cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mendo Alão
Mendo Alão, pe Alaniz ( war-dro 1000- war-dro 1050 e Bragança), aotrou Vila de Bragança, a oa ur marc'heg en, hag ur manac'h en abati São Salvador de Castro de Avelãs, e Portugal, en amzer ar roue Alfonso VI León.
E vuhez
Hervez al Livro Velho de Linhagens e oa mab-bihan da Alan II, Dug Breizh. Ganet e oa war-dro ar bloaz 1000 e Breizh. Mab e vije bet da Alan Breizh (war-dro 965- war-dro 990), kont Naoned, hag a vije bet tennet e vadoù digantañ gant e genderv Konan Iañ, kont Roazhon, ma vije aet da repuiñ da Rouantelezh León, ha kloareg e oa moarvat e manati Castro de Avelãs, a c'hallje bezañ bet diazezet gantañ.
E vamm a vije ur briñsez armenian eus rouantelezh Vaspurakan, deuet da birc'hirinañ da Santiago de Compostela ha deuet da chom er manati. Dimezet e vije bet ar priñs breizhat d'ar briñsez armenian Joana Romães Arcruni. Evel-se e tispleger orin an anv Alão, met diaes e seblant lakaat ar bloavezhioù hag ar fedoù da glotañ. Ma en doa kavet e dad e bried e León ne c'hall ket ar mab bezañ ganet e Naoned.
<!-- «filhou» uma princesa arménia (que, segundo o que se sabe, pertencia à dinastia Arcruni, quando esta se instalou no dito mosteiro, no decurso de uma peregrinação que então fazia a Santiago de Compostela.
Este casado com Princesa
da Armenia e Vaspuracânia, Europa Oriental, e filho de uma descendente sucessora do conde Oduário ou Odoário, presor de / em Chaves, que era casada com o quinto Conde de Nantes, e que possivelmente, o condé Oduario também está relacionado com a fundação do Mosteiro de Castro de Avelãs, sendo, talvez, o seu fundador.
Alguns autores franceses considerem que Alain de Bretanha morreu em 990 e que seu primo Conan I, o Torto, lhe tomou nesse ano os condados de Bretanha e de Nantes. Mas isso não é verdade, pois Conan o Torto já aparece num documento de 16 de Agosto de 976 na corte do conde Eudes de Chartres como «Conanus commes Britanniae» e o poder na Bretanha estava dividido pelo menos desde 965, como provam as cartas do Papa João XIII, e provavelmente desde 958, com a morte de Drogo.
Portanto, Conan o Torto foi conde (ou duque) da Bretanha ainda em vida de seu tio Hoel I, que só morreu em 981, assassinado justamente a mando de Conan o Torto, portanto muito antes de ter sido conde de Nantes seu tio Guerech, assassinado em 988, também a mando de Conan o Torto, sendo sepultado na abadia de Saint-Sauveur de Redon.
Conan o Torto reclamava a sucessão como neto (materno) legítimo do duque de Bretanha Alano Barba-Torta, primeiro contra o tio Hoel, duque/conde da Bretanha e conde de Nantes, e depois contra o tio Guerech, que estava nomeado bispo de Nantes mas quando soube da morte do irmão fez-se antes eleger conde de Nantes, ambos filhos bastardos do antedito Alano Barba-Torta.
Nascido cerca de 933, Guerech terá casado cerca de 964, pelo que seu filho Alano de Nantes, nasceu cerca de 965, tendo portanto cerca de 24 anos quando seu pai foi assassinado. Como ficou dito, já desde 976 que Conan o Torto se intitulava conde da Bretanha, apesar de Hoel fazer o mesmo. Não é crível que o jovem Alano lhe fizesse frente e tivesse condições para se fazer eleger conde de Nantes, e muito menos da Bretanha, ou tivesse sequer condições para manter a sua vida a salvo, depois de ver o pai e o tio assassinados.
É portanto perfeitamente aceitável não só a informação francesa de que este Alano desapareceu, mas também a informação ibérica de que se refugiou no reino de Leão. Isto mesmo refere José Carlos Lourinho Soares Machado ("Os Bragaçãos", Lisboa, 2004), seguindo a sugestão de Luiz Paulo Manuel de Menezes de Mello Vaz de São-Payo, que identifica este Alano com o D. Alano que está na origem dos senhores feudais de Bragançãos e que, casou com a Princesa Joana Romaes Arcruni Homaz asp da Armenia e Vaspuracânia, descendente sucessora do conde Oduarius, presor de Chaves e provável fundador do mosteiro de S. Salvador do Castro de Avelãs.
Como bem salienta Luiz Paulo Manuel de Menezes de Mello Vaz de São-Payo, o nome Alain/Alanus (Alano/Alão), para além de absolutamente desconhecido na Península Ibérica, era então propriedade exclusiva da Casa de Bretanha. O aparecimento naquela cronologia de um Alanus na Península Iberica só pode corresponder ao do despojado filho de Guerech, tendo também em conta que deu origem a uma das poucas famílias verdadeiramente feudais que aqui se conhecem.
Casamento e descendência
Casou com uma princesa arménia, da dinastia Arcruni, e filha (ou neta) do rei João Senequerim Arcruni, (960 - 1027) último rei de Vaspuracânia, e de sua mulher Koushkoush Bagratuni da Armenia, esta filha do Rei Cacício I da Armenia. A princesa terá sido raptada quando vinha a Santiago de Compostela em peregrinação com seu pai João Senequerim visitar o corpo do apóstolo Santiago Maior de Compostela. Os turbulentos acontecimentos que então tinham lugar no seu longínquo reino de Vaspuracânia, com ameaça iminente das invasões bárbaras, justificariam esta peregrinação por parte do piedoso rei. -->
Eured ha bugale
Mendo Alão Bragança a zimezas d'ur briñsez armenian, marteze ur verc'h pe un nizez da Senekerim-Hovhannes Artsruni. Daou vugel o doa bet :
Hippolyte
Hippolyte (Ἱππόλυτη / Hippólutê, e gregach, diwar ἵππος / híppos, « marc'h » ha λύειν / lúein, « distagañ ») a oa merc'h d'an doue Ares ha da Otrere, e mojennoù Hellaz kozh, ha rouanez an Amazonezed war-lerc'h he mamm. Perc'henn e oa d'ur gouriz hud, roet dezhi gant he zad, doue ar brezel.
Meur a zoare zo d'ar vojenn savet diwar he fenn. Kemmesket e vez gant Antiope, a oa rouanez an Amazonezed ivez, hag a-wechoù gant Melanippe; gwechoù a vez e lenner e oa c'hoar dezho o-div. Hippolyte hag Antiope a zo kontet o-div da vezañ mamm da Hippolytos ivez, ha Melanippe, Antiope ha Penthesileia da vezañ c'hoarezed dezhi.
Herakles
Degas gouriz Hippolyte d'e genderv Eurystheüs e oa an navet eus Daouzek trevell Herakles. Hennezh en devoa goulennet ar gouriz da reiñ d'e verc'h Admete.
E doareoù zo ivez e weler Theseüs o timeziñ da Antiope pe da Hippolyte, hag ur bugel dezho, anvet Hyppolytos. A-benn ar fin e timezo Theseüs da Faidra, goude dilezet e wreg kentañ, nemet marvet e vefe er gwilioud. Hervez ar vojenn ma timez Theseüs da Hippolyte ha ma tilez anezhi, e weler ar rouanez o kas an dorzh d'ar gêr hag o vont da eured Theseüs ha Faidra gant hec'h Amazonezed gant ar c'hoant d'o lazhañ holl. Siwazh d'ar rouanez, lazhet eo en abadenn, pe gant soudarded Theseüs pe gant an amazonenn Penthesileia.
Ec'hidna
Ec'hidna (Ἔχιδνα /Ekhidna en henc'hresianeg, Echidna e latin) a oa un euzhvil e mojennoù Hellaz kozh. Merc'h e oa da Forkys ha Keto, pe da Dartaros ha Gaia. Pried e oa da Dyfon.
He fenn, he bruched, he divvrec'h zo re ur vaouez kenedus. Ar peurrest eus he c'horf zo hini un naer euzhuq (ἔχιδνα / ékhidna a dalv kement ha « naer »), gant skant kemmus o livioù.
Hervez mammennoù zo e vije bet lazhet gant Argos, mesaer e gant lagad, a gavas anezhi kousket, hag a zisammas Arcadiaanezhi.
Bugale
Mamm e oa d'un toullad mat a euzhviled : Kerberos, naer-zour Lerna, ar Sfiñs, C'himera, Ladon, Orthos, leon Nemea, aerouant Kolc'his, ha meur a hini all. Darn anezho a voe trec'het gant an haroz Herakles.
Saint-Maurice-le-Girard
Saint-Maurice-le-Girard a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Dislonkadenn ar Menez Tambora e 1815
Dislonkadenn ar Menez Tambora e 1815, en Indonezia, zo un dislonkadenn menez-tan hag unan eus ar re washañ anavezet en Istor, hag a c'hoarvezas d'an 10 a viz Ebrel 1815, pa voe lazhet war-dro 92 000 a dud. Klevet e voe an tarzhadennoù betek 1400 km tro-dro hag an deñvalijenn a renas e-pad daou zevezh. Soufr ha ludu a gouezhe d'an douar. Pa davas ar glav-se ne veze ket gwelet an oabl ken.
Ken gwazh hag hi marteze n'eus bet nemet re ar menez Taupo, e Zeland-Nevez, en 230, hag ar Santorini, en Gres, en 1610 kent JK.
Lennegezh
En hañvezh 1816, e Jeneva, e Suis, ne dave ket ar glav, e Mezheven, Gouehere hag Eost, ha noz a veze a-hed an deiz, ma voe savet e varzhoneg Darkness gant Lord Byron.
Geriadur Hemon-Huon
Geriadur Hemon-Huon, pe Dictionnaire breton-français français-breton Roparz Hemon - Ronan Huon, evel a zo skrivet dik war golo an embannadur diwezhañ e 2005, eo an anv roet d'ur geriadur divyezhek, embannet gant Al Liamm e 1997 hag adembannet e 2005, ha savet diwar labourioù Roparz Hemon (marvet e 1978) ha Ronan Huon (marvet e 2003).
Un doare modernaet eus an Dictionnaire breton-français français-breton Roparz Hemon eo a-benn ar fin, hag a veze embannet a-raok 1997, pe e div lodenn da gentañ, pe en ul levr hepken.
Ar c'hemmoù diwezhañ, ha dreist-holl goude marv Roparz Hemon, hag el lodenn galleg-brezhoneg, a zo bet graet gant tri den : Ronan Huon, Reun an Hir ha Divi Kervella.
Istor
Gant Gwalarn e veze embannet daou c'heriadur divyezhek, unan brezhonek-gallek hag unan all gallek-brezhonek, savet gant Roparz Hemon penn-da-benn. Adembannet e voent goude an eil brezel-bed gant Al Liamm ha kresket a-nebeudoù.
D'ur mare e oa tri levr: an hini brezhonek-gallek hag an hini gallek-brezhonek, hag unan all a vode an div levrenn.
Bremañ
Abaoe 1997 n'eus nemet ul levr ken.
Lieskostezeg keitkorneg
Er geometriezh euklidian, ul lieskostezeg keitkorn a zo ul lieskostezeg gant ankloù diabarzh kevatal. Ma eo kevatal ivez hirder ar c'hostezioù, neuze eo ul leiskostezeg reoliek. Ma 'z eo a bep eil hirderioù ar c'hostezioù eo ul lieskostezeg izogonal.
Geriadur Hemon-Huon
Embannadurioù
Setu amañ bloavezhioù darn eus an embannadurioù evel ma'z int skrivet war ar geriadurioù. Mat eo gouzout e oa marvet R. Hemon e 1978.
Lieskostezeg keitkorneg
An tric'horn keitkorn nemetañ eo an tric'horn keitkostez. Ar skouergornegoù, en o zouez ar c'harrez, eo ar pevarc'hostezegoù keitkorn nemeto.
Acajete
Acajete zo anv div gumun e Mec'hiko :
Geriadur Hemon-Huon
Embannadur 2014
Ur geriadur all zo bet embannet e 2014, hep anv oberour ebet war ar golo, hag anvet Nouveau Dictionnaire Breton-Français/Français-Breton, Al Liamm, 2014 - ISBN 978-2-7368-0100-7 ; tremen 62 000 pennger ennañ.
Lieskostezeg keitkorneg
En ul lieskostezeg simpl keitkorneg (koñveksel neuze) gant n kostez, pep korn diabarzh a zo (1 – 2/n)×180°. Dont a ra se deus ar fed e vefe sammat kornioù diabarzh un n-kostezek simpl kevatal atav da (n – 2)×180°.
Geriadur Hemon-Huon
Kemmadennoù
Lod eus ar gerioù zo bet kemmet o skritur, eus an eil embannadur d'egile, ha n'eo ket dalc'hmat gant Roparz Hemon eo bet graet ar c'hemmoù, na gant Ronan Huon, goude e varv, anat d'an holl.
Lieskostezeg keitkorneg
Teorem Viviani a zo gwir evit al lieskostezegoù keitkorn, "Sammat hedoù ur poent diabarzh kostezioù ul lieskostezeg keitkorn koñveks n'eo ket diouzh lec'hiadur ar poent-se."
Ul lieskostezeg a zo izogonal ma ha nemet ma en deus an tri perzh da-heul :
Austrasiatica hirasei
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Roberts e 1913 dindan an anv genad Nesiocypraea. An anv hirasei a zo bet roet en honor da Y. Hirase marvet e 1925.
Lieskostezeg keitkorneg
ma 'z eo n ampar eo neuze reoliek al lieskostezek.
Er memes doare e c'hell un hirgarezenn gant kostezioù anterin a c'hell bezañ pavezet gant karrezioù unanenn (i. e. a gostez 1), hag ur c'hwec'hkorneg koñveks keitkorn gant kostezioù anterin, gant tric'hornioù keitkostezeg unanenn, pep dodekagon koñveks keitkorn a c'hell bezañ pavezet gant un hollad a karrezioù unann, tric'hornioù keitkostezeg unanenn ha romboù unanenn gant kornioù ho muzul 30° ha 150°.
Evit p prim, pep lieskostezeg keitkorn koñveks gant p kostez anterin a zo anvariant gant un troiadur a urzh p (a zo reoliek neze ma k = 1).
Austrasiatica hirasei
Bevoniezh
Kregin brav ha ral eo an Austrasiatica hirasei. Kavet e vezont er mor don etre 60 m ha 500 m donder tapet gant dragourioù ha nebeut splujerien.
Ment
Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo etre 38 mm ha 54 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 29 mm gour pe ramz, betek 66 mm.
Gwelout ivez
Austrasiatica deforgesi, Austrasiatica alexhuberti, Austrasiatica langfordi, Austrasiatica sakuraii spesadoù all ar genad. Erronea hungerfordi, ur spesad gant tresadennoù tost.
Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo eus Japan betek Filipinez ha Queensland en Aostralia..
Krista
Krista zo un anv-badez alamanek, deveret eus Kristina.
Saoron
Saoron (skrivet Sauron e saozneg hag e galleg) eo anv an enebour pennañ e skridoù Tolkien a zanevell istor Douar ar C'hreiz. Reiñ a ra e lesanv da romant brudetañ Tolkien : Aotrou ar Gwalennoù.
En deroù e oa ur Maia breinet gant Morgoth. The Silmarillion a zeskriv anezhañ e-giz e bennletanant. Tec'het a ra kounnar ar Valar goude diskar e vestr.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 2015
Kevezadeg bed Formulenn 1 2015 zo 66 abadenn kevezadeg bed blenierien ar Formulenn 1. Naontek redadeg a oa bet redet d'ar bloaz-se ha mont a reas ar maout gant Lewis Hamilton, e-touez ar vlenierien ha gant Mercedes e-touez ar saverien.
Saoron
War-dro 500 vloaz goude deroù an Eil oadvezh e voe anv eus Saoron adarre. Fellout a rae dezhañ ren war holl Zouar ar C'hreiz evel ur roue-doue. Evit desev an Elfed hag o lakaat da servijañ anezhañ, Sauron a gemeras neuz hegarat Annatar, (da lâret eo : "Aotrou an donezonoù"), a zeuas da vezañ mignon govion elf Eregion, renet gant Celebrimbor, hag o c'huzulias en arzoù hag en hudouriezh. Gant skoazell Saoron e c'hovelias an Elfed gwalennoù a c'halloud. Goveliañ a reas neuze e kuzh ar Walenn Nemeti, da gontrollañ holl ar gwalennoù all hag o dougerien, e menez-tan Menez an tonkad e Mordor.
Caudry
Caudry a zo ur gumun eus departamant an Norzh e Bro-C'hall.
Saoron
E fin an Eil oadvezh, Ar-Pharazôn, roue Númenor, a gasas un arme c'halloudus Da Zouar ar C'hreiz. Saoron a godianas da c'hellout breinañ Númenor eus an diabarzh. Gant ar Walenn Nemeti e teuas a-benn da c'hounit ha da vreinañ an Númenóreaned. Implijout a reas e levezon da ziskar relijion Númenor, ha da lakaat an dud da azeuliñ Melkor. Sauron a gendrec'has zoken Ar-Pharazôn da dagañ Aman da laerezh an divarvelezh digant ar Valar. Eru a zistrujas o armeoù hag a lakaas Númenor da ouelediñ.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 2015
Blenierien ha kirri
Setu roll an holl vlenierien, skipailhoù hag oberourien keflusker o doa redet e 2015.
Saoron
Renet gant Elendil, nav bagad Númenóreaned feal d'ar Valar a oa savetaet eus an dour-beuz. Sevel a rejont rouantelezhioù Gondor hag Arnor. Saoron a zistroas e Mordor ma klaskas astenn e rouantelezh adarre. Isildur hag Anárion a gevredas hag a faezhas Saoron e Dagorlad. Hag int ha aloubiñ Mordor ha lakaat seziz war Barad-dûr e-pad seizh vloaz. A-benn ar fin e teuas Saoron er-maez d'en em gannañ gant Elendil ha Gil-galad tal-ouzh-tal. Pa gouezhas Elendil e torras e gleze Narsil. Gant un tamm eus Narsil e troc'has Isildur ar Walenn Nemeti diwar dorn Saoron, ar pezh a zistrujas anezhañ evit bloavezhioù. Elrond ha Círdan, letananted Gil-galad a alias Isildur da zistrujañ ar Walenn e lava Menez an Tonkad, ar pezh en dije harluet Saoron diouzh ar bed da viken, met nac'hañ a reas hag he mirout evitañ. Nebeut goude e oa lazhet gant Orked hag e oa kollet ar Walenn e-pad kantvedoù.
Saoron a guzhas e Mirkwood goude e zistro, e kreñvlec'h Dol Guldur. Anv zo eus e zrougoberoù e romant all Tolkien, An Hobbit. Argaset eus Mirkwood gant ar C'huzul gwenn ez eas da ren e Mordor adarre. Da vare istor Aotrou ar Gwalennoù en deus c'hoant atav da vestrañ holl vroioù Douar ar C'hreiz. Klask a ra adkavout ar Walenn Nemeti, goveliet gantañ, evit adkavout holl e c'halloud, gant skoazell e vevelien feal ha spouronus, an Nazgûl.
Kontelezh Halifax
Kontelezh Halifax, pe Halifax County e saozneg, zo anv teir c'hontelezh.
Saoron
Sauron a vez gwelet alies er filmoù evel ul lagad bras evel pa ne vije korf ebet dezhañ.
Tolkien, daoust ma nac'he e c'halle bezañ eus an holl zroug, a zisklêrie e teue Saoron ken tost ha ma oa posubl d'an dra-se. Keñveriet eo bet gant lod ouzh ar c'hont Drakula e romant Bram Stoker, Dracula, hag ouzh Balor er vitologiezh keltek.
Caudry
kantved
.
Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e bered ar gumun:Caudry Old Communal Cemetery
Marvet int e-pad ar Brezel-bed kentañ.
Bered ar C'hommonwealth:Caudry British Cemetery
Ur vered ag ar Brezel-bed kentañ eo. Digoret e voe e miz Here 1918 gant Rannlu Zeland-Nevez; implijet e voe gant 21st, 3rd, 19th ha 49th Casualty Clearing Stations. Tremen 50 eus ar vilourion bet douaret enni a zo chomet dianv. Bezioù all a voe degaset eus Bered alaman Caudry hag eus Audencourt British Cemetery,.
Johanna Berglind
Johanna Jeanette Berglind (21 a viz Eost 1816 e Stockholm - 1903) a oa ur gelennerez war yezh ar sinoù hag ur renerez skol svedat. Krouiñ a reas unan eus ar skolioù kentañ savet e Sveden evit an dud vut pe vouzar. Krouet e voe ar skol e Stockholm e 1860 gant an anv Tysta Skolan (Ar skol didrouz).
Banniel Akadia
Banniel Akadia, anvet ivez an triliv steredennet, eo banniel broadel Akadia. Savet eo bet diwar ar banniel triliv gall. Ur steredenn velen zo er vandenn c'hlas, en nec'h. Degemeret e oa bet d'ar 15 a viz Eost 1884 e Miscouche, en Enez ar Priñs Edouarzh, e Kanada, hag implijet adal an deiz war-lerc'h evel arouez pobl Akadia.
Austrasiatica sakuraii
Austrasiatica sakuraii a zo unan eus ar pemp spesad a vez renket er genad Austrasiatica e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin ral a vev er mor China e-kichen ar Filipinez en dour don an hini eo.
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Habe e 1970 dindan an anv genad Schilderia. An anv sakuraii  a zo bet roet en enor da Dr. Kin'ichi Sakurai, dastumer ha kreginoner a vro Japan.
Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Austrasiatica sakuraii o vezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
Bevoniezh
Kregin brav ha ral eo an Austrasiatica sakuraii. Kavet e vezont er mor don etre 80 m ha 250 m donder tapet gant dragourioù ha nebeut splujerien.
Ment
Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo etre 42 mm ha 50 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 34 mm gour pe ramz, betek 60 mm.
Kleiz
Kleiz a zo un tu, a eneber ouzh dehoù. Un doare reteriñ keñverel eo, da lavaret eo e cheñch hervez lec'h an dud hag an traoù, hervez ar fiñvadennoù a reont.
Austrasiatica sakuraii
Gwelout ivez
Austrasiatica deforgesi, Austrasiatica alexhuberti, Austrasiatica langfordi, Austrasiatica alexhuberti spesadoù all ar genad. Erronea hungerfordi, Schilderia achatidea spesadoù gant tresadennoù tost.
Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo er mor China hag er Filipinez.
Kleiz
Korf an den
An tu kleiz eus korf an den eo an tu m'emañ ar galon. Kleizard, pe kleiziad a vez lavaret eus an den a zo ampartoc'h gant e izili kleiz eget gant e izili dehoù.
Merdeerezh
E merdeerezh e vez graet gant ar ger babourzh evit tu kleiz ul lestr.
Politikerezh
Graet e vez tu kleiz eus ar re a gustum sezañ e tu kleiz ur vodadeg, e-keñver ar c'hadoriad, enebet ouzh re an tu dehoù. Ur boaz deuet eus amzer ar Reveulzi c'hall ha ledet dre ar bed bremañ. Dre vras tud hag a zifenn an ingalded sokial.
Roud-avel
A-wechoù e vez graet "kleiz" eus tu an norzh. Un implij hag a gaver e korn-bro ar C'hab hag Enez-Sun dreist-holl.
E kembraeg ez eus ur ger kledd (enebet ouzh de) hag a dalv kement ha kleiz, ha diwarnañ e teu ar ger gogledd, an tu kleiz pa seller ouzh tu an heol o sevel, hag a dalv kement ha hanternoz neuze.
Whitefield
Whitefield zo un anv-lec'h saoznek.
Austrasiatica langfordi
Austrasiatica langfordi a zo unan eus ar pemp spesad a vez renket er genad Austrasiatica e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin ral pe ral-tre a vev er meurvor Habask en dour don an hini eo.
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Kuroda e 1938 dindan an anv genad Nesiocypraea. An anv langfordi a zo bet roet en honor da Daniel B. Langford eus Yokohama..
Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Austrasiatica langfordi o vezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
Isspesadoù
3 isspesad a zo bet diskrivet :
Bevoniezh
Kregin brav ha ral pe ral-tre eo an Austrasiatica langfordi . Kavet e vezont er mor don etre 50 m ha 250 m donder draget gant bagoù.
Ment
Mentoù boutin ar c'hregin bras-se a zo etre 50 mm ha 62 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 40 mm gour pe ramz, betek 78 mm.
Gwelout ivez
Austrasiatica deforgesi, Austrasiatica hirasei, Austrasiatica alexhuberti, Austrasiatica sakuraii spesadoù all ar genad, Schilderia achatidea spesad gant tresadennoù tost a-walc'h.
Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo e meurvor Habask etre Japan hag Indonezia o tremen dre Melanezia, Norzh Aostralia ha Kaledonia-Nevez.
Frederick (priñs Kembre)
Friedrich Ludwig von Hannover, pe Frederick, priñs Kembre, pe Frederick, Prince of Wales e saozneg (1707-1751), a oa ur priñs eus Rouantelezh Hannover deuet da vout priñs pennhêr Bro-Saoz.
Samba
upright|thumb|260px|Samba e [[Rio de Janeiro, 2005.]] Ar Samba zo anezhañ un dañs hag un doare-sonerezh eus Brazil, dezhañ gwrizioù afrikan eus amzer ar sklaverezh, dreist-holl en Angola ha Congo. Sambistas a vez laret eus an dud troet gant ar samba.
Frederick (priñs Kembre)
E vuhez
Mab henañ George II, roue Breizh-Veur, e oa, ha dre-se eo e oa priñs pennhêr. Tad e oa da George III.
Dont a reas da Vro-Saoz pa voe bet anvet e dad da roue, tra ma voe-eñ anvet da Priñs Kembre. Hogen dre ma varvas a-raok e dad ne renas ket, hag e vab an hini a reas en e lec'h, eus 1760 da 1820.
Mab henañ George II ha Caroline von Brandenburg-Ansbach e oa. Dizemglev a oa etrezañ hag e dad. Bec'h a savas etrezo da zeiz e eured dirak an holl. Er bloaz goude e voe kaset kuit an daou bried eus al lez. Diwar neuze e vodas en-dro dezhañ enebourien politikerezh ar roue.
Dimeziñ
Dimeziñ a reas da Augusta von Sachsen-Gotha
Willem Iañ van Nassau
Willem Iañ van Nassau, pe Willem van Oranje (1533-1584), lesanvet an Tavedeg, zo ur priñs izelvroat eus ar XVIvet kantved.
Emglev a reas gant ar brotestanted c'hall, da goulz ar brezelioù relijion, pa gemeras penn an emsavadeg en Izelvroioù, a oa brasoc'hik eget rouantelezhioù an Izelvroioù ha Belgia a hiriv) a-enep da Felipe II, roue Spagn, a venne disteraat gwirioù ar broioù-se da stourm ouzh araokadennoù ar brotestantiezh.
1551 : dimezet da Anne d'Egmont (1533-1558)
E 1551 e timezas Willem d'ar gontez Anne d'Egmont (1533 – 1558), merc'h pennhêrez d'ar c'hont Maximilien d'Egmont, kont Buren ha Leerdam. Tri bugel o doe
1561 : dimezet da Anna von Sachsen (1544-1577)
Goude intañvet en 1558 e timezas Willem e 1561 da Anna von Sachsen (1544-1577), merc'h da Priñs-dilenner Maurits von Sachsen (1521-1553).
Pemp bugel o doe :
Torret e voe o eured en 1574, ha distreiñ a reas Anna d'he bro.
1575 : dimezet da Charlotte de Montpensier (1547-1582)
E 1575 ec'h addimezas Willem da Charlotte de Montpensier (1547 – 1582), merc'h da Louis III de Montpensier, dug Montpensier
Siôn Eirian
Siôn Eirian (1954-2020) a oa ur skrivagner eus Kembre hag a skrive e kembraeg hag e saozneg. Kalz pezhioù-c'hoari en deus skrivet.
Willem Iañ van Nassau
1575 : dimezet da Charlotte de Montpensier (1547-1582)
C'hwec'h bugel o doe:
1583 : dimezet da Louise de Coligny (1555-1620)
En 1583 ec'h addimezas Willem da Louise de Coligny (1555 – 1620), merc'h d'an amiral gall Gaspard II de Coligny, intañvez Charles de Téligny, hag ur mab o doe :
Gwendal Denez
Gwendal Denez (Gwendal Denis diouzh e anv e marilh ar boblañs), ganet d'ar 1añ a viz Eost 1951), a zo ur barzh ha skrivagner brezhoneg. Kelenner brezhoneg e Skol-Veur Breizh-Uhel, er rann brezhoneg, eo ivez. E penn an dastumad Skrid emañ, ha gantañ ha gant Padrig an Habask eo bet kensavet ar gelaouenn al Lanv.
Mab da Ber Denez eo Gwendal.
Pizza Margherita
thumb|Pizza Margherita. Ar pizza Margherita zo ur pizza giz Naplez, pe napolitan, pe naplezat.
Istor
Krouet e vije bet e 1889 gant ar pizzaiolo Rafaelle Esposito en enor da rouanez Italia, Margherita di Savoia, a oa nevez erruet neuze e kêr Naplez, hag e livioù banniel Italia: ruz gant an tomatez, gwenn gant ar c'heuz mozzarella, glas-tener gant ar bazilik fresk.
Halle
Halle zo ur ger alamanek, kevatal d'ar ger saoznek hall, hag a gaver e lec'hanvadurezh e meur a vro.
Gerd von Rundstedt
Karl Rudolf Gerd von Rundstedt (12 a viz Kerzu 1875 – 24 a viz C'hwevrer 1953) a oa un ofiser a renk uhel d'al lu Alaman Generalfeldmarschall e-pad an Eil Brezel-bed.
Ganet e oa bet e Prusia en ur familh gant un hengoun milourel kreñv hag hir. Rundstedt a vez degemeret e Lu impaleriel Alamagn e 1892. Pignat a raio ar renkoù soudard e-pad ar C'hentañ Brezel-bed, bez e voe ofiser er burevioù penn. E-pad ar bloavezhioù etre an div brezel bed e gandalc'ho gant an hent soudard, tizhout a raio ar rank a Koronal jeneral (Generaloberst) a-raok mont war e leve e 1938.
Galvet eo a nevez e-penn kentañ an Eil Brezel-bed evel penn ar Strollad lu Su e-pad brezeliadenn Polonia. E-penn ar Strollad Lu A e voe e-pad brezeliadenn ar Frañs. Er bloavezh 1940 ez eo enoret d'ar rank a feldmarschall. E-pad Oberiadur brezel Barbarossa, tagadenn an URSS e miz Even 1941 e voe penn d'ar Stollad Lu Su. Dont a raio a-benn gant e strollad lu da seveniñ brasañ enkelc'hiadenn milourel istor mab-den e-pad Emgann Kiev.
Skarhzet eo adarre eus e bost goude trec'h ar Gevredidi war an nerzhioù Alaman e Normandi e Gouhere 1944, met galvet e voe adarre gant ar garg Penn-uhelañ talbenn ar C'hornôg e miz Gwengolo. Chom a raio gant ar post-se betek ma vefe skarzhet gant Hitler evit ar wech ziwezhañ e miz Meurzh 1945.
Rundstedt a anaveze darn an iriennoù a-enp Hitler met biken ne gemero perzh. Goude ar brezel, e voe tamallet dezhañ torfedoù-brezel met ne voe ket barnet biken na kondaonet. Daou abeg penn a zo d'ar fed-se, doare ofisiel dre ma oa war an oad ha klañvidik, nann ofisiel dre ma oa ezhomm gant ar Gevridi eus al lu alaman hag eus harp ar familhioù bras e-pad ar Brezel Yen a oa o kregiñ a-benn talañ ouzh bloc'had broioù ar reter.
Dieubet e voe e 1949, aet eo da Anaon e Hannover e 1953.
Brud goude e varv
Doare difenn Rundstedt, e-pad an Eil Brezel-bed ha goude-se, a oa diazezet war ar soñj e oa rediet evel soudard da sentiñ ouzh urzhioù ar gouarnamant reizheg, ne ra forzh piv a oa, ne ra forzh peseurt uzhioù a oa roet. Gant ar soñj-se e vefe bet a-du kren gant frazenn brudet Erich von Manstein diskleriet da Rudolf von Gersdorff: "Preussische Feldmarschälle meutern nicht!" ("Ar re feldmarschall Prusian ne gillbennont ket!")
Serchio
Ar Serchio (distagadur italianek : ) zo ur stêr en Italia, 111 km dezhi, anezhi trede brasañ stêr Toskana war-lerc'h an Arno hag an Ombrone, hag an eil evit he fonnder keitat (46,1 m3/s d'ar muiañ). Treuziñ a ra proviñsoù Lucca ha Pisa.
Den Harrow
Den Harrow, ganet Stefano Zandri d'ar 4 a viz Even 1962 e Nova Milanese, en Italia, zo ur c'haner italo disco. Savet eo bet e anv arzour gant ar broduerien Roberto Turatti ha Miki Chieregato diwar ar ger italianek denaro (arc'hant). Gant mouezh Tom Hooker eo bet savet an darn vrasañ eus e ganaouennoù brudetañ.
Margherita di Savoia (rouanez Italia)
Marc'harid Savia, pe Margherita di Savoia en italianeg, pe Margherita Teresa Giovanna, priñsez a Savoia, ganet e Torino d'an 20 a viz Du 1851 ha marvet e Bordighera d'ar 4 a viz Genver 1926, a oa rouanez Italia.
He buhez
Merc'h e oa da Ferdinando Savoia (1822-1855), ha d'e bried Elisabeth von Sachsen.
D'an 29 a viz Gouhere 1900 e voe lazhet he fried gant an anarkour Gaetano Bresci.
Skoazell a roas d'an arzourien ha skrivagnerien, d'ar Groaz Ruz, ha krouiñ aozadurioù evel ar Società del Quartetto, ha Casa di Dante, hag ivez ar faskouriezh italian.
Troet e oa gant krapat ar menezioù, ha hi e voe kentañ maouez o krapat gant ar menez Rose, eil kern uhelañ an Alpoù.
Beziet eo e-kichen he fried e Panteon Roma.
Gyps
Gyps a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ guped, da lavaret eo bultured eus ar Bed Kozh. Krouet e voe e 1809 gant al loenoniour gall Jules-César Savigny (1777-1851).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Eizh spesad a ya d'ober ar genad :
Pevar (4) isspesad en holl.
Inger Edelfeldt
Inger Edelfeldt (ganet e 1956 e Stockholm) a zo ur skrivagnerez, ur skeudennerez hag un droourez svedat. E 1977 e voe embannet he levr kentañ, Duktig pojke e ditl. Un 20 levr bennak he deus lakaet embann abaoe : romantoù, danevelloù, barzhoniezh ha levrioù evit ar vugale hag ar grennarded. Aet eo an Deutscher Jugendliteraturpreis (Priz alaman al lennegezh evit ar yaouankiz) ganti e 1987.
Etiamsi omnes, ego non
Etiamsi omnes, ego non (a-wechoù berraet en Ego non), zo ul lavarenn latin eus ar Vulgat, hervez skrid Aviel Mazhev, a dalvez kement ha Goude (ma rafe) an holl (re all) me ne rin ket. En arroud meneget eo ur frazenn lavaret gant Pêr da Jezuz, ha ret eo kompren: Ma vezez dilezet gant an holl, ganin ne vi ket.
Bizhui
Bizhui a zo ul lec'hanv a gaver e Breizh. Un adstumm gwenedek eus Bieuzhi (anezhañ keneil Gweltaz hervez Buhez ar Sent) eo.
Pseudozonaria annettae
Pseudozonaria annettae a zo unan eus ar pevar spesad a vez renket er genad Pseudozonaria e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin boutin a-walc'h pe divoutin hervez an isspesad a vev e meurvor Habask ar reter etre an aod ha 150 m donder etre Mec'hiko hag Ecuador.
Taksonomiezh
Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Pseudozonaria annettae o vezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
Bevoniezh
Kregin brav ha boutin a-walc'h eo an Pseudozonaria annettae. Kavet e vezont etre an aod ha nebeut metroù donder dindan reier e strolladoù bihan. An isspesad Pseudozonaria annettae aequinoctialis divoutin a vez draget gant bagoù etre 30 ha 150 m donder.
Isspesadoù
Daou isspesad a zo bet diskrivet :
Ment
Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo etre 30 mm ha 43 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 18 mm gour pe ramz, betek 52 mm.
Gwelout ivez
Pseudozonaria nigropunctata, Pseudozonaria arabicula, Pseudozonaria robertsi spesadoù all ar genad, Neobernaya spadicea spesad tost e lec'h bevañ.
Pär Aron Borg
right|175px|thumb|Pär Aron Borg Pär Aron Borg (4 a viz Gouere 1776 en Avesta - 22 a viz Ebrel 1839) a oa ur pedagogour svedat hag unan eus krouerien an deskadurezh evit ar re vouzar hag ar re vut.
Pseudozonaria annettae
Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo e Meurvor Habask ar reter war aodoù Norzh-Amerika e meurvor Habask etre Mec'hiko hag Ecuador.
Pär Aron Borg
Kelenner e oa Borg. Goude bezañ gwelet ur c'hoari ma kemere ur paotr yaouank perzh ennañ dre jestroù ec'h ijinas ul lizherenneg evit an dud vouzar. Diwar 1808 e krogas da gelenn da dud vut ha bouzar. E 1809 e krouas Allmänna institutet för Blinda och Döfstumma (Skol-uhel foran ar re vouzar hag ar re vut), gant sikour ar rouanez Hedvig Elisabeth Charlotta. Charlotta Seuerling a voe e skoliadez vrudetañ. Yezh ar sinoù eo a veze implijet en e skol, ha kelennerien vouzar a oa enni. E 1823-1828 ez eas da veajiñ da Bortugal, ma krouas ur skol evit ar re vouzar. Implijet e voe enni al lizherenneg en doa krouet e Sveden.
Pseudozonaria arabicula
Pseudozonaria arabicula a zo unan eus ar pevar spesad a vez renket er genad Pseudozonaria e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin boutin a vev e meurvor Habask ar reter etre an aod ha nebeut metroù donder etre Mec'hiko hag Ecuador.
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Lamarck e 1810 dindan an anv genad Cypraea.
Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Pseudozonaria arabicula o vezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
Bevoniezh
Kregin brav ha boutin eo an Pseudozonaria arabicula. Kavet e vezont etre an aod ha nebeut metroù donder dindan reier.
Gwelout ivez
Pseudozonaria nigropunctata, Pseudozonaria annettae, Pseudozonaria robertsi spesadoù all ar genad, Trona stercoraria, Mauritia arabica spesadoù tost o livioù.
Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo e Meurvor Habask ar reter war aodoù Norzh-Amerika etre Mec'hiko hag Ecuador.
Rannvroioù Skos
Etre 1975 ha 1996 e oa rannet Bro-Skos e rannvroioù (regions) hag e takadoù enezek (Islands area), hag ar rannvroioù-se a oa rannet e distrigoù (districts). Talvezout a ra c'hoazh an doare rannañ-se evit ar polis hag ar bomperien, met anv 'zo da zigreskiñ o niver (2011). Abaoe eo rannet ar vro e 32 “dakad-kuzul”.
N'int ket diskouezet war ar gartenn
Skej
Ar skej, pe ar virgulenn (eus al latin virgulă ), a zo un arouezenn boentaouiñ — , — hag a dalv da verkañ un ehanig dre gomz ha da rannañ elfennoù 'zo dre skrid.
Emilie Flygare-Carlén
Emilie Flygare-Carlén Smith hervez hec'h anv plac'h yaouank, a oa ur skrivagnerez romantoù svedek ganet d'an 8 a viz Eost 1807 e Strömstad ha marvet d'ar 5 a viz C'hwevrer 1892 e Stockholm.
Emilie Smith a gasas he bugaleaj en enezeg Göteborg. Merc'h ur c'henwerzher e oa. Pa oa 20 vloaz e timezas gant ur fizikour, Axel Flygare e anv, met mervel a reas he gwaz e 1833. Un nebeud bloavezhioù goude ez eas da chom da Stockholm hag e 1841 e timezas gant ar gwiraour Johan Gabriel Carlén. Sed perak eo anavezet gant an anv Flygare-Carlén.
E 1838 e voe embannet he romant kentañ, Valdemar Klein, e ditl. Ennañ hag e romantoù da-heul evel Rosen på Tistelön, Pål Värning, Enslingen på Johannisskäret, Jungfrutornet ha Ett köpmanshus i skärgården, e skrivas diwar-benn ar vuhez en enezeg hag ivez diwar-benn ar mor. Romantoù all skrivet ganti evel Fosterbröderna, Fideikommisset, Ett år, En nyckfull kvinna, Kamrer Lassman ha Vindskuporna a zo diazezet e renkadoù etre pe uhel ar gevredigezh.
Troet eo bet hec'h oberennoù e daneg, norvegeg, alamaneg, ruseg, galleg, saozneg, italianeg, nederlandeg, hungareg ha tchekeg. D'ar mare ma skrive e oa ar skrivagnerez svedek anavezetañ.
Berrepoz-ar-Blavezh
Berrepoz-ar-Blavezh (Bon-Repos-sur-Blavet e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor.
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2017, o vodañ kumunioù Lanniskad, Perred ha Sant-Jelven.
Doolish
Doolish (Douglas e saozneg) eo kêr-benn enez Vanav ha kêr vrasañ an enezenn. 28 939 den zo o chom enni (2011), da lavaret eo an tri c'hard eus poblañs an enezenn a-bezh. E Doolish emañ an Tynwald (parlamant Manav).
Familh Pont-Gwenn
Ar familh Pont-Gwenn a zo genidik eus Plouared, e Bro-Dreger.
Goude Yann (deroù XVvet kantved), tremenet eo douar Pont-Gwenn tro-ha-tro etre famihoù Trogoff, Ploësquellec, Pont-n'Abad, Chastellier, Villeblanche, La Rivière-Saint-Quiouët.
Aegotheles cristatus
a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Aegothelidae.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ — Aegotheles cristatus cristatus hag A. c. tasmanicus — en Aostralia (Tasmania enni) ha Ginea Nevez.
Orañjouriezh
An orañjouriezh zo ur gredenn hag ur gostezenn bolitikel e meur a vro. Evit an harperien e kaver :
Romorantin-Lanthenay
Romorantin-Lanthenay a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher. Pennlec'h arondisamant Romorantin-Lanthenay eo.
Kanton Lambersart
Kanton Lambersart a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.
Kumunioù
Kanton Lambersart a ya 8 kumun d'ober anezhañ:
Quadrumviri
Quadrumviri a reer en italianeg eus pevar den a zo bet rannet ar galloud etreze.
E Henroma e veze dilennet pevar c'heodedour gant ar Sened evit ober war-dro an urzh hag ar polis e kêr ; quadrumvir, "pevar gwaz", a raed anezhe e latin.
E deroù ar faskouriezh en Italia e raed quadrumviri eus ar pevar den a oa e penn ar Gerzhadeg da Roma d'an 28 a viz Here 1922 : Italo Balbo (1896-1940), Michele Bianchi (1882-1930), Emilio De Bono (1866-1944) ha Cesare Maria De Vecchi (1884-1959).
Caballo Viejo
Caballo Viejo (marc'h kozh) zo anv spagnolek meur a dra :
Timadell divaskell arem
An dimadell divaskell arem a zo un evn, Rhinoptilus chalcopterus (pe Cursorius chalcopterus) an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous e koadegi rouez Afrika issahara.
Caballo Viejo (kanaouenn)
« Caballo Viejo » ("Marc'h kozh") zo ur ganaouenn spagnolek savet, ton ha son, gant ar sonaozour venezuelat Simón Díaz (1928-2014), hag embannet en e albom heñvelanvet e 1980. Hiriv eo brudet evel ar gwellañ kanaouenn eus an doare llanera eus Venezuela.
Istor
Savet eo ar ganaouenn diwar-benn ur marc'h kozh hag a domm ouzh un ebeulez, dalavarout eo, evel-just, un den war an oad hag ur grennardenn. E 1980, edo Simon e San Fernando de Apure, en kreiz Los Llanos venezuelat, tostik da 52 vloaqz e oa, ha tommaén a reas ouzh ur ganerez yaouank llanera, 19 vloaz, anvet Maigualida Valera. Hag ar c'haner da sevel gwerzennoù dezhi.
Kanerien
Troet eo bet en daouzek yezh, kanet eo bet gant ur bern kanerien ha sonet gant lazoù, ken na gonter tost da 300 doare enrollet, en o zouez re an dud-mañ : Mirtha Pérez, Papo Lucca, Celia Cruz, María Dolores Pradera, Julio Iglesias, Gilberto Santa Rosa, José Luis Rodríguez, Opus Cuatro, Pepe Arévalo y su orquesta, Polo Montañes, Oscar D'León, Ray Conniff, Freddy López, Celso Piña, Rubén Blades, Roberto Torres (kaner), Tania Libertad, Carlos Nuño y la Grande de Madrid, Armando Manzanero, Ry Cooder, Martirio, Susana Harp, Bareto ha Plácido Domingo, Kumbia Queers, el Chaqueño Palavecino ha Circo Vulkano. E glevout a reer e Bamboleo ar Gipsy Kings, ha sonet eo bet gant The United States Army Field Band e 2011.
Komzoù
<blockquote style="font-family:Harrington; font-size:1.1em; font-style:italic;">
Yezhoù all
Kanet eo bet e serbeg, anvet "Španska kraljica" (Rouanez Spagnol) gant Beat Street en 1995.
FEMEN
FEMEN (ukrainaneg: FEMEN/Фемен) a zo un aozadur gourzhbonnañ eus Ukraina, savet e 2008 gant Hanna Hutsol. Brud en deus tapet an aozadur-se o sevel abadennoù ha manifestagoù gourzhbonnañ gant merc'hed o tispakañ o divronn evit klemm a-enep an touristerezh revel, ar burevioù dimeziñ... hag evit difenn gwirioù ar merc'hed, an demokratelezh, dizalc'hiezh ar c'helaouiñ, gwarez an endro, dizalc'hiezh Ukraina e-keñver Rusia...
Willem II an Izelvroioù
Willem Frederik George Lodewijk van Oranje-Nassau(1792-1849) a voe eil roue an Izelvroioù evel Willem II an Izelvroioù hag ivez dug Limburg ha dug-meur Luksembourg, eus 1840 da 1849.
Dimezet e oa e 1816 da Anna Pavlovna Rusia (1795, Sant Petersbourg - 1865, Den Haag).
Bomboncito
Bomboncito ("Ma dousig") zo un tango arc'hantinat bet savet e 1958 gant Antonio Romano ha Jorge Cerioti evit an ton ha Luis Caruso evit ar c'homzoù. Sonet eo bet da gentañ gant laz Fulvio Salamanca.
Dervenn Thor
Dervenn Thor (alamaneg : Donareiche) zo un dervenn gozh nevet a veze azeulet gant ar Gated, ur boblad e-touesk ar c'hermaned diazezet e norzh Hessen. Diskaret e voe war gourc'hemenn ar manac'h Bonifas Mainz tro-dro d'ar bloaz 725 pa oa o strivañ da gristenaat ar vro.
Gunilla Lundgren
Gunilla Lundgren (1942 e Bergslagen, Sveden) a zo ur skrivagnerez svedat, hag ur stourmerez evit ar peoc'h hag an endro. Kenurzhierez Unvaniezh etrebroadel skrivagnerien Sveden eo ivez. Ouzhpenn 30 levr evit ar vugale a zo bet skrivet ganti (meur a briz he deus bet), bet troet e meur a yezh, ha bet embannet ivez e stumm divyezhek da vezañ lennet gant bugale enbroidi. Labouret he deus ivez war ur raktres ma kemer perzh bugale envroidi a zo o chom e Rinkeby, ur bannlev eus Stockholm, gant bugale eus Langa, e-kichen Cape Town.
Nomenclator
An Nomenclator eo an anv a vez roet peurvuiañ d'ul levr anvet Nomenclator, communium rerum propria nomina Gallico indiomate indicans ... Auctore Hadriano Ivnio ... en cette dernière édition a esté adioustée la Langue Bretonne, par Guillaume QVIQVIER de Roscoff, G. Allienne, Morlaix, 1633 .
Al levr
Ul levr latin ha gallek eo, gant brezhoneg e-barzh, embannet e Montroulez e 1633, e dibenn marevezh ar c'hrennvrezhoneg. Un dastumad gerioù-micher eo an Nomenclator, embannet 1555 en Augsburg (Alamagn), hag adembannet meur a wech, hag en un toullad yezhoù, evel ar brezhoneg.
An anv
Dont a ra an anv eus an nomenclator, ar sklav a veze gant Romaned pinvidik hag a oa karget da zerc'hel soñj eus anvioù an dud a zegouezhe gant e vestr.
An oberourien
Savet e oa bet al levr gant an Izelvroad Hadrianus Junius, brudet en Europa, hag ouzhpennet brezhoneg gant Guillaume Quiquier, a vez lavaret Gwilherm Kiger anezhañ gant tud zo.
Ar mouler
Georges Allienne, mouler e Montroulez, a embannas al levr teir gwech: e 1626, e 1632 hag e 1633.
Embannadur 2000
Adembannet eo bet al levr ha notennaouet gant Gwennole ar Menn.
Malik
Malik a c'hall bezañ :
Titl
Malik zo un titl roet da souverened meur a riez a-vremañ : An titl a valik a oa gant pennoù bras riezoù all en amzer dremenet :
Haifa
Haifa (hebraeg: חֵיפָה IPA: [χeiˈfä], treuzskrivadur: Ḥefa; arabeg: حيفا, Ḥayfā) a zo ur gêr vras eus Israel, e norzh ar vro, war aod ar Mor Kreizdouar. En tolpad-kêr a-bezh ez eus 600 000 a dud ha ma konter ar veurgêr a-bezh e tap en tu-hont d’ar milion a annezidi. War-dro 82% eus an dud a zo Yuzevien ha 18% Arabed, kristenien evit ar braz anezho (14% eus hollad kêriz). Ur porzh-mor bras eo ha kreñv eo pouez an industriezh kimiek enni.
Ralph Milner
Ralph Milner (marvet e 1591), pe Sant Raoul, zo ur sant katolik saoz eus ar XVIvet kantved, marvet war ar chalfod.
Juan Gabriel
Alberto Aguilera Valadez, anavezetoc'h evel Juan Gabriel, ha lesanvet El Divo de Juárez, zo ur c'haner hag aktour mec'hikan, ganet e 1950 e Parácuaro, e stad Michoacán de Ocampo e Mec'hiko, ha marvet e 2016 e Santa Monica e Kalifornia.
Flers (Somme)
Flers a zo ur gumun eus departamant ar Somme (Bro-C'hall).
Monumantoù ha traoù heverk
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo.
Sapayoa
Sapayoa, a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1903 gant an evnoniour alaman Ernst Hartert (1859-1933).
Spesadoù
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : Sapayoa aenigma.
Kervella
Kervella zo un anv-tiegezh brezhonek, stank a-walc'h e lec'hioù zo e Leon hag e Plougastell, e Kerne.
Gilles de Kerampuil
Lakaet en deus e brezhoneg ul levr relijion savet gant ar jezuist izelvroat Petrus Canisius da stourm ouzh ar brotestantiezh.
Diot
Diot zo
Diots
An diots zo silzig eus Savoia, ha meur a seurt zo anezho. Poazhet e vezont ha debret gant pollenta alies.
Malika
Malika, a-wechoù Malikha, zo un anv-badez arabek roet d'ar merc'hed, kar d'an anv gourevel Malik. Talvezhout a ra « rouanez ». Kavet e vez stank e Norzhafrika.
Arabat droukveskañ gant Mallika, un anv-badez indian a orin sañskritek.
Menezioù Wilhelmina
Ar Menezioù Wilhelmina, pe Wilhelminagebergte en izelvroeg, zo menezioù e Surinam.
Paris sera toujours Paris
Paris sera toujours Paris zo ur ganaouenn c'hallek gant ar Gall Albert Willemetz, hag ar Polonad Casimir Oberfeld (marvet o tec'hel eus kamp Auschwitz-Birkenau e 1945), evit Maurice Chevalier e 1939.
Istor
N'eo nemet unan eus ar c'hanaouennoù niverus savet da ganañ meuleudi da gêr Bariz (la plus belle ville du monde hervez ar c'haner), ha dreist-holl d'ar c'henwerzh a c'haller derc'hel d'ober daoust d'ar brezel, rak peuzsur e oa Bro-C'hall, goude trec'h hec'h arme e 1918, n'he devoa ket da gaout aon rak an arme alaman.
Adenrollet eo bet ar ganaouenn gant ar ganerez Zaz en 2014 en hec'h albom Paris.
Liammoù diavaez
=Notennoù==
Omar
Omar pe Umar zo un anv-badez arabek roet d'ar baotred, hag un anv-tiegezh.
Camilla Läckberg
Jean Edith Camilla Läckberg Eriksson (30 a viz Eost 1974 e Fjällbacka, Sveden) a zo ur skrivagnerez romantoù polis svedat. Unan eus skrivagnerien yaouank brudetañ Sveden eo. Holl he levrioù a zo lec'hiet e-kichen al lec'h ma voe ganet, Fjällbacka, war aodoù kornôg Sveden.
Rita Guerra
Rita Guerra, ganet e 1967, zo ur ganerez portugalat.
Omar Sharif
Omar Sharif (arabeg : عمر الشريف), a skriver ivez Omar El-Sharif, bet ganet Michel Dimitri Chalhoub d'an 10 a viz Ebrel 1932 en Aleksandria ha marvet e Kaero d'an 10 a viz Gouere 2015, a oa un aktour egiptat.
Bugaleaj ha stummadur
Ganet oa e 1932 en ur familh sirian-ha-libanat kristen a orin eus Damask. Mab e oa da Joseph Chalhoub, marc'hadour koad prizius, ha Claire Saada eus Latakia (Al-Lāḏiqiyya) e Siria. Desavet e oa bet hervez al lidoù melkit, hag e 1955 e troas a-zevri war-du an islam a-benn dimeziñ gant an aktourez vuzulmat egiptat Faten Hamama. Dispartiet e voent da c'houde.
E skolaj breizhveuriat Victoria en Aleksandria e voe studier war ar matematikoù, ar fizik, ar galleg, ha war pemp yezh all. En em zibab a rae evit komz madik an arabeg, ar saozneg, ar gresianeg, an italianeg hag ar spagnoleg.
Goude bezañ tapet e ziplom matematikoù ha fizik e skol-veur Kaero e labouras e-pad pemp bloaz en embregerezh koad prizius e dad kent mont da zeskiñ ar vicher aktour er skol-veur brudet Royal Academy of Dramatic Art e Londrez.
E 2005 e voe kondaonet da baeañ 318 000 dollar da Juan Luis Ochoa Anderson evit bezañ distaget ur gunujenn ouennelour outañ : "Mec'hikan sot".
Kanton Marly
Kanton Marly a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.
Kumunioù
Kanton Marly a ya 17 kumun d'ober anezhañ:
Césaire Le Coënt
Césaire Le Coënt, pe Mab Loïz diouzh e anv barzh, ganet d'ar 26 a viz Genver 1876 e Boulvriag, marvet d'an 10 a viz Gouere 1963 e Mael-Pestivien, oa barzh brezhonek.
Helle
Helle zo un anv-badez alamanek ha danek, hag a zo deuet eus anv un harozez e mojennoù Hellaz kozh.
Kanton Molan
Kanton Molan a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Penn-ar-Bed e Breizh.
Liorzh-iliz
Ul liorzh-iliz (pe porzh-bered, porzh-iliz, kloz-parrez) zo ul liorzh gant un iliz e-kreiz hag ur voger tro-dro dezhañ.
Peder elfenn ne c’haller ket distagañ an eil diouzh eben a ya d’e ober : ur volz-enor pe « porzh ar marv », ur c’halvar, ur garnel hag un iliz (gant ar vered tro-dro dezhi a-wechoù).
Orinoù ar porzhioù-iliz
Savet eo bet ar porzhioù-iliz eus ar 15vet betek ar 17vet kantved,
War ar maez e tiskoueze ar c'humuniezhioù pegen pinvidik e oant hag e savent kloc'hdioù, klozioù-parrez pe kalvarioù.
Adalek an treuzoù betek lein tour an iliz ez eo diskouezet deomp gant fouge ar binvidigezh vras a zeue diwar labour al lin.
Perzhioù meur ar porzhioù-iliz
Peder elfenn ne c’haller ket distagañ an eil diouzh eben a ya d’ober ur porzh-iliz: ur volz-enor pe « porzh ar marv », ur c’halvar, ur garnel hag un iliz (gant ar vered tro-dro dezhi a-wechoù).