cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Damask
Orin an anv
En arabeg e vez graet دمشق الشام Dimashq ash-Shām eus ar gêr, berraet e Dimashq, met peurliesañ e vez lavaret ash-Shām hepken gant Sirianed hag Arabed ar broioù nes. Ash-Shām a dalvez an Norzh en arabeg hag anvet e vez Siria ha dreist-holl Siria Veur Bilād ash-Shām — بلاد الشام, “bro an Norzh” — en arabeg. Damask a zeu eus ar gresianeg Δαμασκός, dre al latin diwar ur stumm aramaek דרמשק Darmeśeq, da lavaret eo “lec'h ar puñsoù”. Koulskoude e voe kavet en Ebla tablezennoù kentaramaek gant an anv Damaski evit ur gêr er Su. . Damask a zo bet e-barzh proviñs Amurru, ul lodenn eus rouantelezh Hyksos eus -1720 to -1570.
Douaroniezh
War-hed 80 km eus ribl ar Mor Kreizdouar, e goudor Menezioù Anti-Liban ha war un uhelgompezenn 680 metr uhelded emañ Damask.
904
Diwar-benn bloavezh 904 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 904
10 Mae
Deizhiadur kristen
Sexto Idus Majii = VIt kent Idus Mae
Hénin-sur-Cojeul
Hénin-sur-Cojeul a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Loskoed-ar-Mozon
Ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor eo Loskoed-ar-Mozon.
Che Guevara
Ernesto Guevara (ofisiel), pe a-wechoù Ernesto Guevara de la Serna (diofisiel), a zo bet ganet d'ar 14 a viz Even 1928 e Rosario (Arc'hantina) ha marvet d'an 9 a viz Here 1967 e La Higuera (Bolivia). Anavezet eo gwelloc'h dre an anv Che Guevara pe Che (ar Che) hepmuiken (distaget /t͡ʃe.ɡeˈβa.ɾa/ e spagnoleg). Che eo al lesanv a vez graet diouzh tud Arc'hantina gant Latinamerikaniz all, diwar un estlammadell a zeu ganto alies.
Emsaver komunour arc'hantinat ha kuban, milour, skrivagner ha den-Stad.
Brud
Azeulet eo evel un doue modern, ha war un dro eo deuet da vout ur varc'hadourezh, pa weler e benn war dilhad ha skeudennoù a-vil-vern.
Kreizennerezh demokratel
Kreizennerezh demokratel, Kreizennelourizh demokratel a reer eus unan eus pennaennoù ar strolladoù politikel a-du gant kelennadurezh al leninouriezh. Bez' ec'h eo doare emaozañ ar strolladoù a vez kemeret divizoù enne da vare kendalc'hioù gant dileuridi bet dilennet gant an izili, hag a gomz en o anv. Ret e vez d'an holl izili ober hervez divizoù ar c'hendalc'h da c'houde. Demokratel e vije frankiz izili ar strollad da gaozeal diwar-benn un dibab pe un disentez politikel, hag ur wech mouezhiet disentez ar strollad gant ar brasañ niver e rank an holl izili mirout an disentez, hervez pennaenn ar greizennelouriezh. Hervez Vladimir Lenin eo termenet ar greizennelouriezh demokratel gant ar « frankiz da gendaelañ » hag « an unvaniezh en ober ».
Manchoueg
Ur yezh altaek eus ar skourr yezhoù toungousek ar mervent eo ar manchoueg (, manju gisun), komzet gant tro-dro da 20-70 den (diwar 1,8 milion a dud en holl) e Manchouria ha Xinjiang e Sina. Komzet e vez marteze ivez gant un nebeudig tud e Norzhkorea ha Siberia.
Daoust ha m'emañ damvarv ar yezh-mañ, ec'h eo peurheñvel ouzh ar chibeg komzet e kornôg-pellañ Xinjiang.
Ur yezh daspegel an hini eo, evel an holl yezhoù altaek met gant nebeudig a gensonerezh vogalennek dres evel ar djourcheneg ma oa bet diorroet ar manchoueg diwarnañ.
Levezonet eo bet ar geriadur dreist-holl gant ar mongoleg hag ar sinaeg.
Bremañ e vez implijet ar sinaeg evel yezh dre skrid. Gwechall avat e veze skrivet gant ur skritur ispisial anvet ar skritur henvanchourek.
Dineol
Dineol [ˈdine̞ol] a zo ur gumun eus Bro-Gerne e kanton Kraozon, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh.
1269
Diwar-benn bloavezh 1269 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1269
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1269
Winston Churchill
Sir Winston Leonard Spencer-Churchill, bet ganet d'an 10 a viz Du 1874 e Woodstock (Breizh-Veur), marvet d'ar 24 a viz Genver 1965 e Londrez (Breizh-Veur) a oa ur politikour saoz.
Ministr kentañ Breizh-Veur e voe e-pad an Eil Brezel-bed.
Urzhad
E bevoniezh e reer urzhad eus rannad ur gevrennad. E rummatadur ar bevien emañ an urzhad etre ar gevrennad hag ar c'herentiad. Ar pevare derez eo an urzhad e skeuliad rummatadur reizhiadek ar bevien.
Dibennoù-ger latin a verk ar renk e rummatadur ar bevien
E diwezh anvioù an urzhadoù e kaver al lostger latin -ales evit ar plant, ar bezhin hag ar foue.
Evit pezh a sell ren al loened ez eo lakaet e plas lostgerioù dindan renk an uskerentiad hepken (ICZN mellad 27.2). Koulskoude e kaver alies al lostger -formes e diwezh anvioù an urzhadoù. Talvezout a ra da lavaret e vez bodet spesadoù dezho an hevelep neuz en urzhad.
Skouerioù :
Kleger
Kleger a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gwidel e departamant ar Mor-Bihan.
Ardamezioù
(Ne vefe ket ?)
kantved
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed
Sara Ramírez
Sara Ramírez zo un aktorez ha kanerez stadunanat, ganet d'an 31 a viz Eost 1975 e Mazatlán, en arvor stad Sinaloa, e Mec'hiko. D'hec'h 8 vloaz e tivroas da SUA gant he mamm. Studiañ a reas e Kalifornia hag e New York.
Han ar C'hreisteiz
Rouantelezh Han ar C’hreisteiz (Sinaeg: 南漢; Sinaeg eeun: 南汉; pinyin: Nánhàn) a zo un stad kozh sinat. Krouet e voe e 917 e penn tierniezh Tang ha er pezh a zo bremañ proviñsoù Guangdong ha Guangxi edo, war aod kreisteiz Sina. Distrujet e voe e 947 gant tierniezh Song an Hanternoz.
Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Banniel Ruz
Ar Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Banniel Ruz (e saozneg: Communist Party of India (Marxist-Leninist) Red Flag) a oa anv ur strollad komunour marksour-leninour maoour bet krouet en India e 1988 da heul un disrann e diabarzh Kuzul Kreiz Adaozañ, Strollad Komunour India (Marksour-Leninour).
797
Diwar-benn bloavezh 797 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Jean Rollin
Jean Michel Rollin Le Gentil a zo ur filmaozer, produer, senarioer ha skrivagner gall bet ganet d'an 3 a viz Du 1938 e Neuilly-sur-Seine (Frañs) ha marvet d'ar 15 a viz Kerzu 2010 e Pariz. Unan eus ar filmaozerien c'hall nemeto o vezañ labouret war dachenn ar filmoù moliac'h eo. Tem ar suner-gwad eo tem al lodenn vrasañ eus e filmoù, hag a vez gorrek peurliesañ, ha leun a erotegezh. E film kentañ, Le Viol du vampire e ditl, a zo deuet er-maez e 1968, ha reuz a savas d'ar mare-se abalamour d'ar film. Er bloavezhioù 1970 ha 1980 en deus aozet meur a film pornografek dindan anvioù evel Michel Gentil, Michel Gand, Michael Gentle pe c'hoazh Robert Xavier. Aktour eo bet e meur a film savet gant Norbert Moutier.
Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Banniel Ruz
Kreñv e oa da gentañ ar Strollad e Kerala, ledanaet e levezon da c'houde betek Karnataka, Madhya Pradesh, Maharashtra, Chhattisgarh hag Orissa. E Delhi e oa sez kreiz ar Strollad ha K.N. Ramachandran a oa Sekretour Holl India.
Sevel a ra ar Strollad a-du gant linenn bolitikel Mao Zedong hag ezel e oa eus Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour (Kelc'hlizher Etrebroadel) (kemeret perzh en 8vet Kuzuliadeg).
E 2003 ec'h eas kuit ul lodenn vras eus izili ar Strollad, en o zouez meur a benn meur, e Kerala, bet savet gante un disrann anvet his party is referred to as "Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Banniel Ruz (Bodad Unnichekan)" (CPI (ML) Red Flag (Unnichekan Group)).
797
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 797
Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Banniel Ruz
The main mass organization of the party was the Trade Union Centre of India (TUCI). Regional mass organizations of the party included Yuvajanavedi, Kerala Vidyarthi Sanghatana(Kerala Students Organization, a student's wing) and Janakeeya Kala Sahitya Vedi(a cultural front) in Kerala, and Adivasi Democratic Front in Madhya Pradesh.
Embannet e veze gant ar Strollad ar gelaouenn "Banniel Ruz" embannet e saozneg Red Flag, kannadeg Iykya Horatta hag e malayalameg Saghavu.
797
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 797
Timbroù Montserrat
thumb|right
Un enezenn vihan eus ar Mor Karib eo Montserrat, lec’hiet etre Gwadaloup hag inizi Antigua ha Sant Kitts ha Nevis. Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet eo bet a-raok na vefe meret ar vro gant ur gouarnamant lec’hel e 1963.
Timbroù Antigua zo bet implijet war an enezenn betek 1873. Soulgarget ez eus bet ur rummad gant an anv MONTSERRAT e 1876. E 1880 e krog ar velestradurezh da embann timbroù gant ar meneg Montserrat (rummad Viktoria).
Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Banniel Ruz
Da geñver dilennadegoù kambr izel Parlamant India (Lok Sabha e 2004 e teuas a-benn Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Banniel Ruz d'en em glevet gant Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) (Kanu Sanyal) evit sevel un talbenn unvan, boden ennañ ouzhpenn an daou Strollad-se Kreizenn ar Gomunourion Dispac'hel (Centre of Communist Revolutionaries) (Kornôg Bengal), ar Strollad Lal Nishan (Leninvadi), Strollad Komunour Marksour India, Kuzul Marksour-Leninour (Marxist-Leninist Committee), Luskad Sokialour Nevez, Goudjarat (New Socialist Movement, Gujarat), Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Kuzul Kreiz Da c'hortoz (Provisional Central Committee, Communist Party of India (Marxist-Leninist)) ha Bhagat Singh Vichar Manch.
Albatroz Indez
An Albatroz Indez (Thalassarche carteri) a zo un evn-mor.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket albatroz Indez en urzhiad Ciconiiformes pe Procellariiformes hag er c'herentiad Procellariidae pe Diomedeidae.
Annez
Bevañ a ra dreist-holl e meurvor Indez.
Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Banniel Ruz
E miz Genver 2005 e kenteuzas Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Banniel Ruz gant Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) (Kanu Sanyal).
Nefertiti
Nefertiti (Nofretete en alamaneg) a voe pried ar roue egiptat Akhenaton, unan eus diwezhañ rouaned an XVIIIvet tierniezh. Bevañ a reas etre -1370 ha -1330, pe war-dro, ha brudet e oa he c'hened.
Dominguinhos
José Domingos de Morais, anavezetoc'h evel Dominguinhos, ganet e 1941 , e Garanhuns, e Pernambuco, ha marvet e São Paulo, d'an 23 a viz Gouhere 2013, a oa ur soner, kaner, ha sonaozour brudet eus Nordeste Brazil. Gant e sanfona, akordeoñs ar vro, e sone baião, bossa nova, choro, forró, xote, pe jazz zoken.
Diskibl e oa da Luiz Gonzaga hag Orlando Silveira.
Albatroz beg melen
An albatroz beg melen a zo un evn-mor, Thalassarche chlororhynchos an anv skiantel anezhañ.
Djourtcheneg
Ur yezh altaek eus ar skourr yezhoù toungousek ar mervent eo an djourtcheneg (jurchen; sinaeg: 女真; pinyin: nǚzhēn), komzet gwechall Manchouria e Sina ha Norzh Korea.
Tost-a-walc'h e oa d'ar manchoueg.
Ur yezh varv an hini eo.
Skrivet e veze gant ur skritur ispisial anvet skritur djourchenek diazezet war ar skritur kitanek (khitan) bet krouet gant Wanyan Xiyin e 1120 en ur implijout meur a sinalun distummet.
Albatroz beg melen
Annez
Bevañ a ra al labous e su ar Meurvor Atlantel.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket an albatroz beg melen en urzhiad Ciconiiformes pe Procellariiformes hag er c'herentiad Procellariidae pe Diomedeidae.
Bai
E provins Yunnan - e rannvro Dali - e vev darn vrasan ar vBaied daoust m’eman o chom un nebeud anezho er provinsoù Guizhou (e rannvro Bijie) ha Hunnan (e rannvro Sangzhi).
1635
Diwar-benn bloavezh 1635 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1635
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1635
Emgann Bapaume
Emgannoù a voe e Bapaume:
Llandaf
200px|thumb|Iliz-veur Llandaf Llandaf (Llandaff e saozneg) zo ur gêrig e Kembre, en hanternoz da Gerdiz, war lez ar stêr Taf, ma oa diazezet un eskopti kozh, hag un eskopti anglikan a vremañ.
Istor
Beaj Gerallt Gymro a dremenas dre Llandaf e 1188, kontet en e oberennoù.
Hiziv
E Llandaf emañ pennsez ar BBC e Kembre.
Timbroù Montserrat
Timbroù warno ar meneg « Leeward Islands » a vo implijet ivez etre 1890 ha 1956.
Etre 1958 ha dibenn miz Mae 1962 ez eo ezel Kevredad Indez ar C’hornog (« West Indies Federation » e saozneg). Timbroù gant ar meneg-se a vo implijet war inizi Antigua-ha-Barbuda, Barbados, Dominika, Grenada, Jamaika, Sant Kitts, Nevis, Anguilla,Santez-Lusia, Sant-Visant hag ar Grenadinez, Trinidad ha Tobago.
Kalzik rummadoù timbroù moulet abaoe ar bloavezhioù 80 zo gouestlet d’an natur ha da diegezh Rouanez Bro-Saoz.
Bai
Relijion
Boudaiz eo ar vBaied met azeuliñ doueed lec’hel a reont ivez.
Demo (strollad)
Demo zo anv ur strollad Euskariz yaouank bet savet en hanternoz Euskadi evit difenn an euskareg, yezh Euskal Herria. Divodet e oa bet e 2010.
Ali
Ali zo
Etxebarri
thumb|right|250px|Sede pelec'h emañ Etxebarri e [[Bizkaia.]] Etxebarri  (Echévarri e spagnoleg) zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria.
Etxebarria
thumb|right|250px|Sede pelec'h emañ Etxebarria e [[Bizkaia.]] Etxebarria  (Echevarría  e spagnoleg) zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria.
Oppy
Oppy a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Paul Devos
Paul Devos a zo bet ganet e 1911 ha marvet e 1981.
Mestrc'hoarier echedoù belgiat.
Kampion Kevre Echedoù Belgia e 1937 (a-gevred gant Alberic O'Kelly de Galway), e 1941 hag e 1945.
Ur bartienn : Alberic O'Kelly de Galway a-enep da Baul Devos (1937)
1.Mf3 Mf6
2.c4 c6
3.b3 g6
5.g3 0–0
905
Diwar-benn bloavezh 905 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Paul Devos
Ur bartienn : Alberic O'Kelly de Galway a-enep da Baul Devos (1937)
7.0–0 Ma6
8.d3 Fe6
9.Mbd2 Dc8
10.Te1 Fh3
905
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 905
Paul Devos
Ur bartienn : Alberic O'Kelly de Galway a-enep da Baul Devos (1937)
11.Fh1 h5
905
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 905
Paul Devos
Ur bartienn : Alberic O'Kelly de Galway a-enep da Baul Devos (1937)
12.Tc1 Df5
13.a3 Fh6
15.cxd5 cxd5
16.b5 Mb8
17.Tc5 Me3
18.Db3 Md7
19.Tc7 e5
0-1
(diwar ar gazetenn « L’Echiquier », Gwenholon-Here 1937, p. 257).
Liammoù diavaez
]
Ai'ta!
Ai'ta! a zo ur strollad bet savet e Bro-Dreger er bloavezhioù 2000 a-benn difenn ar brezhoneg gant tud aet skuizh gant stad ar brezhoneg en deiz-ha-herie. Liseidi, implijidi, kelennerien, studierien, micherourien, ha skolaerien int ha n'eo ket Ai'ta! stag diouzh strollad politikel ebet.
Palioù
Evit sachañ evezh an dud war stad ar brezhoneg e vez graet ganto manifestadegoù, c'hoariva er straedoù, kentelioù brezhoneg n'eus forzh pelec'h. Mont a reont ivez da welet an tier-post, an tier-gar, an tier-kêr, ha kement 'zo, evit goulenn groñs e vefe kinniget hag implijet ar brezhoneg el lec'hioù-se.
Albatroz Buller
Albatroz Buller (Thalassarche bulleri) a zo un evn-mor eus kerentiad ar Procellariidae.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket albatroz Buller en urzhiad Ciconiiformes pe Procellariiformes hag er c'herentiad Procellariidae pe Diomedeidae.
Forua
thumb|right|250px|Sede pelec'h emañ Forua e [[Bizkaia.]] Forua  zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria.
Héninel
Héninel a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Timbroù an Inizi Karolina
left|180px|Timbr alaman- 1901
Inizi Karolina a vez graet eus un enezeg lec’hiet e kornog ar Meurvor Habask, e biz Ginea-Nevez.
Trevadenn Spagn eo an “Islas Carolinas” adalek 1886, goude m’eo bet diskoulmet gant ar Pab Leon XIII an tabut etre ar vro-se hag Alamagn war c’houlenn aotrouniezh war an inizi.
Koulskoude, da heul ar brezel etre Spagn hag ar Stadoù-Unanet e tiviz Rouantelezh Alfons XIII gwerzhañ an enezeg d’an Alamagn e 1899 evit 25 million a besetas. Gant an Alamanted ez eus lakaet war droad ur servij postel war an tiriad gwarezet (“Schutzgebiet“) adanvet Karolinen ganto. An timbroù alaman soulgarget a vez implijet da gentañ, hag e kaver e gwerzh e 1901 timbroù boaz trevadennoù Alamagn, da lavaret eo ar vag “Hohenzollern” gant ar meneg KAROLINEN.
Aloubet eo an enezeg gant ar Japaniz d’an 8 a viz Here 1914. Gant Kevredigezh ar Broadoù eo aotreet ez-ofisiel ar Japan e 1920 da verañ an Inizi Karolina. Kement-se a vo graet gantañ betek ma vo skarzhet gant an Amerikaned e dibenn an Eil Brezel-bed (1944). Timbroù Japan zo re an inizi e-pad ar prantad 1914-1944.
Fiziet eo an inizi e melestradurezh Stadoù-Unanet Amerika gant Aozadur ar Broadoù Unanet e miz Gouere 1947, gant statud ur rann eus an “Trust Territory of the Pacific Islands” (Tiriad Fiziet Inizi ar Mor Habask). Timbroù Stadoù-Unanet Amerika zo implijet etre 1944 ha 1983.
Dre ar c'houlennadeg aozet e 1979 e tibab ar strobad inizi Palau bezañ dizalc’h, pezh a yelo da wir d'ar 1añ a viz Genver 1981. Anvet eo Republik Palau bremañ.
E 1983 eo ar peurrest eus an enezeg a sav Stad Kevredadel Mikronezia.
Albatroz abaf
An Albatroz abaf a zo un evn-mor, hag a vev en hantervoul su, Thalassarche cauta an anv skiantel anezhañ.
Skourrad
E bevoniezh, ur skourrad zo ur rannad eus ur riezad. E rummatadur ar bevien emañ ar skourrad etre ar riezad hag ar gevrennad.
E diwezh anvioù a skourradoù e kaver al lostgerioù latin -phyta evit ar plant hag ar bezhin, ha -mycota evit ar foue.
1270
Diwar-benn bloavezh 1270 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1270
Alain Chabat
Buhezskrid
Ur sevener, aktour, produktour (gant ar c'hevredad produiñ «Wam»), ur senarioner hag un animatour skinwel eo.
Yaouankiz
Yuzevien eo e dud (sefarad). E Frañs eo erru Alain Chabat e 1962.
Penn-kentañ ar red micher
Kroget en deus da dresañ bandennoù treset a-raok bezañ klevet war ar wagenn adalek 1980 war Radio Andorre ha France Inter ma voe gant kevratoù bihan evit an abadenn « l’oreille en coin».
E RMC en em gavas gant Pierre Lescure. Eñ a ginnigas dezhañ e 1984 mont gantañ evit labourat war ur chadenn tele nevezpour, Canal Plus. Kregiñ a reas gant an amzer ha pemp miz diwezhatoc'h e vuhezo «4C+» un abadenn-bemzediek war-eeun, gant c'hoarioù, klipoù, sketchoù ha kouvidi.
Buheziñ a reas « Prochainement sur Canal + » er memes mare, un abadenn sizhuniek gant Daniel Toscan du Plantier hag un dibab pennadoù e abadenn « Zénith », kinniget gant Michel Denisot.
An uhelvrud : mare «Les Nuls»
E 1987, Alain Chabat a savas ar pevarad anvet Les Nuls war ar chadenn da baeañ Canal Plus. Gant Chantal Lauby, Bruno Carette ha Dominique Farrugia e roas buhez da pennadoù fentus en heuliadenn egorel Objectif Nul pe en abadenn Nulle part ailleurs, gant ar c'heleier faos. Adkroget a reas gant ar c'heleier faos en abadenn Les Nuls l'émission.
Roll-filmoù
(En holl filmoù a heul eo aktour Alain Chabat da nebeutañ) :
Gelao
Ar c’helaoed (gelaoeg: Klau, sinaeg: 仡佬族 Gēlǎozú) a zo unan eus ar 56 minorelezh c’houenel anavezet gant Republik Pobl Sina. 438.200 ez int hag o chom e kornôg provins Guizhou emaint dreist holl. Un nebeud anezho a vev e poviñsoù Guangxi, Yunnan ha Sichuan. E Viet-Nam e kaver anezho ivez, e proviñs Hà Tuyen Taoat ez int.
Yezh
D’ar familh Taiek-Kadaiek e perc’hen ar gelaoeg. N’eo mui komzet nemet gant un nebeud eus ar c’helaoed. Disheñvel an eil ouzh eben ez eo rannyezhoù gelaoek ha gant ar mandarineg e vez graet evel ul lingua franca.
Darriwilian
Darn diwezhañ an Ordovisian krenn eo an Darriwilian. En em astenn etre 468.1 ± 1.6 Mz ha 460.9 ± 1.6 Mz (milion bloavezh'zo)
Liammoù diavaez
An Darriwilian war Palaeos.com
Fuzûlî
Fuzuli (فضولی, Fużūlī) a oa anv-pluenn ar barzh turk Muhammad bin Suleyman (محمد بن سليمان) (c. 1483–1556), barnet alies evel unan eus ar skrivagnerien vrasañ eus hengoun an Divan. E varzhonegoù a skrivas e teir yezh : azeri, farsieg hag arabeg.
Krediñ a reer ez eo ganet er pezh a zo Irak hiziv pa oa renet ar vro gant Ak Koyunlu, moarvat e Karbala pe an-Najaf. Ezel e oa e e familh eus ar meuriad Bayat. Un deskadurezh vat eñ-doa bet, war a seblant. Abred-kenañ e oa kroget d'ober barzhonegoù.
Oberennoù
[[Restr:Fuzuli Divan.jpg||left|200px|]
Myrna Loy
Myrna Loy (1905–1993) a oa un aktourez stadunanat hag ur sex symbol er bloavezhioù 1920 ha 30. C'hoariet he deus gant Clark Gable, Joan Crawford. E 1937 e voe anvet Rouanez Hollywood goude ur c'houlennadeg.
796
Diwar-benn bloavezh 796 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 796
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 796
Fruiz
thumb|right|250px|Sede pelec'h emañ Fruize [[Bizkaia.]] Fruiz  zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria.
906
Diwar-benn bloavezh 906 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 906
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 906
Galdakao
thumb|right|250px|Sede pelec'h emañ Galdakao e [[Bizkaia.]] Galdakao (stumm euskarek hag ofisiel nemetañ; Galdácano e doare-skrivañ ar spagnoleg) zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria.
1636
Diwar-benn bloavezh 1636 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1636
Garv kilpenn gwenn
Ar garv kilpenn gwenn (liester : garved kilpenn gwenn) a zo ur spesad evned palvezek, Bucephala albeola an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Anas Albeola (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged-dour peurvuiañ, ha blotviled, kresteneged ivez.
Surinam
Ur riez e norzh Suamerika eo Surinam, pe Suriname hervez anv ofisiel ar vro, lec'hiet etre Gwiana Frañs er c'hornôg ha Guyana er reter. Un harz he deus gant Brazil, er su dezhi. Riez vihanañ Suamerika eo, ha Paramaribo eo he c'hêr-benn.
Douaroniezh
Dont a ra anv ar vro eus hini ar stêr Suriname. Goloet eo ar vro gant koadeier.
Melestradur
Disrannet eo Surinam e 10 bann
Politkerezh
Un demokratelezh vonreizhel eo Surinam, diazezet war bonreizh 1987.
Ar galloud lezennel a zo gant ar Vodadeg Vroadel, 51 ezel dilennet evit pemp bloaz enni. Penn ar stad eo ar prezidant. Dilennet eo evit pemp bloaz gant mouezhioù an div drederenn eus ar Vodadeg Vroadel da vihanañ. Ma ne c'hounez ket danvez prezidant ebet an div drederenn eus ar mouezhioù e voder ur Vodadeg ar Bobl aozet eus ar gannaded hag eus ar guzulierien-kêr pe rannvro. Ganto e vez dilennet ar prezidant neuze. Envel a ra ar prezidant 16 ministr. Ne c'hell ket bezañ kaset kuit ar prezidant kent fin e amzeriad.
Galdames
thumb|right|250px|Sede pelec'h emañ Galdames e [[Bizkaia.]] Galdames zo un draonienn hag ur gumun eus kornôg Bizkaia en Euskal Herria.
Wiski
Tabut a vez etre Iwerzhoniz ha Skosiz da c'houzout gant pehini eus an div bobl eo bet ijinet an died. Graet e vez wiski e SUA, e Kanada, hag e Japan, e Kembre, hag e Breizh ivez.
Peurvuiañ e vez kavet an anv whisky war ar boutailhoù ha n'eus nemet Iwerzhoniz ha Stadunaniz a skriv Whiskey. Met n'eo ket un anv saoznek a orin.
Gerdarzh
Wiski zo ur ger a zeu eus ar gouezeleg, skrivet uisce beatha en iwerzhoneg, hag uisge-beatha e gouezeleg Bro-Skos, savet diwar uisce/uisge, "dour", ha beatha, "buhez". Neuze eo un droidigezh eus ar gerioù latin aqua vītae, a gaver ivez en akvavit Danmark, un anv meneget adalek ar. Skrivet eo bet iskie bae e 1583 hag usquebea e 1706.
Istor
Krediñ a reer e oa deuet an doare d'ober wiski eus broioù ar Mor Kreizdouar gant menec'h eus Iwerzhon bet o pirc'hirinañ dre eno etre ar hag ar  kantved. Gant an Arabed e veze lambiget frondoù ha louzoù c'hwezh vat e Spagn er Grennamzer, hogen lambigañ evaj ne veze ket graet ganto.
Kevrennad
Renkoù anavezet all eus rummatadur reizhiadek ar bevien zo ar riezad, ar renad, ar skourrad, an urzhiad, ar c'herentiad, ar genad.
382
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Sadorn
Kevrennad
Dibennoù-ger latin a verk ar renk e rummatadur ar bevien
E diwezh an anvioù kevrennadoù e kaver al lostgerioù -opsida evit ar plant, -phyceae evit ar bezhin ha -mycetes evit ar foue.
Evit pezh a sell renad al loened e vez graet gant lostgerioù dindan renk an uskerentiad hepken (ICZN mellad 27.2).
Skouerioù:
Urzhaz ar renkadoù
Evit kerentiadoù ’zo e vez implijet renkadoù ouzhpenn. Ne vezont ket implijet stank. Setu-int amañ da-heul, en urzh o renk.
The Irish Times
The Irish Times zo ur gazetenn bemdeziek eus Iwerzhon, a oa bet krouet e Dulenn er bloavezhioù 1850. Hiziv an deiz eo Kevin O'Sullivan zo e penn ar skridaozañ, abaoe 2011. Unan eus kazetennoù pouezusañ Iwerzhon eo The Irish Times, unan a seller outi evel ur gazetenn “sirius”, ha dont a ra er-maez bemdez nemet da Sul.
Ali (soñj)
Un ali a zo ur soñj a vez lavaret da unan bennak, pe da veur a hini, diwar-benn ur c'hraf bennak, evit e aliañ, dezhañ da ober diouzh an ali goude pe da chom hep ober.
Traoù zo a reer war ali, pe diwar ali unan bennak, hep redi ebet: un ali n'eo ket ur reolenn, na n'eo ket un urzh.
Goulenn
Goulenn ali, pe kuzul, a reer digant neb a garer, kar pe bar, galloudus pe get.
Reiñ
Alioù a roer dreist-holl d'ar re a c'houlenn. A-wechoù e vez furoc'h chom hep reiñ ali ebet: degemeret fall e vez alioù ar re all gant tud zo.
Soñj ha fed
Ur soñj, un ali, n'eo ket ur fed, ha n'en deus ket da vout prouet, dre ma'z eo kred un den ha n'eo ket fed ; dre-se n'eo ket kred an holl ivez.Ur soñj a zo un dra gwir ha prouet a zeu da vezañ ur fed.
Krennlavaroù
Kaoz zo eus an alioù er c'hrennlavaroù.
Bourapted en tiegeh
Bourapted en tiegeh (Bourraplted an tiegezh e brezhoneg unvan) zo un dastumad 18 kontadenn, skrivet gant J. M. Héneu, embannet gant Dihunamb e 1932. Adembannet eo bet gant Preder e 1974.
Ali (soñj)
Krennlavaroù
1.	Un ali mat zo mat bepred
Ha pa ve digant ur sod e ve.
2.	Ali ha holen
Garv-Island
Ar garv-Island a zo un houad palvezek, Bucephala islandica an anv skiantel anezhañ.
Ali (soñj)
Krennlavaroù
A roer d'an hini a c'houlenn
Gwech 'vezont mat gwech ne vezont ket.
Gamiz-Fika
thumb|right|250px|Sede pelec'h emañ Gamiz-Fika e [[Bizkaia.]] Gamiz-Fika ( Gámiz-Fica e doare-skrivañ ar spagnoleg) zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria.
Priñsez Albertina (toullgorferezh)
right|thumb Un doare toullgorferezh eo ar Priñs Albertina ma vez toullet ul lodenn eus ardivink-genel ar maouezed.
Siwaeg
Ur yezh verberek eus is-skourr ar yezhoù siwaek eo ar siwaeg (siwa, siwi pe zenati) komzet gant tro-dro da 5.000 den e kornôg Glasvezeg Siwa e dezerzh gwalarn Egipt (1995).
Priñsez Albertina (toullgorferezh)
Lakaet e vez ur walenn dre dremen a-hed kan an troazh ha mont er-maez dre un toull graet e-krec'h d'ar c'hourzh.
Siwaeg
N'eus liamm tost ebet gant yezh berberek ebet all.
Charles Lapworth
Charles Lapworth (20 a viz Gwengolo 1842-13 a viz Meurzh 1920) a oa un douarour saoz.
Priñsez Albertina (toullgorferezh)
Un doare toullgorferezh a-vremañ eo hemañ.
Charles Lapworth
Ganet e Faringdon e Berkshire en em stalias war an harz skosat ma studias ar c'harrekaennoù nebeut-anavevezet d'ar rannvro. Eurediñ a reas e 1869. Diskouez a reas e oa ar pezh a seblante ur gwelead don eus ar Silurian kalz strishoc'h eget ma kredfed.
Abeg kalz divizoù e oa e dezenn met asantet e voe erfin ha d'unan eus an douarourien bennañ e varevezh ez eas. Brudet e vez dreist-holl evit bezañ kinniget krouidigezh an Ordovisian.
Albatroz kab gwenn
An Albatroz kab gwenn a zo un evn-mor, Thalassarche cauta steadi an anv skiantel anezhañ.
Rummatadur
Lakaet e vez dre vras bremañ da vezañ un isspesad eus Thalassarche cauta, an Albatroz abaf.
Getxo
Getxo (euskarek hag ofisiel; Guecho e doare-skrivañ ar spagnoleg, ha diofisiel) zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria.
Hamelincourt
Hamelincourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Soknaeg
Ur yezh verberek eus is-skourr ar yezhoù awdjilaek-soknaek eo ar soknaeg (sokna pe sawknah) komzet gant tro-dro da dTripoli e Libia
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo, ma n'eo ket aet da get dija.
Antilhez Nederlandat
An Inizi
Bez' e oa anezhe:
Statud
Er bloaz 1986 e oa bet disrannet Aruba diouzh ar stad-se, d'ober ur stad emren all anezhi hec'h-unan. A-benn ar fin eo aet stad an Antilhez Nederlandat da get e 2007, ha bremañ eo stag an inizi war-eeun ouzh an Izelvroioù evel kumunioù dezho ur statud dreistordinal evit a sell Bonaire, Saba ha Sint Eustatius, ha stadoù emren perzhek e Rouantelezh an Izelvroioù evit a sell Aruba, Curaçao ha Sint Maarten. Divodet eo bet an Antilhez Nederlandat d'an 10 a viz Here 2010.
Askalafos (mab Ac'heron)
Askalafos (e gregach Ἀσκάλαφος / Askálaphos, « toud ») a oa mab Ac'heron hag an nimfenn Orfne (pe Gorgyra, pe Styks).
Droug a gontas d'an doueed arall diwar-benn Persefone, ha kastizet e voe dre vezañ troet e kaouenn.
Merksem
Merksem a zo ur rann eus kumun Antwerpen e Belgia.
1271
Diwar-benn bloavezh 1271 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1271
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1271
Eleanora Akitania
Eleanora(war-dro 1120– 1añ a viz Ebrel 1204), dugez Akitania a oa unan eus pinvidikañ ha galloudusañ maouezed Europa da vare ar Grennamzer uhelañ.
Demetae
An Demetae, pe Demeted, a oa ur bobl geltiek eus Oadvezh an houarn en Enez Vreizh, hag a oa o chom er pezh a zo Sir Benfro hag e Sir Gaerfyrddin e gevred Kembre bremañ. Eus o anv e teu hini kontelezh Dyfed a-vremañ.
Eleanora Akitania
Da bemzek vloaz, war-lerc'h marv he zad, e voe Dugez Akitania ha kontez Poitiers. Tri miz goude e timezas da Loeiz, mab he diwaller, ar roue gall Loeiz VI, ha kenroue gantañ. Neuze enta eo evel rouanez ar Franked eo e kemeras perzh en Eil Brezel ar Groaz. Pa voe echu ar brezel e tivizas an daou zen yaouank terriñ o dimeziñ, abalamour ma oa c'hoant Eleanora hag ivez dre ma ne oa ganet nemet div verc'h : Marie hag Alix. Torret an dimeziñ eta d'an 11 a viz Meurzh 1152 abalamour ma oa bet kavet kenwadelezh er pevare derez. Chom a reas ar merc'hed gant o zad, ha roet e voe he douaroù da Eleanora en-dro.
Demetae
Meneget ez int e Geographia Ptolemaios a lavar e oa ar Silures a-reter dezho. Anavezout a reer div eus o c'hêrioù, Moridunum, deuet da vout Caerfyrddin, ha Luentinum.
Ne oant ket brezelgar, ha ne voe ket enebet ganto ouzh ar Romaned, er c'hontrol d'ar pezh a reas o amezeien Silured hag Ordovices. Ne voe ket nemeur a greñvlec'hioù roman en o bro eta, met klask aour a reas an alouberien e mengleuzioù Luentinum.
Eleanora Akitania
Kenkent hag erru e Poitiers e kinnigas Eleanora da Herri, dug Normandi, 11 vloaz yaouankoc'h, dimeziñ ganti. Ha d'an 18 a viz Mae 1152, c'hwec'h sizhun goude an torr-dimeziñ, e timezas Eleanora Akitania da zug Normandi. D'ar 25 a viz Here 1154 e teuas he fried da vout roue Bro-Saoz, ha setu Eleanora Akitania deuet da vout rouanez Bro-Saoz. E-kerzh an 13 vloaz a-c'houdevezh e roas teir merc'h ha pemp mab d'he fried, en o zouez Richarzh Kalon Leon ha Yann Dizouar a zeuas da vout rouaned Bro-Saoz ha Jafrez a zeuas da vout Dug Breizh.
Demetae
Anv
Rivet & Smith, p. 333
Talvoudegezh : "None can be suggested" = n'ez eus kinnig ebet.
Anv ebet anezho avat gant Tacitus pa zanevell brezel ar Romaned e Kembre.
Awdjilaeg
Ur yezh verberek eus is-skourr ar yezhoù awdjilaek-soknaek eo an awdjilaeg (awjilah pe aoudjila) komzet gant tro-dro da 2.000 den e reter Libia (1993).
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo, ma n'eo ket aet da get dija.
Quiéry-la-Motte
Quiéry-la-Motte a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Gatika
thumb|right|250px|Sede pelec'h emañ Gatika e [[Bizkaia.]] Gatika ( Gatica e doare-skrivañ ar spagnoleg) zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria.
Dirinonn
Dirinonn (distagadur: ) a zo ur gumun eus Bro-Gerne e kanton Pont-ar-Veuzenn-Kimerc'h, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh.
Gwantcheg
Ur yezh verberek eus isskourr ar yezhoù gwantchek eo ar gwantcheg (guanche) komzet gwechall en Inizi Kanariez e Spagn.
N'eo ket gwall sur peseurt liamm e vefe etre ar yezh-mañ hag ar yezhoù berberek all.
Ur yezh varv an hini eo, aet da get er.
Genad
E bevoniezh, ar genad zo ur rannad eus ur c'herentiad. E rummatadur reizhiadek ar bevien emañ ar genad etre ar c'herentiad hag ar spesad. Bodañ a ra spesadoù, dezho meur a berzh heñvel. Istimañ a reer e vefe implijet 290 000 evit ren al loened (en o zouez 10 % genadoù balafenned).
Mont en-dro
Kement spesad bev pe aet da get (loen, plantenn, foueenn, bakterienn ...) zo staget ouzh ur genad, hervez an anvadur daouanvek degaset gant Carl von Linné. Un anv genad zo un anv latin (pe sellet outañ evel un anv latin) en dro-envel. Liesseurt e c'hall bezañ e orin (anv den, anv lec'h, anv badez, ha kement zo...).
Ur bennlizherenn eo ar c'hentañ lizherenn eus anv ar genad atav. Dleet eo skrivañ anezhañ gant al lizherenneg latin (hep tired hag hep arouezenn diforc'h). Kavout reer c'hoazh an arouezennoù latin æ, hag œ e levrioù embannet kent 1993. Abaoe 1993, ar mellad 60.6 eus kod anvadur etrebroadel al louzawouriezh (anvet stumm Tokio) a laka da reolenn ar pezh zo da-heul : « [...] An arouezennoù -æ-, -œ- a dalvez da ziskouez e vez distaget al lizherennoù-se a-gevret zo da vezañ skrivet gant al lizherennoù dispartiet -ae- ha -oe-. » Aesaet e vefe e-giz-se dibab an anvioù dre urzhiataer.
Albatroz Chatham
Albatroz Chatham (Thalassarche eremita) a zo un evn-mor eus kerentiad ar Procellariidae.
Genad
Mont en-dro
E tachennoù zo evel ar foueoniezh e ranner ar genad en isgenadoù, ha kement zo.
Albatroz Chatham
Annez
Ne ouenn nemet en ul lec'h er bed, e Tarakoikoia (The Pyramid), ur garreg en Inizi Chatham e Zeland-Nevez,.
Genad
Orin
Difetis a-walc'h eo naoutur ar genad. Kavet e veze er c'heriaoueg a-raok bezañ degemeret e geriaoueg skiantel an naturourien. Evel-se e lakaer kemm abaoe an henamzer etre ar gwez-derv, an derv-spoueek, ar glasten, ha kement zo, daoust ma veze sellet oute evel dervennoù (genad Quercus). Alies, er yezh pemdez e talvez an anvioù loened pe plant evit ur genad a-bezh dre ma ne veze ket lakaet kemm etre ar spesadoù.
Albatroz Chatham
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket albatroz Chatham en urzhiad Ciconiiformes pe Procellariiformes hag er c'herentiad Procellariidae pe Diomedeidae.
Isabella (toullgorferezh)
Isabella a vez graet eus un doare toullgorfañ nevez-ijinet graet da ardvink-genel ar maouezed. Toullet e vez don-kenañ en ellig un tammig uheloc'h evit digoradur kan an troazh, e tremen a-hed diabarzh an ellig o tont er-maez dre un toull graet e krec'h da c'holoenn an ellig dres evel evit un toulladur doare "Kristina". Implijet e vez ur varennig da vravig en degouezh-mañ.
Ral-kenañ ha dañjerus-tre eo an doare toullgorfañ-mañ, rak gloazañ meur a nervenn a c'heller ober, ha kollet e vez kalz a wad ivez war un dro. Abalamour da se e vez nac'het ober gant an darn vrasañ eus an doullgorferien a-vicher, hag ijinet ez eus bet un toullgorfadur all anvet "nefertiti" da ober en e lec'h.
Etre 2 ha 3 miz e vezer o pareañ war-lerc'h.
Gordexola
thumb|right|250px|Sede pelec'h emañ Gordexola e [[Bizkaia.]] Gordexola ( Gordejuela e spagnoleg) zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria.
Eve Ensler
Eve Ensler (25 a viz Mae 1953 e New York) zo ur c'hoarivaourez, aktorez, gwregelourez ha stourmerez stadunanat. The Vagina Monologues ("Unangomzoù ar forzh") eo hec'h oberenn vrudetañ. Gant Bernard Goldberg eo bet lakaet Eve Ensler er 96vet renk en e roll 100 People Who Are Screwing Up America "100 den a zo o foeltrañ Amerika").
Simen Agdestein
thumb|Simen Agdestein. Simen Agdestein a zo bet ganet d'ar 15 a viz Mae 1967.
Otto Iañ (dug Saks)
Otto I, dug Saks a oa ganet war-dro 851 ha marvet d'an 30 a viz Du 912. Lesanvet e oa Illur ha Meurdezus. E kronikenn Annalista Saxo eo skrivet e oa eus Otto un ducis de Liudolfi de filius, da lavarout eo e oa mab da Liudolf Saks (830-864), ha da Oda, merc'h d'ar priñs frank Billung ha d'e bried Aeda.
Simen Agdestein
C'hoarier melldroad a-vicher ha mestrc'hoarier echedoù norvegiat.
795
Diwar-benn bloavezh 795 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Simen Agdestein
Kampion echedoù Norvegia meur a wezh.
795
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 795
Simen Agdestein
Mestr Meur Etrebroadel eo.
795
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 795
Simen Agdestein
E miz Genver 2022, e renk Elo (FIDE) a oa 2557.
Otto Iañ (dug Saks)
Marteze e oa gourvab da Widukind hag e tiskenne, dre e vamm, eus Karl-Veur. Dug Saks e voe Otto war-lerc'h e vreur Bruno (pe Brunon), e 880, ha betek e varv. Lazhet e oa bet e vreur en un emgann ouzh ar Vikinged. Otto a vrezelias ouzh an Hungared hag ar Wended, hag a reas eus Saks ar galloudusañ dugelezh c'herman.
E zouaroù
thumb|450px|Er bloavezh 900, e oa bihanoc'h Saks er reter. Meuriadoù slavek a oa war lez ar stêr [[Elbe.]]
Dug Saks e oa, met e 908 ec'h astenne e c'halloud war Thuringen ivez, ha kont e oa en Eichsfeld, abad diveleg abati Hersfeld. Kement-se a ouzer dre ur garta a-berzh ar roue Loeiz III Germania, eus abati Gandersheim, deiziet d'ar 26 aviz Genver 877. Ar pago Suththuringa (pe bro Thuringen ar c'hreisteiz) a zo lavaret e-barzh comitatu Ottonis, kontelezh Otto. Hervez ur garta all eus an 28 a viz Genver 897, e lenner e oa Otton I Saks marchio pago Eichesfelden (Eichsfeld) da lavarout eo margrav. Graet e vez magni ducis Oddonis (dug-meur Otto) anezhaén gant Widukind Corvey en eured e c'hoar, Liutgard, gant ar roue Louis III Germania.
Ur priñs german
Ral e voe dezhañ kuitaat Saks. Ur priñs bihan e oa, dindan daou zen : ar roue Loeiz III Germania, hag an impalaer Arnulf Karintia, met emren e oa en e vro. Tailhoù a sav diwar-goust ar Slaved en tu all d'an harzoù. mont a reas da vrezeliñ da Italia en 984 hag anvet e voe da c'houarnour Milano. Faezhañ a reas e alouberien, Hungared ha Wended.
Dimeziñ ha bugale
250px|thumb|right|E vab henañ, ar roue [[Herri Iañ Germania|Herri I Germania.]]
Dimeziñ a eure Otto I da Hedwige Babenberg (war-dro 856 - 24 a viz Kerzu 903, merc'h da Herri Babenberg (war-dro 856- 903) ha da Ingeltrude, merc'h Eberhard Frioul, markiz Frioul, ha da Gisela, merc'h d'an impalaer Loeiz an Deol.
Simen Agdestein
Gantañ e voe stummet Magnus Carlsen; hemañ a drec'has warnañ e miz Gwengolo 2006 ha dont a reas da vout kampion Norvegia.
Eve Ensler
He buhez
Ensler a voe ganet e New York en ur familh yuzev. Lavaret a ra en doa drougc'hraet ent-revel hag ent-fizikel he zad ganti pa oa-hi bugel. E 1975 e tapas un diplom e Middlebury College. E 1978 e timezas gant Richard McDermott ha dek vloaz goude e tispartijont. Advabañ a reas an aktor Dylan McDermott, pa oa-eñ 15 vloaz ha pa oa-hi 23 bloaz.
Strollad Komunour Filipinez
Strollad Komunour Filipinez (e tagalogeg: Partido Komunista ng Pilipinas) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour maoour bet krouet gant José María Sison e Alaminos (Pangasinan) e Filipinez d'ar 26 a viz Kerzu 1987 da heul un disrann er Strollad Komunour Filipinez a-gent.
Eve Ensler
The Vagina Monologues
E 1996 e skrivasThe Vagina Monologues. Troet eo bet ar pezh-c'hoari e 45 yezh ha c'hoariet e 130 bro. E-touez an aktorezed o deus c'hoariet ar pezh emañ Jane Fonda, Whoopi Goldberg, Idina Menzel, Glenn Close, Susan Sarandon, Marin Mazzie, Cyndi Lauper hag Oprah Winfrey. E 1996 e resevas Ensler Obie Award ar pezh-c'hoari nevez gwellañ hag ur Guggenheim Fellowship (rummad: c'hoariva) e 1999. Resevet he deus ivez priz Berrilla-Kerr ar sevel pezhioù-c'hoari, ha priz c'hoariva juri U.S. Comedy Arts Festival. Er pezh-c'hoari ez eus ul lodenn titlet "The Little Coochie Snorcher that Could". Divizoù a zo savet diwar-benn al lodenn-se ma kaver enni ur plac'h 13 gwallet gant ur vaouez 23 bloaz. Kemmet eo bet, hag ar plac'h a zo bremañ 16 vloaz, hag a linenn ma skriv Ensler "good rape" (gwallerezh mat) a zo bet tennet.
Strollad Komunour Filipinez
Sevel a ra ar Strollad a-du gant linenn bolitikel Mao Zedong hag ezel eo eus Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour (Kelc'hlizher Etrebroadel) (kemeret perzh er 6vet, 7vet hag 8vet Kuzuliadegoù).
Eve Ensler
Er bloavezhioù 2000
Ensler he deus kemeret perzh e meur a film hag e meur a abadenn skinwel evel n Real Time with Bill Maher (26 a viz Eost]] 2005) ha Russell Simmons Presents Def Poetry (12 a viz Eost 2005). Etre miz Here 2005 ha miz Ebrel 2006 ez eas da 20 kêr er Stadoù-Unanet da ginnig he fezh-c'hoari The Good Body.
Stourmerez
Brudet eo Eve Ensler evel stourmerez enepfeulster. E 1998 e voe krouet V-Day ganti, ul luskad e bal stourm ouzh ar feulster a-enep ar merc'hed. E miz C'hwevrer 2004 e c'houlennas, Ensler ha Sally Field, Jane Fonda ha Christine Lahti gant gouarnamant Mec'hiko ma vefe adc'hraet an enklask diwar-benn merc'hed lazhet e Ciudad Juárez, ur gêr e-kichen harzoù Texas. Abaoe 1998 e ra war-dro ur strollad sevel skridoù e Bedford Hills Correctional Facility for Women, evel ma kont en he levr What I Want My Words To Do To You.
Hec'h oberenn (un dibab)
Pezhioù-c'hoari
Levrioù
Filmoù
Gripi
Gripi zo anv
Strollad Komunour Filipinez
Stourm a ra dre guzh hervez tezenn vaoour Brezel ar Bobl e penn ar gevrenn armet Arme Nevez ar Bobl (Bag-ong Kasundalohan sa Katawhan pe New People's Army) abaoe 1969.
1637
Diwar-benn bloavezh 1637 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Strollad Komunour Filipinez
Keit all emañ ar Strollad ivez e penn un talbenn dispac'hel ledan anvet Talbenn Demokratel Broadel (Nasodnong Demokratikanhong Prente pe National Democratic Front).
1637
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1637
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1637
Strollad Komunour Filipinez
D'ar 5 a viz Gwengolo 2007 e sinas Prezidantez Filipinez, President Gloria Macapagal-Arroyo, un disklêriadur o tistaoliañ izili Strollad Komunour Filipinez hag Arme Nevez ar Bobl ouzhpenn strolladoù komunour all hag o zalbennoù politikel hag o c'hevrennoù armet bet bac'het abalamour d'o stourm evit o c'hredennoù politikel, nemet ma vijent aet a-enep d'al lezennoù etrebroadel.
Seán Bán Mac Meanman
Seán Bán Mac Meanman ganet e 1896, aet d'an anaon ar 7 a viz du 1962 a oa mestr-skol ha skrivagnour iwerzhonek. Skrivet en deus levrioù evit ar vugale skol dreist-holl. Istorioù mod-kozh a gonte, e-barzh parlant kreiz Tír Chonaill (Ko. Dún na nGall). E skridoù a zeskriva mat jeu ha kustumoù bro an iwerzhoneg e-barzh an kantved, en ur yezh pinvîk. Evit ar lennerien hiriv e c'hell diskouez bout un tammig drol, a-gaoz d'ar sevenadur kristen mod-kozh, dishañval doc'h an traoù zo bremañ, mes an danvez skrivagnerion a vez stummet-kaer get e skridoù a-gaoz da vraventez ar yezh a implij, ha peogwir e vez implijet nebeutoc'h-nebeutañ ar yezh-se er vro ivez.
E-barzh ar blezadoù 1990, e oa bet embannet istorioù Seán Bán e tri dastumad: An Chéad Mhám (An dornad kentañ), An Dara Mám (An eil dornad), hag An Tríú Mám (An drivet dornad). Mod arall zo bet embannet un dastumad traoù arall get an titl Cnuasach Céad Conlach (Dastumad kant soulenn). Hervez an dailh e vo embannet un dastumad arall c'hoazh, rak Seán Bán en deus skrivet ur levr arall a-ziàr-benn istor Iwerzhon ha n'eo ket bet embannet james. An dornskrid-se zo é c'hortoz an den en embanno.
Lucia
Lucia zo un anv-badez italianek roet d'ar merc'hed, hag un anv-tiegezh spagnolek. Lúcia zo un anv-badez portugalek ha Lucía un anv-badez spagnolek.
Heskenneg
An heskenneged eo an evned palvezek a ya d'ober ar genad Mergus ; krouet e voe e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
Tri (3) isspesad en holl.
1272
Diwar-benn bloavezh 1272 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1272
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1272
Kaodan
Kaodan a zo ur gumun eus Breizh e kanton Lannarstêr e departamant ar Mor-Bihan.
Anv
Gerdarzh
Lannarstêr Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed
Brezelioù didrevadennañ
Lucie
Lucie zo un anv-badez gallek ha tchekek a vez roet d'ar merc'hed.
Tud
Anaout a reer:
Deiz
Unvezioù deiz
Un unvez amzer eo an deiz ha pa n'emañ ket er SI e vez implijet asambles gantañ. Talvezout a ra 86 400 eilenn hag div arouezenn a ya gantañ: j (arouezenn c'halleg diwar jour) pe d (arouezenn etrebroadel diwar al latin dies).
An deiz heolel eo ar c'houlzad ma'z eus ezhomm d'an Douar evit ober un dro pa vije posupl e welout a-ziwar an Heol, mod-all eo ar c'houlzad a zo etre daou dremenad an Heol lerc'h-ouzh-lerc'h a-blom d'ar memes hedred. E-barzh ar c'houlzad-se ez eus troiadur an Douar war he ahel koulz hag e dremen a-hed e orbit. Dre emglev ez eus 24 eur e-barzh pep deiz eus zero eur betek hanternoz (hemañ a zo e 24 eur koulz hag en eur zero eus an deiz war-lerc'h). E-barzh ur bloaz (ur bloavezh) ez eus 365 pe 366 deiz (devezh).
An deiz steredel eo ar c'houlzad ma'z eus ezhomm d'an Douar evit ober un dro pa vije posupl e welout a-ziwar ar stered nesañ ha tremenadoù ur steredenn lerc'h-ouzh-lerc'h e hedred ul lec'h bennak. Talvezout a ra un deiz steredel evit 23 eur 56 munutenn.
Chenoueg
Ur yezh verberek eus skourr yezhoù berberek an norzh eo ar chenoueg (chenoua) komzet gant tro-dro da 15.000-75.000 den e Aljeria (1996)
Tost a-walc'h eo geriaoueg ar yezh-mañ da hini ar c'habileg (76%)
Neupré
Neupré (e walloneg : Li Noûpré) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
Ouroumeg
Ur yezh altaek eus ar skourr ar yezhoù turkmenek eo an ouroumeg (urum), komzet gant tro-dro da 192 700 den e Jorjia hag Ukraina.
Savenneg
Savenneg a zo ur gumun a Vreizh e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Ardamezioù
en argant, e gebrenn geotet heuliet gant teir melionenn ivez geotet; e gab en gul karget gant ur gaerell en gwirion gwakoliet en erminoù hag aour; e vevenn en glazur karget gant dek bezantenn en aour
Guémappe
Guémappe a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
.
Bered ar C'hommonwealth:Guémappe British Cemetery
Ur vered ag ar Brezel-bed kentañ eo.
Gorliz
thumb|right|250px|Sede pelec'h emañ Gorliz e [[Bizkaia.]] Gorliz ( anv euskarek ofisiel,  Górliz e spagnoleg) zo ur gumun war aod Bizkaia en Euskal Herria.
Awans
Awans (e walloneg : Awan) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
Kanton Landerne
Kanton Landerne a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.
Betek 2015
Kanton Landerne a yae 8 kumun d'ober anezhañ :
Abaoe 2015
Kanton Landerne a ya 9 c'humun d'ober anezhañ :
1638
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1638
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1638
Aywaille
Aywaille (e walloneg : Aiwêye) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.