cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Inis Meáin
Savadurioù
thumb|Teach Synge (Ti Synge) Gweladenniñ a c’haller Teach Synge, an ti ma oa bet ar skrivagner John Millington Synge o chom pa oa bet en Inis Meáin, bep hañv etre 1898 ha 1902, pa veze roet bod dezhañ gant Bríd ha Páidín Mac Donnchadha. Eno e kavas awen da skrivañ pezhioù-c’hoari evel The Playboy of the Western World (« Labous-den Penn ar Bed » ) pe Riders to the Sea (« War varc’h d’ar mor » ).
Ul labouradeg da zisallañ an dour-mor zo bet savet da bourchas dour d’an enezidi.
Corropoli
Corropoli zo ur gumun italian e proviñs Teramo en Abruzzo.
Fano Adriano
Fano Adriano zo ur gumun italian e proviñs Teramo en Abruzzo.
Nashua
Nashua zo un anv-pobl amerindian, deuet da vout anv-lec'h e SUA.
Nashua (New Hampshire)
Nashua zo ur gêr lec'hiet e su stad Hampshire-Nevez e Stadoù-Unanet. Bez' e oa 86 494 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Nashua en ur mod ofisiel e 1746.
Autrigones
An Autrigones a oa ur bobl rakroman o chom e hanternoz ledenez Iberia, etre ar stêrioù Asón ha Nerbioi. Meneget eo o anv gant Titus Livius, er bloaz 76 kent JK, en tolead a zo deuet da vezañ Bizkaia hag Araba, en Euskal Herria, hag e hanternoz Proviñs Burgos. En-dro dezho e oa ar g- Cantabri er c'hornôg, ar g-Caristii er reter, ar v-Berones er gevred, hag an d-Turmodigi er c'hreisteiz.
Controguerra
Controguerra zo ur gumun italian e proviñs Teramo en Abruzzo.
Autrigones
N'ouzer ket ha Kelted e oant, daoust ma kaver anvioù keltek en tolead, evel Uxama Barca ha re all gant al lostger -briga, da neuze e vefent bet euskarekaet evel o amezeien Caristii ha Varduli
Anvioù brezhonek fentus ha faltaziek
Ul lec'h faltaziek zo ul lec'h ha n'eus ket anezhañ ha koulskoude en deus un anv.
Anvioù faltaziek
Lod a blij dezho labourat e Kerneblec'h met den ne gav plijus debriñ e Kernetra.
Colledara
Colledara zo ur gumun italian e proviñs Teramo en Abruzzo.
Bermuda
Dizoloet e oa bet an enezeg gant ar merdeer spagnol Juan de Bermúdez er bloaz 1505, hag e anv eo a zo bet roet d'an tiriad. Daoust ma'z eo un enezeg ez eus un enezenn bennañ hepken (Main Island), hag un druilhad enezennoùigoù munut, pe neuze inizi tost-tost d'an Douar bras, evel St George's Island, St David's Island er biz, pe Ireland Island North hag Ireland Island South er gwalarn.
Luino
Luino zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Leo Varadkar
Leo Varadkar, ganet d'an 18 a viz Genver 1979, zo ur politiker iwerzhonat eus ar gostezenn Fine Gael.
Ganet e voe e Dulenn, mab da Ashok Varadkar, ur mezeg indian, ha d'un Iwerzhonadez, Miriam Howell. Studioù a reas e Skolaj an Drinded e Dulenn ha mont da vezeg. Dilennet e voe da gannad e Dáil Éireann e 2007. Pevar bloaz war-lerc'h e teuas da vezañ ministr er gouarnamant. Goude dilennadeg 2016 e voe anvet da vinistr adarre.
Dilennet e voe e penn ar strollad Fine Gael d'an 2 a viz Mezheven 2017, pa oa bet roet e zilez gant an Taoiseach (kentañ ministr) Enda Kenny hag aet e oa da d-Taoiseach en e lec'h, da 38 vloaz hepken. Taoiseach eo bet etre Mezheven 2017 ha Mezheven 2020, ha unan eus ministred gouarnamant Micheál Martin etre miz Mezheven 2020 ha miz Kerzu 2022. Deuet eo da vezañ Kentañ Ministr adarre abaoe 2022, hervez an emglev skoulmet etre e strollad Fine Gael ha strollad Micheál Martin Fianna Fáil e 2020.
Plouzer krec'hin
Ar plouzañ krec'hin a zo un arz da reiñ ur stumm bev d'al loened marv. Ar vicher-se a vez anvet plouzer krec'hin pe plouzer.
Doare
Pal ar plouzañ krec'hin a zo krouiñ ur struktur pe ur skeledenn (e koad pe e metal) evit adsevel formoù ul loen. A-raok, an adsevel a veze graet d'an aliesañ e plouz, setu perak ez eus tu lavarout plouzer. Da c'houde e vez kivijet ar c'hroc'hen ha gwarezet e vez anezhañ gant produoù kimiek. Evit echuiñ e vez lakaet kroc'hen al loen war ar struktur (pe ar skeledenn). Evit reiñ muioc'h a vuhez d'al loened e vez implijet daoulagad e gwer' pe evit an teod peogwir n'ez eus ket tu mirout anezho a-hed ar bloavezhioù (breinañ a ra).
An dibourc'hañ
Pal an dibourc'hañ a zo tennañ kroc'hen al loen. Ret eo dibegañ ar c'hroc'hen diouzh ar c'hig dousik-tre, goude-se ez eo ret tennañ pep tamm kig, eskern pe druzoni hag a chom stag mat ouzh ar c'hroc'hen. Holl lodennoù ar c'hroc'hen a zo da vezañ miret. Lodennoù 'zo ar skeledenn a c'hell bout miret. A-raok e veze miret ar c'hlopenn. Bremañ evit al laboused e vez laosket eskern an divaskell hag an divhar d'an aliesañ en o flas, dreist-holl evit ar re vihan.
Gallirallus striatus
Gallirallus striatus (Lewinia striata kent) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Rallidae.
Plouzer krec'hin
Stumm ar c'horf
Ar stumm korf a zo ur benveg a sikour da adsevel furm al loen oc'h ober un dra bennak. E-penn kentañ e vezent graet d'an aliesañ e koad hag e plouz, bremañ emaint graet e houarn gant koad ha plastr.
Gallirallus striatus
Anvet e voe Rallus striatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ en Azia ar Gevred hag Iskevandir India :
Mesenzana
Mesenzana zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Hank Williams (disheñvelout)
Hank Williams zo anv tri c'haner stadunanat:
Plouzer krec'hin
Istor
Hiziv an deiz e vez klasket skañvat ha kreñvaat ar strukturoù.
Cermignano
Cermignano zo ur gumun italian e proviñs Teramo en Abruzzo.
Plouzer krec'hin
Pal
Al loened hag a vez plouzet a zo d'an aliesañ evit diskouez er muzeomoù. Reoù all a zo plouzet evit tud 'zo hag o deus c'hoant mirout un eñvor eus ul loen marv pe c'hoaz evel eñvor ur chase.
Bénouville (Calvados)
Bénouville a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall, 2 099 annezad enni (e 2012). thumb|left|Bénouville, gant iliz katolik Intron-Varia
Plouzer krec'hin
Stuzioù labour hag ar studioù
Evit ober al labour-se ez eo ret bezañ vaksinet, gwiskañ manegoù ha kaout ur maskl a-enep ar produoù kimiek.
Bénouville (Calvados)
kantved
thumb|left|Pont Bénouville, "[[Pegasus Bridge", d'an 9 a viz Even 1944]]
Impalaeriezh Vongol
An Impalaeriezh Vongol zo bet unan eus an impalaeriezhioù brasañ en istor ar bed, e-pad an hag ar. En em astennet e oa adalek kreiz Azia, betek goleiñ un darn vras eus ar c’hevandir-se, eus Reter Europa da Vor Japan, hag eus Siberia da iskevandir Indez hag ar Reter Nesañ. Kenstrollañ a reas ouzhpenn 35 milion a km2 (tost d’ur c’hard eus gorread an douar !) hag ouzhpenn 100 milion a dud. Diazezet e voe diwar unaniñ meuriadoù Mongoled ha Turked e-kreiz Azia, dindan aotrouniezh Jengis Khan a voe rener an holl Vongoled adalek 1206. Kreskiñ a reas gorread an impalaeriezh dindan e ren ha ren e ziskennidi. Aloubet e voe an holl vroioù tro-war-dro.
Plouzer krec'hin
Stuzioù labour hag ar studioù
Evit ober ar vicher plouzer krec'hen eo ret kaout : -Ur CAP plouzer krec'hin -tremen ur genstrivadeg velestradurel anvet I.T.R.F
Impalaeriezh Vongol
Dre an Impalaeriezh Vongol e c’hallas teknikoù, ijinadennoù, ha mennozhioù nevez mont a-hed hag a-dreuz Eurazia, war tachennoù a bep seurt, eus ar sevel kartennoù d’ar moullañ, eus al labour-douar d’ar steredoniezh.
Bénouville (Calvados)
kantved
Eil brezel-bed:
Carnago
Carnago zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Impalaeriezh Vongol
മംഗോള്‍ സാമ്രാജ്യം
Bénouville (Calvados)
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Bénouville Churchyard
Mervel a rejont etre ar 6 hag an 10 a viz Even 1944 e penn kentañ Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed.
Gurvan Molac
Gurvan Molac, eus Ploermael, zo kaner gallaouek, biniaouer ha talabarder. Mab eo da Baol Molac.
Mercallo
Mercallo zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Bénouville (Calvados)
Emdroadur ar boblañs 1793-2011
(Mammennoù: ldh/EHESS/Cassini betek 1999 hag INSEE abaoe 2006 )
Anvioù-badez norvegek
Sed amañ ur roll anvioù-badez norvegek. Al lod vrasañ anezhe a gaver ivez er yezhoù skandinavek all (daneg, svedeg).
Heniochus intermedius
Heniochus intermedius a zo ur spesad pesked-mor eus kerentiad ar c'hChaetodontidae.
Annez
Bevañ a ra e hanternoz Meurvor Indez.
Cors
Cors zo ur ger kembraek hag a dalv kement ha geun, taouarc'heg, kar d'ar ger brezhonek korz. Stankik eo e lec'hanvadurezh Kembre.
Callithrix intermedia
Callithrix intermedia (pe Mico intermedia) a zo ur spesad primated eus kerentiad ar Cebidae.
Doareoù pennañ
Ur pevarzroadeg-deiz an hini eo.
Boued
Bevañ a ra al loen diwar amprevaned, frouezh hag ar gom a ver diouzh rusk gwez 'zo.
Annez
Bevañ a ra al loen e Brazil.
Rummatadur
Renket eo en isgenad Callithrix (Mico).
Monthly Shōnen Sirius
Monthly Shōnen Sirius (japaneg : 月刊少年ライバル) a zo ur magazin manga shōnen embannet gant Kōdansha. Deuet e oa er-maez, evit ar wech kentañ, e miz Mae 2005. B5 eo e vent, ha koustañ a ra 540 yen an niverenn.
Marcu Biancarelli
Marcu Biancarelli, ganet e 1968, zo ur barzh ha romantour korsek. Kelenn korseg a ra en ul lise.
Oberennoù
Embannet eo e skridoù korsek gant an Embannadurioù Albiana, en Aiacciu. Troet int bet holl, pe dost, e galleg gant Jérôme Ferrari.
Cellino Attanasio
Cellino Attanasio zo ur gumun italian e proviñs Teramo en Abruzzo.
Casalzuigno
Casalzuigno zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
La Bataille du rail
La Bataille du rail (Emgann an hent-houarn e brezhoneg) zo ur film gall, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour gall René Clément e 1945.
Goproù
Tapet e oa bet ar Priz Méliès gant La Bataille du rail e 1946.
Da-geñver Festival ar Sinema e Cannes, e 1946, e voe deroet Priz Bras Etrebroadel al leurennañ da René Clément ha Priz ar Juri Etrebroadel d'e film.
Pedro Iañ Brazil
E yaouankiz
Mab e oa da João VI (1767-1826), roue Portugal ha Brazil, ha d'e bried, an infantez spagnol Carlota Joaquina de Borbón (1775-1830). Infant Portugal e oa, hag anvet e voe da Briñs Beira en 1801 pa varvas e vreur henañ, an infant Antonio (1795-1801), rak an titl-se a veze roet da eil pennhêr ar gurunenn e Portugal.
E dibenn miz Du 1807 e voe aloubet Portugal gant armeoù gall an impalaer Napoleon Iañ, ma rankas an tiegezh roueel hag al lez lestrañ da vont d'an harlu da Vro-Vrazil. D'ar 7 a viz Meurzh 1808 e tegouezhjont e Rio de Janeiro, hag eno e voe diazezet gouarnamant Portugal.
Dieubet e voe Portugal en 1811, ha lamm a voe roet da Napoleon en 1815 e Waterloo, ha koulskoude e chomas an Tiegezh Bragança e Brazil, ma teuas an drevadenn da vezañ rouantelezh en 1815, ha krouet neuze Rouantelezh unanet Portugal, Brazil hag an Algarvoù.
En 1816 e varvas e vamm-gozh, ar rouanez Maria Iañ Portugal (1734-1816), hag anvet e voe he mab João VI da roue, ha Pedro, ar mab-bihan, da zug Bragança ha da briñs Brazil.
Un dispac'h a c'hoarvezas e Porto en 1820 avat, ma rankas an darn vrasañ eus tud an tiegezh distreiñ da Europa en Ebrel 1821. A-raok mont di e laoskas ar roue João, tad Pedro, rejañs Brazil gant e vab.
E Brazil
N'eo nemet e 1821 e tistroas João VI da Bortugal, goude leuskel e vab Pedro e Brazil evel rejant. D'an 13 a viz Mae 1822 e voe embannet gant kuzul-kêr Rio de Janeiro e oa Pedro difenner ha gwarezour hollbad Brazil.
D'ar 7 a viz Gwengolo 1822, e São Paulo, ec'h embannas ar rejant Pedro dizalc'hted Brazil, ha d'an 12 a viz Here (en deiz ma tapas e 24 bloaz) e leurgêr Santana e Rio de Janeiro, e teuas da vout impalaer Brazil evel Pedro. Kurunennet e voe er gêr-se d'ar 1añ a viz Kerzu 1822.
Pa varvas e dad e teuas da vout Pedro IV, roue Portugal hag an Algarvoù d'an 10 a viz Meurzh 1826.
Dimezioù
Div wech e timezas:
Tabasco (soubilh)
Tabasco a zo ur merk hilienn spiset gwerzhet gant an embregerezh McIlhenny Company eus Louiziana. Ijinet e voe e 1868 gant Edmund McIlhenny.
Pedro Iañ Brazil
E vugale
Digant e eil pried Amélie von Leuchtenberg, impalaerez Brazil (1829–1831), dugez Leuchtenberg ha Bragança:
Tabasco (soubilh)
Graet e vez gant pimant eus Tabasco (Capsicum frutescens), gwinegr hag holen lakaet da c'hoiñ asambles e barrikennoù koad-derv e-pad tri bloaz.
Pedro Iañ Brazil
E vugale
Gant e serc'h, Domitília de Castro e Canto Melo, markizez Santos:
Castilenti
Castilenti zo ur gumun italian e proviñs Teramo en Abruzzo.
Beauty and the Beast (film, 1991)
Beauty and the Beast (Ar Goantenn hag al Loen) a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek, sevenet gant ar filmaozerien stadunanat Gary Trousdale (1960-) ha Kirk Wise (1963-). Savet e voe diwar ar gontadenn La Belle et la Bête gant ar skrivagnerez c'hall Jeanne-Marie Leprince de Beaumont (1711-1780), ha honnezh embannet e 1757.
Pedro Iañ Brazil
E vugale
Gant ar C'hallez Noémi Thierry :
Beauty and the Beast (film, 1991)
Produet gant Walt Disney Feature Animation e voe skignet gant Walt Disney Pictures, evit ar wech kentañ, d'an 29 a viz Gwengolo 1991 e New York (Stadoù-Unanet Amerika). Tregontvet film bevaat ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h The Rescuers Down Under (e miz Du 1990) hag a-raok Aladdin (e miz Du 1992).
Pedro Iañ Brazil
E vugale
Gant Maria Benedita de Castro Canto e Melo, baronez Sorocaba ha c'hoar da marquesa de Santos:
Gant an Uruguayadez María del Carmen García en doe ur bugel ganet marv.
Gant e serc'h c'hall Clémence Saisset : Digant al leanez portugalat Ana Augusta Peregrino Faleiro Toste (vila de São Sebastião, 1809 - Angra) en doe ur mab all, anvet Pedro (1832 pe 1833), a vije chomet bev betek an oad a 4 pe 5 bloaz.
Breujoù Breizh
Breujoù Breizh, pe Parlamant Breizh, a voe krouet e 1554. Lezvarn-galv evit Breizh e oa. Roueed Bro-C'hall o deus pouezet evit mirout outañ a vezañ al lezvarn diwezhañ ha ne vije ket posubl ober ur galv. Ne zle ket bezañ kemmesket gant Stadoù Breizh a voe un organ kevareizhañ evit skoazellañ an Dug.
Etre 1675 ha 1690 e voe harluet e Gwened. Divodet e voe de facto e miz C'hwevrer 1790 e-kerzh an Dispac'h gall.
Pentre-gat
Pentre-gat zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llangrannog, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 147 km eus Kerdiz.
Faltazi an amzerioù kent
thumb|right|200px|Pajenn gentañ golo al levr Faltazi an amzerioù kent zo un dastumad kontadennadoù dastumet e Bro-Dreger gant an Aotrou Marsel Klerg.
Unnek kontadenn a ya d'ober al levr :
A-raok ar c'hontadennoù-mañ e kaver ur pennad-skrid - Konterien Bro-Dreger (eñvorennoù diaoz) an titl anezhañ - hag a oa bet embannet e-barzh niverenn 8 ar gelaouenn Barr heol war Feiz ha Breizh e miz Gwengolo 1956.
Castelli (Italia)
Castelli zo ur gumun italian e proviñs Teramo en Abruzzo.
Synodus variegatus
Synodus variegatus a zo ur spesad pesked.
Annez
Bevañ a ra eus Meurvor Indez da Meurvor Habask.
John Davies (istorour)
John Davies (1938 - 16 a viz C'hwevrer 2015 a oa un istorour kembreat, anavezet evit e levrioù hag e abadennoù skinwel diwar-benn istor Kembre.
Casciago
Casciago zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
John Davies (istorour)
Buhez
Er bloavezhioù 1980 e voe goulennet digantañ sevel ul levr krenn diwar-benn istor Kembre evit embannadurioù Penguin Books. War c’houlenn an embanner e savas e oberenn e kembraeg. Embannet e voe gant an ti bras-se, e kembraeg eta, e 1990, ha kement a verzh a reas ma voe embannet un droidigezh anezhañ e saozneg e 1994. Kemer a rae perzh John Davies ivez, aliezik, en abadennoù skinwel ha skingomz war istor Kembre.
Brogarour e oa ha sekretour broadel kentañ Cymdeithas yr Iaith Gymraeg e voe en e yaouankiz.
E 2005 e voe roet Gwobr Glyndŵr dezhañ, abalamour d’ar pezh en doa degaset da vuhez an arzoù e Kembre. E 2010 en doa bet ur priz all, priz Llyfr y Flwyddyn pe "Wales Book of the Year", gant e levr Cymru: Y 100 lle i'w gweld cyn marw ("Kembre : ar 100 lec’h da welet a-raok mervel"). Ren a reas ivez embannadur Gwyddoniadur Cymru ("holloueziadur Kembre"), embannet e kembraeg hag e saozneg e 2008.
Pèire Bèc
Pèire Bèc (11 a viz Kerzu 1921 - 30 a viz Mezheven 2014) zo ur yezhoniour hag ur skrivagner okitanek. Tremen a reas e vugaleaj e Comenge, bro e dud-kozh, hag eno e teskas okitaneg. Unan eus saverien an Institut d'Estudis Occitans e voe ha prezidant an ensavadur-se e voe adalek 1962 betek 1980.
E vuhez
Hag eñ ganet e Pariz e tremenas e yaouankiz e Casèras (Haute-Garonne). Prizoniad e voe en Alamagn etre 1943 ha 1945. Goude an Eil Brezel-bed e reas studioù e Pariz, war an italianeg hag an alamaneg. Goude se e teuas da vezañ arbennigour war ar yezhoù romanek, dreist-holl war an okitaneg, kozh ha modern. Div dezenn a dremenas e 1959. Goude-se e voe anvet da gelenner e skol-veur Poitiers ha chom a reas da gelenn enni betek 1989 pa'z eas war e leve.
E labour
Kalz labourioù diwar-benn ar yezhoniezh hag al lennegezh okitanek a savas. Menegiñ a c'haller Le Siècle d'or de la poésie gasconne (1550-1650), Manuel pratique d'occitan moderne, Manuel pratique de philologie romane ha La langue occitane (dastumad Que sais-je ?, embannadur kentañ e 1963).
Skrivagner eo bet ivez hag embannet en deus barzhonegoù, danevelloù (evel Lo Hiu Tibat, ma kont e eñvorennoù prizoniad) hag ur romant, Sebastian.
E 1982 en doa kemeret perzh el labour da sevel un doare-skrivañ evit okitaneg Traoñienn Aran, un doare-skrivañ hag a voe degemeret ez-ofisiel gant pennadurezhioù Aran ha gant gouarnamant Katalonia.
Castelseprio
Castelseprio zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Jambalaya (kan)
Jambalaya (On the Bayou) zo ur ganaouenn saoznek gant Hank Williams e 1952.
Dont a ra an anv eus ar meuz anvet jambalaya, a vez aozet gant tud Louisiana. Kaoz zo enni eus ar boued fardet gant ur plac'h anvet Ivonne.
Brudet eo an diskan "son of a gun, we'll have big fun on the bayou". Kanet eo bet gant Jerry Lee Lewis dreist-holl, met gant tud all ivez : Brenda Lee, Creedence Clearwater Revival.
Lennegezh
Meneget eo meur a wech el levr Lisey's Story, gant Stephen King, e 2007.
Geneviève
Geneviève zo un anv-badez gallek.
Yezhoù all
E spagnoleg e vez droukvesket alies gant Ginebra, hag en italianeg gant Ginevra, anv deuet eus mojenn ar Roue Arzhur.
Avoir vingt ans dans les Aurès
E miz Ebrel 1961, e savas René Vautier ar film « Avoir Vingt ans dans les Aurès », « Kaout ugent vloaz en Aorez ». Deuet eo er-maez e Frañs d'an 12 a viz Mae 1972. René Vautier en deus skrivet ar senario. Ar film-mañ a zo embannet gant « Unité de Production Cinématographique de Bretagne ». Ar film a bad 97 munutenn. Sonerezh ar film a zo bet graet gant Yves Branellec ha Pierre Tisserand. Paeroniet eo bet ar film-mañ gant TF1, ha TF1 en deus sikouret da sevel ar film. Bet en deus priz etrevroadel ar barnañ e « Festival De Cannes », gouel ar filmoù a vez bep bloaz e Cannes e kreisteiz Bro-C’hall.
Diverradenn
An 21 a viz Ebrel 1961, e tegasas distruj ur c’homando eus arme Bro-C'hall en Aljeria, er Su da Nementchas e-lec'h e oa ur guzhiadenn louzoù a oa e dalc’h Aljerianed an Armée de Libération Nationale.
Ur soudard anvet Lomig a zo bet lazhet. Hag un Aljerian anvet Youssef a zo bet bac’het gant an arme c’hall. Robert, ur c’helenner, a zo bet gloazet en e droad e-pad an dagadenn. Da c’hortoz unan bennak d’e sikour, e soñj Robert er Vretoned peoc'helour n'o devoa ket c'hoant da lazhañ tud, met a oa rediet da vont d’ar brezel. Met bremañ e lazh an holl Vretoned tud, a breizh hag a jahin an Aljerianed vihan, nemet un den a nac'h lazhañ tud all hag a zo anvet Noël.
D'an 22 a viz Ebrel, Coco, a lâr d'an dud a oa gantañ ez eus bet ur putsch en Aljer gant jeneraled gall. Neuze e teu c’hoant d’ar letanant Perrin da gas e gomando da Alje, met harzet e voe outañ d’en ober evit ma ne vefe ket lazhet bernioù tud en Alje. Goude ar 25 a viz Ebrel e paouezas ar jeneral De Gaulle d'ober ar brezel e Aljer. Neuze e tistro Perrin d’ar c’hamp hag e lac’has Youssef...
Caristii
Caristii a vez lavaret eus ur bobl rakroman e hanternoz Ledenez Iberia, er broioù deuet da vout Bizkaia hag Araba, en Euskal Herria. Krediñ a reer e c'hallfent bout kar pe d'ar Gantabred pe d'ar Geltibered, pe d'ar Vaskoned. Er c'hornôg dezho e oa an Autrigones, er reter ar Várdulos.
Orin
Bevañ a raent tre en tolead ma vez komzet rannyezh Bizkaia hiriv.
N'ouzer ket koulskoude pe e oant Akwitaned, ha kerent d'ar Vaskoned, pe Kelted, ha neuze kerent d'ar Gantabred ha d'ar Geltibered hag euskarekaet goude.
Bue ar Prins Huon a Vourdel
Bue ar Prins Huon a Vourdel, trajedienn vrezhonek gant Job Koad e 1824.
Leonor Urraca Kastilha
Leonor de Alburquerque, pe Leonor Urraca Kastilha, ganet e 1374 e Proviñs Salamanca ha marvet e 1435 e Medina del Campo, lesanvet la Ricahembra (ar vaouez pinvidik), a oa ur briñsez eus Kastilha, merc'h da Sancho Kastilha, infant Kastilha ha kont Alburquerque, ha d'e bried Beatriz Portugal.
Dimeziñ ha bugale
Dimezet e voe Leonor en 1393, ha hi war-dro 20 vloaz, d'he niz Fernando Iañ Aragon, roue Aragon, a oa war-dro 14 vloaz. Ha seizh bugel o doe.
Stêr Anton Ruiz
Ar Stêr Anton Ruiz (Río Anton Ruiz e spagnoleg) zo ur stêr e Puerto Rico, un 10 km hed dezhi. Eieniñ a ra e Collores, ha tremen dre Humacao ha Naguabo.
Campli
Campli zo ur gumun italian e proviñs Teramo en Abruzzo.
Owain Iañ Strat Clut
Owain I Strat Clut (a oa marteze Eógan mab Domnall) (en kantved), roue Strat Clut, marvet moarvat en emgann Brunanburh e 937;
Castelveccana
Castelveccana zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Jérôme Ferrari
Jérôme Ferrari, ganet en 1968 e Pariz, zo ur skrivagner gallek eus Korsika. Kelenner prederouriezh eo ha korseger. Troet en deus e galleg skridoù e vignon Marcu Biancarelli.
Janed ar Beltraneja
Juana de Trastámara, pe Juana de Castilla  pe, dre c'hoap, Janed ar Beltraneja (Madrid 1462- Lisboa 1530) a oa rouanez Kastilha ha León de jure. Enebiezh a gavas war he hent ha ne renas ket. Dimeziñ a reas da roue Portugal.
Jérôme Ferrari
E 2012 en deus bet ar Priz Goncourt gant e romant  Le sermon sur la chute de Rome, embannet gant Actes Sud.
Janed ar Beltraneja
Tad ha mamm
Merc'h e oa d'ar roue Herri IV Kastilha ha da Janed Portugal (1439-1475).
Un nebeud mizioù ne oa ken pa voe embannet e Cortes Madrid, d'an 9 a viz Mae 1462, e oa anvet da briñsez Asturiez ha dre-se pennherez ar roue. Dezhi eta e oa da vout rouanez Kastilha, goude marv he zad, met ur gaoz a voe savet neuze diwar-benn piv e oa he zad e gwirionez.
Hervez ar gaoz-se n'eo ket ar roue Herri IV an hini e oa. Kavout a rae d'an dud e oa dic'houest Herri : lesanvet e oa bet el Impotente (an dic'houest) gant e enebourien, rak trizek vloaz e oa bet dimezet da Blanca de Navarra, ha torret e oa bet an eured dre ma ne oa ket bet kaset an dimeziñ da benn, ha chomet gwerc'h ar wreg. Koulskoude n'eo ket ket hepken dre ma n'en doa bet bugel ebet gant e wreg kentañ, Blanca de Navarra, hogen dre ma oa anavezet e rae fae war e zever pried en e di. Ouzhpenn n'en doa bet bugel ebet gant serc'h ebet.
Pa voe ganet ur verc'h eta gant eil gwreg ar roue, Janed Portugal, ec'h eas an teodoù en-dro, ma voe kontet n'halle ket ar roue bezañ an tad ha ret e oa e vije bet ar rouanez o klask fret en un tu bennak all. Lavaret e voe e oa ar c'hont Beltrán de la Cueva, kamarad d'ar roue, an hini a oa tad d'ar bugel, ha sede perak e veze graet La Beltraneja eus Juana vihan.
Enebiezh
Daou vloaz ne oa ken ar briñsez pa oa enebiezh an noblañsed en he gwashañ ouzh ar roue Herri IV. Dezho ne oa Juana nemet ur vastardez, ha mont a rejont a-du gant breur ar roue, an infant Alfonso Kastilha. Herri a glaskas dibunañ ar gudenn oc'h aozañ an dimeziñ etre e vreur Alfonso hag e verc'h Juana; e 1464 ec'h embannas e oa deuet ar priñs Alfonso da vout priñs pennhêr ha danvez-roue.
Mont a reas an daou daol-se da gazh avat. Ha roue Kastilha a zishêrias e verc'h adarre pa anavezas e c'hoar-eñ, Izabel Kastilha (1451-1504), evel Priñsez Asturiez da vat, e Feuremglev Los Toros de Guisando, gant ma timezje-hi d'ar priñs a vije dibabet gant he breur eviti.
Ur pennadig goude, e 1468 ha 1469, e voe kaoz da zimeziñ Izabel d'ar roue Afonso V, a oa breur da rouanez Kastilha, ha da zimeziñ Janed da Juan, mab pennhêr Alfonso V, war ziviz e vije lakaet Janed da ren goude Izabel ma varvje Izabel divugel. Met kement-se ne voe ket kaset da benn-vat.
Dimeziñ da zug Gwienna
En 1469 e timezas Izabel, e kuzh ouzh Herri IV, gant infant Aragon, Fernando II Aragon, a-enep an emglev sinet gant he breur eta. Ar roue Herri avat, a oa karantezus ouzh e verc'h evel un tad, a roas ur respontas degemerus da gannaded c'hall deuet a-berzh ar roue Loeiz XI da c'houlenn dorn Janed evit e vreur, Dug Gwienna. Sinet e voe divizoù an dimeziñ en Medina del Campo e 1470. Eizh vloaz e oa Janed. War c'houlenn Juan Pacheco ha kannaded ar roue gall ec'h embannas Herri IV nac'h Feur-emglev Toros de Guisando, goude touiñ, a-gevret gant e wreg, e oant tad ha mamm da Janed. Lidet e voe an dimeziñ en Valdelozoya d'ar 26 a viz Here, en ur prad a zeree ouzh ar seurt darvoud, nepell diouzh Buitrago del Lozoya, ha goude e tostaas an noblañsoù a oa deuet di da ober o leoù a fealded d'an infantez evel pennhêrez ar gurunenn, hervez ar c'hiz. Dre hanterouriezh kont Boulogne eo e timezas dug Gwienna. Kardinal Albi, unan eus kannaded ar roue gall Loeiz XI, eo an hini a voe karget da lakaat ar rouaned da douiñ ha da wiriañ an testenioù.
Brezel diabarzh Kastilha
Pa varvas Herri, en 1474, e kemeras Izabel kurunenn Kastilha, harpet gant an darn vrasañ eus an uhelidi, a-du gant unaniezh kurunennoù Kastilha hag Aragon. Un toulladig tud eus tiegezhioù galloudus avat a harpe Janed.
Janed a zimezas en 1475 da Afonso V, roue Portugal, a gemeras penn ur gostezenn da zifenn gwirioù e wreg. A-du gantañ e oa roue Bro-C'hall, Loeiz XI, a aloubas hanternoz Kastilha, p'edo arme Afonso er c'hornôg. E-keit-se edo Fernando o tifretañ da gaout arc'hant ha skoazellerien.
Skoazellerien Juana
Pa varvas Herri IV el impotente, edo hogozik holl noblañsed ar vro a-du gant Izabel, da lavarout eo gant unvaniñ an div gurunenn, hini Kastilha ha hini Aragon; met un toullad tiegezhioù galloudus e Kastilha koulskoude a roas o skoazell da Janed. Anavezet e oa bet Janed evel rouanez gant Diego López Pacheco, markiz Villena, un den a bouez bras kenañ e kreisteiz Castilla la Nueva abalamour d'e zouaroù bras, a dape eus Toledo betek Murcia.
Heñvel dra en doa graet dug Arévalo, bras e vrud hag e bouez en Extremadura. A-du gant ar re-se e savas markiz Cádiz, Mestr Meur Calatrava, ur breur dezhañ, hag arc'heskob Toledo, Alfonso Carrillo de Acuña.
Rouanez Kastilha ha Portugal
Buan e komprenas difennourien gwirioù Janed e oa an niver bihanañ gante hag evit derc'hel penn ouzh Izabel ez ejont da c'houlenn digant Alfonso V, roue Portugal, difenn gwirioù e nizez. Kinniget e voe dezhañ dimeziñ dezhi, ha gant se e teuje roue Portugal da vout roue Kastilha ouzhpenn.
Kement-se a blijas da Afonso. Kas a reas kannaded da Isabel ha Fernando da c'houlenn groñs ma tilezfent o gwirioù war ar gurunenn evit he reiñ da Janed, ma ne felle ket dezho gwelout brezel o tarzhañ. Hag eñ tremen an harzoù gant 1600 soudard war droad ha 5000 a gezeg, ha dre Extremadura. Erruout a reas Afonso e Plasencia. Eno e tegouezhas markiz Villena ha dug Arévalo d'e gaout. Hag eno e timezas Afonso, d'ar 25 a viz Mae 1475, da Juana, tra ma rede e gannaded da Roma da c'houlenn an aotre ret neuze evit dimeziñ d'he nizez.
Weekly Morning
Weekly Morning (japaneg : 週刊モーニング) a zo ur magazin manga seinen sizhuniek embannet gant Kōdansha. Paotred yaouank eo a lenn anezhañ. Krouet eo bet e 1982 gant an titl Comic Morning (コミックモーニング) anavezet ivez gant an titl Morning (モーニング).
Janed ar Beltraneja
Rouanez Kastilha ha Portugal
Goude-se e kasas keloù da Rouaned Kastilha, a oa nevez-dimezet, ha lizheroù d'ar c'hêrioù, da zisplegañ petra e oa gwirioù Janed, ha da c'houlenn fealded digante. Janed, el lizhiri-se, kaset gant ar sekretour Juan González, a skrive en devoa lavaret Herri IV, p'edo en e dalaroù, eo hi an hini e oa he bugel nemetañ ha dre-se e oa pennerezh hervez ar reizh.
Deroù ar brezel
Kement a youl vat ne servijas da netra koulskoude. Fernando hag Isabel a reas o seizh gwellañ da sevel un arme da zizarbenn dre an nerzh aloubadenn roue Portugal. Hennezh a chomas da ruzañ en Plasencia hag Arévalo. Evel-se o doe amzer e enebourien da sevel un arme, a-benn miz Gouere, a 4000 den armet, 8000 marc'heger ha 30 000 all. Krogadoù a voe e meur a lec'h eus ar vro.
Afonso V a guitaas Arévalo, a gemeras Toro ha Zamora. Fernando a zegouezhas dirak Toro gant milisoù Ávila ha Segovia, met buan e rankas en em dennañ, en dizurzh ha gant kolloù bras. E-keit-se e tisplije da goueriaded Kastilha, ar re a oa a-du gant Juana, servij dindan bannieloù Portugal.
Emgann Toro
D'ar 1añ a viz Meurzh 1476 e c'hoarvezas emgann Toro, e Kastilha, entre arme Izabel ha fernando, en un tu, ha hini Afonso V, pried Janed, en tu all.
Brezel adarre
Juana a gemeras penn he hent da vont da Bortugal, gwarezet gant he c'henderv João ha 400 marc'heger. Distreiñ a reas Afonso d'e rouantelezh. Ur bagad soudarded en devoa laosket en Toro, met kement-se ne viras ket ouzh kêr da vont a-du gant Isabel, ha Castronuño a reas kemend-all.
Emzaskoriñ a reas kastell Toro d'an 20 a viz Here, hag arc'heskob Toledo, markiz Villena, hag ar re all, a c'houlennas o fardon digant Isabel hag ober a rejont o leoù a fealded dezhi.
Ar pab a roas an aotre goulennet gant Afonso V ha Janed, ha roue Portugal a glaskas adkemer Rouantelezh Kastilha (1478) gant skoazell arc'heskob Toledo ha markiz Villena. Keloù fall: ar pab Sikstus IV a freuzas an aotre roet dezho evit eurediñ d'arBeltraneja; Maestre de Santiago a faezhas ur bagad Portugaliz en Albuera, hag Izabel, a en em gave en Trujillo, a gasas hec'h urzhioù evit ma vije gronnet war un dro kêrioù Mérida, Medellín, Montánchez ha kreñvlec'hioù all eus Extremadura.
Fin ar brezel : feurioù-emglev Alcaçovas ha Tercerías de Moura
Brezel a voe betek Gwengolo 1479.
A-enep dezhi e oa savet noblañsed a felle dezho reiñ ar gurunenn da Izabel Iañ Kastilha, hanterc'hoar d'he zad. Plegañ a reas ar roue hag envel a reas Izabel da bennhêrez en emglev graet e Los Toros de Guisando en Gwengolo 1468, nemet e oa ret da Izabel chom dizimez ha divugel.
E kuzh eta eo e timezas Izabel da Fernando II Aragon, pennhêr Aragon ha roue Sikilia. Ha Henri da embann eo e verc'h a oa pennhêrez. Hag an noblañsed, aon dezho e vije re a c'halloud etre daouarn Izabel ha Fernando, da dreiñ o chupenn ha da vont a-du gant ar roue hag e verc'h. Goude-se ne reas an traoù nemet gwashaat betek marv Herri, ha n'en doa ket dibunet ar gudenn da vat, ma chome da c'houzout gant piv ec'h aje ar gurunenn. Brezel diabarzh a oa war wel etre skoazellerien Janed ha re Izabel.
Harlu e Portugal
Rak-tal ez eas Janed d'en em dennañ da gouent Santa Clara e Coímbra. Bloaz goude e reas he gouestloù. Fernando hag Isabel a gasas daou zen di da vezañ testoù al lid: Díaz de Madrigal (eus Kuzul Roueel kastilha), ha Hernando de Talavera (kofesour ar rouanez).
War he lerc'h
Harperien Isabel Iañ hag he gourvibien a glaskas diverkañ an eñvor istorel eus Juana, hag ar skeud a zireizhded a oa war benn ar rouanez Isabel. Mont a reas ar politikerezh-se betek distruj dihelloù istorel en XIXvet hag XXvet kantved.
Hank Williams
Hiram King Williams, anavezetoc'h evel Hank Williams (1923–1953), zo ur c'haner, sonaozer, ha gitarour stadunanat, unan eus tadoù ar sonerezhioù country ha rock, ha levezonet en deus kalz a dud, evel Bob Dylan pa grogas da ganañ. Kanet e vez e ganaouennoù gant kanerien e-leizh abaoe e varv da 29 bloaz. E vugale ivez zo sonerien.
E ganaouennoù
E ganaouenn Move It On Over zo bet drevezet gant Bill Haley d'ober e bezhig hollvrudet Rock around the clock.
Saint-Aubin-des-Préaux
Saint-Aubin-des-Préaux a zo ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: mervel a reas c'hwec'h den nann-soudard e Saint-Aubin abalamour d'ar brezel; uan anezhe a oa bet ganet e Sant-Brizh-Gougleiz; pevar anezhe a voe lazhet gant bombezadegoù, tri d'ar 24 a viz Gouere hag unan d'an 12 a viz Eost; daou all a varvas d'an 9 a viz Eost.
Pentrellwyn
Pentrellwyn zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llandysul, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 135 km eus Kerdiz.
Menez Fuji
Menez Fuji (japaneg : 富士山, Fuji-san, distaget IPA : [ɸɯꜜdʑisaɴ]) eo menez uhelañ Japan.
Emañ en Enez-Honshu, ur c'hant kilometr bennak er mervent da Dokyo. Ur menez-tan bev 3 776,24 m e uhelder eo, ha pennlein Japan.
Leon VI ar Fur
thumb|200px|Leon VI daoulinet dirak [[Jezuz.]] thumb|200px|Leon VI
Leon VI ar Fur (Λέων ΣΤ' ο Σοφός e gregach), ganet d'an 19 a viz Du 866 ha marvet d'an 11 mai 912, a voe impalaer Bizantion eus 886 betek 912.
Lesanvet e oa ar Fur abalamour d'e damm deskadurezh, brasoc'h eget hini e gempredidi. Kelennet e voe gant Photios Iañ, a voe penniliz Konstantinopolis. War-dro 900, e c'houlennas treiñ e gregach (gregach krennamzerel) Corpus juris civilis an impalaer Justinian Iañ, evit ma vije aesaet labour gwiraourien Bizantion: d'an droidigezh-se e voe roe an anv Basilica.
E dud
Piv eo e dad n'eo ket sklaer, ha tabut zo c'hoazh etre an istorourien. Hervez lignezourien ofisiel al lignez vakedonian e oa mab d'an impalaer Basil Iañ ha d'e eil pried Eudoxia Ingerina. Un istor all avat a vez kontet gant kronikerien an amzer. Rediet e oa bet an impalaer Mikael III, gant e vamm, da zimeziñ da Eudoxia Dekapolitissa, hag eñ heug ganti, pa en devoa ur serc'h anvet Eudoxia Ingerina. Evit ofisielaat ar vugale en dije gant e serc'h e timezas anezhi d'e vignon Basil. Ha sede penaos e oa Leon VI hag e vreur Stefan Iañ Konstantinopolis, mibien da Mikael III ha d'e bried-kleiz.
E ren
Kenimpalaer e teuas Leon da vezañ pa varvas e dad, Basil Iañ: rannañ ar galloud a rae gant e vreur Alesant III (Bizantion) Alesant III, met ken skañvbenn e oa egile ma oa Leon e-unan e penn ar stad
Aferioù diabarzh
Kerkent ha lakaet da impalaer e anvas Stylianos Zaoutsès da vestr an ofisoù ha da logothète du Drome, hag e harluas ar penniliz Photios, a voe rediet da zilezel e garg. Da zeiz Nedeleg 886, e lakaas Leon e vreur Steven da benniliz, anvet Steven Iañ Konstantinopolis, pa ne oa nemet 16 vloaz : klañvidik ar bugel, ne savas ket a-enep d'e vreur kammed.
Campagnes militaires
Léon ne fut pas aussi heureux que son père dans ses campagnes militaires. Il fut vaincu par les Bulgares en 894, les battit avec l'aide des Magyars l'année suivante, mais, ayant rompu cette alliance, fut à nouveau battu par les Bulgares en 896. Le tsar Syméon profita de ces victoires pour obtenir l'indépendance de son église et l'établissent d'un patriarcat.
Il perdit la Sicile en 902, conquise par les musulmans qui prirent aussi Thessalonique en 904. En 907, Constantinople fut assiégée par les Rus' de Kiev qui réclamaient des avantages commerciaux. Léon les leur accorda, puis les attaqua en 911, mais dut en fin de compte signer un traité commercial.
En 912, il tenta vainement de reprendre la Crète aux Arabes, mais sans succès. Il tomba malade au retour et mourut le 11 mai 912. Son fils étant encore enfant, ce fut son frère, Alexandre, qui lui succéda.
Mariages et postérité
À l'époque, l'Église d'Orient considérait comme amoral pour un homme d'avoir successivement plus de deux épouses : si les deux premiers mariages étaient regardés comme nécessaires à la perpétuation de la famille, les mariages subséquents étaient considérés comme des fornications. Pour assurer sa succession, Léon VI dut cependant se marier quatre fois :
Castelfidardo
Castelfidardo zo ur gumun italian e proviñs Ancona, er Marche.
Mithras
Mithras, pe Mithra : anv un doue meur ar Bersed.
Leon VI ar Fur
Mariages et postérité
Particulièrement laide et pieuse, Théophanô se confina dans la religion, au point de se retirer dans un couvent des Blachernes, où elle mourut le 10 novembre 896.
Veuf, Léon VI se remaria en juillet 898 avec sa maîtresse Zoé († 899), fille de Stylianos Zaoutzas, qu'il avait promu « magistre » et « logothèque » et dont il avait eu :
Mithras
Anvioù tennet eus hini Mithras / Mithra
- mithraeum : anv latin un templ gouestlet da Vithra
Leon VI ar Fur
Mariages et postérité
Le troisième mariage se fit en 900 avec Eudoxie Baïana († 12 avril 901), mais le litige avec l'église commença bien que le nouveau patriarche, Antoine II Cauléas, lui eût accordé la dispense nécessaire. Il s'acheva rapidement par la mort de l'épouse en avril 901. Ils avaient eu :
Il contracta une quatrième union avec Zoé Carbonopsina († 919), dont il eut :
Pour légitimer ce dernier, il épousa secrètement Zoé dans une chapelle du Palais sacré de Constantinople puis la proclama épouse et impératrice. La fureur de l'Église ne connut alors plus de bornes et refusa la dispense nécessaire : ce fut l'affaire de la tétragamie. L'Église était cependant divisée en deux factions, les photiens et ignaciens (anciens partisans respectifs de Photios et d'Ignace), et Léon sut jouer de ces divisions : il accorda le patriarcat à Euthyme, sous la condition que celui-ci lui accorde la dispense de remariage. -->
Mithras
Breizh Veur
En dro da Londrez
A-hed ar Voger Hadrian
Bro C'hall
Argentorate / Strasbourg
Burdigala / Bourdell
Eauze
Alamagn - Aostria
Klagenfurt
Nida-Heddernheim
Böckingen
Dalmatia
Salone
Spagn
Italica
Emerita / Merida
Itali
Roma : etre 40 ha 100 (?)
Ostia : 17
Antium / Anzio
Aquilea
Syracusoe / Siragosa
Catana / Catina
Kontelezh Leon
Kontelezh Leon, deuet da vezañ Beskontelezh Leon adalek 1176, a oa ur gontelezh a glote mui-pe-vui gant Bro-Leon. Aet eo da get en.
Mithras
Itali
Panormus / Palerm
Rodrigo Álvarez de Sarria
Mab e oa d'ar c'hont Álvaro Rodríguez de Sarria ha d'e bried Sancha Fernández. E 1165 e voe roet dezhañ douar en Lemos ha daou vloaz goude en Sarria ha diwar neuze e veze graet kont anezhañ, en latin "comes rodericus Galletiae". Mont a reas d'an Douar Santel, ma servijas Kurunenn Portugal. Krediñ a reer e vije bet degemeret en Urzh an Templ, hogen n'eo ket asur.
Mithras
Gres
Athenoe / Athina
Rodrigo Álvarez de Sarria
D'ar 7 a viz Gouhere 1172 e savas Urzh Monte Gaudio (pe Urzh Montjoie), aprouet gant ar pab Alesant III etre an deiz-se hag ar 24 a viz Kerzu 1173. A-raok ar bloaz-se e timezas da vMaría Ponce, merc'h d'ar c'hont Ponce de Minerva, mevel-bras e tiegezh a roue Fernando II León, ha d'e bried Estefanía Ramírez. Dispartiañ a reas Rodrigo ha María dre genemglev, ha mont a reas ar gontez María gant he mamm da gouent Carrizo de la Ribera (e León). Bugel ebet n'o doa bet.
Mithras
Gres
Andros
Rodrigo Álvarez de Sarria
E 1188 e varvas Rodrigo Álvarez, ha war e lerc'h e tegouezhas Rodrigo González e penn an urzh. Beziet e voe e kouent an urzh en Alfambra, e proviñs Teruel.
Mithras
Gres
Patras
Castelplanio
Castelplanio zo ur gumun italian e proviñs Ancona, er Marche.
Mithras
Gres
Argolis
Ejypt
Aleksandria
Dover (New Hampshire)
Dover  zo ur gêr lec'hiet e su stad New Hampshire e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 29 987 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Dover en ur mod ofisiel e 1623.
Mithras
Ejypt
Memfis
Fayoum
Tunisi
Kartaj
Marok
Volubilis
Pren-gwyn
Pren-gwyn zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llandysul, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 127 km eus Kerdiz.
Castelleone di Suasa
Castelleone di Suasa zo ur gumun italian e proviñs Ancona, er Marche.
Sieg
Enez Sieg zo un enezenn war aod Bro-Leon, e kumun Santeg, er mervent da enez Vaz.
Istor
E-pad pell ez eus bet tud o vevañ en enez Sieg. Roudoù tud a-leizh zo bet kavet : mein benet implijet er ragistor evel binvioù, tammoù podoù pri eus mare ar C’halianed... Aspadennoù un ti-gward a weler c’hoazh : savet e voe da vare Vauban da zifenn aodoù Santeg diouzh tagadennoù ar Saozon hag adimplijet e voe gant an Alamaned e-pad an Eil Brezel-bed. N’eus mui roud ebet avat eus ar chapel a oa gwechall, gouestlet da sant Hieg.
Er c’hantvedoù tremenet e oa peizanted ha pesketaerien o chom e Sieg. Ur skol a voe evit bugale an enezenn etre 1887 ha 1943. Ur porzh a oa er mervent, e-kichen al lec’h ma oa an ti-gward. Er porzh-se, gwarezet gant ur sav-mein savet e 1880 hag aet en ur stad fall hiziv, e veze dilestret sardin ha bezhin.
Gant ar sardin e veze degaset labour da dud an enez : er e oa 4 gwaskerell da lakaat sardin e tonelloù koad a veze kaset da werzhañ e Breizh a-bezh ha pelloc’h c’hoazh. E 1865 e voe digoret ul labouradeg da lakaat sardin e boestoù-mir, un doare da virout ar boued a oa bet nevez-ijinet gant Nicolas Appert. Betek ar bloavezhioù 1950 e oa bigi sardineta e Sieg. Un nebeud bigi a vez c’hoazh oc’h eoriañ er porzh bremañ, bigi-plijadur muioc’h-mui.
Bezhina a oa un obererezh a bouez ivez : dastumet e veze bezhin gant bigi pe diwar an troad, d’an izelvor. Devet e vezent e fornioù kleuziet en douar evit tennañ anezho ar « soud » a veze gwerzhet da labouradegoù.
E-pad an Eil Brezel-bed e voe distrujet an darn vrasañ eus an tiez ha serret e voe ar skol e 1943. Rankout a reas an annezidi mont da vevañ d’an Dosenn,war an douar-bras. Adimplijet e voe an ti-gward gant an arme alaman ha lakaet kanolioù nevez ennañ. Alese e c’halle ar soudarded alaman eveshaat an aod etre Enez Vaz ha Ploueskad.
Goude ar brezel ne c’houlennas ket an enezourien dont en-dro da Sieg, war-bouez ur familh labourerien-douar a chomas da vevañ en enez betek 1975. Bremañ n’eus mui nemet daou di e Sieg, an ti-feurm-se hag un ti-hañv, savet dirak ar porzh.
Castelleone
Castelleone zo un anv-lec'h italianek ha hini meur a lec'h.
Friedrich Karl von Preußen
Friedrich Karl von Preußen zo anv meur a briñs eus Prusia.
Gjest Baardsen
Gjest Baardsen (1791-1849) a oa ul laer ha skrivagner norgeat.
E vuhez
Ganet e oa Baardsen en Sogndalsfjøra. Mab e oa d'ar pesketaer Baard Gjestsen Fjæren h'a d'e bried Maritha Pedersdatter. En 1793 e varvas e dad. Dimeziñ a eure Baardsen da Anne Elisabeth Reinche en 1848. Daou vugel he devoa bet e wreg a-raok o eured gant ur paotr all.
Torfedour ha skrivagner
Harzet e voe Baardsen meur a wech dre ma en devoa laeret, hag alies e tec'has kuit. Adal 1827 e voe bac'het en Akershus, ma chomas 18 vloaz, ha ma krogas da skrivañ.
Embannet e voe an darnoù kentañ eus e vuhez adal 1835. E 1845 e voe laosket da vont ha gounit e vuhez a eure neuze evel marc'hadour levrioù ha kanaouennoù. Dimeziñ a reas ha mont da chom da gêr Bergen. ,
Ur ganaouenn a savas diwar-benn ur c'hamarad bac'het, Ole Høiland, hag a dec'has eus Akershus, e 1839, hag unan all diwar-benn e varv, "Ole Høilands Død" e 1849. Dastum a reas gerioù eus ar Fantespråk, luc'haj ar foeterien-vro, a voe implijet goude gant Eilert Sundt en e labour-enklask, hag embannet evel Vandrings- eller skøiersprog en 1948.
Goude e varv
E 1869 e voe embannet lodenn diwezhañ buhez Baardsen, savet diwar-benn ar marevezh goude bout divac'het. Meur a wech abaoe eo bet embannet e vuhezskrid en e hed. Ur film anvet Gjest Baardsen a voe savet en 1939, renet gant Tancred Ibsen, c'hoariet gant Alfred Maurstad.
Basciano
Basciano zo ur gumun italian e proviñs Teramo en Abruzzo.
Gunhild
Gunhild zo un anv-badez norsek hag a gaver e Lec'hlenn a-bezh.
Atri
Atri zo ur gumun italian e proviñs Teramo en Abruzzo.
Rhuddlan (Ceredigion)
Rhuddlan zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanwenog, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 123 km eus Kerdiz.
Urzh Monte Gaudio
En amzer-se e oa bet savet meur a urzh relijiel hag urzhioù brezelourien da wareziñ ar birc'hirined kristen.
Da get ez eas an urzh e 1196, ha lod eus ar varc'heien ac'h eas neuze gant Urzh Monfragüe ha lod all gant Urzh an Templ.
An anv
Dont a ra an anv Monte Gaudio eus an anv roet gant ar birc'hirined spagnolek d'ar menez Rama er gwalarn da Jeruzalem, ma welent ar gêr santel.
Krouidigezh
En XIIIvet kantved e voe krouet Urzh Monte Gaudio e rouantelezh Aragon, gant ar c'hont leonat Rodrigo Álvarez de Sarria, marc'heg eus Urzh Santiago, a gave re zous reolenn e urzh, hag a zisplije dezhañ gwelout ar varc'heien anezhañ o timeziñ.
Mennet e oa an urzh da wareziñ pirc'hirined kristen eus rouantelezhioù Ledenez Iberia en Douar santel.
Goulenn a reas aotre da sevel un urzh marc'heien all gant ur reolenn un tamm garvoc'h, diwar skouer menec'h Cîteaux. Ne oa ket gwall domm abad Cîteaux ouzh raktres Rodrigo Álvarez, met a-benn ar fin e roas e aotre, kadarnaet e miz Kerzu e 1175. N'eus forzh penaos e oa stag an urzh varc'heien ouzh ar pab.
Istor berr
Mont a reas Álvarez gant e gompagnuned da vetek Terol, e Kurunenn Aragón, ma voe diazezet an urzh war-dro dibenn 1173 pe deroù 1174.
E miz Gouhere 1174 e voe roet dezhañ kastell Alfambra, en hanternoz da d-Terol, gant ar roue Aragon. En eskemm e voe karget an urzh da zifenn kreisteiz Aragon diouzh ar vuzulmaned. War-dro 1180 ne seblant ket stabil anv an urzh: Ayala a soñj gantañ eo gwell ober anezhi an anv urzh Alfambra en he marevezh kentañ.
Pennkarter an urzh a oa er Monte Gaudio («mons gaudii» en latin), ar menez ma voe gwelet gant brezelourien ar Groaziadeg kentañ kêr Jeruzalem; alese e anv.
Berr e voe he buhez : savet e voe e 1175 hag unanet ouzh urzh an Templ en 1196 da gentañ. Ar re eus ar varc'heien a oa chomet en Aragon a voe staget ouzh Urzh Calatrava e 1221 gant Fernando de Aragón.
<!-- Álvarez adquirí possessions al Regne de Jerusalem, entre elles Montjoie pe ar  Monte Gaudio, turó des del qual els pelegrins albiraven per primer cop  Jerusalem (per això fou anomenat mons gaudii o Mont de joie, "mont de joia"), a roas e anv d'an urzh. En 1176–1177 Rodrigo Álvarez va fer un pelegrinatge a Terra Santa, on rebé terres de Reginald de Châtillon que el rei Balduí IV de Jerusalem confirmà a condició que Rodrigo i els seus cavallers lluitessin contra els musulmans a Terra Santa. També rebé algunes concessions a Castella i Itàlia. En 1186 estigué a punt d'unir-se amb l'Orde del Temple. Els cavallers participaren a la batalla d'Hattin en 1187, on moriren tots.
L'orde no es va desenvolupar gaire ni a Aragó ni a Terra Santa. Les referències al nom d'Orde de Montegaudio comencen a ésser menys freqüents a partir de 1180, i gairebé desapareixen en 1188, essent substituït pel nom d'Orde d'Alfambra. Cap al 1186 va haver-hi un intent fallit d'unió amb l'Orde del Temple, que va comandar Pere de Ciliis.
Conversió en Orde del Sant Redemptor
En 1188, sota els auspicis d'Alfons el Cast, es creà un nou orde: l'Orde del Sant Redemptor, resultat d'incorporar els frares d'Alfambra al nou hospital del Sant Redemptor que el rei havia fundat a Terol, hospital que estaria sota la regla i costums d'Alfambra. La unió afegí als objectius de l'orde d'Alfambra la redempció de captius i l'assistència a necessitats, carisma dels hospitalers de Terol. El nou orde rebé nombroses donacions reials.