cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aetius
An istorour Georges Bordonove en deus skrivet diwar-benn Aetius ː "Il avait pourtant commencé sa carrière comme un aventurier sans scrupules" ("Kroget en devoa koulskoude e vuhez evel un den diskorpul" An istorour Maurice Bouvier-Ajam a skriv ː "On peut soupçonner fortement Flavius Aetius d'avoir toujours envié la pourpre impériale". "Gallout a reer soñjal kreñv en devoa bet c'hoant Flavius Aetius da gemer dilhad limestra an impalaeriezh"
The Black Company
The Black Company zo un heuliad romantoù doare dark fantasy (moliac'h teñval) skrivet gant ar skrivagner stadunanat Glen Cook. En heuliad romantoù e adkaver lodennoù moliac'h kemmesket gant re ar moliac'h teñval. Kontañ a reer istor ur strollad goprsoudarded, The Black Company, e-pad 40 vloaz diwezhañ e istor war un hollad 400 vloaz. Green Ronin Publishing en deus bet embannet ur c'hoari roll The Black Company e 2004.
Rengha Rodewill
Rengha Rodewill (11 a viz Here 1948 e Hagen) zo un arzourez alaman, luc'hskeudennerez, skrivagnerez ha dañserez.
Nikos Kazantzakis
Nikos Kazantzakis (e gresianeg : Νίκος Καζαντζάκης; 1883 - 1957) a oa ur skrivagner gresianek a bouez en. Sevel a reas barzhonegoù, pezhioù-c'hoari, romantoù ha skridoù prederouriezh. Brudet eo ar film Alexis Zorba a oa bet savet e 1964 diwar e romant Buhez ha troioù-kaer Alexis Zorbás (Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά).
Ganet e voe Kazantzakis en Iraklio, e Kreta, e 1883, en amzer ma oa stag an enezenn-se ouzh an Impalaeriezh Otoman ha ma veze an enezourien o stourm evit stagañ anezhi ouzh Rouantelezh Gres.
Kroaziadegoù balt
Ar c’hroaziadegoù balt, pe c’hoazh kroaziadegoù an Hanternoz, zo un heuliad gwezhiadoù milourel lusket adalek an XIIvet kantved gant kristenion ar c'hornôg a-enep da bobloù pagan biz Europa o vevañ war ribloù ar mor Baltek : ar Valted (an Henbrusianed, Lituaniz,…).
Roet e voe da bal dezhe andreiñ dre gaer pe dre heg ar baganed valt d’ar feiz kristen ha galvet e voe ez-ofisiel ar groazidi da sailhañ war ar broioù balt gant ar pab Selestin III e 1193. Hogen, kroget o doa marc’heion c’herman zo da dagañ ar meuriadoù balt kent e c’halvidigezh d’ar brezel santel.
Padet o doa daou gantved betek deroù ar XVvet kantved (emgann Grunwald). Evel kalz a groaziadegoù e tistrojont diwar o fal orin hag e teujont da vout un digarez evit an urzhioù relijiel milourel hag ar varc’heion alaman da drevadenniñ ar broioù balt (Livonia, Prusia,…).
Dibun ar c’hroaziadegoù
A-hed an XIIIvet kantved e stourmas didruez ar varc’heion deutonek a-enep d’an henbrusianed a veve dindan o gwask. Poblañs ar re-mañ diwezhañ az eas a 150 000 da 80 000 den etre 1250 ha 1350.
Disoc’hoù
Mar kemmas Lituaniz relijion (e 1385 ez-ofisiel a-gevret gant o levier Jogaila deuet da vout roue Polonia ivez) ne voe ket abalamour d’ar c’hroaziadegoù, hogen evit abegoù politikel ha dre hanterouriezh o amezeion bolonat (berzet e oa al lituaneg, betek n’eus ket keit-se zo, en ilizoù dre ma oa ur « yezh pagan »). Chomel a reas ul lodenn vat anezhe (ha kalz a Henbrusianed) pagan e-pad pell: ar Samogitianed, da skouer, a chomas feal d’o feiz betek kreiz ar XVvet kantved a-c’hwael (roudoù a baganelezh zo chomet e Lituania hag e Prusia e-pad pell).
Abalamour d’ar c’hroaziadegoù-se ha da zoareoù an Alamaned war-lerc’h o deus bet ar Valted droug ouzh ar re-mañ diwezhañ e-pad pell.
Roubl
Ar roubl eo unanenn voneiz pennañ Rusia (anvet рубль, roubl’, eno), ha Belarus (anvet рубель, roubel, eno). Unanenn voneiz an Unaniezh Soviedel e oa ivez. Rannet eo ar roubl e 100 kopek (ha kapeyka e Belarus).
Henoadvezh diwezhañ ar maen
Henoadvezh diwezhañ ar Maen zo ur prantad eus ar ragistor ma tegouezh Homo sapiens en Europa. Diorroen a ra teknikoù nevez (lavnennoù maen, artizanerezh an askorn, poulzerioù, ha kement zo.) ha bleuniañ a ra an arz ar ragistor. Mont a ra an oadvezh-se eus 35 000 betek 10 000 vloaz a-raok hon oadvezh ha klotañ a ra gant diwezh prantad ar skorn. Dont a ra goude Henoadvezh krenn ar maen hag heuliet eo gant Krennoadvezh ar Maen.
Kregiñ a ra Henoadvezh diwezhañ ar Maen gant donedigezh Homo sapiens en Europa. Deuet eo eus ar reter (Reter-Nesañ, Azia pe Afrika), oc'h ober e vad eus ur wellaenn dibad eus an amzer war-dro -35 000 da drevadenniñ Europa. Kenvevañ a ra gant Den Neandertal betek ar mare ma'z eas hennezh da get war-dro -30 000. N'ouzer ket d'ar just perak ez eas Den Neandertal da get. E-pad pell e oa lavaret e oa bet diouennet gant Homo sapiens hag e veze brezel etre an daou spesad. Prouet eo bet nevez zo avat e oa bet hironed diwar an daou spesad.
An hin hag an endro
E-doug Henoadvezh diwezhañ ar maen e oa yen-kenañ an hin gant prantadoù tommoc'h memes tra. Emañ norzh Bro-C'hall dindan an toundra - un dachenn hep gwez ha goloet a ginvi hag a douskan - ha pelloc'h er su gant an taiga - koadoù gwez-pin ha gwez-bezv korr. En traoñiennoù goudoret e kaved ivez gwez deliaouek all e-pad ar prantadoù tommañ.
Rouantelezh ar geotdebrerien eo : gourejened, kezeg, frikorneged gloanek, mammouted, bizoned, saigaed. E-pad ar prantadoù yenañ ez eo stank ar c'hirvi-erc'h. Jiboeset e veze holl ar geodebrerien gant daou spesad kigdebrerien a gevez gant an Hominidae : leoned ar groc'hoù hag ar bleizbroc'hed. An arzhed gell hag arzhed ar groc'hoù a veve en traoñiennoù koadek.
E deroù ar prantad-se, Homo sapiens a chasee al loened-se gant spegoù pe gripedoù. Ijinet e oa ar gwaregi war-dro –17 000 (dizoloet ez eus bet pennoù saezhoù e maen-kurun e groc'h Parpallo e Bro-Spagn, bloaziet eus 17 000 kent JK)
Homo sapiens, Den Cro-Magnon dizoloet e 1868 e Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil eo an hini anavezetañ, a zegas en holl Europa teknikoù disheñvel-kenañ diouzh ar re a veze implijet gant e ziagentidi. Diazezet eo e artizanerezh ar maen war produerezh skolpoù hir, lavnennoù ha lavnennoùigoù, a dalvez da sevel binviji liesseurt : kraferezioù, kizelloù, pennoù biroù, klaouier, ha kement zo...
Prantadoù pennañ
Meur a sevenadur a zo bet an eil goude egile e-pad Henoadvezh diwezhañ ar maen :
Echuiñ a reas Henoadvezh diwezhañ ar Maen gant steuzidigezh ar c'hirvi-erc'h hag ar frikorneged gloanek abalamour da dommadur an hin. Diwezh sevenadur ar Magdalenian eo. Heuliet eo distro ar c'hoadoù gwez deliaouek gant kemmoù en armoù (ar gwareg zo implijet stank e pep lec'h) dibar eus an Epipaleoliteg hag eus Krennoadvezh ar maen.
Laçın
Laçın zo ur rayon eus Azerbaidjan, e kornôg ar vro etre Nagorno-Karabac'h hag Armenia. Goude brezel Nagorno-Karabac'h eo chomet rayon Laçın dindan dalc'h an Armeniz ha skarzhet ar poblañsoù azeri ha kurd dioutañ.
Ivan
Ivan zo un anv-badez, deut diwar an anv gregach Johannes, hag anavezet er yezhoù slavek : e rusek, bulgarek, serbek, kroatek, bosniek, sloveneg.
Mic'hi
Ar mic'hi (mucus e latin) zo un dourenn a ver eus ar fri. Un troad leue a vez lavaret ivez pa vez hir. Etre an daou droad leue ez eus ul lec'hig anvet pont ar mic'hi.
Ur fri mic'hi a vez lavaret eus ur bugel lous e fri.
María Dhialma Tiberti
María Dhialma Tiberti a oa ur skrivagnerez arc'hantinat. Labourat a rae gant an Ediciones del Bosque e La Plata, ha gant Aurora Venturini ha skrivagnerien all eus ar gêr-se.
Simon Fraser
Meur a Simon Fraser a zo anavezet en istor.
Cliff Palace
Cliff Palace zo un annez tornaodel savet gant an Indianed Anasazi e mervent Colorado war-dro ar bloavezh 1200.
Aysén
Aysén (pe Aisén) zo un anv a gaver e douaroniezh Chile.
-197
557 Ab Urbe Condita = 197 kent J.-K.
Henoadvezh krenn ar maen
Henoadvezh krenn ar maen zo ur prantad eus ar ragistor a zeu goude Henoadvezh koshañ ar maen ha goude Henoadvezh diwezhañ ar maen. En Europa e krogas war-dro 300 000 vloaz a-raok hiziv (pazenn 8 ar gronologiezh isotopek), gant skignadur an hentenn Levallois dre holl, hag e echuas war-dro 30 000 vloaz gant steuzidigezh Den Neandertal ha donedigezh Homo sapiens) en Europa eus ar Reter-Nesañ.
Hin
Kalz kemmoù zo bet en amzer-se avat hervez lodennoù ar bed. Bout e oa bet e-pad henoadvezh krenn ar maen, lec’hiet er Pleistosen, neueunnadurioù bras an hin get marevezhioù ar skorn (skornvezhioù) ha marevezhioù etreskornvezhel. Annezidi Europa an amzer-hont, da lâret eo tud Neandertal, o doa anavet hinadoù kerreizh ha yen. Izeloc’h e oa live ar morioù.
Poblañs
Poblet e oa Europa gant Den Neandertal betek diwezh ar prantad. Bleuniañ a reas spesad Homo neanderthalensis, pe Den Neandertal e-pad an oadvezh-se, etre 300 000 ha 30 000 vloaz zo, hag anadiñ a reas ar c'hentañ Hominidae dezho un anatomiezh vodern war-dro 195 000 vloaz zo. C'hoarvez a reas diforc'hadur filogenetek Homo sapiens d'ar mare-se, gant Eva vitokondrek war-dro 150 000 vloaz zo, hag Adam gromozomek war-dro 90 000 vloaz zo, hervez damkaniezh an orin unan Ouzhpenn-se hervez damkaniezh an orin afrikan, Homo sapiens a vefe kroget da zivroañ er-maez eus Afrika e-pad Henoadvezh krenn ar maen war-dro 100 000 pe 70 000 vloaz zo hag a gomañsas sa gemer lec'h ar spesadoù Homo all a oa a-raok evel Den Neanderthal hag Homo erectus. .
Sevenadurioù henijinerezh ar vein
Daou sevenadur a henijinerezh ar vein zo bet re tud Neandertal e-pad Henoadvezh krenn ar maen: hani Moustier hag hani Châtelperron.
-197
Israel
Antiochus III ar Meur
Lotus F1 Team
Lotus F1 Team eo anv ur skipailh Formulenn 1 a grog da redek e 2013, a chom e Enstone e Bro-Saoz. Da C'henii Capital eo ar skipailh-se, met prestañ a ra ar saver saoz Lotus Cars e anv dezhi.
-196
558 Ab Urbe Condita = 196 kent J.-K.
Lotus F1 Team
Redek a ra Lotus gant ar vlenierien Kimi Räikkönen, kampion 2007, ha Romain Grosjean, kampion GP2 2011.
Aysén
Gerdarzh
Meur a vartezeadenn zo:
Bobigny
Bobigny eo pennlec'h an departamant gall Seine-Saint-Denis, e rannvro Enez-Frañs. Emañ er biz da Bariz. E 2011 e oa annezet gant 47,224 a dud.
Istor
E 1925 e voe dilennet Marthe Tesson e kuzul-kêr Bobigny, unan eus ar maouezed kentañ dilennet en ur c'huzul-kêr e Frañs e voe.
Aldebert
Aldebert zo un anv-badez alamanek, tremenet e galleg.
Cribrarula esontropia
Cribrarula esontropia a zo unan eus an daouzek spesad a vez renket er genad Cribrarula e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin ral a-walc'h a vev er Meurvor Indez en inizi Maskaregnez betek Madagaskar an hini eo.
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Duclos e 1833 dindan an anv genad Cypraea,.
Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Cribrarula esontropia bezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
Isspesadoù
Tri isspesad a zo bet diskrivet diouzh al lec'h ma vevont ha nebeut variadennigoù stumm pe liv :
Bevoniezh
Kregin ral a-walc'h a vez kavet an aliesañ etre 20 m ha 40 m donder gant splujerien dindan reier ha koural.
Ment
Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo etre 13 mm ha 25 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 10mm pe ramz betek 32 mm.
Gwelout ivez
Spesadoù all ar genad Cribrarula gant livioù damheñvel ha dreist-holl Cribrarula cribraria
Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo er Meurvor Indez en inizi Maskaregnez betek Madagaskar.
Llanddinol
Llanddinol (Itton e saozneg) zo ur gêriadenn vihan e gevred Kembre, e Sir Fynwy. Emañ er gwalarn da Gas-gwent.
God Only Knows
God Only Knows zo ur ganaouenn saoznek bet savet an ton anezhi gant Brian Wilson hag ar gerioù gant Tony Asher evit ar strollad sonerien rock stadunanat The Beach Boys.
My Lady Héroïne
Evel ma oa boas d'hen ober en devoa Gainsbourg azasaet ton My Lady Héroïne diwar hini un oberenn glasel all, In a Persian Market (1920) gant Albert Ketèlbey (1875-1969) ar wech-mañ. Ne c'hwitas ket war an dro d'ober ur serr-lagad d'ar sonaozer saoz oc'h echuiñ e ganaouenn gant ar gerioù da-heul :
Llanddinol
Savet e voe un iliz gant sant Deiniol hag alese e teu anv kembraek ar gêriadenn, diwar llan ha Deiniol. Disheñvel-krenn eo orin an anv saoznek, a gaver skrivet Edyton, Hedyngton hag Edeton en.
God Only Knows
Ganti ec'h echu ar film Love Actually (sevenet gant Richard Curtis e 2003) ha sonerezh ar stirad skinwel stadunanat Big Love e voe etre 2006 ha 2009.
E 2004 e oa bet renket da bempvet warn-ugent e Listennad ar 500 kanaouenn wellañ bet embannet hervez Rolling Stone gant ar gelaouenn stadunanat Rolling Stone.
Perzh eo ivez eus Pet Sounds, unnekvet albom studio The Beach Boys, deuet e-maez d'ar 16 a viz Mae 1966.
Le Tronquay (Calvados)
Le Tronquay a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
kantved
Eil brezel-bed, 1944: mervel a reas pemp den nann soudard e Le Tronquay e mizioù Even, Gouere hag Eost abalamour d'ar brezel e-pad Emgann Normandi.
Henoadvezh koshañ ar maen
Un niver bihan-kenañ a skrivagnerien a ra gant Henoadvezh arkaek ar maen evit ober anv eus deroù ar prantad-se.
María Félix
María de los Ángeles Félix Güereña, anavezetoc'h evel María Félix (Álamos, Sonora; 1914 – Ciudad de México, 2002), a zo un akourez vec'hikan.
Gant Pedro Armendáriz ha Dolores del Río e yae d'ober trikon tud veur sinema spagnolek ar bloavezhioù 1940 ha 1950.
Lesanvet e oa bet «La Doña», goude c'hoariet er film "Doña Bárbara" (1943), hag ivez «María Bonita», abalamour d'ar son savet dezhi evel prof-eured, gant ar sonaozour Agustín Lara. C'hoariet he deus e 47 film, entre Mec'hiko, Spagn, Bro-C'hall, Italia hag Arc'hantina.
He buhez
Merc'h e oa da Félix Bernardo Félix, ha da Josefina Rosas Güereña. He zad a oa a orin eus ar bobl Yaqui, hag he mamm a orin euskarat. Daouzek bugel all o doa : Josefina, María de la Paz, Pablo, Bernardo, Miguel, María Mercedes, Fernando, Victoria Eugenia, Ricardo, Benjamín hag Ana María del Sacramento. He bugaleaj a dremenas en Álamos. Ne oa ket gwall binvidik an tiegezh. Mat en em gleve gant he breur Pablo, ken mat ma kredas he mamm e oa ret o dispartiañ gant aon rak penaos e troje an darempred-se. Ha kaset Pablo d'ur skol soudarded,
Dimezet e oa bet da Jorge Negrete.
He marv
Mervel a eure María Félix d'an 8 a viz Ebrel 2002 (deiz hec'h 88 bloaz), war-dro 1 eu beure, e Ciudad de México, hogen n'eo nemet da 10:00 eur e voe kavet he c'horf.
He filmoù
E Mec'hiko
Documentales
María Bonita
María Bonita zo ur ganaouenn spagnolek savet da María Félix gant he fried ar sonaozour mec'hikan Agustín Lara‎.
María Félix
He filmoù
Italia
Arc'hantina
Bro-C'hall
Rannvro Aysén
Proviñsoù
Peder froviñs zo enni:
Lyncornis macrotis
Lyncornis macrotis a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Caprimulgidae.
Anvet e voe Caprimulgus macrotis (kentanv) da gentañ-penn (e 1831) gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ :
John Palsgrave
John Palsgrave, ganet war-dro 1480 e Londrez ha marv e 1554 e Northamptonshire, a oa ur beleg katolik e lez Herri VIII, roue Bro-Saoz.
Sevel a reas ul levr anvet Lesclarcissement de la langue francoyse ("L'éclaircissement de la langue française"), ul levr skrivet e saozneg daoust d'e ditl gallek. Al levr-se, embannet e Londrez e 1530, a seller outañ evel ar c'hentañ yezhadur eus ar galleg. Savet e oa bet evit ar Saozon o doa c'hoant da zeskiñ galleg.
Macropygia ruficeps
Macropygia ruficeps a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.
John Palsgrave
Treiñ a reas e saozneg ivez ur pezh-c'hoari skrivet e latin gant Wilhelm Gnapheus.
Macropygia ruficeps
Anvet e voe Columba ruficeps (kentanv) da gentañ-penn (e 1835) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an eizh isspesad anezhañ :
La Bretagne ouvrière, paysanne et maritime
La Bretagne ouvrière, paysanne et maritime (« Breizh ar vicherourien, ar beizanted hag ar vartoloded ») a oa ur gazetenn sizhuniek a zeuas er-maez e Breizh etre 1935 ha 1950. Kazetenn ar Strollad Komunour Gall e Breizh e oa,.
Krouet e voe ar gazetenn e 1935 gant Auguste Havez, eil sekretour unaniezh Penn-ar-Bed ar CGT. Harpet e oa gant Alain Signor a voe kannad komunour e Penn-ar-Bed goude an Eil Brezel-bed. Dont a reas an niverenn gentañ er-maez d'ar 5 a viz Here 1935. En deroù e oa skignet ar gazetenn e departamantoù Penn-ar-Bed, Aodoù-an-Hanternoz ha Mor-Bihan dreist-holl.
Berzet e voe La Bretagne ouvrière, paysanne et maritime, pa voe divodet ar Strollad Komunour gall gant gouarnamant Daladier e 1939. E miz Ebrel 1941 e teuas er-maez adarre, dre guzh Ne oa ket ur gazetenn sizhuniek ken, dont a rae er-maez ur wech an amzer. Skignet e veze er c'hêrioù bras dreist-holl, e Brest, e Roazhon hag e Naoned. .
Goude ar brezel e teuas ar gazetenn er-maez adarre, adalek miz Eost 1946 ha betek miz Mezheven 1950. Mouezh ar Strollad Komunour gall e Penn-ar-Bed e oa neuze. Paouezet e voe d'hec'h embann e 1950.
Lənkəran
Lənkəran zo unan eus 66 distrig Azerbaidjan, e gevred ar vro. Hervez niveradeg 1999 e oa 25 740 Talich o chom eno.
Jean Leperdit
Jean Leperdit a zo bet maer Roazhon etre 1793 ha 1795 (Bloaz II ha Bloaz IV ar Republik). Brudet eo bet evit e habaskter hag evit bezañ talet ouzh Jean-Baptiste Carrier hag e grizder.
Ganet eo bet d'ar 5 a viz Mae 1752 e Noal-Pondi. Aet eo da Anaon d'an 3 a viz Eost 1823 e Roazhon. Mestr-kemener e oa. Beziet eo bet e bered an Norzh e Roazhon.
Un delwenn anezhañ gant Emmanuel Dolivet a gaver plasenn Champ-Jacquet e Roazhon. Diskouezet eo o trailhañ ul listenn a dud da vezañ dibennet bet savet gant Carrier. Teuzet oa bet an delwenn gant an Alamaned, graet eo bet en-dro e 1991 ha staliet e 1994.
Ur ru a zoug e anv e Roazhon hag unan all e Pondi.
Un daolenn anezhañ bet livet gant Marie-Thérèse de Champ Renaud e 1887 a zo bet prenet gant Meurgêr Roazhon e 2012 evit Mirdi Breizh. Un daolenn all gant Jules Jan a gaver e saloñs bihan Ti-kêr Roazhon.
Lerik
Lerik zo ur rayon eus Azerbaidjan, e gevred ar vro. Hervez niveradeg 1999 e oa 7 076 Talich o chom eno.
Walt Whitman
Walter Whitman, anavezetoc’h evel Walt Whitman (31 a viz Mae 1819 – 26 a viz Meurzh 1892) a oa ur skrivagner, barzh ha kazetenner eus Stadoù Unanet Amerika. Sellet a reer outañ evel unan eus pouezusañ barzhed ar Stadoù Unanet en Brudet eo e zastumad barzhonegoù, Leaves of Grass, embannet evit ar wech kentañ e 1855. Derc'hel a reas Whitman da ouzhpennañ barzhonegoù d’an dastumad-se betek e varv e 1892.
Hervez an dud o deus studiet e vuhez hag e skridoù e oa Whitman pe heñvelreviat pe divreviat Kement-se a dalvez e voe dael diwar-benn e varzhonegoù pa voent embannet evit ar wech kentañ, rak en e oa kalz a rakvarnioù a-enep an heñvelrevidi er Stadoù Unanet.
Kavout a reer en e skridoù ur savboent a-enep ar sklaverezh, dre vras. Hogen levezonet e oa gant ar rakvarnioù a oa e-touez an dud wenn en e amzer hag e enebiezh ouzh ar sklaverezh ne oa ket diazezet war ar gredenn e oa kevatal an holl bobloù.
Beuzeg (disheñvelout)
Beuzeg (stumm kozh Budoc) a zo un anv sant eus Breizh.
Abu Bakr al-Baghdadi
Abou Bakr al-Baghdadi (Arabeg:أبو بكر البغدادي‎‎), pe Ibrahim Awad Ibrahim al-Badri (Arabeg:إبراهيم عواد إبراهيم علي محمد البدري السامرائي) e anv gwir, ganet d'an 28 a viz Gouhere 1971, a zo e penn aozadur ar Stad Islamek hag en em ziskleriet e oa Kalif. Lesanvet eo an tasmant.
D'ar 4 a viz Here 2011, ar gouarnamant amerikan a ouzhpennas al-Baghdadi war listenn ar sponterien klasket war o lerc'h ar muiañ gant ur sammad a US$10 milion evit pep keloù a c'hellfe degas e harz pe e varv. N'eus nemet penn al-Qaeda, Ayman al-Zawahiri, o kaout ur sammad arc'hant uheloc'h evit e harz pe e varv US$25 milion. Gouarnamant SUA a ziskler eo kiriek al-Baghdadi da skraperezh mac'hiaded, lakaat da sklav, palforzhañ ha muntrañ ur geodedourez amerikan a voe lazhet war-lerc'h. Meur a wech eo bet diskleriet e oa bet lazhet pe d'an nebeutañ gloazet-bras met betek-henn n'eo ket bet prouet anat. Marvet eo emlazhet e-kerzh an Oberiadur-brezel Kayla Mueller d'ar 27 a viz Here 2019, pa lakas da darzhañ ur gouriz-tarz a-raok bezañ prizoniet gant nerzhioù ispisial SUA.
Marv, gloazet don pe harzet
Meur a wech eo bet embannet e oa bet lazhet, gloazet don pe prizoniet penn ar Stad Islamek. En gwirionez betek e varv e 2019 ne oa ket bet gwir.
Patagona gigas
Patagona gigas a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae, an hini brasañ ennañ.
Anvet e voe Trochilus gigas (kentanv) da gentañ-penn (e 1824) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831). Ar spesad nemetañ er genad Patagona an hini eo.
Boued
En Ecuador ha hanternoz Perou e vev diwar sun-bleuñv tennet eus bleuñv an Agave ha reoù eus ar genad Puya.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e takadoù 'zo eus Suamerika, eus kreisteiz Kolombia da greiz Chile :
Masallı
Masallı zo ur rayon eus Azerbaidjan, e gevred ar vro.
Aptostichus angelinajolieae
Aptostichus angelinajolieae zo ur spesad kevnid e-touez kerentiad an Euctenizidae.
Dougen a ra anv Angelina Jolie (1975-) en abeg da obererezh an aktourez stadunanat en erbed Poellgor Meur ar Broadoù Unanet evit ar repuidi (PMBUR).
Oğuz
Oğuz zo zo unan eus 66 distrig Azerbaidjan Azerbaidjan.
Diana di l'Alba
Diana di l'Alba zo ul laz sonerien ha kanerien gorsek savet e 1978 gant Antonu Marielli, Ghjuvan Francescu Sicurani hag an daou vreur Ghjuvan Ghjacumu ha Cristanu Andreani.
Mammal Species of the World
Mammal Species of the World (MSW) zo un embannadenn skiantel saoznek.
Embannet e oa bet an trivet embannadur anezhi e 2005 gant American Society of Mammalogists (Johns Hopkins University Press).
McGuire Sisters
Ar McGuire Sisters a oa teir c'hoar, eus SUA, anezho Christine McGuire (ganet e 1926), Dorothy McGuire (1928 – 2012), ha Phyllis McGuire (ganet e 1931) hag a gane er bloavezhioù 1950 ha 1960. E-touesk o c'hanaouennoù brudetañ emañ "Sincerely" ha "Sugartime", savet betek niverenn 1 ar gwellañ gwerzhioù.
Qəbələ
Qəbələ zo ur rayon eus Azerbaidjan.
Qax
Qax zo unan eus 66 distrig Azerbaidjan, e hanternoz ar vro.
Marthe
Marthe zo un anv-badez gallek roet d'ar merc'hed.
Megarynchus pitangua
Megarynchus pitangua a zo ur spesad golvaneged bras eus ar c'herentiad Tyrannidae.
Anvet e voe [Lanius] Pitangva [sic] (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778). Ar spesad nemetañ er genad Megarynchus an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged, hemiptered eus an uskerentiad Cicadoidea dreist-holl hag amprevaned bras-tre all.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ en un takad hag a ya eus Mec'hiko da viz Arc'hantina :
Barbadás
Barbadás zo ur gumun eus kreisteiz Galiza, e proviñs Ourense.
Quba
Quba zo ur rayon eus Azerbaidjan, e biz ar vro.
Calum
Calum, pe Callum, zo un anv-badez gouezelek roet d'ar baotred.
-195
559 Ab Urbe Condita = 195 kent J.-K.
Qobustan
Qobustan zo ur rayon eus Azerbaidjan, e reter ar vro. Eus 1930 da 1943 hag eus 1960 da 1990 e oa stag ouzh rayon Şamaxı.
Beade
Beade zo ur gumun eus kreisteiz Galiza, e proviñs Ourense.
O Barco de Valdeorras
O Barco de Valdeorras zo ur gumun eus gevred Galiza, e proviñs Ourense, e komark Valdeorras. E 2014 e oa 13 899 o chom enni.
Qusar
Qusar zo ur rayon eus Azerbaidjan, e biz ar vro.
Boborás
Boborás zo ur gumun eus kreisteiz Galiza, e proviñs Ourense.
Doña Bárbara
Doña Bárbara zo anv spagnolek meur a oberenn.
Romant
Da gentañ-penn anv ur romant spagnolek gant ar skrivagner venezuelat Rómulo Gallegos.
Filmoù
Doña Bárbara zo ivez anv daou film:
Teleromantoù
Doña Bárbara zo ivez anv tri zeleromant:
Qubadlı
Qubadlı zo ur rayon eus Azerbaidjan, e kornôg ar vro etre Nagorno-Karabac'h hag Armenia. Goude brezel Nagorno-Karabac'h eo chomet rayon Qubadlı dindan dalc'h an Armeniz.
Selasphorus
Selasphorus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Seizh spesad evned-kelien a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Norzh, Kreiz ha Suamerika, pemp isspesad (5) dezhe en holl.
Battlefield V
Battlefield V, pe Battlefield 5, zo ur c'hoari video doare first-person shooter sevenet gant EA DICE hag embannet gant Electronic Arts. Battlefield V a vo ar c'hwec'hvet c'hoari en heuliad c'hoarioù video Battlefield. Da vezañ embannet e oa dre ar bed war ar savennoù Microsoft Windows, PlayStation 4, hag Xbox One d'an 19 a viz Here 2018. A-benn ar fin e vezo embannet d'an 20 a viz Du 2018. Disheñvel e vo diouzh Battlefield 1 dre ma vo staliet e-pad an Eil Brezel-bed.
Degemer
Ar C'howen Group, un embregerezh studiañ ar c'hoarioù video, en deus bet embannet e oa "izel" ar rak koumanantiñ d'ar c'hoari Battlefield V. Hervezo ez int 85% a-dreñv re ar c'hoari Call of Duty: Black Ops 4,.
Lord Lovat
Lord Lovat zo un titl e pariezh Skos.
Os Blancos
Os Blancos zo ur gumun eus kreisteiz Galiza, e proviñs Ourense.
Maria Bonita
Maria Bonita zo un anv portugalek, ha hini meur a dra.
A Bola
A Bola zo ur gumun eus kreisteiz Galiza, e proviñs Ourense.
Saatlı
Saatlı zo ur rayon eus Azerbaidjan.
Calvos de Randín
Calvos de Randín zo ur gumun eus kreisteiz Galiza, e proviñs Ourense.
O Bolo
O Bolo zo ur gumun eus kreisteiz Galiza, e proviñs Ourense.
Joe Abercrombie
Joe Abercrombie ganet d'an 31 a viz Kerzu 1974, , lesanvet the master of fantasy , zo ur skrivagner moliac'h teñval pe Dark fantasy ha frammer filmoù saoz. Brudet eo evit an heuliad romantoù moliac'h anvet The First Law. E romant Half a King en deus tapet priz 2015 al Locus Award evit ar gwellañ romant evit ar grenarded. Awenet eo kalz gant J. R. R. Tolkien ha George R. R. Martin
Buhez
Joe Abercrombie a zo ganet e Lancaster, Bro-Saoz. Skoliataet eo bet el Lancaster Royal Grammar School hag e skol-veur Manchester, eno en devoa studiet ar psikologiezh.
The First Law Trilogy II
Lec'hiet 15 vloaz goude ar c'hentañ heuliad romantoù ha Red Country.
Atthis
Atthis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1854 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad evned-kelien a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Kreizamerika hag e Mec'hiko, pevar (4) isspesad dezhe en holl.
Bob Newhart
George Robert Newhart, anavezetoc'h evel Bob Newhart, bet ganet e Oak Park (Illinois, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 5 a viz Gwengolo 1929, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Tournières
Tournières a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Carraig na Siúire
Carraig na Siúire (Carrick-on-Suir e saozneg) zo ur gêr eus Iwerzhon, e kontelezh Tiobraid Árann. Emañ e gevred ar gontelezh-se, tost da harzoù kontelezhioù Cill Chainnigh ha Port Láirge. Diazezet eo kêr en daou du d'ar stêr Siúr. E 2006 e oa 5,906 a dud o chom enni.
Bretania
Bretania zo ur porched
Sabirabad
Sabirabad zo ur rayon eus Azerbaidjan.
Bretania
http://www.bretania.bzh
Strinkell
Ur strinkell zo ur benveg gant un nadoz kleuz hag ur gibenn hag implijet dreist-holl da reiñ louzeier o sankañ an nadoz er c'horf pe da dennañ gwad.
Istor
Un nebeud milvedoù kent hon oadvezh e veze implijet doareoù strinkelloù da reiñ gwalc'hadennoù eus ar bouzelloù, eus ar gouhin hag eus an divskouarn. En deroù, un den a gemere ur genaouad dour hag a gase anezhañ dre ur raosklenn e korf ar c'hlañvour. Goude se e voe krouet kibennoù ha korzennigoù. Implijet e oa ar strinkell kentañ gant ur ribouler da vare ar Romaned. E-pad ar c'hentañ kantved e veneg Celsus e vezont implijet e degouezhioù zo en e De Medicina. En kantved e ijinas ar surjian egiptat Ammar ibn Ali al-Mawsili ur strinkell a implije un nadoz, un duellenn wer gleuz, hag ar sunerezh da bareañ ar glañvourien diouzh ar banne en o lagad, un doare ober a oa implijet betek an  kantved d'an nebeutañ. War-dro 1650 e oa ijinet ur strinkell gant Blaise Pascal o harpañ war lezenn Pascal.
E 1844 e voe ijinet an nadoz goullo gant ar mezeg iwerzhonat Francis Rynd. Implijout a reas anezhe evit ar c'hentañ flistradennoù endan-groc'hen testeniekaet.
E 1853 e savas Charles Pravaz hag Alexander Wood ur strinkell hipodermek gant un nadoz tanv a-walc'h da doullañ ar c'hroc'hen.
E 1946 e produas ar breudeur Chance eus Smethwick, e-kichen Birmingham, ar c'hentañ strinkelloù gwer gant ur gibenn hag ur ribouler lemm-laka da naetaat anezhe en un doare aesoc'h. E 1956 e ijinas an apotiker Colin Murdoch eus Zeland-Nevez strinkelloù plastik da vezañ implijet ur wezh hepken.
Carballeda de Avia
Carballeda de Avia zo ur gumun eus mervent Galiza, e proviñs Ourense.
Agustín Lara
Evel Agustín Lara eo gwelloc'h anavezet Ángel Agustín María Carlos Fausto Mariano Alfonso del Sagrado Corazón de Jesús Lara y Aguirre del Pino, anezhañ ur c'haner ha sonaozour mec'hikan, unan eus re vrudetañ e amzer, hag a gane sonioù karantez, en doare boleros, dreist-holl. Lesanvet e oa  El Músico Poeta El Flaco de Oro, hag anavezet e oa a-hed da-hed Amerika spagnolek, koulz hag en Spagn.
Kanet eo bet e oberennoù gant Don Pedro Vargas, "el Tenor Continental", Antonia Peregrino "Toña la Negra", Pedro Infante, Alejandro Algara, Hugo Avendaño, Javier Solís ha Carmela y Rafael, Julio Iglesias, Mijares, Vicente Fernández, Pérez Prado, Natalia Lafourcade, Wilbert Alonzo Cabrera ha re all.
Diaes eo gouzout pegoulz ha pelec'h e oa ganet, kustum e oa an den da droadañ gevier; lavarout a rae alies e oa ganet en Tlacotalpan, Veracruz, d'an 30 a viz Here 1900. Sed a lenner en meur a vuhezskrid anezhañ ha war e vez.
Karantezioù
Brudet e oa e garantezioù : Esther Rivas Elorriaga en 1917, Angelina Bruscheta Carral en 1928, Clarita Martínez en 1949, Yolanda Santacruz Gasca "YiYi" en 1953, Rocío Durán en 1964.
Mitrephanes
Mitrephanes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1882 gant an evnoniour stadunanat Elliott Coues (1842-1899).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Lae
Ul lae zo un doare gwerzaouiñ, e galleg pe e saozneg, ijinet war-dro an XIIvet kantved. Er Grennamzer e talveze kement ha « kan » (pe istor kanet) pe « ton » ; darn a gonte un darvoud pe un istor, darn all a gane meuleudi. Peurvuiañ e oant maget gant danvez Breizh.
Jean Carmet
thumb|Jean Carmet, luc'hskeudennet e miz C'hwevrer [[1994.]] Jean Gabriel Edmond Carmet, bet ganet d'ar 25 a viz Ebrel 1920 e Bourgueil (Indre-et-Loire, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 20 a viz Ebrel 1994 e Sèvres (Hauts-de-Seine, Bro-C'hall), a oa un aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel) hag ur saver senario gall.
E bezhioù-c'hoari
War al lec'hienn Les Archives du Spectacle.
Bayon (templ)
Ar Bayon (Kmereg: Prasat Bayon, Brezhoneg: Templ Bayon) a zo un templ Khmer brudet, gant e-leizh a ginkladurioù e kreizennad Angkor Wat e Kambodia. Anavezet ez eo dreist-holl evit ar c'hizelladurioù hag an delwennoù ramzel a gaver ennañ.
49 delwenn ramzel a gaver en templ Stad Bayon.
Savet e oa bet gant Jayavarman VII (1181-1218)
Şəki
Şəki zo ur rayon eus Azerbaidjan, e hanternoz ar vro.
Saint-Paul-du-Vernay
Saint-Paul-du-Vernay a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Enragée ?
Enragée ? zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1883.
An danevell
Ur plac'h nevez a gont he beaj-eured en ul lizher...
Elliott Coues
Elliott Coues, bet ganet d'an 9 a viz Gwengolo 1842 e Portsmouth (New Hampshire) (Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'ar 25 a viz Kerzu 1899 e Baltimore (Maryland, SUA), a oa un evnoniour, istorour hag ur medisin-arme stadunanat.
Strizh-douar Panama
thumb|right|300px|Gwel a-spluj strizh-douar Panamá (diouzh ul loarell). thumb|right|300px|Kartenn strizh-douar Panamá (gant harzoù ar Stadoù). thumb|right|300px|Strizh-douar Panamá etre Suamerika ha Norzhamerika. thumb|right|300px|Strizh-douar Panamá hag ar plakennoù tektonek. Strizh-douar Panama zo ur riblennad douar strizh, kostezet a bep tu gant ar Mor Karib hag ar Meurvor Habask, o liammañ Suamerika ha Norzhamerika. Furmet eo bet 3 milion a vloavezhioù zo e-pad ar Plioken. Bout zo ennañ republik Panamá ha troet eo e daou dam gant kanol Panamá.
Douarouriezh
A-raok ma vefe savet strizh-douar Panamá e oa en e lec’h ur mor hag a vez graet morhent Kreizamerika anezhañ gant ar douarourion hag a zispartie Suamerika ha Norzhamerika e daou gevandir distag. Ennañ e keje dourioù ar meurvor Habask gant re ar meurvor Atlantel. Dindanañ e kenstoke gorrek ar plakennoù Habask ha Karib (an hini kentañ o vont dindan an eil) o krouiñ menezioù-tan dindanvor, un toullad anezhe o tonet da vout inizi 15 million a vloavezhioù zo. D’an ampoent e save goueled ar mor etrezek ar gore abalamour da fiñvoù tektonek an div blakenn, o liesaat mod-se an niver a inizi hag a zouaroù diveuz.
Bevgelc’h
Heuliadoù e-keñver bezañs loened ar rannved-mañ zo deuet diwar furmadur ar strizh-douar etre an div Amerika: aezetaet eo bet treuzannezadur al loened hag ar plantoù etreze. En henouennoniezh e vez graet Eskemm meur etreamerikan eus ar c’hemm bras-se. En Norzhamerika da skouer o deus an oposomed, an tatoued hag an heureuchined-reunek hendadoù boutin deuet a Suamerika dre strizh-douar Panamá. En enep e teu an arzhed, ar c’hizhier, ar chas, ar roñsed, al lamaed hag ar rakouned, a vev holl e Suamerika, eus Norzhamerika… kemeret gante ar memes hent en tu kontrol.
Tenn a ra bevgelc’h Panamá ha da Suamerika ha da Norzhamerika. A-drugarez d’an hinad trovanel a gaver eno ez eus spesadoù loened ha plantoù liesseurt ha fonnus. Gleborek eo an hin war aodoù ar reter (kostez ar meurvor Atlantel/mor Karib), met bout zo mare ar glebor hag hini ar sec’hor war aodoù ar meurvor Habask. Etreze ez eus un aridennad menezioù.
Istor
Da vare dizoloadenn Amerika e veve ennañ meuriadoù amerindian, pellik a-walc’h diouzh ar sevenadurezhioù rakkolombat avat.
Ar c’honkistador Vasco Núñez de Balboa a voe an hini kentañ e 1513 o treuziñ strizh-douar Panamá eus ar mor Karib d’ar meurvor Habask hag an Europad kentañ o tizhout hemañ diwezhañ war un dro.
E 1519 e voe savet kêr bPanamá bet distrujet e 1671 gant ar morlaer kembreat Henry Morgan hag adsavet un nebeud kilometroù ac’halese.
Myrmia micrura
Myrmia micrura a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae. Ar spesad nemetañ er genad Myrmia an hini eo.
Strizh-douar Panama
Istor
Tremen a rae an aour hag an argant o tonet a vesroueelezh Perou drezañ da vonet da bPortobelo, war ar mor Karib, (e-lec’h ma vezent kargent war listri dre lien evit monet da Spagn).
Myrmia micrura
Anvet e voe Calothorax micrurus (kentanv) da gentañ-penn (e 1854) gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
Annez
Kavout a reer ar spesad e takadoù 'zo eus Suamerika, e kornôg Ecuador, gwalarn Perou.
Strizh-douar Panama
Istor
E 1880 e kroger gant toullañ ar strizh-douar evit sevel ur ganol diwar atiz Ferdinand de Lesseps.
Kantipur
Kantipur a oa ur rouantelezhig e Nepal, etre 1560 ha 1826. Dont a ra anv ar rouantelezh-se eus anv sañskritek he c'hêr-benn (savet diwar "kanti", gouloù, sklêrijenn ha "pur", kêr) hag a zo anavezet bremañ evel Kathmandu.
Attila (disheñvelout)
Attila zo un anv-badez hungarek ha turkek, unan eus ar re roet ar muiañ d'ar baotred en Hungaria.
Ninox scutulata
Ninox scutulata a zo ur spesad evned-preizh eus ar c'herentiad Strigidae.
Anvet e voe Strix scutulata (kentanv) da gentañ-penn (e 1822) gant an naturour breizhveuriat Thomas Stamford Raffles (1781-1826).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned bras, glazarded, laboused bihan, logod ha raned.
Laeoù Marie de France
Laeoù Marie de France (Lais de Marie de France e galleg) zo un dastumad eus laeoù, pe barzhonegoù, savet gant ar varzhez c'hallek Marie de France, en XIIvet kantved, hag a zo bet embannet gant Aber e 2011. Barzhonegoù brezhonek troet int, diwar pezhioù gallek krennamzerel, gant Pierrette Kermoal, Roparz Hemon, ha Yeun ar Gow.
Ninox scutulata
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an nav isspesad anezhañ :
Le Baiser (Maupassant)
Istor
Kentañ ma voe embannet a voe e pemdezieg Gil Blas ar 14 a viz Du 1882, ha sinet Maufrigneuse.
An danevell
Tintin Colette a skriv un hir a lizher d'he nizez, nevez dilezet gant he fried.
Saint-Martin-de-Blagny
Saint-Martin-de-Blagny a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Dong-a Ilbo
Bemdez e vez gwerzhet 1,2 milion a skouerennoù. Doare al lennerien a zo tud a renk uhel, pennoù ar vro ha tud hag o deus deskamant uhel.
A-dreñv ar gazetenn Dong-A Ilbo e vez kavet an embregerezh-meur Dong-A Media Group (DAMG), un unvaniezh 16 embregerezh kleveled (Sports Dong-A, Dong-A Science, DUNet, dongA.com, hag ar chadenn skinwel Channel A)
Golden Division
Ar 1 brigadenn eus an nerzhioù ispisial irakian lesanvet Golden Brigade ha bremañ Golden Division (saozneg:1st Special Operations Brigade) lesanvet a-wechoù "Dirty Divsion" evit an dud a gav abeg dezhañ a zo diazezet e Baghdad. Rannet eo e 3 batailhon an hini 1añ, an eil hag ar 5vet. Ouzhpenn da-se e kaver ur batailhon harp hag ur batailhon gourdoniñ nerzhioù ispisial Irak.
Ar c'hentañ batailhon a oa ar 36vet batailhon komando irakian adanvet.
An urzhioù a vez resevet gant ar c'hentañ maodiern irakian ha n'eo ket evel peurrest an nerzhioù lu gant ministrerezh difenn Irak.
Izili
Aboae freuz an nerzhioù lu irakian dre bountadur ar Stad Islamek e oa bet lakaet strivoù ar c'huzulierien amerikan war ar Golden Division evit dont a-benn da adsevel nerzhioù leal d'ar gouarnamant irakian, arbennikaet ha pell diouzh breinadurezh peurrest al lu.
O welet an tagadennoù war ar Golden Division gwelet evel ostilh marvus ar c'hentañ maodiern irakian Nouri al-Maliki e oa bet lakaet pouezh war doujañ ouzh gwirioù Mab-den.
Tuta
Nebeut-tre a verc'hed a zo ezel d'ar Golden Division.
Gourdoniñ
Gourdoniñ ar Golden Division a vez graet gant soudarded Amerikan dreist-holl soudarded an nerzhioù ispisial.
Dafariñ
Aes eo anavezout izili ar Golden Division war an dachenn emgann dre o unwisk soudard du. Evel an holl soudarded eus an nerzhioù ispisial dre ar bed e vez kuzhet o fas gant kagoulennoù pe gant ur voualenn a-wechoù gant ur penn-eskern treset warnañ. Implij a reont karbedoù Humvee hobregonet.
Gwisket ha dafaret int dres evel ma z'eo nerzhioù lu ispisial SUA.
Emgann Falloujah (2016)
Evit emgann Falloujah strolladoù komando ar Golden Division a voe an nerzhioù lu kentañ irakian o vont etrezek kêr goude ur sujidigezh a daou vloaz hanter d'ar Stad Islamek.
Implij propaganda
Implijet e vez ar Golden Division kement gant an Amerikaned ha gant gouarnamant Irak evel ostilh propaganda da ziskouez eo adsavet a-nevez nerzhioù lu Irak hag int nerzhioù lu arbennik.
Tabutoù
Lesanvet e vez "Dirty Divsion", gant tud hag a rebech dezho ober war-dro an toulloù-bac'h kuzh en Irak ha bezañ implijet evit lazhadegoù e-maez justis eus enebourien ar gouarnamant irakian. A-raok ar stourm a-enep ar Stad Islamek, ar Golden Division a oa gwelet evel ostilh ar c'hentañ maodiern irakian Nouri al-Maliki evit lazehadegañ pe herzel e enebourien bolitikel. Goulennoù a veze savet gant tud a lezenn eus Irak evit ma vefe roet lamm d'an divizion pe ma vefe kendeuzet gant nerzhioù all al lu irakian.
Angkor Wat
Angkor Wat pe Angkor Vat (Kmereg: Prasat Angkor Vat, Brezhoneg: Templ pennañ) a zo ur greizennad temploù Khmer brudet e Kambodia. Brasañ savadur relijiel ar bed ez eo. Da zigentañ e oa ur savadur Hindou ha goude-se gouestlet d'ar voudaegezh. Savet e oa bet gant ar roue Suryavarman II (1113-1150) hag echuet gant ar roue Jayavarman VII (1181-1218), an hini a lakaas sevel templ ar Bayon er greizennad
Ar greizennad Angkor Wat en em astenn war 400 kilometr karrez An tour uhelañ a gaver eno a dap 65 metr uhelder.
Salyan
Salyan zo ur rayon eus Azerbaidjan, e reter ar vro.
Gia Long
Gia Long (8 a viz C'hwevrer 1762 – 3 a viz C'hwevrer 1820), anvet Nguyễn Phúc Ánh pa oa bet ganet hag Nguyễn Ánh alies, a voe impalaer Viêt Nam eus 1802 da 1820.
E 1802 ec'h Unvanas ar pezh a zo Viêt Nam hiziv. Ar c'hentañ eus ar rummad implaerien Nguyễn, diwezhañ rummad-impalaerien Viêt Nam, e voe.
Un niz e oa d'an diwezhañ Nguyễn a renas war Viêt Nam ar Su. Rediet e voe Nguyễn Ánh da guzhat e 1777, da bemzek vloaz, pa voe lazhet e familh e-kerzh emsavadeg aduidi Tây Sơn.
E armeoù a adkemeras kêr Saigon hag a gollas anezhi en-dro. Mignon e teuas da vezañ gant ar beleg katolik gall Pierre Joseph Georges Pigneau de Behaine (1741-1799), a oa anvet Bá Đa Lộc e vietnameg. Klask a reas Pigneau de Behaine degas sikour gouarnamant Bro-C'hall da Nguyễn Ánh ; ne zeuas ket a-benn, met tuta ar reas emouestlidi evit dont d'e sikour. Adalek 1789 en doe adkavet Nguyễn Ánh e hêrezh hag e krogas da vont war-du an Norzh evit trec'hiñ war tu tiegezh Tây Sơn. Mont a reas er fin, war-dro 1802, war-du an harzoù gant Sina a oa bet e-dalc'h an tiegezh Trịnh a-raok. Ur wech echu ar brezel en doa adunvanet Viêt Nam goude kantvedoù a vrezelioù gladdalc'hel ha gant ur gorread brasoc'h eget biskoazh, eus Sina betek pleg-mor Siam.
Awenet e voe e zoare da ren gant ur gonfusianegezh strizh. Freuzañ a reas ar c'hemmoù bet degaset gant Tây Sơn. Adlakaat a reas en e sav ar reizhiad konfusian kozh e-keñver deskadurezh ha servij foran. Staliañ a reas ar gêr-benn e Huế e-lec'h Hanoi. Aet e oa kalz a dud d'ober o annez er Su er c'hantvedoù kent. Lakaat a reas sevel ur c'hreñvlec'h hag ur palez er gêr-benn nevez. Implijout a reas barregezhioù ar C'hallaoued evit gwellaat doareoù emzifenn ar vro. Abalamour d'ar sikour-se e tamasantas da obererezhioù ar visionerien gatolik, pezh na reas ket e warlerc'hidi. Dindan e renerezh e kadarnaas Viêt Nam he beli soudardel war Indez-Sina. Kas a reas kuit soudarded Siam diouzh Kambodja, a zeuas da vezañ ur Stad gwarezet gant Viêt Nam.
Yaouankiz
Bet ganet d'an 8 a viz C'hwevrer 1762, e oa Gia Long mab da Nguyễn Phúc Luân ha Nguyen Thi Hoan. Luan e oa oa hêr disklêriet an tiegezh Nguyễn a rene war Viêt Nam ar Su. Koulskoude e tivizas Trương Phúc Loan, ur mandarin a renk uhel, lakaat Khoat da gemmañ e zibab pa oa war e zalaroù ha lakaat Nguyễn Phúc Thuần, ur breur yaouank da Luan, war an tron e 1765. Toullbac'het e voe Luan, a varvas er bloaz-se.
Lazhet e voe Nguyễn Phúc Thuần e-kerzh an emsavadeg Tây Sơn renet gant ar vreudeur Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ ha Nguyễn Lữ e 1877. Nguyễn Ánh voe ezel koshañ an tiegezh o ren o chom bev goude trec'h tiegezh Tây Sơn. Kaset e voe tiegezh Nguyễn kuit eus kreiz Viêt Nam war du ar Su (Saigon ha delta ar Mekong).
Persepolis (disheñvelout)
Persepolis zo :
Gia Long
Yaouankiz
Kavout a reas Nguyễn Ánh repu e Hà Tiên war veg su aodoù Viêt Nam, ma kejas gant Pigneau de Behaine, a zeuas da vezañ e guzulier hag a zegasas dezhañ ur sikour a-bouez evit gounit ar galloud. Tec'hel a rejont o-daou betek Enez Pulo Panjang e pleg-mor Siam. Spi a oa gant Pigneau gallout gounid gwirioù bras evit an Iliz katolik e Viêt Nam dre sikour Nguyễn Ánh da vezañ trec'h. Un diazezlec'h e vefe evit emled an Iliz en Azia ar Mervent.
Kazh dazgouez
Ur c’hazh dazgouez zo ur c’hazh doñv aet da ouez (cf. dazgouezañ). N’eus diforc’h ebet a-fet gouenn enta etre ar c’hizhier dazgouez hag ar c’hizhier doñv (Felis silvestris catus). N’eus nemet un diforc’h a-fet milrealoniezh. E gwirionez e tiskennont ag ar c’hizhier-ti met ganet int en natur (n’int ket enta kizhier diberc’henn kantreer (kollet pe dilaosket) hag a zo ganet e-mesk an dud).
Planquery
Planquery a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Gia Long
Yaouankiz
E dibenn 1777 e kuitaas ar braz eus arme an tiegezh Tây Sơn Saigon evit mont d'an Norzh da dagañ an Trịnh a rene war an hanter-se eus Viêt Nam. Distreiñ a reas didrouz Nguyễn Ánh d'an douar bras ; adkavout a reas e aduidi hag adkemer a reas kêr Saigon. Ur sikour a bouez bras en doa bet digant Đỗ Thanh Nhơn, en doa aozet un arme evitañ kresket gant goprsoudarded kambodjat ha ||morlaer]]on sinaat. Bloaz war-lerc'h ec'h argasas Nhon soudarded an tiegezh Tây Sơn diouzh Proviñs Gia Định hag e plantas koll bras war e vorlu.
Kazh dazgouez
Arabat naket droukveskañ ar c’hizhier dazgouez, a vev en natur, hag ar c’hizhier gouez. Meur a spesad zo d’ar re-mañ diwezhañ ha n’o deus peurliesañ netra da welet gant ar c’hizhier doñv.
Gia Long
Yaouankiz
Kemer a reas Nguyễn Ánh tro eus ar saviad evit kas diplomated da Siam evit kinnig un emglev a vignoniezh. Kaset e voe an emglev-se da get e 1779 pa savas Kambodjiz enep o rener a-du gant Siam Ang Non ha pa gasas Nguyễn Ánh Nhon d'o sikour. Trec'het e voe Ang Non ha lazhet. Enoret-kaer e voe Nhon pa zistroas da Saigon. Strivañ a reas evit gwellaat stad morlu Nguyễn.
O klask kreñvaat e statud politikel e kemeras Nguyễn Ánh an titl a Nguyễn vương (Roue Nguyễn pe  Rener Nguyễn) e 1780. E 1781 e kasas muioc'h a soudarded da sikour ar renad kambodjat enep Siam a felle dezhi kontrollañ Kambodja en-dro. Ur pennad goude-se e lakaas lazhañ Nhon. Daoust d'an abegoù bezañ amsklaer e soñjer e oa abalamour d'ar vrud vat a oa gant Nhon hag a rae skeud dezhañ. Laouen e voe tu Tây Sơn o klevout ar c'heloù. Emsevel a reas aduidi Nhon. Gwanaet e voe arme Nguyễn abalamour da se. Un nebeud mizioù war-lerc'h e voe armeoù Tây Sơn e Saigon a-nevez. Ret e voe da Nguyễn Ánh tec'hel da Ha Tien, ha goude da Enez Phú Quốc. Kendelc'her a reas darn eus e soudarded da stourm koulskoude.
Kemmet e voe an traoù e miz Here 1782 pa zeuas a-benn soudarded renet gant Nguyễn Phúc Mân, breur yaouank Nguyễn Ánh ha Châu Văn Tiếp, da argas soudarded Tây Sơn diouzh Saigon. Distreiñ a reas Nguyễn Ánh gant Pigneau de Behaine. Arvarus e oa ar saviad : Tagañ a reas tu Tây Sơn, trec'het groñs e voe tu Nguyễn e penn-kentañ 1783. Lazhet e voe Nguyễn Phúc Mân e-kerzh an emgann. Tec'hel a reas Nguyễn Ánh da Phú Quốc ur wech ouzhpenn. Kavet e voe e guzhiadell met dont a reas a-benn da dec'hel a-zirak listri tu Tây Sơn betek Enez Koh Rong e bae Kompong Som. Kavet e voe eno c'hoazh met dont a reas a-benn da dec'hel d'un enezenn all a-drugarez d'ur gelc'hwidenn.
Diskaret gant e saviad e c'houlennas Nguyễn Ánh digant Pigneau de Behaine klask sikour digant ar C'hallaoued. Reiñ a reas aotre dezhañ da gas e vab Nguyễn Phúc Cảnh gantañ evel sin a youl-vat. A-raok e oa bet Nguyễn Ánh e-soñj da c'houlenn sikour digant Saozon, Spagnoliz, Izelvroiz ha Portugaliz. Pigneau de Behaine e zialias da c'houlenn sikour digant Izelvroiz Batavia, e raktres kentañ, gant aon rak digeriñ dor Viêt Nam d'ar brotestanted] ha krouiñ diaesterioù da emled ar gatoligiezh. Pigneau de Behaine a guitaas Viêt Nam e miz Kerzu 1784. Erruout a reas e Puducherry en India e miz C'hwevrer 1785, siell roueel Nguyễn Ánh gantañ. Aotre en doa da reiñ gwirioù d'ar C'hallaoued en eskemm ouzh ur sikour luel. Melestradur Bro-C'hall e Puducherry, renet gant ar gouarnour Jean-Charles-Nicolas Coutenceau des Algrains (1746-1811) a oa mirour ha krenn enep emellout e Viêt Nam ar Su. Evit luziañ a traoù e voe diskuliet Pigneau de Behaine d'ar Vatikan gant frañseziz spagnol. Klask a reas fiziout e garg politikel e Portugaliz o doa kinniget abretoc'h 56 lestr da Nguyễn Ánh evit stourm ouzh re Tây Sơn.