cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Skylla (euzhvil)
Ar vojenn
Ur gaer a blac'h yaouank hag ur galon dener e oa Skylla. Bevañ a rae er mor pe e Sikilia pe e Calabria e-touez an Nereidezed. Un deiz e oa o c'hoari war an traezh e Zancle, o walc'hiñ he zreidigoù koant e dour ar mor.
An doue Glaokos, ur mab d'an doue Poseidon, a oa o neuial er mor hag o sellout outi a-bell a voe bamet ganti. Tostaat a reas da gomz flour outi evit he lubaniñ. Met spontet e voe Skylla gantañ abalamour d'e lost pesk bras, dre ma n'en doa ket treid evelti, ha redek a reas da repuiñ war ur menez. Chom a reas Glaokos da yudal e garantez war an aod.
Glaokos a oa orgedet outi, ha ne oa ket evit gouzañv he dismegañs. Hag eñ mont da Enez Eea da c'houlenn ouzh Kirke penaos gounit kalon Skylla gant huderezh ha c'hwistantin. An hudourez avat ne oa ket troet da reiñ sikour d'an doue peogwir e oa-hi orgedet outañ ha droug a vagas ouzh Skylla. Goude klask kendrec'hiñ Glaokos e c'hallje klask reiñ e galon da unan bennak ha ne raje ket fae warni e voe ret dezhi skoazellañ an amourouz.
E-lec'h ur c'hwistantin avat ec'h aozas ur c'hontamm hag e lavaras dezhañ petra ober gantañ. Glaokos a yeas d'e skuilhañ e dour an oufig ma teue ar goantenn da gouronkañ. Un deiz ma oa Skylla oc'h ober ur gouronkadenn e welas e oa deuet ur bagad chas ferv da sailhañ warni. Spontet e oa, ha muioc'h c'hoazh pa welas e teue ar chas eus he dargreiz hag e oa krog da dreiñ en ul loen euzhus. Neuze e lammas Skylla er mor. Glaokos a oa o sellout a-bell a droas e selloù hag a yeas kuit. Bevañ a reas Skylla e kev ur skoilh tost d'ar vougev ma emañ C'harybdis o chom.
En un doare all eus ar vojenn eo Poseidon e-unan a oa orgedet outi, hag Amfitrite an hini eo a ya war varc'h hag a c'houlenn digant Kirke aozañ an dial.
Mojennoù all
Kaoz eus C'harybdis ha Skilla zo e meur a vojenn all:
Pieve Albignola
Pieve Albignola  zo ur gumun eus Italia,  e proviñs Pavia, e rann vro Lombardia.
Aphanotriccus
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika (Aphanotriccus audax hepken).
Liesozhac'hiezh
Al liesozhac'hiezh (/ˌliezozaɣˈi:es/) eo stad a vuhez ur vaouez a vev gant meur a ozhac'h, pe a bried. Komz a reer ivez eus liespriediezh pe liespriedelezh.
Condove
Condove zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Volpara
Volpara  zo ur gumun e proviñs Pavia, e Lombardia.
Beg ar C'hastellig
Beg ar C'hastellig zo ur beg-douar eus Breizh, e kumun Penc'herieg, el Liger-Atlantel. Ar beg-douar ar pellañ er c'hornôg eo en departamant-se.
Uhel eo an aod, kerreg e-leizh enni ha meur a vougev zo er vri, dezho a bep seurt anvioù faltazius. Anv a reer eus an tolead en ur romant skrivet gant Émile Zola a dremenas vakañsoù eno, Les coquillages de M. Chabre.
Eno e oa bet savet un ti-gward e 1754 hag ur semafor e 1861. Ar semafor a zo bremañ a oa bet savet e 1986. E dalc’h ar morlu gall emañ.
Santa Maria della Versa
Santa Maria della Versa  zo ur gumun e proviñs Pavia, e Lombardia.
Cochise
Cochise (distaget: e saozneg), Cheis ("danvez an derv ennañ") pe A-da-tli-chi, en apacheeg K'uu-ch'ish "derv", ganet e-tro 1805 en Arizona– marvet d'an 8 a viz Mezheven 1874 en Arizona ivez) a oa un Indian chiricahua, eus rumm an Apacheed. E penn un emsavadeg a-enep gouarnamant ar Stadoù-Unanet eo bet adalek 1861.
Margarete von Braunschweig-Lüneburg
Margarethe von Braunschweig-Lüneburg zo anv meur a briñsez alaman:
Liespriediezh
Al liespriediezh pe liespriedelezh eo stad a vuhez un den en deus meur a bried. Pa vez kaoz eus ur gwaz e lavarer e vev el lieswregiezh, pa vez kaoz eus ur vaouez e lavarer e vev el liesozhac'hiezh.
Miguel Capuccini
Chomet e oa da c'hoari, a-hed e vicher, en Uruguay :
C'hwec'h gwech en devoa douget krez La Celeste e 1927 ha paket c'hwec'h pal.
Copa América
Ezel e oa eus skipailh Uruguay pa voe tapet an eil plas gantañ e 1927 : C'hoariet e voe an holl grogadoù en Estadio Nacional del Perú (Lima).
Michelbach (Thann)
Michelbach (en alemaneg :Mìchelbàch) a oa ur gumun eus Elzas, e kanton Cernay, e Haut-Rhin.
Bodet e oa gant Aspach-le-Haut d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Aspach-Michelbach.
Ferrera Erbognone
Ferrera Erbognone zo ur gumun e proviñs Pavia, e Lombardia.
Corio
Corio zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Rivanazzano Terme
Rivanazzano Terme zo ur gumun e proviñs Pavia, e Lombardia.
Cumiana
Cumiana zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Aspach-le-Bas
Aspach-le-Bas (en alemaneg:  Neederàschbàch) zo ur gumun stok ouzh Mülhausen, en Elzas, e e kanton Sennheim, e Haut-Rhin.
Pietro
Pietro zo un anv-badez italianek, kevatal d'an anv-badez brezhonek Pêr.
Gerdarzh
Diwar an anv henc'hresianek Πετρος Petros, "maen", dre al latin Petrus.
Cuceglio
Cuceglio zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Dugelezh Kleve
Kontelezh Kleve, deuet da vout Dugelezh Kleve er kantved (Herzogtum Kleve en alamaneg) a oa un dugelezh en Impalaeriezh Santel Roman alaman.
Tiegezh Brandenburg-Hohenzollern
Goude-se e voe staget an dugelezh ouzh priñselezh Brandenburg-Prusia, a deuas da vout, en 1701 Rouantelezh Prusia.
Pieve
Ur pieve (italianeg evit "iliz-parrez", eus al latin plebs "pobl") a oa en Italia ur bastell-vro relijiel ha keodedel renet gant un iliz ploueziat ma oa ur maen-badez ; chiesa matrice "iliz-vamm" ha pievana a raed anezhi.
Er Grennamzer uhelañ (~400 – ~1066) e talc'he ar pieve ar c'hefridioù liderezhel uhelañ ; dindan he beli e veze an ilizoù hag ar chapelioù ma ne oa maen-badez ebet. E dibenn ar Grennamzer e voe treuzkaset ar c'hefridioù lik d'ar barrez tra ma chome ar re relijiel hepken gant ar pieve.
Tamm-ha-tamm e voe graet pieve eus tiriad ar barrez kozh a oa gwechall dindan beli an iliz-parrez. E Korsika hepken ez eo chomet ar pieve ar bastell-vro velestradurel bennañ betek 1790, goude deroù ar melestradur gall eta. Ar c'hantonioù a erlerc'hias ouzh an ilizoù-parrez.
Eus an anv latin plebs e teu ivez ar gerioù ploue e brezhoneg ha plwyf e kembraeg.
Lec'hioù
Stankik eo an anv el lec'hanvadurezh.
Tumbezia salvini
Tumbezia salvini a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.
Anvet e voe Ochthoeca salvini (kentanv) da gentañ-penn (e 1877) gant an evnoniour poloniat Władysław Taczanowski (1819-1890), da zougen bri d'ar skiantour saoz Osbert Salvin (1835-1898). Ar spesad nemetañ er genad Tumbezia an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Annez
Kavout a reer ar spesad e gwalarn Perou (Suamerika).
Travacò Siccomario
Travacò Siccomario zo ur gumun e proviñs Pavia, e Lombardia.
Druento
Druento zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Weston under Penyard
Weston under Penyard zo ur gêriadenn eus Bro-Saoz, e kontelezh Herefordshire.
Istor
Er reter da Weston under Penyard ez eus aspadennoù eus un annez roman, anvet Ariconium, un anv hanter-keltiek ha hanter-latin marteze, hag en deus roet moarvat an anvioù Ergyng hag Archenfield. Ennañ e kaver an elfennoù are- (dirak, e-kichen) ha con-, chomet dizispleg.
An anv Weston under Penyard a gaver roud anezhañ kerkent hag an Domesday Book (1086), dindan ar stumm Westune. Savet eo diwar elfennoù saoznek ha kembraek : west ("kornaoueg, kornôg"), ton ("kêr"), under ("dindan") ha Penyard ("beg ar c'harzh", "lec'h ma'z eus ur c'hloz"), ,.
Stêr Futaleufú
Ar Stêr Futaleufú zo ur stêr e Patagonia Arc'hantina, hag a ya da Chile da aberiñ er Meurvor Habask.
Red
Eieniñ a ra ar Stêr Futaleufú en Arc'hantina, e lein an Andoù, hogen en tu kornôk, e Departamant Futaleufú, e proviñs Chubut. Tremen a ra e Chile, ma'z eo anvet Río Grande da gentañ, treuziñ a ra Rannvro Los Lagos hag en em deurel el Lenn Yelcho. Pa deu er-maez eus al lenn, ez eo anvet bremañ Río Yelcho, ha mont da aberiñ da Ensenada Chaitén, er pleg-mor Corcovado. Ar Futaleufú-Yelcho a zo 246 km hed dezhi : 40 km anezho evit ar río Yelcho, goude deuet e-maez al Lenn Yelcho.
Adstêrioù
En Arc'hantina, war he lez kleiz e teu ar Río Corintos, hag a zo kemberet ennañ ar río Percey, ur stêr hag a dreuz kêr Drevelín.
Sartirana Lomellina
Sartirana Lomellina  zo ur gumun e proviñs Pavia, e Lombardia.
Anthus nilghiriensis
Anthus nilghiriensis a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.
Annez
Emañ brosezat ar spesad e geotegi mervent India (kornôg Tamil Nadu ha Kerala).
Autun
Autun (Autègne e galleg ar vro) zo ur gêr eus Saône-et-Loire e Bro-C'hall, er rannvro Bourgogne, e-harz torgennoù ar Morvan. Kêr isprefed eo e Saône-et-Loire abaoe 1790, 15 069 a dud a oa e niveridigezh 2007, ha 27 000 en tolpad kumunioù.
Istor
Kêr-benn an Aedued e voe goude Bibracte, en amzer Galia roman, anvet Augustodunum, war-lerc'h an impalaer Augustus, kêr an eskob, pinvidik betek dibenn ar, daoust d'an aloubadegoù.
Augustodunum
thumb|left|Templ [[Janus]]
Silvano Pietra
Silvano Pietra  zo ur gumun e proviñs Pavia, e Lombardia.
Anthus berthelotii
Anthus berthelotii a zo ur spesad golvaneged bihan eus kerentiad ar Motacillidae.
Dougen a ra anv an naturour gall Sabin Berthelot (1794-1880).
Annez hag isspesadoù
Al labous emañ brosezat an daou isspesad anezhañ :
Emilio Recoba
Chomet e oa da c'hoari, a-hed e vicher, en Uruguay :
Pemp gwech en devoa douget krez La Celeste etre 1926 ha 1929, hep merkañ pal ebet.
Copa América
Ezel e oa eus skipailh Uruguay pa oa aet ar maout gantañ e 1926 : C'hoariet e voe an holl grogadoù e Campos de Sports de Ñuñoa (Santiago de Chile).
Kib vell-droad ar bed
Kemeret en devoa perzh Emilio Recoba en un dalc'h hepken :
Anthus richardi
Annez hag isspesadoù
Kavet e vez ar spesad en Afrika hag Azia. Bodet e oa bet ar pevar spesad anezhañ — Anthus richardi centralasiae, Anthus richardi dauricus, Anthus richardi richardi ha Anthus richardi sinensis — er spesad nemetañ Anthus richardi da-heul an oberenn embannet gant Per Alström ha Krister Mild e 2003, ditouroù hag a gaver kadarnaet war Lec'hienn an IOC World Bird List/Doare 5.4..
Capsiempis flaveola
Capsiempis flaveola a zo ur spesad golvaneged bihan-bihan eus ar c'herentiad Tyrannidae.
Anvet e voe M[uscicapa]. flaveola (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant al loenoniour alaman Martin Lichtenstein (1780-1857). Ar spesad nemetañ er genad Capsiempis an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned bihan peurvuiañ ha kemer frouezh bihan ha hugennoù ivez.
Favria
Favria zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Augal
Menez Augal (Mont Augal en okitaneg, Mont Aigoual e galleg) zo ur menez e su an Torosad Kreiz, a dap 1 567 m a uhelder. Unan eus kernioù uhelañ ar menezioù Cevenas eo, goude ar Mont Losera (1 699 m). Emañ war ar vevenn etre departamantoù Gard ha Lozère.
John Wayne
Marion Robert Morrison, anavezetoc'h gant e anv arzour John Wayne, a zo un aktour, sevener ha kenderc'her amerikan. Ganet eo d'ar 26 a viz Mae 1907 e Winterset (Iowa) ha marvet d'an 11 a viz Mezheven 1979 e Los Angeles (Kalifornia) d'an oad a 72 vloaz. Lesanvet e veze The Duke (an Dug). Unan eus aktourien vrudetañ e amzer eo bet.
Augal
Ur menez kaer eo hag eus ar beg anezhañ e c'haller gwelet ar Mor Kreizdouar hag an Alpoù pa vez dizolo an amzer. Anavezet-mat eo gant ar re a studi an amzer just a-walc'h rak gleborek ha brumennek e vez eno alies. Ur savlec'h meteorologiezh zo bet savet eno. Emañ Menez Augal war linenn disparti an dourioù a red war-du ar Mor Kreizdouar en un tu hag ar Meurvor Atlantel en tu all.
Brudet eo al lec'h ivez dre m'en deus roet bod da stourmerien guzh en amzer-dremenet : protestanted ("Camisards") en amzer ren Loeiz XIV pe paotred ar strouezh e-pad an Eil Brezel-bed. Gantañ ivez ez eus bet awenet meur a skrivagner gallek eus ar vro, evel André Chamson, Jean-Pierre Chabrol ha Jean Carrière.
Iron Man 2
Iron Man 2 a zo ur film skiant-faltazi amerikan sevenet gant Jon Favreau, diwar ur senario gant Justin Theroux, diazezet war an tudennoù comics bet krouet gant Stan Lee, Don Heck, Larry Lieber ha Jack Kirby. Produet eo bet ar film gant Marvel Studios ha Paramount Pictures. Ennañ e c'hoari Robert Downey Jr. (Tony Stark/Iron Man), Gwyneth Paltrow (Pepper Potts), Scarlett Johansson (Black Widow), Mickey Rourke (Whiplash), Sam Rockwell (Justin Hammer) ha Samuel L. Jackson (Nick Fury). Filmet eo bet ar film e miz Ebrel 2009
An istor
Er bed e oar an holl ez eo Tony Stark hag Iron Man un den nemetken. Daoust da c'houlennoù ar gouarnamant, ar gelaouennerien hag an dud dre vras e nac'h Tony Stark rannañ e ouiziegezhioù gant an arme amerikan, peogwir en deus aon e vefe laeret e vennozhioù gant torfedourien. Asambles gant Pepper Potts ha James « Rhodey » Rhodes e krou un emglev nevez.
Ira Gershwin
Ira Gershwin (Israel Gershowitz e anv ofisiel), bet ganet e New York, Stadoù Unanet Amerika hag aet da Anaon e Beverly Hills (Kalifornia) (6 a viz Kerzu 1896 - 17 a viz Eost 1983), a oa ur saver kanaouennoù. Gant e vreur, ar soner ha pianoour George Gershwin, en devoa skrivet meur a ganaouenn deuet da vezañ brudet-meurbet er Stadoù-Unanet hag er bed-a-bezh, I Got Rhythm, Embraceable You, The Man I Love ha Someone to Watch Over Me en o zouez.
Anthus hoeschi
Anthus hoeschi a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.
Stad emveliek
Damani peb stad war he foplañs hag he zerouer a ziskouez ur stad emveliek, lavaromp ur stad souveren. A-hend-all e krog da vezañ dindan levezon ur stad all pe un nerzh, kreñvoc'h o youl. Gallout a ra ur stad emveliek bezañ hep bezañ bet aotreet gant stadoù all, diaesoc'h avat an hini eo keit evit ar feurioù-emglev etrebroadel hag an darempredoù (sport, ekonomiezh, politikerezh etrebroadel) : Taiwan.
Un flambeau, Jeannette, Isabelle
Un flambeau, Jeannette, Isabelle zo ur ganaouenn Nedeleg e galleg, a vije eus Provañs, 3/8 pred dezhi.
Stad emveliek
=Pennadoù nesañ=
Anthus hoeschi
Annez
Bevañ a ra ar spesad en Afrika ar Su (menezioù Drakensberg e kreisteiz Lesotho),.
Un flambeau, Jeannette, Isabelle
Ne seblant ket bezañ ur ganaouenn relijiel, met ur ganaouenn da lakaat an dud da zañsal.
Stad emveliek
Suverenitet
Juan Fernández de Navarrete
Juan Fernández de Navarrete (Logroño, 1526 - Toledo, 1579), anavezet ivez evel Navarrete el Mudo, dre ma oa mut, a oa ul livour spagnol en amzer ar roue Felipe II.
Un flambeau, Jeannette, Isabelle
Kanaouenn
Div vaouez a sav da vont da noz da welout ur vamm yaouank hag he bugel nevez c'hanet, Mari hag ar Mabig Jezuz, met ret eo dezho diwall d'ober trouz.
Komzoù
thumb|400px| Le Nouveau-Né [[Georges de La Tour, c. 1645 Mirdi an Arzoù-Kaer, Roazhon ]]
Kanerien
Kanet eo bet gant meur a ganer:
Doare saoznek
Lakaet eo bet e saozneg en XVIIIvet kantved, hag anvet "Bring a Torch, Jeanette, Isabella".
Sirystes
Sirystes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1860 gant an daou evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906) ha Ferdinand Heine (1809-1894).
O c'havout a reer e Kreiz (Sirystes albogriseus hepken) ha Suamerika, daou (2) isspesad dezhe en holl.
Konomor
Conomor, pe Konomor (Cunomorus e latin), pe c'hoazh ar stumm a-vremañ Konveur, a vije bet roue e Breizh war-dro ar pe. Ren a rae e Poc'her, ha marteze e Domnonea, da lavarout eo en hanternoz Breizh, ha marteze ivez ec'h astenne e c'halloud betek aod ar c'hreisteiz.
E anv
Tostaat a c'haller e anv ouzh an anv kembraek Cynmawr, pe Cynfawr (a-wechoù Cynfor). Krediñ a reer e c'hall bezañ ul lesanv roet d'ar roue Marc'h, roue en div Domnonea.
Kavet e vez an anv Konveur e-barzh an anv parrez Plougonveur, met da brouiñ eo ez eus d'ober amañ gant anv ar roue Konveur-Konomor. Moarvat ez eus bet meur a zen o tougen an anv pe al lesanv-se, trawalc'h e oa moarvat bezañ a lignez roueel evit se.
Istor
Gant Gregor Teurgn ez eus anv eus Chonomor er bloavezh 550 evel gwarezour mibien Gwereg Iañ, roue Bro-Ereg, pe Bro-Gwened.
Ar c'hont Chanao (Kanao Iañ a vo roue war-lerc'h e dad), kont ar Vrezhoned, a oa breur da Macliauus (Macliau), a vo eskob Gwened), ha fellout a rae dezhañ lazhañ e vreur a nac'he touiñ bout feal dezhañ, evel m'en doa lazhet e dri breur all. Hag aet Macliau da repuiñ da lez Conomor. Kontañ a ra Gregor un dro gamm graet gant Konomor da soudarded Kanao. Conomor, a ouie oa an dud war e lerc'h o tostaat, a guzhas anezhañ dindan an douar en ur c'hav hag a savas ur grugell warnañ hervez ar boaz, hag un toull ennañ ma c'halle Macliau analat. Pa erruas ar varc'hegerien e lavaras dezho: Amañ emañ Macliau, marvet ha beziet amañ. Hag ar re all, laouen o klevout ar c'heloù, hag a ev war ar grugell end-eeun. Ha mont da gas ar c'heloù d'ar breur (Kanao) e oa marv Macliau ; pa glevas an dra-se e lakaas Kanao e grabanoù war ar rouantelezh a-bezh... Macliau a zifoupas neuze a-zindan an douar, ha mont da Wened. Eno e voe kerniet ha graet eskop.
E 560, Chonoobro (pe Chonober pe Chonoo), kont ar Vrezhoned ivez, en dije droet repu d'ur priñs, Chramne, hag a oa mab d'e enebour ar roue frank Hlotar Iañ. Setu ma teuas un armead Franked war e lerc'h, a dapas an tec'hour, a grougas anezhañ, ha devet e voe e gorf, hini e wreg ha re e verc'hed, en ul lochenn. Lazhet e voe Conomor-Chonober en un emgann e Brelevenez (Mor-Bihan), pe er Releg e Plouneour-Menez.
Mojenn ar Roue kriz
Un den kriz-meurbet eo Konomor er mojennoù. Lazhañ a ra e wragez kerkent ha bugale gante. Hervez ar vojenn e vije bet diouganet dezhañ e vije bet lazhet gant e vab ha strivañ a reas d'en em zizober diouzh kement mab a oa ganet dezhañ. Ar bugel diwezhañ a oa Trifina (santez a orin eus Sikilia) a oa merc'h da Gwereg Iañ, ha c'hoar da g-Kanao Iañ ha da v-Macliau. Gwilioudiñ a reas-hi ha genel Treveur. Gourc'hemenn a reas Konomor e zibennañ. Poltred ar roue kriz ha droug a vez taolennet e Buhezioù ar Sent bet skrivet 5 kantved goude e varv a ziskouez splann n'en doa ket brud vat e-touez ar venec'h gristen. Hervez lenneien zo e c'hellfe dont ar vrud-se dre ma vije chomet feal ar roue Konomor da feiz gozh ar gelted ha n'en doa ket asantet heuliañ ar relijion kristen.
Krediñ a ra lenneien zo e c'hallfe bezañ ar roue Marc'h e mojenn Tristan hag Izold, hag ivez Paotr e varv glas ar c'hontadennoù. Adkavet ez eus bet roud eus ur roue Conomor e Kerne-Veur ha gallout a rae e rouantelezh en em astenn en daou du da Mor Breizh.
Margarete Elisabeth von Leiningen-Westerburg
Margarete Elisabeth von Leiningen-Westerburg (1604 - 1667), kontez Leiningen ha rejantez Hessen-Homburg.
He buhez
merc'h e oa d'ar c'hont Christoph von Leiningen-Westerburg (1575–1635) ha da Anna Maria Ungnad, itron Weissenwolff (1573–1606).
Dimezet e voe en Eost 1622 en Butzbach d'al Landgraf Friedrich Iañ von Hessen-Homburg.
He bugale
Margarete Elisabeth he deus bet bugale:
Tredegar
Tredegar zo ur gêr eus su Kembre, e kornad Blaenau Gwent. E kontelezh Sir Fynwy e oa gwechall. Emañ 33 km diouzh Kêrdiz ha 27 km diouzh Casnewydd.
Istor
Unan eus kevell an Dispac'h Greantel e su Kembre e voe Tredegar e dibenn an. E 1778 e voe savet an uhelforn gentañ gant Thomas Atkinson ha William Barrow, daou zen hag a oa deuet eus Londrez. Evit eztennañ ar glaou a oa ezhomm evit an uhelforn e voe digoret mengleuzioù e daou lec'h, Bryn Bach ha Nant-y-bwch. Mengleuzioù kentañ ar c'hornad e oant.
Tud brudet
Brudet eo Tredegar dre m'eo eno e krogas politikourien anavezet gant o buhez dilennidi : Aneurin Bevan, a savas an National Health Service e Breizh-Veur pe Neil Kinnock ha Michael Foot, a voe kentañ ministr o-daou. Eus Tredegar ivez e teu Nicky Wire, a son er strollad Manic Street Preachers, kenkoulz hag ar skrivagner ha saver-filmoù Patrick Jones pe ar golfour Bradley Dredge.
Río Negro (Patagonia)
Ar Río Negro (stêr zu e spagnoleg) zo ur stêr vras en Arc'hantina he deus roet hec'h anv da broviñs Río Negro. E mapudungun e reer Curu Leuvu anezhi.
Dont a ra ar Río Negro eus kember div stêr all, al Lemay hag an Neuquén, en em gav asambles e-kichen kêr Neuquén. Redek a ra dre broviñs Neuquén da gentañ, hag e proviñs Río Negro goude-se. 635 km eo hed ar Río Negro hag en em deurel a ra er Meurvor Atlantel e-kichen kêr Viedma. En he lodenn izelañ e talvez ar stêr da verkañ ar vevenn etre proviñs Río Negro ha proviñs Buenos Aires.
Pa vez lakaet a-gevret ar stêrioù Neuquén ha Negro e taper un hed a 1,066 km en holl eus an eien betek ar mor. Kenstur pe dost gant an Neuquén-Negro emañ ar Río Colorado, a zo o redek etre 50 ha 100 km en norzh dezho.
Mae West
Mae West, bet ganet Mary Jane West e Brooklyn (Stadoù-Unanet Amerika) d'ar 17 a viz Eost 1893, hag aet da Anaon e Los Angeles (Kalifornia) (SUA) d'an 22 a viz Du 1980, a oa un aktourez stadunanat.
Bezañ e voe, adalek 1920 betek 1940, ur gwir sex symbol en abeg d'he c'horfadur hep e bar. Awenet-mat gant ment he bruched e reas nijerien stadunanat an Eil Brezel-bed Mae West eus ar jiletenn-saveteiñ a zougent d'an ampoent.
San Pietro Infine
San Pietro Infine zo ur gumun eus Italia, e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
San Cipriano d'Aversa
San Cipriano d'Aversa zo ur gumun eus Italia, e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Feletto
Feletto zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Fernão de Noronha
Fernão de Noronha, anvet ivez Fernando de Noronha, pa oa Fernão de Loronha e wir anv (war-dro 1470 - Lisboa, war-dro 1540), a oa ur moraer portugalat eus ar. E anv en deus roet d'an Inizi Fernando de Noronha.
Ergerzhout a reas douaroù nevez Brazil evit roue Portugal. Roet e voe dezhañ Inizi Fernando de Noronha evel gopr eus e labour evit ar gurunenn.
E vuhez
Fernão de Loronha a oa ur Yuzev portugalat troet da gristen (cristão-novo). Mab e oa da Martim Afonso de Loronha, ha breur d'ur Martim Afonso de Loronha all, kloareg en Urzh ar C'hrist (Portugal), uhelaet en noblañs o-daou ha pep a ardamez nevez savet dezho.
A-benn 1500 e oa Fernão de Loronha marc'hadour bras e Lisboa, ha kenskriver e oa gant Jakob Fugger, an arc'hantour alaman bras eus Augsburg. E 1504 e skrive ar roue Manuel Iañ Portugal e oa Loronha ur marc'heg eus an tiegezh roueel (cavaleiro da nossa casa). Souezhiñ a c'haller o welout pegen uhel e oa degouezhet pa veze heskinet betek ar pinvidikañ yuzevien e Portugal neuze : her mar ebet en devoa harperien vat. Distummadur e anv zoken, eus Loronha da Noronha a c'hallfe bezañ bet graet a-youl-gaer, da heuliañ kredenn an dud a soñje e c'hallje bezañ bet liammet ouzh an tiegezh Noronha, unan eus an uhelañ tiegezhioù e Portugal neuze, a orin eus Kastilha, goude ma n'eus tamm prouenn ebet e vije darempred ebet etre Loronha ha Noronhas.
Goude ma oa bet dizoloet brazil gant Pedro Álvares Cabral e 1500, e voe kaset moraerien all e 1501 gant ar roue da weladenniñ aod Brazil ha da sevel kartrennoù anezhi. N'ouzer ket piv a oa e penn ar veaj, met Amerigo Vespucci a oa en o zouez, ha skrivañ a reas un danevell eus ar veaj.
Eured
Dimeziñ a reas da Violante Rodrigues de Noronha. O mab Diogo de Noronha de Andrade a zimezas da Aldonça de Mendonça, merc'h da João Pestana Pereira, aotrou ar Morgado da Lourinhã, ha d'e bried Violante Pessanha, ha bugale dezho.
Jacqueline Giladorni
Savet oa bet e 1961 gant Jacqueline Giladorni "l'Oeuvre D'assistance aux Bêtes d'abattoir" (Oberenn sikour al loened e lazhtiez). Evit difenn d'al loend da c'houzañv ha sikoure gant tud brudet (Edith Piaf, Brigitte Bardot) he doa kabalet a benn kaout ul lezenn a-benn rediañ al lazhtiez d'badaouennin al loened araok diwadañ anezho.
Goude kabalennoù kelaouenniñ gant ar pobl hag ur sinadeg voe aet ar maout-gourenn gant an OABA (OSAL). Rediet voe al lazhtiez da badaouiñ al loened. (dre skein ouzh ar penn pe ar poull-kil (a vechou gant ur bazh-lazhañ) tredan-narkoz pe ahuniñ gant aezh)
D'an 16 a viz Ebrel 1964 vo lezennet (e Bro C'hall) e vo ret d'al loened bezañ diveiz d'ar c'houlz da vezañ diwadet. Bev a chomo al loened memestra a-benn aotraat ar gwad da vont kuit eus kig al loened.
Tri nemeden a zo bet savet: ar sakrifisoù, boserezh an ti feurm a benn aotraat d'ar saverien da zebriñ o loened, hag evit ar boserezh rediet kenañ.
Aspach-le-Haut
Aspach-le-Haut (en alemaneg :Eweràschbàch) a oa ur gumun eus Elzas, e kanton Cernay, e Haut-Rhin.
Bodet e oa gant Michelbach d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Aspach-Michelbach.
Fenestrelle
Fenestrelle zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Atol das Rocas
An Atol das Rocas (atoll ar c'herreg e brezhoneg) zo un atoll er Meurvor Atlantel, 267 km er biz da gêr Natal hag aod stad Rio Grande do Norte m'eo stag outi ent-velestradurel, ha 145 km er c'huzh-heol da Enezeg Fernando de Noronha, ha perc'hennet gant Brazil. Div enezennig a ya d'ober douar an atoll-se. Uhel eo goueled ar meurvor tro-dro, maz-eo ul lec'h dañjerus d'ar voraerien.
An inizi
Setu anv an div enezenn: en holl, ur gorread a 0,36 km².
Istor
War ar c'hentañ kartenn eus Brazil ar Planisfério de Cantino, eus 1502, e oa merket anv an Atol das Rocas. Ur meneg all eus ar Rocas a zo bet lakaet war gont an Amiral Dario Paes Leite, a zeskrivas peñse nev ar verdeadenn kaset gant ar moraer portugalat Gonçalo Coelho (1451-1512) a-hed aod Brazil, e 1503,. Daoust ma oa anavezet abaoe ar XVIvet kantved ne gaver kartenn ebet eus ar Rocas a-raok 1852, savet gant ar c'habiten Phillip Lee, hag anvet Baixo das Rocas pe Baixo das Cabras. Enez Rocas a voe graet un atoll anezhi e 1858, gant ar c'homandant Vital de Farias. Hag ar c'hentañ naturoniour a reas meneg anezhi e voe Jean de Léry, e 1880.
Mirva
Ur mirva natur eo an enez abaoe 1979 hag enskrivet eo war listenn Glad bedel an UNESCO abaoe 2001. Diwallet eo gant ar Reserva Biológica Atol das Rocas.
Domingo Tejera
Domingo Tejera, bet ganet d'an 22 a viz Gouere 1899 e Montevideo (Uruguay) hag aet da Anaon d'an 30 a viz Mezheven 1969 er memes kêr, a oa ur melldroader etrebroadel uruguayat (difenner e bost dezhañ war an dachenn).
Chomet e oa da c'hoari, a-hed e vicher, en Uruguay :
Ugent gwech en devoa douget krez La Celeste etre 1922 ha 1932, hep merkañ pal ebet.
Copa América
Kemeret en devoa perzh Domingo Tejera e pevar dalc'h hag aet ar maout gantañ e 1920 hag e 1926 hep c'hoari munutenn ebet e-kerzh ar c'henstrivadegoù !
Ezel e oa eus skipailh Uruguay pa voe renket da eil e 1927. C'hoariet e voe an holl grogadoù en Estadio Nacional del Perú (Lima) ha sed amañ da-heul ar re en devoa kemeret perzh enne :
C'hoarioù Olimpek hañv
Ezel e oa eus ar skipailh a yeas ar vedalenn aour gantañ da-geñver C'hoarioù Olimpek hañv 1928 (en Amsterdam, Izelvroioù). N'en devoa c'hoariet krogad ebet.
Kib vell-droad ar bed
Kemeret en devoa perzh en un dalc'h hepken :
San Felice a Cancello
San Felice a Cancello  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Morro Dois Irmãos
Morro Dois Irmãos, pe torgenn an daou vreur e brezhoneg zo un anv roet da zaou lec'h e Brazil
Conopias
Conopias a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1860 gant an daou evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906) ha Ferdinand Heine (1809-1894).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreiz (Conopias albovittatus hepken) ha Suamerika, c'hwec'h (6) isspesad dezhe en holl.
Elzas Uhel
Elzas Uhel eo lodenn kreisteisañ Elzas. Dre vras e klot gant an departamantoù gall Haut-Rhin ha Territoire de Belfort. Gant Elzas Izel ha Republik Mülhausen (a oa ur stad dieub en Elzas Uhel ken na voe staget ouzh Bro-C'hall e 1798), eo unan eus rannoù istorel Elzas.
Larry Libertore
Lawrence Paul "Lightning" Libertore Jr., ganet d'an 18 a viz Du 1939 hag aet da Anaon d'ar 25 a viz Kerzu 2017, a oa ur c'hoarier mell-droad amerikan. Goude-se e oa bet gwerzher gladel e Lakeland (Florida) ha goude-se e oa bet kuzulier gwir war ar glad evit Stad Florida.
Buhez prevez
Dimezet e oa bet gant Marla Deniece Jones ha tri bugel o doa bet: Lisa, Christy, ha Larry III. Ezel e oa eus ar strollad Demokrat.
Kevala
Kevala zo bras niver e sterioù tost en ekonomiezh, arc'hant ha kontouriezh.
En arc'hant ha kontouriezh e tiskouez pezh zo savet evit kregiñ pe delc'her un afer.
En ekonomiezh klasel e tiskouez unan eus an teir elfenn broduiñ.
San Gregorio Matese
San Gregorio Matese zo ur gumun eus Italia, e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
San Nicola la Strada
San Nicola la Strada zo ur gumun eus Italia, e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Domingo
Domingo zo un anv-badez spagnolek.
Gerdarzh
Dont a ra an anv-badez eus an anv-gwan latin domenicus, hag a zo d'an aotrou (kompren an aotrou Doue), diwar-se e vez troet a-wechoù gant mab doue.
Lec'hanvioù
Domingo (nombre)
Hamars
Hamars a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant 4 c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Le Hom.
Melestradurezh
left|thumb|An ti-kêr
CoroCoro Comic
CoroCoro Comic (japaneg : コロコロコミック) a zo ur magazin manga kodomo (evit paotred 6-15 vloaz) embannet bet miz gant Shōgakukan. Krouet eo bet d'ar 15 a viz Ebrel 1977. A5 eo e vent, 440 yen e koust an niverenn hag alies e vez ennañ ouzhpenn 800 pajennad. Mangaoù bet embannet ennañ evel Doraemon ha Pokémon a zo deuet da vezañ brudet-tre e Japan. Daou vagazin damheñvel anvet Bessatsu CoroCoro ha CoroCoro Ichiban! a zo ivez, embannet e vezont bep daou viz.
Istor
Krouet eo bet e 1977 evit embann Doraemon, hag a zo unan eus mangaoù brudetañ Japan. Lidet eo bet 30vet deiz-ha-bloaz ar magazin gant aozañ un diskouezadeg e Mirdi Etrevroadel ar Manga e Kyoto. E CoroCoro e vez graet alies bruderezh evit c'hoarioù ha c'hoarioù video diazezet war mangaoù embannet ennañ. Ar c'hoari Game Boy anvet Pocket Monsters: Blue a voe gwerzhet dre ar magazin nemetken er penn-kentañ, ar pezh a lakaas ar gwerzhañ da greskiñ. E-touez ar c'hoarioù bet brudet er magazin emañ ivez Radio controlled car, Mini 4wd (gant Tamiya), Family Computer (Nintendo Entertainment System), Super Famicom (Super NES), Game Boy (gant Nintendo), Beyblade, B-Daman (gant Takara) ha Bikkuriman (gant Lotte).
Notennoù
<References />
Copahue
Ar menez Copahue a zo ur menez-tan war an harzoù etre Rannvro ar Biobío, e Chile, ha proviñs Neuquén, en Arc'hantina.
Fiano (Piemonte)
Fiano zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Foglizzo
Foglizzo zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
San Juan (proviñs)
Div broviñs zo anvet Proviñs San Juan, pe Provincia de San Juan hervez ar spagnoleg:
San Potito Sannitico
San Potito Sannitico zo ur gumun eus Italia, e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Morro Dois Irmãos (Fernando de Noronha)
Morro Dois Irmãos eo an anv roet da ziv garreg er baía de Sancho en Inizi Fernando de Noronha e Brazil, er Meurvor Atlantel.
Théophile Thoré-Burger
thumb|Théophile Thoré luc'hskeudennet gant [[Nadar e-tro 1865]] Étienne-Joseph-Théophile Thoré, lesanvet William Bürger, ha Théophile Thoré-Bürger (23 a viz Even 1807 e La Flèche – 30 a viz Ebrel 1869 e Pariz) a oa ur c'hazetenner hag ur buruteller arzoù gall. A-drugarez dezhañ eo e voe dizoloet en-dro oberenn Vermeer.
E vuhez
Alvokad e oa. E miz Meurzh 1848 e krouas ar gazetenn bemdeziek La Vraie République, hag a voe berzet buan a-walc'h gant Cavaignac. E miz Meurzh 1849 e krouas Le Journal de la vraie République : burevioù ar gazetenn a voe distrujet d'an 13 a viz Even 1849. Thoré a rankas divroañ hag ez eas da Vrusel. Eno eo e tibabas an anv-pluenn William Bürger. Distreiñ a reas da Frañs goude distaoliadeg ar 15 a viz Eost 1859.
Er bloavezhioù 1830 en doa staget gant ar vicher buruteller arzoù. Sevel a reas a-du gant ar realouriezh, hag e tifennas laborioù livourien evel Jean-François Millet ha Gustave Courbet. E 1866 e lakaas embann un heuliad tri fennad er Gazette des beaux-arts, ma tisplege penaos en doa dizoloet oberenn Vermeer. E 1842, p'edo o weladenniñ ur mirdi e Den Haag, e welas Gwel eus Delft, gant an anv Vermeer. Er bloavezhioù goude e kavas un oberenn all en un dastumad prevez : Ur servijourez o skuilhañ laezh (Plac'h al laezh).
E-pad e vloavezhioù en harlu ez eas war glask oberennoù Vermeer. Ul lodenn anezho a oa anavezet, met roet da livourien all evel Pieter de Hooch. En holl e kavas 70 oberenn diwar zorn Vermeer. Hiziv an deiz e ouezer ne chom nemet 35 livadur bet savet gant Vermeer (en holl en dije livet war-dro 45 taolenn). Dont a reas a-benn memestra da anavezout div drederenn eus livadurioù Vermeer.
Aerlestr
Nijal a ra an aerlistri ; karbedoù war nij int ha meur a unan zo : nijerez pe karr-nij, biñsaskell, plaverez, baloñs, hag all. Bleniet int gant ul loman, ul lod anezho a c'hall bezañ pellgontrolet avat (evel an dronoù ha kirri-nij zo).
Mont a reont en aer oc'h implijout ur c'heflusker, pe o flojeal en avel evel ur c'hwezigell, pe c'hoazh o plavañ evel un erer. Aerlistri-brezel a c'hwist betek 3.200 km / eur.
Florence Drénou
Florence Drénou zo skolaerez divyezhek e Langedig. Savet he deus ul levr evit ar vugale, Skol Kael, skeudennet gant Fañch ar Ruz,.
Jodie
Jodi pe Jodie pe Jody, zo berranvioù saoznek a vez graet eus paotred koulz ha merc'hed.
Kemer a ra lec'h an anvioù-badez gwirion Joseph, Joel, Jude, Judith, Joan, hag ivez Jo.
N'eo ket anavezet evel anv-tiegezh.
Santa Maria a Vico
Santa Maria a Vico zo ur gumun e proviñs Caserta, e Campania.
Margarethe von Hanau
hag ivez:
Monthly Shōnen Sunday
Monthly Shōnen Sunday (japaneg : 月刊少年サンデー), anavezet ivez gant an titl Get the Sun (ゲッサン) a zo ur magazin manga shōnen miziek embannet e Japan gant Shōgakukan abaoe an 12 a viz Mae 2009. Ur magazion evit krennarded ha tud tro-dro 20 vloaz eo (evel lennerien Monthly Shonen Jump). Krouidigezh ar magazin a oa bet embannet e miz C'hwevrer 2009. Hayashi Masato, hag a zo e penn Weekly Shōnen Sunday, a zo ivez e penn Monthly Shōnen Sunday.
E-touez ar vangakaed a grogas da lakaat embann o labour er magazin emañ Yellow Tanabe, Mitsuru Adachi ha Kiyohiko Azuma.
Frassinetto
Frassinetto zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Sant'Angelo d'Alife
Sant'Angelo d'Alife zo ur gumun eus Italia, e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Marc'harid Danmark
Marc'harid Danmark zo anv meur a briñsez.
Hōshō (douger kirri-nij)
An Hōshō (鳳翔, "Ar feniks o nijal") a voe ar c'hentañ douger kirri-nij lakaet e servij en istor Mab-den. Bez e oa ivez ar c'hentañ bag seurt-se implijet gant Morlu Impalaeriezh Japan. Ar vag, lakaet er servij e 1922, a voe implijet evit taolioù-arnod a-fed dafar, teknikoù liammet gant ar c'hirri-nij. Klasket e oa bet douaroù ha dibradañ kirri-nij eus ar vag. Ouzhpenn-se e oa bet klasket sevel kadoniezhoù brezel liammet gant an nevezintioù degaset gant ar seurt bigi nevez war an dachenn emgann. Ar vag a oa bet ur vammenn dedennus-tre evit Morlu impalaeriezh Japan. Dre al lañs roet gant an Hōshō ha gant kuzulioù ar vleinerien kirri-nij e oa bet gwellaet ar vag dre tennañ lodennoù hag a rae skoilh war ar pont nij e 1924.
La Glu (film, 1913)
La Glu zo ur film mut, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour gall Albert Capellani e 1913.
Hōshō (douger kirri-nij)
An Hōshō gant e strollad nij en devoa kemeret perzh e gwallzarvoud Shanghai 1932 hag e-penn kentañ ar brezel Sina-Japan e fin ar bloavezh 1937. E-pad an div stourmadenn-se, an douger kirri-nij en devoa roet harp da Lu Impalaeriezh Japan war-zouar. Sikouret en devoa da dalañ kirri-nij brezel Nijlu Broadelour Sina. Bihan e oa ar vag hag ouzhpenn-se ne oa nemet 15 karr-nij brezel war bourzh setu perak ne oa ket bet bras an efedoù war an dachennoù emgann. Lakaet e oa bet ar vag en adarmead pa oa distroet e Japan eus Sina hag e 1939 e voe troet da bag gourdoniñ. E-pad an Eil Brezel-bed an Hōshō en ddevoa kemeret perzh en Emgann Midway e Miz Even 1942 gant ur roll a eil. Goude an emgann drastus evit Japan, e voe adkaset an douger kirri-nij evel bag gourdoniñ ha dreistbevañ a raio peurest ar brezel gant nebeut drastoù dre an dagadennoù dre aer. Goude ar brezel e voe troet d'ur vag dezougen, dindan nav beaj e voe dezouget 40 000 soudard ha trevour japanat eus an douaroù tramor etrezek Japan. An Hōshō a voe distrujet e Japan e penn kentañ ar bloavezh 1946.
La Glu (film, 1913)
Daou zoare all a oa bet savet e 1927 gant Henri Fescourt hag e 1938 gant Jean Choux (La Glu (film, 1938)). Ur film berr a oa bet sevenet e 1907 gant ar filmaozerez Alice Guy hag unan hir e 1908 gant an Italian Giovanni Pastrone ivez, La glu an titl anezhe.
An danvez
Hoalañ ar wazed a oar ober Fernande (pe La Glu diouzh he lesanv). Goude dimeziñ d'an doktor Paul Cézambre, hag eñ koshoc'h egeti, e torr he gwalenn par ma c'hell. Mont a ra dioutañ da vont da Vreizh e-lec'h ma ra hec'h annez er Groazig. Eno e ra d'ar pesketaer yaouank Marie-Pierre kouezhañ e-barzh he rouedoù dezhi ken ma soñj-eñ mont diouzh e vamm, e zanvez pried hag e vignoned. Lazhet eo Fernande/La Glu gant mamm Marie-Pierre.
Hōshō (douger kirri-nij)
Goude an Eil Brezel-bed
An Hōshō a voe lakaet dindan sujidigezh ministrerezh an diabarzh d'an 31 a viz Eost. Distrujet e voe en Osaka etre an 2 a viz Gwengolo 1946 hag ar 1añ a viz Mae 1947 gant an embregerezh sevel bigi Kyôwa.
Ar Pifer
Ar Pifer zo un daolenn diwar zorn al livour gall Edouard Manet e 1866, hiziv e Mirdi Orsay.
Margarete von Alertshausen
Margarete von Alertshausen, anavezet evel Die Große Margarete, (war-dro 1600 - diskar-amzer 1629), a oa ur sorserez eus Alertshausen, e kontelezh Wittgenstein (hiziv e Nordrhein-Westfalen).
Frossasco
Frossasco zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
San Prisco
San Prisco zo ur gumun e proviñs Caserta, e Campania.
Elzas Izel
Elzas Izel eo lodenn hanternosañ Elzas. Dre vras e klot gant an departamant gall Bas-Rhin. Gant Elzas Uhel ha Republik Mülhausen (a oa ur stad dieub en Elzas Uhel ken na voe staget ouzh Bro-C'hall e 1798), eo unan eus rannoù istorel Elzas.
Izel eo Elzas Izel dre ma'z eo bro naoz izelañ ar stêr Ill, he deus roet hec'h anv da Elzas, bro an Ill.
Implijet eo bet an droienn entre 1648 ha 1789, a-raok krouidigezh an departamantoù gall Bas-Rhin ha Haut-Rhin a voe diverket gante an anv Elzas diwar ar c'hartennoù.
Hypsipetes amaurotis
Hypsipetes amaurotis a zo ur spesad bulbuled eus ar c'herentiad Pycnonotidae.
Boued
Bevañ a ra diwar hugennoù a bep seurt ha delioù legumaj.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daouzek isspesad anezhañ en un takad hag a ya eus Japan da hanternoz Filipinez :
Bing Crosby
thumb|right|Bing Crosby e [[1942]] Bing Crosby (Harry Lillis Bing Crosby, Jr. diouzh e anv gwir), bet ganet e Tacoma (Washington) d'an 3 a viz Mae 1903 hag aet da Anaon en Alcobendas (Madrid, Spagn) d'ar 14 a viz Here 1977, a oa un aktour hag ur c'haner stadunanat.
Régine Deforges
Régine Deforges, bet ganet d'ar 15 a viz Eost 1935 e Montmorillon (Vienne) ha marvet d'an 3 a viz Ebrel 2014 e Pariz, a oa ur skrivagnerez c'hall hag un embannerez levrioù. Difenn a rae gwirioù ar maouezed ivez.
Proviñs San Juan (Arc'hantina)
San Juan zo unan eus teir froviñs warn-ugent Arc'hantina, e rannvro Patagonia Arc'hantina, harp ouzh an Andoù.
Lennegezh pers
Stad a vez graet eus al lennegezh pers gant Iraniz evel gant an estrañjourien. Implijet e vez ar perseg abaoe ouzhpenn 2500 vloaz ha lezet en deus roudoù en istor ar gomz skrivet. A-drugarez da varzhed evel Hafez, Molana (Rumi), Nizami, Omar Khayyam, ha Ferdowsi e vez priziet-bras barzhoniezh Iran er bed a-bezh, gant he barzhonegoù hag he c’hanaouennoù kaer-meurbet.
Proviñs San Juan (Arc'hantina)
San Juan (Arc'hantina) eo anv ar gêr-benn. Treuzet eo gant ur stêr, ar Río San Juan‎.
Lennegezh pers
که ایران بهشت است یا بوستان
Battlefield 1942 : Armoù-kuzh
Battlefield 1942 : Armoù-kuzh a zo un ouzhpennadur d'ar c'hoari tenn diaz Battlefield 1942 kentañ hini an heulienn Battlefield Serie. An anv orin a zo Battlefield 1942: Secret Weapons of WWII.
Rhynchocyclus
Rhynchocyclus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1860 gant an daou evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906) ha Ferdinand Heine (1809-1894).
Battlefield 1942 : Armoù-kuzh
Evel an ouzhpennadur en e araok Battlefield 1942 : Kampagn Italia ez eo ur c'hoari gant un aergelc'h a Eil brezel-bed.
Sevenet ez eo bet gant ar Studio Dice hag embannet gant Electronic Arts pe EA games d'ar 4 a viz gwengolo 2003.
Rhynchocyclus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Battlefield 1942 : Armoù-kuzh
Istor ar c'hoari
N'eus ket un istor resis o vont d'ober Battlefield 1942 : Armoù-kuzh. Da geñver Battlefield 1942 hag an ouzhpennadur Battlefield 1942 : Kampagn Italia ez eo bet lakaet ar pouezh gant an aozourien war an dudi. E toare ur film Amerikan ez eo an aergelc'h gant lodennoù fentus.
Lennegezh pers
"Ha pa soñjfed en Iran evel Eden pe evel Liorzh,
Battlefield 1942 : Armoù-kuzh
Istor ar c'hoari
Dre ar mekanikoù nevez degaset d'ar c'hoari ez eo kalz fonnusoc'h ritm an emgannioù.
Rhynchocyclus
O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, daouzek (12) isspesad dezhe en holl.
Feltre
Feltre a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
Lennegezh pers
eo fonnus amañ c’hwezh musk ar mignon, ar c’heneil."
Anna von Württemberg
Anna von Württemberg zo anv meur a briñsez:
Lennegezh pers
--Firdawsi
همه عالم تن است و ایران دل
Fonzaso
Fonzaso a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
Lennegezh pers
"Iran eo ar galon hag an hollved eo ar c’horf,
da-heul ar gomz-se ne sant ar barzh nag uvelded na keuz."
--Nizami
Anna Stolberg
* Anna II zu Stolberg (1504–1574), abadez Quedlinburg
Lennegezh pers
= Pennadoù nesañ =
fa:تاریخ ادبیات فارسی
Beatriz Kastilha
Beatriz Kastilha, pe Beatriz de Castilla e spagnoleg, a zo anv meur a rouanez pe briñsez eus Kastilha.
Battlefield 1942: The Road to Rome
Battlefield 1942: The Road to Rome, Battlefield 1942 : Kampagn Italia a zo un ouzhpennadur d'ar c'hoari tenn diaz Battlefield 1942 kentañ hini an heulienn Battlefield Serie. An anv orin a zo Battlefield 1942: Road to Rome.
Adkavet e vez ur wech c'hoazh an aergelc'h a Eil brezel-bed, ar wech 'mañ e vez kavet an tu da c'hoari Kampagn Italia.
An degasadennoù a zo da geñver kartennoù nevez, armoù nevez ha tuioù ouzhpenn.
Sevenet ez eo bet gant ar Studio Dice hag embannet gant Electronic Arts pe EA games d'ar 4 a viz C'hwevrer 2003.
Istor ar c'hoari
Ar c'hoari a vez ec'h istor e-pad Kampagn Italia etre gouere 1943 ha mae 1945. Ar gevredidi goude bezañ bet aloubet Afrika an norzh ha trec'het Afrika Korps Rommel a grog gant tagadenn Sikilia ha war-lerc'h gant mont etrezek an Italia.
Daou a du ouzhpennet
En Battlefield 1942: Kampagn Italia daou a du a zo bet ouzhpennet d'ar c'hoari orin o vont gant chom stag d'an Istor:
Liammoù
Film kinnig battlefield-1942 soñjal a raec'h e oa echu ar brezel?
Majas en el balcón
Majas en el balcón (Koantenned er balkon) zo un daolenn gant Francisco Goya, livet etre 1808 ha 1814. Enni e weler div goantenn (majas) en ur balkon, ha daou zen en diadreñv, houlierien marteze. War ziskouez emañ an oberenn er Metropolitan Museum of Art.
Istor
E miz Mae 1808, goude ma voe aloubet ar vro gant armeadoù gall Napoleon, e stagas Goya da verat raktresoù a bep seurt, hag ar majas en o zouez.
Garzigliana
Garzigliana zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Germagnano
Germagnano zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Antonio Padova
Fernando Martins de Bulhões, anavezet dreist-holl evel Sant Anton Padova pe Sant Anton Lisboa , ganet e 1195 e Lisboa ha marvet e 1231 e-kichen Padova, en Italia, a oa ur beleg frañsezat portugalat, anvet da sant e 1232, bloaz a-boan goude e varv, ha da Zoktor an Iliz e 1946.
Liv Ullmann
Liv Ullmann zo un aktourez norgeat ha renerez filmoù. Brudet eo bet er bed dre filmoù Ingmar Bergman.
Ponte nelle Alpi
Ponte nelle Alpi a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
M3 Stuart
An M3 Stuart, ent ofisiel Light Tank, M3 (tank lijer M3), a oa un tank lijer stadunanat implijet e-pad an Eil Brezel-bed. Dafaret e oa bet nerzhioù lu Bro-Saoz ha re ar C'Hommonwealth dre ar gevrat lend-lease a-raok ma vefe engouestlet ar Stadoù-Unanet Amerika er brezel. Ur wech er brezel e voe implijet gant nerzhioù lu SUA kement ha gant ar Gevredidi all betek fin ar brezel.
An anv saoznek roet d'an tank a oa tennet eus hini ar jeneral kengevreet stadunanat J. E. B. Stuart hag a voe implijet kement evit an M3 hag an doare nevesaet M5. E lu Bro-Saoz e oa lesanvet "Honey" ivez goude ma voe bet graet "She's a honey" eus an tank gant ur blenier saoz. Er servij evit Stadoù-Unanet Amerika e oa graet "Light Tank M3" ha "Light Tank M5".
Gant an tankoù Stuart e oa bet roet an tu da bourzhidi tankoù Amerika da welet ar c'hentañ emgannoù tank enep tank eus an Eil Brezel-bed.
Schwimmwagen
Ar Volkswagen Schwimmwagen pe VW 166 Schwimmwagen a oa un oto sevenet gant an ijinour Porsche. Un oto dour ha douar e oa savet adal diaz ar Volkswagen Käfer.
Arabat ez eo kemmekañ ar Schwimmwagen gant ar Volkswagen Kübelwagen.
Istor ar Schwimmwagen
Ar Schwimmwagen a zo bet produet 14 625 anezho e-kerzh an Eil Brezel-bed. Implijet ez eus bet darn anezho war Talbenn ar Reter, ul lodennig gant an Afrika Korps en Afrika an norzh ha nebeut-tre en Yougoslavia.
L'Inconnue (Maupassant)
L'Inconnue (Ar vaouez dianav) zo un danevell gant Guy de Maupassant, en 1885.
Anthus sokokensis
Anthus sokokensis a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Motacillidae.
L'Inconnue (Maupassant)
Istor
Da gentañ e voe embannet er gazetenn Gil Blas, d'ar 27 a viz Genver 1885. Adembannet e voe er bloaz-se en dastumad Monsieur Parent.
Anthus sokokensis
Annez
Kavout a reer ar spesad e koadegi aodoù gevred Kenya ha biz Tanzania.
L'Inconnue (Maupassant)
An danevell
Unan eus danevelloù "parizian" an oberour eo. E Pariz, war bont ar c'h-Concorde, en em gav ar baron Roger des Annettes gant ur vaouez dianav.
La Valle Agordina
La Valle Agordina a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
Pedavena
Pedavena a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
Juan Fernández el Labrador
Juan Fernández, lesanvet El Labrador a oa ul livour spagnol er, oberiant entre 1629 ha 1636, hag a reas naturioù divuhez dreist-holl.
Buhez peuzdianav
Juan Fernández zo un den peuzdianav. Gouzout a reer e veve pell eus lez ar roue, hag e live bleunioù ha frouezh, ha rezin dreist-holl. Hervez Antonio Palomino, en deus skrivet un nebeud linennoù diwar-benn «Juan Labrador Pintor Insigne», a soñje e oa bet kelennet gant Luis de Morales hag e oa marvet en Madrid, kozh-mat, war-dro 1600. Palomino a grede ivez e oa eus Extremadura, hep prouenn. A-benn ar fin n'hon eus nemet ur fed: en renabl dastumadeg kentañ Markiz Leganés, graet en 1655, ez eus meneg eus un «porcelana de uvas, dos búcaros, unas castañas y bellotas», lakaet war gont al «labrador de las nabas», meneg a gaver adarre goude (1660) en renabl madoù Ramiro de Quiñones, perc'henn teir zaolenn diwar zorn al «Labrador de las navas», pourchaset dre hanterouriezh ur marc'hadour taolennoù anavezet, Francisco Berges. Hennezh en deus roet da soñjal e oa genidik eus Las Navas del Marqués (Ávila), met navas zo ul lec'hanv a ra dave d'ur gêriadenn en ur c'hornad plaen ha hep gwez, kumun a-walc'h en div Gastilla, ken na c'haller ket kavout al lec'h resis en dun doare asur.
Leitir Ceanainn
Leitir Ceanainn (Letterkenny e saozneg) zo ur gêr eus gwalarn Iwerzhon, e kontelezh Dún na nGall. Brasañ kêr ar gontelezh eo, war-hed 50 km diouzh kêr Dún na nGall ha war-hed 25 km diouzh Doire, a zo e Norzhiwerzhon, er Rouantelezh Unanet.