cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Okkupert
Rann 6 : Gwengolo
Diaesoc'h diaesañ eo an traoù evit Jesper Berg : emañ e strollad war var da darzhañ, rannet etre ar re a ro o skoazell d'e bolitikerezh hag ar re a nac'h adkregiñ da broduiñ hidrokarbidennoù ha plegañ dirak Rusianed. Ne fell ket ken d'ar Rusianed kuitaat ar vro ha pouezañ a ra Unvaniezh Europa evit ma vo adkroget gant ar produiñ, petrol ha gaz. Divizout a ra Jesper Berg aozañ ur referendom war ar gudenn. Ma trec'h ar "ya" en deus spi e vo sioulaet Unvaniezh Europa hag e sikouro Norvegia da vezañ mestr en-dro war hec'h aferioù. Stign eo an darempredoù etrezañ hag un darn eus e gabined ha Mionistrez ar Justis peurgetket. Ne ya ket mat en traoù en e goublad (asantet he deus e wreg mont da Bariz da labourat evit un aozadur skoazell d'ar re en dienez). Dilaosket eo mab Thomas Eriksen gant e vignoned a damall d'e familh bezañ eus tu an alouberien. Divizout ra kemer perzh en ur vanifestadeg ha kas a ra ur c'hocktail Molotov war preti e lez-vamm. Kendelc'her ra Bente da resev Rusianed en he freti. Rusianed eo amezeien Hilde ha Hans Martin. Buan e teu da vezañ start an darempredoù etre Hans Martin ha Wenche e-kerzh an enklask. Tamall a ra Wenche dezhañ implijout doareoù eneplezenn tost eus re an alouberien evit enkañ izili Norvegia Dieub. Divizout Hans Martin heuliañ ha merzout a ra he deus darempred gant Birkeland hag emañ o klask lakaat anezhañ da dec'hout da Sveden.Emañ Djupvik war var da herzel Birkeland pa varv hemañ, drouklazhet gant un tenner kuzh.
Rann 7 : Here
Embregiñ a ra arm Rusia e-kichen ar harzoù gant Norvegia. Un nebeud kirri arme a zo tremenet e-pad berr amzer dre diriad Norvegia. Goulenn a ra Jesper Berg sikour digant Unvaniezh Europa gant aon e vefe aloubet e vro gant an arme rusian. Prometiñ a reer dezhañ kas kirri-nij met n'eus netra efedus. Komiser Unvaniezh Europa a lavar da Jesper Berg ne vo graet netra enep Norvegia mat a laka anezhañ da gompren ez eus un emglev gant ar Rusianed : hiraat a raio Rusia an eoulsanioù norvegiat betek Rusia evit ma c'hello ar vro adwerzhañ pep tra d'an Unvaniezh Europat d'ur priz dereat. Ober a ra Thomas Eriksen un enklask diwar-benn Maxim Ivanov, un den kejet gantañ e-kerzh obidoù implijidi ar burerezh lazhet gant ar gwalldaol. Goude bezañ desket e oa Ivanov en toull-bac'h abaoe daou vloaz e tiviz mont d'ar Finnmark deiz deiz-ha-bloaz e verc'h, evit tremen e tu all an harzoù. Skarzhañ a ra Wenche Hans Martin, o tamall dezhañ bezañ lakaet da c'hwitañ ar pej bet prientet ganti evit tapout Birkeland. Pellat a ra diouti evel-se an disfiz a-zivout he liammoù gant Norvegia Dieub. Goulenn a ra Irina Sidorova digant Hans Martin dont da vezañ ezel eus servijoù kelaoua kannati Rusia. Nac'h a ra met dont a ra ar C'hentañ Ministr ha penn an arme da c'houlenn digantañ asantiñ. Goulenn a ra un urzh sinet. Reiñ a reont dezhañ. E keit-se e c'houlenn Wenche digant penn bet Gwarded ar roue bodañ ar re prest da stourm ouzh ar Rusianed. En toull-bac'h e klask Christensen sachañ prizonidi all eus tu ar stourm enep Rusia. P'emañ e brosez o vont da gregiñ pa skarzher an dud al lez-varn abalamour d'ur galv-diwall a-berzh Norvegia Dieub. Dieubet eo Christensen gant stourmerien an aozadur.
Rann 9 : Kerzu - kentañ lodenn
Dipitet eo Wenche o welet Jesper o kavout gwelloc'h hent an diplomatiezh. Kendelc'her a ra hemañ gant e garg a gentañ ministr eus kannati ar Stadoù-Unanet dindan sell nec'het ar c'hannad na blij ket dezhañ e bolitikerezh. Soñjal a ra d'an Amerikaned ne raio nemet lakaat an traoù da washaat etre Norvegia ha Rusia. Dont a ra a-benn da gendrec'hiñ anezho da bediñ Irina Sidorova da zont betek ar c'hannati evit kendivizout. E-keit se e kas ur c'harr-nij Rusianed d'ar Svalbard. Daou hemolc'her rusian a adtap ar c'harr-nij. Rediet eo Jesper da reiñ urzh dezhañ distreiñ. Tapout a ra Bente he lezvab hag e vignon o skeudenniñ deiziataer ar preti. Deskiñ ara goude e oa bet goulennet diganto gant o gourdoner degas titouroù diwar-benn hec'h arvalien. Gervel a ra he c'haredig rusian evit gouzout e-barzh peseurt spa ez a ingal Sidorova. Ur c'homando eus Norvegia Dieub a skrap anezhi un deiz m'emañ eno. Kemenn a ra Norvegia Dieub war internet e vo lazhet a-benn 24 eurvezh.
Rann 10 : Kerzu - Eil lodenn
Laouen e vefe an Amerikaned o en em zizober diouzh Jesper. Kinnig a reont dezhañ mont da C'heneva e Suis. Nac'h a ra. E-kerzh un atersadenn evit ur chadenn skinwel amerikan e ro Berg da grediñ emañ ar Stadoù-Unanet eus tu Norvegia pa n'eo ket gwir. Emañ Wenche oc'h ober pep tra evit mirout ouzh ar polis da gavout Irina Sidorova. Mont a ra Hans Martin d'he c'havout. Ne nac'h ket bezañ ouzh tu Norvegia Dieub. Kendrec'hiñ a ra Hans Marin Ingrid Bø e labour evit ar Rusianet war c'houlenn Jesper ha goulenn a ra diganti klask pelec'h e talc'het Norvegia Dieub Irina Sicorova. Ur wech kavet al lec'h e lazh izili Norvegia Dieub a zo eno hag e tieub Sidorova. Distreiñ a ra hi da benngarter ar Rusianed. E keit-se e laka kannad ar Stadoù-Unanet Jesper da lonkañ nikotin. N'eo ket evit e lazhañ met evit rediañ anezhañ da guitaat ar c'hannati hervez ar pezh a lavar Wenche dezhañ en ospital. Eus he zu ec'h enroll ur film-video ma lavar bezañ e penn Norvegia Dieub hag e kuita he c'harg er PST. Aozañ a ra he c'himiad. goulenn a ra digant ur pastor sikour evit na vefe roud ebet anezhi goude he marv. En em lazhañ aren e iliz, deviñ ar eñ he c'horf. Test eo Bente eus doareoù feuls ar Rusianed e-keñver siviled Norvegia. Kas a ra he merc'h hag he lezvab e ti e mamm hag aotren a ra Norvegia Dieub da implijout he freti evit ur gwalldaol enep kargidi uhel rusian a vez lazhet. Seblantout a ra Hans Martin hag e wreg bezañ e-touez ar re a genlabour gant ar Rusianed. Skrapañ ara Norvegia Dieub Jesper Berg en ospital. Kas a ra ar skraperien anezhañ betek un diazezlec'h brezelel e-kreiz ar c'hoadoù. Degemeret eo eno gant penn bet Gwarded ar Roue a c'houlenn digantañ kemer penn ar stourm enep an alouberien.
Aozadur ar stirad
Skrivet eo bet ar rann gentañ gantJo Nesbø e 2008. Sañset oa ar stirad da vezañ aozet gant Norsk rikskringkasting (NRK), ha roet e voe 9,7 milion a gurunennoù norvegian gant Norsk filminstitutt evitañ e miz Ebrel 2013. Goude pevar bloaz a labour e savas dizemglev ha kuitaat a reas NRK ar raktres. Adkemeret e voe gant TV 2 Norvegia e miz Here 2013.
Burutelladennoù
N'en deus ket plijet ar stirad da gannati Rusia e Norvegia ha lavaret eo bet d'an ajañs TASS. Tamallet eo bet d'an aozerien lavarout ne oa netra gwir en o istor mat lakaat ennañ broioù resis ha reiñ da Rusia roll an tager. Ankouaet e vefe bet gant an aozerien roll an Arme Ruz e dieubidigezh Norvegia e dibenn an eil Brezel Bed ha chomet e vefent tost eus hengoun fallañ ar Brezel Yen oc'h ober aon d'an dud a-zivout ur gourdrouz n'eus ket anezhañ.
Aigyptos
Aigyptos (Αἴγυπτος /Aíguptos e gregach), a oa roue Arabia e mojennoù Hellaz.
Martigny-sur-l'Ante
Martigny-sur-l'Ante a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. left|thumb|An ti-kêr
Aigyptos
Mab e oa da Belos hag Anc'hinoe, breur gevell da Danaos. Pa varvas e dad ec'h aloubas Egipt, a viras e anv.
Martigny-sur-l'Ante
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|Iliz katolik Sant Varzhin, kantved
Colaptes rubiginosus
Colaptes rubiginosus (Piculus rubiginosus kent) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Aigyptos
Hanter-kant mab en doa, hanter-kant merc'h en doa e vreur gevell Danaos, bet digant e wreg Pieria. Setu Aigyptos ha kinnig o dimeziñ. Met tec'hel a reas Danaos gant aon rak e nized.
Colaptes rubiginosus
Anvet e voe Picus rubiginosus (kentanv) da gentañ-penn (e 1820) gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
Aigyptos
Gant Paosanias ez eus kaoz a gement-se.
Colaptes rubiginosus
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl ha kemer frouezh ha hugennoù ivez.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an triwec'h isspesad anezhañ :
Rummatadur
Renket e veze er genad Piculus kent.
Bastille (Pariz)
Ar Bastille a oa un toull-bac'h kement hag ur c'hreñvlec'h lec'hiet e Pariz. Anv leun ar savadur-se a oa ar Bastille Saint-Antoine. Anv kozh al lec'h a oa fort et bastide Saint-Anthoine lez Paris. Un arouez e oa ar savadur eus galloud hollveliek ar roueed gall, prizon ar roue e oa. Dre ul lizher sinet gant ar roue nemetken e c'helle bezañ bac'het n'eus forzh piv eno. Aloubet e voe gant ar reveulzierien c'hall d'ar 14 a viz Gouhere 1789, e-pad an Dispac'h gall. Ur wech kemeret an toull-bac'h e voe riñset goustadik ar savadur evit bezañ erlec'hiet gant ar blasenn Place de la Bastille.
Rui Veloso
Rui Veloso, ganet e 1957 e Lisboa, zo ur c'haner ha gitarour portugalat. Kontet eo da vout tad ar rock portugalat.
Treron seimundi
Treron seimundi a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.
Anvet e voe Sphenocercus seimundi (kentanv) da gentañ-penn (e 1910) gant ar skiantour breizhveuriat Herbert Christopher Robinson (1874-1929) : dougen a ra anv ar plouzer krec'hin breizhveuriat Eibert Carl Henry Seimund (1878-1942).
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Azia ar gevred :
Aizenay
Aizenay a zo ur gumun e departamant Vande.
Pray (Piemont)
Pray (Praj e piemonteg) zo ur gumun italian eus Piemont e proviñs Biella, e-harz ar Monte Barone.
Istor
Betek an XVIIIvet kantved e oa ur rann eus Coggiola. Savet eo bet Pray a-vremañ diwar kendeuziñ teir c'humun all: Pray, Flecchia  ha Pianceri. Pianceri ha Flecchia a oa ur rann eus kontelezh Crevacuore da lavarout eo douaroù an tiegezh Fieschi (diwezhatoc'h Ferrero-Fieschi) eus Masserano.
Henriette
Henriette zo un anv-badez gallek hag un anv-badez saoznek.
Hemispingus
Hemispingus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).
Dieu a besoin des hommes
Dieu a besoin des hommes (An aotrou Doue en devez ezhomm eus an dud e brezhoneg) zo ur film gallek, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour gall Jean Delannoy e 1949 ha 1950.
An danvez
E 1850, war Enez-Sun : abalamour d'an dienez vras ha d'an naon du oc'h ober o reuz eno ez a an enezidi da breizhañ ar bagoù aet da frikañ ouzh an aod. Ken spontet eo an aotrou person ma tiviz mont diouzh e barrezianiz da zistreiñ d'an douar-bras. Erlec'hiet eo gant Thomas Gourvennec, sakrist ha pesketaer diouzh e vicher...
Hemispingus
Seitek (17) isspesad en holl : o c'havout a reer holl e Suamerika.
Dryocopus javensis
Dryocopus javentis a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus Javensis (kentanv) da gentañ-penn (e 1821) gant an naturour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl ha frouezh gwech ha gwech all.
Münster
Münster (distaget [ˈmʏnstɐ] en alamaneg) zo ur gêr dizalc'h (kreisfreie Stadt) eus Nordrhein-Westfalen en Alamagn. Emañ e hanternoz ar stad alaman-se ha sellout a reer outi evel kêr-benn sevenadurel Westfalen.
Annezet eo Münster gant 270 000 den pe war-dro.
Brudet eo ar gêr peogwir e oa bet kreizenn emsavadeg advadezerien Münster, da vare an Disivoud protestant. Anavezet eo ivez dre ma oa bet sinet enni Feur-emglev Westfalen, a lakaas fin d'ar Brezel Tregont Vloaz, e 1648.
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Münster gant ar c'hêrioù-mañ :
Araknidouriezh
Ober a reer araknidouriezh eus ar skourr eus al loenoniezh gouestlet da studi ar gevrennad Arachnida (falc'heged, kevnid, kruged, Pseudoscorpionida, hag all).
Plediñ a ra an isskourr kevnidouriezh gant ar c'hevnid.
Blanche
Blanche zo ur ger gallek, deuet da vout anv-badez gallek, hag anv-lec'h.
Tud
Un anv-badez gallek eo Blanche, a vije deuet eus ur ger germanek blank. Lidet eo d'an 3 a viz Here. Un anv-tiegezh eo ivez.
Rouaned ha priñsezed
Meur a briñsez pe rouanez zo bet anvet :
Tud all:
Piedicavallo
Piedicavallo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
Crevacuore
Crevacuore zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte, e-harz ar Monte Barone.
Castell-meirch
Castell-meirch pe Castell-newydd (Newcastle e saozneg) zo ur gêriadenn vihan eus kreisteiz Kembre, e Sir Fynwy. Emañ en hanternoz da gêr Trefynwy e biz ar gontelezh.
Eus 1136 eo ar meneg koshañ eus an anv kembraek, met e 1477 hepken e kaver roud eus an anv saoznek.
Monte Barone
Ar Monte Barone zo ur menez en Alpoù, en Italia, 2044 m uhelder dezhañ, e proviñs Biella (Alpi Biellesi), e Piemonte. E-harz ar menez emañ kêriadennoù Coggiola, Crevacuore, Pray, Postua, Guardabosone.
Mitrospingus
Mitrospingus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1898 gant an evnoniour stadunanat Robert Ridgway (1850-1929).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Wall-E
Wall-E a zo ur film bevaat amerikan graet gant skeudennoù kevanaoz. An navet film aozet gant Pixar eo. Graet eo bet gant Andrew Stanton, ha deuet eo er-maez e 2008. Ar film, hag a dremen en amzer dazont, a heul istor ur robot bihan anvet Wall-E, krouet eo bet evit naetaat ar blanedenn, an Douar dre ma z’eo deuet da vezañ lous teil. Mes ur robot all, EVE, a zeuio war ar blanedenn eus an oabl, Wall-E vo amourus. An daou robot bihan-se a cheñcho istor an denelezh. Warlerc'h Bed Nemo, Andrew Stanton en deus bet ar soñj da grouiñ ur film a dremenfe en oabl dre m’en doa gwelet e oa tu da Pixar krouiñ drezeverezhioù gwirvoudel d’eus ar fizik dindan-vor. An darn vrasañ d’eus an tudennoù er film na gomz ket, pe nemet dre sonioù robotek ha jestroù, krouet gant Ben Burtt. Wall-E e oa ar c’hentañ hir-film deus Pixar da gaout ennañ prizioù deus leurennoù gwirvoudel.
Mitrospingus
Rummatadur
Renket e veze an holl spesadoù er c'herentiad Thraupidae kent.
Wall-E
Walt Disney Pictures en deus lakaet maez ar film er Stadoù-Unanet hag er C’h/kanada ar 27 a viz mezheven 2008. Gounezet eo bet 23,1 million a dollars amerikan evit an deiz kentañ, ha 63 million en dibenn sizhun kentañ e-koulz e oa skeudennet e 3992 sal sinema, kentañ er Box-ofis. Ar film en deus graet ar pevare gwellañ mont maez en un dibenn-sizhun evit ur film Pixar, an 31 a viz Mae 2009. Evel boazamant Pixar e oa ivez ur filmig, Presto. Ar film en deus, evit an darn vrasañ, bet burutelladennoù vat, bez e oa memes 96% war Rotten Tomatoes. Er bed a-bezh en deus dastumet 534 million a dollar amerikan, loreet eo bet deus Golden Globe ar gwellañ film birvilh, priz Victor Hugo evit ar gwellañ hir film reuzeudik, hag an Oskar d’eus film birvilh gwellañ.
Istor
E penn-kentañ an XXIIvet kantved, an embregerezh Buy’n Large a zo e-penn ekonomiezh an Douar hag e teu da vezañ ar gouarnamant bedel. Ar reveveziñ a lak ar blanedenn da vezañ ul lasterezh divent, evit savetiñ an denelezh, an embregerezh a grou listri-spas evit un ermaeziadeg. Sensemant eo ret d'an ermaeziadeg padout 5 bloavezh, e-pad an amzer-se eo bet kaset war an douar milionoù a Wall-E (Waste Allocation Load Lifter Earth-Class) evit netaat an Douar.
War-lerc’h 700 bloaz ne chom nemet ur Wall-E. E zigenvez a echu pa gas ul listri-spas ur robot all anvet EVE, (Extraterrestrial Vegetation Evaluator) karget da gas en-dro d’an Den un dra hag a brouo ez eus c’hoazh buhez war an douar. Wall-E a zo amourus d’eus EVE, hag e ro dezhi ur blantenn en deus kavet en ur ober e labour. Al lestr en doa kaset EVE war an Douar a zeu en-dro da glask anezhi, mes Wall-E a heul EVE betek al listri, krogiñ a ra e-barzh evit mont ganti. Neuze e vez gwelet eo chomet bev Mab-Den en ul listri-spas divent. Mes Oto, al levier ardivink en deus urzhioù kuzh evit difenn da Mab-den mont en dro war ar blanedenn. Ret e vo da Wall-E, EVE ha tud al listri enebiñ a enep Oto evit lakaat al listri da vont en dro war an Douar.
Mont maez er Sinema
Nemet menneg kontrol, keloù da heul a zeu d’eus an Internet Movie Database.
Vaya Con Dios
Vaya Con Dios zo ur strollad sonerien velgian, bet krouet e 1986 gant ar ganourez Dani Klein, ar soner gitar Willy Lambregt hag ar soner gitar-boud Dirk Schoufs.
Etrekumuniezhioù Aodoù-an-Arvor
Setu roll an etrekumuniezhioù en Aodoù-an-Arvor, e Breizh.
Etrekumuniezhioù a-vremañ
D'ar 1 a viz Genver 2017 ez eus, en departamant:
Senhor do Bonfim
Ar Senhor do Bonfim zo un anv roet da Jezuz Krist e portugaleg, da enoriñ e c'horroidigezh.
Anvioù
Ar Senhor do Bonfim n'eo ket paeron stad Bahia met enoret kalz eo enni, ha dreist-holl e kêr Salvador. Iliz ar Senhor do Bonfim zo unan eus monumantoù brasañ Salvador, hag e miz Genver e vez lidoù relijiel bras.
E Bahia ez eus ur c'hantik anvet Hino ao Senhor do Bonfim (Kantik da Grist Bonfim) brudetoc'h eget an Hino da Bahia (Kantik da v-Bahia), ha droukvesk a vez alies.
Do it yourself
Do it yourself (DIY) zo un doare da sevel, kemmañ pe reizhañ traoù hep bezañ sikouret end-eeun gant un arbennigour pe un den a vicher. Hervez studiadennoù skolveuriek e c'haller displegañ an DIY evel doareoù d'ober "Lec'h ma vez an hiniennoù oc'h implij dafar diaoz pe dost evit produiñ, treuzfurmiñ, pe adsevel objedoù perc'hennet, e-touez ar re-se ar re tennet eus an natur (gwelet landscaping)". Ar mammennoù o tegas implij an DIY a c'hell bezañ lies. Reoù a zo ekonomikel (marc'had-mat, un objed deuet da vezañ ral-tre, perzhioù fall reoù an industrielezh, ar rediñ da gemmañ), gellout a ra bezañ ivez ur c'hoant da hiniennelat un objed (doare hengounel, kreñvaat an nerzh, identelezh ur gumuniezh, un objed hiniennel da vat).
Istor
An termenadur "do-it-yourself" a oa bet kemmesket gant ar c'huzumerezh adalek 1912 da gentañ e bed an tisaverezh ha trezalc'h ar savadurioù. Ar frazenn "do it yourself" a zo deuet etrezek ar bed nann micherel e saozneg e-tro ar bloavezhioù 1950. Deuet eo muioc'h-mui war-raok gant ma oa an dud o kemmañ o tiez drezho o-unan evit an dudi hag an arz, pe evit chom hep dispign. Hiziv-an-deiz ez eo deuet da vezañ un doare prederouriezh, un doare da vevañ er maez eus ar sistem ekonomikel, da vezañ emrenn ha da chom hep saotrañ dre adprenañ objedoù nevez savet.
Pollone
Pollone zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
Aragorn
Aragorn a zo ur personaj eus Douar-ar-C'hreiz, hag unan eus harozed pennañ Aotrou ar Gwalennoù savet gant J. R. R. Tolkien. Da gentañ e reer anezhañ Strider e saozneg ha Grands-pas e galleg ha diskuliet eo diwezhatoc'h ez eo Aragorn, hêr Isildur, roue Arnor ha Gondor. Ur mignon da C'handalf eo hag ezel eo eus ar strollad harozed kaset da zistrujañ ar Walenn nemeti ha da faezhañ Sauron. Emañ e karantez gant an elf Arwen, evel m'en danevell The Tale of Aragorn and Arwen. He zad, Elrond, en deus difennet oute eurediñ anez e teufe Aragorn da vezañ roue Arnor ha Gondor.
Kemer a ra Aragorn penn kompagnunezh ar Walenn goude koll Gandalf e mengleuzioù ar Moria. Pa darzh ar gompagnunezh e tispenn roudoù an Hobbited Meriadoc Brandybuck ha Peregrin Took gant skoazell Legolas an Elf ha Gimli ar C'horr betek koad Fangorn. Kemer a ra perzh en emgann en Islonk Helm hag en hini parkeier Pelennor. Goude bezañ faezhet armeoù Sauron e Gondor e kas un arme eus Gondor ha Rohan betek Morannon, Dor zu Mordor, ar pezh a sach evezh Sauron hag a ro tu da Frodo ha Samwise Gamgee da zistrujañ ar Walenn nemeti. Aragorn a oa neuze choazet evel roue gant pobl Gondor, ha kurunet roue Gondor hag Arnor. Eurediñ a reas Arwen ha ren e-pad 122 vloaz hervez Tolkien.
Tolkien en deus savet an dudenn-se e-doug ur prantad hir, o kregiñ gant un Hobbit lesanvet Trotter, hag oc'h esaeañ kalz anvioù all a-raok degouezhout gant un den anvet Aragorn.
Lod o deus lavaret e oa bet awenet Aragorn gant tud brudet evel ar roue Oswald Northumbria hag ar roue Alfred Veur. Tostaat a reont elfennoù damheñvel evel an amzer tremenet en harlu ha sevel armeoù da gemer o rouantelezh en-dro. Keñveriet eo bet Aragorn ouzh ar C'hrist evel roue, hag an diougan a embann e zistro ouzh hini an Testamant kozh diwar-benn donedigezh ar Mesiaz.
Yaouankiz
Mab e oa Aragorn da Arathorn II ha d'e wreg Gilraen. Mamm Gilraen, Ivorwen, a ziouganas e c'hallfe dont spi evit ar bed eus o eured gant ma timezfen dizale, mod all ne zeufe ket en-dro a-raok fin an oadvezh. Hêr e oa Aragorn da dron Gondor ha da rouantelezh Arnor. Pa oa daou vloaz e oa lazhet e dad o stourm a-enep orked. Desavet e voe Aragorn e Rivendell gant Elrond, a oo o vevañ atav e Douar ar C'hreiz e diwezh an Trede oadvezh. Hervez youl Elrond e oa dalc'het e lignez kuzh, rak oan en doa na vefe lazhet evel e dad hag e dad-kozh ma vefe gouvezet e oa hêr Isildur. Adanvet e voe Aragorn Estel ("spi" e Sindarin) kuit ma vefe dizoloet gant Saoron pe e vevelien. E-pad e vugaleaj ne oa ket diskuliet e hêrezh dezhañ. Tremen a rae e amzer gant mibien Elrond o chaseal ar c'hrouadurioù noazus a veve tro-ha-tro.
Pa oa 20 vloaz, goude da Aragorn bezañ sevenet kurioù gant e vibien, Elrond a ziskulias dezhañ e lignez hag e anv gwirion, ha reiñ a reas dezhañ tammoù kleze Elendil, Narsil, hag un hêrezh kozh all, Gwalenn Barahir. Derc'hel a reas bazh-roue Annúminas keit ha ma n'en dije ket gounezet ar gwir da gaout anezhañ. Antronoz en em gavas Aragorn gant merc'h Elrond, ar werc'hez elf kaer Arwen a oa nevez distroet da Rivendell eus rouantelezh he zud-kozh e Lothlorien, ha kouezhañ a reas e karantez ganti. Goude-se e kemeras Aragorn e garg a c'hwezekvet penn eus an Dúnedain, anavezet ivez evel Gwarded an norzh (Rangers of the North). Mont a reas en douaroù gouez da vevañ gant dilerc'hioù e bobl a oa bet distrujet he rouantelezh, Arnor, kantvedoù a-raok. Skoazell a rae ar Warded da ziwall ar Gontelezh, ur vro poblet gant an hobbited. Dont a reas da vezañ anvet evel Strider ("ramper") er vro en-dro d'ar Gontelezh ha da Vree. Kejañ a reas neuze gant Gandalf ha dont a reas da vezañ mignon d'an hudour.
Beajiñ a reas Aragorn. Servijout a reas en armeoù ar roue Rohan, Thengel, hag e re Ecthelion II, merour ar Gondor. E-pad ar prantad-se, Aragorn a guzhas e anv gwirion hag e identelezh hag a oa anavezet dindan anvioù faos. E ergerzhadennoù a sikouras reiñ startijenn er c'hornôg hag enebiñ ouzh gourdrouz Saoron hag e vevelien a yae war vrasaat. Prenañ a reas skiant eno a implijfe diwezhatoc'h e-pad Brezel ar Walenn. E penn ur skouadrennig listri eus Gondor e renas un arsailh war Umbar, ma tevas listri al laeron-vor ha ma lazhas o aotrou e-doug emgann ar porzhioù. Goude e drec'h war Umbar ez eas e-unan er reter hag er su da Zouar ar C'hreiz hag e kendalchas da labourat a-enep Saoron.
Da 49 bloaz, Aragorn a veajas da Lothlórien, hag eno en em gavas gant Arwen. Gwalenn Barahir a roas dezhi. War dorgenn Cerin Amroth e prometas Arwen e euredf gantañ, o renoñsiñ d'he lignez elfek hag o tegemer e-giz-se ar marventez ("Donezon an Dud"). Elrond a nac'has reiñ da Aragorn an aotre da eurediñ e verc'h kent na zeufe da vezañ roue Gondor hag Arnor. Choaz Arwen da zont da vezañ marvel a zispartife anezhi diouzh he zad Elrond deiz-pe-zeiz. Aon en doa Elrond na gavfe Arwen an tonkad da vervel re ziaes da zougen a-benn ar fin.
Bloavezhioù diwezhatoc'h, Gandalf a zizoloas e oa ar Walenn nemeti etre daouarn un hobbit, Bilbo Sac'heg. Goulenn a reas Gandalf digant Aragorn kavout Gollum, ur boud hag a oa bet perc'henn war ar walenn a-raok. Ar chase-se a lakas Aragorn da dreuziñ Rhovanion, hag e tapas Gollum a-benn ar fin er Marzioù marv er gwalarn d'ar Mordor. Aragorn a zegasas Gollum da balez ar roue Thranduil e Mirkwood, ma oa goulennataet gant Gandalf.
<!--
The War of the Ring
Aragorn met Frodo Baggins, Bilbo's adopted heir, and three of Frodo's friends at the Prancing Pony Inn in Bree. The four hobbits had set out from the Shire to bring the One Ring to Rivendell. Frodo and his friends were hoping to meet Gandalf at the Prancing Pony, but he was not there. A letter from Gandalf helped convince Frodo to trust Aragorn. Aragorn was then 87 years old, nearing the prime of life for a Númenórean. With Aragorn's help, the hobbits reached Rivendell despite being pursued by the Nazgûl, servants of Sauron.
The Fellowship attempted to cross the Misty Mountains via the pass of Caradhras. Their attempt failed due to bad weather. Instead, the Fellowship travelled through the mines of Moria. When Gandalf was killed fighting a Balrog, Aragorn led the company to Lothlórien and down the River Anduin to the Falls of Rauros. He planned to go to Gondor to aid its people in the war against Sauron. The Fellowship was then broken: Frodo continued his journey to Mordor and was accompanied only by his gardener and friend, Samwise Gamgee. Two other hobbit members of the Fellowship, Merry and Pippin, were captured by orcs. Aragorn and two others set off to track the orcs, hoping to rescue Merry and Pippin. They learned that the orcs who kidnapped Merry and Pippin had been killed, and that no hobbits had been found among the remains. Nevertheless, clues led Aragorn to believe that the hobbits were still alive, prompting him to take the party into Fangorn Forest. They did not find the hobbits, but met Gandalf, sent back from death to continue his duties in Middle-earth. Gandalf told them that the hobbits were in the care of the Ents of Fangorn.
Together, Gandalf and the Three Hunters travelled to Edoras in Rohan, where Gandalf freed King Théoden from the enchantment of the treacherous wizard Saruman and helped him prepare the Rohirrim to fight against Saruman. Aragorn fought with the men of Rohan at the Battle of Helm's Deep, in which Saruman's army of orcs was destroyed. Aragorn used a palantír--a seeing stone--to reveal himself to Sauron as the heir of Isildur. He did this to distract Sauron's attention from Frodo, who was approaching Mordor, and to draw Sauron's forces out of Mordor. Aragorn's action caused Sauron to launch his assault on the city of Minas Tirith prematurely. To reach the city in time to defend it, Aragorn took the Paths of the Dead, summoning the Dead Men of Dunharrow. The Dead Men owed allegiance to Aragorn as the heir of Isildur; it had been prophesied by Isildur and Malbeth the Seer that the Dead would one day be summoned to pay their debt for betraying Gondor. With their aid, Aragorn defeated the Corsairs of Umbar at the port of Pelargir; Aragorn then released the Dead Men and used the Corsairs' ships to sail up the Anduin to Minas Tirith with his Rangers and a large contingent of men from the southern regions of Gondor. As they approached Minas Tirith, Aragorn unfurled the royal standard that Arwen had made for him, showing both the White Tree of Gondor and the jewelled crown and seven stars of the House of Elendil. With the help of the southern forces, the armies of Gondor and Rohan rallied and defeated Sauron's army in the Battle of the Pelennor Fields.
Aragorn's daring and success had brought him closer to his own kingship, which was his by right as a direct descendant of Isildur but had been left unclaimed for centuries by Aragorn's ancestors. Gondor had been under the rule of the Stewards of Gondor for centuries, and it was widely doubted that any of the royal line still lived. The Steward Denethor, who years before had seen Aragorn (then known as Thorongil) as a rival for his father's favour, declared that he would not bow to a descendant of Isildur. Believing that it was futile to battle Sauron, Denethor had himself burned on a funeral pyre. Aragorn healed Faramir, Denethor's heir, who had been wounded in battle and was expected to die, using the herb athelas. Faramir, unlike his father, recognized Aragorn as his lord and the rightful heir to the throne of Gondor. Aragorn's humility and self-sacrifice gained him the hearts of the inhabitants of Gondor's capital city. His healing abilities were noted by the people of Gondor; as Ioreth said, "The hands of the King are the hands of a healer, and so shall the rightful king be known". The people hailed Aragorn as King that same evening.
Despite his immediate success and popularity, Aragorn decided to lay aside his claim to the throne for the time being. To avoid conflict, he left Minas Tirith and refused to enter it again until he was crowned King. To give Frodo the best chance of fulfilling his quest, Aragorn led an army to make a diversionary feint on the Black Gate of Mordor in the Battle of the Morannon. The army had no realistic chance of victory; the purpose of the battle was to draw Sauron's armies out of Mordor, thus aiding Frodo and Samwise as they sought to secretly journey through Mordor to destroy the Ring. Sauron attacked with overwhelming force. During the battle, the Ring was destroyed, and Sauron and his forces were utterly vanquished.
Upon Sauron's defeat, Aragorn was crowned as King Elessar ("Elfstone", a Quenya name given to him by Arwen's grandmother, Galadriel), and he married Arwen at midsummer. He became the twenty-sixth King of Arnor, the thirty-fifth King of Gondor, and the first High King of the Reunited Kingdom of Gondor and Arnor. His line was called the House of Telcontar (Quenya for "Strider": his name in Bree). Aragorn ruled the Kingdoms of Gondor and Arnor until year 120 of the Fourth Age. His reign was marked by great harmony and prosperity within Gondor and Arnor and by a renewal of communication and cooperation between Men, Elves, and Dwarves, fostered by his vigorous rebuilding campaign following the war. Aragorn led the forces of the Reunited Kingdom on military campaigns against some Easterlings and Haradrim, re-establishing rule over much territory that Gondor had lost in previous centuries. He died at the age of 210, after 122 years as king. The graves of the hobbits Merry and Pippin (who had died in Gondor 58 years earlier) were set beside his. He was succeeded on the throne by his son, Eldarion. Arwen, heartbroken by the loss of her husband, died shortly afterwards in Lothlórien.
-->
Mari Bro-Saoz (1344-1362)
Mari Bro-Saoz, pe Mari Plantagenêt, pe Mary of Waltham e saozneg, (1344-1362), merc’h da roue Bro-Saoz Edouarzh III ha da Philippa de Hainaut, a voe dugez Breizh goude hec'h eured e 1355 gant Yann IV (dug Breizh).
Dimezet e voe war-dro 1355 (er bloavezh-se e oa 11 vloaz) da Yann IV (1339 -1399) a veve ganti.
E 1360 ez eas da chom gant he c'hoar-gaer Blanche of Lancaster. E 1361 e voe eured Mari ha Yann e Woodstock Palace, ha neuze e voe anavezet da zugez Breizh. Dindan un tregont sizhun e troas klañv, moredet dalc'hmat, hag e varvas e miz Meurzh 1362. Beziet e voe en abati Abingdon e-kichen he c'hoar Margaret, kontez Pembroke, marvet un toullad sizhunvezhioù en he raok.
Yann a zimezas adarre, da gentañ e 1366 da Janed Holland, keniterv d'ar roue Richarzh II, ha goude da Janed Navarra, e 1386. Un delwenn dezhi a weler e-kichen bez Edouarzh III en abati Westminster. Morse ne daolas troad war douar Breizh.
Saint-Jean-de-Monts
Saint-Jean-de-Monts a zo ur gumun e departamant Vande e Bro-C’hall.
Janed Holland
Janed Holland (Joan Holland e saozneg), ganet en 1350, marvet e miz Here 1384, a oa ur briñsez saoz deuet da vout dugez Breizh.
Merc'h e oa da Thomas Holland ha Janed Kent, kontez Kent. A-berzh he mamm e oa gourverc'h d'ar roue Edouarzh Iañ ha da Marguerite de France. He zad a voe anvet en 1354 da letanant ar roue Edouarzh III en Breizh e-pad minorelezh Yann IV, dug Breizh. Hervez ar vrud e oa anezhi « Kaerañ maouez Bro-Saoz ».
Châli
Istor
Sinet Maufrigneuse, Châli a voe embannet da gentañ e Gil Blas ar 15 a viz Ebrel 1884, ha goude en dastumad Les Sœurs Rondoli.
Dediet e oa Jean Béraud.
An danevell
En kreiz Indez emañ al letanant gall de la Vallée, ha degemeret gant ar rajah Maddan, roue Ganhara. Un noz ez euz bet profet un harem dezhañ : c'hwec'h plac'hig ...
Roppolo
Roppolo zo ur gumun vihan eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte. 860 a dud zo o chom enni.
Nepell anezhi emañ Lenn Verrone.
Naussac (Avairon)
Naussac  a zo ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.
Janed Holland
Dimeziñ
Goude hec'h eured da Yann IV he dije avoultret gant Olier Klison, mignon d'an dug, ma voe kasoni ruz etreze adalek neuze. Mont a reas Klison da servij roue Bro-C'hall Charlez V, gant Beltram Gwesklin.
Hervez a voe skrivet eo e pakadoù Janed Holland, dugez Breizh da neuze, eo e voe kavet gant ar C'hallaoued ur skouerenn eus skrid-emglev 1372 entre Yann IV hag ar roue saoz Edouarzh III, ma voe kresket bras disfiz ar roue gall Charlez V ouzh dugelezh Breizh.
Eured gant Yann IV
Nec'het e oa eontred ar roue gall Charlez VI, re yaouank da ren, o welout o amezeg breizhat Yann IV o timeziñ div wech d'ur Saozez, hag abalamour da se, ha daoust ma ne oa bet bugel ebet c'hoazh, o doa klasket mirout ouzh un trede dimeziñ saoz ; se zo kaoz, pa varvas Janed Holland en 1384, e rejont o seizh gwellañ evit e lakaat da zimeziñ da Janed Navarra, merc'h da Charlez ar Fallakr, roue Navarra, ha da Janed Bro-C'hall. Rak Yann V a oa bet savet e lez Bro-Saoz, enebourez vras ar rouantelezh c'hall, ha ne oa ket troet an dug abalamour da se da vezañ sioul en e wazoniezh dindan ar roue gall, ha se zo kaoz e oa ret mirout ouzh e emglevioù fall.
Orin an enebiezh entre Yann IV hag Olier Klison
Jeanne Holland avat ne oa ket direbech e dibenn ar vignoniezh entre Yann IV hag Olier Klison, en devoa skoazellet an dug da adkemer e zugelezh digant Charlez Bleaz, ha dreist-holl en emgann an Alre en 1364, ma voe lazhet e gevezer. <!-- Ils avaient alors affronté Beltram Gwesklin, qui commandait un corps de troupes françaises, et qu'ils font prisonnier.
El lez e veze kontet e oa bet karantezus an dugez ouzh Klison,. Ha kement-se a voe klevet gant Yann IV <!-- qui voit désormais en Olivier de Clisson non plus son ami et allié de toujours, mais l'amant de sa femme.
Car s'il est vrai que, selon certaines sources, Clisson se serait brouillé avec le duc parce que celui-ci lui avait refusé la seigneurie de Craon, , qu'il avait déjà donné à Sir John Chandos , selon d'autres, en revanche, la véritable raison de cette inimitié « mortelle » tenait aux propos du roi de Navarre alors qu'il était à Nantes, qui avait en cette occasion dit à Jean IV qu'« il aimerait mieux mourir que de souffrir telle vilenie, comme le sire de Clisson lui faisait ; car [...] il lui avait vu baiser [Jeanne Holland] par derrière une courtine ».
Quelles qu'en soient les diverses causes, la brouille entre les deux hommes est totale dès 1367, et elle sera lourde de conséquences, puisque Olivier de Clisson s'alliera à du Guesclin en octobre 1370, au service du roi de France Charles V le Sage. Il contribuera d'ailleurs aux côtés de du Guesclin à délivrer la France du fléau des « Grandes Compagnies ».
Découverte du traité secret entre Jean IV et Édouard III
Acquérir un allié tel qu'Édouard III constitue pour Jean IV un beau succès diplomatique. Mais le traité contient en contrepartie des clauses dont la révélation pourrait lui être dommageable, en particulier celle par laquelle il devait se reconnaître comme homme lige d'Édouard III, « roi de France », lorsque celui-ci aurait conquis la couronne.
Dès le mois d'octobre de la même année, une petite force anglaise commandée par Lord Neville débarque près de Brest. Mais — selon les Chroniques du bon duc Loys de Bourbon, — les troupes françaises commandées par du Guesclin s'emparent alors de la duchesse de Bretagne et de sa suite, dans les bagages de laquelle ils trouvent une copie du traité avec le roi d'Angleterre. Sans doute Charles V dispose-t-il également d'autres sources d'informations moins aléatoires, mais dès lors, sa méfiance à l'égard de Jean IV grandit (comme l'atteste sa correspondance à celui-ci), et il fait savoir aux barons de Bretagne le contenu de cette correspondance, minant ainsi le soutien que le duc pensait pouvoir attendre d'eux.
Bloaz goude, en 1373, e rankas Yann IV devra de nouveau s'exiler en Angleterre.
-->
He marv
Mervel a reas e Naoned. Kaset e voe he c'horf da abati Prières ma voe beziet.
Tudor
Tudor zo:
Bianca
Bianca zo un anv-badez italianek.
Cilgwrrwg
Cilgwrrwg (saoznekaet e Kilgwrrwg) zo ur gêriadenn vihan eus Kembre, e Sir Fynwy. Emañ er gwalarn da gêr Cas-gwent.
Odoardo
Tud
.
Alan Kervern
Alan Kervern, Alain Kervern e anv ofisiel, zo ur skrivagner breizhat bet ganet e 1945 e Saigon.
Goude studioù yezhoù e Pariz eo bet un amaezhiad sevenadurel e kannati Frañs e Bro-Somalia, kent distreiñ da Vreizh e 1973. Labouret en deus e ti-kêr Brest ha kelennet en deus japaneg ivez. Ezel eo eus an UDB ha skrivet en deus bet pennadoù evit ar gelaouenn Pobl Vreizh e brezhoneg. Kemeret en deus perzh er gelaouenn Nidiad ivez.
Meur a levr en deus skrivet a-zivout Bro-Japan e galleg, troidigezhioù eus barzhonegoù gant ar stumm Haiku. E 1992 en deus skrivet ul levr hiniennel-tre : Les portes du monde.
Quaregna
Quaregna a oa ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
Kendeuzet e oa bet gant Cerreto Castello d'ar 1 a viz Genver 2019 d'ober ur gumun nevez : Quaregna Cerreto.
Jón Arason
Jón Arason (1484 – 7 a viz Du 1550) a oa un eskob katolik hag ur barzh eus Island. Lazhet e voe peogwir e klaskas enebiñ ouzh ar Disivoud protestant en e vro.
Dont a reas da vezañ beleg e 1504 hag eskob Hólar (unan eus eskoptioù Island) e 1522. Ne ouzer ket kalz traoù diwar-benn e vuhez diagent, met gouzout a reer e voe kaset da Norvegia evel misioner.
Ouzhpenn bezañ beleg e oa ur barzh, ha gantañ e voe degaset ar moullañ da Island ha savet an ti-moullañ kentañ e Hólar.
E 1537 e voe lakaet al luteregezh (kelennadurezh Martin Luther) da vezañ relijion ofisiel rouantelezh Danmark, gant ar roue Christian III. Stag e oa Island ouzh Danmark en amzer-hont ha klasket e voe lakaat kemend-all da c'hoarvezout eno ivez. Jón ne lakaas ket ar gelennadurezh nevez da dalvezout en e eskopti ha sevel a reas e vouezh a-enep. En eskopti all Island, eskopti Skálholt, e voe lakaet al luteregezh da dalvezout dre nerzh, e 1541, gant un arme deuet eus Island. Ur gwir vrezel a renas eskob Hólar e-pad meur a vloaz, ha katolik e chomas e eskopti betek 1550. E diskar-amzer ar bloavezh-se e voe prizoniet Jón Arason gant soudarded ar roue ha dibennet e voe ganto.
Treron waalia
Treron waalia a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.
Jón Arason
Eskob katolik diwezhañ Island e voe, betek savidigezh eskopti katolik Reykjavík, e 1923.
Treron waalia
Anvet e voe Columba waalia (kentanv) da gentañ-penn (e 1793) gant al loenoniour alaman Friedrich Albrecht Anton Meyer (1768-1795).
Ponderano
Ponderano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
Treron waalia
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh.
Vodka
Ar vodka zo un died alkoolek (37%-97%) treuzwelus, graet diwar lambig patatez pe greun ed (gwinizh, segal...). Graet e veze e broioù Europa ar Reter (Polonia, Rusia, Ukraina, Finland...) ha stank e vez kavet er broioù-se ma vez graet gant etre 4,000 ha 5,000 merk kenwerzhel disheñvel. E 2005 e oa deuet da vezañ an alkool gwerzhet ar muiañ er bed. E broioù Europa e rank bezañ da nebeutañ 37,5% a alkool ennañ hervez lezenn (peurvuiañ e vez 40%) ; er Stadoù Unanet e rank bezañ da nebeutañ 40%.
Treron waalia
Annez hag isspesadoù
Kavout a reer ar spesad e savanennoù Afrika issahara, mervent Arabia hag en enezeg Sokotra.
Pralungo
Pralungo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
Belgorod
Belgorod (rusianeg: Белгород, ukraineg: Білгород) zo ur gêr, kreizenn velestradurel Oblast Belgorod, e Rusia, lec'hiet e-kichen ar Stêr Seversky Donets, war-dro 40 kilometr diouzh harzoù Ukraina. Ar boblañs a zo 339 978 (hervez sifroù 2021).
XXvet kantved
Ar galloud soviedel en doa savet kêr d'ar 26 a viz Here (8 a viz Du) 1917. D'an 10 a viz Ebrel 1918, unvezioù al Lu impalaeriel Alaman o devoa aloubet kêr. Goude ma voe echuet sinadur Skrid-emglev Brest-Litovsk d'an 9 a viz C'hwevrer 1918 al linenn harz a dremene norzh kêr. Belgorod a oa deuet da vezañ ul lodenn eus ar Republik nevez embannet Republik Poblel Ukrania (C'hwevrer betek Mae 1918) ar Stad ukrainat renet gant Hetman Pavlo Skoropadskyi.
XXIvet kantved
Meur a dagadenn pe obererezh brezel a zo bet e Belgorod aboae lañs Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022, Belgorod a oa deuet da vezañ ur greizenn poellerezh lu rusian. D'ar 1añ a viz Ebrel 2022 daou Mi-24 ukrainan o devoa taget kêr ha tennet war ur mirva dour-tan. Plantet a oe bet tan ennañ.
Marco Paulo
Arabat eo droukveskañ gant Marco Polo. Marco Paulo eo anv-micher ar c'haner portugalat João Simão da Silva, bet ganet e Mourão d'an 21 a viz Genver 1945.
Tybïe
Tybïe zo ur santez kembreat eus ar. Hervez ar vojenn e oa merc'h d'ar roue Brychan, roue Brycheiniog, a oa niverus-bras e vugale. Ganti e vije bet savet iliz Llandybïe, e Sir Gaerfyrddin.
Hervez ar vojenn e oa lez Brychan un deiz e Dyffryn Tywi. Mont a reas e verc'h Tybïe hag he c'hoar Lluan (pe 'Lleian') ha krennardezed all da Gelli-forynion, etre ar Mynydd Du hag ar Mynydd Mawr, da vevañ en ur gell. Ganto e voe kroget da skignañ ar gristeniezh er c'hornad-se eus Kembre. Ur gell all he devoa e Cae'r Groes.
Farnese
Farnese zo un anv italianek, anv-lec'h hag anv-tiegezh.
Thlypopsis
Thlypopsis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Sant'Eufemia d'Aspromonte
Sant'Eufemia d'Aspromonte zo ur gumun italian e Meurgêr Reggio Calabria e Calabria.
Pettinengo
Pettinengo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte, e-harz ar Monte Barone.
Keleier
Keleier a reer eus hollad an ditouroù a vez diuzet kent bout skignet pa dennont da zarvoudoù nevez-c'hoarvezet d'ar marevezh m'o skigner, pe d'ur fed dibar ha dianav betek neuze. Meur a zoare zo da skignañ keleier : dre gomz, dre skrid, dre arouezioù gweledel pe sonus, ha meur a venveg a implijer hervez an niver a dud a zo da gelaouiñ ha hervez o fellder diouzh andon ar c'heleier.
Cossato
Cossato zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte, e-harz ar Monte Barone.
Keleier
E bed ar media ez eo ar c'heleier un doare kazetennel a enroll ar veziadelezh diwar-benn fed pe fed a varner evel mat da skignañ, abalamour da zezverkoù a denn d'ar vuhez kevredigezhel peurgetket.
Gŵyl Mabsant
Gŵyl Mabsant (pe Gwylmabsant, Gŵyl Fabsant) eo an anv a veze roet e Kembre da fest sant iliz ar barrez ha d'ar c'hoarioù a veze da-heul. Evel-just, pa deuas ar vro da vout protestant e voe klasket paouez gant ar boaz-se, ur boaz pagan hervez Hugh Evans, oberour Cwm Eithin.
Keleier
Gerdarzh
Quehezlou e oa "keloù" e 1499, quelo er, an anv-kadarn en unander o vout quehezl e 1499. Dont a ra eus ur ger koshoc'h, *kehuezl, kar d'ar c'hembraeg cychwedl "istor, keloù, danevell", an daou c'her o tont eus ur wrizienn geltiek *ko(m)sketlo-.
Istor ar c'helaouiñ
A-raok ma vije eus ar c'hazetennoù kentañ e deroù ar e veze skignet kannadoùigoù hag editoù ofisiel gant gouarnamantoù e lod Stadoù kreizennet.
En Impalaeriezh roman, adalek 59 K.J-K., e veze engravet an Acta Diurna, a oa deizlevr ofisiel an impalaerezh, ha lakaet a-wel d'an holl el lec'hioù foran diwar urzh an impalaer Caius Julius Caesar,.
E Sina an Dierniezh Han (206 K.J-K.-220) e veze embannet follennoù kelaouiñ anvet 邸報 dǐbào "keleier eus ar palezioù ofisiel". Pemp kantved diwezhatoc'h, e-kerzh ren an Dierniezh Tang (618-907), e voe embannet ez-reoliek keleier a-berzh ar gouarnamant etre 713 ha 734 ; dornskrivet war seiz e veze pep 开元杂报 kāi yuán zá bào "kannadig keleier ar gouarnamant", ha lennet gant kargidi. E 1582, e-kerzh ren an Dierniezh Ming (1368-1644) e voe embannet ar c'hannadigoù prevez kentañ e Beijing.
En Europa, etre dibenn ar Grennamzer (1492) ha deroù an Dispac'h Greantel (1820), e kreskas tamm-ha-tamm an ezhommoù a geleier abalamour da zarempredoù stankoc'h etre Stadoù amezek.
E 1556 e voe embannet e Venezia ar gazetenn viziek kentañ, anvet Notizie scritte "Keleier skrivet" ; gazette e kouste, da lavaret eo "moneiz rous", alese orin ar ger e meur a yezh, ar brezhoneg en o zouez. Ur c'hannadig dornskrivet e oa Notizie scritte, a veze lennet a vouezh uhel e kêr abalamour ma oa isleek an darn vuiañ eus tud ar mare.
Hanter-kant vloaz war-lerc'h, e 1605, e voe moullet ar gazetenn sizhuniek kentañ, Relation : Aller Fuernemmen und gedenckwuerdigen Historien, gant an Elzasad Johann Carolus e Strossburi.
Ryô Saeba
Ryô Saeba (冴羽 獠, Saeba Ryō), adanvet Nicky Larson er stumm galleg eus ar stirad tresadennoù-bev, zo un dudenn ijinet gant Tsukasa Hōjō e 1985. Er mangaioù City Hunter hag Angel Heart ez eo an haroz.
Keleier
Istor ar c'helaouiñ
D'an 30 a viz Mae 1631 e voe embannet kentañ niverenn ar sizhunieg La Gazette e Bro-C'hall, gant Théophraste Renaudot (1586-1653) ; buan e voe kevezerezh, pa voe moullet Nouvelles Ordinaires de divers endroits gant Jean Epstein adalek ar 17 a viz Gouhere 1631, goude 26 niverenn dornskrivet – pelloc'h e padas La Gazette avat, betek 1915.
Ryô Saeba
City Hunter
Brudet eo dre e lesanv « City Hunter » (シティハンター, Shiti Hantā). Ober a ra eus e labour "naetaer" : difenn an dud (maouezed koant dreist-holl) rak tudennoù vil (yakuza, gorp-soudarded). E enebour pennañ a zo Umibôzu un den ramzel hanter dall. Sot eo gant ar merc'hed, ne baouez ket da verc'hetañ.
Keleier
Istor ar c'helaouiñ
E 1645 e voe embannet e Sveden ar gazetenn Post-och Inrikes Tidningar "Kazetenn Ofisiel Sveden" diwar gentod ar rouanez Kristina Augusta (1626-1689); koshañ kazetenn vev ar bed eo, pa vez embannet bremañ c'hoazh.
Ryô Saeba
Armoù
Arbennikaet eo Ryô Saeba war armoù a-bep seurt eus ar gontell stourm betek an danvezioù tarzh pe banner roketennoù. A-raok bezañ ar City Hunter eo bet ur vugel soudard en Amerika ar Su dre-se ez eo bet rediet deskiñ implij armoù a-bep seurt evit dreistbevañ. Ryô en deus un arsenailh ramzel en e zi: pistolennoù, fuzuilhoù arsailh, fuizuilhoù Mailh-tenner, mindrailherezioù, grenadennoù, banner roketennoù. Evit gourdoniñ e kaver ur stand tennañ didan ar skraper-oabl.
Keleier
Istor ar c'helaouiñ
Gant diorroadur ar c'helaouiñ er bed e voe krouet stalioù a-ratozh da zastum ar c'heleier evit boueta kazetennoù ar bed en eskemm ouzh gwerzh ur c'houmanant ; an Agence France-Presse (AFP) eo ar stal goshañ, pa voe krouet e 1835 gant ar Gall Charles-Louis Havas dindan an anv Agence Havas.
Ryô Saeba
Armoù
Arm pennañ ar City Hunter a zo ur C'holt Python .357 Magnum, kemmet gant Ken'ishiro Mashiba, ur saver armoù brudet eus Japan. En dougen a ra en un holster skoaz. Ne vez ket gwelet biken an haroz hep an arm-se.
Keleier
Skignadur
Ar jestraoueg eo bet an doare kentañ da skignañ keleier, a c'haller arvestiñ c'hoazh er riezad loenel pa zañs ur wenanenn da gelaouiñ he c'henseurtezed a-zivout ur parkad boued da vleuniaoua.
War-lerc'h hepken ez eo deuet ar gomz etre an dud, ha ganti ar skignañ keleier a zen da zen pe e diabarzh ur strolladig tud.
Janed Kent
He buhez
Merc'h e oa da Edmont Woodstock (Edmund of Woodstock) (1301-1329), kentañ kont Kent, ha da Margaret Wake, trede baronez Wake of Liddell, ha merc'h-vihan d'ar roue Edouarzh Iañ.
Keleier
Skignadur
Diwezhatoc'h, hag e pep bro, e voe skignet ar c'heleier dre gomz bepred gant tud a foete bro evel ar Romed, ar varc'hadourion-red, an devezhierion, ar venec'h baleer, an arzourion a-douez reoù arall.
Janed Kent
He buhez
He zad Edmund a oa ur breur yaouank da Edouarzh II. Skoazell d'e vreur roue a reas Edmund, ma voe bec'h etrezañ hag ar rouanez, Isabella of France, hag he serc'heg Roger Mortimer, Kentaén Kont March.