cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Orjal
Orjaloù evit degas ar gremm tredan dindan un tennder uhel
An orjaloù evit kas ar gremm tredan dindan un voltaj uhel a zo graet gant un neudenn dir en o c'halon, ur c'holoenn aluminium war he zro.
Implij an orjalennoù
Peurvuiañ e vez graet un orjalenn gant meur a neud-orjal, div d'an nebeutañ pa vez ret kas an tredan evel-se. Gwechall pa veze an ar pellskriver (an "telegraf") e veze dibunet un neudenn-orjal hepken (distro an tredan a dremene en douar). Er c'hontrol e vez tesket kementadoù a orjaloù evit degas an tredan da lies a implijerien, evel m'eo graet evit an orjalennoù pellgehentiñ. Da skouer e vez fardet orjaloù tortiset gant kantadoù neudennoù evit sevel ur rouedad pellgehentiñ er bed a-bezh, lod anezho dindan ar morioù. Sell ouzh orjal dindanvor.
Limbourgeg
Renkañ
Al limbourgeg a zo, evel an izelvroeg, ur yezh eus familh ar yezhoù germanek.
Agnetha Fältskog
thumb|Agnetha, en Oslo e miz Genver 1977 Agneta Åse Fältskog, ganet d'ar 5 a viz Ebrel 1950 e Jönköping e Sveden, zo ur ganerez svedat brudet en abeg ma kane gant al laz ABBA, a reas berzh bras hag a werzhas 370 milion a bladennoù dre ar bed. Gant an niver-se e oa an eil gwellañ laz-sonerien ha kanerien evit ar pladennoù gwerzhet, hag eus an holl ganerien e oa ar pevare.
Limbourgeg
Tachenn
Komzet e vez al limbourgeg er rannvro etre Eupen, Düsseldorf, Köln, Aachen, Maastricht hag Hasselt.
Skritur
Gant al lizherenneg latin e raer evit skrivañ al limbourgeg.
Aliákmonas
Hervez Kaezar e oa ar stêr-se ar vevenn etre Thessalía ha Makedonia. Anv ar stêr, gant Gresianed an Henamzer, a oa Aλιάκμων (Haliákmōn) ; Αλιάκμονας (Aliákmonas) a lavarer e gresianeg modern ; evit slavegerien Makedonia ez eo Бистрица (Bistritsa) ; hag İnce Karasu e turkeg.
Eoul-maen
An eoul-maen, pe tireoul pe petrol , zo ul liñvenn zu pe c'hell-du a gaver e reier splu. Eus hidrokarbonoù e c'hoarvez, dreist-holl alkanoù mesket gant elfennoù nann-metalek evel ar sulfur pe an nitrogen. Gallout a ra ivez enderc'hel metaloù evel ar vanadiom.
D'ober temzoù, dileizherien, plastikoù hag astuzlazherioù e vez talvoudekaet. Unan eus an andonioù energiezh pennañ er bed a-vremañ eo. Gantañ e reer d'ober treloskoù evel ar strilheoul pe ar c'herozen pe d'ober tredan. Ur c'horvoder nann-aznevezadus eo an eoul-maen, ha kalz tud a zo aon ganto e krogo da vankout en dazont tost (gwelet pikenn eoulmaenek).
Teorienn vevoniel
Hervez an darn vrasañ eus an douarourien eo an eoul-maen ar pezh a chom eus danvezioù organek kozh mac'het ha tommaet e-pad milionoù a vloavezhioù. Furmet e vije bet gant morlizadur kouezhet e goueled ar mor e lec'hioù hep oksigen. An danvez organek, mesket gant morfont, zo beuzet dindan kondonioù a c'houldennoù. An tommder hag ar gwask a laka anezhañ d'en em dreuzfurmiñ, da gentañ en un danvez koarek, kerogen e anv, a vez kavet e skiltoù terdouarek, ha goude, dre un argerzh anvet katagenez, en hidrokarbonoù. Peogwir eo skañvoc'h an hidrokarbonoù eget an dour pe ar maen e pign alies war-du ar gorre, nemet ma vez harzet gant ur gwiskad maen dizintrus. Furmiñ a reont neuze ur maeziad eoul-maen a c'heller korvoiñ.
Komz diwar-benn ur "prenestr eoulmaenek" a ra an douarourien. Dindan ur gwrezder bennak e chomas eoul-maen kerogen tra ma'z a re uhel en em dreuzfurm e gaz naturel. D'al liesañ e vez furmet an eoul-maen 4-6 km dindan ar gorre met e gavout a c'haller kalz tostoc'h ha war an douar zoken a-wechoù, evel evit traezh terdouarek Athabaska e [[Kanada}}. Tri zra zo ret evit m'en em furmfe eoul-maen : ur garregad pinvidik he danvezioù organek beuzet don a-walc'h (met pas re), ur garregad splu ma c'hell an eoul-maen en em zaspugn hag ur garregad dizintrus evit pakañ anezhañ.
An darn vrasañ eus an eoul-maen kenderc'het en istor an Douar a oa bet distrujet gant bakteri p'en doa tizhet ar gorre. An traezh eoulmaenek a zo eoul-maen en deus tizhet ar gorre met na oa ket bet peurzistrujet c'hoazh. Ar skiltr terdouarek zo reier gant kerogen enno na oant ket bet beuzet don a-walc'h evit m'en em dreuzfurmje en eoul-maen.
Disac'hadur
Ar gudenn bennañ pa fell d'an den disac'hañ eoul-maen eo kavout maezioù. Bremañ e ra an douarourien gant teknikoù seismek da ziloiñ frammadurioù a c'hellfe kuzhat eoul-maen met ardinvinkoù arall a vez talvoudekaet evel gravimetroù pe magnetometroù. Ar bazenn da heul eo kleuzañ ur puñs da dizhout ar mirlerc'h isdouarel. En un nebeud puñsou e pign an eoul-maen d'ar gorre en un doare naturel met an darn vrasañ eus ar puñsoù-se a zo damziviet. Alies e kleuzier meur a buñs e-barzh an hevelep mirlerc'h, da lakaat da sur e vo arc'hantus an disac'hadur. Ensilat a reer ivez aezhenn pe dour da virout ar gwask uhel a-walc'h. An teknikoù-mañ a c'hell gwallaozañ ar puñs, avat, ha lakaat e ziskar da vuanoc'h.
Ma'z eo kreñv a-walc'h ar gwask e strink an eoul-maen en un doare frank. Ezhomm zo da sevel ur reizhiad trapoùigoù hepken da liammañ ar puñs ouzh un eoulsan ; 20% eus eoul-maen ur mirlerc'h a c'heller dastum en doare-se.
Pa gosha ur puñs ez a ar gwask da re wan ha ret e vez talvoudekaat teknikoù arall. Gallout a reer riboulat an eoul-maen pe ensilat aezhenn pe dour da ademprañ ar gwask. En doare-se e c'heller dastum etre 25% ha 35% eus eoul-maen ur maezad.
Pa n'eo ket a-walc'h ez arnoder da vihanaat ar gludennerezh dre ensilat skurierion pe aezhenn (da dommañ an eoul-maen). Ne vez graet nemet m'en justifi ar prizioù. Ensiladeg aezhenn a vezer oc'h ober gant ur fabrik tredan ispisial. E-barzh an doare fabrik-se e vez implijet un turbin-gaz da genderc'hiñ tredan hag an aezhenn ouzhpenn a vez ensilet er puñs. E San Joaquin Valley, ma kenderc'her 10% eus eoul-maen an Stadoù-Unanet, e vez implijet an teknik-mañ. Tev-tre eo eoul-maen aze evit gwir.
En doare-se e c'heller dastum etre 5% ha 15% muioc'h eus an eoul-maen a zo er mirlerc'h.
Istor
E Sina e kleuzjod ar puñsoù eoul-maen kentañ war dro ar. Betek 243 m e oa o donder ha gant tuellennoù bambouz e oant graet. Deviñ a raed an eoul-maen da aezhenniñ dour-mor ha kenderc'hiñ holen. En e kaver eoulsanioù e bambouz etre ar puñsoù hag ar paludoù-holen.
En e veze talvoudekaet eoul-maen d'ober an ter-douar a oa pavezet straedoù Bagdad gantañ. Kenderc'hiñ a reer puñsoù eoul-maen war-dro Bakou, er pezh a zo bremañ Azerbaidjan. Gant an doaroniour Masoudi e voent deskrivet en ha gant Marco Polo en.
Ar puñs kenwerzhel kentañ kleuziet e Norzhmerika a oa en Oil Spring (Ontario, Kanada) met greanterezh an eoul-maen a zeraouas pa zizoloas Edwin Drake eoul-maen e 1859 e-kichen Titusville, Pennsylvania. Evel ar Sinaiz e kenderc'he holen. Goustadik e kreskas ar greanterezh rak ne oa bet implijet an eoul-me nemet evit al lampoù ha da ober kerozen. Ned eas da bouezus nemet pa voe ijinet ar c'heflusker dre enleskiñ. An dra-se en deus krouet ur goulenn n'eus bet paouez ebet dezhañ abaoe.
E 1910 e oa bet kavet puñsoù e Kanada, en Indonezia (a oa dalc'het gant an Izelvroioù), e Persia, e Perou, e Venezuela, hag e Mec'hiko.
Glaou a chomas an trelosk implijetañ betek ar bloavezhioù 1950, pa gemeras an eoul-maen ar plas-se e-kerzh ar bloavezhioù 1960]. Goude an enkadenn eoul-maen gentañ e [[1973 e krogas tud 'zo da gaout aon e vankfe eoul-maen un deiz bennak. Ned eas ket da wir an diouganoù graet d'an ampoent-se hag an aon a verrentez a voe dinac'het gant an darn vrasañ eus ar glaskourien.
Doareoù arall da broduiñ eoul-maen
Tra ma kendalc'h prizioù an eoul-maen da greskiñ ez a da zedennusoc'h tuioù-produiñ pebeilat. An tuioù gwellañ anavezet eo ar skiltoù pe an traezh terdouarek. An traoù-se a vez fonnus met diaes da zisachañ ha gwirheñvel eo ne c'hellor ket ober eoul-maen a-walc'h ganto da voueta ar sevenadurezh greanterel.
Gallout a reer ivez treuzfurmiñ gaz naturel pe glaou da eoul-maen. An tu gwellañ anavezet d'ober an dra-se eo hentenn Fischer-Tropsch. Implijet e voe gant an nazied en Alamagn e-pad an Eil brezel bed. Gant glaou e rae an nazied un doare esañs a anvent Ersatz. Hanter an eoul-maen implijet e-pad ar brezel a oa bet graet en doare-se.
N'eo ket gwall efedus an hentenn-se avat ha ne voe implijet nemet gant Stadoù tu ebet ganto da gavout eoul-maen war ar marc'had etrebroadel.
Gallout a reer implijout hentenn Karrick, ijinet e Stadoù-Unanet Amerika a ra gant ur wrez uhel-tre da dreuzfurmiñ glaou en eoul-maen.
Implijoù
Eus chadennoù hidrokarbon disheñvel o ment eo kenaozet an eoul-maen. Abalamour da se eo ret e gas d'ur burerezh ma vez distaget an hidrokarbonoù dre strilhadur da grouiñ meur a brodu eoulmaenek.
Produioù arall
Produioù eoulmaenek a c'heller meskañ gant produioù kimiek arall da grouiñ produioù ispisial.
Trielen
Trielen a zo un enezenn didud e Breizh, en enezeg Molenez, etre Molenez ha Kemenez. 6,3 mil-mor emañ eus Konk-Leon, ha 1,3 mil-mor eus Molenez. 0,27 ha eo he gorread, ha 2,39 km hed a ra an aod.
Lodek eo e kumun Konk-Leon. right|400px|Emañ Trielen etre Molenez ha Kemenez
Istor
E Trielen ez eus bet un atant, ha gwelet a reer c'hoazh an dismantroù ha mogerioù mein en-dro d'ar parkoù labouret. Etre 1949 ha 1955 e oa 3 labourer-douar hag a oa bezhinaerien hag a save 12 buoc'h.
Ur c'hamp-bugale a oa bet en enezenn er bloavezhioù 1950.
Pindos
Ar menezioù Pindos (Πίνδος e gresianeg, Pindus e latin) zo menezioù e hanternoz Gres en em astenn eus harzoù gevred Albania ha mervent Makedonia war-zu ar c'hreisteiz. Gant an aradennad-venezioù-se e vez dispartiet an doureier a red war-zu ar Mor Ionian hag ar re en em daol e Mor Egea. Ar menez Smólikas eo ar pikern uhelañ (2 637 metr).
Ralteg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù koukiek-tchinek an norzh eo ar ralteg (ralte) komzet gant tro-dro da 17.000 den en holl e Myanmar (16.830 den e 1997) hag en India (170 den e 1971).
Carl Philipp Emanuel Bach
''Ur bajenn Bach hag ur bajenn bac'h zo ivez.
Carl Philipp Emanuel Bach a zo ur sonaozour alaman, ganet e Weimar d'an 8 a viz Meurzh 1714 ha marvet e Hamburg d' ar 14 a viz Kerzu 1788. Eil mab Johann Sebastian Bach ha Maria Barbara Bach e oa. Anavezet eo bet evel ur mailh gant sonaozourien all, evel Ludwig van Beethoven. Lesanvet e voe "Bach Berlin ha Hamburg".
Mibinell Gambia
Mibinell Gambia (Mungos gambianus) a zo ur bronneg hag a vev e kornôg Afrika.
Simteg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù koukiek-tchinek an norzh eo ar simteg (simte) komzet gant tro-dro da 20.000 den (1993) e mervent Manipour en India.
Arthur of the Britons
Arthur of the Britons ("Arzhur, roue pe ri ar Vrezhoned)" zo un stirad skinwel eus Bro-Saoz, bet krouet gant Peter Miller, Robert Banks Steward ha Terence Feely.
Bez' ez eus 24 fennad ennañ ha skignet eo bet da gentañ gant ar skinwel saoz BBC etre ar 6 a viz Kerzu 1972 hag an 28 a viz Du 1973.
E Bro-C'hall ez eus bet diskouezet daou pe dri fennad war chadenn gentañ an ORTF er bloavezhioù 1973-1974, ha da c'houde daouzek pennad war ar chadenn TF1 e 1977.
Tadoeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù koukiek-tchinek an norzh eo an tadoeg (thadou, thado-ubiphei, thado-pao, kuki-[thado]) komzet gant tro-dro da 200 000 den (1997) en Assam, Manipour, Mizoram ha Tripoura en India (125 100 den e 1993) hag e Myanmar (26 200 den e 1983).
Meur a rannyezh zo.
Jabbeke
Jabbeke a zo ur gumun eus Flandrez Belgia en arondisamant Brugge hag e proviñs Kornôg-Flandrez.
Auguste Renoir
Auguste Renoir, pe Pierre Auguste Renoir hervez marilh ar ganedigezhioù (Lemojez 25 C'hwevrer 1841 - Cagnes-sur-Mer 3 Kerzu 1919), a zo unan eus brudetañ livourien c'hall zo bet en e amzer hag en istor. Da gentañ ez ae da heul an Impresionourien, met ne chomas ket pell da livañ ar gweledvaoù, troetoc'h ma oa gant livañ merc'hed, gwisket pe diwisk, blev hir dezho. Levezonet bras e oa gant Raffaello.
Buhez
Ganet e oa Auguste Renoir e Limojez d'ar 25 a viz C'hwevrer 1841. E 1844 ez eas an tiegezh da chom da Bariz, ma voe skoliataet betek e 13 vloaz. Goude, hag eñ krennard c'hoazh, e voe lakaet da labourat e stal kinklañ ar vreudeur Lévy betek e 17 vloaz. Livañ a rae, war listri pri-gwenn, bokedoù ha bleunioùgoù. E 1858 e krogas Renoir da livañ war an avelerioù. Dre al labourioù-se e tap al liver un taol-gwispon prim ha dillo hag ivez un tech da sevel oberennoù splann ha skedus.
En 1862 ez eas Renoir da skol an Arzoù-Kaer, e klas-labour Charles Gleyre ma en em gavas gant Monet, Frédéric Bazille hag ar Saoz Alfred Sisley.
Victor Angel Bolzoni
Skeudenn:Bolk.jpg Victor Angel Bolzoni, ganet d'an 2 a viz Kerzu 1962, zo ur mestrc'hoarier echedoù belgiat.
2 190 edo e renk Elo e miz Gouhere 2008.
Stadegoù e Simbase
Hervez an diellaoueg echedoù Simbase, diwar 95 partienn, Bolzoni en deus : 36 eo e dregantad a drec'hoù neuze.
Jean-Luc Mélenchon
Jean-Luc Mélenchon, ganet e Tanger (Maroko) d'an 19 a viz Eost 1951 en un tiegezh a orin spagnol dre e dud-kozh, zo ur politikour gall, bet senedour eus ar PS, bet sekretour-stad. Brudet eo bet e Breizh abalamour d'e enebiezh ruz ouzh Diwan hag ouzh ar brezhoneg.
Ku Klux Klan
Un aozadur politikel stadunanat kuzh eo Ku Klux Klan. Difenn a ra glanded Amerika (Amerikkka a skriv e enebourien), da lavarout eo Amerika WASP: gwenn, angl-ha-saoz ha protestant, a-enep an Afroamerikaned, ar gatoliked pe ar yuzevien.
Jean-Luc Mélenchon
E dibenn 2008 ez eas kuit eus ar PS, evit mont da sevel ur strollad nevez, ar Parti de Gauche (strollad an tu-kleiz). A-raok dilennadegoù prezidant Bro-C'hall 2017 ez eo e-touez saverien La France insoumise. Bez eo prezidant strollad deputeed La France insoumise er Vodadeg vroadel c'hall.
Guido Arezzo
thumb|right|Guido Arezzo
Jean-Luc Mélenchon
E anv
Un anv a orin spagnolek eo. Dont a ra an anv Mélenchon eus Belinchón, anv ur gêrig vihan eus Proviñs Cuenca.
Guido Arezzo
Guido Arezzo (pe Guido Monaco en italianeg) a oa ur manac'h beneadat italian, ganet e-tro 990 ha marvet war-lerc'h 1033, d'ar 17 a viz Mae 1050 hervez mammennoù 'zo. En Arezzo e vije bet ganet, ma n'eo ket e Ferrara, Pomposa, Talla pe c'hoazh en ur gêr italian all, n'eur ket sur ha biken ne vor moarvat.
Ku Klux Klan
Istor
Ku Klux Klan (KKK) zo bet anv meur a strollad er Stadoù-Unanet, hiziv hag en amzer dremenet, a erbed pe a erbede ar pezh a weler dre vras evel mestroni ar Re Wenn, an enepyuzevegezh, ar ouennelouriezh, an enep-katoligiezh, an homofobiezh, hag an "nativism". Alies o deus implijet ar strolladoù-se ar sponterezh, ar feulster hag oberoù abaferezh evel deviñ kroazioù evit mac'homañ an Amerikaned a orin afrikan ha strolladoù all eus ar boblañs.
Guido Arezzo
Oberour ar Micrologus eo (adkopiet eo bet 17 gwech betek ar XVIvet kantved). Krouet en deus ivez an dorn guidonian lec'h ma vez lakaet "klavoù"; ur benveg sonerezh e oa evit ar solfadurezh: aes e veze gwelout ar c'houlzadoù ha c'hoari sonerezh hep benveg.
Jean-Luc Mélenchon
Buhez politikel
E 2017 en doa disklêriet e vadoù a-raok an dilennadeg da brezidant.
Ku Klux Klan
Istor
Krouet e oa e Pellgent 1865 pe e deroù ar bloaz 1866. Sevel a reas a-enep ar gwirioù bonreizel roet d'an Afroamerikaned goude ar Brezel Diabarzh. Ober a reas torfedoù a bep seurt neuze.
Guido Arezzo
Kelenner war ar sonerezh e oa, eñ eo en deus anvet an notennoù diazezet war gerioù kentañ un ton relijiel latin, himn da Yann-Vadezour, krouet gant Paolo Diacono (tro 720-799):
center|
Ku Klux Klan
Istor
Rannet e vez istor ar C'hu-Klux-Klan e tri mare : eus 1865 betek 1871 evit an hini kentañ, eus 1915 betek 1944 evit an eil hag adalek 1946 evit an trede. E "oad aour" a voe ar bloavezhioù 1920 ha 1930 avat.
Jean-Luc Mélenchon
Relijion
Daoust ma ne lavar ger a se e vefe frañmason hag ezel eus ar "Grand Orient de France",.
Kaozioù
Graet en deus "sklaved" eus Bonedoù Ruz 2013 e Breizh. Ur pennad kaoz zo bet gantañ er gelaouenn Bretons e miz C'hwevrer 2014.
Hierig
Hierig (Héric e galleg) a zo ur gumun eus Breizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Kastell Brest
Emañ Kastell Brest er gêr a zo hec'h anv Brest ivez, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh e Bro-C'hall. Lec'hiet eo e genoù ar stêr Penfell war riblenn unan eus al lennoù-mor ledanañ er bed, hini Vrest. Staliet eo en e greiz ar prefeti ar mor evit Mor Atlantel hag ur rann eus Mirdi ar Verdeadurezh gall. Meur a velioù diabarzh ha diavaez a zo bet test eus pouez ar c'hastell-kreñv-mañ evit seveniñ ar galloud milourel, ken e veze kredet, er Grennamzer e oa dibosubl kemer anezhañ hag ur bomm a veze distaget : "N'eo ket mestr Breizh neb n'eo ket mestr Brest". Ar c'hronikour Jean Froissart, er, en doa merzet e oa aze "ur "moult fort chastiel" (ur c'hastell kreñv-tre).
You Can't Do That on Stage Anymore, Vol. 1
You Can't Do That on Stage Anymore, Vol. 1 zo ur bladenn doubl stummet a ganaouennoù "live" (enrollet e-kerzh un abadenn dirak an dud) graet gant Frank Zappa. Embannet e voe e 1988 gant al "label" (ti-embann) Rykodisc.
Kastell Brest
Istor
Lec'hiet eo ar c'hastell war ur grec'hienn difennet gant an dour mor war dri zu, war skouer ar seurt lec'hioù kreñv a veze savet e penn al ledenezioù e-kerz Oadvezh an Houarn. Diouzh tu an douar e veze savet ur voger gant mein ha prenn. Anvet e vez al lec'hioù-mañ oppidomoù stanket.
You Can't Do That on Stage Anymore, Vol. 1
Roll ar c’hanaouennoù
Gant Frank Zappa e-unan eo savet an holl ganaouennoù, nemet ur meneg all a vije.
Kastell Brest
Istor
Kavet ez eus bet war meur a ledenez roudoù eus ar savadurioù-se, e Beuzeg-ar-C'hab da skouer (ledenez ar C'hastell-kozh) pe e Ploulec'h (lec'hienn ar Yeoded, houmañ e genoù ar Leger, dres evel m'emañ hini Brest e genoù ar Penfell).
Ar c'hastell galian-roman a seblant bezañ bet unan eus ar re vrasañ er mare-se pa oa graet gant ur voger bevac'hornek, un daouzegad tourioù a-bep tu.
Hervez Léon Fleuriot (gwelet "Origines de la Bretagne, Payot, 1987), ment ar c'hastell galian-roman a c'hell diskouez e oa Brest al lec'h kreñvañ e Keoded an Osismied betek fin an impalaerouriezh roman e Breizh. E div pe deir destenn savet war-dro an 8vet hag an 9vet kantved e seblant eo bet dilec'hiet sez ar galloud lec'hel evit kas anezhañ da Gastell-Paol. N'ouzer ket re vat perak eo bet divizet an dra-se, met marteze e pouezhe kreñv morlaeron Iwerzhon pe Skandinavia war bastell-vro Brest pe c'hoazh e oa bet kemeret ar c'hastell gant ar Vandaled pe ar C'hoted pe an Huned war-dro 452.
Marteze ur seurt degouezh en deus rediet an eskob sant Paol Aurelian da gas sez relijiel ha politikel ar gêr anvet "Legio" (pa vije bet Brest goudor ul lejion roman) da Castrum Pauli, da lavaret eo Kastell-Paol. Un toull a zo en testennoù istorel ha 4 c'hantved pelloc'h e lenner e Kronik an Naoned e oa bet muntret Roue Breizh Salaun e 875 pa oa o tont eus un "oppidom anvet Bresta".
E 1064 pe 1065, kont Leon, Morvan II, e bennlec'h e Lesneven, a zeu evit adsevel mogerioù ar c'hastell ha sevel evit e lojeiz un tour-meur war unan eus ar c'hognoù. Er gêr gloz endalc'het er c'hastell e sav ivez ur chapel dindan anv Itron an Drugarez.
E 1194, p'emañ ar c'hastell dindan beli konted Leon c'hoazh, eo bet lakaet e goudor ar priñs yaouank, Arzhur Iañ a Vreizh, mab da Jefrez Plantagenet ha pennhêr an dugelezh, a-raok ma vo-eñ muntret gant e eontr, Yann Dizouar, roue Bro-Saoz.
Eurydike (merc'h Lakedaimon)
Eurydike, a oa merc'h da Lakedaimon ha da Sparta. Dimeziñ a reas da Akrisios, roue Argos, ha mamm e oa da Zanae.
Bazilik
Ar ger bazilik, pe bazilig, a c'hall bout meur a dra:
Pouroumeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù koukiek-tchinek an norzh eo ar pouroumeg (purum pe puram) komzet gant tro-dro da 300 den (1997) e Myanmar.
1507
Diwar-benn bloavezh 1507 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1507
Mibinell lost gwenn
Ar vibinell lost gwenn (Ichneumia albicauda) a zo ur bronneg hag a vev en Afrika. Ar spesad nemetañ eo er genad Ichneumia.
1507
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1507
Paiteg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù koukiek-tchinek an norzh eo ar paiteg (p(h)aite, parte, haithe pe chin) komzet gant tro-dro da 53.900 den en holl en Assam, su Manipour, Mizoram ha Tripoura en India (45.000 den e 1997) hag e Myanmar (8.900 den 1983).
Savy-Berlette
Savy-Berlette a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Monumantoù ha traoù heverk
E-giz e lod ag ar c’humunioù tro-dro ez eus krochedoù ouzh korzenn an iliz katolik.
Sean Kinney
Sean Kinney, Sean Howard Kinney e anv ofisiel, ganet d'ar 27 a viz Mae 1966, a zo ur soner anavezet dreist-holl evit bezañ bet soner taboulinoù er strollad grunge Alice in Chains. Abred e voe troet gant ar sonerezh buhan blam' d'e dad-kozh a oa o seniñ 'barzh ur strollad anvet The Cross Cats. Kinney zo bet o seniñ er strollad-mañ pa oa naontek vloaz gantañ.
Sean a c'hoarias taboulinoù `gant Alice in Chains evit ar bladennoù Facelift, Dirt, and Alice in Chains, ken hag en EP-où Sap ha Jar of Flies.
Kan a reas ivez en ur vegafon war kanaouenn kuzhet an EP Sap anvet "Love Song".
Seniñ a reas taboulinoù evit pladenn solo gitarour Alice in Chains Jerry Cantrell, Boggy Depot.
Monsangeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù koukiek-tchinek an norzh eo ar monsangeg (monsang, mo(n)shang pe mawshang) komzet gant tro-dro da 2.550 den (1988) e Manipopur hag e Nagaland en India.
Eurydice
Eurydice zo un anv-badez gallek ha saoznek deuet diwar an anv gresianek Eurydike. Anv meur a dra eo ouzhpenn.
Bdeogale
Bdeogale a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ spesadoù mibinelled.
Make Me Bad
Ur ganaouenn eus ar strollad metal Korn eo "Make Me Bad" hag eil single pevare pladenn ar strollad Issues.
Berzh mat a reas ar ganaouenn-mañ hag implijet e voe gant ar firm-dilhadPuma en e bruderezh d’ar mare p’en doa Korn sinet ur c’hevrad ganto. Video ar ganaouenn, levezonet war a seblant gant ar filmoù Alien, a voe rennet gant Martin Weisz, ha c’hoariet gant an aktourien Brigitte Nielsen, Udo Kier, haShannyn Sossamon. Tremen a reas alies war Total Request Live ar chadenn MTV.
Rouantelezh Qi
thumb|upright 1.4|Bro-Sina e-pad marevezh ar [[Rouantelezhioù Brezelour]] Rouantelezh Qi (齊; pinyin: Qí) a oa ur stad galloudus e-pad marevezhioù Nevezamzer ha Diskar-amzer hag ar Rouantelezhioù Brezelour. E gêrbenn a oa Linzi hag a zo hiziv un darn eus Zibo, e proviñs Shandong.
E 1046 kt J-K e voe krouet, un tammig goude diazezidigezh an dierniezh zhou. Gant an dierniezh Jiang e voe renet betek 384 kt J-K. Kaset kuit eus ar galloud gant an Tian neuze. Daoust d'e vent bihan e teuas a-benn da faezhañ stadoù brasoc'h evel Chou ha Qin meur a wech. E 288 kt J-Z e voe embannet he roue Min Impalaer ar Reter.
Aloubet e voe Qi gant Qin e 221 kt J-Z.
Tierniezh Tian（田)
thumb|Siell Stad Qi ([[220 kt J-Z)]]
Verb tranzitivel-amdranzitivel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen verb tranzitivel-amdranzitivel (saozneg :ambitransitive verb) evit komz eus ur verb a c'hell bezañ implijet koulz evel ur verb tranzitivel hag evel ur verb amdranzitivel war-eeun hep kemm morfologel, da skouer : ar verb lenn :
Kavet e vez stank verboù tranzitivel-amdranzitivel e yezhoù zo keit ha ma vezont implijet nemeur gant yezhoù all ma rank ur verb reiss bezañ implijet gant ur fiz resis atav, da lavaret eo ez eo tranzitivel pe amdranzitivel.
Doareoù verboù tranzitivel-amdranzitivel
Rummataet e c'hell bezañ ar verboù e daou zoare pennañ hervez al liamm etre arc'hwel kevreadurezhel hag arc'hwel semantikel bep o arguzenn yezhadurel : verboù amergativel ha verboù amakuzativel.
Brizhemobererezh
Implijet e vez stank pe stankoc'h verboù tranzitivel-amdranzitivel e yezhoù zo, en o zouez ar saozneg da skouer. Yezhoù all avat, en o zouez ar yezhoù romanek, a ra gante ral a wezh, implijet en o lec'h frammadurioù kevreadurezhel all diazezet war ar brizhemobererezh, da skouer e spagnoleg :
Ur verb tranzitivel eo romper ("terriñ") ha n'hall ket bezañ implijet evel verb amdranzitivel war-eun (dalavaret eo n'eo ket ur verb tranzitivel-amdranzitivel). Evit gallout e implijout evel verb amdranzitivel e ranker implijout ur raganv brizhemober stag (se er skouer-mañ) evit lakaat renadenn eeun ar verb tranzitivel da vezañ rener ar verb amzdranzitivel.
Hans Beck
Hans Beck (6 a viz Mae 1929 - 30 a viz Genver 2009) a oa ijinour ar c'hoarioù Playmobil. Alies e reer Tad Playmobil anezhañ.
Waterford
Waterford zo un anv-lec'h saoznek a gaver e meur a vro saoznek.
Hans Beck
Ganet e voe Beck e Thüringen, hag e yaouankiz a gasas e Zirndorf. Pa stagas gant e vicher, e krouas c'hoarioù (kirri bihan ha boulomigoù) evit e vreudeur ha c'hoarezed. Ur stummadur ebenour en doa, ha war-un-dro e save kirri-nij bihan. E 1958 e voe degemeret en embregerezh anvet Geobra Brandstätter. Perc'henn an embregerezh, Horst Brandstätter e anv, a c'houlennas gantañ sevel boulomigoù evit ar vugale. E-pad tri bloaz e labouras Beck war e raktres. Enklaskoù a reas rak fellout a rae dezhañ sevel c'hoarioù hebleg, eeun a-walc'h, hag a c'hallfe ar vugale derc'hel en o daouarn. Fellout a rae dezhañ ivez e vefe heñvel tres dremm e voulomigoù ouzh re ar vugale (ur penn ledan, tamm fri ebet, hag ur mousc'hoarzh). A-benn arnodiñ ar pezh a save e roe e c'hoarioù da vugale, hag e selle outo pa vezent o c'hoari. E 1972 e voe krouet ar Playmobil kentañ. E miz C'hwevrer 1974 e voe kinniget Playmobil d'an dud, da geñver saloñs etrebroadel ar c'hoarioù e Nürnberg. Tri Flaymobil a voe kinniget : un indian, ul labourer hag ur marc'heg. Buan a reas berzh ar c'hoarioù en Alamagn, ha goude-se e Frañs hag e Spagn. Beck a guitaas an embregerezh e 1998. Betek ar bloavezh-se e sellas a-dost ouzh kement Playmobil a voe krouet. E frazenn -stur a oa : Kein Horror, keine vordergründige Gewalt, keine kurzfristigen Trends. Da lavaret eo : tamm spont ebet, tamm feulster diezhomm ebet, tamm giz war verr dermen ebet. Da vare diskouezadeg etrebroadel 2000 e Hannover e voe Beck e-touez an 100 alaman o doe un delwenn er dinell alaman. Hiziv an deiz ez eus bet gwerzhet ouzhpenn 2,2 miliard a Blaymobil.
Moyoneg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù koukiek-tchinek an norzh eo ar moyoneg (moyon, mayon naga pe mayol) komzet gant tro-dro da 2.970 den (1988) e Nagaland ha Manipour en India.
Agnes Aostria
Agnes Aostria, pe Agnes von Österreich pe Agnes von Habsburg en alamaneg, zo bet anv meur a briñsez alaman pe aostrian.
Timbroù Diego-Suárez
Anvet e oa Diego-Suárez ur gêriadenn eus hanternoz enezenn vMadagaskar, e rannvro Antsiranana. Trevadenn ar Frañs e oa e dibenn an XIXvet kantved a-raok na vefe dindan kiriegezh melestradurezh an Enez Vras e 1896. Adanvet eo bet Antsiranana e 1975.
Timbroù evit Diego-Suárez zo bet embannet etre 1890 ha 1893.
50 timbr-post mui 13 timbr-taos zo bet embannet e-pad ar pevar bloaz-se.
Protein
Ar Protein a zo ur strollad bras-divent a vevmolekul ; graet int diwar trenkennoù aminek staget an eil ouzh egile gant liammoù peptidek etre ar strollad trenkenn COOH hag ar strollad amin NH2. Sekañs an trenkennoù aminek a zo termenet hervez gen ar protein hag a zo dalc'het en TDN.
<!-- Like other biological macromolecules such as polysaccharides and nucleic acids, proteins are essential parts of organisms and participate in every process within cells. Many proteins are enzymes that catalyze biochemical reactions and are vital to metabolism. Proteins also have structural or mechanical functions, such as actin and myosin in muscle and the proteins in the cytoskeleton, which form a system of scaffolding that maintains cell shape. Other proteins are important in cell signaling, immune responses, cell adhesion, and the cell cycle. Proteins are also necessary in animals' diets, since animals cannot synthesize all the amino acids they need and must obtain essential amino acids from food. Through the process of digestion, animals break down ingested protein into free amino acids that are then used in metabolism.
The word protein comes from the Greek word πρώτειος (proteios) "primary". Proteins were first described and named by the Swedish chemist Jöns Jakob Berzelius in 1838. However, the central role of proteins in living organisms was not fully appreciated until 1926, when James B. Sumner showed that the enzyme urease was a protein The first protein to be sequenced was insulin, by Frederick Sanger, who won the Nobel Prize for this achievement in 1958. The first protein structures to be solved included hemoglobin and myoglobin, by Max Perutz and Sir John Cowdery Kendrew, respectively, in 1958. , . The three-dimensional structures of both proteins were first determined by x-ray diffraction analysis; Perutz and Kendrew shared the 1962 Nobel Prize in Chemistry for these discoveries.
Biochemistry
Due to the chemical structure of the individual amino acids, the protein chain has directionality. The end of the protein with a free carboxyl group is known as the C-terminus or carboxy terminus, whereas the end with a free amino group is known as the N-terminus or amino terminus.
The words protein, polypeptide, and peptide are a little ambiguous and can overlap in meaning. Protein is generally used to refer to the complete biological molecule in a stable conformation, whereas peptide is generally reserved for a short amino acid oligomers often lacking a stable three-dimensional structure. However, the boundary between the two is not well defined and usually lies near 20–30 residues. Polypeptide can refer to any single linear chain of amino acids, usually regardless of length, but often implies an absence of a defined conformation.
Synthesis
Proteins are assembled from amino acids using information encoded in genes. Each protein has its own unique amino acid sequence that is specified by the nucleotide sequence of the gene encoding this protein. The genetic code is a set of three-nucleotide sets called codons and each three-nucleotide combination stands for an amino acid, for example AUG stands for methionine. Because DNA contains four nucleotides, the total number of possible codons is 64; hence, there is some redundancy in the genetic code, with some amino acids specified by more than one codon. Genes encoded in DNA are first transcribed into pre-messenger RNA (mRNA) by proteins such as RNA polymerase. Most organisms then process the pre-mRNA (also known as a primary transcript) using various forms of post-transcriptional modification to form the mature mRNA, which is then used as a template for protein synthesis by the ribosome. In prokaryotes the mRNA may either be used as soon as it is produced, or be bound by a ribosome after having moved away from the nucleoid. In contrast, eukaryotes make mRNA in the cell nucleus and then translocate it across the nuclear membrane into the cytoplasm, where protein synthesis then takes place. The rate of protein synthesis is higher in prokaryotes than eukaryotes and can reach up to 20 amino acids per second.
The process of synthesizing a protein from an mRNA template is known as translation. The mRNA is loaded onto the ribosome and is read three nucleotides at a time by matching each codon to its base pairing anticodon located on a transfer RNA molecule, which carries the amino acid corresponding to the codon it recognizes. The enzyme aminoacyl tRNA synthetase "charges" the tRNA molecules with the correct amino acids. The growing polypeptide is often termed the nascent chain. Proteins are always biosynthesized from N-terminus to C-terminus.
The size of a synthesized protein can be measured by the number of amino acids it contains and by its total molecular mass, which is normally reported in units of daltons (synonymous with atomic mass units), or the derivative unit kilodalton (kDa). Yeast proteins are on average 466 amino acids long and 53 kDa in mass. The largest known proteins are the titins, a component of the muscle sarcomere, with a molecular mass of almost 3,000 kDa and a total length of almost 27,000 amino acids.
Garreli dremm wenn
Ar garreli dremm wenn (liester : garrelied dremm wenn) a zo ur spesad evned palvezek, Branta leucopsis an anv skiantel anezhañ.
Protein
Chemical synthesis
Short proteins can also be synthesized chemically by a family of methods known as peptide synthesis, which rely on organic synthesis techniques such as chemical ligation to produce peptides in high yield Chemical synthesis allows for the introduction of non-natural amino acids into polypeptide chains, such as attachment of fluorescent probes to amino acid side chains. . These methods are useful in laboratory biochemistry and cell biology, though generally not for commercial applications. Chemical synthesis is inefficient for polypeptides longer than about 300 amino acids, and the synthesized proteins may not readily assume their native tertiary structure. Most chemical synthesis methods proceed from C-terminus to N-terminus, opposite the biological reaction.
Garreli dremm wenn
Anvet e voe Anas leucopsis (kentanv) da gentañ-penn (e 1803) gant al loenoniour alaman Johann Matthäus Bechstein (1757-1822).
Protein
Structure of proteins
Most proteins fold into unique 3-dimensional structures. The shape into which a protein naturally folds is known as its native state. Although many proteins can fold unassisted, simply through the chemical properties of their amino acids, others require the aid of molecular chaperones to fold into their native states. Biochemists often refer to four distinct aspects of a protein's structure:
Crossarchus
Crossarchus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ spesadoù mibinelled.
Garreli dremm wenn
Boued
Debrer-glasvez eo ar spesad dreist-holl.
Oostkamp
Oostkamp (e flandrezeg: Ôostkamp) a zo ur gumun eus Flandrez Belgia en arondisamant Brugge hag e proviñs Kornôg-Flandrez.
Garreli dremm wenn
Annez
Kavout a reer ar spesad en un tiriad hag a ya eus Greunland da walarn Rusia.
Clara Thalmann
Clara Thalmann (ganet Clara Ensner d'ar 24 a viz Gwengolo 1908 e Basel - 27 a viz Genver 1987 e Nisa) a oa ur stourmerez, komunourez hag anarkourez suis.
He buhez
Clara Ensner a voe ganet e Basel en ur familh micherourien enni dek bugel. Alaman e oa he zad, ha deuet e oa da repuiñ da Suis evit chom hep kemer perzh e Brezel 1870. E-pad ur pennad e labouras evit ar gazetenn L'Humanité e Pariz, hag e tistroas da Suis e 1928. E 1929 ec'h emezelas e Strollad komunour suis peogwir e felle dezhi stourm a-enep ar stalinouriezh, ha neuze e tostaas ouzh an drotskourien. Kejañ a reas gant Pavel Thalman, ur micherour eus Basel hag a oa o paouez distreiñ eus Moskov, m'en doa kaset pevar bloavezh e Skol-veur ar vicherourien. Deuet e oa-eñ da vezañ enepstalinour. E 1932 e lakaas embann ar gazetenn Arbeiter-Zeitung e Schaffhouse. Clara ha Pavel Thalmann a voe skarzhet eus ar strolald komunour peogwir ne savent ket a-du gant pennaennoù ar strollad. Goude-se e tarempredjont stourmerien drotskour hag enepstalinour.
E 1936 e voe aozet Olimpiadennoù ar bobl e Barcelona. Clara Thalmann az eas da Varcelona evel neuierez ezel eus skipailh Suis. Sañset e oa ar C'hoarioù da gregiñ d'an 19 a viz Gouere 1936 met nullet e voent abalamour da daol-arme ar 17 a viz Gouere. Penn-kentañ Brezel Spagn e voe. Entanet e voe Clara Thalmann gant nerzh an anarkourien e Katalonia, ha neuze en em ouestlas evel milisianez e Steudad Durruti.
Clara ha Pavel Thalmann a gavas e oa enepdispac'hour izili PCE. Diwar c'houlenn Stalin e c'houlenne izili PCE e vefe kendeuzet ar milisoù anarkour en arme. E miz Mae 1937 e voe emgannoù etre izili PCE hag anarkourien (CNT, FAI, POUM hag UGT). Trec'het voe an anarkourien. Ouzhpenn 500 den a voe lazhet. Clara ha Pavel Thalmann a stourmas en ur strollad anvet Amigos de Durruti. Clara a gejas gant George Orwell. E-pad ar prantad gwask a voe da-heul darvoudoù miz Mae 1937 e rankjont kuzhat e-pad ur pennad. Harzet e voent goude un nebeud mizioù pa oant o klask pignat war bourzh ur vag e porzh Barcelona, ha bac'het e voent e unan eus toullou-bac'h Servicio de Información Militar (SIM), hag a oa polis politikel PCE. Goude meur a viz en toull-bac'h e voent dieubet a-drugarez da oberiantiz mignoned suis. E 1937 ez ejont d'en em staliañ e Pariz.
E-pad an Eil brezel bed e kemeras perzh Clara ha Pavel Thalmann e sevel ur strollad rezistanted e Pariz, ar Strollad dispac'hel proletarian e anv. Degemer ha sikour a rejont yuzevien ha dispac'hourien alaman. E 1953 ez ejont d'en em staliañ er menezioù e-kostez Nisa, ma savjont ur gumuniezh anvet La Séréna. Enni e voe degemeret anarkourien eus a bep seurt broioù. E darempred e voent ivez gant stourmerien ha studierien ar bloavezhioù 1960 hag ar bloavezhioù 1970.
Protein
Structure of proteins
Proteins are not entirely rigid molecules. In addition to these levels of structure, proteins may shift between several related structures while they perform their functions. In the context of these functional rearrangements, these tertiary or quaternary structures are usually referred to as "conformations", and transitions between them are called conformational changes. Such changes are often induced by the binding of a substrate molecule to an enzyme's active site, or the physical region of the protein that participates in chemical catalysis. In solution all proteins also undergo variation in structure through thermal vibration and the collision with other molecules, see the animation on the right.
Proteins can be informally divided into three main classes, which correlate with typical tertiary structures: globular proteins, fibrous proteins, and membrane proteins. Almost all globular proteins are soluble and many are enzymes. Fibrous proteins are often structural; membrane proteins often serve as receptors or provide channels for polar or charged molecules to pass through the cell membrane.
Structure determination
Many more gene sequences are known than protein structures. Further, the set of solved structures is biased toward proteins that can be easily subjected to the conditions required in X-ray crystallography, one of the major structure determination methods. In particular, globular proteins are comparatively easy to crystallize in preparation for X-ray crystallography. Membrane proteins, by contrast, are difficult to crystallize and are underrepresented in the PDB. Structural genomics initiatives have attempted to remedy these deficiencies by systematically solving representative structures of major fold classes. Protein structure prediction methods attempt to provide a means of generating a plausible structure for proteins whose structures have not been experimentally determined.
Cellular functions
Proteins are the chief actors within the cell, said to be carrying out the duties specified by the information encoded in genes. With the exception of certain types of RNA, most other biological molecules are relatively inert elements upon which proteins act. Proteins make up half the dry weight of an Escherichia coli cell, whereas other macromolecules such as DNA and RNA make up only 3% and 20%, respectively. The set of proteins expressed in a particular cell or cell type is known as its proteome.
The chief characteristic of proteins that allows their diverse set of functions is their ability to bind other molecules specifically and tightly. The region of the protein responsible for binding another molecule is known as the binding site and is often a depression or "pocket" on the molecular surface. This binding ability is mediated by the tertiary structure of the protein, which defines the binding site pocket, and by the chemical properties of the surrounding amino acids' side chains. Protein binding can be extraordinarily tight and specific; for example, the ribonuclease inhibitor protein binds to human angiogenin with a sub-femtomolar dissociation constant (<10-15 M) but does not bind at all to its amphibian homolog onconase (>1 M). Extremely minor chemical changes such as the addition of a single methyl group to a binding partner can sometimes suffice to nearly eliminate binding; for example, the aminoacyl tRNA synthetase specific to the amino acid valine discriminates against the very similar side chain of the amino acid isoleucine.
Enzymes
The best-known role of proteins in the cell is as enzymes, which catalyze chemical reactions. Enzymes are usually highly specific and accelerate only one or a few chemical reactions. Enzymes carry out most of the reactions involved in metabolism, as well as manipulating DNA in processes such as DNA replication, DNA repair, and transcription. Some enzymes act on other proteins to add or remove chemical groups in a process known as post-translational modification. About 4,000 reactions are known to be catalyzed by enzymes The rate acceleration conferred by enzymatic catalysis is often enormous - as much as 1017-fold increase in rate over the uncatalyzed reaction in the case of orotate decarboxylase (78 million years without the enzyme, 18 milliseconds with the enzyme). .
The molecules bound and acted upon by enzymes are called substrates. Although enzymes can consist of hundreds of amino acids, it is usually only a small fraction of the residues that come in contact with the substrate, and an even smaller fraction - 3-4 residues on average - that are directly involved in catalysis. The region of the enzyme that binds the substrate and contains the catalytic residues is known as the active site.
Cell signaling and ligand transport
Many proteins are involved in the process of cell signaling and signal transduction. Some proteins, such as insulin, are extracellular proteins that transmit a signal from the cell in which they were synthesized to other cells in distant tissues. Others are membrane proteins that act as receptors whose main function is to bind a signaling molecule and induce a biochemical response in the cell. Many receptors have a binding site exposed on the cell surface and an effector domain within the cell, which may have enzymatic activity or may undergo a conformational change detected by other proteins within the cell.
Antibodies are protein components of adaptive immune system whose main function is to bind antigens, or foreign substances in the body, and target them for destruction. Antibodies can be secreted into the extracellular environment or anchored in the membranes of specialized B cells known as plasma cells. Whereas enzymes are limited in their binding affinity for their substrates by the necessity of conducting their reaction, antibodies have no such constraints. An antibody's binding affinity to its target is extraordinarily high.
Many ligand transport proteins bind particular small biomolecules and transport them to other locations in the body of a multicellular organism. These proteins must have a high binding affinity when their ligand is present in high concentrations, but must also release the ligand when it is present at low concentrations in the target tissues. The canonical example of a ligand-binding protein is haemoglobin, which transports oxygen from the lungs to other organs and tissues in all vertebrates and has close homologs in every biological kingdom.
Transmembrane proteins can also serve as ligand transport proteins that alter the permeability of the cell membrane to small molecules and ions. The membrane alone has a hydrophobic core through which polar or charged molecules cannot diffuse. Membrane proteins contain internal channels that allow such molecules to enter and exit the cell. Many ion channel proteins are specialized to select for only a particular ion; for example, potassium and sodium channels often discriminate for only one of the two ions.
Structural proteins
Structural proteins confer stiffness and rigidity to otherwise-fluid biological components. Most structural proteins are fibrous proteins; for example, actin and tubulin are globular and soluble as monomers, but polymerize to form long, stiff fibers that comprise the cytoskeleton, which allows the cell to maintain its shape and size. Collagen and elastin are critical components of connective tissue such as cartilage, and keratin is found in hard or filamentous structures such as hair, nails, feathers, hooves, and some animal shells.
Methods of study
As some of the most commonly studied biological molecules, the activities and structures of proteins are examined both in vitro and in vivo. In vitro studies of purified proteins in controlled environments are useful for learning how a protein carries out its function: for example, enzyme kinetics studies explore the chemical mechanism of an enzyme's catalytic activity and its relative affinity for various possible substrate molecules. By contrast, in vivo experiments on proteins' activities within cells or even within whole organisms can provide complementary information about where a protein functions and how it is regulated.
Protein purification
In order to perform in vitro analysis, a protein must be purified away from other cellular components. This process usually begins with cell lysis, in which a cell's membrane is disrupted and its internal contents released into a solution known as a crude lysate. The resulting mixture can be purified using ultracentrifugation, which fractionates the various cellular components into fractions containing soluble proteins; membrane lipids and proteins; cellular organelles, and nucleic acids. Precipitation by a method known as salting out can concentrate the proteins from this lysate. Various types of chromatography are then used to isolate the protein or proteins of interest based on properties such as molecular weight, net charge and binding affinity. The level of purification can be monitored using various types of gel electrophoresis if the desired protein's molecular weight and isoelectric point are known, by spectroscopy if the protein has distinguishable spectroscopic features, or by enzyme assays if the protein has enzymatic activity. Additionally, proteins can be isolated according their charge using electrofocusing.
For natural proteins, a series of purification steps may be necessary to obtain protein sufficiently pure for laboratory applications. To simplify this process, genetic engineering is often used to add chemical features to proteins that make them easier to purify without affecting their structure or activity. Here, a "tag" consisting of a specific amino acid sequence, often a series of histidine residues (a "His-tag"), is attached to one terminus of the protein. As a result, when the lysate is passed over a chromatography column containing nickel, the histidine residues ligate the nickel and attach to the column while the untagged components of the lysate pass unimpeded.
Cellular localization
The study of proteins in vivo is often concerned with the synthesis and localization of the protein within the cell. Although many intracellular proteins are synthesized in the cytoplasm and membrane-bound or secreted proteins in the endoplasmic reticulum, the specifics of how proteins are targeted to specific organelles or cellular structures is often unclear. A useful technique for assessing cellular localization uses genetic engineering to express in a cell a fusion protein or chimera consisting of the natural protein of interest linked to a "reporter" such as green fluorescent protein (GFP). The fused protein's position within the cell can be cleanly and efficiently visualized using microscopy, as shown in the figure opposite. In these cases, additional fluorescent chimeric proteins are generally required to prove the inferred localization.
Tchoteg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù koukiek-tchinek an norzh eo an tchoteg (chothe pe chawte) komzet gant tro-dro da 2.852 den (1988) e gevred Manipour hag e Nagaland en India.