cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Etymologiae
Bez’ e oa an Etymologiae unan eus al levrioù a voe implijet ar muiañ er Grennamzer. Alies e veze lennet e-lec’h an testennoù klasel a oa berraet ennañ. Abalamour da se e voe paouezet da lenn ha da adskrivañ an testennoù-se, ha lod a voe kollet. Meneg zo anezhañ gant Dante Alighieri, gant Geoffrey Chaucer, gant ar varzhed Giovanni Boccaccio, Francesco Petrarca pe John Gower. E-touez ar mil bennak a skouerennoù dornskrivet eus an Etymologiae a zo deuet betek ennomp emañ ar c’h-Codex Gigas eus an ; an dornskrid koshañ eo ar c’h-Codex Sangallensis, eus an, ennañ al levrennoù XI betek XX. Dek gwech e voe moullet an Etymologiae, d’an nebeutañ, etre 1472 ha 1530. Goude-se e voe roet nebeutoc’h a bouez dezhañ, da vare an Azginivelezh.
Etymologiae n’eo ket ken anavezet en hon amzer-ni, met ar Vatikan en deus soñjet lakaat an hini en deus savet ar skrid-se, Izidor, da sant patrom an Internet. Gant al lenneien eo anavezet e dalvoudegezh, dre m’en deus gwarezet an testennoù klasel ha dre ma kinnig deomp un doare da gompren soñjoù tud ar Grennamzer.
Férin
Férin a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Sofia Magdalena Danmark
Sofia Magdalena Danmark ( 1746-1813), a oa ur briñsez danat, rouanez Sveden goude hec'h eured d'ar roue Gustav III.
He buhez
Merc'h e oa da Frederig V Danmark ha da Louise Breizh-Veur. He mamm a varvas pa oa 5 bloaz ar verc'hig.
En 1766, da 20 vloaz, e timezas da roue Sveden, Gustav III. Daou vab o doe:
Reuz
E 1778 e c'hoarvezas reuz bras e lez Sveden.
Degouezhout a reas daou vreur ar roue, Karl (1748-1818), ha Fredrik Adolf Sveden (1750-1803), e ti o mamm, Lovisa Ulrika, rouanez trederannerez, hag int da embann e oa pep a serc'heg gant an darn vrasañ eus ar maouezed, nemet gant o mamm evel-just. Ha hi da eilgeriañ ne oa ket kont evel-se da vihanañ gant he merc'h-kaer, ar rouanez Sofia Magdalena, avat. Neuze e tirollas an daou vreur da c'hoarzhin. Ar c'hont Adolf Fredrik Munck, emezo, a veze oc'h ober al lez d'o c'hoar-gaer.
Droug er vamm-gaer
Droug bras a oa e mamm-gaer ar rouanez, ha hi da c'houlenn prouennoù. Pa c'hanas ar rouanez yaouank ur mab e 1778 e krede start tud al lez e oa ar c'hont Munck eo a oa an tad. Neuze e savas tabut etre Lovisa Ulrika hag he mab roue, ha hi da damall dezhañ leuskel he fried d'ober pezh a gare. Hag eñ gourdrouz harluañ e vamm da Bomerania (Pomerania svedat).
Ne voe nemet he bugale yaouankañ Fredrik Adolf ha Sofia Albertina a savas a-du gant ar rouanez kozh. Ret e voe dezhi skrivañ un diskleriadur ma tinac'he he zamalloù. Ur vezhekadenn all e voe dezhi eta, goude hini 1756. An holl dud eus an tiegezh roueel a sinas, nemet ar roue hag ar rouanez evel-just, ha c'hwec'h kannad eus breujoù ar vro. Ne bardonas ar roue d'e vamm nemet pa voe ar rouanez kozh war he zalaroù.
Intañvez
En 1792 e voe muntret he fried, ar roue Gustav III, hag he breur-kaer eo a renas betek 1796, da c'hortoz he mab da vezañ en oad. Neuze e voe anvet he mab da roue. Koll e gurunenn a reas Gustav IV Adolf e 1809 avat, goude ur brezel a-enep Rusia, ma voe faezhet Sveden. Ret e voe dezhañ kuitaat Sveden gant e bried, ar rouanez Friederike Dorothea von Baden (1781–1826), hag e vugale. Dizimeziñ a reas neuze e 1812, ha fiziet e voe e vugale en o eontr, Aleksandr Iañ, an hini a oa bet trec'h e brezel 1809.
He marv
Mervel a reas Sofia Magdalena Danmark e 1813, da 67 bloaz.
Mount & Blade (heuliad c'hoarioù video)
Mount & Blade zo un heuliad c'hoarioù video doare gwezh RPG krennamzerel war Microsoft Windows, sevenet gant an embregerezh Turkek TaleWorlds, hag embannet gant an embregerezh svedat Paradox Interactive. Lakaet e oa bet e gwerzh d'ar 16 a viz Gwengolo 2008, en Norzhamerika, ha tri devezh war-lerc'h en Europa.
Degemeret eo bet ar c'hoari ur wech embannet. Lakaet e oa bet war-raok ar c'hoari evit nevezinti an emgannoù, al labour war diorroadur spis an dudenn c'hoariet hag ur gumuniezh bev birvidik evit ar modoù. Lakaet e oa bet war-raok eus un tu all e oa randonus: ar c'hefridioù, an eskemmoù etre tudennoù, al lec'hioù hag e oa izel al live grafikoù.
Georg Wenzeslaus von Knobelsdorff
Georg Wenzeslaus, baron Knobelsdorff (17 a viz C'hwevrer 1699 e Crossen an der Oder - 16 a viz Gwengolo 1753 e Berlin) a oa ul livour hag un tisavour prusian.
Kabiten e voe e lu Prusia betek 1729, ma tilezas e garg ha ma stagas gant an disavouriezh. E 1740 ez eas da studiañ da Bariz ha da Italia. Paeet e voe e veaj gant ar roue Friedrich der Große. Levezonet e voe gant ar glaselezh mod gall. E Rheinsberg (hag a oa ti-annez ar roue d'ar mare-se) e savas e oberennoù kentañ, hag a voe diazezoù arz rococo (dreist-holl a-fet kinklañ diabarzh) da vare Friedrich. Knobelsdorff a voe ivez pennmirdiour holl savadurioù ar roue, ha dre guzh e roe ivez alioù diwar-benn an armerzh.
Manching
Manching zo ur bourk en  Oberbayern, e Landkreis  Pfaffenhofen an der Ilm er gevred da  Ingolstadt e stad Bayern.
Campocolinus
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 2020 gant an evnoniour Timothy M. Crowe hag e genlabourerien.
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad a ya d'ober ar genad :
Annezva
O c'havout a reer en Afrika issahara, seizh (7) isspesad dezhe en holl.
Rummatadur
Renket e veze an tri spesad er genad Peliperdix kent.
Gau Mecklenburg
Gau Mecklenburg, anvet Gau Mecklenburg-Lübeck betek 1937, a oa ur rann velestradurel eus an Alamagn Nazi etre 1933 betek 1945 e stad dieub Mecklenburg-Strelitz ha stad dieub Mecklenburg-Schwerin. A-raok-se, etre 1926 betek 1933, e oa ur rann rannvroel evit ar Strollad Nazi el lec'hioù-se.
Gustav
Gustav zo un anv-badez alamanek, danek, hebreek, jorjiek, norvegek, rusek, slovakek, slovenek, svedek, skrivet Gustaf a-wechoù ivez e svedeg.
En islandeg e vez skrivet Gústav pe Gústaf, e poloneg Gustaw.
Gerdarzh
Daou zisplegadur a vez roet:
Eilstummoù
Gösta
Rouaned
Eizh roue e Sveden zo bet anvet Gustav, adalek Gustav Iañ Vasa betek ar roue a vremañ Carl XVI Gustaf.
Toaz
Toaz a vez graet diwar bleud ha dour pe laezh evit fardañ bara, hag ivez gwastilli, kouignoù, krampouezh, bignez, tartez, kichez, pizzaioù hag all. Fetisoc'h eo an toaz eget ar yod. Pladañ a c'haller an toaz gant ur rodig-pastezerezh pe rodig-toaz. Ret eo poazhañ anezhañ evit e zebriñ. Meur a seurt toaz a zo :
Cornaredo
Cornaredo  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
San Matías
San Matías zo anv spagnolek ur sant katolik ha hini meur a lec'h.
Bevin
Bevin zo :
Cangapol
Cangapol, anavezet ivez evel  Nicolás el Bravo, pe el Bravo (an hini gouez) hep mui (1735? - 1753?) a oa ur c'hasik tehuelche, ganet war-dro Huilin, hag a c'houarne an douaroù er c'hreisteiz d'ar Río Salado, hiriv en Proviñs Buenos Aires, Arc'hantina. Ren a rae war ar bobl Leuvuche, kantreerien a veve etre ar Río Negro (Patagonia) hag ar Vulcan hills, hiriv Tandilia hills, etre kêrioù Tandil ha Mar del Plata. Serranos (tud ar menezioù ) a lavare ar Spagnoled anezho. En 1751 ez eas Cangapol gant e vrezelourien da argas ar Jezuited eus Laguna de los Padres ha da zistruj o c'hêriadennig savet pemp bloaz a-raok. En 1753 en em glevas gant ar Spagnoled a-enep ar Vapouched a-raok mervel er bloaz-se. E vab Nicolás a renas war e lerc'h.
Corsico
Corsico  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Américo
Américo zo un anv-badez spagnolek.
Cangapol
Sobre el origen étnico de la estirpe de Cangapol existen discrepancias: hervez ar beleg jezuist José Cardiel e oa disheñvel pobl Cangapol diouzh Mapouched Patagonia, anavezet ivez evel  aucas pe araucanos, dre o yezh ha dre ma oant ar varc'hegerien bale-bro gentañ, pa oa labourerien-douar ha saverien chatal ar Vapouched, pe gwiaderien; koulskoude, a-nebeudoù, e teuas ar Vapouched ivez da vezañ kenkoulz marc'hegerien hag an Dehuelcheed. Al pueblo de Cangapol los jesuitas de mediados del siglo XVIII lo denominaban a veces serranos, leuvuches o puelches y en la actualidad se los puede encuadrar bajo la denominación de tehuelches septentrionales. Pevar-ugent vloaz goude, en 1820, an naturoniour gall Alcide Dessalines d'Orbigny n'hallas ket ober ar c'hemm-se hag an holl henvroiz a oa o chom en hanternoz d'ar Río Negro a oa Mapouched anezho.
Americus
Americus zo un anv-badez latin, deuet diwar un anv germanek Emmerich, kar d'an anvioù Americo, Amerigo, Aymeri.
Gerdarzh
Dont a ra eus an anv germanek Haimirich pe Haimerich, savet diwar haimi (ti, bro) ha rich (galloudek), a c'haller kompren evel "galloudus en e vro" pe, en un doare all met tost a-walc'h, evel "roue ar vro". Diwar an anv-se eo e teuas Heinrich, ha neuze Henry, ha Herri hag an holl stummoù kar.
Francisco de Biedma y Narváez
Francisco de Biedma y Narváez (Jaén, Andalouzia, 11 Mezheven 1737 – Cochabamba, Bolivia, 28 Mezheven 1809 ; skrivet Viedma a-wechoù) a oa ur moraer spagnol hag a verdeas a-hed aodoù Patagonia, en Arc'hantina hiziv. Krouiñ meur a gêr a reas, evel Viedma, ar gêr goshañ krouet gant Europiz e Patagonia d’an 22 a viz Ebrel 1779, anvet Nuestra Señora del Carmen da neuze.
Hauptsturmführer
Hauptsturmführer (berradur Hstuf.) a oa ur renk soudard er strollad Nazi hag a oa implijet e meur a aozadur Nazi evel an SS, NSKK pe NSFK. Ar renk a Hauptsturmführer a oa ur renk etre ha kevatal e oa d'ar renk kabiten (Hauptmann) el lu alaman pe el luioù all.
Francisco de Biedma y Narváez
Istor
Ar besroue Juan José Vértiz (1719-1799) a felle dezhañ aozañ beajoù-studi a-hed an aod da sevel kreñvlec'hioù e Patagonia, ha Biedma a gemeras perzh en unan dindan Juan de la Piedra. D'ar 15 a viz Kerzu 1778 e savjont an eorioù e Montevideo ha d'ar 7 a viz Genver 1779 e tegouezhjont e pleg-mor San José, war aod norzh ledenez Valdés, a zo lodenn su pleg-mor San Matías, war aod Patagonia.
Cuggiono
Cuggiono  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Diiriye Guure
Diiriye Guure (somalieg: Garaad Diiriye Guure ama Suldaan Diiriye Guure) a voe roue Darawiish adalek 1895 (kurunennet d'ar 24 a viz Mezheven) betek e varv, e 1920,.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1922
thumb|right|[[Jean Alavoine, renket da 2 e 1922]] Dalc'het e oa bet 16 Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn etre ar 25 a viz Mezheven hag an 23 a viz Gouere (15 tennad-hent, 5 372 km). Gounezet e oa bet gant ar reder belgiat Firmin Lambot evit an 2 gwech, 24,488 km/e e dizh keitat.
Aet e oa kuit an Dro eus tachenn ar c'hoarioù Luna Park (Pariz) war-du ar c'hornôg a-raok distreiñ da Sportva ar Briñsed (Pariz) dre ar reter.
Eizh reder ha tregont hepken a oa deuet a-benn da dizhout Pariz war ar c'hant tri warn-ugent o devoa lakaet o anv er penn-kentañ.
María de Navarra
Merc'h e oa da Janed II Navarra ha d'he fried Felipe III el Noble, rouaned Navarra. Merc'h-vihan e oa d'ar roue gall Louis X ha da Margarita de Borgoña a-berzh he mamm, ha d'ar c'hont Louis d'Évreux hag e bried Marc'harid Artez a-berzh he zad. C'hoar e oa d'ar roue Carlos II el Malo.
En 1338 e timezas da Pedro IV Aragon en kêr Alagón, e Proviñs Zaragoza. Pevar bugel o doe
Mervel a reas en Valencia d'an 29 a viz Ebrell 1347. Beziet e voe e Manati Poblet.
Faun
Faun zo ul laz kanerien ha sonerien alaman eus Gräfelfing e-kichen München hag a son tonioù en un doare krennamzerel, anvet pagan-folk gante.
Tournebu
Tournebu a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall. left|thumb|An ti-kêr
Ceann Dhún dTéide
Ceann Dhún dTéide (Galley Head e saozneg) zo ur beg-douar war aod kreisteiz Iwerzhon, e kontelezh Corcaigh.
Emañ e penn su ur penndouar uhel anvet Dún dTéide (Dundeady e saozneg), a sav uhel dreist ar mor.
Un tour-tan a voe savet eno e 1875, nepell goude tourioù-tan An Seancheann ha Carraig Aonair. Tour-tan Ceann Dhún dTéide, hag hini Carraig Aonair, zo brudet da vezañ e-touez tourioù-tan skedusañ Europa
John Surtees
John Norman Surtees a oa ur blenier moto ha kirri, bet ganet d'an 11 a viz C'hwevrer 1934 e Tatsfield e Bro-Saoz ha marvet d'an 10 a viz Meurzh 2017. Gounezet en deus seizh titl e kevezadegoù moto a-raok gounit un titl e Formulenn 1 e 1964. An hini nemetañ eo en deus gounezet titloù war moto ha war kirri.
Christchurch
thumb|right|350px|Gwel eus kêr Christchurch (, e maorieg: Ōtautahi) eo eil brasañ kêr Zeland-Nevez. Emañ war aod reter Enez ar Su, ha brasañ kêr an enez-se eo.
Kêrioù gevellet ganti
Gant seizh kêr ar bed eo gevellet Christchurch :
Proviñs Iquique
Proviñs Iquique zo unan eus div broviñs rannvro Tarapacá e Chile, ha kêr Iquique eo ar gêr-benn anezhi.
Proviñs El Tamarugal eo proviñs all ar rannvro.
Sturmbannführer
Sturmbannführer a oa ur renk milourel er strollad Nazi kevatal da hini major. Implijet e oa ar renk-se e meur a aozadur Nazi evel en SA, SS, ha NSFK. Gallout a reer treiñ an anv-se gant "Penn unvez tagañ (pe korventenn)" (Sturmbann a oa kevatal, e mare an SA ha penn-kentañ an SS, gant ur batailhon), ar renk a oa bet awenet gant unvezioù stourm stok alaman eus ar C'hentañ Brezel-bed.
Kentañ gwech ma voe implijet en SA an titl a Sturmbannführer a oa bet er bloavezh 1921. E 1928, an titl a oa deuet da vezañ ur renk soudard. Bez e voe unan eus ar renkoù kentañ krouet evit an aozadur SS.
Schnellbomber
Ur Schnellbomber ( "bombezer prim") a vez graet eus ur c'harr-nij bombezer prim. Deuet e oa ar seurt kirri-nij war-wel er bloavezhioù 1930 en Alamagn pa oa bet soñjet e c'hallfe ur bombezer prim-kenañ mont buanoc'h eget nijerezioù an enebourien. Lamet e oa bet darn eus an armoù difenn evit gounit nerzh stlejañ (touribell ebet, kanol difenn ebet) ha pouez (arm ebet, bolod ebet, an nebeutañ a nijerien ar gwellañ) ha gallout mont buanoc'h.
Emgann an Allia
Emgann an Allia zo un emgann hag a c'hoarvezas war-dro 387 a-raok J.-K. etre ar Senones – ur bobl c'halian kaset gant ar brezelour Brennos, en doa aloubet norzh Italia – ha Republik Roma. E kember an Tiber hag an Allia, e voe an emgann, 11 lev roman (16 km) en norzh da Roma. Faezhet e voe ar Romaned, ha preizhet kêr Roma goude-se gant ar Senoned. Hervez ar skolveuriad Piero Treves, "an diouer a roudoù arkeologel eus an disterañ distruj d'an deiziad-se a ro da soñjal e chomas ar geoded dibistig dre vras." .
Hainan
Hainan (e sinaeg : 海南, Er su d'ar mor) eo bihanañ ha kreisteisañ proviñs Republik Pobl Sina. Meur a enezenn zo anezhi, unan vras dreist-holl, hag un 200 bihanoc'h, e Mor Su Sina.
Emgann an Allia
Abegoù
Ar Senoned a oa unan eus ar pobloù galian a oa o paouez aloubiñ norzh Italia. O annez o doa graet en aod Mor Adria en-dro d'al lec'h m'emañ kêr Rimini hiziv. Hervez Titus Livius e oant bet galvet da geoded etruskat Clusium (Chiusi hiziv, e Toskana) gant Aruns, un den yaouank a felle dezhañ en em veñjiñ eus Lucumos, roue ar geoded, en doa "likaouet e wreg". Pa erruas ar Senoned, tud Clusium en em santas e dañjer ha goulenn a rejont digant ar Romaned dont war o sikour. Ar Romaned a gasas tri mab Marcus Fabius Ambustus, unan eus noblañsoù galloudekañ Roma, evel kannaded. Lâret a rejont d'ar C'halianed e rankent chom hep tagañ Clusium hag en em gannfe ar Romaned da zifenn ar geoded ma rafent. Goude-se e c'houlennjont penaos ober peoc'h. Asantiñ a reas ar Senoned gant ma roje tud Clusium douaroù dezhe. Sevel a reas chikan etreze hag un emgann a zigoras. Kannaded Roma a gemeras perzh ennañ. Unan anezhe a lazhas ur pennbrezelour d'ar Senoned. Torret e oa ar reolenn a lavare e tlee ar gannaded bezañ neptu. En em dennañ a reas ar C'halianed da zivizout petra ober. Hervez Dionysios Halikarnassos, e oa Lucumos an hini a oa roue e Roma. A-raok mervel e fizias e vab da Aruns. Pa voe deuet ar mab en oad, e karas gwreg Aruns hag e hoalas anezhi. Hag Aruns da gas e c'hlac'har gantañ da C'halia, ma werzhe gwin, olivez, ha fiez. Ma c'houlennas ar C'halianed digantañ e peseurt bro gaer e vezent gounezet; hag Aruns da respont e teuent eus ur vro vras strujus, poblet gant tud distank ha ne ouient ket en em gannañ. Aliañ a reas ar C'halianed da vont da gemer ar frouezh o-unan: mont da Italia, betek Clusium, hag ober brezel. Hervez danevell Dionysios ne oa ket ar C'halianed-se en Italia, met e Galia. Quintus Fabius, unan eus ar gannaded roman, a lazhas ur penn-brezel galian. Goulenn a reas ar Senoned ma vije daskoret an tri breur dezho evel dic'haou da varv o brezelour. -->
Aymeri
Aymeri, pe Aymeric, Aimeric , zo un anv-badez gallek.
Karl Friedrich Schinkel
Karl Friedrich Schinkel (13 a viz Meurzh 1781 e Neuruppin - 9 a viz Here 1841 e Berlin) a oa ul livour hag un tisavour prusian. A bouez bras e voe e berzh el luskad nevezklasel e Prusia. Tres medalenn ar Groaz Houarn a voe savet gantañ.
E vuhez
E 1798 e paouezas gant e studioù el lise hag ez eas da Verlin ma teskas gant Friedrich Gilly hag e dad David. E 1803 e reas e veaj kentañ da Italia. Pa zistroas da Verlin e oa aloubet kêr gant arme Napoleon. D'ar mare-se e krogas da livañ, ha pa voe trec'het Frañs e voe lakaet e penn burev sevel Prusia (1815). E garg a oa degas kemmoù da Verlin ha lakaat ar gêr da vezañ un arouez eus Prusia.
E oberennoù
Stil Schinkel a zo levezonet gant an disavouriezh gresian klasel, marteze a-walc'h peogwir e felle dezhañ pellaat diouzh ar stil roman bet degaset gant an alouberien c'hall. Ar savadurioù brudetañ savet gantañ a gaver e Berlin : Schauspielhaus (1819-1821) hag Alte Museum en enezenn ar mirdioù (1823-1830). Ouzhpenn kas savadurioù da benn e savas ivez danvez kelennadur. E vennozhioù a c'haller kavout en e raktresoù (nann kaset da benn) : lakaat an Akropol da Balez ar roue, pe aozañ Palez Orianda e Krimea. Ar steuñvioù savet gantañ a c'haller gwelout e Sammlung architektonischer Entwürfe (dastumad damdresadennoù savet etre 1820 ha 1837) hag e Werke der höheren Baukunst (1840-1842, 1845-1846).
Tud zo a soñje dezho ne c'hellas ket Schinkel ober kement ha ma felle dezhañ abalamour d'an degouezh politikel (Prusia aloubet gant Frañs). Livadurioù, kinkladurioù c'hoariva ha tisavouriezh diabarzh a reas ivez. Arbennigour e oa ivez : meur a rentañ-kont a savas diwar-benn iliz-veur Köln. E livadurioù a c'haller gwelout e meur a virdi e Berlin, evel an Alte Nationalgalerie.
Aymeri
Gerdarzh
Deuet e vije eus un anv germanek kar da Americo, Amerigo, Aymery. Dont a ra eus an anv germanek Haimirich pe Haimerich, savet diwar haimi (ti, bro) ha rich (galloudek), a c'haller kompren evel "galloudus en e vro" pe, en un doare all met tost a-walc'h, evel "roue ar vro". Diwar an anv-se eo e teuas Heinrich, ha neuze Henry, Henri, ha Herri hag an holl stummoù kar.
Emgann an Allia
Abegoù
Pa zegouezhas kannaded ar Senoned e Roma ha pa c'houlennjont ma vije roet an tri breur Fabius dezhe e nac'has ar sened. Droug enne o welet e oa torret reolennoù ar broadoù gant ar Romaned e kerzhas ar C'halianed etrezek Roma, 130 km diouzh Clusium.
Emgann
N'eus nemet div zanevell gozh hag a ro munudoù diwar-benn an emgann. Unan anezhe a oa savet gant Titus Livius, hag eben gant Diodoros Sikilia. Skrivet int bet gwall bell goude an darvoudoù avat.
Hervez Titius Livius, ne oa ket bet kemeret diarbennoù e Roma, hag an niver a soudarded savet "ne oa ket brasoc'h evit ar pezh a oa boas er brezelioù all." . Ken buan e tegouezhas ar C'halianed e Roma ma voe sabatuet ar Romaned gant o zizh, ar pezh zo lakaet anat gant ar vall a oa lakaet o sevel an arme, evel pa vijent bet o talañ ouzh un difrae bras, hag an diaested da vont pelloc'h evit an unnekved maen-bonn [war an hent]" . Evit doare e oa nebeutoc'h a soudarded gant ar Romaned. Ne savjont kamp ebet na moger difenn ebet ha ne glaskjont ket gouzout petra a soñje an doueed, evel ma oant sañset ober. Astenn a rejont askelloù an arme kuit ma  c'hallfe tremen o enebourien a-dreñv dezhe, met an dra-se a lakaas o linenn da vezañ ken moan e oa diaes da greiz an arme harpañ ouzh un argadenn. Lakaat a reont soudarded prest da skoazellañ are re all e krec'h ur grec'hienn a-zehou. Brennos, avat, a oa e penn ar Senoned, a soñjas e oa ur finesa hag e teufe ar soudarded-se da dagañ anezhe dre dreñv e-keit ha ma oa o stourm ouzh ar Romaned er gompezenn. Abalamour da se e tagas an uhelenn.
Spont a savas er Romaned. Soudarded an askell gleiz a daolas o armoù hag a dec'has betek glann ar stêr Tiber. Lazhañ a rae ar C'halianed ar soudarded a stoufe an hent an eil d'ar re all en dec'hadenn dizurzhiet-se. Ar re na oant ket evit neuial pe a oa gwan a oa kaset d'ar strad gant o hobregon ha beuzet. Koulskoude e oa tizhet keoded Veii gant ar pep brasañ anezhe. Homañ a oa ur geoded etruskat hag a oa nevez kemeret gant Roma hag a oa tost d'ar c'hlann all. Ne gasjont den da reiñ da c'hoût da Roma zoken. Soudarded an askell zehoù, a oa pelloc'h eus ar stêr ha tostoc'h d'an uhelenn, a dec'has da Roma. Souezhet e voe ar C'halianaed gant an aes ma oa bet o zrec'h.
Hervez an istorour gresian Diodoros Sikilia, arme ar Romaned a dreuzas ar stêr Tiber. An istorour nemetañ eo a laka lec'h an emgann war ar c'hlann zehou. Ar Romaned o dije lakaet o soudarded wellañ, 24 000 den, er gompezenn hag ar re wanañ war an uhelenn. Ar Gelted avat a lakaas o gwellañ brezelourien war ar grec'hienn hag a c'hounezas an emgann eno en un doare aes. Ar braz eus ar soudarded roman er gompezenn a dec'has etrezek ar stêr en dizurzh hag a skoilhas an eil re ar re all. Ar Gelted a lazhas ar soudarded a oa a-dreñv ar re all. Lod eus ar Romaned a glaskas treizhañ ar stêr gant o hobregon, a brizient muioc'h evit o buhez, poz da Ziodoros, met kaset e voent d'ar strad gante. Darn a veuzas ha darn all a zeuas a-benn da dizhout ar c'hlann all en ardraoñ gant strivoù bras. Evel ma kendalc'he ar Gelted da lazhañ soudarded, ar re-se a daolas o armoù hag a neuas a-dreuz ar stêr. Teurel a reas ar C'halianed spegoù oute. Tec'het a reas ar pep brasañ eus ar re a oa chomet bev da geoded Veii. Lod all a zistroas da Roma hag a roas da c'houzout e oa bet distrujet an arme.
Da-heul an emgann-se e tegouezhas ar C'halianed e Roma. Preizhet e voe ar geoded gante ha ranket e voe paeañ anezhe d'o lakaat da vont en o zro.
Río Segundo
Río Segundo (Eil Stêr, e brezhoneg) zo un anv-lec'h spagnolek eus Arc'hantina, e Proviñs Córdoba hag anv meur a lec'h.
Gloria
Gloria zo ur ger latin ( «gloar, klod» e brezhoneg), deuet da vout anv-badez e meur a yezh.
La Boissière-de-Montaigu
La Boissière-de-Montaigu a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Gloria
Lavaroù
Kavout a reer ar ger e meur a vomm latin
Pleg-mor San Matías
Pleg-mor San Matías zo ur pleg-mor en Arc'hantina, el lodenn eus ar Meurvor Atlantel anavezet evel Mor Arc'hantina. En em astenn a ra eus Punta Bermeja, en norzh, en proviñs Río Negro, da Punta Norte, er su, e beg ledenez Valdés, en proviñs Chubut.
Don eo an dour, 148 km, dizañjer a lavarer.
San Antonio Oeste
. San Antonio Oeste zo ur gêr hag ur porzh en Arc'hantina, war aod ar Meurvor Atlantel, e penn pellañ pleg-mor San Matías, e departamant San Antonio, e proviñs Río Negro. Ur 17.000 a dud zo o chom eno. 172 km zo ac'hano da Viedma, kêr-benn ar broviñs.
Pleg-mor San Matías
Perzhier zo ennañ:
Inizi Turks ha Caicos
An Inizi Turks ha Caicos (Turks and Caicos Islands e saozneg, berraet e TCI), zo inizi er Mor Karib, er gevred da Inizi Bahamas, hag en hanternoz da Haiti, hag un Tiriad Breizhveuriat Tramor. Un tregont enezenn zo anezho, ha 497 km² en holl. Cockburn Town, e Grand Turk Island, eo ar gêr-benn.
Pleg-mor San Matías
Lec'hioù kouronkañ:
Ouzhpenn-se :
Proviñs El Tamarugal
Proviñs El Tamarugal zo unan eus div broviñs rannvro Tarapacá e Chile, ha kêr Pozo Almonte eo ar gêr-benn anezhi.
Melanezia
Melanezia (eus ar gregach μέλας “du” hag νῆσος “enez”) a zo unan eus an tri strollad inizi a ya d'ober Oseania. Dont a ra o anv eus ar pobladoù du o c'hroc'hen a zo o vevañ enno.
Inizi Melanezia
Ur waregad inizi etre biz Aostralia ha su Mikronezia a ya d'ober Melanezia. Sed amañ ar Stadoù hag an tiriadoù:
Elesbed Bro-C'hall (1602-1644)
Elesbed Bro-C'hall, pe Élisabeth de France (e galleg) pe Isabel de Borbón (e spagnoleg), ganet e 1602 e Fontainebleau ha marvet e 1644 e Madrid, a oa ur briñsez c'hall deuet da vout rouanez Spagn ha rouanez Portugal.
He buhez
Merc'h e oa da Herri IV ha d'e bried Maria de' Medici. C'hoar e oa da Loeiz XIII. Dimeziñ a reas e 1615, da 13 vloaz, e kêr Bourdel, d'ar priñs spagnol Felipe, a oa mab pennhêr Felipe III, roue Spagn hag ivez roue Portugal (evel Filipe II), tra ma timezas he breur d'ar briñsez spagnol Anna Aostria (1601-1666)
Mervel a reas e 1644, hag he mab pennhêr Baltasar Carlos Spagn daou vloaz goude, e 1646. He merc'h Maria Tereza Spagn (1638–1683), a voe Rouanez Bro-C'hall pa zimezas da Loeiz XIV.
He marv
Goude he marv ec'h addimezas he fried da Varia Anna Aostria (1634-1696), merc'h da Ferdinand III.
Proviñs Arica
Proviñs Arica zo unan eus div broviñs Rannvro Arica ha Parinacota e Chile, ha kêr Arica eo ar gêr-benn anezhi.
Proviñs Parinacota eo proviñs all ar rannvro.
Sgùrr na Cìche (Cnòideart)
Sgurr na Cìche (distaget e gouezeleg) zo ur menez e ledenez Cnòideart e kornôg Bro-Skos, an hini uhelañ e Na Garbh Chrìochan (The Rough Bounds e saozneg) e distrig Loch Abar en Uheldirioù Bro-Skos. Tapout a ra 1 040 m.
Carl Gotthard Langhans
Carl Gotthard Langhans (15 a viz Kerzu 1732 e Landeshut– 1añ a viz Here 1808 e Grüneiche) a oa ur savour ha tisavour prusian. E oberennoù a vez renket el luskad nevezklasel. Brandenburger Tor Berlin eo e oberenn vrudetañ.
E vuhez
En iliz ar peoc'h (alamaneg : Friedenskirche) e Schweidnitz e studias. Etre 1753 ha 1757 e studias ar gwir e Halle, ha goude-se ar matematik hag ar yezhoù. E-unan eo e teskas an disavouriezh : studiañ a reas testennoù Roma gozh, kelennadurioù Vitruvius ha re Winckelmann. E 1764 e savas e raktres kentañ, anvet «zum Schifflein Christi», en iliz protestant Glogau. Brudet e teuas da vezañ, hag er memes bloavezh e vo lakaet da enseller domani kont Hatzfeld, goude ma vije bet distrujet an domani abalamour d'ar brezel. Etre 1766 ha 1774 ec'h adaozas an domani en e bezh. A-drugarez da gont Hatzfeld e voe brudet ivez e lez ar roue e Berlin. E 1766 e kasas da benn e labour kentañ evit familh ar roue : stern diri ha « Muschelsaal » kastell Rheinsberg.
Famih
E 1771 e timezas gant Anna Elisabeth Jaeckel. Pemp bugel a voe ganet : div verc'h anvet Juliane Luise, hag Amalie Wilhelmine, ur mab anvet Carl Ferdinand hag a zeuas da vezañ tisavour, ha daou vugel all hag a varvas pa oant yaouank. Azalek 1782 edo ar familh o chom en un ti en Albrechtstraße e Breslau. E 1788 en em staljont e Charlottenstraße 48, e Berlin.
Guesnain
Guesnain a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Monumantoù ha traoù heverk
Iliz katolik Sainte Aldegonde, kantved, bet adsavet e 1856
Choapa
Choapa zo un anv eus Chile:
Gleann Comhann
<HR noShade>
Gleann Comhann (Glen Coe e saozneg) zo ur saonenn e Bro-Skos ma red ar stêr Comhan. Brudet eo al lazhadeg a c'hoarvezas eno, d'an 13 a viz C'hwevrer 1692, pa voe lazhet 38 den eus klan McDonald dre ma terment da douiñ fealded d'ar roue William III.
Proviñs Parinacota
Proviñs Parinacota zo unan eus div broviñs Rannvro Arica ha Parinacota e Chile, ha kêr Putre eo ar gêr-benn anezhi.
Gerolama Orsini
Gerolama Orsini, ganet e 1503 e Roma ha marvet en 1570 e Viterbo, a oa dugez Parma.
Merc'h e oa da Lodovico Orsini ha da Giulia di Giacomo Conti.
E 1519 e timezas, e Valentano, da Pier Luigi Farnese, ur mab bastard d'ar pab Paol III.
En eured e voe kanet kantikoù latin savet gant Baldassarre Malosso, eus Casalmaggiore, lenneg brudet ha kelenner Pier Luigi.
Ur vaouez deol ha vertuzius e oa, pa veze he fried o ren ur vuhez diroll.
He bugale
Pemp bugel he doe gant Pier Luigi:
Mervel a reas da seizh vloaz ha tri-ugent, ha beziet e bez an tiegezh Farnese en Enez Bisentina, e lenn Bolsena.
Banteng
Ar banteng (Bos javanicus) a zo ur bronneg daskirier hag a vev e gevred Azia.
Clémence de Hongrie
Klemeza Hungaria (1293-1328 Pariz), pe Clémence de Hongrie e galleg, a oa rouanez Bro-C'hall ha Navarra dre hec'h eured d'ar roue gall Loeiz X. Mamm e oa d'ur bugel dalif anvet Yann Iañ. Nizez e oa d'ar c'hont Charles de Valois, pried da Marguerite d'Anjou-Sicile, a oa c'hoar d'he zad.
Marvet e oa he zud gant ar vosenn pa oa daou vloaz, ma voe anvet Klemeza an Emzivadez. Savet e voe gant he mamm-gozh, Mari Hungaria, merc'h d'ar roue Stefan V Hungaria.
Jacob Johan Anckarström
Jacob Johan Anckarström (Roslagen, 11 a viz Mae 1762 -Stockholm, 27 a viz Ebrel 1792) a oa ur c'habiten svedat a lazhas Gustav III, roue Sveden, hag a voe dibennet abalamour da se.
Irienn
En em dennet e oa eus micher an armoù abaoe un toullad bloavezhioù. Perzh a gemeras en un irienn a-enep ar roue Gustav III war un dro gant noblañsed.
D'ar 16 a viz Meurzh 1792 edo Gustav III o tistreiñ da Stockholm, goude tremenet an devezh e Palez Haga, e-maez kêr. o vont da goaniañ e oa a-raok mont d'un dañsadeg masklet er C'hoariganva Roueel. A-greiz ma oa o koaniañ e resevas ul lizher, ennañ gourdrouz e lazhañ, met drema en doa resevet kalzig alizheroù heñvel a-raok ne oa ket nec'het gant se.
Goude koan e kuitaas e ranndi da vont d'an abadenn. Prestik goude erruout e voe gronnet gant Anckarström hag e gamaraded Clas Fredrik Horn hag Adolf Ribbing, a oa maskloù du war o dremmen hag en saludas e galleg: "Bonjour, beau masque" (" Demat, maskl brav "). Anckarström a dremenas a-drek ar roue hag a dennas un taol pistolenn en e gein. Er bistolenn e oa daou voled, pemp tenn hac'hwech tach kamm. Ar Roue a lammas a gostez hag a huchas e galleg "Ah! Je suis blessé, tirez-moi d'ici et arrêtez-le" ("A! Gloazet on, tenni-me alese ha harzit-eñ !"). Kaset e voe ar roue en-dro d'ar gêr, ha stanket ha siellet e voe dorioù ar c'hoarigandi.
Anckarström a voe harzet er beure war-lerc'h hag anzav a reas al lazh kerkent, daoust ma nac'has e vije bet un irienn ken na voe lavaret dezhañ e oa bet tapet Horn ha Ribbing hag o doa anzavet. Bac'het e voe en ur prizon nepell diouzh Palez Stockholm, e kêr Stockholm. A-hervez e oa bet diouganet ar muntr d'ar roue pevar bloaz a-raok, pa oa bet, incognito, o welout al lennerez-planedennoù brudet en amzer-se Ulrica Arfvidsson.
Alies e vije implijet honnezh gant e vreur, an dug Charlez, ha lavaret e veze he devoa ur rouedad tud e kêr d'he c'helaouiñ; gwech ebet ne voe tamallet netra dezhi, met goulennataet e voe.
Mervel a eure diwar e c'hloazioù d'an 29 a viz Meurzh, ha d'ar 16 a viz Ebrel e voe kondaonet Anckarström. Tennet e voe e vadoù ha dinoblet e voe. Lakaet e voe an houarn warnezhañ e-padtri deiz, skourjezet e voe, ha troc'het e voe e zorn dehoù outañ. D'ar 27 a viz Ebrel e voe dibennet.
Eunymphicus
Eunymphicus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1937 gant an evnoniour stadunanat James Lee Peters (1889-1952).
Kouprey
Ar c'houprey (Bos sauveli) a zo ur bronneg daskirier hag a vev pe a veve e gevred Azia. Marteze eo aet da get.
Giovanna da Montefeltro
Giovanna da Montefeltro (Urbino, 1463-1514 Roma), a zimezas e 1474 da Giovanni Della Rovere, dug Sora hag Arce.
Merc'h e oa da zug Urbino, Federico III da Montefeltro ha c'hoar da Guidobaldo Iañ da Montefeltro.
He c'hoar Costanza (1466-1518), a zimezas da  Antonello Sanseverino, priñs Salerno ha kont Marsico.
Eunymphicus
Spesadoù
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kaledonia-Nevez (E. cornutus) hag en Inizi Loyauté (E. uvaeensis).
Dispac'h Iwerzhon
Dispac'h Iwerzhon zo un darvoud istorel a grogas e 1916 hag a badas betek 1923. Posupl eo rannañ an istor anezhañ e teir lodenn : an Emsavadeg c'hwitet da Bask 1916 ha diorroadur Sinn Féin ; Brezel Dizalc'hted Iwerzhon etre 1919 ha 1921 ; hag ar Brezel Diabarzh etre 1922 ha 1923.
Jacob Johan Anckarström
Irienn
Er bloaz-se en-eeun e kemmas an tiegezh Anckarström e anv en Löwenström hag arc'hant a roas d'un ospital. Evel-se eo e voe savet al Löwenströmska sjukhuset, pe Ospital Löwenström. Ar politikour Ulf Adelsohn zo diskennad da Jacob Johan Anckarström.
Antonio da Montefeltro (1445-1508)
Antonio da Montefeltro (Urbino, 19 Ebrel 1445 – Gubbio, 15 Eost 1508) a oa ur c'hondotttiero italian.
Jacob Johan Anckarström
C'hoariganoù
Anv zo eus Anckarström e daou c'hoarigan:
Antonio da Montefeltro (1445-1508)
Mab bastard e oa d'an dug Federico III da Montefeltro. Divastardet e voe war c'houlenn e dad gant ar pab Nikolaz V, e 1448. Pa varvas e vreur Buonconte e teuas da vout kont Cantiano. En 1464 e tilezas ar studi da vont da vrezeliñ gant e dad enep arme ar pab kaset gant  Alessandro Sforza.
En 1470 e kemeras perzh en emgann Mulazzano ha daou vloaz goude e seziz Volterra, evel letanant e dad, a oa neuze o servij Alfonso V e rouantelezh  Naplez en 1474.
Dimezet e oa da Emilia Pia di Carpi, merc'h d'ar c'hont  Marco II di Carpi, poltredet  gant Raffaello Sanzio en 1504-1505.
Mervel a reas Antonio da Montefeltro e Gubbio en 1508, ha moarvat diwar an naplez.
Lewarde
Lewarde zo ur gumun e departamant Norzh e Bro-C'hall.
Emdroadur ar boblañs 1793-2011
• Andonioù : Cassini hag EBSSA
Platycercus
Platycercus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1825 gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwec'h spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer en Aostralia hag en inizi tro-dro, triwec'h (18) isspesad dezhe en holl.
Cerizy
kantved
Brezel-bed kentañ:
Stêr Choapa
Ar Stêr Choapa zo ur stêr e Chile, 140 km dezhi, hag a red eus an Andoù d'ar Meurvor Habask dre ar Rannvro Coquimbo. Hec'h anv zo bet roet da Proviñs Choapa.
Tour-tan Beg Gweltaz
Tour-tan Beg Gweltaz zo un tour-tan savet e beg Gweltaz, e kumun Pradvael, Bro-Raez.
Istor
Savet e voe e 1941 e lec’h ma oa ur semafor savet e 1861. Lazhet e voe e 1949. Enaouet e voe un tan nevez e 1954, lakaet en tour e 1958. Gwardet e voe an tour-tan etre 1959 ha 1986, pa voe emgefreeket.
Vendrennes
Vendrennes a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Emilia Pia da Montefeltro
Emilia Pia da Montefeltro, pe Emilia Pio di Savoia (Carpi, ... – Cantiano, 1520) a oa un itron a wad uhel en Italia ar.
Merc'h e oa da Marco II Pio (?-1493), mab da Giberto (?-1466) hag  Alda da Polenta. Desavet e voe e lez Carpi a oa ul lec'h a sevenadur a bouez en amzer-se.
E 1475 e voe dimezet da Antonio da Montefeltro (1445-1508), ha henezh a voe kabiten an armoù e ti he zad e-pad dek vloaz. Goude marv he fried e teuas Emilia da vezañ unan eus brasañ mignonezed he c'hoar-gaer Elisabetta Gonzaga (1471-1526) ; bevañ a rae etre Urbino ha Cantiano, ober a rae war-dro he c'hastell, ma varvas e 1520.
Brudet eo gant ur poltred anezhi a voe graet gant Raffaello Sanzio e 1504 pe 1505, Ritratto di Emilia Pia da Montefeltro. Hi marteze ivez a weler er poltred all anvet La Gravida, er Galleria Palatina e Firenze.
Santez Anna
Santez Anna eo mamm ar Werc'hez Vari ha mamm-gozh Jezuz er relijion gatolik.
Anvioù-badez polonek
Setu amañ ur roll anvioù-badez polonek.
Britannicus
Tiberius Claudius Caesar Germanicus, lesanvet Britannicus, ganet e 41, a oa mab d'an Impalaer roman Claudius Iañ ha d'e bried Valeria Messalina.
Ar Werc'hez hag ar Mabig Jezuz gant Santez Anna (Leonardo da Vinci)
Ar Werc'hez hag ar Mabig Jezuz gant Santez Anna zo un daolenn gant Leonardo da Vinci ma weler ar Werc'hez Vari, gant he mab, Jezuz, hag he mamm, Santez Anna.
Eunymphicus cornutus
Eunymphicus cornutus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Psittaculidae.
Santez Anna
Adkavet e vez ivez en hengoun muzulman gant an anv Hannah. N'eus lodenn ebet eus an Testamant Nevez hag a ro tro da lenn testennoù liammet gant mamm-gozh Jezuz-Krist. An istorourien a soñj dezho e c'hellfe bezañ un diaz munut istorel d'an dudenn er-maez eus ar vojennoù. En hengoun kristen e reer liamm etrezi ha Hanna mamm Samuel ar profed ha barner diwezhañ Israel. Ar memestra a vez graet gant an hengoun islamek.
Britannicus
Dont a rae e lesanv eus ar perzh kemeret gant e dad e brezelioù Enez Vreizh. E 43 e voe roet an anv Britannicus gant Sened Roma ma teuas e anv da vezañ Tiberius Claudius Cæsar Augustus Germanicus Britannicus. Claudius ne gemeras ket an anv-se e-unan, met e reiñ a reas d'e vab.
Ar Werc'hez hag ar Mabig Jezuz gant Santez Anna (Leonardo da Vinci)
Seder ha sioul eo dremmen ar maouezed. Heñvelik eo ar gwelva ouzh an hini weler en daolenn Mona Lisa.
Eunymphicus cornutus
Anvet e voe Psittacus cornutus (kentanv) da gentañ-penn (e 1788) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).
Boued
Bevañ a ra diwar c'hreun, had ha kraoñ.
Annez
Brosezat eo ar spesad e Kaledonia-Nevez.
Santez Anna
Enoret e vez ivez he fried Joachim.
E Breizh
Enoret eo e meur a lec'h e Breizh, ha dreist-holl e Santez-Anna-Wened, e-kichen an Alre, hag e Santez-Anna-ar-Palud, er Porzhe. Patronez Breizh eo. Gouestlet eo bet Breizh da Santez Anna gant ar Pab Pi X d'ar 26 a viz Gouere 1914.
Britannicus
Buhez
Berr e voe e vuhez, rak da zerc'hent e 14 deiz-ha-bloaz e voe lazhet gant e vreur Neron, hervez skridoù an istorourien roman Tacitus ha Suetonius.
Dominika
Dominika zo un anv-badez hag un anv-lec'h.
Arthur Scherbius
Arthur Scherbius, bet ganet d'an 30 a viz Here 1878 e Frankfurt am Main (Impalaeriezh alaman d'an ampoent) hag aet da Anaon d'an 13 a viz Mae 1929 e Berlin (Republik Weimar d'an ampoent), a oa un embreger hag ijinadenner alaman.
Studiañ a reas an elektroteknik e Technische Universität München hag e Gottfried Wilhelm Leibniz Universität Hannover ma voe tapet e ziplom a zoktor-ijinour gantañ e 1904.
Goude bezañ pleustret war un doare nevezus da rinegañ e varilhas ur breou, d'an 23 a viz C'hwevrer 1918, war ar wikefre a voe anvet Enigma diwezhatoc'h.
Urvillers
Urvillers zo ur gumun c'hall, en departamant gall Aisne eus Pikardi er rannvro Hauts-de-France.
Anna selbdritt
thumb|250px| Opferung Marias im Tempel; mit [[Heiligenschein|Nimbus Anna und Joachim, gant Giotto, Scrovegni-Kapelle, Padova]]
Federico Gonzaga (aotrou Bozzolo)
Federico Gonzaga (Bozzolo, 1480 circa – Todi, 28 kerzu 1527) a oa ur c'hondottiero italian, mab da Gianfrancesco hag Antonia del Balzo.
Anna selbdritt
Anna selbdritt zo un droienn alamanek a vez graet eus oberennoù en arz kristen hag a ziskouez Santez Anna gant he merc'h, ar Werc'hez Vari, hag he mab-bihan, ar Mabig Jezuz. Brudet e oa ar seurt oberennoù en Alamagn abaoe ar.
Dairago
Dairago  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Farz buan
Ar Farz buan zo ur rekipe eus Breizh, meur a zoare dezhi. Ar repike brudetañ a zo gant bleud ha sukr, goude ma implijer sukr abaoe nebeut a amzer hepken. Gallout a reer debriñ en ur mod sall, gant bleud gwinizh-du, asambles gant kig-moc'h kraz.
Dresano
Dresano  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Ramona (kanaouenn)
Ramona zo ur ganaouenn saoznek savet e 1928, ar gerioù gant L. Wolfe Gilbert hag an ton valsenn gant Mabel Wayne.
Savet e oa bet evit ar film Ramona, e 1928, a oa diazezet war ar romant Ramona gant Helen Hunt Jackson. Enrollet e voe e 1928 gant Dolores del Río.
Adarre e voe implijet ar ganaouenn e 1936 evit ar film nevez heñvelanvet.
Doare Gene Austin a voe gwellañ gwerzh e-pad ur pennad.
Dominika (anv-badez)
Dominika zo un anv-badez polonek pe tchekek roet d'ar merc'hed.
Ottavio Farnese
Ottavio Farnese, ganet e 1521 e Valentano (en hanternoz proviñs Viterbo, e Lazio hiziv) ha marvet e 1586 e Piacenza, a oa dug Parma, en Italia ar.
E vuhez
Mab e oa da Pier Luigi Farnese, kentañ dug Parma, ha da Gerolama Orsini; o eil bugel e oa. Mab-bihan e oa d'ar pab Paol III. Daou vreur dezhañ a oa kardinaled: Ranuccio Farnese hag Alessandro Farnese.
Eñ e oa eil dug dug Parma ha Piacenza hag eil dug Castro.
D'ar 4 a viz Du 1538 e timezas Ottavio da Marc'harid Aostria, bastardez d'a impalaer santel Karl V ha da Johanna Maria van der Gheynst. Pemzek vloaz e oa Ottavio, ha c'hwezek vloaz Maria, nevez intañvezet eus Alessandro de' Medici (1510-1537) lesanvet il Moro , dug-meur Toskana. Er Chapel Sistina e voe lidet an eured, dirak ar pab, hag a ziskoulmo aferioù hêrezh evit Maria diwar-goust Medicied Roma.
Gant an eured-se setu Ottavio e kelc'hiad kloz an tiegezhioù o ren en Europa. Ne voe ket an evurusted vras o ren en ti avat en abeg d'ar bihan ma oa kompren ha teneridigezh Ottavio, ha da hiraezh Marc'harid da lez Medici Firenze, pa oa ken trist ar bed e Roma ar gardinaled.
Kemm a voe avat pa zistroas Ottavio gloazet eus un droiad-vrezel betek Alje en 1541, ha setu troet ar yended e tommded.
Eilean Heàrrlois
Eilean Heàrrlois, Harlosh Island e saozneg, a zo un enezenn el Loch Bracadail a-dal d'al ledenezioù Minginish ha Heàrrlois en An t-Eilean Sgitheanach, e bro-Skos, 34 hektar he gorread.
Pseudeos
Pseudeos a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1935 gant an evnoniour stadunanat James Lee Peters (1889-1952).
Spesadoù
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer en Inizi Salomon (P. cardinalis) hag e Ginea Nevez (P. fuscata).
Gaggiano
Gaggiano  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Ossona
Ossona    a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Stadoù Kevreet Mikronezia
Mikronezia (anv hir: Stadoù Kevreet Mikronezia) a zo ur Stad kevreadel eus kornaoueg Meurvor Habask. Peder stad a zo ouzh hec'h ober: Chuuk, Kosrae, Pohnpei ha Yap.
Marianne Jean-Baptiste
Marianne Raigipcien Jean-Baptiste, pe Marianne Jean-Baptiste, ganet d'ar 26 a viz Ebrel 1967 e Londrez (Bro-Saoz), zo un aktourez saoz, a orin eus Antigua-ha-Barbuda ha Santez-Lusia. Studiet he deus er Royal Academy of Dramatic Art e Londrez ha c'hoariet er Royal National Theatre. Ken brudet eo e metoù ar c'hoariva e Londrez evel er bed abalamour d'he filmoù, met brudetoc'h c'hoazh eo abalamour d'ar skinwel.
C'hoariva
Meneg a oa anezhi e 1994 evit ar Ian Charleson Award abalamour d'he c'hoari e-barzh Measure For Measure gant ar gompagnunezh Cheek by Jowl.
Kanerez
Ouzhpenn he labour aktourez he deus enrollet ur bladenn ma kan blues.
Sonerezh
Savet he deus sonerezh ar film Career Girls, kaset da benn gant Mike Leigh e 1997.
Barzhoniezh
Hi an hini a lenn ar "Sonnet 15", gant William Shakespeare, er bladenn When Love Speaks (EMI Classics) embannet e 2002.
Without a Trace
Er filmoù-see c'hoari ur boliserez eus an FBI, Vivian Johnson, klañv he c'halon, ur mab dezhi da sevel.
Norwich
Norwich ( pe ) eo kêr-benn kontelezh Norfolk, Bro-Saoz.
Opera (Italia)
Opera  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Krzysztof
Krzysztof zo un anv-badez polonek roet d'ar baotred.
Orin
Dont a ra eus an anv gresianek Kristoforos / Χριστόφορος, "an hini a zoug ar C'hrist", hervez ar vojenn.
Focunates
Ar  Focunates a oa ur bobl en Alpoù,  e Raetia, en Oadvezh an Houarn, er Iañ kantved kent JK.
Douaroniezh
Ne anavezer ar bobl-se nemet dre enskrivadur ar monumant anvet Tropaeum Alpium, adskrivet gant Plinius an Henañ. Dre ziouer a ditouroù all eo diaes lavaret e pelec'h e oa ar meuriad-se o chom. Kinnigoù disheñvel zo bet gant arguzennoù diazezet war an anvioù-lec'h.
En-dro dezho e oa pobloù all: ar Genauni en hanternoz, ar Venostes er c'hreisteiz, ar Breuni er reter, ar Vennones ha Calucones er c'hornôg.
Menegoù
Meneget eo o anv gant  ar skrivagner latin Plinius an Henañ er Iañ kantved kent JK.
Monumant Turbia
Engravet e oa bet o anv war ar monumant anvet Tropaeum Alpium e Turbia, en enor d'an impalaer Augustus, ma'z eo bet merket anvioù ar pobloù trec'het gantañ.
Louis-Charles-César Maupassant
Louis-Charles-César Maupassant a oa ur politiker gall.
Mab e oa da Aignan Maupassant, marc'hadour e Saumur, ha da Marie Françoise Baudoin. Ur c'hoar dezhañ a zimezas da Maurice Bizard hag unan all da Jean-Étienne de Cigongne.
Dimeziñ a reas-eñ da verc'h Jean-Baptiste Potier de La Savarière, senechal Nort ha Casson. Tad-kozh e oa da Léon Nau de Maupassant, perc'henn kastell Clermont e Keller, hiriv e kanton Enorzh.
Cyril Pedrosa
300px|right|Cyril Pedrosa e 2015 Cyril Pedrosa a zo un tresour, livadurour ha senarioour breizhat a vannoù-treset ganet d'an 22 a viz Du 1972 e Poitiers. Labourat a ra er memes stal-labour hag an dresadourien Hervé Tanquerelle ha Brüno e-kichen Mekanikoù an Enezenn, e Prad an Duked e Naoned.
Red micher
Divizout a reas Cyril Pedrosa da vezañ tresour pa oa krennard. Studiañ a reas an tresañ s skol ar Gobelins e Pariz, ha goude e krogas da labourat e-barzh studioioù bevaat Disney evel animatour. Kenlabourat a reas war Tort Notre-Dame ha Herakles. O vezañ tremenet er bevaat e chom gantañ un doare da dresañ leun a startijenn, efedus hag a-reizh.
Munro
Ar munroioù zo menezioù e Skos hag a zo uheloc'h eget 914,4m (3000 troatad). Dont a ra an anv eus hini Hugh Munro (1856-1919) hag a renablas anezho en un dihell anvet Munro's Tables, e 1891.
Marianella Bargilli
Marianella Bargilli, ganet d'ar 27 a viz C'hwevrer 1971, zo un aktourez italian.
Noviglio
Noviglio  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Froidfond
Froidfond a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Tylwyth Teg
An Tylwyth Teg, pe an dud vadelezhus, eo anv kembraek ar boudiged anvet ivez Bendith y Mamau, da lavarout eo bennozh ar mammoù. Betek deroù an kantved e krede ar bobl e veve an Tylwyth Teg e lec'hioù zo, evel nimfenned Hellaz kozh, pe sidhe iwerzhon. E-touez al lec'hioù-se e oa Llyn y Fan Fach. Kerzhout a rae an Tylwyth Teg a-hed gwenodennoù a oa dañjerus d'an dud ergerzhout drezo.
Inveruno
Inveruno  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Liscate
Liscate  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Alberto Ascari
Alberto Ascari (bet ganet d'ar 13 a viz Gouere 1918 e Monza en Italia, marvet d'ar 26 a viz Mae 1955) a oa ur blenier kirri a rede e Formulenn 1. Gounezet en deus div wech titl ar vlenierien gant ar Scuderia Ferrari a-raok bezañ lazhet gant ur gwallzarvoud e-pad un abadenn esae e 1955.
Fehmarn
thumb|right|Enez Fehmarn, gwelet eus an oabl Fehmarn zo un enezenn hag ur gumun e Schleswig-Holstein, e hanternoz Alamagn. An trede enez vrasañ eo Fehmarn en Alamagn. Emañ war aod reter Schleswig-Holstein, er Mor Baltel. E 2006 e oa 13 036 den o chom er gumun. Stag eo enez Fehmarn ouzh an douar-bras war-bouez ur pont.
Heilongjiang
Heilongjiang (e sinaeg : 黑龙江, Stêr an aerouant du) zo ur proviñs eus Republik Pobl Sina, e biz ar vro, sko ouzh Rusia.
Vanessa Hessler
Vanessa Hessler, ganet d'an 21 a viz Genver 1988, zo un aktourez ha top model italian-stadunanat. Un top model eo abaoe he 15 vloaz ha gwelet eo bet e meur a vruderezh en Italia, Alamagn ha Bro-C'hall.
Inzago
Inzago  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Maen Rosetta
Ar maen, kizellet e granodiorit du, a vez soñjet bezañ bet diskouezet da gentañ en un templ, marteze en unan nepell e Sais. Fiñvet e vefe bet e-pad mare an hengristeniezh pe krennamzerel, hag implijet evel materi sevel e-pad savadur Fort Julien e-kichen kêriadenn Rashid (Rosetta) e Delta an Nil.
Adkavet e oa bet e miz Gouhere 1799 gant ur soudard gall anvet Pierre-François Bouchard e-pad Kampagn Napoleon en Egipt. Bez e oa ar c'hentañ skrid adkavet eus Henegipt skrivet gant div yezh. Buan e oa deuet war-wel ar mean ha brudet dre ma c'hellfe degas un doare da zisifrañ yezh ar hieroglifoù chomet digomprenus betek-henn. Kopiennoù treset ha mouladurioù a voe graet hag a reas tro Europa er mirdioù hag er skolioù-meur. Pa voe trec'het an nerzhioù lu c'hall en Egipt e 1801, ar maen gwirion a voe kemeret gant ar Rouantelezh-Unanet ha kaset e Londrez. Diskouezet eo, tost dibaouez, d'an arvesterien er British Museum abaoe 1802. An objed gwelet ar muiañ eo er mirdi British Museum.