cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ar Sonerien Du (mojenn)
Ar vojenn
Graet e oa bet danevell eus an istor-se e 1894 el levr Les Bigoudens de Pont-l'Abbé et les pêcheurs de Penmarc'h et de la baie d'Audierne gant Gabriel Puig de Ritalongi, bigouter anezhañ en desped d'e anv blaz Okitania gantañ. Mard eo gwir pep tra e oa c'hoarvezet e-tro ar XVII pe kantved dre ma veze graet gant ar c'hrouglec'hioù ingal d'an ampoent.
D'an 23 a viz Gwengolo 1996 e oa dioueliet ar maen-sonn bet gourc'hemennet gant ti-kêr Pont-'n-Abad d'ar c'hizellour breizhat Padrig ar Goarnig evit derc'hel koun eus an darvoud reuzus-se. Bez' ez eus eus ur Straed ar Soner Du er gêr-mañ ivez.
War ar bladenn-arc'hant Steïr e kaver ur ganaouenn, Les Justices he zitl, bet savet d'an 19 a viz Mezheven 1998 gant ar strollad Sonerien Du da enoriñ an daou soner du.
Etre Pont-'n-Abad ha Kemper (2 wech) A zo bet tapet daou laer : kentañ gerioù ur ganaouenn, Ar Sonerien Du he zitl, bet savet gant Denez Prigent evit e bladenn-arc'hant Holl A-Gevret bet enrollet en Emvod ar Gelted en Oriant 2001 hag embannet d'an 19 a viz Meurzh 2002.
Antsiranana
thumb|150px|Lec'hiadur Antsiranana thumb|Ur straed en Antsiranana Antsiranana zo ur gêr eus Madagaskar, e norzh an enez. Pennlec'h rannvro Diana eo ha trede porzh-mor brasañ Madagaskar.
Albertine
Albertine zo un anv-badez alamanek ha gallek ral a-walc'h.
Orin
Savet eo diwar Albert.
Dendropicos gabonensis
Dendropicos gabonensis a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Albertine
Brud
Bet eo diouzh ar c’hiz e deroù an Xxvet kantved, marteze diwar brud daou zen: pried ar Rouanez Victoria, ha hini ar roue Albert, roue Belgia.
Dendropicos gabonensis
Anvet e voe Dendrobates Gabonensis (kentanv) da gentañ-penn (e 1851) gant an daou skiantour gall Jules Verreaux (1807-1873) hag Édouard Verreaux (1810-1868).
Albertine
Lid
D’ar 15 a viz Du.
Traoù
Implijet e vez an anv-gwan gallek albertine, diwar an anv-gwan latin albertina, deut eus anv ur priñs pe roue Albert bennak, evel en anv-mañ: An anv-gwan italianek el liester avat a zo en anv-mañ :
Dendropicos gabonensis
Annez hag isspesadoù
Sellet e veze ouzh Dendropicos lugubris evel un isspesad dezhañ (Dendropicos gabonensis lugubris) ivez gwechall.
Sancha Aragon (1478-1506)
Sancha d'Aragona (1478 – 1506) a oa merc'h vastard da Alfonso II Naplez.
Dimezet e voe da Goffredo Borgia, mab d'ar pab Alesant VI, ha dre-se e oa c'hoar-gaer da Cesare Borgia ha Lucrezia Borgia.
Somme-Yèvre
Somme-Yèvre zo ur gumun eus Bro-C'hall, e departamant Marne.
George A. Romero
George Andrew Romero (peurliesañ George A. Romero), ganet d'ar 4 a viz C'hwevrer 1940 e New York hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Gouere 2017 e Toronto (Kanada), a zo ur filmaozer, senarioer, aktor, skrivagner stadunanat. Brudet eo e filmoù euzh feuls a-walc'h ma tiskouez zombied, ha ma'z embann e soñjoù diwar-benn techoù fall kevredigezh ar Stadoù-Unanet, evel ar ouennelouriezh (The Night of the Living Dead) pe ar gevredigezh-veveziñ (Zombi / Dawn of the Dead). Al lodenn vrasañ eus e filmoù a zo bet filmet e Pittsburgh pe tro-war-dro.
Buhez
Ganet e voe e New York, hag eno ivez e kasas e vugaleaj. Goude-se ec'h enskrivas e skol-veur Carnegie Mellon e Pittsburgh. Goude bezañ tapet e ziplom e stagas gant ar filmañ. Filmoù berr ha bruderezhioù a savas. Asambles gant mignoned dezhañ e krouas an ti-produiñ Image Ten Productions e dibenn ar bloavezhioù 1960. Dastum a rejont 114 000 $ hag e savjont The Night of the Living Dead (1968). Gant ar film-se e tastumjont etre 4 ha 5 million a zolarioù.
Ne reas ket kement a verzh gant ar filmoù a aozas da-heul : There's Always Vanilla (1971), The Crazies (1973), Season of the Witch (1973) ha Martin (1976). Er filmoù-se e kaver ivez ur meskaj etre euzh ha preder diwar-benn stad ar gevredigezh.
E 1978 e stagas Romero gant filmoù zombied en-dro, hag e savas Zombie /Dawn of the Dead. Adframmet e voe ar film gant Dario Argento ha skignet e voe en Europa gant an titl Zombie. Ar film-se a goustas 1,5 milion a zollarioù, ha gantañ e voe dastumet 40 milion. E 2003 e voe lakaet ar film e roll ar filmoù dibar bet savet gant skipailh Entertainment Weekly. Goude-se e kendalc'has Romero gant Day of the Dead (1985), Land of the Dead (2005) ha Diary of the Dead e 2008.
Des Moines (Iowa)
Des Moines eo kêr-benn ha kêr vrasañ Iowa er Stadoù-Unanet, e kember ar Stêr Des Moines hag ar Stêr Raccoon.
Krouet eo bet anv Des Moines en ur mod ofisiel e 1843.
Poblañs
Er bloavezh 2010 e oa 203 433 a annezidi o chom enni.
Michael Collins (disheñvelout)
Michael Collins a c'hall bezañ anvet meur a zen:
Banniel-staon
Ur banniel-staon a zo ur banniel hag a vez lakaet ouzh ur wern e staon al listri. Dre vras eo ouzh staon al listri brezel, pe a-wechoù gouarnamantel, eo e vez gwintet, pa vez al lestr er porzh, pe pa vez ul lid bennak. Disheñvel-tre e c'hall bezañ ouzh ar banniel broadel, met pa vez disheñvel ar banniel-mor pe morlu diouzh an hini broadel, eo ar banniel broadel a ra evit banniel-staon. An holl vroioù n'o devez ket ur banniel-staon.
Implijoù all
En un doare diofisiel e c'hall bezañ implijoù all. Ar Brittany Ferries a laka Banniel Breizh da vanniel-staon.
Cas-lai
Cas-lai (Hayscastle e saozneg) zo ur gêriadenn, ur barrez hag ur gumuniezh e hanternoz Sir Benfro, e Kembre. Emañ er reter da gêr Tyddewi hag er gwalarn da Hwlffordd.
Dismantroù ur voudenn-castell eus an zo. Eus an {{XIIvet kantved ivez eo iliz an Itron Varia ; adkempennet e voe e 1861 hag e 1927-28.
E 2011 e oa poblet Cas-lai gant 465 a dud, ha 167 anezho (37%) a oa kembraegerien.
Albertina
Albertina zo un anv-badez italianek, portugalek, spagnolek ral a-walc'h. E broioù hanternoz Europa eo bet implijet muioc'hik evel eil pe trede anv-badez.
Gerdarzh
Diwar an anv Alberta.
Tier
Implijet e vez an anv Albertina ivez diwar an anv-gwan latin deut eus anv ur priñs pe roue Albert bennak, evel en anv-mañ: Keñveriañ a c'haller gant orin an anv Carolina.
Evnoniezh
E 1865 e roas an evnoniour alaman Hermann Schlegel (1804-1884) anv-bihan e wreg — Albertina — d'ur spesad golvaneged : Streptocitta albertinae.
Raymonde de Laroche
Élisa Deroche, lesanvet baronez Raymonde de Laroche (Pariz, 26 a viz Eost 1882 – Le Crotoy, 18 a viz Gouere 1919) e voe ar vaouez kentañ er bed o tapout he breved levierez nijerezed.
Waterloo (Iowa)
Waterloo zo ur gêr lec'hiet e kornôg Iowa er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 68 406 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Waterloo en ur mod ofisiel e 1868.
Raymonde de Laroche
E deroù an e kejas ouzh an diaraoger en nijerezh Charles Voisin (1882–1912), a roas kentelioù leviañ dezhi ; adalek an 22 a viz Here 1909 e voe lezet da nijal en he unan. An eil maouez er bed o leviañ en he unan e voe Raymonde de Laroche, pa oa bet Thérèse Peltier en he raok e 1908, hag an hini gentañ o tapout he breved leviañ d'an 8 a viz Meurzh 1910, pa voe deroet dezhi an diplom niverenn 36 gant an Aéro-Club de France a-berzh ar Fédération Aéronautique Internationale (FAI), goude un nijadenn a-hed 20 kilometr,.
Diouzhtu goude he breved e kemeras perzh e nijadegoù e Bro-C'hall hag en estrenvro : e Sankt-Peterbourg d'ar 16 a viz Mae e nijas e-pad 23 munutenn hag e pignas betek 200 m a-raok pradañ dirak an tsar Nikolaz II ; ken bamet e voe hennezh ma deroas dezhi medalenn Urzh Santez-Anna (rusianeg : Орден Cвятой Анны, Orden Svyatoy Anny), alese he brud en nijadegoù, ma kendalc'has da nijal pelloc'h hag uheloc'h. D'ar 6 a viz Gouere, e Reims, e voe sac'het keflusker he nijerez Voisin, a gouezhas a-greiz nijal ; bruzhunet e voe an nijerez hag he levierez : 18 tort, en o zouez he brec'h kleiz, he gar dehoù hag he lestr. Goude un hir a ziglañvadur ha marv he mignon ar saver kirri-nij Charles Voisin d'ar 26 a viz Gwengolo 1912 en ur gwallzarvoud karr-tan e levias a-nevez adalek miz Du ar bloaz-se, ha d'ar 25 a viz Du 1913 ez eas ar Gib Fémina ganti goude un nijadenn 323 km. Mennet e oa da c'hounez ar Gib 1914, met tarzhañ a reas ar Brezel-bed kentañ d'an 28 a viz Gouere.
Un timbr en he enor a voe embannet e Bro-C'hall e 2010.
Izaag
Aberzh
Edo e dad o vont da aberzhiñ Izaag ha pa zeuas un ael da herzel e vrec'h.
Jacques Chessex
thumb|right|200px|Jacques Chessex thumb|upright Jacques Chessex (1añ a viz Meurzh 1934 e Payerne – 9 a viz Here 2009 en Yverdon-les-Bains) a oa ur skrivagner hag ul livour suis. E galleg e skrivas holl e levrioù. Skrivañ a reas levrioù a denn d'an holl rummoù lennegezh : barzhonegoù ha romantoù, hag ivez levrioù evit ar vugale pe arnodadennoù. Brudet e teuas da vezañ e Suis hag e Frañs goude bezañ bet ar priz Goncourt e 1973. Priziet e oa e zoare-skrivañ, hag an dodennoù ma plede ganto : karantez ha marv mesket, likentez hag usvedoniezh. Embannet eo bet e skridoù e meur a gelaouenn evel Les Cahiers du Sud, Sud, La Nouvelle Revue Française, Europe ha Revue de Belles-Lettres (Geneva).
Livañ
Abaoe e yaouankiz e live Jacques Chessex, hag an diskouezadeg kentañ ma weljod e oberennoù a voe aozet e 2000 e Diazezadur Antonio Perez e Cuenca (Spagn). Goude-se e voe diskouezet e oberennoù e lec'hioù all : Diskouezva Planque e Lausanne (2000 ha 2003), Levraoueg vroadel Suis (2003), Levraoueg kanton ha skol-veur Freiburg (2004), Diazezadur L'Estrée e Ropraz (2008), Diskouezva ArteSol e Soleure (miz Here 2009), Diskouezva Fallet e Geneva (miz Du 2009).
Livouriezh
Katalog diskouezadeg Cuenca, Minotauro, Ensavadur Perez, Cuenca, 2000 Jacques Chessex peintures, 134 fajenn, 80 skeudenn, testennoù gant Christophe Bataille, François Nourissier ha Jacques Chessex, embannadurioù La Matze, 2008 Robert Kopp, "Jacques Chessex une voix dans la nuit", in Artpassions, niv. 18, 2009
Albertine Agnes van Nassau
Albertine Agnes van Nassau (1634-1696) a oa ur gontez izelvroat.
Merc'h e oa d'ar stathouder ("letanant" er velestradurezh) Friedrich Heinrich von Oranien (1584–1647) ha d'e bried Amalie zu Solms-Braunfels (1602–1675). Pempvet merc'h he zud e oa.
Hermione (1804)
Hermione a oa ul lestr-brezel gall hag a verdeas etre 1804 ha 1808. Ur fourgadenn a oa anezhañ, ha 40 kanol war he bourzh. Urzhiet e oa bet gant Republik Italia da vezañ profet da Vro-C'hall. Anvet e voe Hermione d'ar 26 a viz Kerzu 1803. Ha moret en Kerzu 1804. Dindan ar c'habiten Jean-Michel Mahé e kemeras perzh en emgann Cabo Fisterra e 1805, en emgann Trafalgar, ha merdeadenn Lamellerie. Peñse a reas e miz Eost 1808. Adkavet e voe en 1972.
Albertine Agnes van Nassau
Rejantez Friesland, Groningen ha Drenthe e oa. Perzh a gemeras e difennerezh he bro diouzh ar Saozon hag armeoù gall Loeiz XIV.
Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas e 1652 d'he c'henderv Willem Frederik van Nassau-Dietz (1613-1664). Tri bugel o doe :
Dendropicos spodocephalus
Anvet e voe Dendrobates spodocephalus (kentanv) da gentañ-penn (e 1850) gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857). Sellet e voe outañ evel un isspesad — Dendropicos goertae spodocephalus — da zDendropicos goertae.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Afrika :
Rummatadur
Renket e veze er genad Mesopicos kent.
Alfonso d'Aragona (1481-1500)
Alfonso Aragon, pe Alfonso d'Aragona en italianeg, ganet e 1481 e Napoli ha marvet e Roma d'an 18 a viz Eost 1500, a oa priñs Salerno ha dug Bisceglie. Mab bastard da Alfonso II Naplez‎ ha d'e serc'h Trogia Gazzela e oa.
E dad, roue Naplez, a oa kenderv da Fernando II Aragon, a zilezas ar gurunenn d'he reiñ d'e vab Fernando II Naplez.
E vuhez
Edo ar pab Alesant VI o klask addimeziñ e verc'h, Lucrezia Borgia, a oa intañvez yaouank ; Alfonso d'Aragona a oa ur gwaz a-zoare hag a roe tro d'ar pab da glask dimeziñ e vab Cesare Borgia da Charlotte d'Aragon-Naples, ha da lakaat un troad e rouantelezh Naplez.
E c'hoar, Sancha de Aragón y Gazela, a zimezas da Gioffre Borjia, dug Squillace.
D'an 21 a viz Gouhere 1498, da 17 vloaz, e timezas Alfonso da Lucrezia Borgia. Ur mab o doe, Rodrigo d'Aragona.
Goude e varv
Addimeziñ a reas Lucrezia gant Alfonso Iañ d'Este ; van a reas-hi da vout gwerc'hez. Ret e voe dezhi dilezel o mab nemetañ, Rodrigo d'Aragona, a varvas e Bari pa oa 12 vloaz.
Llanstadwel
Llanstadwel (skrivet Llanstadwell e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e su Sir Benfro. Emañ war an aod, etre Neyland hag Aberdaugleddau.
Jainegezh
Ar jainegezh a zo ur relijion savet en Indez er kent JK, gant Jina pe Mahavira hervez an hengoun, da bal dezhi kas an dud d'an nirvana. Savet eo bet gant ur c'hempredad da Vouda, ha klask a ra lakaat mab-den da vont er-maez eus kelc'h an adkorfadurioù. Diazezet eo war an doujañs hag an difeulster e-keñver kement boud bev a zo, ha lavaret a ra eo an astezegezh an doare gwellañ da dizhout ar pal. War-dro 6 milion a dud a heuilh an deskadurezh-se, en India emañ ar pep brasañ anezho.
Llanstadwel
Ouzhpenn Llanstadwel he-unan, emañ ivez kêriadenn Waterston er gumuniezh. Ur burerezh tireoul, d'ar gompagnunezh Gulf, a oa e-kichen Waterston, met serret e voe e 1997.
E 2011 e oa 905 a dud o chom e kumuniezh Llanstadwel ha 98 anezho a oa kembraegerien (11%).
Niger (disheñvelout)
Niger a zeu eus un anv-gwan latin hag a dalv kement ha du. Niger a c'hall bezañ meur a dra.
Veniliornis callonotus
Veniliornis callonotus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus callonotus (kentanv) da gentañ-penn (e 1841) gant an naturour breizhveuriat George Robert Waterhouse (1810-1888).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika :
Doctor Zhivago (film)
Doctor Zhivago zo ur film saoznek, sevenet gant ar filmaozer breizhveuriat David Lean e 1965.
C'hwezekvet film hir Lean eo Doctor Zhivago, deuet e-maez da-heul The Greatest Story Ever Told (miz C'hwevrer 1965) hag a-raok Ryan's Daughter (1970).
Gopret e voe pemp gwech da-geñver an 38 Academy Awards bet dalc'het d'an 18 a viz Ebrel 1966 e Santa Monica (Kalifornia).
An danvez
Er bloavezhioù a-raok ar Brezel-bed kentañ. Ent yaouank e koll Yuri Zhivago e vamm ha bod a gav-eñ e ti mignoned dezhi — Alexander hag Anna Gromenko — ma vo desavet gante a-gevret gant o merc'h Tonya, e Moskov (Impalaeriezh Rusia d'ar mare-se). Ne chom dezhañ nemet ur balalaika da zelc'her koun anezhi. Aet da studier war ar vezegiezh en deus kendalc'het da sevel barzhonegoù e-keit ha m'edo e Pariz. Distroet da Voskov en deus tro da reiñ dorn d'e gelenner a zo bet galvet gant an uheliad Victor Komarovsky d'ober war-dro e wreg kleiz : klasket he deus en em lazhañ goude kompren en devoa Komarovsky d'ober gant... he merc'h Larissa.
Léon Delagrange
Léon Ferdinand Marie Delagrange, bet ganet en Orléans d'an 13 a viz Meurzh 1872 hag aet da Anaon e Marcheprime (Gironde) d'ar 4 a viz Genver 1910, a voe un diaraoger en nijerezh hag ur c'hizeller gall.
Respet
Mab e oa da Henri Ferdinand Delagrange hag e wreg Aimée Lucie Gaucheron, farderien pallennoù en Orléans. Goude e studioù e kloerdi bihan La Chapelle-Saint-Mesmin nepell diouzh e c'hêr c'henidik ez eas da zeskard war ar mekanikerezh adalek 1891 betek 1893. E miz Here ar bloaz diwezhañ-se ez eas d'ober e amzer soudard en Orléans betek miz Gwengolo 1894.
Goude e goñje ez eas du studiañ ar c'hizellerezh e Skol an Arzoù-kaer e Pariz gant Louis-Ernest Barrias (1841–1905) ha Charles Vital-Cornu (1851–1927). Diskouezet e voe e oberennoù er Salon des artistes français kent dezhañ emezelañ en ensavadur e 1900. Dre e zarempredoù gant arzourien all e reas anaoudegezh gant diaraogerien an nijerezh.
E miz Mezheven 1905 ez arvestas ouzh taolioù-arnod karr-nij an alvokad gall Ernest Archdeacon (1863–1950) bet savet ha leviet gant Gabriel Voisin (1851–1927) war ar stêr Seine. E dibenn ar bloaz 1906 e kejas ouzh ar vreudeur Voisin hag e krogas da ijinañ un nijerez anvet Delagrange n°1 a voe savet el labouradeg Voisin. D'an 28 a viz C'hwevrer 1907 e voe nijadenn gentañ an ardivink 10 m e hirder ha 10,560 m e hed-eskell, kaset gant ur c'heflusker 50 marc'h-nerzh ha leviet gant Gabriel Voisin ; ur c'hwitadenn e voe an taol-arnod avat. Kazeg a reas c'hoazh d'ar 7 a viz Meurzh, met d'an 30 a viz Meurzh e nijas a-hed 60 m e-pad 6 eilenn – an eil rekord goude hini Alberto Santos-Dumont (1873-1932), en devoa nijet a-hed 220 m e-pad 21 eilenn d'an 12 a viz Du 1906. D'ar 6 a viz Mae 1907 e tibradas L. Delagrange en ardivink hag e nijas a-hed 80 m, ur 4 m bennak a-us an douar. Aliet gant E. Archdeacon e lakaas Léon Delagrange div flodenn ouzh ar c'harr-nij, a voe adanvet Delagrange-Archdeacon met ned eas ket pelloc'h ar c'henlabour etre an daou zen. D'an 2 a viz Du 1907 e nijas a-hed un 50 m bennak, hogen terriñ a reas an ardivink d'ar 5 a viz Du ; dinamm e voe L. Delagrange, met foeltret e voe an nijerez ; ar c'heflusker hepken a voe dastumet. Diouzhtu goude e voe savet an Delagrange n°2, a nijas a-hed ur 100 m bennak e miz Genver 1908 en Issy-les-Moulineaux (Hauts-de-Seine hiziv). Eno e kejas ouzh al levier Henri Farman (1874–1958), en devoa tapet rekord an tizh hag an hed digant A. Santos Dumont d'ar 26 a viz Here 1907 gant 52,7 km/h a-hed 770 m.
Diwezh
D'ar 4 a viz Genver1910 e torras unan eus eskell ar Blériot, a gouezhas eus 20 m en oabl war nijva Bourdel ; flastret e voe al levier dindan ar peñse. Dielfennet e voe ar gwallzarvoud a-c'houde unan heñvel a c'hoarvezas gant al levier gall-ha-perouat yaouank Jorge Chávez Dartnell (1887–1910) e miz Gwengolo : evit ur c'heflusker 25 marc'h-nerzh e oa bet jedet framm ar Blériot XI, neket evit unan div wech galloudusoc'h, ha ker kreñv e oa an nerzh-sachañ war funioù-skor an eskell ma torrent.
Hermione (lestr)
Hermione zo anv ul lestr-brezel gall a oa war vor etre 1779 ha 1793. Ur fourgadenn 34 c'hanol 12 lur e oa, savet e porzh gall Rochefort.
Brudet eo dre ma'z eo ganti ez eas Gilbert du Motier de La Fayette eus Rochefort da gêr Boston (Stadoù-Unanet Amerika), e 1780, da gemer perzh en emsavadeg a gasas da zic'halc'hted SUA.
Ul lestr all a oa bet en anv-se a-raok er verdeadurezh c'hall. Unan all c'hoazh a voe graet en Oriant e 1804, dindan an impalaer Napoleon Iañ.
Ur pimpatrom eus Hermione zo bet savet e Rochefort ; e 1997 e voe boulc'het ar chanter, ha d'ar 7 a viz Gwengolo 2014 e voe lakaet war vor. E miz Mezheven 2015 e treuzas ar Meurvor Atlantel evit bezañ e Boston a-benn lidañ dizalc'hiezh SUA d'ar 4 a viz Gouere.
Pennad kar
Hermione
Sœur Sourire
Brudet e oa bet dre ar bed a-bezh e 1963 evit ur ganaouenn savet ton ha son ganti anvet Dominique diwar-benn sant Dominik, saver urzh an Dominikaned. Pa guitaas an urzhioù n'he devoa bet gwenneg ebet evit he c'hanaouenn, ha n'he devoa ket droed ken d'ober gant an anv "Sœur Sourire" (kemer a reas neuze an anv Luc Dominique) met daoust da se e c'houlenne servij an tailhoù diganti kaout e lod a save d'ur pezh mell sammad. Gwall enket en em zistrujas a-gevret gant he mignonez.
Vaucelles (Calvados)
Vaucelles a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Dimeziñ morganatek
Un dimeziñ morganatek zo un dimeziñ etre tud a renk disheñvel hag a vir ouzh gwirioù ha dreistgwirioù an eil, ar gwaz peurvuiañ, da dremen etre daouarn egile, ar wreg peurvuiañ, ha goude etre daouarn ar vugale. Ur skouer vrudet eo hini ar roue gall Loeiz XIV ha Markizez Maintenon.
Milskoulm
Anv galleg
Renouée des Oiseaux, Herbe aux Cents Noeux
Emgann Cabo Fisterra
Emgann Cabo Fisterra zo anv meur a emgann war vor dirak Cabo Fisterra e Galiza.
Milskoulm
Anv Latin
Polygonum aviculare
Saint-Jouin
Saint-Jouin a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Milskoulm
Uhelder
0,10 - 0,20 m
Bleunienn
Gwenn, dister, adalek miz Mae betek miz Here
Perzhioù
Kavet e vez an aliesañ e fraostoù, trevadoù, douar kouchet techet da vezañ aloubus. Al laboused a ra o mad deus ar greun. Niverus eo eo skoulmoù koeñvet ar c’horzennoù, alese e anv.
Implij
Brudet e voe e Henamzer evit pareañ ouzh an droug-skevent. Troazhus, startaus, implijet eo ivez a-enep d’ar c’holl-gwad, d’ar foerell, d’ar remm, d’ar gwentl hag evel louzoù preñved.
Neverland Ranch
Neverland Ranch (distaget : ) a zo ul lec'h prevez e Los Olivos (Kalifornia) (Kontelezh Santa Barbara, Stadoù-Unanet Amerika).
428
1181 Ab Urbe Condita = 428 goude J.-K.
Bloavezh bizeost o kregiñ gant ur Sul hag hoc'h echuiñ gant ul Lun.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 428
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 428
427
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Sadorn
Branville
Branville a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Branville Churchyard
Marvet int d'ar 6 a viz Even 1944 e-pad Dilestradeg Normandi e-pad an Eil brezel-bed. Unan anezhe a zo chomet dianav,.
Kanton Bretteville-l'Orgueilleuse
Kanton Bretteville-l'Orgueilleuse a zo ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Calvados hag er rannvro Normandi. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.
Kumunioù
Kanton Bretteville-l'Orgueilleuse a ya 40 kumun d'ober anezhañ:
Laura Georges
Laura Georges, bet ganet d'an 20 a viz Eost 1984 e Le Chesnay (Yvelines, Bro-C'hall), a zo ur velldroaderez etrebroadel c'hall, difennerez kreiz he fost war an dachenn.
Norman Boyd Kinnear
Norman Boyd Kinnear, bet ganet d'an 11 a viz Eost 1882 e Dinedin (Bro-Skos) hag aet da Anaon d'an 11 a viz Eost 1957 e Wimbledon (ur c'harter eus Londrez, Bro-Saoz), a oa ul loenoniour hag un evnoniour skosat.
Brazil (film)
Aktourien
Brazil
Sen Domynek
Sen Domynek ( pe  St Dominic  e saozneg) zo ur gêriadenn eus Kerne-Veur. E-kichen Callington emañ, nepell diouzh Saltash.
Louisa Nécib
Louisa Nécib, itron Cadamuro abaoe 2016, bet ganet d'an 23 a viz Genver 1987 e Marselha (Bouches-du-Rhône, Bro-C'hall), a zo ur velldroaderez etrebroadel c'hall, kreizerez he fost war an dachenn.
Breur Bihan
Breur Bihan a zo un dudenn a adkaver lies e romantoù istorel Sven Hassel. An Obergefreiter Wolfgang Creutzfeld eus e anv gwirion a zo genidik a Hambourg bet eo bet o vevañ e karter Sankt Pauli, straed Hein Hoyer Strasse, e Hambourg a-raok an Eil Brezel-bed.
Kustum eo ouzh an tiez-reizhañ, d'an toulioù-bac'h ha d'ar rejimantoù pinijennañ.
Enebour brasañ Breur Bihan ha Joseph Porta a zo ar penn inspektour Nass.
Kondaonet ez eo d'ar c'hampoù-bac'h ha goude-se en em gav er 27vet rejimant panzer.
Goude ar brezel e emezel gant Alfred Kalb "lejioner" el Lejion Estrañjour gall.
Tro-spered
Ken simpl ez eo e spered hag e live soñjal ma z'eo ramzel a gorf hag a nerzh. Kompren a ra a-dreuz darn an amzer ar pezh a vez klasket deskiñ dezhañ gant ar veleien pa oa yaouankoc'h ha gant an ofiserien abaoe ma z'eo soudard er Wehrmacht.
Ma c'hell bezañ feuls taer dreist-holl na pa glasker goapaat outañ, an dudenn karantezusañ ez eo e-bed romantoù Sven Hassel. Klask a ra meur a wech da saveteiñ bugale, babigoù ha merc'hed.
Un torr-kalon ez eo dezhañ gwelet tud munut a gorf bezañ brevet gant ar brezel.
Pa vez o klask kompren un dra bennak e laka maez e beg e teod ramzel ha gant e bizied e krabiz e benn. Pa soñj dezhañ ez eo pouezhus ar pezh a vez kontet dezhañ e kemer notennoù en ur garnedig.
Pa ne vez ket laouen pe pa ne gompren ket un urzh e vez alies o komz a vouezh uhel pezh a lak anezhañ pe da vezañ goapaet pe da grediñ e ra goap ouzh an ofiserien, kalz kudennoù a vez gantañ a-benn neuze ha pinnijenet ez eo lies.
Skrivañ a ra e-giz ur vugel yaouank flamm, e skritur a zo tev gant fazioù e-leizh.
Plijet ez eo gant ar bandennoù-treset ha gant ar filmoù evit ar vugale. Gellout a ra o lenn adlenn pe o kwelet hag adwelet difin gant aket ha dudi betek ruilhañ gant ar c'houarzh war al leur. Plijet bras ez eo da selaou kontadennoù damm ijinet e gamarad Porta ha da gontañ e droioù-kaer gant ar yuzev David mab ur gwerzher mantilli feur.
E gamalad brasañ a zo Joseph Porta, gantañ e vez o kas da-benn kefridioù laerañ boued, laerañ arc'hant hag ar c'hoarioù-kartoù doare c'hoepad. Difenn a ra e gamarad hep klask gouzout ar perak nag ar penaos eus ur stourm.
Kas a vag d'an dud a implij ar galloud evit flastrañ ar re vunut: SS, komiserien politik rusian, archerien... N'eo ket a-enep tamm ebet d'o krougañ.
Plijout a ra dezhañ debriñ hag evañ forzh pegement hag ar merc'hed. Hudur ez eo da geñver ar vaouezed dre e zro-spered bugel.
Alies e vez gwelet o vutuniñ pe o kaout ur sigar en e beg hag un tog pompad pezh a zisplij bras d'an ofiserien hag a lak anezho da fuloriñ.
Spouronet ez eo gant ar bed relijiel ha pa vez kaoz eus ar Pab pe Jezuz pe Allah e sav ur barad anaon ennañ dre an torfedoù en deus bet graet a-hed e vuhez. Lejioner pe Alfred Kalb a implij ar fed-se evit gopaat outañ.
Korfelezh
Breur Bihan a zo ur ramz da geñver korf, keñveriet e vez lies gant un tarv e-keñver an nerzh korf hag a zo gantañ. Gellet a ra dougen pouezhioù uhel e-pad pell heo bezañ skuizh.
Ar soudard
Emzellet ez eo er Wehrmacht er bloavezh 1933 pa oa 15 vloaz. Abaoe ez eo chomet soudard, memes ma rankfe bezañ adkaset d'ar ger dre ma oa bet o sinañ ur goñje a 10 vloaz nemetken. Plijout a ra dezhañ en laret d'an ofiserien evit o lakaat da vezañ luet.
Dre e emzalc'h hag e spered berr e chom stanket gant ar renk a Obergefreiter. Penn ar rejimant, Manfried Hinka en ur welet na penaos ez eo ur soudard a zoare a dremeno eus ur sell drouk etrezek ur sell tad warnañ meur a wech e savetao anezhañ eus ur c'huzul-barn brezel.
Ma z'eo diaes dezhañ da gompren an urzhioù pezh a zegas dezhañ kudennoù e-leizh ur soudard a-feson ez eo. E nerzh korf hag e vank a spered a laka anezhañ da gas da benn kefridioù dreistordinal evel distrujañ tankoù gant minennoù pe stourm taer tostik-tost ouzh an enebourien.
Plijet ez eo gant implij mindrailherezhioù, grenadennoù, mortarioù, skarzherien-tan, minennoù enep-tankoù, kontill hag ur gordenn pe neud houarn evit dic'houzougañ an enebourien.
En tankoù e vez eñ o adkargañ ar c'hanol gant an obuzennoù.
Leuconotopicus albolarvatus
Leuconotopicus albolarvatus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Leuconerpes albolarvatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1850) gant an evnoniour stadunanat John Cassin (1813-1869).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Norzhamerika :
Rummatadur
Renket e veze er genad Picoides kent.
Trede Kenunaniezh
An Trede Kenunaniezh a oa un emglev en 1805 a-enep Napoleon Iañ etre an Impalaeriezh rus, Impalaeriezh Aostria, ha Sveden, gant skoazell ar Rouantelezh-Unanet, dindan William Pitt, a arc'hante o brezel, evit stourm ouzh krog Bro-C'hall war Italia (staget he devoa Republik Genova ha dugelezh Parma) hag Alamagn.
Llanbedr-y-fro
Llanbedr-y-fro, pe a-wechoù Llanbedr-ar-fro (ha Peterston-Super-Ely e saozneg), zo ur gêriadenn vihan e Kembre, e reter Bro Morgannwg, un 12 km er c'hornôg da Gerdiz, war lez ar stêr Elái.
Un iliz zo da Sant Pêr, ha rivinoù ur c'hastell bihan.
Ar politikour Neil Kinnock zo bet o chom eno.
Leuconotopicus arizonae
Leuconotopicus arizonae a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Clun
Clun zo un anv-lec'h saoznek (distaget [ˈklʌn]), hag un anv-lec'h kembraek (distaget [ˈkli:n]) ivez.
Leuconotopicus arizonae
Annez hag isspesadoù
Ar spesad ez eo brosezat an daou isspesad anezhañ e kreisteiz Stadoù-Unanet Amerika ha hanternoz Mec'hiko :
Clun
Dont a ra an anv saoznek-se eus anv kembraek kombod kozh Colunwy, a oa e Rouantelezh Powys er Grennamzer.
Leuconotopicus arizonae
Rummatadur
Renket e veze er genad Picoides kent.
Clun
Div stêr zo en anv-se e kreisteiz Kembre
Hag ivez:
De fordømtes legion
De fordømtes legion (brezhoneg: lejion ar re daonet) eo kentañ romant-istorel ar skrivagner Sven Hassel. Bet e oa bet embannet er bloavezh 1953.
Kentañ levr ar skrivagner ez eo. Reiñ a ra tro da heuliañ troioù-kaer un unvezh soudarded er 27vet rejimant panzer ur rejimant pinijennañ e lu an Trede Reich kontet gant selloù ar soudard Sven Hassel.
Notennig
Un notenn a zo e-penn kentañ al levr:
Al levr a zo dediet d'ar soudarded dianav kouezhet evit un abeg ha na oa ket dezho, d'am gwellañ kamaraded er 27vet rejimant panzer (pinijennañ) hag ivez d'ar vaouezed kalonek o deus ma sikouret e-pad ar bloavezhioù spouronus-se
Oberstleutnant Erich Von Barring
Oberwfeldwebel Willie Beier
Unteroffizier Hugo Stege
Stabsgefreiter Gustav Eicken
Obergefreiter Anton Steyer
Gefreiter Hans Breuer
Unteroffizier Bernhard Fleischmann
Gefreiter Asmus Braun
Eva Schadows, studierezh war ar gwir
Ursula Schade, Doktor medisinerezh
Barbara Von Harburg, infirmiourezh
Dezertour hudur
Sven Hassel e-tal ar barn-brezel evit bezañ dezertour. Kondaonet ez eo da 15 vloaz labour-ret er c'hampoù-bac'h. Eva Schadows gant sikour ur gamaladez a glask didamallañ ar muiañ Sven Hassel en ur lakaat ar bec'h warni, kondaonet ez eo he da 5 bloaz kamp-bac'h e Ravensbrück.
Mervel a raent pad an deiz, mervel a raent pad an noz
Deskrivadur resis eus bed ar c'hampoù-bac'h e Lenggries, displegañ a ra an dudenn pennañ perak e felle dezhañ skrivañ e istor.
Fagen
Taolennadur kamp-bac'h Fagen. Labour-sot met ur chañs da vezañ dieubet goude distrujañ 225 bombezenn. Taolioù-arnod en ospital ha distreiñ da prizon Lenggries. Sven Hassel a zo pardonet met kaset en ur rejimant pinijennañ.
Kant pemp ha tregont korf
Taolennadur ur rejimant pinijennañ hag ar gourdoniñ e kamp gourdoniñ Sennelager.
Koaraj ha labour-dorn
Enselladennoù er rejimantoù pinijennañ. An is-ofisour Geerner a gav poultrenn.
Ar c'hentañ kejadenn
Degemer Sven Hassel gant an Hauptmann Meier, penn ar 5vet kompagnunezh. Sven a zo kaset etrezek ar skouadrenn 2 dindan urzhioù al letanant von Barring, hag an iz-ofisour Beier, penn ar c'hevrenn 1. Taolennadur gentañ Beier, Porta, Eicken ha Steyer.
Splannderioù ar Balkan
Dizoloadenn un tren leun a voued hag a win. Porta kollet e kêr Bukarest (Roumania) aet da c'hoari kartoù. Soñjoù an dudenn pennañ war aloubadeg broioù kreiz ha reter Europa gant an Alamaned.
Ursula
Sven a ya da Vienna evit kejañ gant Ursula.
An devezhioù diwezhañ
Taolennadur resisoc'h eus Ursula. Kejadenn gant breur Hugo Stege. Dimeziñ gant Ursula. Sven a zo roet da vezañ un Auslandsdeutscher gant diskennidi Danek-Aostrian. Distreiñ d'e rejimant.
Koñje Porta
Darvoudoù koñje Porta e kêr Berlin, rebechoù savet a-enep dezhañ war e vertuz, nac'hañ a ra bezañ tad meur a vugel.
War-zu Norzh Afrika
Beaj betek Naples. Paramantadur evit talbenn Norzh-Afrika. Lestradeg evit mont war-zu Tripoli. Bombezadeg ar chareadenn, mont d'ar strad. Kollet war-vor. Savetaet gant Morlu Italia. Kaset gant ar 27vet rejimant panzer etrezek talbenn ar reter.
Teir flac'h
Soñjoù Beier war ar brezel. Hans Breuer degemeret er gompagnunezh. Kejadenn gant teir flac'h toullbac'het war nes bezañ kaset er c'hampoù-bac'h. Sikour roet dezhi da dec'hout.
En Iliz
Gweladenniñ iliz Pinsk. Joseph Porta o c'hoari ograou ur mor a dud o tont da selaou anezhañ.
A-raok an argad
Hans Breuer a zo flastret e droad. 27vet rejimant panzer e Smolensk. Aozadenn an argad.
Toullbac'het
Keñveriadenn etre Hitler ha Stalin. Sven ha Fleischmann prizoniet. Diskrivadur ar c'hamp-bac'h soviedel. Tec'hout ha tizhout al linennoù alaman.
Ar pemoc'h Meier
Marv Hans Breuer. Istorioù war Meier hag e feulster. Kefridi furchal minennoù. Fin Meier, un tonkad ret.
Kouskit paotred
O klask repu ha kousk en ur gêriadenn rusian. Urzhioù da gas an tankoù war ur gompezenn ha da doullañ ur foz evit kuzhat anezho. Deskrivadur al labourioù, ar sikour degaset gant annezidi rusian ar gêriadenn nepell.
988vet batailhon adarme
Sven Hassel o vont war hent ur goñje. Roet lam d'ar goñje goude un dagadenn meur gant ar Rusianed o toullañ talbenn an Alamaned. Stourm e Volkov. Kentañ meneg eus ar c'hazh Stalin. Nedeleg 1942. Porta kollet.
An Ankou o falc'hat
Enraogoù lies, Porta a zo lakaet dre ret d'ar renk a Stabsgefreiter profitañ a ra evit lonkañ alkool forzh pe gement. Ar c'hazh Stalin a zo lakaet da Obergefreiter. Ebrel 1943. Lizher dieveshaet gant tad Ursula o tisplegañ penaos ez eo marvet. Sven mantret da vat o lonkañ forzh pe gement hag o treiñ da sot, pakañ ur fuzuilh resisded ha tremen e holl amzer da lazhañ soudarded rusian en o fozioù difenn.
Emgannioù tankoù dizehan ar 27vet rejimant a zo riset a-fed tankoù met ivez a-fed soudarded (posupl e vefe emgann Koursk).
Peoc'h diforc'het
Komzadennoù war ar peoc'h, goude ar brezel hag ar reveulzi. Kaset ar rejimant war lec'hioù-stourm nevez met hep brezel eno. Ar Rusianed a zo sioul hag hegarat a-dreñv ar stêr Donets.
Tonkad enorus
27vet rejimant panzer bombezet gant kirri-nij Stuka. Tagadenn war ar rejimant maouezed-soudard rusian. Kiladeg.
Hals-Und-Beinbruch
Emgann gant an tren-hobregon, distrujoù e-leizh. Sven ha Stege gloazhet. Un devezh en un tren-ospital. An amzer en ospital.
Kenderc'hel a ra ar brezel hervez ar steuñv
Sven distroet d'ar rejimant, an unvezh a zo fall he stad. Sven a zo rediet da zeskrivañ hag addeskrivañ pizh e zroiad en ospital ha dreist-holl ar glañvdiourezed (dilhad, korf...).
Propaganda sovied war an talbenn
Nedeleg 1943. Propaganda ar rusianed hag an efedoù war ar soudarded alaman. Film bannet gant ar Rusianed o tiskouez ar baradoz soviedel boued e-leizh ha merc'hed hudur prest da zegemer ar soudarded alaman a derfe diouzh lu an Trede Reich. Istor ar rejimant maouezed-soudard rusian. Von Barring o kregiñ da vont gant evañ alkool.
Argiladeg Kiev
Enebiezh etre ar Wehrmacht hag ar re SS. Sven war an talbenn en troadegiezh dre vank a dankoù. Stourm taer a-enep tankoù. Taolenniñ spis hag euzhus eus ar brezel war an talbenn. Marv Pluto. Difenn an argiladeg, lakaat trapoù er fozioù-difenn.
Wallmapuwen
Wallmapuwen (kement ha « broiz ar vro mapuche » e mapudungun) zo ur strollad politikel mapuche eus Chile, hag a zo e sez e Temuco, e Rannvro Araucanía.
De fordømtes legion
Astennet war an orjal-dreinek
Marv Porta. Sven distro d'an ospital. Kaoz berr war penaos e oa bet trapet Sven e munudoù ar c'havailhad a-enep Hitler. Kejadenn gant ar chaseour-menez troet da sot. Ebrel 1944.
Wallmapuwen
Embann a ra bezañ ur gostezenn tud a-gleiz, demokrated, brogarourien mapuche, a-du gant emrenerezh o bro, ha laiked.
De fordømtes legion
E-penn ar gompagnounezh
Marv Barbara. Sven o tizhout ar renk a oberleutnant. Marv Willie Beier "an hini kozh" hag e obidoù. Roll-renabl hir holl kamaraded ar 27vet rejimant panzer aet da anaon ha penaos e oant marvet.
Von Barring
Von Barring troet da sot. Emglev etre Sven Hassel ha Manfried Hinka.
Wallmapuwen
Klask a reont tizhout, en ur stad chileat liesvroadel, liesyezhek ha digreizennet, ur statud emrenerezh evit Rannvro Araucanía hag un toullad lec'hioù all a zo e rannvroioù all tro-dro, e Rannvro ar Biobío hag e Rannvro Los Ríos, ha sevel evel-se rannvro Wallmapu, ar vro m'emañ ar bobl Mapuche o chom.
Angelo
Angelo zo un anv-badez italianek.
Skilvaou lost hir
Ar skilvaou lost hir (Henicopernis longicauda) a zo un evn-preizh eus Ginea-Nevez.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar skilvaoued en urzhiad Falconiformes, Ciconiiformes pe Accipitriformes.
Adrienne Bolland
Adrienne Armande Pauline Bolland (Arcueil, 25 a viz Du 1895 – Pariz, 18 a viz Meurzh 1975) a oa un nijerez c'hall. Ar vaouez kentañ e voe o nijal dreist an Andoù etre Arc'hantina ha Chile e 1921.
Yaouankiz
Merc'h e oa da Henri Boland, ur c'hazetenner Belgiat hag en devoa kuitaet e vro da heul un afer bolitikel hag arc'hantel ha d'e wreg Marie Josépine Pasques, a-orin belgiat eveltañ. En Arcueil en em stalias H. Boland hag e diegezh a seizh bugel, Adrienne o vezañ an hini diwezhañ ; skrivagner levrioù touristañ evit an Touring-club de France hag an ti-embann Hachette e oa an tad pa varvas trumm d'an 19 a viz Here 1909 Pa voe en oad e renas Adrienne ur vuhez diroll, o kas anezhi hag o lakaat klaoustre er redadegoù kezeg. E 1919 e kollas e holl arc'hant goude bezañ fiziet en ur gazeg fall ha da noz, p'edo en un davarn, e tisklêrias e felle dezhi bezañ ul levierez, kement-se evit sikour gant he mamm hag a oa o vont war baouraat a-c'houde marv he fried ; un den dianav a gemennas dezhi e oa an ti Caudron war-nes digeriñ ur skol-leviañ e Le Crotoy (Somme). Diouzhtu e kemeras penn an hent.
Colunwy
Colunwy a oa ur c'hombod kozh e reter Kembre, e Rouantelezh Powys.
Adrienne Bolland
Levierez
E miz Eost 1920 e fellas da René Caudron ma vije enoret al levierez stadunanat Harriet Quimby (1875–1912) a voe ar vaouez kentañ o vont a Londrez da Galais dreist Mor Breizh. Urzh a roas da Adrienne Bolland nijal enep, a Vro-C'hall da Vro-Saoz. Fiziet enni un nijerez hag arc'hant evit he mizoù e Bro-Saoz e oa darev Adrienne da zibradañ war-du Calais pa voe kemennet dezhi e oa bodet he mignoned levierien e Brusel... ha hi ha nijal betek Belgia ha kas anezhi eno a-hed an nozvezh gant arc'hant Caudron. Antronoz e lennas er gazetenn e kreded e oa bet kollet er mor, ha bigi kaset war he lerc'h. « Mar boan beuzet en noz-se, » emezi, « ne oa ket en dour, a-dra-sur... ». D'ar 25 a viz Eost 1920 avat e voe Adrienne Bolland ar vaouez kentañ o vont eus Bro-C'hall da Vro-Saoz dreist Mor Breizh, ar pezh a zegasas dezhi pardon he fatrom ha brud dre ar c'hazetennoù.
An Andoù
Hanter evit ledanaat e varc'had, hanter evit bezañ disammet un tamm diouzh e levierez vervek, René Caudron he c'hasas da Arc'hantina evit diskouez e ardivinkoù war nij. A-du e voe Adrienne, pa oa o klask brud. Pan erruas Adrienne Bolland e Buenos Aires e miz Genver 1921 gant he mekanikour René Duperrier, div nijerez e kasedoù ha nebeutoc'h eget 40 eurvezh nij en he chakod e komprenas pegen bras e oa bet ar bruderezh a-berzh Caudron er vro, pa embannas ar c'hazetennoù ne vije ket gouest ar C'hallez da nijal dreist an Andoù. Asantiñ d'an dae a reas al levierez ha mantret e voe Duperrier, pa ouie ne oa ket gouest ar G.3 da nijal uheloc'h eget 4 200 m, da lavarout eo uhelder keitat an aradennad ; da 6 570 m e sav ar menez-tan Tupungato etre Mendoza en Arc'hantina ha Santiago e Chile. Goulennet e voe ma vije kaset un nijerez c'halloudusoc'h, ar pezh a voe nac'het gant Caudron ; pennek an tamm anezhi e c'hortozas Adrienne Bolland ma vije bastet d'he ezhommoù. Pa dremene ar sizhunvezhioù e skuishaas al levierez en he leti e Buenos Aires hag e tivizas nijal gant ar G.3 betek Santiago daoust d'ar gouzavadennoù niverus. E kreiz miz Meurzh ez eas dre dren da Vendoza gant he mekanikour hag unan eus an div nijerez ; d'an 20 a viz Meurzh e nijas div wech dirak kêriz. En noz a-raok ar veaj da Chile e teuas ul labourerez yaouank a orin gall ha n'he devoa biskoazh gwelet un nijerez da welout Adrienne evit deskrivañ un tremen dre an arridennad : « Pa viot el laez du-hont e welot ul lenn stummet evel un istrenn. Ret e vo deoc'h treiñ war an tu kleiz, war-du tor ar menez. Kollet e viot mar troit war an tu dehoù. ». D'ar 1añ a viz Ebrel 1921 da 6 eur beure e tibradas ar G.3 e Mendoza – hep nadoz-vor, uhelventer na kartenn ebet – war-du Santiago dre Ode Uspallata (3 832 m) ha troad ar menez Aconcagua (6 960,80 m). Koll he hent a reas al levierez etre ar menezioù uhel, stourm a reas he nijerez ouzh an avelioù kreñv ha yen-sklas a vire outi a nijal buanoc'h eget 50 km/h ; da 4 200 m e nije re uhel, ha hep werenn-dal d'he gwareziñ e teuas gwad e fri ha genoù Adrienne, skornet e voe he bizied hag he zreid, trellet he daoulagad. Bepred e veze kaset ar G.3 d'an traoñ gant an avelioù, pa welas al levierez al lenn-istrenn ; da neuze e troas war-du ar Su ha tor ar menez serzh evel ma oa bet lavaret dezhi ober : kaset e voe war-du al laez gant nerzh an avel ha douget betek kompezennoù Chile. Goude un nijadenn boanius a badas 4 eurvezh ha 17 munutenn e pradas e Skol Aerlu Santiago. Tomm-berv e voe an degemer digant poblañs ha pennadurezhioù Santiago goude ken digredus ur gur ; ezvezant avat e oa konsul Bro-C'hall, pa grede dezhañ e oa ur pesk Ebrel eus an istor-se.
Goude bezañ diskouezet perzhioù ar G.3 en Arc'hantina hag en Uruguay e tistroas ar skipailhig Caudron da Vro-C'hall, ma voe dianavet ar pezh a oa bet graet e Suamerika. Daou vloaz war-lerc'h e voe dic'hopret Adrienne Bolland gant René Caudron war goulenn e eil gwreg, a oa gwarizius. E miz Meurzh 1924, tri bloaz goude an darvoudenn, e voe deroet al Légion d'honneur d'al levierez en enor d'he nijadenn a-dreuz an Andoù. Daou viz goude, d'ar 27 a viz Mae en Orly (Val-de-Marne hiziv) ez eas ganti rekord an niver brasañ a loopings graet gant ul levierez : 212 en ur ober 73 munutenn gant un nijerez Caudron C-27 ; e 1969 e oa ganti c'hoazh.
Adal neuze e c'hounezas Adrienne Bolland he bara dre ziskouez an nijerezh e Bro-C'hall a-bezh d'an dud n'o devoa biskoazh gwelet ur c'harr-nij a-dost, ha dre werzhañ nijadennoù kentañ. Hervez he lavar e kemeras perzh en holl nijadegoù betek 1939. Meur da wech e voe darbet dezhi bezañ lazhet en ur gwallzarvoud abalamour ma oa bet tarvet he nijerez : gwarizi a-berzh levierien ? bengasoni ? abegoù all ? den ne oar.
E 1930 e timezas gant an nijer Ernest Vinchon (1893-1966), a gemeras perzh en nijadegoù ganti betek an Eil Brezel-bed. Er Rezistañs e voe ar c'houblad a-hed ar brezel.
D'an 18 a viz Meurzh 1975, nav bloaz goude marv he fried, ez eas Adrienne Bolland da Anaon d'he zro. N'eus nemeti a-douez an « Eskell gall » ha n'eus bet savet monumant ebet dezhi e Bro-C'hall pe e lec'h all. Un timbr en he enor a voe embannet e Bro-C'hall e 2005.
Pont-y-clun
250px|thumb|[[Porzh-houarn Pont-y-clun.]] Pont-y-clun zo ur gêriadenn hag ur gumun e kreisteiz Kembre, e Rhondda Cynon Taf, en hanternoz da gêr Kerdiz, hag er c'hreisteiz da Llantrisant. Ouzhpenn kêriadenn Pont-y-clun hec'h-unan zo er gumun: kêriadennoù Brynsadler, Y Groes-faen ha Meisgyn zo ivez. Treuzet eo ar gumun gant ar stêr Clun, evel ma weler en hec'h anv.
5 794 den a oa o chom er gumun e 2001.
Henicopernis
Henicopernis a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ daou spesad skilvaoued.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar genad-mañ en urzhiad Falconiformes, Ciconiiformes pe Accipitriformes.
Y Clun
Y Clun (Clyne e saozneg) zo ur gêriadennig e kreisteiz Kembre, e kumuniezh Y Clun a Melin-cwrt, e kontelezh Castell-nedd Port Talbot, e Glyn Nedd, war lez ar gourhent A465, etre Castell-nedd er c'hreistez ha Resolfen en hanternoz.
Clun (Shropshire)
Clun (Colunwy e kembraeg), zo ur gêr vihan e Shropshire (Swydd Amwythig e kembraeg), e Bro-Saoz, war lez ar stêr Clun (Bro-Saoz), nepell diouzh Tref-y-clawdd, e Kembre.
N'eo ket niverus an dud enni, ne oa nemet 642 a dud e 2001. Ur c'hastell zo, eus mare an Normaned.
Dont a ra an anv eus kombod kozh Colunwy, a oa e Rouantelezh Powys.
Clun (Kembre)
thumb|240px|Ar stêr Clun e Tonysguboriau
Ar stêr Clun zo ur stêr eus gevred Kembre, adstêr d'an Elái hag a dremen dre Pont-y-clun. Eieniñ a ra e Mynydd y Garth, tremen er c'hreisteiz da Llantrisant ha goude mont etrezek ar reter da gemberiñ gant ar stêr Elái e-kichen Pont-y-clun.
Lizher Sant Jud
Lizher Sant Jud zo unan eus Lizheroù Katolik an Testamant Nevez. Troet eo bet e brezhoneg dindan renerezh Maodez Glanndour hag embannet gant Al Liamm e 1971 peurgetket.
Skrivet e vefe bet gant Jud (Youda), breur Jakez (Yakob), eskob Jeruzalem ha n'eo ket gant Jud an abostol.
Pegoulz eo bet skrivet ?
Hevez Maodez Glanndour e vefe bet skrivet a-raok distruj Jeruzalzem gant ar Romaned e 70 GJK# E 61-62 hervez John A. T. Robinson, meneget gant André Chouraqui en e droidigezh eus ar Bibl Er « Bible de Jerusalem » e lenner e vefe bet skrivet etre 70 ha 80 GJK Lezel a ra Maodez Glanndour an traoù digor en e zigoradur d'al lzheroù katolik.
Evit piv ?
Hervez Maodez Glanndour ez eo bet kaset al lizher-mañ da « ilizoù ar bed gresianek, lec'h ma oa falsdoktored o skignañ kelennadurezhioù difeiz diwar-benn ar C'hrist hag an Aeled#  Emaomp dija e penn kentañ ar «Gnosiz» a vo en he barr ur c'hantved diwezhatoc'h.» Arabat bezañ souezhet hervezañ « o welout Jud oc'h implijout levrioù nann-kanonek al lennegezh rabinek, evel Levr Uhelsavidigezh Moizez, pe Levr Enoc'h. Displegañ a ra e soñjoù hervez an dud ma skriv dezho, hervez ar pezh o deus lennet pe glevet.».
Peseurt kelennadurezh
Mard eo sklaer e skriv Jud enep ar « falsdoktored » n'eo ket anat evit an holl liamm e brezeg gant art « Gnosiz » ma kreder digoradur al lizheroù katolik a gaver er « Bible de Jérusalem » a-zivout taolennadur gant Jud eus kelennadurezh ar falsdoktored Evit Madoez Glanndour setu ar pouezusañ : « Gwelomp dreist-holl el lizher-mañ kelennadurezh an Iliz kentañ : ar feiz, diazez pep buhez kristen (gwerzad 20), eo kement o desu kelennet an ebestel (gw.3,17) : feiz en unander Doue hag e Treinded ar personoù (gw. 20,21,25), a c'houlenn santelezh an oberoù (gw.20,23) ha meuleudi rentet da vraster Doue (gw.25) ».
Skilvaou zu
Ar skilvaou zu (liester : skilvaoued du) a zo un evn-preizh, Henicopernis infuscatus an anv skiantel anezhañ.
Annez
Brosezat eo al labous en Enezeg Bismarck (Papoua Ginea-Nevez) ma plij dezhañ ober e annez e koadegi trovanel hag istrovanel gleb.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar skilvaoued en urzhiad Accipitriformes, Ciconiiformes pe Falconiformes.
Y Barri
Penn-lec'h Bro Morgannwg eo kêr Y Barri (Barry e saozneg) e kreisteiz Kembre, 50 000 bennak a dud enni.
Kêriadennoù
Stag ouzh Y Barri emañ ar c'hêriadennoù-mañ:
Monumantoù
Dismantroù ur c'hastell norman zo:
Aerborzh
Tost dezhi emañ aerborzh etrevroadel Kêrdiz.
Eisteddfod Genedlaethol
Div wech eo bet an Eisteddfod Genedlaethol er Barri : e 1920 hag e 1968.
Angélica María
Angélica María Hartman Ortiz, bet ganet d'ar 27 a viz Gwengolo 1944 e New Orleans (Louisiana, SUA) zo ur ganerez vec'hikan.
Merc'h eo da Arnold Hartman hag Angélica de Jesús Ortiz Sandoval. Pemp bloaz e oa pa zispartias he zud ha pan eas da chom da Gêr-Vec'hiko gant he mamm.
He merc'h, Angélica Vale, zo aktourez.
426
1179 Ab Urbe Condita = 426 goude J.-K.
Bloavezh boutin, o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Gwener
Garenn
Garennoù ur bragoù a vez lavaret eus al lodennoù anezhañ a c'holo an div c'har. Ne vez komzet eus milginoù nemet pa vez anv eus an div vrec'h.
ACAB
ACAB a c'hall bezañ evit :
Elái
An Elái (Ely e saozneg) zo ur stêr e kreisteiz Kembre. Eieniñ a ra nepell diouzh Tonypandy, redek war-du ar gevred ha tremen dre Tonyrefail, Ynysmaerdy, ha Llantrisant. Ar stêr Clun a gember enni e Pontyclun. Goude e kendalc'h war-du ar gevred ha tremen a ra dre Veisgyn ha treuziñ maezioù a-raok treiñ etrezek ar c'hreisteiz e-kichen Llanbedr-y-fro. Alese e red etre Sain Ffagan ha Llanfihangel-ar-Elái, a-raok erruout e Kontelezh Kerdiz dre ar fabourzhioù Pentrebane, Caerau, Trelái, ha treiñ adarre war-du ar gevred da vont da aberiñ e Bae Kerdiz, e-kichen Marina Penarth.