cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lovisa von Burghausen
Trede mestr
E 1714 ez eas ar priñs Cantemir da Sant-Petersbourg hag e laoskas e diegezh dindan evezh ur soudard, ar c'habiten Iwanof hag e wreg. Gwreg Iwanof a gasas Lovisa ha div sklavez all, an eil a Finland hag eben a Narva, da Voskov da varc'had ar sklaved, hag e werzhas anezho. Ar Finlandadez a voe gwerzhet d'un Armenian, plac'h Narva d'ur c'hloareg rus, ha Lovisa d'ur marc'hadour turk evit un tamm damask, un aveler, hag un tamm arc'hant. Lakaet e voe gant marc'hadourezh war stlejell ar marc'hadour, gant an tapisoù da werzhañ, gourdrouzet ha prometet bazhadoù dezhi ma huche, ha kaset war-du Tobolsk, du-hont e Siberia.
E-pad ar veaj e voe gwelet Lovisa o ouelañ en unostaleri gant ur c'hloareg rus yaouank, hag a c'houlennas diganti perak e ouele. Hzahi da gontañ hec'h istor, hag eñ da vont da ziskleriañ an doare da voivod Solikamsk. E Solikamsk e voe goulennataet an Turk gant ar voivod, ha laosket da vont pa lavaras an Turk e oa ur Rusez kozh an hini a oa gantañ. Kuitaat a rejont Solikamsk eta hep gouzout e oa er gêr-se en-eeun edo tud Lovisa, dalc'het eno evel prizonidi-brezel.
E ti an Turk e Tobolsk e voe lakaet Lovisa war al labour, ha labour kalet e oa, ha bazhataet e vez seul wech ma rae an disterañ fazi gant ar skuizhnez. Tobolsk koulskoude a oa ur gêr e Siberia ma oa kalz a brizonidi-brezel svedat hag a c'halle bevañ eno eno frankiz. Anaoudegezh a reas Lovisa gant ur Svedadez hag a alias anezhi da vont e darempred gant al letanant svedat Magnus Vilhelm Sprengtporten; Sprengtporten a oa bet prizoniet en emgann Narva er memes amzer evel Lovisa, tec'het e oa, bet adprizoniet en emgann Poltava, kemeret penn un emsavadeg e Kazan ha bet bac'het seitek miz. Lovisa a lavaras goude e oa bet he salver brasañ, par da Zoue.
Sklavez dindan dec'h
Un deiz e kuitaas ti an Turk da vont da brenañ seiz d'ar marc'had, hag ur gward ganti. Ar gward a voe sachet e sell war un abadenn sport, ha Lovisa a eas diwar e weled e-kreiz an engroez. Mont a reas da gaout Sprengtporten, a gasas anezhi da di e vignon Mattias Johan Reutercrona, hag eno e choas Lovisa kuzhet e-pad unnek sizhun. An Turk a embannas reiñ §100 eviti, ar polis a lakaas an ti dindan evezh, met Sprengporten a sikouras anezhi da dremen dirak ar warded o reiñ dezhi ur pakad dilhad hag o lavarout e oa e vatezh o kas dilhad da beñseliat da di ar c'hemener. Kaset e voe betek ti Christoffer Laudau, a voe furchet gant ar polis goude un diskleriadenn a-berzh ur vatezh hag he devoa c'hoant da gaout ar prof prometet, hag abalamour da se e rankas kuzhat tri deiz en dour dindan ur gibell er c'hav. Goude e voe kuzhet e meur a di. Ur wech e ti ur vaouez kar d'he mamm, Lovisa Patkull, hag a oa o chom en un ti hag a oa d'ar besgouarnour; un deiz e teuas ar besgouarnour ha Lovisa Patkull a reas dezhi mont er gwele o lavarout e oa he nizez hag e oa klañv.
Harzet e voe Reutercrona ha Sprengtporten, diskred warne dre ma soñjed o devoa sikouret Lovisa da dec'hel, ma voe klasket an tu d'he c'has da Japantskin, hag alese da Solikamsk, gant ur c'houer rus; mab ar c'houer, Stefan, a voe dalc'het e-keot-se, dre surentez, ha Lovisa a voe gwisket en paotr, ha hi kuit gant ar c'houer war e stlejell. En ur gêriadenn e voe darbet dezhi bezañ lazhet a-greiz he c'housk gant kouerien a grede dezhe e oa mab un aotrou, treuzwisket. Degemennet e voe gant ur vatezh ha Lovisa da lammat e-maez an ti da vetek ar c'houer a oa o reiñ boued d'e gazeg, hag int d'ar stlejell ha kuit d'an daoulamm eus ar gêriadenn. E-pad an noz e rejont o diskuizh war lez an hent, ha presik goude e klevjont trouz ar gouerien war o lerc'h gant chas o harzhal. Dre chañs e oa erc'h oc'h ober ha golet e voe o roudoù.
E Japantskin e voe graet war-dro Lovisa gant ar beleg svedat Anders Bergner; ur Svedadez a renk uhel Anna von Knorring, hag a oa o weladenniñ e Klinov, a zeuas a-benn da gaout un tremen-hent evit Lovisa evel pa vije nizez dezhi, hag int en hent a-gevret da Solikamsk, hag eno e voe kaset Lovisa da gaout he zud en drevadenn svedat gant ar beleg-arme svedat Christoffer von der Heide da zeiz Nedeleg 1718.
He buhez goude
Lovisa a en em gave neuze hec'h-unan gant he zud pa oa dimezet he holl c'hoarezed da ofiserien. He zud a lakaas deskiñ diazezoù ar relijion luterian dezhi gant belegan drevadenn svedat, Lars Sandmark. E 1720 e voe rediet gant he zud da zimeziñ d'ar beleg, 30 vloaz koshoc'h egeti, ha hi da sentiñ evel ur bugel, emezi. Pa voe laisket ar brizonidi svedat da vont goude ar brezel e 1721 ez eas da Sveden gant he fried, ma voe-eñ anvet da berson Njurunda e Medelpad. Hervez testenioù eus an amzer e splanne an ti gant he madelezh ouzh an dud all. E 1729 e oa itañvezet. Addimeziñ a reas e 1731 d'ar person nevez, Petrus Sundberg. Mervel a reas divugel e 1733 abalamour d'he yec'hed chomet fall goude poanioù ar sklavelezh.
Skrivet e voe buhez Lovisa von Burghausen gant "un den onest gwisket e beleg" diwarhe c'homzoù ha lennet e voe en hec'h obidoù. Hiziv emañ an danevell-se er Biografica e Riksarkivet, dihelldi broadel Sveden.
Hec'h istor en hec'h amzer
Kalz tud eus Sveden, Finland, pe eus ar broioù balt, maouezed ha bugale dreist-holl, a voe prizoniet gant ar soudarded rus ha gwerzhet evel sklaved e Rusia ha Turki goude, e-pad Brezel Bras an Hanternoz, ha dreist-holl goude seziz Narva e 1704.
Kalz anezho a voe gwerzhet e marc'had ar sklaved en Istanbul. Adalek Mezheven 1710 e veze kannad Sveden, Thomas Funck, o taremprediñ ar gwerzhadegoù sklaved en Istanbul da zasprenañ keodedourien svedat
An dud dasprenet gantañ a veze kaset moarvat da gamp Karl XII Sveden a oa e Moldavia. Gant ar roue svedat e tistrojont da Sveden goude.
Hervez feuremglev 1721 en doa divizet an tsar rus leuskel an holl brizonidi svedat da vont d'ar gêr, nemet ar re a oa troet ouzh ar relijion reizhkredennek rus, dre ma oa dezhañ evel bezañ keodedourien rus; hag evel ma oa bet rediet ar sklaved svedat da heuliañ ar feiz reizhkredennek gant o mistri rus e voent dalc'het e Rusia.
Istor Lovisa von Burghausen eo an hini anavezetañ eus an holl vaouezed a oa bet sklavezet er brezel-se.
Palomonte
Palomonte zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Jean Lemonnier
Emañ o chom e Breizh.
Jean-Baptiste Joseph Debay
Jean-Baptiste Joseph Debay, lesanvet Debay ar mab, bet ganet d’an 30 a viz Eost 1802 e Naoned hag aet d’an Anaon e 1862 e Pariz, a oa ur c’hizeller breizhat.
515
Diwar-benn ar bloavezh 515 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Jean-Baptiste Joseph Debay
Mab e oa d'ar c'hizeller belgiat Jean-Baptiste Joseph De Bay, lesanvet Debay an tad, ha breur henañ d'ar c'hizeller ha livour Auguste Hyacinthe Debay.
516
Diwar-benn ar bloavezh 516 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
515
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 515
Padula
Padula zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Jacques Le Nantec
Jacques Le Nantec, pe Jacques Métayer e anv en ti-kêr, bet ganet d’an 28 a viz Kerzu 1940 e Naoned, a zo ur c’hizeller breizhat.
515
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 515
Naza (raper)
Naza pe Jean-Désiré Dimitri Sosso Dzabatou eus e anv gwirion, ganet d'ar 26 a viz Mae 1993 en Amiens, zo ur raper gall a orin eus Kongo.
Yaouankiz
Naza zo ganet en Amiens. E dud a oa dilojet e Creil (Oise). Pa oa yaouank e kleve alies sonerezh Kongo Koffi Olomide, Fally Ipupa, e dud a zalc'he un "Nganda" pe ti-debriñ en lingala.
Kamalad Cédric Matéta Nkomi, lesanvet Keblack, an daou gall-kongolat o doa bevet e Creil a labour alies asambles abaoe.
516
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 516
Miliav
thumb|200px|right|Delwenn sant Miliav en iliz Gwimilio. Miliav (pe Milio) zo kontet da vezañ bet roue e Breizh gwechall-gozh. Mab Budig, roue Domnonea, e oa, a-hervez.
516
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 516
Miliav
Ren a reas Miliav e-pad seizh vloaz war-lerc'h e dad. Un oadvezh aour e voe e ren evit Breizh, gant amzer na re yen na re domm, hervez ar vojenn. Lazhet e voe Miliav gant e vreur Rivod pe Rivaot, a lazhas ivez Melar, mabig Miliav hag e bried santez Aourell. Douaret e vije bet er Gozh-Yeoded ha burzhudoù e-leizh a voe war e vez.
Hervez Buhez ar Sent (Bue ar Zent, savet gant an Aotrou Perrot, renket a-nevez gant Erwan Ar Moal, rener Kroaz ar Vretoned, Moullet gant Ar Gwaziou e Montroulez e 1912, p 742) e oa Milio pe Meliav roue Kerne er VIvet kantved. Mab e oa da Vudig, kont a Gerne, pried Santez Aourell, merc'h da Winnog, roue Domnonea ha tad Sant Melar. Goude bezañ bet roue e-pad seizh bloavezh a eurvad evit e rouantelezh e voe drouklazhet gant e vreur Rivod. Gellout a reer lenn e lec'h all e oa mab da Vudig met eñ roue Domnonea...
E "Buez Sant Milliau ha Sant Moelar sent ha roueet a Vreiz-Izel" skrivet gant an Aotrou J.Guillou, beleg eus eskopti Kemper ha Leon, hag embannet e 1883 e kaver bepred Milio mab da Vudig roue Kerne (pe Breizh-Izel) met o vevañ er VIIIvet kantved... Deuet e vije Milio da vezañ roue e 785. Oc'h ereudiñ da Aourell merc'h priñs Domnonea (anvet Judocus (Judog ?) el levr) e vije deuet da vezañ mestr war Leon ha Treger... E Kemper e oa e gêr-benn. E levr-se e tesker en dije Milio adtapet e benn gant e zorn evit gellout komz da Rivod ha pardoniñ dezhañ. Melar a vije-eñ bet lazhet e 799.
Enoret e vez sant Miliav e meur a lec'h e Breizh : e Plouilio e Treger, e Gwimilio e Leon, e Pluniav e Bro-Wened, hag e Plonevez-Porzhe. An delwennoù anezhañ a weler en ilizoù-se a ziskouez anezhañ evel ur roue, gant ur gurunenn war e benn hag ur c'hleze en e zorn pe o tougen e benn troc'het, ur gurunenn warnañ. N'ouzer ket kalz traoù diwar e benn avat.
Un delwen anezhañ a gaver e Traoñienn ar Sent e Karnoed.
Lidet e vez sant Miliav d'ar 24 a viz Gouere (pe d'ar 5 a viz Du hervez lod).
SARS-CoV-2
An Novel coronavirus 2019 (anvet da gentañ 2019-nCoV), lesanvet Kurunviruz Wuhan, zo ur viruz hag a zegas ur c'hleñved a gurunviruz : ar COVID-19. Degas a ra kudennoù bras er benvegad analañ. Abeg kleñved-red Wuhan eo e 2019–20, hag ar bedreuziad kurunviruz a heul anezhañ e 2020.
The Shifty Lad
The Tale of the Shifty Lad, the Widow's Son ("Istor ar paotr milis, mab an intañvez") zo ur marvailh eus Bro-Skos dastumet gant John Francis Campbell (1821-1885) en e levr Popular Tales of the West Highlands (1860-1862). Anavezet eo ivez evel The Shifty Lad en dastumad The Lilac Fairy Book gant Andrew Lang.
Peter Fechter
Peter Fechter (ganet d'ar 14 a viz Genver 1944 e Berlin ha muntret d'ar 17 a viz Eost 1962) a oa ur mañsoner alaman. Ar 27 den eo o vezañ bet lazhet pa oa o klask treuziñ Moger Berlin hep aotre. Fechter a oa 18 vloaz pa voe tennet warnañ gant ur gward eus Alamagn ar reter. Brudet eo dre ma'z eo chomet en e dremenvan e-pad un eur dirak kantadoù a arvesterien, en o zouez kazetennerien, hep kaout sikour ebet digant medisin ebet.
SARS-CoV-2
Darn eus an dud klañv zo bet liammet gant ur marc'had an anevaled, ar viruz a vefe deuet eus loened. Keñveriet eo bet spis ar c'hurunviruz-se gant kleñvedoù all ha tostik-tost eo ouzh ar SARS-CoV (79.5%) ha Kurunviruz al logod-dall (96%). Dre ar studiadennoù-se e c'heller soñjal e vefe liammet neuze ar c'hurunviruz eus Wuhan ouzh al logod-dall.
Penaos e treant ar c'horf
Poreañ a ra ar viruz ar c'helligoù en ur mont tre dre un endokitoz.
Smells Like Teen Spirit
Smells Like Teen Spirit eo kentañ kanaouenn ar bladenn Nevermind, gant ar strollad grunge stadunanat Nirvana, embannet e 1991. Savet e voe nebeut amzer a-raok ma vefe enrollet ar bladenn Nevermind. Anv ar ganaouenn zo deuet eus ur murlivadur gant Kathleen Hanna, ur gamaladez da Kurt Cobain, kaner Nirvana, en e gambr e-kerzh ur fest. Ar murlivadur a embanne « Kurt smells like Teen Spirit » ha kredet en devoa-eñ e oa an droienn Teen Spirit evel un damveneg anarkour. En gwirionez, en gouezet en doa goude ma vefe embannet ar single, e gamaladez he devoa just adkemeret anv ar c'hwezh vat Teen Spirit a implije e amourous eus ar mare Tobi Vail. Al lusk zo bet kopiet war stil ar strollad Pixies.
The Shifty Lad
Un doare alamanek anvet Der Meisterdieb zo bet embannet gant ar vreudeur Jakob ha Wilhelm Grimm. Un doare izelvroek poblek zo anvet De meesterdief.
Nerzhioù ispisial
Nerzhioù ispisial pe nerzhioù a-ratozh zo unvezioù lu pe bolis gourdonet evit kas da benn oberiadurioù arbennik. Hervez termenadur an NATO ez eo an oberiadurioù brezel arbennikaet « obererezhioù milourel kaset da benn gant nerzhioù dibabet, aozet, gourdonet ha dafaret, gant izili dibabet, oc'h implijout kadoniezhioù, teknikoù, ha doareoù implij digustum ».
E penn-kentañ an e voe krouet an nerzhioù ispisial, gant ur c'hresk anat e-pad an Eil Brezel-bed. Pep arme vras engouestlet er brezel a oa bet rediet da sevel unvezioù gouestlet da oberiadurioù arbennikaet a-dreñv al linennoù difenn enebour.
Hervez ar vro, an nerzhioù ispisial a c'hell bezañ implijet evit kefridioù disheñvel, evel tagadennoù dre an aer, enep-emsavadegiñ, "enep-sponterezh", difenn tiriad diabarzh ar vro, oberiadurioù-kuzh, tagadennoù berr, saveteiñ mac'hiaded, chaseal palioù pouezus- chaseal denel, obererezhioù spiañ, oberiadurioù fiñval, hag oberiadurioù brezel amreizh.
An termanadur hervez ar vro
An termenadur nerzhioù ispisial a zo disheñvel hervez ar vro :
Tom Clancy's Ghost Recon Wildlands
Tom Clancy's Ghost Recon Wildlands zo ur c'hoari video doare First-person shooter en ur bed digor sevenet gant Ubisoft Paris. An dekvet c'hoari pe ouzhpennadur DLC eo e bed Tom Clancy's Ghost Recon. Ar c'hentañ c'hoari video eo d'an heuliad Ghost Recon o kaout ur bed digor.
Ar c'hoari a ro lamm d'ar bedoù dazontourien diazez d'an heuliad abaoe Tom Clancy's Ghost Recon Advanced Warfighter e-plas e vez adkavet Tom Clancy's Ghost Recon. Ubisoft en deus diskrivet ar c'hoari evel unan o kaout ur bed digor ramzel, an hini brashañ e-touez ar re embannet gant ar studio breton. Ar bed digor a zo unan bev-buhezek gant gweledvaoù lies evel menezioù, koadeier, dezerzhioù ha kompezennoù-holen.
Framsóknarflokkurinn
Framsóknarflokkurinn (islandeg a dalvez Strollad araokour) a zo ur strollad politikel frankizour islandat. E-kreiz emañ. Krouet e oa bet e 1916 dre gendeuziñ daou strollad labourerien-douar : Bændaflokkur (Strollad al labourerien-douar) hag Óháðir bændur (Labourerien-douar dizalc'h). Ezel eo eus an Etrebroadel frankizour. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson eo a zo bet dilennet da brezidant ar strollad d'an 18 a viz Genver 2009. Izili ar strollad o deus kemeret perzh e meur a c'houarnamant kenunaniezh gant Strollad ar frankiz etre 1995 ha 2007. E miz Genver 2009 e voe kemmet savboent ar strollad evit a sell ouzh emezeliñ Island en UE : a-du emañ bremañ, pa save a-enep a-raok.
Tom Clancy's Ghost Recon Wildlands
Ar c'hoari a zo bet embannet d'ar 7 a viz Meurzh 2017 war Microsoft Windows, PlayStation 4 hag Xbox One.
Framsóknarflokkurinn
Prezidanted ha kentañ ministred
6 eus 12 prezidant ar strollad a zo bet kentañ ministr Island :
Tom Clancy's Ghost Recon Wildlands
Doare c'hoari
Tom Clancy's Ghost Recon Wildlands zo ur c'hoari fps kadoniezhel en ur bed digor oc'h implij an trede sell gant ul lodenn kentañ sell pa vez ar c'hoarier o bizañ gant e arm. Ar c'hoarierien a vez ezel eus ur strollad Ghosts (tasmantoù), un unvez stourm "ijinet" begenn d'an United States Army o stourm a-enep an narcotraficantes eus Bolivia.
Pertosa
Pertosa zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Perdifumo
Perdifumo zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Macronyx
Macronyx, a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1827 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Eizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Annezva
O c'havout a reer en Afrika, dek (10) isspesad dezho en holl.
Perito (Campania)
Perito zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Junio Valerio Borghese
Junio Valerio Scipione Ghezzo Marcantonio Maria Borghese, ganet d'ar 6 a viz Even 1906 hag aet da Anaon d'ar 26 a viz Eost 1974, a oa ur c'homandant er morlu italian e-pad ren Benito Mussolini hag ar Strollad Broadel Faskour. Goude an Eil Brezel-bed e oa chomet leal d'an ideologiezh faskour. Lesanvet e oa bet neuze ar Priñs Du. E 1970 en doa kemeret perzh e steuñv un taol-stad gant nevez-faskourien, lesanvet ar Golpe Borghese gant ar mediaioù ur wech dizoloet. Goude ar c'hwitadenn e oa skampet kuit da Spagn Franco hag eno e chomas betek e varv e 1974.
Piaggine
Piaggine zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Agnese Visconti
Agnese Visconti (Milano, 1363 – Mantova, 1391) a oa ur briñsez italian, merc'h da Bernabò Visconti, aotrou Milano, ha da Beatrice della Scala.
Hec'h eured
Ganet e oa Agnese en Milano, en Italia, hag an navet bugel eus seitek bugel he mamm hag he zad e oa. C'hoar e oa da Taddea Visconti, dimezet da Stephen III, Dug Bavaria hag a oa mamm da Isabeau Bavaria, pried da Charlez VI Bro-C'hall. Agnese evel he c'hoarezed a oa da ober euredoù a dalvoudegezh politikel.
He zad Bernabò a oa un despot kriz ha didruez, enebet ouzh an Iliz. Kemer a reas kêr Bologna digant ar pab, disteurel aotrouniezh ar pab, teurel e grabanoù war madoù an Iliz, ha difenn ouzh e sujidi kaout afer ebet gant Curia Roma. Eskumunuget e voe e 1363 gant Urban V eta, d'ar mare ma oa ar pab o prezeg brezel ar groaz enep dezhañ When Bernabò was in one of his frequent rages, only the children's mother, Beatrice Regina, was able to approach him.
E 1375 e oa bet prometet gant he zad he dimeziñ da vab Ludovico II Gonzaga. Evel argouroù e oa 50.000 skoed aour ha kêrioù Parma, Cremona, Brescia ha Bergamo. E 1380 e timezas da Francesco Iañ Gonzaga aotrou Mantova. Da geñver hec'h eured e roas Bernabò ha Beatrice d'o merc'h ul Libro delle Istorie del Mondo, un oberenn gant Giovanni di Benedetto da Como.
Mamm
Ur verc'h he doe :
Distroadet he zad
Pa c'hoarvezas an taol-stad a-enep Bernabò, kaset gant Gian Galeazzo Visconti, a lakaas bac'hañ, e kastell Trezzo, e eontr hag e vibien Ludovico ha Rodolfo, ec'h embannas Agnese e save a-grenn a-enep gwalloberoù he c'henderv. Degemer a reas e Mantova harluidi eus Milano a oa enebet ouzh aotrou nevez Milano.
Giovanni Visconti
Giovanni Visconti zo anv meur a zen
Agnese Visconti
Kondaonet d'ar marv
Tamallet e voe dezhi bezañ avoultrez ha dibennet e voe war un dro gant he serc'heg, Antonio da Scandiano. Abegoù politikel a oa moarvat d'he c'hondaonidigezh.
Saw (heuliad filmoù)
Saw zo un heuliad filmoù spont stadunanat krouet gant James Wan ha Leigh Whannell. En holl ez eus bet savet nav film gant ouzhpennadurioù war mediaioù all.
Agnese Visconti
Goude he marv
Daou vloaz goude ec'h addimezas Francesco da Margherita Malatesta, hag e skoulmas un emglev gant aotrouien Rimini a-enep galloud Visconti Milano.
Black History Month
Ar Black History Month, pe African-American History Month er Stadoù-Unanet Amerika, zo ul lid bloaziek a gaver e Kanada, Iwerzhon, an Izelvroioù, ar Rouantelezh-Unanet hag e Stadoù-Unanet Amerika. Kroget e oa evel un doare da zerc'hel soñj eus an dud pe darvoudoù pouezus en diaspora afrikan. Lidet e vez bep bloaz er Stadoù-Unanet hag e Kanada e miz C'hwevrer. Er Rouantelezh-Unanet, en Izelvroioù hag e Republik Iwerzhon e vez lidet e miz Here.
Saw (heuliad filmoù)
Ar frañchiz a ro tro da heuliañ John Kramer, lesanvet ar "Jigsaw Killer" pe "Jigsaw". Gwelet eo bet evit ar wech kentañ er c'hentañ film anvet Saw. Goude-se ez eus dipleget muioc'h a draoù diwar e benn en Saw II hag er filmoù ouzhpennet er frañchiz. E-ser lazhañ tud end-eeun, Kramer a dap an dud er pezh a vez anvet gantañ "arnodennoù" pe "c'hoarioù" evit gwelet betek pelec'h ez afent evit chom bev. Jahinoù korfel, speredel a vez rak ma teuont a-benn e vint dieubet a-hervez. Marvet eo Kramer er film Saw III ; er filmoù da-heul e vez gwelet penaos e kendalc'h e oberoù gant muntrerien all.
Black History Month
Negro History Week (1926)
Mammenn ar Black History Month a zo da glask e 1926 e Stadoù-Unanet Amerika. An istorour Carter G. Woodson hag ar gevredigezh Association for the Study of Negro Life and History o devoa embannet e oa eil sizhun miz C'hwevrer da vezañ an "Negro History Week". Ar sizhun-se a oa bet choazet dre ma oa hini ganedigezh Abraham Lincoln, d'an 12 a viz C'hwevrer, ha hini Frederick Douglass, d'ar 14 a viz C'hwevrer. An daou zeiziad-se a oa bet lidet gant an Afro-amerikaned abaoe fin an.
Burutelladennoù
An aktour ha sevener filmoù Morgan Freeman hag an aktourez Stacey Dash o deus burutellet kreñv ar mennozh a embann ez eus ur miz resis evit lidañ istor ar re zu. Freeman en deus embannet, "I don't want a Black history month. Black history is American history." (Ne 'm eus ket c'hoant da gaout ur miz evit istor ar re zu. An istor amerikan eo istor ar re Zu.)
Maria Anna Aostria
Maria Anna von Österreich, pe Maria Anna von Habsburg, pe  Maria Anna Aostria, zo anv meur a briñsez eus Aostria:
The Book of Romance
The Book of Romance zo anv ul levr saoznek e 1902, anezhañ unan eus The Lang's Fairy Books, dastumadoù kontadennoù ar skrivagner Andrew Lang (1844–1912).
Al levr
Ennañ naontek kontadenn tennet eus levrioù marc'hegiezh ar Grennamzer, adkontet d'ar vugale, diwar-benn ar Roue Arzhur, Karl Veur, Robin Hood.
Pisciotta
Pisciotta zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Roll livadurioù Hieronymus Bosch
Setu amañ roll livadurioù Hieronymus Bosch.
Petina
Petina zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Abdullah Shah
Abdullah Shah pe Al-Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta'in Billah, ganet d'an 30 a viz Gouhere 1959, eo 16vet Yang di-Pertuan Agong (roue) Malaysia, ha 6vet Sultan Pahang.
Steven Klein
Steven Klein (30 a viz Ebrel 1965) a zo ul luc'hskeudenner stadunanat a zo o chom e New York.
Buhez
Goude studiañ al livouriezh e SKol Design Rhode Island e stagas gant al luc'hskeudenniñ. Skeudennoù bruderezh a voe savet gantañ evit merkoù evel Calvin Klein, D & G, Alexander McQueen ha Nike. Kemer perzh a ra ivez e kelaouennoù evel Vogue, iD, Numéro, W hag Arena. Meur a wech eo bet diskouezet e oberennoù, e diskouezva Gagosian, e California hag e diskouezva Brancolini Grimaldi Firenze. Kenlabouret en deus ivez gant tud evel Madonna, Tom Ford, Brad Pitt evit ar gelaouenn amerikan W. Alies e labour gant ar sevener David Devlin. Gantañ eo bets avet luc'hskeudennoù trede pladenn Britney Spears. D'an 3 a viz Mae 2010 ec'h embannas Lady GaGa e Facebook hag e Twitter e vefe savet videoklip he c'hanaouenn Alejandro gant Klein.
X-STaTIC PRO=CeSS
E 2003 e kenlabouras Klein gant Madonna a-benn sevel ur staliadur luc'hskeudennoù titlet X-STATIC PRO=CESS. Ouzhpenn al luc'hskeudennoù e oa seizh video ivez. Diskouezet e voe ar staliadur etre an 28 a viz Meurzh hag an 3 a viz Mae 2003 e New York Gallery, Deitch Projects. Goude-se e voe diskouezet er bed a-bezh, met kemmet e voe e stumm. Dont a ra anv an diskouezadeg eus "X-Static Process", un ton a zo er bladenn "American Life" (2003) gant Madonna.
Polla
Polla zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Muntjak Putao
Muntjak Putao (Muntiacus putaoensis) a zo ur bronneg hag a vev e Myanmar, India ha marteze Sina.
Kenteliou hag Istoriou a Skuer Vad
Kenteliou hag Istoriou a Skuer Vad, pe  Kenteliou, hag Istoriou a Skuer Vad evit ar vretoned -eleac'h ma kavint diskuis dereat ha Kelennadurez Kristen zo ul levr brezhonek a relijion gant Goulven Morvan (1819-1891), embannet e 1889. Savet e oa al levr gant pennadoù embannet e Feiz ha Breiz.
Pontecagnano Faiano
Pontecagnano Faiano zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Pollica
Pollica zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Kreoleg Jamaika
Kreoleg Jamaika (Jumiekan Patwa pe Jumiekan Kreyuol er yezh end-eeun, pe c'hoazh Patois pe Patwa) zo un doare kreoleg kaozeet e Jamaika. Diazezet eo war ar saozneg ha levezonet gant yezhoù bantouek eus Kornaoueg Afrika (gant kalz gerioù o tont eus an akaneg). Komzet e vez e Jamaika ha gant an dud genidik eus ar vro-se aet da vevañ e broioù all. Yezh kentañ an darn vrasañ eus tud Jamaika eo. Savet e voe er, gant sklaved deuet eus Kornaoueg Afrika da Jamaika da labourat evit mistri a oa saoznegerien.
Marina Severa
Mamm e oa d'an impalaer Gratianus, ganet e 359 e Sirmium e Pannonia. Anvet e voe Valentinian da impalaer e 364. A-benn neuze e reas Marina Severa anaoudegezh en ti-kouronkoù gant ur plac'h yaouank a gave eus ar re gaerañ, Justina, diskiblez gant relijion Arius, ha merc'h d'ur gouarnour en Italia. Komz a reas eus ar plac'h yaouank hag eus he c'hened d'he fried, ma c'hoantaas hemañ dimeziñ dezhi, met evit-se e oa ret terriñ e eured kentañ. Dre ma ne felle ket dezhañ dispartiañ diouzh mamm he mab, nevez lakaet da augustus, e c'hovelias ul lezenn nevez da reiñ ar gwir d'ur gwaz da gaout div wreg. War-dro 370 e timezas an impalaer da Justina, intañvez Magnentius.
War a seblant, an div blac'h a oa chomet mignonezed. Ne oa ket bet trouz etre Gratianus ha Justina, mamm Valentinian II, goude marv Valentinian I. N'ouzer ket muioc'h.
Lisbon (disheñvelout)
Lisbon zo anv meur a lec'h, diwar anv kêr-benn Portugal.
Yvain ou le Chevalier au lion
Yvain ou le Chevalier au lion zo ur romant gallek gant Chrétien de Troyes, savet en eil hanterenn an etre 1170 ha 1180.
Orin an danevell
Gallout a rafe dont eus istor ar roue brezhon Owain mab Urien, roue Rheged, en Hen Ogledd, er.
Owain hag Yvain a oa, a soñjed gwechall, div dudenn deuet eus ur skrid all, ar memes hini, hogen kollet. Hiziv avat e kreder eo savet istor Owain war-eeun, pe dre hanterouriezh unan all, diwar barzhoneg Chrétien, gant elfennoù lec'hel ouzhpenn evit plijout da dud Kembre. Chrétien koulskoude en dije bet anaoudegezh eus skridoù pe mojennoù keltiek, rak elfennoù zo a seblant dont eus Buhez Sant Mungo (anvet ivez Kentigern), ur sant brezhon eus Strat Clut.
Alfonso Iañ d'Este
200px|thumb|right|Poltred Alfonso I d'Este, gant [[Tizian. ]] 200px|thumb|right|[[Skoed aour Alfonso I d'Este]] 200px|thumb|right| Moneiz arc'hant Alfonso I d'Este
Alfonso I d'Este  (Ferrara, 21 a viz Gouhere 1476 - 31 a viz Here 1534), eus an tiegezh Este, a oa dug Ferrara, Modena ha Reggio Emilia.
Gwarezour an arzoù hag al lizhiri e oa, ha dreist-holl hini Ludovico Ariosto.
E vuhez
Mab e oa d'an dug Ercole Iañ d'Este ha da Eleonora di Napoli. Dimeziñ a reas da Anna Maria Sforza en 1491, met mervel a reas e wreg yaouank en 1497.
Pevar bloaz diwezhatoc'h e timezas da Lucrezia Borgia, merc'h ar pab Alesant VI. Anvet e voe da zug war-lerc'h marv e dad e 1505. Perzh a gemeras er brezelioù etre Venezia ha Stadoù ar Pab, hag en tabutoù a veze etre Bro-C'hall ha Spagn evit ren en Italia.
Un irienn a voe savet en e enep gant e zaou vreur yaouankañ Ferrante d'Este ha Giulio d'Este (1506) ha kastizet kriz e voent.
E 1508 en em glevas gant ar pab Jul II e Kevre Cambrai a-enep Venezia. Anvet e oe da c'h-gonfaloniere, advoue eskopti Iliz Sakr Roma (1509), hag en anv-se eo ec'h aloubas ar Polesine hag e faezhas arme Venezia e Polesella en 1509 gant skoazell e vreur kardinal Ippolito d'Este. Eskumunuget e voe ha diberc'hennet eus e vadoù gant ar pab e 1510 dre ma n'houle ket ober ar peoc'h evel ar pab gant Venezia. Tennet e voe digantañ dugelezh Modena, Carpi ha Mirandola a voe aloubet e 1511 gant armeoù ar pab.
E-pad brezel ar C'hevre Santel e reas emglev gant Bro-C'hall, ha gant e ganolioù brudet e kemeras perzh en emgann Ravenna e 1512 hag en trec'h.
Netra avat ne c'hounezas en afer, nemet disammet e voe eus an eskumunugenn. Koll a reas zoken, pa voe aloubet Reggio Emilia gant dug Urbino (1512), hag heñvel gant Garfagnana skrapet gant aotrouien Lucca.
Adkemer a reas Reggio pa varvas ar pab Adrian VI (1523), ha Modena (1527) pa reas emglev gant an impalaeriezh, da'r mare ma oa bec'h etre Karl V hag ar pab Klemañs VII. En em glevout a reas adarre gant ar C'hallaoued e 1528, met darbet e voe dezhañ koll pep tra gant Peoc'h Cambrai e 1529. C'hoari fin a reas ha tommaat a reas ouzh Karl V en-dro ma voe anavezet e wirioù gant an impalaer war Reggio ha Modena en 1530, pa ne felle ket d'ar pab mont betek ober kemend-all.
E vugale
C'hwec'h bugel en doe digant e eil pried Lucrezia Borgia :
Digant e serc'h Laura Dianti en doe daou vab:
E varv
Mervel a reas diwar ur regofad, evel e vreur ar c'hardinal Ippolito II d'Este. War e lerc'h e renas e vab Ercole II d'Este.
Muntjak Reeves
Muntjak Reeves (Muntiacus reevesi) a zo ur bronneg hag a vev e Taiwan ha Sina.
Yves Le Pape
Yves Le Pape, bet ganet d’an 12 a viz C'hwevrer 1926 e Pont-'n-Abad hag aet d’an Anaon d’an 23 a viz Genver 2016 e Preuilly-sur-Claise (Indre-et-Loire), a oa ur c’hizeller relijiel breizhat.
Postiglione (Italia)
Postiglione zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Positano
Positano zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Prignano Cilento
Prignano Cilento zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Nicolás Maduro
Nicolás Maduro Moros, ganet d'an 23 a viz Du 1962, zo ur politikour venezuelan ha 46 prezidant ar vro abaoe 2013. Bet e oa Ministr an aferioù diavaez etre 2006 ha 2013 ha besprezidant Venezuela etre 2012 ha 2013, dindan Hugo Chávez. Adalek 2014 ez eo lakaet diaes gant manifestadegoù lies ha niverus a-enep dezhañ hag ar chavelezh. Emsavadeg pobl 2017 he deus lakaet war-wel anat un troc'h er gevredigezh etre ar chavisted harpet gant al lu en un tu hag ul lodenn brasoc'h-brasañ eus ar gevredigezh o c'houlenn kemmoù politikel hag ekonomikel buan e-pad m'emañ ar vro o vont war rivin. En holl ez eus bet lazhet 163 den e-pad ar manifestadegoù e 2019.
Lenn Van
Lenn Van (Van Gölü e turkeg, Վանա լիճ, Bznuniats en armenieg, Gola Wanê e kurdeg) zo ul lenn e reter Turkia. Lenn vrasañ Turkia eo, gant ur gorread a 3 755 km². Emañ 1 640 metr a-us live ar mor ha 119 km eo he led brasañ ha 451 metr he donder muiañ. Un niver brazik a stêrioù hag a wazhioù-dour a red betek enni met n'eus stêr ebet o redek diouti. Sall eo an dour enni.
Un niver bras a enezennoù zo el lenn. E-touez ar c'hêrioù a gaver war he ribloù emañ Van, Tatvan, Ahlat hag Erciş.
André-Aleth Masson
André-Aleth Masson, pe André Masson e anv en ti-kêr, bet ganet d’an 20 a viz Kerzu 1919 e Sant-Servan hag aet d’an Anaon e miz Here 2009, a oa ur c’hizeller, livour, priour hag engravour breizhat.
Ad nutum
Ad nutum zo un droienn latin hag a dalv kement ha diwar un hejadenn penn, evit komz eus un disentez bet kemeret war an tach, hep goulenn ali den pe zen, ha hep en em wennañ dirak den pe zen.
Arouez ar galloud bras eo, pa n'eus abeg ebet da reiñ. Ar brefeded er Stad c'hall a c'hall bout kaset kuit ad nutum gant Ministr an Diabarzh.
Lavaret e vez ivez Ad nutum Iovis.
Praiano
Praiano zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Muntjak Roosevelt
Muntjak Roosevelt (Muntiacus rooseveltorum) a zo ur bronneg hag a vev e gevred Azia.
Ricigliano
Ricigliano zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Muntjak Truong Son
Muntjak Truong Son (Muntiacus truongsonensis) a zo ur bronneg hag a vev e gevred Azia.
Rofrano
Rofrano zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Goblin Slayer
Goblin Slayer (japaneg: ゴブリンスレイヤー romanekadur Hepburn: Goburin Sureiyā) zo un heuliad romantoù japanek dark fantasy gant Kumo Kagyu ha skeudennet gant Noboru Kannatuki. Un adsevel doare manga a zo bet savet gant Kōsuke Kurose hag embannet bep miz er gazetenn Monthly Big Gangan. Un eil adsevel a zo bet gant Masahiro Ikeno embannet er memes kelaouenn. Ur manga en a-raok gant Kento Eida a zo embannet en Young Gangan. Teir fladenn romant aodio a zo bet embannet ivez. Ur stirad tresadennoù-bev japanat a zo bet savet gant ar studio White Fox hag embannet evit ar wech kentañ d'ar 7 a viz Here betek an 30 a viz Kerzu 2018. An heuliad manga a zo doare seinen gant feulster garv ha lodennoù reizhel kreñv
Sasanided
Ar Sassanided zo un dierniezh pers hag a renas en Iran adal 224 betek an aloubadeg arab muzulman en 651.
Muntjak meur
Ar muntjak meur (Muntiacus vuquangensis) a zo ur bronneg hag a vev e gevred Azia.
San Cipriano
San Cipriano zo anv meur a gumun en Italia.
Houlda
Houlda , gwreg Shaloum, a zo ur brofedez meneget en Eil Levr ar Rouaned. Goulennet e vefe bet hec'h ali gant kannaded Yoshia, roue Yehouda, a-zivout ar pezh a oa d'ober goude ma vefe bet adkavet Levr al Lezenn (2R 22, 14-20).
Francis Pellerin
Francis Pellerin, bet ganet d’an 2 a viz Ebrel 1915 e Kankaven hag aet d’an Anaon d’an 30 a viz Gwengolo 1998 e Roazhon, a oa ur c’hizeller breizhat.
Romagnano
Romagnano zo anv meur a gumun en Italia.
Roll inizi Tasmania
Sed amañ ur roll eus inizi Tasmania, an enezenn er c'hreisteiz da Aostralia.
Liammoù diavaez
Patrom ezvezant
Francis Renaud
Francis Renaud, bet ganet e 1887 e Sant-Brieg hag aet d’an Anaon e 1973, a oa ur c’hizeller breizhat. Ezel e oa bet eus ar Seiz Breur.
Amon (roue Yehouda)
Hervez an Tanac'h e renas Amon (hebraeg : אָמוֹן) war rouantelezh Yehouda etre 642 ha 640 KJK.
Mab oa da Venashe ha da Veshoulemet, merc'h Harous, eus Yotva. "Hag e reas ar fall ouzh daoulagad an Aotroù, evel m'en devoa graet Menashe, e dad, en ur gerzhout gant an holl hentoù heulhiet gant e dad, o servijout idoloù servijet gant e dad hag o stouiñ dirazo."
Irienniñ a reas servijourien Amon enep dezhañ. Lakaet e voe d'ar marv ganto en e di.
Ne blijas ket se da dud ar vro ha lakaat a rejont e vab Yoshia da roue en e blas.
Romagnano al Monte
Romagnano al Monte zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Partidge Island
Partridge Island zo anv meur a enezenn er bed :
Rutino
Rutino zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Sacco (Italia)
Sacco zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Ravello
Ravello (Ravièllo e rannyezh Campania) zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania, 2381 annezad enni. E pastell-vro an Aod amalfiat emañ hag an takad-se, enskrivet e marilh ar Glad bedel gant an Unesco. Anavezet eo evit he oberiantizoù sevenadurel ha touristel. Keoded ar Sonerezh eo bet anvet pa'z eo lec'h Festival Ravello dalc'het e liorzhoù ar Villa Rufolo hag e-barzh selaouva Oscar Niemeyer.
Kendalc'h ar Parlamant Gall
Kendalc'h ar Parlamant gall a reer eus bodadeg div gambr ar parlamant, ar Vodadenn Vroadel hag ar Sened gall, e kastell Versailhez, evit ober ur c'hempenn da Vonreizh ar Stad c'hall.
Roscigno
Roscigno zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Zenon Elea
Zenon Elea (war-dro 490–430 kent JK), a oa ur prederour gresian, diskibl (ha serc'heg) d'ar prederour raksokratek Parmenides, brudet e baradoksoù. Ganet e oa en Elea (Ελέα e gregach), a oa Velia d'ar Romaned, e kreisteiz Italia (Campania hiriv).
Auguste Nayel
Auguste François Joseph Nayel, berraet en Auguste Nayel, bet ganet d’ar 16 a viz Mae 1845 en Oriant hag aet d’an Anaon d’ar 16 a viz Meurzh 1909 er memes kêr, a oa ur c’hizeller breizhat. Kelenner tresañ e voe ivez ha kentañ mirour mirdi an Oriant.
Baixàs
Baixàs (Baixas e galleg) zo ur gumun eus Rousilhon, e Katalonia an Norzh, e departamant Pireneoù-ar-Reter.
Mestr stern-aoter Bützow
Mestr aoter Bützow a oa ul livour alaman a labouras e korn-bro Lübeck e-tro 1500. Dont a ra e anv eus an aoter livet a zo en iliz Bützow. thumb|right|200px|Aoter livet iliz Bützow
Rouaned ha konted Kerne
Amañ e kaver anvioù rouaned Kerne hag ar gonted war o lerc'h, goude echu gant ar rouantelezh.
Anavezet int dre kartular abati Landevenneg adskrivet en. Disheñvel un tamm eo diouzh re abati Kemperle (fin an ) ha Kemper (dibenn ar ).
Kastell Malbork
Kastell Malbork (pe Kastell Marienburg en alamaneg) zo ur c'hastell e Malbork e Polonia. Savet e voe e 1274 war ribl ar stêr Nogat gant Urzh ar Varc'heien Alaman. Unan eus kreñvlec'hioù ar Varc'heien-se e voe ar c'hastell hag unan eus ar re vrasañ en Europa.
En ur stad vat emañ ar c'hastell bepred. Lakaet e oa bet e 1997 war roll savadurioù Glad ar Bed gant an UNESCO.
Sala Consilina
Sala Consilina zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Betsy Russell
Elizabeth Russell, anavezetoc'h evel Betsy Russell, ganet d'ar 6 a viz Gwengolo 1963, zo un aktourez stadunanat brudet evit ar rolloù en Private School (1983), Tomboy (1985), ha Jill Tuck, unan eus tudennoù pennañ ar frañchiz Saw 2006-2010.
Dugelezh-veur Toskana
thumb|Kartenn eus Italia e 1796 thumb|Kartenn eus Italia e 1815 Dugelezh-veur Toskana a voe savet e deroù ar gant an dug-meur Cosimo Iañ de' Medici.
Distrujet e voe gant Napoleone Buonaparte e 1801, evit sevel Rouantelezh Etruria. Adsavet e voe en 1814, goude diskar Napoleone Buonaparte ha padout a reas betek 1860, pa voe ebarzhet e Rouantelezh Italia.
Duged-veur Toskana
Sed amañ roll duged-veur Toskana.
Bloavezh Etrebroadel ar Yezhoù Henvroat
Ar bloaz 2019 zo bet lakaet da Bloavezh Etrebroadel ar Yezhoù Henvroat (International Year of Indigenous Languages) gant ABU, en sell da emskiantekaat an dud eus an dañjer zo da beurgoll ar yezhoù henvroat dre ar bed, ha karget eo an UNESCO da gas an traoù en-dro.
Jean ha Joël Martel
Ar vreudeur gevell Jean (pe Jan) ha Joël Martel, bet ganet d’ar 5 a viz Meurzh 1896 e Naoned hag aet d’an Anaon, an hini kentañ d’ar 16 a viz Meurzh e Lille hag an eil c'hwec'h miz diwezhatoc'h, d'ar 25 a viz Gwengolo 1966 e Pariz, a oa kizellerien ha kinklourien vreizhat.
Labourat a rae an daou vreur asambles er memes stal met sinañ a raent alies gant un anv hepken, J. Martel.
Un nebeud oberennoù
Awenet eo bet o c'hizelladurioù gant loened (kaerell, erminig, kizhier, laboused,...), an arz sakr, ar sonerezh hag an dañs dreist-holl.
Kronik Naoned
Kronik Naoned zo un dastumad danevelloù istorel a zo bet kontet enne darvoudoù a bouez diwar-benn kêr ha kontelezh Naoned etre 570 ha 1050.
Salvitelle
Salvitelle zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Rouantelezh Etruria
Rouantelezh Etruria a oa ur rouantelezh en hanternoz Italia hag a oa bet krouet gant Napoleone Buonaparte e 1801 diwar zistruj Dugelezh-veur Toskana, hag a badas betek 1807. E Firenze edo ar gêr-benn. Dont a ra an anv eus Etruria, anv latin bro an Etrusked.
Istor
E Feur-emglev San Ildefonso, ur feur-emglev kuzh e miz Here 1800, en devoa prometet ar C'honsul Napoleone Buonaparte krouiñ en Italia ur stad dindan ur priñs spagnol, rouantelezh Etruria, en eskemm ouzh daskor Louiziana gant Spagn. Dre c'hoap e voe lavaret « o devoa ar Vourboned eskemmet un impalaeriezh ouzh ur broviñs» gant o sinatur. Kadarnaet e voe kement-se e feuremglevioù Lunéville (9 C'hwevrer 1801) hag Aranjuez (21 Meurzh 1801).
Roet e voe kurunenn ar stad-se da Loeiz Iañ, mab pennhêr Ferdinando Iañ, dug Parma, a oa mab da roue Spagn. Mervel a reas Ferdinando en 1802, ha kemeret e voe e zouaroù gant Bro-C'hall, en desped d'al lezennoù hêrezh.
Gustavo Pena
Gustavo José Pena Casanova, lesanvet «El Príncipe» (2 Kerzu 1955 en Montevideo - 13 Mae 2004), a oa ur soner ha sonaozour urugwaiat.
Seregenn
Ar seregenn eo an anv a vez graet eus div louzaouenn:
Tasmania Islands
Tasmania Islands zo inizi e Kanada, e Nunavut.
Gustavo Pena
Kanet e vez e ganaouennoù gant lazoù evel El Club de Tobi (Uruguay), La Abuela Coca (Uruguay), Onda Vaga (Arc'hantina), Millones de Casas con Fantasmas y Cuatro Pesos de Propina (Uruguay), Trovalina (Uruguay), La Liga (Arc'hantina) ha gant ar sonaozourezed Ana Prada (Uruguay), Loli Molina (Arc'hantina), Manu Chao (Bro-C'hall), Javier Mareco (Arc'hantina), ha re all.
Ar ganaouenn «Corazón de Mandolín» zo bet savet en enor da Gustavo Pena gant Pablo Sciuto.
Rouantelezh Etruria
Istor
Ferdinando III Toskana, Dug-meur Toskana, a voe tennet e zouaroù digantañ, a voe troet en Rouantelezh Etruria, ha roet e voe dezhañ, evel digoll, douaroù arc'heskopti Salzburg en Aostria.
Emziviz (filozofiezh)
An Emziviz (pe Dialog) a zo ken kozh hag ar filozofiezh. Deuet eo buan da vezañ ur framm « naturel » evit prederourien hag a felle dezho kaout un troc'h digant nep prezeg unvouezh, da gentañ-penn hini an hengoun mojennel ha barzhoniel, ken intret ma oa gant skeudennoù droch pe drochoc'h ar relijion. C'hoari a ra an diorren-se, dre-vras, a-hed ar henc'hresianek.
Rouantelezh Etruria
Istor
Pa varvas ar roue Loeiz Iañ en 1803 e teuas e bried Marie-Louise Etruria (merc'h da roue Spagn Carlos IV) da vout rejantez evit he mab Charlez-Loeiz Etruria.
San Mango Piemonte
San Mango Piemonte zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Rouantelezh Etruria
Diwezh
E 1807 e tivizas Napoleone stagañ ar rouantelezh ouzh Bro-C'hall ha graet e voe tri departamant gall ganti : Arno, Méditerranée hag Ombrone.
Emziviz (filozofiezh)
Dre gomz eo bet renet da gentañ an emzivizoù : anavezet-mat eo Sokrates (eil hanterad ar Vvet kantved) ne felle dezhañ mont d'an dud nemet er mod-se, hep kenteliañ evit gwir ha hep skrivañ tamm. A-raok Sokrates zoken, e teu war wel mennad ar vurutelladeg e oberenn Zenon Elea gant e dezennoù dic'hortoz diwar-benn meizadoù al lec'h hag an amzer pe e kelennadurezh Protagoras. Hemañ a embanne : « Daou brepoz enebet an eil ouzh egile a c'hell bezañ diwar-benn pep tra ».
Greta Thunberg
Greta Thunberg, bet ganet e Stockholm d'an 3 a viz Genver 2003, zo merc'h d'ar ganerez c'hoarigan svedat Malena Ernman.
Emziviz (filozofiezh)
Setu, gant se, ganet an dialektik : skiant an dialog, ar burutellañ (dialegesthai), hag a oa d'ar mare an anv roet d'ar preder rezonet (e galleg a vremañ : la pensée rationnelle). Hervez Aristoteles, Zenon an hini eo a vefe bet "kaver an dialektik" ; tost heñvel eo sell Platon e Parmenides, 128 c-d.
Greta Thunberg
Stourm a ra Greta enep tommadur an hin. Anavezet eo bet dre meur a vanifestadeg dirak ar Riksdag, a zo parlamant Sveden e Stockholm. Implijet e vez ganti al lugan Skolstrejk för klimatet ("harz-labour ar skol evit an hin"). Brudet eo bet ivez goude he frezegenn e Kendiviz Katowice e 2018 diwar-benn ar cheñchamantoù hin gant an ONU. Ur sindrom Asperger he deus ; un trubuilh eus ar familh aotism eo. Stourmet he deus Greta evit ma vefe paouezet gant he familh da gemer ar c'harr-nij hag evit ma paouezfent da zebriñ kig.
Emziviz (filozofiezh)
Dialogoù dre skrid en Henamzer
A-hervez, Euklides ar Megarad (ha neket ar matematikour) hag Aisc'hines ar Sokratesour (ha neket ar prezegenner) a voe ar re gentañ o sevel dre skrid dialogoù diouzh doare Sokrates er bloavezhioù diwezhañ ar Vvet kantved, bev c'hoazh Sokrates neuze. Kollet eo bet o skridoù.
War o seulioù e teuas Platon diouzhtu, mestr an emziviz filozofek hep mar na marteze : dialogoù hepken a embannas (nemet un nebeud lizheroù), un tregont bennak anezho, diouzh doare Sokrates da gentañ ha tamm ha tamm muioc'h-mui diouzh doare Platon. Deuet int betek ennomp, an holl anezho pe dost : ar wech kentañ eo deomp kaout oberenn peuzklok ur prederour eus an Henamzer, ar pezh zo kaoz betek ur poent d'ar pouez kemeret gant Platon e istor ar preder. Roll an dialogoù gantañ ha daveennoù a gaver er pennad Platon.
Da vare ar Grennamzer
N'eo ket frouezhus bed ar Grennamzer e-keñver an emziviz ; daoust d'ar quæstio disputata (kistion vurutellet) da vezañ ur seurt patrom ret, skrivet e vezont e-giz kentelioù. An « dialektik » a vez desket er Skol-veur e kevrenn an Arzoù (a-gevret gant ar yezhadur hag ar retorik a ya d'ober an trivium) n'eo nemet al lojik.
Ar prantad modern
Adalek an Azginivelezh e teu an emziviz war wel a-nevez. Sellet e vez outañ dreist-holl e-giz talvoudus evit gallout embann hep bezañ tregaset re vuan gant ar gontrollourien hag an enebourien : kit da c'houzout pe hini e-touez ar gendivizourien a zoug mennozhioù ar skrivagner ! Nikun anezho marteze ? Un nebeud skouerennoù.
Dre ma'z eo aet war-raok frankiz an embann, n'eo ket bet implijet ken alies stumm an emziviz er c'hantvedoù war-lerc'h ; deuet eo da vezañ ur stumm lennegel kentoc'h.
San Marzano
San Marzano zo anv meur a gumun en Italia.
Ludovico Ariosto
Ludovico Ariosto, ganet d'an 8 a viz Gwengolo 1474 e Reggio Emilia, ha marvet d'ar 6 a viz Gouhere 1533 e Ferrara, a oa ur barzh italianek, brudet evel oberour ar meurgan Orlando furioso. Alfonso Iañ d'Este, dug Ferrara, a oa e warezour.
E vuhez
A renk uhel e oa e dud, met dibeadra a-walc'h. Un deskadurezh vat en doa nemet keuz en doa ne ouie ket gregach (tre evel Macchiavelli). Abred e rankas ober war-dro deskadurezh e vreudeur ha c'hoarezed ha n'hallas ket tremen kement a amzer ha ma karje bezañ graet o studiañ hag o skrivañ barzhoniezh.
En 1504 e krogas da labourat evit ar c'hardinal Ippolito d'Este, mab da dug Ferrara, ha meur a gannadiezh a reas davet ar pab Jul II. Ne fellas ket dezhañ heuilhañ e vestr da Hungaria avat, ha servij a reas e vreur Alfonso d'Este, dug Ferrara, neuze. Roet e voe dezhañ ar garg a c'houarnour e Garfagnana, ur c'hornad meneziek eus Toskana, a oa etre daouarn forbaned ha laeron. En em dennañ a reas mat eus e labour, ha mont neuze war e leve gant e serc'h hag e vab da Ferrara, ma weler e di c'hoazh.
E oberenn
A-hed e vuhez kargad ne ehanas ket Ariosto da labourat war e bennoberenn Orlando furioso, ur barodienn soutil eus ar barzhonegoù marc'heien, kinniget evel un heuliad da oberenn Matteo Maria Boiardo, Orlando Innamorato.
Teir c'haoz veur zo enni:
46 kan zo el levr, anezho gwerzennoù bodet e pozioù eizh gwerzenn (stanza), ha mesket enne kriz ha fentus, dave enne da sevenadur Europa, adalek Homeros betek romantoù ar Grennamzer.
En 1516 e voe graet an embannadur kentañ, 40 kan ennañ, met ne baouezas ket da labourat war e skrid, hag e 1532 e voe un embannadur kresket gant 46 kan.
Troidigezhioù e galleg
Ne veneger nemet an embannadurioù divyezhek, abalamour m'emañ ar skrid er yezh orin e-barzh. Ar re c'hallek en o hed a gavor er wikipedia gallek.
Pedennou hac instructionou christen evit servichout da heuriou brezonece faver ar bopl
Pedennou hac instructionou christen evit servichout da heuriou brezonec e faver ar bopl zo ul levr brezhonek embannet e 1767.
Rouantelezh Italia
thumb|300px|Skoed Rouantelezh Italia e 1870, gant Tiegezh Savoia.
Rouantelezh Italia eo anv ar renad politikel zo bet en Italia adalek an Unvanidigezh betek savidigezh ar Republik Italian e 1946. E gwirionez ez eus bet meur a Rouantelezh Italia en istor.
Mestr stern-aoter Darup
Mestr aoter Darup, anvet ivez Mestr Darup, a oa ul livour alaman a labouras e Westfalen e-tro 1430. Levezonet e voe gant oberennoù Conrad von Soest; ha dont a ra e anv eus aoter iliz Darup. E panell greiz an aoter e c'haller gwelout livioù a ziskouez e voe levezonet ivez gant skol c'hall al livañ skeudennouigoù.
Rouantelezh Italia
Teir rouantelezh
Goude ma oa stag ouzh impalaeriezh diskennidi karl-Veur e oa rouanezd dezhi.
Staget e voe ouzh Alamagn gant Otto Iañ (impalaer santel).
Goude unvanet Italia gant Giuseppe Garibaldi e voe fiziet ar rouantelezh nevez en Tierniezh Savoia hag Vittorio Emanuele II, e 1861.
Dindan Benito Mussolini etre 1922 ha 1943 e veze graet anv eus Italia ar faskourien. Eus 1943 betek 1945 e voe savet ur Republik Sokial Italian e hanternoz Italia, tra ma kendalc'he ar rouantelezh da badout e kreiz ha kreisteiz ar vro.
E 1946 e voe diskaret ar rouantelezh ha savet Republik Italia.
Mestr Castelsardo
Mestr Castelsardo a oa ul livour italian a labouras e Sardinia e dibenn ar kantved hag e penn-kentañ ar  kantved. Dont a ra e anv eus ul livadur ma weler ar Werc'hez hag ar mabig Jezuz, hag a zo hiziv an deiz en iliz-veur Castelsardo. Levezonet e voe gant arz Katalonia. Hervez lod e vije bet Gioacchino Cavaro, met ne sav ket a-du an holl arbennigourien.
San Valentino
San Valentino zo anv meur a gumun en Italia.
Fort Sainte Anne
Fort Sainte-Anne zo anv meur a greñvlec'h savet gant ar C'hallaoued e Frañs-Nevez :