cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Le Fresne-Camilly
Le Fresne-Camilly a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Sophie Dorothea Marie von Preußen
Sophie Dorothea Marie von Preußen (* 1719 en Berlin; † 1765 en Schwedt) a oa ur briñsez prusian, c'hoar da Frederig II Prusia.
He buhez
Merc'h e oa da Friedrich Wilhelm Iañ ha d'e bried Sophie Dorothea von Hannover.
Dimeziñ
Dimezet e voe da Friedrich Wilhelm von Brandenburg-Schwedt.
Gup penn ruz
Ar gup penn ruz a zo un evn-preizh, Sarcogyps calvus an anv skiantel anezhañ..
Ar spesad nemetañ eo er genad Sarcogyps.
Annez
Bevañ a ra al labous e gevred ha kreisteiz Azia.
Bagnoles
Bagnoles zo ur gumun c'hall en departamant gall Aude, e gwinieg ar Minervois.
Timur
Timur (تیمور, Temür, "houarn" e tchagataieg), lesanvet alies Tīmur-e Lang pe Timur Lenk (یمور لنگ, Timur kamm), anavezet e yezhoù Europa evel Tamerlan (8 a viz Ebrel 1336 - 19 a viz C'hwevrer 1405), a voe unan eus pennoù meur Kreiz Azia e dibenn ar. Gantañ e voe savet tierniezh an Dimourided hag un hendad d'an impalaer moghol Babur e oa ivez.
Flemmskrid
Ur flemmskrid zo un oberenn flemmus, skrivet d'ober goap ouzh tud pe traoù (ar Stad]], an aozadurioù, hag all) evit lakaat kemm enne. A bep seurt flemmskridoù zo : barzhonegoù (flemmganoù), kanaouennoù, pezhioù-c'hoari, ha romantoù zoken.
Bagnols
Bagnols zo un anv-lec'h gallek.
Robin Foster
Robin Foster a zo ur gitarour hag ur sonaozer eus Bro-Saoz. Goude bezañ bet gitarour er strollad Beth (adanvet Moneypenny goude) en deus kendalc'het gant e hent e-unan abaoe 2006.
Timur
Aloubadegoù
War-dro 1360 e teuas Timur da vezañ e penn un armead tud eus kreiz Azia. Kemer a reas perzh e brezelioù e Transoxiana hag aloubiñ a reas Khorasan, gant ur miliad a varc'heien. Tamm-ha-tamm e kreskas e c'halloud ha sevel a reas un impalaeriezh, gant he c'hêr-benn e Tachkent.
Robin Foster
Emañ o chom e Kameled e gourenez Kraozon abaoe 1997. Brudetoc'h-brudetañ eo e Breizh hag e bro-C'hall neuze.
Richard Griffiths
Richard Griffiths a oa un aktour saoz, bet ganet d'an 31 a viz Gouere 1947 e Thornaby-on-Tees, (North Ridding of Yorkshire, Bro-Saoz) ha marvet d'an 28 a viz Meurzh 2013 e Coventry (Kontelezh Kornôg Midlands, Bro-Saoz).
Timur
Aloubadegoù
Etre 1370 ha 1372 e renas argadoù en hanternoz d'ar menezioù Tian Shan. E 1383 e stagas da aloubiñ Persia. Kemer a reas Herat, Khorasan ha reter Persia, hag a-benn 1387 e oa bet peuraloubet Persia gantañ. Yud ha rust e voe an aloubadegoù-se, hervez a gonter : pa glaskas annezidi Isfahan sevel a-enep e yev e lakaas lazhañ an holl anezho, 70 000 a dud. Etre 1382 ha 1405 e voe tizhet gant e armeoù kêrioù ken pell ha Delhi ha Moskov, hag aloubet e voe gantañ douaroù e-leizh en em astenne etre ar menezioù Tian Shan e-kreiz Azia hag ar menezioù Taurus en Anatolia. Kouezhañ a reas Baghdad etre e zaouran e 1401. E 1402 e tigoras brezel a-enep an Impalaeriezh Otoman, en un emgann e-kichenAnkara, hag e skrapas ar sultan Bayezid I. Mervel a reas hennezh en toull-bac'h
Flemmskrid
Istor
Tad ar flemmskridoù e vije ar barzh Lucilius en. E latin e komzer eus satura, "pod-brein".
Timur
Aloubadegoù
E miz Kerzu 1404 e stagas da vrezeliañ a-enep an dierniezh Ming, kevredet gant ar Vongoled. Hogen klañv e chomas ha falc'het e voe gant an derzhienn en Otrar (e Kazakstan hiziv), d'ar 17 a viz C'hwevrer 1405, a-raok bezañ tizhet harzoù Sina.
Hêrezh
E meur a lec'h ha meur a vro e seller ouzh Timur evel un torfedour daonet, dre ma voe preizhet ha dismantret Baghdad, Damask, Delhi ha kêrioù all c'hoazh gant e armeoù. E kreiz Azia avat e virer anezhañ eñvor ur rener meur a lakaas an arzoù da vleuñviñ en e lez. Lakaat a reas e-leizh a arzourien eus ar broioù aloubet gantañ da zont da Samarkand ha lezel a reas frankiz dezho da sevel o oberennoù eno. Gantañ e voe lakaet sevel savadurioù kaer en e gêr-benn.
Hiziv an deiz e seller outañ evel un haroz broadel en Ouzbekistan.
Mojennoù a gonter diwar e benn. E 1941 e voe tennet e gorf eus ar bez gant ur skiantour rusian, Mikhail M. Gerasimov. Daou zevezh war-lerc'h e voe aloubet an Unvaniezh Soviedel gant an armeoù alaman. Adveziet e voe Timur, gant enorioù bras, e miz Du 1942. Ha diouzhtu war-lerc'h e voe trec'h ar Soviediz en Emgann Stalingrad.
Saezhataer (steredeg)
Ar Saezhataer (Sagittarius, berraet e Sgr) zo ur steredeg eus ar zodiak.
Zuglio
Zuglio zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Udine e rannvro emren Friuli-Venezia Giulia.
Hal Holbrook
Harold Rowe "Hal" Holbrook (17 a viz C'hewrer 1925 - 23 a viz Genver 2021) a zo un aktor stadunanat bet ganet e Cleveland (Ohio).
Torralba (Cuenca)
Torralba zo ur gumun e proviñs Cuenca, e Kastilha-La Mancha.
Erna Solberg
Erna Solberg (ganet d’ar 24 a viz C'hwevrer 1961 e Bergen) zo ur bolitikourez eus Norvegia, eus ar strollad mirour Høyre.
Gérard Bouguyon
Gérard Bouguyon a oa ur rugbier breizhat ganet e Kimerc'h (war tachenn kumun Pont-ar-Veuzenn-Kimerc'h) d'ar 24 a viz Du 1935, ha marvet e 2016. Krog eo gant ar rugbi dindan roched ar PUC pa oa studier e Pariz a-raok mont da c'hoari e Grenoble, Toloza, Tarbes ha Bagnères-de-Bigorre. Eil renk a veze d'an aliesañ met er renk gentañ en deus c'hoariet ivez.
O c'hoari a-enep Suafrika d'an 18 a viz C'hwevrer 1961 e teuas da vezañ ar Breizhad kentañ hag ar pemp kantvet c'hoarier o vezañ gwisket roched skipailh Frañs. Ar bloaz-se e kemeras perzh ivez e Tournamant ar 5 broad a-raok mont d'an hantervoul su evit un droiad hag a oa aozet he c'hrogad diwezhañ a-enep ar Wallabies. Bouguyon a blantas unan eus tri esa e skipailh evit un trec'h istorel o vezañ ma oa ar wezh kentañ d'ar Re C'hlas c'hoari e Aostralia.
Ur wezh distro da Vro-C'hall e rankas mont da Aljeria d'ober e goñje; goude-se e kendalc'has e red-micher a rugbier met ne voe ket dibabet ken gant ar skipailh broadel.
Trajedienn
Un drajedienn zo un oberenn teatr a zo enni tudennoù lakaet e plegennoù diaes hag a c'hall echuiñ gant marv unan bennak anezho.
Villars
Villars zo un anv-lec'h gallek deuet eus ar ger latin villare, hag un adstumm d'an anvioù Viller, Villers, Villiers ha Willer.
Trajedienn
Eus ar ger henc'hresianek τραγῳδία (tragōidia) e teu ar ger "trajedienn", deut e brezhoneg dre ar galleg ha testeniekaet en hor yezh abaoe ar. Abaoe an Henamzer e vez savet ha c'hoariet trajediennoù. Enno e ren froudoù don mab-den. Gwechall e vezent skrivet e gwerzennoù hag an tudennoù enni a oa tud eus ar renkadoù uhelañ. Gant an trajediennoù e vez enaouet truez pe spont e kalon an arvesterien.
An trajediennoù koshañ en Henc'hres, 2500 vloaz zo, ne chom nemet ul lodenn anezho, traoù savet gant Aesc'hulos, Sofokles pe Euripides da skouer. A-hed istor mab-den ez eus bet kendalc'het da sevel trajediennoù : gant Shakespeare, Lope de Vega, Pierre Corneille, Jean Racine pe Friedrich Schiller ha, nevesoc'h zo, Henrik Ibsen, August Strindberg, Arthur Miller, Samuel Beckett, Heiner Müller pe Joshua Oppenheimer.
Villars
Kumunioù
-e kanton Fribourg
Thorgal
Thorgal zo haroz ur rummad bannoù-treset. Kontañ a ra avanturioù "Bugel ar stered" e bed ar vikinged. Ur meskaj istor faltaziet, skiant-faltazi, hudouriezh ha mitologiezh pobloù Europa an Norzh a gaver en istorioù. Tudennoù'zo a zo plijus, reoù all ankenius evel aergelc'h darn eus an avanturioù. Klasel eo an doare tresañ ha chom a ra heñvel a-walc'h daoust da veur a dreser bezañ bet o labourat war ar istorioù "bed Thorgal". Le Lombard a embann ar rummad abaoe ar penn kentañ.
Villars
Kumunioù
-e kanton Vaud
Thorgal
Penn kentañ ar rummad
Krouet oa bet ar rummad gant Grzegorz Rosinski, evit an tresañ, ha Jean Van Hamm evit an istor.
Al levrioù e brezhoneg
Pevar eus al levrioù-se a gaver e brezhoneg. Troet int bet holl gant Tudual Audic hag embannet gant Bannoù-Heol
E 2005 :
Tachyeres leucocephalus
Tachyeres leucocephalus a zo ur spesad evned eus kerentiad an Anatidae.
Raspoutitsa
Dre ma teuz an erc'h (en nevez-amzer) pe gant glaveier an diskar-amzer, darn eus al lec'hioù plaen a zeu da vezañ lec'hioù goloet gant bouilhenn.
Brudet eo ar Raspoutitsa dre ma'z eo bet ur skoazell ouzhpenn d'ar bobl rusian a-enep an alouberien (Napoleon, Hitler).
Torralba de Calatrava
Torralba de Calatrava zo ur gumun e proviñs Ciudad Real, e Kastilha-La Mancha.
Gavr (steredeg)
Ar C'havr (Capricornus, berraet e Cap) zo ur steredeg eus ar zodiak.
Tachyeres leucocephalus
Doareoù pennañ
N'eo ket gouest da nijal. Anavezadus eo ar par en abeg d'e benn gwenn.
Thorgal
Al levrioù e brezhoneg
E 2006 :
Tachyeres leucocephalus
Annez
Brosezat eo al labous e kreisteiz Arc'hantina (proviñsoù Chubut ha Santa Cruz ) ma plij an aodoù kerreg dezhañ.
Thorgal
Kendelc'her a ra ar rummad
Gant Yves Sente (istor) ha Grzegorz Rosinski (tresañ) :
Gant Xavier Dorison (istor) ha Grzegorz Rosinski (tresañ) :
Gant Yann (istor) ha Grzegorz Rosinski (tresañ) :
Gant Yann (istor) ha Fred Vignaux (tresañ) :
Bedoù Thorgal
Krouet ez eus bet tri rummad kenstur dindan an anv "Les Mondes de Thorgal", Bedoù Thorgal
I/ Kriss de Valnor (Yves Sente evit an istor ha Giulio De Vita evit an tresañ.)
Xavier Dorison ha Mathieu Mariolle (istor) ha Roman Surzhenko (tresañ)
II/ Louve (Yann evit an istor ha ha Roman Surzhenko evit an tresañ). Merc'h Aaricia ha Thorgal eo Louve.
III/ La jeunesse (Yann evit an istor ha ha Roman Surzhenko evit an tresañ).
En diavaez eus ar rummadoù e c'heller kavout ul levr anvet "Aux origines des mondes".
Elena Mayorova
Elena Vladimirovna Mayorova (rusianeg: Еле́на Влади́мировна Майо́рова), ganet d'an 30 a viz Mae 1958 e Yuzhno-Sakhalinsk hag aet da Anaon d'an 23 a viz Eost 1997 e Moskov, a oa un aktourez filmoù ha c'hoariva soviedat. Enoret e oa bet gant priz ar Zaslujenny artist (Заслуженный артист, arzour dellezek).
Marv
Elena Mayorova a zo marvet en un doare iskis. D'an 23 a viz Eost 1997, dre gwallzarvoud pe a-ratozh e voe tan en he zilhad pa oa e skalieroù he ranndi. Entanet, redet he devoa dre ar blasenn vras dirak he ranndi o c'houlenn sikour ha semplet he oa. Devet e-tro 85% eus he gorf, marvet eo en ospital. Beziet e voe e Bered Troyekurovskoye, oadet e oa a 39 vloaz. Lod eus an dud a embann e oa bet un emlazh met n'eus prouenn ebet eus an dra-se.
He gwaz Sergey Sherstuk a zo marvet gant ur c'hrign-bev trumm nav miz war-lerc'h he marv d'an 23 a viz Mae 1998.
In varietate concordia
In varietate concordia eo ger-stur latin Unaniezh Europa, da lavarout eo "Unanet el liested" pe "el liesseurtegezh", pe "el liessertiezh", rak n'eus troidigezh ofisiel ebet e Breizh.
Istor
Gant Ouest-France e oa bet kinniget aozañ dibab ur ger-stur
Hendy-gwyn ar Daf
Hendy-gwyn ar Daf pe Hendy-gwyn hepmuiken (Whitland e saozneg) zo ur gêr vihan hag ur gumuniezh eus Kembre, e kornôg Sir Gaerfyrddin.
E 2011 e oa poblet gant 1792 a dud, ha 749 anezho (43,4%) a oa kembraegerien.
Anavezet e oa er Grennamzer evel Y Tŷ Gwyn ar Daf ("an ti gwenn war ar stêr Taf"). Eno moarvat e voe bodadeg gant tud a iliz ha gwiraourien, galvet gant ar roue Hywel Dda war-dro 940, da sevel lezennoù evit Kembre penn-da-benn.
E-kichen Hendy-gwyn ivez e kaver aspadennoù eus un abati sistersian, Abati Hendy-gwyn ar Daf, unan eus abatioù koshañ Kembre, savet e 1140.
Friedrich Wilhelm Iañ
Friedrich Wilhelm Iañ zo bet anv meur a roue pe a briñs
Horeb (Sir Gaerfyrddin)
Horeb zo ur gêriadenn e Sir Gaerfyrddin, nepell diouzh Llanelli.
Torrevieja
Torrevieja (tour kozh e brezhoneg) zo ur gumun e Spagn e proviñs Alacant, e kumuniezh València.
Dixie Carter
Dixie Virginia Carter a oa un aktorez amerikan bet ganet d'ar 25 a viz Mae 1939 e McLemoresville, Tennessee ha marvet d'an 10 a viz Ebrel 2010.
Maureen
Maureen a zo un anv-badez saoznek, deuet diwar an iwerzhoneg Máirín, ur stumm-bihanaat eus Máire.
Adstummoù
Maura, Maury, Maurene, Maurianne, Marien, Maurine, Maurisa, Maurise, Maurissa, Marissa, Maurita, Maurizia, Mavra, Moira, Mora, Moreen, Morena, Morene, Moria ha Morine.
Tud
thumb|150px|Maureen Forrester, war-dro 1960
Cemais (Powys)
Cemais (skrivet ivez Cemmaes e saozneg) zo ur geriadenn vihan eus Kembre, e gwalarn kontelezh Powys, e Sir Drefaldwyn kozh. Emañ war lez ar stêr Dyfi, er biz da gêr Machynlleth, war an hent etre Glantwymyn hag Aberangell.
Friedrich Wilhelm Iañ (Prusia)
Friedrich Wilhelm Iañ, pe Frederig-Gwilherm Iañ Prusia (1688–1740), lesanvet Ar roue-Soudard (der Soldatenkönig), a oa roue Prusia ha Dilenner Brandenburg (evel Friedrich Wilhelm II) adal 1713. Priñs Neuchâtel e oa ivez. Kalz bugale en doa, ha Frederig II eo ar brudetañ anezho.
Troet e oa gant arz ar brezel, ha dre Europa a-bezh e klaskas gwazed vras evit ur rejimant lesanvet Ramzed Potsdam.
Dimezet e oa da Sophie Dorothea von Hannover.
E vugale
Pevarzek bugel en doe:
Gwenodenn Arvor Enez Mon
Un hent hir eo an Gwenodenn Arvor Enez Mon (Llwybr Arfordirol Ynys Môn e kembraeg), tost da 200km/125 mil-tir en-dro da’n arvor Enez Môn, gant ar ran muiañ anezhañ e-barzh ar vro a Kaerded Naturel Ispisial. Krouet a ra an hent evel an rouedad gant hentioú publik hag hentioú dre aotre. Furmiñ a ra un kelc’h en-dro an enez estreget boulchioú en Llanfachreth ha war un domaniezh Plas Newydd. Ur rann eus an Hent Arvor Kembre eo. Unan eus eizh hent arvor korn-bro war an Hent Arvor Kembre eo, an hini a red 870 mil-tir a-hed hag a oa digoret en 2012.
Lavinia
Lavinia a oa merc'h da Latinus, roue Latium, ha d'e bried Amata, hag eil pried an haroz Aeneas hervez mojennoù Henroma. Ur mab o doe, Silvius, a voe roue Alba Longa, a oa hantervreur da Ascanius, pe Iulius, mab da Kreüsa.
Donald Richie
Donald Richie a zo un aktor amerikan bet ganet d'ar 17 a viz Ebrel 124 en Lima, Ohio ha marvet d'an 19 a viz C'hwevrer 2013.
Harpe noire (ed-du)
Harpe noire eo anv ar ouenn ed-du a gaver aliesañ e Breizh. Gwarezet eo bremañ dindan an anv Blé noir de Bretagne.
An anv
Padal, deuet soñj d'ar vreserezh Lancelot, er bloavezhioù 90, bresañ bier diwar ed-du, da lâret eo da wir diwar ed-du La Harpe noire. Ha pa oa deuet kistion ar vadeziant, eo bet choazet treiñ Harpe noire ger-ha-ger e brezhoneg : ha deuet war wel ar bier Telenn du !… Da gentañ zoken ar boutailhoù a veze skeudennaouet gant un delenn gelt ; ne badas ket pell, ar breser Guinness o c'houlenn groñs chom ar perc'henn nemetañ war al logo-se. Setu penaos eo deuet an triskell da vezañ arouez an Telenn du.
Thiers
Thiers zo ur gumun e departamant Puy-de-Dôme hag er rannvro Auvergne, e kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Thiers eo.
Brudet eo kêr gant ar c'hontilli, produet eno abaoe ar.
Sonerezh a-vremañ
An droienn sonerezh a-vremañ a vez implijet evit strollañ ar c'hrouidigezhioù a implij un ampladur-son, an tredan pe an elektronek evit skignañ ur sonerezh-pobl dre vras (hep ar sonerezh klasel).
E Bro-C'hall, an droienn Musiques actuelles pe c'hoazh Musiques actuelles amplifiées (MAA) a zo bet krouet gant an DRAC (Directions Régionales des Affaires Culturelles).
Abaoe 2017 e vez roet e Bro-C'hall al label Scène de musiques actuelles (pe SMAC) d'ar salioù pe d'an ensavadurioù a ra war-dro ar "sonerezh a-vremañ" : kan pop, jazz, rock, elektro, rap, tekno, hip-hop, world music pe c'hoazh sonerezh hengounel...
Atoll Midway
Midway Atoll (distagadur saoznek: [ˈmɪdweɪ]), anvet ivez Enez Midway pe Inizi Midway, en hawaiianeg eo Pihemanu Kauihelani an anv leun (Pihemanu eo anv berr an enez) a zo un atoll eus norzh ar Meurvor Habask, e-kichen penn gwalarnañ enezeg Hawaii. Emañ war-dro un drederenn eus ar c'heit a zo etre Honolulu, e Hawaii, ha Tokyo, e Japan. 6,2 km² eo gorread hollek an inizi-se perc'hennet gant Stadoù-Unanet Amerika, hag un "tiriad diaoz ha diembarzhet" eo. Eno e c'hoarvezas e miz Mezheven 1942, Emgann Midway, ur pezh mell emgann mor etre armeadoù ar Stadoù-Unanet ha Japan.
Douglas Hyde
Douglas Hyde (Dubhghlas de hÍde en iwerzhoneg) (17 a viz Genver 1860 en An Caisleán Riabhach – 12 a viz Gouere 1949 e Dulenn) a voe ur yezhour iwerzhonek, kelenner, barzh, ha prezidant kentañ Republik Iwerzhon (Uachtarán na hÉireann en iwerzhoneg), etre ar 25 a viz Mezheven 1938 hag ar 24 a viz Mezheven 1945.
Embann a reas barzhonegoù sinet gant e anv-pluenn An Craoibhín Aoibhinn ha kontadennoù dastumet gantañ e-touez an dud diwar ar maez. Unan eus saverien Conradh na Gaeilge e voe e 1893, ha prezidant an aozadur-se e chomas betek 1915. E 1909 e teuas da vezañ kelenner iwerzhoneg e Skol-veur Dulenn. E 1925 e voe dilennet da senedour e sened Stad dieub Iwerzhon hag e 1938 e voe dilennet da brezidant ar republik, a-unvouezh.
Tatiana Okunevskaya
Tatiana Kirillovna Okunevskaya (rusianeg:Татьяна Кирилловна Окуневская), ganet d'an 3 a viz Meurzh 1914 hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Mae 2002, a oa un aktourez rusian.
Ganet e voe e Zavidovo, e gouarnelezh Moskov e 1914.
Gwelet e voe e filmoù etre 1933 ha 1948. Er bloavezh-se e voe harzet ha tamallet dezhi bezañ "un enebourez d'an URSS". Palforzhet e voe gant Lavrentiy Beria, ha kondaonet da 10 vloaz er Goulag.
An harzadenn
Beria a oa deuet a-benn da zesach anezhi en e zatcha prevez dre an digarez ma c'hellfe lakaat anezhi da dremen un arnodenn dirak ar Politburo. Ur wech erruet en datcha e kinnig dezhi dieubiñ he zad hag he mamm-gozh eus toulloù-bac'h an NKVD gant ma asantfe kaout darempredoù reizhel gantañ. Gwallet e voe gantañ goude-se ha huchal a rae warni "huch pe get, ne ra forzh."
Beria a ouie mat e oa bet lazhet familh Tatiana Okunevskaya dija meur a viz en a-raok. Okunevskaya a voe harzet nebeut amzer goude an afer-se ha kondaonet buan da 10 vloaz Goulag met bac'het he-unan.
Chom bev a reas ha dieubet e voe e 1954.
Goude ar Goulag
Mont a reas war-zu ar c'hoariva ha c'hoari a reas pezhioù-c'hoari betek 1959. Etre 1959 betek 1979 e laboure evel arzourez evit ar Gosconcert (aozadur foran soviedel ar sonadegoù) ha Mosconcert (ar memestra evit Moskov).
Plac'h kreñv he yec'hed, buan a-walc'h e yeas war fallaat goude un oberatadenn e 2000. Marvet eo e Moskov e 2002. Oadet e oa a 88 vloaz.
Youenn Chapalain
Youenn Chapalain a zo soner hag animatour an abadenn Son da Zont. Seniñ a ra gant ar binioù-kozh hag ar saksofon.
Hunvre Macsen
200px|thumb|Macsen Wledig o kousket, skeudenn gant T. Prytherch e-barzh Chwedlau Cymru Fu (1906).
Hunvre Macsen, pe Breuddwyd Macsen pe Breuddwyd Macsen Wledig e kembraeg (pe Breudwyt Maxen (Wledic) hervez ar c'hrenngembraeg), zo unan eus an danevelloù a gaver er Mabinogi, kontadennoù skrivet e krenngembraeg en, ha kaoz enne eus Macsen Wledig, an impalaer.
Kavet eo bet stumm koshañ an danevell en un dornskrid anvet Llyfr Gwyn Rhydderch, met un doare nevesoc'h zo en Llyfr Coch Hergest. En abeg d'ar vrogarantez ouzh Arfon hag a zo diskouezet splann gant an daneveller e c'haller lavarout, hep aon da faziañ, e oa un den genidik eus Rouantelezh Gwynedd.
An danevell
Div rann zo en danevell:
Kregiñ a ra an danevell gant Macsen Wledig, impalaer e Roma, o vont da chaseal gant daou roue ha tregont a rouaned kurunennet, tud dindanañ, d'un draoñienn nepell diouzh kêr. Met c'hoant da chaseal n'en deus ket ha mont a ra d'ur c'hornig sioul da ober ur pennad kousk goude kreisteiz. ...Ha hunvreal a ra. Emañ o veajiñ, dreist an Alpoù, o treuziñ Galia, o treizhañ Mor Breizh, betek Enez Vreizh.
En-dro d'ar skrid
Skolveuridi zo a gred e oa an Elen-se o ren en Enez Vreizh hag e oa un doueez kelt.
Mesk zo en danevell etre div blac'h disheñvel, da lavarout eo Elen Luyddog hag Elen ferch Eudaf.
Hunvreoù
Un doare lennegezh e oa an hunvreoù e meur a sevenadur, ha gant ar Gelted ivez.
Poggio
Poggio zo un anv italianek, diwar an anv latin podium, roet d'un dorgenn pe d'ur menez bihan.
Kampionad venezuelat an echedoù
Kampionad venezuelat an echedoù eo kampionad hiniennel broadel an echedoù e Venezuela. Aozet e voe ar c’hampionad kentañ e miz C’hwevrer 1891, trec’h e voe an Dr. Rafael Ruíz war Rafael Pittaluga en ur c’hrogad evit an titl (+7 =2 –4). En eil krogad e voe rampo Rafael Ruíz ha Carlos Perret Gentil (+7 =6 –7) e 1894.
Alekto
Alekto (gregach Ἀληκτώ, "dibleg", latinekaet en Alecto pe Allecto) a oa c'hoar da Vegaira ha Tisifone hag int a oa Merc'hed ar Gounnar, pe an Erinied hag a veve en Tartaros.
Kampionad venezuelat an echedoù
Trec’h e voe Carlos Perret e kampionad e 1907 ha mirout a reas e ditl betek 1936 ma varvas. E 1938 e voe aozet ar c’hampionad gant an Federación Venezolana de Ajedrez (FVA), Kevre Venezulat an Echedoù. Jaime Bograd (eus Roumania) a voe trec’h, dirak Sady Loynaz Páez (eus Venezuela) ; hemañ a voe ar c'hampion broadel venezuelat. Chom a reas kampion dre vout trec’h war an Dr. Manuel Acosta Silva (Caracas, 1939), José León García Díaz (Maracaibo, 1943), Omar Benítez (Caracas, 1944) ha Héctor Estévez (Caracas, 1946). Mervel a reas Sady Loynaz e 1950.
Alekto
Hervez Hesiodos e oant ganet o-zeir eus gwad Ouranos pa voe spazhet gant e vab Kronos. Alekto eo an hini a gastiz ar pec'hedoù evel ar gounnar, ar rogoni, graet e-keñver an dud all, un tamm evel Nemesis, nemet homañ a gastize an torfedoù ouzh an doueed.
Kampionad venezuelat an echedoù
Aozet e voe daou dournamant disheñvel gant ar Federación Venezolana de Ajedrez (Campeonato Nacional — Kampionad broadel evit Venezueliz, ha Campeonato de Extranjeros — Kampionad an estrenion o chom e Venezuela) e Caracas e miz Kerzu 1950. Julio García a voe trec’h en tournamant broadel, dirak Irwin Perret Gentil, hag ar maout en eil hini a yeas gant Gerardo Budowski (eus Bro-C’hall), dirak Andrés Sadde (eus Latvia).
Ambert
Ambert (Embèrt en okitaneg) zo ur gumun en departamant Puy-de-Dôme hag er rannvro Auvergne, e kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Ambert eo.
Kampionad venezuelat an echedoù
E 1951, Gerardo Budowski, (Campeón de los Extranjeros), a drec’has Julio García, (Campeón Nacional de Venezuela) 6–0, en ur c’hrogad evit bout Campeón Absoluto de Venezuela — Kampion meur Venezuela.
Ambert
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Ambertois anezho e galleg.
Brudet eo ar gêr gant ar fourmaj produet eno : ar « fourme d'Ambert ».
Alekto
Meneget eo hec'h anv en Aeneis Vergilius, hag en Inferno Dante.
En Aeneis
En Aeneis eo galvet Alecto gant an doueez Juno d'he skoazellañ da hadañ brezel etre pobloù Aeneas ha Lavinia.
Félix Vallotton
Félix Valloton, ganet d'an 28 a viz Kerzu 1865 e Lausanne ha marvet d'an 29 a viz Kerzu 1925 e Pariz, zo ul livour gall ha suis.
La Torre de les Maçanes
La Torre de les Maçanes zo ur gumun e Spagn e proviñs Alacant, e kumuniezh València.
Sex Pistols
Er penn-kentañ e oa pevar ezel er strollad : Johnny Rotten, ar gitarour Steve Jones, an tabouliner Paul Cook hag ar soner gitar boud Glen Matlock. Sid Vicious a gemeras lec'h Matlock e penn-kentañ 1977. Malcolm McLaren eo an hini a reas war-dro ar strollad. Meur a wech e savas reuz er Rouantelezh Unanet abalamour dezho : meur a sonadeg a voe berzet, ha reuz a savas ivez p'en em ziskouezent. Gant o c'hanaouennoù e savas reuz ivez, evel ma c'hoarvezas gant ar bladenn single "God Save the Queen" e 1977.
E miz Genver 1978, goude un droiad rouestlek er Stadoù-Unanet, ec'h embannas Rotten e kuitae ar strolald hag e oa divodet neuze. Er mizioù da-heul e kendalc'has an tri ezel all da enrollañ tonioù evit at film The Great Rock 'n' Roll Swindle. Vicious a varvas abalamour d'an heroin e miz C'hwevrer 1979. E 1996 en em vodas en-dro Rotten, Jones, Cook ha Matlock, hag ec'h aozjont un droiad anvet Filthy Lucre Tour. Meur a sonadeg o deus graet abaoe 2002. D'ar 24 a viz C'hwevrer 2006 e voe kinniget ar Sex Pistols —ar pevar ezel orin ha Vicious— er Rock and Roll Hall of Fame, met nac'h a rejont kemer perzh el lid, o tisplegañ e oa ar mirdi-se un tarch staot ( saozneg : "a piss stain").
Saint-Paul-de-Baïse
Saint-Paul-de-Baïse (Sent Pau de Baïsa en gaskoneg) a zo ur gumun c'hall en departamant Gers, e Bro-C'hall, e kanton Fezenzac.
Agde
Agde (okitaneg, distaget ; Agde ivez e galleg, met distaget er vro, hag  er genyezh) a zo ur gumun eus Lengadok en Okitania, e departamant an Erau er rannvro Lengadok-Rousilhon-Kreisteiz-Pireneoù. Emañ war ribl ar Mor Kreizdouar. Ul lec'h touristel kenañ eo, hag e-pad pell e oa eno ar greizenn naturegezh vrasañ en Europa.
Istor
Agathè a zo bet krouet gant Massilia, hervez Strabo (IV, 1, 5, 6) ha Plinus a Henañ (Hist. Nat. III, 4, ) ː Agatha quondam Massiliorum.
Ur porzh-mor e oa enno.
Tachyeres pteneres
Tachyeres pteneres a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Anatidae.
Anvet e voe Anas pteneres (kentañ) da gentañ-penn (e 1844) gant an naturour alaman Johann Reinhold Forster (1729-1798).
Doareoù pennañ
Ar spesad a zo gris e bluñv (gwenn reoù e gof koulskoude), melen e bavioù hag orañjez e bigos.
N'eo ket gouest da nijal.
Boued
Bevañ a ra, dreist-holl, diwar vlotviled, kresteneged ha pesked bihan hag a bak er mor.
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, e kreisteiz Chile ha kreisteiz Arc'hantina ma vez graet "pato vapor austral" anezhañ e spagnoleg. Plijout a ra an aodoù karreg dezhañ.
Lavinia (disheñvelout)
Lavinia zo un anv-badez italianek.
Orin
Diwar anv Lavinia, pried Aeneas, en Aeneis Vergilius.
Lec'hioù
.
Sant Joan d'Alacant
Sant Joan d'Alacant (San Juan de Alicante e spagnoleg) zo ur gumun e Spagn  e proviñs Alacant, e kumuniezh València. 23 915 a dud a oa e 2019.
Melezour
thumb|left|Ar melezour, gant [[Mary Cassatt ]]
Ur melezour (pe milouer) zo un draezenn plaen he gorre, e gwer alies, hag a ziskouez skeudenn ar pezh zo dirazañ. A-eilpenn eo ar skeudenn distaolet, met mirout a ra he ment orin peurliesañ. Gant ur melezour e c'hall unan bennak en em welout, pe gwelout an traoù a zo a-dreñv anezhañ pe anezhi pe a-dreñv un dra all, pe gwelout un dra diaes da welout dindan ur c'horn bennak.
Dindan ar melezour e vez ur gwiskad metal tanav peurvuiañ.
A-raok ar melezour
Ar melezour koshañ anavezet eo hini dour sioul ar feunteun. Er mojennoù e vez kaoz eus merc'hed o sellout ouzh o skeudenn e melezour doureier sioul ar feunteunioù ha poulloù: nimfezed int, peurvuiañ. E mojenn Narkis avat eo ur paotr.
Saint-Paul-sur-Ubaye
Saint-Paul-sur-Ubaye, pe Sant Pau d'Ubaia en okitaneg, a zo ur gumun c'hall en departamant Alpes-de-Haute-Provence, e Bro-C'hall, tost d'an harzoù gant Piemonte, en Italia.
Walter Arencibia
Walter Arencibia Rodriguez a zo bet ganet d'ar 21 a viz Even 1967 e Holguín e Proviñs Holguín (Kuba).
Kregiñ a reas c'hoari an echedoù p'edo 8 vloaz.
Mestr Meur eo.
Kampion eus re yaouank Kuba e 1985.
Kampion "junior" ar bed e 1986 e Gausdal.
Kampion Kuba e 1986 hag e 1990.
9 gwezh (1986, 1990, 1994, 1996, 1998, 2000, 2002, 2004 ha 2006) e kemeras perzh en Olimpiadoù echedoù e skipailh broadel Kuba gant an disoc'hoù-mañ: +25 –17 =38. Disoc'hoù heverk arall:
2 573 edo e renk Elo d'ar 1 a viz Gwengolo 2009.
Beleg (disheñvelout)
Beleg a c'hall bezañ :
Pat Hingle
Martin Patterson a oa un aktor amerikan bet ganet d'ar 19 a viz Gouere 1924 en Miami, e Florida, ha marvet d'an 3 a viz Genver 2009.
Azzano Decimo
Azzano Decimo zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Gup skouarnek
Ar gup skouarnek a zo un evn-preizh, Torgos tracheliotos (pe Aegypius tracheliotos) an anv skiantel anezhañ.
Annez
Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ en Afrika hag Arabia, :
Rummatadur
Ar spesad nemetañ eo er genad Torgos.
Robert Osborne
Robert Jolin Osborne a zo un aktor amerikan bet ganet d'ar 3 a viz Mae 1932 en Colfax, Washington.
Blade Runner
An istor
Los Angeles e 2019, pevar replikant (roboted) a zo tec'het kuit eus o flanedenn da vont war an Douar. Fellout a ra dezho goulenn gant an hini en deus krouet anezho penaos ober evit bevañ pelloc'h. Kaset eo bet Deckard, un archer, da lazhañ anezho.
Sant Joan
Sant Joan zo un anv-lec'h okitanek ha katalanek ha hini meur a lec'h.
-Katalonia:
-Okitania:
Rina Ketty
Rina Ketty, bet ganet Cesarina Picchetto d'ar 1añ a viz Meurzh 1911 e Sarzana (Liguria, Rouantelezh Italia d'an ampoent) hag aet da Anaon d'an 23 a viz Kerzu 1996 e Canas (Alpoù-an-Arvor, Bro-C'hall), a oa ur ganourez c'hall (entre 1936 ha 1950).
E-touez he c'hant seizh kanaouenn warn-ugent, div anezhe o devoa degaset brud dezhi dreist-holl : J'attendrai... (e 1938) ha Sombreros et Mantilles (e 1938 ivez).
Broenou
Broenou a oa ur gumun eus Breizh e departamant Penn-ar-Bed. Ul lodenn eus kumun Landeda eo abaoe 1829.
Orin ha gerdarzh
Ne ouzer ket kalz a dra diwar-benn ar sant kozh en deus lezet e anv d’ar chapel Sant Eveltog, pe Teveltog, a oa iliz-parrez gwechall. Sant Gouenou an hini a vez enoret er chapel bremañ.
Karabasenn
Ar garabasenn eo anv matezh ar person, an hini a rae war-dro e di, e voued, e zilhad. Gallout a rae bezañ mamm pe c'hoar ar beleg. Brudet e veze ar c'harabasenned da vezañ kintus pe drouk.
Lennegezh
Karabasenn ar person a vez kaoz anezhi e meur a gontadenn vrezhonek.
Menez Horeb
Ar Menez Horeb eo ar menez ma vije bet roet an Dek Gourc'hemenn gant Doue d'ar profed Moizez, hervez a gonter en Testamant Kozh (Ermaeziadeg, III, 1 ha Rouaned I, XIX, 8).
Apaxco
Apaxco zo ur gumun e stad Mec'hiko, e Mec'hiko. Eizh km ha hanter-kant eus Kêr-Vec'hiko. Nahuatlek eo hec'h anv. Apaxco de Ocampo eo pennlec'h ar gumun.
Kozaked
Ar Gozaked (unander: Kozak, liester Kozaked; ukraineg: козаки́, kozaky; rusianeg: казаки́, kazaki) a zo ur boblad slav eus Ukraina ha su Rusia. Brudet int evit o youl da vevañ dieub (talvezout a ra end-eeun o anv kement ha “den dieub”). Brudet int ivez evit bezañ gwall varrek da vrezeliñ, ha dreist-holl da vezañ marc'hegerien gwall ampart. Bras eo bet perzh ar Gozaked en istor Ukraina ha Rusia. Kavet e vez roud eus ar Gozaked adalek ar bloaz 1395. Da vare Reveulzi 1917 e oant savet a-enep ar renad bolchevik ha da c'houzañv o deus bet an takadoù bro ma oant o chom diwar an naonegezh.
Ponti sul Mincio
Ponti sul Mincio zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
Céré
Céré zo un anv-den hag anv-lec'h gallek.
Puerto Real
Puerto Real  zo ur gumun eus Proviñs Cádiz en Andalouzia.
Porto Mantovano
Porto Mantovano zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
Albrecht Iañ an Impalaeriezh santel
Eured ha bugale
E 1274 e timezas Albrecht da Elizabeth, merc'h da Meinhard II, eus Tiegezh Babenberg hag a oa margraved Aostria a-raok amzervezh an  Habsburged.
Albrecht hag Elizabeth o devoa daouzek bugel :
E varv
O vont da vougañ un emsavadeg e Swabia e oa pa voe lazhet d'ar 1añ a viz Mae 1308, e Windisch, war ar stêr Reuss, gant e niz, an Dug Johann, lesanvet "Parricida" goude, a oa bet lamet e hêrezh digantañ.
Inizi an Aleouted
Inizi an Aleouted, pe an  Inizi Aleout , e saozneg Aleutian Islands, a zo un aridennad enezennoù tanveneziek — un 300 bennak — hag a ya eus mervent ledenez Alaska betek ledenez Kamtchatka e Rusia ar reter, war tost da 1 200 km. Klozañ a ra an inizi-se Mor Bering eus tu ar su. War-bouez Inizi ar C'homandour hag a zo er penn pellañ holl war-du ar c’hornaoueg hag a zo perc'hennet gant Rusia, ez int un darn eus stad Alaska, ha dre-se ez int un tiriad amerikan.
istor
A-raok 1867 e oant anvet "Inizi Katelin" (Екатери́ны острова).
An inizi
Pemp stroll inizi zo, a reter da gornôg: Ar re vrasañ eo:
Saint-Paul-de-Vern
Saint-Paul-de-Vern, pe Sent Pau de Vèrn en okitaneg, a zo ur gumun c'hall en departamant Lot, e Bro-C'hall, e kanton Saint-Céré.
Mansel Lewis
Mansel Lewis, pe Charles William Mansel Lewis, ganet e 1845, ha marvet e 1931, eus Parc y Strade, e Llanelli, a oa ul livour kembreat.
Fars-sac'h
Ar fars-sac'h eo ar fars a zebrer er meuz anvet kig-ha-fars.
Graet gant un toaz aozet gant laezh, vioù ha bleud gwinizh (fars gwenn) pe bleud gwinizh-du (fars du), ha poazhet er sac'h-fars. Servijet e vez troc'het a jelkennoù, pe bruzunet, asambles gant ar c'hig hag al legumaj.
Ceri
Ceri (skrivet Kerry e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e kornôg kontelezh Powys. Llanfihangel yng Ngheri e oa anv kozh ar gêriadenn. Emañ er gevred da Y Drenewydd, e-kichen ar stêr Miwl.
E-kichen ar gêriadenn e kaver dismantroù ur voudenn-gastell, savet war-dro 1130, hag a oa pennlec'h kombod Ceri. Damheñvel e oa harzoù ar c'hombod kozh-se ouzh harzoù ar gumuniezh bremañ. Da sant Mihangel eo gouestlet an iliz, adsavet e 1179.
Ur ouenn deñved anavezet e Kembre, "deñved Bryniau Ceri" (Kerry Hill), zo o tont eus ar c'horn-bro-se.
E 2011 e oa 2,057 a dud o chom e kumuniezh Ceri ha 259 a oa kembraegerien (12,9%).
Itron Varia Lourd
Itron Varia Lourd eo anv ar Werc'hez Vari a vije en em ziskouezet e kêr Lourd, en Okitania.
Troilus and Criseyde
Troilus and Criseyde zo ur varzhoneg saoznek gant Geoffrey Chaucer war-dro 1380, ma kont mojenn an daou zen yaouank Troilus ha Kresida.
An istor
Awenet eo an oberenn gant le Roman de Troie, ur romant gant Benoît de Sainte-Maure, adkemeret gant an Italian Boccacio war -dro 1330 en e oberenn Il Filostrato.
E-kerzh brezel Troia e sav karantez etre ar priñs Troilus, mab d'ar roue Priam, ha Criseyde, merc'h d'an diouganer Calchas.
Pomponesco
Pomponesco zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
Daroued
An daroued zo ur c'hleñved hag a sec'h kroc'hen an dud, betek kaletaat ar c'hroc'hen a-wechoù.
Jafrez II Ferreol
Jafrez II Ferreol a oa kont Gâtinais en.
Dimeziñ a reas da Ermengarde Anjev (1018-1076), anvet ivez Blanche, merc'h da Foulk III Nerra, kont Anjev, ha da Hildegard Sundgau.
Don Keefer
Donald H. Keefer pe Don Keefer a zo un aktor amerikan bet ganet d'ar 18 a viz Eost 1916 en Highspire, Pennsylvania.
Piubega
Piubega zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
Anna Aostria (1585-1618)
Anna Aostria, ganet e 1585 en Innsbruck ha marvet e 1618 e Vienna, a oa ur briñsez aostrian hag a deuas da vezañ, dre zimeziñ, Impalaerez Santel, rouanez Germania, Bohemia, ha Hungaria.
He buhez
Merc'h e oa da Ferdinant Tirol (1529-1595), ha d'e bried ha nizez Anna Caterina Gonzaga (1566-1621). He zad a oa mab da Ferdinand Iañ an Impalaeriezh Santel. He mamm a oa merc'h da Guglielmo Gonzaga, dug Mantova.
Dimeziñ a reas e 1611 d'he c'henderv Mazheas Iañ, pe Matthias Iañ (1557-1619), 28 vloaz koshoc'h egeti.
He fried a renas an Impalaeriezh Santel Roman goude e vreur Rudolf II.
Hi an hini a lakaas sevel kev-bezioù ar Gapusined e Vienna ma vez beziet izili an tiegezh impalerel.
Mervel a reas da 33 bloaz e 1618. Bugel ebet n'he doa bet. Bloaz goude, e 1619, e varvas he fried.
Sac'h-fars
Ur sac'h-fars zo ur sac'hig a vez lakaet ennañ ar fars, pe fars-sac'h, anezhañ an toaz graet gant laezh, vioù ha bleud gwinizh (fars gwenn) pe bleud gwinizh-du (fars du), a-raok e lakaat da boazhañ.
Marcel Divanach
Marcel Divanach, pe Marsel Divanac'h (1908–1978), a oa ur skolaer bigouter eus Leskonil. Embannet en deus kontadennoù eus e vro, troet gantañ e galleg.
Savet eo bet e Leskonil ha pesketaer e oa e dad. Mont a reas da skol normal Kemper ha skolaer e voe e Penmarc'h (1927-1938), Sant-Yann-Drolimon (betek 1960), ha neuze ez eas war e leve da Vrest.
Pa oa yaouank e klevas kontadennoù brezhonek digant ur miliner. Evit mirout outo da vont da goll e krogas d'o skrivañ e galleg ha d'o embann er bloavezhioù 1950.
Tamm ha tamm e lakaas brezhoneg en e skridoù gallek, betek embann skridoù divyezhek. Skrivañ a rae evel ma tistage, hep heuliañ reolennoù skritur ebet.
Oberennoù
-E brezhoneg:
-Embannadurioù divyezhek:
-E galleg:
Vi
Ur vi zo ur gorfenn hag a vez dozvet gant parezed evned, amprevaned, pe loened all, hag ennañ ur grouell hag a gresko.
Gary Collins
Gary Ennis Collins a zo un aktor amerikan bet ganet d'ar 30 a viz Ebrel 1938 en Venice, Kalifornia, ha marvet d'an 13 a viz Here 2012.
Roland
Ur pennad Roland (anv) zo ivez.
Roland e galleg, Hruodland e frankeg (Trier, 736 – Orreaga, 15 a viz Eost 778), lesanvet Roland le preux, a oa ur brezelour frank en arme an impalaer Karl Veur hag unan eus harozed Danvez Bro-C'hall hag ar Chanson de Roland. Hervez ar vojenn e oa e niz ar gouarnour karget da zifenn Marz Breizh diouzh ar Vretoned.
Ostiglia
Ostiglia zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
Pegognaga
Pegognaga  zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
Berenike II Egipt
Berenike II pe Berenike Kirene, ganet war-dro -267/-276, a oa ur briñsez egiptat.
Addimeziñ a reas en -246 da bPtolemaios Evergetes (ar Madoberour) ha gantañ e renas entre -246 ha -222. Hi eo ar c'hentañ rouanez a reas moneiz hervez he foltred.
Ar Meleganezed
Ar Meleganezed a zo ul levr bannoù-treset e brezhoneg, troet diwar Les Blondes gant Divi Kervella, hag embannet gant Soleil e 2009.
Goap a ra ouzh ar merc'hed melen o blev, gros a-walc'h eo ar fent ennañ. N'eo ket troidigezh ul levr embannet e galleg met un dibab istorioù bet embannet e levrioù disheñvel eus ar rummad gallek Les Blondes graet a-ratozh evit an embannadur-mañ.
Testennoù orin gant Gaby, tresañ gant Dzack, livioù gant Yoann Guillo.
Vi (kegin)
Da geginañ e vez implijet vioù-yar dreist-holl. Ganto e vez graet :
Puerto
Puerto (porzh e brezhoneg) zo un anv-lec'h spagnolek stankik dre ar bed.
Gonzaga (Lombardia)
Gonzaga zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
Kantolor
Ur c'hantolor zo ur pezh arrebeuri a dalv da zougen meur a gantol hervez niver ar skourroù anezhañ.
Fanino Fanini
Fanino Fanini, bet ganet  Camillo Fannio (Faenza, 1520 – Ferrara, 1550), a oa un artizan italian, deuet da vout protestant. Tamallet e voe ha devet en e vev dindan Ercole II d'Este e Ferrara, war urzh an Ofis Santel.
E vuhez
Mab henañ Melchiorre Fannio ha Chiara Brini e oa. Ur breur en doe, Giuseppe, ac'h eas da veleg, hag ur c'hoar, Bianca.
E 1542 e timezas Fanino da Varbara Barboncini ha daou vugel o doe : Giovanni Battista ha Giulia. Pa varvas e dad war-dro 1546 e voe legadet dezhañ an holl vadoù.
Petra zo kaoz ma voe levezonet gant mennozhioù ar brotestanted ? Peurvuiañ e reer anv eus prezegennoù Bernardino Ochino a deuas da Faenza e 1538, pe lennadennoù evel Beneficio di Cristo gant Benedetto Fontanini ha Marcantonio Flaminio, e 1543, pe an Tragedia del libero arbitrio gant Francesco Negri, e 1546.
Oloron-Sainte-Marie
Oloron-Sainte-Marie (okitaneg : Auloron) zo ur gumun en departamant Pireneoù-Atlantel hag er rannvro Akitania, e mervent Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Oloron-Sainte-Marie eo.
Er bloavezh 2020 e oa 10 653 a annezidi hag a reer Oloronais anezho e galleg.
Motteggiana
Motteggiana zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
Guidizzolo
Guidizzolo zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
San Roque (Cádiz)
San Martín del Tesorillo zo ur gumun eus Proviñs Cádiz en Andalouzia.
Varro
Varro zo anv latin meur a zen e Roma gozh:
Morgan Freeman
Morgan Porterfield Freeman, Jr. a zo un aktor amerikan bet ganet d'ar 1añ a viz Mezheven 1937 e Memphis, Tennessee.
Charlottesville (Virginia)
Charlottesville, lesanvet Cville pe Hoo-Ville gant annezidi ar vro, zo ur gêr dieub eus stad Virginia (en-ofisiel Commonwealth Virginia). E 2010 e oa 48 210 annezad o vevañ eno. E Charlottesville o deus bevet daou brezidant stadunanat, Thomas Jefferson ha James Monroe.
Istor
Pa erruas Europeiz eno e oa annezet ul lodenn eus kêr Charlottesville gant ar boblad Monacan, ha Monasukapanough e oa anvet ar gêriadenn indian. E 1762 e oa bet savet karta diazezañ kêr Charlottesville.
Etre an 11 hag an 12 a viz Eost 2017 e voe aozet ur vanifestadeg lesanvet Unite the Right pe the Charlottesville rally, gant an Alt-right. Ar pal diazez e oa enebiñ ouzh lemel delwenn Robert Edward Lee eus ar gêr. Emgann a voe etre ar vanifesterien hag enep-manifesterien. En holl e voe tri a dud lazhet hag 38 gloazet.
Maria de Lourdes Pereira dos Santos Van-Dúnem
Lourdes Van-Dúnem, pe  Maria de Lourdes Pereira dos Santos Van-Dúnem (1935 — 2006) a oa ur ganerez angolaat.
Ganet e oa Lourdes Van-Dúnem e Luanda. Brud a dapas er bloavezhioù 1960 gant al laz Ngola Ritmos. He c'hentañ albom, Monami, a reas gant al laz-se. Goude avat e kanas gant ul laz all, ar Jovens do Prenda.
Mont a reas d'ober meur a droiad kanañ da Bortugal, Aljeria, ha Brazil, ouzhpenn ar re graet en Angola.
Mervel a reas e 2006 gant an tifoid, ha prezidant Angola, José Eduardo dos Santos, a gemeras perzh en hec'h obidoù.
Gustave Tiffoche
thumb|right|200px|Merk Gustave Tiffoche.
Gustave Tiffoche, bet ganet e Sant-Nazer d'an 23 a viz Gouere 1930 hag aet d'an Anaon e Gwenrann d'ar 25 a viz Gouere 2011, a oa ur priour, kizellour ha livour breizhat.
San Roque de Riomiera
San Roque de Riomiera zo ur gumun eus Kantabria e Spagn.
Fars
Ar fars zo ur meskaj kig ha louzoù a vez lakaet en ur meuz all a-raok e lakaat da boazhañ.
Farsañ ur meuz a reer pa lakaer fars ennañ.
Meskañ kig silzig, pe kig bevin malet, pe legumaj hepken, ognon, kignen, pe chalotez, ha minvig eo an doare anavezetañ d'ober fars.
Kantolor-skourret
Ur c'hantolor-skourret zo un doare kantolor istribilhet ouzh an terest en ur sal bennak.
Magnacavallo
Magnacavallo zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
Mezheven 2014 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
2014 e Breizh
San Miguel de Aguayo
San Miguel de Aguayo zo ur gumun eus Kantabria e Spagn.
Chomit er gear
Chomit er gear zo un danevell gant Glaoda ar Prad, loreet gant Kevredigez Broadel Breiz e 1912.
Polka
Ar polka a zo un dañs-pobl eus Bohemia. Degouezhet eo e Breizh war-dro deroù an XXvet kantved, ha meur a stumm dezhañ; dañset e vez er festoù-noz.
Polka klasel
Johann Strauss II a oa « mestr » ar polka e fin an XIXvet kantved, 160 polka diwar 479 niverenn opus. Met ar sonaouzourien dchek Bedrich Smetana, Zdeněk Fibich pe Antonín Dvořák a glaske ur wirionded un tamm mat « broadeloc'h». Jacques Offenbach a lakaas meur a hini en e fentc'hoariganoù. Georges Bizet, Gioachino Rossini (Petite polka chinoise), Bohuslav Martinů, Joseph Lanner, Dmitri Chostakovitch pe Igor Stravinski (Polka circus), a savas kalz polkaoù ivez.
Polka piquée
Un dañs eus Breizh-Uhel eo.
Polka-plinn
An deiz all 'penn ar bern plouz – Polka Manuel kanet gant Annie Ebrel ha Nolùen Le Buhé a wechoù. <poem style="margin-left:3%; font-style:italic;"> Nag an deiz all ’penn ar bern plouz Me soñje kousket didrouz. Nag e tremen reas ur yar Na krene ganti an douar War he lerc’h ur pikol louarn Pichet gantañ e zivskouarn Al laboused ’begoù ar gwez Hag a lâre ’n eil d’egile. Gwashoc’h eo ur sparfell rous Evit n’ eo ul louarn nag ul louz. Ar sparfell rous gant e veg kamm Lazh an tad, ’displuñv ar vamm Kemen hini yay d’an ifern A vo debret kig hag eskern. Neuze erru ur pilhaouer da werzhañ pilhoù en tier. Nag azañ (azezañ) rae deus ma c’hostez ’vit ober e gouzk kreisteiz. Ne oa ket kozh aze’et Me welas al laou ’redek. Skarzh(it) alese pilhaouer lous Na skarzit diwar ma flouz ’Vont d’ar pardon da Wareg N’imp hon daou meump goune’et Unan deusomp oa sacher yod Hag an all lonker lagout. Unan deusomp oa un dañser Hag un all oa ur c’haner Unan deusomp oa butuner Hag un all oa merc’hetaer.
Rafael Hernández
Rafael Hernández zo anv meur a zen.
Martin Landau
Martin Landau a zo un aktor amerikan bet ganet d'ar 20 a viz Mezheven 1928 en Brooklyn, New York.
-18
736 Ab Urbe Condita = 18 kent J.-K
Marcaria
Marcaria zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
Medole
Medole zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
Caldwell 7
Caldwell 7, anavezet ivez evel NGC 2403, zo ur c'halaksienn droellennek lec'hiet war-dro 8 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg ar Jirafenn.
Yar ar vioù aour
Yar ar vioù aour, pe Yar ar viou aour hervez skritur ar mare, zo ur fablenn gant Paotr Treoure. Awenet eo bet gant fablenn c'hallek Jean de La Fontaine, embannet e 1668 el levr Fables de La Fontaine, anezhi eizhvet fablenn al levrenn V.
Ar fablenn
Ur c'houer en deus ur yar hag zozv vioù aour, hag a lazh anezhi da zigeriñ he c'hof.
Doareoù all
Meur a zoare brezhonek all zo.
Rouanez
Rouanez a c'hall bezañ:
Omaha (Nebraska)
Omaha eo kêr vrasañ stad Nebraska er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 408 958 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Omaha en ur mod ofisiel e 1854.
Fablennoù Jean de la Fontaine
Fablennoù Jean de la Fontaine Troet e brezhoneg get Yves Louis Marie Combeau ha Daniel Doujet, zo ul levr brezhonek embannet gant Embannadurioù Al Lanv, e 2005. Troidigezh ar Fables de La Fontaine eo, un oberenn c'hallek, savet gant ar skrivagner gallek Jean de La Fontaine, a zo bet tri dastumad anezho entre 1668 ha 1694, enno 243 fablenn e gwerzennoù, ma weler loened oc'h en em zerc'hel hag o komz evel tud, gant ur gentel verr en dibenn.
Ibrahim Maalouf
Ibrahim Maalouf (ابراهيم معلوف), bet ganet d’ar 5 a viz Du 1980 e Beirout (Liban), a zo ur soner trompilh, ur pianoour, ur sonaoazer, evit ar sinema ivez, ur produour hag ur c’helenner primaozadenn gall-libanat brudet er bed a-bezh.
Seniñ a ra gant Laz-seniñ sinfonek Breizh a-wechoù ha gant sonerien vreizhat all.
Voto
Voto zo ur gumun eus Kantabria e Spagn.
MIT Press
An MIT Press zo un ti-embann skolveuriek liammet ouzh ar Massachusetts Institute of Technology (MIT) e Cambridge, Massachusetts (Stadoù-Unanet Amerika).
Roll rieien Bohemia
right|thumb|200px|Ardamez Bohemia
Setu amañ roll rieien Bohemia : duged (war-dro 870-1085, 1092-1158, 1172-1198) ha rouaned (1085-1092, 1158-1172, 1198-1918).
Inizi Kouril
An Inizi Kouril (Курильские острова e rusianeg) zo un enezeg enezennoù savet diwar obererezh menezioù-tan e stumm un aridennad inizi eus tost 1200 kilometr eus Norzh Bro-Japan betek su ledenez Kamtchatka. Emañ etre mor Oc'hotsk hag ar Meurvor Habask. Cheñchet en deus statud an inizi-se meur a wezh en amzer dremenet met meret int hiziv gant Rusia daoust ma vez azgoulennet lod anezhe gant Bro-Japan hiziv.
Roll rieien Bohemia
Duged
{| border = 1 border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0.5em 1em 0.5em 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;"
Inizi Kouril
E japaneg e reer 千島列島, Chishima rettō, eus an enezeg, ar pezh a dalvez chadennad ar mil enezenn, pe, en un doare rouesoc'h, クリル列島 Kuriru rettō, Aridennad an C'houril. E rusianeg e skriver Курильские острова Kourilskie ostrova. Stag eo an anv « kouril » ouzh pobl henvroat an Ainoued a oa o vevañ eno gwezhall (hag a vev hiziv c'hoazh, daoust ma'z int hironet kalz, en Enez Hokkaidō dreist-holl), rak « kur » a dalvez « Den » en Ainoueg.
Sifr Vigenère
Sifr Vigenère, diwar anv Blaise de Vigenère, zo un doare da rinegañ pe enkriptañ ur skrid, da lâret eo kuzhat e ster en ur gemmañ al lizherennoù anezhañ. Diazezet eo war Sifr Kaezar.
Puente Viesgo
Puente Viesgo zo ur gumun eus Kantabria e Spagn.