cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kanton Belz
Kanton Belz a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Kanton an Oriant-Su
Kanton an Oriant-Su a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Kanton Belz
Kumunioù
Kanton Belz a yae 5 kumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Kanton an Oriant-Kreiz
Kumunioù
Kanton an Oriant-Kreiz a yae ur rann eus ur gumun d'ober anezhañ :
Jentilez
thumb|center|700px|Darn eus ar Jentilez gwelet eus aod an [[douar-bras.
Enez ar Breur gant he zour-tan (a-gleiz), Bonno (e-kreiz), ha Melbann (a-zehou)]]
Ar Jentilez a zo un enezeg eus norzh Breizh (hed 3°29'W, led 48°53'N), stag ent-melestradurel ouzh kumun Perroz-Gireg. Anvet eo Les Sept Îles e galleg, met n'eus ket seizh enezenn diouti.
A-wechoù e vez graet ivez gant an Enezïoù evit o envel.
An enezeg
Ouzh hec'h ober emañ (a gornaoueg da reter): Pa vez izel ar vro e vez liammet enezennoù ar c’hornaoueg gant ur pladur mein goloet a vezhin.
Anvioù un toullad reier : ar Serr, ar Moudennoù, Enez ar Razhed...
An douarouriezh
Maen greunit eo an enezeg a-bezh. Greunit ruz-roz brudet korn-bro Perroz-Gireg, a vez graet mein ruz anezhañ gant tud ar vro.
Stefan Zweig
Stefan Zweig, bet ganet e Vienna (en Impalaeriezh Aostria-Hungaria d'an ampoent) d'an 28 a viz Du 1881, ha marvet d'an 22 a viz C'hwevrer 1942 e Petrópolis, e-kichen Rio de Janeiro (Brazil), a zo ur skrivagner, saver pezhioù-c'hoari, buhezskridour ha kazetennour alamanek. En e amzer e oa unan eus brudetañ skrivagnerien ar bed.
Jentilez
An douarouriezh
Gwazhennoù dolerit a gaver en Enez ar Breur, Melbann hag er Serr.
Jakob Wassermann
Jakob Wassermann, bet ganet d'an 10 a viz Meurzh 1873 e Fürth hag aet da anaon d'ar 1añ a viz Genver 1934 en Altaussee a oa ur skrivagner alaman a orin yuzev.
Kanton Ploue
Kanton Ploue a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Stefan Zweig
Buhez
Dre ma oa pinvidik a-walc'h evit chom hep labourat e tremen bloavezhioù o veajiñ en Europa, Indez (e 1910) hag ar Stadoù-Unanet (1912). Deskiñ a ra meur a yezh estren, ha dizoleiñ sevenadur hag arzoù-kaer Europa. Dont a ra da vezañ mignon da Romain Rolland, Sigmund Freund, Charles Vildrac hag ar barzh flandrezat Emile Verhaeren. Treiñ a ra en alamaneg oberoù Charles Baudelaire, Arthur Rimbaud, Paul Verlaine ha John Keats.
Erinied
thumb|220px|Div Erinienn, en ul levr eus an, treset diwar ul lestr eus Hellaz kozh.
Stefan Zweig
Buhez
Sevel a ra a-enep ar Brezel Bras, ur brezel hag a zo kontrol d'ar spered european, hervezañ. E vuhez skrivagner a zo bet dalc'hmat ur menoz hepken : sevel liammoù etre sevenadurioù Europa.
Kanton Ploue
Kumunioù
Kanton Ploue a yae 6 kumun d'ober anezhañ :
Jentilez
An evned
An enezeg 'zo anezhi ul lec'h gwarezet evit an natur ha dreist pep tra evit an evned. Ar mirva evned kentañ eo bet e Frañs, bet savet er bloaz 1912, hag e anv ofisiel eo mirva Albert Chappelier, ha meret eo gant ar gevredigezh Ligue de Protection des Oiseaux (LPO) (Kevre Gwareziñ an Evned).
Kanton Ploue
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Neith
E mitologiezh Henegipt e oa Neith un doueez kozh-kenañ, patronez eus Saou (Sais e gresianeg). Pried C'hnoum e oa pe, er Fayoum, hini Sobek. War speurennnoù an temploù hag ar bezioù egiptat e veze treset dindan neuz ur vaouez gant ur gurunenn ruz ganti war he fenn (arouez Egipt-Uhelañ). Daou vir kroaziet war ur skoed e oa hec'h arouez.
Erinied
An Erinied a oa teir c'hoar, evel alies e relijion Hellaz kozh, a oa o c'hefridi heskinañ ar re a dorre urzh vat ar bed, an dorfedourien a bep seurt.
Kanton Plañvour
Betek 2015
Kanton Plañvour a yae 2 gumun d'ober anezhañ :
Abaoe 2015
Kanton Plañvour a ya 3 c'humun d'ober anezhañ :
Istor
Krouet e voe ar c'hanton e 1982 diwar disrannañ kantonioù an Oriant 1 hag an Oriant 2 (dekredoù an 20 a viz Genver hag ar 5 a viz C'hwevrer 1982).
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Kanton an Oriant-Norzh
Kanton an Oriant-Norzh a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Neith
Doueez ar brezel hag ar gwiaderezh
Doueez an hemolc'h hag ar brezel e oa-hi da gentañ. Kemer a rae perzh e trec'hoù ar faraoned er brezelioù. Dindan ar stumm-se an hini e oa bet heñvelekaet gant ar C'hresianed ouzh an doueez Atena. En he stumm kentañ a zoueez ar brezel e lavared e rae armoù ar vrezelourien hag e tiwalle o c'horf pa varvent. Krediñ a reer e c'hallfe-hi bezañ kevatal an doueez berber ha kartagat Tanit (Ta-Nit).
Kanton an Oriant-Norzh
Kumunioù
Kanton an Oriant-Norzh a yae ur rann eus ur gumun d'ober anezhañ :
Jentilez
An evned
Da gentañ penn e oa bet savet evit gwareziñ ar poc’haniged (Fratercula arctica) — anvet kornefiched pe godizi er vro — a veze chaseet evit ar blijadur hepken gant touristed eus Pariz. Tost da 15 000 koublad a oa e fin an. Un nebeud kantadoù hepken e 1912. O niver a adsav buan da 7 000 koublad e 1950.
Kanton Henbont
Kanton Henbont a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Kanton an Oriant-Norzh
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Kanton Henbont
Betek 2015
Kanton Henbont a yae 4 c'humun d'ober anezhañ :
Abaoe 2015
Kanton Henbont a ya 6 kumun d'ober anezhañ :
Jentilez
An evned
War-lerc’h lanv du an Torrey Canyon e tiskenn o niver da 400 koublad, ha ne ra o niver nemet digreskiñ abaoe an amzer-se, 330 koublad e 1979, 242 koublad e 1996, 160 e 2005, 145 e 2008, 150 e 2009, 173 e 2010 ha 175 e 2011.
Kavet e vez evned ral all evel Anavezet eo dreist-holl an enezeg evit ar berniad morskouled (Sula bassana) a vez o neizhiañ eno. Ne ra o niver nemet mont war gresk a vloaz da vloaz abaoe m’o deus tapet ar pleg da zont betek eno da ouennañ abaoe 1939. E 2008 e oa 19 206 koublad, 21 393 e 2009, 21 880 bloaz war-lerc'h, ha 22 395 e 2011 (kresk +2,5%).
Spesadoù all:
Un evn aod a zo nevez-staliet evit neizhiañ e 2010:
Ret eo menegiñ ivez daou evn tremen ral :
Neith
Doueez ar brezel hag ar gwiaderezh
Damheñvel ouzh ur stern-gwiadiñ e oa hec'h arouez hag abalamour da se ez eas da zoueez ar gwiaderezh ha gounid a reas hec'h anv a dalvez "gwiaderez". Gwarezerez ar maouezed e oa ha diwallerez an euredoù ivez.
Doueez ar re varv
Lavaret e veze ivez e wiade al lurelloù hag al liñselioù lakaet war ar balzamegoù evel ur prof evite. Unan eus kargoù an douez a oa gwareziñ flugez ar roue war un dro gant Isis, Serket ha Neftis. En hec'h emell emañ al lestr kanopat zo ennañ stomog an hini marv. Lakaet e veze e reter ar bez ha stoufet e veze gant un taf, dezhañ neuz an doue Douamoutef alies, rak karg Neith e oa gwareziñ ha skoazell an doue bihan-se.
Emdroadur ar C'hredennoù
Kemplezh a-walc'h eo ar c'hredennoù o doa Egiptiz diwar he fenn. Dav eo gwelet amañ efed an amzer (en em droet eo ar c'hredennoù) hag eus niver ar mitologezhioù lec'hel a oa en Henegipt. He anv, a challe bezañ komprenet evel ar ger dour, a lakas Egiptiz da sellet outi evel personeladur an dourioù kentañ e-pad krouidigezh ar bed, e mitologiezh an Ogdoad, ha dre se evel mamm Ra. Abalamour ma oa deuet da vezañ un doueez eus an dour e voe sellet outi ivez evel mamm Sobek, an doue krokodil. Dre ma oa liammet ouzh an dour c'hoazh, da skouer an Nil, e voe sellet outi a-wezhioù evel maouez C'hnoum. C'hoarvezout a rae ivez d'an dud tostaat he roll e krouidigezh ar bed d'he karg eus doueez ar gwiadiñ ha lavaret e veze he doa gwiadet ar bed war he stern. Ploutarc'hos a skriv e oa skrivet war he zempl (Aet da get bremañ) : ''Me eo kement tra zo bet, a zo, hag a vo. Den krouet ebet n'eo deuet a-benn da sevel ar ouel a c'holo ac'hanon''. Kalz diwezhatoc'h he roll douez ar brezel a lakas Henegiptiz da heñvelekaat anezhi ouzh Neftis (hag ouzh Anouket), eus navad Heliopolis, ha dre se da sellet outi evel gwreg Set. En despet da se ne veze ket gwelet fall. Lavaret e veze he doa erbedet e vefe kemeret Horus da faraon e-pad ar brezel etre Horus ha Set, evit tron Egipt.
Azeulerezh
En e enor e veze lakaet alies maouezed an tiegezhoù roueel en hec'h anv. Da skouer e oa anv ur rouanez eus ar VIvet tierniezh a oa dimezet gant ar faraon Pepi II. Kavout a reer he firamidenn e-kichen hini he gwaz etre Saqqara ha Dashur. En e varr e voe e azeulerezh e-pad ar XXVIvet tierniezh egiptat (VIIvet kantved kent J.-K.) dre ma oa a orin eus Sais.
Erinied
Korfoù askellek a oa dezho, naered war o fennoù, ha pennoù chas hervez lod, gwad a vere eus o daoulagad, ha skourjezoù ha flammerennoù a veze ganto.
Kanton Porzh-Loeiz
Kanton Porzh-Loeiz a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Stefan Zweig
Buhez
Kuitaat a ra ar Rouantelezh-Unanet avat evit kaout repu e Brazil e 1941. Skoet eo gant follentez Mab-Den, ar brezel-bed nevez, trec'h an nazied, ha marv e uhelbal a beoc'h. Divizout a ra en em lazhañ, asambles gant e wreg Lotte, d'an 23 a viz C'hwevrer 1942 e Petrópolis, e-kichen Rio de Janeiro.
Savet en deus Stefan Zweig un oberenn liesseurt : romantoù, danevelloù (Ar c’hoari-echedoù), buhezskridoù (Fouche, Hölderlin, Balzac, Mary Stuart…), pezhioù-c'hoari (Volpone).
Erinied
O anvioù
E henc'hresianeg e oant Ἐρινύες Erinúes, eus ar verb ἐρίνειν erínein, "heskinañ".
N'eo ket sur pet a oa anezho, met hervez Vergilius ne oant nemet teir: An Eumenided a veze graet anezho ivez, e gregach Εὐμενίδες / Eumenídes, « ar madoberourezed », ur ger a veze lavaret gant aon da lavarout o gwir anv.
Kanton Porzh-Loeiz
Kumunioù
Kanton Porzh-Loeiz a yae 9 c'humun d'ober anezhañ :
Erinied
O anvioù
Hervez ar vojenn e vez graet an anv-se anezho abaoe barn Orestes (gwelout amañ izeloc'h) gant an Areopagos. En Aten e veze lavaret ivez σεμναὶ θεαί / semnaì theaí, « doueezed enorus ». Un anv all a veze graet anezho c'hoazh: χθόνιαι θεαί / c'hthóniai theaí, « doueezed ifernus ».
Kanton Porzh-Loeiz
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Erinied
O anvioù
Klotañ a reont gant Merc'hed ar Gounnar (Furiae pe Diræ e latin) e Roma gozh. Kounnarverc'hed a gaver e Geriadur Vallée ("furie").
O fouez
Dre ma oant doueezed kozh ne oant ket dindan Zeus. O chom e oant en Erebos (pe en Tartaros, hervez an oberourien), er bed dindanomp, o tiskuizhañ da c'hortoz bezañ galvet war an Douar. Goude ma'z int a orin doueel ne blijont ket nemeur da z-Doueed Olympos, gouzañvet int ganto, ha netra ken. An dud avat o devez aon razo. Se zo kaoz, dre ma tec'her razo atav, dre ma fell dezho bezañ anavezet ivez, e plegont da varnadenn Athena e pezh Aisc'hylos, en desped d'o c'hoant diwalc'hus a zial.
Doueezed c'htonian a zo anezhe. Hervez an hengoun orfek int ganet eus Haides ha Persefone. Enkorfañ a reont ar mallozh taolet gant un den, ha karget int da gastizañ an torfedoù e-pad buhez an torfedour, ha n'eo ket goude e varv.
Trajedienn Aisc'hylos
thumb|left|300px|Morc'hed [[Orestes (mitologiezh)|Orestes, gant William Bouguereau (1862).]] En Eumenided gant Aisc'hylos, trede pezh an Orestia, emañ Merc'hed ar Gounnar, an Erinied, war-lerc'h Orestes. Hag eñ da lazhañ e vamm, Klytaimnestra, evit dialañ muntr e dad Agamemnon.
Kentañ ma voe c'hoariet trajedienn Aisc'hylos e spontas an arvesterien.
War-lerc'h Alkmeion e oa an Erinied ivez, dre m'en devoa lazhet e vamm. Evel Orestes e oa bet bountet gant Apollon da zialañ e dad. Un erinienn a veze war e lerc'h dre ar vro, ken na gavas repu war un douar ha n'eus ket anezhañ pa oa bet lazhet e vamm, ma n'hall ket bezañ kavet ken gant Merc'hed ar Gounnar.
Azeulerezh
Deñved du a veze aberzhet dezho. Evet e veze νηφάλια (nêphália), ur seurt mez, diwar mel ha dour.
Jentilez
An evned
Evel alies war aodoù Breizh e weler ivez ar sidan-aod (Anthus spinoletta petrosus). A-hend-all e c'haller gwelet evned douar o ouennañ, evel ar Golvan tiez (Passer domesticus), ar beufig ruz (Pyrrhula pyrrhula), al lineg ruz (Acanthis cannabina), ar bistrak-aod (Œnanthe œnanthe), hag ivez ar goukoug (Cuculus canorus).
Neith
Azeulerezh
Ur fest bras, anvet "Fest ar c'hleuzeurioù", a veze dalc'het bep bloaz en hec'h enor, hag hervez Herodotos e veze devet ur bern goulaouennoù gant he azeulerien e diavaez an tier e-doug an noz d'ar mare-se. Kavout a reer ivez roudoù eus azeulerezh ur vaouez marvet a deuet da vev en-dro zo liammet gant Neith hag a laka da soñjal en azeulerezh Osiris.
Erinied
Azeulerezh
Ul lec'h zo, en Arkadia ma'z eus daou santual d'an Erinied.
Pieter Pauwel Rubens
Pieter Pauwel Rubens (distaget [ˈrybə(n)s] e nederlandeg), hag a zo anavezet ivez evel Peter Paul, Pierre Paul, Petrus Paulus, Pedro Paulo, Pietro Paulo, a oa ganet d'an 28 a viz Mezheven 1577, deiz gouel an Ebestel Pêr ha Paol, e Siegen e Westfalia, hag a varvas d'an 30 a viz Mae 1640 en Antwerpen, a oa ul livour flamank barok.
Siegen a oa en Impalaeriezh santel roman ha german, ha 300 km eus Antwerpen. E dad, Jan Rubens (1530-1587), a oa un alvokad protestant mat ar stal gantañ, hag e vamm, Maria Pypelinckx (1537-1608), o devoa kuitaet Antwerpen (en Izelvroioù spagnol) evit tec'hel rak an heskinadur relijiel. E 1589, daou vloaz war-lerc'h marv e dad, e tistroas Rubens hag e vamm da Antwerpen, ma voe badezet hervez al liderezh katolik.
En Antwerpen e voe lakaet gant e vamm da studiañ al liverezh eus 1589 betek1598 gant livourien veur eus an amzer. Aliet e voe ganto da vont da Italia eus 1600 da 1608 da studiañ arz an Azginivelezh italian. Bet e voe o chom e Genova, Mantova, Venezia ha Roma ma veze oc'h eilivañ oberennoù Raffaello, Caravaggio, ha Tizian dreist-holl, abalamour d'an diroll a livioù gantañ.
Ouzhpenn flandrezeg e ouie alamaneg, galleg, italianeg, spagnoleg ha latin.
Eus 1609 da 1626 e voe dimezet da Isabella Brandt, ha 3 bugel o doe : Clara Serena, Albert ha Nikolas.
Goude e timezas da Hélène Fourment e 1630, ha genel a rejont: Clara Johanna, François, Hélène ha Pierre Paul. Eus 1609 da 1621 e voe livour ofisiel lez Alberzh hag Isabela, adroueed an Izelvroioù spagnol, hini lez an Infanta Isabella eus 1621 betek 1633, eus lez ar c'hardinal infant Ferdinand eus 1636 betek 1640.
Jentilez
An evned
E miz Here 2012 e oa bet gwelet ur gup gell e Riouzig.
Pieter Pauwel Rubens
E 1624 e voe noplaet gant roue Spagn, Fulup IV, hag anvet da varc'heg gant ar roue saoz Charlez Kentañ, d'e drugarekaat eus e labour diplomat evitkas da benn ar feur-emglev etre Spagn ha Saoz.
Jentilez
Loened all
Ul lec'h gouennañ eo ivez evit ar reunig gris (Halichœrus grypus), al lec’h nemetañ e Breizh gant enezeg Molenez, war-dro 40 loen (15 vihan bennak ganet e 2009, 19 bloaz war-lerc'h, 14 e 2011, 23 e 2012, 36 e 2013 ha 2014).
Pieter Pauwel Rubens
Roet e voe dezhañ da livañ terest ti ar banvezioù e Palez Whitehall e Bro-Saoz. Met ar brasañ labour roet dezhañ a voe an 60 livadur evit an Torre de la Parada, pavilion-chase ar roue spagnol Fulup IV (Metamorfozoù Ovidius).
Evel kalz livourien veur en deus bet Rubens darbarerien pe skoazellerien e-leizh.
Jentilez
An tour-tan
E miz Gouhere 1952 ez a en-dro an tour-tan nevez, an hini a weler eno c'hoazh. Tredanekaet e 1957 (diwar nerzh an avel). Uhelder e c'houloù: 20 m. Tan gwenn, tri sked 15 eilenn. Hed-gouloù: 24 mil-mor.
Pieter Pauwel Rubens
Engraverien
Rubens a lakaas engravourien a-leizh da voullañ e oberennoù. Anavezet eo ar re-mañ dreist-holl :
Jentilez
Gevelliñ
Gevellet eo ar mirva gant:
10 Ebrel
Marvioù
thumb|right|150px|Moritz Benedikt Cantor
Kanton Ankiniz
Kanton Ankiniz a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs). Brasaet e oa bet da 22 gumun gant dekred ar 25 a viz C'hwevrer 2014.
Betek 2015
Kanton Ankiniz a yae 8 kumun d'ober anezhañ :
Abaoe 2015
Kanton Ankiniz a ya 22 gumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Roll kantonioù Liger-Atlantel | Roll kumunioù Liger-Atlantel
Claude Allègre
Claude Allègre zo ur politikour gall eus ar Strollad Sokialour Gall (PS).
Bet eo ministr an deskadurezh e gouarnamant Lionel Jospin. Brudet e oa en e amzer peogwir e felle dezhañ nevesaat an deskadurezh en e vro hag e rae "dilartaat ar mammout" eus an ober politikel-se.
E 2006 en deus gounezet brud-fall evel skiantour o kontañ ne oa ket skiantel lavarout e oa an dud a oa kaoz ma oa ar blanedenn o tommañ.
Hiziv an deiz ez eo troet ouzh an tu-dehou ha bet eo o klask labour gant Nicolas Sarkozy.
Liorzherezh
Un obererezh dudi gant implij barregezh evit lakaat ar plant da greskiñ en ul liorzh eo al liorzherezh. Pal pennañ al liorzhour eo sevel un endro kenedus ha plijus, ur pall all a zo kaout boued (frouezh, legumaj ha plant frondus).
Graet e vez gant hiniennoù dreist-holl war-dro o zi. Ouzhpenn al liorzhoù a-dal d'an tiez e c'heller liorzhañ war doennoù (liorzh-toenn), atriomoù, balkonoù ha patiooù. Ouzhpenn al liorzherezh-ti e kaver al liorzherezh evit takadoù glas, enno al liorzhoù publik, ar parkoù foran, al liorzhoù-louzawouriezh, ar parkoù dudi, ar zooioù, tro-war-dro al letioù hag lec'hioù touristel all hag ivez a-hed an hentoù. N'eo ket mui hiniennoù a ra war-dro, met ur skipailh liorzhourien gopret. Evit lakaat plant da greskiñ war-dro ar poulloù hag ar gwazhioù e vez kaoz eus al liorzherezh-dour.
Posupl eo liorzhañ e diabarzh ur savadur (un ti, un ti-gwer da skouer). Liorzherezh diabarzh e vez graet eus outi. Ret eo degas barregezhioù a-zoare pa lakaer plant da greskiñ en diabarzh ha staliañ sistemoù tommerezh pe sistemoù reizhañ an aer.
Liorzherezh ha liorzhouriezh
Pa vez anv eus liorzhañ e c'haller komz eus div obererezh kar met disheñvel. Al liorzherezh zo ur seurt gounezerezh hiniennel a zo e fal kaout ul liorzh dudius. Al liorzhouriezh zo ur skourr eus ar gounezerezh a zo e bal produiñ plant evit kaout boued, louzeier pe evit an dudi. Amatour eo an eil peurliesañ pa eo atav micherel egile.
31 Eost
Darvoudoù
right|350px|Solidarność
Liorzherezh
Al liorzherezh en arz
E meur a sevenadur e vez pouezet war al liorzherezh evel un doare-bevañ ha prederiañ ivez. E Bro-Japan e veze ur varregezh priziet gant ar gadourien Samourai koulz ha gant ar venec'h eus ar skol-preder Zen a sav liorzhoù kinklet dreist. En Europa e kaver tri doare staliañ liorzhoù tro-war-dro d'ar c'hastellioù ha d'ar manerioù : al liorzh a c'hiz Bro-Saoz, hini a c'hiz Bro-C'hall hag hini a c'hiz Bro-Italia.
Istor
Kavet eo bet roudoù al liorzherezh er Ragistor ha meneget eo bet liorzhoù kenedus Babilon dindan anv Liorzhoù a-istribilh Babilon, unan eus Seizh Marzh ar Bed hervez an Henc'hresianed. Pouezus a oa al liorzhoù en Ejipt ivez. Ar roue Touthmosis III en doa krouet ul liorzh brudet e-kichen kêr Karnak, en Ejipt-huel. En Henroma e veze priziet-tre al liorzhoù ken e veze kavet kantadoù anezho e kêr-Roma.
31 Eost
Ganedigezhioù
thumb|150px|Debbie Gibson
Marvioù
thumb|150px|François Philidor
Liorzherezh
Binvioù liorzhañ
Kalz binvioù a zo evit sikour Yann Liorzhour : ar bal, an douraer, ar bener, an droc'herez-geot, ar rastell, ar garigell, ar c'hrenner-treilhoù...
Liorzhourien vrudek
Sell ouzh ar pennad liorzhour.
Danae
thumb|300px|Danae, gant [[Jan Gossaert (1527)]] thumb|300px|[[Danae (Artemisia Gentileschi)|Danae, gwelet gant al livourez italian Artemisia Gentileschi.]] thumb|[[Danae (Klimt)|Danae Gustav Klimt (1907). Un tamm mat erotekoc'h eo ar glav amañ.]]
Danae (Δανάη / Danáê e gregach) a oa merc'h da Akrisios, roue Argos, ha da Eurydike. Mamm an haroz Perseüs e oa ivez.
Ar vojenn
Mantret e oa ar roue Akrisios dre ma n'en doa mab ebet. Goulenn a reas neuze digant un orakl hag un hêr a deuje dezhañ. Hag egile da lavarout dezhañ e vije lazhet gant mab e verc'h. Evel-just ne oa ket troet ar roue da c'hortoz taol ar marv re vuan, ha kraouiañ a reas e verc'h en un tour arem, da virout outi a c'henel mab ebet.
Brazezet e voe ar briñsez gantañ er stumm-se ha genel a reas Perseüs. Droug a oa er roue avat, met n'en doa ket c'hoant da sachañ warnañ kounnar Zeus ma raje droug da vab an doue. Lakaet e voe e verc'h hag e vab-bihan gantañ en un arc'h koad, da ziskouez d'an dud. Goude e voe taolet an arc'h er mor.
Sioulaet e voe ar mor gant Poseidon, war c'houlenn Zeus. Degouezhout a reas mamm ha mab en enez Serifos. Skoazellet e voent gant Diktys, breur ar roue Polydektes, a zesavas Perseüs vihan. Ar roue avat a glaskas he rediañ da zimeziñ gantañ. Perseüs a oa bet e-keit-se o lazhañ Medousa, a oa o tont en-dro gant penn eben. Pa glevas ar c'heloù e troas ar roue e maen hag e tec'has gant e vamm hag int war o c'hiz da Argos.
Oberennoù arzel
Mojenn Danae zo bet livet kalzik, hag ar glav aour ivez:
Lionel Jospin
Lionel Jospin, ganet e Meudon d'an 12 a viz Gouhere 1937, zo ur politikour gall hag a zo bet e penn ar Strollad Sokialour Gall goude bezañ bet en OCI trotskour betek 1971, a-raok bout kentañ ministr dindan ar prezidant Jacques Chirac (etre 1997 ha 2002). Klasket en deus bout prezidant ivez e 2002 met ne dizhas ket mont betek an eil tro er votadeg.
Yezhoù heibanek
Unan eus pevar skourr ar yezhoù kordofanek eus familh ar yezhoù nijerek-kongoek eo ar yezhoù heibanek komzet e Soudan.
Pleuloc'h
Pleuloc'h a zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor, e Bro-Oueloù. Penn kanton eo abaoe 2015.
Ardamezioù
En gul e leonparzh en argant ; e gonk kleiz ouzh kab en aour, karget gant ur gebrenn en gul.
Yezhoù katlek
Unan eus pevar skourr ar yezhoù kordofanek eus familh ar yezhoù nijerek-kongoek eo ar yezhoù katlek komzet e Soudan.
Setu penaos e vez isrenket ar yezhoù er skourr-mañ:
Marblev
Ar marblev, pe blev-foll, zo blev tanav-tanav ha disliv, a vez war gorf ar vugale, pe an dud yaouank dreist-holl, ha war hini ar merc'hed ivez a-wechoù.
Yezhoù rachadek
Unan eus pevar skourr ar yezhoù kordofanek eus familh ar yezhoù nijerek-kongoek eo ar yezhoù rachadeg komzet e Soudan.
Setu penaos e vez isrenknet ar yezhoù er skourr-mañ:
Marblev
Taolet e vez pled ouzh marblev an divjod, ouzh re ar vuzell grec'h, pe an divrec'h dreist-holl.
Treiñ a ra ar marblev da vlev gant ar baotred yaouank peurvuiañ, gant ar maouezed ivez pa'z eont war goshaat.
Pellann
Pellann a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Wened hag e kanton Rostrenenn e departamant Aodoù-an-Arvor. Emañ e broig Kost' ar C'hoad.
Gerdarzh
Soñjet eo bet e-pad pell hag an anv se e dalveze kement hag ː ar barrez pellañ eus an eskopti (Gwened).
Yezhoù talodiek
Unan eus pevar skourr ar yezhoù kordofanek eus familh ar yezhoù nijerek-kongoek eo ar yezhoù talodiek komzet e Soudan.
Setu penaos e vez isrenket ar yezhoù er skourr-mañ:
Priz Lenin ar Peoc'h
Priz etrebroadel Stalin pe Priz etreboadel Stalin « Evit kreñvaat ar peoc'h etre ar pobloù », bet adanvet Priz etrebroadel Lenin « Evit kreñvaat ar peoc'h etre ar pobloù » (rusianeg: Международная Ленинская премия «За укрепление мира между народами ») e 1956 da heul distalinikadur an Unvaniezh Soviedel, a oa ur priz soviedel kevatal d'ar Priz Nobel.
Krouet e oa bet ar priz d'ar 21 a viz Kerzu 1949 gant an anv kentañ "Priz etreboadel Stalin « Evit kreñvaat ar peoc'h etre ar pobloù »" en enor 70 deiz-ha-bloaz Jozef Stalin.
Anvet e veze ur c'huzul gant gouarnamant an Unaniezh Soviedel gantañ da gefridi divizout da biv e oa da vezañ roet ar priz a-drugarez d'o strivoù evit "kreñvaat ar peoc'h etre ar pobloù".
Disheñvel e oa ar priz diouzh ar Priz Nobel dre ma veze roet peurliesañ da veur a hini bep bloaz kentoc'h evit d'un den nemetken.
Goude ma savas groñs Nikita Khrushchev a-enep Stalin ha d'ar politikerezh bet kaset en-dro gantañ da geñver 20ved Emvod-Meur Strollad Komunour an Unaniezh Soviedel bet dalc'het e 1956, e oa bet divizet kemmañ anv ar priz-se, adanvet neuze Priz etrebroadel Lenin evit kreñvaat ar peoc'h etre ar pobloù ha goulennet e oa bet ouzh an holl dud bet roet ar priz kent dezhe e resteurel evit ma c'hellfe bezañ roet dezhe ar priz gantañ an anv nevez-se.
D'an 11 a viz Kerzu 1989 e oa bet divizet anenvel ar priz adarre, dezhañ an titl nevez "Priz etrebroadel Lenin ar Peoc'h" (ruseg: международная Ленинская премия мира), ha chom a rejod a-sav da reiñ ar priz-se daou vloaz war-lerc'h e 1991.
Peniti
Kentañ penitiour ar gristeniezh a voe ar sant anvet Anton (war-dro 250-350) a yeas da chom e-unan en dezerzh en Egipt Uhelañ, nepell diouzh kêr Tebas. Anakoreted a veze graet outo, ur ger deuet eus ar gresianeg. Eveltañ ez eas meur a benitiour kristen da chom d'an dezerzh adal an III kantved.
Evel Jezuz
Ober a rae an dud-se diouzh skouer Jezuz a ouias en em dennañ alies en dezerzh da bediñ, evel a lenner en Aviel. Bevañ digenvez ha hep an traoù diezhomm, en em zastum ennañ e-unan, stourm ouzh an temptadur hag ouzh e gorf a fell d'ar penitiour, evit kavout Doue.
E Breizh
E Breizh e veze graet peneti (eus pened ha ti), pe peniti, eus ul lec'h ma veze ur penitiour, pe penitiourion, o chom. Dont a ra ar ger eus al latin paenitere (a zo kement hag ober pinijenn), gant ar ger ti da zibenn-ger.
Betek an XI-vet kantved e oa giz ar venec'h kelt ivez, re Iwerzhon kenkoulz ha re Breizh, klask lec'hioù didud evit bezañ tost ouzh Doue ha distag diouzh chadennoù ar vuhez. Lod anezho a yae en o-unan ha reoù all a veze o vevañ a-strolladoùigoù er c'hevioù pe e lochennoù er c'hoadoù.
Meur a sant breizhat en deus bevet en e-unan a-raok gwelout tud o tont da c'houlenn digantañ dont da vezañ eskob pe abad : sant Kaourintin (e beniti e Ploudiern), sant Malor (e beniti en Enez Sark), sant Maodez (en Enez Maodez).
Anv-lec'h
Meur a lec'h a zo anvet peniti e brezhoneg e Breizh Izel, ha L'Hermitage e galleg e Breizh Uhel.
Jacques Chirac
Jacques Chirac (Pariz, 29 Du 1932 — idem, 26 Gwengolo 2019) a oa ur politikour gall hag a zo bet ministr meur a wech, penn ar strollad politikel RPR, maer Pariz ha kentañ ministr (1986-1988) a-raok bezañ dilennet da brezidant ar Republik c'hall (1995-2007).
E 2002 e teuas a-benn da vezañ addilennet gant 82 % eus ar mouezhioù, enep Jean-Marie Le Pen.
Gwalldaol ar 14 a viz Gouhere 2002
D'ar 14 a viz Gouhere 2002, Maxime Brunerie en doa klasket tennañ war ar prezidant Jacques Chirac e-kerzh dibunadeg gouel broadel Bro-C'hall war ar Champs-Élysées.
Aourgi alaouret
An aourgi alaouret (Canis aureus), anvet ivez aourgi boutin pe aourgi Azia, a zo un aourgi bihan a gaver e su Azia, gevred Europa ha kreiz ha norzh Afrika. Etre 7 ha 9 bloavezh e c'hell bevañ en natur ha betek 16 bloavezh er gwarezva.
Doareoù pennañ
Ur vlevenn ruz-melen gant un tarch war o gouzoug o deus an aourgon. O liv a c'hell kemmañ hervez an amzer hag ar vro avat. Muzuliañ a reont etre 70 ha 85 cm ha pouezañ etre 8 ha 10 kg. Brasoc'h eo ar pared eget ar parezed.
Emzalc'h
E bagadoù-familh bihan e vev an aourgon alaouret. Ar re vihan a chom gant o zud ur bloaz goude m'eo tizhet o oad-gour ganto d'o harpañ da zesevel ar re yaouankoc'h. Debriñ a reont menned, anevaled bihan ha frouezh. Ar c'houbladoù a chom asambles a-hed o buhez hag asambles e tifennont o zachennad.
Liammoù diavaez
An aourgon boutin war Animal diversity web
Nicolas Sarkozy
Nicolas Sarkozy (Nicolas Paul Stéphane Sarközy de Nagy-Bocsa e anv gwirion) zo ur politikour gall, ganet d'an 28 a viz Genver 1955 e Pariz. “Sarko” a vez graet anezhañ ivez gant ar C'hallaoued.
Politikerezh
Bet eo e penn Ministrerezh an Diabarzh hag an Arc'hanterezh, bet maer Neuilly-sur-Seine, pinvidikañ parrez zo a-stok ouzh Pariz, war-lerc'h Charles Pasqua, bet prezidant departamant Hauts-de-Seine ha bet e penn an UMP, ur strollad politikel eus an tu dehou.
Goude ur respet pemp bloaz e klaskas bezañ addilennet met koll a reas en eil tro a-enep François Hollande.
Diwar-benn ar Vretoned
Komzoù Sarkozy meneget gant ar skrivagnerez c'hallek Yasmina Reza, en he levr L'Aube, le soir ou la nuit: "Je me fous des Bretons. Je vais être au milieu de dix connards en train de regarder une carte."
Io (mitologiezh)
thumb|200px|Io ha Zeus, gant [[Antonio da Correggio.]] thumb|right|280px| [[Yaou ha Io, gant Ambrogio Figino.]]
Mojennoù
Belegez e oa e templ Hera en Argos, ha Zeus a daolas evezh outi ha ne voe ket pell o vont da greskiñ bagad e serc’hed niverus. Alies ez ae an doue d’he gwelout, gantañ tres ur goumoulenn. Ken ec’h erruas an deiz ma voe darbet dezho bezañ tapet a-greiz o c’hoarioù gant Hera, e wreg. Ha Zeus da dreiñ Io en annoar, unan wenn vrav, evit mirout ouzh ar chabouz. Tapet Hera ha ne welas mann, met diskred a oa ganti memes tra, ken e c’houlennas al loen evel prof. Gouzout a ouie troioù he gwaz abaoe an amzer. Pa voe aet an annoar goant gant Hera e talc’has Zeus da vont da welout anezhi e kuzh, troet en un tarv. Hera neuze a roas al loen da ziwall da Argos Panoptes (« an hini a wel pep tra ») ramz e gant lagad, evit he diwall diouzh Zeus.
Goulenn a reas Zeus ouzh e vab Hermes mont da lazhañ Argos. Mont a reas ar mab sentus da gontañ istorioù ken borodus, ouzh son an delenn, ken e vanas kousket ramz e gant lagad. Ha Hermes ha dibennañ ar paourkaezh den. Evit enoriñ he servijer feal, petra a reas Hera, nemet tapout e gant lagad d'o lakaat war lost he labous muiañ karet, ar paun.
Evit kas an dorzh d'ar gêr e reas d'ur vouienn mont da flemmañ Io dizehan. Neuze, gant ar boan hag ar gounnar, e tec'has-hi hag e redas broioù e-leizh. E-pad he zec'hadenn en em gavas gant Prometheüs a oa chadennet ouzh Menez Kaokaz, hag a lavaras dezhi e teuje da vaouez en-dro un deiz bennaket hag e vije gourvamm un haroz meur, Herakles, hag a deuje diwezhatoc'h d'e zichadennañ eus ar menez.
Hec'h anv he deus roet da Vor Ioania ha da strizh-douar ar Bosfor (Roudour ar vuoc'h). A-benn ar fin setu-hi degouezhet en Egipt, ha Zeus a droas anezhi e maouez en-dro, hag eno e c'hanas o mab Epafos. Hi an hini a skignas en he bro nevez kehelerezh Demeter, anvet «Isis» ganti. Se zo kaoz e vez hevelebekaet ouzh Isis pe Hathor, hag he mab Epafos ouzh Apis.
Plezeved (kumun gozh)
Plezeved (Plémet e galleg) a oa ur gumun eus kreiz Breizh, e kanton Loudieg hag e departamant Aodoù-an-Arvor. Bodet e voe gant Kerhouarn d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Ar Milinoù.
Kanton Gregam
Kanton Gregam a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Betek 2015
Kanton Gregam a yae 8 kumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Kanton Gazilieg
Kanton Gazilieg a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Kumunioù
Kanton Gazilieg a yae 9 c'humun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Kanton Alaer
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Plened-Yugon
Plened-Yugon (Plénée-Jugon e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor.
Kanton Malastred
Kanton Malastred a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Kumunioù
Kanton Malastred a yae 14 kumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Kanton Gwern-Porc'hoed
Kanton Gwern-Porc'hoed a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Betek 2015
Kanton Gwern-Porc'hoed a yae 7 kumun d'ober anezhañ :
Abaoe 2015
Kanton Gwern-Porc'hoed a ya 23 kumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Kanton Gwened-Kreiz
Kanton Gwened-Kreiz a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Kumunioù
Kanton Gwened-Kreiz a yae ur rann eus ur gumun d'ober anezhañ :
Istor
Krouet e oa bet ar c'hanton-mañ e 1982.
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Kanton Gwened-Reter
Kanton Gwened-Reter a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Kanton Kistreberzh
Kanton Kistreberzh a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Betek 2015
Kanton Kistreberzh a yae 8 kumun d'ober anezhañ :
Abaoe 2015
Kanton Kistreberzh a ya 16 kumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Pleneg-Nantraezh
Pleneg-Nantraezh (Pléneuf-Val-André e galleg) a zo ur gumun eus Bro Sant-Brieg ha pennlec'h Kanton Pleneg-Nantraezh e hanternoz Breizh.
Breizh-Veur
thumb|200px|Emañ Breizh-Veur etre [[Iwerzhon ha douar-bras Europa.]] thumb|200px|Breizh-Veur.
Breizh-Veur (gouezeleg Skos: Breatainn Mhòr, kembraeg: Prydain Fawr, kerneveureg: Breten Veur, saozneg Great Britain, skoteg Greet Breetain) zo un enezenn eus Europa ar gwalarn. An hini vrasañ eo e-touez inizi Europa, hag an navet e-touez an holl inizi ar bed gant 229 335 km² enni. Gant 60 milion a annezidi e 2009 ez eo Breizh-Veur an trede enezenn er bed e-keñver ar boblañs, goude Java ha Honshu. Tro-dro d'an enez ez eus ur bern inizi bihan pe vras, da skouer Iwerzhon er c'hornôg hag Enez-Vanav etrezo.
Pa weler an traoù ent-politikel e vez staget outi an inizi nes (Môn, Inizi Gall, Wight...) hag ez a d'ober un hollad anvet "Breizh-Veur" ivez. Meur a vro a gaver enni: Bro-Saoz, Kembre ha Bro-Skos hag o c'hêrioù-penn: Londrez, Kerdiz ha Dinedin. Asambles gant Hanternoz Iwerzhon ez a d'ober ur stad anvet Rouantelezh Unanet Breizh-Veur ha Norzhiwerzhon pe, berroc'h, ar Rouantelezh Unanet, krouet e 1707 gant unvaniezh Bro-Saoz ha Bro-Skos evit ober Rouantelezh Breizh-Veur hag e 1801 gant stagadenn Iwerzhon ouzh ar Rouantelezh. E 1921 eo deuet al lodenn vrasañ eus Iwerzhon dizalc'h, ar pezh a ro ar stad a zo anavezet bremañ.
Plerin
Plerin zo ur gumun e Breizh, e Bro-Oueloù, e departamant Aodoù-an-Arvor, er c'hornôg da Sant-Brieg, stok outi.
Breizh-Veur
Anv
Meneg kentañ an enez a vez kavet e-barzh labour Aristoteles, Diwar-benn an Hollved, e-lec'h ma lâr : "Div enezenn vras a zo ennañ, an Inizi Predenek, Albion hag Ierne". Meneget eo bet e-pad pell an anv Preden evit komz diwar-benn ar strollad inizi pa veze implijet Albion evit Breizh-Veur.
Plerin
Anv
Evit abegoù touristel en deus divizet kuzul-kêr Plerin ober gant an anvadur Plérin-sur-Mer. N'eo ket istorel an anvadur-se ha n'eo ket anavezet ent-melestradurel gant an INSEE. E brezhoneg ne reer ket gant an ouzhpennadenn douristel-se ha "Plerin" a reer eus anv ar gumun traken.
Breizh-Veur
Ekonomiezh Breizh-Veur etre 1850-1920
Adalek an 19vet kantved e voe kensakret galloud Europa war ar bed ha dreist-holl hini Breizh-Veur diwar astenn he zrevadennoù hag a anavezas ur bedeladur gentañ e fin en 19vet kantved. Ar bedeladur ekonomikel a anavezomp hiziv a oa kroget : argerzh kresk ha diorren ar redoù eskemm a-bep-seurt eo.
Ur c'halloud greantel liammet ouzh un impalaeriezh trevadennel
Er memes mare e kreñvaas pennadurezh Breizh-Veur a-drugarez d'he impalaeriezh trevadennel a voe startaet en eil hanterenn an 19vet kantved. An impalaeriezh trevadennel vrasañ e oa hag a zegase danvezioù ha produioù a vage arf c'hresk ekonomikel hag ar c'hemmdro industriel. En he vleuñvenn, an impalaeriezh trevadennel-se a en em lede war ur c'hard eus gorread ar bed ha muioc'h evit 450 million a annezidi a veve enni. An trevadennoù-se a veze kavet war an holl gevandirioù a save un impalaeriezh 'lec'h ma ne guzhe ket an Heol hag a gemeras perzh e-barzh trec'h kenwerzhel ar vro.
Profitañ a reas kalz ar vro eus al lañs teknologel evit esporzhiañ he froduioù. Evel-se e lakeas ar vag dre aezhenn da c'hounid kalz a amzer war-vor ha da strishaat al liammoù etre an impalaeriezh hag ar vroadoù all : ezhomm e oa eus peder da c'hwec'h sizhunvezh evit treuziñ ar meurvor Atlantel e 1830 ha dek devezh hepken e 1880. E 1900 e oa ar Rouantelezh-Unanet an esporzherez marc'hadourezhioù pennañ gant 14,6 % eus an esporzhioù hag an enporzherezh pennañ ivez gant 21,4 % eus an enporzhiadennoù. Pouezañ a rae neuze 1/5 eus ar c'henwerzh bedel.
Ur bennadurezh arc'hantel
Dindan renad ar rouanez Victoria (1837-1901) e oa Breizh-Veur mestrez war ar bed e-keñver an arc'hant hag e save norm ar sistem moneizel etrevroadel. Al lur sterling a oa moneiz dave an eskemmoù. Ar City, kreiz arc'hantel Londrez, a deuas da vezañ an hini bouezusañ evit kement treuzvarc'had. Boursez Londrez eo a save merkezennoù al lodenn vrasañ eus an danvezioù kentañ daoust da gevezerezh Chicago. Er redadeg-se e oa a-bouez an impalaeriezh trevadennel rak 40 % eus postiñ arc'hant ar vro e talveze e penn-kentañ an 20 vet kantved.
Kanton Ploermael
Betek 2015
Kanton Ploermael a yae 6 kumun d'ober anezhañ :
Breizh-Veur
An eskemm-frank
Ar mare-se a oa liammet strizh ouzh diorren fonnus ar c'henwerzh etrevroadel. Broudet e voe adalek 1846 gant sistem an eskemm-frank a oa bet termenet en 18vet kantved gant en ekonomour skosad Adam Smith. Evitañ, an nebeutañ e kemer perzh ar Stad er vuhez ekonomikel dre al lezennoù, ar yac'hañ eo an ekonomiezh. Al liammoù ekonomikel-se ne voent ket aozet en implaeriezh hepken, meur a emglev marc'hadourel a rene an eskemm-frank-se a voe staliet er vroioù latino-amerikan, Turkia, Maroko ha Japan. E fin an 19vet kantved, tro-dro 60 % eus ar c'henwerzh breizhveuriat a veze graet gant broioù kevredet en-diavaez eus Europa.
Ur sked etrevroadel
Ur vegalopolenn e oa Londrez dija gant he 5 million a annezidi hag a chomas kêr pobletañ ar bed betek 1925. Ur porzh bras ha digor war ar bed e oa hini Londrez. Kotoñs ha spisoù eus Indez, kafe, kakao, sukr o tont eus amerika, aour, diamantoù o tont eus Afrika... Arouez ar vodernelezh e oa ivez gant ar Crystal palace da skouer, ar Metro ha degemer a reas an diskouezadeg hollvedel e 1851.
Kanton Ploermael
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Breizh-Veur
Ar bevennoù
Diaesoc'h e teuas an traoù da vezañ evit Breizh-Veur adalek en eil kemmdro greantel (1880-1960) a zegasas danvezioù nevez, ar petrol an hini bennañ. Kevezerezh a deuas war-wel neuze gant Alamagn hag SUA dreist-holl. Ar c'hentañ brezel bed a harzas kresk ekonomikel Breizh-Veur.
Kanton Roc'h-an-Argoed
Kanton Roc'h-an-Argoed a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Plerin
Gerdarzh
Un anv brezhonek-rik eo Plerin. Savet eo diwar an elfenn "Plou" (parrez) emdroet e Ple hag an anv den "Rin" a adkaver en anv div gumun all eus Treger ha Leon: Plourin-Montroulez ha Plourin-Gwitalmeze. "Plourin" ha "Plerin" zo rik-ha-rik an hevelep anv.
Kanton Roc'h-an-Argoed
Kumunioù
Kanton Roc'h-an-Argoed a yae 8 kumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Kanton Maoron
Kanton Maoron a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Kumunioù
Kanton Maoron a yae 7 kumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Testeni arianelezh
Testeni arianelezh a veze graet er Stad C'hall etre 1940 ha 1944, dre verraat pe dre c'hoap, eus ar skrid ma asure an dud n'o doa ket a wad yuzev, ret e oa kaout ar skrid-testeni-se, pe da virout ul labour er velestradurezh c'hall, pe evit ober micherioù zo, er c'henwerzh, er c'hoariva (gwelout ar film Le Dernier métro), pe er medisinerezh.
Kanton Kervegon
Kanton Kervegon  a oa anezhañ ur rann velestradurel ha barnel hag ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant al Liger-Izelañ.
Testeni arianelezh
Gouzout a reer evel-se e voe ret da veur a intelektual brudet, Simone de Beauvoir ha Jean-Paul Sartre e-touez re all, diskouez seurt skridoù-testeni, evit gallout labourat en deskadurezh e-pad ar bloavezhioù brezel-hont.
Arroudenn
"… ret e voe da bep kelenner testeniekaat ha touiñ ne oa na yuzev na frañmason. Georges [de Beauvoir]… a roas e c'hourc'hemennoù d'e verc'h zoken peogwir he doa sinet an testeni… "Sinet em boa peogwir n'hallen ket ober a-hend-all ..." . Tennet eus Simone de Beauvoir, gant Deirdre Bair (Arthème Fayard), pajenn 279.
Hamad bin Isa Al C'halifa
thumb Hamad bin Isa Al C'halifa (en arabeg: حمد بن عيسى آل خليفة‎) eo roue Bahrein. Ganet eo d'an 28 a viz Genver 1950 e Riffa ha deuet da vezañ emir Bahrein d'ar 6 a viz Meurzh 1999 a-raok bezañ roue d'ar 14 a viz C'hwevrer 2002.
Kanton Kervegon
Kumunioù (1790-1801)
Kanton Kervegon a yae div gumun d'ober anezhañ :
Kanton Muzilheg
Kanton Muzilheg a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Betek 2015
Kanton Muzilheg a yae 7 kumun d'ober anezhañ:
Abaoe 2015
Kanton Muzilheg a ya 15 kumun d'ober anezhañ:
Kanton Baod
Kanton Baod a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Kumunioù
Kanton Baod a yae 6 kumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Bagatelles pour un massacre
Bagatelles pour un massacre zo ur flemmskrid (un anv all a zerefe gwell) gant Louis-Ferdinand Céline, skrivet gantañ e 1937, war-lerc'h Mea Culpa embannet er bloavezh a-raok, e 1936.
Pi VII
Pi VII, ganet Barnaba Chiaramonti (Cesena, 1742-Roma 1823), a oa an 251añ pab (1800-1823). Eñ an hini a sakras an impalaer Napoleone Buonaparte.
Bagatelles pour un massacre
Diskleriañ a ra ennañ e enepyuzevegezh met n'eo ket aze emañ holl zanvez al levr. Kaoz zo ivez eus boeson, mezventi, sinema, lennegezh, ha meur a dra all.
Kanton Sarzhav
Kanton Sarzhav a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Bagatelles pour un massacre
Ne vez ket kavet flemmskridoù Céline, L'École des cadavres (1938), Les Beaux Draps (1941), na Bagatelles pour un massacre er stalioù ken abaoe pell, nemet e levraouegoù zo. Lucette Destouches, e intañvez, a oa enebet ouzh an adembann anezho.
Kanton Sarzhav
Kumunioù
Kanton Sarzhav a yae 5 kumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Kanton ar Gemene
Kanton ar Gemene a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Kumunioù
Kanton ar Gemene a yae 10 kumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Kanton Josilin
Kanton Josilin a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Kumunioù
Kanton Josilin a yae 11 kumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Kanton Kelenneg-ar-Mewan
Kanton Kelenneg-ar-Mewan a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs).
Kumunioù
Kanton Kelenneg-ar-Mewan a yae eizh kumun d'ober anezhañ :
Kumanovo
Emañ Kumanovo war-hed 20 km diouzh ar gêr-benn Skopje. An deirvet kêr vrasañ eo er vro, goude Skopje ha Bitola. Kalzik albanegerien zo o chom e Kumanovo ha tro-dro.
E-pad Brezel Kentañ ar Balkanioù e oa bet un emgann bras e Kumanovo, etre Serbed ha Turked, d'an 23 ha 24 a viz Here 1912.
Kanton Klegereg
Kanton Klegereg a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Kumunioù
Kanton Klegereg a yae 8 kumun d'ober anezhañ:
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Kanton Gourin
Kanton Gourin a zo ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Betek 2015
Kanton Gourin a yae 5 kumun d'ober anezhañ :
Kanton Blaen
Kanton Blaen a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e Bro-Naoned, en hanternoz d'ar stêr Liger, e departamant al Liger-Atlantel, a zo e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs). Brasaet e oa bet da 14 kumun gant dekred ar 25 a viz C'hwevrer 2014.
A-raok 2015
Kanton Blaen a yae 5 kumun d'ober anezhañ :
Adalek 2015
Kresket eo bet ar c'hanton, 14 kumun zo ennañ :
Herbrandston
Herbrandston zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Benfro, Kembre, 227,6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 386 a dud, ha 41 anezho (10,6%) a oa kembraegerien. .
Pi VIII
Ar pab Pi VIII, Francesco Saverio Castiglioni eus e anv (Cingoli, 1761 - Roma, 1830), a voe an 253 pab (1829-1830).
Harry Kemelman
Harry Kemelman (24 a viz Du 1908 e Boston - 15 a viz Kerzu 1996) a oa ur skrivagner stadunanat.
Goude e studioù e Harvard e teuas da vezañ kelenner war ar saozneg e State College Boston. Resev a reas Priz Edgar Poe ar romant kentañ gant Friday, the Rabbi slept late. Romantoù all a skrivas diwar neuze gant ar memes penntudenn, ar rabin David Small.
Kanton Pondi
Kanton Pondi, pe kanton Pondivi, a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Betek 2015
Kanton Pondi a yae 10 kumun d'ober anezhañ :
Abaoe 2015
Kanton Pondi a ya 16 kumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Pi IX
Pi IX, pe Giovanni Maria Mastai Ferretti (Senigallia, 1792-Roma 1878), a oa an 255vet pab (1846-1878).
Hundleton
Hundleton zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Benfro, Kembre, 227.6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 877 a dud, ha 98 anezho (11,2%) a oa kembraegerien. .
Jeffreyston
Jeffreyston zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Benfro, Kembre, 227,6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 560 a dud, ha 69 anezho (12,3%) a oa kembraegerien. .
Perc'henniezh
P'emañ traoù pe traezennoù e kerz un den pe ur strollad tud bennak e c'hell bezañ ul liamm difetis etrezo kadarnaet gant anaoudegezh an endro kevredigezhel pe etrebroadel e vez anvet al liamm ar berc'henniezh. Unan eus perzhioù pennañ ar Gwir eo. Bez e c'hell ar berc'henniezh bezañ strollel, da lavaret eo e kerz ur strollegezh pe bezañ prevez, da lavaret eo e kerz un den pe un aozadur prevez. E sistemoù gounid'zo ez eus douaroù dindan ar berc'henniezh a-stroll, met muioc'h ez oant bel lakaet dindan renad ar berc'henniezh prevez. da skouar, a-raok an Dispac'h gall e oa e Breizh ha e Bro-C'hall douaroù boutin, pradoù pe goadoù ha ne vezent ket lakaet dindan perc'henniezh un den pe un aoazadur bennak. Lodennet int bet e doug an kantved. Er maez eus ar berc'henniezh fizikel, da lavret eo perc'hennizh war draoù fetis (douaroù, tiriadoù, savdurioù, traezennoù...), e kaver ar berc'henniezh kefredel, da lavaret eo ar gwir korvoiñ krouidigezhioù arz pe kavadennoù, ur berc'henniezh war draoù difetis eo.
Gwir ar berc'henniezh a ro d'an tud pe aozadurioù a zo lakaet war wel da berc'henned ha e vez asantet dezho ar varregezh implij pe korvoiñ o c'herz hervez o volontez hep ma teufe arvaroù evit an dud pe evit ar gerz perc'hennet gant tud all.
Da vezañ kendalc'het
fa:حقوق مالکیت
Kanton Bouez
Kanton Bouez (diskaret e 2014) a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Bro-Raez, e Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs).
Kumunioù
Kanton Bouez a yae pemp kumun hag ur rann eus ur gumun all d'ober anezhañ:
Llansanffraid (kumuniezh)
Llansanffraid, pe Llansantffraid, zo ur gumuniezh e kontelezh Powys, e Kembre. Emañ tost da harzoù Bro-Saoz, er reter da Llanfyllin hag en hanternoz da Y Trallwng. Redek a ra ar stêr Efyrnwy drezi.
Er gumuniezh emañ kêriadennoù Llansanffraid-ym-Mechain ha Deuddwr.
E 2011 e oa poblet gant 1415 a dud, ha 271 anezho (19,8%) a oa kembraegerien.
Kanton Sant-Yann-Brevele
Kumunioù
Kanton Sant-Yann-Brevele a yae 7 kumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Kanton Bourc'hnevez-Raez
Kanton Bourc'hnevez-Raez a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs), etre 1790 ha 2014.
Kumunioù
Kanton Bourc'hnevez-Raez a yae c'hwec'h kumun d'ober anezhañ neuze: