cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Istor Bro-Skos
Dindan ren Anne Breizh-Veur, ar rouanez Stuart diwezhañ, e voe graet kement-se. War he lerc’h e teuas un tiegezh all, an Tiegezh Hannover, da ren war Breizh-Veur, gant Jorj Iañ Breizh-Veur, mab da Sophie von der Pfalz a oa hi ur verc’h-vihan da Jakez Iañ – Jakez VI. Neuze e voe bec’h, e-pad meur a vloaz, etre aduidi an tiegezh nevez ha re Jakez VII Bro-Skos ha II Bro-Saoz hag e ziskennidi, anvet Jakobited, hag a oa kalz anezho en Iwerzhon hag e Bro-Skos. Fin a voe d’ar brezel, gant emgann Culloden, e 1746, ma voe trec’het da vat arme Charles Edward Stuart ("Bonnie Prince Charlie" evit Skosiz).
Abaoe 1714 eta eo bet renet Bro-Skos evel un darn eus rouantelezh Breizh-Veur, gant rouaned an tiegezhioù Hannover ha Sachsen-Coburg-Gotha (Windsor). Gant Mare ar Sklêrijenn hag an Dispac'h Greantel e teuas Bro-Skos da vezañ unan eus ar c’hreizennoù sevenadurel, kenwerzhel ha greantel pouezusañ en Europa. Etre an daou vrezel ha, dreist-holl, goude an Eil Brezel-bed ez eas d’an traoñ, tamm-ha-tamm, an obererezhioù greantel (sevel-listri, labour an houarn hag ar glaou). E dibenn an avat e voe gwelet un adsav sevenadurel hag armerzhel, diazezet evit darn war an eztennañ tireoul ha gaz e Mor an Hanternoz. War an dachenn bolitikel e oa kreñv Strollad al Labour, a zastume an darn vrasañ eus ar mouezhioù, betek dibenn ar c’hantved pa voe gwelet broadelourien ar Scottish National Party (SNP) o tapout nerzh a-nebeudoù. E 1998 e voe divizet sevel ur parlamant evit Bro-Skos hag abaoe 1999 ez eus un tamm emrenerezh gant ar vro, dezhi ur parlamant hag ur gouarnamant. D’an 18 a viz Gwengolo 2014 e vo ur referendom da c’houzout ha fellout a ra da Skosiz mont pelloc’h c'hoazh ha kaout ur stad dizalc’h diouzh Breizh-Veur.
Nantong
Nantong (南通) a zo ur gêr e proviñs Jiangsu e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 7 737 000 a dud.
Le Saut du berger
Le Saut du berger (Lamm ar mesaer) zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1882.
Istor
Kentañ ma voe embannet Le Saut du berger a oa e Gil Blas an 9 a viz Meurzh 1882, sinet Maufrigneuse. Ne voe adembannet nemet goude marv ar skrivagner, en dastumad dalif Le Père Milon en 1899.
Implijet e voe an istorig a ra danvez an danevell er romant Une vie gant Maupassant e 1883.
An danevell
Emañ an daneveller o tremen an hañv en ur gêriadenn en ur pleg eus an tornaod entre Dieppe hag an Havr Nevez en ul lec'h anvet «Le Saut du berger».
Gwechall e oa gouarnet ar gêriadenn gant ur beleg feuls, dibleg outañ e-unan, kriz ouzh e barrezianiz, ha leun a gasoni ouzh kement tra a denne da garantez ar c'horfoù, hag a rae sarmonioù ouzh pec'hed ar c'hig. Un deiz zoken en devoa lazhet, a daolioù treid, ur giez a oa o c'henel chas bihan.
Un noz ma oa arnev, ne c'halle ket distreiñ d'ar gêr, ken diroll an avel. Repu a gavas en ul lochenn goad, war rodoù, implijet gant mesaerien peurvuiañ.
Fthiotida
Fthiotida (e gresianeg : Περιφερειακή ενότητα Φθιώτιδας) zo un distrig rannvroel eus Periferia Gres-Kreiz. A-raok ar bloaz 2010 ha kempenn Kallikratis, e oa un nomos. Treuzet eo gant ar stêr Sperc'heios. Lamía eo ar gêr vras.
Klotañ a ra gant Fthia gozh, a oa brasoc'h, bro pobl ar Virmidoned.
Nanning
Nanning (南宁) zo ur gêr e proviñs Guangxi e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 3 437 000 a dud (e 2010).
Nanchang
Nanchang (南昌) a zo ur gêr vras e proviñs Jiangxi e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 5 043 000 a dud (e 2010).
Re (Piemonte)
Re zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Fthia
Fthia he farkeier strujus ha magerez harozed (henc'hresianeg : Φθίη Phthíê ; dhimotiki : Φθία Fthía) pe Fthiotida (henc'hresianeg : Φθιώτις Phthiôtis ; dhimotiki : Φθιώτιδα Fthiótidha) zo ur vro gozh en Henc'hres, e gevred Thessalia, e penn ar Pleg-mor maliak. Kêr Fthia e oa ar gêr-benn, hervez Homeros, met n'eus bet kavet roud ebet anezhi.
Eno edo pobl ar Vyrmidoned o chom. Rouantelezh an harozed Peleüs, e vab Ac'hilleüs hag e vab-bihan Neoptolemos, e oa. Bro an Termopiloù eo Fthia.
Diwar ar ger Fthiótidha eo anvet an distrig Fthiotida, a zo bihanoc'h eget Fthia an Henamzer.
Cyngor Llyfrau Cymru
Cyngor Llyfrau Cymru ( Welsh Books Council e saozneg) zo un aozadur ofisiel e Kembre a ra war-dro politikerezh al levrioù kembraek ha saoznek embannet e Kembre : skoazellañ ha brudañ. Bremañ e vez arc'hantet gant gouarnamant Kembre.
Savet eo bet e 1961, hag anvet Cyngor Llyfrau Cymraeg da gentañ.
Santa María del Campo
Santa María del Campo  zo ur gumun e Spagn,  e proviñs Burgos.
Villette (Piemonte)
Villette zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte. Gant 276 a dud enni o chom eo bihanañ kêriadenn ar  Valle Vigezzo.
Teir c'hêriadenn zo anezhi: Gagliago (er c'hornôg), Vallaro (er c'hreiz) ha Londrago (er reter). Ar Rio della Valle di Casa a ra an disparti etre Gagliago ha Vallaro.
Simon Vouet
Simon Vouet (9 a viz Genver 1590 e Pariz - 30 a viz Even 1649 e Pariz) zo ul livour barok gall eus ar. Bez' ez eo unan ag ar C'hallaoued levezonet gant doare Caravaggio.
Premia
Premia zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Stresa
Stresa zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Ceuthmochares
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Auvergne-Rhône-Alpes
Auvergne-Rhône-Alpes (Arvern-Ron-Alpoù e brezhoneg ) zo unan eus rannvroioù melestradurel Bro-C'hall, e gevred ar vro.
Nanping
Nanping (南平) a zo ur gêr vras e proviñs Fujian e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 2 860 000 a dud (e 2004).
Auvergne-Rhône-Alpes
Kemeret he deus lec'h div rannvro all a oa diagent — Auvergne ha Rhône-Alpes — d'ar 1 a viz Genver 2016, da-heul ar c'hempenn a zo bet graet d'ar rannvroioù gant ar gouarnamant gall e 2015, "Auvergne-Rhône-Alpes" zo un anv da c'hortoz evit ar rannvro nevez, savet diwar strollañ anvioù ar rannvroioù a oa diagent, en urzh al lizherenneg. Un anv a vo dibabet da vat gant ar c'huzul-rannvro nevez, a-benn ar 1añ a viz Gouere 2016, hag a ranko bezañ degemeret gant ar C'huzul Stad a-raok ar 1 a viz Here 2016. .
Lyon eo kêr-benn velestradurel ar rannvro.
Premeno
Premeno zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Eleonora de' Medici
Eleonora de' Medici zo anv div vaouez anavezet en Tiegezh Medici:
Lybius minor
Lybius minor (Pogonornis minor kent) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Lybiidae.
Anvet e voe Pogonias minor (kentanv) da gentañ-penn (e 1816) gant ar skiantour gall Jean Léopold Nicolas Frédéric Cuvier (1769-1832).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Afrika :
Santa María del Invierno
Santa María del Invierno zo ur gumun e Spagn,  e proviñs Burgos.
Piedimulera
Piedimulera zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Baoding
Baoding (保定) a zo ur gêr e proviñs Hebei e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 1 065 000 a dud (e 2009).
Tapir Baird
Tapir Baird (Tapirus bairdii) a zo ur bronneg hag a vev e Kreizamerika ha hanternoz Suamerika.
thumb|left|200px|Tiriad tapir Baird (e glas). E ruz : takad m'eo aet da get ; e melen : bezañs martezeüs
Tapir Baird
Concangis
Concangis a oa ur c'hreñvlec'h roman (castra) e proviñs roman Britannia Inferior. Aspadennoù anezhañ zo e Chester-le-Street, e kontelezh Durham, e hanternoz Bro-Saoz, hag ober a reer anezho Chester-le-Street Roman Fort ("kreñvlec'h roman Chester-le-Street").
Ay Carmela
¡Ay Carmela!, skrivet alies Ay Carmela gant an nannspagnolegerien, a zo ur ganaouenn eus Brezel Spagn, a veze kanet gant ar Republikaned war un ton kozh eus an XIXvet kantved. Anavezet eo ivez evel El Paso del Ebro ha Viva la Quince Brigada.
Concangis
Anv
Meur a veneg a gaver eus an anv e skridoù latin : Talvezout a rafe an anv-se, deveret eus *kankos (= marc'h), kement ha "pobl ar c'hezeg".
Ay Carmela
Ar frazenn Luchamos contra los moros (Stourm ouzh ar Vored a reomp) a ra dave d'ar bagadoù marokan a oa e tu ar Vroadelourien.
Doare all
¡Ay Manuela! zo un doare diskan all.
Liammoù
[*] Miguel Ángel Gómez Naharro - ¡Ay Carmela![ :http://www.youtube.com/watch?v=BF0Ze6qVJaU ]
Germagno
Germagno zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Inizi Sunda
Inizi Sunda zo ur strollad inizi etre Indezsina hag Aostralia. Rannañ a reer ar strollad inizi-se etre daou strollad bihanoc'h : Inizi Bras Sunda hag Inizi Bihan Sunda.
An inizi
Inizi Bras Sunda:
Inizi Bihan Sunda, a gornaoueg da reter :
Melestradurezh
Etre meur a stad eo rannet an enezeg : Brunei, Timor ar Reter, Indonezia ha Malaysia. Enez vras Borneo zo rannet etre Brunei, Indonezia ha Malaysia. Enez Timor, hi, zo rannet etre stad Timor ar Reter hag Indonezia.
Niverziouganerezh
An niverziouganerezh zo un doare diouganerezh dre an niveroù eus 1 da 9. Peurvuiañ e vez kaoz da dreiñ lizherennoù un anv-badez hag un anv-tiegezh en un heuliad sifroù. Ganto e jeder un niver hag a vez dielfennet da ziouganañ nerzh ha gwanded an den.
Eleonora d'Este (1515-1575)
Eleonora d'Este (1515-1575), a oa ur briñsez italian, merc'h da Alfonso Iañ d'Este ha d'e eil pried Lucrezia Borgia. Merc'h-vihan e oa d'ar pab Alesant VI, ha nizez da Cesare Borgia.
Anvet e voe diwar-lerc'h he mamm-gozh a-berzh tad, Eleonora d'Aragona. He mamm a varvas pa oa pevar bloaz.
Mont a reas da leanez d'ar gouent Corpus Domini ha pa varvas e voe beziet eno.
Moine (stêr)
Ar Moine zo ur stêr eus Bro-C'hall ha kreisteiz Breizh. E Mauléon (Deux-Sèvres) emañ hec'h eienenn, ha dont a ra da Vreizh da gemberiñ e Klison gant ar Sevr, un adstêr d'al Liger.
Kember
Kemberiñ a ra er Sevr (war he lez dehoù) e Klison, e kreisteiz Bro-Naoned.
Pontoù
Dreisti emañ karrbont Klison ha Pont Sant Anton.
Yemanja
Yemanja pe Yemanjá, Iemanjá, Yemaya, Janaína, Rainha do Mar ("Rouanez ar mor"), Aiucá, Dona Janaína, Inaê pe Maria princesa do Aioká, zo un orixá, pe doueez afrikan eus candomblé Brazil, deuet eus relijion yoruba Nigeria, ha degaset da Amerika gant ar sklaved afrikan. He c'hevatal er panteon kuban eo Yemajá.
Mirmidoned
Ar Vyrmidoned (henc'hresianeg : Μυρμιδόνες Myrmidónes, eus μύρμηξ mýrmex « merienenn ») zo ur bobl vojennel eus Henc'hres.
Yemanja
Dont a ra hec'h anv eus un droienn er yezh yoruba : Yéyé omo ejá ("Mamm eo pesked eo he bugale").
D'an 2 a viz C'hwevrer e vez enoret en holl vroioù Amerika ar c'hreisteiz eus an aod atlantel, er relijionoù a orin afrikan,  Candomblé,  Umbanda, Quimbanda, ha bagadoù a brofoù a vez roet d'an doueez en deiz-se.
Mirmidoned
Brudet e oa o fealded.
Yezhoù
Implijet eo bet ar ger e saozneg evit ober anv eus soudarded pe mevelien sentus prest da skeiñ.
Karrbont Kerdeozer
thumb|right|300px|Karrbont Kerdeozer Kerkent ha penn-kentañ an ugentvet kantved e oa bet savet ur rouedad hent-houarn en Aodoù-an-Arvor. An naontek linenn a yae d'hec'h ober war-hed 452 gilometr a oa bet fiziet e Kompagnunezh hentoù-houarn Aodoù-an-Hanternoz da gentañ-penn.
Lybius vieilloti
Lybius vieilloti a zo ur spesad evned bihan eus ar c'herentiad Lybiidae.
Karrbont Kerdeozer
Lidet e oa bet digeriñ al linenn Landreger Perroz-Gireg, 22,7 gilometr hed anezhi, d'an 11 a viz Eost 1906. Brudet e oa dre ma oa bet krouet gant Louis Harel de la Noë, ijinour an Hentoù ha Pontoù, meur a savadur en he hed, Karrbont Kerdeozer en o zouez.
Lybius vieilloti
Anvet e voe Pogonius vieilloti (kentanv) da gentañ-penn (e 1815) gant al loenoniour saoz William Elford Leach (1791-1836) da zougen bri d'an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha frouezh.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ en Afrika :
Karrbont Kerdeozer
Daouzek metr ha pevar-ugent hed an dek bolz anezhañ e oa bet savet er mervent da Briel, nepell diouzh ar stêr Gindi, oc'h ober gant un teknik nevez-flamm, hini ar betoñs houarnet. Implijet e oa bet betek ar 15 a viz Ebrel 1949, pa voe serret al linenn da vat.
Nevesaat ar pont linenn houarn-mañ emañ o klask ober kumun Briel da zegemer un « hent glas » a-barzh fin ar gont.
Meneget e oa bet lanneg Kerdeozer damdost gant skrivagner ar c'horn-bro, Jarl Priel, e kentañ levrenn e eñvorennoù, Va Zammig Buhez an titl anezhi.
Ningde
Ningde (宁德) zo ur gêr vras e proviñs Fujian e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 3 200 000 a dud.
Sant-Mark
Sant-Mark zo un anv-lec'h brezhonek.
Karrbont Klison
Karrbont Klison zo ur c'harrbont maen e Klison dreist ar stêr Moine. Savet e voe e 1841. En argrec'h da Pont Sant Anton emañ. 124 metrad hed, 8.60 metrad ledander ha 14.80 metrad uhelder eo. Pempzek gwareg en deus.
Istor
Diaes e oa da armeoù ar Republik mont e-barzh garzhaoueg ar vro e-pad Brezel Vande. Krog e voe ar galloud kreiz da soñjal sevel hentoù dizañjer hag aes da kemer ganto. Adlusket e voe ar mennozh gant ar gouarnamant e-pad Chouanerezh 1832. Savet e voe raktres ar pont e 1835 gant an ijinour Jégou. Echu e voe e savidigezh e 1841 gant ur c'houst izel awalac'h (184 036 lur).
D'an 30 a viz Eost 1944 e lakaas soudarded an Trede Reich da darzhañ div volz hag a voe adsavet nebeut amzer goude.
Brennig
Ar brennig zo blotviled gasteropod.
Sparted
Ar Sparted (henc'hresianeg : Σπαρτο ίSpartoi "tud hadet", eus ar verb σπείρω speírō, "hadañ") a oa ar pemp bugel a oa ganet eus dent an aerouant a oa bet hadet gant Kadmos, roue diazezer kêr Dhebai. Kontet e oant da vout bugale Ares.
Kroget e vijent d'en em gannañ an eil a-enep d'egile kerkent hag anadet ha ne vanas nemet pemp anezhe. Hervez Ferekydes Syros ez eo Kadmos o lakaas d'en em gannañ an eil re a-enep ar re all o teurel ur maen oute. Ne chomas nemet :
Sikour a rejont Kadmos neuze da sevel Thebai ha dont da vezañ hendadoù tiegezhioù nobl ar geoded. Ec'hion a zeuas zoken da vezañ mab-kaer Kadmos, pa zimezas gant e verc'h, Agaue. Dont a reas dezhe ur bugel anvet Pentheüs a gemeras lec'h Kadmos war dron Thebai.
Olifant Kalon-Evn
thumb|left|260px| Olifant Kalon-Evn. Golo al levr, treset gant [[Degast'. ]] Olifant kalon-evn zo ul levr evit bugale, skrivet gant ar skrivagnerez euskarek Mariasun Landa, hag embannet e brezhoneg e miz Mae 2010 gant Sav-Heol, troet diwar Elefante txori-bihotza gant Mark Kerrain. Gant Degast' eo graet an tresadennoù. An trede levr gant an oberourez-se eo da vezañ troet e brezhoneg.
An istor
Ur skolaerez a zo 'vont d'ober skol d'an olifanted.
Yezhoù
Embannet e oa bet al levr en euskareg e 2001 gant Anaya, hag e spagnoleg goude. Prestik e vo e sloveneg. Diembann eo e galleg e 2010.
Prizioù
E 2002 e oa bet loreet al levr gant ar White Ravens.
Lucrezia Aguiari
Lucrezia Aguiari, a-wechoù  Agujari (1741-1783), lesanvet La Bastardella (ar vastardez), a oa ur ganerez soprana italian. Ur vouezh ouesk he devoa, gouest da vont a-hed ur skeuliad teir eizhvedenn hanter. En ul lizher eus ar 24 a viz Meurzh 1770 e skrive Leopold Mozart (tad Wolfgang Amadeus Mozart ) en doa klevet anezhi e c'hoarigandi Parma o kanañ un do altissimo (pe C uhelañ), un eizhvedennad a-us d'an do alto. Meneget eo an darvoud gant Aldous Huxley en e romant Brave New World.
Ganet e oa e Parma. Graet e veze "La Bastardina" pe "La Bastardella" anezhi. Meur a zisplegadenn zo bet roet. Hervez unan anezho e oa bastardez Leopoldo Aguiari pe hini e wreg, ar varkizez Bentivoglio. hervez eben e oa ur bugel kavet ha savet gant Aguiari. Kamm e oa, aet e oa un tamm eus he gar gant ur c'hi pe ur porc'hell pa oa bugelig.
Studiañ a reas gant Brizio Petrucci e Ferrara ha kaset goude d'ur gouent da Firenze, ma voe kelennet gant Lambertini. E 1764 e kanas evit ar wech kentañ e c'hoarigandi Firenze, ha bloaz goude e Padova, Lucca ha Verona. E 1766 e kane e Genova, Lucca, ha Parma, e-lec'h ma teuas da vezañ kanerez lez an dug-meur e 1768.
N'eus sol ebet d'ar martezeadoù embannet diwar-benn he darempredoù karantezus gant ar sonaozour Josef Mysliveček en e yaouankiz, evel a lenner e pempvet embannadur ar Grove Dictionary of Music and Musicians e 1954, hag a zo bet dishiliet amañ hag ahont.
E 1780 e timezas d'ar sonaozer Giuseppe Colla (1731-1806). E 1782 e paouezas da ganañ e fin an hañv e Genova dre ma oa klañv. Lavaret e voe e oa bet kontammet gant ur gevezerez warizius, hogen mervel a reas diwar an dorzhellegezh e 1783 da 40 vloaz.
Torrecilla del Monte
Torrecilla del Monte zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Chester-le-Street
Chester-le-Street (distaget []) zo ur gêr e Kontelezh Durham, e hanternoz Bro-Saoz. England.
En Henamzer e voe savet eno ur c'hreñvlec'h roman, anvet Concangis. Diwar ar ger latin castra (=kreñvlec'h) eo deuet ar ger "Chester" a gaver en anv ; ha "Street" a ra dave d'an hent roman a dreuze kêr eus an hanternoz d'ar c'hreisteiz hag a zo aet bremañ d'ober ar straed a anver Front Street.
Great Falls (Montana)
Great Falls zo ur gêr lec'hiet e kreiz stad Montana e Stadoù-Unanet Amerika. Er bloavezh 2010 e oa 58 505 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Great Falls en ur mod ofisiel e 1883.
Chester-le-Street
Emañ Chester-le-Street er c'hreisteiz da Newcastle upon Tyne hag er gornaoueg da Sunderland war lez ar stêr Wear. En iliz-parrez Chester-le-Street eo bet relegoù sant Cuthbert e-pad 112 vloaz a-raok bezañ kaset da iliz-veur Durham. En iliz-parrez-se ivez e oa bet graet an droidigezh kentañ eus an Aviel en hensaozneg, gant ur manac'h, Aldred, en doa lakaet spisc'herioù e skrid Aviel Lindisfarne.
Torregalindo
Torregalindo zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Garin Trousseboeuf
Garin Trousseboeuf eo anv haroz un heuliad romantoù, gant ar skrivagnerez vreizhat Évelyne Brisou-Pellen, hag a c'hoarvez an darvoudoù anezho er XIVvet kantved.
Tapet eo anv Garin Trousseboeuf eus ur c'haner eus an XIvet kanved a zo bet roet d'ur straed e Roazhon, ar gêr ma emañ an oberourez o chom.
Ningbo
Ningbo (寧波) zo ur gêr vras e proviñs Zhejiang e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 7 606 000 a dud (e 2010).
Les Habites
Les Habites a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Joan Giraud d'Astròs
Joan Giraud d'Astròs, pe Jean-Géraud d'Astros e galleg, (1594, Jandordis, Gwaskogn - 1648, Sent Clar) a oa ur skrivagner okitanek hag ur beleg katolik, kure e Sent Clar (hiziv e Gers).
E oberenn anavezetañ eo ar varzhoneg Lou Trimfe de la lenguo gascouo (Lo Trimfe de la lengua gascoa), embannet e 1642.
Janed Aostria (1547-1578)
Johanna von Österreich (en alamaneg), pe Giovanna d'Austria (en italianeg), pe Janed Aostria (Praha 1547-1578 Firenze), a oa dugez-veur Toskana goude he dimeziñ da Francesco Iañ de' Medici.
Merc'h e oa da Ferdinant Iañ an Impalaeriezh Santel, breur da Karl V an Impalaeriezh Santel, ha da Anna Bohemia ha Hungaria. Mervel a reas er gwentloù.
Doganet e oa gant he fried an dug-meur Francesco Iañ de' Medici en devoa ur pried-kleiz, Bianca Cappello.
Mervel a reas Johanna er gwentloù, e miz Ebrel 1578, da 31 bloaz. Gant se e c'hallas he fried addimeziñ d'e serc'h Bianca Cappello.
Akademiezh ar yezhoù kanak
Akademiezh ar yezhoù kanak (galleg: Académie des langues kanak ALK) zo bet savet e Kanaki er bloaz 2007 da-heul Emglevioù Nouméa. Karget eo da «stabilaat ar reolennoù implij ha da gas war-raok ha da ziorren an holl yezhoù ha rannyezhoù kanakek».
Sant-Mark (Sant-Nazer)
Sant-Mark zo ur c'harter eus kêr Sant-Nazer, er gwalarn da aber al Liger. 5 044 a dud zo o chom ennañ.
Istor
Ur gêriadenn e oa, anvet « Crépelet », hag a voe adanvet e dibenn an diwar anv sant ar chapel.
Eno e oa bet filmet Les Vacances de Monsieur Hulot hag e weler delwenn an dudenn o valirañ a-us d'an draezhenn.
Emsavadeg pueblo 1680
Emsavadeg pueblo 1680, pe emsavadeg Popé, a c'hoarvezas e Spagn Nevez, en tolead a zo New Mexico hiriv, e SUA, pa en em savas an Indianed Pueblo a-enep ar Spagnoled, ma voe skarzhet an alouberien eus o douaroù. Hogen dizemglev a savas etre an indianed, ha gallout ar reas ar Spagnoled distreiñ en 1692.
2000 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Butte (Montana)
Butte zo ur gêr lec'hiet e mervent stad Montana e Stadoù-Unanet Amerika. Er bloavezh 2010 e oa 34 200 a annezidi o chom enni.
Emsavadeg pueblo 1680
Istor
Goude troiad ar c'honkistador spagnol Coronado, en 1540-1542, en tolead a zo hiriv e mervent SUA, e voe ret gortoz ouzhpenn un hanter kantved ken na astennas ar Spagnoled o mestroni betek New Mexico. Pan erruas Juan de Onate, gant soudarded ha trevadennerien, er c'hornad da sevel kêr Santa Fe en 1610, e c'houzañvas meur a bobl amerindian, hag ar Pueblos en o zouez,
2000 e Breizh
2000 e Breizh
Al lennerez-planedennoù (Caravaggio)
Al lennerez-planedennoù (Buona ventura en italianeg), zo un eoullivadur war lien gant Caravaggio. Div oberenn zo en anv-se.
Alfred Tennyson
Alfred, Lord Tennyson (1809–1892) zo ur barzh saoz. Barzh Ofisiel ar Rouantelezh (Poet Laureate of Great Britain and Ireland) e voe e-pad an darn vrasañ eus ren ar Rouanez Victoria, hag ur barzh saoznek eus ar re vrudetañ. Pezhioù-c'hoari a savas ivez, met ne reas ket berzh gante.
Al lennerez-planedennoù (Caravaggio)
An daolenn
Ur paotr yaouank gwisket kran zo o reiñ e zorn da lenn e blanedenn d'ur jipsianez, ha ne wel ket emañ-hi o tennañ e walenn digantañ.
Alfred Tennyson
E vuhez
Tennyson a oa ganet e Somersby, e Lincolnshire. E dad, George Clayton Tennyson (1778–1831), a oa person anglikan) eno, en devoa 12 bugel, hag Alfred e oa ar pevare.
Al lennerez-planedennoù (Caravaggio)
Daou zoare
Daou zoare a oa bet graet gant an arzour er bloavezhioù 1590. Un tamm dizemglev zo c'hoazh diwar-benn pe vloaz e oant bet graet.
Alfred Tennyson
E vuhez
Troet e oa an tad gant an arzoù, livañ ha seniñ a rae. Ne oa ket paour, ha kas a rae e vugale d'an aod e-pad an hañv, da Mablethorpe pe Skegness, en arvor reter Bro-Saoz. E vamm, Elizabeth Fytche (1781–1865), a oa merc'h d'ar beleg Stephen Fytche (1734–1799), kure St. James Church, Louth (1764) ha person Withcall (1780), ur gêriadennig etre Horncastle ha Louth.
Al lennerez-planedennoù (Caravaggio)
Istor
E deroù ar bloavezhioù 1590 edo Caravaggio o labourat e ti Giuseppe Cesari pa reas anaoudegezh gant livourien arall ha dreist-holl Prospero Orsi. Hennezh a anaveze kalz a dud, hag a gavas bod dezhañ en ti Monsignor Fantino Petrignani, ma c'halle mont ha dont en e frankiz. Dre Orsi e reas anaoudegezh gant e vreur-kaer, Gerolamo Vittrici, sekretour d'ar pab Klemañs VIII, ha hennezh a c'houlennas digant Caravaggio ober teir zaolenn, en o zouez Maddalena penitente, Riposo durante la fuga in Egitto hag Al lennerez-planedennoù, evit reiñ harp d'an arzour. Miret e voe an oberennoù a-dreñv d'ur rideoz, evit ma ne vijent ket eillivet gant den ebet.
Alfred Tennyson
E vuhez
Evezh a daole an tad ouzh deskadurezh e vugale. Alfred ha daou eus e vreudeur a skrive barzhoniezh pa oant krennarded, ma voe embannet un dastumad eus o oberennoù pa oa 17 vloaz. Unan anezho, Charles Tennyson Turner, a zimezas da Louisa Sellwood, c'hoar yaouank da zanvez pried Alfred. Ur breur all, Edward Tennyson, a voe kaset da di ar re foll.
Denant
Denant a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Maury Povich
Maurice Richard Povich, anavezetoc'h evel Maury Povich, ganet e Washington, D.C. (Stadoù-Unanet Amerika) d'ar 17 a viz Genver 1939, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Elouan
Elouan a zo anv ur manac'h iwerzhonat er pe, lidet d'an 28 a viz Eost.
Tourmignies
Tourmignies a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Les Sabots (Maupassant)
Les Sabots (Ar botoù-koad) zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant, en 1883.
Istor
Les Sabots  a oa bet embannet e Gil Blas an 21 a viz Genver 1883, gant an anv-pluenn Maufrigneuse. Goude-se e voe adembannet e 1883 en dastumad Contes de la bécasse ha lakaet da eizhvet, war-lerc'h an danevell Farce normande.
An danevell
Emañ ar person oc'h ober e embannoù. Emañ an intañv kozh Césaire Omont o klask ur vatezh yaouank onest.
Sevr
Ar Sevr (pe Sèvre nantaise e galleg, da ober ar c'hemm gant ar stêr anvet Sèvre niortaise), zo ur stêr eus kreisteiz Bro-Naoned, adstêr d'al Liger war e lez kleiz.
An anv
Un anv a orin rakkeltiek eo, diwar ar wrizienn *Sab- a denn d'ar stêrioù ; astennet eo bet gant ur wrizienn all, *Ar- (gwelet ar stêrioù Aar hag Isère), da reiñ ur wrizienn Savara. Testeniet eo anv ar Sevr evel Sevria e 1085 ; e 985 e oa Severa anv ar stêr Sèvre niortaise.
Kenorin eo anvioù ar stêrioù Save (departamant ar Gers e Bro-C'hall), Sabrina, Severn.
Red ar Sevr
Dre bevar departamant e tremen ar Sevr.
Lybius undatus
Lybius undatus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Lybiidae.
Oferenn
An oferenn ([o'fern], [u'vern]) eo anv al lid pouezusañ er relijion gristen. An oferenn zo ul lid liturgiezh ma lid ar beleg pe ar veleien e karg Sakramant an Aoter. Pa vez oferennoù-lid e c'hall bezañ meur a oferenner. Lavaret e vez an oferenn en un iliz peurliesañ, pe en ur chapel, hervez unan eus al lidoù degemeret gant unan eus an ilizoù kristen : al lid roman, bizantat, armenian, luterian, anglikan...
Lybius undatus
Anvet e voe Pogonias undatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1837) gant an naturour alaman Wilhelm Peter Eduard Simon Rüppell (1794-1884).
Oferenn
Gallout a ra an oferenn bezañ lidet bemdez gant pep beleg, war-bouez Da Wener ar Groaz, met ivez da-geñver sakramantoù all (badeziant, eured, kouzoumenn, urzhiadur ur beleg), da vare lidoù sakramantel (interamant, kurunidigezh), ha da goulz darvoudoù lidek eus buhez an Iliz hollvedel (sened-iliz, sened kardinaled) pe lec'hel (donedigezh ur person nevez).
En hengoun katolik pe protestant e talc'h ar sonerezh ul lec'h a-bouez el lidoù. Ar ger « oferenn » a ya neuze dre astenn da envel ur pezh sonerezh, anezhañ hollad ar c'hanennoù hag ar pennadoù sonerezh a heul kerzh an oferenn. Er ster-se ez eo ur sort sonerezh stag ouzh ar sonerezh relijiel. Kalz saverien o deus krouet « oferennoù », pa vefe evit al lidoù boaz pe evit darvoudoù divoaz (oferennoù kurunadur, oferennoù eured, oferennoù interamant, ha kement zo...)
Seurtoù oferennoù
Bemdez e rank ar beleg katolik lavarout an oferenn nemet aotreet e vije da chom hep ober.
Lybius undatus
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned (c'hwiled peurgetket) ha frouezh.
Oferenn
Seurtoù oferennoù
Bep Sul da vihanañ e rank ur c'hristen mont d'an oferenn hervez gourc'hemennoù an Iliz. Abaoe ar bloavezhioù 1980 ez eo aotreet da vont d'an Oferenn-sul-se adalek ar sadorn abardaez ivez, adalak 16 eur.
Lybius undatus
Annez hag isspesadoù
Ar spesad ez eo brosezat ar pevar isspesad anezhañ en Eritrea hag Etiopia :
Oferenn
Seurtoù oferennoù
Meur a seurt oferenn a zo:
Un oferenn hepken zo e gwirionez, hogen lidet e vez e doareoù disheñvel, hervez an degouezh.
Abaoe ar 7 a viz Gouere 2007 en deus lakaet ar Pab en-dro e talvoud doare lidañ an Oferenn hervez ar Pab Pius V, a vez anvet hiviziken "Stumm dreist ordinal an Oferenn" : un oferenn e latin ez eo, gant ar sarmon hag ar c'hantikoù e yezh an dud, ur bedenn-veur hepken, nebeut a brefasoù ha lennadennoù heñvel bep bloaz hervez koulz al liturgiezh. Da heul Goursened Vatikano II ez eus tu da lidañ en ur stumm "ordinal", e yezh an dud peurliesañ, gant nebeutoc'h a donioù latin ha dreist-holl peder pedenn veur da zibab ha lennadennoù hervez al liturgiezh a zeu en-dro bep tri bloaz ha n'eo ket bep bloaz.
Al lid luteriek
Marzhin Luther en deus argaset lodennoù zo eus an oferenn gatolik roman (reolenn an oferenn peurgetket), ha lakaet en he lec'h ul lid adwelet, Formula missae, e latin ha diwezhatoc'h e yezh boblek, an Deutsche Messe. Lavaret a rae ne glote ket an elfennoù na zigemere ket na gant "Hebraed" 7:27, ma eneber beleien an Testamant Kozh, a ranke kinnig aberzhioù ingal evit pardon ar pec'hedoù, d'ar C'hrist, beleg nemetañ na ginnig e gorf nemet ur wezh en aberzh, na gant "Hebraed" 9:26, 9:28 ha 10:10.
En alamaneg, e yezhoù Skandinavia hag e finneg, al Lutheriz (ha Luteriz zo er Stadoù-Unanet) a implij ar ger a glot en o yezh gant ar ger « oferenn » evit al lidoù relijiel, met er pep brasañ eus an ilizoù saozneger e lârer « servij doueek », « Kumuniezh santel », pe « Eukaristia santel ».
Ghiffa
Ghiffa zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Lybius leucocephalus
Lybius leucocephalus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Lybiidae.
Anvet e voe Laimodon leucocephalus (kentanv) da gentañ-penn (e 1853) gant al loenoniour italian Filippo De Filippi (1814-1867).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ en Afrika :
Abdel Fattah al-Sisi
Abdel Fattah Said Hussein Khalil al-Sisi (arabeg: عبد الفتاح سعيد حسين خليل السيسي‎ 'Abde'l-Fattāḥ Sa'īd Ḥesayn Khalīl es-Sīsī), ganet d'an 19 a viz Du 1954, zo c'hwec'hvet prezidant Republik arab Egipt. E penn ar vro emañ abaoe 2014. Ganet eo e Kaero. Goude bezañ emezelet el lu e voe o vevañ en Arabia Saoudat. Goude-se en deus tizhet penn uhel al lu egiptat. Tremenet eo dre skolioù ofiserien ar Rouantelezh-Unanet ha goude-se e Stadoù-Unanet Amerika. D'an 12 a viz Eost 2012 e voe choazet evel ministr an difenn egiptat gant Mohamed Morsi. Kemeret en devoa neuze plas Hussein Tantawi, a oa ministr an difenn da vare Moubarak.
The Beach Girls and the C'heñlc'h Monster Festival
The Beach Girls and the C'heñlc'h Monster Festival a zo ur fest sonerezh ha sinema e Nevez (Penn-ar-Bed). Kroget eo bet e 2011 gant an anv C'heñlc'h Fest e Tregon. Div abadenn all a zo bet : unan e 2012 hag unan all e 2013, war aod Tahiti e Nevez.
Pedet e vez strolladoù sonerezh bihan, gant perzhioù dic'hortoz evel Monsieur Marcaille pe Chapi Chapo. En abadenn 2013 e oa bet pedet ur pimpatrom Elvis Presley evit klozañ ar gouel.
Goude ar sonadegoù e vez skignet filmoù doare nanar.
Abadenn 2011
En abadenn 2011, degouezhet e Pennhoat e Tregon, eo bet kinniget sonerezh hepken.
Abadenn 2012
An abadenn 2012, c'hoarvezet d'an 30 a viz Even ha d'ar c'hentañ a viz Gouere, a oa an hini gentañ o c'hoarvezout e Nevez. Brasaet eo bet ar fest evit degemer muioc'h a sonerien ha gellout skignañ filmoù.
Filmoù
Skignet eo bet un nanar bep noz, goude ar sonadegoù : d'ar Sadorn eo bet skignet Super Riders ha d'ar Sul eo bet skignet Toxic Avenger.
Abadenn 2013
Tremenet eo an abadenn 2013 e-pad ar Gwener 5 hag ar Sadorn 6 a viz Gouere 2013, er memes lec'h hag e 2012.
Gwener
Kroget eo ar sonadegoù da 7e noz
Sadorn
Kroget eo ar sonadegoù da 6e noz
Roll mistri veur an Urzh Teutonek
Amañ e kaver Roll Mistri Veur an Urzh Teutonek
Tapir Brazil
Tapir Brazil (Tapirus terrestris) a zo ur bronneg hag a vev e Suamerika.
thumb|left|200px|Tiriad tapir Brazil (melen mouk).
Roll mistri veur an Urzh Teutonek
En Urzh Malta (1190-1198)
1190-1192 : Meister Sibrand.
1192-1194 : Gerhard.
1194-1196 : Heinrich, ur beleg anezhañ moarvat.
1196-1198 : Heinrich, preseptour, moarvat Heinrich Walpot, ar 1añ Mestr Meur.
Derwell
Derwell a zo anv ur santez vrezhon, mamm da Sant Maloù, lidet d'an 18 a viz Meurzh.
Roll mistri veur an Urzh Teutonek
Urzh relijiel
1200-1208 : Otto von Kerpen.
1208-1209 : Heinrich von Tunna.
Mistri e Prusia
1209-1239 : Hermann von Salza, diazezer ar Stad Teutonek.
1239-1240 : Konrad von Thüringen.
1240-1244 : Gerhard von Malberg.
1244-1249 : Heinrich von Hohenlohe.
1249-1252 : Günther von Wüllersleben.
1252-1256 : Poppo von Osterna.
1256-1273 : Anno von Sangershausen.
1273-1282 : Hartmann von Heldrungen.
1282-1290 : Burchard von Schwanden.
1291-1296 : Konrad von Feuchtwangen.
1297-1303 : Gottfried von Hohenlohe.
Eugène Riguidel
Eugène Riguidel a zo ur moraer breizhat, sportour ha stourmer politikel. Ganet eo bet en Aradon d'an 14 a viz C'hwevrer 1940. Gounezet en deus ar Redadeg Treuzatlantel Bagoù dre lien a-zaou e 1979.
Gurro
Gurro zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Eugène Riguidel
War dachenn ar sport
1971 : kentañ er redadeg bagoù-dre-lien Cape Town-Rio de Janeiro
1974 : kentañ e redadeg an Aurore
Roll mistri veur an Urzh Teutonek
Dindan gwarez an Tiegezh Habsburg (1590-1923)
Neuze e teue ar vistri eus an Tiegezh Habsburg, pe gentoc'h, resisoc'h, eus Tiegezh Habsburg Aostria a gemeras an urzh dindan e warez.
-84
-84
Roll mistri veur an Urzh Teutonek
Dindan gwarez an Tiegezh Habsburg (1590-1923)
1590-1618 : Masimilian III Aostria.
-84
Pontus
Pempvet bloavezh brezel a-enep ar Romaned. Sylla a zo trec'h war Mithridates, hag a bleg. Peoc'h Dardanos. Dleout a ra Mithridates rein en-dro broioù bet aloubet gantañ, rein e listri, ha paeañ 3000 talent.
Roll mistri veur an Urzh Teutonek
Dindan gwarez an Tiegezh Habsburg (1590-1923)
1619-1624 : Karl von Österreich.
Space Oddity
Space Oddity zo ur ganaouenn saoznek savet an ton hag ar gerioù anezhi gant ar c'haner-sonaozer saoz David Bowie (1947-2016).
Roll mistri veur an Urzh Teutonek
Dindan gwarez an Tiegezh Habsburg (1590-1923)
1625-1627 : Johann Eustach von Westernach.
Space Oddity
D'ober ur serr-lagad d'ar film 2001, A Space Odyssey gant Stanley Kubrick, deuet e-maez e miz Ebrel 1968, e oa bet dibabet titl ar ganaouenn. E Space Oddity an hini eo e oa bet kontet gant Bowie, evit ar wech kentañ, istor an astraer faltaziek Major Tom o tibradañ diwar an Douar e-barzh e egorlestr. Savet e oa bet e doare un diviz etre ijinourien ar greizenn gontrollañ hag an astraer o pellaat muioc'h-mui en egor, betek koll darempred gantañ da-vat.
Roll mistri veur an Urzh Teutonek
Dindan gwarez an Tiegezh Habsburg (1590-1923)
1627-1641 : Johann Kaspar von Stadion.
Space Oddity
Perzh eo ivez eus David Bowie (albom), eil albom studio Bowie, deuet e-maez d'ar 4 a viz Du 1969, hiroc'h he fadelezh (5:16) avat.
Roll mistri veur an Urzh Teutonek
Dindan gwarez an Tiegezh Habsburg (1590-1923)
1641-1662 : Leopold Wilhelm Österreich.
Space Oddity
Liammoù diavaez
E miz Mae 2013 en devoa graet berzh bras an astraer kanadian Chris Hadfield ouzh he c'hanañ hag eñ e-barzh an Egorlec'h etrebroadel o treiñ en-dro d'an Douar.
Roll mistri veur an Urzh Teutonek
Dindan gwarez an Tiegezh Habsburg (1590-1923)
1662-1664 : Karl Joseph von Österreich, marvet da 15 vloaz.
Eugène Riguidel
War dachenn ar sport
Marzhus eo bet e drec'h er redadeg treuzatlantel a-zaou e 1979 : erruet eo gant Gilles Gahinet war VSD gant 5 munutenn ha 42 eilenn lañs war Paul Ricard leviet gant Éric Tabarly ha Marc Pajot.
Roll mistri veur an Urzh Teutonek
Dindan gwarez an Tiegezh Habsburg (1590-1923)
1684-1694 : Ludwig Anton von der Pfalz.
Eugène Riguidel
War dachenn ar sport
1981 : kentañ e trede tennad ar Whitbread, brudetañ redadeg bagoù-dre-lien, war Mor Bihan a oa ur vag bet ijinet ha savet gant tri den yaouank goude mizvezhioù labour. Seizhvet e voe Mor Bihan e fin ar redadeg, tremen 50 000 km dezhi, eilvet e rummad ar bagoù dindan 40 troadad, Trizekvet oc'h erruout (amzer "kriz") diwar 20 pa oa bet 29 ferzhiad.
Roll mistri veur an Urzh Teutonek
Dindan gwarez an Tiegezh Habsburg (1590-1923)
1694-1732 : Franz Ludwig der Pfalz-Neuburg.
Cartigny-l'Épinay
Cartigny-l'Épinay a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Intragna (Piemonte)
Intragna zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Eugène Riguidel
War dachenn ar sport
1983 : eilvet e redageg treuzatlantel a-zaou an Oriant-Bermuda-an Oriant war William Saurin, un trimaran 27,10 gant Jean-François Le Menec.
Roll mistri veur an Urzh Teutonek
Dindan gwarez an Tiegezh Habsburg (1590-1923)
1732-1761 : Clemens August von Bayern.
Cartigny-l'Épinay
kantved
Eil Brezel-bed, miz Even 1944:
Roll mistri veur an Urzh Teutonek
Dindan gwarez an Tiegezh Habsburg (1590-1923)
1761-1780 : Karl Alexander von Lothringen.
1780-1801 : Maximilian Franz von Österreich. 1801-1804 : Karl Ludwig von Österreich.
Eugène Riguidel
E sell war ar gevredigezh
Kemer a reas perzh e redadegoù bagoù-dre-lien evel amatour ("jangadas" Brest, redadeg Enizenac'h).
War dachenn ar politikerezh emañ etre an anarkouriezh hag ar stourm ekologel (besprezidant kevredigezh "Ar Peulvanoù dieub" (Les menhirs libres) eo. Harzet eo bet e 2006 evit bezañ kemeret perzh e manifestadegoù enepnukleel.
Roll mistri veur an Urzh Teutonek
Dindan gwarez an Tiegezh Habsburg (1590-1923)
1804-1835 : Anton Viktor von Österreich.
Eugène Riguidel
E sell war ar gevredigezh
E miz Eost 2014 e roas e skoazell d'ar gevredigezh Sea Shepherd a zifenn ar morhoc'hed penn-ront en Inizi Faero.
Roll mistri veur an Urzh Teutonek
Dindan gwarez an Tiegezh Habsburg (1590-1923)
1863-1894 : Wilhelm Franz von Österreich.
Eugène Riguidel
E sell war ar gevredigezh
Skoazellañ a ra ingal rouedad skolioù Diwan.
Resevet en deus Kolier an Erminig d'an 19 a viz Gwengolo 2015 e Gwened.
Roll mistri veur an Urzh Teutonek
Evel urzh kloer
1923-1933 : Norbert Klein.
1933-1936 : Paul Heider.
1936-1948 : Robert Schälzky.
1948-1970 : Marian Tumler.
1988-2000 : Arnold Wieland.
2000- :Bruno Platter.
Loreglia
Lorelia zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Kumuniezh kumunioù Bro Boulvriag
Kumuniezh kumunioù bro Boulvriag a oa un etrekumuniezh (ur gumuniezh-kumunioù) e departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Un darn eus Bro Gwengamp eo. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù, goude kendeuziñ gant c'hwec'h etrekumuniezh-all.
Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Bro Boulvriag a yae 10 kumun d'ober anezhi:
Fort Smith (Arkansas)
Fort Smith zo ur gêr eus kornôg stad Arkansas e Stadoù-Unanet Amerika. Er bloavezh 2010 e oa 86 209 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Fort Smith en ur mod ofisiel e 1817.
Impalaeriezh Akkad
Impalaeriezh Akkad zo ur Stad savet gant Sargon Akkad a zalc'he holl Vezopotamia eus fin ar kantved kent J.-K. betek deroù an kantved a-raok J.-K. hervez ar gronologiezh degemeret peurvuiañ. Daoust da se e c'hallfe bezañ bet an impalaeriezh-mañ en he bleuñv war-dro ur c'hantved diwezhatoc'h, rak n'eo ket resis ar bloaziadoù ken pell zo en amzer. Merket eo bet istor Mezopotamia gant ar Stad-se ha padet eo eñvor he rouanez illurañ, Sargon hag e vab-bihan Naram-Sin, e-pad meur a gantved. Lakaat a reas meur a vojenn da ziwanañ, muioc'h evit forzh peseurt tierniezh all e Mezopotamia.
Daoust ma'z eo diaes lakaat kemm etre ar gwirvoud hag ar mojennoù en danevelloù e seblant e voe degaset ur c'hemm bras war an dachenn bolitikel gant Impalaeriezh Akkad. Gallout a reer er gwelet en aozadur ar galloud, en e ideologiezh hag en arz ofisiel. N'eo ket ken bras an emdroadur er gevredigezh hag en ekonomiezh e Mezopotamia izel, evel evit a sell ar pep brasañ eus ar vuhez pemdez, ar pezh a zispleg perak ne c'haller ket anavezout liveoù arkeologel prantad Impalaeriezh Akkad er vro-se.
Mammennoù
Anavezout a reer prantad Impalaeriezh Akkad a-drugarez da dablezennoù e skritur gennheñvel savet d'ar mare-hont, war-dro 5 000 anezhe, ha kavet e meur a lec'h pell an eil re eus ar re all e Mezopotamia izel. Ur c'hemm eo e-keñver ar prantad a-raok, hini an tierniezhoù arkaek, ma veze dielloù diwar o fenn en un niver bihan a lec'hioù. Tablezennoù velestradurel int, skrivet en akkadeg kozh pe e sumereg, a denn dreis-holl da vererezh an atantoù perc'hennet gant ensavadurioù (palez pe temploù) pe a-wezhioù gant hiniennoù. Diaes eo gouzout hiroc'h diwar-benn Impalaeriezh Akkad dre ma n'eo ket adkavet he c'hêr-benn c'hoazh.
Krouidigezh ar rouantelezh
Savet e oa Impalaeriezh Akkad gant un den, deuet da vezañ brudet en istor Mezopotamia : Sargon Akkad. Kalz traoù a voe skrivet diwar e benn, kement ha ken bihan ma vez diaes alies lakaat kemm etre ar gwirvoud istorel hag ar mojennoù. Un dra zo sur rak kavout a reer meneg anezhañ en hengounioù disheñvel : Sargon en deus aloubet ar galloud. E anv ren (an hini nemetañ a anavezer), Šarrum-kîn, a dalvez « stabil eo ar roue » en akkadeg, evel m'en dije klasket lakat an dud da zisoñjal ne oa ket ganet roue. Hervez ar vojenn e vefe mab ur velegez en dije dilezet anezhañ. Desavet e vije bet Sargon neuze gant ul liorzher. A-drugarez d'an doueez Ishtar e vije deut Sargon da vezañ ministr ar roue Ur-Zababa e Kich, ha roue da c'houde.
Kemer a reas ar galloud e keoded galloudek Kich goude un taol-Stad war-dro -2334 (d'an diwezhatañ war-dro -2285). Mes d'ar c'houlz-se e oa Lugal-zagesi, a orin eus Umma, a oa ar roue galloudekañ. Ren a rae diouzh keoded Uruk. Hervez eilennoù e enskrivadurioù bet savet goude e ren e vije bet kannet gant Sargon. Lakaat a rae evel-se holl Vezopotamia izel betek Pleg-mor Persia en e c'halloud. Tapet e voe ar roue faezhet, lakaet da zougen ur c'holier, ha diskouezet d'an holl e-doug trec'hlid Sargon. Envel a reas ar roue gouarnourien feal dezhañ e meur a geoded-Stad kozh goude, e Sumer hag en Akkad. Savet en doa evel-se ur rouantelezh ec'hon en-dro d'e gêr-benn nevez, Akkad.
An aloubadegoù
Goude bezañ sujet su Mezopotamia e kasas Sargon ergerzhadegoù er broioù er gwalarn hag er reter. Sujañ a reas moarvat rouantelezh Mari, ha marteze hini Ebla e Siria. Dispis eo chom kronologiezh an aloubadegoù renet gant rouanez Akkad trema ar c'hornôg, ha ne ouzer ket hag eñ e oa distrujet lec'hiennoù ar vro e-doug aloubadegoù Sargon, re Naram-Sin, pe e brezelioù etre rouantelezhioù lec'hel. Un enskrivadur eus Sargon a lavar e vije aet betek Tuttul e kreiz red an Eufratez, m'en dije rentet enor d'an doue bras Dagon. Hennezh en dije roet dezhañ ar galloud war holl an douaroù betek ar Mor kreizdouar. Un destenn hititek savet diwezhatoc'h a lavar e vije bet sujet rouantelezh Puruchanda e kreiz Anatolia gant Sargon, met n'ouzer ket hag eñ ez eo un dra wir pe ur vojenn. Kalz a vern penaos ez eo anat e oa aloubet muioc'h a vroioù gant Sargon evit ar rouaned a oa bet en e raok.
Pa varvas Sargon e -2279 (pe -2229) e voe kemeret e lerc'h gant e vab Rimuch (« e brof »),. War a seblant e vije bet heuliet marv ar roue gant un emsavadeg vras e Mezopotamia izel ha bec'h a voe ouzh he mougañ. Derc'hel a reas mat Rimuch ha sujañ a reas an emsavidi, renet gant Kaku Ur, a oa skoazellet gant meur a geoded kozh (Adab, Lagach, Zabalam, Kazallu). Evit ar wezh kentañ n'eo ket kollet aloubadegoù ur roue meur goude e varv. Rimuch a reas brezel ivez a-enep rouantelezhioù Pladenn Iran (Elam, Awan, Marhachi), a-raok mervel e -2270. Pignat a reas e vreur Manichtusu (ger-ha-ger « a zo gantañ »?, da lâret eo « a zo e bar »?) war an tron. Ren a reas ivez ergerzhadegoù a-enep Anshan, Sherihum) e Pladenn Iran, hag e Pleg-mor Persia, peogwir e embann en dije sujet bro Magan (Oman).
Diskar Akkad
Sevel a reas un dañjer nevez e-pad ren Naram-Sin : ar C'hutied. Ar bobl-se a veze sellet outañ evel ur bobl varbar gant Mezopotamiz ha dont a raent eus kornôg bro Zagros. Lañsañ a rejont meur a ergerzhadeg e Mezopotamia e-pad degadoù bloavezhioù diwezhañ Impalaeriezh Akkad, hag hervez an hengoun danevellet gant ar rolloù rouaned sumerian e vijent bet penn-kaoz diskar ar Stad-se. N'anavezer ket kalz dielloù eus ren Char-kali-charri (« Roue holl ar rouanez »), mab Naram-Sin, a gemeras ar galloud e -2217 (pe -2165), ha disoñjet eo bet zoken en danevelloù savet goude diskar Akkad na gomzont nemet eus e dad. An enskrivadurioù eus amzer Char-kali-charri a veneg lod eus e vrezelioù e gevred Anatolia, ha viktorioù e Mezopotamia uhel war an Amorrited, ur bobl nevez anadet. Ret e oa dezhañ argas un argadenn eus an Elamited, hag un all a-berzh ar C'hutied, ar pezh a c'hallfe diskouez ez ae ar rouantelezh war wanaat. Char-kali-charri a oa uveloc'h evit e dad war a seblant abalamour ma lavare e oa « roue Akkad » hepken.
War a hañval e chomas Stad Akkad en e sav un nebeud bloavezhioù war-lerc'h e varv e -2193 (pe -2140), daoust dezhañ da vezañ deut kalz bihanoc'h, rak meur a warlec'hiad en dije bet ar roue hervez ar rolloù rouaned sumerian. Ne c'holoe moarvat nemet norzh Babilonia en-dro da Akkad ha Kich.
Tapir Azia
Tapir Azia (Tapirus indicus) a zo ur bronneg hag a vev e gevred Azia (Myanmar, Thailand, Indonezia ha Malaysia).
Torrecilla
Torrecilla, pe Torrecillas (ral) zo un anv-lec'h spagnolek e meur a vro.
Tapir Azia
thumb|left|200px|Tiriad tapir Azia. Liv sklaer: takad istorel; liv teñval: takad a-vremañ
Torrecilla
Hag ivez
Shijiazhuang
Shijiazhuang (石家庄) a zo ur gêr vras e proviñs Hebei e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 9 273 000 a dud (e 2005).
Kumuniezh kumunioù bro Ploue, ag ar Skorf d'ar Blavezh
Kumuniezh kumunioù bro Ploue, ag ar Skorf d’ar Blavezh a oa anezhi un aozadur savet etre kumunioù eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan, e Breizh. Abaoe ar 1añ a viz Genver 2014 eo ul lodenn eus an Oriant tolpad-kêrioù.
Kumunioù
Kumuniezh kumunioù bro Ploue, ag ar Skorf d’ar Blavezh a yae 6 kumun d'ober anezhi :
Baia
Baia zo anv meur a lec'h :
Dolç
Dolç zo un anv katalanek.
Macugnaga
Macugnaga zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Zentrygon
Zentrygon a zo ur genad e rummatadur an evned, nevez-krouet e 2013.
E deroù ar bloavezhioù 2000 e oa bet dispartiet triwec'h spesad ar genad Geotrygon kozh etre an hini a-vremañ, ar genadoù nevez Leptotrygon (ar spesad nemetañ Leptotrygon veraguensis ennañ) ha Zentrygon.
Pallanzeno
Pallanzeno zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Clotilde Courau
Clotilde Courau, bet ganet e Levallois-Perret (Hauts-de-Seine) d'an 3 a viz Ebrel 1969, a zo un aktourez c'hall koulz er c'hoariva, er sinema hag er skinwel.
Embann brezhoneg
Embann brezhoneg a vez graet e Breizh gant un nebeud tier-embann hag an darn vrasañ anezho n'int ket embannerien a vicher. Gant an tier-embann brezhoneg e vez aozet ha lakaet e gwerzh levrioù brezhonek, da lavared eo unskridoù (unanderioù monografikel kevenebet ouzh ur produadur a vare da vare, i. e. ur mareadeg), met nebeud a bladennoù pe skorioù all. Darn anezho a embann kelaouennoù brezhonek. Met, ma ne vez ket produet unskridoù, ne vez gaet ti-embann eus outo.
Kevread tiez-embann
N'eo ket Kuzul ar Brezhoneg un ti-embann, met ur c'hevarzhe a zo ur c'hevread evit meur a embanner pe gevarzhe sevenadurel, hag e bourvez servijoù kreiz dezho : maketenniñ, sekretourva hag e ra war-dro ar skignañ. Pa voe savet e vode an holl embannerien vrezhoneg a voe en o soñjoù kas pelloc'h ar skridoù moullet e peurunvan. Gwezhall e rae memestra ar C'hevread sevenadurel Emgleo Breiz, met ne ra war-dro un ti-embann dindan e anv nemetken.
Kelaouennoù brezhoneg
Darn eus ar c'helaouennoù brezhoneg zo stag ouzh ur c'hevarzhe e stumm un ti-embann levrioù unskrid, darn a veret mez gant ur c'hevarzhe savet evito. Amañ ar roll dre ditloù :