cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Frankizouriezh
Ar frankizouriezh a ro ur pouez bras da wirioù an hinienn ha d'an ingalder a dro. Meur a stumm a frankizouriezh ez eus ha politikerezhioù liesek a ginnig. Unanet ez int, avat, gant o fennaennoù, en o zouez ar frankiz da soñjal hag da gomz, bevennadur galloud ar gouarnamant, ren al lezenn
Bonreizh Berlin
Bonreizh Berlin an 23 a viz Du 1995 (alamaneg : Verfassung von Berlin vom 23. November 1995, VvB) eo bonreizh Land Berlin. Degemeret e oa bet d'an 8 a viz Even 1995 gant kannaded Berlin, peurwiriekaet dre referendom d'an 22 a viz Here ha lakaet da dalvezout d'an 23 a viz Du. Ar vonreizh kent a oa bet degemeret d'ar 1añ a viz Gwengolo 1950 ha daoust ma oa sañset talvezout evit ar gêr a-bezh ne dalvezas e gwironez nemet evit Berlin ar C'hornôg betek unvanidigezh ar vro. 101 mennad a ya d'ober ar vonreizh, ha kemmet e voe 9 gwech betek 2006.
Bannoù Penn-ar-Bed
Bannoù Penn-ar-Bed : bannoù a voe krouet gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790. Setu roll kumunioù Penn-ar-Bed a voe lakaet da benn-bann : Brest, Karaez, Kemper, Kemperle, Landerne, Lesneven, Montroulez ha Pontekroaz. Gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost 1795) e voe lamet ar bannoù ; bodet e veze kuzulioù-kanton (ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton).
Skingomz
Istor ar radio
thumb|right|150px|Ur skingomzer kozh (1950) thumb|right|150px|Ur skingomzer arnevez ( e 2000) Ar skingomz a zo bet ijinet e penn-kentañ an. Hervez lod e oa ar media kentañ a oa gouest da dizhout an dud a-vilionoù.
Diaraogerien
Kavadenn ar radio zo un oberenn stroll, he doa kroget gant dizoloadenn ar gwagennoù tredanwarellek, gant kavadenn ar pellskriver, hag a zegouezhas da grouiñ an ardivinkoù kentañ evit kehentiñ hep fun :
Prouet eo bet gant Tesla ez eo ar sinal radio ur frekañs, he deus ezhomm ur c'haser hag ur paker. Tesla en doa disklêriet daou vreved e 1897, a oa bet nullet e 1904 en erbed da vMarconi.
E miz Here Eugène Ducretet a ra ar liammañ pellskriver hertzian kentañ etre an tour Eiffel hag ar Pantheon e Pariz, pevar c'hilometr pell an eil diouzh egile. D'an 8 a viz Du, e Madison Square Garden, Tesla a ginnig patrom ar vag pellurzhiet.
An implijoù kentañ
Al liamm kenwerzhel treuzatlantel kentañ a ya endro e 1907 etre Iwerzhon hag an Douar-Nevez.
Daou beñse brudet o deus diskouezet efedusted ar skingomz :
An Titanic a implij evit ar wezh kentañ ar c'hod SOS e 1912, 700 treizhad a zo saveteet gant ar vag Carpathia.
Goude ar brezel bed kentañ, e 1918, an embregerezh Telefunken he deus krouet eur skourr anvet Transradio, a verko an istor dre ziorren an treuzkas daoudu, e 1919. Savet he deus ur savlec'h bras e Batavia, a ya en dro gant ur galloudegezh bihan.
« An Ajañs kazetennenoù Treuzmeurvor » ha « Europa Radio » an Alamaned a implij ar memes teknologiezh. Er Stadoù-Unanet, e vo roet lañs d'an « Transradio Press Service » gant Herbert Moore, staliet e New York. E Bro-C'hall, « kompagnunezh hollek an THF » a gemer perzh e-barzh « Transradio Arc'hantina », a gorvo ar c'hehentiñ dre skingomz etrebroadel.
E miz Kerzu 1921 skingomz an Tour Eiffel a skign ar sonadeg kentañ gant ur skigner 900 W a hirder gwagennoù 2650m. Roet eo lañs d'ar BBC e 1922.
Adalek ar 6 a viz Du 1922 e vez aozet sonadegoù Radiola a zo o vont da lakaat ur publik ledan da zizoleiñ ar skingas. Ar skingasadennoù Radiola a zo sevenet a-drugarez d'ur post skingomz-tredan gant al labouradeg S.F.R (Kevredigezh Gall ar Skinbellgomz) e Levallois gant ur galloudegezh skingasadenn 2 gilowatt.
An eil brezel bed
Ar skin-merdeiñ, gant ar goniometr emgefreek e stern kroaziet, al LORAN, ar C'HONSOL, hag an DECCA. Ar skin-brellañ, lakaet e pleustr en eur mod sistematek war Skingomz Londrez Ar c'hodiñ gant ar c'hoder brudet Enigma lestr-splujerien alamanek. An talkie-walkie a servij d'ober liammoù skingomz a-bell en ur vont war droad.
Miliadoù a skingaser-skinbaker hezoug a ave ar gweturioù, kirri-nij ha batimantoù gourc'hemenn. Ar gudenn boueta e 12V ha 24V a zo diskoulmet dre an amdroer-dro "dynamotor" pe gant amdroerien daskrenañ ha treuzfurmerioù.
Ar skingomz a servij d'ober propaganda, evel skingomz ar Reich, GroBdeutscher Rundfunk, padal e vez selaouet ar BBC e-pad ar c'heulfe, hag a dreuzkas war ar skingomz Londrez keleier kodet davet ar Resistañs. Daou lugan a zo skignet dre ar BBC : « Radio Pariz a lavar gaou, Radio Pariz a lavar gaou, Radio Pariz zo Alaman. » gant Pierre Dac. « Amañ Londrez, ar C'hallaoued a gomz d'ar C'hallaoued... » ha « galv an 18 a viz Mezheven 1940 » gwall vrudet,gant ar Jeneral De Gaulle a lako ar skingomz da vont tre en Istor.
Ar bloavezhioù 1950
P'emañ gouest ar garourien skingomz da vezañ aveet gant miliadoù a gaserien hag a bakerien diglaset gant al lu, e-barzh an « dreistadoù », er « fug » en Alamagn hag e « command set » Amerika, diorren ar skingomz evit ur publik ledan a ya war-raok hag ar paker evit an holl a vez skoueriekaet.
Ur paker «  pep gwagenn » o c'holeiñ GB (Gwagennoù Bras), Gb (Gwagennoù bihan), Gbe (Gwagennoù berr) a vez e-barzh an holl diegezhioù. Ur gourheterodin eo, gant 5 pe 6 korzenn a stern reterabl diabarzh, un drobarzhell moned « pick-up » evit selaou an ervennigoù kentañ, ul lagad hud evit reizhañ fin ar frekañsoù, un dremm gant spilhenn ha sifelenn o ren ur fetisaer argemmenn klokaat, un talbenn gwiad ha koad gwerniset.
An dremm a verk anv ar chadennoù evel Radio Pariz, Pariz Inter, BBC, Radio-Luxembourg, pa vez diskouez ar chadenn rakdibabet gant ar spilhenn.
Ar pakerioù « pep red » hep treuzfurmer, zo skañvoc'h hag, a-drugarez d'ur re gorzennoù arbennik gant neudennoù a-steud dreist-holl, zo gouest da vezañ bouetaet gant ur red 110 V untu. Karterioù zo e Pariz o deus c'hoazh tredan gant ur red untu e 1950.
An tuellennoù munut a erlec'h an tuellennoù oktal, ar skingomzoù-karr zo krouet, gant un eñvoriñ ardivinkel eus ar chadennoù.
Ar skingomzer hiniennel (transistor)
thumb|Unan eus ar skingomzerioù hiniennel kentañ e 1959
Er bed micherel, an transistor a erlec'h an tuellennoù tamm-ha-tamm, ha da c'houde e vo posupl ober gant an amred enframmet, fiñvus. Istor ar skingomz a zeu da vezañ hini skingomz arnevez.
Pennadoù kar
Skingomz vrezhonek
785
Diwar-benn bloavezh 785 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 785
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 785
Lur Biafran
Al lur biafran a oa moneiz riez disranner Biafra etre 1967 ha 1970.
Talvoudegezh ebet en-doa er-maez Biafra. Ar bilhedoù kentañ bet moulet a oa re 5 shiling hag unann lur. E 1969 e kognas ar stad un heuliad a bezhioù en aluminium (3 pence, 6 pence, 1 shilling ha 2.5 shilling) hag e 1968 voulas un heuliad arall a vilhedoù (5 shilling, 10 shilling, £1, £5 ha £10)
Gwaz
Ur gwaz a c'hall bezañ :
Ethymologiezh
Gwaz a za eus ar galianeg uassos a dalva mevel, pe un den hualet. Kavet e vez orin ar ger e latin gant ar stumm vassalus (un den a zo sujet un Aotrou). A-hed an amzer e wellaas ster ar gêr da daollennañ un den a zo eus an noblañs izel, dindan aotroniezh un dug pe ur roue.
1845
Diwar-benn bloavezh 1845 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1845
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1845
Les Contes de ma Mère l'Oye
Les Contes de ma Mère l'Oye zo un dastumad eizh kontadenn c'hallek e komz-plaen skrivet gant Charles Perrault e 1697, a zo bet embannet dindan an titl Histoires ou contes du temps passé, avec des moralités : Contes de ma mère l'Oye. Hiziv ez eo un oberenn glasel el lennegezh evit ar vugale, ma'z eo damankouaet oberennoù all ar skrivagner.
Otiz MacQueen
Otiz MacQueen (Chlamydotis macqueenii) a zo un evn hirc'harek eus kerentiad an Otididae.
Les Contes de ma Mère l'Oye
Talbenn
Ma Mère l'Oye zo un anv ijinet, hini ar goueriadez a gont an istorioù, ur vaouez eus ar seurt a oa anavezet gant lennerien an oberour.
Otiz MacQueen
Annez
Bevañ a ra al labous en un takadhag a ya eus Sinai da greiz Azia.
Les Contes de ma Mère l'Oye
Ar c'hontadennoù
Teir danevell, bet skrivet a-raok, zo bet staget ouzh an dastumad.
E brezhoneg
An holl gontadennoù-se zo bet embannet e stumm pe stumm e brezhoneg evit ar vugale. Lod a gaver e dastumad Levrioù ar vugale, embannet er bloavezhioù 1950 ha 1960 gant Per Denez e ti Al Liamm.
Orin
Lakaet e oa bet al levr dindan anv mab an oberour (ganet e 1678) pa voe embannet. Oberennoù all a zeuas a-zindan pluenn Charles Perrault, met homañ eo an hini vrudetañ.
Awenet eo bet Perrault ivez gant kontadennoù ar skrivagner italian Giambattista Basile, en doa dastumet kontadennoù e Kreta ha savet ul levr ganto.
E saozneg
E 1729 e voe embannet e saozneg troidigezh levr Perrault, Histories or Tales of Past Times, Told by Mother Goose. Diwar neuze e teuas Mother Goose da vezañ mamm an holl gontadennoù hag an holl rimadelloù.
Ar penntudennoù
Ar roñfl n'en deus ken c'hoant nemet debriñ an haroz. Skeudenniñ a ra ar c'hoant dall a zegas distruj ha war un dro an tad a ranker diskar da zont e-maez ar vugaleaj. Skeudenn ar vamm hek eo-hi, kemmesket a-wechoù gant hini al lezvamm, a harz karantez an tad ouzh e vugale. Mirout ouzh an haroz a vont war-raok a venn ober, distruj anezhañ a-wechoù, dre gwidreoù ha troioù hud. Ar briñsez n'eus ket dezhet dezhi c'hoazh petra eo ar garantez. Ret eo dezhi erruout en oad ar gaezouregezh a-raok. Gwadañ a-greiz-holl a ra Koantenn Koad ar C'housk pa vroud he biz gant un nadoz, evel ma wad ar plac'hig pa zegouezh hec'h amzerioù kentañ, met ur pennad e rank gortoz c'hoazh, evel ar Goantenn gant he fennad kousk hir, a-raok ma vo prest da amprouiñ ar garantez en he c'hig.
Bataved
thumb|240px|Irienn ar Vataved renet gant Claudius Civilis, livet gant [[Rembrandt van Rijn]] Ar Vataved (Batavi e latin) a oa ur bobl c'herman a veve en Henamzer e delta ar Roen. An anv Bataved a voe roet dezho gant ar Romaned, a rae insula Batavorum pe Batavia eus ar vro ma oant o vevañ. Dont a ra an anv Betuwe, ur rannvro eus an Izelvroioù hiziv, eus ar gerioù-se ivez moarvat.
thumb|Ar pobloù german er goude J.K.
Westerlo
Westerlo a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen.
Bataved
Kavet ez eus bet tablezennoù koad gant skridoù engravet warno, a ziskouez e ouie lod anezho skrivañ latin.
Roudoù eus o anv
Er, dre ma soñjed e oa anezho diaraogerien annezidi an Izelvroioù, e voe kroget d'ober gant ar ger Batav da envel Izelvroiz. Pa voe diskaret ar stadthouder (rener-stad) Gwilherm V Orange-Nassau, e 1795, e voe embannet ar Republik Batav gant Gallaoued hag o skoazellerien, Izelvroiz a-du gant an Dispac'h gall, e-lec'h ar Proviñsoù Unanet.
Pa voe trevadennet inizi Indonezia gant an Izelvroioù, e oa Batavia anv kêr-benn an enezeg (Jakarta bremañ).
Kültepe
Kültepe eo anv ar vourc'h vodern savet e-kichen kêr gozh Kaneš e kreiz Anatolia. Emañ ar gêr vodern tostañ, Kayseri, war-dro 20 km er su.
Sant-Vig
Sant-Vig a zo ur gumun eus Bro-Gerne e kanton Kraozon, departamant Penn-ar-Bed e kornôg Breizh.
Eil Brezel-bed: d'an 8 a viz Gwenholon 1944 e kouezhas un nijerez P-51D (marilhet 44-13562 ha kodet AJ-Y, 354 FG, 356 FS) eus aerlu ar Stadoù-Unanet e Sant-Vig marteze; he leviour a c'hellas adkavout e genvroidi.
Douaroniezh
A-hed Bae Douarnenez, er Porzhe, eo lec'hiet Sant-Vig. Traezhennoù
Liammoù diavaez
War raktresoù all Wikimedia :
Neotis
Neotis a zo ur genad e rummatadur an evned.
Spesadoù
4 spesad otized a zo er genad-mañ:
Chimpanze
Ar chimpanze a zo ur marmouz rummataet e-touez an Hominidae. Lakaet e vez ivez e-touez ar marmouzed meur met an droienn-mañ n’eo ket un doare skiantel da welet an traoù pa ne zegouezh ket gant ar rummatadur klasel.
Rummatadur
Daou spesad chimpanze a zo: E-touez ar marmouzien meur eo ar chimpanzeed ar re dostañ eus an den: an disparti a vefe c'hoarvezet tro 4,5 milion a vloavezhioù zo.
Kariotip
Evel ar gorilhed hag an orangoutaned o deus ar chimpanzeed 48 kromozom. Disheñvel eo o c'hariotip eta diouzh hini an dud (46 kromozom).
Lec'hiadur
Emañ ar bonoboed o chom er su d'ar stêr Kongo. Ledanoc'h eo lec'h-bevañ ar chimpanzeed boutin, eus Senegal betek Tanzania.
Ruitz
Ruitz a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Luduennig
Luduennig zo ur gontadenn bobl gant boudiged. Diazezet eo war un elfenn glasel er mojennoù: an enebadur etre mac'homerezh direizh ha trec'h ar reizhded en diwezh. Anavezout a reer kantadoù a stummoù disheñvel er bed.
Danvez
Ar c'hoshañ stummm anavezet eus ar vojenn eo ar stumm gresian-hag-egiptat, ha Rodopis a vez graet eus an hini a deuio da vezañ Luduennig. Danevellet e oa bet ar marvailh-se gant an istorour gresian Strabon er kent J.-K.
Ur stumm kozh all eus ar gontadenn, Ye Xian, a gaver en Un nebeud arroudennoù eus Youyang gant Tuan Ch'eng-Shih war-dro 860.
Brudetañ stumm ar gontadenn a oa skrivet gant ar skrivagner gall Charles Perrault e 1697. Diazezet eo war ur marvailh lennegel italianek gant gwrac'hed, skrivet gant Giambattista Basile hag anvet La Gatta Cenerentola e 1634. Ur stummm all anavezet mat eo hini ar vreudeur Grimm, skrivet en, ma reer Aschenputtel eus Luduennig.
Klenket eo kontadenn Luduennig gant Aarne-Thompson er patrom 510A, hini an harozezed atahinet.
Milena Jesenská
Milena Jesenská (10 a viz Eost 1896, Praha – 17 a viz Mae 1944, Ravensbrück, Alamagn) a oa ur gazetennerez, skrivagnerez ha troourez tchek.
He buhez
Milena Jesenská a voe ganet en ur familh pinvidien a orin slovak ha staliet e Bohemia. He zad, Jan Jesensky e anv, a oa surjian ha kelenner e skol-veur Charlez e Praha. He mamm a varvas pa oa-hi 16 vloaz. Ma chomas pell he zad diouti e laoskas frankiz dezhi da vevañ evel ma kare, ha buan e tañvaas-hi drammoù. Studiañ a reas e lise Minerva Praha. Diwar ali he zad e krogas gant studioù medisenerezh, met ne badas ket. Etre 1918 ha 1925 e voe dimezet gant Ernst Pollak, un troour a orin yuzev, hag e voe o chom e Vienna. Ne voe ket degemeret mat hec’h eured gant he familh, ha diaes e voe ivez an darempredoù er c’houblad. Fellout a rae da vMilena Jesenská en em zizober diouzh he gwaz, neuze e krogas da labourat evel troourez hag evel kelennerez tchekeg : e-touez he skolidi e oa ar skrivagner aostrian Hermann Broch. E 1919 e tizoloas dre zegouezh un danevell skrivet gant Franz Kafka hag e skrivas dezhañ peogwir e felle dezhi kaout an aotre da dreiñ an danevell e tchekeg. Kenskrivañ a rejont e-pad pell, met kejañ a rejont div wech nemetken : pevar devezh e Vienna hag un devezh e Gmünd. A-benn ar fin e tivizas Kafka chom a-sav gant o darempred dre ma ne felle ket da Jesenská dispartiañ diouzh he gwaz. O c’henskriverezh a chomas a-sav war un dro. Hi a gendalc’has avat da dreiñ testennoù all savet gant Kafka. Darempredoù mat he doe gant skrivagnerien alamanek evel Max Brod, Franz Werfel, hag ar skrivagner tchek Karel Čapek hag e wreg, an aktorez Olga Scheinpflugová. Etre 1920 ha 1923 e teuas Milena Jesenská da vezañ kazetennerez. E Vienna e labouras evit ar gazetenn Tribuna. Etre 1923 ha 1926 e skrivas evit Národní Listy e Praha, ha goude-se evit daou vagazin : Pestrý týden ha Lidové noviny. Etre 1938 et 1939 e voe e penn ar gelaouenn sevenadurel ha politikel anvet Přítomnost, embannet gant Ferdinand Peroutka. Goude an disparti diouzh Pollak e tistroas Milena da Braha, hag e timezas gant an tisavour Jaromír Krejcar. Er bloavezhioù 1930 e krogas da vezañ tapet gant ar morfin. E-pad ur pennadig e voe dedennet gant ar strollad komunour tchek, ezel anezhañ e voe zoken, met ne voe ket mui dedennet gantañ war-dro 1936. Ur wech aloubet Tchekoslovakia gant an arme nazi, e kemeras perzh Milena Jesenská en un aozadur rezistañs kuzh. Harzet e voe gant ar Gestapo e 1939. Bloaz goude e voe kaset da gamp-kreizennañ Ravensbrück, eno e labouras evel klañvdiourez, hag e roas skoazell vredoniel d’ar brizonidi. Eno ivez e kejas ouzh Margarete Buber-Neuman, hag a zeuas da vezañ mignonez dezhi. Mervel a reas e Ravensbrück e 1944. Jana "Honza" Krejcarová, merc’h Jesenská ha Jaromír Krejcar, a skrivas er gelaouenn underground Půlnoc e penn-kentañ ar bloavezhioù 1950. Ur film anvet Milena (1991) a zo bet savet diwar he fenn gant Véra Belmont.
Bae Ceredigion
Bae Ceredigion eo brasañ bae Kembre, e kornôg ar vro, eus penn Ledenez Llŷn betek penn Sir Benfro, a-hed aodoù Gwynedd, ha Ceredigion
Lennegezh-pobl
Meur a vojenn zo diwar-benn ar bae, morverc'h ha kleier o son er goueled. Cantre'r Gwaelod eo an anv a roer d'ar vroig e goueled ar bae a vije bet beuzet gant ar mor.
John Dyfnallt Owen
Dyfnallt, pe John Dyfnallt Owen e wir anv, a oa ur beleg hag ur barzh kembraek. Ganet e oa bet e Llan-giwg e 1873 ha marvet e oa e klañvdi Casnewydd (Mynwy) d'an 28 a viz Kerzu 1956, en e 83 bloaz.
Mengleuzier oa bet en e yaouankiz, hogen, o vezañ graet e studi gant skoazell e vignoned, e teuas da vezañ beleg protestant. E-pad meur a vloaz e voe e penn ar gelaouenn sizhuniek Y Tyst. Brudet e oa evel barzh ha broadelour. E bloavezhioù diwezhañ e vuhez e oa bet anvet da Arc'hdrouiz Kembre.
Dyfnallt a oa, hep mar ebet, brasañ mignon Breizh e Keltia tramor. A-raok an Eil Brezel-bed e teuas da Vreizh meur a wech da dremen pennadoù-amzer gant e geneil an Aotrou Yann-Vari Perrot. Ar Vretoned a yae da Gembre a veze degemeret gantañ atav gant madelezh.
Pa darzhas ar brezel, troc'het an darempred etre Breizh ha Kembre, Dyfnallt ne baouezas ket da soñjal en hor bro. Neuze, goude aloubadeg Kornôg Europa gant ar Saozon hag an Amerikaned e 1944, e klevas ar c'heloù spontus : e vignon an Aotrou Perrot muntret, broadelourien Vreizh lazhet ha karc'hariet. Klañv-bras e oa d'an ampoent. Daoust da se e kavas nerzh a-walc'h da aozañ ur groaziadeg dre Gembre evit harpañ ar Vretoned heskinet. Ar groaziadeg-se a reas kalz evit gwellaat planedenn an dud toullbac'het.
Dyfnallt a oa ezel eus ar C'hendalc'h Keltiek. Unan eus ar rummad Kembreiz e oa a labouras kement evit an etrekeltelezh.
Nagasaki
Nagasaki (長崎市 Nagasaki-shi e japaneg) a zo ur gêr ha sez ur prefeti eus Japan, war aod mervent Kyūshū emañ. Ur greizenn a levezon europat e oa kent digorridigezh ar vro e deroù ar maread Meiji. Dont a reas da vezañ ur porzh bras eus ar morlu e-pad ar brezel Sina-Japan kentañ hag ar brezel Rusia-Japan. Distrujet e voe e miz Eost 1945 gant an eil bombezadenn atomek en istor an dud.
E penn ur pleg-mor hir emañ Nagasaki. Ar porzh naturel gwellañ e Kyushu eo hemañ. En ur gompezenn vihan e-kichen dibenn ar pleg-mor emañ ar c'harterioù-annez ha kenwerzh. Div rivier disrannet gant ur menez bihan a furm an div draonienn lec'h m'en em astenn ar gêr.
447,419 annezad he doa ar gêr war ur gorread a 338.72 km² e 2004.
Inizi ar stêr Clyde
Enezeier al Linne Chluaidh a vez graet ouzh an enezennoù a zo etre Siorrachd Inbhir Àir hag Earra-Ghàidheal e Linne Chluaidh. War c'hwec'h enezenn hepken ez eus tud o chom e-touesk an 40 enezenn. Ar re vrasañ hag ar re ma vez kavet ar muiañ a dud eo Eilean Arainn, Eilean Bhòid, Cumaradh Mòr hag Eilean MoLaise. Betek Innis Mheàrnaig e kas ar bagoù ivez. Pa gomzer eus enez (pe enezenn) amañ e reer anv eus un douar gant mor en-dro dezhañ bemdez, met n'eo ket a-hed an deiz, ha n'eo ket stag ouzh un douar bras dre ur pont pe ur chaoser. . N'eus pont ebet da stagañ an inizi-mañ, pezh n'eo ket gwir evit holl inizi ar peder enezeg vrasoc'h.
An inizi brasañ
Setu amañ ul listenn eus an inizi kement ha 40 hektar douar dezho (80 devezh-arat) da vihanañ.
Inizi bihan
E-kichen :
Hama
300px|thumb|Tri noria en Hamath
Hama (Arabeg: حماة, hag a dalvez "gwikadell") zo ur gêr war glann ar stêr Orontes e kreiz Siria. Kerbênn gouarnouriezh Hama eo. Emañ e lec'h ma oa kêr istorel Hamat(h).
Deskrivadur
410 000 annezidi zo o chom er gêr, ar pezh a ra anezhi ar pempvet kêr vrasañ e Siria, goude Damask, Aleppo, Homs ha Latakia.
Ur greizenn a-bouez eo Hama war dachenn al labour-douar hag ar greanterezh e Siria.
France 3
France 3 zo ur chadenn-stad a skinwel gallek, diazezet e Pariz, hag unan eus skourroù France Télévision.
A-wechoù e vez lavaret eo ur skinwel rannvroel peogwir e vez roet un eurvezh bennak bemdez d'un nebeud kreizennoù rannvroel da skignañ abadennoù savet gante.
Anv brezhonek
Frañs 3 a vez lavaret gant brezhonegerien zo. Goapaerien zo a lavar Frañs trist, lod all Frañs troazh.
Asturiez
Priñselezh Asturiez pe Bro-Astur (e spagnoleg ez-ofisiel Principado de Asturias hag en asturianeg Principáu d'Asturies) zo unan eus 17 Kumuniezh emren Spagn diazezet war hen Rouantelezh Asturiez lec’hiet e hanternoz Spagn, war aod Mor Kantabria, e Pleg-mor Gwaskogn. A-stok emañ ouzh Kantabria er reter, ouzh Kastilha ha León er su hag ouzh Galiza er c'hornôg. 10 000 km2 zo dindani.
Asturiez n'eus nemet ur broviñs enni.
Deuet eo da vezañ ur briñselezh pa oa bet roet an titl a  briñs Asturiez da bennhêr kurunenn Bro-Spagn. Oviedo eo kêr-benn Bro-Asturiez. Un tammig muioc'h eget ur milion a annezidi zo er vro, hogen war-zigresk e ya ar boblañs. Spagnoleg eo ar yezh ofisiel, met an asturianeg, anvet ivez «bable», a vez komzet ivez, goude ma n'en deus statud ofisiel ebet, hag a vez kelennet er skolioù; divyezhek eo lod eus ar panelloù-lec'h. Gwarezet eo ar yezh gant statud ar Gumuniezh Emren. El lodenn greiz ar briñselezh e vev an darn vrasañ eus poblañs Asturiez, eus an aod betek an diabarzh.
Mouchig-Dall
=Titouroù hollek=
| titl    = Mouchig-Dall | stil    = Abadenn skinwel evit ar vugale | stumm    = Sizhuniek | sevenner   = Didier Boussard | kinniger(ez)  = Goulwena an Henaff, Riwal | sonerezh   = A.Bordelet | bro     = | yezh    = Brezhoneg | niver a goulzadoù = 9 | niver a rannoù  = | lec'h tremen  = Roazhon | padelezh   = 23 minutenn dre vras
| chadenn    = France 3 Breizh | mentrezh (skeudenn) = 16/9 | mentrezh (klevout) = Stéréo | skignadenn gentañ = e 2003 | skignadenn ziwezhañ = | sellerion   = Bugale, Liespublik
| lec'hienn officiel = http://www.france3breizh.fr/mouchig-dall
=Pennaenn= Birvilh ha lusk a vez roet d'an abadenn gant daou dudenn : Goulwena ha Riwal. Etre daou sketch e vez skignet tresadennoù-bev, rimadelloù, pe c'hoazh sonennoù hag oberiañtizoù a bep-seurt kinniget gant bugale ar skolioù e brezhoneg.
= Stagadennoù =
936
Diwar-benn bloavezh 936 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 936
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 936
Carnières (Belgia)
Carnières a zo ur rann eus kumun Morlanwelz e Belgia.
Krennamzer
Ur prantad eus istor Europa eo ar Grennamzer. Hervez boaz an istorourien e krog gant diwezh an Impalaeriezh roman e 476 (digarget e voe Romulus Augustulus, impalaer roman diwezhañ, gant ar Vandaled) hag ec'h echu e 1492 (kavadenn Amerika gant Kristol Goulm (Christoforo Colombo).
Ar barzh italian Francesco Petrarca (1304-1374) eo an hini kentañ en deus meneget ur medium aevum. Evitañ hag evit an denelourien e oa ar prantad diaraok hini ar sevenadur gotek, da lavaret eo ur sevenadur na brizie ket kenedelezh an Henamzer. Ul lavarenn disprizañ e oa hag eo chomet e-pad pell.
Disken ar boblañs, enep-kêriekadur, riñsadenn ar galloud kreiz, an aloubadegoù hag envroañ meuriadoù, a oa kroget e fin an Henamzer, a oa kendalc'het er Grennamzer.
Prantadoù ar Grennamzer
Dre vras e ranner ar Grennamzer evel-henn:
Nikippe
Nikippe zo anv div vaouez e mojennoù Hellaz kozh:
Sant-Pabu
Sant-Pabu a zo ur gumun eus arvor Bro-Leon e kanton Plabenneg, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Tchoulimeg
Ur yezh altaek eus ar skourr ar yezhoù ouralanek eo an tchoulimeg (chulym, anvet ivez tatareg Chulym pe tatareg Melets ), komzet tro-dro d'at Stêr Chulym e norzh ar Menezioù Altay e Rusia (Azia).
Porzh-Loeiz
800px|thumb|center|Porzh-Loeiz gwelet ag [[an Oriant]]
Porzh-Loeiz a zo ur gumun eus Breizh e departamant ar Mor-Bihan. Pennlec'h kanton Porzh-Loeiz e oa betek 2015.
784
Diwar-benn bloavezh 784 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 784
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 784
Tchoulimeg
Div rannyezh ez eus:
Ken tost eo d'ar choreg ma vezont renket o-div evel ur yezh hepken alies a-walc'h daoust ha ma vezont renket evel yezhoù disheñvel gant ar gouarnamant.
1843
Diwar-benn bloavezh 1843 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1843
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1843
Porzh-Loeiz
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed Trevadennoù
Melestradurezh
right|thumb
Vaudricourt (Pas-de-Calais)
Vaudricourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Tu (pobl)
An Dued (Mandarineg 土) a zo unan eus ar 56 minorelezh anavezet gant Republik Pobl Sina. E proviñs Qinghai emañ an darn vrasañ anezho, zoken ma c’heller kavout un nebeud anezho e proviñs Gansu.
Ober a reont “Mongourien” anezho o-unan, pe “Mongoled Dsagaan”, ar pezh a dalvez "Mongoled wenn". Tost-tre ez int ouzh ar Vongoled dre o orin hag o sevenadur. Evel ur vinorelezh diforc'h e renk ar gouarnamant sinaat anezho avat, rak gant Tibetaned ha Turked o deus en em vesket.
Yezh
Div yezh a gomz an Dued: ar mongguleg hag ar mangghuer. Yezhoù mongolek ez int hag ur skritur pinyin ispisial a zo bet krouet evito o-daou.
Munudoù
Un Tu eo an Dalai Lama a-vremañ, Tenzin Gyatso, dre e c’hanidigezh.
Papiamento
Ur yezh kreolek eus is-skourr ar c'hreolegoù portugalek eo ar papiamento (pe papiamentu) komzet gant 329 000 den en Aruba, Bonaire ha Curaçao ("inizi ABC"). Ofisiel eo eno.
Abati
Un abati (eus ar ger latin abbatia, savet diwar ar ger arameek abba, a dalvez « tad ») a zo ur manati katolik pe ur gouent renet gant un abad (pe un abadez), a zo neuze tad (pe mamm) speredel ar gumuniezh menec'h (pe leanezed).
Jemmapes (departamant)
Savidigezh
Savet e voe an departamant e 1795, pa voe aloubet ar vro gant ar C'hallaoued, diwar an douaroù ac'h ae d'ober kontelezh Hainaut, ha gant kêr Tournai, un darn eus kontelezh Namur (Charleroi) hag eus eskopti Liège (Thuin).
Arondisamantoù ha kantonioù
War-lerc'h faezhidigezh Napoleon e 1814, e teuas an departamant da vout rann eus Rouantelezh Unanet an Izelvroioù evel proviñs Hainaut. Dre vras e klot gant proviñs Hainaut hiziv.
Abati
Peurvuiañ e reer kouent eus un abati leaned ha leanezed pa ne vez ket graet an anv abad pe abadez eus ar rener.
Kalz koshoc'h eo ar stad a vanac'h (pe ar vanac'hegezh) eget an abatioù. N'emañ ket ar ger abati e reolenn Benead Norcia, pa ne ra anv nemet eus manati. Kentañ gwel eus ar ger skrivet a zo en XIvet kantved. Cluny an hini zo kaoz d'ar c'hemm anv, hag a lavar penaos e ranker aozañ un abati: katolik hepken eo ar meizad a abati. Goude-se, evit lakaat ur manati da vout un abati e vo reolennoù disheénvel hervez an urzhioù relijiel.
Dafydd Iwan
Dafydd Iwan Jones, ganet d'ar 24 a viz Eost 1943, zo ur c'haner hag ur politikour kembreat. Unan eus kanerien brudetañ Kembre eo, ha kemeret en deus perzh en e yaouankiz er stourm evit ar yezh, ha bet en toull-bac'h.
Prezidant Plaid Cymru, strollad broadel Kembre eo bet etre 2003 ha 2006.
Buhez
Ganet e oa e Brynaman e Sir Gaerfyrddin, ha tremen a reas e yaouankiz e Bala e Sir Feirionnydd a-raok mont da skol-veur Kerdiz da studiañ an disavouriezh. Brud vras zo deuet dezhañ evel aozer kanaouennoù ha kaner kembraek. Da gentañ ne reas nemet lakaat e kembraeg kanaouennoù amerikan ar ganerien "engouestlet", evel Woody Guthrie, Pete Seeger, ha Bob Dylan. Pelloc'h e skrivas e ganaouennoù e-unan penn-da-benn, kalz anezho troet war-du ar stourm evit ar yezh, ha lod anezho skrivet en un doare goapaus. An hini brudetañ e chomo Carlo ("Charlie"), skrivet evit kurunidigezh ar priñs Charlez evel Priñs Kembre e 1969. "Carlo" zo un anv a vez roet d'ur c'hi-deñved e Kembre.
Perzh a gemeras er strollad Plaid Cymru hag e Cymdeithas yr Iaith ("Kevredigezh ar Yezh"), ha bet eo bet lakaet en toull-bac'h evit ar yezh e 1970, ur chomadenn hag a zo eñvoret en e ganaouenn Pam fod eira'n wyn? ("Petra zo kaoz ec'h eo gwenn an erc'h ?").
Neotis ludwigii
Neotis ludwigii a zo ur spesad evned hirc'harek eus kerentiad an Otididae.
Dafydd Iwan
Buhez
Er bloavezhioù 1970 en deus skrivet diwar-benn Chile Pinochet ha Victor Jara, ar stourm evit Parlamant Kembre, Brezel Viêt Nam pe hini Norzhiwerzhon.
Neotis ludwigii
Dougen a ra anv an apotiker alaman Carl Ferdinand Heinrich von Ludwig (1784-1847) a veze graet Baron von Ludwig anezhañ ivez.
Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika ar Su, eus mervent-pellañ Angola da Namibia, mervent Botswana ha Suafrika.
Dafydd Iwan
Buhez
E 1982 ha 1983 e labouras Dafydd Iwan gant sonerien Ar Log ; ganto e reas un droiad vras ha pladennoù nevez ; e 1983 e voe embannet o fladenn Yma o Hyd e ti Sain Recordiau Cyf e Caernarfon, a voe savet gantañ ha gant Huw Jones.
War-dro ar bloavezh 2000 eo paouezet da ganañ evel a-raok (nemet ur wech an amzer amañ pe ahont, evit Plaid Cymru), d'ar mare ma oa tizhet ar stourm evit Parlamant Kembre. Gant Dafydd Iwan Jones e voe savet Cymdeithas Tai Gwynedd, un embregerezh sevel tier evit tud ar vro, re baour da brenañ tier kozh prenet gant Saozon. Kuzulier eo evit Plaid Cymru e kontelezh Gwynedd.
Ezel eo eus Gorsedd Barzhed Kembre abaoe Eisteddfod Bangor e 1971.
Etre 2003 ha 2006 eo bet Prezidant Plaid Cymru.
Histoire littéraire et culturelle de la Bretagne
An Histoire littéraire et culturelle de la Bretagne zo un oberenn e teir levrenn, renet gant Jean Balcou hag Yves Le Gallo, eus Skol-veur Breizh-Izel ha Kreizenn an Enklaskoù Breizhek ha Keltiek (KEBK), hag a zo bet embannet e 1987 gant Champion-Slatkine e Geneva (Suis), kent bezañ adembannet gant Coop Breizh e 1997.
Al levrenn gentañ
Gant Léon Fleuriot hag Auguste-Pierre Ségalen eo bet renet al levrenn gentañ. Kalz eus ar pennadoù zo bet savet gant Fleuriot e-unan, dreist-holl ar re diwar-benn ar yezh. Pennadoù zo ivez diwar-benn ar gwir brezhon kozh, al latin er gevredigezh, ar mojennoù, danvez Breizh.
Maelgwn Gwynedd
Maelgwn Gwynedd pe Maelgwn ap Cadwallon (480 ? - † 547 ?) a oa roue Gwynedd eus 520 da 540.
E Anv
Anavet eo ivez evel Maglocunus e latin, evel Malgo, pe Malgocunos, Maelgwn ap Cadwallon, Maelgwn Hir pe Maelgwn Fawr.
Istor
Ur roue meur e oa en Enez Vreizh ar. Deuet eo da vout brudet ha mallozhet en istor Kembre abalamour d'ar manac'h Gweltaz a skriv en e De excidio Britanniae e oa Aerouant an Enez, marteze edo o chom en Enez Von. Evit doare e oa ar galloudusañ eus ar pemp roue a sachas konnar Gweltaz war o c'hein.
Kumuniezh Madrid
Kumuniezh Madrid (e spagnoleg "Comunidad de Madrid") zo unan eus 17 Kumuniezh emren Spagn bet krouet e 1983 evit abegoù o tennañ da "vad ar Stad", lec’hiet e kreiz Spagn. En-dro dezhi emañ proviñsoù Castilla-La Mancha, er su hag er reter, ha Kastilha ha León en norzh hag er c'hornôg.
N'eus nemet ur broviñs e Kumuniezh Madrid, Proviñs Madrid, hag a oa gwechall e Castilla-La Mancha.
Maelgwn Gwynedd
Istor
Hervez David Sims e c'hallfe Maelgwn bezañ Mordred ar mojennoù, mab ar Roue Arzhur. An niz lazhet eo ar roue Arzhur, a-drek Owain Ddantgwyn.
Hervez Jafrez Menoe e oa techet d'ar sodomiezh, hag e kare gwelout paotred koant en-dro dezhañ. Petra bennak ma sikouras an Iliz ha ma savas eskopti Bangor e veze skoet bazhadoù gantañ gant ar skrivagnerien gristen.
Luksembourg (bro)
Un demokratelezh barlamantel gant ur vonarkiezh vonreizhel eo Luksembourg. Renet eo gant un Duk-Meur. An dugelezh veur zieub nemeti er bed eo. E-barzh Unaniezh Europa emañ an dugelezh, (ha hi unan eus ar c’hwec'h bro a ziazezas an aozadur); en AFNA hag er Beneluks emañ ivez.
Maelgwn Gwynedd
Istor
Lezennour mat e voe, a-hervez, ha gwarezour barzhed, met darn a gred n'eus ket da fiziout en ur vrud savet gantañ e-unan. E kastell Degannwy e savas e lez, gant barzhed hag artizaned en-dro dezhañ, hag ar re-se a ganas mil meuleudi d'o mestr. Gweltaz avat ne reas van ouzh kement-se hag a embannas e kave gwelloc'h Maelgwn selaou kanañ meuleudi dezhañ e-unan e-lec'h kanañ meuleudi da Zoue.
Luksembourg (bro)
War an harzoù etre Europa romanek hag ar broioù germanek emañ an dugelezh veur ha kustumoù he deus amprestet digant an daou sevenadur-se. Teiryezhek eo ar vro, daoust ma'z eo ar galleg eo yezh ar velestradurezh. Galleg, luksembourgeg hag alamaneg eo ar yezhoù ofisiel. Ur stad lik eo met katolik eo an darn vrasañ eus an dud.
Maelgwn Gwynedd
Istor
Un tamm a-raok e varv e oa Maelgwn roue ur vro hag a yae eus Gwynedd betek Strat Clut. E vibien Rhun ha Brude a rannas e rouantelezh etrezo. Hervez an Annales Cambriae e vije marvet gant ar « vosenn velen », ur c'hleñved-red deuet eus Egipt, c'hoarvezet goude ur goañvezh kalet ha kouezhadenn ur meteorit e 536. Pa c'hoarvezas ar c'hleñved e kavas Maelgwn repu en un abati, hogen skoet e voe koulskoude.
Luksembourg (bro)
Istor
Gant savadur Kastell Luksembourg e 963 e teraou istor Luksembourg. A-nebeudoù e kreskas ur gêr en-dro d'ar c'hreñvlec'h, ken e teuas da vezañ un tamm stad, bihan he ment, hogen bras he fouez en abeg d'he lec'h etre broioù kreñv ha brezelgar. E 1437 e voe un enkadenn-hêrezh e Tierniezh Luksembourg ha ar gêr a dremenas d'ar Vourboned, d'an Habsburged ha d'an Hohenzollerned.
Maelgwn Gwynedd
Istor
Pa varvas, a-hervez, e seblante kousket, ma ne grede den e zihuniñ. Hiziv c'hoazh, pa varv un den a-greiz kousket e lavarer: "Hir hun Faelgwn yn eglwys Ros"(Mat e vefe reiñ un droidigezh) (a zo skrivet en Annales Cambriae evel-henn: "Hir hun Wailgun en llis Ros").
Luksembourg (bro)
Istor
Goude faezhidigezh Napoleon I e 1815 e savas tabut etre Aostria ha Prusia a-zivout Luksembourg ha da ziskoulmiñ ar gudenn e tivizas Kendalc'h Vienna krouiñ Dugelezh Veur Luksembourg ha lakaat an Duk-Meur da Roue an Izelvroioù. Unan eus izili ar C'hengevread alaman e teuas da vezañ ivez hag ur warnizon brusiat a voe staliet enni.
Maelgwn Gwynedd
Istor
Marvet e vije en 547 pe 549 ha beziet en Ynys Seiriol.
Luksembourg (bro)
Istor
Gant dispac'h belgiat ar bloavezhioù 1830 - 1839 e voe daouhanteret tachennad ar dugelezh veur. Da Velgia e voe roet kornôg ar vro, ma veze komzet galleg dreist-holl. Frankiz ar vro a warantas ar feur-skrid kentañ Londrez e 1839 hag en hevelep bloaz e antreas ar vro er Zollverein. Gwarantet e voe e frankiz adarre e 1867 gant eil feur-skrid Londrez goude ma oa bet Enkadenn Luksembourg hogozik abeg ur brezel etre Frañs ha Prusia. D'ar mare-se e voe tennet kuit ar warnizon brusiat.
Penn-stad Luksembourg e chomas roue an Izelvroioù betek 1890 pa varvas William III. D'e verc'h Wilhelmina e tremenas an tron izelvroiek, met hini Luksembourg ne reas ket dre ma oa sujet d'al lezenn salek. Da Adolph eus Nassau-Weilburg e voe roet kurunenn Luksembourg.
E-pad ar Brezel Bed Kentañ e voe aloubet Luksembourg gant armeoù bro-Alamagn met daoust da se e chomas dieub. E-pad an Eil Brezel Bed, avat, e voe staget ouzh an Trede Reich. Ar politikerezh a neptuegezh a voe dilezet neuze ha gant ar gouarnamant en harlu e voe krouet ul lu vihan a gemeras perzh e Dilestradeg Normandi. Bez ez eo unan eus diazezerien ar Broadoù Unanet hag an AFNA. E 1999 e voe dibabet ober gant an Euro er vro.
Politikerezeh ha gouarnamant
Ur vonarkiezh vonreizhel eo al Luksembourg. Hervez bonreizh 1868 e perc'henn ar galloud-oberiañ d'an Duk-Meur hag da guzul ar vinistred. Kenaozet eo hemañ eus ur ministr kentañ hag eus ministred arall. Galloud a ra an duk-meur divodañ ar parlamant hag urzhiañ un dilennadeg nevez. Sujet eo ar vro d'al lezenn salek. Herezhet e vez an tron gant mab koshañ an duk meur ha ne c'hell ket bezañ roet d'ur vaouez.
Galloud-lezenn a berc'hen d'ar parlamant, a zo kenaozet eus ur gambr nemeti. 60 kannad a zo ennañ ha dilennet e vezont evit 5 bloavezh. Un eil gorf, ar c'huzul stad a ali ar parlamant. Gant an duk meur e vez anvet e izili.
Justis
Teir lez-varn vihan he deus an dugelezh e Esch-sur-Alzette, Luksembourg, ha Diekirch, div lez-varn bann (Luksembourg ha Diekirch) hag ul lez-varn veur e Luksembourg a zo enni al lez-c'halv hag al lez-torridigezh. Bez ez eus ul lez-varn velestradurel, ul lez-varn velestradurel veur hag ul lez-varn vonreizhel.
Lu
Un ezel eus AFNA eo Luksembourg hag ul lu bihan he deus. N'eus morlu nag aerlu ebet ganti zoken ma zo diazezet 16 AWAC enni
Douaroniezh
Unan eus ar broioù bihanañ en Europa eo Luksembourg gant 2,586 km² hepken. Sko eo ouzh länder alamanek Rheinland-Pfalz ha Nordrhein-Westfalen war-du ar reter, ouzh ar rannvro c'hall Lorraine war-du ar Su, ouzh proviñvoù belgiat Luksembourg ha Liège war-du ar c'hornôg hag an norzh.
An drederenn norzh eus ar vro (Oeling hec'h anv) a zo un darn eus an Ardennoù. Ur vro a dorgennoù hag a venezioù izel eo hag enni e kaver al lec'h uhelañ en dugelezh-veur : ar Kneiff (560 metr). Nebeut a dud a zo o chom aze ha n'eus nemet ur gêr : Witz (4587 annezad).
An div drederenn su eus ar vro a zo anvet ar Gutland. Muioc'h poblet eo eget an Oesling hag un douaroniezh liesekoc'h en deus. E teir rannvro e c'heller e rannañ.
Morbig-Eurazia
Un evn a vev en arvor eo ar vorbig-Eurazia, pe morbig voutin (Hæmatopus ostralegus). Stank e vez kavet morbiged en arvor Breizh. Spesadoù morbiged all zo er bed met morbiged Eurazia, ar spesad a gaver e Breizh, eo ar re anavezetañ ha stankañ ha kavet e vezont dre Europa a-bezh, e Rusia, betek ar Mor Habask, e Sina hag e Korea.
Luksembourg (bro)
Douaroniezh
Un hinad zamgevandiriek en deus Luksembourg gant glavioù puil e-pad an hañv.
Otiz Nubia
An otiz Nubia a zo un evn hirc'harek, Neotis nuba an anv skiantel anezhañ.
Luksembourg (bro)
Melestradur
E tre bann eo rannet Luksembourg. Ar re-mañ a zo rannet e 12 kanton hag e 116 kumun. 12 eus ar c'humunoù a zo kêrioù.
Demografiezh
E 2000 e oa 160.000 embroad e Luksembourg (37% ar boblañs). Un darn vras anezho a deu eus broioù nessañ met ar vro-en-deus degemeret embroidi eus broioù ar Balkanoù evel Kosovo ha Montenegro.
Yezhoù Luksembourg
Teir yezh ofisiel he-deus Luksembourg : galleg, alamaneg ha luksembourgeg, ur yezh c'hermanek eus rannvro ar Vozel. Al luksembourgeg eñ-deus ar statud a yezh vroadel.
Morbig-Eurazia
Doareoù pennañ
Ul labous brav eo ar vorbig, gwenn ha du e bluñv ha ruz-orañjez e bigos hir. Ruz-roz eo ar pavioù.
Luksembourg (bro)
Yezhoù Luksembourg
Ouzhpenn-se e kroger da gelenn saozneg etre 13 ha 14 bloaz hag ar yezh-mañ a anavez an darn vrasañ eus al luksembourgiz. Portugaleg hag italianeg a vez komzet gant embroidi.
Morbig-Eurazia
Doareoù pennañ
Aes eo ar vorbig da anavezout diwar nij gant e zivaskell hag e lost gwenn ha du. E vouezh skiltrus a zo aes da anavezout ivez.
Annez
Ur spesad evned tremeniat eo ar morbiged, dre vras. Neizhiañ a ra ar morbiged war aodoù Breizh, dreist-holl war aodoù Mor Breizh, hag e meur a vro all eus hanternoz Europa. Kuitaat a reont Breizh goude an hañv evit skeiñ war-zu broioù tommoc’h en hanternoz Afrika ha kreisteiz Europa. Darn anezho a chom e Breizh, e Breizh-Veur pe en Iwerzhon ; met kalz anezho a zilec’h koulskoude ha pa chomfent er vro : eus arvor norzh Breizh ez eont da arvor su Breizh, pe eus Bro-Skos da su Bro-Saoz. Hag heñvel e ra ar re a zo en Azia. A-stroll e vevont, e diavaez mare an embarañ. O neizh a savont war ar reier pe e-touez ar bili alies. Etre 2 ha 4 vi gris brizhellek a vez dozvet ganto. Ul liv heguzh dispar a zo gant ar vioù ha gant re vihan ar vorbig.
Luksembourg (bro)
Relijion
Adalek 1979 eo difennet da zastum stadegoù diwar-benn ar relijion met kavout a reer eo 87% ar boblañs katolik. An 13% aralll a zo protestant, ortodoks, yuzev pe vuzulman. Ur stad lik eo Luksembourg met ur statud ofisiel o-deus un nebeut relijionoù : ar relijion gatolik, ar brotestantiezh an ilizoù ortodoks hag ar Yuzevegezh. Skorennoù-arc'hant a ra dezho met o evezhiañ a ra en eskemm.
Armerzh
Un armezh stabil he-deus Luksembourg, gant leveoù uhel, nebeut c'hwez ha nebeut dilabour (4,8% e 2006). Ar greanterezh pennañ a oa an dir met abaoe n'eo ket pell zo he-deus ar vro liesekaet hec'h armerzh ha produiñ a ra kaoutchoug ha kenderc'hadoù kimiek. Kreskiñ he-deus graet an dachenn finansel, ar pezh a zigoll diskar greanterezh an dir hag enni e vez krouet darn vrasañ pinñvidigezh ar vro.War feurmoù-familh bihan eo diazezet al labour-douar.
Morbig-Eurazia
Boued
En em vagañ a reont diwar kregin, evel ar meskl, kranked pe pesked bihan, pe c’hoazh diwar leoged a gavont en traezh pe el lec’hid. E Breizh-Veur e vez kavet morbiged en douaroù, war al lennoù pe ar stêrioù. Stumm pigos ar re-se a zo disheñvelik diouzh stumm pigos ar morbiged a vev en arvor : re an arvor en em vag diwar kregin o deus ur pigos kalet, ledan e veg, graet evit terriñ ar c’hregin ; ar re a vev en douaroù hag en em vag diwar ar preñved a gavont el lec’hid o deus ur pigos lemm ha begek.
Luksembourg (bro)
Armerzh
Liammoù kenwerzhel kreñv he-deus ar vro gant Belgia hag an Izelvroioù a furm-hi ar Beneluks ganto. Un ezel eus Unvaniezh Europa eo.
Otiz Nubia
Annez
Bevañ a ra al labous er Sahel en Afrika.
Morbig-Eurazia
Traoù all
Evned stank a-walc’h int en hor bro peogwir e vefe 20 000 morbig bennak, well-wazh, en arvor Breizh e-pad ar goañv, hag en tu all da 80% eus ar re a vez o neizhiañ e Frañs a vefe annezet e Breizh. Peogwir en em vagont diwar loened bihan a vev en dour mor (kregin, kranked bihan, pesked bihan) e vez sellet ouzh ar morbiged evel ur sin eus naeted an dour. Meur a studiadenn a zo bet kaset da benn evel-se, en hanternoz Alamagn, en Izelvroioù hag e Bro-Saoz.
Luksembourg (bro)
Armerzh
Ar PNB dre benn uhelañ er bed he-deus Luksembourg (US$72,945 e 2005), ar pevare Feuriader an diorren denel hag ar pevare kalite a vuhez. E 2005 ha 2006 he-deus bet Luksembourg ur budjed-stad war goll evit ar wech kentañ en abeg da c'horrekadur ar c'hresk bedel.
Morbig-Eurazia
Anvioù all
Anvioù all a roer d’al labous-se e brezhoneg : pig-vor, pig-mor, pig-aod.
Luksembourg (bro)
Sevenadur
E skadenn e amezeien e voe hir sevenadur Luksembourg met un nebeut kustumoù poblek he-deus miret. Un nebeut mirdiez ez eus ivez e kêr-Luksembourg, evel Mirdi Broadel an Istor hag an Arzioù, Mirdi Istorel Kêr Luksembourg hag Mirdi an Arzioù Arnevez Duk Yann. War roll Glad bedel an Unesco emañ kêr-Luksembourg a-bezh.
Aar
Un adstêr d'ar Roen, e Suis, eo ar stêr Aar, Aare en alamaneg (Abrinca e latin), 295 km hirder dezhi. Tremen a ra dre gêr Bern, kêr-benn ar vro.
Luksembourg (bro)
Sevenadur
Un nebeut arzourien a deu eus Luksembourg evel al livour Joseph Kutter hag al luc'hskeudennour Edward Steichen..
Morbig-Eurazia
Spesadoù all
12 spesad morbiged a gaver er bed.
Kornigell gupennek
Ar gornigell gupennek pe kernigell gupennek a zo un evn hirc'harek, Vanellus vanellus an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous en Eurazia ha nijal kuit da Norzhafrika, India, Myanmar ha kreisteiz Sina da c'hoañviñ.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar gornigell gupennek en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Lorisidae
Lorisidae (pe Loridae) a zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged, ennañ potoed, lorised hag angwantiboed. Bevañ a reont en Afrika pe Azia.
Diogenes Laertios
E vuhez
N'ouzer mann eus e vuhez. Bevet en deus war-lerc'h Sextus Empiricus moarvat (war-dro 200 goude JK eta), meneget gantañ, hag a-raok Stefanos Bizantion (war-dro 500 goude JK), a veneg e skridoù.
Krediñ a c'haller e vevas e-pad hanterenn gentañ an en amzer renad Alexander Severus (222–235) hag e warlerc'hidi.
Oberoù
Betek e vennozhioù a zo diasur. Darn a lavare e oa kristen. Met da grediñ eo e oa pe arvarour (pironad) pe gentoc'h epikurad.
Dleet eo e vrud d'un oberenn anvet Buhez ha kelennadurezh ar brederourien veur, skrivet e gregach, ma lavar kontañ eus buhezioù ha lavaredoù prederourien veur Hellaz.
Ouzhpenn an oberenn-se en deus skrivet ul levr, e gwerzennoù a bep ment, diwar-benn tud brudet.
Kreizenn Komunour Maoour
Ar Greizenn Komunour Maoour (e saozneg: Maoist Communist Centre: MCC) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour maoour bet krouet en India diwar diazezoù Dakshin Desh.
Hervez Dakshin Desh ne dalveze da vann kas da-benn gwalldaolioù evel ma rae Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) hep aozañ ar bobl da gentañ. Stagañ a reas ar Strollad da gas da-benn ar c'hentañ taolioù feulster e Jangal Mahal (Kornôg Bengal), eno meur a zDalited (tud a renkad izel-kenañ) hag Adivased.
E 1975 e teuas da vezañ Kreizenn Komunour Maoour.
Mervel a reas Kanai Chatterjee, unan eus pennoù-meur ar strollad, 1982 ha degouezhout a reas meur a disrann da c'houde e diabarzh ar Strollad, en ur vont kuit Ramadhar Singh, eil war ar renk da vare Chatterjee, evit en em ezelañ da Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) gant Kanu Sanyal ouzh e benn. E-kreiz ar bloavezhioù 1980 e teuas Sanjay Dusadh ha Pramod Mishra da vezañ e penn ar Strollad ha d'ar mare-se e oa aet levezon ar Strolald war ledanaat betek tizhout kreiz Bihar, ennañ 500 ezel-pennañ leun-amzer ha 10.000 ezel boutin.
Kêr-arondisamant (Alamagn)
thumb|right|250px|ar 111 kêr-arondisamant alaman, en orañjez war ar gartenn
Kreizenn Komunour Maoour
Savet e oa bet meur a dalbenn gant ar Strollad:
Kêr-arondisamant (Alamagn)
En Alamagn ez eus 111 kêr-arondisamant (alamaneg : Kreisfreie Städte). Lavaret e vez ivez kêrioù dizalc'h.
Kreizenn Komunour Maoour
War ar maez e Bihar e teuas ar Strollad da vezañ pouezus-tre ha krouet e oa bet gantañ zoken lezioù-barn dispac'hel.
Da geñver ar bloavezhioù 1990 e oa aet war gresk an niver a gwalldaolioù kaset da-benn gant ar Strollad ha gwezh ha gwezh all e savas reuz etre ar Strollad hag aozadurioù naksalour all, d.s. pa oa bet lazhet gant Kreizenn Komunour Maoour 5 ezel eus Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Dieubidigezh e 1994.
Kêr-arondisamant (Alamagn)
Saarland
N'eus kêr-arondisamant ebet e Saarland. Emren eo bet Saarbrücken, met abaoe ar 1añ a viz Genver 1974 eo deuet da vezañ ul lodenn eus Stadtverband Saarbrücken, hag a zo ur gumuniezh kumunioù heñvel ouzh un arondisamant.
Kreizenn Komunour Maoour
E miz Gwengolo 1993 e teuas a-benn d'en em glevet Kreizenn Komunour Maoour gant Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Brezel ar Bobl ha Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Unaniezh ar Strollad evit kenlabourat ha diwar ar c'henemglev-se e oa bet krouet Forom Harzherezh Pobl Holl India (All India People's Resistance Forum), bodet ennañ pennoù eu an tri Strollad. Ur vanifestadeg veur, enni ur 100.ooo den bennak, a oa bet aozet gant ar Forom e miz Meurzh 1994.
E miz Genver 2003 e kendeuzas ar Greizenn Komunour Maoour gant Kreizenn Komunour Dispac'hel India (Maoour) staliet er Pandjab o tont da vezañ Kreizenn Komunour Maoour India.
Kêr-arondisamant (Alamagn)
Notennoù
Kreisfri by
Kreizenn Komunour Maoour
D'an 19 a viz Mae 2003 e kendeuzas Kreizenn Komunour Maoour India d'e dro gant Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Eil Kuzul Kreiz (Communist Party of India (Marxist-Leninist) Second Central Committee) goude m'en doa divizet ar Strollad-se chom a-sav da difenn linenn politikel Lin Biao.
Pag
250px|right|Porzh Pag 200px|right|Pelec'h emañ Pag en arvor Kroatia Pag (Pagus e latin, Pago en italianeg, Baag en alamaneg) zo un enezenn e Kroatia, war aod Mor Adria. Ar pempvet enezenn vrasañ eo en arvor Kroatia, p’en em astenn a-hed 58 km. E 2001 e oa annezet gant 7 969 a dud. Div gêr zo en enezenn, Pag ha Novalja, ha meur a geriadenn vihan. Lodenn greisteiz an enezenn, gant kêr Pag zo e kontelezh Zadar, tra m’emañ an hanternoz e kontelezh Lika-Senj.
Kreizenn Komunour Maoour
Sevel a ra ar Strollad a-du gant linenn bolitikel Mao Zedong hag unan eus ar strolladoù bet savet gante Kuzul Kenoazañ Strolladoù hag Aozadurioù Maoour Su Azia (KKSAMSA).