cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beatrice Cenci
He buhez
Merc'h e oa d'ar c'hont Francesco Cenci, un den taer ha diroll e vuhez, ha da Ersilia Santacroce. Francesco hag Ersilia, goude ur briedelezh a 21 bloaz, o doa bet daouzek bugel. Seizh a vevas pelloc'h eget amzer o bugaleaj, pemp mab ha div verc'h: Giacomo (ganet e 1568), Cristoforo (1572), Antonina (1573), Rocco (1576), Beatrice (1577), Bernardo (1581), Paolo (1583).
E Roma e oa an tiegezh o chom, er rione Regola, er Palazzo Cenci, savet war dismantroù ur c'hreñvlec'h krennamzerel, nepell diouzh ghetto ar Yuzevien. O chom eno e oa ivez Giacomo, breur henañ Beatrice, Lucrezia Petroni, eil pried Francesco, ha Bernardo, mabig Lucrezia ha Francesco. Ouzhpenn-se o falez oe Roma o devoa madoù all avat, ha dreist-holl kastell La Rocca, e Petrella Salto, ur gêriadenn e-kichen Rieti, en hanternoz da Roma.
An tad en doa bet bec'h meur a wech gant justis ar pab. Goude marv he mamm e Mezheven 1584, e oa bet kaset Beatrice, pa ne oa nemet 7 vloaz c'hoazh, a-gevret gant he c'hoar vras Antonina, da manati Santa Croce e Montecitorio gant ar fransiskaned. Pa zistroas d'he ziegezh, d'he femzek vloaz, e voe ret dezhi gouzañv arsailhoù he zad, hag ac'h adimezas e 1593 d'an intañvez Lucrezia Petroni, he devoa bet ur verc'h hag a oa bet lazhet gant tad Beatrice. Bugel ebet n'o doe an daou intañv.
Harlu e Petrella
Francesco a oa sammet a zle, ha karc'haret e voe abalamour da walloberoù mezhus, kondaonet div wech, en abeg da daolioù spontus ("colpe nefandissime"), da baeañ bernioù arc'hant,.
E 1597 e oa klañv Francesco gant ar rogna hag an urloù, hag ivez evit tec'hel rak e gredourien, en em dennas da b-Petrella, ha gantañ e vibien vihan Bernardo ha Paolo, ha stad an div vaouez ac'h eas neuze war washaat.
Denlazh
Hervez a gonter e oa aet skuizh Beatrice gant ar bazhadoù hag arsailhoù reizhel he zad, ma kemeras perzh en diviz da aozañ muntr Francesco, graet gant he lezvamm, he breudeur, Giacomo ha Bernardo, un denjentil anvet Olimpio Calvetti hag un den all karget d'ober al labour lazhañ, Marzio da Fioran, lesanvet il Catalano.
Dre ziv wech e voe c'hwitet war an taol: ar wech kentañ e voe klasket c'hoari gant kontamm, an eil gant un arsailh briganted eus ar c'hornad.
Ar prosez
Farinacci a glaskas skañvaat bec'h an tamalloù diwar chouk ar plac'h yaouank o lavarout en devoa kousket Francesco, he zad, gant he merc'h. Beatrice avat ne fellas ket dezhi ober anv eus se en he diskleriadurioù. A-benn ar fin eo gant an tamaller Molella e teuas an tu kreñv, Beatrice ha Lucrezia, a voe kondaonet da vout dibennet, Giacomo da vout dibezhiet. Evit Bernardo hepken ec'h asantas ar pab daskemmañ ar c'hastiz.
Bernardo, ar breur yaouank, ha ne oa nemet triwec'h vloaz, n'en devoa ket kemeret perzh er muntr, met kondaonet e voe abalamour ma n'en devoa ket diskuliet an irienn; met dre ma oa yaouankik ne voe ket lakaet d'ar marv : e gastiz e voe bezañ kaset da roeñvat da viken e galeoù ar pab.
Lakaet d'ar marv
D'ar marv e voe lakaet Beatrice, he lezvamm, he breur henañ, d'an 11 a viz Gwengolo 1599 diouzh ar beure, el leurgêr dirak ar C'hastell Sant'Angelo. E-touez an dud o sellout e oa ivez Caravaggio a-gevret gant al livour Orazio Gentileschi hag e verc'hig, Artemisia. Dibennañ an div vaouez a voe graet gant ar c'hleze. Da gentañ e voe lazhet Lucrezia, goude Beatrice, ha neuze Giacomo: jahinet e voe a-hed an hent gant un durkez, lazhet gant un horzh-vrezel, ha drailhet e gorf a bezhioù.
Ar vojenn diwar-benn Beatrice
Brudet eo bet an darvoudoù kriz a c'hoarvezas en tiegezh Cenci, ha poanioù Beatrice o deus fromet meur a zen ha dihunet ivez ranellerezh speredoù klañvidik, ha levezonet an arzourien.
Filmoù
Da noz ma lider penn-bloaz marv kriz Beatrice, d'an 11 a viz Gwengolo, e lavarer e weler tasmant Beatrice, he fenn en he dorn, el lec'h ma voe dibennet.
Juan Ignacio Molina
Juan Ignacio Molina, bet ganet d'ar 24 a viz Mezheven 1740 e Guaraculén (Chile) ha marvet d'an 12 a viz Gwengolo 1829 e Bologna (Italia a-vremañ), a oa ur beleg jezuist, naturelour, louzawour, evnoniour, istorour ha douarour chilean.
Anavezet eo ar skiantour evel abate Molina pe Giovanni Ignazio Molina ivez.
Meana di Susa
Meana di Susa zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Fulup Jakez
Fulup Jakez (Philippe Jacques diouzh e anv melestradurel), ganet d'an 8 Mezheven 1967 eo rener Ofis Publik ar Brezhoneg.
San Calogero (Vibo Valentia)
San Calogero zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Salah Abdeslam
Salah Abdeslam ganet d'ar 15 a viz Gwengolo 1989 e Brussel, Belgia, met gant ar vroadelezh c'hall a zo un hailhon munut hag un den diskredet da vezañ ur sponter a gemeras perzh e gwalldaolioù an 13 a viz Du 2015 e Pariz.
Zoilo Saldombide
Zoilo Lucas Saldombide, bet ganet d'an 18 a viz Meurzh 1905 e Montevideo (Uruguay) hag aet da Anaon d'ar 4 a viz Kerzu 1981 er memes kêr, a oa ur melldroader etrebroadel uruguayat (araoger e bost dezhañ war an dachenn).
Salah Abdeslam
Liammet ez eo Salah Abdeslam gant ar Stad Islamek dre hanterouriezh e gamarad bugaleaj Abdelhamid Abaaoud.
Zoilo Saldombide
Chomet e oa da c'hoari, a-hed e vicher, en Uruguay :
Salah Abdeslam
Ur c'hemenn-klask etrevroadel a zo bet krouet a-benn tapout anezhañ.
Zoilo Saldombide
Pemzek gwech en devoa douget krez La Celeste etre 1922 ha 1928, ha merket pevar fal.
Salah Abdeslam
Harzet eo bet a-benn ar fin e Molenbeek an 18 a viz Meurzh 2016, goude un terc'h a 125 devezh.
Zoilo Saldombide
Copa América
Ezel e oa eus skipailh Uruguay p'en devoa gounezet e 1924. N’en devoa c’hoariet krogad ebet.
Salah Abdeslam
Gwalldaolioù an 13 a viz Du 2015
Salah Abdeslam a zo liammet gant gwalldaolioù an 13 a viz Du 2015 e Pariz, nebeut a draoù a zo sur betek-en:
Ar c'hlask
Pennadurezhioù Belgia ha bro C'hall o deus embannet poltred Salah Abdeslam gant e anv d'ar 15 a viz Du 2015. Nebeut amzer war-lerc'h e oa lesanvet an enebour d'an holl Niverenn 1.
Goustadik e vez sevenet an enklask evit gouzout pelec'h ez eo tremenet ar sponter ha petra rik en devoa graet a-raok hag e-pad gwalldaolioù an 13 a viz Du 2015 e Pariz.
Harzet eo bet a-benn ar fin e Molenbeek an 18 a viz Meurzh 2016, goude un terc'h a 125 devezh.
Zoilo Saldombide
C'hoarioù Olimpek hañv
Ezel e oa eus ar skipailh a yeas ar vedalenn aour gantañ da-geñver C'hoarioù Olimpek hañv 1924 (e Pariz, Bro-C'hall). Ne c'hoarias krogad ebet.
Elisabeth Helene von Vieregg
Elisabeth Helene von Vieregg (1679 – 1704) a oa ur gontez danat, a orin alaman, ha dimezell a enor e lez Danmark. Serc'h e oa da gentañ, ha pried morganatek goude, d'ar roue Frederik IV, dre un dimeziñ divwregel.
He buhez
Mont a reas Elisabeth Helene d'al lez evel dimezell a enor gant ar briñsez Sophie Hedevig af Danmark, merc'h d'ar roue. E 1699 e krogas he darempred gant ar priñs Frederik, a voe roueet er bloaz-se goude marv e dad. Dimezet e oa-eñ abaoe 1695 da Louise zu Mecklenburg.
Kuzh e oa o darempred met dizoloet e voe daou vloaz goude, e 1701, pa oa bet embannet ul lizher digant he zad, a-du gant o darempred.
D'ar 6 a viz Gwengolo 1703 e voe roet dezhi maner Antvorskov hag an titl a Gontez Antvorskov. E kuzh e timezas da Frederik, dimezet dija. An Iliz n'he devoa ket difennet an divwregiezh ouzh ar roue abalamour ma kaved lieswregiezh er Bibl e-touez ezhec'h veuran Hebreed.
Ur mab he doe, Frederik Gyldenløve (1704–1705), ha mervel a eure er gwentloù. Obidoù war an ton bras a voe graet dezhi gant ar roue Frederik.
Goude he marv e voe kemeret he lec'h e gwele ar roue gant Charlotte Helene von Schindel.
Bugel
Ur mab he doe:
Anthus cinnamomeus
Anthus cinnamomeus a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.
Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an daouzek isspesad anezhañ : en Afrika ar C'hreiz, ar Reter, ar Su koulz hag e mervent Arabia.
Arena (Calabria)
Arena zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Lieswregiezh
Al lieswregiezh eo stad a vuhez ur gwaz en deus meur a wreg. Pa vez kaoz eus ur vaouez e lavarer e vev el liesozhac'hiezh, pe el liespriediezh.
Difennet eo al lieswregiezh hag al liespriediezh gant lezennoù an darn vrasañ eus ar stadoù, nemet en darn vrasañ eus ar broioù muzulman. E Brazil da skouer e vez roet etre 2 ha 6 vloaz bac'h evit se.
Mattie
Mattie zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Folioskop
Ur folioskop zo ul levr warnañ un heulad skeudennoù a gemm a bajenn da bajenn, en doare ma weler un dresadenn-vev pa lakaer ar pajennoù da zibuniñ gant trawalc'h a dizh. Evit ar vugale e vez fardet folioskopoù peurliesañ, petra bennak ma 'z eus bet savet lod evit an oadourion diwar luc'hskeudennoù.
An hevelep doare a c'haller kavout e marzhoù pe gornioù pajennoù levrioù pe gelaouennnoù a zo. Bez' ez eus meziantoù ha lec'hiennoù Internet a c'hall treiñ restroù video e folioskopoù war baper.
Arc'hwelerezh
Unan eus an doareoù kentañ da fardañ an tresadennoù-bev eo ar folioskopoù. Evel forzh pe film ez int diazezet war anadenn dreistpad al luc'hsae a-benn krouiñ kammzerc'h ar fiñv e daoulagad an arvesterion, a wel fiñvadennoù dizehan e-lec'h skeudennoù o tont an eil war-lerc'h eben. Kentoc'h eget lenn ar skeudennoù e chom selloù an arvesterion paret war ul lec'h hepken el levr e-pad ma vez ar skeudennoù o tibunañ.
Dav eo reiñ trawalc'h a dizh d'an dibun evit ma yafe ar folioskop en-dro, setu e talc'her al levr gant un dorn en ur lakaat tal ar pajennoù da dreiñ buan gant biz-meud an dorn all — ar pezh a zo dikouezet splann gant ar ger alamanek evit "folioskop" : Daumenkino, da lavaret eo "sinema ar biz-meud".
Istor
D'an 18 a viz Meurzh 1868 e voe breouet ar c'hentañ folioskop gant ar saoz John Barnes Linnett, mouller e Birmingham.
Ar folioskop e voe an doare kentañ da vlivañ skeudennoù dre un heuliad skeudennoù a-linennad, pa veze graet betek neuze dre gantennoù a droe, gant ar zoetrop (1834) hag ar fenakistoskop (1841).
Hêrezh
E 1894 e tiskouezas ar filmaozer alaman Max Skladanowsky (1863-1939) e film kentañ e stumm ur folioskop.
En hevelep bloavezh ez ijinas an Amerikan Herman Casler (1867-1939) ur folioskop ardivinkaet, a anvas Mutoscope : staget ouzh ur granenn-dro e oa ar pajennoù e-lec'h bout strobet e stumm ul levr.
E 1897 e voe lakaet er c'henwerzh ur folioskop lakaet en ur gwask metal, evit aesaat ar follennata, gant ar filmaozer saoz Henry William Short dindan an anv Filoscope.
Klask zo war folioskopoù eus dibenn an, a c'hall bout gwerzhet miliadoù ag euroioù diouzh ar c'hresk.
Brageirac
Brageirac (distaget en okitaneg ), Bergerac e galleg, zo ur gumun e departamant Dordogne, en Okitania, war lez hanternoz ar stêr Dordonha. Niver an annezidi a sav da.
Ismene
Ismene (skrivet Ἰσμήνη e gregach) zo anv meur a vaouez e mojennoù Hellaz kozh.
Tomatrop
Un tomatrop zo ur c'hoariell a veze diouzh ar c'hiz e Bro-Saoz d'ar mare viktorian ; dreistpad al luc'hsae eo pennaenn ar c'hoariell-se.
Ismene
Hag ivez
Tomatrop
Anzavet eo an tromatrop evel unan eus kentidi ar sinema, hag an tresadennoù-bev pergen.
Savet e oa pep tomatrop diwar ur gantenn pe ur gartenn, gant ur skeudenn war an daou du anezhi, a oa staget ouzh daou damm poell. Pa veze lakaet an tammoù poell da droidellañ buan etre ar bizied em em zreistlakae an eil skeudenn ouzh eben da ziskouez ur skeudenn hepken, a zo ur c'henstroll eus an div.
Hiệp Hòa
An impalaer Hiệp Hòa, anvet ivez Nguyễn Phúc Hồng Dật, a oa c'hwec'hvet impalaer Vietnam eus tiegezh Nguyễn. Renet en deus e-pad pevar miz etre an 30 a viz Gouere 1883 hag an 29 a viz Du.
Tomatrop
A-douez ar skeudennoù paotañ e oa ur gwezenn er goañv diouzh un tu hag an hevelep hini en hañv diouzh an tu all, pe c'hoazh ul labous hag ur gaoued.
Ismene
Yezhoù all
Diwar an anv gregach Ismene e teu an anvioù
Hiệp Hòa
Ur breur yaouank d'an impalaer Tự Đức e oa. Advabet e oa bet gantañ. Pa voe lamet e garg digant e niz hag hantervreur Dục Đức (advabet oa bet gant Tự Đức ivez) gant uhelidi al lez goude bezañ renet tri devezh e 1883 ec'h azgoulennas an tron en anv e familh. Trec'het e voe arme Vietnam gant morlu ar C'hallaoued en emgann Thuận An e miz Eost 1883 e-kerzh e renadur. Rediet e voe da sinañ 1883 un emglev gant Frañs a rae eus Vietnam ur vro warezet gant Frañs d'ar 25 a viz Eost. Ne oa ket dizalc'h ar vro ken. Abalamour da se e voe lamet e garg digantañ gant uhelidi al lez ha rediet e voe d'en em lazhañ.
Tomatrop
Alies e oa ivez un tamm barzhoneg, gant ur werzenn war bep tu.
E 1824 e voe ijinet an tomatrop gant ar mezeg saoz John Ayrton Paris (1785-1856), evit diskouez dreistpad al luc'hsae d'e genseurted er Royal College of Physicians e London.
Thaumatrope eo an anv orin, eus ar gerioù henc'hresianek θαῦμα thauma "burzhud" ha τρόπος trôpos "treiñ".
Baile an Fheirtéaraigh
Baile an Fheirtéaraigh (saozneg : Ballyferriter) zo ur gêriadenn en unan eus gouezelegvaoù kontelezh Ciarraí, e mervent Iwerzhon. Emañ e kornôg Corca Dhuibhne. Anavezet eo ivez ar gêriadenn dindan an anv koshoc'h An Buailtín.
E 2002, war-dro 75% eus ar boblañs a gomze iwerzhoneg.
Olier IV Klison
Olier IV Klison, ganet war-dro 1300 ha marvet en 1343), a oa ur baron ha brezelour breizhat, mab da Olier III Klison ha da Isabeau Craon.
Baile an Fheirtéaraigh
Tri fub a c'heller kavout eno: Tigh Uí Chatháin, Tigh Uí Mhurchú, Tigh an tSaorsaigh, hag ul leti, Óstán Cheann Sibéal. Ur skol, un iliz hag ur mirdi (Músaem Chorca Dhuibhne) a zo ivez.
Olier IV Klison
E vuhez
Olier IV a oa o vrezeliñ evit Roue Bro-C'hall. Hogen Breizhad e oa, a renk uhel, ha n'halle ket chom hep gouzout petra a dremene en e vro.
Brezel Hêrezh Breizh
Pa varvas Yann III, dug Breizh, n'en doa bet bugel ebet. Daou zen a c'houlennas ar gurunenn neuze: e hantervreur Jean de Montfort hag e nizez Janed Pentevr, merc'h d'e vreur Guy ha dimezet da Charlez Bleaz, anavezet evel dug kenkent gant Pirien Bro-C'hall.
Gwened
Olier Klison a oa bet lakaet da c'houarnour Gwened gant kostezenn Charlez Bleaz, pa voe kemeret kêr gant ar Saozon en 1342, da vare pevare seziz Gwened.
Prizoniet e voe Olier gant ar Saozon, a roe harp da gostezenn Monfort, e-pad pevare seziz Gwened e miz Kerzu 1342. Kaset e voe da Vro-Saoz, ha dieubet a-benn ur pennad goude paeañ un arc'hant ha ne voe ket kavet gwall vras gant ar roue gall. Abalamour da se e voe tamallet dezhañ gant ar roue bezañ iriennet gant ar roue saoz] Edouarzh III en divije kinniget dezhañ bezañ besroue Breizh.
Lakaet d'ar marv
Pedet e voe Olier da zont da Bariz d'un tournamant, a-gevret gant ur pemzek aotrou breizhat, gant ar roue Fulup VI Prizoniet e voe Olier hag ar re all tost kenkent, ha dibennet dirak koc'hu Pariz d'an 2 a viz Eost 1343. Kement-se a voe gwelet evel un torfed gant ar c'hronikour Froissart hag e gempredidi. Droug a savas ouzh ar roue gall e-touez noblañsed Breizh. Gwir eo ne glote ket ar seurt tro-gamm gant lezennoù ar varc'hegiezh hervez lennegezh ar mare. Ouzhpenn ne oa ket prouet treitouriezh Klison, prosez ebet ne oa bet, youl ar roue e oa bet ha netra ken.
Gwashoc'h a voe. Ispilhet e voe e gorf ouzh ar post-kroug e Monfaucon e Pariz, troc'het e benn outañ ha kaset da Naoned da vezañ diskouezet e penn ur goaf ouzh an nor Sauvetout. Lakaet e voe e gorf ivez ouzh dorojoù Pariz, evel ma veze graet d'an dorfedourien vras.
Goude e varv
Janed Belleville, pried Olier, ne oa ket evit pardoniñ e daol kriz d'ar roue gall, na da Charlez Bleaz bezañ kemeret perzh e marv he fried, gwelet ganti evel ur muntr treitour. Kaset e oa bet penn Olier da gêr naoned, da vezañ plantet e penn ur vazh e lein mogerioù kastell ar Bouffay ( pe Dor Sauvetout hervez kronikoù zo), ha Janed Belleville, pa welas an arvest, a douas kas an dorzh d'ar gêr. Ober a reas d'he mibien, Olier ha Gwilherm, dialiñ o zad.
Un toullad mat a dud uhel e Breizh a droas a-du ganti, hag int gant Janed d'ober ur brezel didruez d'ar roue ha d'e vignon Bleaz.
Gant he madoù e prenas Janed ul lestr evit redek war-lerc'h al listi kenwerzh gall. Freuz a reuz a reas e-pad ur pennad, met un deiz e kollas he lestr pa reas peñse.
Un deiz, e teuas a-benn al listri gall da gregiñ elistri Janed Belleville, hogen hi hag he daou vab a deuas a-benn da dec'hel war ur skafig. E-pad pemp devezh e voent kaset-digaset gant ar mor, mavarvas Gwilherm gant ar sec'hed hag ar skuizhnez. Olier hag e vamm a voe savetaet ha kaset da Vontroulez gant tud eus kostezenn Montfort, enebourien ar roue gall.
Dimeziñ ha bugale
En 1320, e timezas da Blanche de Bouville hag ur mab o doe:
En 1328, ec'h addimezas da Jeanne de Belleville ha pemp bugel o doe :
AK-74
An AK-74, e rusianeg Автомат Калашникова образца 1974 года pe "Kalashnikov fuzuilh aotomatek stumm 1974", a zo ur fuzuilh-arsailh savet gant an ijinour brudet Mic'hail Kalachnikov e penn kentañ ar bloavezhioù 1970.
Ar cheñchamant brasañ da-geñver ar stummoù all AK evel hini an AK-47 a vezo gant ar bolodoù implijet, echu gant ar 7.62×39mm hag e plas unan lijeroc'h an hini 5.45×39mm.
Hiziv an deiz e vez kendalc'het gant embregerezh armoù Izmash hag ar produiñ kopiennoù gant ul lisañs en Bulgaria. Gant an implij e vez kendalc'het ivez e reter an Europa, Mongolia, Strolladoù stourm begenn Korea an Norzh pe c'hoazh troadegiezh morlu poblel ar Vietnam gant an AK-74s.
Istor an AK-74
Un adkempenn modern eus an AKM (bet dija un adkempenn eus an AK-47) ez eo an AK-74. Chom a ra tost an AK-74 ouzh an AKM rak 50% eus an tammoù a vez heñvel-rik hag a c'hell bezañ eskemmet eus unan etrezek egile. Ar wech kentañ ma vezo implijet a vezo e 1979 e-pad brezel Afghanistan.
Pilhon
Ar ger pilhon a c'hell ober dave eus daou dra :
Mathi
Mathi zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Sorianello
Sorianello zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Providence (disheñvelout)
Providence (providañs) a c'hall bezañ meur a dra:
Reizhiad nervel kreiz
thumb|Ar [[reizhiad nervel kreiz (2), gant an empenn (1) hag ar mel-livenn (3)]]
Ar reizhiad nervel kreiz eo lodenn ar reizhiad nervel lec'hiet er c'hlopenn hag el livenn-gein. Gronnet eo gant ar pilhon. Diouzh ar c'hemennadennoù kaset dezhañ gant ar c'horf a-bezh e kenurzh obererezh organoù ar bevedeg. Kavet e vez ur reizhiad nervel kreiz en holl loened dezhe ur simetriezh daoudu, da lâret eo an holl loened lieskellig estreget ar spoue hag al loened dezhe ur simetriezh skin evel ar bloneg-mor.
Deskrivadur
Ul liñvenn a zo ivez : al liñvenn empenn-mel.
Diorren er grouell
Da gentañ, er grouell, ez eus teir lodenn oc'h ober ar mel-penn : ar ragempenn, ar c'hrennempenn hag an dregempenn. Goude-se e rann ar ragempenn hag an dregempenn e pep a zaou damm. Diouzh ar ragempenn e teu ar peurempenn hag an treuzempenn a zeuio da vezañ an empenn. Ar c'hrennempenn a zeu da vezañ ul lodenn eus ar c'hef empenn. Diouzh an dregempenn e teu an ilempenn (orin eus ar pont er c'hef empenn diouzh un tu hag eus an ilpenn diouzh an tu all) hag ar melempenn a zeuio da vezañ an hirvel er c'hef empenn.
Ar mel-livenn a ya war hiraat tamm-ha-tamm.
Castelvetere in Val Fortore
Castelvetere in Val Fortore zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Massello
Massello zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Canibek Giray
Canibek Giray (distaget Djanibek), pe Canbek Giray, pe Canıbek Giray, a oa mab-bihan Devlet I Giray ha khan Krimea er XVIIvet kantved.
Teir gwech e pignas war tron Krimea ha teir gwech e voe lamet e garg digantañ. Etre e brantadoù ren e oa kaset en harlu da enez Rodos.
Marentino
Marentino zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Dafydd ap Gruffudd
Dafydd ap Gruffudd (skrivet Dafydd ap Gruffydd a-wechoù) (war-dro 1238 – 3 a viz Here 1283) a oa breur Llywelyn ap Gruffudd, hag a voe priñs Kembre eus miz Du 1282, war-lerc'h marv e vreur, betek 1283 pa voe prizoniet gant ar Saozon, jahinet ha dibennet.
Yaouankiz
D'an 11 a viz Gouhere 1252 e oa en oad da embann ur garta, dirak e vamm Senena hag eskob Bangor, evel aotrou kombod Cymydmaen,
1255-81
E 1255 en em savas gant e vreur Owain Goch a-enep Llywelyn, met trec'het e voent en emgann Bryn Derwin. Bac'het e voe Dafydd, ha dieubet bloaz goude ha degemeret gant Llywelyn en e lez. E 1263 adarre avat e reas emglev gant Herri III a-enep Llywelyn. E 1267 e voe sinet Feuremglev Trefaldwyn hag anavezet Llywelyn evel Priñs Kembre gant Herri, ha sioulaet Dafydd. Met e 1274 e reas emglev gant ar roue saoz nevez Edouarzh Iañ Bro-Saoz a-enep da Llywelyn. Dimeziñ a reas da Elizabeth Ferrers, merc'h William de Ferrers, kont Derby, kar d'ar roue.
Brezel 1282-83
Promesaoù a oa bet graet d'ar priñs Dafydd gant Edward: douaroù a vije roet dezhañ en hanternoz Kembre evit e skoazell. Met ne voe ket roet dezhañ kement tra a c'hortoze. Da Sul ar Bleunioù 1282 e voe arsailhet Penarlâg gant Dafydd, ha setu kroget ar brezel a gasas Gwynedd da get.
Ne voe ket bihan perzh Dafydd er brezel ha pa voe lazhet Llywelyn e Cilmeri, e dibenn ar bloaz 1282, e voe anvet da briñs e-lec'h e vreur.
E varv
D'an 28 a viz Mezheven e voe bodet ar Breujoù gant Edward e Shrewsbury ( Amwythig e kembraeg) da varn Dafydd. D'an 30 a viz Gwengolo e voe kondaonet d'ar marv: dre m'en devoa torret emglevioù graet gant ar roue e oa bet kavet kablus a uheldreitouriezh, un torfed nevez krouet, tonket d'ober berzh e-pad kantvedoù.
Da heul an torfed, ar c'hastiz. Nevez ijinet e oa gant Edward e-unan: krouget, divouzellet ha dibezhiet (hanged, drawn and quartered) e vije e enebour.
Lakaet e voe penn Dafydd war ur peul, e Tour Londrez, e-kichen penn e vreur Llywelyn.
Dont a reas ar c'hastiz-se da vezañ boutin hervez al lezenn saoz, hag Edward en roas da dañva ivez da William Wallace 20 vloaz diwezhatoc'h.
Dimeziñ ha bugale
Dafydd a oa dimezet da Elizabeth Ferrers, merc'h da Guillaume de Ferrers, 5vet kont Derby.
Frederig VIII
Frederig VIII a vez graet eus an dud-mañ:
Dafydd ap Gruffudd
Lec'hanvadurezh
Gallout a rafe Carnedd Dafydd, en Eryri, bezañ anvet diwar e anv.
Portugalete
Portugalete zo ur gêr hag ur gumun eus Bizkaia e Euskadi, e-kichen Bilbo. E 2010 e oa annezet gant 47 856 a dud.
Emañ war lez aber ar stêr Nerbioi, anvet aber Bilbo, a-dal da gêr Getxo. Lakaet eo bet ar pont da vont da Getxo war roll lec'hiennoù ar Glad bedel gant an UNESCO.
Cautano
Cautano zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Sainte-Marie-Outre-l'Eau
Sainte-Marie-Outre-l'Eau a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Nathalie Appéré
Nathalie Appéré, ganet d'an 8 a viz Gouere 1975 e Plañvour, zo ur bolitikourez vreizhat, ezelez eus ar Strollad Sokialour (Frañs).
Kannadez an eil pastell-vro-votiñ Il-ha-Gwilen (Roazhon-Norzh) a oa etre 2012 ha 2017.
Maerez kêr Roazhon eo abaoe ar 4 a viz Ebrel 2014, war lerc'h Daniel Delaveau. Ar vaerez kentañ eo. Addilennet eo d'an 3 a viz Gouere 2020.
Dilennet eo bet prezidantez eus Roazhon Meurgêr d'an 9 a viz Gouere 2020.
Peter Dobson
Peter Dobson ganet d'an e Red Bank (New Jersey), a zo un aktour stadunanat.
Mappano
Mappano zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Ombrée d'Anjou
Ombrée d'Anjou a zo ur gumun eus departamant Maine-et-Loire e Bro-C'hall, krouet e 2016.
Maglione
Maglione zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Castelvenere
Castelvenere zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
San Lupo
San Lupo  zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Báez
Báez zo un anv-tiegezh spagnolek deveret diouzh anv Pelayo Asturiez dre an heuliad Pelayo > Peláez > Páez > Báez.
Castelfranco in Miscano
Castelfranco in Miscano zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Wham!
Wham! a oa un daouad kanerien pop saoz — George Michael (1963-2016) hag Andrew Ridgeley (1963-) an izili anezhañ — bet savet gante e Bushey (Hertfordshire, Bro-Saoz) e 1981.
Daoust ha ma reas berzh Wham! buan a-walc'h ne badas ket gwall bell e istor, dreist-holl en abeg da vrud George Michael na baouezas ket da greskiñ ingal. Amzer o doa bet an daou arzour da embann tri albom, koulskoude : Un toullad mat a ganaouennoù, tennet dioute, a reas berzh bras, Careless Whisper, Everything She Wants, I'm Your Man, Last Christmas ha Wake Me Up Before You Go-Go en o zouez.
Gant ur sonadeg bet dalc'het e Londrez (er Wembley Stadium) d'an 28 a viz Mezheven 1986 e kimiadas da vat an daou arzour diouzh ar re sot gant o sonerezh. Tra ma voulc'he George Michael ur vicher a ganer solo e tilezas Andrew Ridgeley ar sonerezh evit gwir.
Settimo Vittone
Settimo Vittone zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Settimo Rottaro
Settimo Rottaro zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Frederik IV
Frederik IV (1671-1730) a oa roue Danmark ha roue Norge war-lerc'h e dad Christian V.
Myiornis
Myiornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1859 gant al loenoniour paraguayat Arnoldo de Winkelried Bertoni (1878-1973).
Frederik IV
Mab e oa da Christian V ha Charlotte Amalie von Hessen-Kassel Mervel a reas e dad e 1699 hag anvet e voe da roue.
Myiornis
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreiz (Myiornis atricapillus hepken) ha Suamerika, pevar (4) isspesad dezhe en holl.
Frederik IV
Dimezioù
Teir gwech e timezas
Araragi (kelaouenn)
Araragi (アララギ) a oa ur gelaouenn lennegel japanat embannet etre 1908 betek 1997.
Frederik IV
Dimezioù
Serc'hed e-leizh en doe ivez, hag en o zouez:
Araragi (kelaouenn)
Istor
Araragi a oa bet krouet gant Itō Sachio e 1908. Bez e oa ivez embanner ar gelaouenn betek e varv er bloavezh 1913. Shimagi Akahiko en devoa kemeret e blas evel embanner.
Embannet e vez dreist-holl barzhonegoù doare tanka (barzhonegoù berr). Ur strollad barzhed o devoa kemeret perzh er gelaouenn a zo bet brudet dre an anv Skol Araragi.
Goude an Eil Brezel-bed, Araragi a gendalc'has da vezañ embannet betek miz Kerzu 1997.
Juan Peregrín Anselmo
Juan Peregrín Anselmo (pell anavezetoc'h evel Peregrino Anselmo ha lesanvet Nenín pe Napoleón), bet ganet d'an 30 a viz Ebrel 1902 e Montevideo (Uruguay) hag aet da Anaon d'ar 27 a viz Here 1975 er memes kêr, a oa ur melldroader etrebroadel uruguayat (argader e bost dezhañ war an dachenn).
Chomet e oa da c'hoari, a-hed e vicher, en Uruguay :
Mont a reas da c'hourdoner e bPeñarol da-heul e amzer c'hoarier hag kaset ar c'hleub da gampion Primera División de Uruguay e 1962.
C'hwec'h gwech en devoa douget krez La Celeste etre 1927 ha 1934, ha merket tri fal.
Ismene Shakuntal Debi Krishnadath
Ismene Shakuntal Debi Krishnadath (Paramaribo, 25 a viz Genver 1956) zo ur skrivagnerez surinamat hag a skriv en izelvroeg Surinam. Em bannet he deus levrioù bugale, ha lakaat a ra da vevaén an dudenn Ansi, eus mojennoù pobloù du ar Mor Karib.
Juan Peregrín Anselmo
Copa América
Ezel e oa eus skipailh Uruguay pa voe renket da drivet e 1929. C'hoariet e voe an holl grogadoù e Buenos Aires ha sed amañ da-heul an hini nemetañ en devoa kemeret perzh ennañ :
Ezel e oa eus skipailh Uruguay pa'z eas ar maout gantañ e 1935. C'hoariet e voe an holl grogadoù en Estadio Nacional del Perú (Lima) met ne gemeras ket perzh e nep hini anezhe.
C'hoarioù Olimpek hañv
Ezel e oa eus ar skipailh a yeas ar vedalenn aour gantañ da-geñver C'hoarioù Olimpek hañv 1928 (en Amsterdam, Izelvroioù). N'en devoa c'hoariet krogad ebet.
Kib vell-droad ar bed
Kemeret en devoa perzh en un dalc'h hepken :
Castelpagano
Castelpagano zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Castelpoto
Castelpoto zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Llywel
Llywel zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e kreisteiz Powys. Emañ er c'hornôg da Bontsenni. Er gumuniezh emañ, ouzhpenn kêriadenn Llywel hec'h-unan, kêriadenn Trecastell. Leun a venezioù bihan eo ar c'hornad, en o zouez Fan Brycheiniog, kern uhelañ ar Mynydd Du.
E 2011 e oa 497 a dud o chom e kumuniezh Llywel ha 125 anezho a oa kembraegerien (25,8%).
Baeza
Baeza zo un anv-lec'h spagnolek.
Cusano Mutri
Cusano Mutri zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Sciolze
Sciolze zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Romuald Joubé
Romuald Charles Eugène Gaudins Jean Sylve Joubé, bet ganet e Mazères (Arieja, Bro-C'hall) d'an 20 a viz Mezheven 1876 hag aet da Anaon e Gisors (Eure, Bro-C'hall) d'ar 14 a viz Gwengolo 1949, a oa un aktour c'hoariva ha sinema gall.
E bezhioù-c'hoari
War al lec'hienn Les Archives du Spectacle.
Impalaeriezh Japan
Impalaeriezh Japan (大日本帝國 Dai Nippon Teikoku, "Impalaeriezh Veur Japan") a veze graet eus Bro Japan etre an Adsav Meiji e 1868 betek ma voe lakaet da dalvezout Bonreizh Japan 1947.
Bliv e oa bet lusk evit ar greanterezh ha war dacehnn ar vilouriezh e Japan gant al lugan Fukoku Kyōhei (富國強兵, "Pinvidikat ar vro, kreñvat an nerzhioù lu") ar pezh a oa bet estonus evit broioù ar C'hornôg. Gant an nezvezadur e oa deuet a-benn an Impalaeriezh da dizhout live ur galloud bedel, dreist-holl goude bezañ bet trec'het Impalaeriezh Rusia e-pad ar Brezel etre Japan ha Rusia ha dre ma oa krog Impalaeriezh Japan da gaout trevadennoù goude ar C'hentañ Brezel etre Sina ha Japan, Emsavadeg ar Vokserien hag ar C'hentañ Brezel-bed.
Kudennoù politikel hag ekonomikel ar bloavezhioù 1920 a awenas ul luskad milourel ha trevadennel. Impalaeriezh Japan a gemeras perzh en Ahel Roma-Berlin-Tokyo hag en em ledas war un darn eus Azia ar Meurvor Habask e-pad an Eil Brezel-bed.
Nerzhioù lu Impalaeriezh Japan a oa deuet a-benn da dizhout palioù an emled trevadennel e-pad an Eil Brezel etre Sina ha Japan (1937–1945) ha Brezel ar Meurvor Habask. En desped da-se goude meur a goll ha goude diskleriadur brezel an Unvaniezh soviedel hag aloubadeg Manchouria, gant Bombezadennoù atomek Hiroshima ha Nagasaki, an Impalaeriezh a godianas d'ar 15 a viz Eost 1945. E dalc'h Stadoù-Unanet Amerika, ur vonreizh nevez a voe savet gant sikour SUA. E 1947 e oa lakaet da dalvezout, ar pezh a zegasas fin da impalaeriezh Japan. Er bloavezhioù 1950 e oa c'hoazh dalc'het Japan, mare an adsavidigezh e vez graet eus ar mare-se. Pa oa kroget Brezel Korea e oa bet tennet an holl nerzhioù lu stadunanat eus ar vro hep kudenn. Graet e vez "Stad Japan" pe "Japan" eus ar vro abaoe.
An impalaerien abaoe ar marevezh Meiji ha Taishō, ha nebeutoc'h er marevezh Shōwa, a vez graet anezho hervez anv ar marevezh ur wech marvet: Impalaer Meiji (Mutsuhito), Impalaer Taishō (Yoshihito), hag Impalaer Shōwa (Hirohito).
Enezeg Douar an Tan
Enezeg Tierra del Fuego, pe Inizi Douar an Tan e brezhoneg, a zo un enezeg e beg Kreisteizamerika, er c'hreisteiz da strizh-mor Magallanes, etre ar Meurvor Habask er c'hornôg hag ar Meurvor Atlantel er reter, rannet etre Chile hag Arc'hantina. E penn kreisteisañ an enezeg emañ ar C'hab Horn.
An enezeg
Isla Grande de Tierra del Fuego eo enezenn vrasañ an enezeg.
Istor
Poblet eo ar vro abaoe ouzhpenn 10 000 vloaz. E-touez an annezidi kentañ e oa ar bobl Yaghan, ha roud anezho a gaver en enezeg en Enez Navarino. <!--
with certain recognizable archeological sites at locations such as The name Tierra del Fuego derives from the Portuguese explorer Ferdinand Magellan sailing for the Spanish Crown, who was the first European to visit these lands in 1520. He believed he was seeing the many fires (fuego in Spanish) of the Yaghan, which were visible from the sea and that the "Indians" were waiting in the forests to ambush his armada. Originally called the "Land of Smoke," it was later changed to "Land of Fire."
Four native Fuegians, including "Jemmy Button" (Orundellico), were brought from Tierra del Fuego by Robert FitzRoy on his first voyage with the HMS Beagle in 1830. They were taken to meet the King and Queen in London and were to an extent celebrities. The surviving three returned to Tierra del Fuego in the Beagle with Charles Darwin, who made extensive notes about his visit to the islands.
According to the Boundary treaty of 1881 Tierra del Fuego was divided between Argentina and Chile; previously it was claimed by both countries in its entirety.
Geography
The archipelago consists of a main island (Isla Grande de Tierra del Fuego, often simply called Tierra del Fuego or Isla Grande) with an area of 48100 km2, and a group of smaller islands.
The main island is split between two countries: 18507.3 km2 (38.57% of total) belongs to Argentina, while 29484.7 km2 (61.43% of total) belongs to Chile.
Half of this island, and the islands west and south of it, are part of the Magallanes y Antártica Chilena Region, the capital and chief town of which is Punta Arenas, situated on the mainland across the strait. The biggest Chilean towns are Porvenir, capital of the Chilean Province of Tierra del Fuego, on the main island, and Puerto Williams, on Navarino Island, being the capital of the Antártica Chilena Province. Puerto Toro lies a few kilometers south of Puerto Williams and is the southernmost village in the world. The eastern part of the archipelago belongs to Argentina, being part of the Tierra del Fuego, Antarctic Territory and South Atlantic Islands Province; its capital is Ushuaia, the biggest city of the archipelago. The other important city in the region is Río Grande on the Atlantic coast. The Darwin Range ends in the Mount Bove; this range contains many glaciers that reach the ocean. Mount Darwin is the highest peak at 2,488 metres (8,163 ft).
Climate
The climate in this region is very inhospitable. It is a subpolar oceanic climate (Köppen climate classification Cfc) with short, cool summers and long, wet, moderate winters: the precipitation averages 3000 mm a year. Temperatures are steady throughout the year: in Ushuaia they hardly surpass 9 °C in summers and average 0 °C in winters. Snowfall can occur in summer. The cold and wet summers help preserve the ancient glaciers. The southernmost islands possess subantarctic climate typical of tundra that makes the growth of trees impossible. Some areas in the interior have a polar climate. Regions in the world with similar climates to southern Tierra del Fuego are: Aleutian islands, Iceland, Alaska Peninsula and Faroe Islands.
Flora
Only 30% of the islands have forests, which are classified as Magellanic sub polar; the northeast is made up by steppe and cool semi desert.
There are six species of tree found in Tierra del Fuego: Canelo or Winter's Bark (Drimys winteri), Maytenus magellanica, Pilgerodendron uviferum the southernmost conifer in the world, and three kinds of Southern Beech; Nothofagus antarctica, Nothofagus pumilio and the evergreen Nothofagus betuloides. Fruits grow in open spaces in these forests, such as beach strawberry (Fragaria chiloensis var. chiloensis forma chiloensis) and calafate (Berberis buxifolia), which were and are collected respectively by Indians and countrymen. These forests are unique in the world for having developed in a climate with such cold summers. Tree cover extends very close to the southernmost tip of South America. Winds are so strong that trees in wind-exposed areas grow twisted by the force of winds, and people call the trees "flag-trees" for the shape that they need to take in the fight with the wind. Tree vegetation extends as far south as the Isla de los Estados, Navarino Island and the north of Hoste Island. At altitudes above 500 m, dwarf nothofagus communities are found. Going further south, Wollaston Islands and the south of Hoste Island are covered by subantarctic tundra.
Forests from Tierra del Fuego have expanded beyond local importance; they have been a source of trees that have been planted abroad in places with practically the same climate but which were originally devoid of trees like Faroe Islands and nearby archipelagos. Most species were gathered from the coldest places in Tierra del Fuego, sites mainly with tundra borders. This effort resulted in positive changes, as the heavy winds and cool summers in the Faroe Islands did not allow the growth of trees from other regions in the world. The imported trees are used ornamentally, as curtains against wind, and for fighting erosion caused by storms and grazing in the Faroe Islands.
Fauna
Among the most notable animals in the archipelago that are found: Austral Parakeets, gulls, guanacos, foxes, kingfishers, condors, owls, and firecrown hummingbirds. North American beaver, introduced in the 1940s, have proliferated and caused considerable damage to the island's forests.
Sestriere
Sestriere zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Antonia Pozzi
Antonia Pozzi (13 a viz C'hwevrer 1912 - 3 a viz Kerzu 1938), a oa ur varzhez italian, ganet ha marvet e kêr Milano, e Lombardia.
Enezeg Douar an Tan
Fauna
Like mainland Chile and Argentina to the north, the archipelago boasts some of the finest trout fishing in the world. Sea Run Brown Trout often exceed 9 kg, particularly in rivers such as the Rio Grande and San Pablo and in the Lago Fagnano. Much of this water is private, catch and release and fly fishing only.
Antonia Pozzi
E 1930 e lakaas hec'h anv e skol-veur Milano da studiañ ar yezhouriezh, ha daremprediñ a rae tud evel Vittorio Sereni, Enzo Paci, Luciano Anceschi, Remo Cantoni. Eno e heulie kentelioù an alamanegour Vincenzo Errante hag al lenneg Antonio Banfi, ar modernañ skolveuriad italian en e amzer, ha gantañ e tremen un dezenn diwar-benn Gustave Flaubert e 1935.
Enezeg Douar an Tan
Economy
The main industries are oil, natural gas, sheep farming and ecotourism. On the Argentine side there are several electronic companies established. Tierra del Fuego is also home to the small brewing company Cervecería Fueguina, which produces three beers under the Beagle brand name.
Antonia Pozzi
D'an 2 a viz Kerzu 1938 e voe kavet en ur c'hleuz, etre marv ha bev. Poezon he doa lonket. Mervel a reas en deiz war-lerc'h ha beziet e bered Pasturo.
Enezeg Douar an Tan
References
-->
Louise von Mecklenburg-Güstrow
Louise zu Mecklenburg (1667 – 1721) a oa ur briñsez alaman dimezet da Frederik IV, roue Danmark. Rouanez Danmark ha Norge, e oa.
He buhez
Ganet e oa e Güstrow e tiegezh an dug Gustav Adolph, Dug Mecklenburg-Güstrow ha Magdalene Sibylle Dugez Holstein-Gottorp. He mamm a oa merc'h d'an dug Frederick III von Holstein-Gottorp ha d'an dugez Maria Elisabeth von Sachsen.
Merc'hetaer e oa ar roue ha meur a serc'h en doe. Serc'heg e oa-eñ da Elisabeth Helene von Vieregg a oa dimezell a enor gant e c'hoar, ar briñsez Sophie Hedevig af Danmark. E 1699 e krogas o darempred, er bloaz ma voe roueet Frederik goude marv e dad Christian V.
He bugale
Pemp bugel o doe. Daou hepken a vevas dreist o bugaleaj pe o c'hrennoad:
He marv
Mervel a eure e Kopenhagen ha beziet e voe en Iliz-veur Roskilde.
Ça ira
Ça ira zo un droienn c'hallek hag anv meur a dra.
Ça ira (Maupassant)
Ça ira zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant e 1885.
Istor
Kentañ ma voe embannet a voe e Gil Blas d'an 10 a viz Du 1885. Goude e voe adembannet en dastumad Monsieur Parent en 1885 e ti an embanner Paul Ollendorff. E 1979 e voe adembannet en eil levrenn Contes et Nouvelles, e Bibliothèque de la Pléiade an ti-embann Gallimard. E 1988 e voe adembannet gant Folio classique, e ti Gallimard.
An danevell
En ur gêr vihan, emañ an daneveller o klask ur stal-vutun. Pa gav unan ec'h anavez ar berc'hennez, ça ira, a veze gantañ o roeñvat e Chatou.
Campoli del Monte Taburno
Campoli del Monte Taburno  zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Llanfair
Llanfair zo anv meur a lec'h, parrez pe iliz, kêr pe gêriadenn, e Kembre.
Gerdarzh
Savet eo diwar ar ger llan, a zo lan e brezhoneg, ha Mair, anv ar Werc'hez Vari e kembraeg.
Anthus hellmayri
Anthus hellmayri a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Motacillidae.
Dougen a ra anv al loenoniour alaman Carl Eduard Hellmayr (1878-1944).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
Mehmed III Giray
Mehmed III Giray a oa mab da Selamet I Giray ha khan Krimea er.
E 1624 e voe lamet e garg digantañ gant an Otomaned ha lakaet Canibek Giray en-dro war dron Krimea. Nac'h a reas Mehmed III dilezel ar galloud. Tarzhañ a reas ar brezel etre Mehmed III hag e arme Nogayed diouzh un tu ha Canibek Giray hag an arme otoman diouzh an tu all. Trec'het e voe an Otomaned. Mehmed III a aloubas Kefe ha gourc'hemenn ouzh ar boblañs otoman kuitaat ar vro. Emglev a voe sinet neuze hag anavezet Mehmed III evel khan Krimea gant Istanbul.
E 1628 e voe tennet e garg digantañ adarre hag adkroget an emgannoù. Ar wech-se ec'h eas an trec'h gant an Otomaned ha lazhet Mehmed III.
António Portugal
António de Portugal zo anv meur a zen.
Telese Terme
Telese Terme zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Sauze di Cesana
Sauze di Cesana zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Scalenghe
Scalenghe zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Campoli
Campoli zo un anv-lec'h italianek.
Trent
Trent a c'hall bezañ anv meur a dra :
Y Grysmwnt
Y Grysmwnt (pe Rhosllwyn ; Grosmont e saozneg) zo ur gêriadenn vihan hag ur gumuniezh eus Sir Fynwy, e gevred Kembre. Emañ en hanternoz pellañ ar gontelezh, 16 km en norzh da Drefynwy, tost d'an harzoù etre Sir Fynwy ha Herefordshire e Bro-Saoz.
E 2011 e oa annezet gant 920 a dud ha 12% anezho a oa kembraegerien.
Anavezet eo Y Grysmwnt abalamour d'e gastell norman, savet war lez ar stêr Mynwy. Savet e voe ur voudenn-gastell eno en hag alese e teu anv normanek ar gêriadenn, "Grosmont". « Moudenn » eo ster ar ger "mont" ha « bras » eo talvoudegezh an elfenn "gros" : « moudenn vras », « krugell vras » eo ster an anv eta.
Da vare Emsavadeg Owain Glyndŵr e voe un emgann e-kichen Y Grysmwnt, e-lec'h ma voe flastret nerzhioù Rhys Gethin gant soudarded Herri V, roue Bro-Saoz.
Sauze d'Oulx
Sauze d'Oulx zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Dyffryn Clwyd
Dyffryn Clwyd zo ur saonenn, pe traonienn e Sir Ddinbych e biz Kembre a-hed ar Stêr Clwyd hag enni kêrioù Dinbych, Rhuthun, ha Llanelwy.
Er Grennamzer e oa ur c'hantrev ivez, cantref Dyffryn Clwyd.
Danvez Bro-C'hall
An danvez-se a zo anezhañ an holl vojennoù eus Bro-C'hall pe eus Kornogeuropa : Italia ha Bro-Saoz dreist-holl, hag eus Lec'hlenn ivez, skrivet pe e galleg krennamzerel pe e yezhoù all.
Tudennoù
Setu tudennoù brudetañ danvez Bro-C'hall :
Danvez Bro-C'hall war an diwezhadoù
Goude marevezh ar c'hurwerzioù (chansons de geste) ne varvas ket danvez Bro-C'hall. Brudet eo an oberennoù italianek awenet ganto, re Matteo Maria Boiardo, ha Ludovico Ariosto, hag un toullad re all disteroc'h o brud. Ar barzhonegoù Orlando innamorato ("Roland en karantez") hag Orlando furioso ("Roland droug ennañ") zo awenet gant ar chansons de geste. Ha ganto eo e voe awenet goude Edmund Spenser pa skrivas The Faerie Queene, petra bennak ma n'eo ket Danvez Bro-C'hall da vat, dre ma c'hoarvez an istor en ur vro a faltazi.
Danevelloù all a gaver en norseg, gant Karlamagnus Saga skrivet en e Norge; hag ennañ un deverrañ eus penndanevelloù ar c'helc'hiad. E gwirionez, a-raok advrud mojenn Arzhur en e oa ken bras all brud Danvez Bro-C'hall.
Sangano
Sangano zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Sant Laorañs (disheñvelout)
Sant Laorañs a c'hall ober anv eus:
Rampla Juniors Fútbol Club
Rampla Juniors Fútbol Club (pell anavezetoc'h evel Rampla Juniors pe Rampla) zo ur c'hleub mell-droad uruguayat bet krouet d'ar 7 a viz Genver 1914 e Montevideo.
Meur a lesanv a zo bet roet d'ar c'hleub a-hed e istor : Los friyis, Picapiedras, Rojiverdes.
Mont a reas da gampion Primera División de Uruguay e 1927 ha Segunda División Profesional de Uruguay e 1944, 1980, 1992.
C'hoari a ra e grogadoù en Estadio Olímpico de Montevideo e karter Villa del Cerro.
Loren
Loren (Lothringen en alamaneg, Lothringe e frankoneg Loren, Loutrengen e luksembourgeg, Lorraine e galleg, Lotharingen e nederlandeg) a zo ur vro istorel eus Europa ar C'hornaoueg, ganet diwar: hag he deus roet
Ar skoed
War skoed Loren e weler teir erezan ("alérion" e galleg), erered bihan. Un tregejad eus LOREINA (ur skrivadur latin eus anv ar vro) eo ALERION, ar pezh a vez graet "ardamezioù kanus" en heraldik.
Douaroniezh
Un drederenn eus an tiriad zo goloet gant koadeier. Nancy ha Metz eo an div gêr vrasañ. Épinal, Diddenuewen, Forbach, Bar-le-Duc ha Verdun zo kêrioù bras all.
Treuzet eo gant ar Mozel hag ar Meuse.
Ar yezhoù
El lodenn vrasañ eus Loren e vez komzet ur yezh romanek, al loreneg roman, hag e hanter departamant Moselle e vez komzet tri rann eus ar frankeg, ur yezh germanek : ar frankeg luksembourgek, frankeg ar Roen ha frankeg Mozel.
Olier
Olier zo un anv-badez brezhonek. Un anv tiegezh eo ivez.
Frederig VI Danmark
Frederig VI Danmark (Palez Christiansborg 1768 - Amalienborg 1839) a voe roue Danmark etre 1808 ha 1839 ha roue Norge eus 1808 da 1813.
Eured ha bugale
D'an 31 a viz Gouere 1790 e timezas e Gottorp da Marie von Hessen-Kassel (1767-1852) (rouanez Danmark), merc'h da Garl Iañ von Hessen-Kassel. Eizh bugel o devoe, met div verc'h hepken a chomas bev. Diaesoc'h a se e voe hêrezh kurunenn Danmark :
Dục Đức
Dục Đức (育德 distaget [zùk͡p̚ ʔɗúk͡p̚] zup-duck), anvet Nguyễn Phúc Ưng Ái pa voe ganet a zo bet impalaer Vietnam e-pad tri devezh (20-23 a viz Gouere 1883).
Rouanezed Norge
Setu amañ ur roll eus Rouanezed kenseurt Norvegia. A-hed an Istor e voe kemmet lec'h ha statud ar priedoù-se ; darn o deus gouarnet ar vro pe a zo bet rejantezed.
Marie von Hessen-Kassel
Marie von Hessen-Kassel zo anv teir friñsez anavezet :
Dục Đức
Nguyễn Phúc Ưng Ái a voe anv Dục Đức pa voe ganet. Da 17 vloaz e kemeras da anv Nguyễn Phúc Ưng Chân (阮福膺禛). Mab oa da Kien Thoai Vuong, pevare breur an impalaer Tự Đức. Advabet e voe gant an impalaer a oa chomet divugel asambles gant daou kenderv dezhañ Chanh Mong (a voe goude an impalaer Đồng Khánh) ha Duong Thien (Kiến Phúc). Ar re-mañ a oa mibien da 26 vet breur Tự Đức ,Thien Thai Vuong.
Rouanezed Norge
Hervez o emglevioù politikel e timeze ar rouaned, se zo kaoz e teue o gwragez eus broioù all peurliesañ. E-pad pell amzer ivez e ranke ar rouaned dimeziñ d'ur briñsez, ha gwelloc'h e oa c'hoazh pa oa merc'h ur roue. En abeg d'an unvaniezh gant Danmark pe Sveden e vezent rouanezed Norvegia ha Danmark war un dro etre 1380 ha 1814, ha rouanezed Norvegia ha Sveden war un dro entre 1814 ha 1905.
Dục Đức
Ne renas Dục Đức nemet ti devezh a-raok bezañ diskaret ha kondaonet d'ar marv gant ar re o devoa laket anezhañ war an tron. Ne ouzer ket mat petra a voe tamallet dezhañ met buan e voe barnet d'ar marv ha lakaet en toull-bac'h. Marteze e voe abegoù politikel : aon o defe bet al lezroueed e lamfe diganto ar galloud bras o doa dindan ren Tự Đức.[4]