cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Toer
Un toer a zo un den a vicher hag a labour d'ober toennoù. Toerien 'zo a laka mein-glas, pe sklent, re all a laka teol, zink, ter-du, re all plouz, pe raoskl ha koad.
Waunfawr
Waunfawr  zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre, etre Caernarfon ha Beddgelert.
Campillo
Campillo zo anv spagnolek meur a gumun e Spagn.
Chlorornis riefferii
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ e Suamerika :
Edouarzh ar C'hofesour
Edouarzh ar C'hofesour, Edward the Confessor e saozneg, (war-dro 1004 - 1066), a voe roue Bro-Saoz war-lerc'h Knut III, hag an eil roue diwezhañ a lignez sakson, a-raok aloubadeg Gwilherm an Alouber e 1066 en emgann Hastings.
Yaouankiz
E 1013 e rankas Edouarzh hag e vreur Alfred Aetheling, war un dro gant o mamm Emma de Normandie, tec'hel dirak an Daned, da glask repu da vro e eontr Richarzh II, dug Normandi (tad-kozh Gwilherm an Alouber). Ugent vloaz goude, e 1036, e reas kazeg pa glaskas diframmañ ar gurunenn diwar benn Harold II. E vreur Alfred a voe lazhet en abadenn, abalamour da drubarderezh ar c'hont Godwin Wessex. E 1041 e tistroas da Vro-Saoz, pedet ma oa gant e hantervreur Knut III Danmark, a lakeas anezhañ moarvat da bennhêr e vadoù, gant skoazell Godwin Wessex, deuet da vezañ kamarad da Edouarzh. Mervel a reas Knut e Mezheven 1042, ha kurunennet e voe Edouarzh en iliz-veur Winchester d'an 3 a viz Ebrel 1043.
Campephilus magellanicus
Campephilus magellanicus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus Magellanicus (kentanv) da gentañ-penn (e 1827) gant an ergerzher breizhveuriat Phillip Parker King (1791-1856).
Boued
Bevañ a ra diwar c'hwiled, kevnid ha larvenned dreist-holl.
Annez
Kavout a reer ar spesad e koadegi Nothofagus mervent Arc'hantina ha kreisteiz Chile.
Tywyn
Tywyn zo ur gêriadenn e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre. War aod Bae Ceredigion emañ, etre Aberdyfi hag Abermaw.
Mata de Alcántara
Mata de Alcántara, zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura.
La Vespière-Friardel
La Vespière-Friardel a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù La Vespière ha Friardel.
Tregarth
Tregarth zo ur gêriadenn e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre.
The Pussycat Dolls
The Pussycat Dolls zo ul laz dañserezed ha kanerezed stadunanat savet e Los Angeles (Kalifornia) gant an dañsleurennerez Robin Antin en 1995 evel ul laz burlesque. Ennañ e oa Nicole Scherzinger, Carmit Bachar, Ashley Roberts, Jessica Sutta, Melody Thornton ha Kimberly Wyatt. Berzh a reas da gentañ met buan e savas tabut etre ar merc'hed dre ma veze roet re vras lec'h da Nicole Scherzinger.
Goude e klaskas Robin Antin sevel ul laz all, anvet Girlicious, aet da get ivez.
Chassagne-Montrachet
Chassagne-Montrachet zo ur gumun en departamant gall Côte-d'Or e Bro-C'hall. Brudet eo he gwinieg.
Alkyone (Pleiadenn)
Alkyone (Ἁλκυώνη/Halkuṓne e gregach) a oa unan eus ar Pleiadezed, seizh merc'h ar ramz Atlas ha Pleione. Nimfenn ar menez Kiteron, en Beotia, e oa Alkione.
Chassagne-Montrachet
Gwinieg
Brudet eo ar gwinoù-mañ, graet er vro: chassagne-montrachet (AOC), montrachet, bâtard-montrachet ha criots-bâtard-montrachet.
Alkyone (Pleiadenn)
Karet e voe gant Poseidon, doue ar mor. Mamm e oa da Aithousa, Hyrieüs, Hyperenor hag Anthas.
Porthenys
Porthenys pe Porthynys (Mousehole e saozneg) zo ur porzh-pesketa bihan eus Kernev-Veur, e parrez keodedel Pennsans, e korn-bro Pennwydh.
Betek ar e oa unan eus porzhioù pouezusañ Kernev-Veur. Tamm-ha-tamm ez eas war an diskar goude-se. Bremañ eo deuet an touristerezh da vezañ pouezus ha kalz tiez-hañv zo.
Soñjal a reer ez eo Pennwydh al lodenn diwezhañ eus Kernev-Veur ma chomas bev ar c’herneveureg. Dolly Pentreath, kontet da vezañ bet ar gerneveuregerez diwezhañ hag a varvas e 1777, a voe beziet e Porthenys. Ur monument en enor dezhi zo bet savet eno.
Darlington (disheñvelout)
Darlington a c'hall bezañ:
Hoyos (Cáceres)
Hoyos  zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn.
Tudweiliog
Tudweiliog zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh en arvor kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre, e Ledenez Llŷn.
Kayah (kanerez)
Kayah eo anv-micher ar ganerez polonat Katarzyna Magda Rooijens, ganet d'ar 5 a viz Du 1967 e Varsovia.
Sicalis lebruni
Sicalis lebruni a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.
Kayah (kanerez)
Daouzek albom he deus graet. Kanet he deus ivez gant Cesária Évora.
Sicalis lebruni
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned bihan, greun ha had.
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, en un takad hag a ya eus kreiz Arc'hantina da greisteiz Chile ha kreisteiz Arc'hantina.
Trefor
Trefor zo ur gêriadenn e Gwynedd, en hanternoz Kembre.
Tinamotis ingoufi
Tinamotis ingoufi a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Tinamidae.
Dougen a ra anv an ofiser a vor gall Jules Alexandre Ingouf (1846-1901).
Annez
Kavout a reer ar spesad e savanennoù mervent Arc'hantina ha kreisteiz Chile.
Merganetta armata
Merganetta armata a zo ur spesad houidi eus kerentiad an Anatidae.
Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged bihan hag a bak o splujañ.
Arondisamant Saint-Claude
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Saint-Claude e 5 kanton (betek 2014) hag e 70 kumun :
Gouelan Kalifornia
Ar Gouelan Kalifornia (liester : Gouelini Kalifornia) a zo ur spesad evned-mor, Larus californicus eus e anv skiantel.
Arondisamant Saint-Claude
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Jura d'ar 1 a viz Genver 2017. 60 kumun zo en arondisamant Saint-Claude bremañ.
Fontenay-le-Marmion
Fontenay-le-Marmion a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall. left|thumb|Ar vourc'h
Gouelan Kalifornia
Dibabet e oa bet gant Utah (Stadoù-Unanet Amerika) da evn ar stad.
Fontenay-le-Marmion
left|thumb|An ti-kêr
Gouelan Kalifornia
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, pesked ha vioù peurvuiañ.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Brenda Wootton
Brenda Wootton (Brenda Ellery hec'h anv plac'h yaouank, ganet d'an 10 a viz C'hwevrer 1928 ha marvet d'an 11 a viz Meurzh 1994) a oa ur ganerez folk eus Kerne-Veur.
Fontenay-le-Marmion
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|An iliz katolik
Brenda Wootton
Diwezhat a-walc'h e oa en em lakaet Brenda Wootton da ganañ, e saozneg hag e kerneveureg, pa oa 40 vloaz. Dre ma rae berzh gant he c'hanaouennoù e oa aet da ganerez a vicher. Meur a bladenn he doa graet, adalek 1968. Deuet e oa da Vreizh evit ar wech kentañ e 1971, da Festival etrekeltiek an Oriant, dalc'het er gêr-se evit ar wech kentañ er bloavezh-se. Meur a wech da c'houde e oa bet o kanañ e Breizh, evel e festival Kertalg.
Degemeret e voe Brenda Wooton e Goursez Kerne-Veur (Gorsedh Kernow) e 1977, gant an anv barzhez Gwylan Gwavas. E bloavezhioù diwezhañ he buhez e kinnige abadennoù evit BBC Radio Cornwall.
Kanton Saint-Pierre-sur-Dives
Kanton Saint-Pierre-sur-Dives a oa ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Calvados hag er rannvro Normandi-Izel.
Kumunioù
Kanton Saint-Pierre-sur-Dives a yae 13 kumun d'ober anezhañ:
Arondisamant Lons-le-Saunier
Arondisamant Lons-le-Saunier a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Jura hag e rannvro Bourgogne-Franche-Comté.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Lons-le-Saunier e 19 kanton (betek 2014) hag e 349 c'humun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Jura d'ar 1 a viz Genver 2017. 255 kumun zo en arondisamant Lons-le-Saunier bremañ.
John Lee Hooker
John Lee Hooker, bet ganet d'an 22 a viz Eost 1917 e Vance, Mississippi (Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'an 21 a viz Mezheven 2001 e Los Altos, Kalifornia (SUA), a oa ur c'haner-sonaozer ha soner gitar stadunanat.
Arfon Gwilym
Arfon Gwilym zo ur c'haner ha soner kembraek, genidik eus Rydymain, etre Dolgellau hag Y Bala.
John Lee Hooker
Sellet e vez outañ evel unan eus pennañ arzourien en istor ar blues.
Arfon Gwilym
thumb|Arfon Gwilym, e [[Gŵyl Tegeingl, 2010 gant Clerorfa.]]
Brudet eo bet o kanañ Marged Fwyn Ferch Ifan en Eisteddfod Rhuthun e 1973, en abadenn "Tafodau Tân", aozet gant Cymdeithas yr Iaith.
Toullbac'het e voe er bloavezhioù 1970, abalamour ma oa bet o kemer perzh e stourmoù evit ar c'hembraeg, gant Cymdeithas yr Iaith Gymraeg.
Santa Maria Madalena (Josefa de Óbidos)
Santa Maria Madalena zo un eoullivadur war gouevr diwar zorn al livourez portugalat Josefa de Óbidos e 1650 hag a c'haller gwelout er Museu Nacional Machado de Castro e Coimbra e Portugal.
Yelle
Yelle zo ur strollad sonerezh elektropop bet krouet e penn-kentañ ar bloavezhioù 2000 gant ar ganourez vreizhat Julie Budet (bet ganet e Sant-Brieg (Aodoù-an-Arvor) d'ar 17 a viz Genver 1983) ha Jean-François Perrier (GrandMarnier e anv-arzour). An trivet ezel, Tanguy Destable (Tepr e anv-arzour), a voe degemeret just a-raok enrolladur kentañ albom ar strollad, Pop Up an titl anezhañ.
Ur vrud etrebroadel en deus tapet ar strollad ha sonet en deus en ouzhpenn 350 sonadeg er bed, zoken e broioù dic'hallek evel ar Stadoù-Unanet lec'h m'en deus graet berzh bras.
Fedor von Bock
Moritz Albrecht Franz Friedrich Fedor von Bock (ganet d'an 3 a viz Kerzu 1880 hag aet da Anaon d'ar 4 a viz Mae 1945) a oa ur Generalfeldmarschall e servij an arme alaman e-pad an Eil Brezel-bed. Bock en doa servijet evel penn ar Strollad Arme Norzh e-pad Aloubadeg Polonia e 1939, penn Strollad Arme B e-pad Aloubadeg Bro-C'hall e 1940, ha goude-se e voe penn Strollad Arme Kreiz e-kerzh tagadenn URSS e 1941. Evit echuiñ e voe penn ar Strollad Arme Su e 1942.
Marv
Gloazet don e voe Bock d'an 3 a viz Mae 1945, pa voe bombezet e garr-tan gant un Hawker Tempest eus ar skouadrenn 486 Squadron RNZAF. Lazhet e oa bet war an taol ar wreg, ar verc'h hag ur c'hamalad. Bev e oa chomet Bock betek an deiz war-lerc'h ma varvas en ospital. Beziet e voe e Lensahn.
Setophaga
Setophaga a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1827 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Seizh spesad bediged ha tregont a ya d'ober ar genad :
Annezva
O c'havout a reer e Norzhamerika dreist-holl hag e takadoù 'zo e Kreiz ha Suamerika, triwec'h isspesad ha tri-ugent (78) dezhe en holl.
John Davis Skilton Jr.
John Davis Skilton Jr., bet ganet d'an 28 a viz C'hwevrer 1909 e Cheshire (Connecticut, Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'an 22 a viz Genver 1992 e Bridgeport (Connecticut, SUA), a oa ur mirour mirdi stadunanat hag a gemeras perzh en Eil Brezel-bed evit adkavout ha saveteiñ an oberennoù arz bet laeret gant an Nazied en Europa a-bezh.
Studioù hag an Eil Brezel-bed o tont...
E studi a reas e Skol-veur Yale ha tapout ur vachelouriezh skol-veur e 1933 hag ur vestroniezh skol-veur war an arzoù e 1936. Meur a veaj a reas en Europa e-kerzh e bennad studi, o heuliañ kentelioù e Skol-veur Pariz (Bro-C'hall) peurgetket. Paket e ziplomoù gantañ ez eas da virour National Gallery of Art e Washington D.C. (SUA) ma tarempredas Lamont Moore (1909-1988), Charles Percy Parkhurst (1913-2008) ha Craig Hugh Smyth (1915-2006) hep goût e oa tonket an holl anezhe da vont da vMonuments Men a-benn un nebeud mizioù. Kemer a reas perzh e tres skarzhañ oberennoù arz National Gallery da zDomani Biltmore e-kichen Asheville (North Carolina, SUA) e 1942 : adalek miz Genver betek miz Mezheven 1943, a-gevret gant Smyth, e reas war-dro delc'her a-ratre ha gwareziñ anezhe en o lec'h stokañ nevez da c'hortoz.
E-pad an Eil Brezel-bed
E miz Gwengolo 1943 ec'h enrollas Skilton en US Army ha lakaet e voe e rannad vezegiezh an 69 batailhon troadegiezh ardivinkaet (16 rannarme hobregonet). E penn-kentañ 1944 e voe anvet da ofiser e Monuments, Fine Arts, and Archives program e Bro-C'hall, ur strollad krouet e miz Mezheven 1943 gant ar jeneral Dwight D. Eisenhower (1890-1969) hag a raed Monuments Men anezhañ. Pa voe dieubet Plougastell-Daoulaz (Penn-ar-Bed, Breizh) gant al lu stadunanat e miz Eost 1944 e voe peuzdistrujet kreiz-kêr ha foeltret-mat he c'halvar. Goude bezañ lakaet er goudor (e grignol presbital an iliz) an delwennoù hag ar skolpennoù maen da-heul ar bombezadegoù kent e prometas al letanant Skilton distreiñ hag ober war-dro ratreañ ar monumant. An dra lâret a voe sevenet rak a-drugarez da Plougastel Calvary Restoration Fund Inc bet savet gantañ kenkent ha distroet da SUA e c'helljod ratreañ an delwennoù, ul labour kaset da benn gant ar c'hizeller John Millet e 1948-49. Anvet e voe Skilton da geodedad a enor gant kêr Blougastell e 1959.
Anas smithii
Anas smithii, a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Anatidae.
Treborth
Treborth zo ur gêriadenn e Gwynedd, en hanternoz Kembre
Anas smithii
Anvet e voe Spatula smithii (kentanv) da gentañ-penn (e 1891) gant an evnoniour alaman Ernst Hartert (1859-1933) da zougen bri d'ar skiantour skosat Andrew Smith (1797-1872).
Boued
Bevañ a ra diwar blant hag a bak dre foutouilhat en dour ; degouezhout a ra dezhañ kemer amprevaned ha blotviled ivez.
John Davis Skilton Jr.
War-lerc'h an Eil Brezel-bed
Goude ar brezel, hag eñ distroet d'e vro c'henidik, ez eas da labourat e Brooklyn Museum (New York), Detroit Institute of Arts (Detroit (Michigan, SUA) hag e Palieroù arz Parke-Bernet (New York). Enoret e voe gant ar gouarnamant gall a zeroas Medalenn an Anaoudegezh c'hall hag al Lejion a enor dezhañ. Embannet e voe e eñvorennoù troet e galleg el levr Défense de l'Art Européen (Souvenirs d'un officier américain « Spécialiste des Monuments ») e 1948. E-pad tregont vloaz e chomas prezidant Kevredigezh-koun ar ganerez poloniat Marcelina Sembrich-Kochańska (1858-1935) hag oberiant-kenañ en aozadur Festival Spoleto (dalc'het e Charleston, South Carolina). Ezel a-hed buhez eus Akademiezh ar Varzhed stadunanat e oa.
Christine Lagarde
thumb|Poltred ofisiel Christine Lagarde (2011) Christine Lagarde a zo un alvokadez, un den a aferioù hag ur bolitikourez c'hall, ganet e Pariz d'an 1añ a viz Genver 1956.
Labourat a reas Christine Lagarde da gentañ 24 bloaz en ur c'huzulva alvokaded a aferioù etrebroadel, e Pariz hag er Stadoù-Unanet. Ministrez dileuriet evit ar C'Henwerzh diavaez e voe etre 2005 ha 2007 ha ministrez al Labour-douar hag ar Pesketaerezh e 2007 (e-pad ur miz). Ministrez an Armerzh e voe goude-se etre 2007 ha 2011, ar vaouez gentañ er post-mañ e-touez stadoù ar G8. Da Bennrenerez an FMI e voe lakaet d'ar 5 a viz Gouere 2011, war-lerc'h ar politikour gall Dominique Strauss-Kahn. Reiñ a reas he dilez e 2019 evit bezañ prezidantez Bank Kreiz Europa, goude bezañ kinniget gant ar C'huzul Europat,.
Ministrez e Bro-C'hall
Kregiñ a reas ar politikerezh pa voe anvet ministrez dileuriet evit ar C'Henwerzh diavaez e gouarnamant Dominique de Villepin d'an 2 a vie Even 2005. Pa voe dilennet Nicolas Sarkozy prezidant republik Bro-C'hall e voe anvet ministrerez al Labour-douar hag ar Pesketaerezh e gouarnamant François Fillon d'an 18 a vie Mae 2007. Met d'an 19 a viz Even, goude an dilenadegoù kannad, e voe anvet ministrez an Armerzh, an Arc'hant hag an Implij. Div lezenn a-bouezh a voe votet d'ar c'houlz-se : al lezenn TEPA pe "Lezenn evit al labour, an impij hag ar galloud-prenañ" hag al "Lezenn evit modernaat an armerzh". Plediñ a reas gant enkadenn an arc'hant kroget e 2007 hag an euro e-pad enkadenn an dle publik gresian kroget e 2008, met ivez afer Tapie-Crédit Lyonnais. Chomet e vo bet pevar bloaz e ministrerezh an Armerzh.
E penn Bank Kreiz Europa
Reiñ a reas he dilez d'ar 16 a viz Gouere 2019, hag anvet e voe da brezidantez BKE war-lerc'h Mario Draghi d'an 20 a viz Here. Kemer a reas he c'harg d'ar 1añ a viz Du.
Gouelanig penn louet
Ar gouelanig penn louet a zo ur spesad evned-mor, Chroicocephalus cirrocephalus an anv skiantel anezhañ, hag a c'haller kavout koulz en Afrika hag e Suamerika.
Boued
Bevañ a ra diwar besked.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Lorenzo il Vecchio
E vuhez
Mab e oa da Giovanni di Bicci de' Medici ha da bPiccarda Bueri, ha kelennet e voe gant Carlo Marsuppini, kanseller Republik Firenze.
E 1416 e timezas da Ginevra di Giovanni di Amerigo Cavalcanti, ha daou vab o doe: Ginevra Cavalcanti a oa moereb da wreg Giovanni Arnolfini.
E 1433 e klaskas sevel un arme da zieubiñ Cosimo pa voe harzet ha tamallet dezhañ bezañ tirant. Diwezhatoc'h ez eas d'e gaout da Venezia hag e tistroas gantañ da Firenze war an ton bras goude distaolet an tamalloù graet da g-Cosimo.
War-dro an arc'hant dreist-holl e reas Lorenzo met kargoù all en doe e Republik Firenze ha kaset e voe da gannad d'ar pab Eugene IV ha da Republik Venezia.
E 1435 ez eas da chom da Roma da evezhiañ aferioù ar Bank Medici e lez ar pab.
Mervel a eure e 1440 er Villa di Careggi ha beziet e voe en penniliz San Lorenzo Firenze.
Hervez a ouzer eus skridoù an amzer e oa un den mat e yec'hed (e skourr e vreur henañ Cosimo e oa kleñvedoù a dad da vugale), oberiant ha troet gant ar vuhez war ar maez, a gare ar chas hag ar chase, ha dot da chom er ville medicee.
Harold II (Bro-Saoz)
Harold II pe Harold Godwinson (war-dro 1022 – 14 a viz Here 1066) a oa diwezhañ roue sakson Bro-Saoz, lazhet en emgann Hastings. Ren a reas adalek ar 5 a viz Genver betek ar 14 a viz Here 1066.
René Kerambrun
René Kerambrun (Bear, 1813-1852) a oa ur barzh hag a genlabouras gant Jean-Marie de Penguern ha Théodore Hersart de La Villemarqué.
Georges Mathieu
Georges Victor Mathieu (27 a viz Genver 1921 e Boulogne-sur-Mer - 10 a viz Mezheven 2012 e Boulogne-Billancourt) a oa ul livour gall difetis.
Mary Wollstonecraft
Mary Wollstonecraft (distaget e saozneg) (27 a viz Ebrel 1759 e Londrez – 10 a viz Gwengolo 1797 e Londrez) a oa ur skrivagnerez, ur brederourez hag ur stourmez evit gwirioù ar merc'hed.
E-pad he buhez verr e skrivas a bep seurt traoù : romantoù, eñvorennoù beaj, istor an Dispac'h Gall, istorioù evit ar vugale. Anavezet eo dreist-holl abalamour m’he deus skrivet A Vindication of the Rights of Woman (1792), ul levr ma tispleg n’eo ket izeloc’h ar merc’hed eget ar baotred ha m’en em ziskouezont evel-se ez eo abalamour ma n’o deus ket deskadurezh a-walc’h. Displegañ a ra ivez e ranker ober ouzh ar baotred hag ar merc’hed evel tud a skiant ha sevel ur gevredigezh diazezet war ar poell.
Dafydd ap Gwilym
Dafydd ap Gwilym (war-dro 1320 - war-dro 1380) zo unan eus barzhed anavezetañ Kembre. Sellout a reer outañ ivez evel unan eus barzhed pouezusañ Europa er. Sevel a rae barzhonegoù da vare Barzhed an Uhelidi, barzhonegoù diwar-benn ar garantez ha diwar-benn an natur dreist-holl.
Mary Wollstonecraft
Hiziv e seller outi evel unan eus diazezourezed ar stourmoù evit gwirioù ar merc'hed hag ar wregelouriezh.
Suisio
Suisio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Dafydd ap Gwilym
E varzhonegoù
Ur mailh e oa Dafydd ap Gwilym war ur stumm barzhonegoù anvet cywydd, anezhañ un niver hir pe hiroc’h a werzennoù berr (7 silabenn), aozet hervez reolennoù kensonerezh (kenganez) munut ha luziet.
Setu ur skouer eus deroù ur varzhoneg gant Dafydd ap Gwilym:
Jelly Roll Morton
Ferdinand Joseph Lamothe, lesanvet Jelly Roll Morton, zo ur soner piano stadunanat ganet e 1890 en Orleañs Nevez ha marvet e 1941 e Los Angeles.
Dafydd ap Gwilym
E varzhonegoù
Plugy rhag llit yrydwyf: Pla ar holl verchet y plwyf! Am na cheveis, dreist drawshoet, Onaddvn yr vn erioet Na morwyn wyn oveneic, Na merch vach, na gwrach, ha gwreic.
« O plegañ dirak ar gounnar emaon: Ar vosenn war holl verc’hed ar barrez! Dre na’m boe, ganaserezh hep par, Anezho hini ebet biskoazh, Na gwerc’hez koant c’hoantadus, Na merc’h vihan, na gwrac’h, na gwreg. »
Harald II
Harald II zo anv meur a roue:
Sobibor
Sobibor a oa ur c'hamp-diouennañ nazi, nepell diouzh kêr Sobibór e Polonia, e distrig Lublin, a oa bet savet e framm an Aktion Reinhard e 1942. SS-Sonderkommando Sobibor e oa e anv ofisiel en alamaneg. Yuzevien eus Polonia, Bro-C'hall, Alamagn, an Izelvroioù, Tchekoslovakia, pe prizonidi brezel eus URSS a oa kaset di gant trenioù, ha mouget kerkent hag erruet e kambroù gaz leuniet gant gazoù ur c'heflusker. Hervez ur vammenn e vefe bet lazhet betek 200 000 a dud e Sobibor. Thomas Blatt a zisklêr : "E-pad prosez lez-varn Hagen a-enep Nazied Sobibor, e istimas ar c'helenner Wolfgang Scheffler, implijet evel arbennigour, e oa bet muntret 250 000 Yuzev d'an nebeutañ".
Goude un emsavadeg eus ar brizonidi a veze implijet da lakaat ar c'hamp da vont en-dro d'ar 14 a viz Here 1943 e tec'has war-dro an hanter eus ar 600 prizoniad a oa e Sobibor. Serret ha distrujet e voe ar c'hamp ha plantet e voe gwez-pin da guzhat al lec'h ma oa un nebeud dvezhioù goude. Hiziv e c'haller gwelet ur mirdi hag ul lec'h-eñvor eno.
Yo Gabba Gabba!
Yo Gabba Gabba! a zo un abadenn skinwel stadunanat evit ar vugale.
Strozza
Strozza zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Darlington (borough)
D'ar 1añ a viz Ebrel 1997 e teuas Darlington (Borough of Darlington) d'en em zisrannañ evel Aotrouniezh unvan diouzh kontelezh velestradurel Durham, daoust dezhi chom en he c'hontelezh lidel. Darlington eo kreizenn ar borough-mañ.
Anas wyvilliana
Anas wyvilliana a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Anatidae.
Boued
Bevañ a ra diwar blant dour dous koulz hag amprevaned, blotviled ha divellkeineged-dour all.
Talysarn
Talysarn zo ur gêriadenn e Gwynedd, en hanternoz Kembre, e Dyffryn Nantlle, nepell diouzh Pen-y-groes.
Gouelan lost du
Ar Gouelan lost du (liester: Gouelini lost du) a zo un evn-mor, Larus crassirostris an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous war ribloù reter Manchouria, Kouril, Japan, kornôg Korea ha Sina.
Tan-y-grisiau
Tan-y-grisiau, pe Tanygrisiau, zo ur gêriadenn e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre.
Stezzano
Stezzano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Dinas
Dinas (dinasoedd el liester) zo ur ger kembraek hag a gaver e meur a lec'h e Kembre.
Spirano
Spirano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Dinas
Orin
Savet eo diwar ar ger din, hag a dalv kement ha torgenn, hag a gaver en anvioù brezhonek Dinan, Dinarzh, Dineol...
E hengembraeg ha krenngembraeg e oa un anv-kadarn gourel hag a dalveze kement ha kreñvlec'h, ha sede ar ster zo dezhañ en anvioù lec'hioù Kembre.
Evel anv-boutin benel hiziv e talv kement ha "kêr vras", "keoded".
Saint-Loup (Avairon)
Saint-Loup a oa ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er Stad C'hall.
Creigiau Gwineu
Un dorgenn e Gwynedd, dismantroù ur vryngaer vihan war he lein, eo Creigiau Gwineu, e-kichen kêriadennig Y Rhiw e Ledenez Llŷn.
Harald Gråfell
Harald Gråfell (Haraldr gráfeldr e norseg, da lavarout eo "louet e vantell"), pe Harald II (930-970), a oa roue Norge etre 961 ha 970.
Creigiau Gwineu
Kent donedigezh ar Romaned, en oadvezh an Houarn, e voe savet bryngaer Creigiau Gwineu. En amzer-se e oa poblet Llŷn gant ar bobl Gangani.
Santa Cruz de la Sierra
Santa Cruz de la Sierra zo un anv-lec'h spagnolek hag a gaver e div vro:
Rainsars
Douaroniezh
E gevred an departamant emañ ar gumun.
Talybont (Abermaw)
Talybont  zo ur gêriadenn e Gwynedd, en hanternoz Kembre, e-kichen Abermaw.
Tal-y-bont (Bangor)
Tal-y-bont zo ur gêriadenn e Gwynedd, en hanternoz Kembre, e-kichen Bangor.
Hänsel ha Gretel
Hänsel und Gretel, pe Hänsel ha Gretel (pe Yannig ha Godig) zo ur gontadenn gant ar vreudeur Grimm embannet e 1812.
Brezhoneg
Un doare brezhonek d'ar gontadenn, An ti bara-mel, zo bet embannet e 1963, en dastumad Levrioù ar vugale, e ti Al Liamm, savet ar skrid gant Per Denez.
Xolmis velatus
Anvet e voe M[uscicapa]. velata (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant al loenoniour alaman Martin Lichtenstein (1780-1857).
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, en un takad hag a ya eus kreiz Brazil da vBolivia ha hanternoz Paraguay.
Enez Ellis
Enez Ellis (Ellis Island e saozneg) zo un enezenn en aber ar stêr Hudson en Evrog Nevez, e SUA, ur mil metr bennak eus Enez Liberty (Liberty Island) ma emañ Delwenn ar Frankiz.
Brudet eo en istor evel al lec'h ma tilestre an estrenien a venne enbroañ e SUA.
Enez Liberty
Enez Liberty (Liberty Island e saozneg) zo un enezenn en aber ar stêr Hudson en Evrog Nevez, e SUA, ur mil metr bennak eus Enez Ellis.
Manuelita
Manuelita zo ur berranv spagnolek, diwar an anv-badez Manuela.
Dinas Mawddwy
Dinas Mawddwy zo ur gêriadenn eus Gwynedd, e Kembre, nepell diouzh ar menez Aran Fawddwy, diouzh ar stêr Dyfi, ha diouzh kêriadenn Llanuwchllyn.
Gerdarzh
Dont a ra an anv eus ar gerioù dinas, kreñvlec'h kozh, ha Mawddwy, ur c'hombod kozh.
Danuta Lato
Danuta Lato zo ur ganerez polonat, bet brudet un tamm da goulz ar c'hiz disco er bloavezhioù 1980.
Ellis
Ellis zo un anv a orin kembraek, stank evel anv-tiegezh e Kembre.
Tachyeres patachonicus
Bihanañ ezel eus ar genad Tachyeres eo ha ne vir ket outañ a nijal war hedoù hir, pezh n'eo ket gouest d'ober an tri ezel all (Tachyeres brachypterus, Tachyeres leucocephalus ha Tachyeres pteneres).
Annez
Bevañ a ra al labous e Patagonia : aodoù kreisteiz Chile, Arc'hantina hag inizi Maloù.
Neizhiañ a ra war glannoù al lennoù hag ar stêrioù ha goañviñ war an aodoù kerreg.
Minoc'h-oposom friek
Ar minoc'h-oposom friek (Rhyncholestes raphanurus) zo ur bronneg godellek a vev e Suamerika (Arc'hantina ha Chile). Ar spesad nemetañ eo er genad Rhyncholestes.
thumb|left|200px|Tiriad ar minoc'h-oposom friek
Sorisole
Sorisole zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Abati Sant Voris Karnoed
Abati Sant Voris Karnoed a oa un abati e koad Sant-Voris e Kloar-Karnoed, nepell diouzh al Laeta. Bremañ ne chom nemet dismantroù anezhañ.
Un abati sistersian e oa, diazezet eno etre 1170 ha 1177. Douaroù a voe roet gant dug Breizh, Konan IV, da venec’h abati Langoned, dezho d’en em staliañ eno.
Moris e oa anv an abad kentañ, ha roet e voe e anv d’an abati war-lerc'h e varv e 1191.
E-pad c’hwec’h kantved e voe menec'h sistersian o lakaat an domani da vevañ. Dilezet e voe an abati a-raok an Dispac'h gall ha diskaret e voe lod eus ar savadurioù da vare ar Spont Bras. Gwerzhet e voent evel mad broadel goude, hag adimplijet e voe ar mein evit savadurioù all dre ar vro. Ul lodenn a voe miret avat hag a zeuas da vezañ un doare kastell evit aotrouien eus ar c’hornad. Damzistrujet e voe gant un tan-gwall e miz Ebrel 1945 ha peurziskaret e voe gant ar perc’henn e 1953, war-bouez sal ar chabistr.
Lakaet e voe an dismantroù war roll Monumantoù istorel Bro-C'hall, da gentañ e 1956 ha da eil e 1995.
E 1991 e voe gwerzhet an dismantroù hag ar c’hoadoù tro-dro dezho da Virva an Arvor.
Gweladenniñ a c’haller an domani bremañ, nemet e-pad ar goañv.
Harald Iañ
Harald Iañ  zo anv meur a roue :
Santa Cruz de la Sierra (Spagn)
Santa Cruz de la Sierra zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn.
Corieltauvi
Corieltauvi (anvet ivez Coritani ) zo anv ur bobl vrezhon c'halloudus a veve e reter Enez Vreizh, a-raok donedigezh ar Romaned.
Julius Caesar en e skridoù ne ra ket anv anezho. Moarvat ne voe ket enebet kalz ganto ouzh an aloubadeg roman. Goude-se e teuas o bro da vezañ unan eus keodedoù roman Britannia, al lodenn eus Enez Vreizh aloubet gant ar Romaned.
Bevañ a raent en ur vro a zo aet d'ober kontelezhioù Lincolnshire, Leicestershire, Nottinghamshire, Derbyshire, Rutland ha Northamptonshire. En-dro dezho e oa ar pobloù-mañ : Brigantes en hanternoz, Cornovii er c'hornôg, Dobunni ha Catuvellauni er c'hreisteiz, hag Iceni er reter. Ratae Corieltauvorum e oa anv o c'hêr-benn, el lec'h m'emañ Leicester bremañ.
Ganto e veze skoet moneiz, ha moarvat e voent unan eus ar pobloù kentañ en Enez Vreizh oc'h ober. Er bloavezh 2000 e voe kavet ur bern 5,000 pezh aour hag arc'hant, oberiet ganto, e-kichen Hallaton, e Leicestershire.
Anv
Rivet & Smith :
- "Ravenna's form seems to have arisen from an abbreviation on a map, presumably for *Rate Coritanorum" / War seblant, ar stumm bet roet gant Ravenna a zo deut diwar un diverradenn war ur gartenn diouzh *Rate Coritanorum.
M.-N. Bouillet, evit Leicester : *Ratae Coritanorum
-
Tremadog
thumb|upright=1.2|Tremadog ha torgennoù [[Eryri]] thumb|upright=1.2|Sgwar Tremadog Tremadog zo ur gêriadenn e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre, e-kichen Porthmadog. Eno e voe ganet Thomas Edward Lawrence d'ar 16 a viz Eost 1888.
Psilopogon australis
Psilopogon australis a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Megalaimidae.
Anvet e voe Bucco australis (kentanv) da gentañ-penn (e 1821) gant an naturour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859).
Annez
Kavout a reer ar spesad e Bali ha Jawa.
Rummatadur
Rannet e oa bet ar spesad etre daou : Psilopogon australis a-vremañ ha Psilopogon duvaucelii (c'hwec'h isspesad dezhañ).
Castro (Lombardia)
Castro zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Carvico
Carvico zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Santiago de Alcántara
Santibáñez de Alcántara  zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn.
Alc'hwezioù Sant Pêr
Alc'hwezioù Sant Pêr eo arouez an Iliz Katolik, abalamour ma oa an abostol Pêr e oa ar pab kentañ. Droukvesk a vez gant ar meizad Alc'hwez ar baradoz, a vefe, hervez ar vojenn, dalc'het gantañ ivez.
Kumuniezh kumunioù Su Goueloù
Kumuniezh kumunioù Su Goueloù a oa un etrekumuniezh en Aodoù-an-Arvor. Un darn eo eus Bro Sant-Brieg. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù, goude kendeuziñ gant teir etrekumuniezh-all hag ur gumun eus Kumuniezh kumunioù Bro Monkontour.
Ar c'humunioù
5 kumun a yae d'hec'h ober:
Bodet e oa Binig gant Staol d'ar 1 a viz Meurzh 2016 d'ober ur gumun nevez: Binig-Staol.
Prezidant
He frezidant diwezhañ eo Loïc Raoult, maer Plourc'han.
Songavazzo
Songavazzo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Skol europat uhel Arzoù Breizh
Skol europat uhel Arzoù Breizh (École européenne supérieure d’art de Bretagne pe EESAB e galleg) a zo ur skol bublik bet savet d'ar 27 a viz Kerzu 2010 gant kêrioù Brest, an Oriant, Kemper ha Roazhon, kuzul-rannvro Breizh ha Stad Bro-C'hall. Savet eo bet diwar peder skol an arzoù-kaer a oa er c'hêrioù-se.
Kinnig a ra stummadurioù war dri ha pemp bloaz war an arz, ar c'hehentiñ gwelet hag an dizagn e Brest, an Oriant, Kemper ha Roazhon.
Spatula platalea
Spatula platalea a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Anatidae.
Anvet e voe Anas platalea (kentanv) da gentañ-penn (e 1816) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, eus kreiz Chile ha kreisteiz Brazil da Enezeg Douar an Tan, kreisteiz Perou.
Casazza
Casazza zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Blockula
Blockula, pe Blåkulla e svedeg a-vremañ, zo ur prad mojennel ma talc'he an Diaoul e lez e-kerzh ar Sabad. N'halled monet di nemet war-nij.
Banniel Kanada
Banniel Kanada a zo ruz ha gwenn, gant 3 bandenn a-serzh ruz-gwenn-ruz. Un hanter ledanoc'h eo ar vandenn wenn, hag en he c'hreiz ez eus un delienn skav-gwrac'h 11 beg en e greiz. Degemeret eo bet e deroù 1965 evit kemer lec'h an Union Jack a oa ar banniel ofisiel de jure betek neuze, met er fedoù e veze graet abaoe 1890 gant ur red ensign, ur banniel ruz gant an Union Jack er c'honk, gant ur skoed er flapenn. Ar skav-gwrac'h eo blantenn arouezel Kanada.
Danuta
Danuta zo un anv-badez polonek roet d'ar merc'hed.
Teillé
Teillé zo un anv-lec'h gallek
Harald Iañ Norge
Harald Iañ Hårfagre (norseg : Haraldr I hárfagri "ar melegan")(850 – 932), a voe ur roue norvegiat. Hervez an hengounioù skrivet e renas etre 872 ha 930 evel roue kentañ Norvegia. Daou eus e vibien, Eric Blóðøx ha Haakon Góði, o deus herezhet rouantelezh o zad.
Ul lodenn vras eus e vuhezskrid a zo dispis. Dre e varzh Þorbjörn Hornklofi e c'heller kaout un nebeud a ditouroù kempred diwar e benn. Mes ar pezh vrasañ a anaver eus e vuhez a zeu eus sagaioù skrivet tri c'hantved goude e varv. Mennegoù Harald er Sagaioù ar Rouaned n'int ket kenstagus atav hogen eo splann eo azaouezet Harald evel unvaniour Norvegia en ur rouantelezh hepken.
A-c'houde an XIX kantved, pa veze Norvegia dindan beli Sveden, e teuas Harald da vout un arouez broadel eus Norvegia hag eus he dizalc'houriezh. Betek hiziv e chom Harald da vout gwelet evel tad bro Norvegia. Abaoe ar XXIvet kantved e vez lakaet e douetañs gwirvoud an dudenn gant un nebeud istorourien.
Chlorophanes spiza
Chlorophanes spiza a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Thraupidae.
Anvet e voe Motacilla Spiza (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778). Ar spesad nemetañ er genad Chlorophanes an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar artropoded ha frouezh.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika :
Proviñs Prusia
Proviñs Prusia a oa ur broviñs e Rouantelezh Prusia etre 1829 ha 1878, war aod ar Mor Baltek, ha Königsberg e oa ar gêr-benn anezhi. Savet e oa bet oc'h unaniñ div broviñs : re Prusia ar Reter ha Prusia ar C'hornôg, e Kerzu 1829.
Pevar distrig a oa anezhi
Rannet e voe adarre avat en Ebrel 1878.
Georges Delahaie
Georges Delahaie, ganet d'an 21 a viz Even 1933 e Saint-Lambert-du-Lattay (Maine-et-Loire) hag aet d'an Anaon d'ar 6 a viz Mae 2014 e Sant-Maloù, a oa ur c'hizeller breizhat.
E Plouhern e oa e di hag e stal-labour.
Solza
Solza zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
De-Bretagne
-de-Bretagne, pe de Bretagne zo un dibenn-anv a gaver en anv gallek meur a gêr eus Breizh.
E Bro-Naoned
Hag ivez:
Marcey-les-Grèves
Marcey-les-Grèves a zo ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall.
Manuelita (son)
Manuelita pe Manuelita la tortuga, zo ur ganaouenn spagnolek evit bugale, savet gant ar sonaozourez arc'hantinat María Elena Walsh, en 1962, ha kanet da gentañ en albom Doña Disparate y Bambuco (1962), gant Leda y María.
Schilpario
Schilpario zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Manuelita (son)
Penndudenn ar son eo ar vaot Manuelita, a garfe sachañ warni evezh un tarvaot (un tortugo que pasó).
Unan eus brudetañ kanaouennoù-bugale Arc'hantina eo,.
Un doare gallek zo d'ar ganaouenn, a zo bet kanet gant Jairo.
Film
Ur film zo bet savet e 1999, Manuelita, diwar ar ganaouenn. .
Frénouville
Frénouville a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
kantved
.
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Karrnijour e oa. Marvet eo d'ar 6 a viz Even 1944 e-doug Dilestradeg Normandi, e-pad an Eil brezel-bed.
Saint-Lambert-du-Lattay
Saint-Lambert-du-Lattay a oa ur gumun c'hall e departamant Maine-et-Loire. Poblet eo gant 1 979 a dud (e 2012).
Bodet e oa gant Saint-Aubin-de-Luigné d'an 31 a viz Kerzu 2015 d'ober ur gumun nevez: Val-du-Layon.
E kumuniezh-kumunioù Côteaux-du-Layon edo.
Cassanus
Cassanus a oa ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er Stad C'hall.
Kanton Orbec
Kanton Orbec a oa ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Calvados hag er rannvro Normandi-Izel.
Kumunioù
Kanton Orbec a yae naontek kumun d'ober anezhañ :
Santiago del Campo
Santiago del Campo  zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn.
Tony Miles
Anthony John Miles (23 a viz Ebrel 1955, Birmingham, Bro-Saoz) – 12 a viz Du 2001, Harborne, Birmingham) a oa ur mestrc'hoarier echedoù saoz.
Sedrina
Sedrina zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Torre de Santa María
Torre de Santa María  zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn.
Serina (Lombardia)
Serina zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Rouaned Sardigna
Tiegezh Aragon
Dindan rouantelezh Aragon :
Charlez III
Charlez III zo anv meur a zug, a roue hag a impalaer.
Arlette
Arlette a zo un anv-badez gallek.
Gerdarzh
Daou zisplegadur a vez roet peurvuiañ:
Mamm-guñv
Ar vamm-guñv eo mamm an tad-kozh pe ar vamm-gozh.
Lagonosticta senegala
Lagonosticta senegala zo un evn.
Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika issahara.
Comptines celtiques et d'ailleurs
Comptines celtiques et d'ailleurs zo un albom kanaouennoù gallek evit bugale gant ar gitarour breizhat Dan ar Braz, kanet gant Clarisse Lavanant, embannet e 2009. N'eus son ebet e brezhoneg war ar bladenn "geltiek"-mañ, met div a zo e saozneg. Le chant du meunier zo savet diwar ar c'han kembraek can y melinydd.
Ar sonioù
Sed anvioù ar pezhioù kanet pe sonet:
Royal Burgh
Ur Royal burgh en saozneg, pe bourk real e brezhoneg, zo ur burgh eus Skos diazezet pe prenet gant ur garta a-berzh ar roue. En ofisiel n'eus ket eus an anvadur-se ken, abaoe 1975, met graet e vez gantañ c'hoazh.
Xolmis
Xolmis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1826 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).
Marie Eleonore von Jülich-Kleve-Berg
Marie Eleonore von Jülich-Kleve-Berg (1550–1608) a oa ur briñsez alaman, a voe dugez Prusia.
Xolmis
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Seizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Marie Eleonore von Jülich-Kleve-Berg
Merc'h e oa d'an dug Wilhelm ha d'e bried Maria von Österreich (1531-1581).
Xolmis
O c'havout a reer e Suamerika, c'hwec'h (6) isspesad dezhe en holl.
Marie Eleonore von Jülich-Kleve-Berg
Dimeziñ ha bugale
Dimezet e voe da Albrecht Friedrich Prusia, dug Prusia.
Cecil Boden Kloss
Cecil Boden Kloss, bet ganet d'an 28 a viz Meurzh 1877 en Acocks Green (Warwickshire, Bro-Saoz) hag aet da Anaon d'an 19 a viz Eost 1949 e Chichester (Kornôg Sussex, Bro-Saoz), a oa un evnoniour hag ul loenoniour saoz, hag eñ barrek war ar bronneged hag an evned eus Azia ar Gevred.
Heteroxolmis dominicana
Heteroxolmis dominicana (pe Xolmis dominicanus) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Tyrannidae.
Anvet e voe T[yrannus]. dominicanus (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831). Ar spesad nemetañ er genad Heteroxolmis an hini eo.
Dont a ra e anv eus hini an dominikaned dre m'eo gwenn ha du pluñv laboused ar spesad evel hini leaned Urzh ar vreudeur prezegerien gwechoù 'zo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, e kreisteiz Brazil, biz Arc'hantina hag Uruguay.
Marcelle
Marcelle a zo un anv-badez gallek roet d'ar merc'hed, savet diwar Marcel, roet d'ar baotred.
Torremocha
Torremocha zo un anv-lec'h spagnolek.
Karl von Innerösterreich
Karl von Innerösterreich lesanvet der Postume (an Dalif), pe Karl Joseph von Österreich (* 1590 en Graz; † 1624 en Madrid) a oa arc'hdug hag eskob aostrian. Priñs-eskob Breslau hag eskob Brixen, hag ivez Mestr Meur an Urzh Teutonek.
Mab e oa da Karl II Aostria (1540-1590), Arc'hdug Aostria, ha da Maria Anna Bavaria (1551–1608).
Torrequemada
Torrequemada   zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn.
Cornalba
Cornalba zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Harry, Dug Sussex
Harry, Dug Sussex (Henry Charles Albert David), ganet d’ar, zo ur priñs saoz. Mab eo da Charles III, Roue ar Rouantelezh-Unanet, ha d'e bried kentañ Diana Spencer, Dugez Kembre; breur eo da William, Priñs Kembre.
Dimezet eo da Meghan Markle. Daou vugel o deus: Archie (ganet e 2019) ha Lillibet (ganet e 2021).
Botez-riklañ
thumb|right|Ur re votoù-riklañ. Botoù-riklañ a vez gwisket ouzh an treid evit riklañ war ar skorn.
Dasycercus
Dasycercus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ loened godellek hag a vev en Aostralia.
Torreorgaz
Torreorgaz   zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn.
Treblinka
Treblinka a oa ur c'hamp-diouennañ nazi savet e Polonia pa oa dalc'het gant an Trede Reich e-pad an Eil Brezel-bed e-kichen kêr Treblinka e proviñs Masovia. Savet e oa e framm ar Aktion Reinhard, ha mont a reas en-dro etre an 23 a viz Even 1942 hag an 19 a viz Here 1943. E-doug an amzer-se e oa muntret war-dro 850 000 gwaz, maouez ha bugel e Treblinka. En o zouez e oa ouzhpenn 800 000 Yuzev, met ivez miliadoù Romed.
Ar c'hamp, renet gant an SS ha gwarded eus Europa ar Reter, a oa div lodenn ouzh e ober : Treblinka I ha II. Ar c'hamp kentañ a oa un Arbeitslager, ur c'hamp labour. Labourat a rae ar brizonidi pe er vengleuz grouan nepell ac'halese pe da ganouc'hellañ an takad. Etre miz Even 1941 hag an 23 a viz Even 1944 e varvas ouzhpenn an hanter eus an 20 000 prizoniad, muntret, gwallgaset pe marvet gant an divi ma oant erru.
Treblinka II a oa savet evel ul labouradeg marv. En tu all da 99% eus an holl a errue eno a veze kaset diouzhtu d'ar c'hambroù-gaz ma vezent lazhet gant ar moged kaset gant tankoù sovietet kemeret. An niver bihan a brizonidi na oant ket lazhet diouzhtu a zeue da vezañ Sonderkommandoed. Ar strolladoù sklaved a oa rediet da zouarañ an dud lazhet gant an Nazied e bezioù boutin. Diwezhatoc'h e voe devet ar c'horfoù e tantadoù savet en diavaez.
Paouez a reas Treblinka II da labourat d'an 19 a viz Here 1943 goude un emsavadeg eus ar Sonderkommandoed. Lazhet e voe meur a ward alaman ha 300 prizoniad a dec'has. Adalek miz Meurzh 1942 e loc'has an SS ar Sonderaktion 1005 da guzhat muntradeg milionoù a dud e framm an Aktion Reinhard. Savet e voe Leichenkommandoed gant prizonidi Treblinka da zizouarañ ha da loskiñ ar c'helanoù beziet e bezioù boutin. Chom a ra nebeut a roudoù eus ar c'hamp da welet hiziv.
Morskoul Nazca
Ar morskoul Nazca a zo ur spesad evned-mor, Sula granti an anv skiantel anezhañ.
August Wilhelm Prusia
August Wilhelm Prusia, pe August Wilhelm von Preußen en alamaneg, zo anv meur a zen eus an tiegezh Hohenzollern:
Saint-Claude
Saint-Claude zo un anv-lec'h gallek.
Parame
Parame a oa ur gumun dizalc'h, a-stok ouzh kêr Sant-Maloù, er reter dezhi, a-raok bezañ staget outi e 1967 |Cassini-EHESS, war un dro gant Sant-Servan.
Torremocha (Cáceres)
Torremocha  zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn.
Dossena
Dossena zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Cuju
Cuju (sinaeg : 蹴鞠 ; pinyin : Cùjū, distaget "tsoudju" ; botezadiñ ar vell ) zo ur sport hag a veze c'hoariet en Henamzer e Sina, Korea, Japan ha Viêt Nam. Stumm koshañ ar c'hoari mell-droad eo evit doare.
Volatinia jacarina
Volatinia jacarina a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Thraupidae.
Fontanella (Lombardia)
Fontanella zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Volatinia jacarina
Anvet e voe Tanagra Jacarina (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778). Ar spesad nemetañ er genad Volatinia an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar c'hreun ha had dreist-holl ha kemer amprevaned ha hugennoù ivez.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika :
Oroñjez
An oroñjez zo ur spesad Fungi mat da zebriñ, Amanita caesarea an anv skiantel anezhañ.
Dre ma plij an tommder dezhe e vezont kavet o poulzañ, eus kreiz miz Gwengolo da greiz miz Du, dindan spesadoù deliek an takadoù kreizdouarel.
Lezenn Titius-Bode
Lezenn Bode, anavezet ivez evel lezenn Titius-Bode, zo ul lezenn diwar-benn an hed etre ar planedennoù eus Koskoriad an Heol hag an Heol.
Valverde del Fresno
Valverde de la Vera zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn.
Lezenn Titius-Bode
Kavet eo bet al lezenn-se gant arsteredoniour alaman Johann Daniel Titius (1729-1796) e 1766 hag embannet gant e genseurt Johann Bode (1747-1826) e 1772. Skinoù kelc'htro ar planedennoù a oa bet jedet dija gant ar matematikour skosat David Gregorie (1659-1708) e penn-kentañ an.
Psilopogon corvinus
Psilopogon corvinus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Megalaimidae.
Lezenn Titius-Bode
Eztaol niverek
An niveroù-se a genglot gant an hed etre ur blanedenn eus Koskoriad an Heol hag an Heol.
Psilopogon corvinus
Anvet e voe Bucco corvinus (kentanv) da gentañ-penn (e 1831) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).
Annez
Ar spesad zo brosezat e koadegi menezioù kornôg Jawa.
Lezenn Titius-Bode
Eztaol niverek
En ur mod-all : War-hed 2,8 ua diouzh an Heol emañ Keres.
Saint-Claude (Jura)
Saint-Claude zo ur gumun en departamant Jura hag er rannvro Bourgogne-Franche-Comté, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Saint-Claude eo.
Lezenn Titius-Bode
Eztaol niverek
Hag all. An heuliad niverel-se a zo roet gant ar formulenn : "" Bez' ez eus memestra ur gudenn gant ar formulenn-se : evit kavout hanter-ahel bras Merc'her ec'h eo ret da n bezañ par da -\infty.
Saint-Claude (Jura)
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Sanclaudiens anezho e galleg.
Brudet eo ar gêr gant ar c'hornioù-butun, produet eno abaoe an.
Lezenn Titius-Bode
Ali kumuniezh ar skiantourien
Al lezenn-se zo degemeret fall a-walc'h gant kumuniezh ar skiantourien dre ma'z eo ul liamm kantouezel etre skinoù kelc'h-tro ar planedennoù eus koskor an Heol.
Ouzhpenn da se, n'eus ket tu da gavout hanter-ahel bras ar blanedenn Neizhan gant ar formulenn. <br| Evit jediñ hanter-ahel bras Neizhan gant ar formulenn ec4h eo ret kemer n par da 8. Met gant n par da 8 e kaver 38,8 ua padal ez eo hanter-ahel Neizhan par da 30 ua.
Fresno del Río
Fresno del Río zo ur gumun eus proviñs Palencia, e Spagn.
Valverde de la Vera
Valverde de la Vera zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn.
Kanton Mézidon-Canon
Kanton Mézidon-Canon a zo ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Calvados hag er rannvro Normandi. Brasaet e oa bet da 56 kumun gant dekred ar 17 a viz C'hwevrer 2014.
Betek 2015
Kanton Mézidon-Canon a yae 19 kumun d'ober anezhañ:
Gwrac'h-ruz
Ar wrac'h-ruz (Pagellus erythrinus) a zo ur pesk mor.
Mozzanica
Mozzanica zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Therese Mathilde von Mecklenburg-Strelitz
He buhez
Ganet e oa e 1776. Merc'h e oa da Karl II, Dug Mecklenburg-Strelitz, priñs pennhêr dugelezh Mecklenburg-Strelitz, letanant jeneral Hannover, ha da Friederike von Hessen-Darmstadt (1752–1782) e bried kentañ. C'hoar e oa:
Bugelig 9 bloaz e oa pa varvas he mamm, ma addimezas he zad d'e c'hoar-gaer, Charlotte von Hessen-Darmstadt (1755–1785). Adalek 1786 (13 vloaz e oa) e voe savet Therese hag he c'hoarezed gant o mamm-gozh, e Darmstadt. D'o c'helenn e oa ur c'houarnerez protestant Salomé de Gélieu, eus Neuchâtel (a oa da Brusia neuze), ha gallegerez.
Stival
Stival zo ur gumun a-wechall eus Breizh e departamant ar Mor-Bihan. Ul lodenn eus kumun Pondi eo bremañ.
Ardamezioù
En gortoz da c'houzout ma vefe bet.
Pipraeidea melanonota
Pipraeidea melanonota a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.
Stival
Istor
Stival e oa ur barrez eus Bro-Wened.
Tregastell (disheñvelout)
Tregastell a zo un anv-lec'h e Breizh.
Pipraeidea melanonota
Anvet e voe Tanagra melanonota (kentanv) da gentañ-penn (e 1819) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831). Ar spesad nemetañ er genad Pipraeidea an hini eo.
Therese Mathilde von Mecklenburg-Strelitz
Dimeziñ
E miz Mae 1789 e voe dimezet Therese da Karl Alexander, 5vet Priñs Thurn ha Taxis en Neustrelitz, Mecklenburg-Strelitz. Hennezh a oa mab da Karl Anselm, 4vet Priñs Thurn ha Taxis ha d'e bried Auguste von Württemberg.
Pipraeidea melanonota
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika :