cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sonerezh keltiek
Nevezadur
Gant Alan Stivell eo bet ijinet meizad ar Sonerezh keltiek ha skignet e-touez an holl. Met strizh eo ar ster a vez roet d’ar ger-se gant an dud, daoust m’en deus talvoudegezhioù lies. An termen "Sonerezh keltiek" a blij kalz da Alan Stivell, met n’eo ket a-walc’h evit termeniñ holl arvezioù e sonerezh. Alan Stivell zo ivez unan eus mistri ar pezh a vez anvet "Cross-over" ; rak bet eo, ha bez’ eo c’hoazh, unan eus difennerien veur ar meskañ sevenadurioù. Ouzhpenn brudañ ar Sonerezh breizhek ha keltiek modern en deus graet Alan Stivell, pa’z eo bet unan eus ar re o deus krouet meur a seurt sonerezh er bed : Folk-rock, pop, jazz pe Ambient, ha dreist-holl World music en deus dispaket an deorienn anezhañ kerkent ha war e bladenn Reflets e 1970.
Levr oferenn
Ul levr oferenn zo ul levr ma kaver ennañ heuliad an holl bedennoù a vez lavaret, an holl skridoù a vez lennet, ha darn eus ar c'hantikoù a vez kanet a-hed an oferenn gatolik. Dre ma kemm ar pedennoù hervez an deizioù, hervez an darvoudoù a lider, e kemm an oferenn ivez, ha kement-se a gaver el levr oferenn, a-hed deizioù ar bloaz.
Trev (anv-lec'h)
Trev (anv benel) zo un anv boutin a reer e brezhoneg eus un tolead annezet, anezhañ ur rann eus ur barrez.
Ar ger trev ne gaver bremañ nemet en anvioù-lec'h koulz lavaret, evel Trebeurden, Tregaranteg, Tregastell, ha kalz re all. En anvioù-tiegezh brezhonek ivez e c'haller kavout ar ger, da skouer Trebaol.
E kembraeg e talvez ar ger kevatal, tref, kement ha "kêr". Kavet e vez en anvioù-lec'h evel Tredegar, Trefdraeth, Treffynnon, Tregaron. Kavet e vez ivez e-barzh ar ger pentre, a dalvez kement ha "kêriadenn".
Stribourzh
Graet e vez stribourzh eus hanterenn dehoù ul lestr pa seller ouzh ar staon, ha dre astenn eus ar pezh a zo lec'hiet en tu dehoù d'ur vag. Enebet eo "stribourzh" ouzh babourzh, a zo a-gleiz.
Kumuniezh kumunioù Liger-Diwazh
Kumuniezh-kumunioù Liger-Diwazh a oa un etrekumuniezh (ur gumuniezh-kumunioù) e gevred departamant al Liger-Atlantel, e Breizh. Savet eo bet er bloaz 2000.
Ar c'humunioù
5 kumun a yae d'ober ar gumuniezh:
Òmnium Cultural
Ur gevredigezh sevenadurel eo Òmnium Cultural a labour evit broudañ deskiñ hag implij ar c'hatalaneg ha sevenadur Katalonia. Labourat a ra ivez evit broudañ identelezh vroadel ar vro.
38 000 ezel a zo er gevredigezh ha 30 burev he deus e Katalonia a-bezh. Abaoe miz Here 2017 emañ e brezidant Jordi Cuixart en toull-bac'h kostez Madrid abalamour m'en deus sikouret aozadur ar referendom diwar-benn dizalc'hidigezh Katalonia d'ar 1añ a viz Here. Gwelet eo evel prizoniad politikel gant ul lodenn vras eus ar Gatalaniz.
Proviñs Saks
Magdeburg e oa ar gêr-benn, hag en 1946 e oa Halle.
Istor
Ouzh ar broviñs-se e voe staget Anhalt, en 1947, d'ober land Saks-Anhalt en takad dindan an armeoù soviedek. Dilamet e voe ar rannidigezh-se e 1952, hag adlakaet en Alamagn adunvanet.
Das blaue Licht
Das blaue Licht (alamaneg a dalvez Ar gouloù glas) a zo ur film romantel alaman sevenet ha skrivet ar senario anezhañ gant Leni Riefenstahl, Béla Balázs ha Carl Mayer. E 1932 e teuas er-maez.
Awen
Diazezet eo senario ar film war meur a istor : ur vojenn alaman kozh, ur gontadenn gant ar vreudeur Grimm hag an danevell Bergkristall skrivet gant Gustav Renker e 1930. Ne voe ket meneg an danevell-se gant sevenerien ar film avat.
Senario
Junta (Leni Riefenstahl) a vev asambles gant Vigo (mêsaer, c'hoariet e berzh gant Mathias Wieman) pell diouzh ar gêriadenn dostañ. Hi eo an den nemetañ a c'hall krapañ gant ar memezioù tost d'ar gêriadenn ha tizhout ur vougev er Menez Cristallo, ma luc'h ur gouloù glas souezhus da vare loargann. Kas o deus annezidi ar gêriadenn outi, rak soñjal a ra dezho ez eo ur sorserez. Maouezed ar gêriadenn eo o deus ar muiañ a gas outi, peogwir ez eus marvet paotred yaouank pa glaskjont krapañ gant ar menez. Degouezhout a ra ul livour anvet Tonio (Beni Führer), hag eñ dedennet gant Junta koulz ha gant ar gouloù glas.
Filmañ
Filmet e voe ar film e Sarentino (alamaneg Sarntal) en Italia hag e Tisino e Suis.
Arondisamant Châlons-en-Champagne
Arondisamant Châlons-en-Champagne a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Marne hag e rannvro Grand Est.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Châlons-en-Champagne e 8 kanton (betek 2015) hag e 100 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Marne d'ar 31 a viz Meurzh 2017. 150 kumun zo en arondisamant Châlons-en-Champagne bremañ.
Chiese
Ar stêr Chiese zo ur stêr eus Italia, 160 km hed dezhi. Adstêr eo d'an Oglio  a zo adstêr d'ar Po.
Francisco de Asís de Borbón
Francisco de Asís de Borbón, pe  Francisco de Asís María Fernando de Borbón y Borbón-Dos Sicilias (Aranjuez, 1822 – Épinay-sur-Seine, 902), a voe roue Spagn kenseurt etre 1846 ha 1868, hag Francisco Iañ, evel pried ar rouanez Isabel II, hag IIvet Dug Cádiz.
Mab e oa d'an infant Francisco de Paula de Borbón. E dad a oa mab da Carlos IV, roue Spagn, ha da Luisa Carlota de Borbón-Dos Sicilias.
Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas da Isabel II, rouanez Spagn.
Frañsez (pab)
Frañsez (Franciscus e latin, Francesco en italianeg, Francisco e kastilhaneg), ganet Jorge Mario Bergoglio e 1936 e Buenos Aires, eo eskob Roma hag hervez an hengoun an 266 pab. Ar jezuist kentañ eo da vezañ pab, an hini kentañ genidik eus Amerika hag eus an hantervoul su, hag an hini kentañ ne zeu ket eus Europa abaoe ar sirian Gregor III en. Dibabet en deus e anv pab en enor da Frañsez a Asiz.
Urziet e voe da veleg e 1969, hag arc'heskob Buenos Aires e 1998. Anvet e voe da gardinal e 2001 gant Yann-Baol II. Dilennet e voe da bab d'an 13 a viz Meurzh 2013 gant ar c'honklav.
Mirout a ra ar pab Frañsez menoioù an Iliz diwar-benn an diforc'hañ, dizimez ar veleien ha belegiñ ar merc'hed, met lakaet en deus loc'h en un diviz war an diagonezed ha lakaet en deus merc'hed da vezañ izili leunberzh dikaster Kuria Roma. Soñjal a ra dezhañ e dlefe an Iliz bezañ degemerusoc'h ouzh an dud LGDT, hag a-du eo evit ma vefe anavezet ar c'houpladoù heñvelreviat gant al lezenn. Kavet en deus abeg er gevalaouriezh diroll hag ar vevezuniadouriezh.
Kelc'hlizhiri
Troet eo bet e brezhoneg e gelc'hlizher kentañ Lumen Fidei (29 a viz Mezheven 2013) diwar-benn ar feiz kristen gant Paol Kalvez.
Displeget eo bet e eil kelc'hlizher Laudato Si (24 a viz Mae 2015), diwar-benn tommadur ar blanedenn, gant Minihi Levenez.
Fratelli tutti eo anvet e drede kelc'hlizher (3 a viz Here 2020), da lavaret eo « Holl vreudeur ». Diwar-benn « ar vreudeuriezh hag ar mignoniezh sokial » eo.
Kantikou brezoneg a-viskoaz hag a-vremañ
Kantikou Brezoneg a-viskoaz hag a-vremañ, Cantiques bretons de toujours et d'aujourd'hui a zo ul levr divyezhek (brezhonek ha gallek pe latin), embannet e miz Kerzu 2002-miz Genver 2003 gant Minihi Levenez. E falc'huneg eo skrivet.
Ennañ e kaver kantikoù evit ordinal an oferenn e brezhoneg hag evit an dud a blij dezho kanañ ar c'hantikoù brezhonek, hep bezañ gouest da gompren an holl c'herioù.
Passerina
Passerina a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Seizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Norzh ha Kreizamerika, pemzek (15) isspesad dezhe en holl.
Haila Mompié
Haila Mompié, anavezetoc'h evel Haila, bet ganet e 1974 en Amancio Rodríguez, Las Tunas, zo ur ganerez kuban. D'he nav bloaz e krogas da studiañ ar sonerezh e Santiago de Cuba, hag an dañs goude. D'he femzek vloaz ez eas an tiegezh da La Habana da chom.
Anhalt
Anhalt a oa ur gontelezh dizalc'h, hag un dugelezh adal 1806, en hanternoz an impalaeriezh alaman hag a zo bremañ e Saks-Anhalt.
Dont a ra an anv eus kastell kozh Anhalt, e koad Harz, kouezhet en e boull. E-kreiz Prusia edo, en hanternoz e oa Brandenburg, er c'hornog edo Proviñs Saks (e Prusia) ha Braunschweig, er c'hreisteiz edo Rouantelezh Saks.
Dessau e oa ar gêr-benn.
Div lodenn a oa : Anhalt ar reter hag Anhalt ar c'hornog, ha pemp enklozadur e Proviñs Saks : Alsleben, Muhlingen, Dornburg, Goednitz ha Tilkerode-Abberode.
Rannidigezh
E 1603 e voe rannet Anhalt etre pemp mab Joachim Ernest : Anhalt-Dessau, Anhalt-Bernburg, Anhalt-Köthen, Anhalt-Zerbst hag Anhalt-Plötzkau.
Haut-Lieu
Haut-Lieu a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Rocinante
Rocinante eo anv marc'h Don Quijote e romant Miguel de Cervantes. Ur marc'h kalloc'h eo, ha n'eo ket ur gazeg, treut evel ur valuc'henn.
Rocín a o un anv roet d'ur marc'h a ouenn fall, ha d'un den dizesk. Kar eo d'ar ger portugalek Rossim. E galleg e vez graet roussin pe rosse eus al loen ivez gant ar ster-se. Koulskoude, a-raok bezañ ur sac'h eskern ha netra ken, e oa ul loen a oa « gwelloc'h marc'h eget Babieca ar Cid ha Bucéfalo Alesant Veur », eme e berc'henn.
Deskrivet eo er pennad kentañ penaos eo bet choazet anv ar marc'h gant aked, o tremen pevar deiz war ar poent-se.
Quinzano d'Oglio
Quinzano d'Oglio zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Staon (disheñvelout)
Ar staon eo lodenn uhelañ diabarzh ar genoù.
A-hend-all:
Yezhoniezh
Diwar ar ster kentañ e teu ar gerioù:
Pipra
Pipra a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1764 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Suamerika, unnek (11) isspesad dezhe en holl.
Kentañ brezel karib
Ar C'hentañ brezel karib (1769-1773) zo un dalc'h-brezel entre Indianed karib Enez Sant Visant (hiriv e Sant Visant hag an Inizi Granadinas) hag an Impalaeriezh vreizhveuriat hag a c'hoarvezas da vare an trevadenniñ breizhveuriat er Mor Karib. E penn an armeig karib e oa ar morian Joseph Chatoyer. Ar Garibed a zalc'he kreiz an enez, ma oa an douaroù gwellañ, ha ne felle ket dezho gwerzhañ douar d'ar Saozon. Ar re-se a savas konnar enne hag a gasas un arme e 1772 en sell da gas an holl Garibed kuit eus an enez. Met ar Saozon n'anavezent ket an enez hag en em zifenn mat a reas ar Garibed er menez, ouzhpenn enebiezh e Londrez ouzh an taol-brezel-se a lakaas an abadenn da bouez. Peoc'h a voe sinet e 1773 ha lakaet e voe harzoù etre an douaroù karib hag ar re saoz.
Heuliadoù
Goude 1779 e voe adkemeret an enez gant ar C'hallaoued, met gant Feur-emglev Pariz (1783) ez eas en-dro etre daouarn ar Saozon.
Da-heul e c'hoarvezas an Eil brezel karib entre Karibed (hag o harperien c'hall) hag ar Saozon.
Oglio
An Oglio zo ur stêr en Italia, 280 km hed dezhi, adstêr d'ar Po e Lombardia, e proviñsoù Brescia, Bergamo, Cremona ha Mantova.
Down II: A Bustle in Your Hedgerow
Down II: A Bustle in Your Hedgerow eo eil pladenn ar strollad heavy metal stadunanat Down, embannet ar e 2002. An istitl "A Bustle in your Hedgerow" a zo tennet eus komzoù ar ganaouenn "Stairway to Heaven" gant Led Zeppelin.
Raymond Souplex
Raymond Souplex (Raymond Guillermain diouzh e anv gwir), bet ganet d'ar 1añ a viz Mezheven 1901 e Pariz hag aet da Anaon er memes kêr d'an 22 a viz Du 1972, a oa un aktour, ur saver divizoù ha senarioioù koulz hag ur fentour gall.
Oglio
Ar stêr Chiese zo adstêr dezhi.
Saint-Georges-d'Aunay
Saint-Georges-d'Aunay a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Oglio
El lec'hanvadurezh
E proviñs Brescia :
Raymond Souplex
E 1957 e oa bet dibabet gant ar filmaozer Claude Loursais da gemer roll an enseller (ha komiser da c'houde) Antoine Bourrel en heuliad skinwel Les Cinq Dernières Minutes. Adalek 1958 betek 1972, a-hed c'hwec'h pennad ha hanter-kant, e voe-eñ klevet o tistagañ ar frazenn mil vrudet a gloze pep enklask : « Bon Dieu ! Mais c'est bien sûr ! ».
Kemeret en devoa perzh en un toullad mat a filmoù ivez, Sur le banc peurgetket, sevenet gant Robert Vernay e 1954.
Saint-Georges-d'Aunay
Bodet e oa gant Coulvain d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Seulline.
Moa meur ar su
Moa meur ar su (Dinornis robustus) a zo un evn eus Zeland-Nevez aet da get. Bevañ a rae en Enez ar Su.
Arondisamant Épernay
Arondisamant Épernay a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Marne hag e rannvro Grand Est.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Épernay e 11 kanton (betek 2015) hag e 184 c'humun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Marne d'ar 31 a viz Meurzh 2017. 210 kumun zo en arondisamant Épernay bremañ.
Havana (film)
Havana a zo ur film saoznek, sevenet gant ar filmaozer stadunanat Sydney Pollack (1934-2008) e 1990.
Unan eus filmoù diwezhañ Pollack e oa, savet war-lerc'h Out of Africa (1985) hag a-raok The Firm (1993).
Ken tenn e oa an darempredoù etre Stadoù-Unanet Amerika (SUA) (George H. W. Bush ar prezidant anezhe) ha Kuba (Fidel Castro ar prezidant anezhi) d'ar c'houlz ma krogas Pollack gant e raktres film ma ne voe ket aotreet da filmañ e Kuba. Se zo kaoz e voe ret dezhañ mont da Republik Dominikan da gas e oberenn da benn.
An danvez
Emeur e 1958 hag emañ gouarnamant Batista (1901-1973) war e dalaroù ken diaes e teu da vezañ d'an arme guban talañ ouzh dispac'herien Fidel Castro er vro a-bezh. Paradoz ar c'hasterezh hag ar c'hoarioù a bep seurt ez eo La Habana, ar gêr-benn. C'hoari 'r c'hartoù eo micher Jack Weil hag el lestr-treizh a gas anezhañ da Guba e kej gant Roberta Duran, ur gaer a gubanez hag a asant Weil tremen he c'harr-tan dirak ar valtetourien ha tud ar servijoù kuzh kuban. Gwreg eo da Arturo Duran, unan eus pennoù bras an eneberien ouzh renad Batista. Paket eo Duran gant tud ar c'horonal Monecal ha redek a ra ar vrud eo bet drouklazhet goude bezañ boureviet gante. Ret eo da Jack Weil ober un dibab : chom neptu hag e-maez ar jeu pe reiñ sikour d'an Dispac'h ha, war un dro, d'ar vaouez e krog e galon da vezañ piket ganti...
Afonso II Portugal
Afonso II a oa Roue Portugal. Mab e oa da Sancho I ha Dulce Berenguer, infantez Aragon. Ganet e voe e 1185.
Dimeziñ a reas e 1211 da Urraca Kastilha (1185- Coimbra 1220), infantez a Gastilha, merc'h da Alfonso VIII Kastilha ha d'ar rouanez Leonor Plantagenêt.
Lesanvet e voe O Gordo, dre ma oa tev. Mervel a reas e 1223.
Dimeziñ ha bugale
Pemp bugel o doe:
Neymar
Neymar da Silva Santos Júnior, ganet d'ar 5 a viz C'hwevrer 1992, anvet aliesoc'h Neymar pe Neymar Jr., zo ur c'hoarier mell-droad brazilian a-vicher. C'hoari a ra evel tager er skipailh Paris Saint-Germain kement hag e skipailh broadel Brazil.
Warta
Ar Warta (Warthe en alamaneg) zo ur stêr eus Polonia, e kornôg ar vro. Un adstêr d’an Oder eo, war e lez reter.
Eieniñ a ra e proviñs Silezia, e-kichen kêr Zawiercie, er su da Częstochowa. Treuziñ a ra Polonia Vras ha tremen dre b-Poznań. E-kichen Kostrzyn nad Odrą e kember gant an Oder. Adstêr vrasañ an Oder eo ha hiroc’h egetañ eo zoken.
Bageal a c’haller a-hed tost d’an hanter eus ar stêr. Dre an Noteć, unan eus hec’h adstêrioù, ha dre Ganol Bydgoszcz e c’haller tapout ar stêr Wisła. Ur park natur zo abaoe ar bloavezh 2001 en tolead ma kej ar Warta gant an Oder.
Llandudno
Llandudno zo ur gêr eus Kembre, en arvor Sir Conwy. Troet eo war-zu an hanternoz hogen gwaskedet eo etre daou venez : Pen y Gogarth, er c'hornôg, ha Rhiwledyn er reter.
Brudet eo evel hañvlec'h abaoe 1864.
Poblañs
E 2001 e oa 20,090 a dud, o kontañ re Bae Penrhyn ha Penrhynside, hag a zo e Llandudno Community.
Melestradurezh
Gwechall e oa e Sir Gaernarfon. Goude e Gwynedd. Bremañ e Sir Conwy.
Jordi Cuixart
Jordi Cuixart i Navarro, bet ganet d'an 22 a viz Ebrel 1975 e Santa Perpètua de Mogoda e Katalonia, a zo ur penn-embregerezh ha stourmer katalan. Difenn a ra dizalc'hidigezh Katalonia. Abaoe 2015 eo Prezidant ar gevredigezh Òmnium Cultural a vroud deskiñ hag implij ar c'hatalaneg.
Kemeret en deus perzh en aozadur ar referendom war an dizalc'hidigezh e miz Here 2017 hag abalamour da se eo bet lakaet en toull-bac'h gant gouarnamant Spagn. Gant ul lodenn vras eus kevredigezh Katalonia ha tud all eus ar bed eo gwelet evel ur prizoniad politikel. Amnesty International en deus goulennet ma vije dieubet.
Llandudno
Eisteddfod Genedlaethol
Div wech eo bet Eisteddfod Genedlaethol Cymru e Llandudno : e 1896 hag e 1963.
Équemauville
Équemauville a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Monumantoù ha traoù heverk
<gallery mode="packed" "heights="180px"> Eglise Equemauville.jpg|An iliz katolik Sant Varzhin
Arondisamant Reims
Arondisamant Reims a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Marne hag e rannvro Grand Est.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Reims e 16 kanton (betek 2015) hag e 156 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Marne d'ar 31 a viz Meurzh 2017. 143 c'humun zo en arondisamant Reims bremañ.
Ceratopipra
Ceratopipra a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1854 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, pemp (5) isspesad dezhe en holl.
Etrekumuniezhioù Liger-Atlantel
Setu roll an etrekumuniezhioù e Liger-Atlantel, e Breizh.
Chase Vaeleg
Chase Vaeleg zo un heuliad romantoù bet skrivet e brezhoneg gant Ewen Jacq, dindan e anv bluenn Umran Asovar, hag embannet gant Keit Vimp Bev. Teir levrenn az a d'ober an heuliad-mañ, Abzael, bet embannet e 2012, Emryn, e 2013 ha Wilhelm e 2014. Prezantet evel un testeni e kont an tri levr chase ha stourm tri Herzhi, da lavaret eo chaseourien boudoù-hud en ur bed faltazi, ouzh ur suner-gwad iskis e emzalc'h anvet Vaeleg, war un nebeud dekvedoù bennak.
Etrekumuniezhioù Liger-Atlantel
Etrekumuniezhioù a-vremañ
D'ar 1 a viz Genver 2017 ez eus, en departamant:
Chase Vaeleg
Kinniget eo bet an div levrenn gentañ e-barzh ar rummad Priz ar Yaouankiz hag aet eo ar maout gantañ e 2013.
Krib an Avel
Gwelet e vezont e kêr Donostia, e Gipuzkoa, e penn aod Ondarreta. tri c'hizelladur dir zo, sanket er reier ma tarzh ar mor warne.
E 1976 eo e voe echuet an oberenn.
Eil brezel karib
An Eil brezel karib (1795-1797) a c'hoarvezas en Enez Sant Visant za deuas bagadoù niverus a soudarded saoz da vrezeliñ ouzh un armead Karibed Du, sklaved tec'het diouzh ar yev, ha soudarded eus Bro-C'hall, a glaske lakaat o c'hrabanoù war an enezenn.
Divizout a reas ar Saozon e c'hallje ar Garibed a orin (melengroc'henet) chom en enez, hag e vije kaset ar re zu da enez Balliceaux ha goude da Bequia, en Inizi Granadinas.
Ar gouarnamant trevadennel, goude, a gasas ar garibed du da enez Roatán, hiriv en Honduras. Ar re-se, adalek o enez nevez, en em strewo a-hed ar bloavezhioù, a-hed aod Kreizamerika, adalek Nicaragua betek Belize (hag e Honduras ha Guatemala). Eno int deuet da vezañ garifuned hag o deus miret o yezh, ar garifuna.
AgustaWestland EH101 Merlin
AgustaWestland EH101 Merlin a zo ur viñsaskell savet gant AgustaWestland evit ar Royal Navy.
Moa an uheldirioù
Moa an uheldirioù (Megalapteryx didinus) a zo un evn eus Zeland-Nevez aet da get. Bevañ a rae Enez ar Su.
Kanton ar Faoued (1790)
Krouet e voe Kanton ar Faoued e 1790. Ur rann velestradurel ha lezvarnel hag ur bastell-vro dilenn eus Bann ar Faoued e departamant ar Mor-Bihan e oa. Div gumun a oa ennañ:
Dilamet e voe gant ar Goñvañsion e miz Even 1793 hag adsavet gant ar C'huzul-Ren hervez ar Vonreizh bet votet d'ar 26 a viz Here 1795. Brasaet e voe ar c'hanton dindan anv Kanton ar Faoued ivez, gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.
Afonso III
Afonso III (1210-1279), lesanvet "o Bolonhês" dre ma oa kont Boulogne (e Bro-C'hall), a oa roue Portugal war-lerc'h e vreur Sancho II Portugal, adalek 1248. Eñ e oa ar roue kentañ anvet Roue Algarve.
E vuhez
Ganet e oa e Coimbra d'ar 5 a viz Mae 1210, hag eñ eil mab ar roue Afonso II hag e bried Urraca Kastilha.
Kont Boulogne e oa dre berzh e wreg eus 1238 betek 1253.
Mervel a reas en Alcobaça d'ar 16 a viz C'hevrer 1279.
Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas
E vab, Dinis, a renas war e lerc'h.
Empidornis semipartitus
Anvet e voe Muscicapa semipartita (kentanv) da gentañ-penn (e 1840) gant an naturour alaman Wilhelm Peter Eduard Simon Rüppell (1794-1884) : ar spesad nemetañ er genad Empidornis an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, reoù vihan ha diaskell dreist-holl.
Annez
Kavout a reer ar spesad en Afrika ar Reter, en un takad hag a ya eus kornôg Soudan da gornôg Kenya ha hanternoz Tanzania.
Verdun (c'hoari video)
Verdun zo ur c'hoari video doare first-person shooter liesc'hoarier enlinenn e-pad ar C'hentañ Brezel-bed. Embannet e oa bet d'an 28 a viz Ebrel 2015 war Windows dre ar savenn Steam, goude muioc'h evit ur bloavezh dre ar stumm Steam Early Access (beta). Embannet e oa bet war PlayStation 4 d'an 30 a viz Eost 2016. Ur stumm war Xbox One a zo bet embannet d'an 8 a viz Meurzh 2017.
Verdun a oa bet diazezet war ar bloavezh 1916 hag emgann Verdun e Bro-C'hall. Klasket ez eus bet gant sevenerien ar c'hoari chom an tostañ posubl eus gwirvoud ar brezel dre an armoù, an dafar hag al lifreoù resis, ar gloazadennoù resis hag ar gwad. Ar c'hartennoù a zo bet diazezet an tostañ posubl eus an tachennoù emgann etre poltriji ha gwelladenniñ anezho hiziv-an-deiz war talbenn kornôig ar brezel.
Al lusker video 3-ment a zo an Unity adstummet nebeut gant M2H ha Blackmill Games.
Ondarreta
thumb|right|Aod Ondarreta e [[Donostia]] Ondarreta eo anv an aod kornokañ e Donostia, kêrbenn Gipuzkoa en Euskal Herria.
Pillig
Ur billig (pillig eo ar ger), pe ur billig-krampouezh, zo ur benveg lakaet war an tan d'ober krampouezh. Ar re vras a vez graet kleurc'h anezho a-wechoù.
Pilligoù all
A bep seurt pilligoù all a c'hall bezañ, graet estroc'h eget evit fardañ krampouezh.
Castelnuovo del Garda
Castelnuovo del Garda zo ur gumun en Italia, war lez Lenn Garda, e proviñs Verona e Veneto.
NOLA (pladenn)
NOLA eo kentañ pladenn ar strollad heavy metal stadunanat Down. Embannet eo e 1995. Kanaouennoù ar bladenn a zo bet skrivet dreist-holl gant Phil Anselmo ha Pepper Keenan etre 1990 ha 1995. An titl a zo berradenn New Orleans (N.O.), Louisiana (La.).
Myiomela
Myiomela a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1846 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
Marano di Valpolicella
Marano di Valpolicella zo ur gumun en Italia e proviñs Verona e Veneto.
Stlaper-kantoù
Ar banner kantenn zo un delwenn arem gant Myron er hag unan eus brudetañ delwennoù an Henamzer. Meneget e oa bet an oberenn gant Plinius an Henañ.
Gerdarzh
Henc'hresianeg δισκοβόλος diskobolos, "banner kantenn". Ar gantenn eo ar seurt plad, kelc'hiek, e koad, maen pe arem, war-dro 22 cm treuzkiz dezhañ hervez ment brec'h an den, hag tro da 2 kg a bouez enni, evel displeget en Ilias.
Mossos d'Esquadra
Istor
E 1718 e oa bet sinet gant gouarnour Tarragona un dekred en doa krouet an Escuadras de Paisanos (bagadoù peizanted), hendadoù ar Mossos d'Esquadra.
Adkrouet e oa bet ar Mossos d'ar 14 a viz Gouere 1983 gant gouarnamant emren Katalonia hag abaoe ez eus bet roet kefridioù ouzhpenn dezho tamm-ha-tamm. Etre 1994 ha 2008 o deus erlec'hiet tamm ha tamm polis Spagn (Guardia Civil ha polis broadel) evit an holl gefridioù nemet ar stourm a-enep ar sponterezh ha merañ an enbroidi.
E 2016 e oa 21 000 a boliserien hag ofiserien polis-barn.
En arvar emañ ar Mossos abaoe miz Here 2017, daoust d'o emzalc'h skoueriek goude gwalldaol Barcelona e miz Eost eus ar memes bloaz. O fenn, Josep Lluís Trapero Álvarez, zo bet tamallet dezhañ gant justis Spagn chom hep bezañ graet trawalc'h evit mirout ouzh an dud da votiñ e referendom Here 2017 ha chom hep bezañ sikouret poliserien ar Guardia Civil a oa stanket gant manifesterien. Tamallet eo a zispac'had gant ar varnerien met chomet eo dieub evit c'hoazh. Gwelet e vez ar Mossos evel un nerzh a-du gant an dizalc'hidigezh gant ar vrasañ lodenn eus politikerien ha kazetennoù Spagn ha neuze ez eus galvoù evit digreskiñ o fouez e sistem justis Spagn.
Affi
Affi zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Adelheid von Meißen
Adelheid von Meißen, pe Adléta Míšeňská e tchekeg (war-dro 1160 – 1211), a oa pried Ottokar Iañ, roue Bohemia.
Down III: Over the Under
Down III: Over the Under eo trede pladenn ar strollad heavy metal stadunanat Down. Embannet eo bet e 2007.
Josep Lluís Trapero Álvarez
Josep Lluís Trapero Álvarez, bet ganet e Badalona e Katalonia e 1965, a zo bet penngomiser ar Mossos d'Esquadra e 2017 a-raok bezañ skarzhet gant gouarnamant Spagn abalamour da emzalc'h ar boliserien gatalan n'o dije ket graet o seizh gwellañ evit miret ouzh an dud da votiñ er referendom war an dizalc'hidigezh. Tamallet eo a zispac'had, daoust m'eo deuet mat gant ar brasañ niver eus an dud evit e roll en enklask a-enep sponterien gwall-daol Barcelona e miz Eost 2017.
Moa ar bodennoù
Moa ar bodennoù (Anomalopteryx didiformis) a zo un evn eus Zeland-Nevez aet da get.
Kanton Roazhon-ar-Blon
Kanton Roazhon-ar-Blon a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Peschiera del Garda
Peschiera del Garda zo ur gumun en Italia, war lez Lenn Garda, e proviñs Verona e Veneto.
Albaredo d'Adige
Albaredo d'Adige zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Inizi Pelagie
Inizi Pelagie (Isole Pelagie en italianeg) a zo un enezeg teir enezenn vihan er Mor Kreizdouar, etre Malta ha Tunizia, er su da Sikilia. Perc'hennet int gant Bro-Italia, ha mont a reont d'ober kumun Lampedusa e Linosa, e Proviñs Agrigento e Sikilia.
An inizi
Lampedusa ha Lampione a zo lodek en Afrika tra ma'z eo Linosa lodek en Europa. Ur skouer ral eus un enezeg treuzkevandirel ez eo.
Kanton Roazhon-Brekiniou
Kanton Roazhon-Brekiniou a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Aureolo Aragon
Aureolus, pe Aureolo Aragon, marvet en 809, a oa kont Aragon en IXvet kantved, evit an impalaer frank. Ren a reas adal 802.
Goude e varv e voe kemeret an titl a gont Aragon gant Aznar Iañ Galíndez
Moa beg ledan
Moa beg ledan (Euryapteryx curtus) a zo un evn eus Zeland-Nevez aet da get.
Arcole
Arcole zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Brudet eo an emgann a c'hoarvezas nepell diouzh kêr, Emgann Pont Arcole (15-17 a viz Du 1796), etre arme Napoleon hag arme Aostria.
Emgann Westerplatte
Emgann Westerplatte, lesanvet "Verdun Poloniz", a zo un emgann hag a enebas, adalek ar 1añ betek ar 7 a viz Gwengolo 1939, an arme bolonat ouzh hini an Trede Reich alaman. Raktal e voe difennerezh Westerplatte un arouez evit al lu hag ar bobl boloniat ouzh tagadennoù trec'hus lu an Trede Reich. Chomet eo an emgann-mañ un darvoud pouezus en istor ar vro. E Westerplatte, ur c'hourenez lec'hiet nepell diouzh Gdańsk, eo e voe dalc'het kentañ emgann an Eil Brezel-bed. Ne oa nemet a-boan kant den er gwarnizon dindan urzhioù ar major Henryk Sucharski (1898-1946) hag ar c'habiten Franciszek Dąbrowski (1904-1962).
D'an 29 a viz Even 1974 un ti-gward chomet en e-sav abaoe an emgann (met diblaset eus al lec'h orin) a oa bet treuzfurmet en ur mirdi anvet "Ti an derc'hel soñj broadel". D'an 2 a viz Even 1980, ministrerezh ar sevenadur hag an Arz a gemmas al lec'h en ur skourr eus mirdi Istorel Gdansk.
An darvoud-mañ a voe savet ur film hir — Tajemnica Westerplatte an titl anezhañ — diwar e benn gant ar filmaozer polonat Paweł Chochlew (1971-) e 2013.
Lampedusa
Pal evit an divroerien
Evel m'emañ tostik an enez eus aod kevandir Afrika (167 km diouzh aod Tunizia ha 355 km diouzh aod Libia) ez eo ur pal evit an divroerien a glask tizhout diaotre ha dre vor Unaniezh Europa. Krog e oa an traoù e penn kentañ ar bloavezhioù 1990 ha n'en deus graet al lusk-se nemet mont amplaat abaoe.
Henri Quilgars
Henri Quilgars, bet ganet e Gwenrann d'an 18 a viz Even 1877 hag aet d'an Anaon e Penc'herieg d'an 21 a viz Meurzh 1937, a oa un istorour hag ur ragistorour breizhat. Maer Penc'herieg e voe er bloavezhioù 1930.
Liammoù diavaez
Gallica: Géographie du Pays de Guérande
Angiari
Angiari zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Le Plessis-Grimoult
Le Plessis-Grimoult a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
kantved
Eil brezel-bed, 1944-1945: mervel a reas 25 den nann soudard e Le Plessis abalamour d'ar brezel, pemzek anezhe a voe lazhet gant ur vombezadeg d'an 30 a viz Even 1944 e-pad Emgann Normandi.
Luís Galego
Luís Galego a zo bet ganet d'ar 25 a viz Ebrel 1966 e Porto (Portugal).
C'hoarier echedoù portugalat.
Mestr Meur (FIDE) abaoe 2002 eo.
10 gwezh e c'hoarias e skipailh Portugal en Olimpiadoù Echedoù.
Conte d'été
Conte d'été ("Kontadenn an hañv") a zo ur film romantel gall bet sevenet gant Éric Rohmer, deut er maez e 1996 ha troet e Dinarzh, Sant-Luner ha Sant-Maloù. Trede film eo er c'helc'hiad Contes des quatre saisons.
Luís Galego
Kampion Portugal e voe e 1997, 1998, 2004 ha 2005.
Conte d'été
Kontañ a ra vakañsoù ur studier ha muzisian yaouank eus Roazhon, Gaspard (Melvil Poupaud), hag e deir mignonez, Léna (Aurélia Nolin), Margot (Amanda Langlet) ha Solène (Gwenaëlle Simon) e Breizh.
Kanton ar Gemene (1790)
Krouet e voe Kanton ar Gemene e 1790. Ur rann velestradurel ha lezvarnel hag ur bastell-vro eus Bann Pondi e departamant ar Mor-Bihan e oa. Teir c'humun a oa ennañ: Dilamet e voe gant ar Goñvañsion e miz Even 1793 hag adsavet gant ar C'huzul-Ren hervez ar Vonreizh bet votet d'ar 26 a viz Here 1795. Brasaet e voe ar c'hanton dindan anv Kanton ar Gemene ivez, gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.
Luís Galego
E renk Elo uhelañ a voe 2 543.
2 501 edo e renk Elo d'ar 1 a viz Mae 2011.
Göran Persson
Hans Göran Persson (Vingåker, 20 a viz Genver 1949) zo ur politiker svedat hag a voe Kentañ Ministr e vro etre 1996 ha 2006, ha penn Strollad Sokialdemokrat Sveden (Socialdemokraterna) eus 1996 da 2007. Bez e voe ivez Ministr an Arc'hant eus 1994 da 1996. Trec'het e voe e gostezenn e votadeg Gwengolo 2006 ha reiñ a reas Persson e zilez eus e bost e penn ar Sokialdemokrated e 2007. Bremañ emañ o labourat en un embregerezh prevez.
Arondisamant Vitry-le-François
Arondisamant Vitry-le-François a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Marne hag e rannvro Grand Est.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Vitry-le-François e 6 kanton (betek 2015) hag e 113 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Marne d'ar 31 a viz Meurzh 2017. 110 kumun zo en arondisamant Vitry-le-François bremañ.
Badia Calavena
Badia Calavena zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Zurriola
Zurriola eo anv ar reterañ eus an teir aod zo e kêr Donostia, kêrbenn Gipuzkoa en Euskal Herria.
Emañ etre aber ar stêr Urumea hag ar menez Uliamendi, hag 800 metrad hed zo dezhi.
A-raok 1994 e oa re greñv ar gwag, ha n'halled ket kouronkañ eno. Abaoe al labourioù e tered an dud a-vernioù.
Dont a ra tud di da surfiñ hag aotreet eo an dud da bourmen en o noazh abaoe 2004.
Dirazi emañ ar palez anvet Kursaal, ma c'hoarvez abadennoù meur kêr Donostia, ar festivaloù filmoù ha sonerezh.
Clara
Clara zo un anv-badez alamanek ha spagnolek, hag a gaver e meur a yezh. D'an 11 a viz Eost e vez lidet.
Bardolino
Bardolino  zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Clara
Gerdarzh
Deuet eus an anv-gwan latin clarus, clara, clarum, "sklaer".
Partit Demòcrata Europeu Català
Partit Demòcrata Europeu Català (da lavaret eo Strollad Demokratel European Katalonia), berraet e PDeCat, a zo ur strollad politikel katalan eus an tu-dehoù a-du gant dizalc'hidigezh Katalonia. Dont a ra da heul Convergència Democràtica de Catalunya pe PDC a zo bet freuzet abalamour da skandaloù arc'hant. Prezidant en harlu Katalonia, Carles Puigdemont, a zo bet er ar strollad-se, a oa bet renet gant Artur Mas (bet Prezidant ar Generalitat) a-raok m'en doa ranket dilezel e garg.
E miz Eost 2020, gant renerien all eus e strollad, e kuita Carles Puigdemont ar PDeCat abalamour da zizemglevioù diwar-benn ar strategiezh. Lod a rebech outañ e strategiezh stourm a-dal gant ar gouarnamant spagnol hag e vennozhioù re a-gleiz en ur strollad zo en tu kreiz dehou.
Enez Sant Visant
Enez Sant Visant eo enez vrasañ inizi Sant Visant hag an Inizi Granadinas, ur stad er Mor Karib, etre inizi Saint Lucia ha Grenada. Kingstown eo ar gêr vrasañ.
Poblañs
War-dro 100,000 a vev en enezenn.
Istor
En XVIIIvet kantved e oa bec'h etre Bo-C'hall hag ar Rouantelezh-Unanet da c'houzout piv a vije mestr war an enez. Gant ar Saozon ez eas en 1763, hag adarre en 1783.
Dizalc'h eo abaoe ar 27 a viz Here 1979.
Brom
Un elfenn gimiek eo ar brom ; Br eo e arouez kimiek, 35 e niver atomek ha 79,904 e dolz atomek. Un halogen eo ar brom, evel holl elfennoù ar strollad 17.
Un dourenn ruz-gell flaerius eo ar brom ; pistrius, mougus ha tagus eo e aezhennoù, ha gouest eo da leskiñ kroc'hen an dud.
En dour-mor e vez kavet, hag en dour-sall danzouar, e stumm strinkennoù diliv par d'an holen (NaCl) a zebromp.
Roucamps
Roucamps a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Brom
Gant Stadoù-Unanet Amerika (en Arkansas) e vez kenderc'het un drederenn (1/3) eus brom ar bed. Sina hag Israel a zeu war o lerc'h, heuliet gant Jordania ha Japan. Un nebeud brom a vez kenderc'het ivez en Ukraina, Alamagn, India, Spagn ha Turkmenistan. War-dro 460 000 tonennad a vrom a voe kenderc'het e 2011.
Roucamps
Bodet e oa gant c'hwec'h kumun all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Les Monts-d'Aunay.
Brom
Istor
Gant ar c'himiour alaman Karl Jacob Löwig e voe dizoloet ar brom e 1825, e dour unan eus stivelloù e gorn-bro. Daleet e voe embannadur e gavadenn pa glaskas tennañ splet eus e gavadenn evit tapout ur garg a gimiour en Heidelberg. Gant an apotiker gall Antoine Balard e voe dizoloet ivez ur bloavezh war-lerc'h, e 1826, e ludu bezhin bet dastumet e paludoù Montpellier. Muride a voe an anv bet dibabet gantañ evit an elfenn nevez, diwar al latin muria, "dour-sall", hag a-raok hini K. Löwig e voe embannet e labour. En embannadur e kemmas an anv muride : brôme e voe an anv nevez, diwar an henc'hresianeg βρωμος bromos, "flaer".
Izotopoù
Daou izotop stabil zo d'ar brom (80Br) : 79Br ha 81Br. Skinizotopoù zo d'ar brom ivez, pa 'z anavezer ur 25 anezho ; berr eo o hanter-vuhez (2 376 devezh d'ar muiañ, hini 77Br).
Roucamps
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|Iliz katolik Saint Laurent
left|thumb|Chapel Saint Célerin
Zarzuela de Jadraque
Zarzuela de Jadraque zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
Kampionad kuban an echedoù
Setu ar c’hampionadoù echedoù aozet e Kuba.
Kampionad meur hiniennel
!Niverenn!!Bloaz!!Lec'h!!Kampion(ez)
Kampionad dre lizher
Krouet e voe La Federación cubana de ajedrez postal (FECAP, "Kevre kuban an echedoù dre lizher") e 1972. Gantañ e vez aozet tournamantoù echedoù dre lizher
Proviñs Brandenburg
Proviñs Brandenburg (a zo Provinz Brandenburg en alamaneg) zo ur broviñs kozh e Rouantelezh Prusia (Königreich Preußen en alamaneg), ha goude e-barzh Stad dieub Prusia ( Freistaat Preußen en alamaneg).
Kêrbennoù
Potsdam e oa ar gêr-benn anezhi, a-raok ma voe lakaet e kêr Berlin en 1827. En 1843 e voe adlakaet e Potsdam, hag en 1918 e Charlottenburg (a zo enteuzet e Berlin abaoe 1920).
Zarzuela
Zarzuela zo un anv-lec'h spagnolek hag anv meur a dra.
Salò
Salò zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia, war lez Lenn Garda.
Republik Salò
D'an 18 a viz Gwengolo 1943 e voe krouet Republik Salò (Repubblica di Salò en italianeg) gant Benito Mussolini, a embannas diskar ar rouantelezh hag a lakaas fuzuilhañ an izili eus ar C'huzul Meur faskour o devoa votet en e enp. Goude-se e klaskas adkavout gwrizioù poblel ar faskouriezh, dre ur programm broadeladurioù.
Nepred avat ne voe Republik Salò ur Stad emren, na ne voe anezhi e gwirionez, ker sujet ma oa da zisentezioù an Trede Reich, a venne ma teufe Italia da vrezeliñ ganti.
Da get ec'h eas ar Stad-vimboched-se d'ar 25 a viz Ebrel 1945, goude faezhidigezh an Alamaned e-tal argadeg ar C'hevredidi.
Maurice Denis
thumb|right|300px|Poltred bet graet gantañ e-unan e 1921
Maurice Denis, bet ganet e Granville (Manche) d'ar 25 a viz Du 1870 hag aet d'an Anaon e Pariz d'an 13 a viz Du 1943, a oa ul livour Nabi, un engravour, un damkannour hag un istorour an arz gall. Bevet en doa e Breizh ha bet e oa o chom e Perroz-Gireg.
San Pietro di Morubio
San Pietro di Morubio zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Meurthe (stêr)
Ar Meurthe (distaget [] e galleg) zo ur stêr e reter Bro-C'hall, adstêr d'ar Moselle. Eieniñ a ra er Vogezoù, hag alese e red war-zu ar gwalarn. Roet e voe he anv d'an departamant Meurthe e 1790 hag abaoe ar Brezel etre Prusia ha Bro-C'hall e 1870 e kaver e anv en hini an departamant Meurthe-et-Moselle.
Da-geñver Nancy eo kanoliet ar stêr hag en em deurel a ra er Moselle e Pompey en hanternoz da gêr-benn Loren.
E-touez ar c'hêrioù douret gant ar Meurthe emañ :
Robert Wylie
Robert Wylie, bet ganet e 1839 e Manav hag aet d'an Anaon e 1877 e Pont-Aven, a oa ul livour stadunanat, unan eus ar c'hentañ livourien hag a reas o annez e Pont-Aven hag unan eus saverien Skol Pont-Aven.
Awenet eo bet gant ar Vreizhiz dreist-holl.
Aldea del Cano
Aldea del Cano a zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura.
Cavaion Veronese
Cavaion Veronese zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Dervenn Gernika
gwezenn Gernika
Dingad (disheñvelout)
Dingad a c'hall bezañ anv meur a dra :
Gwelet ivez :
Caprino Veronese
Caprino Veronese zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Kontxa
thumb|300px|Kontxa thumb|300px|Kontxa, da goulz an [[tre.]] Kontxa (La Concha e spagnoleg) eo anv an aod e-kreiz-kêr Donostia, kêr-benn Gipuzkoa, en Euskal Herria.
thumb|center|400px|Kontxa, gwelet eus ar menez [[Igeldo, a zo er c'hornôg dezhi.]]
Aldeacentenera
Aldeacentenera a zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura.
Ilicura militaris
Ilicura militaris a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pipridae.
Anvet e voe Pipra militaris (kentanv) da gentañ-penn (e 1809) gant ar skiantour saoz George Shaw (1751-1813). Ar spesad nemetañ er genad Ilicura an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha frouezh bihan.
Annez
Brosezat eo ar spesad e gevred Brazil.
Glastonbury
Glastonbury, anavezet er skridoù kembraek kozh evel Ynys Wydrin pe Ynys Wydr ("enez wer"), a zo ur gêr vihan e kontelezh Somerset (Bro-Saoz). Meur a vojenn a zo en-dro d'al lec'h. Lavaret ez eus, da skouer, e oa unan eus al lec'hioù a c'halle bezañ Enez-Avalon ma oa bet kaset ar roue Arzhur, hag eñ gwall c'hloazet.
Edward Moss
Edward Moss, ganet d'an 11 a viz Gouere 1977 e Los Angeles, Kalifornia, zo ur c'haner hag ur muzikour amerikan. Drevezañ Michael Jackson a ra.
Seachtain na Gaeilge
Seachtain na Gaeilge (SnaG) zo un aozadur savet da vrudañ ha da gas an iwerzhoneg war-raok e-pad div sizhun e deroù miz Meurzh bep bloaz, a-raok Gouel Padrig.
Savet e oa bet Seachtain na Gaeilge gant Conradh na Gaeilge e 1903, met bremañ e vez aozet gant Foras na Gaeilge. Lavar-stur an div sizhunvezh-se eo "Croí na Teanga – It’s You!".
Kanaouennoù nevez
Embannet e vez ur bladenn iwerzhonek gant kanaouennoù nevez en iwerzhoneg bep bloaz.
Luscinia phoenicuroides
Luscinia phoenicuroides (Hodgsonius phoenicuroides kent) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Muscicapidae.
Carrascosa de Haro
Carrascosa de Haro zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Luscinia phoenicuroides
Anvet e voe Bradypterus phaenicuroides (kentanv) da gentañ-penn (e 1847) gant an daou loenoniour saoz John Edward Gray (1800-1875) ha George Robert Gray (1808-1872).
Seachtain na Gaeilge
Redadeg
E 2010 e c'hoarveze ar redadeg Rith, er memes koulz.
Luscinia phoenicuroides
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ : ma plij dezhañ ar c'hoadegi o hin kerreizh.
Gazzo Veronese
Gazzo Veronese zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Bombezadeg Gernika
Bombezadeg Gernika zo ur vombezadeg a c’hoarvezas e Gernika, e proviñs Bizkaia, en Euskal Herria, d’ar 26 a viz Ebrel 1937, e kreiz Brezel Spagn.
Rouantelezh Prusia
Rouantelezh Prusia (Königreich Preußen en alamaneg), a oa ur rouantelezh en Alamagn, savet e 1701, hag a badas betek 1918.
Bombezadeg Gernika
44 c'harr-nij alaman, eus al lejion Condor, ha 13 italian, a deuas da zeiz ar marc'had, da 4 eur hanter goude merenn, da vombeziñ ha da vindrailhañ e-pad teir eur, a-raok teurel bombez tangwallañ.
Margarida Coimbra
Margarida Coimbra, ganet d'an 22 a viz C'hwevrer 1983 e Portugal, a zo ur c'hoarierez echedoù portugalat.
Rouantelezh Prusia
E 1871 e teuas da vout unan eus ar stadoù, an hini bouezusañ, eus an Impalaeriezh alaman.
E 1918 ez eas ar rouantelezh-se da get hag e teuas da vout Stad dieub Prusia (Freistaat Preußen en alamaneg) e Republik Weimar.
Prússia Kungariket Preussen
Margarida Coimbra
Mestr (Maouezi) (FIDE) abaoe 2000 eo.
C'hoari a ra er C'hleub "AM Palma e Arredores - Lisboa". He renk Elo uhelañ a voe 2 124.
2 110 edo he renk Elo d'ar 1 a viz Mae 2011 .
Povegliano Veronese
Povegliano Veronese zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Arondisamant Sainte-Menehould
Arondisamant Sainte-Menehould a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Marne hag e rannvro Grand Est. Diskaret e oa d'an 29 a viz Meurzh 2017.
Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Sainte-Menehould e 3 c'hanton hag e 67 kumun :
Alamagn Hitler
Trede Reich
Carrascosa (Cuenca)
Carrascosa  zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Erv (douaroniezh)
Un erv zo ur bern traezh pe vein hag en em astenn er mor, war an aodoù. Stummet e vez gant traezh pe vili degaset gant ar mor hag a ya da zastum en ur riblennad, gant ur penn anezhi stag ouzh an aod hag ar penn all o valirañ en dour.
San Pedro Palmiches
San Pedro Palmiches  zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Erv (douaroniezh)
A-wechoù e vez an irvi-se a-stur gant an aod, mui pe vui, gant ul ledennad dour anvet loc'h pe morlenn a-dreñv dezho. Gallout a ra an erv en em astenn eus ur beg bennak tre betek ur beg all ha sparlet e vez dour al loc'h, dispartiet penn-da-benn diouzh ar mor. Lod eus an irvi avat ned eont ket tre eus an eil beg-douar d’egile ha neuze e vez un toull, ar gouzoug, etre an erv hag ar beg-douar, ma c'hall an dour tremen drezañ pa vez tre ha lanv.
A-wechoù e c'hall an irvi stagañ un enezenn ouzh an douar-bras. Kement-se a weler e Breizh, e meur a ledenez pe a c'hourenez, bet inizi gwechall : Seniz e Mor Bihan Gwened, Gourenez Kiberen...
Le retour à la vie
Le retour à la vie zo ur film mut gall, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour gall Jacques Dorval e 1923.
An danvez
Emañ ar sonaozour Michel Trévick o vakañsiñ e Breizh, a-gevret gant e c'hoar Maud. Eno e sav mignoniezh etre Trévick hag ur soner biolin yaouank, aet e vemor digantañ, hag en deus kavet bod e ti Yves Morellec, ar pesketaer kozh. Da-heul ur gwallzarvoud war an draezhenn ec'h adkav ar paotr yaouank e eñvorennoù : ur arzhour brudet eo, Jacques Sandral e anv dezhañ. Klasket en devoa e gulator e lazhañ e-kerzh un abadenn chaseal. Gant sikour e vignoned nevez e teuio Sandral a-benn da ziskuliañ an hini kablus ha dimeziñ a raio da vMaud.
Meißen
Meißen zo ur gêr eus Saks en Alamagn. War-dro 25 km emañ er gwalarn da gêr Dresden, a bep tu d'ar stêr Elbe. 27,098 a dud a oa o chom enni e dibenn 2012.
Masius chrysopterus
Masius chrysopterus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pipridae.
Anvet e voe Pipra chrysoptera (kentanv) da gentañ-penn (e 1843) gant an evnoniour gall Frédéric de Lafresnaye (1783-1861). Ar spesad nemetañ er genad Masius an hini eo.
Rivoli Veronese
Rivoli Veronese zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Masius chrysopterus
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha frouezh bihan.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ e Suamerika :
Floyon
Floyon a zo ur gumun eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
Aldehuela de Jerte
Aldehuela de Jerte pe Aldehuela del Jerte, a zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura. Emañ e komark Vegas del Alagón, entre Carcaboso ha Galisteo. 374 zo enni o chom en ur gorread a 11,76 km², ma konter 29,76 den/km².
San Martín de Boniches
San Martín de Boniches  zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Floyon
Emdroadur ar boblañs 1793-2007
• Andonioù : Cassini hag EBSSA
Benno
Benno (* war-dro 1010, en Hildesheim; † 1106 en Meißen) a oa ur manac'h alaman, deuet da vout eskob Meißen e 1066 hag anvet da sant goude e varv e 1106. Lakaet eo bet da sant-paeron eskopti Dreden-Meißen, ha dre abegoù istorel, da sant kêr München. Lidet e vez d'ar 16 a viz Mezheven.
Roveré Veronese
Roveré Veronese zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Jens Langkniv
Jens Langkniv (Jens Olesen e wir anv) a oa, hervez a gonter, ur forbann e Midtjylland e Danmark er. Bevet en dije e tolead Viborg da vare ar Brezel Tregont Vloaz. N'en doa da arm nemet ur gontell hir ("lang kniv" e daneg), alese e lesanv.
Fred Stoller
Frederick "Fred" Stoller, ganet d'an 1958 e Brooklyn, New York, zo aktour, skrivagner hag eilmouezhier amerikan.
Carlos Alazraqui
Carlos Jaime Alazraqui, ganet d'an 20 Gouere 1962 e Yonkers, New York, zo kaner, muzikour hag aktour amerikan.
Alfonso X Kastilha
Alfonso X Kastilha, lesanvet  el Sabio (ar Fur) ivez an Astrologour, ganet e 1221 e Toledo, ha marvet e 1284 e Sevilla, a voe roue Kastilha ha León etre 1252 ha 1284, ha Roue ar Romaned (1257-1273). Brudet e oa e zeskadurezh. Krouiñ a reas Skol Troourien Toledo. Sevel a reas Las Siete Partidas, dastumad lezennoù, e 1260, taolennoù steredoniel, anvet Alphonsines, bet embannet evit ar wech kentañ e Venezia e 1483, levrioù echedouriezh, ha barzhonegoù e galizeg anvet Cantigas de Santa Maria.
Mab e oa da Fernando III Kastilha lesanvet «el Santo», (1199-1252), ha d'e bried Beatriz de Suabia.
Pa varvas e dad Fernando III ec'h adstagas ar brezel ouzh ar vuzulmaned, e kemeras Jerez (1253), e tistrujas porzh Rabat, Salé (1260) hag e kemeras Cádiz (c. 1262). En 1264, en em savas  mudéjares Murcia ha lezioù ar Guadalquivir. Evel mab da Beatriz Suabia, e klaskas mont war gador an Impalaeriezh Santel, hag e-pad an hanter eus e vuhez e klaskas kas ar mennad-se da benn-vat, met kazeg a reas.
Diskaret eo bet gant e vab Sancho IV e 1282. Mervel e reas, glac'haret, e Sevilla e 1284
Dimezioù
A-raok dimeziñ da Violante Aragon (1236-1301) e oa bet kaoz, div wech, d'e zimeziñ pa oa krennard. Ne droas ket da vat an daou bromesa-se avat.
E 1240 e oa bet skoulmet an emglev evit e zimeziñ da Violante, hervez testamant Jaime Iañ el Conquistador, roue Aragon, graet d'ar 1añ a viz Genver 1241, ma lenner Ioles, coniugi Alfonsi, primogeniti illustris regis Castellae.
Meur a vastard en doe a-raok e eured, ha setu o anvioù:
Ouzhpenn-se en devoe bugale all, tra ma oa dimezet, gant maouezed all dianav, minored a oad da goulz testamant o zad e Genver 1284 :
Goude e varv
E vab Sancho IV a renas war e lerc'h.
Villafranca di Verona
Villafranca di Verona zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.