cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Heol hanternoz
Heol hanternoz a vez graet eus un anadenn naturel a c'hoarvez en norzh da Gelc'h Arktika hag er su da Gelc'h Antarktika e-kerzh ar mizioù hañv ma c'haller gwelet an heol da eur an hanternoz. En-dro da c'hoursav-heol an hañv (d'an 21 a viz Mezheven en norzh, ha d'an 21 a viz Kerzu er su), pa vez digatar an oabl, e c'haller gwelet an heol e-pad 24 eurvezh diouzhtu. Bep ma tostaer d'ar pennoù-ahel e kresk an niver a zevezhioù ma c'hoarvez an dra-se. N'haller gwelet heol hanternoz nemet en un nebeud broioù. Er su ne c'hoarvez an dra-se nemet e kevandir Antarktika, en norzh e weler kement-se en Alaska, Kanada, Greunland, Island, Norvegia, Sveden, Finland, Rusia. En inizi Svalbard, perc'hennet gant Norvegia, n'eus kuzh-heol ebet etre an 19 a viz Ebrel hag an 23 a viz Eost.
Massimino (Italia)
Massimino zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Ar steredoniour
Ar steredoniour (nederlandeg : De Astronoom) a zo un eoullivadur bet livet gant al livour izelvroat Johannes Vermeer e 1668. War ziskouez emañ e Mirdi al Louvre e Pariz.
Alies e pledas livourien izelvroat ar kantved gant poltredoù skiantourien. Ouzhpenn Ar steredoniour e livas Vermeer un daolenn anvet An douaroniour. Soñjal a reer ez eo ar memes den a zo livet,, , marteze a-walc'h Anton van Leeuwenhoek.
Diskouezet splann eo micher ar steredoniour gant ar voul-zouar (hini Jodocus Hondius) hag al levr war an daol : Institutiones Astronomicae Geographicae gant Metius. Un arouez eo ivez al levr digoret war bajenn al Levrenn III, ma lenner ez eo aliet ar steredoniourien da glask «awen an aotrou Doue». Ouzh ar voger ez eus un daolenn ma weler kavadenn Moizez, hemañ a c'hallfe bezañ un arouez eus ar ouiziegezh hag eus ar skiantoù.
Perc'hennet e voe an daolenn gant Edouard de Rothschild, hag e 1940 e voe laeret digantañ gant an Einsatzstab Reichsleiter Rosenberg für die Besetzten Gebiete goude aloubidigezh Frañs gant arme an Trede Reich. Ur svastika bihan a voe peget a-dreñv an daolenn. Roet e voe d'an tiegezh Rothschild goude an Eil Brezel-bed, ha roet da virdi al Louvre e 1982.
Galleria Borghese
Ar Galleria Borghese zo ur mirdi e Roma, en Italia.
Enni e weler taolennoù ha delwennoù diwar zorn tud evel Gian Lorenzo Bernini, Caravaggio, Leonardo da Vinci, Raffaello, Rubens, Tiziano ha re all.
Emañ er Villa Borghese Pinciana, ur palez savet entre 1613 eha 1616 evit Scipione Borghese.
Berthyfedwen
Berthyfedwen zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llandyfrïog, e Kembre, e kreisteiz kontelezh Ceredigion, 105,9 km eus Kerdiz.
Falaris
Falaris a oa tirant Akragas (Ἀκράγας), e Sikilia (~570 – ~554), hiziv Agrigento, ha dindanañ e teuas kêr da vout pinvidik.
Un den kriz e oa, hag ijinet en doa, hervez ar vojenn, un tarv arem ma lakae e enebourien da rostañ. Lavaret e veze e tebre bugale ivez.
Hervez Valerius Maximus e voe meinataet gant ar bobl.
Falaris a oa bet karget da ober war-dro sevel an templ da Zeus Atabirino en akropolis, pa gavas e dro da gemer ar galloud. Pinvidikaat ha kinklañ kêr a reas : degas dour-red, sevel monumantoù, ha kreñvaat ar mogerioù.
Millesimo (Italia)
Millesimo zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Falaris
Diskaret e voe gant un emsavadeg kaset gant Telemachus, hendad da Theron (tirant war-dro -488 – -472), ha poazhet en e darv arem.
Lanvoe (Hañveg)
Lanvoe zo ur gêriadenn e kumun Hañveg, war vord richer ar Faou; anavezet eo hiziv e galleg e-giz Lanvoy. Chom a ra eno dismantroù ur chapel gozh, gant ur groaz hag ur feunteun. Meneget eo al Lanvoe-se gant Jef Gedez e En-dro d'al lenn-vor (p. 39). Meneget e oa e-giz Lan Uoae e levr-dielloù Abati Sant-Gwenole Landevenneg (mellad 26).
Daveoù
<References/>
Meilh Drougêr
Meilh Drougêr zo ur vilin-avel (pe ur veilh evel ma vez lavaret er vro) e Kledenn-ar-C'hab, tost da Beg ar Vann.
Marros
Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Marros, e kumuniezh Eglwys Gymyn‎.
Sancho Fernández León
Sancho Fernández León «el Cañamero» (1186-1220), a oa mab da Fernando II León, ha d'e drede pried Urraca López de HaroBreur e oa da García Fernández León.
En aner e klaskas e vamm e lakaat envel da roue León.
Aotrou Monteagudo hag Aguilar e oa, hag e-pad ren e hantervreur Alfonso IX León, e voe alférez ar roue.
Alauna
Alauna a oa anv meur a stêr en Enez Vreizh. Div zisplegadenn zo bet roet d'an anv-se : hervez lod ez eo stumm benel anv an doue galian Alaunus ha hervez tud all e vefe anv un doue-stêr keltiek.
Noli
Noli zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Civitella in Val di Chiana
Civitella in Val di Chiana zo ur gumun italian e  proviñs Arezzo e Toskana.
Mioglia
Mioglia zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Laterina Pergine Valdarno
Laterina Pergine Valdarno zo ur gumun italian e  proviñs Arezzo e Toskana.
Alavana
Alavana a oa ur c'hreñvlec'h roman war ar stêr Kent, el lec'h m'emañ Watercrook bremañ, e Westmorland kozh, Cumbria hiriv, e hanternoz Bro-Saoz.
Elena Tairova
Elena Kairatovna Tairova (e ruseg: Елена Кайратовна Таирова) a zo bet ganet d'an 28 a viz Eost 1991 e Minsk (Belarus) ha marvet d'an 16 a viz Meurzh 2010 e Moskov (Rusia) a oa meurc'hoarierez echedoù belarus ha rusian.
Stymphalornis acutirostris
Stymphalornis acutirostris (pe Formicivora acutirostris ) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thamnophilidae. Ar spesad nemetañ er genad Stymphalornis an hini eo.
Boued
N'ouzer ket kalz tra war an danvez nemet e vev diwar artropoded a bep seurt.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e gevred Brazil (Suamerika) :
Elena Tairova
Mestr Meur ar Maouezi abaoe 2005 ha Mestr Meur abaoe 2006, da 14 vloaz.
Kampionez Maouezi dindan 20 vloaz eus Rusia e 2006.
Trec'h e voe er strollad "B" er Bykova Memorial e 2006.
Trec'h e voe e miz Even 2009 e Kampionad Maouezi Rusia-Kevre Uhelañ e Voronej gant 7,5 poent diwar 9.
2 455 edo he renk Elo diwezhañ (Meurzh 2010).
Blaen-pant
Blaen-pant zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Beulah, e Kembre, e su kontelezh Ceredigion, 115 km eus Kerdiz.
A Hard Day's Night (albom)
A Hard Day's Night eo trede albom ar strollad The Beatles, bet embannet gant an ti-embann-pladennoù Parlophone d’an 10 a viz Gouere 1964 e Breizh-Veur, seizh miz war-lerc'h embannadur With The Beatles. Laket e oa bet e gwerzh er Stadoù-Unanet gant an ti-embann-pladennoù United Artists Records un tammig abretoc'h, da lâret eo d'ar 26 a viz Even 1964.
Pemp miz diwezhatoc'h e voe embannet ar pevare albom, Beatles for Sale e ditl.
Ar c'hanaouennoù
Trizek kanaouenn (hogos 30 munutenn o fadelezh en holl) a ya d’ober an albom :
Tasesa Lavea
thumb|220px
Eglwys Gymyn
Eglwys Gymyn zo ur barrez hag ur gumuniezh e mervent Sir Gaerfyrddin, e Kembre. En em astenn a ra ar gumuniezh a-hed an aod war harzoù Sir Benfro.Enni emañ kêriadennoù Marros ha Rhos-goch.
E 2011 e oa 432 a dud o chom en Eglwys Gymyn ha 111 anezho a oa kembraegerien (26,7%).
Tasesa Lavea
Tasesa Lavea a zo ur rugbier zelandneveziat ganet e Taihape d'an 10 a viz Gwengolo 1980. Niverenn dek hag a-wechoù kreiz eo war an dachenn gant ASM Clermont Auvergne. Ur c'hoarier bihan a bleustr ur c'hoari korfel eo Lavea.
Daoust m'eo bet stummet evit rugbi XV en deus kroget evel rugbier a-vicher e 2000 evit ur skipailh rugbi XIII en Aostralia, Melbourne Storm. Ar bloaz-mañ eo bet dilennet deraouad gwellañ ar c'hampionad ha dibabet eo bet evit c'hoari Kib ar Bed gant Zeland-Nevez. Lakaet eo bet diaes gantañ e 2003 gant e skipailh nevez -Northern Eagles- gant gloazioù. Neuze en deus distroet da Zeland-Nevez evit c'hoari rugbi XV. A-drugarez d'e zisoc'hoù e-pad kampionad Zeland-Nevez (gant skipailhoù Auckland ha Counties Manukau) eo bet dibabet evit c'hoari Super 12 gant frañchiz Blues ha hini Chiefs da c'houde. E 2009 e teu e Clermont evit bezañ an eil niverenn dek a-dreñv Brock James.
Murialdo
Murialdo zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Nasino
Nasino zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Pan
Pan zo un anv roet da veur a dra.
Cortona
Cortona zo ur gumun italian e  proviñs Arezzo e Toskana.
Onzo
Onzo zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Kentañ Levr ar Rouaned
Kentañ Levr ar Rouaned zo unan eus levrioù ar Bibl, e-touez Levrioù ar Brofeded er Bibl hebraek, e-touez al levrioù istorel evit ar gatoliked. Gant Eil Levr ar Rouaned ez ae d'ober un hollad, Levr ar Rouaned, a voe rannet da-goulz Bibl an Dek ha Tri-Ugent.
En daou Levr ar Rouaned eo kontet istor Israel abaoe emsavadeg Adonias (Adonija), pevare mab ar roue David (war-dro 1015 kent JK) betek ma voe bac'het pobl Yehouda (war-dro 586 kent JK).
British Library
Ar British Library ("Levraoueg Breizh-Veur") eo levraoueg vroadel ar Rouantelezh-Unanet hag an hini vrasañ er bed dre an niver a draou enrollet. E-tro 150 milion a skridoù pe draezoù all eus meur a vro a gaver eno. Eno e vez kaset kopiennoù eus an holl levrioù embannet er Rouantelezh-Unanet hag en Iwerzhon. Ouzhpenn an titloù-se e kaver ivez levrioù estren lakaet e gwerzh er vro. AL levraoueg a zo arc'hantaouet gant Departamant ar Sevenadur, ar mediaoù hag ar sportoù.
Lavand (Lavandula)
Al lavand (lavandula) a zo plant frondus eus ar c'herentiad Lamiaceae, dezho bleunioù glas melus.
Mare ar bleuñv
Miz Even-miz Eost
René (romant)
René zo ur romant gallek gant ar skrivagner breizhat François-René de Chateaubriand, embannet e 1802 e fin Génie du christianisme hag adembannet a-ziforc'h meur a wech er bloavezhioù goude.
Un oberenn a-bouez eo en istor al lennegezh c'hallek hag e hini istor al lennegezh europat, da lakaat war ar memes renk ha Werther an Alaman Goethe.
An istor
Emañ René, harluet e-touez pobl an Natchezed war ribl ar stêr Mississippi, o kontañ e vuhez da Chactas ha d'an tad Souël.
Abraham (anv-badez)
Abraham zo un anv-badez hebreek a gaver ivez e meur a yezh all : brezhoneg, galleg, saozneg.
Anv-tiegezh
Gwelout ar pennad Abraham (disheñvelout).
Foiano della Chiana
Foiano della Chiana zo ur gumun italian e  proviñs Arezzo e Toskana.
-78
676 Ab Urbe Condita = 78 kent J.-K.
Vallata
Vallata  zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Matteo Iañ Visconti
Matteo Iañ Visconti (1250 † 1322) a voe aotrou Milano.
Kaset e oa bet kuit eus kêr Milano gant ar bobl en 1302, ne oa bet anvet den ebet en e lec'h gant an impalaer santel. Galvet e voe en-dro gant an impalaer en 1317 avat ha chom a reas ouzh ar stur betek e varv e 1322. War e lerc'h e renas e vab Galeazzo Iañ Visconti (1277 † 1328),
Erythropitta venusta
Erythropitta venusta a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.
Cynheidre
Cynheidre zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre. Emañ er gwalarn da gêr Llanelli, e-kichen Pontyberem.
Erythropitta venusta
Anvet e voe Pitta venusta (kentanv) da gentañ-penn (e 1836) gant an naturour alaman Salomon Müller (1804-1864). Dont a ra e anv eus an anv-gwan latin "vĕnustus" a dalv kement ha hoalus, kaer, kenedus, koant.
Annez
Brosezat eo ar spesad e Sumatera (Indonezia).
Inis Toirc
Inis Toirc (hervez an iwerzhoneg) pe Inishturk (hervez ar saozneg) zo un enezenn war aod kornôg Iwerzhon, e kontelezh Maigh Eo. Annezet eo gant war-dro 70 den, war ur gorread 12 km².
Talvezout a ra an anv Inis Toirc kement ha « Enez an tourc'h ».
Mont a c’haller di gant bigi a loc’h diouzh ur porzhig e-kichen Cluain Cearbán (Louisburgh).
Yr Hendy
Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Yr Hendy.
Gerdarzh
Eus hen (hen, kozh), ha ty (ti).
Tŷ
Tŷ  (skrivet ty a-wechoù) zo ur ger kembraek, hag a dalv kement ha ti e brezhoneg, hag a zo stankik e lec'hanvadurezh Kembre.
Skritur
Diwar-benn an doare da skrivañ tŷ e vez lavaret : "Mae 'to' ar y tŷ ond dim ar y to" (Un doenn zo war an tŷ , met war an doenn n'eus ket).
Bonito (Campania)
Bonito zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Mirabella Eclano
Mirabella Eclano zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Cairano
Cairano  zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Sefa Giray
Sefa Giray, pe Safa Giray, a oa khan Krimea e 1691-1692.
Lamet e voe e garg digantañ e miz Here 1692 ha kaset en harlu e-kichen Karnobat (e Bulgaria hiriv).
Ty
Ty zo ur ger hag a c'hall ober dave da veur a dra :
Port Omna
Port Omna (Portumna e saozneg) zo ur gêr grenn eus Iwerzhon, e gevred kontelezh Gaillimh, war harzoù kontelezh Tiobraid Árann. Emañ kêr el lec'h ma red ar stêr Sionainn e Loch Deirgeirt. Ul lec'h tremen a bouez eo bet a-hed ar c'hantvedoù. E-kichen kêr emañ kastell Port Omna.
Amarildo Tavares da Silveira
Amarildo Tavares da Silveira (pell anavezetoc'h evel Amarildo), bet ganet d'an 29 a viz Gouere 1940 e Campos dos Goytacazes (Rio de Janeiro, Brazil), a zo bet ur melldroader etrebroadel brazilian, aet da c'hourdoner da-heul e amzer c'hoarier.
Lesanvet e oa bet O Possesso gant ar c'hazetenner brazilian Nelson Rodrigues.
Kib vell-droad ar bed
Araoger e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en devoa perzh Amarildo en un dalc'h hepken :
Erythropitta erythrogaster
Anvet e voe Pitta erythrogaster (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
Alauna Carvetiorum
Alauna Carvetiorum a oa ur c'hreñvlec'h roman e proviñs Britannia. Edo tost d'an aod, e-kichen kêr Maryport, e kontelezh Cumbria (gwechall Cumberland), en aber ar stêr Ellen.
Orco Feglino
Orco Feglino zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Osiglia
Osiglia zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Gweled
100px|thumb|right|Ar gweled, gant [[Hans Makart, 1872–79]]
Ar gweled a zo unan eus ar pemp skiant, an hini a ro tu da welet.
Euros Bowen
Euros Bowen (12 a viz Gwengolo 1904 – 2 a viz Ebrel 1988) a oa ur barzh kembraek.
Ganet e voe e Treorci, e traoñienn Rhondda, ha breur e oa d’ur barzh kembraek all, Geraint Bowen. Studioù a reas e skol-veur Aberystwyth, e skol-veur Abertawe hag en Oxford. Dont a reas da vezañ beleg anglikan, e Llangywair, e Penllyn, da gentañ hag e Llanuwchllyn goude.
Gounit Kador an Eisteddfod a reas en Eisteddfod Vroadel Kembre e 1948, gant e varzhoneg O'r Dwyrain, hag adarre e 1950 gant Difodiant.
E penn ar gelaouenn lennegel Y Fflam e voe etre 1946 ha 1952.
Oberennoù
Troidigezhioù diwar an henc'hresianeg, al latin hag ar galleg a reas ivez.
Cwm-morgan
Cwm-morgan (skrivet ivez Cwm Morgan, Cwmmorgan) zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre. Emañ er c'hreisteiz da gêr Castell Newydd Emlyn, e gwalarn ar gontelezh, tost da harzoù Sir Benfro.
Llanddewi Nant Hodni
Llanddewi Nant Hodni pe Llanddewi Nant Honddu (a-wechoù Llanhonddu pe Llanhodni; Llanthony e saozneg) zo ur gêriadenn vihan eus Sir Fynwy, e gevred Kembre. Emañ en hanternoz da Y Fenni, e gwalarn ar gontelezh, war an hent a gas da g-Capel-y-ffin hag Y Gelli Gandryll e kontelezh Powys. War lez ar stêr Honddu emañ.
Emañ ar gêriadenn en draoñienn digenvez anvet Dyffryn Ewias, war harzoù reter ar Mynydd Du ha Park Broadel Bannau Brycheiniog.
Tufo (Campania)
Tufo  zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Llanddewi Nant Hodni
E-kichen ar gêriadenn emañ dismantroù Prioldi Llanddewi Nant Hodni, savet gant an aotrou William de Lacy, aotrou broig Ewias, e deroù an. A-raok ar mare-se dija e oa ur peniti keltiek eno. Tremen a reas Giraldus Cambrensis, arc'hdiagon Brycheiniog, dre ar prioldi e 1188 ha kontañ a ra e voe savet ar peniti gant daou benitiour kembreat. Llan Nant Hodni, hag a yeas diwezhatoc'h da Llantoni, e oa anv ar prioldi nevez, ha se eo orin stumm saoznek anv ar gêriadenn hiziv (Llanthony).
Calabritto
Calabritto zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Myiopagis
Myiopagis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1888 gant an daou skiantour saoz Osbert Salvin (1835-1898) ha Frederick DuCane Godman (1834-1919).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Seizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, daou isspesad warn-ugent (22) dezhe en holl.
Piana Crixia
Piana Crixia zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Louvigneg Kumuniezh
Louvigneg Kumuniezh a oa anezhi ur gumuniezh kumunioù, e departamant an Il-ha-Gwilen, e Breizh. Krouet e voe e 1992. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Felger Tolpad-kêrioù, goude ebarzhañ Felger Kumuniezh ha 7 kumun eus Kumuniezh kumunioù bro Sant-Albin-an-Hiliber.
Kumunioù
Louvigneg Kumuniezh a yae 8 kumun d'ober anezhi :
Rhos-maen
Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Rhos-maen.
Gerdarzh
Eus rhos (roz), ha maen.
Pietra Ligure
Pietra Ligure zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Rhydargaeau
Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Rhydargaeau.
Gerdarzh
Eus rhyd (roudour)).
Dafnis
Dafnis zo un anv gregach diwar anv ur barzh ha soner lakaet da zoue, hag a gaver e meur a oberenn.
Gerdarzh
Dont a ra eus Δάφνις e gregach, eus δάφνη - dafne, "lore".
Trevico
Trevico  zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Pallare
Pallare zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Gwalldaolioù an 13 a viz Du 2015 e Pariz
Gwalldaolioù a voe kaset da benn e Pariz d'an 13 a viz Du 2015, adalek serr-noz, gant tud eus ar Stad Islamek hervez a voe embannet gant pennoù an aozadur.
129 den a zo bet lazhet e-kerzh ar gwalldaolioù, 352 gloazet, 99 anezho o vezañ en arvar bras da vare an darvoudoù.
Dre an niver a dud lazhet ez eo ar gwalldaolioù gwashañ a zo bet e Bro-C'hall abaoe fin an Eil Brezel-bed.
20 tamallad, 6 anezho marvet e Siria bete-gouzout, zo barnet gant lez-asizoù a-ratozh Pariz adalek an 8 a viz Gwengolo 2021.
Tud lazhet dre vroadelezh
Notenn : an niver a vretoned n'eo ket anavezet.
Kemperzh
Miz Genver 2015 : ar vreudeur Kouachi hag Amedy Coulibaly, en anv ar strollad Al-Qaida e Yemen hag en hini ar Stad Islamek, o devoa aozet un heuliad gwalldaolioù hag a grogas gant al lazhadeg e sez ar gazetenn Charlie Hebdo hag a echuas gant tagadenn an Hyper Cacher, ur gourmarc'had yuzev. Seitek den a voe lazhet e-kerzh an argadennoù.
Diarbennoù enep sponterezh
Steuñv Vigipirate :
Pray4Paris / PeaceForParis
Un arouez liammet gant an hashtag #Pray4Paris (Pray for Paris, "Pedit evit Pariz") war Twitter zo bet krouet evit ma c'hellfe an dud diskouez pegen heuget e oant gant ar gwalldaolioù hag evit bezañ kengred gant ar c'houzañvidi hag ar bobl c'hall.
Al lugan Peace4Paris, gant ul logo savet gant ar Breton Jean Jullien, a zo bet implijet war ar rouedadoù sokial.
Kinkladurioù glas-gwenn-ruz
Ken spontet ez eo bet an dud dre ar bed ma'z eo bet kinklet monumantoù meur ar bed a-liv gant ar banniel gall.
Kounlid ar 27 a viz Du 2015
D'ar Gwener 27 a viz Du 2015 e voe ar c'hounlid ofisiel a-berzh ar Stad c'hall, unan broadel ha meur e porzh an Invalides.
Ar ganaouenn Quand on a que l'amour gant Jacques Brel a oa bet choazet evel kanaouenn-goun d'ar c'houzañvidi. Gant Yael Naïm, Camélia Jordana ha Nolwenn Leroy ez eo bet kanet.
Ur ganaouenn all a zo bet kanet, Perlimpinpin, savet gant Barbara.
Ar prezidant François Hollande en deus graet un disklêriadur e-pad 16 munutenn.
Enebadurioù ouzh ar c'hounlidoù
Lod tud e Bro-C'hall zo savet enep ar c'hounlidoù en enor da c'houzañvidi ar gwalldaolioù, ha pa vefe ar c'hounlid ofisiel e Pariz savet gant ar Stad c'hall pe ar vunutenn vut dre an tiriad gall.
Meuleudigezh d'ar gwalldaolioù
Meuleudigezh a oa bet graet d'ar gwalldaolioù gant izili ar Stad Islamek, o tiskleriañ e oa un doare veñjañs evit ar bombezennoù stlapet gant ar Frañs war douaroù ar c'halifat (Siria, Irak).
Lod tud all er Frañs o deus bet savet meuleudigezh d'ar gwalldaolioù, diaes eo gouzout hag a-du int gant ar Stad islamek pe ma z'int tud sot:
Gwalldaolioù an 13 a viz Du 2015 ha Wikipedia
Pa grogas an heuliad gwalldaolioù e Pariz e oa chomet amsklaer evit ar media ha nerzhioù surentez ar Stad c'hall hag ur fuzuilhadenn hailhoned e oa, pe gwalldaolioù sevenet gant sponterien.
Ar media a grogas da gomz eus ur fuzuilhadenn da 21:51, ur bajenn Wikipedia gall a zo krouet da 22:00. Peder gwech e voe kemmet etre 22:00 ha 22:04. A-feur ma oa anatoc'h-anatañ e oa un heuliad gwalldaolioù e oa bet bouetet ar bajenn, ar pezh a lakaas Wikipedia da skrivañ istor ar gwalladaolioù e Pariz e-pad ma oant o vezañ sevenet.
Mojennoù tro-dro d'ar gwalldaolioù
Ur vojenn a zo savet adal lec'hiennoù spagnolek : tri zrafiker dramm o dije muntret sponterien hag a oa o vont da gemer perzh e tagadenn 13 a viz Du 2015. Adkemeret war Facebook hag al lec'hienn vroadelour c'hall Resistance Republicaine, an istor a zo ur vojenn krouet penn-da-benn. Zouheir, un evezhier er Stade de France a orin arab ha muzulmat; en dije harzet ar sponterien a oa o klask dont tre er savadur. Ur vojenn ez eo an istor-se, krouet war Twitter gant ur vaouez amerikan he deus treuzkomprenet ur pennad en ur gazetenn. Ur chadenn posteloù zo o vont gant e hent, o tisklêriañ e vije ur viruz o tont gant ur postel anvet « On est tous Paris » hag ez eo arabat e zigeriñ rak ur viruz a vije e-barzh. E Gaza, pa erruas ar c'heloù eus gwalldaolioù Pariz, e vije bet ur barrad joa ; poltredoù a ziskouezas tud Gaza laouen-sot. Ur vojenn all eo : kalz koshoc'h eo ar poltedoù, pa ziskouzont levenez tud Gaza a-c'houde un arsav-brezel etre an Hamas hag Israel. E kamp ar "Janglenn" e Calais e vije bet plantet tan evit veñjiñ gouzañvidi tagadennoù Pariz. Ur vojenn eo, un tan-gwall e oa e gwirionez.
Tro-dro d'ar gwalldaolioù
Un Humble Bundle a oa bet savet a-benn sikour gouzañverien Gwalldaolioù an 13 a viz Du 2015 e Pariz. Anv ar Bundle a oa Humble Bundle GiveForFrance, an embregerezh e-liamm a oa Focus Home interactive ,.
Plodio
Plodio zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Meinciau
Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Meinciau.
Longos
Longos (Λόγγος), Longus e latin, a oa oberour ur romant gresianek Dafnis ha Chloe en. Diwar e benn n'ouzer ket nemeur a dra, nemet e vije bet genidik a enez Lesbos, en amzer an impalaer Hadrianus. Gwechall e kreded e veve er IVvet pe Vvet kantved.
Diwar-benn e anv
Krediñ a reer, diwar e anv, e oa bet sklav en un tiegezh roman.
Skrivet ez eus bet e teufe e anv diwar un treuzkompren eus frazenn diwezhañ e oberenn : ΛΟΓΓΟΥ ΠΟΙΜΕΝΙΚΩΝ ΤΩΝ ΠΕΡΙ ΔΑΦΝΙΝ ΚΑΙ ΧΛΟΗΝ ΛΕΣΒΙΑΚΩΝ ΛΟΓΟΙ Δ. Da lârout eo : « 4 levrenn bugulganoù gant Longos diwar-benn Dafnis ha Chloe eus Lesbos ». Dornskridoù zo a ginnig Logou e-lec'h Loggou, a dalvezfe neuze : « Levr ar bugulganoù diwar-benn Dafnis ha Chloe eus Lesbos, 4 levrenn », hep meneg ebet eus anv an oberour.
Troidigezhioù
Daou droour gallek brudet zo bet d'e oberenn:
Bonito
Bonito zo anv meur a lec'h e Brazil hag e broioù all.
Lec'hioù
Anv meur a gumun eo Bonito.
Laura de' Dianti
Laura Dianti, pe Laura de'Dianti, anavezet ivez evel Eustochia, ganet war-dro 1480, marvet e 1573, a oa serc'h da Alfonso Iañ d'Este (1476-1534), dug Ferrara, ha marteze e drede pried goude marv an eil, Lucrezia Borgia. Merc'h e oa da Francesco Boccacci Dianti. Anaout a reer anv ur breur dezhi, Bartolomeo, ha gouzout a reer he devoa ur c'hoar leanez e kouent Sant' Agostino e Ferrara.
Ros Muc
Ros Muc zo ur gêrig vihan eus Iwerzhon, e kornôg kontelezh Gaillimh. Emañ war aod Bae Gaillimh, e-kreiz Gaeltacht Conamara. Uhel-mat eo an dregantad a dud a ra bemdez gant an iwerzhoneg eno, ouzhpenn 85% eus an dud en oad gour.
Laura de' Dianti
He bugale
Daou vab he doe gant Alfonso: Anavezet e voent gant o zad en e destamant savet e 1533, daou viz a-raok e varv. Hec'h anv-hi n'eo ket meneget met pemp deiz a-raok mervel e legadas dezhi ha d'he mibien an Delizia del Verginese, a oa da vezañ roet d'e vab Ercole.
Ros Muc
Patrick Pearse (Pádraig Mac Piarais), ar skrivagner hag an emsaver lazhet goude Emsavadeg Pask 1916, a dremenas amzer eno, evit deskiñ iwerzhoneg. Ur skrivagner iwerzhonek all, Pádraic Ó Conaire, a voe o chom eno ivez.
Laura de' Dianti
He bugale
<!-- Non è chiaro se si siano mai sposati.
Vi è il sospetto che sia stato il duca Ercole il responsabile della distruzione dell'atto di matrimonio, temendo rivalità nella successione da parte dei fratellastri Alfonso e Alfonsino.
La Dianti si prese cura anche di Renea, la figlia naturale del giovane Alfonsino, morto nel 1547, la quale sposò poi Sigismondo Gonzaga, assegnò una ricca dote all'omonima nipote Laura, figlia del fratello Bartolomeo, ricordò nel suo testamento gli altri figli di questi, Alfonso e Virginia, e dispose che la sala capitolare del convento di Sant'Agostino, dove viveva la sorella Lucrezia, fosse affrescata da Battista Dossi. Morì il 27 giugno 1573 e fu sepolta nella chiesa di Sant'Agostino.
Le fattezze della dama furono immortalate dal Tiziano; il primo sovrano che contattò il pittore fu proprio Alfonso I che chiese il ritratto della propria amante. Del ritratto, conservato in una collezione privata svizzera, esistono diverse copie: una eseguita da Ludovico Carracci, conservata nella Galleria Estense di Modena, un'altra, di anonimo, nella Pinacoteca nazionale di Ferrara, mentre un ritratto tardo della Dianti fu eseguito dal pittore Bastianino.
-->
Mengli II Giray
Mengli II Giray a oa mab da Selim I Giray ha khan Krimea div wech en XVIIIvet kantved.
Kalgay e voe d'e vreur, Kaplan I Giray e-pad e daou ren kentañ.
Dont a reas da vezañ khan goude ma voe kaset e vreur, Saadet IV Giray, en harlu ha d'ar 24 a viz Du 1724 e erruas e Bahçesaray, kêrbenn ar c'hanat.
E miz Gwengolo 1730 e voe un emsavadeg en Istanbul ha skarzhet ar sultan Ahmet III. An emsaverien a dennas ivez e garg digant Mengli II a-benn lakaat en-dro Kaplan I war tron khanat Krimea pa soñjent e oa a-du ganto.
Mervel a reas d'an 31 a viz Kerzu 1739.
Ospedaletto d'Alpinolo
Ospedaletto d'Alpinolo zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Atlantic City (New Jersey)
Atlantic City  zo ur gêr lec'hiet e gevred stad New Jersey, unan eus stadoù SUA. Bez' e oa 39 558 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Atlantic City en ur mod ofisiel e 1854.
Rhyd Edwin
Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Rhyd Edwin.
Gerdarzh
Eus rhyd (roudour) hag an anv-den Edwin.
Mugnano del Cardinale
Mugnano del Cardinale  zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Rhydcymerau
Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Rhydcymerau.
Dafnis ha Chloe
Dafnis ha Chloe zo anv meur a oberenn.
Rhydcymerau
Gerdarzh
Eus rhyd (roudour)).
Fulup II Bourgogn
Fulup II Bourgogn, ganet d'ar 17 a viz Genver 1342 ha marvet d'ar 27 a viz Ebrel 1404, oa dug Bourgogn adal 1363 betek 1404.
Pevare mab da Yann II, roue Bro C'hall, ha Bonne Luxembourg e oa. E vab oa Yann Iañ Bourgogn.
Ornithion
Ornithion a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1853 gant an evnoniour alaman Gustav Hartlaub (1814-1900).
Marc'harid Bavaria (1363–1423)
Marc'harid Bavaria (1363–1423), a oa merc'h da Albrecht Iañ Bavaria-Straubing-Holland ha pried da Yann Dizaon, dug Bourgogn.
Ornithion
Spesadoù
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika.
Yann Iañ Bourgogn
Yann Iañ Bourgogn, lesanvet Yann Dizaon, ganet d'an 28 a viz Mae 1371 ha marvet d'an 10 a viz Gwengolo 1419, a oa Dug Bourgogn etre 1405 ha 1419.
Mab e oa da Fulup II Bourgogn ha da Marc'harid Bavaria. Tad e oa da Fulup III Bourgogn.
Flavius Honorius
Flavius Honorius (384-423), pe Honorius hepmui alies, a oa un impalaer roman, mab d'an impalaer Flavius Theodosius ha d'an impalaerez Aelia Flaccilla, breur yaouankoc'h da Arcadius ha da Aelia Pulcheria.
Yann Iañ Bourgogn
Dimeziñ ha bugale
Ur mab en doe ha seizh merc'h:
Flavius Honorius
Buhez
Ganet e voe e Kêrgustentin d'an 9 a viz Gwengolo 384. Anvet e voe da gonsul e 386, da 2 vloaz. Pa voe 9 bloaz e voe anvet da Aogust Impalaeriezh roman ar C'hornôg, da lavarout eo da genimpalaer, gant e dad d'an 10 a viz Genver 393. Dre ma oa bugel e voe lakaet dindan gwarez Stilichon, ur Vandal romanekaet.
Kentañ dimeziñ Honorius a voe gant Maria, merc'h Stilichon ha Serena. Gwerc'hez bepred e oa Maria pa yeas da Anaon dek vloaz diwezhatoc'h. Stilichon a ginnigas neuze e eil merc'h Thermentia da Honorius, mes argaset e voe-hi er bloaz-se end-eeun. Da heul e roas Stilichon e vab Eucher da c'hoar Honorius, Galla Placidia, da bried.
Megascops
Megascops a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ touded bihan, krouet e 1848 gant an naturour alaman Johann Jakob Kaup (1803-1873).
Flavius Honorius
Buhez
Pa varvas Flavius Theodosius e 395 e voe anvet Honorius da impalaer ar C'hornôg hag e vreur henañ Arcadius da impalaer ar Reter.
Un den gwan e oa Honorius, ha ma renas tost da dregont vloaz eo abalamour ma voe harpet mat gant e jeneraled, dre ma oa gwan ivez e enebourien, ha dre ma kavas gwell leuskel tammoù eus an impalaeriezh gant ar pobloù a glaske hec'h aloubiñ evit kaout peoc'h digante.
Megascops
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad warn-ugent a ya d'ober ar genad :
Flavius Honorius
Buhez
Mervel a eure Flavius Honorius e 423.
Alarig
Er bloaz 400 e oa Stilichon, koñsul ar C'hornôg ) o vrezeliñ e Raetia ha Norika enep ar Vandaled, an Alaned hag an Ostrogoted, ha diskenn a reas Alarig Iañ gant e Wizigoted eus ar Balkanioù betek bro ar Veneti da lakaat seziz war Mediolanum (Milano). Kaset e voe an impalaer yaouank Honorius gant Stilichon da Ravenna, ur gêr hag a oa difennet mat a-drek he mogerioù-kreñv hag he geunioù. Gervel a reas Stilichon lejionoù an harzoù da zont da zifenn Italia enep ar Wizigoted. En o zouez e oa al Legio VI Victrix, a oa karget da zifenn Moger Hadrian enep ar Bikted abaoe amzer an impalaer Hadrian (122-128) . Biskoazh ne zistroas al lejion-se da Enez Vreizh, ha dizifenn e chomas ar Voger eno.
Megascops
O c'havout a reer en Amerika, daou isspesad ha hanter-kant (52) dezhe en holl.
Flavius Honorius
Alarig
E miz C'hwevrer pe Meurzh ar bloaz 402, Stilichon a lakaas Alarig da lemel seziz Mediolanum. D'ar 6 a viz Ebrel, devezh Sul-Fask, e voe trec'h Stilichon war Alarig en emgann an draoñienn Tanaro e-kichen Pollentia (Pollenza hiziv). Tec'hel a rankas Alarig, ha Stilichon a lakaas e grabanoù war gwreg ha bugale ar roue wizigot. Goude asantiñ mont kuit eus Italia d'en em dennas neuze da Etruria, Alarig en devoe e wreg ha e vugale digant Stilichon en-dro. A-boan aet kuit ec'h adkrogas ar brezel diouzhtu hag aloubiñ a reas Verona. Evit an eil gwech e voe trec'het Alarig gant Stilichon eno. En dro-se avat, faezhet ar Wizigoted ha kollet kalz tud ganto, e voe ret dezho mont kuit. D'ar 1añ a viz Genver 404 e voe graet un trec'hlid da Stilichon hag Honorius e Roma.
Erythropitta ussheri
Erythropitta ussheri a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.
Flavius Honorius
Radegast
Tost da zaou vloaz war-lerc'h, e fin ar bloaz 405, e voe tro Radegast da lakaat gwask war Italia. E penn miliadoù a C'hoted, Vandaled, Alamaned hag Alaned e treuzas an Alpoù hag e skubas an difennoù roman evit aloubiñ Etruria. An 19 Ebrel 406, embann a reas Honorius ur skrid war savadeg an holl ar re barrek d'en emgann. (Piganiol. p. 92, ha ar skrid, p. 197. Kod. Theodos. VII,13,17). Stilichon a savas e arme e Ticinum (Pavia) hag en em skoas war hini ar varbared. E Foesulae, e-kichen Firenze, a voe Stilichon trec'h warno. Radegast a voe paket bev ha dibennet d'an 23 a viz Eost 406.
Fulup III Bourgogn
Fulup III Bourgogn, ganet d'an 31 a viz Gouere 1396 ha marvet d'ar 15 a viz Even 1467, a oa Dug Bourgogn etre 1419 ha 1467.
Erythropitta ussheri
Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged, en o zouez c'hwiled, kevnid, kloreged, melc'hwed-krogennek ha merien.
Flavius Honorius
Radegast
En hañv 406 ivez, arme roman Breizh-Veur, strafuilhet gant Vandaled, Sueved hag Alaned, a lakaas en he fenn an ofiser Marcus evel impalaer e 407, hag an ofiser all Gratianus da c'houde e 407 ivez. A-benn ar fin, e chomas an alouber Kustentin III e penn an arme.
Erythropitta ussheri
Annez
Brosezat eo ar spesad e Borneo.
Quiliano
Quiliano zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Flavius Honorius
Radegast
Er bloaz 407, Augusta Treverorum (Trier) a voe aloubet ur wech ouzhpenn ha devet gant ar Franked Ripuared ar wech-mañ. Taget voe Breizh roman gant ar Bikted hag ar Skoted.
Fulup III Bourgogn
Mab e oa da Yann Iañ Bourgogn ha da Varc'harid Bavaria. Tad e oa da Charlez an Her.
Flavius Honorius
Radegast
Kustentin III a dreuzas Mor Breizh hag a lakaas dindan e veli ar pezh a chome eus armeoù roman e Galia. En em staliañ a reas en Arelate (Arle), a oa kêr-benn Galia d'ar mare-se e-lec'h Augusta Treverorum (Trier) aet da get. Caesar e voe mab henañ ha nobilissimus e eil mab. Lakaat a reas da c'houzout da Ravenna hag an impalaerezh galian ne roje ken na den, na marc'h, na boued, na tailhoù. Kerkent ez eas da vrezeliñ enep ar C'hoted.
D'ar 15 a viz Du 407 ec'h embannas Honorius ul lezenn a-zivout diberc'hennadur an temploù pagan, gant o madoù ha leveoù.
Fulup III Bourgogn
Dimezioù ha bugale
E-kerzh ar festoù a voe roet da-geñver an eured-mañ eo e voe savet Urzh ar Maoutken Aour.
Flavius Honorius
Radegast
Arcadius, impalaer ar Reter ha breur da Honorius, a varvas d'ar 1añ a viz Mae 408. E vab Theodosius II, oadet 7 vloaz, a zeuas war e lerc'h war an tron dindan adren Anthemius, prefed pretordi ar Reter.
Dre ma oa Honorius intañv, Stilchon e roas dezhañ e eil verc'h Thermentia, hag e ginnigas dimez etre Galla Placidia, c'hoar Honorius, hag e vab Eucher (Zosso & Zingg, O;C. p. 179)
Droug a sav e-touez an dud en Italia ouzh Stilichon ː er gristenien, er baganed, e brientinien ar sened, en dud e lez Honorius, hag e Galla Placidia na felle ket dezhi eurediñ gant Eucher.
E fin miz Du 408 en em gavas Alarig dirak Roma evit ar wech kentañ hag e lakaas seiziz warni evit ne naoniañ ; komz zo bet eus kanibalegezh. Plegañ a reas Stilichon adarre da Alarig ː pemp mil lur aour, tregont mil lur argant, pevar mil brozh saez, tri mil pezh lienn fin ha ruz-skarlek, tri mil lur pebr.
E deroù 409, Olympus a gasas diouzh Ravenna ar c'hwec'h mil soudard a chome gantañ da sikour Roma. Trec'het, drailhet, ha kaset da get betek an den diwezhañ gant Alarig e voe an armead vihan-se. Olympus a voe diskaret diouzh e c'halloud e miz meurzh 409.
War dro Mae-Mezheven 409, war ali Olympus, ofiser ar Palez, Honorius a anzavas Kustentin III da genseurt hag aogust (impalaer), en spi da gaout sikour digantañ. Hemañ a respontas e teuje d'e zikour gant armeoù Breizh, Galia ha Spagn. En askont da se, nac'hañ a reas Honorius plegañ da c'houlennoù Alarig.
Blaenbedw Fawr
Blaenbedw Fawr zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llandysiliogogo, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 110,8 km eus Kerdiz.
Flavius Honorius
Radegast
E-kerzh diskaramzer ar bloaz 409 e voe sac'het Kustentin III e Galia abalamour d'ar reuz bounted e Spagn gant Vandaled, Alaned ha Sueved. Neuze e c'halvas Jovius, prefed ar Pretordi, 10 000 goprad hun eus an tu-hont d'an harzoù.
E dibenn ar bloaz 409, Alarig, n'en devoa ket bet an truaj en doa goulennet, a lakaas seziz war Roma evit an eil gwech. Dre ma oa mestr war grignoloù greun Ostia e lakaas ur wech ouzhpenn tud Roma dindan naonegezh. Truez a voe goulennet digantañ gant ar Sened. Alarig neuze a c'houlennas digant ar Sened ma vije diskaret Honorius ha lakaet Attalus, prefed Roma, en e lec'h. Ar Sened a sentas, ha setu Attalus anvet da aogust e dibenn miz Here pe e deroù miz Du 409.
Kerkent ha diwar gourc'hemenn Attalus e voe lakaet Alarig e penn an arme, hag e vreur-kaer Ataulf e penn gward war gezeg an impalaer ; Valens, trubard diouzh Honorius, a voe lakaet e penn ar varc'hegiezh ha Lampadus, brientin ha senedour pagan, anvet da brefed ar pretordi.
Plegañ a reas Italia hag Afrika d'an impalaer nevez. Dre ma ne c'halle ket Atalus lakaat Honorius da blegañ, diskaret e voe gant Alarig hag hemañ a lakas seziz war Roma evit an deirvet gwech. E-kerzh nozvezh ar 24 a viz Eost 410 e teuas Alarig hag e soudarded a-benn da vont tre e kêr Roma dre an nor Salaria ; difennet fall e oa bet an nor, pe trubarderezh a voe. Betek ar 27 a viz Eost e voe spont bras, dir, tan ha gwad e Roma — e-keit-se ez embannas Honorius ur skrid enep an disivouderien afrikan.
Goude tri devezh distruj, lazhadeg, tan, preizhadeg, Alaric hag ar Wizigoted a gemeras hent Kampania hag ar c'hreisteiz gant ur bern traoù laeret ha prizonidi, en o zouez Galla Placidia hag Attalus. Sikour a voe goulennet gant Bretoned-Romaned digant Honorius, a respontas ne c'halle ket hag e oa d'ar Vretoned-Romaned d'en em zifenn o-unan.
Rialto (Italia)
Rialto zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Conza della Campania
Conza della Campania  zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Flavius Honorius
Radegast
Klañvaat a reas Alarig a-raok mervel e Consentia (Cosenza), Kalabria, e 410. E vreur kaer Ataulf a voe penn ar Wizigoted en e c'houde.
Goude marv Alarig
Ar c'hezar Constantius, mab Kustentin III, a voe lazhet e Vienna gant Gerontius, tad Maximus, en deus savet da impalaer e Spagn.
Seizet en Arles gant Constantius e-kerz miz Eost 411, Kustentin III e oa ret dezhañ plegañ. Goulenn start Constantius e oa ha Kustentin III e oa graet beleg, evit mirout e vuhez. Kaset e oa neuze Kustentin III hag e vab etrezek Ravenna. Hervez Sozomen, lazhet e oant memes tra a-raok degouezhout en Italia. Hervez Marcellinus, e oa en Arelate. Hervez Frigeridus hag Olympiodor, e oa war vord ar ster Mincio, ouzh 30t mil kent Ravenna. War a seblant, e oa war urzh Honorius, hag n'en devoa ket pardonet Kustentin III bet lazhet gantañ darn eus e dud. Echu e voe da vat gant impalaeriezh c'halian Kustentin III.
Arelate a blegas da Honorius, ha deuas en-dro d'an impalaeriezh roman.
Maximus, mestr war ul lodenn eus Spagn, a voe tapet gant Constantius, ha lazhet. Kerkent, e Mogontiacum (Mainz), un den all a voe savet war-lerc'h Constantius III ː Jovinus, hemañ o sevel diouzhtu un arme nevez gant barbared eus broioù ar Roen.
Ataulf, roue nevez ar Wizigoted, graet peoc'h gant Honorius, a gerzhas gant e Wizigoted etrezek hanternoz Italia. Eno e timezas gant Galla Placidia, e giz ar C'hoted, e Forum Livii (Forli) e bro Emilia. E giz-se, Athaulf en em wel evel breur-kaer d'an impalaer Honorius.
Goude bet diskaret Kustentin III, Constantius e gerzhas war roud Gerontius tec'het e bro Spagn. An darn vrasañ eus soudarded Gerontius e dremenas a-du gant Constantius. Kelc'hiet gant e gwreg hag ur mignon Alan, en e di laket tan enni, Gerontius ne chome ket gantañ nemet en em zistrujañ.
Henllan Amgoed
Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Henllan Amgoed.
Flavius Honorius
Goude marv Alarig
E bloaz 412, goude digor an Alpoù, e tremenas Athaulf gant e Wizigoted e Galia.
Gwynfe
Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Gwinfe.
Flavius Honorius
Goude marv Alarig
Un eil eured, er c'hiz roman ar wech-mañ, a voe lidet etre Ataulf ha Galla Placidia e Narbo Martius (Narbonne) d'ar 1añ a viz Genver 414. Ur bugel o devoe, anvet Theodosius, (aet da Anaon ha douaret e 415 e Barcino (cf Demougeot, o.c. p 279-280) )
An deiz-se, 1añ a viz Genver 414, Flavius Constantius zo savet da goñsul evit ar C'hornog, gant Constans evit ar Reter
Chiusano di San Domenico
Chiusano di San Domenico  zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Flavius Honorius
Goude marv Alarig
Gouestlañ a ra Honorius da Gonstantius hag e vo roet Galla Placidia dezhañ pa Athaulf a vo laket da rein anezhi en-dro d'an hini penn ar familh, da lavarout Honorius e-unan
Dre ma zigouezhas kernezh war bro Narbona, Constantius o vezhañ stanket ar porzhoù, Athaulf e dreuzas ar Pireneoù evit mont da bro Tarragon, er Spagn.
Mervel a reas e vugel Theodosius e 415. Douaret e voe en un arched en argant e-kichen mogerioù Barcino
Ataulf a voe drouklazhet e Barcino (Barcelona) e miz Gwengolo 415, gant Evervulf, unan eus e ofiserien.
Segerig, roue nevez ar Wizigoted, a lakaas dic'houzougañ holl bugale Ataulf, hag a daolas ur vezhekadenn war C'halla, ret dezhi kerzhañ gant prizonidi dirak Segerig, hemañ war e varc'h.
Sigerig e-unan a voe drouklazhet seizh deiz goude. Wallia a voe penn ar Wizigoted, ha kaset e voe Galla en-dro d'he breur.
Wallia hag e Wizigoted, dindan statud kevredaded, e oa staliet e bro Narbonna, war-bouez ober brezel d'ar Sueved, Alaned, ha Vandaled.
Urzh a roas Honorius da C'halla neuze da eurediñ gant e jeneral Constantius. D'ar 1añ a viz Genver 417 e voe lidet an eured, Constantius o vezañ konsul evit an eil gwech gant an impalaer Honorius e-unan. Daou vugel a vo ː Valentinien III ha Justa Grata Honoria.
Blaenborthyn
Blaenborthyn zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llandysul, e Kembre, e kreisteiz kontelezh Ceredigion, 97,2 km eus Kerdiz.
Sibylla
Sibylla zo un anv-badez alamanek.
Argadenn an Nevezhañv
Argadenn an Nevezhañv a zo un argadenn ag ar Brezel-bed kentañ. Armeoù Breizh-Veur, ar C'hommonwealth, Bro-C'hall, S.U.A., Italia ha Portugal a glaskas tremen a-dreuz linennoù arme Bro-Alamagn. Kregiñ a reas d'an 21 a viz Meurzh 1918 hag echuiñ a reas d'an 18 a viz Gouere 1918.
Viktor Ianoukovytch
A-drugarez da zisoc'hoù e strollad evit dilennadegoù ar gannaded ha kannadezed e 2006 e voe Kentañ ministr adarre, eus ar 4 a viz Eost 2006 d'an 18 a viz Kerzu 2007. E penn an tu enep e c'hounezas dilennadegoù ar prezidant e 2010 gant 48,95 % eus ar mouezhioù, ha 45,47 % evit e enebourez Yuliya Tymochenko. Digarget e voe gant ar Parlamant d’an 22 a viz C'hwevrer 2014 goude ma oa tec'het kuit da Rusia, da heul un emsavadeg pobl.
Flavius Honorius
Goude marv Alarig
Ur feur-skrid emglev (foedus) etre Honorius ha Wallia zo sinet d'an 19 a viz Mae 418. Wizigoted (etre 100 ha 15000 a dud) a oa staliet en un doare ofisiel en Akitania II (Bordeaux, Angoulême, Poitiers, Saintes) hag en Novempopulania (Auch, Eauze, Dax, Lectoure, Saint-Bertrand-de-Comminges, Saint-lizier, Tarbes, hag all). Kêr-benn ar Wizigoted a oa staliet e Tolosa.
E 418, ar pezh a chome eus ar Romaned a guitaas Enez Vreizh da viken.
E fin ar bloaz 418, pe e deroù ar bloaz 419 ez eas Wallia da Anaon, hag eñ yaouank c'hoazh, skubet gant ur c'hleñved. Ur verc'h nemetken a chome war e lerc'h. Teodorig Iañ a renas war-lerc'h Wallia e penn ar Wizigoted
Savet e voe Constantius da aogust (= impalaer) d'an 8 a viz C'hwevrer 421. Galla a oa anvet neuze da aogusta (= impalaerez). Nac'het e voe gant Theodosius II, impalaer Kergustentin, anavezout anezho.
Mervel a reas Constantius d'an 2 a viz Gwengolo 421.
En deroù 423, Galla Placidia e oa skarzhet eus Ravenna gant Honorius, hag e c'houlenne gwadorged ganti.
Mervel a reas Flavius Honorius, diwar foeñv-dour, e Ravenna, d'ar 15 a viz Eost 423, oadet a 39 bloaz.
War e lerc'h e renas Flavius Claudius Constantinus, anvet ivez  Constantinus III.
Stad an impalaeriezh roman goude marv an impalaer Honorius.
An impalaeriezh roman zo bet skoet da vat da vare Honorius. En e sav emañ bepred, mes ret eo bet dezhañ ober bremañ gant ar varbared.
E Galia, ar re en karg da zifenn an impalaeriezh, dindan statud kevredidi : Franked ouzh an norzh (Belgica); Burgonded ouzh traonienn ar stêr Rhône; ar Wizigothed ouzh Akitania. Ouzh kornog, Arvorig en e bezh a chom dindan galianed-romaned, skoazhellet gant bretoned-romaned, hag ivez, lec'hioù a zo, gant kevredidi a bep seurt.
Enez-Vreizh roman emañ en karg d'en em zifenn hi-unan, skoazhellet gant Saozon war ar c'hreisteiz.
Henllan (Sir Gaerfyrddin)
Gerdarzh
Eus hen (kozh) ha llan, iliz.
Roccavignale
Roccavignale zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Teresa Fernández de Traba
Teresa Fernández de Traba, marvet d'ar 6 a viz C'hwevrer 1180 e León), a oa eil pried Fernando II León, roue León.
Tiegezh
Teresa a oa merc'h bastard d'ar c'hont Fernando Pérez de Traba, den uhel e Galiza, kont Traba hag aotrou Trastamara, ha d'e bried-kleiz, Teresa León, Kontez Portugal.
He zud-kozh a-berzh tad e oa ar c'hont Pedro Froilaz hag ar gontez Urraca Froilaz. He zud-kozh a-berzh mamm e oa ar roue Alfonso VI León hag e bried-kleiz Jimena Muñoz.
Dimezet e oa bet d'ar c'hont Nuño Pérez de Lara en 1152.
Goude marv Nuño en 1177, ez eas Teresa da lez León. Hag eno, a-raok ar 7 a viz Here 1178, e timezas d'ar roue Fernando II León (1137–1188).
Goude an eured-se e c'hallas he bugale dont da chom d'al lez ha fougeal e oant bugale rouanez León : kement-se zo testeniet en un dihell ma weler he mab Álvaro oc'h ober un donezon da Abati Sobrado oc'h ober filius comitis domni Nunonis et regine domne Tarasie anezhañ e-unan.
Dimezioù ha bugale
Div wech e timezas eta:
He marv
Mervel a eure d'ar 6 a viz C'hwevrer 1180 en kêr León, er gwentloù. Goude he marv ec'h addimezas ar roue Fernando II León da Urraca López de Haro.
Sassello
Sassello zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Saadet IV Giray
Saadet IV Giray, a oa mab da Selim I Giray ha khan Krimea en XVIIIvet kantved.
Kalgay e voe d'e vreur, Devlet II Giray, e-pad e zaou ren.
Suiriri
Suiriri a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1840 gant ar skiantour gall Alcide Dessalines d'Orbigny (1802-1857).
Sperone
Sperone  zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Saadet IV Giray
Kemer a reas perzh en emgann Beograd e 1717 evit skoazellañ an Otomaned a-enep Aostria.
E miz Gwengolo 1724 e voe skarzhet diouzh tron ar c'hanat gant ar virzaed (tud eus an noblañs tatar) ha kaset en harlu da Yambol (e Bulgaria hiriv), nepell diouzh Edirne.
Pago del Vallo di Lauro
Pago del Vallo di Lauro zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Spotorno
Spotorno zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Suiriri
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, tri (3) isspesad dezhe en holl.