cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Barbara Torelli
Ur sonedenn lakaaet war anv B. Torelli
Deh perché non poss'io la breve fossa seco entrar, dove l'ha il destin condotto, colui che appena cinque giorni e otto Amor legò pria de la gran percossa?
Vorrei col foco mio quel freddo ghiaccio intepidire, e rimpastar col pianto la polve, e ravvivarla a nuova vita:
e vorrei poscia, baldanzosa e ardita, mostrarlo a lui, che ruppe il caro laccio, e dirgli: - Amor, mostro crudel, può tanto
Marie-Madeleine
Marie-Madeleine zo un anv-badez gallek kevrennek, diwar Marie ha Madeleine.
Tud
Marie-Madeleine
Karaveg pavioù ruz
Ar C'haraveg pavioù ruz pe ar C'haraveg aleout a zo un evn-mor eus hanternoz ar meurvor Habask, Rissa brevirostris eus e anv skiantel.
Kib Charles Drago
thumb|right|200px|Kib Charles Drago Aozet e veze Kib Charles Drago gant Kevre mell-droad a-vicher evit ar skipailhoù a-vicher a veze skubet a-raok kardgourfennoù Kib vell-droad Bro-C'hall, o reiñ tro dezhe da genstrivañ evit un trofe all.
Dalc'het e voe bep bloaz etre 1953 ha 1965.
Underworld (film 2003)
Underworld zo ur film spont-niñvek stadunanat embannet er bloavezh 2003. Renet e oa bet gant Len Wiseman ha skrivet gant Danny McBride, adal un istor gant McBride, Kevin Grevioux, ha Wiseman. Ar film a zo diazezet war ur brezel-kuzh etre ar sunerien-gwad hag ar re lycans (berradur lycanthrope, kement a bleizi-tud). Ar c'hentañ film eo d'an heuliad filmoù Underworld. Ouzhpenn Kate Beckinsale ha Scott Speedman, e adkaver er film an aktourien Michael Sheen, Shane Brolly, ha Bill Nighy.
An istor
An istor a vez tro-dro an dudenn Selene (Kate Beckinsale), ur sunerezh-gwad a labour evel drouklazher evit he c'hlan sunerien-gwad. Lazhañ a ra ar sunerien-gwad rebelled ha dreist-holl ar re lycan o deus bet lazhadeget he holl familh. Dedennet e teu da vezañ gant un den Michael Corvin (Scott Speedman), a vez chaseet gant an dud bleiz. Goude ma vefe bet dentet Michael gant un den bleiz, Selene a rank choaz etre e dever ha lazhañ anezhañ pe emsevel a-enep he c'hlan evit saveteiñ anezhañ.
Doare director's cut
Un doare d'ar film didroc'h pe director's cut a zo.
Karaveg
Ar C'haraveged eo an evned-mor a ya d'ober ar genad Rissa.
Eitel Friedrich von Preußen
Wilhelm Eitel Friedrich Christian Karl von Preußen (1883-1942) a oa eil mab Wilhelm II, impalaer Alamagn, ha jeneral prusian
Privael
Privael a oa ur manac'h katolik deuet eus Kembre da Vreizh er en amzer Sant Kaourintin.
Eñ pe unan all a roas e anv da Brivael-Tregastell e parrez Plouganoù.
Emgann Catraeth
Aet e oa an arme vrezhon da vrezeliñ ouzh kreñvlec'h an Angled, a oa e Catraeth, marteze Catterick (North Yorkshire).
En arme ar bobl Gododdin e oa kadourien eus an Hen Ogledd a-bezh, hag ivez lod anezho deuet eus Gwynedd e Norzh Bro-Gembre, hag eus bro ar Bikted, a deuio da vezañ uheldirioù Bro-Skos. An emgann a voe ur faezhadenn spontus d'ar Vrezhoned, tost an holl anezho a oa bet lazhet. Ar gadourien marvet a voe kanmeulet en hen varzhoneg Y Gododdin, a vefe bet skrivet gant Aneirin.
Istor
En amzer-hont e oa an darn-se eus Enez Vreizh, a zo bet rannet etre broioù Skos ha Saoz goude, e dalc'h ar bobl Votadini, a deuas da vout Gododdin. Er c'hreisteiz dezho e oa rouantelezhioù an Angled, Deira (er c'hreisteiz) ha Bernikia (en hanternoz), savet war dismantroù rouantelezhioù brezhon (Bryneich evit Bernikia). Diwar-benn brezelourien ar bobl Gododdin e skrivas Aneurin ar varzhoneg anavezet evel Y Gododdin.
An istorour ha yezhour Ifor Williams a lavar, en e levr Canu Aneirin, e ranker kompren  mynydawc mwynvawr, e skrid Y Gododdin, evel anv Mynyddog Mwynfawr e kembraeg a vremañ. Mynyddog, hervez Williams, a oa roue ar bobl Gododdin, hag e Din Eidyn (Dinedin) e oa e gêr-benn. War-dro ar bloaz 600 e fellas da Mynyddog dastum 300 eus gwellañ brezelourien ar bed brezhon. E-pad bloaz e rejont chervad e Din Eidyn, ha neuze, mont betek Catraeth, a vefe, hervez Thomas Stephens en XIXvet kantved, hag Ifor Williams war e lerc'h, kêr Catterick e North Yorkshire, hag a oa dalc'het gant an Angled d'ar poent-se.
Kenneth H. Jackson a ginnig kompren e oa 300 marc'heg ar vrezelourien-se, hag e oa tud armet all war droad ha n'int ket bet kavet mat da venegién gant ar barzh.
Niverusoc'h avat e oa arme an Angled eus Deira ha Bernicia, ha kriz e voe tonkad ar Vrezhoned.
Lennegezh
Meur a romant saoznek zo bet :
Adalberto Iañ Toskana
Adalberto Iañ (war-dro 820-884) a oa markiz Toskana ha Tutor Corsicae adalek 846. Mab e oa da Bonifacio II Toskana Kont Lucca ha da Rotilde; Bonifacio a oa bet tennet e vadoù digantañ gant Lotar II. Ren a reas war-lerc'h e vreur henañ, Aganus Toskana, ha hir e voe e ren. Tad e oa da Adalberto II.
E vuhez
Difenn a reas Korsika diouzh ar Sarazined.
Mont a reas a-du gant Karloman, Roue Bavaria, a-enep an impalaer Karl Voal, Roue ar Franked, er brezelioù evit Rouantelezh Italia. Ar pab Yann VIII avat a roe harp d'an impalaer. Mont a reas a-du gant ar pab Formosus a-enep Yann VIII. Gant skoazell Lamberto Iañ Spoleto, e miz Meurzh 878, e kasas e arme da aloubiñ Roma ha da lakaat ar pab Yann VIII da blegañ. Hennezh a repuas en iliz Sant Pêr. Hag Adalberto a lakaas pennoù bras Roma da douiñ bout feal da Karloman. Abalamour da se e voe ezkumunuget, hogen van ne reas.
Mervel a reas pe e 884, pe marteze kentoc'h e 886, hag e vab Adalberto II a renas war e lerc'h.
Juda
Juda eo an doare boas da skrivañ an anv hebreek Yehudah (יְהוּדָה), roet da veur a zen.
Redadegoù kirri
Redadegoù kirri a zo ur sport e-lec'h ma vez blenierien o redek etrezo war girri hag a vez aozet war an hentoù pe en ur redva kirri.
Istor
E-keit ma voe ijinet ar c'hirri-tan e voe aozet redadegoù etre ar c'hirri-se. Ar genstrivadeg kentañ a voe aozet d'an e Pariz etre pont Neuilly ha koad Boulogne (2 gilometr neuze) gant an aotrou Fossier, embanner Le Vélocipède. Gounezet eo bet gant Georges Bouton war e zDe Dion-Bouton en doa savet e-unan sikouret gant ar c'hont Albert de Dion. Ret eo lavarout ne oa ket ur gwir redadeg abalamour ma oa Bouton ar c'hevezer nemetañ o klask tapout ar maout.
Hunvre Jakob
Gwelet a reer Jakob evel ur mêsaer o kousket, gant ur wezenn a-dreñv dezhañ. En tu all, pell en a-dreñv e weler ur skeuliad gouloù, "skeul Jakob", gwelet gantañ dre e gousk. N'eo ket ur gwir skeul, graet gant tammoù koad, met skeulioù heol, ha drezo e tremen an aeled da bignat d'an neñv pe da ziskenn dioutañ.
Ul livadur eus skol spagnol ar eo. Taolennet ez eus aze un arvest a gonter en Testamant Kozh, e Levr ar C'heneliezh, er pennad 28.
Heidi
Heidi zo un anv alamanek roet d'ar merc'hed, berranv diwar Adelheid. Er broioù alamanek e vez lavaret Heidi ivez eus ar merc'hed anvet Heidrun, Heidelinde pe Heidemarie.
Laridae
Laridae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ evned-mor evit an darn vrasañ anezhe evel ar gouelini hag ar skraved. Termenet e voe e 1815 gant ar skiantour stadunanat Constantine Samuel Rafinesque (1783-1840).
Diouzh Doare 8.2 an IOC World Bird List ez a daou c'henad warn-ugent d'ober ar c'herentiad :
Francesco II an Div Sikilia
Francesco II, pe Francesco d'Assisi Maria Leopoldo (Napoli 1836 – 1894 Arco) a oa roue diwezhañ an Div Sikilia, adal 1859 betek 1861, pa voe staget e rouantelezh ouzh rouantelezh Italia.
Max Joseph in Bayern
Max Joseph in Bayern (1808–1888) a oa dug Bavaria, eus skourr yaouañ an tiegezh Wittelsbach. Brudet eo evel tad an impalaerez aostrian Elisabeth von Österreich-Ungarn ("Sissi"), hag e harp da sonerezh-pobl Bavaria.
Francesco II an Div Sikilia
Mab e oa da Ferdinando II an Div Sikilia ha d'e bried kentañ Maria Cristina Savoia (1812 – 1836), merc'h da Vittorio Emanuele Iañ. Marvet e oa e vamm er gwentloù, ouzh en genel. Hag addimezet e oa e dad da Maria Theresia von Österreich (1816–1867).
Max Joseph in Bayern
E vuhez
Mab e oa d'an dug Pius August in Bayern (1786–1837) ha d'e bried Amalie Luise von Arenberg (1789–1823), hag o mab nemetañ.
Francesco II an Div Sikilia
Savet ha desket fall e oa bet, gwan e oa e dro-spered, ha dindan lasoù e lezvamm e oa, ma sponte diraki, dindan lasoù an dud a iliz, ha dindan tud e lez.
Amalie in Bayern
Amalie in Bayern, pe Amalie Maria, Herzogin in Bayern (* 24 Kerzu 1865, München; † 26 Mae 1912, Stuttgart) a oa un dugez Bavaria, ha dre zimeziñ dugez Urach, ha kontez Württemberg.
Francesco II an Div Sikilia
Eured ha bugale
E 1859 e timezas da Maria Sofia Bavaria, diwezhañ ha bravañ c'hoar an impalaerez Elesbed Wittelsbach (an impalaerez aostrian anavezet evel Sissi) e oa, c'hoar-gaer da impalaer Aostria Franz Joseph Iañ, ha keniterv d'ar roue Ludwig II Bavaria. Pemp bloaz yaouankoc'h e oa e bried.
Max Joseph in Bayern
E vuhez
Kar e oa da Masimilian Iañ Bavaria (1756-1825), anvet da roue gant an impalaer gall Napoleon. Merc'h henañ ar roue, an dugez Auguste von Bayern, a oa bet dimezet, en 1806, d'ar priñs gall Eugène de Beauharnais, lezvab da Napoleone Buonaparte, ha mab da Joséphine de Beauharnais, hag a voe anvet gantañ da vesroue Rouantelezh Italia. En 1808, setu e voereb, an dugez Elisabeth, da zimeziñ d'un ofiser gall, ar marichal Louis-Alexandre Berthier (17053-1815), bet anvet gant Napoleon da briñs Neuchâtel. En 1823 e varvas e vamm, en 1824 e vamm-gozh.
Amalie in Bayern
Dimezet e oa da Wilhelm von Urach, kont Württemberg, eil Dug Urach ( 1864 – 1928). Hennezh a oa bet dilennet da roue Lituania, evel Mindaugas II, d'an 11 a viz Gouhere 1918. Met gouarnamant Alamagn a enebas, ha n'eas ket da gemer e gurunenn.
Francesco II an Div Sikilia
Eured ha bugale
Ur verc'h o doe, Maria Cristina Pia di Borbone-Due Sicilie, marvet da dri miz.
Max Joseph in Bayern
E vuhez
En Genver 1837 e varvas e dad-kozh, an dug Wilhelm in Bayern, hag en miz Eost e dad, an dug Pius August in Bayern.
Amalie in Bayern
Mervel a reas Amalie e Stuttgart, e rouantelezh Württemberg, e 1912, da 47 vloaz, goude genel he navvet bugel.
Max Joseph in Bayern
Dimeziñ ha bugale
D'an 9 a viz Gwengolo 1828 e timezas e Tegernsee d'e geniterv Ludovika Bavaria. Dek bugel o doe:
Fürth
Fürth zo ur gêr zizalc'h eus Alamagn, e Franken, e stad Bavaria.
Tost-tre eo da gêrioù Nürnberg (7 km er reter) hag Erlangen (13 km en hanternoz). Bremañ e stumm un tolpad-kêrioù ganto.
En enep diouzh ar pezh a zo c'hoarvezet e meur a gêr alaman, ne oa ket bet graet kalz a zistruj e Fürth e dibenn an Eil Brezel-bed. Abalamour da se eo chomet ar gêr gozh evel ma oa.
Al linenn hent-houarn kentañ a voe savet en Alamagn a oa etre Fürth ha Nürnberg.
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Fürth gant ar c'hêrioù-mañ :
Burton (Sir Benfro)
Emañ Burton war ribl norzh aber ar stêr Daugleddau, nepell diouzh kêr Penfro. Emañ Doc Penfro en tu all d'ar stêr hag a-raok ma vefe bet savet ur pont, e 1975, e oa bigi-treizh etre an div gêr. Eus an eo an iliz, a zo gouestlet d'an Itron Varia.
Ur c'hastell zo e Burton, savet da gentañ en XIIIvet kantved hag adsavet er bloavezhioù 1930.
E 2011 e oa 1,213 a dud o chom er gumuniezh ha 119 anezho a aoa kembraegerien (10%).
Micropternus brachyurus
Micropternus brachyurus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae. Ar spesad nemetañ er genad Micropternus an hini eo.
Anvet e voe Picus brachyurus (kentanv) da gentañ-penn (e 1818) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Doareoù pennañ
Sevel a ra e neizh e-touez reoù Crematogaster (ur genad merien).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an dek isspesad anezhañ :
Rummatadur
Renket e veze er genad Celeus kent.
Mark Goldblatt
Mark Goldblatt, zo ur sevener ha frammer filmoù stadunanat. Diplomet eo bet el London Film School, ezel ha prezidant eo eus an American Cinema Editors, pe ACE society. Ezel eo ivez eus an Academy of Motion Picture Arts and Sciences. Tad an aktour ha sevener filmoù Max Goldblatt eo.
Tambora
Tambora zo :
Leuconotopicus borealis
Leuconotopicus borealis a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus borealis (kentanv) da gentañ-penn (e 1809) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Annez
Kavout a reer ar spesad e pinegi gevred Stadoù-Unanet Amerika.
Rummatadur
Renket e veze er genad Picoides kent.
Alan Monfort
Alan Monfort, ganet d'an 29 a viz Kerzu 1970, zo troer ha geriadurour. Gantañ eo bet savet an ti-embann Hiziv an deiz.
Priz Bras kirri ar Stadoù-Unanet
Priz Bras ar Stadoù-Unanet (saozneg : United States Grand Prix) a zo ur redadeg kirri aozet evit ar wezh kentañ e Priz Bras kirri ar Stadoù-Unanet 1908 dindan an anv American Grand Prize. Deuet eo da vezañ perzh eus kevezadeg bed ar Formulenn 1. Goude e oa bet aozet 50 gwezh e dek lec'h disheñvel. Abaoe e reder bep bloaz e Troiad an Amerikaoù en Austin, Texas, war-bouez e  pa oa bet nullet ar redadeg abalamour d'ar bedreuziad COVID-19.
Roll al loreidi
Ur foñs roz a ziskouez ur redadeg ne oa ket perzh eus Kevezadeg bed ar Formulenn 1.
Blenierien
Ur foñs roz a ziskouez ur redadeg ne oa ket perzh eus Kevezadeg bed ar Formulenn 1.
Saverien
Ur foñs roz a ziskouez ur redadeg ne oa ket perzh eus Kevezadeg bed ar Formulenn 1.
Bourlagad ar C'hab
Bourlagad ar C'hab (Burhinus capensis) a zo un evn hirc'harek.
Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika issahara.
Bourlagad Aostralia
Ar bourlagad Aostralia a zo un evn hirc'harek, Burhinus grallarius an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous en Aostralia, hag e Ginea Nevez ivez.
Disheñvelout gwer diouzh glas er yezhoù
Evit livioù traoù an natur dreist-holl e vez graet gant glas e brezhoneg, pa ra un toullad brav a yezhoù all gant ur c'hevatal da wer.
Polis
Ar polis, pe ar gêrreizh, zo un aozadur a-berzh Stad, karget da lakaat an urzh da ren er gevredigezh ha da lakaat an dud da zoujañ d‘al lezennoù.
Disheñvelout gwer diouzh glas er yezhoù
Glas ha gwer
Dishañval hervez ar yezhoù eo an doare da zisrannañ ar skalfad gweladus.
Polis
Gallout a ra izili ar polis ober gant an nerzh evit se.
Madalen Saint Gal de Pons
Madalen Saint Gal de Pons (ganet d'ar 14 a viz Gwengolo 1907 e Niort, marvet e Landreger d'an 22 a viz Ebrel 1994) a oa ur skrivagnerez ha barzhez vrezhonek anavezet dreist-holl dindan hec'h anv-pluenn Benead.
Sekretourez, gouarnerez ha kenlabourerez gant Maodez Glanndour e oa bet e-pad ul lodenn vat eus he buhez, e Louaneg (war aod Bro-Dreger). Savet he doa an emsav katolik brezhonek Unvaniezh Speredel Breizh e 1942. Skrivet he doa e-barzh kelaouennoù evel Barr-Heol, Kaieroù Kristen, Studi hag Ober...
Disheñvelout gwer diouzh glas er yezhoù
Glas ha gwer
E kalzik yezhoù europat a-vremañ e vez lakaet al liv "gwer" da vont eus an trohed 520 nm betek an trohed 570 nm war ar skalfad tredanwarellek, met un darn vras eus yezhoù Europa hag eus lec'hioù all a ra a-hend-all, pa reont gant ur ger evit ar rann 450-530 nm ("glas/gwer") hag unan all evit ar rann 530-590 nm ("gwer/melen").
Melen ha gwer
Meur a yezh europat a wel an evn-mañ "gwer", evel ar saozneg Greenfinch, pe ar galleg Verdier. Ar brezhoneg a wel anezhañ "melen" avat, p'eo anvet Meleneg ganto. Kement ha ""melenwer" e talvez e anv skiantel.
Polis
Peurvuiañ e lakaer kemm etre ar polis hag an aozadurioù a zo karget da zifenn ar Stad a-enep tagadennoù eus an estrenvro hag a anver armeoù. E broioù a zo koulskoude n’eo ket splann ar c'hemm, pa gaver en aozadurioù a zo karget da lakaat an urzh da ren er gevredigezh tud a seller outo evel soudarded : archeriezh e Bro-C'hall pe Guardia Civil e Spagn.
Meur a dra a gaver en obererezh ar polis, met tennañ a ra an darn vrasañ anezho da virout an urzh er gevredigezh. E kevredigezhioù a zo, en amzer dremenet dreist-holl, e oa kefridi ar polis mirout digemm aozadur ar gevredigezh (ar renkadoù) ha difenn ar berc'henniezh prevez, da lavaret eo e tifenne interestoù ar re binvidikañ.
Pecados y milagros
Pecados y milagros (Pec'hedoù ha burzhudoù) eo anv seizhvet pladenn ar ganerez vec'hikan Lila Downs e 2011.
Polis
Gerioù heñvel ouzh ar ger brezhonek polis a vez implijet en ur bern yezhoù hag ur bern broioù evit seurt aozadurioù. Met gerioù all a gaver ivez, evel kêrreizh e Breizh, milicija e Rusia pe Garda Siochána en Iwerzhon.
Eil emgann ar Piave
Eil emgann ar Piave zo un emgann e 1918 en Italia etre arme Aostria-Hungaria ha hini Rouantelezh Italia (Regio Esercito).
Anvet eo bet "battaglia del solstizio" gant ar barzh faskour Gabriele d'Annunzio.
Adelaide (Aostralia)
Adelaide eo kêr-benn stad Aostralia ar Su, ha pempvet brasañ kêr Aostralia. Hervez niveradeg 2011 e oa 1,23 milion a dud o vevañ eno. Emañ kêr nepell diouzh ar mor, war aod su ar vro, e Pleg-mor Sant-Visant ha Meurvor Indez.
13 Hours: The Secret Soldiers of Benghazi
13 Hours: The Secret Soldiers of Benghazi (berraet en 13 Hours) zo ur film brezel stadunanat embannet e 2016. Produet ha sevenet eo bet gant Michael Bay hag ar senario gant Chuck Hogan, a-ziwar al levr gant ar memes anv gant Mitchell Zuckoff embannet e 2014. Heuliañ a reer istor c'hwec'h ezel eus ur skipailh surentez o devoa stourmet evit difenn kannaderezh stadunanat Benghazi, e Libia, taget gant djihadourien d'an 11 a viz Gwengolo 2012. An aktourien bennañ eo James Badge Dale, John Krasinski, David Giuntoli, Max Martini, Pablo Schreiber ha Toby Stephens.
Marília Mendonça
Marília Dias Mendonça, lesanvet Rainha da Sofrência "Rouanez ar Boan", (Cristianópolis, 22 a viz Gouere 1995 — Piedade de Caratinga, 5 Du 2021), a oa ur ganerez-sonaozerez vrazilian en doare sertanejo. Hec'h eil pladenn a oa deuet er-maez d'ar 4 a viz Meurzh 2016. Un toullad kanaouennoù he deus savet evit kanerien all ivez, ha dreist-holl evit ar gevellezed Maiara & Maraisa.
Adelaide (Aostralia)
Diazezet e voe ar gêr e 1836 evit Breizhveuriz dieub (er c'hontrol d'ar peurrest eus Aostralia). Anvet e voe ar gêr diwar anv ar briñsez Adelaid Saks-Meiningen (1792–1849), gwreg Gwilherm IV, roue ar Rouantelezh-Unanet.
Marília Mendonça
Marília zo anavezet evel krouerez an doare sonerezh feminejo — sertanejo graet gant merc'hed evit merc'hed — entre ar bloavezhioù 2010 ha 2020.
Adelaide (Aostralia)
Sez gouarnamant ar Stad eo, hag ivez ensavadurioù gouarnamantel ha kenwerzhel staliet e kreiz-kêr dreist-holl, kostez boulouard North Terrace hag hini ar roue Gwilherm IV.
Brudet eo Adelaide evit he festivalioù, he gwinoù, he skipailoù sport. Anavezet e vez ingal kalite ar vuhez a gaver eno evel unan eus ar re gwellañ.
Kleuzeureg
Lamp-straed, pe kleuzeureg , pe post-lamp , pe kleuzeur-straed a reer eus ur stignad staliet war vord an hentoù publik hag elumet pa gouezh an deñvalijenn evit aesaat an tremen dre skignañ gouloù tro-war-dro. Lec'hiet e vez uhel a-walc'h ar vammenn luc'h evit ma ne vefe ket trellet an dremenerien, da lavaret eo e laez ur post pe staget uhel ouzh ur voger.
Lod eus ar c'hleuzeuregoù zo dinoerioù warno ken ez eont pe war elum pe war lazhañ diouzh ar mare eus an deiz pe pa zeu an oabl da deñvalaat.
Marília Mendonça
E marv
Mervel a reas d'ar 5 a viz Du 2021 en ur gwallzarvoud karr-nij p'edo o vont da Garatinga, Brazil,.
Homo sum: humani nil a me alienum puto
Homo sum : humani nil a me alienum puto ("Un den on : netra denel ne gavan estren din") zo ul lavared latin hag a vez lakaet war gont Terentius (*-184, †-159) en e gomedienn Heautontimorùmenos, e 165 kent JK, ma'z eo lavaret gant Chremes : <poem style="font-style:italic;"> CH. homo sum: humani nil a me alienum puto. vel me monere hoc vel percontari puta: rectumst ego ut faciam; non est te ut deterream. Daoust da se e vez lavaret ivez eo diwar zorn Seneca ar Yaouankañ (*-4, †65) en e Lizhiri da Lucilius : ''Natura nos cognatos edidit, cum ex isdem et in eadem gigneret; haec nobis amorem indidit mutuum et sociabiles fecit. Illa aequum iustumque composuit; ex illius constitutione miserius est nocere quam laedi ; ex illius imperio paratae sint iuuandis manus. Ille uersus et in pectore et in ore sit : Homo sum, humani nihil a me alienum puto. Habeamus ! In commune nati sumus. Societas nostra lapidum fornicationi simillima est, quae, casura nisi in uicem obstarent, hoc ipso sustinetur.''
Hiriv e servij a-wechoù da ziskouez penaos e tle bezañ emzalc'h an dud : uvelded e-lerc'h lorc'hentez.
Emgann ar Piave
Emgann ar Piave a c'hoarvezas d'ar 7 hag 8 a viz Mae 1809, e-kerzh brezel ar Pempvet Kenemglev, etre un armead gall-hag-italian kaset gant ar priñs Eugène de Beauharnais, besroue Rouantelezh Italia,  hag arme Impalaeriezh Aostria, renet gant ar jeneral Giovanni d'Asburgo-Lorena.
Kreizer
thumb|right|150px|Kristian Gourcuff, unan eus gwellañ kreizerien bourchas Breizh thumb|right|150px|[[Claude Michel (melldroadour)|Claude Coco Michel, unan eus gwellañ kreizerien rastellañ Breizh]] Er vell-droad e vez graet kreizer(ez) eus ur c'hoarier(ez) a vez e/he roll ober al liamm etre al linenn zifenn hag an hini argadiñ. Goude rastellat ar vell e rank ar greizerien/c'hreizerezed he zreuzkas d'an argaderien/argaderezed an efedusañ ar gwellañ. O c'hefridi bouezus all zo mirout ouzh ar c'hoari enep a vont en-dro kuit da luziañ tamm labour an difennerien/difennerezed. Gwall alies e vez klevet gourdonerien veur barrek-mat war gadoniezh ar vell-droad o lâret e vez gounezet pe gollet ur c'hrogad er c'hreiz.
D'ar mare (1954) ma oa bet lakaet an doare c'hoari 4-2-4 diouzh ar c'hiz gant skipailh broadel Hungaria, oc'h enebiñ ouzh an WM mil vrudet, e veze graet hanterien eus an daou greizer, o flas dezhe etre ar pevar araoger hag ar pevar adreger.
Er bloavezhioù pevar-ugent ez ae pevar c'hoarier hep o far - Luis Fernandez, Alain Giresse, Michel Platini ha Jean Tigana - d'ober kreiz skipailh mell-droad Bro-C'hall. Ken barrek e vezent war an dachenn c'hoari ma veze graet Ar c'harrez hud anezhe. Hep klask koazhañ levezon ar c'hoarierien all e c'haller skrivañ ez eo a drugarez d'ar greizerien-se en devoa gounezet skipailh mell-droad Bro-C'hall e gentañ trofe, da lâret eo Kampionad vell-droad Europa 1984.
Gant c'hoarierien/c'hoarierezed ar c'hreiz hep mar na marteze ez eus tu da sevel meur a zoare c'hoari disheñvel-mik an eil diouzh egile. Gallout a reer kaout daou/div, tri/teir, pevar/peder betek pemp kreizer(ez) diouzh an doare c'hoari bet dibabet ober gantañ hag hini ar skipailh enep evel just. N'haller ket bezañ souezhet eta ma vez gortozet e tiskouezfe ur c'hreizer/greizerez kaout kaleter o vezañ ma rank redek kalz ha pell : aze emañ sur a-walc'h ar perzh a zo boutin d'an holl greizerien/greizerezed. Daoust d'ar c'hreiz bezañ ur strolladig kempoell e vez disheñvelaet peurliesañ diouzh
Ne vez ket aes bepred pegañ ul liketenn ouzh pep melldroader, ar pezh a veze diskouezet splann gant Jean Tigana, rasteller melloù eus ar c'hentañ ha kentañ enepargader e skipailh.
Alberta, Let Your Hair Hang Low
Alberta, Let Your Hair Hang Low ("Alberta, lezit ho plev da ziskenn izel") zo anv meur a gan blues.
Setu ar c'homzoù embannet gant Mary Wheeler en he dastumad Steamboatin' Days: Folk Songs of the River Packet Era, tapet digant Gabriel "Uncle Gabe" Hester e 1944 : <poem style="margin-left:5%; font-style:italic;"> Alberta, let yo' hair hang low, Alberta, let yo' hair hang low, I'll give you mo' gold than yo' apron will hold, Ef you'll jes' let yo' hair hang low.
Alberta, what's on yo' mind? Alberta, what's on yo' mind? You keep me worried, you keep me bothered, all the time. Alberta, what's on yo' mind?
Alberta, don't you treat me unkind, Alberta, don't you treat me unkind, 'Cause I'm worried, 'cause I'm bothered, all the time. Alberta, don't you treat me unkind.
Redadeg 2012
Redadeg 2012 zo ur Redadeg dre Vreizh a c'hoarvez e miz Mae 2012 e Breizh adalek an 12, ma loc'h eus Brest, betek Douarnenez ma tegouezh d'an 19 a viz Mae, goude 1 500 km dre bemp departamant Breizh.
Hosni Moubarak
Mohammed Hosni Moubarak (arabeg : محمد حسني السيد مبارك), skrivet boaz Muhammad Hosnī Sayyid Selaaem Mubārak, raloc'h Hosni Mubarak (arabeg: حسني مبارك) pe simplaet e Hosni Moubarak, ganet d'ar 4 a viz Mae 1928 ha marvet d'an 21 a viz C'hwevrer 2020, a zo ur politikour a vro Egipt
Is-prezidant republik arab Egipt pa voe muntret Anouar el-Sadat, kemer a ra e blas d'ar 14 a viz Here 1981, goude un dilennadeg e bodad ar bobl (parlamant). Hosni Moubarak a chom e-penn stad Egipt betek an 11 a viz C'hwevrer 2011 pa voe rediet da reiñ e zilez goude reveulzi Egipt 2011.
E miz Even 2012 e voe kondaonet d'an toull-bac'h difin en abeg da vuntroù, dieubet ez eo abretoc'h e miz Eost 2013.
Rebechet e vez d'e ren da vezañ bet unan taer hag enep frankiz ar geodedourien egiptiz, hiziv-an-deiz goude ma vije staliet Abdel Fattah al-Sissi e-penn Stad Egipt e sav ar soñj ne oe ket ken diaes an traoù dindan e ren evit bremañ
Valtopina
Valtopina     zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Valfabbrica
Valfabbrica    zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Troatad
Ur troatad (ha n'eo ket un troadad) a zo un unanenn hed a wechall, hag a dalveze hervez al lec'hioù etre 250 mm ha 335 mm. An troatad roman a oa kement ha 296 mm well-wazh, ha hini Henegipt 302,4 mm.
E broioù saoznek zo e vez implijet c'hoazh hiziv hag anvet eo "foot" e saozneg, hag abaoe 1960 eo 0,3048 m e hirder resis.
Daouzek meutad a ya d'ober un troatad.
Bourlagad Perou
Bourlagad Perou (Burhinus superciliaris) a zo un evn hirc'harek.
Annez
Bevañ a ra al labous war aodoù Perou hag Ecuador.
Luxury Liner
Luxury Liner a c'hall bezañ :
Porched:Egipt
Istor
Listenn prezidanted Republik arab Egipt
Tudennoù arouezius
Gamal Abdel Nasser
Anouar el-Sadat
Soufi Abou Taleb
Tambora (taboulin)
An tambora zo un daboulin eus ar Republik Dominikan hag a vez sonet gant ar sonerien merengue. E meur a vro eus ar Mor Karib e veze graet an taboulinoù-se gant barrikennoù war-lerc'h rom. Tamboreros a vez lâret e spagnoleg eus ar sonerien tambora.
Porched:Egipt
Tudennoù arouezius
Hosni Moubarak
Mohamed Hussein Tantawi
Burhinus senegalensis
Burhinus senegalensis a zo ur spesad evned hirc'harek e-touez kerentiad ar Burhinidae, hini ar bourlagaded.
Banniel Aostralia
Banniel Aostralia a oa bet dibabet gant ur genstrivadeg aozet e 1901, hag adveret a-c'houde, e 1909. Ar steredenn vras seizh barr dindan an Union Jack ne oa nemet c'hwec'h barr en orin, anvet “Steredenn ar C'henglad” pe "ar C'hengevread", a arouez c'hwec'h stad ar vro (Aostralia ar C'hornôg, Aostralia ar Su, Queensland, Sukembre-Nevez, Tasmania, Victoria) hag ar seizhvet a arouez an tiriadoù (Tiriad an Norzh, Tiriad ar C'hêr-benn). Ar pemp steredenn da zek eur rik a arouez Kroaz ar Su, ur steredeg eus oabl hanterzouar ar Su, a gaver e banniel meur a vro eus hantervoul ar Su.
Porched:Egipt
Tudennoù arouezius
Adli Mansour
Banniel Aostralia
Breud a sav ingal diwar-benn ar banniel-se abalamour ma'z arouezfe liammoù re greñv gant ar Rouantelezh-Unanet, ha goulenn a sav ma vo cheñchet.
Porched:Egipt
Tudennoù arouezius
Abdel Fattah al-Sissi
Douaroniezh
Mor Kreizdouarel
Mor Ruz
Nil
Sinai
Sahara
Lenn Nasser
Kanol Suez
Tiriadoù
Kaero
Aleksandria
Arouezioù
Republik arab Egipt
Politikerezh a-vremañ
Breudeuriezh vuzulman
Strollad Frankiz ha Justis
Cornus alba
Brousgwez pe vod eus ar c'herentiad Cornaceae eo Cornus alba, gouezkerez-Tartaria, anvet ivez gouezkerez-gwenn.
Corciano
Corciano      zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Pontfaen
Pontfaen zo ur gêriadenn e Kembre, e Sir Benfro. Emañ er gevred da Abergwaun.
Dont a ra anv ar gêriadenn eus ar pont maen a zo enni, dreist an Afon Gwaun.
Koad Gwerc'h
Koad Gwerc'h a zo ur goadeg prevez war harzoù Breizh ha Maen. En em astenn a ra war 3 228 hektar e kumunioù Kelon ha Radenez en Il-ha-Gwilen dreist-holl, hag e Saint-Aignan-sur-Roë e Mezven. Perc'hennet eo gant ar Société immobilière de l’Ouest ha berzet eo d'an dud diavaez evit an darn vrasañ.
Istor
Koadoù Gwerc'h, ar Perzh, Felger hag Arez a yae d'ober gwechall ur goaged hepken etre ar Riedoned hag ar Genomaned, ur seurt marzioù kentañ etre Breizh, Maen hag Anjev.
Liesseurted ar vuhez
Er c'hoad bras-mañ ez eus bet renablet:
Dervenn ar Werc'hez
Hervez ur vojenn, e-pad an Dispac'h gall, e kreiz ar Spont bras, eo bet diskoachet ur plac'h yaouank o pediñ e-tal un delwennig ar Werc'hez Vari e toull ur wezenn-derv gant soudarded Republikan. Goude bezañ nac'het da lâret pelec'h e oa bet kuzhet ur beleg didou e voe fuzuilhet e-harz ar wezenn.
E miz Ebrel 2018 eo bet losket an dervenn ha kemeret ez eus bet ur bloavezh evit he feuradsevel.
Luitpold von Bayern (1821-1912)
Luitpold von Bayern  (Würtzburg 1821-1912 München) a oa  priñs, priñs-rejant Bavaria adalek 1886.
Dimezet e voe e 1844 da Auguste Ferdinande Aostria (1825–1864)
Llangwm (Sir Benfro)
Llangwm (distaget [] e kembraeg ; [] e saozneg) zo ur gêriadenn, ur barrez hag ur gumuniezh e mervent Kembre. Emañ war lez an Afon Daugleddau, er gevred da Hwlffordd, e Sir Benfro. Emañ Llangwm e kreisteiz ar gontelezh, el lodenn saoznek anezhi.
Kokousa zo bet un obererezh a bouez er c'hornad e-pad bloavezhioù.
E 2011 e oa poblet Llangwm gant 875 a dud, ha 100 anezho (11,7%) a oa kembraegerien.
Leopold von Bayern
Leopold Maximilian Joseph Maria Arnulf von Bayern  (1846-1930 ) a oa ur jeneral eus Bavaria.
Bourlagad-dour
Ar bourlagad-dour (Burhinus vermiculatus) a zo un evn hirc'harek.
Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika.
Bourlagad meur
Ar bourlagad meur a zo un evn hirc'harek, Esacus recurvirostris an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous en Azia.
Sant'Anatolia di Narco
Sant'Anatolia di Narco  zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Trevi
Trevi     zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Costacciaro
Costacciaro  zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
OS X
macOS (Mac OS X a-raok ha goude-se OS X) zo ur reizhiad korvoiñ sevenet ha gwerzhet gant Apple abaoe 1998. An doare nevesañ eo ar macOS Ventura (doare 13) hag an doare a-vremañ a oa bet lañset d'ar 24 a viz Here 2022 ha macOS Monterey lañset d'ar 25 a viz Here 2021. Gant iOS, iPadOS, watchOS et tvOS, ez eo unan eus savennoù Apple.
Luitpold von Bayern
Luitpold von Bayern zo anv meur a briñs eus Bavaria.
Foligno
Foligno  zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Machu Pikchu
Machu Pikchu ("Pikern Kozh" e ketchwaeg, distaget [ˈmɑtʃu ˈpixtʃu] ; Machu Picchu e spagnoleg, distaget [ˈmatʃu ˈpiktʃu]), zo ul lec'hienn rakkolombian inka savet er  e beg ur menez hag a dap 2 430 m, e rannvro Qusqu e Perou. Lec'hienn vrudetañ ar sevenadur inka eo. War roll glad bedel UNESCO emañ abaoe 1983. Ne oa bet degaset al lec'h er gouloù nemet er bloaz 1911. Abaoe e teu miliadoù a douristed d'he gwelet.
Istor
En he barr e oa an Impalariezh Inka (1438-1533) pa zivizas an Inka Pachacutec Inca Yupanqui (ren : 1438-1472) sevel Machu Pikchu 80 km er gwalarn d'ar gêr-benn Qusqu, war-dro ar bloavezh 1450 – evit chom eno en hañv pe evit ma talvezfe da atant meur, den ne oar diarvar. Tro da 50 bloavezh a voe ret evit sevel kêr, setu e voe echuet dindan ren Tupac Inca Yupanqui (ren : 1472-1493).
Peogwir e oa lec'hienn Machu Pikchu distro diouzh Qusqu hag ar gonkistadored ne voe na preizhet na distrujet ganto. A-c'houde an dilezadeg e voe aloubet gant ar janglenn hag ankouaet gant ar braz eus an dud. Un douaroniour alaman anvet Hermann Göhring a venegas Machu Picchu war ur gartenn e 1874 ; un Alaman all, un nevidour anvet Augusto Berns, a voe aotreet e 1877 gant gouarnamant Perou da breizhañ Huacas del Inca, da lavarout eo Machu Pikchu. E 1911 ez erruas an istorour stadunanat Hiram Bingham (1875-1956), a oa o klask kêr-benn an Inkaed, e Machu Pikchu. Ergerzhadegoù furchal a savas e 1912, 1914 ha 1915, ha kas traezoù inka betek skol-veur Yale e New Haven (Connecticut). Hervez lezenn e reas, tud Machu Pikchu a savas enep koulskoude, met a-drugarez da Hiram Bingham ez eo brudet Machu Pikchu er bed a-bezh.
Umbertide
Umbertide      zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Machu Pikchu
Istor
E 1983 e voe lakaet Machu Pikchu da c'hlad bedel, peogwir ez eo ur bennoberenn glok a disavouriezh hag un test dibar eus ar sevenadur inka.
Saverezh
Da gentañ e voe fardet ar savennoù-douar, teir lodenn anezho, dalc'het gant ur voger : Da greñvaat gwele kêr ha da enebiñ ouzh ar rikladegoù douar dre silañ an dour glav a vez alies eno e talveze ar savennoù-douar ivez.
Kendalc'het e voe da sevel savennoù e-giz-se uheloc'h-uhelañ betek kribenn ar menez, 2 430 m e uhelder.
Un eienenn zo uheloc'h er menez. An ijinourien inka o deus dihentet he gwazh betek kêr a-benn pourvezañ 16 feunteun. Savet o deus un 200 bennak a savadurioù. An tiez zo savet en doare klasel inka, ledanoc'h en traoñ eget en nec'h.
Framm
Hervez an arkeologourien ec'h eo rannet Machu Pikchu e div lodenn, hini al labour-douar hag an hini gerreizh, dispartiet gant ur voger 400 m he hirder. Savet eo diwar meur a savenn-douar dezho stumm skalieroù divent war kostez ar menez. Servijout a raent da stourm ouzh ar rikladegoù douar, evit al labour-douar hag evit kreñvaat gwele kêr. Stalioù zo a oa e tu reter kêr. E 1961, an istorour perouat Manuel Chávez Ballón (1919-2000) a rannas kêr e daou gant un ahel savet diwar ar blasenn vras evit lakaat anat urzhaz an Inkaed : an tu hanan (uhel) hag an tu hurin (izel); un eil ahel a c'heller kavout a zo savet diwar ur straed vras dezhi stumm ur skalier. E ti an impalaer e kenskej an div linenn. An impalaer, ar veleien hag an uhelidi a veve eno. Er c'harter relijiel e kaver azeuldioù, tiez ar veleien hag an intihuatana – al lec'h ma komze ar veleien d'ar bobl. E karter an uhelidi emañ palez an Inka hag e familh, tiez an uhelidi. A-drek ar palez emañ an Torreón (Intihuatana, azeuldi an Heol), ur mell tour ront kleuziet er roc'h ma 'z eus aoterioù aberzhiñ hag un ti-kañv evit ar c'horfoù balzamet. E-tal emañ ar blasenn vras ma komze an inka ha ma veze dalc'het festoù. Eno e veve an artizaned, ar beizanted hag ar soudarded en o ziez paour. Ar c'harter milourel eo, ha karter ar morterioù a servije d'ober kroc'han pe d'ober lidoù relijiel evel an evadegoù.
Er Su emañ azeuldi ar c'hondor ha karter an toulloù-bac'h. En azeuldi ar c'hondor e veze graet aberzhioù evit sioulaat an doueed.
Touristelezh
Ur 1 800 tourist bennak a zeu bemdez da Vachu Pikchu met kant vloaz goude ma voe roet lañs d'an douristelezh e voe merzhet gant an arkeologourien en doa red an douristed un efed fall war al lec'hienn : abalamour d'an digoadañ e vez krignet al leur, ar plant a za war ziskar, kreskiñ a ra ar riskl a rikladegoù douar ha hini an tanioù-gwall. A zo gwashoc'h, e soñj emañ pennadurezhioù ar vro da sevel sevel un hent evit ar c'hirri-tan da dizhout Machu Pikchu, neuze ne vefe ket reoliet an niver a douristed ha buanoc'h e vefe distrujet kêr.
Ur c'hoar da Machu Picchu
Un eil Machu Picchu a zo, anvet Chuquequirao ; diaesoc'h eo he zizhout rak n'eus ket a hent gwir ha lec'hiet eo da 3000 m a uhelder. Damheñvel eo ouzh Machu Pikchu dre he gêraozadur, stumm he ziez hag he lec'hiadur er menezioù uhel.
Gilles Villeneuve
Gilles Villeneuve (bet ganet d'an e Saint-Jean-sur-Richelieu e Kebek, marvet d'an  e Zolder, Belgia.) a oa ur blenier kirri a rede e Formulenn 1. Gant 6 trec'h hepken eo deuet da vezañ ur blenier brudet-tre tro-dro ar bed, da drugarez d'un doare da vleniañ brav-tre, hag en abeg d'e wallzarvoud bras e Zolder e-pad esaeoù, pa oa bet lazhet gant e garr. Tad Jacques Villeneuve, kampion 1997, eo ivez.
Magione
Magione    zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Pierre Dac
André Isaac, anavezet evel Pierre Dac, ganet e 1893 e Châlons-sur-Marne, ha marvet e 1975 e Pariz, a oa ur c'homedian gall. E-pad an Eil brezel bed e oa brudet e vouezh skignet gant ar BBC adalek Londrez.
Francis Moal
Francis Moal, lesanvet Sisig, ganet e 1898 e Kastell-Paol ha marvet e 1979 e Montroulez, Alc'houeder Leon e anv-barzh, a oa ur sonaozer leonat.
Deruta
Deruta  zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Jesolo
Jesolo a zo ur gumun ag Italia e meurgêr Venezia, en hanternoz da gêr Venezia, ha a dud o chom enni.
Banniel ar Rouantelezh-Unanet
Banniel Rouantelezh-Unanet Breizh-Veur ha Norzhiwerzhon, a vez graet anezhañ Union Flag (banniel an unvaniezh), hag alies en un doare pemdez, Union Jack, eo banniel ar Rouantelezh-Unanet. Er stumm m’emañ e vez implijet abaoe 1801. Adkavet e vez c'hoazh ouzh konk broioù dizalc'h ’zo a oa gwechall en Impalaeriezh Breizh-Veur, evel Aostralia ha Zeland-Nevez.
1:2 eo e genfeurioù. Da lavaret eo ez eo un hanter hiroc'h e led eget e hed.
Orin an tres
Savet eo bet en ur lakaat a-gevret: Hervez an dresadenn emañ banniel Bro-Saoz war hini Bro-Skos, ha hemañ war hini Iwerzhon.
Implij
Ne reer gantañ nemet war zouar, gant ar siviled pe gant ar gouarnamant. War zour e vez graet gant adstummoù anezhañ.
Pierre Dac
E vuhez
Er bloavezhioù 1930 e veve e Pariz hag e kane er c'habaredoù : la Vache Enragée, le Coucou, le Théâtre de 10 Francs, le Casino de Paris, les Noctambules, la Lune rousse e Montmartre.
Francis Moal
Bener-mein e oa e dad, Hamon Moal, lesanvet Toutik, ha sakrist en iliz-veur. Sisig a zo bet o labourat en ti-moullañ Manac'h e Kastell pa oa krennard, etre 1911 ha 1912. Goude-se ez eas da vañsoner. Ur Yannig mil micher, aozer kasedoù evit lakaat legumaj, devezhour, marc'hadour ognon e Bro-Saoz. E dibenn 1938 e oa eilmestr en ul labouradeg sukr e Pithiviers (Loiret).
Kustum e oa da ganañ ha da werzhañ e ganaouennoù war follennoù paper er marc'hadoù, tra ma veze e geneil François Stéphan o seniñ gant an akordeoñs.
Ur bladenn 78 tro a embannas.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 2018
Kevezadeg bed Formulenn 1 2018 zo 69 abadenn kevezadeg bed blenierien ar Formulenn 1. Ur redadeg warn-ugent a oa bet redet er bloaz-se ha mont a reas ar maout gant Lewis Hamilton e-touez ar vlenierien ha gant Mercedes e-touez ar saverien. Er bloaz-se e voe degaset e Formulenn 1 an halo evit gwareziñ penn ar vlenierien. Koulzad diwezhañ Fernando Alonso, kampion 2005 ha 2006 e voe.
Marsciano
Marsciano   zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Lisciano Niccone
Lisciano Niccone    zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Karkan
Ar c'harkan, pe sparl-kroug, a oa ur benveg, implijet er Grennamzer dreist-holl, da gastizañ un den bet kondaonet, ouzh e ziskouez dirak an holl evit e vezhekaat. Dre-vras ivez e veze implijet da stagañ prizonidi, hag alies ar re a veze kaset a lec'h da lec'h.
Kastiz
Staget e veze daou droad pe div vrec'h, pe penn ar prizoniad er c'harkan d'e ziskouez d'an holl, en ur marc'had pe ur foar, alies er c'hoc'hu pe en ul lec'h kreiz. Ne oa ket ur c'hastiz skañv, rak aotreet e oa an dud da skeiñ lastez pe mein, hag alies e veze torret e fri, e zent, pe drailhet ul lagad dezhañ.
Jahinerezh
Pa servij ar c'harkan da grougañ e vez anv eus ur sparl-kroug.
El Manisero
Kanerien
Rita Montaner a voe an hini a ganas ar ganaouenn da gentañ en 1927 (pe 1928) evit Columbia Records.
An doare brudetañ ha muiañ gwerzhet avat eo hini Don Azpiazu gant an Havana Casino Orchestra en Evrog Nevez en 1930 evit RCA Victor. El laz-seniñ-se e oa sonerien brudet evel Julio Cueva, Mario Bauza, hag ar c'haner Antonio Machín. En amzer-se e oa pladennoù 78 tro, ne veze ket dalc'het kontoù ar gwerzhioù evel bremañ, met peuzsur eo e voe gwerzhet ouzhpenn ur milion a bladinier eus an doare-se.
Da-heul ar ganaouenn e teuas giz ar rumba a badas betek ar bloavezhioù 1940. E-touez ar ganerion: Antonio Machín, Quinteto Son de la Loma, Caterina Valente e 1950, Oscar D'León, Monguito, ...
Bandundu (proviñs)
Bandundu zo ur proviñs eus Republik Demokratel Kongo. Harzoù en deus gant Republik Kongo er c'hornôg hag Angola er su.
El Manisero
E filmoù
Klevet e vez El manisero e meur a film. En o zouez:
Massa Martana
Massa Martana     zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Picumnus fulvescens
Picumnus fulvescens a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Volver, volver
Volver, volver zo ur ganaouenn spagnolek gant ar sonaozer mec'hikan F. Z. Maldonado hag a vez kanet gant kanerien a vicher ha tud e-leizh en holl vroioù spagnolek.
Brian David Josephson
Brian David Josephson, ganet d'ar 4 a viz Genver 1940 e Kerdiz, zo ur fizikour kembreat hag ur c'helenner emerit war ar fizik e Skol-veur Cambridge. Brian Josephson eo ar C'hembread nemetañ aet Priz Nobel ar fizik gantañ (tapet e 1973).
E penn kentañ ar bloavezhioù 1970 e teskas Brian Josephson ar Meveriañ trehontel ha treiñ a reas e spered war-zu krefen e-maez ar skiant boas. Sevel a reas ar Mind–Matter Unification Project (raktres unaniezh ar spered hag ar materi) e labourva Cavendish e Skol-veur Cambridge evit imbourc'hiñ mennozh ar meiz en natur, an darempred etre mekanikerezh ar c'hwanta hag an emskiant, ha lakaat a-gevret ar skiant ha kevrinelezh ar Reter.
Piegaro
Piegaro  zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Panicale
Panicale  zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Leuconotopicus stricklandi
Anvet e voe Picus (Leuconotopicus) Stricklandi (kentanv) da gentañ-penn (e 1845) gant an naturour gall Alfred Malherbe (1804-1865) : dougen a ra anv ar skiantour saoz Hugh Edwin Strickland (1811-1853).
Annez
Brosezat eo ar spesad en avalpinegi reter Mec'hiko (eus stad Michoacán da gornôg-kreiz hini Veracruz).
Rummatadur
Renket e veze er genad Picoides kent.
Caterina Valente
Caterina Valente, ganet d'ar 14 a viz Genver 1931 e Pariz, a zo ur ganerez italian. Pladennoù he deus graet en un daouzek yezh, ha c'hwec'h a gomze mat. Brudet e voe en Alamagn dreist-holl.
Derou
He zud a oa arzourien italian bale-bro, eus Valvori, e proviñs Frosinone : he zad Giuseppe a oa ur fisarmonicista brudet, he mamm Maria a oa komedianez, sonerez ha korollerez.
Équateur (proviñs)
Équateur zo ur proviñs eus Republik Demokratel Kongo. Harzoù en deus gant Republik Kongo er c'hornôg ha Republik Kreizafrika en hanternoz.
Picumnus fuscus
Picumnus fuscus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Picumnus castelnau
Picumnus castelnau a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Picumnus fuscus
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, e biz Bolivia (Beni) ha kornôg-kreiz Brazil (kornog-pellañ Mato Grosso).
Torri
Torri (Tourioù e brezhoneg) zo un anv-lec'h italianek.
Picumnus castelnau
Annez
Brosezat eo ar spesad e Suamerika, e kornôg Amazonia.
Picumnus varzeae
Picumnus varzeae a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Dont a ra e anv eus ar ger portugalek "várzea" a dalv kement ha "plaenenn dichaladurioù heveuz" (en degouezh-mañ ez eus anv eus koadeg Amazonia a vez beuzet gant ar c'hreskoù-dour ingal).
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, e kreiz Amazonia.
Spello
Spello  zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Jean Guéhenno
Jean Guéhenno, Marcel-Jules-Marie Guéhenno hervez ar marilh, a oa ur skivagner hag ur c'hazetenner breizhat, bet ganet d'ar 25 a viz Meurzh 1890 e Felger e Breizh Uhel, ha marvet d'an 22 a viz Gwengolo 1978 e Pariz (Bro-C'hall).
Sparl
Ur sparl zo ur pezh koad eeun, a servije da serriñ un nor, hag ivez ur pezh koad a servije da stagañ ouzh ur c'habestr hag un denn.
Jean-François Prigent
thumb|right|200px|Yann-Fañch Prigent Yann-Fañch Prigent (Jean-François Prigent evit ar c'hallegerien) a oa ur c'hoarier mell-droad, bet ganet d'ar 26 a viz Mae 1944 e Sant-Kleve ( e kanton Pontrev) hag aet da Anaon d'an 11 a viz Gwengolo 2009 e Sant-Maloù.
E vicher
Kroget e oa gant ar vell-droad e kleub lec'hel Pontrev kent mont da c'hoari gant Stad Roazhon UC adalek 1961.
Nemet seitek vloaz ne oa pa gemeras perzh e 9 c'hrogad e-kerzh e gentañ koulzad er c'hleub-mañ, ma c'hoarie evel askeller dehoù. Aet da c'hoarier a-vicher ken abred ha 1962 en devoa plantet 7 pal da geñver 34 c'hrogad 1añ Rummad, 2 grogad Kib vell-droad Bro-C'hall ha 2 grogad Kib Charles Drago er c'houlzad 1962-63. A drugarez d'e vent – 1,68 m ha 65 kg – e plije d'e c'hourdoner Jean Prouff ober dezhañ c'hoari evel kreizer pa veze ezhomm. D'ar mare-se e oa bet dibabet e skipailh Bro-C'hall B. Aet d'ober e goñje ne gemeras perzh nemet e 18 krogad e 1963-64. Ar c'houlzad 1964-65 a oa bet eus an dibab evitañ : estreget plantañ 8 pal en holl en devoa gounezet kentañ Kib vell-droad Bro-C'hall ar c'hleub roazhonat d'ar 26 a viz Mae 1965. Donedigezh ar C'hastellpaolad Loeiz Floc'h da Roazhon e 1965-66 he devoa degaset ur c'hevezerezh hag en redias da vont da c'hoari da Rouan (Seine-Maritime), bet prestet 6 miz-pad (miz Kerzu 1965-miz Mezheven 1966) eno. Ar c'houlzad 1966-67 a oa bet an hini diwezhañ e Roazhon, ar pezh na viras ket outañ a gemer perzh e 24 c'hrogad nag a blantañ 3 fal c'hoazh.
E 1967 e oa bet treuzkaset da FK Metz (Moselle) kent mont da c'hoari e 1968 en Angoulême (Charente) e-lec'h ma teuas da vezañ bez-kampion an eil Rummad e 1969 gant KS Angoulême. Eno e oa chomet betek 1971 ha paouezet gant e vicher e SO Châtellerault (Vienne) e 1972 a-barzh fin ar gont.
Derc'hel ostaleri en devoa graet war gaeoù Landreger ma oa aet da c'hourdoner ar re c'hlasruz e-pad un nebeud mizioù.
Paciano
Paciano  zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Kasaï-Occidental
Kasaï-Occidental (Kasai ar c'hornaoueg) zo ur proviñs eus Republik Demokratel Kongo. Harzoù en deus gant Angola er su. Kananga eo ar gêr-benn.
Kongo Central
Kongo Central zo ur broviñs eus Republik Demokratel Kongo hag a oa anvet Bas-Congo a-raok 2015. Harzoù he deus gant Republik Kongo en norzh, gant Angola er su hag er c'hornôg (Kabinda). Kongo Central eo ar broviñs nemeti eus RDK gant un aod.
Turniz jave du
An turniz jave du (Turnix melanogaster) a zo un evn a denn d'ar goailh.
Rıza Kayaalp
Rıza Kayaalp zo ur gourener turk, ganet d'an 10 a viz Here 1989 e Yozgat. Keveziñ a ra e gouren gresian-ha-roman.
Bet en deus ar vedalenn arem e C'hoarioù olimpek 2012 er rummad 120 kg.
Turniz jave du
Annez
Bevañ a ra al labous war-dro Brisbane da gentañ-penn,.
Kasaï-Oriental
Kasaï-Oriental (Kasai ar reter) zo ur proviñs eus Republik Demokratel Kongo, e kreiz ar vro. Mbuji-Mayi eo ar gêr-benn.
Katanga (proviñs)
Katanga zo ur proviñs eus Republik Demokratel Kongo, anvet Shaba etre 1971 ha 1997.
Maniema
Maniema zo ur proviñs eus Republik Demokratel Kongo.
Cortes
Cortes zo un anv spagnolek.
Er Grennamzer
Komz a reer eus
Sigillo
Sigillo  zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Picumnus limae
Picumnus limae a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Dougen a ra anv an loenoniour brazilian João Leonardo Lima (1874-1936).
Preci
Preci  zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Picumnus limae
Annez
Brosezat eo ar spesad e Suamerika, e douaroù izel reter Brazil (hanternoz-kreiz Ceará).
San Giustino
San Giustino  zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Torgiano
Torgiano  zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Dugelezh-veur Frankfurt
Dugelezh-veur Franfurt a oa ur stad vihan en Alamagn, adal 1810 betek 1813, dindan levezon Impalaeriezh c'hall kentañ Napoleone Buonaparte.
Istor
E 1806 e kollas kêr Frankfurt he statud a gêr impalaerel frank pa voe diskaret an Impalaeriezh santel. Savet e voe priñselezh Frankfurt ha roet da arc'heskob Mainz, Karl Theodor Anton Maria von Dalberg.