cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kontelezhioù Bro-Skos
County constituencies
L'Écosse possède toujours les county constituencies (circonscriptions électorales correspondant aux comtés) du Parlement du Royaume-Uni (Westminster), et le même terme est utilisé comme référence pour les circonscriptions électorales du Parlement écossais (Holyrood)) créé en 1999.
Historiquement les county constitencies représentaient des comtés spécifiques (sans compter les burghs à l'intérieur des comtés). Pourtant aujourd'hui le terme county dans l'expression county constituency signifie "à majorité rural". De même, les burgh constitencies sont des circonscriptions à dominante urbaine.
Notennoù
-->
Jualenn gribennek
Ar jualenn gribennek a zo un evn hag a vev el lec'hioù gleb, Fulica cristata an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra dreist-holl en Afrika ar Su hag en Afrika ar Reter, hag en un darnig eus Afrika ar C'hreiz (Burundi, Rwanda, Su RDC), met ivez e traoñ Spagn hag e Maroko.
Roll pennrannoù Kangxi
Kavet e vo amañ roll an 214 pennrann pe alc'hwez bet renablet e 1716 e geriadur Kangxi, en urzh an niver a linennoù gant un nebeud skouerioù eus lunioù ma kaver anezho. Mar plij, lennit ar pennadoù sinalun (lunioù sinaek) ha pennrann lunioù ar sinaeg evit tapout muioc'h a ditouroù diwar-benn an doare da implijout ar pennrannoù-se e sinaeg
Bodet eo bet stummoù disheñvel ar pennrannoù diouzh an ezhomm (da sk. 47. 巛川) pe rollet int bet war div linenn ma'z int disheñvel-tre (da sk. 64. 手 ha 64'. 扌). Lakaet eo bet ar stummoù eeunaet war-lerc'h ur veskell (/) (da skouer, niverenn 187: 馬/马). Diskouezet eo skouer pep lun gant e arouezennoù hengounel.
Ken klasel eo deuet ar roll-mañ da vezañ ma ne vez mui roet, a-wechoù, nemet niverenn ar bennrann. Da skouer, un daveenn d'ar bennrann 189 hep muioc'h a ditouroù a dalvez 高.
Evit ar pennrannoù a-vremañ, gwelet Roll 189 pennrann vodern, ha Roll 227 pennrann vodern (daou rummad all nevesoc'h).
Jenofl
Jenofl zo un anv a roer da veur a blantenn.
Bernard Montgomery
250px|thumb|Bernard Law Montgomery. Bernard Law Montgomery, a zo bet ganet d'ar 17 a viz Du 1887 e Kennington, Londrez (Breizh-Veur) ha marvet d'ar 24 a viz Meurzh 1976.
Jeneral tirlu Breizh-Veur e oa.
GJ 1061
GJ 1061 a zo ur gorrez ruz lec'hiet 12.08 bloavezh-goulou diouzh an Douar. Daoust ma'z eo unant eus ar steredennoù tostañ eo re wan da vezañ gwelet gant an daoulagad noazh. 11,3% eus mas an Heol e pouez, war a seblant ha 'he-deus nemet 0.1% e sked.
Gwelet ivez
Roll ar steredennoù tostañ
Etruria
Etruria — a veze anvet Tyrrhenia peurliesañ er mammennoù gresianek ha latin — eo anv ar vro ma oa an Etrusked o chom en Henamzer. Ur vro e-kreiz Italia a vremañ eo, en tolead a c'holoe ul lodenn eus Toskana, Latium, Emilia-Romagna hag Ombria a vremañ.
Er vro-se, en Hanternoz Roma, e veve, etre an hag ar I kantved a-raok Jezuz-Krist, ur bobl anvet Tuscii pe Etrusked gant ur yezh ha kustumoù disheñvel diouzh re hec'h amezeien. Setu perak e voe kredet gant kalz e oa deuet an dud en ur bagad, o tegas ganto yezh ha kustumoù. Pa seller a dost, koulskoude, e weler n'eus koulz lavaret hini eus ar c'hustumoù-se na gaver e bar tro-war-dro da Etruria. An etruskeg ivez a c'hell bezañ bet unan eus ar yezhoù komzet en Italia a-raok ma teuas al latin ha yezhoù indezeuropek all kar dezhañ. Berr-ha-berr : pobl an Etrusked, evel kalz a bobloù all, a oa marteze en em furmet tamm-ha-tamm, ha n'eus ket ezhomm ijinañ un divroadeg.
An Etrusked a anaveze mat ar mor. O listri a yae dre-holl er Mor Kreizdouar. Marc'hadourien e oant (laeron-vor ivez), ha traoù a bep seurt a gaver en o bezioù, degaset ganto da heul o beajoù. Gwerzhañ a raent metaloù boutin a gavent en o bro. Se oa dreist-holl etre an hag ar. Diwezhatoc'h e kreskas galloud Bro-C'hres ha Kartada war ar morioù, hag an Etrusked a gollas o finvidigezh hag o nerzh, hag a voe lonket gant ar Romaned goude bezañ bet pell er c'hreisteiz, betek Kampania, ha pell ivez er biz betek traoñienn ar Po ha Mor Adria.
1815
Diwar-benn bloavezh 1815 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1815
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1815
Balearica
a zo ur genad e rummatadur an evned, unan eus ar pevar hini a ya d'ober ar c'herentiad Gruidae, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson (1723-1806).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad garaned a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer en Afrika issahara, pevar (4) isspesad dezhe en holl.
Aviel Mark
Aviel Mark eo an Aviel skrivet gant Mark an Avielour.
Lostenk
Lostenk a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Pleuwigner e departamant ar Mor-Bihan, war lez Stêr an Intel.
Ardamezioù
En glazur e sourin en argant karget gant pemp brizhenn erminig en sabel peuliet, heuliet ouzh kab gant un dañvouezenn maiz en aour deliennet en geot, hag ouzh beg gant daou alc'hwez en aour lammellet.
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed
Brezel Aljeria
Erik Mesterton
Erik Mesterton (1903 - 2004) a oa ur barzh svedek. Asambles gant Karin Boye e renas ar gelouenn Spektrum er bloavezhioù 1930. E Göteborg edo o chom.
Robert Morris
Robert Morris (9 a viz C'hwevrer 1931 e Kansas City) zo un arzour ha skrivagner stadunanat. Asambles gant Donald Judd ez eo gwelet evel unan eus diazezerien an arz bihanañ. Bras eo e berzh ivez evit a sell ouzh an taolioù-kaer, ar staliadurioù hag al Land Art. O chom hag o labourat e New York emañ.
E vuhez
E 1960 en em stalias e New York ma kinnigas un taol-kaer diazezet war korfoù en ul lec'h ma kouezh ur golonenn en he foull. Damheñvel e voe e delwennoù bihanañ kentañ anvet Two Columns (1961) ha L Beams (1965).
Pa oa e New York e stagas gant studiañ oberennoù Marcel Duchamp hag e savas oberennoù levezonet gantañ evel Box with the Sound of its Own Making ( 1961) ha Fountain (1963). E 1963 e voe kinniget e zelwennoù bihanañ e diskouezva Green e New York. E 1964 ec'h aozas daou daol-kaer brudet : 21.3 ha Site, gant Carolee Schneemann. Enskrivañ a reas e Hunter College New York, hag e savas e gounskrid mestroniezh diwar-benn labour Brancusi. E 1966 e lakaas embann un heliad pennadoù titlet « Notes on Sculpture » en Artforum.
E 1967 e krouas Steam hag a zo gwelet evel unan eus skouerioù kentañ al Land Art. E dibenn ar bloavezhioù 1960 e voe kinniget oberennoù savet gantañ e meur a virdi stadunanat, ha burutellerien' zo evel Clement Greenberg a voe taer e-keñver ar pezh a rae. War vrasaat ez eas oberennoù Morris : kregiñ a reas da leuniañ salioù ar mirdioù gant bernioù douar pe feltr. E dibenn ar bloavezhioù 1970 e stagas gant an arz-skeudenniñ en-dro, ar pezh a souezhas an dud. Ul lodenn vras eus e oberennoù a voe diazezet war an aon rak implij an armoù nukleel. Er bloavezhioù 1990 e stagas en-dro gant an oberennoù kentañ en doa savet, hag e reas war-dro adsevel pe staliañ oberennoù a oa bet kollet.
Erik Marchand
300px|thumb|right|Gant [[Yann-Fañch Kemener, Villarceaux, 4 a viz Gwengolo 2011]] Erik Marchand zo ur c'haner hag ur soner eus Breizh, ganet e Pariz e 1955 en ur familh a orin eus Kelenneg e Breizh-Uhel. Dizoleiñ a reas ar sonerezh en e vugaleaj gant un tad-kozh a gane ha gant e dad a sone ar gitar. Plijout a ra dezhañ sonerezhioù ar bed. Dizoleiñ a reas, pa oa krennard, un enrolladenn fest-noz a oa e dalc'h e dad. Dedennet eo neuze gant ar sonerezh-se. Anaoudegezh a reas Erik Marchand gant Yann-Fañch Kemener a zeuas da vezañ e gomper e-pad meur a vloaz. E galabousenn gantañ war e benn e oa deut Erik Marchand da Vreizh evit dastum kanaouennoù ha tonioù. Eujen Grenel, ur c'henderv da Yann-Fañch Kemener, a lavaras dezhañ e oa gouest Yann-Fañch Kemener da skoazellañ anezhañ war an dachenn-se. Disklêriañ a ra Yann-Fañch Kemener: "lakat a reas ac'hanon da zizoleiñ ar c'han a oan o klask". E-kerz Marchand ez eus enrolladennoù kozh eus an Itron Bertrand, eus Kanuhel, a zeue eus dastumadenn Claudine Mazéas. Pourchaset e oant bet dezhañ gant Pêr Guilleux a zaremprede ar c'helc'hioù keltiek ha keveredigezhioù breizhek Pariz d'ar c'houlz-se. Dre hanterouriezh Erik Marchand e ra Yann-Fañch Kemener anaoudegezh gant ar gevredigezh Dastum zo o paouez bezañ krouet.
Pladennoù
Compilations :
Gant Gilbert Bourdin ha Christian Dautel Gwerz
Gant Cabestan
Gant Thierry Robin
Trio Erik Marchand
Gant le Quintet Clarinettes
Gant Taraf Caransebes
Gant Jacques Pellen
Gant Kan
Kemeret en deus perzh en Albomoù...
2000 ER ROUE STEVAN Roland Becker CD L'autre Musique 2004 UN DEWEZH BA KERCH MORVAN Marcel Le Guilloux Coop Breizh
Filmoù evit ar skinwel, radio
Ha kalz filmoù, kelfilmoù, pe abadennoù skinwel evit FR3, la Sept, Arte, TV5, Planète e lec’h m’en deus kemeret perzh … pe abadennoù radio evit France Culture, France Inter, RFI, France Musique, RBO, Radio Arvorig, WDR, SDR, Radio Canada, RAI, etc.
Kuzulioù arzel
PDG : Paotred an Dreujenn-Gaol (Compagnon de la Clarinette Bretonne)
Erik Marchand - Taraf de Caransebes - Trio Erik Marchand
Berry
Duged
Meur a zen a zo bet titl hag anvet Dug Berry :
Heaberht Kent
Heaberht Kent a oa roue Kent e-pad an asambles gant Egbert II. Meneget eo war ur garta gant Offa Marcia eus 764 (atque Heaberhti regis Cantiae)
Vlissingen
thumb|right|250px|Lec'hiadur Vlissingen thumb|right|250px|Porzh Vlissingen thumb|right|150px|Ardamez Vlissingen thumb|right|90px|Ardamez Vlissingen thumb|right|200px|Krugell an oadoù (miz Genver 2009)
Labourse
Labourse a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Vlissingen
Vlissingen (distagañ ) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Zeeland en Izelvroioù. Abaoe kantvedoù eo bet ur porzh a-bouez peogwir eo lec'hiet mat, etre ar stêr Scheldt ha Mor an Hanternoz. Gwirioù-kêr a voe roet da Vlissingen e 1315. Er 17 kantvede voe ur porzh a-bouez, ma tilestre bagoù Vereenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). 344,98 km² eo gorread Vlissingen (douar : 34,16 km², dour : 310,82 km² ). D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 44 721 annezad enni. E Vlissingen eo e vez savet lod brasañ listri morlu (Koninklijke Marine) an Izelvroioù. Ouzhpenn Vlissingen ez a ar c'hêrioù ha kêriadennoù da-heul d'ober ar gumun : Groot-Abeele, Ritthem, Oost-Souburg ha West-Souburg. Ur gêr a-bouez bras a-fet touristelezh ha merdeerezh eo.
Istor
250px|right|thumb|Vlissingen e 1662 Roud kentañ ar gêr a zo deiziet e 620. D'ar mare-se ne oa nemet ur gêriadenn pesketaerien. Lec'hiet mat e oa, ha setu perak e voe dibabet ha savet ur porzh eno gant konted Holland ha re Zeeland. Kreskiñ a reas kêr, ha brudet e voe a-drugarez da besketa harinked, kenwerzh ha kenwerzh ar sklaved. Kourserien a veze ivez e Vlissingen. Tapet e voe gant ar Saozon e 1585 en eskemm da sikour an Hollandiz (5000 soudard saoz a zeuas d'o sikour) a-enep Spagn (1568-1648).
Emgannoù a voe ivez e 1809 pa voe tapet enezenn Walcheren gant ar Saozon. Start e voe an emgannoù etre an 10 hag an 12 a viz Eost hag ul lodenn vras eus kêr a voe distrujet.
Goude 1870 e voe siouloc'h an traoù, ha savet e voe dokoù nevez, kanol Walcheren, an hent-houarn hag ur chanter sevel bagoù anvet Scheldt. Ar c'hresk-se a voe lakaet un termen dezhañ pa darzhas an Eil Brezel-bed.
Istor an anv Vlissingen
Amsklaer eo orin an anv Vlissingen met peurliesañ e vez lavaret e teu eus ar ger fles (boutailh). Hervez ur vojenn en em gavas sant Willibrord e Vlissingen er kantved. Ur voutailhad a oa gantañ, hag e rannas ar pezh a oa enni gant klaskerien-bara pa oa o klask lakaat anezho da gemm kredenn. Hervez ar vojenn e c'hoarvezas ur burzhud : ne ziskenne ket ar pezh a oa er voutailh. Pa verzas Willibrod ne zeufe ket a-benn da gendrec'hiñ ar glaskerien-bara en dije roet ar voutailhad dezho. Goude-se en dije dibabet an anv Flessinghe da envel ar gêr-se. Hervez lod all e teufe an anv eus ur vag-treizh kozh, ur voutailh stag outi. E 967 e teuas ar manac'h Jacob van Dreischor d'ar gêr-se hag anvet en dije ar vag het veer aan de Flesse (bag-treizh he boutailh). Meur a gêr tro-dro a voe ouzhpennet an dibenn -inge dezho, sed perak e vefe deuet da vezañ Vles-inge.
Hervez lod e teufe eus an daneg Vles a dalvez gwagenn.
Gevellerezh
thumb|right|300px|Oude Markt
Kordevez
Kordevez a zo ur gumun a Vreizh e Kanton Blaen, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Anv
Gerdarzh
Ardamezioù
Geotet e luc'hedenn en aour loc'hant ouzh ar c'hab ha skoret gant ur mor en glazur ; e gab en erminoù. Tresadenn gant Michel Pressensé.
Frank Herbert
Frank Patrick Herbert (ganet d'an 8 a viz Here, 1920 en Tacoma, Washington, SUA – ha marvet d'an 11 a viz C'hwevrer, 1986 e Madison, Wisconsin, SUA) a zo ur skrivagner skiant-faltazi en deus graet berzh e-touez ar skridvarnerien kerkoulz hag al lennerien. Brudet eo dreist-holl en abeg d'e romant Dune ha d'ar pemp romant all a zo aet d'ober kelc'hiad Dune. Plediñ a ra ar saga Dune gant dodennoù e-giz dreistbevadur mab-den hag an emdroadur, an ekologiezh, hag ar c'hroashent etre ar relijion, ar politikerezh hag ar galloud. Sellet e vez outañ evel unan eus oberennoù klasel ar skiant-faltazi.
Bugaleaj
Frank Herbert a voe ganet d'an 8 a viz Here, 1920 en Tacoma, Washington, da Frank Herbert hag Eileen McCarthy Herbert. Emañ e vamm eus ar c'horn-bro, e dad a oa deuet di pa oa-eñ bugel ha bez e voe poliser a raok dont da vezañ enseller al labour. Desket e voe dezhañ pesketa er stêrioù tro-war-dro gant indianed chinook yaouank. Abred e ouezas e felle dezhañ bezañ skrivagner : soñj en deus bezañ hetet dont da vezañ skrivagner da geñver e eizhvet deiz-ha-bloaz.
Yaouankiz ha studioù
Diplomet e voe eus an eil derez e 1938, hag e 1939 e tapas e labour kentañ e-giz kazetenner er gazetenn Glendale Star (ret e voe dezhañ kuzhat e oad gwirion).
Un ehan a voe en e labour skrivañ pa rankas mont da servijañ e-giz luc'hskeudennour en U.S. Navy e-pad c'hwec'h miz da vare an Eil Brezel Bed, betek ma voe lezet da vont kuit en abeg d'e yec'hed. Dimeziñ a reas da Flora Parkinson e San Pedro, Kalifornia e 1941, met dispartiañ a reas diouti e 1945 goude bezañ bet ur verc'hig (Penny, ganet d'ar 16 a viz C'hwevrer 1942 e San Pedro).
Goude ar brezel ez eas war ar studi da Skol-Veur Washington e lec'h ma reas anaoudegezh gant Beverly Ann Stuart e 1946 en ur gentel war ar skrivañ. N'eus nemeto o-daou a gement a oa er gentel-se hag o devoa gwezhet un oberenn bennak da vezañ embannet. Herbert en doa gwerzhet daou istor avanturioù pulp da gelaouennoù - an hini kentañ da Esquire e 1945, ha Stuart he doa gwerzhet un isor d'ar gelaouenn Modern Romance. Dimeziñ a rejont e Seattle d'an 20 a viz Mezheven 1946. Ganet e voe o mab kentañ Brian Patrick Herbert e Seattle d'an 29 a viz Mezheven 1947. O eil mab, Bruce Calvin Herbert, a voe ganet d'ar 26 a viz Mezheven 1951 e Santa Rosa, Kalifornia. Ur bloaz war-lerc'h e werzhas e istor skiant-faltazi kentañ, "Looking for Something", da Startling Stories.
Gouez da Vrian, ne voe tapet diplom ebet gant Frank Herbert er skol-veur peogwir e felle dezhañ studiañ ar pezh a blije dezhañ hepken, ha dre se ne gasas ket ar c'hentelioù ret da benn. Koulskoude e stummas e stil eno diouzh patrom Edgar Allan Poe, O. Henry hag Ezra Pound : un doare skrivañ berr ha resis war un dro. Goude ar skol-veur e teuas d'ar c'hazetennerezh en-dro ha labourat a reas evit ar Seattle Star hag an Oregon Statesman. Bez' e voe ivez skrivagner ha pennskridaozer evit ar San Francisco Examiner (embannadur ar Sul) e-pad un dek vloaz bennak.
E labour skrivagner
Kregiñ a reas Herbert da lenn skiant-faltazi er bloavezhioù 1940, hag er bloavezhioù 1950 e krogas d'e skrivañ gant danevelloù embannet e Startling Stories ha kelaouennoù all. E-pad an dekved da heul ec'h embannas war-dro ugent danevell.
E 1959 e krogas Frank Herbert gant e enklaskoù evit Dune ha gouest e voe da ouestlañ muioc'h a amzer d'e labour skrivañ dre ma adstagas e wreg gant ul labour leun-amzer. Kontañ a reas Herbert diwezhatoc'h e-barzh ur pennad-kaoz gant Willis E. McNeilly e voe poent orin ar romant pa oa-eñ sañset sevel ur pennad kazetennerezh diwar-benn an erinoù traezh (dune e saozneg) e Florence en Oregon, met debret e voe gant se ha dont a reas en-dro gant kalz muioc'h a zanvez eget na oa ezhomm evit ur pennad skrid hepken. Ne voe ket skrivet biskoazh ar pennad skrid met talvezet en deus da had evit ar mennozhioù a zo aet d'ober Dune.
Ne voe ket diouzhtu ur "best-seller" eus al levr. A-barzh 1968 e c'hounezas Herbert 20 500 $ gant e levr, kalz muioc'h eget na veze degaset gant ar pep brasañ eus ar romantoù skiant-faltazi d'ar c'houlz-ze, met re nebeud evit ma teufe da vezañ skrivagner leun-amzer. Koulskoude e voe digoret dorioù dezhañ gant embannadur Dune. Bez' e voe skridaozer ar gelaouenn Seattle Post-Intelligencer war dachenn an deskadurezh eus 1969 betek 1972, hag iskelenner war ar studioù hollek hag ar studioù etre meur a zanvez kelenn e Skol-Veur Washington (1970 – 1972). Labourat a reas e Viêt Nam hag e Pakistan e-giz kuzulier war an aferioù sokial hag an ekologiezh e 1973. E 1973 e voe rener-luc'hskeudenner evit un abadenn skinwel brudet.
Romantour leun-amzer
Adal 1972, ne skrivas ket ken evit ar c'hazetennoù, ha dont a reas da vezañ skrivagner leun-amzer. E-pad ar bloavezhioù 1970 ha 1980 e reas Herbert, e-giz oberour, berzh bras e-touez al lennerien. Rannañ a reas e amzer etre e diez e Hawaii hag el ledenez Olympic e stad Washington. War al ledenez en doa savet un atant ekologel arnodiñ. D'ar mare-se e skrivas un toullad levrioù hag e kasas war-raok mennozhioù war an ekologiezh ha war ar brederouriezh. Kenderc'hel a reas gant e saga Dune a voe heuliet gant Dune Messiah (Mesiaz Dune), Children of Dune (Bugale Dune) ha God Emperor of Dune (Impalaer Doue Dune). An oberennoù pennañ all a voe The Dosadi Experiment, The Godmakers, The White Plague hag al levrioù en doa skrivet a-gevret gant Bill Ransom : The Jesus Incident, The Lazarus Effect ha The Ascension Factor.
Teñvalaet e voe berzh Herbert gant un darvoud mantrus. E 1974 e voe oberataet e wreg, Beverly, en abeg d'ur c'hrign-bev. Dek vloavezh ouzhpenn e c'hellas bevañ goude met mont a reas he yec'hed da fall diwar an oberatadenn-se. Mervel a reas d'ar 7 a viz C'hwevrer 1984, ar bloaz ma voe embannet Heretics of Dune. Er gourfennskrid Chapterhouse Dune deuet er-maez e 1985 e skrivas Herbert gerioù fromus en enor d'e wreg a 38 vloaz. Ur bloavezh leun a zarvoudoù e voe 1984 e buhez Herbert. Er memes bloavezh e varve e wreg hag e voe roet lañs d'e vuhez skrivagner pa zeuas er-maez Dune, ar film savet gant David Lynch diwar romant brudet Herbert. Daoust d'ar voujedenn bras-bras a oa bet postet er film ha d'ar berzh bras a oa gortozet, ne voe nemet burutelladennoù dister er Stadoù Unanet. Koulskoude, daoust d'ar respont dipitus e SUA e reas ar film berzh bras en Europa hag e Japan. War-lerc'h marv Beverly e timezas Herbert da Dereza Shackleford e 1985, ar bloaz ma voe embannet Chapterhouse: Dune hag a ra al liamm etre kalz a istorioù eus ar saga. E oberenn ziwezhañ skrivet gantañ e-unan e voe (embannet e voe ivez an antologiezh Eye er memes bloavezh, hag embannet e voe Man of Two Worlds e 1986).
Oberennoù
Oberenn anavezetañ Frank Herbet eo kelc'hiad Dune, ennañ c'hwec'h levr bet troet e kalz a yezhoù.
The Dosadi Experiment, The White Plague ha The Godmakers a zo oberennoù brudet all.
Kensonenn diweuz
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn diweuz (saoz.: bilabial consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn ganti an diweuz da lec'h distagañ pennañ.
Setu ar c'hensonennoù diweuz pennañ gant bep o arouezenn hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel:
Pearl Harbor
Pearl Harbor (distagadur IPA /ˌpɝːlˈhɑːɹbɚ/) a zo ur porzh-brezel stadunanat en Enez Oahu, en Inizi Hawaii, er Meurvor Habask. Eno emañ listri-brezel ha pennkarter morlu SUA er Meurvor Habask.
Istor
Taget e voe ar morlu amerikan eno gant Bro-Japan e miz Kerzu 1941.
Queen (laz-seniñ)
Ur strollad hard-rock eus Bro-Saoz eo Queen.
Freddie Mercury (kan), Brian May (gitar), Roger Taylor (taboulinoù) ha John Deacon (gitar boud) a oa an izili anezhañ.
Istor
Genidik eo ar strollad eus Londrez. Kroget e 1968 gant Brian May, Tim staffel ha Roger Taylor en ur strollad anvet Smile.
Freddie Mercury a oa anvet er mare mañ Farrokh Bulsara a zo er memes skol arz eget Tim Staffel (krouer ar strollad smile). Kuzuliañ a ra anezho war al leurenniñ.
Smile na deu ket a-benn d’ober berzh-vat, hag e 1970, Tim Staffel aet skuizh gant o c’huitadennoù a chom a sav gant ar strollad.
Farrokh Bulsara, eñ kennebeut ne deu ket a-benn da vezañ anavezet, erlec'hiañ a ra neuze Tim. Ar strollad-se kompozet gant Freddie, Brian May, Roger Taylor a vo anvet Queen. John Deacon a deuio ar bloavezh war-lerc'h. Goude 2 vloavezh labour eo embannet kentañ albom ar strollad, anvet eo Queen. Goude-se e krogomp da gemer muioc’h muiñ a amplet, beajiñ a reont kalz e Japon, er Stadoù-Unanet, e Mec’hiko. Plijet-tre eo an dud gant o c'hanaouennoù da skouer gant (a vo adkemeret evit himn arstrollad demokratel brazil), Don’t stop me now pe c’hoazh We are the Champions.
Freddie Mercury tapet gant un danijenn skevent a varv d’an oad a 45 bloaz d’ar 24 a viz Here 1991. Abaoe Brian May ha Roger Taylor o deus kendalc’het d’ober sonadegoù a garite a-enep d’ar Sida ha labourat o deus gant Brian Rodgers. Diouzh e du eo aet John Deacon, paouezet en deus gant ar sonerezh.
Freddie Mercury
(5 a viz Gwengolo 1946, anv kentañ Farrokh Bulsara). Kaner ar strollad e oa hag al leader. Barrek e oa ivez evit seniñ piano. Tapet e oa e gorf gant ar Sida, mervel a ra diouzh un danijenn skevent d’ar 24 a viz Here 1991. Skeuliad sonioù e vouezh, da lâret eo an notennoù a zo etre an notenn izelañ hag hini uhellañ a c’hell Mercury kanañ, a zo hini un tenor. Ampart e oa war al leurenniñ hag un arwarzh bras en doa. Aon en doa chom e-unan. Desachet e oa gant ar rambre, ar gwiskamantoù istrogell.
John Deacon
(ganet d’an 19 a viz Eost 1951) Soner gitar bout e oa. Kompozet en deus un dousennad kanaouennoù. Empleget eo bet evit finañsiñ Queen hag evit merrañ ar strollad. E fin ar bloavezhioù 1990 e za Deacon war e leve.
Roger Taylor
(ganet d’ar 26 a viz Gouere 1949) Soner tempourez ha binviji skoidigezh eo. Kaner e c’hell bezañ. Kanañ a c’hell uhel-tre hag ur vouezh raouiet en deus.
Anv ha Logo
Dibabet eo bet an anv-se peogwir eo un anv '''bihan, pompus ha diseven''' : Talvezout a ra Queen rouanez met ivez heñvelreizh el langaj saoz. Le logo de Queen, « ''Queen crest'' » e saozneg, a zo bet treset gant Mercury. El logo-mañ e vez kavet azonoù zodiak pevar ezel ar strollad. 2 leon evit Deacon ha Taylor, ur c’hrank evit May ha div gorriganez evit Mercury. Al lizherenn Q enni ur gurunenn a arouez Queen. An hollad a zo dindan ur fenis o tisplegañ e zivaskell.
Don't stop me now
Ar ganaouenn Don't stop me now a zo bet bet embannet en albom Jazz E miz Genver 1979.
Savet eo ar ganaouenn gant Mercury o seniñ piano, Roger o seniñ tempourez ha gitar bout gant John Deacon. Brian may a ra ur solo gitar nemetken peogwir ne blije ket dezhañ ar ganaouenn.
Annez
Un annez eo
Komz a reer eus annezidi pe annezerien ur gêr kenkoulz all ivez.
Aviel Mazhev
thumb|right|An avielour Mazhev ouzh e daol skrivañ, hervez Avieloù Ebbo, IXvet kantved.
Aviel Mazhev, unan eus pevar aviel an Testamant Nevez, eo an Aviel skrivet gant Mazhev.
Liammoù diavaez
Evit kavout testenn vrezhonek an aviel-mañ:
Plonger
Plonger a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Lokournan, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh. left|thumb
Gwask skrivet
Talvezout a ra Gwask evit ar pezh a vez moullet ha skignet ur wezh an amzer dindan ar memes talbenn. Ar pezh e vez moullet hag embannet a vare da vare eo ha e talvez da gentañ holl evit ar mareadegoù stanktañ. Pa endalc'hont testennoù bet skrivet araok bezañ moullet peurvuiañ e vez implijet ar wask skrivet ivez. Kazetennoù, kelaouennoù, magazinoù, kannadigoù, bloaziadurioù e vez graet eus ar mareadegoù-se. Dre astenn e teu an termen eus an ardivink anvet "gwask" pe gwaskerell, pa voe ijinet ar moullañ en Europa gant Johannes Gensfleish war-dro ar bloaz 1450.
Kaoz e vez war frankiz ar Wask e-keñver ar frankiz a vez lezet d'ar gazetennerien pe d'ar gelaouennerien ha diouzh-se ez eo frankiz ar Wask ur meizad a-bouez e kevredigezhioù Europa ha Norzhamerika d'an nebeutañ.
Otiz
An otized eo an evned hirc'harek a ya d'ober ar c'herentiad Otididae, termenet e 1815 gant ar skiantour stadunanat Constantine Samuel Rafinesque (1783-1840).
Spesadoù
11 genad ha 26 spesad otized a zo:
Maine (proviñs)
<HR noShade> Ar Maine a oa ur broviñs c'hall a-raok an Dispac'h Gall. Kontelezh Maine zo bet anezhi adalek 955, un dugelezh eo bet diwezhatoc'h, hag a glote gant eskopti kozh ar Mañs.
Pa voe krouet an departamantoù gall e 1790 e voe rannet etre departamantoù ar Mayenne hag ar Sarthe. Un dornadig parrezioù a voe staget ouzh al Loir-et-Cher hag unan ouzh an Indre-et-Loire.
Sistr
Produet e vez ar sistr e broioù ma vez mat an hin evit gounit avaloù, e Gwalarn Europa, e Norzh Spagn hag hanternoz Norzhamerika (Kanada ha Biz Stadoù-Unanet). Evet e vez kementadoù bras eus an died-se e Su Breizh-Veur, e Kanada hag e Stadoù-Unanet hag e Spagn. Produet e vez e-leizh e Breizh, Normandi, Iwerzhon, Su Belgia ha tolead Frankfurt. Gant ar broduerien saoz, belgiat hag alaman e vez graet kalz a sistr dous fardet diwar avaloù kontell ha setu perak eo bet aotreet gant an dekred embannet e 29 a viz Gouere 1987 ouzhpennañ chugoù aval dizourennet.
Istor
Kavet e vez anv an avaloù e latin pa vez meneget ar pomarii e-kichen an atantoù e kartaoù ar Grenamzer. Dindan pluenn Sant Yerom e kaver anv latin ar sistr, ar cicera. Koulskoude ne vez ket produet kalz a sistr e Hanternoz Europa a-raok an hag evet e veze gwin ha korev (ur seurt bier) da gentañ-holl. Pa yeas an hin da vezañ diaesoc'h evit ar gwiniegoù (e-pad Hoalad bihan ar skorn) ha pa voe kavet doareoù-ober efedusoc'h (kavadenn ar waskell, hemañ efedusoc'h eget ar breolimoù) e krogas ar sistr kemer plas ar c'horev er gwerin. Da skouer eo meneget ar "sydre" e Laval e 1434. Hervez an istorourien e o bet degaset variedoù avaloù eus Galiza da Normandi ha da Vreizh da-c'houde gant ar voraerien norman ha breton. Diorroet eo bet gorread an avalennegoù etre an XIIIvet kantved hag ar en ur vont eus Dieppe da Vro-Gerne.
A-raok an Dispac'h gall ne veze ket gwerzhet hag evet sistr er-maez eus Breizh, Maine ha Normandi pa veze gwirioù aotre uhel diwar atiz ar varc'hadourien gwin, met ne greskas ket beveziñ ar sistr a-raok enkadennoù ar gwin e-kreiz an (oidium e 1848, mildiou e 1870, phylloxera e 1890). E tro an e teuas da vezañ ar sistr un died modern bevezet e Pariz.
Bras e oe an diorren ar sistr e mare ma veze prenet kementadoù bras alkool gant ar gouarnamant gall evit bastañ ezhommoù teknikel ar ganolierezh (evit fardañ ar poultr) hag evit trelosk ar c'hrirri-tan. Ken izel ez eas priz ar sistr ma oe evet muioc'h-muiañ gant tud ar maezioù hag e skoas taer broioù ar sistr an alkoolegezh etre an daou vrezel.
Goude 1945 e klaskas ar gouarnamant gall lakaat produadur an alkool da zigreskiñ dre ginnig d'ar winierien ha d'ar broduerien sistr displantañ o farkoù. Kilañ a reas beveziñ a sistr er bloavezhioù 1960 pa veze produet muioc'h-muiañ a sistr greantel divlaz.
E 1988 e oe krouet gant an INAO un AOC evit ar broduerien artizanel eus Normandi ha Bro-Gerne evit ma vo anavezet perzhioù dibar ar sistr fardet diwar avaloù variezonoù hengounel. Roet eo bet lañs d'ar produadur gant an anvadurioù a orin "Pays d'Auge" ha "Cornouaille" hag meur a avalenneg nevez a zo bet krouet.
Neyland
Neyland zo ur gumun e Sir Benfro e mervent Kembre, war lez ar stêr Cleddau. War-dro 3000 a dud zo o chom enni. Ur gêriadenn pesketaerien ne oa ken, betek 1856.
Avatar (film)
Avatar zo ur film 3-M skiant-faltazi, renet gant James Cameron ha produet gant ar Century Fox, a oa deuet er-maez d'ar 16 a viz Kerzu 2009. Raktres diwezhañ Lightstorm Entertainment eo ar film-se, ha danevell a ra ar stourm taer a grog war un ezplanedenn anvet Pandora, ma sav brezel etre tud an Douar, a fell dezhe korvoiñ danvezioù-krai ar blanedenn hag ur spesad androided a orin eus Pandora, an Na'vied, a fell dezhe gwareziñ o bed.
Deuet e oa ar film er-maez er stumm 2M hag e 3M, war un dro gant ur stumm IMAX 3M e lec'hioù zo. Disklêriet eo bet e oa ar film-se un nevezadenn war dachenn teknologiezh ar sevel filmoù, abalamour d'an doare m'en deus diorroet ar filmoù 3M hag ar sevel filmoù en un doare stereoskopek, gant kameraioù savet a-ratozh kaer da sevel ar film-se ha kinniget eo bet c'hoazh evit daou award.
Istor
An haroz, Jake Sully (Sam Worthington), a oa ur Marine amerikan kent bezañ gloazet ha sezizet dindan an dargreiz da-heul un emgann war an Douar. Dilennet eo Jake da gemer perzh er raktres Avatar, a roio dezhañ e du da vale en-dro. Jake zo kaset betek Pandora, loar un ezplanedenn goloet gant ur janglenn stank enni boudoù bev souezhus e-leizh, lod brav, lod spouronus. Eno e tastum an embregerezhioù ur c'hailh rouez a c'hallfe diskoulmañ an enkadenn energiezh a ren war an Douar. Kavout a reer eno ivez an Na’vied, ur spesad denheñvel speredek ha kalz kreñvoc'h evit an dud. Sellet e vez oute evel kentidien gant tud an Douar. Dezho tost tri metr, pep a lost hag ur c'hroc'hen glas, bevañ a ra an Na’vied en emglev gant o bed divoulc'h. Krog eo an dud koulskoude da aloubiñ ha da zistrujañ koadoù Pandora da gavout danvezioù-krai prizius. Sevel a ra ar vrezelourien na'vi en o enep da zifenn buhez o fobl lakaet en arvar gant an distruj.
Jake zo bet tutaet hep gouzout dezhañ da gemer perzh en aloubadeg-se. Dre ma n'eo ket gouest an dud da analat aergelc'h Pandora ez eus bet krouet hironed Den-Na’vi anvet avataroù diwar TDN mab-den mesket gant TDN na'vi. Liammet eo korf an avataroù-se gant spered tud hag a ren anezhe. War Bandora, treuzkaset en e gorf avatar, e c'hallo Jakez bale adarre. E gefridi zo en em silañ e-touez an Na'vied. Kaset pell e janglenn Pandora evel diaraoger evit ar soudarded a zeuio da heul, Jake a zizolo kalz eus braventez hag eus dañjerioù ar blanedenn. Eno en em gav gant un Na’viez yaouank vrav, Neytiri (Zoe Saldaña) hag a savete e vuhez. Kement-se a cheñch pep tra.
Tamm-ha-tamm ez eo degemeret Jake e klan an Na'vied goude kalz amprouadennoù ha troioù-kaer e-leizh. Deskiñ a ra doujañ da sevenadur an Na'vied ha kavout a ra e blas en o zouez. Kouezhañ a ra amourouz eus Neytiri. Da-heul en em gav tapet etre nerzhioù arme ha greanterezh an Douar hag an Na’vied, ar pezh a redi anezhañ da choaz un tu en emgann bras e lec'h ma vo divizet tonkadur ar blanedenn hag hini an Na'vied.
Ardeotis
Ardeotis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1853 gant an naturour breizhat Jean-Emmanuel-Marie Le Maout (1799 -1877).
Savet e voe e anv o liammañ hini ar genadoù Ardea (Linnaeus, 1758) hag Otis (Linnaeus, 1758) an eil ouzh egile.
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad otized a ya d'ober ar genad :
C'hwec'h (6) isspesad en holl.
Eilean Bhòid
Bòd pe Eilean Bhòid, e gouezeleg (Bute e saozneg), zo un enezenn e Bro-Skos, gwechall e Siorrachd Bhòid (kontelezh Bute). Enni e oa kêr-benn ar gontelezh e Baile Bhòid (“Rothesay”).
Innis Choinnich
Innis Choinnich, a zo Inch Kenneth e saozneg, zo un enezenn vihan er c'huzh-heol da Enez Muile, en Inizi Gall Bro-Skos, er c'hreisteiz da Enez Ulbha.
Istor
E 1773 e teuas ar skrivagnerien saoz Samuel Johnson ha James Boswell betek enni e-kerzh o zroiad en Inizi Gall, ha degemeret e voent gant Sir Allan MacLean, penn ar c'hlan Maclean. Koulz Johnson evel Boswell a gontas o donedigezh da Innis Choinnich.
Er bloavezhioù 1930 e oa perc'hennet an enez gant Sir Harold Boulton, a skrivas komzoù ar ganaouenn Skye Boat Song, a zo deuet da vezañ Luskell va bag e brezhoneg. Gantañ e voe brasaet an ti nemetañ a oa en enez d'ober an ti-annez.
Goude e voe etre daouarn an tiegezh Mitford. An itron Unity Mitford a oa troet a-du gant an nazied a echuas he buhez en enezenn.
Goude marv o mamm, Lady Redesdale, e 1963, e tegouezhas d'ar c'hoarezed Mitford. Diana, Nancy, Deborah ha Pamela a werzhas o rann d'o c'hoar all Jessica. Jessica, bet komunourez, a lavaras ober ur porzh listri-spluj sovietek.
E dibenn ar bloavezhioù 1960 e voe gwerzhet gant Jessica, hag ur perc'henn prevez all zo.
Gourlizon
Gourlizon a zo ur gumun eus Bro C'hlazig e kanton Ploneour-Lanwern, e departamant Penn-ar-Bed, e mervent Breizh.
Aviel Lukaz
Aviel Lukaz zo unan eus ar Pevar Aviel, an hini skrivet gant Lukaz, an Avielour.
Maseru
thumb|Maseru
Maseru eo kêr-benn Lesotho ha distrig Maseru. Emañ war ribloù ar stêr Mohokare a verk an harz gant Suafrika. Maseru eo ar gêr vras nemeti er vro, annezet gant 227 880 a dud (2006). Ur c'hamp-polis e oa ar gêr en deroù ha kêr-benn ar vro e teuas da vezañ pa'z eas Basutoland (anv kozh Lesotho) d'ur vro dindan warez eus Breizh-Veur e 1869. Hec'h anv a dalvez Lec'h ar c'hragoù ruz e sothoeg.
1807
Diwar-benn bloavezh 1807 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1807
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1807
Pau
Pau (okitaneg: Pau, distaget ['paw]; galleg: Pau, distaget ['po]) eo pennlec'h departamant gall ar Pireneoù-Atlantel hiziv. Kêr-benn Bearn eo ivez.
Aviel Yann
Aviel Yann (henc'hresianeg : Κατά Ιωαννην Kata Iōannēn) eo an Aviel skrivet gant Yann an Abostol, ha pevarvet aviel an Testamant Nevez. N'eus anv oberour ebet met bez' ez eo diforc'h bras diouzh an tri Aviel all, ha lakaet eo bet war anv Yann, an hini karet gant Jezuz (Yn.13, 23), gant diskibien sant Yann, o deus peurgempennet ar skrid moarvat. An Aviel skrivet d'an diwezhatañ eo ha ken abred hag an eo bet lakaet diarvar war anv sant Yann gant sant Ireneus, a oa mab speredel sant Polikarpos, en doa anavezet an abostol sant Yann.
933
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 933
Cixi
Cixi (Ts'eu-hi), 慈禧, bet ganet e 1835 e Beijing ha tremenet e 1908 er geoded difennet, a oa un impalaerez trederannerez eus Sina eus an dierniezh Qing (1644 - 1912). Anavezet eo er C'hornôg abalamour d'ar perzh he deus bet en emsavadeg ar Vokserien a-enep an estrenien.
Buhez
Merc'h e oa d’ur bannielour, met kemeret e oa deskadurezh Cixi e karg gant hec'h eontr goude marv he zud.
E 1852 e oa kemeret da serc'h gant an impalaer Xianfeng. Tri bloaz diwezhatoc'h e c'hane ur mab dezhañ, Zaichun e anv, a zeuas da vezañ hêr an tron. Kemm a reas neuze red he buhez.
Pa varvas an impalaer e 1861 e teuas da vezañ impalaerez trederannerez. Kurunennet e oa he mab Zaichun evel impalaer da seizh vloaz ha badezet neuze Tongzhi. Mervel a reas nebeut amzer goude avat, e 1875.
Zaitian, eil mab he breur-kaer, ar c'hentañ priñs Chun, a gemeras e lerc'h da 4 bloaz hepken, Guangxu e anv impalaer. Pa zeuas en oad-gour, e 1898 e tivizas an impalaer emellañ eus ar gouarnamant e-unan. Dindan levezon Kang Youwei e tivizas adreizhañ ar Stad hag ar melestradur, hag ober anezhi ur vonarkiezh vonreizhel. Cixi a vougas an esae adreizhadenn-se ar memes bloaz gant harp ar c'hommander Yuan Shikai ha disklêriet e oa ne oa ket gouest an impalaer da c'houarn ar vro. Kemer a reas e karg neuze rejañs an impalaeriezh.
Reiñ a reas un harp ofisiel da emsavadeg ar Vokserien a-enep an Estrenien etre 1898 ha 1901. Koulskoude e oa trec'h Kevredad an eizh broad ha rediet e oa Cixi da dec'hout da Xi'an. Lakaat a reas neuze kiriegezh orin an argadoù war chouk ar Vokserien. E 1902 e oa aotreet da zistreiñ d'ar Geoded difennet e Beijing.
Mervel a reas an impalaer Guangxu e 1908. Antronoz e tisklêrias Cixi e vefe Puyi, mab ar priñs Chun, an impalaer nevez. An deiz war-lerc'h e varvas d'he zro.
Templ-Breizh
Templ-Breizh a zo ur gumun eus Breizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Psophiidae
Psophiidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned hag a vez renket en urzhiad Gruiformes. Psophia eo ar genad nemetañ ennañ.
Spesadoù
3 spesad a zo er c'herentiad-mañ:
Kinrooi
Kinrooi (e limbourgeg: Kinder) a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Limbourg.
Yann Talbot
Yann Talbot (1940 Lannuon-2018 Plerin) zo ur skrivagner brezhonek hag ur beleg katolik.
Person Landreger e oa bet goude bezañ bet hini Rostrenenn, a-raok dont da barrez Lannuon. Un toullad troidigezhioù en deus bet embannet el Liamm diwar danevelloù Jorge Luis Borges, William Faulkner ha re all. Troet en deus ivez Franz Kafka. Bet eo bet kelenner war ar skiantoù armerzhel ha sokial ha war ar brezhoneg.
Buhez
Ganet eo bet Yann Talbot e Lannuon, e Treger, er bloavezh 1940. Bevet en deus eno gant e dud, e c'hoar hag e vreur (marv eo hemañ d'e 14 vloaz). Kroget eo da zeskiñ brezhoneg e skolaj Sant-Jozef (Lannuon) peogwir e oa troet gant sevenadur Breizh hag ivez peogwir ne oa ket bet savet e brezhoneg met e galleg. Klevet a rae brezhoneg er gêr memestra.
Diwezhatoc'h e krogas gant studioù war an istor e Roazhon hag eno eo e krogas da gompren, da gomz ha da lenn brezhoneg tro-dro da 17/18 vloaz. E studioù uhel war ar brederouriezh hag an doueoniezh a reas en Añje.
Pan erruas war an oad e voe anvet da berson Landreger goude bezañ bet hini Rostrenn met a-raok e voe kelenner war an istor hag an douaroniezh, ar studioù ekonomikel ha sokial hag evel-just war ar brezhoneg e skol Campostal e Rostrenn.
Huang Xianfan
Huang eo an anv-tiegezh.
Goulven Morvan
Goulven Morvan a zo ur beleg, ur skrivagner hag un troour brezhonek, ganet d'an 12 a viz Kerzu 1819 er Forest-Landerne, ha marvet en Abati Timadeg e Brehant-Loudieg d'ar 16 a viz C'hwevrer 1891, d'e 71 vloaz.
Yann Talbot
Buhez
Plediñ a ra gant ar gevredigezh Breuriezh Sant Erwan en doa krouet e 1962 gant ar veleion Armañs ar C'halvez ha Per Bourdellez. Alies a-walc'h e lid oferennoù evit tud an Emsav evel obidoù Yann Fouere e 2011 pe gant ar gevredigezh Mignoned Feiz ha Breizh.
Goulven Morvan
E vuhez
Genidik e oa Goulven Morvan eus ar Forest-Landerne. Goude bezañ beleget e voe kure e meur a barrez : Kerien, Brasparzh, Plouigno, an Treoù. Goude-se e voe anvet gant eskob Kemper e penn ur gelaouenn sizhuniek nevez, Feiz ha Breiz. Diwezhatoc'h e voe anvet da berson e Penharz. E 1876 ez eas da vanac'h da Abati Timadeg hag eno e varvas, pa oa priol. Sevel a reas levrioù a zevosion.
Yann Talbot
E varv
Marvet eo e Plerin, , ha beziet e Lannuon.
Huang Xianfan
E Vuhez
Huang Xianfan ganet d'an 13 a viz Du 1899 e Fusui en ur familh a Zhuang. Kregiñ a reas gant e studioù istor e 1926. Etre 1938 ha 1940 e kelennas e skol-veur e Guilin. E 1941 goude-se e voe anvet da gelenner e skol-veur Guangdong. Etre 1943 ha 1953 e kelennas e skol-veur Guangxi. Etre 1953 ha 1982 e kelennas e skol-veur e Guilin. Mervel a reas trumm e Guilin d'an 18 a viz Genver 1982, diechu gantañ leizh a enklaskoù.
Yann Talbot
Oberennoù
Skrivet ez eus bet kalz a bennadoù gant Yann Talbot, dreist-holl e-barzh Al Liamm ha Kannadig Imbourc'h. Met skrivet en deus ivez un nebeud danevelloù, barzhonegoù ha troidigezhioù.
Goulven Morvan
Feiz ha Breiz
Gantañ e voe krouet ar gelaouenn Feiz ha Breiz e 1865. Chom a reas da rener betek 1875. Neuze ez eas da vanac'h da Dimadeg. Gant Gabriel Morvan e voe kemeret e lec'h e penn ar gelaouenn.
Oberennoù
E-leizh a bennadoù hag a droidigezhioù a embannas e Feiz ha Breiz.
Kensonenn gweuz-dent
Setu ar c'hensonennoù gweuz-dent pennañ gant bep o arouezenn hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel:
Vogalenn digor-etre a-raok plaen
Unan eus ar vogalennoù a gentañ renk eo ar vogalenn damzigor a-raok plaen, treuzskrivet [ɛ] hervez reolennoù al lizherenneg fonetikel etrebroadel, ganti an niverenn dave 303. A-wezhoù e vez kavet ar vogalenn [e] evel ur fonem disheñvel diouzh [ɛ] evel e brezhoneg hag a-wezhoù e vez kavet koulz /e/ hag /ɛ/ evel alofonennoù an arc'hfonem |E|
Raktres:Gwrizienn ar rann lennegezh
Treset e vez Gwrizienn ar ouiziegezh e rann al Lennegezh e Wikipedia brezhoneg e mod-se :<BR /> Emañ ar pevar is-rummad pennañ e-barzh ar Rummad Lennegezh : A-benn kavout ar pezh emaoc'h o klask ez eus ul lusker enklask a-zehoù gant daou vod : "kas" d'ur pennad ha "klask" e skridoù an holloueziadur Wikipedia.<BR />Emaoc'h o surfiñ ? Gallout a rit beajiñ gant al liammoù a rummadoù zo e traoñ ar pajennadoù pe gant ar roll bodet e pep is-rummad pennañ. Emañ Porched al lennegezh o c'hortoz al lennerien da gejañ gantañ. Ha ma fell d'al lennerien dont da vezañ skriverien e c'hello pep unan gouzout pezh zo d'ober, da wiriekaat e-barzh ar bajenn Kaozeadenn Porched al lennegezh.<BR /> Ur seurt lizher zo evit ar re sot gant lennegezhioù ar bed e brezhoneg : koumanantit dre skrivañ en ho pajennad personel :
Roll ar Pennoù Stad e 790
Pennoù Stad ar bloaz 789 - Darvoudoù ar bloaz 790 - Pennoù Stad ar bloaz 791 - Pennoù Stad dre vloaz -
Lennoù Meur Amerika
Lennoù Meur Amerika, pe Lennoù Meur Norzhamerika pe al Lennoù Meur hepmuiken (Great Lakes e saozneg, Grands Lacs e galleg), zo un hollad lennoù en em astenn war an harzoù etre Kanada ha Stadoù Unanet Amerika. Mont a reont d'ober ar brasañ hollad ledennadoù dour dous zo er bed. En holl en em astennont war ur gorread a 243.459 km2, ha tremen 500 000 km2 eo gorread o diazad doureier. Emaint etre proviñsoù Ontario ha Kebek e Kanada, ha stadoù Illinois, Indiana, Michigan, Minnesota, New York, Ohio, Pennsylvania, ha Wisconsin, er Stadoù Unanet. Ouzhpenn 33 milion a dud zo o chom war o ribloù.
Otiz houbara
An otiz houbara a zo un evn hirc'harek. Chlamydotis undulata eo e anv skiantel.
A bep seurt
Otiz houbara eo evn-arouez proviñs Baloutchistan e Pakistan.
Pleheneg
Pleheneg zo ur gumun e Breizh e Kanton Pleuwigner e departamant ar Mor-Bihan.
Douaroniezh
War lez genoù Stêr an Intel hag ar Meurvor Atlantel emañ Pleheneg. Ur pont etre Belz, war glann dehoù ar stêr ha Pleheneg war ar c'hall gleiz.
Tud
Hélène Jegado : muntrerez vrudet, bet ganet e Pleheneg e 1803.
Unix
Unix (UNIX® eo ar merk marilhet ent ofisiel, a vez skrivet a-wezhioù Unix, pe Unix ® gant pennlizherennoù bihan) a zo ur reizhiad korvoiñ evit an urzhiataerioù diorroet da gentañ-penn adalek 1969 hag a-hed ar bloavezhioù 1970 gant ur strollad implijidi eus ar c'hevredad AT&T en arnodvaoù Bell Labs Murray Hill en New Jersey (Stadoù Unanet), en o zouez Ken Thompson, Dennis Ritchie ha Douglas McIlroy. Reizhiadoù Unix a-vremañ a zo dasparzhet etre skourroù diseurt, diorroet e-doug an amzer gant AT&T, war un dro gant lies pourvezer kenwerzhel hag aozadur hep pal kenwerzhel.
Ar merk marilhet UNIX® a zo hiviziken (e 2007 bepred) perc'henniezh The Open Group, ur c'hengevread reoladoù greantel. Reizhiadoù kenglotus ha kempleg (pe kenstumm) ouzh Spizadur eeun UNIX eo ar re nemeto a c'haller ober "UNIX®" anezho (ar re all a reer "Reizhiadoù Unix-heñvel" pe "Unix-heñvel" anezho).
A-wezhioù e c'haller implijout ar meneg Unix hengounel evit deskrivañ un Unix pe ur reizhiad korvoiñ dezhañ dezverkoù eus Unix Aozadenn 7 pe UNIX System V.
Alberz
Reizhiadoù korvoiñ Unix a vez implijet stank ken war servijerioù ken war staeloù labour. An endro Unix hag ar patrom programmiñ arval-servijer a voe elfennoù kreiz evit diorren ar Genrouedad hag adframmañ an urzhiataerezh war-zu rouedadoù kentoc'h eget war-zu urzhiataerioù hiniennel.
Empentet eo bet Unix e seurt da vezañ hezoug, lies-trevell ha lies-implijer en ur c'hefluniadur amzer rannet. Dezverket eo ar reizhiadoù Unix gant kealioù liesseurt : implijout ar skrid plaen evit stokañ roadennoù ; ur reizhiad restroù urzhazel ; ober diouzh gwikefreoù ha seurtoù kehentiñ etre-argerzhoù (IPC) zo evel restroù ; hag ober gant un niver bras a brogrammoù bihan a c'haller ereañ etrezo dre-benn d'ur jubenner linenn urzhiañ en ur implijout sanioù-stlenn, neket implijout ur programm unpezh enlakaet ennañ an holl arc'hwelioù war un dro. Ar c'healioù-se a reer Prederouriezh Unix anezho.
Dindan Unix, ar "reizhiad korvoiñ" a zo ouzh e ober kalz eus ar mavegoù-se a-gevret gant ar programm reoliañ mestr, ar graoñell. Ar graoñell a bourchas servijoù evit loc'hañ ha paouez programmoù, embreger ar reizhiad restroù ha trevelloù boutin all a "live uhel" rannet gant ar bras eus ar programmoù, ha, pouezusat tra marteze, a steuñva diraez d'ar periant evit tremen hep enebiezh ma klask daou brogramm diraeziñ an hevelep danvez pe wikefre. E sell da hanterañ ar seurt diraez, e voe roet gwirioù dibar d'ar graoñell war ar reizhiad, pezh a vroudas d'an disparti etre egor an implijer hag egor ar graoñell.
Gant ar gorrgraoñell ez eus bet klasket eilpennañ kresk dizehan ment ar c'hraoñelloù ha distreiñ d'ur reizhiad e-lec'h ma vez sevenet ar bras eus an trevelloù gant mavegoù bihanoc'h. D'ur mare ma veze un urzhiataer "boas" ouzh e ober ur bladenn galet evit stokañ hag un dermenell roadennoù evit enkas ha diskas (E/D), ez ae madik a-walc'h ar patrom restroù Unix dre ma oa "lineel" ar bras eus an E/D. Padal, reizhiadoù modern a gaver enno gwikefreoù nevez rouedad hag all. Deskrivañ un etrefas implijer grakikel renet war-bouez ul logodenn en un doare "bleniet gant an degouezhioù" na gerzhe ket ken mat gant ar patrom kozh. Da heul al labour war reizhiadoù a enframme ar gwikefreoù nevez-se er bloavezhioù 1980 e tisoc'has peadra evit E/D nann-stoc'hus, doareoù kehentiñ etre-argerzhoù all eget sanioù-stlenn hepken, war un dro gant eztennañ arc'hwelioù evel protokoloù rouedad diwar ar graoñell.
Istor
Er bloavezhioù 1960 ar Massachusetts Institute of Technology, AT&T Bell Labs, ha General Electrics a laboure war ur pikol raktres a reizhiad korvoiñ, Multics e anv (Multiplexed Information and Computing Service). Tonket e oa ar reizhiad-se d'ar meururzhiataer GE-645, e sell d'e werzhañ, met ne reas ket berzh. Multics a oa ur reizhad etregwezhiat ennañ nevezadennoù a-bouez, en o zouez ar surentez. Ar raktres a zisoc'has war aozadennoù produiñ, ar re gentañ anezho gwall dreut o barregezhioù avat.
AT&T en em dennas hag a lakas e beadra war raktresoù all. Unan eus diorroerien skipailh arnodvaoù Bell, Ken Thompson, a zalc'has da ziorren evit ar meururzhiataer GE-645, hag evitañ e skrivas ur c'hoari Space Travel e anv, anezhañ darvanerezh ur veaj a-dreuz koskoriad an Heol. Koulskoude e kave dezhañ ez ae re c'horrek ar c'hoari war an ardivink GE hag e kouste re ger, 75 $ evit un amzer seveniñ rouez.
Neuze ec'h adskrivas Thompson ar c'hoari e lavar gronnañ evit ur c'hrennurzhiataer PDP-7 digant Digital Equipment Corporation gant skoazell Dennis Ritchie. An ober-se, a-gevret gant e labour war ar raktres Multics, a vroudas Thompson da embreger ur reizhiad korvoiñ nevez evit ar PDP-7. Thompson ha Ritchie a rene war ul laz diorroerien er Bell Labs, en o zouez Rudd Canaday, ha pleustriñ a raent war ur reizhiad restroù war un dro gant ar reizhiad korvoiñ lies-trevell e-unan. Enlakaat a rejont ur jubenner linenn urzhiañ hag ur maveg bihan bennak.