cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Seretse Khama
Ganet e oa bet en unan eus ar familhoù roueel galloudusañ eus gwarezveliezh Bechuanaland (anv Botswana kent an dizalc'hiezh). D'an oad a bevar bloaz e teuas da vezañ kgosi (roue). E studioù a reas e Suafrika hag e Breizh-Veur. Eno e timezas gant ar saozez Ruth Williams. Dre ne oa ket gouarnamant Suafrika evit asantiñ gwelet ur c'houblad a-seurt se, berzet gant politikerezh an apartheid, o ren en tu all eus e harzoù, e voe goulennet groñs digant Breizh-Veur skarzhañ anezhe diouzh Bechuanaland. Asantet e voe gant ar Saozon ha kaset ar c'houblad en harlu da Londrez e 1951. E 1956 e voe aotreet Khama hag e wreg da zistreiñ da Vechuanaland goude m'en doa asantet dilezel e garg a roue.
E 1961 e krouas e strollad politikel (ar Botswana Democratic Party) hag e 1965 e teuas da vezañ ministr kentañ Bechuanaland a voe adanvet Botswana. Kas a reas neuze e vro war-zu an dizalc'hiezh hag a voe embannet d'an 30 a viz Gwengolo 1966, Seretse Khama o vezañ prezidant ar Stad nevez.
E-pad e brezidantelezh e savas ur steuñv ekonomikel diazezet war an ezporzhiañ kig bevin, kouevr ha diamantoù. Etre 1966 ha 1980 e voe Botswana ar vro a greskas hec'h ekonomiezh ar buanañ er bed.
Mervel a reas diwar krign-bev an ilgreiz e 1980.
James Connolly
James Connolly (en iwerzhoneg: Séamas Ó Conghaile), ganet e Dinedin (Bro-Skos) d'ar 5 a viz Mezheven 1868 ha fuzuilhet gant ar Saozon e Dulenn d'an 12 a viz Mae 1916, a oa ur republikan iwerzhonat hag ur penn sokialour hag a bledas gant ar sindikalouriezh. Ganet e oa en ur ghetto iwerzhonat e Dinedin, ha kuitaat a reas ar skol d'an oad a 11 vloaz evit mont da labourat. Dont a reas da vezañ unan eus damkanourien ar varksouriezh. Kemer a reas perzh en Emsavadeg Pask 1916 e Dulenn. Tapet e voe ha fuzuilhet gant ar Saozon.
Sergio Mattarella
Sergio Mattarella (distaget en italianeg) (ganet d'an 23 a viz Gouere 1941) zo Prezidant Republik Italia abaoe an 3 a viz C'hwevrer 2015. A-raok eo bet barner ha politiker. Ministr an Deskadurezh e oa etre 1989 ha 1990 ha Ministr an Difenn etre 1999 ha 2001. Er bloavezh-se ivez e oa aet da varner e Lez Vonreizhel Italia.
Dilennet e voe da brezidant d'an 31 a viz Genver 2015 hag aet e oa en e garg d'an 3 a viz C'hwevrer 2015. Kinniget e oa bet e anv evit ar post-se gant ar C'hentañ Ministr Matteo Renzi. Kemeret en deus lec'h Giorgio Napolitano a oa bet prezidant e-pad 9 bloaz. Fa schifo
Usk
Usk zo un anv-lec'h saoznek e Kembre.
Gerdarzh
Kar eo d'an anv stêr Exe, eus Iska, hag a dalv kement ha dour (isce e gouezeleg). Krediñ a c'haller e talveze kement ha pesk, pe lec'h-pesked, dre ma tenn d'ar gerioù latin "pisces" ha gregach "ichthus", kenkoulz ha d'ar ger saoznek "fish".
Karl Johann von Königsmarck
Karl Johann von Königsmarck a oa ur marc'heg svedat eus Urzh Malta, hag un avanturour brudet.
Mab e oa d'ar c'hont Kurt Christoph von Königsmarck (1634-1673) marvet e seziz Bonn, ha da Maria Christina von Wrangel (1628-1691), ha mab-vihan da Hans Christoph von Königsmarck (1600-1663).
Ur breur ha div c'hoar en doa:
Ouzhpenn-se e oa hantervreur d'ar brezelour svedat Carl Gustav Wrangel, kont Salmis.
Villanúa
Villanúa zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Bono
Bono (distaget: ) eo anv arzour Paul David Hewson, ganet d'an 10 a viz Mae 1960, e Dulenn, eo pennganer ha pennden ar strollad rock iwerzhonat U2.
Montecchio
Montecchio zo anv meur a lec'h en Italia.
Kumuniezh-kumunioù Sevr, Mewan ha Goulen
Kumuniezh-kumunioù Sevr, Mewan ha Goulen a oa anezhi ur gumuniezh-kumunioù e departamant Liger-Atlantel, e Breizh. Krouet e voe e 2000.
Edo he sez en Hae-Foazer. He frezidant diwezhañ e oa Jean-Pierre Bouillant, maer an Hae-Foazer.
Kumunioù
Ar gumuniezh kumunioù a yae 4 c'humun d'ober anezhi:
Listennad ar 500 kanaouenn wellañ bet embannet hervez Rolling Stone
Listennad ar 500 kanaouenn wellañ bet embannet (titl orin : "The 500 Greatest Songs of All Time") a oa titl un niverenn ispisial eus ar gelaouenn stadunanat Rolling Stone embannet e miz Du 2004, bloaz goude ma oa embannet "Listennad ar 500 pladenn wellañ bet embannet". Savet e oa bet al listennad kanaouennoù diwar votoù 172 a dud, anezho sonerien, burutellerien ha tud brudet e bed ar sonerezh.
Stadegoù
El listennad e kaver dreist-holl arzourien vreizhveuriat pe stadunanat. Diwar 500 kanaouenn ez eus 352 eus ar Stadoù-Unanet ha 117 eus ar Rouantelezh-Unanet. Goude-se e kaver Iwerzhon : 12 kanaouenn, Kanada (10), Jamaika : 7 kanaouenn (al lod brasañ anezho gant Bob Marley pe Jimmy Cliff), Aostralia : 3 c'hanaouenn (div gant AC/DC) hag ur ganaouenn eus Sveden (ABBA).
N'eus nemet ur ganaouenn ha n'eo ket e saozneg : La Bamba gant Ritchie Valens (345). Ha nemet teir c'hanaouenn bet krouet er : Hey Ya! gant OutKast (180), Lose Yourself gant Eminem (166) ha Stan gant Eminem (290) ivez ; ha div ganaouenn eus ar bloavezhioù 1940 : Rollin' Stone gant Muddy Waters (459) ha I'm So Lonesome I Could Cry gant Hank Williams (111).
The Beatles eo a gaver ar muiañ el listennad, gant 23 c'hanaouenn. John Lennon eo ar soner nemetañ a gaver meur a wech en 10 kanaouenn gentañ (pe evel ezel eus The Beatles pe e-unan). War-lerc'h The Beatles e teu The Rolling Stones (14) ; Bob Dylan (12) ; Elvis Presley (11) ; The Beach Boys ha The Jimi Hendrix Experience (7) ; Chuck Berry, U2, James Brown, Prince, Led Zeppelin, Sly & the Family Stone (6) ; The Clash, The Who, The Drifters hag Elton John (5).
Teir c'hanaouenn a gaver div wech, sonet gant arzourien disheñvel : Mr. Tambourine Man gant Bob Dylan ha The Byrds, Blue Suede Shoes gant Elvis Presley ha Carl Perkins, ha Walk This Way gant Aerosmith ha Run-DMC.
"Great Balls Of Fire" (#96) gant Jerry Lee Lewis ha "Rave On" (#154) gant Buddy Holly eo an div ganaouenn verrañ : ur vunutenn ha 50 eilenn e padont.
Guglielmo Gonzaga
Guglielmo Gonzaga zo ur priñs italian, ganet e Mantova d'an 23 a viz Genver 1538 ha marv e Goito d'ar 14 a viz Eost 1587. Trede dug Mantova e voe, evel Guglielmo Iañ, koulz ha markiz ha goude dug Montferrato, dindan an anv Guglielmo X.
Dimezet e oa da Eleonora d'Austria ha bugale o doe.
U2 (disheñvelout)
U2 a c'hall bezañ:
Guglielmo
Guglielmo zo un anv-badez italianek.
Morskoul Aostralia
Ar morskoul Aostralia a zo ur spesad evned-mor, Morus serrator (Sula serrator kent) an anv skiantel anezhañ.
Marianne Moore
Marianne Moore (1887 – 1972) zo ur varzhez stadunanat.
Lakaat a reas fablennoù Jean de La Fontaine e saozneg.
Villanova (Huesca)
Villanova zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Dominikan
Dominikan a vez lavaret :
Lockheed U-2
Al Lockheed U-2, lesanvet Dragon Lady, a zo un nijerez anavezadenniñ a-uhelder-bras amerikan en implij abaoe 1957. Unan eus arouezioù ar Brezel Yen eo pa dalveze da spiañ an URSS hag he c'hevredidi.
Manuel Vázquez Montalbán
Manuel Vázquez Montalbán, bet ganet d'ar 14 a viz Mezheven 1939 e Barcelona (kêr-benn Katalonia) hag aet da Anaon d'an 18 a viz Here 2003 e Bangkok (kêr-benn Thailand), a oa ur barzh, ur c'hazetennour, ur romantour hag ur skridarnodour spagnolek.
Brudet-mat eo Vázquez Montalbán en abeg d'ar romantoù-polis, e oa kroget da sevel e 1972, ma c'haller lenn troioù-kaer Pepe Carvalho enne, tudenn un igounier krouet gantañ.
Alassio
Alassio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Savona, e rannvro Liguria.
Manuel Vázquez Montalbán
Tapet e oa bet Premio Nacional de las Letras Españolas (Priz Broadel al Lizhiri Spagnolek e brezhoneg) gantañ e 1995.
Eumyias additus
Eumyias additus (Rhinomyias additus kent) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Muscicapidae.
Anvet e voe Microeca addita da gentañ-penn (kentanv) (e 1900) gant an evnoniour alaman Ernst Hartert (1859-1933).
Annez
Emañ brosezat ar spesad e Buru, unan eus inizi Maluku e reter Indonezia.
Rummatadur
Lakaet e voe er genad Eumyias pa voe lamet hini Rhinomyias.
Vasilisa Goant
Vasilisa Goant (Василиса Прекрасная, e ruseg), pe Pompinell Vasilisa, zo ur marvailh rus dastumet gant Aleksandr Afanasyev en Narodn'ye rousskie skazki.
An istor
Kaset eo Vasilisa gant he lezvamm drouk da di ar sorserez Baba Yaga.
Zuccarello
Zuccarello zo ur gumun eus Italia, e proviñs Savona, e rannvro Liguria.
Mamoudzou
Mamoudzou eo pennlec'h departamant tramor Mayotte e Meurvor Indez. Anvet Momoju e shimaore, ar rannyezh swahilek lec'hel, ez eo kumun bobletañ Mayotte. Dzaoudzi, war an enez vihan Petite Terre (pe Pamanzi), e oa ar gêr-benn gozh met dibabet e voe Mamoudzou da gêr-benn e 1977. Enni emañ an holl frammadurioù melestradurel, politikel, kenwerzhel hag artizanel kreiz. Ouzhpenn 50,000 annezad a zo bremañ o chom enni (war-dro 30 % eus poblañs hollek Mayotte).
Douaroniezh
Emañ kêr Vamoudzou war arvor biz Grande-Terre (pe Mahoré) a-dal da enez Petite-Terre (pe Pamanzi) e Kanol Mozambik, etre norzh Mozambik ha norzh Madakaskar. A-ramp war ar menez hag an arvor emañ, alese e loc'h ar c'hobiri a ya eus Grande Terre da Petite Terre.
Ouzhpenn kreiz Mamoudzou e-unan ez a seizh kêriadenn d'ober ar gumun : Cavani, Kawéni, Mtsapéré, Passamaïnty, Vahibé, Tsoundzou I ha Tsoundzou II. Ar c'hêrioù tostañ eo Dzaoudzi, Pamandzi, Koungou, Dembéni hag Ouangani.
Douarouriezh ha torosennadur
Emañ reter ar gumun en arvor, war ribl daou ouf dispartiet gant beg Mahabo. Ur blaenenn strizh eo hag a ya d'ober un drederenn eus tiriad ar gumun war-bouez nebeud. Naou-dinaou pe meneziek eo kreiz ha kornôg Mamoudzou, gant gwezh ha gwezh all traoñiennoù ar stêrioù hag a dreuz anezhi en tu kornôg-reter. Emañ beg uhelañ ar gumun e Menez Mtsapéré en norzh (572 m).
Hidrografiezh
Meur a stêr a dreuz douaroù Mamoudzou :
Melestradurezh
Prefeti Mayotte eo ar gumun. Rannet eo e tri c'hanton : Mamoudzou-1, Mamoudzou-2 ha Mamoudzou-3.
Isaac de Benserade
Isaac de Benserade a oa ur skrivagner gallek. Gwarezet e oa gant ar c'hardinal Richelieu, gant dug Brézé, gant Mazarin ha gant ar roue Loeiz XIV. Sot e oa an dud kran gantañ. Digant Richelieu en deveze 600 lur bep bloaz; pa varvas ar c'hardinal e skrivas : « Cy-gist, oui, gist, par la mort-bleu ! Le cardinal de Richelieu ; Et ce qui cause mon ennui, Ma pension avecque lui ». Vincent Voiture e oa e enebour.
Leyte
Leyte zo unan eus inizi Filipinez, en enezeg Visayas. Emañ er mervent da enez Samar hag en norzh da enez v-Mindanao.
Boeing B-52 Stratofortress
Ar Boeing B-52 Stratofortress a zo un nijerez vombeziñ amerikan savet gant ar c'hevredad Boeing abaoe 1952.
Leyte
Ar seizhvet enezenn vrasañ eo e Filipinez, e-keñver ment, p’en em astenn war ur gorread a 7 367 km². Poblet eo gant 2 188 295 a annezidi (e 2010). Tacloban eo ar gêr vrasañ. Evit ar velestradurezh eo rannet an enezenn etre div broviñs : Leyte ha Leyte ar Su. Annezet eo gant div boblad tud, a gomz yezhoù disheñvel : sougbouaneg er su hag er c’hornôg, ha winarayeg en norzh hag er reter.
Er c’hornôg d’an enezenn emañ pleg-mor Leyte, ul lec’h ma voe emgannoù taer e-pad an Eil Brezel-bed etre armeoù Japan hag ar Stadoù Unanet.
Brynbuga
thumb|right|280px|Ur gwel eus Brynbuga. Brynbuga (Usk e saozneg) zo ur gêr vihan e gevred Kembre, e Sir Fynwy, war lez ar stêr Wysg. An anv brezhonek kozh e oa "Burrio" (kembraeg bwr), da lavarout eo kreñv, ur c'hreñvlec'h roman zo bet, ha krediñ a reer e c'hall an anv-se bezañ troet d'an anv "buga".
Savet e voe ur c'hreñvlec'h gant ar Romaned, e 55, hag anvet ganto Burrium. Talvoudegezh, hervez Rivet & Smith : diazezadenn dindan anv den *Burros.
E 1403 e voe devet kêr gant Owain Glyndŵr, met trec'h e voe ar Saozon warnañ en Emgann Pwll Melyn, e-kichen Brynbuga, e 1405.
Conopophaga
Conopophaga, a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Nav spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer holl e Suamerika, seitek (17) isspesad dezhe en holl.
Albisola Superiore
Albisola Superiore zo ur gumun eus Italia, e proviñs Savona, e rannvro Liguria.
Kumuniezh kumunioù Gwaled
Kumuniezh-kumunioù Gwaled a oa anezhi ur gumuniezh-kumunioù e departamant Liger-Atlantel, e Breizh. Krouet e voe e 1995.
Edo he sez e Gwaled. He frezidant diwezhañ oa Pierre-André Perrouin, maer ar Palez.
Kumunioù
Ar gumuniezh kumunioù a yae 6 kumun d'ober anezhi:
Kumuniezh-kumunioù Su an Aber
Kumuniezh-kumunioù Su an Aber a zo anezhi ur gumuniezh-kumunioù e departamant Liger-Atlantel, e Breizh. Krouet e voe e 1996.
Emañ he sez e Pembo. He frezidant eo Yannick Morez, maer Sant-Brewenn.
Kumunioù
Ar gumuniezh kumunioù a ya 6 kumun d'ober anezhi:
Havel
An Havel (distaget [] en alamaneg) zo ur stêr e biz Alamagn. Redek a ra a-hed 334 kilometr , dre stadoù Mecklenburg-Vorpommern, Brandenburg, Berlin ha Saks-Anhalt. An hini hirañ eo eus adstêrioù an Elbe. Dre ar Ganol etre an Oder hag an Havel e c'haller mont eus ar stêr Oder da Verlin ha d'an Elbe.
Eieniñ a ra an Havel en Ankershagen, ur gêr vihan e-kichen Fürstenberg. E-touez e adstêrioù emañ ar stêr Spree, a zo hiroc'h egetañ (380 km) hag a zo muioc'h a gas gantañ eget an Havel ivez pa gember gantañ. Etre Berlin ha kêr Brandenburg ez eus meur a lenn stummet gant ar stêr.
Vezzi Portio
Vezzi Portio  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Savona, e rannvro Liguria.
Havel
E-touez ar c'hêrioù douret gant an Havel e c'haller menegiñ Zehdenick, Oranienburg, Berlin, Potsdam, Werder, Brandenburg, Premnitz, Rathenow ha Havelberg.
Djebel
Djebel (arabeg جبل "menez") a zo menezioù pe un tolzennad menezioù. Meur a stumm zo d'ar ger skrivet gant lizherennoù latin, hervez ar rannyezh arabek ha hervez an treuzskrivadur : jebel, gebel, djabal, jabal pe jbel.
Ar stumm liester jibâl a servij evit lavarout, en douaroniezh arabek, un dachenn veneziek a zo an harz etre Irak, Iran ha betek Azerbaidjan ar C'hornôg, Kermanshah, Kurdistan ha Lorestan.
Bez' emañ ivez :
Albissola Marina
Albisola Marina zo ur gumun eus Italia, e proviñs Savona, e rannvro Liguria.
Rosel
Rosel a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Tovo San Giacomo
Tovo San Giacomo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Savona, e rannvro Liguria.
Banniel Sant Dewi
Banniel Sant Dewi (Baner Dewi Sant e kembraeg) zo graet gant ur groaz velen war ur foñs du, met kavet e veze ivez, gwechall, ur groaz du war ur foñs melen.
Implijet eo bet evel banniel Kembre, evel an "Aerouant Ruz", tre evel kroazioù all, re Sant Andrev, Sant Jorj, Sant Padrig, Sant Piran, a zo arouezioù Skos, Bro-Saoz, Iwerzhon, Kernev-Veur.
Tâf
Taf pe Tâf zo un anv-lec'h kembraek, hini div stêr e kreisteiz Kembre:
Mont a ra an div stêr da aberiñ e-barzh ar Mor Havren.
Gliese 581 c
Gliese 581 c a zo un ezplanedenn e kelc'htro sinkronel en-dro da Gliese 581. Lec'hiet eo evel an Douar (war-dro 20,3 bloavezh-gouloù diouzhimp) en takad annezus e-skoaz he steredenn.
Mycteria
Mycteria a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ tantaled, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Spesadoù
Pevar spesad hirc'hareged a ya d'ober ar genad :
Noter
Un noter zo ur gwiraour a vicher frank hag ofiser publik karget a-berzh Stad da guzuliañ, da hanterouriñ ha da sevel aktaoù gwirel an aferioù keodedel di-zebatus - anvet aktaoù noteriet - o deus pe a rank kaout ar furm diles. E labour a vez dreist-holl sevel ha mirout aktaoù noteriet, da skouer kevratoù-dimeziñ, testamantoù, donezonoù hag aktaoù anvegezh.
Nicki Parrott
Nicki Parrott zo ur ganerez hag ur c'hourbiolinourez aostralian. Bevañ a ra bremañ e SUA. Kanañ a ra kanaouennoù jazz en ur seniñ gant daou pe dri soner, evel pa sone gant Les Paul's Trio.
Daouzek
Daouzek eo an niver etre unnek ha trizek. Un niver naturel eo.
Matematikoù
Daouzek zo un niver hollgaer peogwir int niveroù peurvat niver e rannerioù ha sammad e rannerioù.
An hini bihañ eus an niveroù puilh eo.
Traoù a ya dre zaouzek
Aroueziañ a ra daouzek stered Banniel Europa ar peurvad, al leunded hag an unelezh.
Bran (steredeg)
Ar Vran (Corvus, berraet e Crv) zo ur steredeg eus an hantervoul su.
Ephippiorhynchus
Ephippiorhynchus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ daou spesad kar d'ar c'hwibon ha d'ar jabiru, krouet e 1855 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad hirc'hareged a ya d'ober ar genad :
Daou (2) isspesad en holl.
Tadoussac
E 1864 e voe digoret al leti bras kentañ : deroù ar brud touristel. Adsavet eo bet etre 1942 ha 1949. Ardamez Tadpoussac eo ar savadur hir-se, gant he zoenn ruz hag he mogerioù prenn livet e gwenn. Gwenn ha ruz eo « Chapel an Indianed » ivez : savet e oa bet e-kerz kentañ hanterenn ar.
Ar balumed eo trede marvailh Tadoussac. E-barzh ar stêr Sant-Laorañs e chomont adalek an nevez-amzer betek dibenn an diskar-amzer. Balaenoptera acutorostrata (Balumed begek) int gant o eizh metr hed hag o eizh tonenn.
Kinniget e vez d'an douristed lestriñ e bourzh ur vag-dre-dan evit gwelout anezho o lammat, splujañ, c'hwezhañ ur strink aezhenn dour dre o fronell. Arabat d'ar bigi mont re dost d'ar balumed. Ret e vez dezho lazhañ ar c'heflusker evit chom hep ober trouz.
Altare
Altare  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Savona, e rannvro Liguria.
Rouaned Sveden
Ar rouaned n'eus ket bet anezho
Ar rouaned-se n'eus bet anezho nemet e pajennoù Historia de omnibus Gothorum Sueonumque regibus skrivet gant Johannes Magnus e 1554. Karl VII Sveden eta an hini a rankje bezañ Karl Iañ.
Stêr Tâf
thumb|center|550px|Aber ar Stêr Tâf e [[Talacharn.]]
An Afon Tâf (pe Afon Taf a-wechoù ) zo ur stêr e mervent Kembre.
Eieniñ a ra e-kichen Crymych e Sir Benfro. Aberiñ a ra e Bae Caerfyrddin e-kichen Talacharn.
Gillian Flynn
Gillian Flynn zo ur skrivagnerez stadunanat ganet e Kansas City (Missouri).
Merc'h eo da zaou gelenner ha graet he studioù war ar saozneg hag ar c'hazetennerezh e skol-veur Kansas.
Filmvarnourez eo bet en Entertainment Weekly.
Skrivañ a ra romantoù polis abaoe 2006. Bevañ a ra e Chicago.
Les Oubeaux
Les Oubeaux a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. Bodet e oa gant peder c'humun-all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Isigny-sur-Mer.
Studi hag Ober
Studi hag Ober zo ur gelaouenn gristen e brezhoneg, bet krouet gant ar gloareged Maodez Glanndour ha Pêr-Yann Nedeleg o doa graet anaoudegezh an eil gant egile e kloerdi Sant Loeiz e Roma. Meur a varevezh zo bet en istor ar gelaouenn a oa he fal mont er-maez eus ar "brezhoneg-beleg" a rene en Iliz :
- an niverennoù 1 da 21, etre 1936 ha 1944, e voe liesskrivet er penn-kentañ, ha moullet goude ; P.Y. Nedeleg a voe rener ha merour betek 1941 hag e rankas dilezel dre urzh en abeg ma oa "re vroadelour" ar gelaouenn  ;
- e 1945 e voe adkroget gant Maodez Glanndour ur wech anvet da gure e Gwengamp, dindan anvad ar c'h.«Kaieroù Kristen» embannet gant «Studi hag Ober», betek ar c'haier 7-8 e 1949 gouestlet d'ar Werc'hez Vari ;
Pittasoma
Pittasoma a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1860 gant an evnoniour stadunanat John Cassin (1813-1869).
Le Mesnil-Durand
Le Mesnil-Durand a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Pittasoma
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, pemp (5) isspesad dezhe en holl.
Studi hag Ober
- E 1962 ez adkemer anvad «Studi hag Ober» oc'h embann «Al Lizheroù katolik» hag e talc'ho d'an hevelep stumm embann liestennet gant ur golo melen sklaer betek 1978, gant an niverenn 24-25.
Le Mesnil-Durand
Bodet e oa gant 21 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Livarot-Pays-d'Auge.
Studi hag Ober
Gant an eil rummad-se eus "Studi hag Ober" en deus kendalc'het M. Glanndour da zifraostañ tachenn an doueoniezh e brezhoneg, ar viblvarnerezh, skridoù an Tadoù eus an Iliz, troidigezhioù eus ar Bibl, eus ar meulganoù Latin e brezhoneg, eus al liderezh e brezhoneg gant kemmoù bras deuet da heul Vatikan II.
Le Mesnil-Durand
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: mervel a reas tri den nann-soudard e miz Eost abalamour d'ar brezel, unan a voe lazhet gant ur vindrailhadeg, unan gant ur vombezadeg hag an trede hini gant ur c'hreunadenn.
Studi hag Ober
A-drugarez d'al labourioù a zo bet embannet er gelaouenn-se, ha dreist-holl en eil rummad, ez eus bet gellet kregiñ da c'hoveliañ ur yezh yac'h evit al labourioù war-dro ar relijion gatolik, diazezañ ar skritur unvan er metoù katolik brezhonek, hag embann labourioù a-bouez, pergen war al liderezh, evel "Pedenn an Iliz" e 1977 gant Jozef Lec'hvien pe c'hoazh "Liderezh an Eurioù - Azvent ha Nedeleg" e 2009.
Cathartes
Cathartes a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ bultured eus Amerika anvet urubued.
Lao She
Ur skrivagner sinaat e oa Shu Qingchun, sinaeg 舒慶春, pinyin Shū Qìngchūn, Manchoueg Sumuru (1899 – 1966), a zo brudet dre e anv-pluenn Lao She 老舍 Lǎo Shĕ. Dre e romantoù ha pezhioù-c'hoari e voe unan eus pennoù bras lennegezh Sina. Anavezet eo evit e romant 骆驼祥子 Luò tuo xiáng zǐ, "Ar c'hañvalig chañsus", hag e bezh-c'hoari 茶館 Chá guǎn, "An tedi". Eus ar boblad Manchou e oa, ha gant rannyezh Beijing e rae en e skridoù.
Yaouankiz
E 1913 e voe degemeret e Trede Skol-Uhel ar Vistri e Beijing (Trede Skol-Uhel Beijing hiziv) hogen ret e voe dezhañ dilezel e studioù eno en abeg da ziaesterioù arc'hant. En hevelep bloavezh e voe degemeret e Skol-Veur ar Vistri e Beijing, hag e 1918 e voe testeniet.
Respet kelenner ha skrivagner
Etre 1918 ha 1924 e voe Lao She merour hag ezel eus kuzul meur a skol kentañ hag eil derez e Beijing ha Tianjing.
Levezonet don e voe gant Emsav ar 4 a viz Mae 1919.
Eus 1924 betek 1929 e voe prezeger e rann sinaat ar pezh a oa Skol Studioù ar Reter e Skol-Veur London da neuze (bremañ : School of Oriental and African Studies, "Skol Studioù ar Reter hag Afrika"). E-pad e amzer e London e lonkas kalz lennegezh saoznek — Charles Dickens pergen, bamet ma oa gantañ — hag e krogas da skrivañ. Diwar ar maread-se e teu e romant 二马 Èr mǎ, "Daou varc'h"
En hañv 1929 e kuitaas Breizh-Veur da vont da Singapour da gelenn er Skol-Uhel Sinaat. E 1930 e tistroas da Sina, ha betek 1937 e kelennas e meur a Skol-Veur, evel 齊魯大學 Qílŭ Dàxué (Cheeloo University) ha Skol-Veur Shandong e Qingdao.
Republik Pobl Sina
Evel miliadoù a lenneien e Sina e voe Lao She gwallgaset e-kerzh an Dispac'h Sevenadurel (1966-1976). Taget e voe gant Gwarded Ruz an Dispac'h, a damalle dezhañ bezañ ur c'hilstourmer. Kaset e voe ganto a-hed ar straedoù, ha kannet a-wel d'an holl.
Mezhekaet-bras e voe en e spered hag en e gorf, ha hervez ar c'heleier ofisiel en em lazhas dre veuziñ e Lenn Taiping e Beijing d'ar 24 a viz Eost 1966, d'an oad a 67 vloaz. Ur muntr e oa marteze, hervez ar c'helenner Leo Ou-Fan Lee. Tamallet e voe d'e diegezh bezañ c'hoariet ur perzh e "torfedoù" Lao She, hogen kendelc'her a reas an dud da zastum e skridoù goude e varv, a guzhjont e berniadoù glaou hag en ur siminal, hag a gasjont a di da di a-feur ma tilojent.
D'al livourez ha kaerskrivourez 胡絜青 Hú Xiéqīng (1905-2001) e oa euredet ; ur mab ha teir merc'h a zeuas d'ar c'houblad.
Oberennoù
Ar romant 骆驼祥子 Luò tuo xiáng zǐ, "Ar c'hañvalig chañsus", bet embannet e 1936 hag ar pezh-c'hoari 茶館 "Tedi" deuet er gouloù e 1957 eo oberennoù brudetañ Lao She. Kalz istorioù all a voe embannet a-hed e respetad frouezhus.
骆驼祥子 Luò tuo xiáng zǐ, "Ar c'hañvalig chañsus"
E 1936 e voe embannet romant pouezus kentañ Lao She, "Ar c'hañvalig chañsus", a zo anavezet er C'hornôg dindan an anv "Kañval Xiangzi" ivez.
Kontañ a ra buhez gwall reuzeudik ur sac'her karr-taksi e Beijing er bloavezhioù 1920, hag unan eus klaseloù al lennegezh sinaek arnevez ez eo deuet da vezañ. E 1945 e voe berzh gant an droidigezh saoznek er Stadoù-Unanet, petra bennak ma oa 骆驼祥子 bet troet hep aotre ha ma oa bet kemmet dibenn en istor evit ma vije laouenoc'h ha tostoc'h da voazioù al lennerien amerikan.
E 1982 e voe graet ur film diwar levre Lao She, Rickshaw Boy e anv, gant ar filmaozer Ling Zifeng, a voe priziet e 1983 e Sina]].
茶館 Chá guǎn, "An tedi"
Ur pezh-c'hoari e teir arvest bet embannet e 1957 eo An tedi". C'hoarvezout a ra en un tedi anvet 语态 Yǔ tài'' "Ar vouezh", a oa e Beijing eus 1848 betek derc'hent Dispac'h 1949. Kudennoù kevredigezhel ha sevenadurel eo dodenn an oberenn-se, koulz hag ar c'hemmoù a c'hoarvezas e Sina e deroù an XXvet kantved.
E Washington D.C. e voe c'hoariet e miz Here 2005.
Labourioù all
A-douez istorioù brudet Lao She emañ 月芽儿 Yuè yá ér, "Kentroù al Loar", a skrivas e deroù e vuhez a skrivagner.
Kontañ a ra buhez walleürus ur vamm hag he merc'h a ya da c'histi.
A-douez e oberennoù pennañ e c'haller menegiñ 四世同堂 Sì shì tóng táng, "Pevar rummad bodet en ur sal", a zo ur romant a zeskriv buhez pobl Sina etre 1944 ha 1950 e-kerzh ar brezel etre Japan ha Sina (1937-1945), pa oa Sina aloubet gant Japaniz, ha 老张的哲学 Lǎo zhāng de zhé xué, "Prederouriezh Zhāng kozh", a voe e gentañ romant bet embannet, e 1926.
E skrid 貓城記 Māo chéng jì, ""Kêrgazh" (Cat City e saozneg), ur flemmgan, a voe lakaet da romant kentañ ar skiant-faltazi sinaek. E 1934 e voe embannet evel un doare damguzh da enselliñ Sina. Skrivet eo bet gant Lao She a-dreuz selloù ur gweladenner war ar blanedenn Meurzh. Kejañ a ra ar gweladenner gant ur sevenadur kozh poblet gant kizhier. Pell dija e oa barr ar sevenadur-se aet da get ha sac'het eo abaoe ; sellet pizh a ra ar gweladenner ouzh respontoù liesdoare keodediz ouzh an nevezentioù a zo deuet eus sevenadurioù all.
Perzh Lao She en Ensavadur Lennegezh Sina
E saozneg e voe e romant diwezhañ, The Drum Singers ("Ar ganerien taboulinoù"), a voe embannet e Stadoù-Unanet Amerika war-eeun e 1952. Ur film a voe graet anezhañ e 1987 gant ar filmaozer sinaat Tian Zhuangzhuang.
Hêrezh
A-c'houde diskar Jiang Qing, a oa mestrez war an Dispac'h Sevenadurel, e 1976, e voe adembannet oberennoù Lao She.
Teko
Ar bobl Teko (anvet gwechall Émerillons e galleg) zo unan eus ar c'hwec'h pobl amerindian e Gwiana c'hall. Hiriv e vefe entre 250 ha 400 den anezho. A yezh ha sevenadur int tupi-guarani. Evel ar bobl Wayãpi e vevont en argoad Gwiana:
Lao She
Hêrezh
E 1979 — seizh vloaz goude e varv — e voe ar skrivagner dizuet gant Strollad Komunour Sina. Meur ag e oberennoù a voe troet e filmoù, en o zouez 我這一輩子 Wǒ zhè yī bèi zǐ, "Istor ma buhez", gant Shi Hui e 1950, "Foz ar paun" (1952, Xian Qun), "Ar c'hañvalig chañsus" (1982, Ling Zifeng), "An tedi" (1982, Xie Tian), "Kentroù al Loar" (1986, Huo Zhuang), ''Ar ganerien taboulinoù" (1987, Tian Zhuangzhuang).
Pueyo de Santa Cruz
Pueyo de Santa Cruz zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Teko
Bevañ a reont diwar gounezerezh legumaj ha chaseal ha pesketa.
Istor
Eus ar c'hwec'h pobl a veve e Gwiana c'hall a-raok an trevadennerezh ne chom ken nemet an Teko-Emerilhon.
Lao She
Hêrezh
Evit an douristed e voe "Tedi Lao She digoret e Beijing e 1988 ; kensonadegoù sonerezh hengounel a vez eno, hogen n'eus netra eno diwar-benn Lao She e-unan.
Priz Lao She al Lennegezh (老舍文学奖 Lǎo Shě wén xué jiǎng) zo bet diroet bep eil pe drede bloaz abaoe 2000.
Jack Nicholson
Jack Nicholson («John Joseph Nicholson» eus e anv ofisiel) a zo un aktour hag ur sevener amerikan ganet d'an 22 a viz Ebrel 1937 e New York. Unan eus brudetañ c'hoarierien e remziad an hini eo, tapet gantañ meur a Oscar en e vuhez.
Emgann Berlin
Emgann Berlin, pe Schlacht um Berlin, anvet Oberiadur Argadenn Straegiel Berlin gant an Unvaniezh Soviedel, pe Kouezhadenn Berlin, a oa bet an argadenn veur ziwezhañ war Talbenn Europa en Eil Brezel-bed.
Goude an Argadenn war ar Vistula–Oder e miz Genver-C'hwevrer 1945, al Lu Ruz a oa chomet da c'hortoz war ul linenn 60 km er reter da Verlin. D'an 9 a viz Meurzh, Alamagn he devoa savet ur steuñv evit difenn kêr Berlin. Anv ar steuñv a oa Oberiadur Clausewitz. Ar c'hentañ obererezhioù difenn e kelc'h-tro Berlin a oa bet kroget d'an 20 a viz Meurzh. Ar re-se a oa suj d'an den nevez e penn Strollad lu ar Vistula, ar jeneral Gotthard Heinrici.
Pa voe adkroget an argadenn soviedel d'ar 16 a viz Ebrel, e oa daou dalbenn (strollad arme) o tagañ Berlin : unan eus ar reter, unan all eus ar su. Un trede hini a flastras an nerzhioù lu alaman a oa en norzh d'ar gêr-benn.
A-raok ma krogfe Emgann Berlin, an Arme Ruz en doa kelc'hiet ar gêr goude bezañ bet trec'h e meur a emgann diouzh renk, dreist-holl Emgann Seelow hag Emgann Halbe. D'an 20 a viz Ebrel 1945, Devezh deiz-ha-bloaz Hitler, ar 1añ Talbenn Bielorusian renet gant ar Marechal Georgy Zhukov, o heuliañ hentoù eus ar reter hag eus an norzh a groge da ganoliañ kreiz-kêr Berlin. E-pad an amzer-se ar marechal Ivan Konev gant e 1añ Talbenn Ukrainian a freuze linennoù difenn ar Strollad Arme Kreiz hag a yae war-raok dre bannlev su ar gêr. D'an 23 a viz Ebrel ar jeneral Helmuth Weidling e oa lakaet e-penn an nerzhioù difenn e Berlin. Ar gwarnizon a oa savet gant divizionoù mac'hagnet ha dizurzhiet eus ar Wehrmacht ha Waffen-SS, gant nerzhioù diampart ar Volkssturm ha re an Hitlerjugend. Dindan doug ur sizhun an Arme Ruz a zeue a-benn da aloubiñ ar gêr a-bezh.
A-raok ma vefe echuet an emgann, Hitler hag ul lod pennoù bras eus an Trede Reich a emlazhe. Gwarnizon ar gêr a godianas d'an 2 a viz Mae met kenderc'hel a rae ar stourm er biz, kornôg, ha mervent Berlin ha kenderc'hel a raio betek fin ar brezel d'an 8 a viz Mae (9 a viz Mae evit an Unvaniezh soviedel). Lod unvezioù alaman o devoa stourmet evit terc'hout kuit ha kodianañ d'an gevredidi kornôgat e-serr d'ar gomunisted.
Mikroskop (steredeg)
Ar Mikroskop (Microscopium, berraet e Mic) zo ur steredeg eus an hantervoul su.
Belinda
Belinda zo un anv-badez saoznek ha spagnolek.
Aínsa-Sobrarbe
Aínsa-Sobrarbe zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Dousenn
Un dousenn zo un unanenn-vuzuliañ, enni daouzek unanenn.
Benlli Gawr
Ur ramz mojennel kembreat e oa Benlli Gawr, meneget meur a wech en oberennoù ar Gogynfeirdd.
Dousenn
Traoù zo a vez kontet a-zousennoù pe a-zousennadoù, ha komzet e vez eus un dousenn vioù, un dousenn grampouezh, un dousenn batatez, un dousenn dud, ... un dousennad soudarded.
Benlli Gawr
Hervez Nennius, en Historia Brittonum, e oa roue Powys ha bec'h en doe gant Sant Garmon.
Dousenn
Lavaret e vez neuze e vez an traoù "diouzh an dousenn".
Komzet e vez eus un hanter dousenn pe hanter zousenn ivez evit c'hwec'h.
Yezh
Graet e vez ivez gant stummoù deveret: dousennad ha dousenniad, pe douseniad. Ar ger daouzegad avat ne seblant ket gwall implijet.
Orin an doare kontañ
Krediñ a reer eo gwall gozh an doare-kontañ a zousennoù dre ma'z eo un niver aes da rannañ : 12 = 2 × 6 = 3 × 4 = 1 × 12. Dont a rafe eus Mezopotamia hag eus ar boaz da gontañ eskern ar bizied gant ar meud. Evel-se, gant un dorn, e c'haller kontañ betek daouzek, ha gant daou zorn betek 144.
Trizek evit dousenn
Ur boaz kenwerzh eo kontañ a-wechoù trizek en un dousenn; ne vez paeet nemet daouzek, unan evit netra a vez dreist-kont eta. E Breizh e vez trizek istrenn en dousenn istr. Ha hervez ar c'hrennlavar: « Trizek evit dousenn, Kont ar vioù e Lesneven''».
Gerdarzh
Dont a ra eus ar ger gallek douzaine, a gaver ivez e saozneg (dozen), e kembraeg (dwsin) ha yezhoù all, ha hennezh a deu eus ar ger latin duodecim, a dalv kement ha daouzek.
Santaliestra y San Quílez
Santaliestra y San Quílez zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Chaseal
Chaseal pe hemolc'hiñ zo klask tapout loened pe o lazhañ, evit em en vagañ, evit ober kenwerzh, evit implijout danvez tennet eus al loened pe c'hoazh evit kaout dudi. E pep lec'h dre ar bed e vez pe e veze graet gant an dud ; e pep lec'h ivez ez eus lezennoù da resisaat penaos e vez graet. Ar chaseal na vez ket aotreet gant al lezenn a reer "bigriañ" anezhañ. Hiziv an deiz eo deuet ar chaseal, er broioù pinvidik, da vezañ un obererezh dudi pe sport.
Dudi ar briñsed eo bet ar chase a bep amzer. Er Mabinogi e weler chaseal Twrch Trwyth, an hoc'h-gouez hud en danevell Kulhwch hag Olwen.
Berz e broioù zo
Gwarezet eo gant ar prezidant Emmanuel Macron er stad c'hall.
Levrioù a wenaerezh
Adal ar XIVvet kantved e voe gwelet tud uhel eus Portugal, Kastilha, Bro-C'hall, Alamagn, etc. o lakaat sevel levrioù diwar-benn arz ar chase pe ar gwenaerezh, sport muiañ karet ar rouaned hag uhelidi: -XVvet kantved: -XIXvet kantved: -XXvet kantved:
Cairon
Cairon a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Livour (steredeg)
Al Livour (Pictoris, berraet e Pic) zo ur steredeg eus an hantervoul su.
Argentan
Argentan zo ur gumun en departamant Orne hag er rannvro Normandi, e kornôg Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Argentan eo.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Argentanais anezho e galleg.
George Everest
George Everest (1790 – 1866) a oa un ofiser kembreat en arme Breizh-Veur ha douaroniour. Karget e voe da sevel kartennoù eus India etre 1830 ha 1843.
Ganet e oa e Crucywel, Sir Frycheiniog (e Powys hiriv), e Kembre. Kenderc'hel a reas al labour boulc'het gant William Lambton en 1806, muzuliañ ar meridian adal kreisteiz India betek Nepal (war-dro 2400 km). E 1865 e voe kinniget gant ar Royal Geographical Society reiñ e anv d'ar Menez Everest petra bennak ma oa savet George Everest a-enep ar c’hinnig-se ; lavarout a rae e oa ret mirout d’ar menezioù o anvioù hengounel e yezhoù an tolead, anvioù a c’halle bezañ distaget gant tud ar vro. Bremañ eo anavezet evel “menez Everest” e kalz a yezhoù avat.
Nicolas de Condorcet
Marie Jean Antoine Nicolas de Caritat, markiz a gCondorcet, bet ganet d'ar 17 a viz Gwengolo 1743 e Ribemont (Aisne a-vremañ) hag aet da Anaon d'an 29 a viz Meurzh 1794 e Bourg-la-Reine (Hauts-de-Seine a-vremañ) a oa ur prederour, ur matematikour hag ur politikour gall.
Bronwydd
Div gêriadenn zo anvet Bronwydd e Kembre:
Mouskeder
Ur mouskeder a oa gwechall ur soudard war-droad armet gant ur mousked (adalek ar e Sina). Erlerc'hiet e voent gant fuzuilherien diwezhatoc'h.
Lennegezh
Brudet eo pevar mouskeder ar romant gallek Les Trois Mousquetaires, gant Alexandre Dumas.
Listenn c'hoarioù video Battlestar Galactica
Un toullad c'hoarioù video a zo bet a-ziwar bed ar stiradoù skinwel Battlestar Galactica.
"Space Battle" & "Space Attack"
Mattel en devoa sevenet ur c'hoari anvet Space Battle evit Intellivision, ha Space Attack a oa war ar savenn Atari VCS/2600. Ar c'hoarioù a oa diazezet war ar stirad skinwel orin. Dre ur gudenn a wirioù e voe ret cheñch an anvioù ha kemmañ nebeut ar grafikoù evit chom hep bezañ maez lezenn.
Viacamp y Litera
Viacamp y Litera zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Listenn c'hoarioù video Battlestar Galactica
Battlestar Galactica (2003)
Berzh ar ministirad 2003 Battlestar Galactica a zegasas ur c'hoari war ar PlayStation 2 gant Sony ha war an Xbox gant Microsoft. Ar c'hoarierien a gemere roll ar C'homandant Adama pa oa nijer-brezel egorel en e yaounkiz.
Battlestar Galactica Deadlock (2017)
Battlestar Galactica Deadlock zo ur c'hoari video strategiezh embannet d'ar 1añ a viz Gwengolo 2017 war Microsoft Windows. Lec'hiet e-pad ar C'hentañ Brezel Cylon reiñ a ra an tu d'ar c'hoarier da vezañ un amiral penn-brezel trevadennel o stourm gant flodadoù brezel an 12 Trevadenn a-enep an enebourien Cylon. Sevenet eo gant ar studio aostralian Black Lab Games hag embannet gant ar studio saoz Slitherine Software.
Battlestar Galactica Deadlock a zo diazezet war an emgannoù en egor e tri-ment. Lies eo al listri-egor trevadennel a c'heller kas en emgannoù, ar pal a zo da drec'hiñ ar flodadoù robotoù Cylon a-raok ma vefe riset an trevadennoù denel gante.
Rann
Ur rann, pe kevrenn zo ul lodenn pe un toullad lodennoù eus un niver anterin rannet e lodennoù kevatal.
Da skouer ar gevrenn a dalv kement ha 56 rannet dre 8. Par eo ar rann-se da 7 rak 7×8 = 56.
Chloephaga melanoptera
Chloephaga melanoptera zo anv skiantel ur spesad evned e-touez ar c'herentiad Anatidae. "Wallata" pe ""wachwa" a vez graet anezhañ e ketchwaeg hag en aymareg.
Annez
Bevañ a ra an evn en Andoù, en un takad hag a ya eus kreisteiz Perou da walarn Arc'hantina ha kreiz Chile ,. Daremprediñ a ra al lennoù hag ar geunioù a gaver er menezioù-se, peurvuiañ en tu all da 3 000 m uhelder.
Cynddelw Brydydd Mawr
Cynddelw Brydydd Mawr (war-dro 1155–1200) a oa unan eus gwellañ barzhed kembraek an e lez Madog ap Maredudd, Owain Gwynedd ha Dafydd ab Owain Gwynedd
Marvnad Madog a savas a-raok sevel pezhioù all evit rouaned Powys, rannet e div lodenn etre Owain Cyfeiliog ha Gwenwynwyn.
Teretistris
Teretistris a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1855 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kuba, daou (2) isspesad dezhe en holl.
Casbas de Huesca
Casbas de Huesca zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Kat Dennings
Katherine Litwack, Kat Dennings he anv micher, a zo un aktourez stadunanat, ganet d'an 13 a viz Even 1986 e Philadelphia, Pennsylvania, SUA en ur familh yuzev achkenaz. Brud zo deuet dezhi goude he roll en un tamm eus ar stirad skinwel Sex and the City evit ar chadenn HBO.
Buhez
Ganet eo Katherine Litwack en un tiegezh bourc'hiz e Bryn Mawr, Pennsylvania. Ar vamm Ellen Judith Litwack a zo ur varzhez hag ur psikologourezh d'ar gomz, an tad Gerald J. Litwack a zo louzaouer molekulel ouzhpenn bezañ kelenner ha rener ur skol-veur.
Kat Dennings a zo ar bugel yaouankañ en un tiegezh 5 bugel, ar breur henañ a zo Geoffrey S. Litwack. Tud Kat a zo a orin yuzev (an dud-kozh a oa terc'het diouzh Rusia). E 2008 e tisklerias he er gazetenn jewishjournal.com:
Kat Dennings a zo bet skoliataet er gêr; n'eo chomet un hanter devezh nemetken en ur skol hengounel en he vuhez er skol Friends' Central School. Dont a reas a-benn da vont er skolaj memestra ha bezañ diplomet d'an oad a 14 bloaz. Fiñvet e oa bet ganti da Los Angeles, Kalifornia o heuliañ he holl familh. Ar pal a oa da reiñ an tu dezhi da vezañ aktourezh a holl amzer. D'ar mare-se e krogas da vat gant implij al lesanv "Dennings".
Buhez micherel
Kroget eo Dennings gant labourat evit rolloù kenwerzhel, oadet a 10 vloaz he doa tapet ur roll evit ur bruderezh chips patatez. Dennings a grogas gant al labour aktourez da vat e 2000 pa voe roet dezhi ur roll er stirad skinwel Sex and the City eus ar chadenn HBO, el lodenn "Hot Child in the City".
Ithorrotze-Olhaibi
Ithorrotze-Olhaibi zo ur gumun gozh eus Zuberoa, savet etre 1790 ha 1794, diwar parrezioù Ithorrotze hag Olhaibi. E 1973 eo bet enteuzet e kumun Arüe d'ober kumun nevez Arüe-Ithorrotze-Olhaibi.
Nishapur
Nishapur zo ur gêr eus Iran. Eno e oa bet ganet ar barzh Omar C'hayyam.
Vicién
Vicién zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Gwobr Glyndŵr
Gwobr Glyndŵr zo ur priz roet bep bloaz d'un arzour e Kembre. Gant Ymddiriedolaeth Tabernacl Machynlleth eo e vez roet. Anvet eo ar priz diwar anv Owain Glyndŵr, a voe anvet da Briñs Kembre e Machynlleth.
Ur vedalenn vras en arc'hant eo Gwobr Glyndŵr, gant un dresadenn ma weler Bae Ceredigion, ar stêr Dyfi, ha Machynlleth en aour kembreat pur 18 ct, eus mengleuz Gwynfynydd, e-kichen Ganllwyd, e Dolgellau, treset gant Kelvin Jenkins e 1995, hag unan nevez a vez graet gantañ bep bloaz.
Sirinks
Ar sirinks eo anv ar fleüt a vije bet ijinet gant Kerambos, pe gant an doue Pan, hervez mojennoù Hellaz kozh.
Sonet e veze gant an Etrusked hag ar C'hresianed adalek ar VIvet kantved kent JK. Hiriv e vez sonet e sonerezh-pobl Roumania, Myanmar, Okeania, Chile ha Perou.
Anvioù all
Anvioù all a vez roet d'ar benveg hervez ar broioù:
Aragüés del Puerto
Aragüés del Puerto zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Kentañ Brezel Cylon
Ar C'hentañ Brezel Cylon pe Cylon War, zo ur brezel ijinet e bed ar stirad skinwel Battlestar Galactica adsavet. Ar brezel a oa bet etre 12 Trevadenn Kobol hag ar robotoù Cylon. Ar re-se a oa emsavet a-enep o vistri denel betek ma savfe ur brezel drastus evit an daou du. Goude daouzek vloaz hanter a stourm garv e oa bet kuitaet an egor denel gant ar re Cylon evit sevel o bed dezho. Tri devezh goude an terc'hadenn e oa bet goulennet un arsav-brezel gante. Darbet e oa bet d'an trevadennoù kouezhañ e-pad ar brezel met en desped da kolloù ramzel e oant deuet a-benn da dalañ ouzh o enebourien hag e fin ar brezel da adpakañ a nebeudoù planedennoùm d'ar Cylon.
Kenaroud
Ar robotoù Cylon a oa bet krouet evit seveniñ al labourioù diaes, dañjerus. Plijet bras gant ar robotoù e oant implijet kement gant an trevourien evit gant ar soudarded. Un deiz e oant emsavet a-enep an dud, n'eo ket displeget perak met posubl eo e vefe bet dre ur viruz pe ur c'hemm deuet dre ar Cylon eus o savenn.
Ar brezel
Ar re Cylon a oa mailh war ar stlenneg, implijet e oa ganto a-enep Mab-Den. Setu perak e oa bet choazet a-ratoz kaer gant Mab-Den chom hep implij teknologiezhoù nevez ha modern met distreiñ war-zu teknikoù diazez.
Teretistridae
Teretistridae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned.
Kentañ Brezel Cylon
Ar brezel
Goude tri bloaz brezel spontus gant kolloù ramzel evit an Trevadennoù e oa bet stabilaet ar brezel. C'hwitet e oa bet tagadenn veur ar re Cylon, ul lodenn eus an trevadennoù a oa bet savetaet. An holl dud a oa bet engouestlet dre ret er brezel kement ar merc'hed evit ar baotred.
Teretistridae
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List n'eus nemet ur genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :
Kentañ Brezel Cylon
Ar brezel
Stabilded ar brezel ne oa ket un dra vat war un hir dermen rak ar re Cylon a c'helle krouiñ robotoù dibaouez met Mab-Den a oa goustadik o vont da get.
An Oberiadur-brezel Clean Sweep a roio an trec'h evit an 12 Trevadenn. Ar pal a oa disklêriañ e oa distrujet an holl listri-brezel bras labezet ha kuzhañ anezho. Evit ar re Cylon e oant bet kollet met en gwirionez e oant deuet da vezañ un adarmead lesanvet The Ghost Fleet. Ar re Cylon a dagas kreñv ar sistem Helios Alpha, met taget e voent gant ar flodad-se dre a-dreñv. Ur wech riset o flodad e voe taget o flanedennoù ha distrujet an uzinoù bras. Ar flodad a voe distrujet gante met adal ar poent-se e oa war zifenn an nerzhioù Cylon.
Goude ar brezel
Ur wech sinet an arsav-brezel ne voe ket mui gwelet ur Cylon gant den ebet. Chom a raent en o bed egorel nepell diouzh hini an 12 Trevadenn met hep klask kaout liamm ebet gant Mab-Den. Pennoù bras al lu trevadennel a oa sot gant ar c'hoant kenderc'hel ar brezel bountet o devoa war gouarnamant an 12 Trevadenn evit kenderc'hel gant ar brezel met talet e oant bet. En desped da-se e voe kendalc'het gant neveshaat ar flodad brezel, betek ur c'hefrifi spiañ (c'hwitet) en egor Cylon.
Banniel Sveden
Banniel Sveden a zo glas gant ur groaz norzhek velen, da lavaret eo gant al lodenn a-serzh tostoc'h ouzh ar gwint, war skouer bannieloù all broioù Skandinavia. Moarvat e teu al livioù eus skoed rouantelezh Sveden. Anavezet eo ar banniel-mañ abaoe kreiz ar.
Indian (steredeg)
An Indian (Indus, berraet en Ind) zo ur steredeg eus an hantervoul su.
Géfosse-Fontenay
Géfosse-Fontenay a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
kantved
.
Syrinx
Syrinx (bet anvet da gentañ La Flûte de Pan) zo u pezh sonerezh evit ar fleüt savet gant ar sonaozour gall Claude Debussy (L. 129) en miz Du 1913 hag embannet goude e varv en 1927.
Dont a ra anv ar pezh eus ar sirinks, anv gresianek ar fleüt en Henamzer.
El Pueyo de Araguás
El Pueyo de Araguás zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Menez Du
Mengleuzioù
Mengleuzioù a oa adalek ar kantved betek ar bloavezhioù 1960, e Gourin, Motrev, Plevin ha Sant-Wazeg.
Fernand Braudel
Fernand Braudel (Luméville-en-Ornois, 24 a viz Eost 1902 - 27 a viz Du 1985) a oa un istorour gall brudet en. Labouret en deus war teir zachenn studi vras, e-pad meur a vloaz bep tro : "ar Mor Kreizdouar da vare Fulup II" (1923-1949 ha 1949-1966), "Sevenadurezh ha Kevalaouriezh" (1955-1979) hag er fin "Identelezh Bro-C'hall"(1970-1985).
Brud en deus tapet gant e skridoù ha, muioc'h c'hoazh, gant ar skol anvet Écoles des Annales, renet gantañ e-pad meur a vloaz, hag a voe bouez he fouez evit an enklaskoù istor e Bro-C'hall hag e broioù all. Evel unan eus an istourien e penn an Écoles des Annales er bloavezhioù 1950 ha 1960, en devoe ul levezon vras war an istorourien ha war an enklaskoù istor e Bro-C'hall.
Sellet a reer ouzh Braudel evel unan eus brasañ istorourien an amzer vremañ ; lakaet en deus war wel pouez an armerzh war an istor ha war ar skridoù istor. Sellet a reer outañ ivez evel unan eus diazezerien Terorienn ar Reizhiadoù-Bedoù.
E vuhez
Adalek e yaouankiz e voe troet gant an istor hag al lennegezh. Mont a reas d’ar Sorbonne d’ober studioù istor. Goude e studioù e voe anvet da gelenner en Aljeria, e Konstantin da gentañ e 1923 hag en Aljer da c’houde, e 1924. Goude al liseoù e kelennas e skol-veur Aljer. Neuze e krogas da sevel e dezenn, diwar-benn « Fulup II hag ar Mor Kreizdouar ». Tamm-ha-tamm e krogas da sellet ouzh ar Mor Kreizdouar evel un tamm bed gant e istor dezhañ. Sevel a ra kalz pennadoù embannet e kelaouennoù istor ha brud a dapas a-nebeudoù, evel un arbennigour war istor Norzhafrika. Anaoudegezh a reas gant tud a rae war-dro ar gelaouenn istor Les Annales, krouet e 1929 gant Marc Bloch ha Lucien Febvre. Gant an dud-se e veze lakaet ar pouez war an darempred a oa etre an armerzh, an istor politikel hag ar vuhez sevenadurel. Fellout a rae dezho studiañ an istor gant selloù ha doareoù eus meur a ziskiblezh. Anvet e voe Braudel da gelenner lise e Pariz e 1932. Etre 1935 ha 1937 e voe o kelenn e skol-veur São Paulo e Brazil. Goude-se, e 1937, e voe kemeret en École pratique des hautes études e Pariz. Pa darzhas ar brezel, e 1939, e voe kaset d’an talbenn ha prizoniet e voe gant an Alamaned. Kaset e voe d’ur c’hamp prizonidi e-kichen Lübeck hag eno e kendalc’has da labourat war e dezenn, anvet La Méditerranée et le Monde Méditerranéen à l'époque de Philippe II, daoust ma ne oa ket e notennoù gantañ, en ur implij e vemor burzhudus.
Goude ar brezel e tifennas e dezenn e Pariz, d’ar 1añ a viz Meurzh 1947 hag embannet e voe e stumm ul levr e 1949. Dont a reas Braudel da vezañ unan eus istorourien bennañ an Écoles des Annales d’ar mare-se. Er bloavezhioù 1960 e savas ur "Grammaire des Civilisations" a voe embannet e stumm ul levr distag e 1987 hag e 1993. En oberenn-se, an eil pezh labour hir savet gant Braudel, e pled gant an "amzer hir" ha gant istor ar bed a-bezh en ur zisplegañ lañs ar gevalaouriezh. Disheñvel-naet e oa sell Braudel diouzh an doare a oa da welet an istor diagent, pa veze kontet an darvoudoù an eil war-lerc’h egile.
Krouiñ a reas, e kenlabour gant istorourien all, ha gant sikourioù arc’hant eus ar Stadoù Unanet, un diazezadur anvet "Fondation Maison des Sciences de l’Homme" e 1962. Gant an FMSH e veze labouret da vrudañ doareoù an Annales dre ar bed. Paouez a reas Braudel da ren kelaouenn an Annales e 1972, met kenderc’hel a reas da genlabourat ganti goude-se.