cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dispac'h Gall
Kemeridigezh ar Bastille
Kemeridigezh ar Bastille a voe neuze da gentañ ur rediñ d'ar reveulzierien dre un ezhomm a poultr. E-tal an niver bras a emsavidi o vont etrezek ar Bastille, ar gouarnour, ar markiz de Launay, a sav a-du gant ar varc'hataerien deuet eus eus an ti-kêr ha dre skrid e embann kodianidigezh ar c'hreñvlec'h en eskemm na vefe ket graet drouk ebet d'ar gwarnizon. Leuskel a ra an emsavidi dont etrezek ar c'hentañ porzh. Cheñch a ra ali ha lakaat a ra da dennañ: tud a zo lazhet. Gwarded gall emsavet a zegas kanolioù a oa bet kemeret en Invalides : ar gouarnour a zisken ar pont. Pemp eur goude merenn eo.
Trec'herien ar Bastille a ya neuze war-zu an ti-kêr gant ar brizonidi. war an hent, de Launay a zo jahinet ha lazhadeget. Ar penn a zo troc'het gant ur gontell. Erruet en ti-kêr, an emsavidi a damall penn marc'hadourien Pariz, Jacques de Flesselles da vezañ un trubard. Jahinet ha lazhadeget eo ivez. Pennoù an daou zen a zo diskouezet war pikoù ha pourmenet dre kêr. An devezh pad e vez preizet ha distrujet harzoù ha savadurioù an tailhoù parizian dre an tan.
Ar reveulzi kêrel
Loeiz XVI a glask sioulaat an traoù ha dont a ra an deiz war-lerc'h evit kinnig d'ar Bodad e vefe tennet an unvezioù milourel diouzh Pariz, goulenn a ra ivez e teufe en-dro an urzh vat. Deiz war-lerc'h goulenn a ra distro Necker hag an holl ministred all bet skarzhet. E ti-kêr Pariz, dre ma z'eo skampet kuit an holl pennoù eus ar velestradurezh, Jean Sylvain Bailly, prezidant ar vodad vroadel, a zo choazet dre youc'h evel « Maer Pariz ». La Fayette a zo anvet da benn uhel ar Gwarda vroadel. Loeiz XVI a sav a-du gant an aozadur kêrel nevez, en ur ur vont e Pariz d'ar 17 a viz Gouhere. Bailly a ro dezhañ ur gokardenn glas ha ruz evi livioù kêr Pariz. Loeiz XVI a stag anezhi d'e dog, evel-se ez eo liammet al livioù-se gant an hini gwenn liv ar vonarkiezh. Dre ar jestr-se e seblant bezañ unvanet Pariz gant ar roue. En gwirionez ar roue n'eo ket sot gant gwelet ar galloud o vezañ talet gant an emsavadeg parizian. An deputeed int a zo en entremar gant ar fed ma vefe diazezet ar galloudoù nevez war ar feulster poblek.
E-pad an amzer-se, brud « Trec'hourien ar Bastille » a oa en em ledet dre ar vro a-bezh. An nerzh a zo ebt trec'h, o harpañ ar c'hoant kemmadurioù. Buan eo deuet war-wel ur menneg arouezel da gemeridigezh ar Bastille. Ar Bastille a oa gwelet evel arouez galloud hollc'halloudek ar roue Loeiz XVI.
A-bep seurt mojennoù a oa tro-dro d'an toull-bac'h. Kac'harioù leun a eskern, tudenn ijinet kont Lorges, aberzhet heugus. Ar « vrogarour » Palloy a c'hounezas kalz arc'hant dre zistrujañ ha gwerzhañ tammoù eus an toull-bac'h evel eñvorenn d'an dud.
Aon bras war maezioù Bro-C'hall ha nozvezh ar 4 a viz Eost 1789
Hollad an darvoudoù-se a vo mammenn d'ar c'hentañ divroadeg : breur yaouank Loeiz XVI, ar c'hont d'Artois, tud uhelañ an noblañs evel Priñs Condé, dug Polignac an dug d’Enghien. Tec'hout a reont e Bro-Saoz, en Izelvroioù pe en Alamagn. An holl anezho a soñj distreiñ a-benn nebeut mizioù.
Un tammig e pep lec'h war ar maezioù, abaoe an 20 a viz Gouhere 1789 ha betek ar 6 a viz Eost 1789, ar « Grande Peur » (Spont bras) a emled : trouzioù iriennoù gant an noblañs en dial eus darvoudoù Pariz, aon rak torfedourien a laerfe an eostadoù. Ar beizanted a gemer an armoù hag a dag kastellioù lies. Klask a vez war an dielloù liammet gant gwirioù an noblañs hag an tailhoù ha pa vez tu e vezont devet. An emsavadegoù-se a lak da gouezhañ ar galloud roueel, rak n'eo ket kreñv a-walc'h ken evit enebiñ. Noblañsoù niverus a dec'h neuze.
E-tal ar feulster o emledañ, ar Vodadeg Vroadel a ro lamm d'an dreistgwirioù, gwirioù gladdalc'hel, e-pad nozvezh ar 4 a viz Eost 1789. Fin ar Renad Kozh.
Kerzhadenn ar maouezed war Versailles d'ar 5 ha d'ar 6 a viz Here 1789
Adalek miz Gwengolo 1789, ar Vodadeg Vroadel a vot kentañ pennadoù ar vonreizh da zont o reiñ harz d'ar galloud roueel. Kudennoù dafariñ Pariz gant greun, kement hag ur brud e vefe bet baleet a-ratozh war ar c'hokardenn triliv gant ar régiment de Flandre leal d'ar roue a zegas devezhioù ar 5 hag ar 6 a viz Here 1789. Ur mor a dud dreist-holl maouezed a ya e Versailles da glask gwelet ar roue.
Ar roue, a-benn neuze, gant ar Vodadeg Vroadel a zo e Pariz. Difennet int gant ar Gwarda Vroadel met dañjer a zo tro-dro gant ul lodenn eus pobl Pariz. Ar galloud roueel a zo gwanaet a galz. Bro C'hall a chom ur vonarkiezh met gant ur galloud lezenniñ hag a dremen eus ar roue d'ar Vodadeg Vonreizhañ. Bodadegoù arbennikaet eus ar Vodadeg a gemer ar galloud war ar melestradurezh uhel hag a grog da vezañ dieupoc'h-dieupañ diouzh ar roue. Ar ministred n'int ket mui nemet tud arbennikaet a rank sentiñ rak ar Vodadeg. Ar roue a zalc'h ar galloud ober memestra. Al lezennoù ha dekredoù votet gant ar Vodadeg ne c'hellont bezañ lakaet da dalvezout nemet ma vezont asantet hag embannet gant ar roue Loeiz XVI. Ouzhpenn-se merourien ha labourerien melestradurezh ar Renad Kozh a chom e lec'h ma oant. Hir eo sevel ur velestradurezh nevez. Betek an hañv 1790, ar verourien ha n'o doa ket roet o zilez a gendalc'h da labourat evel a-raok. Sioulaet eo bet o galloud memestra.
Goude un oferenn gant Talleyrand, ar Markiz La Fayette.
Gouel ar C'hevredad
Ur bloaz goude Kemeridigezh ar Bastille, ur fest eus ar C'hevredad a zo sevenet d'ar 14 a viz Gouhere 1790, er Champ-de-Mars. Ar pal a oa lidañ krouidigezh ur geoded nevez ha bezañ ar gouel penn dispac'hel hag ar c'hevredadoù rannvroel. Evit tud dilennet ar Vodadenn vonreizhañ vroadel, ez eo un doare da ziskouez ez eo kengred ar reveulzierien gant peurrrest ar vroad. Milieroù a lidoù all a zo aozet war ar memes lajad amzer ha dre ar vro a-bezh.
Prosez ha marv ar roue
Goude Nozvezh an 10 a viz Eost, ha lamedigezh ar vonarkiezh, tonkad ar roue, prizoniet en Temple, a chom hep diskoulm sklaer. Er mare-se ar C'hoñvañsion vroadel a zo suj d'ar Girondins. Darn dileuridi ar c'hreiz a sav a-du gant al luskad-se; bez int niverusoc'h er c'huzul seveniñ. Prosez ar roue a vo kroget met rannet sklaer eo ar gannaded. Ar re Girondins a glask gounit amzer evit ma chomfe ar pellan kastiz ar varnadenn da c'hortoz. Ar Menezidi pe Montagnards, radikaloc'h, o deus c'hoant eus un troc'h da vat gant ar Renad Kozh evit diazezañ ar Republik. Siwazh evit ar re Girondins, d'an 20 a viz Du 1792 en Tuileries, en « armel houarn », e vez kavet restroù a lak ar roue kablus da dreitouriñ. Ar prosez ne c'hell ket mui bezañ lakaet a-gostez. Chom hep en ober a c'hellfe reiñ awen d'ur barad feulster reveulzier all. En desped da gaout un disrann etre ar galloudoù, ar C'hovañsion a zo vont da varnañ ar roue. Evel-se e krog ur stourm garv d'an 11 a viz Kerzu 1792 etre ar girondins ha Menezidi evit bezañ penn ar C'hoñvansion hag an Dispac'h Gall.
Ar roue a zo sabatuet gant kavadenn an armel houarn hag ar paperioù arvarus. Klask a ra en em zifenn met ne teu ket a-benn, a-bell, d'en em zistripañ ken anat eo e vefe kablus. Ar prosez e-unan n'eo ket ar pouezusañ, memes ma z'eo anat eo kablus. Ar pep pouzusañ a vo implij ar c'hastiz evel arm poltiikel. Marat a zo deuet a-benn da rediañ ar C'hoñvasion e vefe votet « marv an tiran » dre ur galv dre anv hag a vouezh uhel eus an deputeed dirak lagad ar boblañs. Ar rouelazh a vefe a-benn neuze un doare da brouiñ ma vezer republikan leal pe get.
D'ar 15 a viz Genver, goude an tabutoù lies, ar roue a zo lakaet da gablus gant 693 mouezh a-enep 13. d'ar 17 a viz Genver ez eo kondaonet d'ar marv met gant nebeut mouezhioù ouzhpenn evit 387 hag a-enep 334. Philippe Égalité, dug d'Orléans ha kenderv ar roue, a vot ar marv. Kregiñ a ra ar stourm etre ar re Orleanist hag ar re reizhek hag a gendalc'ho ar c'hantved goude. Ar goursez hag ar galv d'ar bobl goulennet gant ar girondins a zo nac'het d'an 20 a viz Genver. Loeiz XVI a zo dibennet d'an 21 a viz Genver 1793 war Plasenn ar Reveulzi. Lazhadenn ar roue a entan ul lod eus ar bobl met a saouzan ul lodenn all paneveken kounnariñ anezo. Roueed al Europa a zo saouzanet: un dañjer groñs eo deuet da vezañ Bro-C'hall evit peurrest Rouantelezhioù Europa. Disklêriadur brezel ar Rouantelezh-Unanet hag an Izelvroioù d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1793, a zo stumamdur ar c'hentañ C'hengevread galloudoù Europa a-enep Bro-C'hall dispac'hel.
Ar Bodad-ren (26 a viz Here 1795 – 9 a viz Du 1799)
Ar Bodad-ren a voe ar mare etre ar 4 miz ar Vrumenn bloavezh IV betek an 18 a viz ar Vrumenn bloavezh VIII (26 a viz Here 1795 – 9 a viz Du 1799), hervez an deiziadur reveulzier. Ar mare-se a vezo an hini o klask reiñ un diaz politikel stabil d'ar Reveulzi c'hall dre ar vonreizh.
Kentañ Bodad-ren (26 a viz Here 1795 – 4 a viz Gwengolo 1797)
Ar c'hentañ Bodad-ren a wel Barras, Carnot, Letourneur, La Révellière-Lépeaux, Reubell o vezañ dilennet evit bezañ an izili e-penn. Da geñver ar galloudoù lec'hel e vez diasterioù a-bep seur, dresit-holl da gavout tud mennet da gemer ar gargoù. Lec'hioù 'zo a chom dindan ar galloud milourel dre ma vez emsavadegoù enep-reveulzier c'hoazh (Kornôg ar Frañs, Traonienn ar Rhône...).
Ar c'hentañ Bodad-ren en deus da dalañ ouzh ur grizenn ekonomikel drastus ha dizehan. Kalsket e vez gant ar galloud da reiñ harp dre nep doare d'ar moneizh Assignat met ne cheñch netra, kouezadenn talvoudegezh an arc'hant a zo difin.
Sevel tailhoù nevez, dilezel kargidi-stad n'eo ket un diskoulm kenebeut.
An Assignat a zegas dienez d'ar bobl, an tiez-kêr a vez rediet a-benn neuze da harpañ ar roadennoù bara d'an dud munut en ur baeañ an diforc'h etre priz ar marc'had ha priz ar gwerzh gwirion.
Politikerezh ar Bodad-ren a zo stanket dre ar vank a arc'hant, mont a ra muioc'h-mui war-zu al laeroñsi hag ar preizhañ en tiriadoù aloubet pe dindan e grabannoù evit kaout ur vammenn arc'hantaouiñ nevez.
Dre ar fed-se e vez ar jeneraled c'hall o kemer muioc'h-mui a blas, mistri int a-benn ar fin war ar Bodad-ren rak hervez o trec'hioù e vez sevenet ar bolitikerezh. Hep trec'h d'eus o ferzh ne vez ket arc'hant a-walc'h evit harpañ oberennoù ar gouarnamant.
Ar jeneral Napoleon Bonaparte a denno gounid eus an aergelc'h-se, e-pad kampagn Italia e gemero nerzh a-walc'h evit seveniñ ur bolitikerezh dezhañ e-unan hep urzhioù hag a-wechoù enep da selloù ar Bodad-ren.
Eil Bodad-ren (4 a viz Gwengolo 1797 – 9 a viz Du 1799)
An 18 a viz ar Frouezh bloavezh V (4 a viz Gwengolo 1797) e vez un taol-stad hag a laka un troc'h e ren ar c'hentañ Bodad-ren. Taolioù-dreist politikel ha bonreizhel a vezo dizehan e pad mare an eil Bodad-ren.
Taol-stad an 18 a viz ar Vrumenn bloavezh VIII
Mare ar Bodad-ren a vezo echuet dre Taol-stad an 18 a viz ar Vrumenn bloavezh VIII (9 a viz Du 1799), aozet gant Napoleon Bonaparte hag e harperien. Diskleriet e voe gantañ an deiz-se: "Keodedourien, ar Reveulzi a zo stabilaet adal ar pennaennoù a zo bet mammenn, echuet eo". Fin an Dispac'h gall eo.
Ren ar C'hoñsul
Ren ar C'hoñsul a vez graet eus un aozadur bolitikel ganet dre Taol-stad an 18 a viz ar Vrumenn‎. Kemer a ra plas gouarnamant ar Bodad-ren (1795–1799). Bonreizh ar bloavezh VIII a laka war wel un doare ren aotrounieg en e benn 3 koñsul met en gwirionez unan nemetken Napoleon Bonaparte hag a zeuio da vezañ koñsul difin e 1802.
Bloemfontein
Bloemfontein (sothoeg: Mangaung, "lec'h ar c'hizhier-ki"), kêr-benn Stad dieub Oranje ha kêr-benn Suafrika evit ar justis abaoe 1910.
E anv a dalv "feunteun ar bleuñv" e nederlandeg hag en afrikaneg.
Dispac'h Gall
Ren ar C'hoñsul
Ar mare-se a vez lakaet evel an hini o welet fin ar Reveulzi C'hall. Gant Taol-stad an 18 miz ar Vrumenn e vez echuet an Dispac'h gall, gant mare Ren ar C'hoñsul e vez adreizhet frammoù politikel, ekonomikel ha milourel ar vro bet degaset gant ar Reveulzi.
Georg Ohm
Georg Simon Ohm, bet ganet en Erlangen (Bavaria, en Alamagn a-vremañ) d'ar 16 a viz Meurzh 1789 hag aet da Anaon e München (Bavaria) d'ar 6 a viz Gouere 1854, a oa ur fizikour alaman.
Dispac'h Gall
Ar Reveulzi c'hall hag an Istor
Mare ar Reveulzi c'hall a zo bet diaes da vezañ studiet gant an istorourien, kement-mañ n'eo ket dre ur vank a vateri istorel met dre an darvoud ennañ e-unan hag a zo diazezet er bed politikel. Kemmet ez eo hervez an amzer hag a zo troet an doare da sellet an darvoud istorel-se ha dreist-holl ar frouezh a zo bet degaset.
Georg Ohm
Buhez
Bet e voe war e studi e Skol-veur Erlangen. Diwezhatoc'h, e 1817, ez eas da gelenner e Skol-veur jezuisted Köln. Da-heul, e 1833, e kelennas e Nürnberg hag e 1852 ez eas da gelenner war ar fizik arnodel e Skol-veur München.
Dispac'h Gall
Ar Reveulzi c'hall hag an Istor
Sach blev a zo bet hag a zo c'hoazh hervez selloù an istorourien hag o soñjoù politikel.
Georg Ohm
Labourioù
Niverus eo e skridoù. Die galvanische Kette mathematisch bearbeitet, embannet e Berlin, eo an hini pennañ. An embannadenn-mañ, kinniget daou vloavezh-pad a-raok er c'hazetennoù Schweigger ha Poggendorff, he deus bet ur gwir levezon war diorroadur ha teorienn ar red tredan.
Dispac'h Gall
Ar Reveulzi c'hall hag an Istor
Ken luziet ez eo an doare ma'z eo bet studiet an Dispac'h Gall gant an istorourien ma'z eus bet savet levrioù war istor an Istor (hag an istorourien) o studiañ ar Reveulzi C'hall.
Bloemfontein
Douaroniezh ha poblañs
Ar gêr zo lec'hiet e 1 400 m uhelder. 370 000 annezad zo enni, 650 000 gant an tolpad.
Georg Ohm
Labourioù
E anv a voe lakaet da dermenadenn an tredan dre lezenn Ohm, hag a zo ar genfeurelezh etre ar fonnder hag ar voltadur en un harzell. Degemeret e voe an unanenn er reizhiad etrebroadel (SI) evit an harz tredan, an ohm, a vez aroueziet gant Ω.
Dispac'h Gall
Ar Spont Bras
Mare ar Spont bras a zo an hini o tegas ar muiañ a danvez tabut, dre an niver a dud aet da anaon ha war an doare ma'z eo bet lazhet an dud.
Georg Ohm
Labourioù
Ar Royal Society a roas dezhañ medalenn Copley e 1841.
Dispac'h Gall
Maximilien de Robespierre
An dudenn Maximilien de Robespierre a laka an istorourien hag an dud dre vras da vezañ chalet, rak e-penn ar Reveulzi c'hall e oa bet e-pad mare ar Spont bras gant stumm ar gouarnamant Ren ar Spont.
Rudolf Höss
Arabat kemmeskañ Rudolf Franz Ferdinand Höss gant Rudolf Hess, un nazi all. Rudolf Franz Ferdinand Höss (skrivet ivez Höß) (25 a viz Du 1900 - 16 a viz Ebrel 1947) a zo bet unan eus izili an SS, hag SS-Obersturmbannführer. Evel komandant kamp-diouennañ Auschwitz-Birkenau, e kasas da benn lazhadeg ar Yuzevien hag ar Romed degaset di gant trenioù. Evit se e lakae ober gant ar gaz Ziklon B ha teurel ar c’horfoù e fornioù-leskiñ d’o distruj.
Dispac'h Gall
Maximilien de Robespierre
Tabut a zo c'hoazh war peseurt kablusted a zo eus e berzh da-geñver an niver a dud lazhadeget ha war an doare.
Bloemfontein
Istor
Ur gêr istorel afrikaner eo Bloemfontein. Diazezet e voe e 1846 gant ur major breizhveurat. Kêr-benn ar republik voer Stad dieub Oranje e voe eus 1854 da 1902.
E-pad Brezel ar Boers ha dalc'hidigezh gant ar bagadoù breizhveurat e sav ar re-mañ unan eus ar vrasañ kampoù-bac'h e-lec'h m'eo serret miliadoù a vaouez ha bugel boer. Ar c'hentañ kamp gweladennet gant Emily Hobhouse an hini e voe e 1900. Deskivañ a reas an drastoù delazhet gant ar siviled dre ar wallvagañ hag an treitourajoù.
Rudolf Höss
Buhez
Savet e oa bet en ur familh katoliked e Baden-Baden. C’hoant en devoa an tad da welout e vab o vont da veleg, ha savet garv e voe da vont war an tu-se. D’e bemzek vloaz, marvet e dad digantañ, ez eas Höß da soudard, hag e voe kaset da vrezeliñ gant armeoù an Impalaeriezh ottoman en Irak. D’e seitek vloaz e oa isofiser medalennet gant ar Groaz Houarn a gentañ hag a eil klas. E 1919, echu ar Brezel Bed Kentañ, ez eas gant ur bagad armet anvet Roßbach da vrezeliñ e douaroù alaman tost d’ar Mor Baltel, er Ruhr hag e Silezia Uhel. Pa guitaas ar bagad e lakaas e anv er strollad nazi e 1922. Goude kemer perzh e muntr ar c’homunour Walter Kadow e voe kondaonet da 10 vloaz bac’hidigezh, met donet a reas er-maez war-lerc’h un amnistiezh.
Kinniget e voe dezhañ gant Heinrich Himmler lakaat e anv en SS e 1933, ha monet a reas e-barzh ar strollad-se er bloaz war-lerc’h. D’ar 1añ a viz Kerzu 1934 e teuas da vezañ ezel eus an Totenkopfverband (bagad « penn an den marv »), ha labourat e bagad evezhierien kamp Dachau, anavezet evel an hini kentañ digoret gant an nazied. Anvet e voe da Hauptsturmführer (kabiten en SS) e 1938, ha war ar renk edo evit bezañ komandant kamp Sachsenhausen. E 1939 e oa ezel eus ar Waffen-SS, hag e 1940 e voe anvet da gomandant kamp Auschwitz, ma chomas betek 1943. Eno e reas war-dro mont en-dro melestradurel an Diskoulm Diwezhañ. Adalek ar 1 a viz Kerzu 1943 betek an 8 a viz Mae 1944, e laoskas e lec’h gant Arthur Liebehenschel, a gemeras e lec’h digantañ en Amtsgruppe D eus Wirtschafts- und Verwaltungshauptamt an SS. Pa voe eno eo e teuas soñj dezhañ da ober gant Ziklon B evit lazhañ tud a gantadoù. Kaset e voe neuze adarre da Auschwitz gant Himmler evit kas en-dro an « Aktion Hoess », da lavarout eo ar mekanik-lazhadegañ er c’hamp. Tapet e voe d’an 11 a viz Meurzh 1946 gant polis an arme saoz. Test e voe e Prosez Nürnberg a-enep Ernst Kaltenbrunner, Oswald Pohl hag ar gompagnunezh IG Farben. Deroet e voe da bennadurezh Polonia d’ar 25 a viz Mae 1946, ha barnet e voe en abeg d’e dorfedoù d’an 2 a viz Ebrel 1947. Krouget e voe d’ar 16 a viz Ebrel dirak ti-leskiñ kamp kozh Auschwitz.
Dispac'h Gall
Lazhadegoù ar Vendée
Lazhadegoù ar reveulzierien er Vendée a zo mammenn d'an tabut istorel war an niver a dud lazhadeget met dreist-holl war ar mennozh hag a oa a-dreñv: lazhadegañ evit difenn oberezhioù an Dispac'h gall, pe lazhadegoù ramzel direizh.
Skeudenn ar Vretoned
Skeudenn ar Vretoned a oa bet e-pad pell unan kemmesk gant ar Chouanted hag ar Chouanerezh:
Ar gwirionez a zo luzietoc'h. Evit un darn ar Vretoned a zegemeras mat penn-kentañ ar Reveulzi dreist-holl er c'hêrioù.
Jorj Iañ
Jorj I, pe Jord I, zo bet anv meur a zen, roue pe briñs :
<!--
Voir aussi
Yury Dolgoruky, gran príncipe de la Rus de Kiev (c. 1099–1157);
Jorge I de Grecia (1863–1913); Jorge I de Hesse-Darmstadt (1567–1596); Jorge I de Kakhetia (1417–1476)M Jorge I de Mecklembourg-Strelitz (1816–1860); -->
Pennadoù kar
Liste der Herrscher namens Georg
Prishtina
Prishtina (Prishtina, Prishtinë en albaneg ; Приштина, Priština, e serbeg) eo kêr-benn Kosovo. Diazezet eo bet er. Gant roue Stefan Uroš II. Milutin (1282-1321) e voe lakaet da gêr-benn Serbia.
Niver an annezidi en deus kresket buan-tre en
Lopiteg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù nilotek ar reter eo an lopiteg (lopit pe loppit) komzet gant tro-dro da 50 000 den (1995) e Soudan ar Su.
San Pedro
San Pedro, par da Sant Pêr e brezhoneg, zo anv spagnolek meur a sant katolik,  hag anv meur a lec'h er broioù spagnolek.
Wismar
thumb|240px|Wismar
Wismar zo ur gêr hag ur porzh-mor e hanternoz Alamagn. Emañ e land Mecklenburg-Vorpommern ha 45 182 den a oa o chom enni e 2000.
Unan eus kêrioù Kevre an Hansa e oa Wismar hag adkavout a reer enni doare tisavouriezh ar Grennamzer er c'hêrioù-se. Roet e voe dezhi ar statud a gêr gant ar priñs Heinrich Borwin, aotrou Mecklenburg e 1226.
Sindbad ar martolod hag e seizh beaj
Unan eus ar c'hontadennoù brudetañ e-barzh Levr ar mil nozvezh hag unan eo.
Eus Persia eo orinoù Sindbad (arabeg: السندباد البحري As-Sindibaad Al-Bahri; perseg: سندباد ملوان Sandbād-e-Malavān; "Sindbad ar Martolod").
An istorioù, troioù burzhudus hag avanturioù bevet gant ar martolod Sindbad zo lec'hiet er morioù e Reter Afrika e-pad mare kalifad an Abbasided.
Teos
Teos a oa
Lotoukoeg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù nilotek ar reter eo al lotoukoeg (lotuko).
Odo Iañ Bleaz
Odo Iañ (pe Eudes e galleg) (950 – 995 pe 996), kont Bleaz (hag ivez Châteaudun, Chartres, Teurgn, Reims ha lec'hioù all c'hoazh), a oa unan eus ar gonted galloudusañ en amzer Huon Capet. Mab e oa da Tepot Iañ, lesanvet an Trucher, ha da Liutgard Vermandois, merc'h da Herbert II Vermandois.
Tabut a oa savet etre e dad hag arc'heskob Reims diwar-benn kastell Coucy, a voe roet dezhañ e 965, met « war verr dermen » gant an arc'heskob. Er bloavezhioù 970 en doe bec'h gant e amezeg Foulk III, kont Anjev, hag emglev a reas gant Konan Iañ, dug Breizh, enep dezhañ.
E 982 e timezas da v-Bertha Bourgogn, merc'h da Konrad III roue Bourgogn. E wreg en kuitaas da vont gant Roperzh II, roue Bro-C'hall, a oa dimezet.
Gwreg ha bugale
Dimeziñ a reas da Verta Bourgogn ha ganti en doe:
Sant-Ke-Porzh-Olued
Douaroniezh
Div enezenn a reier a weler eus an aod : Enez ar Gontez hag an Enez Harbour.
Ardamezioù
En aour e lestr en gul, e gouelioù en sabel, war ur mor en glazur; e gab en glazur karget gant ur gammell en aour, hebiaet gant c'hwec'h ginerminig en argant, 2, 1 a bep tu.
Masaieg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù nilotek ar reter eo ar masaieg (saozneg: maasai; masaieg: ɔl maa) komzet gant tro-dro da 900 000 den e su Kenya hag e norzh Tanzania.
Gandhi (disheñvelout)
Anv tiegezh kalz a renerien bolitikel eus India en eo Gandhi. Peurliesañ, pa vez implijet e-unan, eo evit komz diwar-benn Mohandas Karamchand Gandhi (1869–1948), unan eus luskerien an emsav evit dizalc'hiezh India, anvet Mahatma Gandhi alies ivez. Indiz a ra Tad ar vroad outañ. E-touez e ziskennidi emañ :
Gandhi zo anv ur film savet e 1982 ivez. Kontañ a ra buhez dramaekaet Mohandas Karamchand Gandhi. Sellet ouzh Gandhi (film).
Gandhi a oa lesanv ar politikour israelat Rehavam Zeevi.
A-wechoù e vez kammskrivet anv "Gandhi" e "Ghandi".
Matilda
Matilda a zo un anv-badez brezhonek ha saoznek, roet ivez e meur a yezh all, portugaleg, daneg, norvegeg, svedeg, finneg, slovakeg, skrivet Matildá e spagnoleg.
Gerdarzh
Savet eo diwar ar gerioù germanek maht, a dalv « nerzh, galloud » ha hild(is) a dalv « stourm», a gaver en anvioù Hilde, Hilda (hag anvioù deveret all evel Brunehilde, Bathilde, Klotilda, Hildebrand, hag ur bern re all).
Priñsezed
Un anv diouzh ar c'hiz eo bet e lez Bro-Saoz en.
Yo La Tengo
Pladennoù single hag EP
New Wave Hot Dogs, President Yo La Tengo ha The Asparagus Song a zo bet adembannet gant Matador dindan stumm ur bladenn CD e 1996.
Frelinghien
thumb|250px|right|Lec'hiadur Frelinghien e [[Kanton Armentières hag en Arondisamant Lille]] Frelinghien a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920.
Lokoyeg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù nilotek ar reter eo al lokoyeg (lokoya) komzet gant tro-dro da 12 392 den (1952) e Soudan ar Su.
Alina
Alina zo un anv-badez italianek, polonek, roumanek ha rusek.
Orin
Meur a orin disheñvel zo bet kavet d'an anv :
Dongotonoeg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù nilotek ar reter eo an dongotonoeg (dongotono) komzet e Soudan ar Su.
Azen (pesk)
An azen (Melanogrammus aeglefinus) a zo ur pesk mor hag a vev er meurvor Atlantel. Ar spesad nemetañ eo er genad Melanogrammus.
Niver (yezhoniezh)
Ur renkad yezhoniel eo an niver a denn da hini un anv-gwan hag a c'hell levezoniñ ivez ar c'hlasoù yezhadur all evel ar verb hag an anv-kadarn.
Chaumont-Gistoux
Chaumont-Gistoux (e walloneg: Tchåmont-Djistou) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Brabant Wallonia.
Niver (yezhoniezh)
Peurliesañ e vez graet gant daou niver diazez nemetken : an unander (un dra) hag al liester (meur a dra).
Yezhoù all, ar brezhoneg en o zouez, a ra gant niveroù all :
Peurliesañ e vez merket an niver dre morfemennoù yezhadurel ispisial, d.s. '-où' e brezhoneg.
Ar verboù a c'hell bezañ merket hervez niver ar sujed; skouer :. 'amañ e komz' (unander) hag 'amañ e komzont' (liester).
1024
Diwar-benn bloavezh 1024 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1024
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1024
Toullañ an hugenn
Toullañ an hugenn zo un doare toullgorferezh a vez kaoz anezhi a-wechoù ha ne vez ket graet nemeur. Toullet e vez an hugenn evit gallout plantañ ur walennig ennañ.
Ne vez ket toullet an hugenn gant an doullerien a vicher peurvuiañ, nac'h a rafent ober, dreist-holl peogwir eo un doare toullgorferezh diaes da gas da benn, dre ma c'hell kaout c'hoant da dislonkañ an hini m'emeur o toullañ e hugenn outañ/i, met n'eo ket un toullgorfadur dañjereus drezañ e-unan.
Bez' e c'hell ar bravig bezañ distaolet gant ar c'horf avat ha neuze e c'hell an hugenn bezañ faoutet e daou, met evit doare n'eo ket dañjerus faoutadur ar staon, neuze ne vern.
Un doare toullgorferezh a-vremañ an hini eo, bet ijinet ha kaset da benn evit ar wezh kentañ e 1994 gant an toullgorfour a-vicher Jon Cobb, bet krouet gantañ ivez an toullgorfadur treuzgousac'h.
The Rakes
Ur strollad rock / post-punk saoz savet e 2003 eo The Rakes.
Istor ar strollad
E 2004 en deus ar strollad sinet ur gevrat gant an ti-embann pladennoù V2 Records. Er memes bloavezh eo bet dizoloet a-drugarez d'e abadenn e-pad an Transmusicales e Roazhon, ha sonet en deus e-pad penn-kentañ troiad Bloc Party.
E 2005 eo deuet er-maez pladenn gentañ ar strollad, Capture/Release he zitl. Levezon strolladoù punk (Buzzcocks) ha post-punk (Wire) a glever enni. Er meme bloavezh o deus sonet e penn-kentañ abadennoù Franz Ferdinand e Europa.
E penn-kentañ 2006 o deus The Rakes lakaet embann un EP anvet All Too Human. Er bloavezh-se e troont o-unan evit ar wech kentañ, hag e kemeront perzh er raktres "Monsieur Gainsbourg Revisited" (kanaouennoù Serge Gainsbourg sonet en-dro gant strolladoù saoz). Ganto eo deuet "Le Poinçonneur des Lilas" da vezañ "Just a Man with A job". Er memes bloavezh ez eus deuet er-maez ur bladenn enni kanaouennoù Capture/Release advesket. Anvet eo ar bladenn-se "Remixes".
D'ar 26 a viz Meurzh 2007 eo deuet er-maez o eil pladenn anvet Ten New Messages.
Pladennoù
Pladennoù single
Pladennoù LP
Liamm diavaez
Lec'hienn ofisiel
Pontrev Kumuniezh
Pontrev Kumuniezh (bet Kumuniezh kumunioù an Trev da gentañ) a oa un etrekumuniezh savet etre kumunioù eus departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Gwengamp eo. Krouet eo bet e 1992. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù, goude kendeuziñ gant c'hwec'h etrekumuniezh-all.
Kumunioù
7 kumun a yae d'ober ar gumuniezh-kumunioù:
Wavre
Wavre (Waver en izelvroeg, Wåve e walloneg, Auve er rannyezh lec'hel) a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia. Pennlec'h proviñs Brabant Wallonia eo.
Robert Campin
Robert Campin (war-dro 1375 – Tournai 26 Ebrel 1444) a vez graet anv anezhañ evel ar c'hentañ eus livourien veur Flandrez. E familh a seblant bezañ genidik eus korn-bro Valenciennes, a oa e kontelezh Hainaut d'an ampoent.
Court-Saint-Étienne
Court-Saint-Étienne ( e walloneg : Coû-Sint-Stiene) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Brabant Wallonia.
2010
''Diwar-benn bloavezh 2010 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Deiziadurioù all
Klotañ a raio bloavezh 2010 an deiziadur gregorian gant ar bloavezhioù-mañ :
Bouilhenn
thumb|200px|right|Bouihenn thumb|[[Olifant-mor|Olifanted-mor o pladorenniñ er vouilhenn]]
Ar vouilhenn pe kailhar (pe fank, pri, mailh), zo ur meskaj douar ha dour. Tud ar c'hêrioù ne blij ket dezho pourmen er vouilhenn, dreist-holl pa vez botoù kêr ganto.
Ministred
Plijadur o deus bet meur a wech an dud diwar ar maez o welout bourc'hizien o kailhariñ o dilhad er vouilhenn. Brasoc'h e oa ar blijadur pa veze ministred, ha pa vezent rediet da gargañ o botoù. Kement-se zo bet c'hoarvezet da veur a vinistr al labour-douar, Olivier Guichard, Edith Cresson.
Pri
Komzet e vez eus pri pa reer anv eus douarouriezh, pe eus sevel-tier (tier-pri), pe eus yec'hed.
Trede Kroaziadeg
An Trede Kroaziadeg a-enep muzulmiz er Reter Nesañ a voe renet etre 1189 ha 1192 evit adaloubiñ an Douar Santel.
E 1187 e oa bet aloubet Jeruzalem gant ar sultan Saladin, trec'h war ar groazidi en emgann Hattin (4 a viz Gouere 1187). Lezet e voe o buhez gant ar gristenien a oa o chom e Jeruzalem da dennañ daspren diganto ha ne voe ket distrujet an ilizoù savet gant ar Franked. Lezet e voe ar gristenien da vont kuit da gaout repu e Tir. Ar Bez Santel a voe lezet etre daouarn kristenien ha gallout a reas ar birc’hirined kenderc’hel da zont da Jeruzalem. Er skridoù, ken ar re savet gant kristenien ken ar re savet gant muzulmiz en amzer-se, e reer anv eus Saladin evel un den "a zalc'he d'e c'her".
Pa voe klevet en Europa e oa bet aloubet Jeruzalem avat e voe spontet an dud en Europa. Galvet e voe d’ur groaziadeg nevez gant ar pab Gregor VIII. Renet e voe ar groazidi gant pennoù bras kornôg Europa : Fulup II, roue Bro-C'hall, gant Richarzh Kalon Leon, roue Bro-Saoz, ha gant Frederig Barbarossa, impalaer an Impalaeriezh santel roman.
E-keit ma oa armeoù Fulup Aogust ha Richarzh Kalon Leon o vont war vor hag o touarañ war aodoù ar Reter-Nesañ, e oa bet soudarded an impalaer Frederig Barbarossa, deuet war droad eus Europa, o treuziñ douaroù Impalaeriezh Bizantion, gant diaesterioù bras. Treuzet e oa bet strizh-mor an Dardanelloù ganto e miz Meurzh 1190, goude tremen ar goañv en Adrianopolis. Faezh e oa ar groazidi gant ar sec’hed hag an naon. D’an 10 a viz Mezheven 1190 e veuzas Frederig e Kilikia, pa oa o klask treuziñ ur stêr anvet bremañ Göksu. Goude marv an impalaer e voe diskaret e arme : lod eus ar groazidi a varvas gant ar vosenn en Antioc'heia hag ar re all a zistroas d’o bro.
Kenderc’hel a reas arme ar groazidi da vont trema ar c'hreisteiz, a-hed an aod, renet gant Richarzh Kalon Leon. Kemeret e voe porzh Jaffa ganto, hag erruout a rejont dirak Jeruzalem. Hogen soñjal a reas Richarzh ne vefe ket gouest da chom mestr war Jeruzalem ma vefe kemeret gantañ, abalamour ma tistroje kalz a groazidi da Europa, goude an trec’h. Setu ma echuas an Trede Kroaziadeg, hep kemer Jeruzalem. Mont a reas Richarzh kuit, e miz Here 1992, goude bezañ graet emglev gant Saladin. Hervez ar skrid-emglev-se e chome an Douar Santel dindan aotrouniezh ar vuzulmiz, nemet kêrioù an arvor a oa etre daouarn ar groazidi, met gallout a rae pirc'hirined kristen hep armoù dont da Jeruzalem evel ma karent.
Mirdi an Ofisoù
Mirdi an Ofisoù (Galleria degli Uffizi, en italianeg) zo ur palez e kêr Firenze, en Italia, hag anv ur mirdi a zo ennañ, ma c'haller gwelout an dastumad koshañ ha brudetañ zo er bed.
Istor
An dug-meur Cosimo Iañ de' Medici a lakaas sevel an Ofisoù ma vije bodet aozadur an dugelezh-veur.
Cotonou
Cotonou pe Kotonou eo kêr vrasañ republik Benin en Afrika. Ar gêr-benn armerzhel eo ivez koulz ha sez ar gouarnamant. Hogen Porto Novo eo kêr-benn ar stad, p'emañ ar parlamant enni. E 2005 e oa 690 584 a annezidi.
Dont a ra anv kêr eus ar gerioù Ku-Tonu, a dalvez "genoù stêr ar marv" pe "aber ar marv" e foneg, ur yezh komzet er vro. Ur geriadenn pesketaerien e oa Cotonou da gentañ, war bord ar Mor Atlantel hag e-kichen ur vorlenn ; tamm-ha-tamm eo deuet da vezañ ur porzh a bouez.
Betek an e oa Cotonou e Rouantelezh Dahomey. E 1851 e voe sinet un emglev etre gouarnamant Bro-C'hall ha roue Dahomey evit ma c'hallfe Gallaoued en em staliañ d'ober kenwerzh e Cotonou. Er bloavezh 1883 e oa bet aloubet Cotonou gant an arme c'hall, evit mirout ouzh ar Saozon da aloubiñ an dachenn.
Keindraeneg
Ar c'heindraeneg (Spinachia spinachia) zo ur pesk mor a vev er meurvor Atlantel, e mor an Hanternoz hag er mor Baltek.
Matilda Toskana
Matilda Toskana, anavezet ivez evel Mathilde Briey pe Matilde di Canossa en italianeg abalamour d'he c'hastell, lesanvet la Gran Contessa "ar Gontez Veur" (war-dro 1046 - 24 a viz Gouhere 1115) a oa ur briñsez italian a orin frank, skoazellerez ar bibion e-pad Tabut an Anvidigezhioù (1075–1122). Bez' e voe unan eus ar merc'hed a bouez en istor ar Grennamzer en Europa.
Buhez
Merc'h e oa d'ar markiz Bonifatius III Toskana ha da Veatris Loren ; he mamm a oa merc'h da Frederig II, dug Lotaringia Uhel ha da Vatilda Swabia. E 1071 e timezas da C'hodefroid III an Tort († 1076), Dug Loren-Izel, hag en 1089 da Welf II Bavaria, met dizimeziñ a reas en 1095. E 1077 eo e porzh he c'hastell e Canossa e voe graet pinijenn gant Herri IV an Impalaeriezh Santel p'en em gavas gant ar pab Gregor VII. Kontez Briey (Briey) e oa ivez ha diazezerez abati Orval. E 1115 e varvas Matilda. Kaset e voe he c'horf da Roma ha beziet e penniliz Sant-Pêr e-kreiz ar.
Jean-Pierre Mocky
Jean-Pierre Mocky (Jean-Paul Adam Mokiejewski diouzh e anv gwir) zo ur filmaozour gall bet ganet d'ar 6 a viz Gouere 1933 e Nisa hag aet da Anaon d'ar 8 a viz Eost 2019 e Pariz. Aktour e oa da gentañ-holl met ken abred ha 1959 e krogas da aozañ filmoù.
Bertha Bourgogn
Berta pe Bertha Bourgogn (964-1010), a oa merc'h da roue Bourgogn, Konrad III, ha d'e bried Matilda Bro-C'hall (943-27 a viz Genver 992), ha honnezh a oa merc'h d'ar roue frank Loeiz IV ha d'e bried Gerberga Saks.
Dimeziñ a reas e 983 da Odo Iañ (Eudes e galleg), kont Bleaz, ha tri bugel o devoe, en o zouez ur mab Odo, a voe Odo II, kont Bleaz war-lerc'h e dad.
He c'henderv Roperzh II, roue Bro-C'hall (kenroue gant e dad Huon Capet), lesanvet Roperzh an Deol, a orgedas outi neuze. Dimezet e oa ar roue, ha kas kuit a reas e wreg kentañ, Rozala Provañs, a oa kalz koshoc'h egetañ.
Pa varvas Odo Iañ e 996, e fellas da Roperzh dimeziñ d'e intañvez Bertha, met e dad a zifennas ober an eured, war zigarez e vije bet kenwadelezh. Ouzhpenn-se e oa paeron da unan eus bugale Bertha. Pa varvas Huon e miz Here 996 e voe dimezet an daou zen yaouank gant Archambaud de Sully, arc'heskob Teurgn. 26 vloaz e oa Roperzh, 22 e oa Bertha.
Kement-se ne blijas ket d'ar pab Gregor V, en doa enebet ouzh an eured, hag eskumunuget e voe Roperzh an Deol hag e wreg gant ar pab neuze, un dra galet d'un den deol.
Dre ma nac'hent plegañ d'ar pab e voe taolet an anaoue warno. Neuze e krogas ar bobl da sevel enep dezho. Ouzhpenn-se n'halle ket Bertha kaout bugale ken (ur bugel a varvas diganto e 999), abalamour d'ar genwadelezh-se. Divab e oa ar roue, distabilaet ar rouantelezh.
Neuze ec'h asantas Roperzh d'an dizimeziñ a voe graet gant ar pab Jelvestr II er bloavezh 1000. Setu ma timezas neuze gant Konstanza Arle e 1003 evit kaout un hêr.
N'eo ket evit se e paouezas an daou amourouz d'en em zaremprediñ. Goulenn a rejont digant ar pab dizober an dimeziñ-se, dre ma oa kriz ha pizh Konstanza Arle a-hervez, met aner e voe.
Mervel a eure dizimez en 1010, pa oa en he 46 bloaz, pe marteze diwezhatoc'h, e 1031. Er bloavezh-se e varvas Roperzh II ivez.
Howard Phillips Lovecraft
Howard Phillips Lovecraft, anavezet ivez gant an anvioù H. P. Lovecraft pe c'hoazh HPL (bet ganet e Providence, kêr-benn Rhode Island, d'an 20 a viz Eost 1890 - marvet e Providence, d'ar 15 a viz Meurzh 1937) zo ur skrivagner stadunanat hag ivez unan eus krouerien lennegezh ar spont en.
War-dro 60 danevell a zo bet savet gantañ, ur romant ha barzhonegoù ivez. 80 000 lizher savet gantañ zo bet adkavet, ha soñjal a reer en deus skrivet tremen 100 000, lod anezho war-dro 70 pajennad ; e wreg, Sonia Haft Greene, a anzavas he doa distrujet ur valizennad lizheroù goude o disparti. Kement a zielloù zo bet kollet, en o zouez re savet pa oa yaouank-flamm, ken n'haller ket gouzout pegen bras eo e oberenn.
1025
Diwar-benn bloavezh 1025 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Howard Phillips Lovecraft
E vuhez
E varzhonegoù hag e zanevell gentañ, The little glass bottle ("Ar voutailhig wer"), a skrivas pa oa c'hwec'h vloaz. E yaouankiz a gasas e Providence, peurliesañ hep mont e darempred gant bugale a-oad gantañ. Peurliesañ e chome en e di, gant ar rideozioù serret, dre ma oa diaes dezhañ gouzañv ar gouloù.
1025
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1025
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1025
Howard Phillips Lovecraft
E vuhez
D'an 3 a viz Meurzh 1924 e timezas gant Sonia Haft Greene, hag asambles e chomjont en he zi dezhi, e karter Brooklyn e New York. E miz Ebrel 1926 e kuitaas Lovecraft ranndi New York evit distreiñ da Brovidence da di e voereb koshañ, Lillian Clark. Tri bloaz war-lerc'h e tispartias diouzh e wreg, hag e chomas e-unan betek fin e vuhez.
Beg-tev
Ar beg-tev (liester : begoù-tev) pe tarveg an hogin, a zo ur spesad golvaneged, Coccothraustes coccothraustes an anv skiantel anezhañ.
Howard Phillips Lovecraft
E vuhez
Klañvidik, e-unan, ha techet d'en em santout fall e oa H. P. Lovecraft, ha peurliesañ e veze berr an argant gantañ. Daoust da se e kendalc'has da skrivañ pe da reiñ alioù da skrivagnerien all. Dizehan e labouras, hag e lakaas embann e destennoù e kazetennoù izelbriz anvet pulps, en o zouez ar gelaouenn Weird Tales ma skrivas testennoù a bep seurt. Dre ma oa diaes dezhañ mont e darempred gant an dud, ha dre ma seblante bevañ e diavaez ar bed e voe nac'het al lod brasañ eus e destennoù, en abeg ma ne glotent ket gant ar pezh e oa lennerien ar mare-se o c'hortoz.
Listri Henc'hres
Brudet eo listri Henc'hres pa vezent implijet stank en Henamzer. E pri-poazh e vezent graet, dezhe a bep seurt mentoù pe stummoù, evit bastañ da ezhommoù liesseurt. Listri Bro-C'hres a veze ezporzhiet betek er penn all da Europa, betek Eusa hag Iwerzhon.
Kaoter Gundestrup
Kaoter Gundestrup zo ul lestr arc'hant, eus oadvezh La Tène, etre ar c'hentañ hag an eil kantved kent JK, a voe kavet e 1891 en un daouarc'heg, e-kichenik Gundestrup, e parrez Aars en Himmerland, e Danmark hag a weler hiriv en Mirdi Broadel Danmark e Kopenhagen. Ur skouerenn all zo bet graet anezhi da ziskouez e Mirdi Gall-roman Fourvière, e Lyon, e Bro-C'hall.
Howard Phillips Lovecraft
E vuhez
Ne zeuas ket a-benn neuze da vevañ diwar e skridoù, hag e reas a bep seurt micherioù. War a seblant en defe diwallet salioù sinema e fin e vuhez.
Beg-tev
Anvet e voe Loxia Coccothraustes (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778). Ar spesad nemetañ er genad Coccothraustes an hini eo.
Howard Phillips Lovecraft
E vuhez
Mervel a reas abalamour d'ur c'hrign-bev en e vouzelloù, ha diembann e chomas al lodenn vrasañ eus e oberennoù. En e destamant e c'houlenne digant Robert H. Barlow, unan eus e genskriverien, lakaat embann ar peurrest eus e oberenn. Met Barlow ne reas ket, war-bouez un destenn nemetken bet embannet e 1938.
Gant mignoned da Lovecraft hag a laboure ivez evit Weird Tales, August Derleth ha Donald Wandrei, e voe adkemeret ar gefridi. Asambles e kroujont an ti-embann anvet Arkham House, evit lakaat embann oberennoù Lovecraft. A-drugarez dezho neuze e voe skignet skridoù HPL, hag a dizhas ur berzh n'en doa biskoazh anavezet pa oa bev.
Listri Henc'hres
Rummadoù listri
Gallout a reer renkañ al listri henc'hresian hervez o implij :
Kaoter Gundestrup
Graet eo gant 13 plakenn arc'hant, 12 anezho kinklet kaer, hag unan all a zo kelc'hiek en diaz anezhi. Kinkladurioù diavaez ar gaoter a ziskouez doueed kelt ha lidoù dezho. Abalamour da se, ha da vent al lestr, 69 cm treuz, 42 uhelder, e soñjer e oa bet graet evit aberzhoù relijiel.
Howard Phillips Lovecraft
E vuhez
Kalz skridoù zo bet savet diwar-benn Lovecraft, en o zouez H.P. Lovecraft contre le monde, contre la vie gant ar skrivagner gall Michel Houellebecq. Bez' emañ ivez S.T. Joshi : a-drugarez dezhañ e voe brudet skridoù chomet dianav, dreist-holl re skrivet gant Lovecraft evel ki skrivagnerien all. Hag ivez Lyon Sprague de Camp : brudet eo e labour peogwir en deus lakaet war wel perzhioù bredoniel ar skrivagner, a-benn kompren gwelloc'h e zoare da skrivañ hag e bersonelezh.
Listri Henc'hres
Rummadoù listri
Bez e veze pep seurt añforennoù evel an añforennoù panatenaek (ar re-se e oa ar priz a veze roet d'an drec'herien goude kevezadegoù ar Panatenaia) hag ar pelike.
17 Du
Lidoù
Sant an deiz : Santez Elesbed
Howard Phillips Lovecraft
Dodennoù pennañ oberenn Lovecraft
Stag ouzh an Amzer eo mennozh diazez oberenn Lovecraft. Hervezañ ez eo bevennet ijin mab-den evel m'eo bevennet hor skiantoù hag an traoù. Neuze e tle hon ijin kreskiñ a-feur ma kresk hon anaoudegezh eus an traoù hag e teu neuze mab-den da vezañ spontet gant "didrouz peurbadus an tachadoù divuzul."
Kaoter Gundestrup
Diaz
Ouzh an diaz kelc'hiek e weler un tarv. War e gein ur vaouez gant ur c'hleze, o klask e lazhañ. Daou gi zo ivez, unan uc'h penn an tarv, egile dindan e dreid.
Howard Phillips Lovecraft
Dodennoù pennañ oberenn Lovecraft
En diventelezh-se, diazezet war an tachad hag an amzer, en em zebr an amzer e-unan, evel un naer o tebriñ he lost. Ar "veaj"-se, avat, ne c'hell ket bezañ muzuliet gant sikour ar matematikoù, rak diazezet eo war anken mab-den. Paket eo Lovecraft gant an anken dirak an Amzer, ar pezh a weler en e oberenn, hag ar pezh a c'haller anvout "gwirvoud boemus". Hervezañ e oa ar gwirvoud boemus-se "Ar gwirvoud nemetañ".
Kaoter Gundestrup
Dremmoù diavaez
Pep hini eus an dremmoù diavaez a ziskouez ur bruched, un doueez moarvat. War an dremmoù a, b, c, ha d e weler gwazed barvek, war an teir all maouezed.
Howard Phillips Lovecraft
Dodennoù pennañ oberenn Lovecraft
E romantoù Lovecraft ez eo kinniget ar bed evel un hollved tasmantet gant nerzhioù kozh ha harluet hag a zo o c'hortoz distreiñ, evel al Leviathan. Cthulhu, Yog-Sothoth, Azathoth pe Nyarlathotep eo an euzhviled a gaver an aliesañ e skridoù Lovecraft. An Necronomicon, skrivet, sañset, gant an Arab sot Abdul al-Hazred, zo ivez un "dudenn" a-bouez. Galv Cthulhu, bet embannet e 1926, eo lodenn bouezusañ an hollved-se.
Kaoter Gundestrup
Plate A: Antlered God
E kreiz an dremm A e weler  penn un den kornek en e goazez a vije Cernunnos. In its right hand, the figure is holding a torque, and with its left hand, it grips a horned serpent by the head. To the left is a stag with antlers very similar to the god's. Other animals surround the scene, canine, feline, bovine, and a human figure riding a fish or a dolphin. The scene has been compared to the Pashupati "lord of animals" of the Indus Valley Civilization. It has also been associated with depictions of the Buddha, and of the Western Buddha-god Virupaksha.
Howard Phillips Lovecraft
Dodennoù pennañ oberenn Lovecraft
Dodennoù all a gaver ivez evel ar follentez (foll e oa e gerent), disterdra ar c'hredennoù, an dilignezadur, an unvaniezhioù enep-natur, an estrengasoni, hag ar fed n'eo ar bed nemet touellerezh displijus ha lous.
Kaoter Gundestrup
Plate B: Goddess with Wheels
Plate B shows the bust of a goddess, flanked by two six-spoked wheels and by mythical animals: two elephant-like creatures and two griffins. Under the bust is a large hound.
Howard Phillips Lovecraft
Dodennoù pennañ oberenn Lovecraft
E-touez an traoù a zisplije kalz da Lovecraft e oa ar mor, ha kement tra o tont eus ar mor. Ar yenijenn a zisplije dezhañ ivez, hag e lakae da glañvaat. War a seblant ne oa nemet ar c'hizhier a blije dezhañ, ha kalz anezho a veze bepred gantañ en e di. Meur a wech ec'h embannas en defe kavet gwelloc'h bevañ en.
An hunvre
An hunvre : setu aze un dodenn all a gaver stank en oberenn H. P. Lovecraft. Ar braz eus e zanevelloù zo diazezet war hunvreoù en deus bet, hag eñ o kempenn anezho evit o zreiñ da istorioù. Ar c'housked a oa ivez un dra a-bouez evitañ, dreist-holl abalamour d'e yec'hed bresk. Kemend-se a weler en ul lizher a gasas da Rheinhart Kleiner, deiziet 21 a viz Mae 1920 : « An daou hunvre a zeuas din e-kreiz an erdervezh pa chomjen a-sav gant ma labour dre ma oa skuizh ma nervennoù, ha pa lakajen ma fenn war ma divrec'h, war vord an daol a oa dirazon. Degouezhet on d'ur poent m'en em roan da gousket alies-tre, kement-se am sikour da zerc'hel ha da ober muioc'h evit kustum. » Evel-se e krogas loened treut an noz (night-gaunts) da aloubiñ e hunvreoù adalek 1896, goude marv e vamm-gozh hag ar c'hañv a zeuas da heul en e familh.
E-touez an oberennoù enno ur perzh bras d'an hunvre emañ ar skridoù a zo listennet amañ da heul (etre krommelloù : ar bloavezh ma voent skrivet hag ar bloavezh ma voent embannet).
Ouzhpenn e kaver meur a zanevell hag ur romant a zo bet savet diwar levezon Lord Dunsany. Ur c'helc'hiad hunvreidik eo, distag diouzh ar peurrest abalamour d'ar bed ha d'an aergelc'h a gaver ennañ. Da skouer :
Kaoter Gundestrup
Plate E: Warrior Initiation
Plate E apparently displays a sort of initiation ritual. In the lower half, a line of warriors bearing spears and shields, accompanied by carnyx players march to the left. On the left side, a large figure is immersing a man in a cauldron. In the upper half, heading away from the cauldron, and probably having completed the initiation ritual are warriors on horseback. Interestingly, later Celtic myth, such as that of Bran the Blessed, features resurrection themes based on immersion of dead warriors in cauldrons.
Howard Phillips Lovecraft
An hunvre
Ken bras eo bet berzh Lovecraft ur wech ma oa marv ken ez eus bet meur a skrivagner o sevel skridoù diazezet war vojenn Cthulhu, evel da skouer August Derleth, Clark Ashton Smith, Frank Belknap Long, Robert Ervin Howard, Robert Bloch, Stephen King pe Colin Wilson.
Kaoter Gundestrup
Interpretation
The Gundestrup cauldron is the largest known example of European Iron Age silver work. The style and workmanship suggest Thracian origin, while the imagery seems Celtic (torques, horned God, carnyx). This has opened room for conflicting theories of Thracian vs. Gaulish origin of the cauldron.
Howard Phillips Lovecraft
An hunvre
E bed ar bannoù-treset, ar rock pe er sinema e kaver ivez roud eus gwallhunvreoù Lovecraft.
Yezhoù maek
Un isskourr eus yezhoù nilotek ar reter eo ar yezhoù maek (saozneg : maa) komzet gant ouzhpenn ur milion a dud en holl e Kenya ha Tanzania.
A-hed an amzer o deus dilezet meur a bobl o yezh-i evit ober gant ur yezh vaek bennaket hag evel-se ec'h eas war ledanaat takad ar yezhoù-se, evel, da skouer, an Asaed hag an Elmoloed hag a gomze yezhoù kouchitek a-raok treiñ war-du ar yezhoù maek.
A-hend-all ez eus bet levezonet-don yezhoù all gant ar yezhoù maek, evel an okieg komzet e norzh Tanzania.
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù en isskourr-mañ :
Liammoù diavaez
Língua maasai
Howard Phillips Lovecraft
An hunvre
Evezhiadenn : ne zeuas ket a-benn Robert Ervin Howard da lakaat embann danevelloù Lovecraft peogwir e varvas araozañ. Skrivet en deus diwar-benn mojenn Cthulhu koulskoude (Cthulhu : the mythos and kindred horrors). Robert Ervin Howard en em lazhas pa oa 30 vloaz, pa ouezas e oa marv e vamm. Levezon Lovecraft a weler e labour Howard avat, en em anavezout a raent, hag o-daou o deus labouret evit Weird Tales.
Lovecraft a zo bet "ki" tud all, en o zouez Harry Houdini. Skrivet en deus troioù-kaer ijinet Houdini e riboulioù martezeüs Piramidenn veur Gizeh. "Prizoniad ar Faraoned" eo anv an istor. Skrivet eo bet e 1924 evit Weird Tales.
Kalz skrivagnerien a gase o skridoù da Lovecraft, dezhañ d'o adskrivañ, met paeet fall e oa evit en ober. Gwechoù zo ec'h adskrive frazennoù zo nemetken, gwechoù all ec'h adskrive an istor penn-da-benn. Evitañ e oa un doare kenskoazell naturel, setu perak n'en deus biskoazh embannet e oant bet savet gantañ. Kantadoù a istorioù a vefe bet adskrivet gantañ.