cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kanton Logunec'h
Kumunioù
Kanton Logunec'h a yae 8 kumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Kanton Kerc'hfaou
Kanton Kerc'hfaou a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs). N'oa ket bet cheñchet ar c'hanton gant dekred ar 25 a viz C'hwevrer 2014.
Kumunioù (1790-1801)
Kanton Tarvieg a yae peder c'humun d'ober anezhañ :
Kumunioù a-vremañ
Kanton Kerc'hfaou a ya 4 c'humun d'ober anezhañ :
Kanton Roc'han
Kanton Roc'han a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Kumunioù
Kanton Roc'han a yae 7 kumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Jorjia
Jorjia (jorjieg საქართველო - Sakartvélo) a oa Republik Jorjia hec'h anv ofisiel adalek 1990 betek 1995, a zo ur vro eus Eurazia. E Kaokaz ar su emañ an darn vrasañ anezhi tra ma'z ul lodenn vihanoc'h anezhi e Kaokaz an norzh. Gant Rusia he deus harzoù war-du an norzh ha gant Turkia er mervent, Armenia er su hag Azerbaidjan war-du ar gevred.
Jorjia a zo un demokratelezh gant un istor hir hag ur sevenadur kozh. En Europa e laka he sevenadur hag hec'h istor, met he lec'hiadur douaroniel a gemm hervez an andonioù. Gwechoù 'zo e kaver eo Jorjia ur vro dreuzkevandirel.
Ar Jorjiz a implij ul lizherenneg ispisial ijinet gant ar roue Pharnavaz I Iberia ha n'he deus liamm ebet gant lizherenneg arall ebet. D'ar feiz kristen e voe gounezet ar vro e 327 ha troet e voe ar Bibl e yezh ar vro er kantved.
Liezek-tre eo douaroniezh Jorjia gant rannvroioù meneziek hag istrovanel a sach kalz touristed eno. Brudet eo ar vro ivez evit he gwin a zo e berzh heñvel ouzh hini re Frañs pe Italia. Abalamour da gavadegoù arkeologek o deus diskouezet e raed gwin enni war-dro 5000 kent J-K dija e oa bet anvet Jorjia "kavell ar gwin".
Henamzer
E-pad an Henamzer e oa dalc'het tachenn Jorjia gant div rouantelezh : Iberia er reter ha Kolc'his er c'hornôg. E-touez ar broioù kentañ gounezet d'ar gristienezh e voent (war-dro 337). Kolc'his a anve hec'h annezidi Egrisi pe Lazica a voe alies un dachenn emgann etre Persia hag Impalaeriezh Bizantion. En abeg ar c'hadoù en zielfennas an div rouantelezh e deroù ar c'hrennamzer. An dra-se a aesaas an aloubidigezh arab a zeraouas er. Ne voe ket gounezet d'an Islam ar vro, avat hag e-pad an e adfurmas ur rouantelezh jorjia dizalc'h. En  e kontrole un darn vras eus Kaokaz ar Su hag ul lodenn eus aod norzh Anatolia.
Krennamzer
Tizhout a reas rouantelezh Jorjia he barr en hag en. Ar pezh a anver "marevezh alaouret Jorjia" ne badas ket, avat. Aloubet e voe ar rouantelezh gant ar Vongoled e 1236. Goude-se e tiskarras Jorjia. Er voe disrannet ar vro e meur a rouantelezh hag a briñselezh vihan re wan da zerc'hel ouzh Persia ha Turkia. D'unan pe d'an eben ez eas da waz er.
Johnston (Sir Benfro)
Johnston zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Benfro, Kembre, 129,4km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 1,866 a dud, ha 196 anezho (10,5 %) a oa kembraegerien.
Jorjia
Krennamzer
Tierned ar rannvroioù a chomas emren a savjod meur a emsavidigezhioù hag en abeg d'ar brezelioù e voent int an abeg e diskennas poblañs Jorjia betek 250.000 annezad.
Arusha
Er vro en-dro da Arusha e vez gounezet kafe, koton, sisal.
Jorjia
Sujidigezh Rusia
E 1783 e sinas rouantelezh Kartli-Kakheti ha Rusia feurskrid Georgievsk hag a lakkaas anezhi dindan warez an Tsar. Ne viras ket kement-se, avat, Tbilisi a vezañ peliet gant ar Bersed e 1795.
Kalliroe
Kalliroe zo un anv eus mojennoù Hellaz kozh, a c'hell bezañ
Jorjia
Sujidigezh Rusia
D'ar 8 a viz Genver 1801 e stagas an Tsar Paol Iañ Rusia Kartli-Kakheti ouzh Rusia dre un dekred hag a ve gwirikaet d'ar 12 miz Gwengolo gant Aleksandr Iañ. E miz Mae 1801 e kasas kuit ar jeneral rusian Carl Heinrich Knorring an tiern diwezhañ David Batonichvili ha sevel a ra ur gouarnamant, ar jeneral Ivan Petrovitch Lasarev en e benn.
Arusha
E kêr Arusha emañ sez kreiz Kumuniezh Afrika ar Reter. Enni emañ ivez al Lez-varn Etrebroadel evit Rwanda krouet e miz Du 1994 gant Aozadur ar Broadoù Unanet evit barn an torfedoù graet e Rwanda er bloavezh-se.
C'heiron
C'heiron (henc'hresianeg : Χείρων, latinaet e Chīron) a oa un den-marc'h e mojennoù Hellaz kozh. Mab e oa d'an doue Kronos ha d'an okeanidenn Filyra.
Jorjia
Sujidigezh Rusia
Ne voe ket degemeret diouzhtu an dekred gant uhelidi ar vro ha ret e voe da Knorring d'o bodañ en iliz-veur Tbilisi d'o rediañ da douiñ le d'an Tsar e miz Ebrel 1802. Bac'het e voe ar re o doa nac'het en ober.
C'heiron
Ganedigezh
Evit tec’hel rak gwarizi e wreg Rea, petra a reas Kronos nemet treiñ Filyra e kazeg, hag en em dreiñ e-unan e marc'h. Se zo kaoz e c’hanas e zousig Filyra un den-marc’h.
Jorjia
Sujidigezh Rusia
E-pad an hañv 1805 e faezhas al lu rusian ar Bersed a ginnige aloubiñ Tbilisi.
C'heiron
Ganedigezh
Kouslskoude e oa disheñvel C'heiron diouzh an dud-varc'h arall : int-i a oa diwar Iksion ha Nefele, garv ha kriz e oant, e-skoaz C’heiron a oa un den a furnez hag a ouiziegezh. Gant Artemis hag Apollon en doa desket chaseal, seniñ, diouganañ, louzaouiñ, setu perak e voe mestr Asklepios.
Jorjia
Sujidigezh Rusia
E 1810 e stagas Rusia rouantelezh Imretia. Roue Imretia diwezhañ Solomon II Imretia a varvas en harlu e 1815. Etre 1803 ha 1870 e vrezelas meur a wech Rusia ouzh Persia ha Turkia ha stagañ a reas tachennadoù bras ouzh Jorjia. Furmiñ a ra an tachennadoù-se (Batumi, Artvin, Akhaltsikhe, Poti, and Abc'hazia) un darn vras eus Jorjia a-vremañ.
C'heiron
Buhez
Bevañ a rae C'heiron en ur vougev war ar Menez Pelion e Thessalia. Dimeziñ a reas da C'hariklo, hag ur verc'h o doe, Endeis, a voe mamm Peleüs.
Jorjia
Sujidigezh Rusia
Staget e voe priñselezh Guria e 1828 hag hini Samegrelo e 1857. Rannvro Svaneti a voe staget goustadik etre 1857 ha 1859.
C'heiron
Buhez
Eñ an hini a savas e vab-bihan. e ziwall a reas diouzh troioù fall ha taolioù an dud-varc'h ar menez, ha diwezhatoc'h e kentelias anezhañ war an doare da loaviñ Thetis. War-lerc'h e teuas Peleüs davetañ da c'houlenn digantañ ober war-dro Akilles, ar mab en doa bet gant Thetis just a-walc'h. Tost atav eo bet poltredet C'heiron oc'h ober war-dro Akilles.
Jorjia
Ar maread soviedel
Goude Dispac'h Rusia 1917 ec'h embannas Jorjia bezañ dizalc'h d'ar 26 a viz Mae 1928. Gounezet e voe an dilennadeg kentañ gant ar strollad sokialour-demokratel, tost ouzh ar vencheviked. Da vinistr kentañ ez eas Noe Zhordania. Ur brezel a enebas Jorjia ouzh Armenia e 1918. Harzet e voe, avat, gant un oberiadenn saoz. E 1918 e 1919 e vrezelas ar jeneral jorjiat Mazniachvili ouzh ar Rusianed wenn hag klask a reas aloubiñ aod hanternoz ar Mor Du eus Tuapse da Sochi.
La Bête à Maît' Belhomme
La Bête à Maît' Belhomme zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant, embannet e 1885.
C'heiron
Buhez
Bod en doa roet C'heiron da Herakles, a gare anezhañ. A-du ez eas gant an haroz en e vrezel ouzh an dud-varc'h. E-kerzh ar brezel-se eo e voe gloazet e droad gant ur saezh taolet gant Herakles. Traet a lakaas war e c'hloaz, met pareañ n'halle ket. Kement a boan en doa ma c'houlennas ouzh an doueed koll an divarvelezh ha mervel. A voe roet dezhañ, war-lerc'h m'en doe roet e zivarvelezh da Brometeüs.
La Bête à Maît' Belhomme
Istor
Embannet e oa bet da gentañ e Le Figaro ar 5 a viz Genver 1885, hag adkemeret er memes bloaz en dastumad Monsieur Parent.
Jorjia
Ar maread soviedel
Ne badas ket frankiz ar vro. E 1921 e faezhas al lu rusian an arme jorjiat ha ret e voe d'ar gouarnamant tec'hout kuit eus ar vro. D'ar 25 a viz C'hwevrer 1921 ec'h antreas an nerzhioù soviedel e Tbilisi hag ur gouarnamant margodennek, Filipp Makharadze lakaer e penn ar vro. Entouezet e voe ar vro er Republik Soviedel Treuzkaokazia asambles gant Armenia hag Azerbaidjan. E 1938 e voe dispennet Treuzkaokazia ha d'ur republik soviedel wir ez eas Jorjia.
C'heiron
Buhez
Gant C'heiron a reas Zeus pe steredeg an Den-Marc'h, pe hini ar Skuilher-Dour, hervez an oberourien.
Diskibien
Ouzhpenn Asklepios avat en doe meur a ziskibl all, rak goulennet e veze outañ kenteliañ paotredigoù.
Jorjia
Ar maread soviedel
Etre 1941 ha 1945 e stourmas 700.000 Jorjian el lu ruz ouzh an Alamagn nazi. Un nebeud Jorjianed anezho a skoazellas an nazied avat. War-dro 350.000 a Jorjiz a voe lazhet e-pad an eil brezel bed. E-pad an hevelep maread e voe forbannet un nebeud pobloù bihan evel ar Dchetchened, an Inguched, ar Garachayed hag ar Valkariz, da Siberia. Un darn eu o ziriadoù a voe roet da Jorjia betek 1957.
Ar Jorjiat Edouard Chevardnadze, hag a oa ministr an aferioù diavaez eus an Unaniezh Soviedel, a voe unan eus savourien bennañ ar Peryestroika]. E-pad ar maread-se e savas Jorjia ur sistem politikel liesstrolladelek hag a strivas evit dieubidigezh ar vro. E Jorjia e c'hoarvezas an dilennadeg frank kentañ en Unaniezh Soviedel d'ar 28 Here 1990. Eus miz Du 1990 betek miz Meurzh 191 e voe [[Zviad Gamsakhurdia e penn an Emsav evit an dieubidigezh vroadel, prezidant Kuzul Meur Republik Jorjia, ar parlamant Jorjiat.
Ar frankiz
Unan eu ar republikoù kentañ o klask en em frankizañ diouzh an Unaniezh Soviedel. Gwaskadeg gant al lu ruz eus ur vanifestadeg peoc'hek d'an 9 a viz Ebrel 1989 a grouas un emsav enepsoviedel heñvel a-walc'h ouzh hini a oa er broioù baltek. En em zisrannañ a reas etre ur skourr habask hag unan arall dispac'helouroc'h. E miz Here 1990 ec'h aozas Jorjia an dilennadeg liesstrolladellek gentañ en istor eus an Unaniezh Soviedel. Tra ma voikotas an dispac'hellourien an dilennadeg ha savas ur 'hendalc'h broadel en em strollañ a reas ar peurrest eus an enep-komunourien war-dro Merab Kostava ha Zviad Gamsakhurdia. Gounid a rejont gant 250 sez enep 64 hepken evit ar gomunourien. C'hwitañ a reas ar strolladoù arall da dizhout ar 5% ret da vont e-barzh ar parlamant.
D'an 9 a viz Ebrel 1991 ec'h embannas Jorjia he dieubidigezh. Zviad Gamsakhurdia a voe dilennet da brezidant d'ar 26 a viz mae 1991 met kaset kuit e voe eus ar galloud gant un taol-stad gwadek a badas eus ar 22 a viz kerzu 1991 betek ar 6 Genver 1992. Aozet e voe an taol-stad gant ar ward vroadel hag ur bagad armet : ar Mkhedrioni hag a vefe bet skoazellet gant al lu rusat. Merkout a reas an dra-se deroù ur brezel diabarzh a badas betek 1995.
Distreiñ a reas Eduard Shevardnadze d'ar vro e 1992 hag aozañ a reas ur "c'huzul-stad" asambles gant pennoù an taol-stad : Kitovani ha Ioseliani. Dilennet e voe en un doare ofisiel e 1995 ha 2000. E-pad ar marevezh-se, avat, e krogas emsavidigezhioù disranner e Abc'hazia hag Osetia ar Su. Gant skoazell stourmerien deut eus Rusia e teuas an emsaverien a-benn da sevel riezoù dizalc'h de facto en div rannvro-se. Muioc'h eget 250.000 jorjiz a voe diarbenet eus Abc'hazia ha 25.000 eus Tskhinvali. Ret e voe da galz familhoù osetiat da dec'hout eus rannvro Borjomi.
Kaset e voe Eduard Shevardnadze eus ar galloud gant Dipac'h ar Rozenn e 2003 goude dilennadegoù daelet. Beleniet e voe an dispac'h gant izili gozh strollad Shevardnadze : Mikheil Saakashvili, Zurab Zhvania ha Nino Burjanadze. Da brezidant e voe dilennet Mikheil Saakashvili e 2004. Un heuliad ag adreizhiadurioù a reas da greñvaat armerzh hag arme ar vro ha dont a benn a reas da enderc'hel adarre Ajaria met c'hwitaet en-deus da adaloubiñ Abc'hazia hag Osetia ar Su hag a zo gwarezet gant Rusia.
Maroko
Rouantelezh Maroko, pe Maroko ent-berr (المغرب, al-Maġrib en arabeg; ⵍⵎⴰⵖⵔⵉⴱ Lmaɣrib e tamazight), a zo ur vro e gwalarn kevandir Afrika. Bevennet eo gant ar Mor Kreizdouar en hanternoz, gant Aljeria er reter, gant ar Meurvor Atlantel er c’hornôg, ha gant Sahara ar C'hornôg er c’hreisteiz (douaroù aloubet gant Maroko e 1975). Rabat eo ar gêr-benn velestradurel ha politikel, ha Casablanca ar gêr vrasañ hag ar gêr-benn armerzhel. Div gêr stag ouzh Spagn a zo enklozet e Maroko, war aod ar Mor Kreizdouar: Ceuta (Sabta) ha Melilla (Maliliya).
Jorjia
Melestradurezh
Disrannet eo Jorjia e 9 rannvro, ur geoded ((k'alak'i) ha 2 republik emrenn pe avtonomiuri respublika (Abc'hazia hag Ajaria). Disrannet eo ar rannvroioù e 69 bann (raioni).
Maroko
Ar Menezioù Atlas a dreuz ar vro penn-da-benn, eus ar mervent d’ar biz. Er reter hag er su d’ar menezioù-se en em led dezerzh ar Sahara, m’eo gwall zistank an dud. Emañ an darn vrasañ eus annezidi Maroko o chom er gwalarn da aradennad an Atlas. Aodoù he deus ar vro war ar Mor Kreizdouar en Norzh hag ar Meurvor Atlantel er C'hornôg. 34 milion a annezidi he deus hervez niveradeg 2014, ha 446 550 km² zo dezhi (47,51 ann./km²) pe 710 850 km² gant Sahara ar C'hornôg.
Jorjia
Melestradurezh
Kenvreuderezhioù ez eus a-zivout statud Osetia ar Su gant ar gouarnamant disrannidigel a gontrol ar broviñs. Kodori Gorge a zo an dar nemeti eus Abc'hazia a zalc'h ar gouarnamant-kreiz.
Pi XI
Pi XI, ganet Achille Ratti (Desio, Lombardia, 1857-Roma 1958), e oa an 259vet pab (1922-1939).
Maroko
Ezel eo Maroko eus an ABU, ar Gevre Arab, Unaniezh Afrika, Unaniezh Maghrib Arab, Aozadur ar c'henober islamek, Aozadur etrebroadel ar frankofoniezh, Strollad ar 77, Unaniezh evit ar C'hreizdouar, ha war ar renk emañ evit emezelañ da Gumuniezh Armerzhel Stadoù Kornôg Afrika.
Jorjia
Melestradurezh
Rannvroioù Jorjia eo :
Ar c'hêrioù brasañ eo : Batoumi, Chiatura, Gagra, Gori, Khouthaisi, Poti, Rousthavi, Soc'houmi, Tbilisi, Tkibuli, Tskaltubo, Tskhinvali
Maroko
An Islam, an "arabiezh" hag an "amazighiezh" a zo despizet gant bonreizh ar rouantelezh evel « lodennoù diazez » identelezh ar bobl varokan. Relijion ar Stad eo an Islam, met diogelaet eo gantañ ar frankiz azeuliñ evit an holl relijionoù.
Jorjia
Melestradurezh
Bannoù Jorjia a zo: Abasha, Adigeni, Akhalgori, Akhalkalaki, Akhaltsikhe, Akhmeta, Ambrolauri, Aspindza, Baghdati, Batumi, Bolnisi, Borjomi, Chiatura, Chkhorotsku, Chokhatauri, Dedoplistskaro, Dmanisi, Dusheti, Gagra, Gali, Gori, Gudauta, Gulripshi, Gurjaani, Java, Kareli, Kaspi, Kedi, Kharagauli, Khashuri, Khelvachauri, Khobi, Khoni, Khulo, Kobuleti, Kutaisi, Kvareli, Lagodekhi, Lanchkhuti, Lentekhi, Liakhvi, Marneuli, Martvili, Mestia, Mtskheta, Ninotsminda, Ochamchire, Oni, Ozurgeti, Poti, Rustavi, Sachkhere, Sagarejo, Samtredia, Senaki, Shuakhevi, Sighnagi, Sokhumi, Stepantsminda, Telavi, Terjola, Tetritskaro, Tianeti, Tkibuli, Tsageri, Tskhinvali, Tsalenjikha, Tsalka, Tskaltubo, Vani, Zestaponi, Zugdidi
Maroko
Istor
Roudoù Hominidae zo bet kavet hag a zo 700 000 bloaz kozh. Er Ragistor e oa o chom Berbered eno. Diazezet e voe ar pezh a vez gwelet evel ar stad varokan kentañ gant an emir Idris Iañ e 789.
Jorjia
Orin an anv
Kartvelebi (ქართველები) eo an anv en em ro Jorjiz o-unan. Envel a reont o bro Sakartvelo (საქართველო), hag o yezh Kartuli (ქართული). Eus anv ur penn jorjiat mojennel Kartlos e teu ar gerioù-se. Ur mab eus Tagarmos, mab-bihan Japheth.
Maroko
Istor
Un nebeud mareoù pouezus en istor ar vro :
Jorjia
Orin an anv
An anv a vez roet d’ar vro e yezhoù ar C’hornog a zeu moarvat diwar an anv persek a veze roet da Jorjiz gurğān, en XIvet kantved ha azasaet diouzh an amprestadennoù siriek gurz-ān/gurz-iyān hag arabek rĵan/ĵurzan. Teoriennoù faltaziek a voe savet gant ar beajour Jacques de Vitry, a zisplegas e teue anv ar vro diwar brud [(Sant Jord]] azeulet un tamm mat e Jorjia ha patrom ar vro. Ur beajour all Jean Chardin a soñjas e teue ar ger Jorjia diwar ar c’hresianeg γεωργός ("bro strujus"). Evel ma tisplegas ar c’helenner Alexander Mikaberidze, an displegadennoù-se a glever abaoe kantvedoù evit ar ger Jorjia/Jorjiz a zo distaolet bremañ gant ar gumuniezh skiantel a wel kentoc’h ar ger persek gurğ/gurğān (bleiz) da wrizienn ar ger. Jorjia o vezañ gwelet evel bor ar bleizi gant Persiz. Ar ger gurğ/gurğān, a voe amprestet gant e-leizh a yezhoù all, ar yezhoù slavek ha yezhoù Europa ar c’hornôg en o zouez. Bez c’hellfe bezañ bet diazezet ivez diwar an anv kozh a oa en Iran evit ar vro tost ouzh mor Kaspia a veze graet Gorgan diouti «Bro ar Bleizi». Anv ar vro a zo Gorjestan e persieg, Gürcistan en turkeg, ha Грузия e rusianeg ("Grouziya").
Maroko
Armerzh
Bras e chom an digevatalderioù sokial avat, hervez un danevell savet gant an AMG Oxfam.
Jorjia
Orin an anv
Proviñs bennañ Jorjia, ha seziz ar gouarnamant e-pad darn vrasañ hec'h istor eo Kartli, anvet ivez Iberia. Ar ger diwezhañ-mañ a vez skrivet Iveria ivez. Dioutañ e teu ar gerioù armeniek evit Jorjoa ha jorjiat : Virk (Վիրք) ha Vrastan (Վրաստան).
Maroko
Sevenadur
Brudet eo ar fantasia varokan, un abadenn varc'hegezh hengounel a denn d'ar meuriad, d'al labour-douar ha d'ar relijion. Graet e veze bep bloaz e koulz ar mousem, gouel an eostoù ha gouel sant ar meuriad. E-pad an arvest-se e vez drevezet argadoù gant ar varc'hegerien war o c'hezeg harnezet brav, o tennañ gant o fuzuilh poultr-tarzh.
Jorjia
Douaroniezh
Jorjia he deus harzoù 728 km led gant Rusia, a-hed Krai Krasnodar, Karatchay-Tcherkesia, Kabardino-Balkaria, Norzh Osetia-Alania, Ingouchetia, Tchetchenia, Dagestan. Harzoù he deus ivez gant Azerbaidjan (322 km) er gevred, Armenia (164 km) er su ha Turkia (252 km) er mervent.
Meneziek-kenañ eo ar vro. E div lodenn e tisrann ar menezioù Likhi. Kolc'his e vez anvet lodenn ar c'hornôk tra ma vez anvet ar reter Iberia. En abeg he zorosennadur liesek eo troc'het uhelgompezenn Svaneti deus ar peurrest eus ar vro.
Maroko
Sevenadur
Spisoù a vez implijet kalz er c'heginerezh marokan hag a zo ur meskad eus ar re vorian, europat ha kreizdouarat. Produet e vez safron e Tetouan, bent hag olivez e Meknes, hag orañjez ha sitroñs e Fes. Kig-yar eo ar c'hig ar muiañ debret er vro, a-raok kig-bevin ha kig-dañvad. Kouskous ha tajin eo ar meuzioù brudetañ.
Jorjia
Douaroniezh
Rannañ a ra aradennad ar C'haokaz Bras Jorjia deus republikoù kaokazek Rusia. Riblet eo hanterenn su ar vro gant ar C'haokaz Bihan. Ar c'haokaz Bras a zo kalz uheloc'h eget ar C'haokaz Bihan. Tizhout a ra e leinoù uhelañ 5000 m. Menez Shkhara eo menez uhelañ Jorjia gant 5,201 m. An eil uhelañ a zo ar Janga (Jangi-Tau), hag a dizh 5,051 m. Ar menezioù bras arall a zo ar C'hazbegi (5,047 m), an Tetnuldi (4,974m), ar Shota Rustaveli (4,960m), an Ushba (4,710m.), hag an Ailama (4,525m./14,842ft.). An hini nemetañ gant un orin tanveneziek eo ar C'hazbegi. Ar rannvro lec'hiet etre ar C'hazbegi hag a Shkhara, hag a zo rannet gant ur pellder a 200 km, a endalc'h kalz skornegi. Aradennad ar C'haokaz Bihan a zo kenaozet eus aradennad bihanoc'h, tanveneziek o orin ar peurliesañ, liammet an eil ouzh an eben. O leinoù uhelañ na dizhont nemet 3400 m. Torosennadurioù pennañ ar rannvro a zo an uhelgompezenn tanveneziek Javakheti, lennoù niverus ha stivelloù tomm.
Ar c'hevioù Voronya a zo a re zonañ er bed. Lec'hiet emañ er menezioù Arabika, u darn eus aradennad Gagra en Abc'hazia. Betek 2,140 m e tiskennont.
Gweledvaoù
Liesek eo gweledvaoù Jorjia. E kornôg ar vro e kaver koadegoù geunniek e-barzh an izeldirioù, geunioù, ha, er rannvroioù meneziek, koadegoù ha skornegi. Er reter e kaver ur rannvro vihan sec'h heñvel a-walc'h ouzh re kreiz-Azia. Ar c'hoadegi a c'holo 40% ar vro hag ar c'helc'hiadoù alpek pe isalpek 10%.
Darn vrasañ an annez naturel en izeldirioù a oa bet distrujet er 100 bloavezh diwezhañ gant astennadur al labour-douar hag ar c'hêrioù. Eus ar c'hoadegoù a c'holoe Kolc'his a zo aet da get, estreget er mirlec'hioù hag er parkoù broadel. Ar c'hoadegoù a chomon a vez lec'hiet en uheldirioù hag er menezioù. Eus derv, fav-put, faou, evlec'h, onn ha gwez-kistin eo kenaozet ar c'hoadegoù dindan 600 m dreist met boutin a-walc'h ez eo ar spesad atav-glaz evel ar beuz. Kavout a reer ivez un nebeud spesadoù endemiek. Darnioù Ajaria, Samegrelo hag Abc'hazia a c'holo koadegoù glaviek klouar.
Etre 600 ha 1,500 m ez a ar c'hoadegoù klouar da vesket gant gwez-sapin a yelont d'ar souezhadur pennañ a-us 1500 m. Ar gwez ne greskont ket goude 1800 ha gant pradennoù e vez dalc'het gant pradennoù alpek. A-us 3000 m e teraou kelc'hiad an erc'heg beurbad.
Disheñvel tre ouzh re ar c'hornôk ez eo gweledvaoù reter Jorjia hag-eñ eoa bet difraostet dran vrasañ izeldirioù ar reter, evel ar Mtkvari pe plaenenn anAlazani. Ouzhpenn-se, un tamm sec'hoc'h eo hiniad ar rannvro ha biskoazh e voe goloet gant koadegoù darn anezhi. Gweledvaoù a zo kenaozet eus traoniennoù niverus disrannet gant menezioù. Koadegi-sapin ar raloc'h eget er c'hornok, estreget e Borjomi. Eus derv, faou ha fav-put ez eo kenaozet 85% ar c'hoadegoù. E traonienn an Alazani e kaver koadegoù ivin ivez. A-us 1000 m e kresk sapin ha bezv dreist holl. E reter Jorjia e kaver koadegoù betek 2000 m ha ne gresk ken ar strouezh a-us da 3500 m.
Hinad
Liesek eo hinad Jorjia. Lakaat a reer kemm etre daou gelc'hiad hin, a glot, tamm-pe-damm, gant kornôg ha reter ar vro. Ur perzh pouezus a c'hoari ar C'haokaz Bras en hinad ar vro rak gwareziñ a ra anezhi ouzh an aer yen a c'hellfe dont eus stepennoù an norzh tra ma tiwall ar c'haokaz bihan ouzh levezon an aer tomm ha sec'h deuet eus ar su.
E-barzh ar c'helc'hiad istrovanel gleb emañ darn vrasañ kornôg Jorjia. War-dro 1000-4000 mm a c'hlav a zegemer pep bloaz. Ingalet en un doare unvan e vez ar glaveier, hag eñ e vezont pounneroc'h e-pad an diskar-amzer. Kemm a ra kalz hiniad ar vro hervez an uhelder. Tra ma vez tomm a-walc'h an plaenennoù e-pad an holl vloavezh o-deus an uheldirioù hañvioù fresk ha gleb ha goañvioù yen hag erc'hek (muioc'h eget 2m zegemer e kornioù-br'zo). Ajaria eo rannvro c'hlebañ Jorjia. Koadeg glaviek Mtirala, e reter Kobuleti a zegemer 4500mm a c'hlav pep bloavezh.
Un hinad tremeniat etre ar c'helc'hiadoù istrovanel gleb ha kevandirel he-deus Jorjia ar reter. Gant aer yen ha sec'h kreiz-Azia ha gant aer gleb ar mor Kaspian eo levezonet amzer ar vro. Gant aradennadoù Likhi ha Meskheti e vez harpet aer gleb ar Mor Du ar peurliesañ. Kalz nebeutoc'h a c'hlav a zegemer darn-se ar vro (war-dro 400-1600mm) hag e-pad an nevez-amzer hag an diskar-amzer e kouezh dreist holl. Kalz sec'hoc'h e vez an hañv hag ar goañv. Evel er c'hornôg e c'hoari ur perzh pouezus an uhelder. Kalz yenoc'h e vez ar c'hornioù-bro a-us 1500 m hag er re a-us 2000 m e vez o reviñ zoken e-pad a hañv.
Politikerezh
Goude un enkadenn a-zivout disoc'h dilennadegoù 2003 e voe kaset kuit eus ar galoud Eduard Shevardnadze d'ar 23 miz du 2003 gant dispac'h ar rozenn. Ar prezidant etretant a vo prezidant ar parlamant a oa bet freuzet e zivodadenn. D'ar 4 genver 2004 e voe dilennet da brezidant Mikheil Saakashvili, penn an Emsav Broadel Demokratel a c'hounezas darn vrasañ ar mouezhioù en dilennadeg lezennel a heulias. Ur strollad arall nemetañ (Enebouriezh an Tu-Dehou) a dizhas ar 7% ret da gaout kannidi er parlamant. Kred ar ra ar sellerien e oa an dilennadeg-se an hini frankañ e istor ar vro, hag eñ e oa tabud etre ar gournamant kreiz ha penn Ajaria, Aslan Abashidze.
C'hione
C'hione ( Χιονη, «erc'h» e gregach) a zo anv teir doueez a eil renk e mojennoù Hellaz kozh.
Lê Duẩn
Lê Duẩn (bet ganet d'ar 7 a viz Ebrel 1907 - aet da anaon d'an 10 a viz Gouere 1986) a oa unan eus an dud o doa krouet Strollad Komunour Indez-Sina, goude ma tizoloas ar gomunouriezh pa oa o labourat war an hentoù-houarn er bloavezhioù 1920.
Anvet e veze ivez Le Dung pe "anh Ba" pe "Trede Breur".
Ezel e oa eus Poellgor Kreiz Republik Demokratel Viêt Nam dindan Hồ Chí Minh hag e gefridi e oa aozañ al luskad komunour kuzh e Republik Viêt Nam.
Dont a reas da vezañ Sektretour kentañ ar Strollad e 1960, eil ezel pouezusañ ar Strollad goude Hồ Chí Minh e-unan.
Da heul marv Hồ Chí Minh e teuas Duẩn da vezañ e penn Republik Demokratel Viêt Nam, ha Viêt Nam a-bezh da c'houde, rak p'en en adunvanas an div Stad e 1976, e oa bet lakaet Duẩn da Sekretour-Meur ar Strollad.
Sevel a reas a-du gant aloubadeg Kambodja gant Viêt Nam a-benn skarzhañ diouzh gouarnamant ar vro-se Strollad Komunour Kampuchea (Khmered Ruz) e save Sina a-du gante. Diazezet e oa bet neuze an darempredoù etre Viêt Nam ha Republik Pobl Sina, ha skarzhañ a reas Viêt Nam holl Sinaiz a-orin diouzh ar vro ha stardet e voe al liammoù gant an Unaniezh Soviedel.
E 1979 e oa bet roet Priz Lenin ar Peoc'h da Lê Duẩn.
Kenderc'hel a reas en e bost Sekretour-Meur betek deiz e varv e Hà Nội. Trường Chinh a voe en e lec'h.
Medeia
Medeia (Μήδεια / Mếdeia e henc'hresianeg, Medea e latin) a oa merc'h da Aietes, roue Kolc'his, e mojenn ar maoutken aour. Hudourez e oa, evel he moereb Kirke (a vefe c'hoar dezhi, hervez oberourien zo, hag int ganet gant Hekate). Kalz muntroù a reas, betek lazhañ he bugale. Hiziv e komzer eus kemplezh Medeia, a grog er maouezed a ra droug d'o bugale dre zroug ouzh o gwaz.
Ar vojenn : a Golc'his da Golc'his
Teñval ha kriz eo mojenn Medeia, muntroù a-leizh enni, tec'hadennoù ha beajoù.
An Argonaoted e Kolc'his
Kregiñ a ra istor Medeia gant donedigezh Iason hag an Argonaoted da Golc'his, rouantelezh he zad. Emaint o klask ar maoutken aour a zo e dalc'h ar roue Aietes, diwallet noz-deiz gant un aerouant dihegar. Prometiñ a ra ar roue leuskel ar maoutken burzhudus ganto, war-lerc'h m'o devo graet un toullad troioù kaer pe gaeroc'h, dreist galloud den ebet.
Medeia a oa orgedet ouzh Iason d'ar c'hentañ gweled. Ar paotr avat, mar plije merc'h ar roue dezhañ, a blije muioc'h c'hoazh he galloud hud, a gave talvoudus evit teurel e grabanoù war ar maoutken diwallet mat. Prometiñ a ra dezhi pezh a gar, dimeziñ, rouantelezh ha bugale, pa vint en-dro gant ar maoutken en Hellaz. Gant skoazell ar briñsez hudourez eta e teuont a-benn eus kement amprouenn zo roet dezho. Hag int kuit gant ar maoutken.
Ar roue avat a oa droug ennañ, rak biskoazh ne oa bet en sell da lezel ar maoutken da vont gant Iason. Hag eñ war o lerc'h.
Medeia a zo o tec'hel gant Iason, ha degaset he deus he breur Absyrtos ganti. Pa wel he zad war o lerc'h e lazh-hi Absyrtos, e tispenn e gorf, hag e taol e izili unan-hag-unan war hent ar roue evit e spontañ hag evit ma paouezfe da zont war o lerc'h, e-keit ma vije o tastum an tammoù. Hervez mojennoù all koulskoude e oa bras Absyrtos, hag eñ an hini a oa o kas war-lerc'h an dec'herien ken e oa bet lazhet gant e c'hoar.
Distro da Iolkos
Pa voe distro Iason da Iolkos e welas ne oa ket bet kollet e amzer gant ar roue Pelias, e eontr : lazhet gantañ tad Iason, ha kaset e diegezh kuit. Ha setu Medeia da aozañ un dro-widre biskoazh spontusoc'h da gas an dorzh d'ar gêr da Belias.
Mont a reas da balez ar roue evel belegez Artemis ha dirak e verc'hed e yaouankaas ur maout goude bezañ e lakaet da virviñ en ur gaoteriad louzoù ; lakaat a reas anezho da grediñ e c'hallent ober kemend-all gant o zad, nemet ne ro dezho nemet louzoù diefed.
En oberennoù arzel
Muntroù a-walc'h a oa e mojenn Medeia evit awenañ arzourien a bep mare. Anaout a reer :
Kanton Meliner
Kanton Meliner  a oa anezhañ ur rann velestradurel ha barnel hag ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant al Liger-Izelañ.
Kumunioù (1790-1801)
Kanton Meliner a yae peder c'humun d'ober anezhañ :
Jorjia
Politikerezh
D'an 3 a viz c'hwevrer e varvas ar ministr kentañ Zurab Zhvania e ti Raul Usupov, gouarner Kvemo Kartli, puñsunet gant monoksid karbon.
Abaoe m'en deus kemeret ar galloud en deus Saakashvili lakaet war gresk darn ar budjed-stad gouestlet d'al lu. Homañ he deus tizhet 25.000 a dud, 5.000 anezho a oa bet stlejet gant kelennerien amerikan. Un nebeud eus ar soudarded-se a oa bet kaset da Iraq, lec'h ma servijont e Baqubah hag e Kelc'hiad Glaz Baghdad. E miz Mae 2005 ez eas an batailhon a droidegezh d'an unanenn gentañ o servij er-maez Jorjia.
Dugelezh Loren
Dugelezh Loren pe Dugelezh Loren-Uhel (Herzogtum (Ober-)Lothringen en alamaneg ha Duché de (Haute-)Lorraine e galleg) a oa un dugelezh istorel hag a zegouezh dre vras gant rannvro Loren a-vremañ er Frañs hag ivez darnoù eus Luksembourg a-vremañ hag eus Alamagn. Nancy, ar gêr-benn, Metz ha Verdun e oa ar c'hêrioù pennañ. Padout he deus graet eus ar bloaz 959 betek 1766 ma voe tapet ha staget ouzh Bro-C'hall.
Kanton Chapel-Erzh
Kanton Chapel-Erzh a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs). Brasaet e oa bet da 6 kumun gant dekred ar 25 a viz C'hwevrer 2014.
Dugelezh Loren
Orin an dugelezh
Savet e voe a-hed ar bloavezhioù goude meur a rannidigezh:
Jorjia
Darempredoù etrebroadel
Darempredoù mat he deus Jorjia gant hec'h amezeien - Turkia, Armenia hag Azerbaidjan - ha kermer perzh a ra er C'huzul Armerzhel ar Mor Du hag d'ar GUAM. Tost-tre ouzh Ukraina eo hag e-pad an Dispac'h Orañjez e Kyiv e vanifestas kalz jorjiz da harpañ Viktor Yushchenko.
C'hione
Kaset he mab da vartolod
Kousket a reas gant Poseidon ha genel a reas o mab Eumolpos war-lerc'h. Skeiñ a reas ar mab-se er mor, gant aon rak konnar he zad-hi. Poseidon avat a saveteas ar mabig hag en fizias en ur verc'h da Amfitrite.
Jorjia
Darempredoù gant AFNA
D'ar 15 c'hwevrer 2005 e voe anvet un ofiser-liamm e Jorjia e frammadur ar C'hevelerzh evit ar Peoc'h.
C'hione
Kaset he mab da vartolod
Hervez Claudius Aelianus (De Natura Animalium), e oa ivez mamm an Hiperboreaned, ha Boreas e oa o zad.
Jorjia
Darempredoù gant Unaniezh Europa
Mont e-barzh Unvaniezh Europa hag en AFNA e c'hoanta Jorjia. Ne vo posupl nemet en un dazont pell a-walc'h, avat. Evel ma ne fell ket da Jeojia mont da harzioù etre kelc'hiadoù-levezon ar Stadoù-Unanet ha Rusia e klask ar vro tostaat ouzh ar Stadoù-Unanet en ur genderc'hel da genlabourat gant Rusia.
Kanton Chapel-Erzh
Betek 2015
Kanton Chapel-Erzh a yae 4 c'humun d'ober anezhañ :
Jorjia
Darempredoù gant Unaniezh Europa
E miz Here 2006 he deus sinet Jorjia ur raktres oberiantiz gant UE e frammadur Politikerezh ag Amezegezh Europeat. Gwirikaet e vo d'an 14 a viz Du.
Kanton Chapel-Erzh
Abaoe 2015
Kanton Chapel-Erzh a ya 6 kumun d'ober anezhañ :
Jorjia
Darempredoù gant ar Stadoù-Unanet
Tost eo Jorjia ouzh ar Stadoù-Unanet ha levezon ar vro-se enni en-deus lakaet he darempredoù gant Rusia da washoc'h. Un abeg a ziemglev pouezus eo san Baku-Tbilisi-Ceyhan savet gant ar Stadoù-Unanet da liammañ Turkia ouzh maeziadoù eoul-maen Azerbaidjan hep mont a-dreuz tachennad Rusia. E 2004 o doa embannet ar Stadoù-Unanet e paouezfent gant o frogramm ispisial a skoazell vilourel. Erlec'hiet e vo gant ur programm a skoazell reizhoc'h. Lâret en deus Colin Powell ne c'hoantae ket ar Stadoù-Unanet sevel diazezlec'hioù er vro.
Darempredoù gant Rusia
Kollet he-deus rusia he rol ag hanterour en diemglev etre Jorjia hag Abc'hazia hervez ar ministr jorjiat an darempredoù etrevroadel Gela Bezhuashvili. Hervezañ ez emañ Jorjia o vont d'arnodiñ da genziviz gant an emsaverien abc'hazat en un doare dihanterour.
En enkadenn emañ an darempredoù etre Rusia ha Jorjia adalek m'he-doa gouarnamant Saakashvili addalc'het Kodori Gorge. Tamallet he-deus Rusia Jorjia da vezañ bet torret e ouestloù tra ma zamalle Jorjia Rusia da skoazell an disrannerien. Paseporzhioù rusat a voe roet da galz annezidi Abc'hazia hag Osetia ar Su.
Llanbedr Dyffryn Clwyd
Llanbedr Dyffryn Clwyd zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Sir Ddinbych, Kembre, 313 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 771 a dud, ha 239 anezho (31%) a oa kembraegerien.
Jorjia
Darempredoù gant Rusia
E miz Gwengolo 2006 e voe bac'het pevar ofiser rust eus ar sevijoù kevrin. O zamall a ra ar gouarnamant jorjiat da gaout ur perzh en enkadenn Kodori. Da galz gwashoc'h ez eo aet an darempredoù etre an div vro goude-se ha troc'het he deus Rusia tout he liammoù armerzhel ha zoken postel gant Jorjia. Kinniget he-deus Jorjia da enebiñ donedigezh Rusia e-barzh Aozadur Bedel ar C'henwerzh
Armerzh
War al labour-douar hag an douristelezh eo diazezet armerzh Jorjia. E-pad darn vrasañ an kantved e oa un lodenn eus an armerzh soviedel. Goude 1991 e krogas ar stad da frankizaat a armerzh, avat. Hervez ar Bank Bedel eo Jorjia ar vro adreizher kentañ er bed ha an hini 37 eo evit an aesder d'ober aferoù.
An touristerezh hag gounidigezh ar sitroñs hag ar rezin a zo andon a leveoù pennañ ar vro. Produiñ a ra te ivez met n'eo ket uhel tre e galite c'hoazh. Un nebeud mengleuzioù (kouevr ha manganez dreist holl) ez eus er vro hag ur greanterzh bihan hag a brodu dilhadoù, gwinn ha produioù kimiek dreist holl. Dleout a ra enporzhiañ darn vrasañ hec'h energiezh.
Kanton Koeron
Kanton Koeron  a oa anezhañ ur rann velestradurel ha barnel hag ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant al Liger-Izelañ.
C'hione
Ur fougaserez
Ma c'hanas daou vab en ur c'hofad: unan a oa Filammon, a oa mab da Apollon, hag egile a oa Aotolikos, a oa mab da Hermes. Ha C'hione vrell da fougeal e oa bet karet gant daou zoue, ha krediñ tostaat he c'hened ouzh hini Artemis, hag ober goap ouzh an doueez chomet gwerc'h. Met an doueez, droug enni o welout kement a fouge e C'hione, a reas dezhi paouez gant hec'h ardoù: ur saezhad dezhi en he zeod, ken e varvas diwar-lerc'h, ha peoc'h ganti.
Kanton Koeron
Kumunioù (1790-1801)
Kanton Koeron a yae teir c'humun d'ober anezhañ :
C'hione
Ur fougaserez
An tad en em lazhas gant ar glac'har oc'h en em deurel diwar lein menez Parnassos; troet e voe e falc'hun gant Apollon.
Jorjia
Demografiezh
4,661,473 ag annezidi he-deus Jorjia, 88% anezho a zo jorjiz. An azeried a furm 6,5% ar boblañs, an armeniz 5,7% hag ar rused 1,5% (lod anezho a zo divroet adalek dieubidegezh ar vro). An Abc'hazed en Abc'hazia hag an Oseted en Osetia ar Su o-deus savet republikoù disranner na'z int ket anavezet gant ar broioù arall.
Div bobl gartveliek, ar svaned hag ar vingrelied a vev e Jorjia ha kavout a reer un nebeud lazed ivez. Disheñvel ez int dre o yezh eus ar jeorjiz arall met tost tre outo dre o sevenadur. Bez ez eus ivez kalz minorelezhioù bihan arall o vevañ er vro : Asirianed, Tchetchened, Gresianed, Kabarded, Kurded, yuzevien, Tatared, Turked hag Ukrainiz.
Digreskiñ kalz he-deus graet poblañs Jojia adalek diskarr an Unaniezh Soviedel. Disrannidigezh Abc'hazia hag Osetia ar Su, an diemglev en Adjaria hag ar c'hudennoù armerzh o-deus degaset kalz jeorjiz da zivroiñ, e Rusia dreist holl. Da washoc'h eo lakaet ar gudenn gant ur feur-ganidigezh izel tre. Ur milion annezidi nebeutoc'h eget e 1991 he-deus Jorjia ha krediñ a ra reoù'zo ez eo izeloc'h c'hoazh. Un efed a-gostez eus digresk ar boblañ eo ez a war zigresk ivez kenfeur ar minorelezhioù rak niverusoc'h ez eo o izili da zivroiñ.
Relijion
Darn vrasañ ar boblañs (83.9%) a berc'henn d'an Iliz Ortodoks Jorjia. Unan eus ar broioù kentañ gounezet d'ar feiz kristen e voe Jorjia. Da relijion-stad ez eas e 327 met krediñ a reer e oa kummuniezhioù kristien en Egrisi kent prezegenn Sant-Nino. Ouzhpenn-se e prezegas an ebestel Per ha Andrev er vro. Unan eus an ilizioù koshañ eo neuze iliz Jorjia.
Ar minorelezhioù relijiel pennañ a zo ar Vuzulmaned (9,9%), an Armeniz (3,9%) hag ar gatoliked (0,8%).
LINKS
C'hione
Bevoniezh
E bevoniezh:
Veniliornis affinis
Veniliornis affinis a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus affinis (kentanv) da gentañ-penn (e 1821) gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ e Suamerika :
Plelin-Tregavoù
Ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor eo Plelin-Tregavoù (Pleslin-Trigavou an anv gallek ofisiel).
Plerneg
Ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor hag e Bro-Oueloù eo Plerneg.
Neilos
Neilos (Νεῖλος e gregach; Nilus e latin) a oa doue-stêr an Nil e mojennoù Hellaz kozh. Mab e oa da Okeanos ha Tethys.
Nguyễn Thị Định
Nguyễn Thị Định (1920-1992) a oa ur dispac'hourez vrudet a Viêt Nam, merc'h ur familh peizanted eus Ben Tre e Proviñs Kien Hoa.
Neilos
E vugale
Meur a vugel en doe ivez, hag en o zouez Memfis, a zimezas da Epafos, roue Egipt, hag a oa mamm da Lybia.
Lennon (disheñvelout)
Lennon zo un anv-tud saoznek, a orin gouezelek, hag un anv-lec'h e Breizh hag e broioù all.
Nguyễn Thị Định
Stourm a reas gant ar Việt Minh a-enep d'ar C'hallaoued, ha harzet ha bac'het gant Aotrouniezh Trevadennel Gall Indez-Sina e oa bet etre 1940 ha 1943.
Lennon (disheñvelout)
Gerdarzh
Dont a ra an anv saoznek pe eus an anv iwerzhonek Ó Leannáin (eus leannán, serc'h, dous), pe eus an anv Ó Lionáin (eus Lonán, moualc'h).
Nguyễn Thị Định
Kemer a ras perzh ivez e penn an emsavadeg Ben Tre e 1945 hag adarre e 1960 (a-enep da c'houarnamant Ngô Đình Diệm).
Kanton Naoned
Kanton Naoned  a oa anezhañ ur rann velestradurel ha barnel hag ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant al Liger-Izelañ.
Nguyễn Thị Định
E-touez an dud bet krouet Talbenn Broadel evit Dieubidigezh Su Viêt Nam (pe Việt Cộng) gante e oa bet Nguyễn Thị Định ivez.
E 1965 e oa bet dilennet da brezidantez Kevredigezh Maouezed Dishualded Su Viêt Nam.
Goude diwezh Brezel Viêt Nam e voe Nguyễn Thị Định ezelez eus Poellgor Kreiz Strollad Komunour Viêt Nam.
Roet e oa bet dezhi Priz Lenin ar Peoc'h e 1967.
Neilos
E vugale
Bugale all en doe Neilos:
Met pell diouzh Hellaz e oa ar stêr Nil, ha gant-se n'eo ket a bouez bras an doue Neilos e mojennoù Hellaz.
30 Eost
Ganedigezhioù
thumb|150px|Jacobus van 't Hoff (1904).
Trường Chinh
Trường Chinh (lesanv, "Ergerzhadenn Veur"; Đặng Xuân Khu diouzh e wir anv) (1907 - 1988) a oa unan eus pennoù komunour Viêt Nam.
Dont a reas da vezañ ezel eus Strollad Komunour Viêt Nam dindan beli Hồ Chí Minh er bloavezhioù 1930, nebeudig goude ma oa bet krouet.
E 1941 e teuas da vezañ Trường Kentañ Sekretour ar Strollad Komunour, an eil ezel pouezusañ er Strollad goude Hồ Chí Minh e-unan.
Er bloavezhioù 1950 e oa bet lakaet e pleustr gant Trường ur politikerezh evit kemmañ al labourerezh-douar e Norzh Viêt Nam levezonet gant ar pezh a oa bet kaset da benn gant Mao. C'hwitañ war an taol a reas avat ha mervel a reas meur a hini gant an naon. Diwar se hag ar fed ma save a-du gant Mao a-enep da niver-brasañ ar Strollad hag a glaske stardaat al liammoù gant an Unaniezh Soviedel kentoc'h evit gant Sina e oa bet skarzhet diouzh e bost a Sekretour-Meur 1956, daoust ha ma kendalc'has da vezañ ezel eus ar Burev Politikel.
Da heul adunvanidigezh Viêt Nam e 1976 e oa bet gounezet gantañ ur stourm evit ar galloud e diabarzh ar Strollad ha dont a reas da vezañ Prezidant (Kadoriad Kuzul ar Stad) adal 1981 betek 1987 pa roas e dilez abalamour da gudennoù yec'hed hag ivez abalamour da stourmoù diabarzh all.
Etre miz Gouere 1986 betek miz Du 1986 e oa-eñ ivez Sekretour Meur ar Strollad da heul marv Lê Duẩn.
Arondisamant an Oriant
Arondisamant an Oriant a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant an Oriant e 15 kanton (betek 2014) hag e 60 kumun :
kantved
Eil brezel-bed
== Roll an isprefeded 1935-1946 ==
Henri Konan Bédié
Henri Konan Bédié (5 a viz Mae 1934 - 1añ a viz Eost 2023) zo ur politikour ha bet eil prezidant Aod an Olifant etre 1993 ha 1999.
Goude e studioù e Bro-C'hall e teuas da vezañ kannadour er Stadoù-Unanet hag e Kanada. Goude-se e voe ministr an Arc'hant ha prezidant ar Vodadenn vroadel en e vro. Gant ar garg-se e oa pa varvas ar prezidant Félix Houphouët-Boigny e miz Kerzu 1993 hag e teuas neuze da vezañ prezidant Aod an Olifant en etrekarg. E 1995 e c'hounezas an dilennadegoù gant 96% eus ar mouezhioù dre ma oant bet boikotet gant ar strolladoù politikel pennañ all.
D'ar 24 a viz Kerzu 1999 e voe distroadet gant un taol-Stad aozet gant Robert Guéï hag ec'h eas en harlu da Vro-C'hall. Distreiñ a reas d'e vro e 2001 ha kemer a reas perzh e dilennadegoù 2010 met ne voe ket evit mont d'an eil tro.
Llanboidy
Llanboidy zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Gaerfyrddin, Kembre, 124 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 1039 a dud, ha 450 anezho (43,3%) a oa kembraegerien. .
Bavaria-Landshut
Dugelezh Bavaria-Landshut (Teilherzogtum Bayern-Landshut en alamaneg) a oa unan eus stadoù an Impalaeriezh Santel Roman etre 1353 ha 1503.
Brezel-hêrezh a voe enni e 1503.
Aneto
Aneto (El Aneto pe Pico Aneto e spagnoleg) eo menez uhelañ ar Pireneoù, gant 3 404 m. Emañ e Spagn, en Aragón. Trede uhelañ menez Spagn eo.
Apotropaik
Apotropaik (eus ar verb gregach apotrepein, « distreiñ») zo un anv-gwan a vez implijet diwar-benn traoù a bep seurt brudet da gas kuit an droukchañs. Ar chañsvaderioù o defe vertuzioù apotropaik. Jestroù ivez, evel kroaziañ bizied, stekiñ ouzh koad, istribilhañ medalennoù sant Kristof er c'hirri-tan, da virout ouzh gwallzarvoudoù.
Doueed apotropaik a oa d'an Henc'hresianed (Ἀποτρόπαιοι θεοί: Apotropaioi Theoi), hag aberzhioù a veze kinniget dezho.
Llanddowror
Llanddowror zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Gaerfyrddin, Kembre, 100,1 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 828 a dud, ha 210 anezho (25,4 %) a oa kembraegerien.
Llanedi
Llanedi zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Gaerfyrddin, Kembre, 67 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 5 477 a dud, ha 2 476 anezho (45.2%) a oa kembraegerien.
Liga Transilvania - Banat
Al Liga Transilvania - Banat a oa ur strollad politikel roumaniat hag a stourme evit krouidigezh ur rannvro emren e Treuzsilvania. Krouet e voe e 2000 gant Sabin Gherman.
Ur statud a sellour en doa e-barzh Emglev Libr Europa. Paouezet en deus gant e obererezh e 2005
Suleiman ar Meurdezus
Unan eus ar sultaned hag impalaerien otoman galloudusañ ha lufrusañ eo bet Suleyman I, lesanvet ar Meurdezus (turkeg otoman : سلطان سليمان اول Sultān Suleimān-i evvel ; turkeg bremañ : I. Süleyman). Ganet e voe war a seblant d'ar 6 a viz Du 1494 e Trabzon (Turkia) ha marvet e Szigetvár (Hungaria) d'ar 7 a viz Gwengolo 1566. Graet e vez Suleiman ar Meurdezus evit tud ar C'hornôg hag al Lezenner evit tud ar Sav-heol (turkeg : Kanuni ; arabeg : القانوني, al‐Qānūnī). Evel dekvet sultan an tierniezh Otoman, ren a reas an impalaeriezh otoman eus 1520 da 1566 hag e talc'has da lakaat muioc'h a diriadoù dindan e veli diwar goust Europiz hag ar Bersed. Dre varregezhioù bras e amiraled, Hayreddin Pacha, Piyale Pacha ha Dragut Pacha e teuas da vezañ ar morlu otoman an hini kreñvañ er Mor Kreizdouarel. E mare e ren e tiorroas ivez an arzoù hag al lennegezh. Lesanvet eo bet ivez Suleiman el Kanuni, da lavaret eo "al Lezenner" p'en deus adreizhet sistem riezel ha lezennel an impalaeriezh.
Yaouankiz
Mab e oa d'ar sultan Selim Iañ. Da 7 vloaz e voe kaset da skol impalaerel palez Topkapi e Kergustentin ma teskas ar skiantoù, an istor, al lennegezh, ar relijion ha taktikoù ar brezel.
Pleustriñ a reas goude gant ar merañ hag ar gouarn en Edirne hag e Manisa.
Azia
Asambles gant e vizir Ibrahim pacha ec'h adtapas Bitlis e 1533 hag e krogas gant an emgannoù ouzh shah Iran e 1534. E 1559 e sinas ur feur-emglev gant ar Safavided.
Europa
E 1521 ec'h aloubas Belgrad, hag enez Rodos bloaz goude.
D'an 29 a viz Eost 1526 e trec'has an Hungared e Mohacs hag e lakaas an darn-vrasañ eus Hungaria dindan e zalc'h.
E 1529 e lakaas seziz war Vienna, en aner.
E 1562 e stagas Treuzsilvania ouzh e impalaeriezh.
Marv
Mervel a reas Suleyman Iañ d'ar 7 a viz Gwengolo 1566 pa oa o c'hronnañ kreñvlec'h Szigetvár e Hungaria. E varv a chomas kuzh betek ma pignas Selim II war tron an impalaeriezh.
Douaret e voe e porzh moskeenn Suleymaniye en Istanbul e-kichen e wreg Hurrem Sultan.
Genealogiezh
Eizh mab hag ur verc'h en doe digant e div bried. Pevar eus e vibien a vevas betek ar bloavezhioù 1550 : Mustafa (mab Mahidevran Sultan), Selim, Bayezid ha Cihangir (mibien Hurrem Sultan).
E vab henañ, Mustafa, a oa da vezañ sultan war e lerc'h. Met, moarvat diwar iriennoù Hurrem Sultan, e voe diskred warnañ da glask distroadañ e dad hag e voe lazhet e 1553.
Llanegryn
Llanegryn zo ur gêriadenn, ur barrez hag ur gumuniezh eus Kembre, e Meirionnydd, e kreisteiz kontelezh Gwynedd. Emañ en hanternoz da Dywyn, ouzh tor Allt-lwyd, an hini gentañ en un heuliad torgennoù etre Cadair Idris hag ar mor. Redek a ra an Afon Dysynni hebiou ar gêriadenn.
D'an Itron Varia ha da Sant Egryn eo gouestlet an iliz, eus an. Ur jube kaer zo enni, eus ar ; kontañ a reer e oa bet degaset eus Abati Cymer, e-kichen Dolgellau.
E 2011 e oa 303 a dud o chom e kumuniezh Llanegryn ha 148 anezho a oa kembraegerien (49,8%).
Arondisamant Pondi
Arondisamant Pondi, pe arondisamant Pondivi, a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Pondi e 10 kanton (betek 2014) hag e 78 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù ar Mor-Bihan d'ar 1 a viz Genver 2017. 93 c'humun zo en arondisamant Pondi bremañ.
kantved
== Roll an isprefeded 1936-1946 ==
Arondisamant Gwened
Arondisamant Gwened a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù ar Mor-Bihan d'ar 1 a viz Genver 2017. 99 kumun zo en arondisamant Gwened bremañ.
Aerborzh Etrevroadel Honolulu
Aerborzh Etrevroadel Honolulu (kod AITA : HNL ; kod OACI : PHNL) eo al liamm pennañ dre aer etre kêr ha kontelezh Honolulu eus un tu, hag Stad Hawaii eus an tu all.
Kanton Kastell-Briant
Kanton Kastell-Briant a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs). Brasaet e oa bet da 19 kumun gant dekred ar 25 a viz C'hwevrer 2014.
Betek 2015
Kanton Kastell-Briant a ya 4 c'humun d'ober anezhañ :
Abaoe 2015
Kanton Kastell-Briant a ya 19 kumun d'ober anezhañ :
Tuba Skinny
Tuba Skinny zo ul laz-seniñ jazz en Orleañs Nevez, savet en 2009, hag a son tonioù en doare ar bloavezhioù 1920 ha 1930, e straedoù kêr.
Veniliornis mixtus
Veniliornis mixtus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus mixtus (kentanv) da gentañ-penn (e 1783) gant an evnoniour izelvroat Pieter Boddaert (1733-1795).
Agostinho Neto
Agostinho Neto, ganet e Bengo (Angola), a oa mab d'ur pastor metodour. Kas a reas e studioù e Luanda a-raok mont da studiañ ar vezegiezh da Bortugal (e Coimbra hag e Lisbon). Harzet e voe e 1951 gant polis Salazar en abeg d'e oberoù politikel evit dizalc'hiezh Angola. Dieubet e voe e 1958 ha distreiñ da Angola e 1959. Dont a reas da vezañ prezidant an MPLA (Movimento Popular de Libertação de Angola - Luskad Poblek evit Dieubidigezh Angola).
En Angola e voe harzet adarre gant ar Bortugiz e 1960. Tennet e voe gant ar soudarded ouzh tud a vanifeste evit e dieubidigezh ha lazhet un 30 den bennak. Agostinho Neto a voe kaset daou vloaz d'an toull-bac'h d'ar C'hab Glas ha goude-se da Lisbon. Dont a reas a-benn da dec'hel kuit da Varoko ha da Zair war-lerc'h.
Klask a reas skoazell a-enep Portugal digant ar Stadoù-Unanet. Ar gouarnamant stadunanat a nac'has sikour anezhañ ha kavout a rejont gwelloc'h reiñ dorn da Holden Roberto ha d'e strollad, an FNLA (Frente Nacional de Libertação de Angola).
D'an 11 a viz Du 1975 e voe embannet dizalc'hiezh Angola ha Neto en em lakaas e penn ar Stad nevez. Krouiñ a reas liammoù gant URSS ha Stadoù komunour all, Kuba dreist-holl, hag a sikouras anezhañ hag e strollad, an MPLA, a-enep an FNLA hag an UNITA e-pad ar brezel diabarzh a renas er vro er bloavezhioù da heul.
Horkos
Horkos (henc'hresianeg : Ὅρκος, "le" ; latin : Orcus) a oa doue al leoù e sevenadur Henc'hres ha hini ar mallozhioù taolet war ar re a ra falsleoù. Mab Eris e oa. E fablennoù Aisopos ez eus kaoz eus mallozh un doue taolet war ur falstouer.
E Roma e oa Orcus un doue en Ifernioù, kastizer al leoù torret. A-benn ar fin e voe kemmesket gant Dis Pater.
Falaise
Falaise a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. Pennlec'h Kantonioù Falaise-Kreisteiz ha Falaise-Norzh eo.