cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Republik Demokratel Alamagn
Douaroniezh
Diazezet e voe tiriad DDR war an tachad bet aloubet gant an Arme Ruz goude an eil brezel bed. Da lavaret eo reter Alamagn (harzoù 1937), hep an tachadoù reter da linenn Oder-Neisse, hag a oa bet staget ouzh Polonia hag URSS. Tro-dro da diriad DDR e oa Polonia er reter, Tchekoslovakia er su, Republik Kevreadel Alamagn (BRD) er c’hornôg hag aodoù ar mor Baltek en norzh. E-kreiz tiriad DDR e oa Berlin ar C’hornôg, kelc’hiet gant moger Berlin, 155 km hirder dezhi (43,1 km e diabarzh Berlin). Lec’h uhelañ DDR a oa er menezioù Erzgebirge, war an harzoù gant Tchekoslovakia, e Fichtelberg (1 214 m uhelder).
Prezidanted Kuzul Stad DDR
Pa varvas Wilhelm Pieck e voe paouezet gant post “prezidant DDR”(Präsident der DDR) hag e plas e voe aozet renerezh a-stroll Kuzul-Stad DDR (Staatsrats der DDR) renet gant :
Melestradur tachad DDR
Etre 1949 ha 1952 e oa rannet tiriad DDR e pemp Land : Brandenburg, Mecklemburg, Saxe, Saxe-Anhalt ha Thuringen. E 1952 e voe divodet ar stad gevreadel, hag ar pemp Land a voe diframmet. Neuze e voe rannet an tiriad e en 15 Bezirke (pastell-vro) :
Pa voe unvanet Alamagn (Wiedervereinigung, d’an 3 a viz Here 1990) e voe aozet ar pemp Land en-dro. Kemmet e voe o harzoù war bouez nebeut, ha kemmet ivez un nebeud anvioù anezho : Mecklemburg a zeuas da vezañ Mecklemburg-Vorpommen. Anvet e voent stadoù kevreadel nevez (Neue Bundesländer). Berlin a voe unvanet ivez, hag hiziv an deiz eo ul Land (kêr-stad).
Arme
Arme vroadel ar bobl (Nationale Volksarmee - NVA) a voe krouet e 1956, goude Bundeswehr Alamagn ar C’hornôg. E 1983 e oa enni 170 000 den. Ul lodenn eus armeoù Feur-emglev Varsovia e oa.
Mirdi
E-kichen Alexanderplatz ez eus ur mirdi ennañ peadra da adkavout aergelc’h DDR. Ennañ e c’haller gwelout traoù arouezius eus ar stad-se, hag e c’haller zoken bleniañ unr c’harr Trabant pa weladenner Berlin ar Reter.
せ (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo せ, romanikaet se.
Kevatal eo d'al lizherenn セ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 世.
Valens
Valens zo un anv-badez latin, diwar ar ger valens, kreñv, nerzhus.
Bavincourt
Bavincourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Itaerezh
Implijet e vez ivez an termen evit ober dave d'ar sistem distagañ en e bezh.
Jardin
thumb|300px|Jardin e doare Japan en [[Aostralia]]
Itaerezh
Hennezh eo ar sistem nemetañ a veze implijet ar muiañ betek ar XVIvet Kantved pa veze erbedet distagañ al latin hervez patromoù distagadur an italianeg hag ar henc'hresianeg hervez gizioù ar gresianeg a-vremañ.
Jardin
Ur jardin pe liorzh zo ul lec'h, er-maez peurliesañ, ma planter gwez, plant ha bleunioù evit an dudi (diskuizhañ, pourmen, hunvreal) pe evit gounit frouezh ha legumaj. Savet e vez dre deknikoù al liorzherezh.
Itaerezh
Tamm-ha-tamm avat e krogas ur sistem nevez, anvet distagadur erasmek pe etaerezh diouzh ar fed ma kinnigas distagañ eta [e], da vezañ drec'h rak diswelet e oa bet sklaer na glotae ket gant ar prouennoù da gavout dre dielfennañ ar skridoù kozh sistem an itaerezh.
Jardin
Ur feuteun pe ur poul a vez a-wechoù ivez. Traoù all a c'haller ouzhpennañ ː un delwenn, ur pergola...
Dre astenn-ster e komzer eus ul liorzh-kêr, ul liorzh bras e kêr digor d'an dud, ul liorzh loened, ur zoo, hag eus ul liorzh vugale, ur vagouri.
Itaerezh
Adwelet e oa bet gante ivez distagañ al latin evit e reizhañ hervez dielfennadur ar skridoù.
Daosut ha m'emañ an etaerezh ar sistem muiañ-implijet hag a-bell hizv, e kendalc'h Gresiz hag an Iliz Katolik d'ober gant sistem an itaerezh.
Koulm (sant)
Sant Koulm pe Koulmkell (Colm Cille en iwerzhoneg, koulm an iliz) a oa ur manac'h ha sant iwerzhonat, ganet d'ar 7 a viz Kerzu 521 ha marvet d'an 9 a viz Mezheven 597. Koulskoude e lavarer eo e 594 e voe skrivet ar varzhoneg iwerzhonek kentañ da enoriñ ar sant marv.
Sant Koulm zo, gant sant Padrig ha santez Berc'hed, unan eus tri sant meur Iwerzhon. Diazezañ a reas meur a vanati en Iwerzhon, a-raok divroañ, er bloavezh 563, da enez Iona, en Inizi Gall Bro-Skos, el lec'h ma reas e annez gant daouzek diskibl. Prezeg a reas an aviel e Bro-Skos ma c'hounezas ar Bikted d'ar feiz kristen. Marteze ivez e teuas da Vreizh. Goude bezañ beajet kalz war vor, evit e abostolerezh, e varvas en enez Iona.
E Breizh e kaver roud anezhañ en anv ar chapel Sant-Koulm e Lokmaria-Kemper (dismantret) hag e Plougouloum (iliz-parrez sant Koulm pe sant Kouloum, anvet église saint Colomban e galleg).
Arabat e gemmeskañ avat gant Koulman pe Koulman Veur, ur sant iwerzhonat ivez, bet manac'h en Iwerzhon, e Bro-C'hall hag en Italia (anvet Colomban ivez e galleg).
Hervez Donatien Laurent e vefe | gwerz Skolvan diwar-benn buhez Sant Koulmkell. Al "levr bihan" meneget er werz en dije da welet neuze gant an dornskrid bet adskrivet diwar hini Sant Finnian a Moville, a vije bet kaoz hervez lod da emgann Cul Dréimhne. En abeg d'al lazhadeg-se e vije bet roet pinijenn da Sant Koulm kuitaat e vro, ha mont da dreiñ ouzh Doue kement a eneoù estren evel ma oa bet lazhet en emgann.
Gouel sant Koulm a zo d'an 9 a viz Mezheven.
Ahafoeg
Ur yezh kwaek eus skourr ar yezhoù akanek eo ar ahafoeg (ahafo).
Kanton Langaeg
Kanton Langaeg a oa anezhañ ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor.
Kumunioù
Kanton Langaeg a yae 4 c'humun d'ober anezhañ :
Lijst Pim Fortuyn
Lijst Pim Fortuyn (LPF, anv ofisiel : Politieke Vereniging "Lijst Pim Fortuyn") a oa ur strollad politikel izelvroat poblelour eus an tu-dehou savet gant Pim Fortuyn e 2002, ur pennadig a-raok ma varvfe.
Istor ar strollad
Pim Fortuyn a soñje dezhañ bezañ e penn al listenn Leefbaar Nederland da-geñver dilennadegoù kannaded an Izelvroioù e 2002. Met rankout a reas kuitaat al listenn abalamour d'ar pezh a lavaras diwar-benn an divroidi hag an islam. Neuze e krouas LPF d'ar 14 a viz C'hwevrer, met drouklazhet e voe gant Volkert van der Graaf d'ar 6 a viz Mae, un nebeud deizioù a-raok an dilennadegoù.
Disoc'hoù en dilennadegoù
Gwall skoet e voe an dud en Izelvroioù gant muntr Pim Fortuyn, met ne voe ket daleet an dilennadegoù. LPF a dapas kaout 17% eus ar mouezhioù, ha 26 kannad en Eil Kambr. A-fet piuez e voe neuze eil strollad politikel ar vro. Goude-se ez eas tamm-ha-tamm da netra ar strollad : 5,7% (8 dileuriad en Tweede Kamer) a dapas kaout da-geñver dilennadegoù ar gannaded e 2003. Da-geñver dilennadegoù ar gannaded e 2006 e voe anvet Lijst Vijf Fortuyn hag e tapas kaout 0,2% eus ar mouezhioù, ha kannad ebet ken.
Divodañ ar strollad
Izili LPF a votas evit divodañ o strollad e miz Eost 2007, dre ma ne raent ket berzh en dilennadegoù. E dibenn ar bloaz e voe divodet.
Rebecques
Kendeuzet e oa gant Clarques d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Saint-Augustin.
ぜ (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo ぜ, romanekaet ze.
Kevatal eo d'al lizherenn ゼ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 世.
Aligator
Spesadoù
Daou spesad aligatored a zo:
Spered ar re varv o veilhañ
Spered ar re varv o veilhañ (Manao Tupapau) zo un eoullivadur war lien, graet gant al livour gall Paul Gauguin e 1892.
Emañ war ziskouez en 'Albright-Knox Art Gallery e Buffalo, Stadoù-Unanet.
Ar vaouez a weler eo Teha'amana, serc'h al livour, en he gourvez en he noazh war he gwele, war liñselioù arwenn hag ur pareo glas gant bleunioù melen. War he c'hof emañ, un dra ral en taolennoù a vez techet da ziskouez noazhded ar merc'hed muioc'hik.
Hirder (yezhoniezh)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen hirder war tachenn ar fonologiezh hag ar fonetik evit komz eus ar fed ma c'hell ur vogalenn pe ur gensonenn bezañ distaget berr pe hir.
Ne dalvez ket an hirder da berzh fonemek e meur a yezh. E meur a yezh all avat e talvez hirder ar c'hensonennoù ha/pe ar vogalennoù da diforc'hañ etre gerioù peurheñvel a-hendall, d.s.
Ral a wezh e vez kavet yezhoù implijet gante hirder ar vogalennoù hag hirder ar c'hensonennoù war un dro war al live fonemek. Ouzhpenn-se e vez levezonet silabennoù a-bezh gant efedoù an hirder mar bez anezhañ kentoc'h evit ur vogalenn pe ur gensonenn resis.
Peurliesañ, pa dalvez an hirder da diforc'hañ etre gerioù en ur yezh bennak e vez implijet daou derez pennañ, da lâret eo vogalennoù berr/plaen enebiet ouzh vogalennoù hir/hiroc'h. A-wezhoù, dre vras abalamour da abegoù istorel, e kaver ivez yezhoù implijet gante tri derez, da skouer an estoneg (berr, hir, hir-tre).
Ez-resis evit ma talvez an hirder da berzh fonemek e rankfe an holl elfennoù all eus ar gerioù diforc'het dre an hirder vogalennek pe kensonennel-se bezañ peuzheñvel. Peurliesañ avat ar fed ma vez hir pe verr ur vogalenn pe ur gensonenn a degas ivez kemmoù all, dreist-holl evit a sell ouzh perzhioù ar vogalennoù all tro-dro pe tost oute, da skouer:
( Notenn : N'eo ket bet merket ar friadur en treuskrivadur
Nisos (mab Pandion)
<HR noShade> Nisos a oa unan eus pevar mab ar roue Pandion, roue Aten, ha d'e bried Pylia (anavezet ivez evel "Nisa"). Roue Megara e voe war-lerc'h e dad, hervez mojennoù Hellaz kozh. Teir merc'h en doa, Skylla, Ifinoe hag Eurynome.
Mojenn
Ur vlevenn limestra en devoa, ha hervez an orakl eo outi e oa stag planedenn e rouantelezh.
Sot e oa e verc'h Skylla gant ar roue Minos, a oa oc'h ober seziz kêr. Ha hi da droc'hañ ar vlevenn d'he reiñ d'he dousig. Kemeret kêr gant Minos a reas fae war ar verc'h hag a stagas anezhi ouzh gwern e lestr. E verc'h arall, Ifinoe, a zimezas d'un den anvet Megareüs, hag a oa mab d'an doue Poseidon, hag a roas e anv da Kêr-Vegara.
Banneg
Banneg zo un enezennig e gwalarn enezeg Molenez, etre Balaneg hag Eusa.
Douaroniezh
Bihan eo Banneg: 800 m hed zo dezhi, 200 m led, ha 22 devezh-arat. An tostañ douar da Eusa eo: ul lev anezhi emañ, er gevred dezhi, ha tremen a ra ar Froñveur etrezo. Met tostoc'h da Vanneg eo Balaneg: un hanterlev nemetken.
Izel eo an aod a-dal da Volenez, traezh ha bili anezhi. Div enezennig all zo er c'hreisteiz: Enez-Kreiz ha Roc'h-Hir. War ur roc'h e beg Maen-Tenzel emañ tour-tan Kereon. En hanternoz ez eus ur roc'h anvet Mouliged, an anv a vez graet eus tud Molenez.
Perc'henned
Departamant Penn-ar-Bed eo perc'henn an enez, abaoe bezañ diberc'hennet ar gompagnunezh Alb-Stella a oa deuet war-lerc'h an N.S.E.O., war-lerc'h skrid-arest an 08/11/1971 a embanne "talvoudegezh foran" prenadenn an departamant.
Emañ an enez e Park an Arvorig abaoe an 30 a viz Gwengolo 1969. Meret eo gant an SEPNB abaoe miz Here 1976, ha difennet eo ouzh an dud mont warni.
A-raok
D'an 10 a viz Ebrel 1964 e oa bet divodet an N.S.E.O. a oa annezet e Pariz (4, rue Camille Tahan) ha renet gant an aotrou beleg Laurent. Ganti e oa bet prenet Banneg digant an itron Huon de Penanster hag he fried an aotrou Cesbron Lavan, dirak an noter, an aotrou Kozhig a Landerne, evit 20 000 lur.
Samhain
Ar ger-se, pe unan tost-kar, a oa implijet evit kentañ miz ar bloaz e deiziadur kozh ar Gelted. Implijet e veze ivez evit tri deiz kentañ ar miz pa veze lidet ur gouel evit derou ar goañv. Kavet e vez roudoù eus ar gouel-mañ e Gouel an Hollsent hag e Halloween. Implijet e vez ivez ar ger gant ar nevez-paganed en o rod ar bloaz.
Gloria Macapagal-Arroyo
thumb|220px|right|Gloria Macapagal-Arroyo
Ur bolitikourez filipinezat eo Gloria Macaraeg Macapagal-Arroyo (bet ganet d'ar 5 Ebrel 1947 e Manila e Filipinez). Bet eo ar vaouez kentañ anvet da vesprezidantez Filipinez (etre an 30 Mezheven 1998 hag an 20 Genver 2001) hag an eil plac'h dilennet da brezidantez ar vro goude Corazon Aquino. Dilennet eo bet evit ar wech kentañ d'an 20 Genver 2001 hag addilennet d'an 10 Mae 2004. Goude he frantad er brezidantelezh eo aet da gannadez d'an 30 a viz Even 2010.
E 2005, eo bet renket Arroyo e-touez ar peder maouez galloudusañ er bed gant ar gelaouenn Forbes. D'ar 24 C'hwevrer 2006 eo bet disklêriet ganti ar stad a zifrae a-benn dizarbenn un taol-Stad a vije bet dizoloet gant nerzhioù surentez gouarnamant Filipinez, da varn diouzh komzoù ar brezidantelezh.
Buhez
Merc'h an ez-prezidant Diosdado Macapagal eo. Dimezet eo gant Jose Miguel Tuason Arroyo abaoe an 2 a viz Eost 1968. Tri bugel he deus bet gantañ. Er Stadoù-Unanet he deus graet he studioù war an armerzh.
thumb|180px|left|Gloria Macapagal-Arroyo e [[Here|miz Here 2003.]]
Deuet eo Arroyo d'ar brezidantelezh e 2001 dre Dispac'h an EDSA II en deus skarzhet ar prezidant Joseph Estrada eus e bost abalamour da damalloù goubrenerezh ha breinadur hollek. Addilennet eo bet Arroyo e 2004 p'eo bet trec'h war an aktor Fernando Poe, Jr. met tamallet ez eus bet dezhi bezañ kammet disoc'hoù ar votadeg.
E miz Gouere 2005 ez eus savet bec'h bras er vro goude ma vije bet skignet ent foran kaozeadennoù ar brezidantez dre bellgomz gant ur c'hargiad uhel eus ar bodad dilenn ma c'haller kompren n'eo ket bet frank hag onest an dilennadeg bet dalc'het e miz Mae 2004. Dek eus he ministred o deus roet o dilez ha goulennet eo bet gant Corazon Aquino prezidantez kozh Filipinez e roje Gloria Macapagla-Aroroyo he dilez ivez.
"Taol-Stad" ar 24 C'hwevrer 2006
Disklêriet ez eus bet gant ar brezidantez d'ar 24 C'hwevrer 2006 e vije un taol-Stad a-enep d'he gouarnamant war ar stern. Diouzhtu p'eo bet klevet ar c'heloù-mañ ez eus aet kalz manifesterien da zibunañ dirak santual an EDSA ma c'hoarvezas darvoudoù luskad galloud ar bobl ugent vloaz zo evit difenn o gwirioù. Gwardet mat e oa palez Malacañang abaoe ar Yaou 23 C'hwevrer ma oa tarzhet ur vombezenn er-maez eus ar palez. "Operation Hackle" a oa anv kod an taol-Stad.
Goulennet he deus ar brezidantez, dre ministrerezh an deskadurezh e vije serret ar skolioù. Un nebeud skolioù-meur o deus divizet serriñ o dorioù ivez. Dre an Embannadenn niv: 1017 eo bet disklêriet ar stad a zifrae er vro a-bezh a-benn gallout stourm a-enep d'an emsavadeg. Aon ez eus gant lod ne vefe ket pell ken kent na vo embannet al lezenn vrezel. Emzalc'h kentañ ar gouarnamant war-lerc'h bezañ disklêriet ar stad a zifrae a vo klask divodañ ar strolladoù bodet a-hed an EDSA. Evit doare e vefe ar brezidantez kozh Corazon Aquino e-touez ar re o vanifestiñ.
Keñveriadennoù zo bet graet etre oberoù Arroyo ha re Ferdinand Marcos an diktatour kozh. Benito Lim, kelenner war ar skiantoù politikel e Skol-veur Filipinez en deus disklêriet nevez zo : "Lamet eo bet an holl frankizoù. Mont a ra a-enep ar vonreizh ha lezenn ar gwirioù. Emaomp e penn-kentañ reolennoù a vo strishoc'h c'hoazh a-barz pell a-enep da gement den n'eo ket a-du gant ar gouarnamant. Ar mod ma vezont reizhabeget a laka da soñjal e Marcos pa oa bet embannet al Lezenn vrezel gantañ."
Da-heul gwaskoù a bep tu e tiviz ar gouarnamant lemel ar stad a zifrae d'ar Gwener 3 a viz Meurzh 2006.
Beuno
Sant Beuno (marvet e 640) a oa ur manac'h brezhon eus ar VII-vet kantved, abad Clynnog Fawr e Gwynedd.
Ganet e oa e Powys, marteze e Berriew, ha mab-bihan e oa d'ur priñs eus ar rouantelezh. Skoliet e voe e Bangor-is-y-Coed ha prezeg a reas an aviel er c'hornad dindan gwarez Cadfan ap Iago, roue Gwynedd.
Cadwallon ap Cadfan avat, a eas da roue war-lerc'h e dad, ne voe ken madelezhus outañ. Bec'h a savas etreze diwar-bouez un tamm douar, ha Beuno ne gave ket e gont. Neuze e teuas Gwyddaint, kenderv Cadwallon, da reiñ "da Zoue ha da Veuno" kêr Clynnog Fawr, ma savas ar sant un abati brudet.
Beuno eo a savas, a varv da vev, he nizez santez Gwenfrewi (Winefride). Didruez e oa ouzh ar bec'herien divezh, ha madelezhus ouzh ar re all.
Gouel
Lidet e vez d'an 21 a viz Ebrel.
Barrez
Ar varrez zo ur seurt koroll akademek a vez kelennet e skolioù barrez. Graet e vez barrez ivez eus korollarvestoù e lec'h ma vez implijet ar seurt dañs-se. Er barrezioù e vez danevellet un istor war al leurenn war-bouez dañs, mimerezh, ha sonerezh (gant lazoù-seniñ peurliesañ met ivez a-wezhioù gant kan).
Evel an Opera, e c'hall bezañ aozet an arvestoù e daou zoare : pe gant un heuliad abadennoù, pe hep troc'h. Framm ar barrezioù « dre abadennoù » eo an hini koshañ : dañsoù a deu an eil da-heul egileall evel kement a dammoù disheñvel.
Istor
Savet e vez arvestoù barrez penn-da-benn met gallout a reer lakaat abadennoù barrez etre arvestoù un opera pe re ur pezh-c'hoari, evel diduamant. Emañ kempred ar barrezioù lez gall, war un dro war gan ha gant sonerezh, gant ar c'hentañ taolioù esae monodiezh dramatek e Firenze (e diwezh ar kantved). Diwar hengoun ar barrezioù lez ez eo diwanet an operaioù-barrez hag ar komediennoù-barrez savet gant Lully ha Molière.
Ar barrezioù lakaet etre arvestoù opera zo deuet da vezañ goude unan eus perzhioù an arz lirek gall. Gallout a reer en em rentañ kont eus kement se pa arvester ouzh trajediennoù lirek Lully ha Rameau. Miret eo bet ar boaz-se gant adreizhadenn Noverre (barrezioù birvidik) hag hini Gluck. En kantved e veze atav engortoz an arvesterien c'hall hag italian da welet meur a abadenn koroll pa'z aent d'an opera.
Er barrezioù a vremañ e weler un heuliad pennadoù o tont an eil war lerc'h egile hep ehan. Diorren a reas ar seurt barrezioù e diwezh an kantved en un doare dizalc'h eus stummoù arz all. Mennozhioù Richard Wagner eo a lakaas boaz ar barrezioù lakaet etre an arvestoù da vont diwar ar c'hiz.
En kantved e voe a bep seurt taolioù arnod er barrezioù. Evel se, d'an 29 a viz Mae 1913, Kurunidigezh an nevezamzer gant Igor Stravinsky, gant ur goregrafienn eus Vaslav Nijinsky, a lakaas da sevel unan eus ar rendaelioù brasañ eus istor an dañs hag ar sonerezh.
El liverezh
Edgar Degas en deus livet kalz taolennoù diwar-benn korollerezed al lazoù-koroll.
Zefyrin
Zefyrin (e latin: Zephyrinus), ganet e Roma (Impalaeriezh roman) marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e 199.
Santual an EDSA
frame|Delwenn ar Werc'hez Vari "Itron-Varia ar Peoc'h" Santual an EDSA eus e anv ofisiel Our Lady of Peace Quasi-Parish zo anezhañ un iliz katolik vihan e Manila (Filipinez). Lec'hiet eo dres e kroashent Ortigas Avenue gant Epifanio de los Santos Avenue (EDSA) e kêr Quezon. E 1989 eo bet savet an iliz e koun dispac'h kentañ luskad Galloud ar Bobl hag an disoc'h peoc'hus anezhañ. Eno e voe dalc'het daou vell manifestadeg peoc'hus ma voe stlapet d'an traoñ galloud ar brezidanted Ferdinand Marcos (kentañ dispac'h Galloud ar Bobl pe EDSA I) ha Joseph Estrada (eil dispac'h Galloud ar Bobl pe EDSA II).
Ur rann eo santual an EDSA eus Kreizenn Ortigas, anezhi ur greizenn vras a savadurioù burevioù ha kenwerzhioù zo ac'hubet gantañ un takad bras eus kêrioù Quezon, Mandaluyong, ha Pasig.
77
830 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0077 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Levrioù talvoudus
70er
1368
Diwar-benn bloavezh 1368 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1368
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1368
て (lizherenn)
Kevatal eo d'al lizherenn テ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 天.
Jan Sanders van Hemessen
Jan Sanders van Hemessen (war-dro 1500– war-dro 1566) a oa ul livour eus Belgia en amzer an Azginivelezh. Ganet e oa en Hemessen pe Hemishem. Studiañ a eure en Italia, hag e 1524 e teuas da Antwerpen da chom.
Paotr mannerismo Antwerpen e oa, ha skeudenniñ a rae gwalldechoù an dud, brasoni ha gwarizi.
Evel e verc'h Catarina van Hemessen, e reas ivez kalzig a boltredoù.
Kanton Aire-sur-la-Lys
Kanton Aire-sur-la-Lys a zo ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France. Brasaet e oa bet da 17 kumun gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.
Betek 2015
Kanton Aire-sur-la-Lys a yae 14 kumun d'ober anezhañ.
Abaoe 2015
Kanton Aire-sur-la-Lys a ya bremañ 17 kumun d'ober anezhañ:
Minotaoros
thumb|Ar Minotaoros, eiladur un delwenn kizellet gant [[Myron]] Minotaor(os) (Minótauros [Μινόταυρος] e henc'hresianeg), pe dendarv, a oa un euzhvil, e mojennoù Henc'hres. Mab e oa da Basifae ha d'un tarv profet gant Poseidon d'he fried, ar roue Minos. Korf un den ha penn un tarv a oa dezhañ.
Orin an euzhvil
Goulennet en doa ar roue Minos digant Poseidon reiñ dezhañ ur sin e oa da vezañ roue e-lec'h e vreur. Hag an doue da gas un tarv gwenn burzhudus hag a oa deuet e-maez ar mor. Met ur wezh lakaet da roue e kavas gwell Minos mirout an tarv e-lec'h aberzhiñ anezhañ d'an doue, evel m'en doa prometet ober. Evit en em veñjiñ e silas Poseidon ur c'hoant direizh eus al loen e spered ar rouanez Pasifae, gwreg Minos. Klask a reas ar rouanez embarañ gant an tarv. Dont a reas a-benn gant skoazell an ijinour Daidalos. Hemañ a savas ur vuoc'h faos eviti gant ur stern koad goloet gant ur c'hroc'hen buoc'h. Lakaat a reas homañ en ur prad ma veze Tarv Kreta o peuriñ hag hemañ a c'holoas ar rouanez Pasifae kuzhet dindani. Minos a lakaas bac'hañ an euzhvil a oa bet ganet goude se gant e wreg e deun er Milendall.
En enez Kreta e ouzer e veze azeulet an tarv. Marteze ez eo ar minotaoros un distummadur eus an azeulerezh-se. Adkavout a reer dodenn an tarv en unan eus mojennoù an enezenn : hini skrapadenn Europa.
thumb|left|250px|[[Theseüs hag ar Minotaor, skeudenn war un añforenn atenat he zresadennoù du gant liver Castellani, war-dro 575–550 kent J.-K.]]
Marv ar Minotaoros
Bep nav bloaz hervez Ploutarc'hos (ha bep bloaz hervez danevelloù all) e veze kaset dezhañ seizh paotr yaouank ha seizh plac'h yaouank evit digoll muntr Androgeos, mab Minos, gant Aigaios, roue Aten. Bac'het e vezent er Milendall ha debret gant an euzhvil.
Ur bloavezh e lestras Theseüs, mab Aigaios, gant an dud yaouank a oa da vezañ aberzhet. Tennañ a reas e vad eus skoazell Ariadne, merc'h Minos. Homañ he doa karantez ouzh an den yaouank kalonek a oa war-nes en em gannañ gant ar Minotaoros. Reiñ a reas ur bolotenn c'hloan dezhañ hag aliañ anezhañ da zibunañ anezhi bep ma'z afe war-raok er Milendall. Evel-se e c'hallfe dont en-dro goude e drec'h.
Lazhañ a reas ar Minotaoros ha dont a-benn da dec'het diouzh ar Milendall a-drugarez d'e bolotenn.
Ar Minotaoros en Arzoù
Alies e kaver Theseüs hag ar Minotaoros en arz an Henamzer, war al listri pri-poazh peurgetket met ivez gant delwennoù. Da skouer strollad Theseüs o stourm gant ar Minotaoros savet gant Myron.
Kavout a reer ar memes tem skeudennaouet gant arzourien a vremañ evel Auguste Rodin (Minotaure), Picasso (Theseüs o lazhañ ar Minotaoros), pe Iché (Minotaoros, pe Theseüs o lazhañ ar Minotaoros).
Awenet eo bet al lennegezh gant an danvez-se ivez. Klask ar Minotaoros e foñs e vilendall a zeu da vezañ un amprouadenn deskoni da glask distruj an euzhvil loenek zo kuzhet e pep hini ac'hanomp. En e zanevell "Chomaj Asterion" (en Aleph), José Luis Borges a ra ur boud didamall eus ar Minotaoros evitañ da vezañ euzhus un tamm. Lezel a ra Theseüs, lakaet da aktour a eil rank ha deskrivet en ungomz ar Minotaoros evel ur saveteer deuet d'e zieubiñ, da lazhañ anezhañ.
Skrivet en deus Friedrich Dürrenmatt un doare all eus mojenn ar Minotaoros ivez en e levr Minotaurus, embannet e 1985, zo ur barodienn. Eilpennet en deus emzalc'h an harozed oc'h ober ur muntrer eus Theseüs hag o teskrivañ ar Minotaoros evel ur boud kuñv, digenvez ha kizidik.
Levrlennadur
thumb|280px|Mozaikenn roman eus [[Raetia a ziskouez ar Milendall, Theseüs hag ar Minotaoros]]
で (lizherenn)
Kevatal eo d'al lizherenn デ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 天.
Aeneis
An Aeneis, pe Aeneid, pe Eneid, zo ur meurgan latin savet gant ar barzh Vergilius etre -29 ha -19, diwar-benn beaj Aeneas goude kuitaat Troia, tremenet dre Kartada ar rouanez Didon, betek degouezhout en Italia ma voe hendad ar Romaned.
Beaudricourt
Beaudricourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Roquetoire
Roquetoire a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Kentigern
Kentigern a zo un anv-badez brezhonek, diwar kent (kentañ?) ha tigern, tiern. Cyndeyrn eo an anv kembraek a vremañ.
Tud
Anv daou zen brudet e mojennoù kozh an Hanternoz kozh eo Kentigern.
Displeg
Owain an hini e vije tad Kentigern mab Owain. Peseurt Owain? Owain mab Urien neuze, hag Urien Rheged an tad-kozh. Met hervez ar vojenn e oa sant Kentigern an hini a oa mab da Owain. Da neuze ne vije ket daou Gentigern met unan. Ha ma ne oa nemet unan e oa roue Rheged sant Kentigern? Sed ha n'eo ket diskoulmet c'hoazh.
Gwened Olimpek Klub
Ur c'hlub mell-droad bet krouet e 1998 dre genteuziñ ar « Véloce Vannes » hag « FC Vannes » (bet UCK) eo ar Gwened Olimpek Klub.
Zoutleeuw
Zoutleeuw (Léau e galleg) zo ur gêr hag ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
Kopernisian
Ar marevezh diwezhañ eus istor douarel al Loar eo ar c'hopernisian. Mont a ra eus 1 000 milion a vloavezhioù 'zo betek hiziv. Krediñ a reer e oa paouezet an obererezh douarouriel e deroù ar c'hopernisian ha stokadoù kometennoù hepken a gemme douaroniezh al Loar. E-pad ar marevezh-se e voe furmet ar c'hraterioù roudennet evel krater Copernicus a verk e furmidigezh deroù ar marevezh.
Gant ejecta distaolet gant ur stokad e voe stummet ar roudennoù a gelc'h kraterioù yaouank al Loar. Gant tout ar c'hraterioù e oa roudennoù evel-se e deroù o istor met diverket e vezont goustadik gant stokadou arall ha mikro-meteoritennoù. War-dro Tycho emañ ar sistem roudennoù pennañ.
Ouzh an neoprotrozoeg hag ar fanerozoeg e klot ar c'hopernisian.
78
831 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0078 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Levrioù talvoudus
70er
Hortense de Beauharnais
Hortense Eugénie Cécile de Beauharnais (1783-1837), lesanvet La Reine Hortense, a oa pried Luigi Buonaparte, roue Holland, ha mamm an impalaer gall Napoleon III. Rouanez Holland e voe eus 1806 betek 1810), ha dugez Saint-Leu (Saint-Leu-la-Forêt)(1814).
He buhez
Ganet e oa d'an 10 a viz Ebrel 1783 e Pariz, ha marvet d'ar 5 a viz Here 1837 e kastell Arenenberg e kanton Thurgovie.
Pried ha bugale
En 1802 e timezas gant Luigi Buenaparte (1783-1837).
Karantez etrezo ne oa ket, met plegañ da youl an impalaer a rankjont ober.
Dizemglev a voe buan etrezo, hi ne blije ket an Izelvroioù dezhi. Distreiñ a reas da Bariz. Tri bugel o devoe koulskoude, goude ma lavare e-unan ne oa ket sur da vezañ tad dezho:
Euryalus ha Nisus
Euryalus ha Nisus a oa daou gompagnun da Aeneas, e barzhoneg Vergilius. Peurvuiañ e weler en o darempred hini daou vignon ha daou serc'heg, Euryalus an hini yaouank, an eromenos, ha Nisus, an den gour, an erastes. Koulskoude n'eo ket ken splann-se e skrid Vergilius.
Ar vojenn
Daou gompagnun da Aeneas e oa Euryalus ha Nisus e-pad brezel Troia, ha pa voe kemeret kêr gant tud Hellaz ez ejont o-daou da heul Aeneas da veajiñ war vor.
Goude meur a vloavezh o redek ar Mor Kreizdouarel, setu ma tegouezhas o lestr e Latium. Eno e voe brezl abalamour d'ar roue Turnus ha d'e Rutuled ha ne felle ket dezho gwelout estrenien o tont da chom en o bro.
Dont a reas Turnus war-dro an abardaez-noz gant e arme dirak kamp gwazed Troia. Nec'het ar wazed abalamour ma oa aet Aeneas da redek bro da glask skoazell. Deuet noz du, setu Euryalus ha Nisus o vont da glask mont e-maez o c'hamp da gerc'hat o mignon Aeneas. Mont e-maez o c'hamp a rejont didrouz, met treuziñ kamp ar Rutuled a oa d'ober ivez. Kousket e oa an enebourien aese voe lazhaén un toullad anezho. Hag int kuit gant ur vriad armoù laeret. Met urpennad goudee voesachet evezh marc'hegerien rak lintrañ a rae al loar war tokarn Euryalus. Skampañ kuit a reas Nisus, met Euryalus ne c'hallas ket abalamour d'an armoù laeret a zouge. Gronnet e voe gant an enebourien. Nisus, a welas n'edo ket e vignon war e lerc'h a deuas en-dro war e giz. Gant e goafoù e lazhas daou Latin. Volcens, an hini a oa e penn ar varc'hegerien, a grede e oant bet lazhet gant Euryalus hag a c'hourdrouzas lazhañ ar gwaz. Neuze e tostaas Nisus e oa eñ an hini a oa kiriek d'an daou varc'heger lazhet. Volcens a lazhas Euryalus gant e gleze, ha Nisus a lazhas Volcens, a-raok bezañ lazhet ivez.
Aligator Sina
Aligator Sina (Alligator sinensis) a zo ur stlejvil hag a vev e reter Sina.
thumb|left|250px|Tiriad aligator Sina
Ac'henaton
Navet faraon an XVIIIvet tierniezh eo Ac'henaton, bet anvet da gentañ Amenhotep IV. Manethon a rae Amenofis (Αμένοφις) deus outañ. Lakaat a reer e ren da gregiñ e -1355/-1353 ha da echuiñ e -1338/-1337.
Sellet e vez outañ gant lod evel unan eus kevrinelourien veur istor ar Bed. A dra sur, d'an nebeutañ, ez eo e ren un dispac'h en istor Henegipt, pa glaskas rediañ an Egiptiz da azeuliñ en un doare strizh Ra-Horakhty, "hag a zo en Aton". Lavaret a rae e oa-eñ e brofed hag e enkorfadur. E-doug Ren Ac'henaton e oa krouet ivez ur genedouriezh nevez, barok ha naturalour war un dro : an arz Amarnian.
Un dispac'h relijiel
Ac'henaton a lakaas war sav ar c'hentañ relijion undoueour anavezet an istor, azeulerezh kant an heol, Aton.
Tro-dro da -1355/-1353 e savas Amenhotep IV war dron Henegipt, hag eñ c'hwezek vloaz hepken. Kurunennet e oa dindan an anv Neferc'heperoura ("Dispar eo diskuliadurioù Ra") Ouaenra ("Hini nemetañ Ra"). Evit abegoù anavezet fall c'hoazh, met moarvat dre ma n'em sante bevennet gant mirouriezh hag enebiezh kloer Teba, e tibabas dilezel azeulerezh an doue tiernezhel Amon, an "doue kuzh", e trede pe pevare bloavezh e ren.
Kemm a reas e ditladur evit kemer an anv Ac'henaton, "Aton en deus bet e c'hoant", hag e kuitaas kêr Amon, Thebai, evit krouiñ ur gêr nevez, gwerc'h eus an doue tebat. Dibab a reas ul lec'h didud e Kreiz Egipt, war tu reter an Nil, evit sevel, adalek bloavezh IV/V e ren, kêr Ac'hetaton ("dremmwel Aton"), anvet Tell el-Amarna hiziv an deiz, 300 km bennak e hanternoz Thebai.
Holl al lez hag ar melestradur roueel a ziannezas er palez nevez, diechu c'hoazh, ma oa dediet an temploù d'an doue nemetañ : Aton. Savet e oa an temploù-se hep toenn, d'e vannoù madoberus da c'hallout tizhout an diabarzh.
Alies e vez lakaet an dispac'h sevenadurel ha relijiel-mañ war gont Ac'henaton hepken, koulskoude, war a hañval, ne reas ken rentañ ofisiel ur pleg a oa diwanet e-pad ren e dad, Amenofis III. Nicolas Grimal a gomz eus un « heoladur » eus an doueed pennañ dindan ren ar faraon-se ha kehelerezh strizh kant an heol a vefe e zisoc'h poellek.
A-raok Ac'henaton, Aton a oa un doue dister, testeniekaet abaoe ar Grennimpalaeriezh. Da vare an nevezimpalaeriezh, Thoutmose III a oa en em lakaet en e warez hag Amenhotep III, a oa unan eus e ditloù « Sked Aton », en doa broudet azeulerezh an doue.
Pelloc'h ez eas Ac'henaton avat : gourc'hemenn a reas distrujañ skeudennoù kehelerezh an doueed kozh hag e reas eus kant an heol an doue hollek, an Hini Nemetañ « n'en deus ket e bar», krouer ar bed a gas e grouidigezh da benn en-dro da vare pep sav-heol.
Skeudenn Aton war an douar eo ar faraon, e « vugel disi » ; gant ar wreg roueel vras, Nefertiti, e oa an hanterour nemetañ etre an doue hag an dud. Evel an triad Amon – Mout – C'honsou ez a ar c'houplad real d'ober gant Aton un triad doueed azeulet e annezioù an uhelidi.
War a seblant e oa bet ren ar faraon en e varr er bloavezh XII. Lidet e oa ur gouel meur er gêrbenn ma tegasas kannaded roueedigoù Palestinia, Nubia, ha Kouch, o donezonoù d'ar faraon ha d'e wreg.
Un dispac'h arzel
Diwan a reas ur c'hiz nevez a-grenn en arz dindan ren Ac'henaton. Komzet e vez eus arz amarnaek.
Politikerezh diavaez
E Siria hag e Palestinia, an Hittited hag an Amorrited a grignas tamm-ha-tamm an douaroù gounezet gant Thoutmose III. Roue Qadesh, kevredet gant an Hittited, a aloubas norzh Siria, tra ma tage Souppilouliouma (-1382 / -1342) hag Assourouballit I ar Mitanni a oa kevredet gant Egiptiz. Diouzh e du, roue Amourrou a gemeras meur a greñvlec'h war aodoù Fenikia. Daoust da c'houlennoù e wizien, Ac'henaton ne zeuas ket d'o sikour, hag e kollas abalamour d'e emzalc'h kêrioù Sidon, Tir ha Biblos e Fenikia. E-keit-se, strolladoù kantreerien preizherien, an Hapiroued, a gemeras Megiddo ha Jeruzalem. E diwezh ar ren, ne chome hogos netra eus impalaeriezh an Dhoutmoseed kentañ en Azia.
Deukalion
Deukalion, a zo Δευκαλίων e gregach, a zo anv meur a zen ha, diwar o lerc'h, hini meur a dra.
4
757 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr-Roma) = 4 goude ganedigezh J.-K.
Ac'henaton
Fin ren Ac'henaton
A bep seurt kevrinoù a zo tro-dro da varv Ac'henaton. Ne ouier ket pegoulz e varvas, na penaos: e warlec'hidi o deus graet ar pezh a c'hellent evit diverkañ roudoù ar roue disivouder. D'ar muiañ tout e ouier e vez deiziet evit ar mare eus bloavezh XVII pe XVIII e ren an arroudoù diwezhañ a veneg anezhañ.
Deukalion
Mojennoù Hellaz
Daou zen zo anvet Deukalion e mojennoù Hellaz kozh:
Traoù all
Diwar anv roue Kreta ez eus anvet:
4
Levrlennadur
Rummad:4
Owain
Owain a zo anv meur a vrezhon, eus Enez Vreizh, eus an Hen Ogledd pe eus Kembre, evel
4
Levrlennadur
0er
Owain
Anvioù deveret
Eus an an anv Owain e teu an anvioù-tiegezh kembraek
Kambrian abred
Ar c'hambrian abred eo marevezh kentañ ar c'hambrian. Etre 542 milion a vloavezhioù'zo ha 513 milion a vloavezhioù 'zo en em astenn. Ur maread a gemmoù bras e voe. En em derriñ a reas an dreistkevandir Pannotia hag aloubiñ a reas ar mor an izeldirioù en ur grouiñ un uhelgompezenn gevandirel vras lec'h ma c'helle ar vuhez kreskiñ.
Hanternoz Kozh
An Hanternoz Kozh, pe Yr Hen Ogledd (e kembraeg), eo an anv a vez roet d'al lodenn eus Enez Vreizh, en hanternoz proviñs Britannia ha bro ar Vrezhoned kozh, hag er c'hreisteiz da vro ar Bikted, ma voe savet rouantelezhioù brezhon goude ma'z eas kuit an armeoù roman e 410.
Eus an Hanternoz Kozh e teu al lennegezh kembraek koshañ, hogen brezhonek kozh eo ivez. Ac'haleno ivez e teue ar roue Cunedda Wledig, a savas rouantelezh Gwynedd e Kembre, hag ar sant brezhon Gweltaz.
Douaroniezh
Gallout a reer bevenniñ an Hanternoz Kozh er c'hreisteiz d'ul linenn a ya eus Stirling da Loch Lomond hag ar c'hontelezhioù saoz a hiziv Cumbria, Durham, Northumberland, Evrog, ha Humberside. Kement-se a ra un dachennad douar brasoc'h eget Kembre a vremañ.
Gwazed an Hanternoz
Gwŷr y Gogledd, 'gwazed an hanternoz', a lavar Kembreiz eus tud an Hanternoz Kozh. Diskennidi e oant eus pobloù (pe meuriadoù) ar Votadini, Selgovai, Novantai ha Damnonii (e kreisteiz Skos) hag ar Brigantes a oa er c'hreisteiz da Voger Hadrian.
Rouantelezhioù
N'ouzer ket hiriv anvioù an holl rouantelezhioù, met darn a anavezer:
Rouantelezhioù brezhon
Ar re bouezusañ:
Ar re all:
Aloubet e voe ar rouantelezhioù-se tamm-ha-tamm, adalek ar VIvet kantved, gant div bobl:
Istor
Ne ouier ket pikol tra diwar-benn darvoudoù ar marevezh etre 400 ha 600. Gant Kembreiz pe Iwerzhoniz eo skrivet an dielloù, hag int savet kantvedoù goude an darvoudoù, livet gante hervez o doare an darn vrasañ anezho. E skridoù Iwerzhon ne vez kaoz eus rouantelezh Strathclyde, da skouer, nemet pa vez liammet en un doare bennak gant Iwerzhon. Menegoù a gaver koulskoude:
Paleogenel
Ar Paleogenel (pe Palaeogenel) a zo ur marevezh douarouriel a grog 65 milion hag a echu 23 milion bloavezh 'zo.
Orfeüs
thumb|Orfeüs o toñvaat al loened gouez, [[marelladur roman.]] thumb|Nimfezed o kavout penn Orfeüs, livadur gant [[John William Waterhouse (1900).]] thumb|Penn Orfeüs, livadur gant [[Gustave Moreau (1865).]]
Orfeüs (Ὀρφεύς e gregach) a oa ur soner ha kaner eus ar re wellañ hervez mojennoù Hellaz kozh, hag un den a-bouez en istor relijion ar vro. Dont a ra an haroz eus mojennoù Trakia, ur vro amezek da Hellaz. Eno e oa "kevrinoù orfek", lidoù relijiel ha n'anaver ket, a vo diazez ar relijion orfek, pe orfeouriezh.
Anavet e oa gant tud an Henamzer evel un den eus Trakia, eus kornad Pieria (an arvor en hanternoz da Venez Olympos), ur soner hud, hag ur beleg da z-Dionysos. Darn a gred e oa gantañ e oa bet krouet al lidoù dionizek. Adalek ar e veze gwelet Orfeüs evel ar gwellañ barzh ha soner eus an Henamzer, krouer al lourenn. Gant e sonerezh e c'halle hoalañ loened ferv, lakaat gwez ha kerreg da zañsal, hag ar stêrioù da chom a-sav. Kontet eo da vezañ unan eus kaserien ar sevenadur ha da vezañ kelennet d'an dud ar skrivañ, ar medisinerezh hag al labour-douar.
Fortuna
Fortuna zo un anv-doue hag un anv-lec'h.
Orfeüs
Hudour
Un diouganer e oa Orfeüs, tost d'ar vuhez relijiel, hag a rae war-dro an arzoù hud, liderezh un nebeud doueed evel hini Apollon pe Dionysos; aozañ a reas lidoù hud, e-kuzh hag a-wel, lidoù deskiñ hag emc'hlanaat.
Fortuna
Anv un doueez
E relijion ofisiel Roma e oa Fortuna anv doueez ar chañs hag an dichañs. Tostaet e vez ouzh an doueez Tuchê gant Hellaziz.
Orfeüs
Hudour
Orfeüs, eme George Grote, a zo meulet gant Pindaros evel telennour ha kenseurt an Argonaoted, harozed al lestr Argo.
Meur a c'herdarzh zo bet kinniget d'e anv. Gwelout a c'haller ar verb ragindezeuropeanek (savet war varteze) *orbhao-, "bezañ en diouer", savet diwar *orbh-, "rannañ, dispartiañ". Darn a wel ar wrizienn c'hresianek orphe, "teñvalijenn", pe orphanos, "emzivad". Tost e vije an anv d'ar ger goao, "hirvoudiñ, kanañ en-gouez, teurel ur sort", oc'h unaniñ personelezhioù disheñvel, evel serc'heg, soner, beleg en ur ger nemetken.
E lignez
Hervez ar mojennoù brudetañ e oa mab da Oiagros, roue Trakia, un anv a veze roet en amzerioù ragistorel d'un dachenn ec'hon-mat, adal Menez Olympos betek an Hellespont, hag hervez an testennoù "orfeek" (Argonautika) e oa ganet Orfeüs e Menez Helikon e Livithra (Pieria), hag e oa mab ivez da g-Kalliope, Muzenn ar varzhoniezh veurganek.
Hervez mojennoù arall e oa mab da Apollon ha Kalliope. Deskiñ seniñ a reas gant Linos pe Apollon, a roas dezhañ e lourenn, bet graet gant Hermes e krogenn ur vaot.
Ar veaj gant an Argonaoted
Goude ma oa Orfeüs eus Trakia ez eas war vor gant an Argonaoted. An den-marc'h C'heiron an hini en devoa kemennet da Iason ne oa nemet gant skoazell Orfeüs e c'halljent merdeiñ dizamant dirak ar morverc'hed.
Met pa glevas Orfeüs ar morverc'hed e krogas en e lourenn hag e sonas kaeroc'h egeto, ma ne veze ket klevet o c'han gant martoloded an Argos.
Marv Eurydike
Ar vojenn brudetañ gantañ avat eo hini e wreg Eurydike (anavezet ivez evel "Agriope"). P'edo-hi o tec'hel rak Aristaios, mab Apollon, e voe flemmet gant un naer, hag e varvas.
Debret e oa Orfeüs gant ar glac'har, seniñ a rae sonioù ken trist ha tonioù ken kañvaouus ma lakae betek an nimfezed hag an doueed da leñvañ. Diskenn a eure Orfeüs d'ar bed izelañ ha gant son e delenn e teneraas kalonoù Haides ha Persefone (biskoazh den ne reas kemend-all), ken na voe aotreeet e wreg Eurydike gante da zistreiñ war an douar.
Met kement-se a voe aotreet gant ma prometje Orfeüs kerzhout dirak e wreg, hep sellout war e giz gwech ebet, ken na vijent erru er bed war-c'horre. Siwazh, ankeniet evel ma oa, ne zalc'has ket Orfeüs d'e c'her, ha mont a reas Eurydike diwar-wel da viken.
Ar vojenn-se zo eus amzer Vergilius, an hini kentañ a veneg anv Aristaios. Skrivagnerien all koulskoude a gont gweladenn Orfeüs er bed dindan; hervez Platon ne reas doueed an ifern nemet kinnig ur weledigezh eus Eurydike dezhañ. Ovidius a skriv n'eo ket tec'hel dirak Aristaeus a zo kaoz da varv Eurydike met dañsal gant an Naiadezed da zeiz hec'h eured.
War-lerc'h marv e wreg e touas Orfeüs ne zarempredfe plac'h ebet ken, ha ne gemeras nemet paotred yaouank evel eromenoi. Brud en deus ivez da vezañ degaset ar vaboriadez da Drakia gozh, o kelenn d'ar wazed "karout ar re yaouank e bleuñv o yaouankiz".
Marv Orfeüs
thumb|left|260px|Marv Ofeüs, treset gant [[Albrecht Dürer, 1494 (Kunsthalle, Hamburg)]]
ね (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo ね, romanikaet ne.
Kevatal eo d'al lizherenn ネ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 祢.
Adagio
Adagio (diwar an italianeg ad agio "sioul")
1369
Diwar-benn bloavezh 1369 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1369
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1369
Bruno Guillon
Bruno Guillon, ganet d'ar 25 a viz Even 1971 e Saint-Jean-d'Angély, zo un animatour radio hag un animatour eus ar skinwel gall. In 2018, animator of France 2 : Les Z'amours.
Er radio
Eus 1998 da 2008 en deus labouret Bruno war NRJ.
Kregiñ a ra gant kas en-dro al lodenn 9h-12h. Chomet eo e-pad 3 bloaz eus 1998 da 2001.
En distro 2001, NRJ a roas dezhañ ar morning eus 6h da 9h anvet Le 6/9. Al labour diaes en doa da vont da heul Festival Roblès a zo bet e-pad muioc'h eget c'hwec'h bloaz war ar radio-se hag en doa ur brud bras, dreist-holl da geñver an deglev. Bruno a zo gant ur skipailh bras er pennkentañ, Henri Delorme, Arnaud Lemort, Philippe Lelièvre ha Jonathan Lambert a vo gantañ e-pad 2 vloaz.
E miz Gwengolo 2003 e cheñch kamaladed evit Le 6/9, Manu Payet (a vo erlec'hiet gant Camille Combal e septembre 2006) ha Florian Gazan a zeu gant Bruno.
Rankout a rafe ober war-dro ar morning war Virgin Radio e 2009, e plas Cauet. A-benn nebeut e rankfe an titour bezañ gwiriet.
Er skinwel
Kregiñ a ra Bruno gant ar skinwel war TF1 e 2001 en abadenn On vous aura prévenu ! gant Jean-Pierre Foucault.
A wechoù e kinnig sonadegoù war TF1 pe war NRJ 12 dreist-holl ar concert pour la tolérance
E miz Ebrel 2008 en doa e show dezhañ war NRJ 12, anvet Faites entrer l'invité,gant e gamaladed eus ar 6/9 (Florian Gazan ha Camille Combal) ha gant Rachel Legrain-Trapani, produet e oa an abadenn gant Dominique Farrugia. Ne 'z eus ket mui eus an abadenn-se peogwir eo aet kuit Bruno ha Camille eus NRJ evit mont war Virgin Radio.
D'an 20 a viz Kerzu 2008 e kinnig, gant Sandrine Quetier, e abadenn gentañ war TF1, anvet Le français le plus extraordinaire, e prime time e a oa. D'an 2 a vir Genver 2009 e kinnig an abadenn Les Disques d'Or 2008 gant Flavie Flament.
Les Z'amours
1st February 2018, animator of France 2 : Les Z'amours.
Paleosen
Ar Paleosen a zo unan eus marevezhioù geologel an Douar, etre fin ar C'hretase (un 65,5 ± 0,3 milion a vloavezhioù zo) ha deroù an Eosen (un 55,8 ± 0,2 milion a vloavezhioù zo).
Kaiman
Ar c'haimaned a zo stlejviled tost ouzh an aligatored.
Spesadoù
6 spesad kaimaned a zo hiziv an deiz, an holl anezho en Amerika:
へ (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo へ, romanikaet he.
79
832 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0079 PC (goude ganedigezh J.-K.)
へ (lizherenn)
Kevatal eo d'al lizherenn ヘ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 部.
Fouetté rond de jambe en tournant
E barrez klasel ec'h implijer an termen fouetté rond de jambe en tournant evit deskrivañ un doare troadenn ganti ar fouetté da ziazez.
Bewezh ma tro e laka un troad plaen war al leur e-pad ur prantadig bihan en emstumm plié keit ha ma astenn ar c'har oberiant (da lavaret eo, an hini o fiñval) er pevare emstumm en l'air pe à la hauteur en avant ("dirak") a-raok he kas a-daol trumm a-gostez en ur diastennañ ar c'har oberiant betek ma stok ouzh ar c'har all m'emañ an dañser en e sav warni a-dreñv d'ar glin. Diwar ar fiñvadenn gentañ-se e teu nerezh a-walc'h evit teriñ ur wezh en ur gas da-benn ur relevé o sevel en pointe. Pa vez kaset da-benn evel m'emañ dleet e rank an dañser chom a-sonn atav, hp mont a du da du.
Er Skol rusek e vez astennet ar c'har à la seconde e lec'h pevare emstumm avant.
Filippo Maria Visconti
Filippo Maria Visconti (23 a viz Gwengolo 1392 – 13 a viz Eost 1447) a oa dug Milano er XVvet kantved. Mab e oa d'an dug Gian Galeazzo Visconti ha da Caterina Visconti (1360-1404).
E vuhez
Meur a golladenn he doa bet he mamm Caterina Visconti a-raok ganedigezh e vreur henañ Gian Maria Visconti : krediñ a reer eo ret lakaat kement-se war gont ar genwadelezh, rak kendirvi kompez e oa an dug Gian Galeazzo Visconti hag e bried. Aon o doa an daou bried n'o dije bugel ebet, un dra fall evit o brud ha dazont an dugelezh, hag ober a rejont ar gouestl da ginnig o mibien d'ar Werc'hez Vari. Evel-se eo e voe anvet Gian Maria e 1388 ha Filippo e 1392. Yac'h ha kreñv e oa an daou vab, a voe lavaret, evit ober plijadur d'o zud moarvat, met kement-se ne oa ket gwir evit Filippo Maria Visconti a oa klañvidik, ha poan en devoa o kerzhout hag o chom en e sav goude ur pennad.
Dug Milano
E 1402 e varvas an dug Gian Galeazzo Visconti, e dad. Gian Maria Visconti, ar mab henañ, an hini a voe anvet da zug neuze. Ne oa nemet 13 vloaz, neuze e voe anvet e vamm da zugez-renerez. Filippo Maria avat, 4 bloaz yaouankoc'h, a voe kaset da Bavia, hag a oa bet roet dezhañ gant e dad hervez an testamant.
E Pavia edo eta abaoe 1402, pa voe lazhet e vreur Gian Maria Visconti d'ar 16 a viz Mae 1412, ma voe anvet da zug Milano war e lerc'h.
En deiz-se en-eeun e varve Facino Cane, condottiero brudet ha harp an dugelezh, e Pavia: kent mervel en doa fiziet e Filippo Maria e intañvez hag e vadoù gant ma timezje ganti.
Dimeziñ eta a reas da Beatrice di Lascaris, kontez Tenda, intañvez Facino Cane, a oa ugent vloaz koshoc'h eget e bried nevez. Degas a reas dezhañ tost da un hanter milion a florinoù, un argouroù eus ar bravañ, ha kêrioù ha soudarded Facino ouzhpenn. Pa fellas dezhi lakaat he fri en aferioù ar stad avat e kavas an tu d'en em zizober anezhi. Tamall a reas dezhi bout avoultrerez, ha lakaat a reas dibennañ anezhi e kastell Binasco e 1418, iset marteze gant e bried-kleiz Agnese del Maino, a oa dimezell gant an dugez.
Pa varvas Giorgio Ordelaffi, aotrou Forlì, e klaskas ober e vad eus ar gefridi roet dezhañ da ziwall mab an aotrou, Tebaldo Ordelaffi, ha klask a reas aloubiñ Romagna e 1423, pezh a lakaas Firenze da enebiñ ha d'ober brezel.
An den
Ne oa ket ken kriz an den evel e vreur henañ hag un toullad re all en e raok, met disfizius-bras ha paranoiek e oa, kizidik ouzh e zremm divalav. Kredus e oa, hag ur bagad lennerien-blanedennoù a veze ouzh e heul, karget da lavarout dezhañ pe lec'h ha pe goulz a oa ar gwellañ d'ober tra pe dra.
Kement-se avat ne viras ket outañ a vezañ ur politikour bras. Gantañ e kavas fret condottieri galloudus evel Carmagnola ha Piccinino.