cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Skrid-embann Villers-Cotterets
Hennezh eo ar skrid lezennel koshañ implijet c'hoazh e Bro-C'hall, ar melladoù  110 ha 111 anezhañ, diwar-benn ar galleg,  n'int ket bet distaolet biskoazh.
Ar skrid zo 192 mellad ennañ, met brudet eo dreist-holl evel an akta a ro diazez da renk kentañ ar galleg en dihelloù  diwar-benn al lezenn e Bro-C'hall
Álvaro Fernandes
Álvaro Fernandes (anvet António Fernandes dre fazi a-wechoù), a oa ur moraer ha morianetaer portugalat eus ar eus Madeira, en amzer Henrique o Navegador. Er bloavezhioù 1445 ha 1446 e kasas div veaj a-hed aod Afrika, moarvat betek Ginea-Bissau. Mont a reas tost keit ha Cabo Roxo. Dek vloaz goude, e 1456, ez eas Alvise Cadamosto pelloc'h c'hoazh.
Enez ar Giglio
Enez ar Gigliol zo un enez e Isola del Giglio eus enezeg Toskana, etre Korsika ha Toskana, er-maez da zouar-bras Italia, etre mor Tirrenia ha Mor Liguria.
Masaccio
Tommaso di Ser Giovanni di Mòne di Andreuccio Cassài, lesanvet "Masaccio" (Castel San Giovanni, 21 Kerzu 1401 – Roma, Mezheven 1428), a oa ul livour italian e Firenze hag unan eus livourien veur an Azginivelezh italian.
Memphis, Tennessee
Memphis, Tennessee zo ur ganaouenn saoznek gant ar c'haner ha sonaozer stadunanat Chuck Berry e 1959. Embannet e oa bet war ur bladenn vihan, e ti Chess Records, e Chicago. Kanet eo bet gant meur a hini abaoe, hag e meur a yezh.
Hirundapus
Hirundapus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ glaouered, krouet e 1837 gant an naturour breizhveuriat Brian Houghton Hodgson (1800 pe 1801-1894).
Memphis, Tennessee
E Breizh-Veur e savas da #6 er chartoù e 1963; doare ar Saozon Dave Berry and the Cruisers a savas da niverenn gentañ er UK Top 20. Doare Johnny Rivers e 1964 a savas da #2 e SUA.
Kanerien
The Who (pa oant anvet The High Numbers), Hasil Adkins, Paul Anka, Count Basie, John Cale, Lado Leskovar, Riblja Čorba, Don Covay, an Dave Clark Five, Bo Diddley, Faces, Lester Flatt & Earl Scruggs, Fotheringay, Al Green, the Hollies, Jan and Dean, Tom Jones, Sammy Kershaw, Fred Knoblock, Jerry Lee Lewis, Led Zeppelin, Lonnie Mack, Mother McCree's Uptown Jug Champions (a predecessor of Grateful Dead),[6] Mrs. Miller, Roy Orbison, Buck Owens, Elvis Presley, Johnny Rivers, the Rolling Stones, Del Shannon, Silicon Teens, Wayne Fontana & the Mindbenders, the Statler Brothers, Izzy Stradlin, Rod Stewart, Gene Summers, George Thorogood, Ernest Tubb, Conway Twitty, the Ventures, Zippy Kid, Danny and the Fat Boys (Danny Gatton), Hank Williams Jr., Faron Young, Toby Keith en albom Clancy's Tavern (Deluxe Edition), hag an Iwerzhonadez Eleanor McEvoy en hec'h albom "Stuff".
Hirundapus
Pevar (4) isspesad en holl.
Memphis, Tennessee
Yezhoù all
Lakaet e oa bet galleg ha kanet gant Eddy Mitchell ha Danyel Gérard.
Otarienn Suamerika
Otarienn Suamerika (Arctocephalus australis) a zo ur bronneg mor kigdebrer hag a vev war aodoù Perou, Chile, Arc'hantina, Inizi Maloù, Uruguay ha Brazil.
Karl Nehammer
Karl Nehammer (Vienna, 18 Here 1972) zo ur politiker aostrian hag a zo Kañseller Aostria abaoe ar 6 a viz Kerzu 2021. Ezel eo eus ar gostezenn Österreichische Volkspartei (ÖVP). Bet e oa ministr an Diabarzh eus 2020 betek 2021. Sekretour meur ar gostezenn ÖVP e oa eus 2018 da 2020.
Otarienn Suamerika
Annez
thumb|left|250px|Tiriad otarienn Suamerika
Gregor VI
Gregor VI (e latin: Gregorius VI), Johannes Gratianus e anv-tiegezh, ganet e Köln ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar. Torret eo bet diwar e garg e sened-iliz Sutri.
Villalba del Rey
Villalba del Rey  zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Henrique
Henrique zo un anv-badez portugalek.
Batalha
Batalha zo ur ger portugalek (emgann e brezhoneg) hag anv meur a lec'h.
🇧🇷
Polis (Henc'hres)
En Henc'hres e veze lavaret polis (en gregach πόλις / pólis ; « keoded», hervez ster an anv latin « civitas » ; poleis el liester) a oa ur geoded-stad, da lavarout eo ur gumuniezh keodedourien dizalc'h hag emren.
Hervez a soñje tud Henc'hres, e oa ar polis ur framm kevredigezhel anezhañ, da lavarout eo ur bobl a dud, ha n'eo ket un aozadur melestradurel: ar Stad n'eus ket anezhi nemet ur gumuniezh tud. Se zo kaoz eo anavezet ar c'heodedoù, ar poleis, e gregach, dre anv ar bobl : n'eus ket eus keoded Aten, pa'z eo « keoded an Ateniz », ha Sparta eo keoded al Lakedemoned.
Otarienn ar C'hab
Otarienn ar C'hab (Arctocephalus pusillus) a zo ur bronneg mor kigdebrer hag a vev war aodoù Angola, Namibia, Suafrika ha gevred Aostralia.
Sachsen-Jena
Sachsen-Jena zo un dugelezh en Alamagn hag a badas daouzek vloaz ha tri-ugent, etre 1672 ha 1690. Kêr Jena e oa ar gêr-benn anezhi.
C'hoarvezout a reas eus rannidigezh dugelezh Sachsen-Weimar etre tri mab Wilhelm Iañ Sachsen-Weimar. Korn-bro Jena a zegouezhas etre daouarn ar mab yaouankañ, Bernhard von Sachsen-Jena.
E 1690 e varvas Johann Wilhelm hep pennhêr, ma voe rannet Sachsen-Jena etre Sachsen-Weimar ha Sachsen-Eisenach.
Villarejo de Fuentes
Villarejo de Fuentes  zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Isabella Maria d'Este
Isabella Maria d'Este (Ferrara, 14 Mezheven 1519 – Ferrara, 1521) a oa merc'h diwezhañ an dug Alfonso Iañ d'Este hag e eil pried Lucrezia Borgia, merc'h ar pab Alesant VI.
Manzanita (kaner)
Manzanita zo ur c'haner spagnol, José Manuel Ortega Heredia e wir anv.
Brudet eo bet e bladenn Gitano cubano hag ar ganaouenn La quiere a morir, diwar ganaouenn c'hallek Francis Cabrel.
Minot
Minot zo anv meur a dra.
Sachsen-Merseburg
Sachsen-Merseburg zo un Dugelezh alaman, etre ar XVIIvet ha XVIIIvet kantved, a badas eus 1656 betek 1738. Merseburg e oa kêr-benn an Duged.
Pennadoù kar
An div zugelezh all krouet er memes bloaz:
Ar Bleiz Gwenn
Ar Bleiz Gwenn (Le Loup blanc er yezh orin) a zo ur romant skrivet gant Paul Féval e 1843, ha troet e brezhoneg gant Ernest ar Barzhig e 1977.
Montecristo
Montecristo zo un enez veneziek eus enezeg Toskana, 41 km er c'hreisteiz da Elba, er c'hornôg da Enez ar Giglio, etre Korsika ha Toskana hag un 60 km a bep hini anezho, er-maez da zouar-bras Italia, etre mor Tirrenia ha Mor Liguria.
Lennegezh
Brudet eo anv an enez abalamour d'ar romant gallek Le Comte de Monte-Cristo (1844-1846) gant Alexandre Dumas met ne glot ket skeudenn wirion ar vro ouzh an hini roet er romant.
Otarienn Zeland Nevez
Otarienn Zeland-Nevez (Arctocephalus forsteri) a zo ur bronneg mor kigdebrer hag a vev war aodoù Zeland-Nevez ha su Aostralia.
Villarejo de la Peñuela
Villarejo de la Peñuela   zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Otarienn Zeland Nevez
Annez
thumb|left|250px|Tiriad otarienn Zeland-Nevez.
Honnecourt-sur-Escaut
Honnecourt-sur-Escaut a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Dañvad lanneier Breizh
Dañved lanneier Breizh a vez graet eus an deñvad a veze kavet e Breizh-Izel, dreist-holl, hag un tammig e Breizh-Uhel (betek Loudieg, Ploermael, Redon ha Savenneg). Deñved bihan du int, disheñvel-tre diouzh deñved kornôg Bro-C'hall, ha tost da re Kembre ha Bro-Skos. Kavet e veze stankik pa oa ledan c'hoazh al lanneier hag ar brugeier er vro.
Diskrivadur
Bihan-tre eo an dañvad-mañ, gant un nebeud diforc'hioù ment hervez ar c'horn-bro. Hiziv an deiz ne chom nemet re Eusa ha re paludoù ar Brugeier e Bro-Gwerrann. Anavezet eo hini Eusa evel bihanañ dañvad ar bed, met e gwirionez e veze kavet deñved ken bihan war an douar-bras ivez.
Du, gell ha louet (gant an oad) e oa an deñved e kornôg Breizh. E Breizh-Izel e veze kavet ur meskaj etre re Breizh ha re kornôg Bro-C'hall, hag int mesket da vat gant gouennoù o tont eus lec'h all abaoe pell. Dougen a ra ar par kerniel, bras-kenañ e lec'hioù 'zo (evel en Eusa), pe bihanoc'h e lec'hioù all (evel e Gwerrann). A-wechoù ez eus parezed gant kerniel bihan ivez, rouez eo bremañ met boutin e oa betek an kantved.
Anvioù hengounel
Graet e veze "Dañvad al lann", "Dañvad ar brug", "Dañvad an tevennoù", "Dañvad Du Breizh"... anezhañ.
Franz Grillparzer
Franz Grillparzer (1791-1872) a oa ur skrivagner aostrian genidik eus Vienna. An hini brudetañ eo eus ar skriverien pezhioù-c'hoari en Aostria en. Alies eo bet c'hoariet e bezhioù, hag e vezont c'hoazh, e Burgtheater Vienna. Gantañ e voe savet ur marvnad evit obidoù Ludwig van Beethoven.
Liège-Bastogne-Liège
Liège-Bastogne-Liège zo ur redadeg war varc'h-houarn bet krouet e 1892 e Belgia gant ar Pesant Club Liégeois hag al Liege Cyclist Union, ar pezh a ra dezhi bezañ an hini goshañ e-touez ar redadegoù a vez dalc'het an deiz a hiziv c'hoazh. Ken digompez ma'z eo an 260 km a ya d'hec'h ober m'he deveze tapet ar vrud da vezañ ar genstrivadeg ziaesañ redet en ur ober un devezh. Da gentañ-penn e oa sañset mont d'ober rakredadeg Liège-Pariz-Liège, ar pezh a voe dilezet gant an aozerien.
Kent bezañ perzh eus an UCI World Tour e veze enskrivet e deiziadur Kib ar bed marc'h-houarn war hent gwechall.
Gant Eddy Merckx e oa aet ar maout pemp gwech (ar rekord an hini eo) etre 1969 ha 1975.
E-kichen anv an tri gounideg gall e vez kavet hini ar Breizhad Bernard Hinault, aet ar amout gantañ e 1977 ha 1980.
Bastogne zo ur gêr 90 km er su da Liège, tostik-tost ouzh harzoù Luksembourg. Tremen a ra ar redadeg dre dolzennad Ardenne bet troc'het flondrennoù don enni gant an Ourthe ha hec'h adstêrioù.
Villarejo-Periesteban
Villarejo-Periesteban  zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Mo Zi
MO Zi, sinaeg 墨子, pinyin  Mò Zĭ, "Mestr Mo" (~479 – ~381 KJK) a oa ur prederour sinaat konfusian eus Marevezh ar Stadoù Brezelour (475-221 KJK). Mo Di (墨翟) e oa e anv gwirion, hag e Micius e voe latinaet Mo Zi. Er skrid anvet  Mozi , n'eo ket bet skrivet war-eeun gantañ hervez an istorourien, e kaver arguzennoù resis a zifenn dek damkan konfusian a-enep ar Gonfusianegezh hag an Daoegezh ; unan anezho, ar "garantez hollvedel", zo kemplezhekoc'h eget an droidigezh a reer eus ar c'healarouezioù 兼愛, jiān ài : reishoc'h e vije bet lenn "kendruez neptuek", rak da soñj Mo Zi e vije ret d'an den soñjal bepred en hevoud an dud all hep diforc'hañ etrezañ hag un den all, nag etre kerent, mignoned hag estrenien.
En-dro da Vo Zi e voe bodet kumuniezhoù peuzrelijiel a skignas an dek damkan ; brizhsoudardel e oa lod kumuniezhoù ivez, rak a-drugarez d'o gouiziegezh a-fed enep-seziz e sikourjont lod Stadoù a oa en arvar da vezañ aloubet gant amezeien. A-live gant hini ar Gonfusianed e voe skol heulierien Mo Zi a-hed marevezh ar Stadoù Brezelour. Da get ez eas ar c'humuniezhoù pa voe Sina unanet dindan ren ar remziad Qin, adal 221 KJK, hogen padout a reas o mennozhioù hag o gouiziegezh war ar skiantoù rak gant heulierien Mo Zi e voe skrivet al levrioù sinaek kentañ diwar-benn ar c'hempoell, ar mentoniezh, lezennoù an optik ha re al loc'honiezh. War an dachenn bolitikel o devoe mennozhioù Mo Zi a-zivout beli an dellid ha hevoud an dud ul levezon vras war disentezioù politikel ar remziadoù Qin (221-206) ha Han (202 KJK-220 GJK).
Ur peoc'hour brezelour
E Stad Lu e voe Mo Zi ganet e 479 KJK, er Stad ma voe Konfusius ganet ivez hag er bloavezh end-eeun ma varvas ar prederour meur. Hervez an darn vuiañ eus an istorourien e voe Mo Zi ur c'halvez, hag unan ampart-kenañ a grouas mekanikoù e stumm laboused koulz ha skeulioù war-roudoù a-benn tagañ mogerioù-difenn keodedoù. Un arbennigour war ar mogerioù-difenn e oa ivez, dres a-walc'h, ar pezh a voe an abeg ma voe klasket gant lod renerien – e-pad ur mare e voe maodiern er Stad Song.
E skolioù konfusian e voe kenteliet pa oa yaouank, ha diwezhatoc'h e soñjas dezhañ e oa ar Gonfusianegezh re dechet da heuliañ red an darvoudoù, da bouezañ war al lidoù ha da brederiañ war stad ar renerien, hep teuler pled da vuhezegezh hag ijin an dud voutin.
Doujet e voe da anv Mo Zi en abeg ma oa ur peoc'hour ha ma laboure dizehan evit hevoud an dud vihan. Dre ur skrid gant Meng Zi ma roas meuleudi da "garantez hollvedel" Mo Zi e voe treuztroet ar c'heal 兼愛, jiān ài, "kendruez neptuek". Lavaret ez eus bet e oa brasoc'h reizhded buhezegezh Mo Zi eget hini Lao Zi pe hini Konfusius zoken.
Peogwir e oa-eñ ur peoc'hour da vare ar Stadoù Brezelour e veajas Mo Zi a dachenn-emgann da dachenn-emgann a-benn lakaat ar renerien da gilañ war o soñjoù ag aloubidigezh. Ur wezh e kerzhas e-pad dek devezh da vont d'ar Stad Chu da glask herzel ur brezel enep ar Stad Song ; pa voe erru e tiskouezas, dre nav gwezh, e oa-eñ gouest da zifenn kêrbenn Chu diouzh tagadennoù pennsoudard ar rener ; pa gomzas ar rener da lazhañ Mo Zi e lavaras hennezh e oa e skolidi o c'hourdoniñ soudarded Song, ha ret e voe da rener Chu paouez gant ar brezel (Mozi, 13/50/1-3). Goude-se e teuas Mo Zi a-benn da herzel ur brezel etre ar Stad Lu hag ar Stad Qi.
Ar Mozi
Ur c'hendastumad eus kentelioù ar mestr gant e skolidi eo ar Mozi. Peogwir e save Mo Zi enep ar Gonfusianegezh e voe ar skrid lezet a-gostez e-pad ar marevezh Han (ren 206 KJK – 220 GJK), ma voe skol Konfusius savet da skol stadel. Pemzek levrenn zo er skrid, 71 pennad en holl, a zo bet adsavet dre studiañ ha kempenn ar skrid orin a oa bet stlabezet a-hed ar c'hantvedoù. Lod rannbennadoù zo bet kollet da viken avat. Kentelioù ar mestr a-zivout e soñjoù buhezegel, politikel ha relijiel a gaver el levr a zoug e anv
Prederouriezh
Dek damkan pennañ zo bet merket e prederouriezh Mozi, pep hini anezho e vezañ displeget e teir rannbennad eus ar Mozi.
Levezon
Peogwir e oa kadarn war divoud bezañs an Neñv (天 tiān), youl an Neñv ha perzh an Neñv e buhez an dud, hag en abeg d'e zamkan jiān ài, ar gendruez neptuek – damheñvel ouzh atizadur Jezuz-Krist eo hini ar prederour : "karit ar re all evel m'en em garit" – ha c'hoazh abalamour ma vevas hervez e gelennadurezh e voe kelennadurezh Mo Zi troet da relijion kerkent ha marvet ar mestr. Un doare Iliz a voe savet gant heulierien Mo Zi, gant Mistri Kozh hag un niver bras-kenañ a feizidi. A-hed rummadoù tud e vevas an Iliz-se kent mont da get e dibenn marevezh ar Stadoù Brezelour (221 KJK), 160 vloaz goude marv ar mestr.
Daou vil bloavezh goude avat e voe studiet soñjoù ar prederour meur en-dro, diwar skrid orin ar Mozi petra bennak ma oa bet kemmoù bras er yezh. Koulz an dispac'herien republikan e 1911 hag ar Gomunourien e 1949 e kavas dezho e oa eus Mo Zi ur prederour arnevez deuet re abred en Istor Sina.
Studiañ ar Mozi
Skrid Mozi : troidigezh saoznek gant MEI W. P., Chinese Text Project, http://ctext.org/mozi (embannadur Hyperion Press, 1973, klokaet gant GRAHAM A. C., 1978).
Inis Mac Neasáin
Inis Mac Neasáin (Ireland’s Eye e saozneg) zo un enezenn vihan didud war aod reter Iwerzhon. Emañ dirak Ceann Bhinn Éadair, e kontelezh Fingal (ha kontelezh Dulenn gwechall). Gallout a reer mont di gant bagoù.
Inis Mac Neasáin eo an anv en iwerzhoneg, da lavaret eo "enezenn mab Neasán". An anv saoznek a zeufe eus an anv kozh Inis Ereann (enez Ereann, anv ur vaouez hag anv Iwerzhon ivez). Gant ar Vikinged e voe troet e Ireland's Ey, gant ar ger ey a dalveze kement hag "enezenn" en o yezh. Bremañ avat e vez komprenet gant ar saoznegerien evel "lagad Iwerzhon" (eye = "lagad" e saozneg).
Francesco di Giorgio Martini
Francesco di Giorgio Martini, pe Francesco Sanese, (Siena, 1439 — Siena, 1501) a oa ul livour italian eus skol Siena. Kizeller, tisavour, ijinour e voe ivez ha sevel a reas un tri-ugent kreñvlec'h evit Dug Urbino.
Yann XIX
Yann XIX (e latin: Ioannes XIX), Romanus Kont Tusculum e anv-tiegezh, ganet e Latium ha marvet e Here 1032, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar pe d'an.
Francesco di Giorgio Martini
Ganet e oa ha badezet e Siena.
Montjoi
Montjoi pe Montjoie zo un anv-lec'h gallek.
Orin
Un orin relijiel a zo d'an anv, stag ouzh pirc'hirinajoù ar Grennamzer, da Jeruzalem ha goude da Santiago de Compostela.
Roet e vije bet an anv Mons Gaudii da Venez Rama, er gwalarn da Jeruzalem. Diwar-se e vije bet roet an anv da veur a venez ma c'halled gwelout al lec'h santel. Youc'het e veze ar ger "Montjoie" gant ar c'hallegerien pa welent mogerioù kêr santel Palestina, ha diwar-se e teuas da vezañ ur youc'h-brezel. Diwezhatoc'h e voe stag ouzh anv sant Denez, ma veze youc'het Montjoie-Sant-Denis gant ar vrezelourien c'hall.
Dugelezh Massa ha Carrara
Dugelezh Massa ha Carrara, douar d'an impalaer santel en Italia, a oa anv dugelezh Massa pa voe staget priñselezh Carrara outi. Kêrioù Massa ha Carrara e oa ar c'hêrioù brasañ.
Capraia
Capraia zo un enez eus enezeg Toskana, etre Korsika ha Toskana, er-maez da zouar-bras Italia, etre mor Tirrenia ha Mor Liguria.
Dugelezh Massa ha Carrara
Nepell diouti e oa Republik Genova ha Republik Lucca.
Gorgona
Gorgona zo un enez eus enezeg Toskana, etre Korsika ha Toskana, er-maez da zouar-bras Italia, e Mor Liguria, 37 km eus kêr Livorno, ha stag outi, e proviñs Livorno.
Bonn (Alamagn)
Bonn eo an naontekvet kêr vrasañ en Alamagn. Emañ 20 kilometr er c'hreisteiz da g-Köln, war lez ar Roen e Stad kevreadel Nordrhein-Westfalen. Kêr-benn Alamagn ar C'hornôg e oa etre 1949 ha 1990 ha sez ofisiel ar gouarnamant betek 1999. Adalek 1998, kalz ensavadurioù broadel eus ar gouarnamant a voe kaset eus Bonn da Verlin. Sez Parlamant Broadel Alamagn, ar Bundestag koulz hag ar Bundesrat, e oa ivez hag annez penn Republik Kevreadel Alamagn, ar Bundespräsident.
Gorgona
39 km zo ac'hano da enez Capraia ha 60 km da enez Korsika.
Capraia
Ur gumun zo enni, anvet Capraia Isola, hag a zo e Proviñs Livorno.
Istor
Gwechall ne oa ket e Toskana, pa oa perc'hennet gant Republik Genova, evel Korsika. Betek 1925 e oa e proviñs Genova, hag e Liguria.
Buenache de la Sierra
Buenache de la Sierra  zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Benead VIII
Benead VIII (e latin: Benedictus VIII), Theophylactus II, Kont Tusculum e anv-tiegezh, ganet e Latium ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Pianosa (Toskana)
Stag eo ouzh kumun Campo nell'Elba, en Enez Elba.
Black Guerrilla Family
Ar Black Guerilla Family, pe BGF (anvet ivez Black Family pe Black Vanguard) zo ur gang straed ha toull-bac'h afro-amerikan savet e 1966 gant George Jackson ha W.L. Nolen pad ma oant toullbac'het e prizon Stad San Quentin e Kontelezh Marin e Kalifornia.
De La Tour
De la Tour pe de La Tour zo un anv-tiegezh gallek.
Black Guerrilla Family
Mennozhioù
Un aozadur dreistbeliour zu eo ar gang-se. Awenet gant Marcus Garvey, ar Black Guerilla Family (BGF) a oa bet diazezet evel ur strollad awenet gant al luskad Afro-Amerikan marksour-leninour. E-penn kentañ an aozadur en em wele evel unan reveulzier gant izili toull-bac'het. Palioù pennañ diazez an aozadur a oa da reiñ lamm d'ar gouennelouriezh, bevañ gant bri en toull-bac'h, ha diskar ar gouarnamant stadunanat.
Istor
Ar Black Guerrilla Family a oa bet savet gant George Jackson e San Quentin State Prison e-pad mare al luskad Black Power. Gant an amzer e oa deuet an aozadur da vezañ anzavet evel un aozadur torfedourien pe gang er Stadoù-Unanet. Hervez lod istorourien e vefe awen an Aryan Brotherhood da glask gant krouidigezh ar Black Guerrila Family er memes toull-bac'h, an aozadur dreistbeliour wenn a vefe un enep a-gren d'an aozadur dreistbeliour zu. Pa voe kemmesket ar brizonidi hep derc'hel kont eus o orinoù e oant en em strollet hervez al livioù kroc'hen. Ar re zu er Black Guerrilla Family hag ar re wenn en Aryan Brotherhood.
The Elder Scrolls Online
The Elder Scrolls Online berraet en TESO, zo ur c'hoari video liesc'hoarier enlinenn doare RPG (MMORPG) sevenet gant ZeniMax Online Studios hag embannet gant Bethesda Softworks. Embannet eo bet war ar savennoù Microsoft Windows hag OS X e miz Ebrel 2014. Doareoù war PlayStation 5 hag Xbox Series X/S zo da vezañ embannet. Ul lodenn eo eus an heuliad c'hoarioù video The Elder Scrolls.
Ar c'hoari a ro tro d'ar c'hoarierien da vevañ war ar c'hevandir ijinet anvet Tamriel ha da heuliañ un istor liammet gant hini c'hoarioù all an heuliad Elder Scrolls. Seizh vloaz zo bet rekis evit sevel ar c'hoari a-raok an embann e 2014. Da gentañ e oa bet degemeret etre, met gwellaet eo bet dreist-holl gant un adembann anvet The Elder Scrolls Online: Tamriel Unlimited. Ar wech-mañ, ar vurutelladennoù a oa bet mat war ar c'hemmoù degaset.
The Elder Scrolls Online a oa da gentañ dre goumanant miziek betek ma vefe kemmet an doare e miz Meurzh 2015 o rediañ prenañ met gant prenadennoù e-barzh hag ur c'houmanant diret a zegas traoù ouzhpenn d'ar c'hoarier. Ur wech adanvet "The Elder Scrolls Online: Tamriel Unlimited", e voe embannet war ar c'hoñsolennoù PlayStation 4 hag Xbox One e miz Even 2015. Gwerzhet ez eus bet ouzhpenn 15 milion a skouerennoù e 2020. En holl e oa tro 2,5 milion c'hoarier bep miz e 2017.
Embannadurioù
The Elder Scrolls Online a oa bet kemennet d'an 3 a viz Mae 2012, dre al lec'hienn hag er gazetenn Game Informer. Embannet eo bet d'ar 4 a viz Ebrel 2014, war Windows ha Mac. Embannet eo bet goude-se war ar c'hoñsolennoù saloñs d'an 9 a viz Even 2015, war PlayStation 4 hag Xbox One. Goude-se c'hoazh e oa bet embannet war Stadia d'ar 16 a viz Even 2020. Nebeut amzer goude embannadur ar c'hoari, e oa bet klemmet gant lod c'hoarierien e oa dibosubl lakaat da dalvezout 30 devezh ouzhpenn roet dezho a-raok ma krogfe ar c'houmanant. Ur gudenn a oa savet ivez gant trucherien a oa deuet a-benn da eilskoueriañ objedoù ha deuet e oant a-benn da rastellañ sammadoù arc'hant ramzel er c'hoari. ZeniMax en doa embannet nebeut amzer war-lerc'h e oa bet gwellaet ar c'hoari ha diskoulmet ar gudenn. Milieroù a gontoù a oa bet serret evit bezañ bet implijet an trucherezh-se.
Doare c'hoari
An doare c'hoari n'eo ket unan linennek, ur meskaj eo etre kefridioù da seveniñ, darvoudoù dre zegouezh hag ar frankiz ergerzhiñ.
Ar c'hoarier a c'hell krouiñ un dudenn hervez e c'hoantoù e-touezh meur a ouenn:
Ar c'hoarierien a rank choaz ivez e-touezh unan eus ar c'hwec'h klasad pa vez krouet un dudenn nevez gantañ: Dragonknight, Sorser, Nightblade, Templar, Warden, pe igromañser.
Istor
Istor ar c'hoari a dremen war ur c'hevandir ijinet anvet Tamriel e-kerzh an Eil marevezh, met n'eus ket tu da c'hoari en holl lodennoù eus Tamriel. An darvoudoù a dremen a-raok (mil bloaz) ar c'hoari The Elder Scrolls V: Skyrim ha tro 800 vloaz a-raok The Elder Scrolls III: Morrowind ha The Elder Scrolls IV: Oblivion. Daou vrezel zo er memes mare : unan evit dazont ar bed hag unan evit bezañ penn d'ar c'hevandir. E The Elder Scrolls Online, ar c'hentañ brezel zo a-enep ar priñs Daedric Prince Molag Bal, a glask treiñ ar bed en un ifern gant sikour ur walenn. An eil zo evit bezañ penn an Impalaeriezh gant tri strollad o klask bezañ trec'h. Ar c'hoarier zo bet aberzhet da Volag Bal, ha kollet gantañ e ene, ar c'hoarier a glask da gentañ-holl adkavout e ene.
Morrowind
D'an 31 a viz Genver 2017, ZeniMax en doa embannet e vefe eus un ouzhpennadur e Vvardenfell, al lec'h hag a oa bet tu da c'hoari ennañ en The Elder Scrolls III: Morrowind.
Summerset
21 a viz Meurzh 2018, ZeniMax e oa bet embannet un ouzhpennadur vras gant Enezenn Summerset ul lodenn eus ar gartenn na oa ket bet tu c'hoari betek-henn abaoe The Elder Scrolls: Arena. Gwerzhet ouzhpenn ar c'hoari diazez, kavet e vez ur zonenn nevez, un istor nevez, sevel bravigoù, hag un hent galloud tro-dro d'an Urzh Psijic. An ouzhpennadur a zo bet embannet d'an 21 a viz Mae 2018 war ar savennoù Windows, OS X hag embannet d'ar 5 a viz Even 2018 war PlayStation 4 hag Xbox One.
The Imperial City
D'ar 14 a viz Even 2015, e-kerzh an abadenn gant Bethesda en E3, un ouzhpennadur (DLC) a oa bet embannet hag anvet The Imperial City, er gêr-benn Cyrodiil. Embannet eo bet war ar savennoù Windows hag OS X d'an 31 a viz Eost 2015. Evit an Xbox One e oa bet d'ar 15 a viz Gwengolo, ha war ar PlayStation 4 d'ar 16 a viz Gwengolo. Gant an ouzhpennadur e oa bet ouzhpennet ur moneiz nevez anvet Tel Var Stones. An ouzhpennadur a ro tro d'ar c'hoarierien da stourm etrezo dre ganioù-skarzhañ dindan kêr. Un tour-meur a oa ouzhpennet ivez, Toull-bac'h an Impalaeriezh.
Homestead
E miz Here 2016, Firor en doa embannet e vefe ouzhpennet an tu d'ar c'hoarierien da sevel tiez e 2017. Embannet e voe d'ar 6 a viz C'hwevrer 2017, evel lodenn eus an nevezadur 13. En holl e vez 40 doare ti disheñvel. An tiez zo disheñvel hervez an dek gouenn a gaver er c'hoari. Tu zo da gaout tiez leuniet gant arrebeuri pe get. Gant aour gouenezet er c'hoari pe dre brenañ aour pe kurunennoù (ur moneiz elektronek er c'hoari) e vez tu da brenañ an tiez hag an arrebeuri ha peadra da leuniañ an tiez.
Neaira
Neaira (Νέαιρα e henc'hresianeg, ha Neaera e latin) zo anv meur a vaouez e mojennoù Hellaz kozh.
An Tri Aotrou
An Tri Aotrou zo ul levr brezhonek gant an Tad Medar e 1981.
Batalha (Portugal)
Batalha zo ur gumun eus Portugal e Distrig Leiria, ha 15 000 den enni. En-dro dezhi emañ kumunioù Leiria (en hanternoz hag er gwalarn), Ourém (er reter), Alcanena er gevred) ha Porto de Mós er gevred.
Emgann Muar
Emgann Muar eo bet an emgann ziwezhañ e-kerzh Kampagn Malaysia en Eil Brezel-bed. Stourmet e voe etre ar 14 hag an 22 a viz Genver 1942 tro-dro da Bont Gemensah ha d'ar Stêr Muar. Goude faezhet ar Rouantelezh-Unanet en Emgann ar Stêr Slim, ar jeneral Archibald Wavell, penn an ABDA, en doa gourc'hemennet kilañ eus 240 kilometr gant an IIIe korfarme (India) renet gant al Letanant jeneral Lewis Heath war-zu ar su e Stad Johore evit diskuizhañ hag adurzhiañ. E-pad an amzer-se an 8vet rannarme aostralian a oa da dalañ ouzh nerzhioù argadiñ Lu Impalaeriezh Japan.
Batalha (Portugal)
Istor
Krouet e voe ar gêriadenn gant ar roue João Iañ, pa lakaas sevel Manati Santa Maria da Vitória (Gwerc'hez an Trec'h), d'he zrugarekaet goude m'he devije sikouret ar roue en emgann Aljubarrota (14 a viz Eost 1385).
Itron Varia Garmez
Itron Varia Garmez zo ur romant brezhonek gant Youenn Drezen (1899-1972).
Troidigezh
Hervez ar gazetenn c'hallek Arvor e oa sañset bezañ embannet gant an Nouvelle Revue Française :
Adembannet e oa bet e 2002 gant La Découvrance.
Emgann Muar
Ar Gevredidi, renet gant ar Major jeneral Gordon Bennett, a oa deuet a-benn da zifenn Pont Gemensah en un doare efedus e-kerzh un eil emgann, un nebeud kilometroù en norzh da gêr C'hemas. Soudarded an 8vet divizion aostralian a oa deuet a-benn da lazhañ ur 600 soudard japanat bennak eus ar Vvet divizion, e-kerzh un trap war ar pont. Ouzhpenn-se kanaolioù enep-tankoù Aostralia o devoa distrujet meur a dank e norzh kêr.
Serj IV
Serj IV (e latin: Sergius IV), Pietro Martino Buccaporci e anv-tiegezh, ganet e Roma ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Emgann Muar
An toull-trap a oa bet efedus evit ar Gevredidi, siwazh difennerezh Muar ha Bakri war an tu kornôg a oa bet ur c'hwitadenn drastus ken ma voe lazhet an darn vrasañ eus ar 45vet Brigadenn troadegiezh Indian. Daou vatailhon aostralian hag a oa ganto a oa bet tizhet fall ivez. Ar c'hentañ emgann e oa bet etre unvezioù an 18vet divizion saoz hag an nerzhioù japanat e Malaysia.
Kolloù an Impalaeriezh saoz a oa bet 3100 den lazhet (145 anezho o vezañ prizonidi brezel) diwar un hollad a 4000, evit Impaleriezh Japan e oa bet ouzhpenn 700 gant 15 tank distrujet war un hollad a 8000.
Lazhadeg Parit Sulong
Ar Gevredidi gloazet hag a oa chomet a-dreñv a voe jahinet, an holl anezho a voe lazhet a-benn ar fin nemet un nebeud anezho a oa skampet kuit. E-touez ar re lazhet e oa izili klañdiour Aostralia. Kunujennet, skoet warno gant an treid, gant penn ar fuzuilhoù, gloazet gant baionetezioù, ar brizonidi a voe kaset e meur a gabanenn e kêriadennig Parit Sulong nepell diouzh hent-tizh Muar. Ar re gloazet a oa gourvezet berniet an eil war egile. Nac'het e voe dezho ar gwir da evañ gant Japaniz. Goap a veze graet outo gant ar warded o skuilhañ dour nepell diouto war al leur.
Aldo Leopold
Leopold a voe e penn al luskad evit an divezoniezh (etik) endroel hag oberiant evit gwareziñ al loened gouez. E sell holistek war an natur ouez en deus bet ul levezon greñv war skiant merañ ar vuhez ouez.
Mountjoy
Mountjoy zo un anv-lec'h saoznek.
Lazhadegoù an arme alaman
Kaoz zo amañ eus lazhadegoù trevourien, emsavet a-enep Alamagn pe get, armoù ganto pe get, pe eus soudarded prizoniat dizarmet, ha n'eus ket kaoz eus emgannoù an arme alaman a-enep soudarded all. Er roll-mañ e kaver lazhadegoù adalek ar mare ma voe krouet an Impalaeriezh e 1871.
Trede Reich 1933-1945
Gwelet ivez Loskaberzh, Porajmos ha Lazhadegoù an arme alaman e Breizh e-pad an Eil brezel-bed. Lakaet eo bet amañ al lazhadegoù graet ar Wehrmacht, armeoù an IIIde Reich, hag ivez ar re graet gant an SS hag a oa un aozadur damsoudardel.
Republik Kevreadel Alamagn (1949-1990)
Lazhadeg ebet.
Republik Kevreadel Alamagn adunvanet (abaoe 1990)
Lazhadeg ebet.
Beatriz Kastilha (1293–1359)
Beatris Bourgogn ha Molina (Toro, 1293 – Lisboa, 1359) a oa pried da Afonso IV, roue Portugal.
Yann XVIII
Yann XVIII (e latin: Ioannes XVIII), Giovanni Fasano e anv-tiegezh, ganet e Roma ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e.
Beatriz Kastilha (1293–1359)
Merc'h e oa da Sancho IV Kastilha ha León ha María de Molina.
Dimeziñ ha bugale
Pedro, o mab, a zimezas da Constanza Manuel de Villena (1316-1345). E-touez koskor hounnezh edo an itron Inês de Castro, a orgedas Pedro outi. Afonso, o soñjal e oa lakaet ar vro en arvar gant an orged-se, a lakaas lazhañ Inês.
Francesco d'Este (1516-1578)
Francesco d'Este (Ferrara, 1 a viz Du 1516 – Ferrara, 22 a viz C'hwevrer 1578) a oa mab da Alfonso Iañ d'Este, dug Ferrara, ha d'e eil pried Lucrezia Borgia, merc'h d'ar pab Alesant VI ha c'hoar da Cesare Borgia. Pempet mab an dug e oa, gant se ne c'halle ket ren.
E vuhez
Savet e voe e Ferrara, ha pa oa tri bloaz e varvas e vamm en ur c'henel e c'hoar Isabella Maria d'Este. Deskiñ a reas micher an armoù hervez ar c'hiz d'ar vibien na oant ket da ren. Ur pennad e vevas e Bro-C'hall pa voe pedet gant e vreur Ercole II d'Este, a renas goude o zad, da reiñ skoazell da Karl V an Impalaeriezh Santel e Lombardia e miz Mae 1536, evel kabiten a varc'hegiezh. E 1541 e kemeras perzh e brezelekadenn Aljer.
Campillos-Sierra
Campillos-Sierra zo ur gumun e Proviñs Cuenca e Spagn.
Beatrice d’Este
Beatrice d'Este zo bet anv meur a vaouez eus an Tiegezh Este :
Yann XVII
Yann XVII (e latin: Ioannes XVII), Siccone Sicconi e anv-tiegezh, ganet e Roma ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Nonnula
Nonnula a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1854 gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwec'h spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika.
Korrez wenn
Ar c'horrezed gwenn a zo pen-stad buhez ur steredenn gant un tolz heñvel a-walc'h ouzh hini an Heol.
Crèvecœur-sur-l'Escaut
Crèvecœur-sur-l'Escaut a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Olaf Scholz
Olaf Scholz, ganet d'ar 14 a viz Even 1958, zo ur politikour alaman ha kañseller Alamagn abaoe an 8 a viz Kerzu 2021. Ezel eo eus Sozialdemokratische Partei Deutschlands (SPD), bet e oa beskañseller Alamagn evit Angela Merkel ha ministr kevreadel an arc'hant etre 2018 ha 2021. Bet e oa ivez Maer Hamburg etre 2011 ha 2018 ha besrener an SPD etre 2009 ha 2019. E 2021, gouarnamant kevreadel Scholz zo un emglev savet gant an SPD, Unvaniezh 90/Ar Re C'hlas hag ar Freie Demokratische Partei (FDP).
Crèvecœur-sur-l'Escaut
kantved
e 1920.
Ololê
Ololê a oa ur gazetenn gristen ha broadelour evit ar vugale, e galleg hag e brezhoneg, bet embannet e-kerzh an Eil Brezel-bed gant an ti Éditions du Léon e Landerne. Un eil kazetenn damheñvel, anvet L'appel d'Ololê, a voe embannet en Asnières-sur-Seine etre 1970 ha 1974. Un ti-embann e voe Ololê ivez.
Ololê (1940-1944)
Herri Kaouisin ha Vefa de Bellaing a grouas ar gazetenn gristen ha broadelour Ololê (galv ar vaesaerien) evit ar vugale, an niverenn gentañ o tont er-maez d'ar Gwener 15 a viz Du 1940 gant an istitl Journal illustré des petits Bretons. Hanterviziek e voe en deroù, goude-se e tremenas da sizhuniek kent treiñ da deir gwech ar miz. Meur a wech e kemmas he ment, hag e liv eo bet a-vareadoù. Adalek 1943 ez embannas an istil Journal de Jeunes de Bretagne hag ar sturienn « Doue ha Breiz ». Berzh bras a reas ar gazetenn a-hed he buhez, evit ul lod en abeg ma tenne ar c'houzalc'herien alaman splet eus goubarzhegezh Breizh. ; lod niverennoù a voe moullet 20 000 skouerenn anezho.
Istor ha sevenadur Breizh, romantoù skeudennaouet, kelaouadennoù ha bannoù-treset a yae d'ober danvez Ololê ; lod pennadoù a oa e brezhoneg. Meur a aozer·ez brudet a skrivas en Ololê : ar Gall Benjamin Rabier, ar Belgiad Hergé, ar Vretoned Job de Roincé (kazetenner), Rémy Bourlès (treser bannoù-treset, 1905–1997) ha dreist-holl ar skrivagner ha treser gall a orin breizhat Étienne le Rallic (1891–1968), a skrivas hag a skeudennaouas un niver bras a istorioù, en o zouez :
Ur golo politikel a voe embannet en niverenn 118 (25 Kerzu 1943) en enor d'an abad Yann-Vari Perrot, a oa bet drouklazhet pemzektez a-raok an embann. Adembannet e voe Tintin au pays des Soviets (Hergé, 1929) en Ololê.
D'ar Sul 28 Mae 1944 e teuas an niverenn 132 ha diwezhañ a-ziwar ar wask. Bukit war ur skeudenn da welout he alc'hwez
L'appel d'Ololê (1970-1974)
E 1970, Herri Kaouisin a embannas niverenn gentañ an hantervizieg L'Appel d'Ololê – L'illustré Culturel des Jeunes et des Familles de Bretagne, a zisklêrias bezañ hêrezh Ololê gozh. Étienne le Rallic e voe c'hoazh an treser pennañ. E 1974 ez eas ar gazetenn da get, goude he 26 niverenn.
An ti-embann
Un ti e Landerne hag a embanne albomoù evit ar yaouankizoù dindan al lugan Éditions de Propagande Culturelle Bretonne pour la Jeunesse e voe Ololê ivez ; bez' e oa ti-embann al luskad broadelour Urz Goanag Breizh, bet krouet gant H. Kaouisin e 1943 diwar skouer Urdd Gobatih Cymru. Daouzek albom a voe embannet.
Crèvecœur-sur-l'Escaut
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb
Laura
Laura zo un anv-badez italianek ha spagnolek hag a gaver ivez e yezhoù all.
Orin
Dont a ra an anv-badez eus ar ger latin laurum, anv al lore, gwezenn sakr Apollon hag arouez ar furnezh.
San Donà di Piave
San Donà di Piave zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Venezia, e rannvro Veneto, tost da aber ar stêr Piave. E 2007 e oa 40.014 a dud o chom enni.
Kumunioù tro-dro
En-dro dezhi emañ kumunioù Ceggia, Cessalto (TV), Eraclea, Fossalta di Piave, Jesolo, Musile di Piave, Noventa di Piave, Salgareda (TV) ha Torre di Mosto.
Ingrid Jonker
Ingrid Jonker (19 Gwengolo 1933 e Douglas e Proviñs ar C'hab - 19 Gouere 1965 e Kêr ar C'hab) a oa ur varzhez afrikanek eus Suafrika.
Merc'h e oa da Abraham Jonker ha Beatrice Cilliers. He zad a labouras evit ar Strollad Broadel a-raok bezañ kazetenner. Dispartiet e voe he zud d'ar mare ma voe-hi ganet. Mervel a reas he mamm pa ne oa nemet dek vloaz. Diwar neuze e vevas gant he zad, addimezet, e Kêr ar C'hab. En he oad gour ez embannas mennozhioù disheñvel-bras diouzh re he zad, kement ha ken bihan ma voe dianzavet gantañ.
Otarienn Antarktika
Otarienn Antarktika (Arctocephalus gazella) a zo ur bronneg mor kigdebrer.
Ingrid Jonker
He zorkad barzhonegoù kentañ, Ná die Somer ("Goude an hañv"), a voe skrivet ganti pa ne oa ket 13 vloaz c'hoazh. Skrivet he deus en afrikaneg, met troet eo bet he barzhonegoù e meur a yezh. Renkañ a reer anezhi er strollad skrivagnerien penn-araok hag enebet ouzh an apartheid anvet Die Sestigers ("Re ar bloavezhioù 60"), asambles gant tud evel Breyten Breytenbach, André Brink, Adam Small pe Bartho Smit.
Le Vengeur (Maupassant)
Le Vengeur zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1883.
Ingrid Jonker
E 2011 e oa bet graet ur film diwar he fenn, Black Butterflies, ma oa c'hoariet roll Ingrid Jonker gant an aktourez eus an Izelvroioù Carice van Houten.
Monasa
Monasa a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
Fuentelespino de Haro
Fuentelespino de Haro  zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
National Basketball Association
An National Basketball Association, berraet e NBA, a zo kevredigezh pennañ basketball Norzhamerika (Stadoù-Unanet Amerika ha Kanada), bet krouet e 1946 gant ar Basketball Association of America (Kevredigezh Basketball Amerika). E 1949, goude ma voe kendeuzet gant an NBL (National Basketball League), ar c'hevread a oa bet adanvet NBA. An NBA eo unan eus ar pevar c'hevread a-vicher eus ar Stadoù-Unanet gant an NFL (Amerikan football), an MLB (ar baseball) hag an NHL (hoke war skorn).
Metapedia
Metapedia zo un holloueziadur en-linenn eus an tu dehoù pellañ hag a embann soñjoù broadelour gwenn, dreistbeliour gwenn, enepyuzev, a nac'h ar Shoah, ha neveznazi. Al lec'hienn a embann bezañ dedennet gant sevenadur Europa, ar skiantoù, ar brederouriezh hag ar politikerezh.
D'ar 26 a viz Here 2006 e ve lañset Metapedia e svedeg gant Anders Lagerström, un embanner neveznazi feuls eus Linköping ; d'an 28 a viz Ebrel 2007 e voe an doare saoznek. An doare hungarek eo an hini fonnusañ, gant 144 189 pennad d'ar 27 a viz Gwengolo 2013.
Strategiezh
Savet tost-tre da hini Wikipedia eo tres Metapedia, a glask plantañ douetañs e speredoù an dud. Kaoz a vez eus brudidigezh (doare Buhez ar Sent) da geñver pennoù bras an Trede Reich da skouer. Mard eo ar pal plantañ douetañs ez eo c'hwitet an taol a-benn ar fin, dre ma vez re anat o tro-spered ar skriverien.
Mennozhioù gwirion
Logo ar Metapedia zo awenet gant un delwenn anvet Jugend gant Arno Breker, kizeller ofisiel an Trede Reich. Penn un Arian eo.
David Copperfield (sigoter)
David Seth Kotkin, ganet d'ar 16 a viz Gwengolo 1956, brudet dre e anv micherel David Copperfield, zo un sigoter stadunanat diskrivet gant Forbes evel an hudour en deus rastellet ar muiañ a arc'hant en istor.
Abadenn ispisial skinwel Copperfield en doa bet gounezet 21 Emmy Award evit un hollad 38 kinnig. Gant David Copperfield e vez kemmesket un istor kontet gant troioù hud touell. E-pad 40 vloaz e vuhez vicherel en deus tapet 11 Guinness World Rekord, ur steredenn war an Hollywood Walk of Fame, ur vedalenn a varc'heg en Urzh an Arzoù hag al Lizheroù gant gouarnamant Bro-C'hall. Anvet eo bet da Living Legend gant levraoueg Kendalc'h Stadoù-Unanet Amerika.
Fuentelespino
Fuentelespino zo un anv-lec'h spagnolek.
Savet diwar fuente hag espino.
Piave
Red
Eieniñ a ra en Alpoù er menez Monte Peralba e Sappada, e proviñs Udine. Aberiñ a ra e Mor Adria, er biz da Venezia, e-kichen porzh Cortellazzo, etre Eraclea ha Jesolo.
Fuentelespino de Moya
Fuentelespino de Moya  zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Giannutri
Giannutri zo un enez eus enezeg Toskana, etre Korsika ha Toskana, er-maez da zouar-bras Italia, etre mor Tirrenia ha Mor Liguria.
Barzh Broadel Kembre
Barzh Broadel Kembre (Bardd Cenedlaethol Cymru e kembraeg ; National Poet of Wales e saozneg) zo ur garg enorus a roer d'ur barzh, dibabet gant an aozadur Llenyddiaeth Cymru-Literature Wales da vezañ "kannad sevenadurel" Kembre.
Dibabet e vez an den gant ur bodad a zo ennañ dileuridi eus Eisteddfod Vroadel Kembre, Levraoueg Vroadel Kembre, rann ar sevenadur e Gouarnamant Kembre, Kuzul Arzoù Kembre hag aozadurioù all c'hoazh. Gant Kuzul Arzoù Kembre e vez arc'hantet an anvadur-se. Bloaz e pad respet ar Barzh Broadel, met gallout a ra bezañ astennet ur bloavezh all. Gortoz a reer digant ar barzh bezañ e servij "Kembre a-bezh" hag ober kement-se "dre an div yezh". Dieub eo ar Barzh Broadel da sevel barzhonegoù evel ma kar ha ne c'hortozer ket digantañ labourat evel ma rae barzhed lez an amzer wechall, nag evel Barzh Ofisiel ar Rouantelezh.
Rodolfo Biagi
Rodolfo Biagi (Buenos Aires, 14 Meurzh 1906 - Ibídem, 24 Gwengolo 1969) a voe pennrener ul laz-seniñ, pianoour ha sonaozour arc'hantinat, lesanvet "manos brujas" (daouarn sorser) hag unan eus sonerien veur an tango.
Etre 1935 ha 1938 e sonas e laz Juan D'Arienzo, a-raok sevel e laz-seniñ-eñ.
Isola di Palmaiola
An isola di Palmaiola (e latin: Columbaria) zo un enezennig didud en enezeg Toskana, en Italia.
Otarienn Guadalupe
Otarienn Guadalupe (Arctocephalus townsendi) a zo ur bronneg mor kigdebrer hag a vev enez Guadalupe er-maez ledenez Baja California ha war aodoù Kalifornia ha Mec'hiko.
Otarienn Juan Fernández
Otarienn Juan Fernández (Arctocephalus philippii) a zo ur bronneg mor kigdebrer hag a vev er Meurvor Habask, en Inizi Juan Fernández (Chile).
Olmeda del Rey
Olmeda del Rey  zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
An Aotrou Kerlaban
An Aotrou Kerlaban zo ur pezh-c'hoari brezhonek bet embannet e 1922 gant Yann-Vari Perrot, diwar ar pezh Monsieur de Pourceaugnac gant Molière.
Feur-emglev Fontainebleau (1814)
Feur-emglev Fontainebleau e 1814 a oa ur feur-emglev entre Bro-C'hall hag hec'h enebourien da gas Napoleone Buonaparte en harlu da Elba.
An Aotrou Kerlaban
Gant c'hoarierien ar Bleun-Brug e voe displeget evit ar wech kentañ.
Politikerezh
Mennozhioù politikel zo displeget er pezh, evel en eil diviz an trede arvest : Kerlaban. — Petra o deus graet ar C'hallaoued d'ezo 'ta ? Jilig. — Asa ! daoust ha ne gemeront ket ac'hanomp-ni evit tud diwarlerc'h ? Daoust ha n'emaint ket atao gant o galleg hag o galleg hag i, evel ma ne vefe nemet o yez o talvezout eun dra bennak ? Ken na lezint gant ar brezoneg, en hor bro, ar renk a zo dleet d'ezan da gaout, ar Vretoned ne vezint ket evit o gouzanv : Pep lapous e gan ha pep pobl he yez, n'eo ket gwir ? Evidon-me, hen asur d'eoc'h, a gren evidoc'h hag edoug va buhez e tougfen kaonv d'eoc'h m'ho kwelfen o tistribilha ouz ar post-kroug, an avel ouz ho kas, du-man, du-ze, a bep kostez !
Library of Congress
Library of Congress ("LOC"), Levraoueg ar C'hendalc'h e brezhoneg a vez graet eus al levraoueg enklask implijet en un doare ofisiel gant an United States Congress ha dre-se eo deuet da vezañ levraoueg vroadel SUA. Bez' ez eo an aozadur kevredadel sevenadurel koshañ e Stadoù-Unanet Amerika. Al levraoueg a gaver ledet war tri skraber-oabl war torgenn ar C'hapitol e Washington, D.C.. Liammet eo ivez gant ar Packard Campus e Culpeper, Virginia, eno emañ Kreizenn vroadel mirout ar c'hleweled.
Hanterc'hoar
thumb|right|200px|[[Feodora zu Leiningen (1807–1873), hanterc'hoar da Victoria, rouanez Bro-Saoz]] Un hanterc'hoar da unan bennak zo ur c'hoar hag a zo merc'h d'e dad ha d'ur bried all dezhañ, pe merc'h d'e vamm ha d'ur pried all dezhi.
Katarina Ingesdotter
Merc'h e oa da Inge Stenkilson, pe Inge an Henañ, roue Sveden, ha d'e bried Helena Sveden. C'hoar e oa da Kristina Ingesdotter ha da Margrete Fredkulla, a oa koshoc'h egeti.
He c'hoar Kristina a zimezas er bloavezhioù 1090, ha Margrete in 1101. Katarina a vije bet ganet war-dro 1100, hag en oadoù gant he fried.
Obizzo II d'Este
Obizzo II d'Este, ganet war-dro 1247, ha marvet d'an 13 a viz C'hwevrer 1293, a oa markiz Ferrara ha Marz Ancona en Italia an XIIIvet kantved.
Katarina Ingesdotter
Mervel a reas he zad e 1110, ha war e lerc'h e renas e nized. Katarina a oa bugelig c'hoazh en amzer-se, hag he c'hendirvi eo a renas neuze. He mamm intañvez en em dennas da abati Vreta. He c'hoar henañ Kristina a oa o chom e Rus' Kiev, ha ne voe roet mann dezhi eus hêrezh he zad. He c'hoar all Margrete a oa rouanez Danmark, ha rannañ a reas he madoù a-berzh tad gant he nizez Ingrid e Norvegia, hag he nizez Ingeborg e Danmark.
Obizzo II d'Este
E vuhez
Mab bastard e oa da Rinaldo I d'Este - mab pennhêr ar Margrav Azzo VII d'Este- ha d'ur gannerez a Napoli. Tost goude e c'hanidigezh e voe harluet ar vamm hag ar bugel eus Ferrara a repu a gavjont e Ravenna.
Katarina Ingesdotter
Katarina n'eus ket anv anezhi en afer-se, met dre ma oa ar verc'h dizimez nemeti a chome e Sveden e rankas bezañ hêrez dezhi.
Obizzo II d'Este
E vuhez
Hervez red ordinal ar vuhez ne vije ket bet keloù ken eus Obizzo. Met e 1251 e teuas kemm bras.
Katarina Ingesdotter
Eured
Hervez Saga Knýtlinga e timezas Katarina d'ar priñs danat Björn Jernsida. N'anavezer nemet ur bugel d'ar priedoù : o merc'h Kristina Björnsdotter, a voe rouanez Sveden, a vije bet ganet war-dro 1122.
Obizzo II d'Este
E vuhez
E dad Rinaldo, ostaj etre daouarn an impalaer Frederick I eus an Impalaeriezh Santel a voe kontammet war un dro gant e wreg Adelaida da Romano. Hag ar paourkaezh Margrav Azzo VII a wele n'en doa mab ebet ken na mab-bihan ebet a soñjas neuze er bastard bihan hag a gavas dezhañ ne oa nemet gantañ e c'hallje an Tiegezh d'Este chom en e sav. Difretañ a reas ken e reas da gaout an aotre digant ar pab da anavezout Obizzo evel hêr. Hag anavezet e voe e 1252, un tamm goude d'e vamm beuziñ er Mor Adria.
Katarina Ingesdotter
Eured
Beuzet e voe Björn en 1134 war un dro gant e vreur Erik.
Obizzo II d'Este
E penn Ferrara
In 1264 e voe embannet da vezañ aotrou e Ferrara, hag e Modena e 1288, hag e Reggio e 1289. Gant Obizzo II ez echu marevezh ar gumun hag e krog hini an aotrouniezh a bado betek ar XVIIvet kantved.
Katarina Ingesdotter
Eured
Merc'h Christina a vije bet dimezet d'an hini a renas e Sveden evel Erik IX er bloavezhioù 1140.
Peaky Blinders (gang)
Peaky Blinders a oa ur gang torfedourien a orin eus Birmingham, Bro-Saoz, e-pad an 19 kantved ha gant ur pouez izeloc'h betek penn-kentañ an 20 kantved. Bez e voent unan eus ar gangoù tud yaouank a-gêr, niverus eus ar maread-se.
Will Poulter
William Jack "Will" Poulter bet ganet e Hammersmith (ur c'harter eus Londrez, Bro-Saoz) d'an 28 a viz Genver 1993, a zo un aktour (sinema ha skinwel) saoz.
Peaky Blinders (gang)
Ur stirad skinwel zo bet savet diwar o fenn, anvet Peaky Blinders.
Will Poulter
C'hoariet en deus er film troioù-kaer The Chronicles of Narnia: The Voyage of the Dawn Treader (2010)., er gomedienn We're the Millers (2013) e-kichen Jennifer Aniston, pe c'hoazh er film skiant-faltazi The Maze Runner (2014) hag er sequel Maze Runner: The Death Cure (2018). C'hoariñ a ra ur gwastadour hag un traper e The Revenant (2015) e-kichen Leonardo DiCaprio, ur poliser gouennelour er drama istorel Detroit (2017), er film etreoberiat skiant-faltazi Black Mirror: Bandersnatch (2018), hag er film heuz Midsommar (2019).
Megalaimidae
Megalaimidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1852 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).
Diouzh Doare 6.2 an IOC World Bird List ez a daou c'henad d'ober ar c'herentiad :
Otarienn Galápagos
Otarienn Galápagos (Arctocephalus galapagoensis) a zo ur bronneg mor kigdebrer hag a vev er meurvor Habask, en inizi Galápagos, en Ecuador.
Annez
thumb|left|250px|Tiriad otarienn Galápagos
Doignies
Doignies a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Troioù-kaer ma foltreder
Troioù-kaer ma foltreder zo ur romant skrivet gant Yann-Fañch Jacq. Un istor polis ha faltazi evit ar vugale pe ar grennarded. Aet e oa Priz ar Yaouankiz gantañ e 2009.
Doignies
Monumantoù ha traoù heverk
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Digoret eo bet e miz Ebrel 1917; implijet eo bet betek miz Kerzu 1917. e 1927 e voe degaset bezioù eus Louverval Chateau Cemetery, bet digoret e miz Meurzh 1918 hag implijet gant luioù ar C'hommonwealth e mizioù Gwengolo ha Here 1918 ,.
Troioù-kaer ma foltreder
An istor
Alan, ur skolajiad, a c'hoarvez traoù burzhudus gant e boltreder: gwelet a ra tud o vervel en amzer da zont. Trubuilhet eo gant seurt gweladennoù. Etre daou soñj emañ: klask en em zizober diouzh e boltreder pe klask sikour an dud?
Formica di Burano
Mont a ra splujerien di d'ober o sport.
Feur-emglev Fontainebleau (1807)
Feur-emglev Fontainebleau e 1807 a oa ur feur-emglev entre Gall ha Spagn savet evit leuskel an arme c'hall da dreuziñ Spagn da vont da aloubiñ Portugal ha mirout ouzh al listri saoz da gargañ ha diskargañ marc'hadourezh eno. Ouzhpenn-se e oa kaoz da rannañ Portugal e teir lodenn.
Niger (stêr)
Ar stêr Niger eo stêr vrasañ kornôg Afrika, hag an trede stêr hirañ er c'hevandir : 4 183 km eo he hed.