cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Le Télégramme
Anv hag istor
Talvezout a ra he anv kement hag “ar pellskrid”. A-raok hag e-pad ar brezel e oa anvet La Dépêche de Brest et de l'Ouest. Savet e oa bet La Dépêche e 1866 hag aet eo da get e 1944. Goude bombezadeg Brest gant ar re gevredidi e voe kaset ar gelaouenn da Vontroulez e 1941. E miz Gwengolo 1944 e voe difennet embann anezhi dre m'he doa kemeret perzh er c'henlabour gant ar melestradur nazi ha kemmet e voe da heul se hec'h anv a-benn lakaat hini "Le Télégramme de Brest et de l'Ouest" (“Pellskrid Brest hag ar C'hornôg"). "Adgrouet" e voe ar gelaouenn d'an 18 a viz Gwengolo 1944, hag eizh kazetenner a oa d'ar poent-se.
D'ar 25 a viz Ebrel 1968 eo bet embannet ar skouerenn gentañ e liv. Kroget o deus gant al lec'hienn internet letelegramme.com e 1996. Krouet eo bet Le Télégramme-Dimanche (ar skouerenn evit ar sul) e 1998.
Stefan Docx
Adalek an 20 a viz Eost betek an 28 a viz Eost 2005 e kemeras perzh e Brasschaat en Tournamant "Open"; dont a reas ar maout gantañ gant 7,5 poent diwar 9.
Le Télégramme
Anv hag istor
A-wechoù e vez anvet An Telegramm e brezhoneg, hag An Telebramm dre fent.
Ar gazetenn
Perc'hennet eo gant an tiegezh Coudurier. Ur 600 bennak a dud a labour eno, en o zouez ouzhpenn 200 kelaouenner. Embannet e vez 208 000 skouerenn anezhi bemdezPegoulz?. Lennet e vez ar gelaouenn gant 570 000 den pe war-droPegoulz?. An Télégramme a zo kevezer gwirion diwezhañ Ouest-France e kornôg Breizh. Unan eus kelaouennoù nemetañ Frañs gant ur c'hresk eus ar skignerezh war ar pemp bloaz tremenet eo ivez (kresk gwellañ ar c'hazetennoù e 2004, 2005, 2006, 2007 ha 2008Mammenn?).
Stefan Docx
E miz Gouere 2008 edo 2341 e renk Elo ; 2359 a oa bet e renk Elo gwellañ.
Le Télégramme
Ar gazetenn
Resevet en deus an Telegramm ar priz "Pemdezieg gwellañ 2009" d'ar 15 a viz Even 2009. En 8 renk eus ar pemdeziegoù eo e Frañs. D'ar 15 a viz Here 2009 eo bet embannet an 20 000 niverenn eus ar gazetenn, evit lidañ he 65 bloaz.
Linenn stur
Keleier a denn d'al Liger-Atlantel a gaver a-wechoù er pajennoù Breizh, er c'hontrol da Ouest-France.
Stefan Docx
Stadegoù Simbase
Hervez an diellaoueg echedoù Simbase, diwar 162 bartienn, Docx en deus : 55 eo e dregantad a drec'hoù neuze.
Le Télégramme
Brezhoneg
Ouzhpenn ar pajennoù lec'hel, rannvroel, broadel hag etrevroadel e vez roet en Telegramm un tamm plas d'ar yezh. Bep Yaou e vez ur bajenn vrezhonek, anvet Spered ar vro.
Breizhad ar bloaz
Bep bloaz e vez roet ar priz "Breizhad ar bloaz" gant an Télégramme diwar ar pezh a vot al lennerien.
Degouezhennig
Le Télégramme de Brest a zo ivez titl ur ganaouenn gant ar Wampas.
Niz
Ni, pe niz, un den eo bugel e c'hoar pe e vreur.
Kensonenn staon dre serriñ divouezh
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn staon dre serriñ divouezh treuzskrivet [c] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 107.
Kavet e vez ar fonenn gensonennel-mañ koulz evel ur fonem hag evel alofonenn [k] alies dirak ur vogalenn serr, da skouer e gresianeg a-vremañ hag ivez e ranyezhoù gallek 'zo.
Brec'hed
Brec'hed zo un anv-badez brezhonek roet d'ar merc'hed. Anavezet eo ivez er stumm Berc'hed.
Orin
Un anv a orin gouezelek eo, brudet gant ar santez iwerzhonat Brec'hed (pe Berc'hed). Alies e vez graet anv eus an doueez kelt Brigit / Brigantia, diwar ur wrizienn brigo a dalvez uhel e galianeg, hag a gaver ivez en anv-pobl Briganted.
Kemmesk
A-wechoù e vez mesket gant Brec'hed ar santez svedat Birgitta, abalamour ma vez roet dezho ar memes anv, Brigitte, e galleg, hag a-wechoù ivez e saozneg, Bridget. Koulskoude eo sklaer n'int ket anvioù kenorin.
Evit santez Iwerzhon ha Breizh e vez lavaret alies Birzida pe Birzidañ e brezhoneg ar bobl e Treger.
Rhaeadr Bwlch yr Oernant
Hiziv ne reer ken met merennañ e ti Vari Glazîoù er prad a zo dirak al lamm-dour.
Arondisamant Brugge
Arondisaman Brugge a zo unan eus an eizh arondisamant eus Proviñs Kornôg-Flandrez e Flandrez Belgia.
Istor
Arondisamant Brugge a oa bet krouet e 1800. Ul lodenn e oa eus departamant gall (pevar arondisamant ennañ) al Lys (departement van de Leie e nederlandeg) eus Belgia, bet savet e 1795.
Gouelan beg gwalennek
Ar Gouelan beg gwalennek (liester: Gouelini beg gwalennek) a zo un evn-mor. Larus delawarensis eo e anv skiantel.
Annez
Bevañ a ra al labous e Norzhamerika.
Saint-Martin-Boulogne
Saint-Martin-Boulogne a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Yezhoù ndouek
Un isskourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù ndouek, ennañ eizh yezh:
Yezhoù sepikek ar c'hreiz
Un isskourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo yezhoù sepikek ar c'hreiz.
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù en isskour-mañ:
Gwersyll yr Urdd Glan-llyn
E Glan-llyn, etre Y Bala ha Llanuwchllyn war lez Llyn Tegid, emañ Gwersyll yr Urdd, da lavarout eo kamp Urdd Gobaith Cymru.
Brudet eo e-touez yaouankiz ar vro hag ul lec'h plijus da gembraegañ eo evit ar grennarded hag ar re vras.
Bouraeg-pabireg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek A.2 eo ar bouraeg-pabireg (bur(r)a-pabir, barburr, mya bura, kwojeffa, huve pe huviya) komzet gant tro-dro da 250.00 den en Adamawa ha Borno e Nigeria (1987).
Div rannyezh ez eus:
Gillis van Coninxloo
Gillis van Coninxloo (1544 e Antwerpen – 1606 e Amsterdam) a oa ul livour izelvroat, hag a livas gweledvaoù.
E vuhez
Hervez Carel van Mander e teskas Gillis van Coninxloo livañ e Antwerpen. Deskard Pieter Coecke van Aelst yaouank, Lenaert Kroes ha hini Gillis Mostaert e voe. E 1570 e voe degemeret e kouch Sant-Lug.
Pa voe tapet Antwerpen e 1585 e rankas, daoust dezhañ bezañ protestant, kuitaat ar gêr, hag en em staliañ a reas e Frankenthal (Alamagn). Eno e oa meur a livour gweledvaoù all, hag an holl anezho a zo anavezet dindan an anv skol Frankenthal. Bras e voe perzh Gillis van Coninxloo er skol-se. E 1595 ez eas d'en em staliañ e Amsterdam.
E oberenn
Gillis van Coninxloo a voe al livour pouezus kentañ a livas taolennoù enno koadeier. Bras e voe e levezon a-fet livañ gweledvaoù. Betek-henn e veze livet gwelioù-meur, met azalek dibenn ar e krogas an dud da livañ gweledvaoù tostoc'h outo, evel digoadennoù da skouer. An emdroadur-se a weler e oberennoù Jan Brueghel gozh ha re Paul Bril.
E-keit ma oa e Frankenthal, e livas dreist-holl Coninxloo gweledvaoù garzhaouegoù. Tost e voe e oberennoù neuze ouzh re Pieter Schoubroeck ha re Anton Mirou. Ur wech degouezhet e Amsterdam e stagas gant liavadurioù koadeier, diazezet war un dremmwel izel ha gwez strollet. Evel-se e krouas un hengoun hag a voe heuliet gant livourien all Abraham Govaerts, Alexander Keirincx, Denijs van Alsloot, Gijsbrecht Leytens ha Roelant Savery.
Europa (disheñvelout)
Europa zo un anv gresianek roet d'ar merc'hed. Diwar-se eo bet roet d'ur rannved, ha da veur a dra all.
Arc'hant
Diwar an anv e teu ar ger euro, moneiz Unaniezh Europa.
Killi
Killi a oa ur gumun eus Breizh e kanton Ploermael e departamant ar Mor-Bihan.
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed
Yezhoù noukoumek
Un isskourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù noukoumek, ennañ div yezh komzet e Papoua Ginea-Nevez :
Gouelan beg moan
Ar Gouelan beg moan (liester: Gouelini beg moan) a zo un evn-mor. Chroicocephalus genei eo e anv skiantel.
Llyn Tegid
thumb|right|260px|Lenn Tegid. Llyn Tegid (Lenn Tegid e brezhoneg) zo ul lenn etre Y Bala ha Llanuwchllyn, e Gwynedd, e Kembre, treuzet gant ar stêr Dyfrdwy. Dont a rafe anv al lenn eus hini Tegid Foel, pried Ceridwen er mojennoù.
Yezhoù sepikek ar menezioù
Un is-skourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo yezhoù sepikek ar menezioù.
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù en is-skourr-mañ:
Listenn ar 130 departamant gall e 1811
Setu roll ar 130 departamant gall bet krouet a-benn ar bloavezh 1811, pa oa gorread an Impalaeriezh C'hall Kentañ en e vrasañ.
Ne gavor ket amañ an departamantoù a voe krouet e-pad an Impalaeriezh goude 1811 (Listenn departamantoù gall Katalonia), nag ar a voe kollet pe nullet a-raok 1811 (e Gres, en trevadennoù, ha Golo, Liamone, Mont-Terrible, Rhône-et-Loire, Tanaro).
N'emañ ket an niverenn 90 er roll : il fut celui du département corse du Liamone jusqu'à la suppression de ce département le, puis resta vacant quelques mois avant d'être ré-attribué au département de Montserrat, créé le.
Theodor Storm
Hans Theodor Woldsen Storm (Husum, 14 a viz Gwengolo 1817 – Hanerau-Hademarschen, 4 a viz Gouere 1888) zo ur skrivagner alaman brudet evit e oberennoù e komz-plaen hag e varzhonegoù.
Buhez
Theodor Storm zo bet ganet da Johann Casimir Storm ha Lucie Woldsenen un tiegezh pennoù-bras e Husum (Schleswig-Holstein), ma tremenas ur bugaleaj eürus ha bugulgan. Studiet en doa e dad ar gwir e Heidelberg hag e Kiel, ha deuet da vezañ kuzulier war an aferioù lezennel e porzh kozh Husum. Goude bezañ tapet ar vachelourezh e Lübeck ez eas Theodor Storm da Giel da studiañ ar Gwir ivez, hag e 1843 en em stalias evel alvokad e Husum. D’ar c’houlz-se e krogas e vignoniezh gant Ferdinand Röse, Theodor ha Tycho Mommsen, hag e 1843 ec’h embannas gant ar vreudeur Mommsen al Lieder Buch dreier Freunde ("Levr kannaouennoù tri mignon"). E 1846 e timezas gant unan eus e genitervezed, Constanz.
E 1853 e tibabas Storm kuitaat Husum evit diskouez ne oa ket a-du gant ar raktres dezvad a selle ouzh ar Schleswig-Holstein bet savet gant gouarnamant Danmark hag a embannas ur vonreizh nevez. Start e voe deroù e vuhez a wiraour dindan ar Stad Prusian. Fiziet e voe ennañ ar giriegezh a varner e Potsdam hag e Heiligenstadt (Thüringen) goude-se. E 1864 ez eas Daniz kuit ha distreiñ a reas T. Storm da Husum, ma voe barner. E penn ar polis edo ivez, hag atebeg war an aferioù gwardoniezh. E 1880 e kuitaas Husum da vat evit annezañ e Hademarschen, e-kichen Itzehoe (Schleswig-Holstein).
D’ar 4 a viz Gouere 1888 e varvas Theodor Storm diwar ur c’hrign-bev. E bered Sant Jürgen e Husum e voe beziet. Dek vloaz war-lerc’h, d’ar 14 a viz Gwengolo 1898, e voe savet en e eñvor delwenn e gorf-bras kizellet gant Adolf Brütt eus Husum.
Lennegezh
Awenet eo skridoù Storm gant danevelloù ha mojennoù-pobl hengounel e vro, gant oberenn skrivagnerien evel Eduard Mörike (1804–1875) ivez, ur c‘hamalad dezhañ hag ur c’henskriver, pe Paul Heyse (1830–1914), bet anavezet e-kerzh ar prantad-amzer en harlu. E "Levr kannaouennoù tri mignon" (1843) e voe embannet e varzhonegoù kentañ, ul labour a-stroll gant e gamalad a yaouankiz Theodor Mommsen. Ezteurel a reont ur garantez dispi evit mignonez e c’hoar, Bertha Buchan, oadet a 11 vloaz. Gant Immensee (1851), un danevell droug-hirnez ha melkonius diwar-benn baradoz kollet ar yaouankiz. Dispakañ a ra aze e ijin ha gounit brud vat. Levezonet eo gant barzhonegoù lourennek kentañ Goethe, tra ma klask silañ en e oberennoù e soñj a-fed karantez, an natur hag ar gourc’hoant e-keñver Alamagn.
Ma breur Jakez
Ma breur Jakez zo ur ganaouennig e brezhoneg evit ar vugale, azasaet diwar ar Frère Jacques gallek.
Theodor Storm
Lennegezh
O tont d’e vent e skrivas Storm danevelloù dibar ha kizidik meurbet evit a sell ouzh ar studioù psikologel, ur realouriezh kreñvoc’h hag un dudi brasoc’h-brasañ evit ar c’hudennoù a ya dreist d’an hinienn. E-touez an danevelloù pennañ diwar e zorn emañ Viola tricolora (1874), Aquis submersus (1876), Renate (1878) ha Heinz Kirch (1882). E fin e vuhez e skrivas un drajedienn hag a zo e bennoberenn moarvat, Die Schimmelreiter ("Ar marc’heg e varc’h gwenn", 1888).
Ma breur Jakez
Doare Arvor
Hemañ a gaver er gazetenn Arvor <poem style="margin-left:2em; font-style:italic"> Va breur Jakez, Va breur Jakez Kousket oc'h ? Kousket oc'h ? Sonit ar Gousperoù, Sonit ar Gousperoù, Bing, bang, baoñ, Bing, bang, baoñ. Awenet eo splann gant ar stumm gallek, goude ma ra anv eus gousperoù e-lec'h matinezoù.
Doare Plouz-foenn
Ar stumm-mañ a gaver en hentenn-deskiñ Plouz-foenn, savet gant Daniel Carré hag Erwan Evenou, embannet gant TES.
<poem style="margin-left:2em; font-style:italic"> Ma breur Jakez, Ma breur Jakez, Kousket out, kousket out ? Deus da zebriñ krampouezh Deus da zebriñ krampouezh Gant laezh dous, gant laezh dous !
Doare Kanit 'ta tudoù
Un doare kalz hiroc'h zo el levr Kanit 'ta tudoù. N'eo ket skrivet gant piv eo bet savet. Diouzh gwelout e c'hallfe bezañ ar stumm koshañ, nemet n'eus meneg ebet eus kleier, na netra relijiel.
Breurig Jakez
Ur ganaouenn all, anvet Breurig Jakez zo bet savet gant Roparz Hemon.
Sopron
Sopron [ˈʃopron] (kroateg Burgenland: Šopron; alamaneg: Ödenburg) a zo ur gêr e Hungaria ar Gwalarn, lec'hiet 60 km nemetken eus Vienna (Aostria). Unan eus kêrioù koshañ ar vro eo: diazezet e oa gant ar Romaned hag a rae Scarbantia anezhi. Póncihter (< alam. Bohnenzüchter, "saverien fav") a vez graet eus Soproniz en hungareg.
Pa gouezhas Burgenland e dalc'h Aostria diwar feur-emglev Trianon e 1921, e voe lakaet Sopron da gêr-benn ar stad-kevredet-se gant gouarnamant Aostria. Dre ur referendom e chomas stag ouzh Hungaria avat. Abalamour da se e voe roet titr Civitas fidelissima ("kêr fealañ") dezhi gant gouarnamant Hungaria.
Etre 1946 ha 1989 e chome troc'het al liammoù sevenadurel hag armerzhel etre Sopron hag ar Burgenland. N'eo ket dre zegouezh ez eo bet diskaret ar Rideoz Houarn amañ da gentañ (d'an 2 a viz Mae 1989).
Divyezhek (hungareger hag alamaneger) eo poblañs Sopron, hag an alamaneg a zo bet lakaet da yezh kenofisiel.
Gevelliñ
Sopron zo gevellet gant :
963
Diwar-benn bloavezh 963 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 963
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 963
Yezhoù bahinemoek
Un isskourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù bahinemoek, ennañ seizh yezh:
Dañs-punk
Dañs-punk (dance-punk e saozneg), pe disco-punk pe c'hoazh indie-dance, a zo ur seurt sonerezh a voe krouet e dibenn ar bloavezhioù 1970. Liammet eo ouzh ar sonerezh post-punk ha no wave.
Diaraogerien
Kalz strolladoù post-punk a implijas luskoù a lakae ar selaouerien da zañsal. Levezonet e voe ar strolladoù-se gant ar sonerezh disko, funk, ha seurtoù sonerezh dañs all a rae berzh d'ar mare-se, hag ivez gant pladennoù all eus dibenn ar bloavezhioù 1970 evel re David Bowie, Brian Eno hag Iggy Pop, hag ivez pladennoù strolladoù alaman' zo a rae sonerezh krautrock. Er bloavezhioù 1980 e c'haller menegiñ Public Image Ltd.,, Gang of Four, New Order, Killing Joke, The Cure, Siouxsie and the Banshees, ha Sigue Sigue Sputnik. E New York e oa strolladoù evel Material, the B-52's, Blondie, James Chance and the Contortions, Cristina Monet, ESG, Liquid Liquid ha Talking Heads. E 1983 e reas berzh ar ganerez alaman Nina Hagen gant he zon "New York New York", m veske he doare punk (hag opera) da ganañ gant luskoù disko. Sonerezh dance-punk a ziwanas ivez en Alamagn (Neue Deutsche Welle), Bro-C'hall (coldwave) hag e Brazil. Diaraogerien ar sonerezh dance-punk en em veske ivez gant strolladoù synthpop, elektropop, new wave, art punk, hag ivez strolladoù rock gotek' zo.
Pa zeuas ar sonerezh tekno ha house da vezañ brudet er bloavezhioù 1980 ha 1990 e voe levezonet strolladoù post-punk' zo gant ar sonerezh elektronek, dreist-holl strolladoù al luskas anvet Madchester, evel Happy Mondays ha The Stone Roses, a veske sonerezh indie ha sonerezh rave.
Dance-punk er bloavezhioù 2000
Ar sonerezh anvet dance-punk a ziwanas en-dro e penn-kentañ ar 21 kantved gant strolladoù evel Liars, The Rapture, Radio 4, !!! ha The Faint. Da-heule voe ivez Death from Above 1979, Yeah Yeah Yeahs, Test Icicles, Fake Shark - Real Zombie!, The Presets, The Kills ha Q and Not U hag a liammas ar sonerzeh dance-punk ouzh levezonioù all evel ar sonerezh post-hardcore ha re all c'hoazh. A-fet ti-embann pladennoù e c'haller lakaat DFA Records da di-embann pennañ ar sonerezh dance-punk. Ouzhpenn skignañ pladennoù LCD Soundsystem e skignont ivez re Brinvonda, Shit Robot, Delia Gonzalez & Gavin Russom, Booji Boy High, Shocking Pinks, Holy Ghost!, Still Going, Syclops ha YACHT. En dance-punk e c'haller renkañ ivez Crystal Castles could be argued as belonging to the genre, but their music also borders on Noise Pop, and New Rave.
Kensonenn staon dre serriñ mouezhiet
E hungareg hag en albaneg e kaver kensonennoù staon dre serriñ gwrion. Peurliesañ avat e talvez an hevelep arouzenenn [ɟ] da dreuzskrivañ ur gensonenn drekstaon dre serriñ, ur gensonenn kevig-staon dre serriñ pe ur gensonenn kevig-staon dre daravat mouezhiet staonekaet.
1801
Diwar-benn bloavezh 1801 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1801
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1801
Yezhoù alamblakek
Un isskourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù alamblakek, ennañ div yezh:
Ar Roc'h-Derrien
Ar Roc'h-Derrien, pe ar Roc'h pe c’hoazh Kêr ar Roc'h evel ma lavarer er vro, a oa ur gumun eus Breizh e Treger e departamant Aodoù-an-Arvor. Penn kanton e oa betek 2015. Ur Roc'hard a vez lavaret eus un den eus ar barrez.
Douaroniezh
Ar Vinic'hy, Peurid-ar-Roc'h, Langoad
Berengaria Navarra
thumb|Delwenn-vez Berengaria Navarra e [[L'Épau]] Berengaria Navarra, pe Berenguela e spagnoleg (1163-1230), a oa merc'h henañ Sancho VI, roue Navarra, lesanvet « ar Fur », hag e wreg Sancha Kastilha. Merc'h-vihan e oa da Alfonso VII León ha Berenguela Barcelona, rouaned León.
Ar Roc'h-Derrien
Ya d'ar brezhoneg
D’an 21 a viz Meurzh 2018 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
Istor
Ar Roc'h-Derrien a zo ul lodenn bet disrannet diouzh Peurid-ar-Roc'h. Eskopti Landreger.
Berengaria Navarra
He buhez
En 1185 e resevas Berengaria, digant he zad, douar Monreal. Eleanora Akitania a glaskas dorn Berengaria evit he mab, Richarzh I Kalon-Leon. Un emglev gant Navarra a dalveze kaout gwarez da harzoù kreisteiz Akitania, gwelloc'h darempredoù gant Rouantelezh Kastilha, ma oa Eleonora Bro-Saoz, merc'h da Eleanora Akitania, o ren.
Goulenn-eured
En Mezheven 1190, e krogas Richarzh I Kalon-Leon e 1191, Roue Bro-Saoz, da varc'hata gant Alfonso II Aragon ha Sancho VI Navarra, rag-aon ne glaskje Kont Toloza ober unvaniezh enep dezhañ rak dizemglev a oa etrezo diwar-benn Provañs.
Goulenn a reas dorn Berengaria Navarra digant he zad. Disfiz outañ a oa, rak pell amzer en devoa nac'het dimeziñ, disfiz ivez ouzh e zarempredoù ha mignoniezhioù, hag ouzh e bromesa da eurediñ da Alys Bro-C'hall, lezc'hoar roue Bro-C'hall. Rak dimezet e oa Richarzh (hep eured) d'ar briñsez Alys, kontez Vexin, c'hoar d'ar roue gall Fulup II. Alys avat a zeuas da vout serc'h tad Richarzh, ar roue saoz Herri II (Bro-Saoz), ha marteze mamm bugel bastard Herri. Dibosubl e oa deuet an eured da vezañ, abalamour d'ar reolennoù relijiel. Torret e voe e zimeziñ gant Alys e 1190, p'edo Richarzh e Messina.
Daoust da se e voe graet un degemer mat da c'houlenn ar roue saoz gant roue Navarra. Un dimeziñ enorus e oa da rouantelezh Navarre ober emglev gant an tiegezh Plantagenêt, ha se zo kaoz ne voe ket sellet re verr ouzh traoù ken dister, met kuzh e chomas ar mennad abalamour da roue Bro-C'hall a vije displijet bras a dra sur o klevout ar c'heloù e oa torret an dimeziñ gant e hanterc'hoar.
He dimeziñ
Dimeziñ a reas da Richarzh I Kalon-leon e 1191. Rouanez Bro-Saoz e oa, met gwech ebet ne lakaas he zroad er vro-se.
Ne ouzer ket gwall dra diwar-benn he buhez. Marteze en em gavas gant Richarzh, meur a vloaz a-raok an eured, ha skrivet ez eus bet gant tud hec'h amzer e oant hoalet an eil gant egile. En XXvet kantved avat ez eus bet istorourien o kontañ e oa troet Richarzh gant breur Berengaria kentoc'h, an danvez roue Sancho VII.
E vamm Eleanora Akitania an hini a gasas Berengaria dezhañ. Met aet kuit e oa ar roue da ober brezel ar groaz kenkent ha lakaet ar gurunenn war e benn. Ret dezho redek war e lerc'h. Hag int betek Sikilia during Lent (pa n'halled ket ober an eured) en 1191, hag eno ivez e tegouezhas c'hoar Richarzh, Joan, rouanez Sikilia, intañvezet. War o hent d'an Douar Santel e aochas lestr an danvez-pried hag ar c'hoar, Berengaria ha Janed e Kiprenez, hag eno e voent gourdrouzet gant priñs an enez, Isaac Comnenus. Ma teredas Richarzh d'o sikour, ma kemeras an enez, ma tiskaras Comnenus, ha ma timezas gant Berengaria e Chapel Sant Jorj e Limassol.
Rouanez kenseurtez
N'ouzer ket ha kaset e voe an eured da benn, kaoz eus se zo c'hoazh etre an istorourien, evel mavez kaoz c'hoazh etreze diwar-benn pe heñvelrevad e oa ar roue pe ne oa ket, pa lavar lod e oa merc'hetaer. Hervez dihelloù zo (met diskred zo warne) en devoa bet ur mab bastard, Philip of Cognac (warvet war-dro 1211), ha marteze unan all. Sur eo e kasas e wreg nevez gantañ evit lodenn gentañ ar groazadeg, met distreiñ da Europa ne rejont ket a-gevret. Tapet e voe Richarzh, ha prizoniet. Chom a eure Berengaria en Europa, da glask sevel arc'hant da baeañ e zaspren.
Pa voe laosket Richarzh da vont e tistroas da Vro-Saoz met n'eas ket e wreg Berengaria Navarra d'e gaout di. N'he doe bugel ebet ken e veze laret e oa gaonac'h.
Pa zistroas Richarzh da Vro-Saoz e rankas adkemer ar vro a oa bet kollet gant e vreur Yann pe skrapet gant roue Bro-C'hall. Chaletot e oa gant e vro eget gant e bried.
He marv
En 1229 e lakeas sevel abati l'Epau, er Mañs, ma en em dennas ha ma voe beziet.
Pradvael
Pradvael (Préfailles e galleg) a zo ur gumun a Vreizh e Kanton Pornizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Berengaria Navarra
Filmoù
Eus dimeziñ Richard ha Berengaria ez eus kaoz:
Pradvael
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Marvet int e-pad an Eil Brezel-bed. An holl anezhe (pe dost) a varvas d'ar 17 a viz Even 1940 pa voe kaset d'ar strad ar mordreizher RMS Lancastria eus ar Rouantelezh-Unanet e donvor Sant-Nazer.
Berengaria Navarra
Filmoù
Met gwall ell diouzh an istor eo ar filmoù-se.
Levrlennadur
====
Ejen
Un ejen zo un tarv spazhet. Gwechall e veze implijet ejened evel loened-stlej, er parkeier, pe da sachañ kirri ponner. Hiriv ne vezont implijet evit se nemet e broioù an Trede Bed. En Europa ne saver ejened nemet evit o c'hig, a zo anvet bevin.
Gouelan c'hoarzher
Ar Gouelan c'hoarzher (liester: Gouelini c'hoarzher) a zo un evn-mor. Leucophaeus atricilla eo e anv skiantel.
Annez
Bevañ a ra al labous war aodoù Amerika (eus Lennoù Meur hag aber ar Sant-Laorañs da Venezuela).
Suzanne Valadon
Suzanne Valadon, Marie-Clémentine Valade he gwir anv, ganet d'an 23 a viz Gwengolo 1865 e Bessines-sur-Gartempe, Haute-Vienne (Bro-C'hall), ha marvet d'ar 7 a viz Ebrel 1938 e Pariz (Bro-C'hall), a oa ul livourez c'hall e penn-kentañ an.
Mamm e oa d'al livour Maurice Utrillo.
Beziet eo bet bered Saint-Ouen, kostez Pariz.
Yezhoù sanioek
Un is-skourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù sanioek, ennañ c'hwec'h yezh:
Enez Stoltenhoff
Enez Stoltenhoff (Stoltenhoff Island e saozneg) zo un enezenn vihan didud e Meurvor Atlantel ar su, unan eus Inizi an Eostig.
Ar vihanañ anezho eo, hag er gwalarn da Enez an Eostig en-eeun emañ. Emañ an inizi-hont en enezeg Tristan da Cunha.
An anv
Dont a ra an anv eus an daou vreur Gustav ha Friedrich Stoltenhoff a glaskas mont da chom war Inaccessible Island. Met goude klask e-pad daou vloaz e voe ret dezho dilezel an enez.
Gwener Medici
Gwener Medici, pe Venere de' Medici en italianeg, zo un delwenn hellenek e marmor, 1,53m a uhelder dezhi, mennet da aroueziañ an doueez Afrodite, kizellet e dibenn ar I kantved kent JK, en Aten marteze, diwar batrom un delwenn arem, e doare Afrodite Knidos, a vije bet graet gant ur c'hizeller a laboure hervez giz Praksiteles
War ziskouez emañ e Mirdi an Ofisoù e Firenze (Italia).
Tennañ a ra da zelwenn Afrodite Knidos, gant he dorn dirak he gaol. Evelti e seblant an doueez bezañ o paouez diflukañ e-maez ar mor, hervez a zo damlavaret deomp gant an delfin e-harz he zreid, goude ma n'eo ket sur e oa al loen en delwenn arem orin.
Delwennoù a-vremañ
N'eus delwenn ebet a vije bet graet kement a eildelwennoù diwarni evel ar Venus de' Medici. Ar roue gall Loeiz XIV en devoa pemp anezho, peder e marmor, gant Carlier, Jean-Jacques Clérion, Antoine Coysevox ha Nicolas Frémery, hag unan en arem, graet gant ar vreudeur Keller.
E 1844 e voe graet un delwenn, The Greek Slave, gant ar c'hizeller stadunanat Hiram Powers diwar batrom ar Venus de' Medici.
Ichembay
Ichembay (e bachkireg: Ишембай, e rusianeg: Ишимбай) a zo ur gêr e Republik Bachqortostan (Kevread Rusia) e kember ar stêrioù Byelaya hag Tayrouk.
Led: 55°27′N
Hed: 56°02′R
Movimeg
Ur yezh digenvez eo ar movimeg. Komzet eo gant 1452 a dud war unr boblañs a 6528 war aod ar stêr Yacuma, e departamant Kreiz Beni e Bolivia. Ur yezh en arvar eo hag e vez tremenet d'un nebeud a vugale c'hoazh. Gant ar spagnoleg e ra izili arall ar meuriad.
Thyia
Serc'h e oa da Zeus, an doue a oa tad he bugale Magnes ha Makednos, tad mojennel pobl Makedonia.
Hervez mojennoù Delfi e oa naiadenn an nevezamzer war Menez Parnassos e Fokis e kreiz Hellaz. Merc'h e oa d'an doue-stêr Kefissos, stêr Delfi. Eno en em vode an Thyiadezed, anezho menadezed hag a lide orgedoù an doue Dionysos.
Hi an hini gentañ a aberzhas da Zionysos, hag a lidas orgedoù en enor dezhañ.
Gwez
Diwar hec'h anv, savet war ar ger θύω a dalvez frond hag aberzh, e teu anv ar gwez-thuja, anv ur genad gwez frondus.
Proviñs Misiones
thumb|right|280px|Misiones, ur broviñs eus Arc'hantina
Misiones zo ur broviñs en Arc'hantina e biz ar vro, war lez ar stêr Uruguay. Posadas eo anv ar gêr-benn.
Republik Juliana
Ar Republik Juliana (República Juliana e portugaleg) a oa ur Stad dizalc'h disklêriet en Impalaeriezh Brazil e Stad Santa Catarina d'ar 24 a viz Gouhere 1839, hag a badas betek ar 15 a viz Du 1839. Embannet e voe ar Republik evit reiñ harp da emsavidi Brezel ar Farrapos (Revolução Farroupilha) a c'hoarveze er Stad amezek Rio Grande do Sul, ma oa bet embannet ar Republik Riograndense. Embannet e voe ar República Juliana gant Davi Canabarro ha Giuseppe Garibaldi, ha kengevredet e voe gant ar Republik Riograndense. Giuseppe Garibaldi a voe lakaet e penn arme an emsavidi ha klask a reas aloubiñ Santa Catarina. Kemer a reas porzh Laguna, met n'hallas ket o arme kemer kêr-benn ar Stad, Ilha de Nossa Senhora do Desterro (Florianópolis hiriv), a oa a-du gant an impalaer.
Distrujet e voe o morlu gant Morlu Brazil er Stêr Massiambu, er c'hreisteiz da Enez Santa Catarina pa oant o vont da arsailhañ Nossa Senhora do Desterro just a-walc'h. E-feson eo se zo kaoz ma ne badas nemet pevar miz ar Republik Juliana. E miz Du e voe kemeret Laguna, o c'hêr-benn diwezhañ, gant an arme impalaerel hag echuet istor ar republik-se. En uheldirioù avat, ne blegas kêr Lages nemet e deroù 1840.
E-kerzh an darvoudoù-se eo e reas Garibaldi anaoudegezh gant e zanvez-pried Ana Maria de Jesus Ribeiro anavezetoc'h evel Anita Garibaldi.
E 1845 e voe degemeret e Stad Santa Catarina, e peoc'h da neuze, an impalaer Pedro II hag e bried an impalaerez Teresa Cristina.
Krugell (kumun)
Krugell a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Ploermael e departamant ar Mor-Bihan.
Brezel-bed kentañ Maroko Eil Brezel-bed Brezelioù didrevadenniñ
Pandora (loarenn)
Pandora (gresianeg) a zo ul loarenn diabarzh eus Sadorn. Dizoloet e 1980 war luc'hskeudennoù graet gant ar sontenn Voyager 1 ha dezhañ e rojod an anv da c'hortoz. E 1985 e voe anvet Pandora en un doare ofisiel hervez anv ar vaouez kentañ er vitologiezh c'hresian. Anvet eo ivez Sadorn XVII. Pandora a zo al loarenn vesaer diabarzh eus ar walenn F. Warni ez eus muioc'h a grateroù eget war Prometheus ha daou anezho d'an nebeutañ a vuzuilh 30 km.
He douester izel hag hec'h albedo uhel a laka da soñjal ez eo kenaozet gant skorn dreist-holl. Rouestlet eo he c'helc'htro, war a seblant, abalamour da levezon Prometheus. Bep 6.2 bloavezh e c'hoarvez ar c'hemm pennañ en o c'helc'htro pa dremen Pandora 1 400 km diouzh Prometheus
Liammoù diavaez
... | S/2004 S 3 | Pandora | Epimetheus | ...
Samer
Samer a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Evergem
Evergem a zo ur gumun eus Flandrez Belgia e proviñs Reter-Flandrez.
Alghero
Alghero (italianeg; L'Alguer e katalaneg, S'Alighéra e sardeg ha L'Aliera e sassareg) a zo ur gêr eus Sardigna, enni 42 000 annezad, lec'hiet e proviñs Sassari, e gwalarn an enez.
Yezh
Un enezenn eo ar gêr e-keñver ar yezh: 60 % eus an annezidi a gomz c'hoazh un doare katalaneg kozh, levezonet gant an italianeg, an algereg. Anavezet eo evel yezh vinorel, ha kelennet e vez er skolioù hag implijet ez-ofisiel gant ar velestradurezh, koulz hag en anvioù-lec'h: divyezhek eo ar panelloù.
Gouelan-Korsika
Ar gouelan Korsika (liester: Gouelini Korsika) a zo un evn-mor. Ichthyaetus audouinii eo e anv skiantel.
Yawiyoeg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù waliek eo ar yawiyoeg (yawiyo) komzet gant tro-dro da 100 den (1977) den e Papoua-Ginea Nevez.
Walieg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù waliek eo ar walieg (walio) komzet gant tro-dro da 227 den (2003) e Papoua-Ginea Nevez.
Philippe
Rouaned c'hall
C'hwec'h roue gall zo bet anvet Philippe:
Duged Bourgogn
Pevar dug Bourgogn zo bet anvet Philippe:
Anv-tiegezh gallek
Philippe zo ivez un anv-tiegezh gallek stank e Breizh :
Touwarieg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù waliek eo an touwarieg (tuwari) komzet gant tro-dro da 122 den (1981) den e Papoua-Ginea Nevez.
Bioù
Ar bioù, a zo loened daskirier pevarzroadek a ya d'ober an iskerentiad Bovinae eus kerentiad Bovidae. E touez ar re doñvaet m'eo an anavezetañ ar saout hag an tirvi, ar re-se pared ar spesad Bos taurus. An anv bioù a vez implijet ivez gant ur ster strishoc'h evit pared spazhet ar spesad Bos taurus.
Spesadoù bioù
Быки (подсемейство)
Peieg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù waliek eo ar peieg (pei) komzet gant tro-dro da 208 den (1981) e Papoua-Ginea Nevez.
1802
Diwar-benn bloavezh 1802 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1802
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1802
35
788 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0035 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Gwelet ivez
30er
Ancône
Ancône zo anv div gêr
Arondisamant Antwerpen
Arondisaman Antwerpen a zo unan eus an tri arondisamant eus Proviñs Antwerpen e Flandrez Belgia.
Istor
Arondisamant Antwerpen a oa bet savet e 1800. Ul lodenn eus departamant gall (tri arondisamant ennañ) an Deux-Nèthes (Twee Nethen e nederlandeg) eus Belgia e oa. Savet e oa bet e 1800.
Jakez Karter
Jakez Karter (31 a viz Kerzu 1491 - 1añ a viz Gwengolo 1557), pe Jacques Cartier evel ma reer anezhañ e galleg, a oa ur moraer eus Sant-Maloù hag a seller outañ evel unan eus ergerzherien vras reter Kanada.
En ur familh moraerien binvidik e oa bet ganet Jakez Karter e 1491. Dimeziñ a reas gant ur vaouez uhel he renkad, Catherine des Granches, a oa meur a lestr gant he zad.
Ne ouzer ket kalz tra diwar-benn temz-spered Karter, met sklaer eo e oa ur moraer barrek. Teir beaj a reas, mont ha dont, betek Kanada, dre vorioù dianav dezhañ ha dañjerus hep koll lestr ebet na martolod ebet estreget ar re a varvas gant ar c'hleñved. Neuze e c'heller lavaret e oa ur moraer eus an akuitañ, evit an amzer-se.
Ar veaj kentañ, 1534
Dibabet e voe gant roue Bro-C'hall, Frañsez Iañ, da vont da welet an "inizi hag an douaroù a lavarer ez eus enno kalz a aour ha madoù prizius all" (certaines îles et pays où l'on dit qu'il se doit trouver grande quantité d'or et autres riches choses). Kuitaat a reas Sant-Maloù d'an 20 a viz Ebrel 1534, e penn 2 vag ha 61 martolod da glask kavout un hent eus tu ar gwalarn da vont betek Azia. D'an 10 a viz Mae en em gavas, goude bezañ treuzet ar Meurvor Atlantel a oa bet habask, war aodoù an Douar-Nevez. Al lec'hioù kentañ a welladenn e Douar-Nevez a zo anavezet dija hag anvet, neuze mont a ra war-zu pleg-mor Sant Lorañs a-hed aodoù kornôg an Douar-nevez. Met an douar a well a zo paour ha netra ne gresk, an 12 pe an 13 a viz Even e kej gant annezidi, sur a-walc'h e oa Beothuks.. Goude se en em gavas en inizi all reter Kanada. Kenwerzh a reas gant Indianed. Pa gavas ar stêr Sant-Laorañs e soñjas e oa aze an hent da vont da Azia. D'ar 26 a viz Even e tizh Inizi ar Madeleine ha krediñ a ra er penn kentañ (faos e oa) ez eo ar C'hevandir. Goude-se Karter a wellas douaroù a seblante bezañ gwelloc'h evit diskuizhañ. Dac'houde e ergerzhas lec'hioù all gant ar spi da gavout hentoù evit mont betek China malerusamant ne oa ket ar pezh a grede, d'ar 14 a viz Gouere e tizh ar Gaspe,chom a ra eno betek ar 25 a viz Gouere.
Mont a reas kuit eus Gaspé d'ar 26 a viz Gouere ha mont a reas war-raok war ar pleg-mor, krediñ a reas (Gaou eo) e oa Anticosti ul ledenez.
Daoust d'an diouer a aour ha metal prizius e chom Karter seder evit lavaret e z'eus un hent evit tizhout Azia. An daou indian a zo gantañ a gadarnt e c'hredennoù, neuze Frañsez kentañ a roas 3000 lur, 3 vag hag un akipaj 110 den, an daou indian a zo eus ar veaj evel-just.
An eil beaj, 1535-1536
Er bloavezh war-lerc’h, d’an 19 a viz Mae, e kemeras penn an hent adarre da vont da hanternoz Amerika. Ar wech-mañ e oa gantañ 3 lestr, 110 martolod hag an daou Indian yaouank. Mont a reas pelloc’h en aber ar stêr Sant-Laorañs ha douarañ a reas en ur geriadenn indian anvet Stadacona (zo deuet da vezañ kêr Kebek hiziv). Eno e voe adkavet e zaou vab gant ar penn meuriad Donnacona. Gant unan eus e listri ez eas Karter pelloc’h en aber ha tizhout ur gêriadenn all anvet Hochelaga (Montréal hiziv), d’an 2 a viz Here. Eno en em vodas tremen mil Indian da zont da welet an Europiz. El lec’h-se end-eeun ez eus bremañ ur pont anvet pont Jakez Karter. Goude bezañ tremenet daou zevezh gant Indianed Hochelaga e tistroas Jakez Karter da Stadacona. Divizout a reas tremen ar goañvezh eno, rak diwezhat e oa evit distreiñ da Europa. Savet e voe ur c’hreñvlec’h ganto ha lakaat a rejont boued a-gostez evit ar goañv. E-pad ar goañvezh-se e talc’has Karter un doare deizlevr, ma skrive kement tra a wele, doareoù bevañ an Indianed hag all.
Etre miz Du 1535 ha miz Ebrel 1536 e voe skornet an dour er stêr hag al listri ne c’hellent ket fiñval alese. Ouzhpenn se e voe klañv tud Karter gant ar skorbud. Skrivañ a reas Karter en e zeizlevr, e miz C'hwevrer, ne oa ket dek den, diwar ar 110 a oa ac'hanomp, a oa yac’h a-walc’h da sikour ar re all. Klañv e oa an Indianed ivez, met digant unan anezho, Domagaya, unan eus an daou baotr yaouank a oa bet kaset gantañ da Vro-C’hall e klevas Karter e oa tu da bareañ gant dour diwar rusk ur seurt gwez a gaved tro-dro. Moarvat ez eo a-drugarez Domagaya hag e alioù e chomas bev 85 martolod e dibenn ar goañv.
E miz Mae 1536 e voe prest Karter da zistreiñ da Europa. Divizout a reas kas gantañ Donnacona, ar penn meuriad, evit ma kontfe eñ e-unan an doare eus ar vro, pelloc’h en hanternoz, a vije stank enni an aour hag ar madoù prizius all. Teir sizhun e voent war vor ha degouezhout e Sant-Maloù en-dro d’ar 15 a viz Gouere 1536.
Pevarzek miz e oa padet eil beaj Jakez Karter. Gouiziegezh en doa dastumet diwar-benn ar vro, he danvez, he madoù, ha pa vijent c’hwezhet pe dreistprizet gantañ a-wechoù. Klasket en doa kaout darempred gant an Indianed. Peadra evit ma c’hellfe ar C’hallaoued en em staliañ da vat eno.
Buoc'h
Ur vuoc'h (liester : buoc'hed, buoc'henned ; bioù evit ar re a zo maget da reiñ laezh),  a vez graet eus parez ar spesad  Bos taurus'', a zo loened daskirier, kornek, bronnek ha pevarzroadek. Savet e vez ar buoc'hed evit o laezh pe o c'hig, hag evit kaout leueoù diwarno.
Jakez Karter
An trede beaj, 1541-1542
D’an 23 a viz Mae 1541 e loc’has Jakez Karter adarre evit e drede beaj, gant pemp lestr. Ar wech-mañ ne glaske ket mui an tremen da vont betek Sina met klask a rae tizhout ar broioù pinvidik en doa klevet komz diwar o fenn hag en em ziazeañ da vat war ribloù ar stêr Sant-Laorañs.
Buoc'h
A leue da vuoc'h
Pa vez halet ar vuoc'h e vez maget he leue ganti: denañ e vamm a ra al leue ken na deuio ar c'houlz d'e zizonañ. Neuze e vo dispartiet ar c'holeed (tirvi yaouank) diouzh an annoared, pe onnered, ar buoc'hed yaouank.
Jakez Karter
An trede beaj, 1541-1542
Erruout a reas e Stadacona d’an 23 a viz Eost. En em staliañ a reas un tammig uheloc’h en aber, ha dilestrañ a reas an drevadennerien a oa deuet gantañ gant o chatal hag o holl vinvioù. Savet e voe ur c’hreñvlec’h, anvet Charlesbourg Royal, ha kroget da labourat an douar. An dud a zastumas mein, pa gave dezho e oant mein prizius (kouarz kammgemeret evit diamant…). Daou lestr a zistroas da Europa, d’an 2 a viz Gwengolo, gant ar mein didalvoud-se.
Buoc'h
Armerzh
En holl vroioù pe dost e vez maget buoc'hed. A-drugarez d'ar sevel-bioù ez eus kantmilionoù a vuoc'hed er bed a-bezh ; mar konter an holl saout : buoc'hed, tirvi, ejened, e c'haller lavarout ez eus 1 miliard 300 milion a bennoù chatal er bed.
Jakez Karter
An trede beaj, 1541-1542
Jakez Karter, diouzh e du, a yeas pelloc’h gant listri all, da glask bro "Saguenay", ar vro binvidik a oa bet deskrivet dezhañ gant ar penn meuriad Donnacona. Met ne c’hellas ket mont pelloc’h eget Hochelaga, abalamour d’an amzer fall. Distreiñ a reas da Charlesbourg Royal. Eno ne oa ket gwall vat an darempred ken etre an Indianed hag annezidi ar c’hreñvlec’h. Nebeut a dra a ouzomp eus an doare ma tremenas ar goañvezh 1541-1542. War a seblant e voe taget ar c’hreñvlec’h gant an Indianed. Ar skorbud a rae e reuz en-dro ha daoust d’al louzoù a oa anavezet ganto bremañ e varvas lod eus an drevadennerien. Lakaet e voe an holl da lestrañ war an tri lestr a chome e miz Mezheven 1542 hag erruout a rejont en Europa e miz Here. Beaj diwezhañ Jakez Karter e oa bet.
Buoc'h
Maesa ar saout
Gwechall, ha betek dibenn ar bloavezhioù 1950, e veze maesaet ar saout gant ar vugale, pa vezent lakaet da labourat abred, evel a veze graet abaoe an Henamzer. Ar paotr-saout a veze graet eus ar paotr a veze lakaet d'ober al labour.
Jakez Karter
An trede beaj, 1541-1542
Tremenvezh a reas ar peurrest eus e vuhez en e gêr c’henidik, Sant-Maloù. Mervel a reas d’ar 1añ a viz Gwengolo 1557. D’ar mare-se ne oa diazezet Europad ebet c’hoazh e Kanada. Ret e voe gortoz beaj Samuel de Champlain, e 1608.
Buoc'h
Maesa ar saout
Bremañ e vezont lakaet e parkoù gant orjal tredan tro-dro. Pa oa erruet an nevezinti er vro e veze lavaret paotr-saout elektrik anezhi.
Krigner
Dent
Perzh heverkañ ar c'hrignerien eo o rakdent hir ha kromm a gresk a-hed o buhez hag a rankont krennañ dre grignat.
Chom a ra lemm-mat an dent-se dre m'eo disheñvel o lodenn a-raok, goloet gant amailh kalet, diouzh o lodenn a-dreñv, goloet gant olifant hag a zo un danvez teneroc'h hag alese uzet diehan.
Frère Jacques
Frère Jacques zo ur ganaouenn e galleg evit ar vugale. Ken brudet eo an ton hag ar son ken ez eo bet troet e brezhoneg evel en ur bern yezhoù. Kaoz zo eus ur manac'h a rank dihuniñ da seniñ kleier pedennoù ar mintin, e-kreiz an noz. Savet e vije bet er.
E yezhoù all
Vader Jakob, Vader Jakob ''Slaap jy nog? Slaap jy nog?'' Hoor hoe lui die kerkklok, hoor hoe lui die kerkklok Ding dong del, ding dong del. Arbër vlla, Arbër vlla A po flen, a po flen? Kumbona ka ra, Kumbona ka ra Ding dang dong, Ding dang dong. Bruder Jakob, Bruder Jakob, ''Schläfst du noch? Schläfst du noch?'' Hörst du nicht die Glocken? 'Ding dang dong, ding dang dong. اخونا يعقوب اخونا يعقوب قُم بكير قُم بكير دُق جرس المدرسة دُق جرس المدرسة دينج دانج دونج Сутрин рано, сутрин рано в неделя, в неделя камбаните бият, камбаните бият бим бам бум, бим бам бум. Sutrin rano, sutrin rano v nedelja, v nedelja kambanite bijat, kambanite bijat bim bam bum, bim bam bum! Germà Jaume, germà Jaume Desperteu!, desperteu! Sonen les campanes, Ding dang dong, ding dang dong. Bratec Martin, Bratec Martin Kaj još spiš, kaj još spiš Već ti vura tuče, već ti vura tuče Ding dang dong, ding dang dong. Mester Jakob, Mester Jakob sover du, sover du? Hører du ej klokken| Ringe tolv, Ringe tolv. Martinillo, martinillo ¿Dónde está, dónde está? Toca la campana, Din, don, dan, din, don, dan. Fray Santiago, Fray Santiago, Duermes ya, duermes ya? Suenan las campanas, Suenan las campanas Din, don, dan; din, don, dan. برادر امیر، برادر امیر می خابی؟ می خابی؟ زنگ را نمیشنوی؟ زنگ را نمیشنوی؟ دنگ دنگ دنگ دنگ دنگ دنگ ''Jaakko kulta! Jaakko kulta'' Herää jo, herää jo Kellojasi soita ''Pim, pam, pom. Pim, pam, pom.''' Vader Jakob, vader Jakob, Slaapt gij nog, slaapt gij nog? Hoor de klokken luiden, Bim bam bom, bim bam bom. János bácsi, János bácsi, Keljen fel, keljen fel! Húzza a harangot! Ding deng dong, ding deng dong. Frà Martino, campanaro, ''Dormi tu? Dormi tu?'' Suona le campane! Din don dan, din don dan. BIra meyvan, BIra meyvan de hin rokati, de hin rokati cImo dey noki, cImo dey noki dara bon dIkIM, dara bon dIKIM Quare dormis, o Iacobe, Etiam nunc, etiam nunc? Resonant campanae, Din din dan, din din dan. Fader Jakob, Fader Jakob ''Sover du? Sover du?'' Hører du ej klokka? ''Bing, bing, bang. Bing, bing, bang.'' ''Panie Janie! Panie Janie!'' ''Rano wstań! Rano wstań!'' Wszystkie dzwony biją, Bim, bam, bom, bim, bam, bom. Irmaj Jorge, irmaj Jorge, dorme tu, dorme tu? Ja' soam ossinos, Ding dang dong, ding dang dong. Брат Иван! Эй! Брат Иван! Эй! Спишь-ли ты? Спишь-ли ты? Звонят в колокольчик, Динь-динь-динь, динь-динь-динь.
''Brat Iwan! Ej! Brat Iwan! Ej!'' ''Spisch-li ty? Spisch-li ty?'' Swonjat w kolokoltschik, Din-din-din, din-din-din. ''Are you sleeping? Are you sleeping?'' Brother John, Brother John! Morningbells are ringing ''Ding, ding, dong. Ding, ding, dong.'' Mojster Jaka, mojster Jaka, al'že spiš, al'že spiš, al'ne slišiš zvona, al'ne slišiš zvona, bim bam bom, bim bam bom. Broder Jakob, Broder Jakob sover du, sover du? Hör du inte klockan, ding ding dong, ding ding dong. Chinna Thambi, Chinna Thambi, ''Nithiraiyo? Nithiraiyo?'' Mani adikithu! Ding ding dong, ding ding dong. Bratře Kubo, Bratře Kubo, Ještě spíš, ještě spíš? Venku slunce září, ty jsi na polštáři, vstávej již, vstávej již. Tembel cocuk, tembel cocuk, Kalksana, kalksana! Yine sabah oldu, yine sabah oldu. baksana, baksana Kìa con bướm vàng, kìa con bướm vàng. Xòe đôi cánh, xòe đôi cánh. bướm bướm vui bay trong vườn. Em ngồi xem, em ngồi xem.
964
Diwar-benn bloavezh 964 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Los borrachos o el triunfo de Baco
thumb|dehou|300px| Los borrachos o el triunfo de Baco zo un eoullivadur graet gant al livour spagnol Diego Velázquez etre 1628 ha 1629 a c'haller gwelout e Mirdi ar Prado e Madrid. Anavezet eo dindan an anv Los borrachos (ar vezvierien).
964
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 964
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 964
Tristan (haroz)
Tristan (Trystan e kembraeg, Tristram e Le Morte Darthur, Drustanus e latin) eo an haroz a weler e mojenn Tristan hag Izold, unan eus ar mojennoù a ya d'ober Danvez Breizh ha mojenn ar Roue Arzhur. Ur marc'heg eus Kernev-Veur eo, niz d'ar roue Marc'h, daoust ma kreder e c'hallfe bezañ un anv eus an Hanternoz kozh. Unan eus Marc'heien an Daol Grenn eo Tristan. Krediñ a reer e c'hall an anv tristan dont eus Drustanus, latinekadur an anv pikt Drest pe Drust. Rouantelezh Tristan, Lyonesse, a c'hallfe bezañ Lothian.
Los borrachos o el triunfo de Baco
Graet e voe evit roue Spagn Fulup IV Spagn.
Papieg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù papiek eo ar papieg (papi) komzet gant tro-dro da 70 den (2000) e Papoua-Ginea Nevez.
Mounitcheg
Istor
Meneget ez eo ar Vounitchiz e 1668 evit ar wech kentañ. Bihan a-walc'h e oa o c'humuniezh d'ar mare-se dija. Hervez Ribeiro & Wise, o defe kejet ar Jezuited gant teir c'humuniezh hepken lec'hiet er memes rannvro hag ar gêriadenn Munichi a-vremañ. 320 a dud a veve er gumuniezh vrasañ hag e 1737 ne chome nemet 120 a vounitchegerien. War a seblant e oant bet levezonet gant ar Tchayahouitaed, ur meuriad kalz niverusoc'h a oa o chom tost ouzh kêriadennoù mounitchat.
Los borrachos o el triunfo de Baco
Levezonoù
Gwelout a c'haller levezon tri livour all:
Mounitcheg
Daveoù
El munichi, un idioma que se extingue, Instituto Lingüístico de Verano, Ministerio de Educación (Yarinacocha, Pucallpa, Perú), 1966
Gwelet ivez
Yezhoù Perou
Sant-Servant-an-Oud
Ur gumun eus eus Breizh e Kanton Ploermael e departamant ar Mor-Bihan eo Sant-Servant-an-Oud.
Brezel-bed kentañ
Marpessa
Marpessa (Μάρπησσα / Márpêssa e gregach) a oa ur briñsez eus Aitolia, merc'h-vihan da Ares.
Skrapet e voe gant Idas. Apollon ivez a gare anezhi, ha Zeus a reas d'ar plac'h dibab etreze o-daou, ha hi da zibab Idas. Ur verc'h o doe, Kleopatra Alkyone hec'h anv.
Hervez ur vojenn all e oa merc'h da Euenos hag Alkippe.
Amazonenn
Marpessa a oa anv unan eus rouanezed an Amazonenned.
Lestr
Marpessa, a oa un eoullestr 206,000 tonell d'ar gompagnunezh Shell Oil, ar brasañ eoullestr a yeas d'ar strad biskoazh e 1969. Aet e oa eus Europort, Rotterdam d'ober e veaj kentañ, un darzhadenn a voe, ha mont a reas da goll dirak aodoù Kornogafrika.
José de Ribera
José de Ribera (Játiva, 12 Genver 1591 - 1652) a oa ul livour spagnol eus ar XVIIvet kantved.
Anavezet e oa ivez evel Jusepe de Ribera ha Giuseppe Ribera en italianeg, hag ivez evel Lo Spagnoletto (ar Spagnolig), dre ma sine e daolennoù "Jusepe de Ribera, español" hag e oa bihan e vent.
Un arzour spagnol a bouez eo bet, goude ma en deus labouret pell amzer en Italia, ken e vez sellet outañ evel un arzour italian.
Unan eus livourien veur Europa ar XVIIvet kantved e oa ha levezonet en deus livourien eus Italia kenkoulz evel re eus an Izelvroioù, ha laosket en deus e roud don en arz Spagn.
Pa erruas en Italia edo nevezenti an doare-livañ hervez Caravaggio o vleuniañ, o keveziñ gant an doare roman ha bolognesat a oa o neveziñ ar gizioù klasel. Abalamour da se e tibabas ober gant an "teñvalerezh" degaset gant ar Flamanked hag Izelvroiz a oa e Roma d'an ampoent, met daoust da se e teske ober gant stummoù kaer ar bed klasel.
En em stummañ a reas o studiañ liverezh meur an Azginivelezh italian a voe mestroniet gantañ buan. Un dra all a lak anezhañ da vout disheñvel eus livourien spagnol e amzer eo e anaoudegezh eus an henamzer klasel, unan eus diazezoù al liverezh barok europeat.
Gouelan gris ar c'hreisteiz
Gouelan gris ar c'hreisteiz (liester: Gouelini gris ar c'hreisteiz) a zo un evn-mor. Larus cachinnans eo e anv skiantel.
Annez
Bevañ a ra al labous tro-war-dro Mor Du ha Kazakstan,.
Makedonia (rannvro)
300px|right
Makedonia zo ur rannvro istorel ha douaroniel eus Europa, er Balkanoù. Diaes eo lavarout petra eo harzoù Makedonia. Cheñch-dicheñch int bet a-hed an istor. Hiziv emañ rannet etre pemp stad : Albania, Bulgaria, Gres (Makedonia), Makedonia an Norzh (e ruz war ar gartenn) ha Serbia.
Mynydd Du
Mynydd Du zo un anv-lec'h kembraek (Menez Du e brezhoneg) a vez graet eus menezioù pe torgennoù e Kembre
Anomaluridae
Anomaluridae a zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged, ennañ krignerien hag a vev e koadegoù kreiz Afrika.
Tennañ a reont d'ar gwiñvered-nij nemet eo disheñvel o c'hlopenn ha skantek eo lodenn zindan o lost. Gant 6 spesad diwar ar 7 a ya d'ober ar c'herentiad ez eus ur groc'henenn a stag o favioù a-dreñv ouzh o favioù a-raok hag a ro tu dezho da blavañ eus ur wezenn d'eben.
Spesadoù
3 genad ha 7 spesad a zo er c'herentiad-mañ:
Foebe
Foebe pe Febe, pe Phoebe pe Phebe, zo un anv-badez e saozneg ha meur a yezh, deuet eus an anv gresianek Φοίβη roet d'ar merc'hed, hag a dalv kement ha doueez koant, diwar ar ger 'phoibos' (φοιβος).
Tud
thumb|right|280px| Phoebe Cates