cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pask Verona
22 ha 23 a viz Ebrel
Da veure an 22 ha 23 a viz Ebrel e teuas ar C'hallaoued gant armoù-tan dirak porzh San Zenoen sell da vont e- kêr dre nerzh, met harzet e voent gant tennadoù Veroniz diwar lein ar mogerioù ma rankas an diavaezidi kilañ. E-keit-se e oa bec'h war ar soudarded er c'h-Castel Vecchio ; kalz eus ar soudarded a dec'has dre ar pont.
Margodenn
An doareoù da vargodenniñ
Un doare all da zornata margodennoù brasoc'h eo ober gant daou vargodenner : an eil a lak ur vrec'h e penn ar vargodenn hag e vrec'h all er ur vilgin evit fiñval unan eus daouarn ar vargodenn, egile a lak unan eus e zivvrec'h en ur vilgin all evit fiñval dorn all ar vargodenn. Evel-se e veze doarnataet Fozzie an arzh hag Ernie en abadenn skinwel stadunanat Sesame Street.
Ar margodenner a c'hall bezañ war al leurenn, gwisket e du, en deñvalijenn, hag e vargodenn er gouloù.
Margodennoù all a fiñv war-bouez neudennoù hag a-wechoù ur c'harenn. Diaesoc'h int da fiñval eget ar re all.
Ar c'hoariva skeud a implij margodennoù evit kaout skeudennoù ouzh ur skramm.
Gant ur vargodenn e ra an dorvouezhierien, ar re hag a gomz eus o c'hof.
Margodennoù ramzel zo ivez e dibunadegoù Meurlarjez.
Ar margodennoù dre ar bed
Ar margodennoù boukarou zo margodennoù japanat graet e koad krouet ur milved zo.
Moketar zo ur c'hoariva skeud a gaver e Soudan, Java hag Indonezia.
E Vietnam e kaver un hengoun hep e bar : an abadennoù margodennoù en ur poull dour. "Múa rối nước" a vez graet anezho.
Ar margodenoù er skinwel
Abadennoù skinwel zo, evit plijadur ar vugale pe ar re vras, o deus implijet margodennoù, da skouer Sesame Street, The Muppet show e SUA, Thunderbirds e Breizh-Veur, Bonne nuit les petits ha Téléchat e Frañs er bloavezhioù 1960 ha 1980. Abadennoù skinwel fentus diwar-benn ar c'heleier hag ar politikerezh zo bet ivez : ar Bêbête show er bloavezhioù 1980, ar Guignols de l'info er bloavezhioù 1990 ha 2000.
A bep seurt
Pinocchio, an dudenn ijinet gant ar skrivagner italian Carlo Collodi e "Le avventure di Pinocchio. Storia di un burattino", zo ur vargodenn goad hag a zeu da vezañ ur paotrig kig hag eskern.
Hotel del Luna
Hotel del Luna (koreaneg 호텔 델루나, Hotel Delluna) zo ur stirad skinwel eus Sukorea, produet ha skignet gant tvN.
San Juan Bautista (Chile)
San Juan Bautista zo ur gêriadenn e Chile ha hini vrasañ an Enezeg Juan Fernández, en aod norzh Enez Robinson Crusoe, e Bahía Cumberland.
E 2012 e oa 621 a dud o chom enni, ha 926 e 2017.
Departamantoù Nicaragua
Nicaragua zo ur republik rannet etre  15 departamant ha 2 rannvro emren, war batrom kumuniezhioù emren Spagn.
Analanjirofo
Analanjirofo zo ur rannvro eus Madagaskar, e biz ar vro.
Leidy Carolina Salgado
E 2016, da 14 vloaz, ez eas d'ar Festival Vallenato femenino profesional, ma c'hounezas ar genstrivadeg dirak akordeoñserezed 20 vloaz pe goshoc'h.
Paule-Marguerite Françoise de Gondi
Paule-Marguerite Françoise de Gondi, pe Paule-Françoise de Gondi ganet d'an 12 a viz Meurzh 1655 e Machikoul, e Bro-Raez, ha marvet d'an 21 a viz Genver 1716, e Pariz, a oa ur varonez breizhat ha gall, a orin italian, er XVIIvet kantved.
Nizez e oa da gardinal Retz, a reas reuz e lez Loeiz XIV.
Santa Maria de Palautordera
Santa Maria de Palautordera, anavezet ivez evel Palautordera, zo ur gumun er Vallès Oriental, e Katalonia.
Sylvain Botrel
Sylvain Botrel, ganet d'ar 27 a viz Here 1967 e Dinan, zo troour brezhonek ha komedian. C'hoari a ra e Strollad Kallag ha kenskrivet en deus meur a bezh e brezhoneg gant Marie-Hélène Morvan.
Labourat a ra en Ofis publik ar brezhoneg.
Boeny
Boeny zo ur rannvro eus Madagaskar, e gwalarn ar vro.
Città
Città zo un anv-lec'h italianek ha hini meur a gumun.
Atsinanana
Atsinanana zo ur rannvro eus Madagaskar, e reter ar vro.
It's Okay to Not Be Okay
It's Okay to Not Be Okay (koreaneg 사이코지만 괜찮아, Saikojiman gwaenchana) zo ur stirad skinwel eus Sukorea, produet ha skignet gant tvN.
Vallo di Nera
Vallo di Nera   zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Natalia
Natalia zo un anv-badez italianek, spagnolek, rusek, roumanek, hag a gaver ivez e yezhoù all. Natacha (Наташа) zo ur berrstumm e ruseg.
Vallo
Vallo zo un anv-lec'h italianek, ha hini meur a gumun.
Naonegezh e Bihar e 1873-1874
Naonegezh Bihar e 1873-74, pe Naonegezh Bengal, zo un naonegezh hag a c'hoarvezas en India goude ur sec'hor e Bihar, e Bengal hag e Proviñsoù ar Gwalarn war un dachennad a 140 000 km² en holl, hag a skoas ur boblañs a 21,5 milion a dud.
Levrlennadur
"Chapter X: Famine", Imperial Gazetteer of India, III: The Indian Empire, Economic, Published under the authority of His Majesty's Secretary of State for India in Council, Oxford at the Clarendon Press, 1907, pp. 475–502
Kentnorseg
Kentnorseg (pe Norseg Kozh) a oa ur yezh Indezeuropek komzet e Lec'hlenn evel ur rannyezh tost eus ar c'hentgermaneg e-pad ar c'hantvedoù kentañ goude JK. Hennezh eo ar prantad abretañ eus ur yezh c'hermanek a zevero diouti war-lerc'h ar yezhoù skandinavek ha skritur ar Futhark. War-dro ar bloavezhioù 800 e emdroas da grouiñ rannyezhoù an norseg ha da-heul e oa diazez yezhoù arnevez Lec'hlenn (islandeg, norvegeg, daneg ha svedeg eo ar re bouezusañ).
Kristenidigezh
Ar Gristenidigezh zo un argerzh e-lec'h ma kemm religion pe sevenadur eus un tiriad war-zu ar relijion kristen, dre an drouktunerezh a-wezhoù, anez dre ar feulster ma c'hallje disoc'h e gouennlazhioù ha lazhadegoù (Lazahadeg Verden, Kroaziadegoù balt, Heskinerezh relijiel en Impalearezh Roman).
Alies e veze troet an azeuldioù paganez da vout ilizoù kristen, ha forbannet e oa an doueed hag ar pleustrerezhioù lideg. Ur bellerezh evit kristenidigezh ar broioù a zo Interpretatio Christiana, azasaet eo ar sevenadur, ar mojennoù, al lec'hioù glann hag an deiziaduroù diouzh ar relijion kristen dre an abostolerezh (avielerezh) diazezet war mennozh ar Magnus Commissio.
Bronn (disheñvelout)
Bronn a c'hall bezañ meur a dra.
American Free Corps
American Free Corps pe George Washington Brigade a oa sañset bezañ un unvez emouestlidi a orin Amerikan er Waffen-SS.
Mojenn an American Free Corps
Ar vojenn a ziskler e vije bet savet un unvezh gant prizonidi brezel a orin Amerikan. Ar pal pennañ d'an emouestlidi a vije bet da stourm a-enep ar gomunouriezh.
Martin James Monti a vije bet unan anezho.
Gwirionez istorel
N'eus ket prouenn istorel ebet eus krouidigezh an unvez-se gant lu an Trede Reich. Ur c'hemmesk ez eo etre fedoù gwirion kemmet da dalvezout evel gwirion met stag ouzh ur vojenn:
San Juan Bautista (Venezuela)
San Juan Bautista zo ur gêr en Enez Margarita, e Venezuela.
Spadola
Spadola zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Nguyễn Du
E oberenn anavezetañ eo Truyện Kiều (傳翹, da lavaret eo Istor Kiều), anvet da gentañ Đoạn Trường Tân Thanh (斷腸新聲), istor ur plac'h kaer hag a zimez evit saveteiñ he familh. Skrivet eo e gwerzennoù, en ur stumm klasel eus al lennegezh vietnamek. Hiziv c'hoazh eo brudet ar skrid hir-se ha studiet e vez er skolioù. Skrivet e voe, evel ar skridoù all en, er skritur chữ nôm. Lakaet e voe sonerezh warnañ gant Quách Vĩnh Thiện.
Alan Raude
Alan Joseph Raude (1923 – 2017), Ron Peniarth e anv-pluenn, a oa ur yezhoniour, un istorour hag ur sentvuhezoniour a-orin eus Enez Groe a skrivas levrioù gallek a-zivout orin douaroniel Bretoned an Arvorig hag istor ar brezhoneg ; an doare da skrivañ ar gallaoueg en devoa studiet ivez.
Penneg
Penneg pe ar Penneg zo un anv-tiegezh brezhonek.
Alan Raude
E Courbevoie (Hauts-de-Seine) e oa bet ganet e 1923. Adalek 1939 e studias ar skiantoù istorel ha lizheregourel en École Pratique des Hautes Études er Sorbonne, ma voe dedennet-bras gant ar yezhoù keltiek (brezhoneg, kembraeg hag iwerzhoneg). E-tro 1942-43 ez emezelas e bodad folklorourien ar Musée des Arts et Traditions Populaires ma laboure Reun Kreston ha Jef ar Penven dija. E 1945, oadet 32 vloaz eta, e voe en Alamagn evel serjant-jubennour er Welsh Guards ("Gwarded Kembreat"), unan eus pemp rejimant troadeien ar Royal Foot Guards er British Army. Bloaz goude e voe degemeret e Skol-veur Bonn evit heuliañ kentelioù yezhoniezh keltiek, germanek ha romanek. E 1948 e voe troer teknikel e Kreizenn deknikel an ardivinkelezh c'hounezel e Pariz, a-raok labourat e Kreizenn teulierezh ijinerezh an houarn adalek 1950 betek 1953, ar bloaz ma voe gopret gant ar gompagnunezh Industrial Business Machines Corporation (IBM). E 1961 e voe rener er c'hontoù e Kevelouri al labourerien-douar e Landerne.
Relijion
E 1953 ivez e kemeras perzh e Goursez Vreizh, met dizemglev ha skism a voe. E 1980 e tistroas d'ar Goursez evit daskor d'an Drouiz Meur ar banniel ha kleze-meur Arzhur, a oa bet en e gerzh e-pad 27 vloaz. Da get ez eas ar skism neuze, roue barzh a voe renk A. Raude er Goursez, met biskoazh ne gemeras perzh e lid pe lid. Kadoriad Kelc’h Studi Drouized an Hengoun e diabarzh ar Goursez e voe ivez.
Tost d'an Iliz Ortodoks Keltiek e chomas avat, ha kalz amzer a ouestlas da glask gwrizioù hag istor sent Breizh.
Labourioù
Abaoe 2011 ha betek e varv e 2017 e embanne Alan Raude disoc'hoù e enklaskoù war lies tachenn er gelaouenn Ar Gedour.
Melaky
Melaky zo ur rannvro eus Madagaskar, e kornôg ar vro.
C'hoarezed de Nesle
Ar C'hoarezed de Nesle a oa pemp merc'h Louis III de Mailly-Nesle, markiz Nesle ha Mailly, priñs Orange (1689-1767) hag e bried Armande Félice de La Porte Mazarin (1691-1729), merc'h-vihan da Hortense Mancini gournizez-vihan da Mazarin. Peder anezhe a voe serc'hed d'ar roue gall Loeiz XV :
453
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Yaou
Piculus aurulentus
Piculus aurulentus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus aurulentus (kentanv) da gentañ-penn (e 1821) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, eus doaroù izel gevred Brazil da viz Arc'hantina ha reter Paraguay.
Spilinga
Spilinga zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Cath Maige Tuired
Cath Maige Tuired (iwerzhoneg a-vremañ: Cath Maighe Tuireadh; a dalv.  "Emgann Magh Tuireadh" ) zo anv daou emgann kontet e gwengeloù Iwerzhon. An daou emgann a c'hoarvezas e Connacht: an hini kentañ e tiriad Conmhaícne Cúile Tuireadh nepell eus Cong, Kontelezh Mayo, an eil a c'hoarvezas e-kichen Loch Arbhach e Kontelezh Sligeach. An daou a ziskouez kurioù gourvibion Danann, da gentañ a-enep ar Fir Bolg, hag a-enep ar fomorianed goude.
Gerdarzh
Ar ger Cath zo ur ger keltiek tost d'ar ger brezhonek Kad, hag a dalv un emgann, ur stourm. Maigh a dalv ur gompezenn (un orin heñvel hag ar ger brezhonek "maez"). Soñjal a raer eo Tuired (iw. a-vremañ: Tuireadh) ur ger a dalv "tourioù" pe "peulioù" (skeudenn ur peul a dalv marteze un haroz, ur penn-brezel), hogen troet eo bet e "un hirvoud" gant ar "Royal Irish Academy’s Dictionary of the Irish Language". Gallout a rafe bezañ troet evel: "Emgann Kompezenn ar Peulioù", "Emgann Kompezenn an Harozed", pe "Emgann ar Gompezenn Hirvoudus".
E brezhoneg
Troet e oa bet ar veurzanevell e brezhoneg gant G. B. Kerverziou hag Arzel Even hag embannet e oa bet er gelaouenn Al Liamm etre 1947 ha 1951 :
Sant-Mezar-Elvinieg (1790-2018)
Sant-Mezar-Elvinieg (Saint-Marc-le-Blanc e galleg) a oa ur gumun eus Breizh e kanton Sant-Brizh-Gougleiz e departamant Il-ha-Gwilen.
Stefanaconi
Stefanaconi  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Nardodipace
Nardodipace   zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Rapa Iti
Rapa Iti ("Rapa Vihan") zo un enezenn 40,5 km² he gorread e Polinezia c'hall. Menez Perahu eo al lec'h uhelañ (650 m) ; da 512 annezad e save ar boblañs e deroù 2019.
Yezh
Dre ma'z eo pell-mat diouzh an inizi all eo disheñvel a-walc'h yezh an enezenn, ar rapaeg (pe Reo Rapa e yezh an enez) diouzh ar yezhoù polinezek arall.
Mongiana
Mongiana  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Haute Matsiatra
Haute Matsiatra zo ur rannvro eus Madagaskar, e kreiz ar vro.
Dugelezh Aremberg
Istor
E 1298 ec'h eas Kontelezh Arenberg gant konted Mark goude un dimeziñ. E 1547, goude un dimeziñ all, ez eas gant Jean de Barbançon, eus Tiegezh Ligne. Kreskiñ a reas ar gontelezh e 1559 pa voe staget baroniezh Zewenberghes outi. E 1576 e voe anvet da briñselezh, hag e teuas da vout unan eus Stadoù an Impalaeriezh santel. E 1644 e teuas da vout un dugelezh evit Philippe-François d'Arenberg, dug Aerschot, betek 1801 pa voe staget ouzh an Impalaeriezh c'hall. Pa gouezhas Napoleon Bonaparte e 1815 e voe staget an darn vrasañ ouzh Rouantelezh Hannover ha roet ar peurrest da rouantelezh Prusia, gant bourk Aremberg.
Filogaso
Filogaso zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Rombiolo
Rombiolo  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Kim
Kim a c'hall bezañ un anv-tiegezh, un anv-badez, ur berranv pe ul lesanv.
Anv-tiegezh en Azia
Anv-tiegezh stankañ Korea eo Kim (김 e hangeul ; 金 e hanja). Anv ouzhpenn 20% eus ar boblañs eo. Stumm vietnamek an anv-tiegezh sinek Jin e c'hall bezañ ivez.
Anv meur a zinastiezh eus Korea eo :
Anv-badez
Un anv-badez a gaver e Azia ar Gevred eo, hag a dalv kement hag aour. Da skouer :
Berranvioù
Berradur an anv-badez saoznek Kimberly ha Kimberley eo, da skouer :
Piculus callopterus
Piculus callopterus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Kim
Berranvioù
Pe c'hoazh an anv-badez Kimila :
Piculus callopterus
Anvet e voe Chloronerpes callopterus (kentanv) da gentañ-penn (e 1862) gant an evnoniour amatour stadunanat George Newbold Lawrence (1806-1895).
Kim
Berranvioù
Pe c'hoazh an anv-badez Kimball, da skouer :
Berradur an anv Joakim a c'hall bezañ ivez e meur a yezh :
Ihorombe
Ihorombe zo ur rannvro eus Madagaskar, e su ar vro. Ihosy eo ar pennlec'h.
Joseph Hooker
Joseph Hooker, ganet d'an 13 a viz Du 1814 hag aet da Anaon d'an 31 a viz Here 1879, a oa un ofiser en United States Army. Tizhet en devoa ar renk a vajor jeneral en Union Army e-pad ar brezel diabarzh stadunanat. Daoust m'en doa servijet an arme gant berzh bras ha kalon dre-vras, a-hed ar brezel, Hooker a vez dalc'het soñj anezhañ evel an hini a voe trec'het garv gant ar jeneral kengevreet Robert E. Lee e-pad Emgann Chancellorsville e 1863.
Hooker a oa bet lesanvet "Fighting Joe" dre fazi skrivañ ur c'hazetenner en un dezrevell eus Emgann Williamsburg; chomet e oa al lesanv goude-se. Brud en doa ar jeneral da vezañ ul lonker bras hag ur merc'hetaer daonet. E bennlec'h a oa brudet evit bezañ ul lec'h c'hoari kartoù ha festoù. N'eus ket a brouennoù avat e oa ar jeneral o voesoniñ eñ e-pad ar festoù-se.
Nieul-sur-l'Autise
Nieul-sur-l'Autise a oa ur gumun eus departamant ar Vande e Frañs.
Diane-Adélaïde de Mailly-Nesle
Diane-Adélaïde de Mailly-Nesle, dugez Lauraguais, a oa serc'h d'ar roue gall Loeiz XV, evel teir all eus he c'hoarezed.
Tiegezh
Merc'h e oa da Louis III de Mailly-Nesle (1689-1767), ha d'e bried Armande Félice de La Porte Mazarin (1691-1729), gournizez d'ar c'hardinal Jules Mazarin. An trede eus ar C'hoarezed de Nesle e oa. Peder eus ar pemp c'hoar a voe serc'hed d'ar roue Loeiz XV. Un hanterc'hoar he devoa, Henriette, merc'h d' he mamm ha d'he serc'h priñs Condé.
Dimeziñ
E 1742 e timezas da Louis de Brancas, dug Villars ha dug Laurageais. Diwar e benn e lavaras:
Lotofaged
Al Lotofaged (henc'hresianeg : Λωτοφάγοι Lôtophágoi, "Debrerien lotuz") zo ur boblad meneget en Odisseia, oberenn Homeros, hag a oa kontet da vevañ en un enezenn ma rene sevenadur al lotuz, ur blantenn ha n'ouzer ket mat petra e oa.
Hervez Homeros, e levr IX an Odisseia, e tegouezhas lestr Odisseüs en enezenn en abeg d'an avelioù kontrol, hag e vartoloded a zebras lotuz, ken n'o devoa ket c'hoant da sevel ken, ma voe ret d'o roue tapout krog enno d'o c'has d'o lestr en-dro.
Gant oberourien all
Goude ma oa ul lec'h a faltazi varzhek ez eus bet meur a oberour o klask lec'hiañ bro al Lotofaged. Hervez Herodotos e oant o chom e Libia entre div bobl all, gindaned ha mac'hlied, nepell diouzh al lenn TritoniS. Hervez Teofrastos e oant en un enezenn. Tud all o deus lakaet anezho e Sikilia pe e lec'hioù all.
Menoued
Anv galleg
Aspérule odorante, Gaillet odorant
Bleunienn
Gwenn adalek miz Ebrel betek miz Even
Perzhioù
Kavet e vez er c’hoadoù fresk. Delioù padus. C’hwezh vat o sec’hañ ; ur meskaj vanilhez, mel ha foenn nevez falc’het.
Ar frouezh a zo goloet gant blevennoù krogek a laka anezho da vezañ strewet gant loened evel al lern hag al lapined.
Implij
Kalz a berzhioù mat a zo gant ar blantenn-mañ : enepkaouledus, distanus evit pareañ an nervusted pe an digousked...
Implijet e vez ivez evit diwall diouzh an tartouz pe evit digas c’hwezh vat d’ar gwestell pe da evajoù ’zo.
Ur blantenn-liorzhañ dedennus eo ivez evit goloiñ an douar dindan ar gwez.
Paul Octave Hébert
Paul Octave Hébert, ganet d'an 12 a viz Kerzu 1818 hag aet da Anaon d'an 29 a viz Eost 1880, a oa bet 14vet gouarnour Louiziana etre 1853 ha 1856. Bet e oa ivez jeneral brigadenn er Confederate States Army.
Departamant Nueva Segovia
Departamant Nueva Segovia zo unan eus departamantoù Nicaragua.
Viva Maria
Viva Maria a oa un emsav enepgall en Italia etre 1799 ha 1800 en Arezzo ha Toskana.
Vanir
Ar Vanir, pe Vaned (unander : Vanr) zo ur strollad doueed eus ar vitologiezh norzhek. Liammet e vezont peurvuiañ ouzh ar yec'hed, ar frouezhusted, ar furnez hag ar galloud da ziouganañ an amzer da zont. Gant an Æsir ez eont d'ober daou diegezh an doueed. Roet o deus o anv d'o rouantelezh : Vanaheimr ("Kêr ar Vanir" e norseg). Goude ar Brezel etre Æsir ha Vanir e teuas ar Vanir da vezañ un is-strollad eus an Æsir. A-wezhioù zoken e reer anv eus ar Vanir evel pa vefent Æsir o-unan.
Ar Vanir zo meneget en Edda e gwerzennoù, lakaet dre skrid en diwar mammennoù hengounel dre gomz koshoc'h. An Edda e komz-plaen hag ar Heimskringla skrivet gant Snorri Sturluson a gomz diwar o fenn ivez.
Ar holl vammennoù a daolenn Njörðr hag e vugale Freyr ha Freya evel izili eus ar Vanir. Kvasir a oa unan anezho ivez. Ouzhpenn da se, ar Heimskringla a zanevell e oa pedet Vanaheimr gant ar roue Sveigðir, ma kejas ouzh ur vaouez anvet Vana hag ur bugel a oa ganet ganto : Vanlandi (Ar paotr a za eus rouantelezh ar Vaned).
Doueed Heimdall hag Ullr a vez lakaet da izili ar Vaned. Pezhioù aour bihan ma vez engravet lunoù liesseurt hag anvet Gullgubber a skeud ar Vaned marteze ; kavet ez eus bet anezho e kalz lanneier eus mare ar Vikinged e Lec'hlenn. Da soñj lod eus ar gelennerien e oa ar Vaned doueed an Neolitik pe zoueed ar c'hent-Indezeuroped, ur stumm eus an doueed-se a hañval bout bet azeulet gant an Angled-ha-Saozon.
Filadelfia
Filadelfia zo un anv-lec'h italianek ha spagnolek hag a gaver e meur a vro.
Relijion norzhek
Relijion gozh Norzheuropa, paganiezh Norzheuropa, a reer eus ur skourr eus ar baganiezh c'herman. Kreskiñ a reas er marevezh ma veze komzet kentnorseg, ha ma voe distaget Germaned an Norzh diouzh ar pobloù german all. Ha kendelc'her a reas betek fin ar Grennamzer gant ar gristenidigezh. Meur a gelenner en deus adsavet neuzoù ar Baganiezh norzhek war-bouez studioù yezhoniel, henoniel, lec'hanvadurel ha skridoù graet gant al Lec'hlenniz, da skouer an engravadennoù runek, pe an Eddaoù. Ar vitologiezh norzhek zo diazezet war ar relijion-se.
Dre gomz e veze treuzkaset ar relijion norzhek hag en em gengreize war pleustrerezhoù lidel. Rouaned ha renerien o doa ur perzh pennañ pa veze graet aberzhoù boutin. Lec'hioù liesseurt a veze implijet evit an azeulerezhioù. Da gentañ e veze graet en diavaez e killioù, lennoù, met a-zrebi an e voe savet tiez gouestlet evit lidoù hepken hogen ne oant ket skignet-tre. Er c'hevredigezhioù norzhek kozh e oa pleustrerien ar Seiðr, un arz lidel taolet evel ur stumm tost d'ar chamanerezh. Lidoù liesseurt evit an Anaon a veze savet, en o zouesk beziadurioù ha devadurioù. Ambrouget e vezent gant profoù a bep seurt.
A-hed an amzer e levezonas sevenadur o amezeien ar Samied hag ar Finned, hogen e-kerzh an e vervas ar relijion norzhek abalamour d'ar gristeniezh.
A-zrebi fin ar e vez klasket adsevel ar relijion dre luskadoù pagan arnevez evel Asetro.
Anosy
Anosy zo ur rannvro eus Madagaskar, e su ar vro. Tôlanaro eo ar pennlec'h.
Trans-Mississippi Department
An Trans-Mississippi Department a oa ur rann eus ar Confederate States Army, evit stadoù Missouri, Arkansas, Louiziana (er gornaoueg d'ar stêr Mississippi), Texas, tiriad Arizona (gant lodenn su a-hiziv New Mexico), an tiriadoù indian (Oklahoma a-hiziv). Ar rann diwezhañ eus al lu kengevreet e oa bet o kodianañ gant nerzhioù lu an Union Army e 1865.
Pennoù
Pennoù lies a zo bet d'an "department" etre ar 26 a viz Mae 1862 hag ar 26 a viz Mae 1865:
Polyplectron
Polyplectron a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ evned hag a denn d'ar fazaned pe d'ar pauned. Krouet e oa bet e 1807 gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Eizh spesad a ya d'ober ar genad :
Annezva
O c'havout a reer en Azia ar Gevred, daou (2) isspesad dezhe en holl.
Porched:Douaroniezh
Un nebeud rummadoù :
Petra eo an douaroniezh ?
An douaroniezh zo ur skiant hag a studi darvoudoù fizikel, bevoniel, hag an dud zo e-barzh ur c'horn-bro, ha dreist-holl a studi penaos int ingalet ennañ, da lavarout eo ar galloudoù a ren anezhe hag an darempredoù kenetreze.
Lenn muioc'h...
Sklêrijenn war...
Douaroniezh Mec'hiko Ur vro eus Norzh Amerika eo Mec'hiko. Harzoù war zouar he deus gant Stadoù-Unanet Amerika (3 326 km) en norzh ha gant Belize (250 km) ha Guatemala (962 km) er su. Digor-bras eo ar vro war ar mor (10,143 km), war ar Meurvor Habask ha pleg-mor Kalifornia (7 338 km) er c'hornôg, ha war mor Karib ha pleg-mor Mec'hiko (2 805 km) er reter. 1,972,550 km² eo gorread hollek ar vro, en ur gontañ 6 000 km² a inizi er meurvor Habask, e pleg-mor Kalifornia, e mor ar C'haraibed hag e pleg-mor Mec'hiko. En em astenn a ra takad armerzhel dispellaus (TAD) Mec'hiko war 370 km adalek pep aod, en holl 2,7 milion a km². En dachennad ez eus ivez un nebeud inizi evel Guadalupe ha Revillagigedo (Meurvor Habask). Kavout a reer ivez menezioù-tan a-leizh. Pikern Orizaba a dizh 5700 m hag ar poent izelañ eo al Laguna Salada zo 10 m dindan live ar mor. Techet eo ar vro d’ar c'hrenoù-douar, a vez taer-kenañ a-wechoù.
E-touez an danvezioù naturel e kaver an arc'hant, ar c’houevr, ar gaz naturel, an aour, an tireoul, ar plom hag ar zink.
Ar porchedoù douaroniezh
Priñselezh Regensburg
Priñselezh Regensburg (alamaneg : Fürstentum Regensburg) a oa ur stad vihan en Alamagn. Etre 1803 ha 1806 e oa ur briñselezh eus an Impalaeriezh Santel, eus 1806 da 1810 e oa unan eus stadoù Kengevread ar Roen.
E Bavaria emañ hiziv.
Istor
E 739 e oa bet krouet priñselezh Regensburg evit eskob Regensburg, gant Sant Bonifas Mainz.
Savet e voe ar briñselezh nevez gant an douaroù-se, ha re all stag outo, evit digoll arc'heskob Mainz, ar priñs-dilenner Karl Theodor Anton Maria von Dalberg, goude ma oa bet staget e eskopti ouzh Bro-C'hall dre feur-emglev Lunéville e 1801. Ouzhpenn-se e voe staget outi douaroù Donaustauf, Wörth ha Hohenburg, kêr Regensburg, abati Sant-Emmeran, ha re Obermünster ha Niedermünster. Dalberg a voe roet dezhañ ivez priñselezh Aschaffenburg, a-hed ar stêr Main.
E-pad brezel ar Pempvet Kenunaniezh e voe aloubet Regensburg gant an Aostrianed en Ebrel 1809. Kemeret e voe gant ar C'hallaoued tri devezh goude, ha freuz ha reuz a lakajont e kêr. E 1810, dre feur-emglev Pariz e plegas Dalberg da reiñ Regensburg da Rouantelezh Bavaria. En eskemm e resevas Hanau ha Fulda, a stagas ouzh priñselezh Aschaffenburg d'ober dugelezh-veur Frankfurt. Mirout a reas an titl a arc'heskob Regensburg avat, betek e varv e 1817.
Tom
Berranv saoznek Thomas eo Tom. Kavet e vez ivez en Alamagn, Skandinavia, Bro-C'hall hag Israel. Tomy ha Tommy zo stummoù hipokoristek all e saozneg. Tomm zo ur stumm tremen rouez all.
Senegal (disheñvelout)
Senegal zo un anv-lec'h en Afrika, hag anv meur a dra:
Ján Kollár
E vuhez
Mont a reas e-barzh an emsav broadel slovak, pa oa en e zeroù. Met kavout a rae dezhañ ne rae an Tcheked hag ar Slovaked nemet ur bobl, hag a gomze meur a rannyezh, hini Bohemia, hini Moravia hag hini Slovakia. E tchekeg e skrive eta ha disteurel a rae strivoù ar vrogarourien slovak a glaske sevel ur slovakeg distag.
Evitañ e oa peder yezh slavek standard : ar rusianeg, ar poloneg, an tchek-ha-slovakeg hag ar serb-ha-kroateg.
Little Rock (Arkansas)
Little Rock eo kêr-benn Arkansas, unan eus stadoù SUA. Er bloavezh 2010 e oa 193,524 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Little Rock en ur mod ofisiel e 1821.
Lawrence
Lawrence zo un anv-badez saoznek hag a glot gant Laorañs e brezhoneg.
Anv-lec'h
Meur a lec'h zo anvet Lawrence er bed saoznek :
Karen Lizarazo
Karen Lizarazo zo ur ganerez kolombian sonerezh vallenata. Goude studioù alvokadez ez eas da ganerez a vicher.
Little Rock
Little Rock ( a zo Roc'h vihan e brezhoneg), zo un anv-lec'h saoznek e SUA.
Farid Ortiz
Farid Ortiz (La Loma, Cesar, 15 a viz Eost 1964) zo ur sonaozer ha kaner kolombian sonerezh vallenata.
Maserati
Maserati zo ur saver kirri sportel ha redadeg krouet gant ar breudeur Maserati e 1914, a zo dezhañ evel logo un trident awenet gant feunteun Neptunus e Bologna.
Adélaïde Labille-Guiard
Adélaïde Labille-Guiard (1749–1803) a oa ul livourez c'hall.
Rio Voltas
Ar Rio Voltas zo ur stêr eus Enez Príncipe, en enezeg São Tomé ha Príncipe, hag a ya da aberiñ er Praia das Burras.
Paolo
Paolo zo un anv-badez italianek.
Orin
Diwar an anv latin Paulus.
Mapouched
Ar Mapouched (mapoudoungouneg : Mapuche) zo ur bobl henvroidi hag a vev e Patagonia, e su Chile hag e mervent Arc'hantina.
Mobile
Mobile zo un anv-lec'h eus SUA.
Antonina Makarova
Antonina Makarova (ganet Parfenova, Ginsburg dre zimeziñ, rusianeg: Антонина Макарова), ganet e 1920 hag aet da Anaon d'an 11 a viz Eost 1979, a oa un dorfedourez vrezel soviedat ha lazherez he devoa kenlabouret gant an Alamagn Nazi e-kerzh an Eil Brezel-bed. Eus 1942 betek 1943 e vefe bet lazhet ganti kantadoù a drevourien pe partizaned gant ur vindrailherez. Makarova a voe adkavet goude ar brezel gant ar KGB e 1976, kondaonet d'ar marv ha fuzuilhet e 1979.
Praia das Burras
Praia das Burras (Traezhenn an Azenezed) zo un draezhenn eus enezeg São Tomé ha Príncipe, en hanternoz da Enez Príncipe, entre Praia das Bananas ha Praia de Santa Rita, tost da aber ar Rio Voltas.
Brava (enezenn)
Brava zo un enezenn eus ar C'hab Glas, er c'hornôg da Fogo, er Meurvor Atlantel.
War-dro 6 000 annezad zo enni ha 64 km² eo he gorread. Nova Sintra eo ar gêr bennañ hag ur gumun hepken zo enni. Dizoloet e voe e 1462 gant Portugiz ha trevadennet er bloavezhioù 1540. Kreskiñ a reas ar boblañs enni goude dislonkadenn ar menez-tan Pico de Fogo, en enez amezek, e 1675.
Praia das Bananas
Praia das Bananas (Traezhenn ar Bananez) zo un draezhenn eus enezeg São Tomé ha Príncipe, en hanternoz da Enez Príncipe entre Enez ar Mosteiros ha Praia das Burras.
Anchorage
Anchorage (eorlec'h) zo un anv-lec'h saoznek hag anv meur a lec'h eo :
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 e 2010
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 2010 a oa 64 bloavezh Formulenn 1. 19 redadeg a oa bet redet etre miz Meurzh ha miz Du. Gant Sebastian Vettel e oa aet ar maout evit ar vlenierien ha gant Red Bull-Renault e oa aet ar maout evit ar saverien.
Renkadur
Poentoù a oa roet d'an dek blenier kentañ.
Ticino (stêr)
An Ticino (Tessin en alamaneg ha galleg, Ticìn, Tisín, Tesìn, Tsei pe Tzìch e lombardeg ha piemonteg) zo ur  stêr eus Suis hag Italia, 248 km hed dezhi, adstêr d'ar Po.
Taylor
Taylor zo un anv-tiegezh saoznek par d'an anv brezhonek Kemener.
Stummoù all
Taylors, Taylor's
Anv-badez
Un anv-badez eo deuet da vezañ er Stadoù-Unanet, da skouer :
Tetraogallus
Tetraogallus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 gant al loenoniour saoz John Edward Gray (1800-1875).
Pablo
Paolo zo un anv-badez spagnolek.
Tetraogallus
Dont a ra e anv eus hini ar genadoù Tetrao (Linnaeus, 1758) ha Gallus (Brisson, 1760).
Priz Bras kirri Monako 2012
thumb|Troiad Monaco Priz Bras kirri Monaco 2012 (Formula 1 Grand Prix de Monaco 2012), redet d'ar 27 a viz Mae 2012 war troiad Monaco zo 864 redadeg kevezadeg bed Formulenn 1. An eizhvet hag hanter kant kevezadenn Priz Bras Monaco o kontañ evit kevezadeg bed ar Formulenn 1 hag ar c'hwec'hvet redadeg kevezadeg 2012 eo.
Tetraogallus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad a ya d'ober ar genad :
Priz Bras kirri Monako 2012
Stadegoù
Priz Bras Monaco 2012 a zo :
Duvell
Un duvell zo un emgann etre daou zen.
Mario Draghi
Mario Draghi (Roma, 3 a viz Gwengolo 1947) zo un armerzhour hag ur politiker italian hag a zo bet kentañ ministr Italia etre an hag an.
Kenteliou euz ann aviel
Kenteliou euz ann aviel a vez kanet pe lennet enn oferenn d'ar zuliou ha d'ar goueliou brasa epad ar bloaz zo ul levr brezhonek troet gant Yann-Vari Nikolaz diwar Les Évangiles des dimanches et fêtes hag embannet e 1898 e Kemper gant Arsène de Kerangal.
Santo António de Lisboa
Antonio Padova
Mark Zuckerberg
Mark Elliot Zuckerberg, ganet d’ar, zo un embreger stadunanat, diazezer ar rouedad sokial Facebook.
Buhez
Pa oa 12 vloaz e teskas programmiñ e BASIC. Aozañ a reas meziantoù e-pad e yaouankiz. Mont a reas da studiañ e skol-veur Harvard, hag eno ec'h embannas stumm kentañ Facebook a-raok dilojañ da bPalo Alto, er Silicon Valley.
Tragopan
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad a ya d'ober ar genad :
Annezva
O c'havout a reer en Azia ar Gevred, pevar (4) isspesad dezhe en holl.
Quantrill's Raiders
Quantrill's Raiders a oa ur vandennad torfedourien a-du gant Stadoù Kengevreet Amerika hag a implije kadoniezhoù doare guerrilla (ar ger "bushwhackers" a roer da hollad ar soudarded evel-se) o devoa stourmet e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Penn ar vadennad hag a roas e anv dezhi a oa William Quantrill. Izili brudet all a oa bet evel ar vreudeur James (Jesse James ha Frank James) pe John Noland, ur soudard kengevreet afro-amerikan. E penn kentañ ar brezel diabarzh stadunanat, Missouri ha Kansas a oa chomet en Unaniezh ha suj d'ar gouarnamant. Met dont a reas an div stad-se da vezañ palioù evit ar bushwhackers kengevreet kement hag evit ar stoumerien enep sklavelezh pe Jayhawkers. An daou du a oa enebet daonet ha gant feulster diroll etrezo met ivez a-enep an drevourien evit bezañ mistri war an tiriadoù ha redian ar boblans d'o heuliañ.
Francica
Feancica    zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Banniel ar C'hab Glas
Banniel ar C'hab Glas eo banniel broadel ar C'hab Glas abaoe an 22 a viz Gwengolo 1992.
Glas eo gant teir bandenn a-blaen gwenn-ruz-gwenn dindan linenn greiz ar banniel. Dek steredenn velen a ya d'ober ur c'helc'h en tu kleiz. Arouez ar Meurvor Atlantel hag an oabl eo ar glas, hini ar peoc'h eo ar gwenn ha hini ar striv eo ar ruz. Al linenn graet gant ar gwenn hag ar ruz a ziskouez hent ar sevel bro. Ar stered eo arouez dek enez pennañ ar vro.
Banniel kent
Banniel ar Stad etre 1975 ha 1992, savet diwar hini ar PAIGC
Frankolin
Ar frankolined eo an evned a ya d'ober ar genad Francolinus, krouet e 1819 gant ar skiantour saoz James Francis Stephens (1792-1852).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
Pevarzek (14) isspesad en holl.
Pell brasoc'h e oa ar genad gwechall a-raok bezañ rannet ar spesadoù anezhañ etre ar genadoù Dendroperdix, Peliperdix , Pternistis ha Scleroptila.
Capistrano (Calabria)
Capistrano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Fabrizia
Fabrizia    zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Marcièl
Marcièl a zo ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.
Midgard
Midgard (norseg Miðgarðr; "Gorzh ar c'hreiz") eo bed an dud er wengeloniezh norzhek, da lavaret eo an Douar. Ar bed-mañ zo e-touesk bedoù all eus Yggdrasil, gwez an hollved.
Tragopan Cabot
Annez
Al labous a vev an daou isspesad anezhañ :
Ortensia Mancini
Ortensia Mancini (Roma, 6 a viz Even 1646 - Chelsea, 2 a viz Gouhere 1699), pe Hortense Mancini goude e galleg, a zimezas da Armand Charles de La Porte de La Meilleraye, a voe dugez Mazarin adal 1661. Nizez e oa da Jules Mazarin hag anavezet eo evel unan eus ar merc'hed lesanvet ar Mazarinettes.
Edmund Kirby Smith
Edmund Kirby Smith, ganet d'ar 16 a viz Mae 1824 hag aet da Anaon d'an 28 a viz Meurzh 1893, a oa un ofiser en United States Army hag en devoa brezeliet er Brezel etre Mec'hiko hag ar Stadoù-Unanet. Goude-se e oa bet gant nerzhioù Lu Stadoù Kengevreet Amerika e-pad ar Brezel diabarzh stadunanat. E-pad kentañ mizioù ar brezel e voe lakaet da jeneral. Brudet mat eo evit bezañ bet penn an Trans-Mississippi Department goude kouezhadenn Vicksburg d'an Union Army.
Ortensia Mancini
He zud
Merc'h e oa da Geronima Mazzarini ha d'ar baron Michele Mancini. D'ar 1añ a viz Mae 1661 e voe dimezet diwar urzh hec'h eontr kardinal, ha hi 14 vloaz, da dug La Meilleraye, unan eus pinvidikañ gwazed Europa, war an diviz ma kemerje hennezh anv ha skoed Mazarin. Setu ma voe anvet da zug Mazarin, dug Mayenne, priñs Château-Porcien, kont Ferrette, Belfort, Thann ha Rosemont, baron Altkirch, aotrou Issenheim ha markiz Guiscard. Pa varvas ar c'hardinal ur pennadig goude e c'hallas lakaat e zorn war pikol hêrezh e wreg, gant ar Palez Mazarin hag an oberennoù arzel niverus a oa ennañ.
Edmund Kirby Smith
Smith a oa bet gloazet e-kerzh Kentañ emgann Bull Run hag a voe kalonek e-pad an Heartland Offensive, un taol kleze en dour gant ar re Gengevreet evit aloubiñ Kentucky e 1862. Lakaet e oa bet e penn zonenn an Trans-Mississippi Department e miz Genver 1863. Eno e oa bet an darn vrasañ eus an emgannoù er reter d'ar Menezioù Roc'hellek hag er c'hornôg d'ar Mississippi. E 1863, Smith en doa kaset unvezioù lu evit sikour terriñ Seziz Vicksburg, en aner. Goude kouezhadenn Vicksburg a oa bet aloubet gant an Unaniezh e miz Gouhere, ar zonenn Trans-Mississippi a oa bet troc'het diouzh ar peurrest eus ar C'hengevread. Deuet e oa de facto da vezañ ur Stad emren, lesanvet 'Kirby Smithdom'. E-pad an Argadenn war Red River en hañv 1864, Smith a oa dindan urzhioù ar jeneral Richard Taylor hag e penn unvezioù hag a oa deuet a-benn da drec'hiñ war hollad nerzhioù an Union Army hag ar morlu renet gant Nathaniel P. Banks.
Ortensia Mancini
He zud
Hortense, yaouank, buhezek ha skañvbenn, a gare ar bed, gwazed e-leizh en-dro dezhi ; dug Meilleraye a oa pizh ha leun a warizi, deol, gouez, hag a redie anezhi da chom pell diouzh Pariz, kêr-benn ar sevenadur.
Edmund Kirby Smith
D'an 2 a viz Even 1865, Smith en devoa kodianet e Galveston, Texas, pa oa ar jeneral diwezhañ gant un nerzh lu kreñv er brezel diabarzh. Tec'het e oa buan da Vec'hiko ha goude-se da Guba evit chom hep bezañ harzet evel treitour. Deuet e oa e wreg a-benn da varc'hata e zistro pa oa bet embannet distaolioù gant ar gouarnamant kevredadel en eskemm ouzh ul le d'ar gouarnamant (oath of loyalty).
Ortensia Mancini
He zud
Gant he fried e chome er Grand-Logis e Mayenne.
Tec'h da Italia
Hortense a reas he soñj a-benn ar fin da guitaat he fried, gant skoazell he breur Philippe, dug Nevers, a pourchasas kezeg ha gwarded dezhi da vont da Roma, m'he doa c'hoant da vont da-gaout he c'hoar Maria Mancini, dimezet d'ar c'honestabl Colonna. D'an 13 a viz Mezheven 1668 e voe an dec'hadenn.
He fried, a oa o prosezañ ouzh e wreg, a savas klemm ouzh dug Nevers p'en devoa skoazellet an dec'herez, hag aotre en doe da lakaat herzel anezhi. Dipitet e oa Hortense o welout ar bec'h a roe d'e diegezh, a skrivas d'he fried d'e bediñ da bardoniñ, a lavaras e oa prest da zistreiñ, da vezañ sentus, met eñ a respontas e rankje da gentañ tremen daou vloaz er gouent.
Bugale
Pevar bugel o doe :
Saint-Donatien
Saint-Donatien
Pavol Jozef Šafárik
Gant Josef Dobrovský ha Jernej Kopitar e voe Pavol Jozef Šafárik unan eus diazezerien ar studioù slavek modern. Evel e genvroad Ján Kollár e kemeras perzh, a-zevri, en adsav ar sevenadur slovakek hag en emsav hollslavek.
E vuhez
Ganet e voe e Kobeliarovo, e rannvro Košice, e reter Slovakia. Mont a reas d'ar skol e Rožňava, etre 1805 ha 1808, hag eno e teskas latin, alamaneg hag hungareg. Kernderc'hel a reas e studioù e Dobšiná hag e lise Kežmarok. Eno e tarempredas tud yaouank eus Polonia, Serbia hag Ukraina. E studioù uhel a gasas e skol-veur Jena, en Alamagn, adalek 1815. Eno, goude Brezelioù Napoleon, e oa un avel a frankiz o c'hwezhañ e-touez ar gelennerien hag ar studierien. Mont a rae Šafárik da gentelioù istor, yezhoniezh, prederouriezh ha skiantoù an natur. E-pad e amzer eno e troas e tchekeg skridoù henc'hreskianek, latin pe alamanek, evel Ar c'houmoul gant Aristofanes, pe Maria Stuart gant Schiller. Kuitaat a reas skol-veur Jena, ne ouier ket mat perak, marteze dre ziouer a arc'hant. E 1817 en em lakaas da labourat evel kelenner-ti evit ur familh bourc'hizien eus Bratislava.
E 1818 e embannas Pavol Jozef Šafárik, gant František Palacký, ur studiadenn war al lennegezh, skrivet e tchekeg (Počátkové českého básnictví obzvláště prozodie), un oberenn awenet gant ar romantelezh ha gant ar vrogarantez, disheñvel-mat diouzh klaselezh ar rummadoù kent.
Eus 1819 da 1833 e voe kelenner, ha rener, en ul lise e Novi Sad e Serbia. D'ar mare-se ivez e voe kinniget dezhañ, e 1830, krouiñ ul levraoueg slavek e Sant-Petersbourg, gant daou yezhour all, Václav Hanka et František Ladislav Čelakovský. E Novi Sad e studias al lennegezh serbek. Pa oa eno ivez e timezas, d'ar 17 a viz Mezheven 1822, gant Júlia Ambrózy, ur plac'h yaouank eus ur familh en he aez hag a ouie komz serbeg, slovakeg, tchekeg ha rusianeg, hag a sikouras anezhañ kalz en e studioù.
E 1833 en em stalias e Praha hag e 1841 e voe anvet da virour e levraoueg skol-veur Praha. Kenlabourat a rae ivez gant kevredigezhioù gouiziek eus Varsovia, Berlin, Aostria... E 1848 e voe anvet da gelenner yezhoniezh slavek e skol-veur Praha, met e zilez a roas kerkent ha 1849 ha chom a reas e penn al levraoueg hepken. En torkad pennadoù Hlasowé o potřebě jednoty spisowného jazyka pro Čechy, Morawany a Slowáky, embannet gant Ján Kollár e 1846, e savas Šafárik a-enep tezenn Ľudovít Štúr hag a ginnige ur yezh skrivet nevez evit ar slovakeg. Šafárik a selle ouzh Slovakiz evel ur bobl disheñvel diouzh o amezeien, hogen sevel a rae a-du gant ur yezh lennegel a vefe bet un doare tchekeg slovakaet.
Mervel a reas e Praha e 1861.
E 1959 e voe krouet Skol-veur Pavol Jozef Šafárik, anvet evel-se en enor dezhañ, e Košice.
Paganiezh c'herman
Ar Baganiezh c'herman eo ar religion pleustret gant ar pobloù german eus oadvezh an houarn betek ar gristenidigezh er grennamzer. Pleustradennoù lidel ha relijiel a gemere ul lod bras eus sevenadur ar C'hermaned. Gwriziennet er vitologiezh indezeuropek e oa ar relijion hag a greskas gant lusk ar pobloù german. Diwanañ a reas tost da aod su ar Mor Baltel da gentañ hag en em skignañ tamm-ha-tamm en holl diriadoù german a-vremañ (Alamagn, Danmark, Norvegia, Sveden, Breizh-Veur, Island hag an Izelvroioù dre vras). War-dro ar e c'haller diforc'hañ tri skourr: relijion Germaned an douar-bras, ar baganiezh angl-ha-saoz hag ar relijion norzhek kozh. An hini diwezhañ eo an hini anavezetañ ha diwarni eo diazezet ar stumm arnevez: an Asetro.
Tacitus a zisplegas penaos e veve ar C'hermaned en e zanevell Germania.
António Mascarenhas Monteiro
thumb|Monteiro en tu kleiz António Mascarenhas Monteiro (ganet d'ar 16 a viz C'hwevrer 1944 e Santa Catarina) zo ur politikour eus ar C'hab Glas, bet prezidant ar vro.
Trec'h e voe en dilennadeg liesstrolladek kentañ aozet er C'hab Glas e 1991. Addilennet e voe e 1996 ha dre ma oa bet prezidant dre ziv wech ne lakaas ket e anv en dilennadeg 2001.
Drapia
Drapia   zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Trefriw
Trefriw zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e hanternoz Kembre, e Sir Conwy. Emañ war lez ar stêr Conwy, er gornaoueg dezhi.
Emañ Trefriw er gwalarn da gêr Llanrwst hag en hanternoz da Betws-y-Coed. Er gêriadenn emañ an Afon Crafnant o kemberiñ gant ar stêr Conwy. Treuzet eo Trefriw gant bevenn Park Broadel Eryri, gant an darn vrasañ eus ar gêriadenn er park.
E 2011 e oa 783 a dud o chom en Trefriw ha 342 anezho a oa kembraegerien (44,9%).
Istor
Kontañ a reer e oa boas ar priñs Llywelyn ab Iorwerth da zont da hemolc'hiñ en tolead en hag en doa un ti-chase eno. Hervez ar richenn ez eo gantañ e voe lakaet sevel iliz Trefriw, rak skuizh e oa e wreg Siwan o rankout kerzhet betek iliz Llanrhychwyn. Pennlec'h kombod Nant Conwy ha kantrev Arllechwedd e oa Trefriw en amzer-hont.
Argus kribennek
An argus kribennek a zo ur spesad evned, Rheinardia ocellata an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ er genad Rheinardia an hini eo.
Santo António
Santo António (e portugaleg portugal) pe Santo Antônio (e portugaleg Brazil) zo anv meur a zen ha meur a lec'h er broioù portugalek.
Galloperdix
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1845 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad a ya d'ober ar genad :
Nicotera
Nicotera   zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Trefriw
Istor
En e oa listri o sevel gant ar stêr Conwy betek Trefriw, hag eno e oa ur c'hae. Gant al listri-se e veze kaset marc'hadourezh betek ar mor ha degaset touristed betek ar gêriadenn. Kement-se a voe graet betek ar bloavezhioù 1930.
Santo António
Gerdarzh
Dont a ra an anv eus Santo António de Lisboa, sant paeron Portugal.
Tud
Meur a sant kristen zo en anv-se:
Argus kribennek
Anvet e voe Argus ocellatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1871) gant al loenoniour stadunanat Daniel Giraud Elliot (1835-1915).
Galloperdix
Annezva
O c'havout a reer en Iskevandir India, tri (3) isspesad dezhe en holl.
Dinami
Dinami zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Constantine III (Bro-Skos)
Constantine III, pe 	Causantín mac Cuiléin	Còiseam mac Chailein	a oa roue Bro-Skos eus 995 betek 997.
Hannibalianus
Flavius Hannibalianus
Argus kribennek
Boued
Bevañ a ra diwar vlotviled, divelfenneged, divellkeineged, stlejviled bihan, delioù, frouezh ha Fungi dreist-holl.
Ricadi
Ricadi zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Naranjito (Puerto Rico)
Naranjito zo ur gumun eus enez Puerto Rico.
Palhota
Palhota zo un anv-lec'h portugalek.
Mucambo
Mucambo pe mocambo, palhoça pe tejupar zo anvioù roet e portugaleg da lochennoù bresk a-walc'h savet gant tud dister, gant plouz alies.
Tragopan Blyth
An tragopan Blyth a zo ur spesad evned kar d'ar fazan, Tragopan blythii an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv an apotiker hag evnoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).
Boued
Bevañ a ra diwar vroñs, greun, frouezh ha hugennoù dreist-holl.
Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ :
Aristides Pereira
thumb|Aristides Pereira e 1983 Aristides Maria Pereira (17 a viz Du 1923 - 22 a viz Gwengolo 2011) a oa ur politikour eus ar C'hab Glas, bet prezidant kentañ ar vro goude an dizalc'hiezh.
Ganet e voe en enez Boa Vista pa oa c'hoazh an enezeg un drevadenn da Bortugal. Emezelañ a reas er PAIGC ha labourat evit dieubidigezh e vro. D'ar 5 a viz Gouere 1975 e teuas da vezañ prezidant ar Stad nevez dizalc'h. Raktreset en doa, asambles gant prezidant Ginea-Bissau Luís Cabral, unaniñ an div vro bortugalek-se. Met goude an taol-Stad a zistroadas Cabral e 1980 e waskas e eneberien bolitikel ha krouiñ ar PAICV, strollad nemetañ er C'hab Glas betek 1990. Pereira a gollas an dilennadeg liesstrolladek kentañ aozet er vro e 1991 a-enep António Mascarenhas Monteiro. Mervel a reas e Coimbra (Portugal).
Tragopan ar c'hornôg
Annez
Bevañ a ra al labous er menezioù hanternoz India ha Pakistan.
Gordianus
Gordianus zo un anv latin ha hini tri impalaer roman.
Maierato
Maierato zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Mileto
Mileto zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Parghelia
Parghelia zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Dasà
Dasà zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Dilennadeg prezidant ar Republik c'hall
Gant Dilennadeg prezidant ar Republik C'hall  e vez dibabet an den a vo anvet da brezidant ar Republik C'hall e-pad pemp bloaz. Seizh vloaz e pade ar garg a-raok ar bloaz 2000.
Santo Donato
Santo Donato zo anv meur a sant katolik.
Dilennadeg prezidant ar Republik c'hall
Istor
Ar prezidant kentañ e oa Louis-Napoléon Bonaparte e miz Kerzu 1848 ; adalek miz Kerzu 1852 e voe "Impalaer ar C'hallaoued" gant an anv "Napoleon III".
Santo Donato
Lec'hioù
Hag ivez:
Jonadi
Jonadi zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Dilennadeg prezidant ar Republik c'hall
Pevare Republik c'hall
Dilennet e veze ar prezidant gant ar muiañ-niver er Parlamant.
Pempvet Republik c'hall
E 1958 e oa bet dilennet ar prezidant gant ar muiañ-niver en ur bodad dilenn. Goude 1962 e vez dilennet ar prezidant gant muiañ-niver an holl voterien.
Tuskaloosa
Tuskaloosa, pe Tuskalusa, pe Tascalusa ( diwar tushka, « brezelour », ha lusa « du », e yezh ar Choctawed), marvet war-dro 1540, a oa ur penn amerindian eus ar XVIvet kantved, e kornad Tuscaloosa, en Alabama hiziv.
Stourm a reas ouzh ar c'honkistador spagnol Hernando de Soto.
Rollulus
a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1791 gant an naturour gall Pierre Joseph Bonnaterre (ca 1752-1804).
Tuskaloosa
Kêr
Diwar e anv e teu hini kêr Tuscaloosa, en Alabama.
Rollulus
Spesadoù
N'eus nemet ur spesad fazaned er genad-mañ : Rollulus rouloul.
Polia (Calabria)
Polia zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Gerocarne
Gerocarne zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Sainte-Flaive-des-Loups
Sainte-Flaive-des-Loups a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Caloperdix
a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1861 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == N'eus nemet ur spesad er genad-mañ : Caloperdix oculeus, tri isspesad (Caloperdix oculeus borneensis, C. o. ocellatus ha C. o. oculeus) dezhañ.
Joppolo (Vibo Valentia)
Joppolo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Joppolo
Joppolo zo anv div gumun en Italia.
Tragopan satir
An tragopan satir a zo ur spesad evned, Tragopan satyra an anv skiantel anezhañ.
Boued
Bevañ a ra diwar vleuñv, broñs ha delioù peurvuiañ.
Annez
Kavout a reer ar spesad e menezioù Himalaya.
Māoried
Māori eo anv ur bobl a zo staliet e Zeland-Nevez. Ar maorieg eo o yezh. Dont a rejont di etre 1320 ha 1350 o tont eus Polinezia ar Reter. Dre ar c'hantvedoù a tiorrojont ur sevenadur dibar, disheñvel diouzh re ar pobloù polenezian all gant e vojennoù, e artizanerezh hag e arvestoù. Europeiz en em stailhjont er vro adalek ar.
Vargem
Vargem zo un anv-lec'h portugalek eus Brazil.
Limbadi
Limbadi zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Gwengelouriezh lec'hlennat
Ar wengelouriezh lec'hlennat a zo skourr anavetañ ar wengelouriezh c'herman. Hiziv eo dalc'het ar menozh e oa damhañvel rummad doueed an daou sevenadur daoust ma emdreas anvioù ha gwengeloù a bep tiriad bep ma tremene an amzer.