cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ridgwayia pinicola
Ridgwayia pinicola a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Turdidae. Ar spesad nemetañ er genad Ridgwayia an hini eo ; dont a ra an anv-mañ eus hini an evnoniour stadunanat Robert Ridgway (1850-1929).
Anvet e voe Turdus pinicola (kentanv) da gentañ-penn (e 1859) gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).
Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged, amprevaned-douar en o zouez.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Ptilinopus regina
Ptilinopus regina a zo ur spesad evned e-touez kerentiad ar c'hColumbidae.
Annez
Bevañ a ra al labous e bevennoù norzh ha reter Aostralia, en enez Timor hag inizi tost ivez.
Henriette Vogel
Adolfine Vogel (1773, pe 1780 hervez ar maen-bez - ), lesanvet Henriette Vogel gant Heinrich von Kleist, a oa muzenn ar barzh-se. Kouezhet e oa ar c'hrign-bev warni hag en em lazhañ a reas gant Heinrich von Kleist d'an 21 Du 1811, war lez lenn Wannsee, e-tal Potsdam.
Petite-Île
Petite-Île zo ur gumun e departamant tramor ar Reünion, e Meurvor Indez. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Saint-Pierre hag e kanton Saint-Pierre-3.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Petite-iliens anezho e galleg.
Istor
Krouet e oa bet ar gumun e 1935 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Saint-Pierre.
Tiobraid Árann
Tiobraid Árann (Tipperary e saozneg) zo ur gêr eus Iwerzhon, e kreisteiz an enezenn. Roet he deus hec'h anv d'ur gontelezh, Kontelezh Tiobraid Árann. E 2006 e oa poblet gant tost da 5,000 a dud.
Emañ Tiobraid Árann war ribl ar stêr Ára. Ar Vikinged a oa en em staliet war un enezennig er stêr-se. En e oa bet savet ur c'hastell eno gant ar roue saoz Yann Iañ, met ne chom roud ebet eus ar c'hastell-se bremañ.
Ur c'hreñvlec'h saoz e oa Tiobrad Árann en hag e deroù an. Betek 10,000 soudard a oa eno e-pad ar Brezel-bed Kentañ, o vezañ gourdonet a-raok mont d'an talbenn e Bro-C'hall.
Bogurodzica
Bogurodzica (Theotókos, "Mamm Doue") zo un azeulgan katolik polonat eus ar Grennamzer, skrivet etre an X vet  hag an  hag a oa deuet da vout kan broadel ar Stad polonat d'ar mare-se.
Kanet e voe bet Bogurodzica a-raok emgann Grunwald (Žalgiris evit Lituaniz ha Tannenberg evit an Alamaned) gant marc'heion Polonia. An emgann-se a enebas Lituaniz ha Poloniz renet gant Lituaniz Vytautas ha Jogaila/Jagiełło, ouzh ar varc'heion deutonek renet gant Ulrich von Jungingen.
Lakaet eo bet e stumm rock gant strolladoù polonat a-vremañ.
VIIIvet kantved kt JK
|  |
../.. | | | VIIIvet kantved kent JK | | | ../..
Amzeriatadur dre radiokarbon
An amzeriatadur dre radiokarbon (pe dre garbon 14), pe bloaziadur dre radiokarbon, zo un amzeriatadur radiometrek diazezet war muzul oberiegezh radiologel ar c'harbon 14 (C) a gaver en danvez organek a glasker anavezout e oad peurvoudel, da lavaret eo an amzer aet hebiou abaoe e varv.
VIIIvet kantved kt JK
Bloavezhioù 790 kt JK | Bloavezhioù 780 kt JK | Bloavezhioù 770 kt JK | Bloavezhioù 760 kt JK | Bloavezhioù 750 kt JK Bloavezhioù 740 kt JK | Bloavezhioù 730 kt JK | Bloavezhioù 720 kt JK | Bloavezhioù 710 kt JK | Bloavezhioù 700 kt JK
Kregiñ a ra an VIIIvet kantved kent JK d'ar 1añ a viz Genver -800 hag ec'h echu d'an 31 a viz Kerzu -701.
-200
554 Ab Urbe Condita = 200 kent J.-K.
Mėnuo Juodaragis
Mėnuo Juodaragis zo ur festival folk balt, neofolk ha darkfolk. Degouezhout a ra bep bloaz e dibenn miz Eost, e kreiz koadeier Aukštaitija (Lituania Uhel, e biz ar vro).
Henriette Bro-Saoz
Henriette Bro-Saoz (1644 -1670), pe Henrietta of England , pe Henriette d'Angleterre e galleg, pe Henrietta Anne Stuart of England, pe Henriette-Anne Stuart, a oa ur briñsez saoz hag a zimezas da Philippe de France, dug Orleañs, breur d’ar roue gall Loeiz XIV.
Ganet e oa en Exeter en Devon d'ar 16 a viz Mezheven 1644. Merc'h e oa d'ar roue Charles Iañ Bro-Saoz, roue bro-Saoz ha bro-Skos, ha d'e bried Henriette Bro-C'hall (1609-1669). He mamm a oa merc'h d'ar roue gall Herri IV, ha c'hoar da Loeiz XIII; keniterv kompez e oa neuze da Loeiz XIV. Stuart e oa he zad, Bourbon he mamm.
Pa oa ganet e oa brezel diabarzh etre kostezenn he zad roue ha tud ar parlamant da gentañ, harperien Oliver Cromwell goude. He mamm he doa dilezet anezhi goude he genel da dec'hel da Vro-C'hall gant he serc'heg. Chomet e oa dindan evezh he gouarnerez, Lady Dalkeith, kontez Morton.
He zad a c'houlennas ma vije graet ur vadeziant anklikan dezhi. Goude kollet emgann Naseby, e kasas Charles I e vab Charles, titlet priñs Kembre, da-gaout e vamm da Vro-C'hall. Lady Morton a voe kaset dre heg gant Henriette da-gichen Londrez, met nac'h a reas reién ar bugel d'ar Parlamant gant aon na vije lazhet.
Tec'hel a reas an itron gant ar verc'hig un devezh hañv e 1646 da lez ar roue gall Loeiz XIV, gwisket en koueriadez hag ar verc'hig gwisket en paotrig. Degemeret fall e voe gant mamm ar briñsezig, ha kaset da gaolmoc'ha.
Eured politikel
E 1661, da seitek vloaz, e timezas da Philippe I, dug Orléans ("Monsieur"), breur da Loeiz XIV, ha paotretaer touet.
He bugale
Daoust d'e si brudet e teuas a-benn Fulup d'ober bugale d'e wreg:
Goude he marv
Pa varvas Henriette e 1670 ec'h addimezas he fried Fulup d'ar briñsez alaman Liselotte von der Pfalz.
Amzeriatadur dre radiokarbon
En henoniezh hag e paleoantropologiezh e servij kalzik an teknik-mañ, bet peuraozet gant ar fizikour-kimiour stadunanat Willard Libby (1908-1980) e dibenn ar bloavezhioù '40.
Emgann Formigny
Emgann Formigny a zo un emgann, c'hoarvezet e Formigny e Normandi d'ar 15 a viz Ebrel 1450, etre ul lu gall skoazellet gant Breizhiz, hag ar Saozon.
Hoc'h-gouez-mor
An hoc'h-gouez-mor (Capros aper) zo ur pesk mor.
Den Cro-Magnon
Cro-Magnon zo anv ul lec'hienn henoniel, ha hini karrekaenn un den eus ar Ragistor kavet enni, bet roet dre astenn d’an dud vodern kentañ (Homo sapiens sapiens) en Europa an Henoadvezh diwezhañ ar Maen. Hogen, ar skiantourion a gav gwell gober gant ar pennger Tud vodern kentañ Europa evit komz anezhe, kentoc’h eget gant ar ger Cro-Magnon n’en deus statud taksonomek ebet dre ma ne ra dave na d’ur spesad pe isspesad, na da brantad pe sevenadur henoniel ebet.
Karrekaenn goshañ un den Cro-Magnon bet kavet zo a vefe 43 000 bloaz hervez an amzeriatadur dre radiokarbon.
Peurliesañ e oa tud Cro-Magnon korfet-mat ha postek, hag ur c’higennadur kreñv a oa dezhe. Sonn a-walc’h e oa o zalioù ha moan o gwaregoù-abrant, ar pezh o disheñvela diouzh tud Neandertal. Un dremm berr ha ledan a oa dezhe. Hag, evel evit razh an dud vodern, e oa balog o elgezhioù. War-dro 1600 cm³ e oa dalc’had o c’hlopenn, da lavaret eo un tammig muioc’h eget hini an dud a-vremañ. Hogen, soñjal a reer e oa tud Cro-Magnon damheñvel ouzh ar re-mañ ha ne vefe ket kalz a ziforc’hioù hewel a-fet ment etreze.
Addaon fab Taliesin
Mab Taliesin e oa Addaon fab Taliesin (skrivet ivez  Afaon fab Taliesin) hervez Trioedd Ynys Prydein hag ar vojenn Breuddwyd Rhonabwy.
Hervez Breuddwyd Rhonabwy en deus kemeret perzh en Emgann Badon, gant ar Roue Arzhur. Iddog ap Mynio a lavare anezhañ e oa "furañ den ar rouantelezh".
VIIvet kantved kt JK
|  |
../.. | | | VIIvet kantved kent JK | | | ../..
Bloavezhioù 690 kt JK | Bloavezhioù 680 kt JK | Bloavezhioù 670 kt JK | Bloavezhioù 660 kt JK | Bloavezhioù 650 kt JK Bloavezhioù 640 kt JK | Bloavezhioù 630 kt JK | Bloavezhioù 620 kt JK | Bloavezhioù 610 kt JK | Bloavezhioù 600 kt JK
Kregiñ a ra ar VIIvet kantved kent JK d'ar 1añ a viz Genver -700 hag ec'h echu d'an 31 a viz Kerzu -601.
Ros Cré
Ros Cré (Roscrea e saozneg) zo ur gêr eus Iwerzhon, e norzh kontelezh Tiobraid Árann. Ur gêrig kozh eo, dezhi 5,403 a annezidi e 2011.
Unan eus kêrioù koshañ Iwerzhon eo, savet en-dro da vanati sant Crónán er Abalamour d'an dismantroù puilh a chom eus he amzer dremenet eo bet lakaet Ros Cré war roll "Kêrioù glad Iwerzhon". E-touez an dismantroù-se emañ nor-dal iliz romanek Sant Crónán, un tour ront hag ur groaz uhel hag a chom eus ar manati kozh, rivinoù ur manati frañsiskaned eus ar, dismantroù ur c'hastell eus an ... E manati Ros Cré e voe savet unan eus dornskridoù kozh brudetañ Iwerzhon, Levr Dimma, hag a zo bremañ e levraoueg Trinity College, e Dulenn.
Fallaenn (astronomiezh)
Graet e vez fallaenn en astronomiezh eus an anadenn a c'hoarvez pa steuz d'ar gwel, penn-da-benn pe evit un darn, ur c'horf-egor pa zeu ur c'horf all etre eñ hag an arvester.
Gwelet eus an Douar
Fallaennoù heol :
Añjeluz
An Añjeluz pe Pedenn an Ael (Gabriel) zo ur bedenn gristen, a lavarer d'ar Werc'hez Vari.
Testenn latin
V/. Angelus Domini nuntiavit Mariæ,
V/. ''« Ecce Ancilla Domini. »''
R/. « Fiat mihi secundum Verbum tuum. »
V/. Et Verbum caro factum est.
R/. Et habitavit in nobis.
V/. Ora pro nobis, Sancta Dei Genetrix.
R/. Ut digni efficiamur promissionibus Christi.
Oremus: Gratiam tuam quæsumus, Domine, mentibus nostris infunde; ut qui, angelo nuntiante, Christi Filii tui Incarnationem cognovimus, per passionem eius et crucem, ad resurrectionis gloriam perducamur.
Per eumdem Christum Dominum nostrum. Amen.
Añjeluz amzer Nedeleg
Un arc'hael a-berzh an Aotrou Da Vari zigasas keloù
E oa gant Doue dibabet Da vezañ mamm Salver ar bed. – Da vezañ mamm Salver ar bed.
Mari a respontas neuze : Servijerez on da Zoue !
Ra vo graet din, ael benniget, Hervez m'ho peus din lavaret. – Hervez m'ho peus din lavaret.
Hag e koñsevas ur bugel Dre c'halloud ar Spered-Santel.
Ha Verb Doue 'n em inkarnet E-touez an dud en deus bevet. – E-touez an dud en deus bevet.
Pedit, Mamm santel da Zoue, Evidomp holl ho pugale
Ma vezimp din eus ar grasoù A bromet Jezuz, hon Aotrou. – A bromet Jezuz, hon Aotrou.
Añjeluz amzer ordinal
Ni ho salud gant karantez, Rouanez ar Sent hag an Aelez.
C'hwi a zo benniget, ô pia ! Hag a c'hrasoù karget, Ave Maria !
Ra vezo benniget Jezuz, Ar frouezh eus ho korf eürus.
Kanomp gant an aelez, ô pia ! E veuleudi bemdez, Ave Maria !
Ni ho ped, Mari, gwerc'hez c'hlan, Pa vezimp war hon tremenvan,
Da c'houlenn ouzh Jezuz, ô pia ! Deomp ur marv eürus, Ave Maria !
Añjeluz amzer Fask
Pedenn an Añjeluz eo evit an amzer Fask, a lavared eus Sul Fask da Gouel Pantekost, e-lech pedenn ar Regina Coeli. Tri c'hantik a zo.
En eskopti Kemper ha Leon, ar memes kantik eo gant daou ton : an ton Leon, hag an ton Kerne. Ar gomzoù (gwechall anvet "En em gonsolit evit mad") zo bet adskrivet un tamm er bloavezhioù 1930 gant Tad Barnabe, kapusin Rosko :
En Eskopti Sant-Brieg ha Landreger (evit Bro-Dreger ha gorre Kerne), bez eus ur c'hantik all, war don O Filii et Filiae :
En eskopti Gwened ez eus un trede kantik evit amzer Fask :
Sangre Cavallum
Pladennoù arall
Kendastumadoù gant strolladoù neofolk/darkfolk arall.
Ría de Corme e Laxe
Ar Ría de Corme e Laxe zo un aber vihan e Galiza, anezhi unan eus ar rías Medias, a zo un darn eus ar Rías Altas.
Emgann Schooneveld
Emgann Schooneveld zo anv daou emgann war vor, e 1673, etre ar morlu izelvroat, renet gant Michiel de Ruyter, hag ar morlu saoz, renet gant ar priñs Rupert, e-pad Brezel Holand.
En daou emgann e voe trec'h an Izelvroiz.
Kleñved an Togn
thumb|right|200px|Pajenn gentañ golo al levrig. Kleñved an Togn zo titl ur pezh-c'hoari fentus gant Jarl Priel bet embannet en niverenn 30 (Genver - C'hwevrer 1952) eus ar gelaouenn Al Liamm - Tir na n-og.
Dindan stumm ul levrig ur bajenn ha tregont dezhañ e voe moulet an oberenn, e 1952 ivez, e Ti ar Skrev er Baol evit Al Liamm - Tir na n-og. Ma fizier er pezh a oa bet skrivet gant an oberour e-unan e oa bet peurechuet e bezh-c'hoari gantañ d'ar 25 a viz Meurzh 1951 (Sul ar Beuz 1951) e Priel (Aodoù-an-Hanternoz).
Ar pezh-c'hoari
E-ti Gwilh ha Marc'harid Krec'hiou, war-dro dek eur diouzh ar beure, e-pad an hañv. N'emañ ket an ozhac'h en e vleud, na pell ac'hano : ken klañv eo ma n'eo ket bet o pesketa. Ha den ne oar, na kerent nag amezeien, eus pelec'h e teu an droug evit gwir. Padal, Merc'h ar Moal a oar-hi ar pezh a zo krog en Togn ha dont a raio a-benn da yac'haat e gleñved.
Mancetter
Mancetter zo ur gêriadenn hag ur barrez keodedel saoz e Warwickshire, el lec'h ma kej hent Watling Street gant ar stêr Anker.
Istor
Eno e oa gwechall un annezadenn roman anvet Manduessedum.
Wardruna
Wardruna zo ur raktres sonerezh a bagan-folk pe ambient/Darkfolk a Norvegia. Ganet eo ar strollad e 2003 diwar kejadenn Einar "Kvitrafn" Selvik, Gaahl ha Lindy Fay Hella.
Pep pezh ag ar bladenn gentañ zo gouestlet da unan ag eizh run kentañ ar Futhark (Fuþark), da lavaret eo al lizherennaoueg runek kozh. Div bladenn arall, gouestlet d'ar peurrest ag ar runoù, a vo da heul neuze, gouez d'ar strollad e-unan. Donet a ray er maez an eil, anvet Yggdrasil, e miz Ebrel.
Un sonerezh a liderezh eo hini Wardruna a glask krouiñ un aergelc'h teñval awenet gant speredelezh Lec'hlenn a-raok kristenidigezh ar rannved-se.
Brezel Holland
Brezel Holland, pe Brezel an Izelvroioù, pe Brezel ar Proviñsoù-Unanet eo anv ar brezel kaset gant Loeiz XIV, roue Bro-C'hall, etre 1672 ha 1678, hag a echuas gant Feur-emglev Nijmegen.
En un tu e oa Bro-C'hall hag he harperien (Bro-Saoz, Münster, Liège, Bavaria, Rouantelezh Sveden), hag en tu all ar Proviñsoù-Unanet hag an Impalaeriezh Santel, Rouantelezh Spagn ha Brandenburg. Trec'h e voe bro-C'hall, ma c'hallas kemer Franche-Comté ha meur a gêr eus Flandrez.
Grete Stern
Grete Stern, ganet en 1904 en Elberfeld, Wuppertal (Alamagn), ha marvet e miz Kerzu 1999 e Buenos Aires (Arc'hantina) a oa ul luc'hskeudennerez alaman-arc'hantinat.
Cataponera turdoides
Cataponera turdoides a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Turdidae. Ar spesad nemetañ er genad Cataponera an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged ha frouezh bihan.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ en enezenn Sulawesi (Indonezia) :
Björn Larsson
Björn Larsson zo ur skrivagner svedat ha kelenner galleg e skol-veur Lund.
Ganet eo bet e Jönköping, e 1953.
Moraer eo ivez ha tremenet en deus kalz amzer war vor, o verdeiñ a-hed aodoù Skandinavia, Bro-C’hall, Breizh hag ar broioù keltiek all. Meur a levr en deus bet skrivet, awenet gant ar mor hag ar bageal, evel Den keltiska Ringen (« Le cercle celtique »), Long John Silver, Från Vredens Kap till Jordens Ände (« La Sagesse de la mer »)''...
Prizioù
Meur a briz lennegel en deus bet, e Sveden (Gleerups litterära pris 1999), e Bro-C’hall (Prix médícis étranger 1999, Prix l’Astrolabe-Étonnants-voyageurs 2002), en Italia (Premio Boccaccio Europa 2000, Premio Elsa Morante 2002)
Contradusta walkeri
Contradusta walkeri a zo unan eus an tri spesad a vez renket er genad Contradusta e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin boutin a-walc'h betek ral a-walc'h a vev eus ar Meurvor Indez da Norzh Aostralia, betek Reter Meurvor Habask, an aliesañ etre 5 ha 25 m donder war hag etre korail bev ha dindan mein, pe tostoc'h eus an aod bev e lec'hioù fankeg diouzh an isspesadoù.
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Sowerby e 1832 dindan an anv genad Cypraea,.
Roet eo bet an anv spesad en enor d'an Ao.Walker, dastumer perc'henn ar grogenn diskrivet.
Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Contradusta walkeri bezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
Isspesadoù
Tri isspesad a zo bet diskrivet :
Ment
Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo etre 19 mm ha 32 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 12 mm pe ramz, betek 39 mm.
Gwelout ivez
Contradusta bregeriana, Contradusta lapillus, daou spesad gant livioù damheñvel.
Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo eus ar Meurvor Indez da Norzh Aostralia, betek Reter Meurvor Habask.
Ruprecht von der Pfalz
Ruprecht von der Pfalz zo anv meur a briñs alaman eus Pfalz.
VIvet kantved kt JK
|  |
../.. | | | VIvet kantved kent JK | | | ../..
Bloavezhioù 590 kt JK | Bloavezhioù 580 kt JK | Bloavezhioù 570 kt JK | Bloavezhioù 560 kt JK | Bloavezhioù 550 kt JK Bloavezhioù 540 kt JK | Bloavezhioù 530 kt JK | Bloavezhioù 520 kt JK | Bloavezhioù 510 kt JK | Bloavezhioù 500 kt JK
Kregiñ a ra ar VIIvet kantved kent JK d'ar 1añ a viz Genver -600 hag ec'h echu d'an 31 a viz Kerzu -501.
Emgann war vor Solebay
En Emgann war vor Solebay, kentañ emgann Brezel Holland, d'an 28 a viz Mae 1672, e voe trec'h morlu ar Proviñsoù-Unanet, ennañ 75 lestr, renet gant Michiel de Ruyter, Willem Joseph van Ghent hag Adriaen Banckert, war 93 lestr al lestrazoù saoz ha gall hag a oa war o eor e porzh Solebay, e Suffolk (Bro-Saoz).
Vvet kantved kt JK
|  |
../.. | | | Vvet kantved kent JK | | | ../..
Bloavezhioù 490 kt JK | Bloavezhioù 480 kt JK | Bloavezhioù 470 kt JK | Bloavezhioù 460 kt JK | Bloavezhioù 450 kt JK Bloavezhioù 440 kt JK | Bloavezhioù 430 kt JK | Bloavezhioù 420 kt JK | Bloavezhioù 410 kt JK | Bloavezhioù 400 kt JK
Kregiñ a ra ar Vvet kantved kent JK d'ar 1añ a viz Genver -500 hag ec'h echu d'an 31 a viz Kerzu -401.
Théophile Jeusset
Théophile Jeusset, treuzskrivet Teofil Jeused e brezhoneg, (ganet d'ar 25 a viz Ebrel 1910, e Roazhon ha marvet d'an 14 a viz Mae 1968, e Naoned) a oa ur micherour, livour war wer, un emsaver, ur skrivagner hag un lec'hanvadurour brezhoneg. War du dehou pellañ an daou strolladoù broadelour a voe e Breizh e chomas.
Emsaver
Emezelañ a reas, yaouank a-walc'h, er Strollad Emrenerien Vreiz (SEV - Parti autonomiste breton), ha pa'z eas ar strollad da get e savas e 1930 ar gelaouennig Breiz da Zont hag ar strolladig (8 ezel) Parti nationaliste intégral breton, awenet gant ar dizalc'hiezh, faskouriezh hag ur c'hatoligiezh bellvanour. Desachañ a reas Gwilherm Berthou-Kerwerzhiou ar strolladig dave an aozadur kuzh Kentoc'h mervel a oa bet krouet gant Neven Henaff. Dre aon ma vo disklêriet, Henaff e zispennas. Klotañ a ra mennozh an disrannouriezh gant dibenn levezon Morvan Marchal ha Goulven Mazeas hag int o-doa reteret ar SEV war-su an emrenerezh e framm an Europa kevredel da vezañ savet.
En e gelaouennig e embann ma voe bet 250 000 soudard vreizhat lazhet diwar emgannoù ar Brezel-bed kentañ evit e tamall d'ar Republik gall.
E [[1932, goude gwalldaol kentañ ar strollad]] Gwenn ha Du e Roazhon, e voe bac'het e-pad 54 devezh ha lezet da vont hep bezañ kaset dirak ar barner, evel pemp emsaver all. Pa 'z eas tre al Lu alaman e-barzh Roazhon, T. Jeusset, evel ar re nebeud izili ar Strollad Broadelour Breiz a oa er gêr na reas tra evit e degemer. E 1941 e savas ur Stroll al labourerien broadel-sokialour Breizh, met e voe rediet e lakaat dindan beli strizh ar SBB.
E 1944 en em engouestlas er Bezen Perrot, met Neven Henaff a gasas anezhañ da spian ar Milis gall ken e reas labour kehenterezh evitañ. Pa oa trec'h an Amerikaned e Gouere 1944 e tec'has da Vro-Alamagn gant e familh ha da Vro-Suis goude. Adkaset da Vro-C'hall gant ar Suised, e voa barnet ha kondaonet d'ar galeoù evit e buhez-pad. Dieubet goude 7 vloaz, met e chomas klañvidik ken e varvas abred.
Mennozhioù politikel
Luziet awalc'h e oa e vennozhioù politikel, pa oa techet d'ar roueelouriezh ha da da embann arroudennoù Charles Maurras, Lenin ha Trotsky, setu perak e krouas e 1934 Strollad krevreadelour micherourien Vreiz gant sikour un nebeud izili eus Strollad Broadel Breizh. Théophile Jeusset' a oa ivez ur gouennelour hag embannañ a reas diskleriadennoù enepyusev :
Lec'hanvadurour brezhonek
E-barzh niverennoù 27-31 ar gelaouenn SAV ec'h embannas ur studiadenn, pemp pennad enni, dindan an titl "Anoiou-lec'hiou Breiz-Uhel", mui ur rakskrid berr en niverenn gentañ, "Esae brezonekaat anoiou-lec'hiou Breiz-Uhel" e env. En destennig e tispleg penaos en deus graet e enklask "hag (evitañ) beza micherour e-pad an devez". "Furchet am eus en diellou koz, en teskadou-skridou, el levriou a bep seurt, - dreist-holl en Istor… Fizians am eus da gregi gant eul labour talvoudus evit Dazont Breiz… n'am eus ket kavet ar c'henskoazell am eus goulennet digant ar re varrek war an dachenn-se." Trugarekaat a ra "ar vignoned o deus kenlabouret (gantañ), - dreist-holl Gwilherm Berthou-Kerverzhiou, eur paotr a gompren gallegerien Breiz-Uhel." Brezhoneka''et en doa anvioù kumunioù ha broioù Breizh-Uhel hag un nebeud anvioù elfennoù douaroniel (stêrioù, menezioù). Un nebeud anezho zo bet reizhet gant e heulidi (R. Hemon a gavas gwelloc'h Felger eget Filger). Kendelc'her a reas da embann e studiadennoù e-barzh Al Liamm (adalek an nn 8). Sinet e veze e bennadoù gant e anv pe gant Melar Josig pe Teofil Jeused.
E 1965 e embannas ur buhezskrid gant an anv-pluenn Jean-Yves Keraudren : À contre-courant. El levr e tispleg e vuhez hep kaout keuz d'e vennozhioù.
Willem van de Velde
Willem van de Velde zo anv daou livour izelvroat:
Théophile Jeusset
Pennadoù
Skrivet en deus pennadoù evit Barr-Heol hag Hor Yezh ivez.
NO MA'AM
Ar strollad NO MA'AM a zo un aozadur ijinet e bed ar stirad skinwel Married… with Children abalamour da stourm a-enep galloud ar maouezed.
Istor ar strollad NO MA'AM
Ar strollad NO MA'AM a zo bet krouet gant Al Bundy. Meur a abeg a zo, aet e oa skuizh da vat gant doare bevañ e wreg Peggy Bundy. Ouzhpenn da-se, ha dreist-holl, e vezo ur wech ma vo bet difennet an nozvezh gouestlet d'ar baotred nemetken er sal Bowling gant ur strollad feministed. En tamm 9 eus al lodenn 8 er stirad ez eo krouet ar strollad.
Aozadur an No MA'AM
Al Bundy a zo penn rener an aozadur.
Lec'h pennañ an aozadur a vez e ti Al Bundy, pe er c'harr-di pe el liorzh pe c'hoazh war toenn al lojeiz. Eil lec'h pennañ an aozadur a zo an Nudie Bar, un davarn gant dañserezed hanter noaz.
Palioù an No MA'AM
Pal pennañ ofisiel an aozadur a vez stourm a-enep aotrouniezh ar maouezed er gevredigezh ha dreist-holl war ho gwazed. Dre vras ar pal gwirion er stirad skinwel a vezo evañ bier ha flemmañ ar merc'hed ha mont d'an davarn Nudie Bar.
Enebourien an No MA'AM
Enebourien daonet an aozadur a zo ar F.A.N.G:
E-penn ar strollad 'se e vezo kavet Marcy D'Arcy.
Gaahl
Kristian Eivind Espedal (ganet d'ar 7 a viz Eost 1975 e Sunnfjord, e Norvegia), anavezet gwell dre e anv arzour Gaahl, zo ur c'haner norvegian. Brudet eo hennezh evit bout bet levier ar strollad Black Metal norvegiat Gorgoroth. Abaoe m'en deus kuitaet Gorgoroth ez eo engouestlet e God Seed ha Wardruna.
Mennozhioù ha buhez prevez
Anzavet, pe disklêriet kentoc'h, en deus bout heñvelreviad, ar pezh a zo gwelet fall-tre e bedig ar BM. Tamallet eo bet dezhañ un toullad bloavezhioù zo bout jahinet un den (klasket en dije lakaat ar paotr da evañ e wad dezhañ).
Daoust d'ar skeudennerezh satanek implijet gantañ war al leurenn ha d'e vennozhioù enepgristen e nac'h Gaahl bout satanour, hogen pagan (ur ispilhenn Mjölnir, morzhol brezel an doue Thor, a vez alies en e gerc'henn) ha dedennet gant chamaniezh Hanternoz Europa. Un teskanv evit ar run Hagal eo marteze e anv arzour.
Marianna Candidi Dionigi
Marianna Candidi Dionigi (1757-1826) a oa ul livourez ha barzhez italian. Beajiñ a reas e Lazio ha kanañ a reas meuleudi d'ar c'hêrioù gweladennet ganti, Alatri, Anagni, Ferentino, Arpino hag Atina, kêrioù sadornel hervezi, dre ma vijent bet diazezet gant an doue Sadorn.
Gant he livadurioù e sav skeudenn un Ciociaria ma kendeuz labour an natur hag oberoù an dud en un doare brav.
Kimera
Kimera pe C'himera (Χίμαιρα Khímaira, latinekaet e Chimaera) zo un euzhvil e mojennoù Hellaz kozh. Peurvuiañ e vez kontet da gaout penn ul leon, korf ur c'havr (a-wechoù penn ur c'havr ouzhpenn) ha lost un aerouant. Lazhet e voe gant Bellerofon.
Ar vojenn
Merc'h e oa da Tyfon ha da Ec'hidna. Freuz a reuz a rae e Lykia, en Azia Vihanañ, pa voe roet urzh da Vellerofon, gant ar roue Iobates, d'he lazhañ. Dont a-benn a reas an haroz gant e varc'h askellek Pegasos.
Gerdarzh
Dont a ra hec'h anv eus ar ger gregach Χίμαιρα/Khímaira, an anv a veze graet eus ur c'havr yaouank he deveze tremenet ur goañvezh (χεῖμα / kheîma). Tremenet eo ar ger e latin, Chĭmæra, hag adkavet e vez en holl yezhoù latin hag en un toullad re all c'hoazh.
Estaca de Bares
An Estaca de Bares eo ar beg-douar hanternosañ en Iberia. E Galiza emañ, e parrez Barres, e kumun Mañón, e proviñs A Coruña. Gant 2 500 mm a c'hlav bep bloaz n'eus ket kalz glepoc'h en Europa.
Emgann Marengo
Emgann Marengo a c'hoarvezas d'ar 14 a viz Even 1800 e Piemonte, en Italia, e-tal Spinetta Marengo, nepell diouzh kêr Alessandria hag eno e voe trec'h ar jeneral gall Napoleone Buonaparte, Kentañ Konsul, war arme an Impalaeriezh Santel, renet gant ar baron Michael Friedrich Benedikt von Melas.
Kentañ emgann Schooneveld
Kentañ emgann Schooneveld a c'hoarvezas d'ar 7 a viz Even 1673, etre ar morlu izelvroat, renet gant Michiel de Ruyter, hag ar morlu saoz, renet gant ar priñs Rupert, e-pad Brezel Holland. Trec'h e voe an Izelvroiz.
Emgann Marengo
Da gentañ e rankas bagadoù ar jeneraled gall Victor ha Jean Lannes souzañ dirak an arme aostrian. Diwezhatoc'h e tegouezhas bagadoù Buonaparte d'o sikour. D'abardaez e teuas soudarded war varc'h da greñvaat ar C'hallaoued a oa o vont da goll.
Goude o faezhadenn e vo marc'hataet gant an Aostrianed fin brezel Italia.
Kentañ emgann Schooneveld
Michiel de Ruyter, amiral abaoe C'hwevrer 1673, a glaskas stankañ an hent d'ar morlu saoz en Tavoez o kas al listri d'ar strad el lec'h enkañ. Met ne deuas ket a-benn, kuit ez eas ar morlu saoz war vor e koulz vat. Repu a gavas Ruyter d'ar 15 a viz Mae 1673, e lenn-vor Schooneveld, e-tal enez Walcheren, unan eus Inizi Zeeland.
Kali Yuga
Kali Yuga : (Devanāgarī: कलियुग /kəli juɡə/, da lâret eo "Oadvezh (an droukspered) Kali", pe "Oadvezh ar si") eo an diwezhañ eus ar pevar frantad treuzet gant ar bed e-pad kelc'hiad ar yugaoù deskrivet er skridoù sakr hindouek. Satya Yuga, Treta Yuga ha Dvapara Yuga eo anv an oadvezhioù all. Hervez ar Surya Siddhanta, ul levr steredoniezh indian, anezhañ diazez an holl zeiziadurioù hindouek ha boudaek, e krog Kali Yuga da hanternoz (00:00) d'an 18 a viz C'hwevrer 3102 kent J.K en deiziadur juluan proleptek, pe d'an 23 a viz Genver 3102 kent J.K. en deiziadur gregorian proleptek. Kalz Hindoued a sell ivez ouzh an deiziad-se evel an deiz ma oa kuitaet an douar gant Krishna. Krediñ a ra ar pep brasañ eus ar re a zispleg ar skridoù sakr hindouek emaomp en oadvezh Kali Yuga. Lod, evel Swami Sri Yukteswar,ha Paramhansa Yogananda. a gred emaomp tost da ziwezh an oadvezh-se ha da zeroù Dvapara Yuga. Peurliesañ e soñjer ez eus 432 000 vloaz er c'hKali Yuga.
An Hindoued hag ar Sikhed a gred e skoan sevenadur Mab-Den war dachenn ar speredelezh e-doug Kali Yuga,,. Sellet e vez outañ evel an oadvezh teñval rak en e gerzh e pella an dud ar pellañ zo posupl diouzh an Doue. Alies en hindouegezh e vez taolennet ar vuhezegezh (dharma) dindan stumm un tarv. E Satya Yuga, kentañ pazenn ar c'helc'hiad, an tarv en deus pevar fav, met e pep oadvezh e tigresk an dharma eus ur c'hard. En oadvezh Kali ez eo bihanaet ar vuhezegezh d'ur c'hard hepken eus ar pezh a oa en oadvezh aour, ha ne chom ken ur pav gant tarv an Dharma,.
Kali Yuga zo liammet gant an droukspered Kali. Arabat eo drougveskañ anezhañ gant an doueez Kālī (n'eus keñver ebet etre an daou anv-se e sañskriteg).
Ruprecht von der Pfalz, Dug Cumberland
Ruprecht von der Pfalz (17 a viz Kerzu 1619 en Praha - 29 a viz Du 1682 en Londrez), lesanvet Rupert the Cavalier, a oa priñs Pfalz eus an tiegezh Wittelsbach, dug Cumberland ha kont Holderness.
Cribrarula angelae
Cribrarula angelae a zo unan eus an daouzek spesad a vez renket er genad Cribrarula e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin ral ha dizoloet nevez 'zo a vev en Aostralia ar c'hornôg an hini eo.
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Moretzsohn & Beals nevez 'zo e 2009 dindan an anv genad Cribrarula.
Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Cribrarula angelae bezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
Isspesadoù
N'eus isspesad ebet a zo bet diskrivet evit poent.
Bevoniezh
Kregin ral ha nevez dizoloet eo.
Ment
Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo tro dro da 27 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig pe ramz.
Gwelout ivez
Spesadoù all ar genad Cribrarula gant livioù damheñvel.
Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo en Aostralia ar c'hornôg.
Alain Daniélou
Alain Daniélou (Neuilly-sur-Seine, Bro-C'hall, 4 a viz Here 1907 - Lonay, Suis, 27 a viz Genver 1994), a veze graet Shiva Sharan (Gwarezad Shiva), a oa un indezegour, un arbennigour war India, hag ur c'herzoniour gall.
Mab e oa d'ar politikour Charles Daniélou ha d'ur vaouez a wad uhel, Madeleine Clamorgan, a ziazezas ur skol-veur evit ar merc'hed yaouank.
Petra bennak ma oa katolik e vamm e voe entanet Alain Daniélou gant an hindouadegezh e 1945, goude bout tremenet bloavezhioù en India adalek 1932. Hervezañ e-unan, ne oa na hindouat na indezegour ; ur skiantour pe ur skolveuriad ne oa ket kennebeut : sellet a rae outañ e-unan evel ouzh un test a veve en ur gevredigezh hen, hag a oa karget da gontañ d'ar C'hornôg ar pezh a wele.
Skrivet en deus kalzik a-zivout furnez kozh ar Veda, ar brederouriezh hindou hag ar shivaegezh. Skrivañ a reas ivez diwar-benn sonerezh ha sevenadur India.
Banniel Polonia
Banniel Polonia zo ur banniel daou liv a-led, gwenn ha ruz.
War ar banniel a vez implijet da aroueziañ Polonia e-keñver an estrenvro (kannatioù, aerborzhioù...) ha war al listri er morioù etrebroadel, e weler ouzhpenn, war ar vandenn wenn, ardamez ar vro, un erer gwenn war ur skoed ruz.
Livioù banniel Polonia zo heñvel ouzh livioù ar skoed-ardamez-se : al liv gwenn a gaver en Erer gwenn hag al liv ruz a zeu eus maez ar skoed. Abaoe an ez implijer al livioù-se da aroueziañ ar vro, abaoe ar mare ma voe dibabet un erer gwenn war ur skoed ruz da ardamez gant an tiegezh Piast.
Gant al livioù gwenn ha ruz e voe graet neuze e skoedoù, e bannieloù hag e gitonioù an armeoù. Pa voe adsavet stad dizalc’h Polonia, d’ar 1añ a viz Eost 1919, e voe dibabet ar banniel zo bremañ da vanniel ofisiel.
Devezh banniel Polonia a vez lidet bep bloaz d’an 2 a viz Mae.
Bannieloù heñvel pe peuzheñvel
Bannieloù Aostria-Uhel, Tirol ha Sutirol, Thüringen...
Jaynagar Majilpur
Jaynagar Majilpur zo ur gêr vras e stad Bengal ar C'hornôg en India.
Contradusta lapillus
Contradusta lapillus a zo unan eus an tri spesad a vez renket er genad Contradusta e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin ral ha dizoloet nevez 'zo a vev en donder er Meurvor Habask e-kichen inizi Filipinez draget an aliesañ etre 100 ha 250 m donder.
Taksonomiezh
Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Contradusta lapillus bezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
Isspesadoù
N'eus isspesad ebet a zo bet diskrivet evit poent:
Gwelout ivez
Contradusta bregeriana, Contradusta walkeri, daou spesad all ar genad.
Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo er Meurvor Habask e-kichen inizi Filipinez.
Keriom
Un elfenn gimiek eo ar c'heriom ; Ce eo e arouez kimiek, 58 e niver atomek ha 140,116 e dolz atomek.
Istor
Div wezh e 1803, e daou lec'h pell an eil diouzh egile, e c'hoarvezas dizoloadenn an elfenn 58 : e Bastnäs (Sveden) gant ar gimiourien svedat Jöns Jakob Berzelius ha Wilhelm Hisinger, hag e Berlin gant ar c'himiour prusian Martin Heinrich Klaproth. Oksidenn an elfenn 58 eo a voe hiniennekaet e gwirionez, a voe anvet ceria kent bezañ anvet cerium hervez ar gorrblanedenn 1 Keres a oa bet dizoloet e 1801 hag anvet hervez Keres, doueez roman ar gounezerezh. E dibenn ar bloavezhioù 1830 e teuas ar c'himiour svedat all Carl Gustaf Mosander a-benn da hiniennekaat keriom en e stumm glan.
Kenderc'hadur
Er c'hailhoù allanit (Ca,Ce,La,Y)2(Al,Fe)3(SiO4)3(OH), bastnäsit (Ce,La,Y)CO3F, monazit (Ce,La,Th,Nd,Y)PO4 pergen e kaver douaroù rouez, n'int ket ken rouez-se : war-dro 32 g anezho a gaver dre gilogramm e krestenenn an Douar. N'eus ket kalz mengleuzioù doaroù rouez er bed koulskoude. E Stadoù-Unanet Amerika hag e Sina e kaver ar muiañ a vastnäsit ; monazit a gaver er Stadoù-Unanet hag e Sina ivez, koulz hag en Aostralia, Brazil, India, Malaysia, Sri Lanka, Suafrika ha Thailand. Lec'hioù all zo da vezañ dizoloet c'hoazh, gant kailhoù apatit, cherallit, eudyalit, loparit ha fosforit. Un andon all eo an dileizhennoù uraniom bet arveret er greanterezh ur wezh dija.
Perzhioù
Ur metal liv an argant gwenn, blot, govelius hag orjalennus eo ar c'heriom.
Izotopoù
Eus Ce-123 betek Ce-152 ez astenn skalfad izotopoù ar c'heriom. Pevar izotop stabil a gaver en natur : 136Ce, 138Ce, 140Ce (an hini paotañ) ha 142Ce. Skinizotopoù zo bet kavet ivez, 26 anezho, an hini stabilañ o vezañ Ce-144 gant un hanter-vuhez a 284,893 devezh ; eus ar skiriad derc'hanel e teu 144Ce, a voe arveret da sevel kefluskerioù nukleel evit ar c'harr-nij Convair X-6 bet studiet evit aerlu Stadoù-Unanet Amerika etre 1946 ha 1961 hep bezañ savet biskoazh.
Arver
Evel al lantanom e veze implijet keriom en e stumm CeO2 da fardañ envezioù-kannded (anvet "envezioù Welsbach" ivez). Evel trelusker c'hoazh ez implijer Ce2O3 e greanterezh an eoul-maen, hag evit fardañ fornioù emnaetaat.
Willem van de Velde an henañ
Willem van de Velde an henañ, en izelvroeg Willem van de Velde de Oude (Leyden 1611-1689), a oa ul livour izelvroat.
Daou vab en doe hag a voe livourien ivez:
Eil emgann Schooneveld
Eil emgann Schooneveld a c'hoarvezas e 1673, etre ar morlu izelvroat, renet gant Michiel de Ruyter, hag ar morlu saoz, renet gant ar priñs Rupert, e-pad Brezel Holland.
Trec'h e voe an Izelvroiz.
Istor
Goude kollet Kentañ emgann Schooneveld, d'ar 7 a viz Mezheven 1673, gant ar morluoù gall ha saoz, ne rae komandanted an div vro nemet teurel ar bec'h an eil war egile. Michiel de Ruyter a glaskas tennañ e vad a gement-se, ha gant an avel a-du ez eas da glask kouezhañ war listri e enebourien, d'ar 14 a viz Even. Dizurzh spontus a oa er morlu gall ha saoz, ne oa ket sklaer urzhioù ar priñs Rupert, met sklaer e oa o labour d'an Izelvroiz : distruj gwernioù listri an enebourien gwashañ ma c'hallent.
En em dennañ a reas Saozon ha Gallaoued, ne golljont lestr ebet, met ret e oa dezho mont da adkempenn ar re a oa bet gwallaozet. Klask a rejont adarre distruj morlu an Izelvroioù en emgann Texel, met faezhet e voent adarre.
Cribrarula catholicorum
Cribrarula catholicorum a zo unan eus an daouzek spesad a vez renket er genad Cribrarula e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin divoutin a vev er Melanezia er Meurvor Habask an hini eo.
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Schilder & Schilder e 1938 dindan an anv genad Cribraria,.
Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Cribrarula catholicorum bezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
Isspesadoù
N'eus isspesad ebet a zo bet diskrivet evit poent.
Ment
Mentoù boutin ar c'hregin bihan-se a zo etre 12 mm ha 18 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 10 mm pe ramz betek 23 mm.
Gwelout ivez
Spesadoù all ar genad Cribrarula gant livioù damheñvel ha dreist-holl Cribrarula cribraria ha Cribrarula gaskoinii
Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo e Melanezia er Meurvor Habask.
Şabran
Şabran zo ur rayon eus Azerbaidjan, e reter ar vro, war aod Mor Kaspia. Krouet e oa bet e 1930 hag anvet Rayon Dəvəçi betek 2010.
Elffin ap Gwyddno
Elffin ap Gwyddno (skrivet Elphin a-wechoù) a oa ur roue brezhon eus Kembre hervez ar wengelouriezh kembreat. Mab e oa da Gwyddno Garanhir, roue Ceredigion e mojennoù Cantre'r Gwaelod, ar vro beuzet e Bae Ceredigion. Meneget eo e anv e Hanes Taliesin, ur skrid eus ar, rak keneiled e oa Taliesin Ben Beirdd ar vojenn hag Elffin. Hervez lenneien zo e oa un haroz eus an Hanternoz kozh, a voe degaset ar mojennoù diwar e benn da Gembre.
Ar vojenn
En eil rann Hanes Taliesin eo meneget anv Elffin. Da zeiz Kala-Mae e oa bet kaset Elffin gant e dad Gwyddno da besketa da gCored Wyddno, nepell diouzh Aberdyfi. Eno, e-lec'h eoged, e kavas ur c'havell lêr hag ennañ ur bugel, hag a oa bet dilezet ha lakaet gant e vamm, an hudourez Ceridwen, da vont war ar mor. Dastum ar bugel a reas Elffin hag e gas gantañ d'ar gêr.
War an hent en e anvas Taliesin, ha goude e vout anvet evel-se, e krogas ar bugel da zibunañ barzhoniezh eus ar c'haerañ ha da ganañ Dihuddiant Elffin, a voe brudet er Grennamzer, hag a grog evel-hen : Betek e drizek vloaz e chomas Taliesin e ti Elffin.
Lez Maelgwn
Tabut a voe etre Elffin ha Maelgwn Gwynedd, roue Gwynedd, ha Taliesin a sikouras e leztad.
Goulennet en doa Maelgwn Gwynedd digant Elffin kanañ meuleudi dezhañ ha d'e lez, a oa e Degannwy. Nac'hañ a reas Elffin, o lavarout e oa Taliesin gwelloc'h barzh egetañ, ha fealoc'h maouez e wreg eget re lez Gwynedd. Taliesin a ouie penaos e oa kont eno peogwir e oa diouganer ha kontañ a reas da wreg Elffin. Neuze e teuas Rhun, mab Maelgwn, da di Elffin da lorbañ e wreg ha da brouiñ e oa gaou a lâre Elffin diwar-benn e bried. Ha Rhun da vezviñ gwreg Elffin. Rhun a glaskas tennañ he gwalenn-eured diganti da brouiñ he dislealded ; met ne deue ket ar walenn, ma rankas troc'hañ ar biz. Pa glaskas ar roue Maelgwn diskouez ar biz da Elffin e lavaras egile e troc'he e wreg hec'h ivinoù aliesoc'h eget perc'henn ar biz-se, he doa servijourezed da verat an toaz, ha biskoazh ne veze ket toaz dindan hec'h ivinoù, ha laosk e veze he gwalenn war he biz, e-skoaz honnezh a oa stardet.
Stag eo Elffin hag Addaon fab Taliesin er skrid krenngembraek Breuddwyd Rhonabwy :
Lennegezh
E 1829 e voe embannet ar romant saoznek The Misfortunes of Elphin gant Thomas Love Peacock (1785-1866), diazezet war vojenn Elffin ha Taliesin.
Gədəbəy
Gədəbəy zo ur rayon eus Azerbaidjan, e kornôg ar vro, krouet e 1930.
Grandala coelicolor
Grandala coelicolor a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Turdidae. Ar spesad nemetañ er genad Grandala an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged ha hugennoù ; kemer a ra ivez frouezh ar gwerjeoù en diskar-amzer.
Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus menezioù Himalaya da greiz Sina.
Gran Canaria
Gran Canaria zo un enezenn euz an Inizi Kanariez er Meurvor Atlantel, anezhi an trede vrasañ eus an enezeg, war lerc'h Tenerife ha Fuerteventura, hag an eil tudetañ war-lerc'h Tenerife.
Proviñs
Gran Canaria zo ur rann eus proviñs Las Palmas e Kumuniezh emren an Inizi Kanariez.
Füzuli
Füzuli zo ur rayon eus Azerbaidjan, e kreisteiz ar vro. An hanter eus ar rayon zo aloubet gant Armeniz republik Nagorno Karabac'h abaoe 1993.
Goranboy
Goranboy zo ur rayon eus Azerbaidjan. Lodenn su ar rayon zo aloubet gant Armenianed republik Nagorno Karabac'h abaoe 1993.
Team Lotus
Team Lotus a oa ur skipailh brudet-tre a rede e Formulenn 1 hag e redadegoù kirri-all. Liammet e oa gant ar saver Lotus Cars, krouet gant ar memes den Colin Chapman. Krog e oa ar F1 e 1958 ha gounezet en doa meur a gevezadeg betek 1994.
Arabat meskañ gant Lotus Racing ha Team Lotus, ur skipailh savet e 2010 a-benn redek e 2010 ha 2011 gant skoazell Lotus Cars da gentañ, ha deuet da vezañ Caterham F1 Team e 2012 pa oa kollet ar skoazell-se. Arabat meskañ gant Lotus F1 Team, krouet pa oa sponsoret Renault gant Lotus Cars hag adprenet ar skipailh gant Genii Capital.
百脉根属
Göyçay
Göyçay zo ur rayon eus Azerbaidjan, e-kreiz ar vro, brudet gant ar gounid greunadez.
Pelias
Pelias (Πελιάς / Peliás e gregach) a oa mab da b-Poseidon ha Tyro, ha mab advabet Kretheüs, roue Iolkos, e Thessalia. Hanrervreur e oa da Iason, an haros ac'h eas da gerc'hat ar maoutken aour.
Caterina Gonzaga
Caterina Gonzaga zo anv meur a briñsez eus Mantova
Mañón
Mañón  zo ur gumun en arvor hanternoz Galiza, e proviñs A Coruña.
Douaroniezh
En em astenn a ra a-hed un tamm douar hir, 30 km dezhañ, troet war-du ar Mor Kantabrek. Bevennet eo er c'hornôg gant ar stêr Sor hag ar ría do Barqueiro.
Prazeodimiom
Un elfenn gimiek eo ar prazeodimiom ; Pr eo e arouez kimiek, 59 e niver atomek ha 140,908 e dolz atomek.
Istor
E 1839 e tizoloas ar c'himiour svedat Carl Gustaf Mosander an didumiom, a zo ur meskaj eus tri douar rouez ; unan anezho eo ar c'heriom 58Ce, bet dizoloet gant Axel Erdmann e 1839 ivez. E 1885 e voe hiniennekaet an div elfenn all gant ur c'himiour aostrian, ar baron Carl Auer von Wesbach : ar prazeodimiom 58Pr hag an neodimiom 60Nd.
Kenderc'hadur
Er c'hailhoù bastnäsit (Pr,La,Y)CO3F ha monazit (Pr,La,Th,Nd,Y)PO4 pergen e kaver prazeodimiom. .
Perzhioù
Gwelloc'h eget al lantanidoù all ez harz ar prazeodimiom ouzh an daskrign, hogen aes a-walc'h e vez oksidet en aer ; liv gwer a zeu war ar bloc'had Pr neuze, ha diskolpañ a ra an oksidenn, ar pezh a laka muioc'h a vetal en aer : setu perak e vez miret ar prazeodimiom en eoul pe er gwer. Kewarellek eo ar prazeodimiom e gwreverkoù tommoc'h eget -272,15°C, da lavaret eo e vez desachet gant ur gwarellvaez diavaez ; ne chom gwarellegezh ebet er metal pa vez lazhet ar gwarellvaez.
Kimiek
Par da re ar c'heriom eo perzhioù kimiek ar prazeodimiom.
Izotopoù
Skinizotopoù zo bet kevanaozet ivez, 38 anezho, an hini stabilañ o vezañ Pr-143 gant un hanter-vuhez a 13,57 devezh.
Cichlopsis leucogenys
Cichlopsis leucogenys a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Turdidae. Ar spesad nemetañ er genad Cichlopsis an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh, ha divellkeineged moarvat.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ e Suamerika :
Aukštaitija
Aukštaitija (Uheldirioù e lituaneg) zo unan ag ar pemp rannvro dudoniel a zo e Lituania. Donet a ra hec'h anv a uhelder ar c'horn-bro-se, dreist-holl en takadoù ar reter, e-skoaz ar peurrest eus Lituania.
Douaroniezh
Emañ Aukštaitija e biz Lituania. Bout zo enni ivez lodennoù dister a Latvia hag a Velarus. Kêr vrasañ ar rannvro eo Panevėžys gant 100 000 a annezidi. Ar c'hêrioù pennañ enni zo (ouzhpenn 20 000 annezad):
Goloet eo ar rannvro gant lennoù, dreist-holl er reter.
Istor
Savet eo bet Dugelezh Veur Lituania en XIIvet kantved gant al Lituaned, ur meuriad balt, a veve en Aukštaitija. He c'hêrbenn gentañ a voe Kernavė. E feur-emglev Gediminas e 1322, e vez graet terra Eustoythen ('Takad an Aukštaitijaned') eus Aukštaitija. Lod he lak da gavell Lituania.
Tudoniezh
Al lodenn vrasañ ag an dud a gomz Aukštaitijaneg, ur rannyezh ag al lituaneg (Rannet eo bet al lituaneg e div rannyezh: Aukštaitijaneg, er reter hag er Su, ha Samogitianeg (pe Žemaitijaneg) e kornôg Lituania, al lodenn vrasañ ag an isrannyezhoù o tennañ d'an hini kentañ). Monet a ra implij ar rannyezh-se war zisteraat avat.
Bernardus Accama
Bernardus Accama (1697–1756) a oa ul livour izelvroat, ganet e Burum, e Friz. Mab e oa da Aeltje Boetes Nievelt ha Simon Accama, pastor. Badezet e voe d'an 12 a viz Gouhere 1697 e Burum. Tremen a reas e vuhez e Leeuwarden.
Aukštaitija
Tudoniezh
Bout zo minorelezhioù rusianek (ma n'eo ket rusian da vat) ha Belarusek er reter, war harzoù Belarus.
Arouezioù
E miz Meurzh 2007 e voe kinniget ardamezioù ha banniel Aukštaitija.
Bernardus Accama
Breur e oa d'al livour Matthijs Accama.
RNB
RNB zo ur berradur gant teir lizherenn, dezhañ meur a ster. Emañ :
Maria Margaretha la Fargue
Maria Margaretha la Fargue (1743-1813) a oa ul livourez izelvroat. Merc'h e oa da Jean Thomas la Fargue (ca. 1700-1774), ur protestant gall, tec'het eus e vro ha da Charlotte Constantia van Nieuwland (1703-1785). Pevar breur koshoc'h he doa, ha digant daou anezho e teskas livañ ha tresañ Paulus Constantijn la Fargue (1729-1782) Jacob Elias la Fargue (1735-1776?).
Roll c'hoarierion echedoù
Tud arall
Setu amañ ul listennad tud a zo brudet e domanioù all, met a zo bet o c'hoari echedoù ingal pe o deus disklêriet bout dedennet gant ar c'hoari, pe o deus savet oberennoù arzel m'emañ ar c'hoari echedoù unan eus an elfennoù pennañ.
Penharz
Pennharz a oa ur gumun e Breizh, e Penn-ar-Bed. Ul lodenn eus Kemper eo bremañ.
Christina Elisabeth Carowsky
Christina Elisabeth Carowsky (1745 – 1797) a oa ul livourez ha poltredourez svedat en XVIIIvet kantved.
Boswell Sisters
Ar Boswell Sisters, anezho Martha Boswell (1905-1958), Connee Boswell (1907-1976) hag Helvetia « Vet » Boswell (1911-1988), a oa teir c'hoar, eus SUA, hag a gane jazz er bloavezhioù 1930.
Christina Elisabeth Carowsky
Ganet e oa e Göteborg en un tiegezh arzourien, da Maria Carowsky ha Michael Carowsky. He zad-kozh a oa Johan Ross an Henañ. Brudet e voe evel poltredourez en Göteborg. E 1787 e timezas da Engelbert Jörlin, rener ar skol gentañ derez en Göteborg.
Magdalena Pietersz
Magdalena Pietersz (a-raok 1560 – goude 1592), a oa ul livourez eus an Azginivelezh en Izelvroioù an Hanternoz.
Ganet e oa en Haarlem, merc'h e oa da Pieter Adriaensz, livour war ar gwer.
Epiktetos
Epiktetos (en henc’hresianeg : Ἐπίκτητος), ganet e 55 goude JK e Hierapolis, Frygia, marvet etre 125 ha 135 Nikopolis, Epeiros, a oa ur prederour henc’hresian stoikour. Ganet e oa sklav e Hierapolis (hiziv an deiz Pamukkale e Turkia a-vremañ) ha bevet e Roma betek ma voe forbannet diouti. Da neuze ez eas da Nikopolis e gwalarn Gres e-lec’h ma varvas (etre 125 ha 135, ne ouzer ket re vat). Treuzskrivet eo bet e gelennadurezh gant e ziskibl Arrian.
Magdalena Pietersz
Dimeziñ a reas d'al livour Pieter Pietersz en 1577. En 1585 ez eas da chom da Amsterdam, hag eno e voe badezet he mab e 1592. Livañ a reas marc'hallac'hioù. Mervel a reas en Amsterdam.
Epiktetos
Hervez Epiktetos e oa ar brederouriezh un doare evit an nen da ren e vuhez ha neket nemet un diskiblezh kelennadurel. Evitañ ne c’heller ket mestroniañ an darvoudoù diavaez a zo tonket ; dav eo d’an nen eta degemer ar pezh a zegouezh dezhañ digounnar ha dientan. Neoazh ez eo pep hini kiriek d’e oberoù a c’hell mestroniañ dre un emgensentidigezh rik.
Evitañ c’hoazh e teu ar boan dre ar c’hlask mestroniañ ar pezh ne c’heller ket mestroniañ pe dre leuskel a-gostez ar pezh a vefed gouest d’ober. Evel lodenn ag ar geoded hollvedel ez eo dlead an nen soursial ouzh ur nesañ. Ar re a ra diouzh ar pennsturiennoù-se a anavezo al levenez hag ar sioulded a spered.
Grainville-Langannerie
Grainville-Langannerie a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
An Erge-Vihan
An Erge-Vihan (Ergué-Armel e galleg) e oa ur gumun eus Breizh e Penn-ar-Bed, er c'hreisteiz da Gemper. Ul lodenn eus Kemper eo bremañ.
Gerdarzh
Erge Arthmael eo anv kentañ ar barrez, en eskopti Kemper. Krouet e voe gant sant Arzhel er.