cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Howard Phillips Lovecraft
Lovecraft hag ar ouennelouriezh
Pa seller ouzh kenskriverezh Lovecraft e verzer e oa techet da vezañ gouennelour. E-barzh The Horror at Red Hook ha The Street e teskriv enbroidi e amzer evel tud war o diskar hag a c'hell bezañ dañjerus. E danevelloù zo evel The Shadow over Innsmouth, Facts Concerning the Late Arthur Jermyn and His Family e tispleg ez eo dañjerus ar meskajoù etre tud. E-barzh reoù all evel Herbert West : Reanimator ez eus deskrivadurioù gouennelour diwar-benn tud ha n'int ket gwenn pe a zo enbroidi. E wreg Sonia a oa ur Yuzevez eus Ukraina hag embannet he deus he doa ranket adlavarout d'he gwaz eus pelec'h e teue-hi, pa embanne hemañ evezhiadennoù enepyuzev.
Ar ouennelouriezh frank a gaver en e skridoù kentañ a ya da get en e skridoù diwezhañ. Dre e skridoù neuze e weler e gemmoù a-fed mennozhioù politikel. Tamm-ha-tamm e troas Lovecraft war-du ar sokialouriezh, ha diwezhatoc'h ec'h anzavas en doa degemeret hep prederiañ raksoñjoù boutin e vetoù, evel ma skrivas en ul lizher e 1937. Dislavaret en deus The Street, un danevell hag a zo gouennelour da vat. E meur a geñver e seblant The Case of Charles Dexter Ward bezañ adskrivadur The Horror at Red Hook, hep an evezhiadennoù gouennelour avat.
Tud zo, evel Michel Houellebecq (bet savet un arnodskrid diwar-benn Lovecraft gantañ), a soñj ez eo ar ouennelouriezh hag an estrengasoni perzhioù pennañ oberenn ha personelezh Lovecraft ; kreñvaet e vijent bet pa oa o chom e New York, ha m'en deus dislavaret anezho diwezhatoc'h e vije evit klotañ gant an dereadegezh sokial. Re all a soñj e teuont eus deskadurezh puritan Lovecraft, hag lavarout a reont ivez eo bet kreñvaet ar mennozhioù-se gant e vevañ en e-unan, e diavaez ar bed. Er c'hontrol e soñj d'ar re-se eo bet kemmet mennozhioù Lovecraft goude e chomadenn e New York. Tabut a vez c'hoazh war se hiziv an deiz.
Un diverradenn glok eus e soñj diwar-benn ar "gouennoù" hag ar sevenadurioù a gaver e-barzh Selected Letters IV, embannet gant Arkham House (lizher 648 da J. Vernon Shea, deiziadet eus ar 25 a viz Gwengolo 1933).
An testennoù pennañ
Ar re barrek war danvez Lovecraft a renk an testennoù da heul e-touez ar re bennañ, hag e-touez ar re o deus servijet da ziazez Mojenn Cthulhu. Embannet int bet e galleg gant Présence du Futur, niverenn 4 ha 5.
Matilda Swabia
Matilda Swabia (war-dro 995–1031), a oa ur briñsez frank, merc'h da Herman II Swabia ha Gerberga Bourgogn.
Kaoter Gundestrup
Interpretation
Bergquist and Taylor propose manufacture by a Thracian craftsman, possibly commissioned by the Celtic Scordisci and fallen into the hands of the Cimbri who invaded the Middle lower Danube in 120 BC. Olmsted interprets the iconography as a prototype of the Irish myth of the Táin Bó Cuailnge, associating the horned figure with Cú Chulainn rather than with Cernunnos.
Matilda Swabia
Dimezet e voe da Frederig II Loren, ha mamm e oa da Beatris Loren, a oa mamm da Matilda Toskana.
Kaoter Gundestrup
Interpretation
Despite many different presumed interpretations by archaeologists and historians, there is no factual basis for a religious, sacrificial, and especially druidic purposes of the cauldron. The above interpretations are based on pure conjecture.-->
Matilda Swabia
Matilda Swabia (pe Mathilde de Franconie, d'ar C'hallaoued), (miz Here 1048 e Pöhlde – 12 a viz Mae 1060 e Goslar) a oa trede merc'h da Herri III (impalaer santel) ha da Agnes Akitania. E 1057 e voe skrapet gant Rudolf von Rheinfelden, a oa o klask kaout dugelezh Schwaben evel-se. Dimeziñ a rejont en 1059, ha mervel a reas ar plac'h er bloaz goude.
Skanteg paganell
Ar skanteg paganell (Gobius paganellus) a zo ur pesk mor hag a vev er meurvor Atlantel, e mor Breizh hag er mor Kreizdouar.
Burgondia
Krouidigezh ar rouantelezh
Goude ma oa bet distrujet o rouantelezh kentañ e voe roet ar renk a foederati dezho adarre gant Aetius, ha gantañ e voent staliet e Sapaudia. N'eo ket gwall sklaer pelec'h emañ ar vro-se met gallout a rafe bezañ Savoia hiziv, ha war-dro Lugdunum edo o chom ar Vurgonded moarvat. Gundioc, mab Gundahar moarvat, an hini a oa o roue dezho.
Tregemmerezh (yezhoniezh)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen tregemmerezh  (saoz: conversion) pe deveradurezh mann evit komz eus un doare deveradurezh ma vez kemmet rummenn yezhadurel ur ger diazez dre ouzhpennañ ur morfem mann.
Burgondia
Krouidigezh ar rouantelezh
Dre ma oant kevreet gant Roma e stourmas ar Vurgonded asambles gant Aetius hag ar Wizigoted en Emgann Chalons, ouzh Attila eta, e 451. Kreñv e oa ar c'hevread etre ar Vurgonded hag ar Wizigoted war a seblant, rak Gundioc hag e vreur Chilperic Iañ a yeas gant Theodoric II da stourm ouzh ar Swebed da Spagn e 455 (hervez Jordanes, Getica, 231).
Tregemmerezh (yezhoniezh)
Daoust ha ma ne vez ket implijet e brezhoneg (d.s. implij ar verb "ober" evel un anv-kadarn; "un ober" = "un dra a vez graet"), e vez stank pe stankoc'h yezhoù 'zo, en o zouez, da skouer e saozneg:
Burgondia
Levezon war an Impalaeriezh
E 456 e teuas a-benn ar Vurgonded da vrasaat o zachenn en ur varc'hataat gant uhelidi roman ar vro hag e 457 e kasas kuit Ricimer Avitus eus an tro da lakaat Majorianus en e lec'h. Diaes da gontroliñ e oa Majorianus, avat, ha muntret e voe gant Ricimer e 461.
Tregemmerezh (yezhoniezh)
Amsklaer eo an diforc'h etre ar dregemmerezh diouzh un tu hag ar c'hemm arc'hwel diouzh an tu all.
Burgondia
Levezon war an Impalaeriezh
Dek vloaz diwezhatoc'h e lazhas Ricimer - a oa mab-kaer Anthemius neuze - e dad-kaer asambles gant Gundobad. Dibennañ a reas Gundobad an impalaer ha lakaat Olybrius en e lec'h. Nebeut amzer goude se e varvas Ricimer hag Olybrius hag en erlerc'hiañ a reas Gundobad war a seblant.
Gwanaat a reas levezon ar Vurgonded war an impalaeriezh avat, ha diroueet e voe Glycerius, an impalaer anvet gant Gundobad, gant Julius Nepo. Distreiñ a reas Gundobad da vBurgondia ha rannet e voe ar vro etrezañ hag e vreudeur Godigisel, Chilperic II, ha Gundomar I.
Startadur ar rouantelezh
Hervez Gregor Teurgn e oa un brezel diabarzh e Burgondia goude distro Gundobad. Muntrañ a reas hemañ e vreur Chilperic hag e wreg hag e verc'hed en-defe harluet. War-dro 500 tra m'edo Gundobad o vrezeliñ ouzh Hlodwig Iañ e vefe bet trubardet gant e vreur Godegisel a vefe bet kevreet gant ar Franked. Godegisel ha Hlodwig o-defe faezhet Gundobad kent sezizañ anezhañ en Avignon. Gouestl e vefe bet Gundobad da sevel un arme arall ha aloubiñ a reas Vienne m'edo Godegisel hag e zalc'hidi. Lazhet e vefe bet Godegisel ha da roue nemetañ ar Vurgonded ez eas Gundobad, ar pezh a dalvez e oa marv Gundomar dija, hag-eñv n'anavezer ket pegoulz ha penaoz e oa bet c'hoarvezet.
Gant Hlodwig e tifachas Gundobad war a seblant, estreget ma voe rediet da vont d'e waz, rak seblantout a ra ar Vurgonded bezañ skoazellet anezhañ en o stourrm a-enep Vizigoted Alarig II e 507.
E-pad ar brezel diabarzh 483-501 e krogas Gundobad da genaozañ ul lezennaoueg, al Liber Consitutionum sive Lex Gundobada. An darn gentañ a oa levezonnet gant hini ar Vizigoted, met an hini eil, skrivet goude ma oa bet aet d'ar roue nemetañ a zo orineloc'h.
Emglev Pariz (1783)
Emglev Pariz (1783) etre ar Stadoù Unanet ha Rouantelezh Breizh-Veur a lakas un dermen da Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet. D'an 3 a via Gwenholon 1783 e voe sinet.
Burgondia
Fin ar rouantelezh
Ar brezel a gendalc'has betek 534 pa voe faezhet ha lazhet Gundomar gant ar Franked ha disrannet e voe rouantelezh ar Vurgonded etre an teir rouantelezh frank.
Gipsy Kings
Ar Gipsy Kings zo ur strollad sonerezh jipsian diwar div familh eus Montpelhièr (ar re vBaliardo) hag eus Arle (ar re Reyes). E-pad un dro birc'hirinañ da Saintes Maries de la Mer er bloavezhioù 1970 e reas Tonino, Paco ha Diego Baliardo, mibien-vihan Manitas de Plata, anaoudegezh gant o c'hendirvi Nicolas, Canut ha Paul Reyes, mibien José Reyes.
Bamboleo ha Djobi Djoba, produet gant PEM e 1987, a reas berzh e Frañs hag er bed a-bezh. E-pad an ugent vloaz war-lerc'h e reas ar Gipsy Kings kement a droioù ar bed hag en o red-micher.
250px|thumb|right|Abadenn eus ar strollad
A-hend-all en em ouestlont er stourm evit anaoudegezh gouennlazh o fobl kaset da benn gant an Nazied da vare an Eil Brezel Bed.
Kenlabour
Ar Gipsy Kings o deus kenlabouret gant meur a arzour :
Teulfilm
"Tierra Gitana" Hart PERRY (1996) : an teulfilm-se a daolenn istor ar Gipsy Kings adalek ar bloavezhioù 1950 e fabourzhioù Arle betek bremañ e salioù er SUA.
Sonadegoù
"Live at the Royal Albert Hall" (1989) : abadenn filmet e-pad o tro-dro ar bed kentañ war-lerc'h o albom Gipsy Kings.
"Live au Zenith de Paris" (1990) : n'eo ket bet kenwerzhet. Tu zo gwellet tennadoù war youtube. Sonadeg enrollet e miz Genver 1990 e Zenith Paris e-pad troiad an albom Mosaïque.
"US Tour 1990" Freddy HAUSER (1991) : sonadeg aozet e miz Gouere 1990 er Greek Theatre e Los Angeles e-pad troiad albom Mosaïque.
"Live at Wolf Trap" (1996) : n'eo ket bet lakaet e gwerzh. Sonadeg enrollet er Wolf Trap e Washington e 1995. Gwelout a c'haller tennadoù en teulfilm Tierra Gitana. Un nebeud eiladoù ral a dremen.
"Live at the Kenwood house of London" (2005), video enrollet e-pad troiad an albom Roots.
A bep seurt
"Fuego! The videos" (1990) : kendastumad klipoù
Renadenn dra
Implijet e vez an termen-mañ, diwar levezon ar yezhadur gallek, evel pa vije heñvelster gant an termen renadenn eeun.
Koulskoude, hervez ar yezhadur rik ez eo strishoc'h, ha sklaeroc'h, an termen renadenn eeun a c'heller enebiñ ouzh renadenn dieeun.
Herman II Swabia
Herman II († 4 a viz Mae 1003) a oa dug Elzas ha dug Swabia eus 997 betek e varv en 1003, war-lerc'h marv e dad. Mab e oa da Konrad Iañ Swabia ha da Richlinde, a oa merc'h d'an impalaer Otto Iañ.
E 1002 e klaske bezañ impalaer santel hag e kemeras kêr Strasbourg a oa savet an eskob Wizelin a-du gant Herri III Bavaria, dug Bavaria. Rannet e voe Elzas ha Swabia gant Herri evit galloud derc'hel an dugelezh.
Dimeziñ a reas Herman da Gerberga Bourgogn. Pemp bugel o doe:
Kanton Kastell-Nevez-ar-Faou
Kanton Kastell-Nevez-ar-Faou a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.
Teos (kêr)
Teos (Τέως e gregach) a oa ur gêr en Henamzer en arvor Ionia, en hanternoz da Efesos. Hiziv eo anvet Sığacık e turkeg.
Kanton Kastell-Nevez-ar-Faou
Kumunioù
Kanton Kastell-Nevez-ar-Faou a yae 10 kumun d'ober anezhañ :
Mont-Saint-Guibert
Mont-Saint-Guibert ( e walloneg: Mont-Sint-Gubiet) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Brabant Wallonia.
Liberia
Liberia zo ur stad vihan e kornôg Afrika, war aod ar Meurvor Atlantel. Emañ etre Sierra Leone er gwalarn, Ginea en hanternoz hag Aod an Olifant er reter.
Istor
Savet e voe ar stad-se gant tud bet sklaved er Stadoù-Unanet ha bet dieubet en. Adalek 1822 e teuas an dud-se eus Amerika d’ober o annez eno, gant skoazell gouarnamant ar Stadoù-Unanet. Savet e voe ar stad nevez e 1847 ha roet e voe dezhi an anv ‘’Liberia’’ da lavaret e oa ‘’bro an dud dieub’’. Met an darn vrasañ eus annezidi ar stad nevez oa tud genidik eus Afrika, hag an dud deuet eus ar Stadoù-Unanet ne oa nemet un niver bihan anezho.
Nevesoc’h zo he deus gouzañvet Liberia diwar brezelioù diabarzh (1989-1996 ha 1999-2003) o deus kaset kuit miliadoù a dud eus o zi hag o deus distrujet an armerzh, diazezet dreist-holl war an ezporzhiañ houarn ha diamantoù.
Rannoù melestradurel
thumb|left|Kontelezhioù Liberia
RSS Moldavia
Unan eus republikoù diazez an Unaniezh Soviedel oa Republik Sokialour Soviedel Moldavia (Moldoveg (roumaneg, lizherennoù kirillek: Република Советикэ Сочиалистэ Молдовеняскэ; lizherennoù latin a-vremañ: Republica Sovietică Socialistă Moldovenească).
Chişinău e oa kêr-benn ar Republik soviedel-mañ, anavezet ivez gwechall dindan an anv Kichinev.
Unan eus Republikoù diazez an Unaniezh Soviedel e oa bet etre 1940-1941 ha 1945-1990.
Strollad evit Adnevezadur ar Vammvro
Strollad evit Adnevezadur ar Vammvro (spagnoleg Partido Renovación Patriótica]] a oa ur strollad politikel krouet e Honduras e 1990 pa vodas un nebeud aozadurioù eus an tu-kleiz pellañ evel ar Fuerzas Populares Revolucionarias Lorenzo Zelaya ha tud eus Strollad Komunour Honduras. E 1992 en em veuzas e-barzh Strollad an Unvaniezh Demokratel.
RSS Moldavia
D'an 12 a viz Here 1924 e oa bet krouet gant an Unaniezh Soviedel Republik Soviedel Sokialour Emren (RSSE) Moldavia evel ur rann eu RSS Ukraina etre ar stêrioù Dniester ha Buog.
Strollad evit Adnevezadur ar Vammvro
https://it.wikipedia.org/wiki/Partito_di_Rinnovamento_Patriottico
RSS Moldavia
Abalamour d'ar Feuremglev Molotov-Ribbentrop sinet etre an Unaniezh Soviedel hag Alamagn e teuas da vezañ takadoù Roumania er reter d'ar stêr Prout dindan kontroll URSS, ha neuze en hañv 1940 e oa bet krouet a-nevez RSS Moldavia d'an 2 a viz Eost 1940.
Dindan beli an Unaniezh Soviedel e veze klasket lakaat ar moldaveg da vezañ disheñvel diouzh ar roumaneg ha skrivet e veze gant lizherenneoù kirillek.
D'an 23 a viz Mae 1991 e kemmas anv ar vro da zont da vezañ Republik Moldova ha disklêriañ a reas he dishualded diouzh an Unaniezh Soviedel d'ar 27 a viz Eost 1991.
Er penn-kentañ e oa bet klasket en em unvaniñ ouzh Roumania bet bec'h a zo abalamour da Dreuznistria abaoe 1992.
Gisela Swabia
Dimezioù ha bugale
Teir gwech e timezas.
Sevel a reas he div nizez Sofia Bar ha Beatris Loren pa varvas o breur Frederig III Loren da 13 vloaz.
He bugale
Gisela ha Bruno o doe pevar bugel:
Gisela hag Ernest o doe daou vab:
Gisela ha Konrad o doe tri bugel:
1585
Diwar-benn bloavezh 1585 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1585
Skanteg du
Ar skanteg du (Gobius niger) a zo ur pesk mor hag a vev er meurvor Atlantel hag er mor Kreizdouar.
Ɑ (lizherenn)
Ul lizherenn latin ispisial eo ɑ, implijet evit skrivañ an noufieg.
Implijet e vez ivez al lizherenn vihan gant ar Lizherenneg Fonetikel Etrebroadel evit ober diouzh treuzskrivadennoù fonologel pe fonetikel.
Santa Bárbara
Santa Bárbara (pe Santa Barbara en Italia, hag e stumm saoznekaet SUA), zo un anv santez hag un anv-lec'h spagnolek, portugalek, hag italianek.
Gesalatz
thumb|250px| Sede pelec'h emañ Gesalatz e [[Nafarroa.]] Gesalatz (stumm euskarek ofisiel; Guesálaz hervez ar stumm spagnolek kenofisiel) zo ur gumun e kornôg Nafarroa en Euskal Herria.
Black Panther Party
Ar Black Panther Party (Strollad ar Banterenn Zu), pe BPP, a veze graet anezhañ Black Panther Party for Self-Defense e penn kentañ, hag anavezet evel ar Black Panthers, a oa ur strollad politikel dispac'hel afroamerikan eus SUA, krouet en Oakland, e Kalifornia, e miz Here 1966 gant Huey P. Newton, Bobby Seale ha David Hilliard. Awenet e oant gant menozioù Malcolm X met tostoc'h e oant d'an tu-kleiz pellañ hag ar varksouriezh, ha ne oa ket dedennet ar strollad gant ar relijion.
En e varr edo ar Black Panther Party e 1970, 68 burev en devoa e kêr, ha milieroù a izili. Goustadik e oa kroget da vont da get memestra en dek bloavezh da-heul. Da gentañ e oa bet kroget pennoù bras ar strollad da vezañ louzet gant ar mediaioù brasniver, goude-se e oa aet da get, koulz lavarout, harp an dud. A-benn ar fin e oa en em gavet e unan ar strollad hep harp. Savet e oa bet cheu e-touez pennoù ar strollad, awenet dreist-holl gant an oberiadur polis COINTELPRO, aozet gant an FBI. Spurjet e oa bet izili ha lod all e oa bet dic'hoanaget. Da get ez eas ar strollad abalamour d'an disemglevioù diabarzh ha d'al labour graet gant ar FBI evit e zistrujañ o plantañ reuz ennañ a-drugarez da ditourerien ha poliserien e-touesk ar Black Panthers.
New Black Panther Party
Krouet eo bet e 1989 ur Black Panther Party nevez (New Black Panther Party), diwar Nation of Islam, dekvloaziadoù war-lerc'h e oa aet ar strollad kentañ da get. Neoazh e voe lavaret gant Black Panthers kozh n'en deus ar strollad-se netra da welout gant Black Panther Party orin. Oberiant e seblant bezañ ar strollad nevez en Europa. Stellio Capo Chichi, graet anezhañ Kemi Seba, eo da skouer e « vinistr galleger » e Frañs.
Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet
Ar brezel a oa bet awenet evit an darn dre ar c'hoant gant poblañsoù an trevadennoù da dalañ ouzh tailhoù nevez hag uhel a oa bet votet gant Parlamant Bro Saoz. An emsaverien chomet hep bezañ selaouet a grogas gant boycott.
Red an darvoudoù
1781
Tema (yezhoniezh)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen tem (saoz.: topic pe theme) evit ober dave d'un elfenn resis eus al lavarenn m'emeur o komz diwar he fenn.
Ur wezh bet meneget e teu an tema da vezañ "kozh keloù", da lâret eo ur stlenn gouvezet dija, da skouer:
Tema a reer eus an elfenn er frazenn ma vez termenet ganti ar pezh emeur o kaozeal diwar e benn ha rema a reer ouzh ar prezegad ha vez deskrivet gantañ.
Ret eo ivez ober an diforc'h etre tema frazennel (saoz. sentence-level topic) ha tema prezegennel (saoz. discourse-level topic). Da skouer:
Amañ eo bet termenet un tema prezegennel er frazenn gentañ (ti Mikael). En eil frazenn, avat, eo bet termenet un tema frazennel (dezhañ = Mikael). Ne gemm ket an tema prezegennel avat hag a-drugarez da se e komprener diouzhtu da betra e ra dave ar frazenn diwezhañ.
Meur a doare ez eus a yezh da yezh evit diskwel pegoulz eo bet kemmet an tema, da skouer e brezhoneg:
1212
Diwar-benn bloavezh 1212 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Tema (yezhoniezh)
E yezhoù all, avat, evel ar japaneg e vez implijet gante ur framm tema-rema ma vez merket atav un tema nevez dre implijout elfennoù arbennik, dreist-holl merk an tem, al lerc'henn (saoz. postposition), は wa.
1212
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1212
Tema (yezhoniezh)
Talvoudus eo merkañ an tema evit gallout ober hep rankout e adlâret gwezh ha gwezhall dre ma c'hell bezañ implijet raganvioù en lec'h temoù bet meneget dija e meur a yezh. Gant yezhoù amraganvelek evel ar japaneg avat e vezont diverket hepmuiken ha rankout a ra o c'hompren dre dielfennañ ar c'henarroud.
Aerope
Aerope (Ἀερόπη e gregach) a oa merc'h da Gatreüs, roue Kreta, ha merc'h-vihan Minos e mojennoù Hellaz kozh. Dimeziñ a reas da Atreüs, roue Mykenai. Mamm e oa da Venelaos ha da Agamemnon, brudet dre an Ilias.
Kreta
He zad Katreüs a oa bet diouganet dezhañ e kollfe e vuhez abalamour da unan eus e vugale. Ur c'hoar all dezho, Apemosyne, hag he breur Althemenes, o doa klevet anv eus an diougan, hag o doa kuitaet Kreta da vont da Rodos.
Un deiz e kavas Aerope en ur gwele gant ur sklav, ma roas Aerope, hag he c'hoar Klymene war un dro, da Naoplios, a oa da veuziñ anezho, pe d'o gwerzhañ en estrenvro. A-benn ar fin ne voe ket lazhet Aerope, ha dimeziñ a reas da Atreüs, mab da Belops, roue Mykenai; hervez Euripides e timezas da b-Pleisthenes.
Mykenai
Roet e oa Aerope gant Naoplios en eured da Atreüs, pe da b-Pleisthenes, mab Atreüs, ha genel a reas Agamemnon ha Menelaos, ,. Hervez ar vojenn, ma oa Pleisthenes a oa tad Agamemnon ha Menelaos, Aerope a euredas Atreüs goude e varv, hag he daou vab, a oa maget gantañ. Sellet e vez oute evel mibien Atreüs.
Aerope, avat a oa desevet gant Thyestes, , , ,.
Prometet en doa he fried Atreüs aberzhiñ e wellañ oan da Artemis. Nemet pa gavas un oan aour e kavas gwell e virout, ha terriñ e bromesa: reiñ a reas al loen da Aerope da guzhat.
Aerope ne veze ket feal d'he fried, ha kousket a rae gant he breur-kaer Thyestes. Reiñ a reas an oan dezhañ. Atreüs en doa asantet da ginnig Thyestes e teuje roue Mykenai an hini a oa an oan aour en e gerzh. Evel se e teuas Thyestes da vezañ roue.
Atreüs a gemeras ar gurunenn en-dro a-benn ar fin o touellañ Thyestes en un doare damheñvel (s.o. Atreüs) ha kevezerezh an daou vreur, ul lodenn eus mallozh Tantalos, a gendalc'has d'ober e reuz war an daou rummad en o goude (s.o. Agamemnon hag Orestes).
Nominativel-akuzativel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen nominativel-akuzativel pe akuzativel hepmuiken evit komz eus ur yezh ganti ur steudadur morfologel-kevreadurezhel a verk en he morfologiezh ha/pe en he c'hevreadurezh arguzenn bennañ ur verb amtranzitivel (S: rener) en un doare heñvel ouzh graer ur verb tranzitivel (A), disheñvel merkadur o-daou diouzh un tu neuze diouzh hini arguzenn amskouer ur verb tranzitivel (O: renadenn), da lâret eo:
nominativel-akuzativel|left
S = A ; O/P disheñvel
Er yezhoù gante ur sistem morfologel anvet troadoù e vez merket ar renadenn eeun hervez reolennoù ar troad akuzativel ha rener ar frazenn hervez an troad nominativel.
Setu ur skouer tennet diwar an alamaneg:
Der Mann kam. "An den a deuas" Der Mann sah den Jungen. "An den a welas ar paotr"
Merket e vez amañ an nominativel gant ar ger-mell gourel unander 'der' pa vez rener ar frazenn ha gant stumm akuzativel ger-mell gourel unander 'den' pa denn da renadenn eeun en eil frazenn tranzitivel.
Ahendall, er yezhoù na implijont ket seurt sistemoù morfologel e vez merket an hevelep diforc'h hervez urzh an elfennoù er frazennoù. E saozneg, da skouer, e teu rener ar frazenn dirak ar verb hag an renadenn eeun da heul.
Brean-ar-c'harzh
Ar brean-ar-c'harzh a zo un evn greundebrer, Emberiza cirlus an anv skiantel anezhañ.
Doareoù pennañ
Kan enrollet e Devon
Annez
Eus Kembre ha reter Bro-Saoz da Mor Kreizdouar (Korsika ha Sardinia) hag Afrika an Norzh.
Kored (pobl)
Goude ma oa bet trec'h warne gant ar Vasaed purko er bloavezhioù 1870 e tec'has kuit ar Gored eus o douaroù orin betek biz Kenya ma oant bet tapet ha lakaet da sklaved gant ar Somalied.
Roberto Bolaño
Roberto Bolaño pe Roberto Bolaño Ávalos (Santiago de Chile, 28 a viz Ebrel 1953 - Barcelona, 14 a viz Gouere 2003) zo ur skrivagner ha barzh chileat, unan eus re vrudetañ e vro ha Kreisteizamerika.
Kored (pobl)
Dieubet e oant bet gant lu Breizh-Veur da diwezh an XIXvet kantved met kollet e oa bet neuze o yezh vaek orin ha troet e oant holl war ar somalieg.
Roberto Bolaño
E vuhez
Pa oa deuet da vevañ da Vec'hiko adalek 1968 e tistroas da Chile da vare taol Pinochet en 1973. bac'het e voe ur pennad. Distreiñ a reas da Vec'hiko en 1974 avat.
Kored (pobl)
Divroet e oa bet adarre en eil hanterenn eus an XXvet kantved goude ma oa bet kollet o saout gante ha bremañ emaint o chom war enezenn Lamu.
Roberto Bolaño
E vuhez
War-dro dibenn ar bloavezhioù 1970 ez eas da chom da Gatalonia, ma reas meur a vicher, marc'hadour bravigoù, diwaller-noz en un dachenn-gampiñ
Prizioù
Priz Herralde en 1998 ha priz Romulo Gallegos en 1999.
Oberennoù
Troet eo bet e oberennoù e meur a yezh, met n'eus netra c'hoazh e brezhoneg.
Koreg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù nilotek ar reter eo ar c'horeg, komzet gwechall gant ar Gored e Kenya.
Ur yezh varv an hini eo.
Lamp Aladdin
E-barzh Levr ar mil nozvezh hag unan emañ Lamp Aladdin, ur gontadenn eus ar re vrudetañ anavezet ivez evel Aladdin pe al lamp burzhudus
Piv eo Aladdin ?
Un dudenn eus lennegezh arabek Siria eo. Deuet eo an anv eus an droienn arabek علاء الدين Alā' ad-Dīn, d-l-e "haelded a feiz". Staget eo bet ouzh an dastumadenn Ar mil nozvezh hag unan gant an troer Antoine Galland.
Petra eo an istor ?
Evel an holl gontadennoù ez eus doareoù disheñvel da echuiñ anezhi. Gant Aladdin e vez lavaret e teuas pinvidik peogwir e vestronias e lamp. Distoet, ar mestr a bren al lamp diwar pried Aladdin evit traoùigoù. Dav eo da Aladdin kaout tro ennañ a-benn trec'hiñ an den fallakr. En un doare all e koll al lamp abalamour ne vestroni ket anezhi ha pep tra ivez.
Ur film zo bet savet gant Walt Disney e 1992: Aladdin.
Sofia Bar
Merc'h e oa da Frederig II Loren, kont Bar ha dug Lotaringia Uhel, ha da v-Matilda Swabia.
Pa varvas he breur Frederig III Loren en e 13 vloaz e voe kemeret Sofia hag he c'hoar Beatris Loren gant o moereb Gisela Swabia, a oa pried an impalaer Konrad II.
Treveneg
Treveneg a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Oueloù, hag e departamant Aodoù-an-Arvor.
Otto von Bismarck
Otto Eduard Leopold von Bismarck-Schönhausen, kont Bismarck-Schönhausen, mael (priñs) Bismarck, dug Lauenburg (ganet d'ar 1añ a viz e Schönhausen, ha marv d'an 30 a viz Gouere 1898 e Friedrichsruh bei Aumühle) a voe ur politikour hag un den-a-Stad alaman. Etre 1862 ha 1890 e oa kentañ ministr Prusia, Bundeskanzler des Norddeutschen Bundes ("Kañseller Kengevread Alamagn an Norzh") etre 1867 ha 1871. Hag ac'houde 1871 betek 1890 e voe Reichskanzler des Deutschen Reiches ("Kañseller Impalaeriezh Alaman"), lec'h ma en doe ur galloud kreñv-meurbet war istor Europa. Bismarck eo hini en deus lakaet ar stadoù alaman da vout unaniet en un impalaeriezh kreizennet gant ur framm melestradurel a chomas betek hiriv an deiz. Ur reizhiad leveoù dre ret evit al labourerien a voe krouet gantañ.
Da gentañ e oa un diplomat evit parlamant ar c'hengevread alaman etre 1851 ha 1862 hag e voe e darempred gant Frañs ha Rusia. E-kerzh an tabut a dremene e parlamant Prusia, e voe anvet Ministr kentañ gant ar Roue Wilhelm Iañ e 1862. E-pad e emgann a-enep ar frankizourien e tiskoulmas ar bec'h etre Prusia hag Aostria-Hungaria hag o c'hourlakaas mestrerezh prusian war ar bed german a-bezh. Ar Brezel Gall-Prusian eus 1870 a voe renet gant Bismarck hag e drec'hded a zegasas krouidigezh an Impalaeriezh Alaman.
Ur politikour mirour e voe ha stourm a reas a-enep al luskad sokial-demokratel. Meur a strollad a voe berzet gantañ er bloavezhioù 1880.
Ƨ (lizherenn)
Ul lizherenn latin ispisial eo Ƨ, ƨ bet implijet evit skrivañ ar djangeg (zhang) etre 1957 ha 1986.
Gouhin
Gouhin, forzh a reer eus ar ganol a gas eus ar c'hourzh d'ar grozh en ardivink-genel ar bronnegezed.
Ƨ (lizherenn)
Awenet e oa bet stumm al lizherenn-mañ gant hini ar sifr 2.
Gouhin
Lodenn diavaez ardivink-genel ar maouezed eo ar c'hourzh, e lodenn ziabarzh o vezañ ar gouhin. Al lienenn-gourzh a ra an disparti etrezo a-wechoù. Lampreet gant an ellig p'emmañ eñ e sonnadur.
Ƨ (lizherenn)
Implijet e veze evit merkañ an donenn skrivet [˧] hervez al Lizherenneg fonetikel etrebroadel hag abaoe 1986 e vez implijet al lizherenn z en he lec'h.
Gouhin
Kargoù ar gouhin
Kargoù ar gouhin eo :
São Pedro
São Pedro zo un anv-lec'h portugalek, kar d'ar Sant-Pêr brezhonek.
Ȣ (lizherenn)
thumb|right
Fañch Kerrain
Fañch Kerrain, ganet e 1938 e Kamlez, e Treger, zo bet kelenner prederouriezh e Kintin, Lannuon hag e Lise Diwan. Skrivet en deus pennadoù diwar-benn ar brederouriezh e-barzh Aber, Barr-Heol, Imbourc'h, Al Liamm, Pobl Vreizh hag Al Lanv. Priz Langleiz a zo bet roet dezhañ e 2014 evit e levrioù prederouriezh deuet er gouloù e 2013.
Bugaleaj ha yaouankiz
Brezhoneger a-vihanik eo, ha graet en deus e studioù e skolaj Sant-Jozef e Lannuon. Echu gantañ e studioù eil derez, e oa aet da gloerdi bras Sant-Brieg e-lec'h m'en doa graet pemp bloaz studi da vont da veleg. Goude-se e oa bet kaset da Angers d'ober studioù war ar brederouriezh e-ser bout beleg.
Ȣ (lizherenn)
E-touez meur a ereadur all, alies a-walc'h e veze implijet un arouezenn ispisiel en dorn-skridoù e gresianek bizantek evit ober diouzh ar ar ger καί "ha(g)", skrivet Ȣ, da lâret eo un omikron (o) gant un upsilon (υ) war c'horre.
Fañch Kerrain
Bugaleaj ha yaouankiz
Echuet gantañ e studioù e 1966, e voe anvet da gelenner e kloerdi bihan Kintin, e-lec'h ma kelennas e-pad tri bloaz a-raok bezañ anvet e lise Bossuet e Lannuon. Un nebeud bloavezhioù goude e tilezas ar velegiezh hag e timezas gant Colette Vincent, hi ivez kelennerez war ar brezhoneg. E bloavezhioù diwezhañ e vuhez vicher e voe kinniget dezhañ mont da gelenn ar brederouriezh e brezhoneg da Lise Diwan er Releg-Kerhuon betek ar bloaz 2000 pa 'z eas war e leve.
Ȣ (lizherenn)
Awenet e oa bet gantañ ul lizherenn latin ispisial skrivet Ȣ, ȣ implijet gwechall evit skrivañ ar son [u] en algonkeg. Bremañ avat e reer kentoc'h gant an divc'hrafenn ou.
Fañch Kerrain
Bugaleaj ha yaouankiz
Merket don e oa bet, pa oa e skolaj Sant-Jozef, gant ur beleg desket-bras ha speredet, an aotrou Pêr Bourdellez hag en doa digoret e spered dezhañ war gudenn Vreizh. Diwar e levezon ez eo deuet da vezañ ur broadelour breizhat. Kemeret en deus perzh da gentañ en aozadurioù sevenadurel. Adalek ma voe diazezet Skol an Emsav gant Youenn Olier e 1970, e labouras e-barzh ar framm-se betek ar bloaz 1975. Met ne oa ket gwell blijet gant ar spered kleizelour hag enep-broadelour a oa en em silet en aozadur da heul dispac'h Mae 68.
Ȣ (lizherenn)
Gant al lizherenneg kirillek e veze implijet un ereadur damheñvel ivez: Ѹ (ouk).
Fañch Kerrain
Skol an Emsav ha goude
Diwezhat a-walc'h ez eo en em lakaet da skrivañ. Evitañ da vezañ aet a-du gant ar re yaouank e-barzh Skol an Emsav, pa oa c'hoarvezet an disparti, en doa miret darempredoù mat gant Youenn Olier avat. Goude bezañ savet ur pennad enep ar strukturouriezh er gelaouenn Imbourc'h, pa oa an ideologiezh-se o ren er bloavezhioù 70, Youenn Olier a zalc'has warnañ, kement ha ken bihan, ma skrivas reoliek ur pennad war an temmad-mañ-temmad adalek 1985.
Ar pep pouezusañ eus e labour a gaver eta er gelaouenn Imbourc'h, war-bouez, marteze, ez int chomet da louediñ enni. Youenn Olier a felle dezhañ stourm evit ar feiz kristen hag, abalamour da se, embann da gentañ ar pennadoù relijiel. Evit Fañch Kerrain ez eus ur brederouriezh kristen, hogen diazezet eo war ar poell ha neket war ar feiz, petra bennak ma c'hall ergerzhout kement tachenn a zo, zoken hini ar relijion. Goude marv Youenn Olier, e kendalc'has da skrivañ pennadoù a bep seurt war Al Liamm, Al Lanv ha nevez 'zo war Aber.
Bez' emañ e penn Unvaniezh Bro-Dreger hag Eñvor Roparz Hemon. Bez’ ez eo ivez sekretour Skol Ober. E 2013 ez embannas daou levr a brederouriezh : Prederouriezh pe philo-sophia ha Keal Doue war-lerc'h Auschwitz.
Pennadoù
Teir lodenn a gaver en e bennadoù :
Ergativel-absolutivel
ergativel-absolutivel|left
Er yezhoù a seurt-se ez eo rener ar frazenn a verv merket hervez reolennoù morfologiezh ar yezh-se, keit ha ma chom hep merk morfologel ebet pa vez rener ur verb amdranzitivel. Ne vez ket merket ivez renadennoù ar frazenn.
Setu ur skouer tennet eus an euskareg:
'Ni gizon naiz' Me'zo un den ('ni': absolutivel)
'Nik dut diru' Me am eus arc'hant ('ni': ergativel)
Sulieg
Sulieg a zo ur gumun eus Breizh e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Ardamezioù
En glazur, e bont loc'han ouzh lezioù, skoret gant un dredeenn kommek, an hol en argant; e gab en argant karget gant un delienn loa-zour geotet hebiaet gant div brizhenn erminig en sabel.
Aozerien ː A. Gamuchaud & M. Pressensé. Kuzul ar Gumun, 5 a viz Meurzh 1981.
Odo
Rouaned ha priñsed
Anv meur a briñs pe roue frank eo bet.
Hag ivez:
Vangidae
Vangidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1831 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855), Vanga ar genad skouer anezhañ.
Diouzh Doare 9.1 an IOC World Bird List ez a ur genad golvaneged warn-ugent d'ober ar c'herentiad :
Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)
O c'havout a reer e Madagaskar evit an darn vrasañ anezhe ; n'eus spesad ebet aet da get (†) en o zouez.
Coffeeshop
En ur c'hoffeeshop e c'haller kavout betek 20 seurt kanab disheñvel : geot sec'h pe rousin. War-dro an tri c'hard eus ar pezh a vez gwerzhet a vefe produet en Izelvroioù.
Reolennoù
Ar vaered a c'hall embann skridoù-embann a-benn strishaat ar reolennoù-se : krennañ an eurvezhioù-digeriñ,goulenn ma vo bihanoc'h evit 500 g ar stock, goulenn ma ne vo coffeeshop ebet e kreiz-kêr hag all. N'eo ket diouzh lezenn ar pourveziñ ha degemeret e vez memes tra, rak ul lodenn eus politikerezh an Izelvroioù evit a sell an drammoù eo.
Androgeos
Androgeos (Ἀνδρόγεως e henc'hresianeg) a oa ur mab da Vinos, roue Kreta, ha d'e bried Pasifae, e mojennoù Hellaz kozh. Tad e oa da Sthenelos.
Ar vojenn
E-pad c'hoariadegoù bras e veze trec'h Androgeos atav. Kann a savas etrezañ ha tud yaouank eus kêrioù Aten ha Megara, en o zouez Aigaios, roue Aten, ma voe lazhet Androgeos. Brezel a voe etre Aten ha Kreta, ha trec'h e voe Minos. Dre gastiz neuze e rankas tud Aten kas un toullad yaouankizoù, seizh paotr ha seizh plac'h, bep bloaz da Greta da vout debret gant ar Minotaor.
Kement-se ne baouezas nemet pa voe lazhet ar Minotaor gant Theseüs.
Androgeüs
An anv Androgeüs zo bet graet, dre fazi, eus ar roue brezhon Mandubracius.
Brean melen
Ar brean melen, pe plouz-kerc'h, a zo un evn bihan, Emberiza citrinella an anv skiantel anezhañ.
Doareoù pennañ
War-dro 16-17 cm sav zo dezhañ, war-dro 26-27 cm a ampled hag etre 20 ha 35 g a bouez. Melen rizennet gant glas-gell eo penn ar par.
Neizhiañ a ra diwezhat : e miz Ebrel pe e penn-kentañ miz Mae. Tri pe bevar vi a vez dozvet gant ar barez.
Agua Caliente
Agua Caliente (pe Aguas Calientes, pe Aguascalientes) zo un anv-lec'h spagnolek, a dalv kement ha dour tomm, hag a zo anv meur a lec'h.
Brean melen
Annez
Bevañ a ra al labous dreist-holl en Europa.
Stevell
Ur stevell (anvet ivez tog-pich) a zo anezhañ ur gouin graet gant latex peurliesañ hag a vez lakaet war-c'horre ar c'halc'h evit ar baotred pe e diabarzh ar forzh evit ar maouezed. Savet eo bet ar ger diwar stev/steviañ a dalvez kement ha stouv/stouvañ ; daoust d'an div familh gerioù bezañ tost e-keñver an neuz hag ar ster, a orin disheñvel int.
Talvezout a ra ar stevell da vevenn fizikel a-benn mirout ouzh ar sper da frouezhusaat ar vi. Implijet e vez ar stevelloù ivez evit chom hep tapout meur a gleñved dre zarempredoù rev (SDR).
Doare-implij Ret eo goût eo ral-tre kaout kudennoù gant ur stevell (toullañ pe ruzañ kuit) pa vezont implijet mat.
Gant relijionoù zo, evel da skouer Iliz Katolik, e vez difennet ouzh an dud a gred enne implijout stevelloù.
Hervez ur studiadenn bet kaset da-benn e 2001study, implijout stevelloù a zo talvoudus-tre evit bihanaat ar riskl da dapout ur c'hleñved dre zarempredoù rev (SDR), da skouer:
Ħ
Ul lizherenn latin ispisial eo Ħ, ħ implijet gant ar malteg evit skrivañ ar son kensonennel [].
Artamidae
Artamidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned.
Ħ
Implijet e vez ivez al lizherenn vihan gant ar Lizherenneg Fonetikel Etrebroadel evit ober diouzh treuzskrivadennoù fonologel pe fonetikel.
Stevell
Daveennoù
<References/>
Artamidae
Diouzh Doare 6.1 an IOC World Bird List ez a pemp genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :
Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)
O c'havout a reer holl en Aostralazia.
Frank Lloyd Wright
Frank Lloyd Wright (8 a viz Even 1867, Richland Center, Wisconsin - 9 a viz Ebrel 1959, Phoenix, Arizona) zo ur savour stadunanat.
Stummadur
Goude bezañ studiet ha labouret en ajañs ur savour war un dro, en em stalias e Chicago e 1887. Eno e labouras evit ajañs savouriezh L. Silsbee ha da c’houde evit hini Adler ha Sullivan (1856-1924). Ar re-mañ a oa ezel eus skol Chicago, hag eno e labouras Wright war steuñvoù tiez hiniennel e-pad c’hwec’h vloaz. Eno ivez e tapas lod brasañ e skiant-prenet hag ul lodenn eus e awen. Mignon e voe da Sullivan, hag a gelennas kalz dezhañ. Trumm e paouezas o mignoniezh koulskoude, dre ma profite Wright eus e amzer vak evit krouiñ tiez war e gont. Difredet e voe neuze. Er memes mare e timezas gant Catherine Tobin. E 1889 ec’h amprestas 5000 dollar digant Sullivan a-benn lakaat sevel un ti en Oak Park. Ennañ ez eus ur puñs kreiz hag a zegas gouloù ha buhez e diabarzh an ti.
Unan eus diazezourien ar savouriezh a-vremañ
E 1893 e tizoloas ar savouriezh japanat dageñver un diskouezadeg. Plijet-bras e voe gant ar savouriezh-se, hag e kasas neuze lod brasañ e amzer o labourat war raktresoù savouriezh. Ur wech difredet gant Sullivan e krouas Wright e ajañs en Oak Park. Dindan un nebeud sizhunvezhioù e voe goulennet gantañ sevel un ti : ti Winslow e voe.
E 1894 e nac’has ar c’hinnig a voe graet dezhañ gant ar savour Burnham (1846-1912) : mont da studiañ ar savouriezh klasel e skol arzoù-kaer Pariz e-pad pevar bloaz da gentañ, hag e-pad daou vloaz e Roma da c’houde. En e vuhezskrid e skrivas Wright : ''“Gwelloc’h eo din bezañ dieub ha c’hwitout war ma zaol, ha bezañ droch, e-lec’h bezañ stag ouzh ur berzh boutin. N’eus tamm frankiz ebet ennañ... Sed aze tout.”'' (Buhezskrid, 1943)
Soñjoù war ar savouriezh
Hervez Wright ez eo pezhioù ur savadur evel organoù emren ur c’horf kempoell. Hervezañ ivez e rank ur savadur skeudenniñ kresk ur boud bev. Kement-se a zispleg ar c’has en doa Wright ouzh ar c’hêrioù bras evel Chicago hag ar fed ma ne save ket kalz a savadurioù e kêrioù bras.
Prairie houses
E 1897 e tispakas e zoare da vat, gant ar Prairie houses ("Tiez ar pradennoù"). Tiez en un tamm int, pe e meur a damm stag an eil ouzh egile, hag enframmet er gweledva dre ma’z int savet a-blaen. Wright a gemeras ivez redioù an hin e kont. Evit en ober ez ijinas leinoù uhelderioù disheñvel dezho, gant ar pal sklêrijennañ hag aveliñ ar salioù. A-fed nevezenti ec’h implijas ivez danvezioù hengounel (maen evit an talbennoù hag al leurioù) ha re nevesoc’h : betoñs ha dir a-benn derc’hel ar c’hlouedennoù, toennoù barr ha prenistri meur bras-tre. D’ar mare-se e oa pell-tre savouriezh Wright diouzh savouriezh klasel Europa, hag eñ a glaske e zoare, levezonet gant Sullivan.
Frank Lloyd Wright ha rakward Europa
E 1904 e tresas Frank Lloyd Wright al Larkin Administration Building hag a voe savet e Buffalo (New York). Aozet eo ar savadur tro-dro d’ur puñs kreiz sklêrijennet eus a-us, ha warnañ e sko pezhioù kement estaj a zo. Ar savadur a zigor neuze war e ziabarzh, en e greiz ur sal voutin vras. Dre implij ar maen hag ar brikennoù, ha dre sevel talennoù a-blaen, e tiskouezas Wright ez ae e breder dreist skoueriekadur ar skraberioù-oabl.
E 1909 e voe Wright e-kreiz ur prantad diaes, rak soñjal a rae dezhañ n’en doa mui mennozhioù. Mont a reas neuze d’en em staliañ en Europa. War zigarez ar veaj-se e kuitaas e wreg hag e vugale, hag e kasas gantañ Mamah Cheney, gwreg unan eus e bratikoù. Degouezhet en Europa e kejas Wright ouzh savourien rakward Aostria, Alamagn ha re an Izelvroioù, en o zouez Walter Gropius ha Mies van der Rohe (krouerien Bauhaus). E 1910 e lakaas embann ur portfolio anvet Wasmuth, ennañ e dresadennoù hag e raktresoù. Er memes bloavezh e voe diskouezet ul lodenn eus e oberennoù e Berlin.
E 1911 e tistroas da Wisconsin hag eno e krouas kumuniezh unvanus Spring Green. Eno, war un dachenn roet dezhañ gant e vamm, e lakaas sevel ur rummad savadurioù kumuniezhel, re diel ha re labour-douarel ivez. Taliesin eo an anv a voe roet d'ar savadurioù-se Taliesin. Eno en em stalias gant e wreg hag e zaou vugel. Div wech e voe devet an ti : ar wech kentañ e varvas seizh den, e wreg en o zouez. Bewech e c’houlennas Wright ma vefe savet an ti en-dro.
Taliesin West, spered ar gumuniezh
Evel ur bern Amerikaned all er mare-se e voe Wright entanet gant ar vuhez kantreer war hentoù ar Stadoù-Unanet. Pa grogas enkadenn 1929 en em gavas dilabour e Chicago. Mont a reas neuze war-zu Phoenix, gant ar pal digeriñ ur skol-savouriezh e Taliesin West. Un troc’h en e vuhez e voe : evel savour e felle dezhañ pederiañ war e berzh e-keñver kevredigezh ha talvoudioù Amerika. D’ar mare-se e voe abeget ar savouriezh, plas ar savouriezh hag ar savourien er gevredigezh. Hervez Wright e ranke ar savourien bezañ gouest da adframmañ kevredigezh Amerika. E 1928 ec’h ijinas ar ger « Usonia » : hervezañ e oa an uhelvennad demokratel a rankfe bezañ pal ar Stadoù-Unanet, da lavaret eo lakaat sevel tiez hiniennel marc’hadmat ha niverus-tre. Hiziv an deiz ez eo digor Taliesin d’ar weladennerien, hag ur roud eus spered kumuniezhel hag eus kelennadur Wright eo.
Kemm arc'hwel (yezhoniezh)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kemm arc'hwel (saoz: functional shift) pe kemm rummenn evit komz eus ar fed ma c'hell kemmañ arc'hwel pe karg ur ger bennak, da lâret eo e kemm e rummenn yezhadurel.
Da skouer e saozneg:
Amsklaer eo an diforc'h etre ar c'hemm arc'hwel diouzh un tu hag an dregemmerezh diouzh an tu all.
Ne degouezh ket alies moarvat er yezhoù evel ar brezhoneg implijet gante morfemoù deveradurel resis (lostgerioù, rakgerioù...) evit diskwel pe hini eo arc'hwel ur ger, da skouer:
Gerberga Bourgogn
Gerberga Bourgogn (* 965 pe 966; † 7 a viz Gouhere 1019), a oa merc'h d'an impalaer Konrad Bourgogn, lesanvet an Habask (Pacificus, e latin), a oa roue Bourgogn ivez, ha d'e eil gwreg, Matilda Bro-C'hall, hag a oa merc'h d'ar roue gall Loeiz IV. Nizez e oa d'an impalaerez Adelaid Bourgogn ha d'an impalaer Lotar Iañ, ha gournizez da Otto Iañ.
Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas div wech: Da heul he zad e voe he breur Rudolph (anvet ivez Ludolph) ha Bernhard (I).
Dimeziñ a eure da Herman II Swabia (marvet d'ar 4 a viz Mae 1003), dug Swabia. Pemp bugel a voe ganet :
Asambles gant he mab Hermann e krouas kouent Oedingen.
Verb unandranzitivel
Ar verboù unandranzitivel (saoz. monotransitive) o devez un arguzenn hepken a reer ar renadenn eeun anezhi, da skouer:
Dranse
Dranse zo un douranv a zo bet roet da veur a stêr, hag a c'hallfe bezañ keltiek pe rakkeltiek.
Banniel Kernev-Veur
Banniel sant Peran (Baner Peran e kerneveureg) a vez graet eus banniel broadel Kernev-Veur. Ur banniel du gant ur groaz wenn eo, pa oa banniel kozh Breizh unan gwenn gant an hevelep kroaz du. Hervez ar vojenn e vije bet dibabet an daou liv gant Peran pa welas staen teuz gwenn o tiverañ diouzh ar c'hailh du en e c'hovell. Kement-se a c'hoarvezas, evit doare, pa zizoloas ar staen er, a-raok bezañ lakaet da sant paeron ar vengleuzerien-staen. Evel-just e oa anavezet ar staen abaoe kantvedoù, ha kaset e veze ar metal-se eus Breizh-Veur da Arvorig gant moraerien vrezhon a-raok amzer Julius Caesar.
Dranse
Arguzenn
Ur stêr e sirk Émosson, e Suis, a zo anvet Nant de Dranse, pezh a dalvez :
Banniel Kernev-Veur
Orin
E gwirionez, den ne oar a-zivout orin banniel Kernev-Veur. Lod istorourien a lavar e oa eus ar banniel-se kent 1188, e Brezelioù ar Groaz. Ur pennad en Encyclopædia Britannica a embann e veze douget gant Kerneveuriz en Emgann Azincourt d'an, hogen kamm eo an dave roet, pa gas d'ur varzhoneg anvet Poly-Olbion bet embannet e 1612 gant ar Saoz Michael Drayton (1563-1631) ma skrivas e oa ur c'hrogad gouren kerneveurat war ar banniel en Azincourt.
Renadenn eeun
Ur verb unandranzitivel (saozneg : monotransitive) en devez ur renadenn eeun (merket gant lizherennoù druz izeloc'hik) nemetken hag a dalvez d'ar pezh a vez graet gant ar verb. Da skouer :
Ali Baba hag an daou-ugent laer
Unan eus ar c'hontadennoù brudetañ e-touez kontadennoù Levr ar mil nozvezh hag unan eo Ali Baba hag an daou-ugent laer (arabeg: علي بابا).
Renadenn eeun
Daoust ha ma vez graet ken alies all gant an termen renadenn dra eo kalz gwelloc'h ober gant an termen renadenn eeun rak damheñvel eo ouzh an termen yezhadurel all renadenn dieeun.
Ƽ (lizherenn)
Ul lizherenn latin ispisial eo Ƽ, ƽ bet implijet evit skrivañ ar djangeg (zhang) etre 1957 ha 1986.
Renadenn eeun
E brezhoneg
Strizh a-walc'h e vez urzh ar frazenn e brezhoneg. Goude ar verb e teu ar renadenn eeun a-raok ar renadennoù dieeun. Da skouer :
Ƽ (lizherenn)
Awenet e oa bet stumm al lizherenn-mañ gant hini ar sifr 5.
Ali Baba hag an daou-ugent laer
Troet eo bet gant Jakez Konan e brezhoneg.
Chahrazad
Chahrazad (perseg: شهرزاد Šahrzād; LFE: [ʃəˌherəˈzɑːd, -ˈzɑːdə]) eo anv ar gonterez e-barzh Levr ar mil nozvezh hag unan. Rouanez ha pried ar roue Chahryar eo-hi.
Atav e vez gevier ha troioù en danevelloù hag an holl danevelloù zo tro kavet gant Chahrazad ivez.
Banniel Kernev-Veur
Orin
Kentañ testeni skrivet a-zivout banniel sant Peran eo labour ar C'herneveurad Davies Gilbert (1767-1839) en e levr The Parochial History of Cornwall (1838) : Dre ma skrivas D. Gilbert e oa « gwechall » banniel sant Peran hini Kernev-Veur e ro da gompren e veze arveret a-raok 1838.
Chahrazad
Doganet e voe ar c'halif ha neuze e voe disfiz ha fulor ennañ a-enep an holl vaouezed. Touiñ a reas dimeziñ bemdez gant unan nevez ha houmañ lazhet an deiz war-lerc'h.
Evit ma echuas roll ar re varv e kinnigas Chahrazad bezañ pried ar c'halif. Ha tro enni e krogas da zibunañ un istor ha na voe ket echuet da veure. Reiñ a reas ar c'halif un nozvezh d'e bried ha nozvezhioù all evit gouzout fin un istor ha na echuas morse. Padout a reas an afer tri bloavezh, tri bugel a c'hanas Chahrazad. Keit ha ma troas kein ar c'halif d'e lavar: delc'her a reas Chahrazad gant he buhez. Red an oberenn
Frammet eo an danevelloù gant istor Chahrazad rak ur mell strollad istorioù kemmesk eo ar mil nozvezh hag unan gant kontadennoù empret an eil e-barzh eben. D'ar c'halif e lavar e vaouez istorioù, gant tudoù enno hag a zanevell un istor, o hini a-wezhioù ha fabloù ennañ.
Banniel Kernev-Veur
Orin
Un testeni all a weler en abati Westminster war ur werell bet diskuliet e 1888 e koun an ijinour kerneveurat Richard Trevithick (1771-1833). Nav sant kerneveurat zo warni, ha dremm an ijinour zo bet roet da sant Peran, banniel Kernev-Veur ouzh e dreid.
1586
Diwar-benn bloavezh 1586 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Banniel Kernev-Veur
Orin
Kar eo banniel sant Peran da hini sant Dewi, paeron Kembre, ar vro geltiek dostañ da Gernev-Veur. Ur groaz wenn war gwer eo banniel sant Petroc, hini Devon (2002), ma 'z eo Petroc paeron ar vengleuzerien ivez.
1586
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1586
Banniel Kernev-Veur
Talvoudegezh
Er c'hantved diwezhañ e veze gwelet banniel sant Peran evel banniel broadelourien Mebyon Kernow. Hiziv e vez dispaket aliesoc'h eget an Union Jack, ha deuet eo da vout arouez Kernev-Veur, hep ster politikel resis.
1586
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1586
Banniel Kernev-Veur
Talvoudegezh
Hejet-dihejet e vez ar banniel en darn vuiañ eus ar gouelioù e Kernev-Veur koulz hag er c'hrogadoù sport. Boas e vezer d'e welout e pep lec'h er vro, gant an anv kerneveurek Kernow, hag arveret e vez er bed a-bezh evel arouez an diaspora kerneveurat.
Tiegezhioù
Koulz e Breizh hag e Bro-C'hall ez eus tiegezhioù kar o ardamezioù da vanniel sant Piran.
Pried
Ar ger pried a vez implijet, en ul live yezh uhelik, da gomz eus un den dimezet, da lavarout eo:
Ar priedoù a vez lâret el liester, hag an dud nevez da zeiz eured ar priedoù. An daou bried, a vez lavaret ivez.
Gerioù enebet
Enebet eo ar ger pried
Er gevredigezh
Dous ha feal e rank an daou bried bezañ an eil ouzh egile, hervez ar relijion evel hervez al lezenn.
Brean ortolan
Ar brean ortolan a zo un evn bihan, Emberiza hortulana an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous dreist-holl en Europa.
S/2003 J 10
S/2003 J 17 a zo ul loarenn gilgradek direizh eus Yaou. Gant ur strollad steredonourien eus Skol-veur Hawaii e voe dizoloet e 2003. Lodek eo-hi e strollad Karme, ur strollad loarennoù a gelc'htro etre 23 milion ha 24 milion a gilometradoù gant ur stouadur a 165°.
Pried
Er gevredigezh
Pa vez taolioù ha fest ar vazh er gêr e vez komzet eus gwall bried.
1213
Diwar-benn bloavezh 1213 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Dranse
Arguzenn
An anvioù « Doire », « Doron », « Durance »… zo kar d'an anv « Dranse ».
E Bro-C'hall
An Dranse zo ur stêr eus Bro-C'hall a zegouezh e lenn Geneva, hag a ra un delta, hag en dro-dezhañ mirva delta an Drance. Adstêrioù zo dezhi:
E Suis
An Dranse zo ur stêr eus Suis, adstêr d'ar Ron. Degouezhout a ra eus kember an Dranse de Bagnes, an Dranse d'Entremont hag an Dranse de Ferret. Treuziñ a ra kêr Martigny e kanton Valais.