cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ribeira (Galiza)
Ribeira zo ur gumun eus arvor kornôg Galiza, e proviñs A Coruña, e penn ledenez ar Barbanza, etre div aber, ar ría de Arousa hag ar ría de Muros e Noia.
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Lilo & Stitch
Produet gant Walt Disney Feature Animation e voe skignet gant Walt Disney Pictures, evit ar wech kentañ, d'ar 16 a viz Mezheven 2002 e Stadoù-Unanet Amerika. Eil film bevaat ha daou-ugent ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h Atlantis: The Lost Empire (e miz Mezheven 2001) hag a-raok Treasure Planet (e miz Du 2002).
Alice in Wonderland (film, 1972)
Alice in Wonderland zo ur film saoz gant William Sterling, savet diwar levr Lewis Carroll, e 1972.
Villiers-le-Sec (Calvados)
Villiers-le-Sec a oa ur gumun eus Bro-C'hall e Calvados, Normandi.
Bodet e oa gant teir c'humun-all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Creully-sur-Seulles.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Villiers-le-Sec Churchyard
Bleniourion e oant er Royal Army Service Corps. Marvet int d'an 13 a viz Even 1944 e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed. .
Libro de la Montería de Alfonso XI
Dre al levr-se e talc'hed d'an hengoun dastum ditouroù a-zivout an hemolc'hiñ loened bras hag ar gouennoù kon a oa bet boulc'het dindan ren Alfonso X Kastilha, koulz ha diwar-benn kleñvedoù ar c'hon hag an doareoù d'o fareañ. E manati an Escorial emañ ar skrid klokañ ; da vare Pedro Iañ Kastilha e oa bet aozet, gant ditouroù a-zivout ar c'horridaoù ha gourenoù ar foarioù a oa bet ouzhpennet er.
War urzh ar roue e oa bet skrivet al levr, met lod pennadoù zo bet skrivet gant Alfonso e-unan hep mar ebet, peogwir e oa un arbennigour war an hemolc'h. Moarvat e oa bet goulennet danevelloù digant hemolc'herien all evit sevel ar pennadoù a denn da zeskrivadurioù ar menezioù, al lec'hioù hag an harzoù.
A-raok an oberenn-se ne gaver nemet an De arte venandi cum avibus (1241-1248), un dornlevr falc'hunerezh gant Friedrich II Hohenstaufen (1194-1250), roue Sikilia adalek 1198 betek e varv.
Bolt (film, 2008)
Bolt a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek, sevenet gant an daou filmaozer stadunanat Byron Howard (1968-) ha Chris Williams.
Produet gant Walt Disney Animation Studios e voe skignet gant Walt Disney Pictures, evit ar wech kentañ, d'ar 17 a viz Du 2008 e Hollywood (Stadoù-Unanet Amerika). Eizhvet film bevaat ha daou-ugent ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h Meet the Robinsons (e miz Meurzh 2007) hag a-raok The Princess and the Frog (e miz Du 2009).
Novempopulania
Novempopulania (da lavarout eo, e latin, "bro an nav fobl"), pe Aquitania Tertia, a oa unan eus ar proviñsoù roman krouet gant Diocletianus e Gallia Aquitania e dibenn an.
En hanternoz dezhi edo Aquitania Secunda, er biz edo Aquitania Prima, er reter Narbonensis
Elusa (Eauze) e oa ar gêr-benn.
Setu an nav fobl o deus roet o anv d'ar vro :
Teir fobl all a voe ouzhpennet d'ar roll-se :
SpongeBob SquarePants
SpongeBob SquarePants berraet en SBSP a zo ur abadenn skinwel tresadennoù-bev stadunanat krouet gant Stephen Hillenburg evit Nickelodeon. Kontañ a ra istor Bob ar Spoueen.
Nikolaz II Rusia
Nikolaz II (e rusianeg: Николай II, Николай Александрович Романов, Nikolay II, Nikolay Aleksandrovitch Romanov ), ganet d'an 18 a viz Mae 1868 ha drouklazhet gant ar Volcheviked d'ar 17 a viz Gouhere 1918, e voe an diwezhañ impalaer eus Rusia, Dug Meur Finland ha Roue Polonia.
E ren a wellas kouezhadenn Impalaeriezh Rusia tremenet eus unan eus ar galloudoù pennañ er bed etrezek ur grizenn ekonomikel ha ramzel drastus. Gant Trajedienn Khodynka, pogromoù enep-yuzev, ar Sulvezh Gwadus, flastradenn garv Dispac'h Rusia 1905, lazhadeg an enebourien politikel ha dre bezañ lakaet da bennkaoz ar Brezel etre Japan ha Rusia e voe lesanvet Nikolaz ar Gwadus, pe Nikolaz Vil gant e enebourien politikel. An istoriografiezh Soviedel en devoa roet ur skeudenn mantrus eus an Tzar diwezhañ diskouezet evel un den gwan, gwadus, hag en devoa degaset dre choazoù fall kolloù brezel ramzel ha marv milionoù eus e sujedoù. Hiziv-an-deiz ez eo sioulaet a glaz ar sell-se.
Angela
Angela zo un anv-badez italianek roet d'ar merc'hed, deuet diwar an anv latin angelus, "ael", savet diwar ar ger gregach άγγελος (ángelos), ha tremenet en un toullad yezhoù all (alamaneg ha saozneg da skouer). Kar eo d'an anv-badez all Angelo.
Catharina Ahlgren
Catharina Ahlgren (1734 – war-dro 1800) a oa ur skrivagnerez ha barzhez svedek, troourez (diwar an alamaneg hag ar galleg), embannerez, stourmerez evit gwirioù ar merc'hed, hag unan eus kentañ kazetennerezed en istor Sveden. Brudet eo he lizheroù gant ar varzhez Hedvig Charlotta Nordenflycht. Er bloavezhioù 1750-1770 e oa unan eus pennskrivagnerezed ar vro.
Divroañ a reas da Finland ma embannas kentañ kazetenn ar vro.
He buhez
Catharina Ahlgrena oa merc'h da Anders Ahlgren, gouarnour Östergötland ha da Laurentia Juliana Liungenfeldt. He c'hoar a oa dimezet da Johan Halldin, unan eus pennoù al Levraoueg roueel.
E-pad ur pennad eoa bet dimezell a gambr gant ar rouanez Lovisa Ulrika. Kollet he doa he labour abalamour d'un tabut pe irienn bennak.
Dimezioù ha bugale
Catharina Ahlgren a zimezas ha bugale he doe, hogen dizimeziñ a reas. Mamm e oa da Charlotta Eckerman‎, c'hoariganerez ha kourtizanez.
He micher
Goude torret he dimeziñ kentañ eo e krogas da skrivañ evit gounit he boued. E Marevezh ar Frankiz e Sveden, etre 1718 ha 1771, e oa meur a gelaouenn a veze skrivet evit ar merc'hed ha gante zoken. Ar re-se a oa embannadurioù e doare skridoù Marevezh ar Sklêrijenn ma veze anv eus darvoudoù ha nevezintioù, politikerezh ha prederouriezh, hag eus lec'h ar merc'hed er gevredigezh. Flemmskridoù e oant alies, savet evel lizheroù etre div vaouez. Peurvuiañ ne badent nemet ur bloavezh dindan un anv, hag er bloaz war-lerc'h e veze un anv all, d'ar gelaouenn ha d'ar skriverezed, a oa marteze ar memes maouezed. Boutin a-walc'h e oa ar c'helaouennoù-se e bloavezhioù 1730, ha boutin kenañ e bloavezhioù diwezhañ Marevezh ar Frankiz.
Unan eus ar c'helaouennoù-se e oa De nymodiga fruntimren ("Ar maouezed modern"), sinet gant Belisinde ahaSophie, hag embannet e 1773. Diouzh ar c'hiz neuze e oa ar merc'hed a skrive.
<!-- A male editor stated during a publication of a female phoet : " As we wish for nothing higher than to encourrage the knowledge among us, it cannot be anything other than pleasant that a member of the gender so admirably support our intention". With the word gender, he actually ment women.
These writers were Sweden's first female journalists, but since they all wrote under psedonyms, mostly French names, in most cases they cannot be identified En 1738, er gazetenn Samtal emellan Argus skugga och en obekant fruntimmers skugga nyligen anländ till Dödens rike ("A talk between Argus' shadow and the unknown shadow of a woman newly arrived to the kingdom of Death") was published, written as a debate etre ur gwaz ("Argus' shadow") hag ur gazetennerezt ("The shadow of a woman"). This was a radical paper where the writers were critical of religious repression and censorship, obedience to authority, and issues of war and peace, morality, and independence The paper was censored several times by the authorities The female writer is believed to be Margareta von Bragner-Momma, and she satirizes the letters from some readers who criticize the thought of a woman discussing philosophy In 1755–1756, Henrika Juliana von Liewen is believed to have contributed to the paper En ärlig swensk ("An Honest Swede"). --> Unan eus an nebeud kazetennerezed dizanv-se e oa Catharina Ahlgren.
Barzhez ha troourez
Goude terriñ he dimeziñ e 1753 eo e krogas Catharina Ahlgren da skrivañ da c'hounit he bara. Da gentañ e troe romantoù ha barzhonegoù.
E-touez he labourioù e oa ar varzhonek alamanek Die Prüfung Abrahams gant Christoph Martin Wieland (1753), hag ar romant saoznek  The Distrest Wife, or the History of Eliza Wyndham .
E 1764, da zeiz-ha-bloaz ar rouanez Lovisa Ulrika, e kinnigas ur varzhoneg savet ganti. Mignonez e oa d'ar varzhez Hedvig Charlotta Nordenflycht ha kenskrivañ a rae ganti.
Oberourez
Adelaide e oa anv-pluenn Catharina Ahlgren er gelaouenn "Brefwäxling emellan twänne fruntimmer" ("Kenskriverezh etre div vaouez") embannet en eizh niverenn ha tri-ugent etre 1772 ha 1773. Renerez ar gelaouenn e oa ivez. Enni e skrive evit an emskiant kevredigezhel, an demokratelezh, ar parded etre paotred ha merc'hed, hag erbediñ a rae argenskoazell etre maouezi evel gwarez diouzh galloud ar wazed. <!--She states that the only way to reach true love within a relationship is to be equals, adding that as men so often want to rule over women, it is much harder to retain friendship with them than with another woman She discussed love and friendship, uppbringing, the king and the monarchy and religion.
In the correspondence-debate in her paper, e skrivas e 1772: "Even though I have just sent my letter, I still write anew until the post leaves. My only consolation Is my feather. Of all artists I praise the inventor of the art of writing the most" (By fether she ment her pen: fether-pen)
She also published Hedvig Charlotta Nordenflycht; Nordenflycht wrote under the name "A shepherdess of the North", while Catharina Ahlgren wrote under the name "The shepherdess in Ahl-Lunden" In 1773 she published "Brefväxling mellan Adelaide och några vittra snillen".
Ahlgren also managed a Printing press for a period.
Seziz Maastricht (1673)
Seziz Maastricht a c'hoarvezas en 1673, hag a badas eus an 13 a viz Mezheven d'ar 26 Mezheven. Echuiñ a reas pa godianas gouarnour kêr d'an arme c'hall renet gant Loeiz XIV e-pad Brezel Holland (1672–1678).
Erruout a eure ar roue gall e Maastricht d'an 10 a viz Mezheven pa oa gronnet kêr. E sekretour-stad evit ar brezel, Louvois, en devoa dastumet pourvezioù a-walc'h evit lakaat seziz e-pad c'hwec'h sizhun. Ar roue Loeiz XIV a c'houlennas digant Vauban ren ar seziz war gêr Masstricht. Divizout a reas Vauban toullañ fozioù en-dro da gêr, hag a voe peurechuet d'ar 14, hep koll re a dud. Digoret e voe ar fozioù-arsailh da noz ar 17 d'an 18. Arsailhet e voe dor ar c'hornôg, hini Tongeren.
Adal an 18 a viz Mezheven e stagas 26 kanol da dennañ 5 000 boled war gêr e-pad ouzhpenn 30 eurvezh.
Charles d'Artagnan, brudet daou c'hant vloaz diwezhatoc'h e romantoù Alexandre Dumas, a voe lazhet gant un tenn mousked en traoñ e gein, pa oa e toull moger porzh Tonger.
Catharina Ahlgren
Publisher and editor
She finished the publication Om konsten at rätt behaga officially because of health reasons. In her farewell she wrote: "You may see, gentlemen, how much I wished to copy you" The year after, she published another paper.
Personal life
Ahlgren was married and divorced twice. Her first marriage was with Bengt Edvard Eckerman, cavalry master of the royal Scanian Husars. She married secondly with a printing press journeyman by the name of Bark (or Barck), whom she also divorced.
Four of her children is known. She had two sons, Bengt Gustaf and Christopher, and two daughter, Charlotte (Charlotta Beata) and Julie (Juliana Catharina) during her first marriage: Charlotte Eckerman (1756–1790) became a singer and Julie Eckerman (1765–1801), who was a courtesan, became the mistress of count Carl Sparre and then the wife of Nils Björckegren, mayor of Linköping. She had additionally at least one child outside marriage.
References
-->
Meet the Robinsons
Meet the Robinsons a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek, sevenet gant ar filmaozer stadunanat Stephen Anderson (1967-). Awenet e oa bet saverien ar senario gant al levr evit ar vugale A Day with Wilbur Robinson, savet ha skeudennaouet gant ar skrivagner stadunanat William Joyce (1957-), a voe embannet e 1990.
Produet gant Walt Disney Animation Studios e voe skignet gant Walt Disney Pictures, evit ar wech kentañ, d'an 23 a viz Meurzh 2007 er Rouantelezh-Unanet. Seizhvet film bevaat ha daou-ugent ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h Chicken Little (e miz Here 2005) hag a-raok Bolt (e miz Du 2008).
Leanne Wood
Ur bolitikourez kembreat eo Leanne Wood, ganet d'ar 13 Kerzu 1971 e Rhondda (Kembre).
E miz Meurzh 2012 e oa bet dilennet e penn ar strollad Plaid Cymru.
Ría Arousa
Ría Arousa (Ría de Arousa e galizeg) eo aber vrasañ Galiza, anezhi unan eus ar Rías Baixas. Emañ entre ledenez ar Barbanza (proviñs A Coruña) en hanternoz, ha ledenez ar Salnés (proviñs Pontevedra) er c'hreisteiz. Brudet eo kened an traezhennoù.
Brudet eo ivez Enez Arousa, park naturel Carreirón, inizi Cortegada ha Sálvora, lodek e Parque nacional das Illas Atlánticas hag O Grove gant Enez an Toxa.
Lesbia (genad)
Lesbia zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1833 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad evned-kelien a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, nav (9) isspesad dezhe en holl.
Blixa Bargeld
C'hoari pezh en deus graet ivez : pezhioù-c'hoari savet gant Heiner Müller, Werner Schwab ha Peter Zadek. Staliadurioù video ha taolioù-kaer en deus bet graet ivez. E 2007 e savas ur strollad nevez ANBB e anv, ma kelabour gant Alva Noto.
Ría de Muros e Noia
Ar  Ría de Muros e Noia zo un aber e Galiza, anezhi unan eus ar Rías Baixas, e proviñs A Coruña. Enni e tegouezh ar stêr Tambre.
Daniela Mercury
Daniela Mercuri de Almeida, lesanvet Daniela Mercury, ganet d'an 28 a viz Gouhere 1965 e Salvador, e stad Bahia e Brazil, zo ur ganerez ha sonaozerez vrazilat eus ar re vrudetañ en he bro, gwerzhet ganti tremen 20 milion a bladinier er bed a-bezh.
Gounezet he deus ur Grammy Latino gant hec'h albom Balé Mulato - Ao Vivo, ha c'hwec'h Prêmio da Música Brasileira.
Polyonymus caroli
Polyonymus caroli a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae. Ar spesad nemetañ er genad Polyonymus an hini eo.
Anvet e voe Trochilus Caroli (kentanv) da gentañ-penn (e 1847) gant an evnoniour gall Jules Bourcier (1797-1873).
Tambre
Tambre zo :
Polyonymus caroli
Boued
Bevañ a ra diwar sun-bleuñv.
Annez
Brosezat eo ar spesad e kreiz ha kreisteiz Perou.
Reizh (yezhoniezh)
Komz a reer eus reizh ar gerioù, en yezhadur pe yezhoniezh, diwar-benn gerioù zo (anv-kadarn, anv-gwan dreist-holl), en un toullad yezhoù. Betek teir reizh a gaver e darn eus ar yezhoù indezeuropeek (gourel, benel, nepreizh).
Yezhoù latin
Er yezhoù latin eo gourel pe venel ar ger-mell, koulz hag an anv-kadarn hag an anv-gwan
Neda
Neda zo anv meur a dra
Ağdam (kêr)
thumb|Dismantroù Ağdam
Ağdam zo ur gêr eus Azerbaidjan, kêrbenn rayon Ağdam. Aloubet eo bet gant Armeniz an Nagorno-Karabac'h e-pad ar brezel ha distrujet goude ma voe aet kuit ar boblañs azerat. Hiziv an deiz emañ c'hoazh dindan dalc'h republik Nagorno-Karabac'h hag ur gêr dasmant eo deuet da vezañ pa n'eus koulz lâret den ebet ken o chom enni.
Dancing in the Street (kanaouenn)
Dancing in the Street a zo ur ganaouenn saoznek savet gant Marvin Gaye (1939-1984), Ivy Jo Hunter (1940-) ha William "Mickey" Stevenson (1940-).
Berzh bras a reas ar sonenn pa voe kanet hag enrollet e miz Mezheven 1964 gant ar strollad kanerezed stadunanat Martha and the Vandellas.
Harvey Shapiro
Harvey Shapiro a zo ur barzh eus Stadoù Unanet Amerika. Ganet e oa bet e Chicago e 1925, en ur familh Yuzevien genidik eus Ukraina ha mervel a reas e New York d'ar 7 a viz Genver 2013.
Kelenner skol-veur a voe e-pad ul lodenn eus e vuhez ha goude-se e kenlabouras gant meur a gelaouen : Commentary, The Village Voice, The New Yorker, ha gant stagadennoù lennegel The New York Times.
Treasure Planet
Treasure Planet a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek, sevenet gant an daou filmaozer stadunanat Ron Clements (1953-) ha John Musker (1953-). Azasaet e oa bet senario ar film skiant-faltazi-mañ gant Clements, Rob Edwards (1963-) ha Musker diwar ar romant Treasure Island, gant ar skrivagner skosat Robert Louis Stevenson (1850-1894), a voe embannet e miz Here 1883 gant an ti-embann Cassell and Company (Londrez).
Produet gant Walt Disney Feature Animation ha Walt Disney Pictures e voe skignet gant Buena Vista Film Distribution Company, Inc., evit ar wech kentañ, d'ar 5 a viz Du 2002 e Bro-C'hall. Trivet film bevaat ha daou-ugent ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h Lilo & Stitch (e miz Mezheven 2002) hag a-raok Brother Bear (e miz Here 2003).
Ocreatus
Ocreatus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1846 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad evned-kelien a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, seizh (7) isspesad dezhe en holl.
Rummatadur
Betek 2016 e veze sellet ouzh ar spesad underwoodii evel an hini nemetañ er genad. Disoc'h al labourioù kaset da benn gant an evnoniour alaman Karl-Ludwig Schuchmann (1948-) hag e genseurted a ziskouelas e oa ret sellet ouzh an isspesadoù O. underwoodii addae hag O. underwoodii peruanus evel gwir spesadoù o-unan.
Sobrado (A Coruña)
Sobrado  zo ur gumun eus hanternoz Galiza, e proviñs A Coruña.
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Tim Curry
Timothy James Curry, pe Tim Curry, ganet e Grappenhall (Cheshire, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 19 a viz Ebrel 1946, zo un aktour ha kaner stadunanat.
Stepanakert
Stepanakert (en armenieg: Ստեփանակերտ), Xankəndi (en azerieg), a zo ur gêr eus Azerbaidjan ha kêr-benn republik Nagorno-Karabac'h, ur republik disrannour ha n'eo ket kontrollet gant gouarnamant Azerbaidjan.
Hervez an dielloù armeniek e oa anvet Vararakn da gentañ. Anvet e oa bet Xankəndi e 1847 gant an Azerbaidjaned hag e teuas da vezañ Stepanakert e 1923 en enor da Stepan Chahoumian. Distroet eo en hec'h anv Xankəndi goude dizalc'hiezh Azerbaidjan e 1991. E-pad brezel Nagorno-Karabac'h eo bet bombezet ha distrujet kêr gant arme Azerbaidjan, dreist-holl e penn kentañ 1992 pa deue tennoù kanolierezh eus kêrioù Xocalı ha Şuşa. Ne chome nemet 50 000 annezad enni e 1992 pa oa 70 000 a-raok ar brezel.
Hiziv an deiz eo kêr-benn republik nann-anavezet Nagorno-Karabac'h.
Angelica Mandy
Angelica Joyce Mandy, ganet d'ar 25 a viz Eost 1992 e Bath (Somerset, Bro-Saoz), a zo un aktourez saoz, brudet en abeg m'he devoa dalc'het perzh Gabrielle Delacour — c'hoar Fleur Delacour — en heuliad filmoù Harry Potter.
Maxima Caesariensis
Maxima Caesariensis a oa ur broviñs roman en Enez Vreizh.
Gordianus III
Marcus Antonius Gordianus a voe impalaer roman eus an 23, pe 29, a viz Here 238, betek ar 25 a viz C'hwevrer, pe a viz Meurzh, 244, dindan an anv Gordianus III. Mab-bihan e oa da Gordianus Iañ, ha niz da Gordianus II, a oa bet kenimpalaerien e 238.
Brixen
Brixen (Bressanone en italianeg, Porsenù e ladineg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs emren Bolzano-Bozen. Bez ez eo unan eus kumunioù traoñienn ar stêr Eisack. An trede kêr vrasañ eo er broviñs, goude Bozen ha Meran. E 2016 e oa 21,569 den o chom enni.
Gordianus III
E vuhez
Mab e oa da Junius Balbus, senedour roman, eus Anatolia, ha da Antonia Gordiana, anvet ivez Maetia Faustina, a oa merc'h da Gordianus Iañ ha c'hoar da Gordianus II, impalaerien o-daou e 238, goude un emsavadeg en abeg d'an tailhoù, en Africa.
Dimezet e oa da Furia Sabina Tranquillina, merc'h Timesitheus, prefed ar Pretordi.
aditionnellement retenue est cependant le 29 juillet.
Dans un premier temps, Gordianus III règne sous la direction de sa parenté et de sénateurs proches, notamment du fait de son jeune âge (ne oa nemet 13 vloaz en 238). La première année de son règne est très mal connue, mais on sait qu'il fait damner la mémoire de Pupienus ha Balbinus. En 240, après avoir licencié la Legio III Augusta qui avait maté la révolte de ses parents e kartada, il fait face à une nouvelle révolte en Africa, celle du proconsul Sabinien. La dissolution d'une des dernières légions africaines, ajoutée aux risques d'attaques de nomades du sud, furent les deux ingrédients déterminants de cette usurpation.
Toujours préoccupé par la situation danubienne puisque la Mésie inférieure a été envahie par les Goths, il conclut un traité assez inégal avec ces derniers, en l'échange d'un hommage annuel et de la reddition par Rome de prisonniers.
En 241, il tombe sous la coupe de Timésithée dont il épouse la fille Furia Sabinia Tranquillina. De rang équestre et ancien gouverneur, Timésithée devint ainsi préfet du prétoire. Il tente vainement de calmer l'agitation populaire à Rome, mais l'inflation due aux dévaluations monétaires ne cesse d'engendrer de lourds problèmes économiques et fiscaux.
En Orient, le souverain sassanide Sapor envahit la province de Mésopotamie et s'attaque à la Syrie. En réponse, Gordien organise une immense expédition pour le contrer, ouvrant symboliquement les portes du temple de Janus avant son départ. En passant près du Danube, l'expédition rétablit l'ordre sur la frontière. Il repousse dans un premier temps les Perses, notamment à la bataille de Rhesaina, qui permet à Timesithée de récupérer Carrhes, Hatra, et Nisibis. Gordien nomme alors deux nouveaux préfets du prétoire : et le futur Philippe l'Arabe. En février 244, les Perses mènent une immense contre-offensive contre l'armée romaine, stoppée à Ctésiphon. Les deux forces se rencontrent à Misiche, aujourd'hui Al-Anbar e-tal Falludja. Gordianus a voe gloazet d'ar marv e-pad an emgann, décède peu après, et une grande partie an arme roman a voe distrujet pe brizoniet.
de cette défaite par son prefed ar pretor Fulup, son successeur contraint par Sapor de payer la rançon des prisonniers. Toujours est-il que Philippe lui voue un mausolée pour montrer sa fidélité, avant de lui faire conférer l'apothéose.
-->
E varv ha goude
Pell amzer e voe kredet e oa drouklazhet war-lerc'h e faezhadenn gant prefed ar pretor, Fulup an Arab
Bocas del Toro
Bocas del Toro zo un anv-lec'h spagnolek hag a gaver e Panamá.
Doctrinal an Christenien
E 1977 ez eus bet embannet daou zoare anezhañ gant The Dublin Institute For Advanced Studies, dindan evezh Roparz Hemon, hag ennañ:
Embannadur 1622
Graet eo an droidigezh gant Tanguy Gueguen, Belec, hag Organist, natiff à leon. Hervez Roparz Hemon e oa an embannadur kentañ. E krennvrezhoneg e oa, da lavarout eo
Doare-skrivañ Juluan Maner
E 1659 e voe kemmet doare-skrivañ ar brezhoneg gant Juluan Maner, nevez-krog da skrivañ ar c'hemmadurioù, met ne oa ket gwall ampart an holl war ar reolennoù nevez.
Embannadur 1677
E 1677 e voe adembannet Doctrinal an Christenien e skritur nevez an tad Juluan Maner. Koulskoude ne veze ket graet an holl gemmadurioù rak ne oa ket boazet mat an aozer ouzh ar reolennoù nevez.
Harellerezh skol
Harellerezh skol a vez graet eus implij an nerzh korf, ar gourdrouz, ar rediañ pe an abafamant evit goapaat pe rediañ unan bennak da sentiñ e bed an deskadurezh. Evit ma vefe lakaet da harellerezh skol un obererezh e rank bezañ unan awenet gant droukrañs, heskin, implij un nerzh digempouez, lies, o tegas estrenvan.
An harellerezh skol a c'hell bezañ mammenn da fromoù hag efedoù lies war an deskard taget evel, kounnar, digalon pe emlazh. An den hag a vez gouzañver d'an harellerezh skol a vez muioc'h a chañsoù gantañ da zont da vezañ un torfedour.
Pa vez gouzañver d'an harellezh skol un deskard e vez sinoù o tont war wel dreist-holl a-fed emzalc'h. Ur gouzañver a c'hell dont da vezañ kounnaret diabeg pe kaout e notennoù o vont war zigresk kalz da skouer.
Parkersburg (West Virginia)
right|250px|border Parkersburg zo ur gêr lec'hiet e gwalarn stad West Virginia e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 31 492 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Parkersburg en ur mod ofisiel e 1810.
Laterculus Veronensis
Al  Laterculus Veronensis (pe Roll Verona zo ur roll proviñsoù roman eus mare an impalaerien roman Diocletianus ha Constantinus I.
Harellerezh skol
Termeniñ
N'eus ket un termeniñ resis d'an harellerezh skol, disheñvel eo hervez ar vroioù. Kavout a reer memestra tri elfenn diazez d'an emzalc'h feuls 'se :
Roet ez eus bet div elfenn ouzhpenn evit degas un termenadur resisoc'h d'an harellerezh skol:
Ul lodenn eus an elfennoù-se a zo tabutet evel da geñver an nerzh digempouez, a-wechoù eo un nerzh kempouez gant ar gouzañver kement ha gant an tager. A-vras e chom an elfennoù a-us diazez un termeniñ eus an harellerezh skol kement evit ar skiantourien pe el lennegezh.
Sifroù
Diaes eo kaout sifroù sklaer a-fed harellerezh skol, ar gouzañverien a c'hell chom hep diskuliañ ar gudenn, an termeniñ a zo lies hervez ar vroioù d'an harellerezh skol neuze ne vo ket adkavet ar memes fedoù degemeret pe get er sifroù. Ar pezh a chom anat eo an harellerezh skol a zo ur gudenn drastus, ha ledet dre ar bed holl.
Evit Stadoù-Unanet Amerika hervez an American Psychological Association, "40% betek 80% eus bugale ur remziad skol a zo bet stok-ha-stok gant un darvoud harellerezh skol e-pad o skoliata." Hervez meur a studiadenn e teu anat war-wel ez eo an deskarded paourañ pe eus al liveoù sokial izelañ hag a vez gouzañverien aliesoc'h d'an harellerezh skol.
Tambre (Galiza)
Ar stêr Tambre zo ur stêr eus Galiza, e proviñs A Coruña, a ya da aberiñ er Ría de Muros e Noia‎.
Tremen a ra dre Sobrado, Curtis, Vilasantar, Boimorto, Mesía, Frades, Arzúa, O Pino, Oroso, Ordes, Trazo, Tordoia, Santiago de Compostela, Val do Dubra, Ames, A Baña, Brión, Negreira, Outes, Mazaricos, Noia ha Lousame.
Sainte-Angèle
Sainte-Angèle zo un anv-lec'h gallek hag a gaver e Kanada, diwar anv-badez ur santez Angèle.
Xocalı (kêr)
Xocalı zo ur gêr eus Azerbaidjan, kêrbenn rayon Xocalı. War-dro 1000 annezad zo o chom enni. E miz C'hwevrer 1992, e-pad brezel Nagorno-Karabac'h, e c'hoarvezas ul lazhadeg renet gant Armeniz an Nagorno-Karabac'h war he foblañs azerat a glaske tec'hel kuit. Hiziv an deiz emañ e republik nann-anavezet an Nagorno-Karabac'h, dindan an anv armenian Ivanian.
Enezeg Bocas del Toro
An Inizi Bocas del Toro zo un enezeg eus Republik Panamá, e gwalarn ar vro, er Mor Karib.
Samba Italiano
Samba Italiano zo ur ganaouenn italianek hag ur samba brazilian en 1965 gant Adoniran Barbosa(1912-1982), a oa mab da zivroidi italian eus kêr Valinhos, Brazil, hag a ouie ar seurt italianeg-portugaleg komzet e kêr São Paulo, e karterioù Mooca, Brás ha Bexiga.
Enezeg Bocas del Toro
Kêr vrasañ an enezeg eo Bocas del Toro, pe Bocas, en Isla Colón.
Samba Italiano
Fentus a-walc'h eo ar c'homzoù, frazennoù mell-divell hep nemeur a ster.
Huntington (West Virginia)
right|250px|border Huntington zo ur gêr lec'hiet e kornôg stad West Virginia e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 49 138 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Huntington en ur mod ofisiel e 1775.
Samba Italiano
Komzoù
Skrid orin
Ver-sur-Mer
Ver-sur-Mer a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados.
Omrop Fryslân
Omrop Fryslân zo un aozadur skignañ en Izelvroioù evit Friziz. Skignañ a ra abadennoù skingomz ha skinwel, e frizeg hag ivez e nederlandeg hag e Stellingwerfs, ur rannyezh izelsaksek.
Enezeg Bocas del Toro
En Enez Bastimentos emañ ar Parque nacional Isla Bastimentos, kroueet en 1988.
Samba Italiano
Komzoù
Gioconda, piccina mia, Vai brincar ali no mare í no fundo, Mas atencione co os tubarone, ouviste Capito, meu San Benedito?
Vienne-en-Bessin
Vienne-en-Bessin a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Omrop Fryslân
Skingomz
E 1978, RONO (Radio Omroep Noord en Oost), hag a skigne abadennoù evit hanternoz ha reter an Izelvroioù, a voe rannet etre Radio Noord, Radio Oost ha Radio Fryslân. Abaoe 1988 ez eo Omrop Fryslân a ra war-dro an abadennoù evit Friziz. He abadennoù a c'hall bezañ klevet dre wagennoù radio (FM), dre neudennoù ha dre Internet.
Enezeg Bocas del Toro
An inizi
Ouzhpenn ar re-se e ranker kontañ 50 cayo hag un 200 enezennig.
Samba Italiano
Komzoù
Piove, piove, Fa tempo que piove qua, Gigi, E io, sempre io, Sotto la tua finestra E vuoi senza mi sentire Ridere, ridere, ridere Di questo infelice qui
Omrop Fryslân
Skinwel
Abaoe 1994 e pled Omrop Fryslân gant abadennoù skinwel ivez. Skignet e vezont dre wagennoù, dre neudennoù, dre loarell ha dre Internet.
Dre ma'z eo ofisiel ar frizeg en Izelvroioù, e vez skignet ivez abadennoù gant Omrop Fryslân war ar chadenn NPO 2 dre ar stad a-bezh : 36 eurvezh a abadennoù frizek a vez skignet bep bloaz evel-se.
Samba Italiano
Komzoù
Ti ricordi, Gioconda, Di quella sera in Guarujá Quando il mare ti portava via E mi chiamasti Aiuto, Marcello! La tua Gioconda ha paura di quest'onda
Brastroidigezh
Glav a ra, glav a ra, Pell zo e ra glav, Gigi, Ha me, me atav, Dindan da brenestr Ha c'hwi, ha c'hwi hep ma c'hlevout, C'hoarzhin, c'hoarzhin, c'hoarzhin, Goap ouzh an den gwallevurus-se
Soñj az peus, Gioconda, Eus an abardaez-se en Guarujá Quando il mare ti portava via Ma galvet ez poa Sikour din, Marcello! Da Gioconda te he deus aon rak ar wagenn-mañ
The Milk of Human Kindness
The Milk of Human Kindness (Laezh teneridigezh Mab-Den) zo
Enez Bastimentos
Enez Bastimentos ( Isla Bastimentos e spagnoleg) zo un enezenn eus Enezeg Bocas del Toro, er Mor Karib, e gwalarn Panamá, e distrig Bocas del Toro. Un 52 km² zo dindani, ha gant se eo unan eus re vrasañ ar vro.
Ar  Parque nacional Isla Bastimentos en em astenn war an darn vrasañ eus Enez Bastimentos, ha Cayos Zapatilla.
Vaux-sur-Aure
Vaux-sur-Aure a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Angèle
Angèle zo un anv-badez gallek, deuet diwar an anv-badez italianek Angela.
Liverezh
thumb|300px|right|La belle Angèle ([[Añjela goant) 1889, Pariz, Mirdi Orsay]]
Enez Colón
Enez Colón (Isla Colón e spagnoleg), e gwalarn Panamá, eo enez vrasañ an enezeg ha proviñs Bocas del Toro. 61 km² zo dindani, ha gant-se eo pedervet enez vrasañ ar vro.
E gevred an enez emañ Kêr Bocas del Toro, penn-lec'h an distrig hag ar broviñs Bocas del Toro. Di ez eer dre garr-nij pe gant al lestr-treizh, adalek kêr Almirante, en douar-bras.
Prokop Veur
Andreas Prokop, pe Prokop Veur (Prokop Veliký pe Prokop Holý e tchekeg) (ganet war-dro 1380 -marvet e 1434) a oa unan eus ar jeneraled a gemeras perzh er brezelioù an Hussited.
Gustav Vigeland
Eus e wir anv Adolf Gustav Thorsen ee eo Gustav Vigeland ur c'hizeller norvegiat brudet.
Ganet eo bet e Mandal d'an 11 a viz Ebrel 1869 en ur familh labourerien douar hag artizaned. Aet eo da Anaon d'an 12 a viz Meurzh 1943 en Oslo. Tri breur en deus bet. Unan anezho, Emanuel, a voe un arzour anavezet.
Kregiñ a reas da gizellañ koad pa oa yaouank. Aet da Oslo evit deskiñ tresañ ha kizellañ e sachas evezh ar c'hizeller Brynjulf Bergslien (1830-1889) e 1888. E 1898 e kinnigas e gentañ oberenn, Hagar hag Ismael, en Diskouezadeg arzel Stad. Kregiñ a reas da vezañ brudet e Norvegia hag e broioù all.
E 1891 ez eas da Bariz, Kopenhagen, Berlin ha Firenze. Labourat a reas gant Auguste Rodin. Levezonet eo bet gantañ.
Ur wech distro e labouras evel arzourien all evit nevesaat Nidarosdomen, iliz-veur Trondheim. Kizellet en deus delwennoù a stumm gotek. Un toullad delwennoù tud vrudet en deus graet ivez. Kavout a reer e Bergen un delwenn eus Snorri Sturluson bet kizellet gantañ.
Adalek ar bloavezhioù 20 e labouras evit kumun Oslo. Er bloavezhioù-se e tivizas kemm e anv evit kemer an hini a Vigeland, anv ul lec'h ma vevas en e vugaleaj.
Divizet e voe gant kumun Oslo sevel ul levraoueg e-lec'h ma oa e atalier. Goude daeloù hir a-walc'h e voe divizet 1924 Lojañ anezhañ ha fiziout ennañ aozañ ul lodenn eus Park Frogner (Frognerparken) e kêr Oslo gant ma rofe holl e oberennoù d'ar gumun. Labourat a reas war ar raktres-se betek e varv ha ne voe echu an traoù nemet e 1944. Un 212 delwenn bennak a gaver eno (tud a bep seurt oad e degouezhioù liesseurt ar vuhez) en arem pe e greunvaen. An oberenn vrudetañ anvet Monolitten a zo ur bloc'h greunvaen eus Iddefjorden a 17 m gant 121 tudenn kemmesket o stourm evit tizhout ar penn uhelañ. Tri den o deus labouret eus 1929 betek 1944 evit kizellañ an oberenn. Vigelandparken a zo unan eus lec'hioù touristel darempredetañ Norvegia. Eno emañ Vigeland Museet (Mirdi Vigeland)bet aozet en ti ma vevas ha labouras an arzour. Tresadennoù, maketennoù eus e oberennoù, engravadurioù koad, poltredoù kizellet eus tud brudet en e amzer a gaver er mirdi.
E ludu a zo bet lakaet e tour an ti. Digeriñ a reas ar mirdi pevar bloaz goude e varv.
NGC 1275
NGC 1275 a zo ur c'hGalaksienn ferennek lec'hiet 237 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg Perseüs.
Valentinus
Valentinus zo un anv-tud latin gourel.
Gerdarzh
Eus ar ger latin "valens" hag a dalv kement ha "yac'h, kreñv".
Alfoz de Toro
Brudet eo ar winieg, hag an Denominación de Origen de Toro.
Otus lettia
Otus lettia a zo ur spesad evned bihan eus ar c'herentiad Strigidae.
Tierceville
Tierceville a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant div gumun-all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Ponts-sur-Seulles.
Otus lettia
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ en Azia ar Su :
Rummatadur
Sellet e veze outañ evel un isspesad da Otus bakkamoena kent.
Urraca Portugal
Merc'h e oa da Afonso Iañ, roue Portugal ha d'e bried Mafalda de Saboya. Dimeziñ a eure da Fernando II León. Ur mab o doe, Alfonso IX.
Goude he marv ec'h addimezas ar roue Fernando II León da Teresa Fernández de Traba.
Tracy-sur-Mer
Tracy-sur-Mer a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb
Drest mac Erip
Drest mac Erip a oa ur roue pikt. Kontet e voe e renas 100 vloaz, hag e kemeras perzh e 100 emgann. En 19vet bloavezh eus e ren e tegouezhas an eskob Padrig en Iwerzhon.
Valentia (Britannia)
Valentia a oa ur broviñs roman en Enez Vreizh, anavezet e latin evel Britannia. Krouet e voe ar broviñs en 369, gant Flavius Theodosius, etre moger Hadrian, er c'hreisteiz, ha moger Antoninus en hanternoz, ha roet dezhi anv an impalaer Valens.
Kaoz a zo etre an istorourien diwar-benn pegen bras e oa ar gorread anezhi, petra e oa ar gêr-benn. Rak n'eo ket meneget el Laterculus Veronensis, savet war-dro 312. Darn a gred e oa Kembre enni, ha Deva (Caer e kembraeg, Chester e saozneg hiriv) e oa ar gêr-benn; ha Cumbria er c'hreisteiz da Moger Hadrian, hag ar gêr-benn e Luguvalium (hiriv Caerliwelydd e kembraeg, Carlisle e saozneg); hag evit an douaroù etre moger Antoninus ha moger Hadrian e vije bet ur gêr-benn all e Habitancum (Risingham, e Northumberland).
Adal kuitaet ar vro gant ar Romaned e kouezhas aozadur ar broviñs roman.
Sommervieu
Sommervieu a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Museo Revello de Toro
Ar Museo Revello de Toro zo ur mirdi e Málaga, e Spagn. Emañ eno e calle Císter, en kreiz-kêr, en ti m'edo Pedro de Mena o chom en Málaga. Ennañ e weler livadurioù diwar zorn al livour Félix Revello de Toro, genidik eus Málaga.
Digor eo abaoe miz Du 2010, ennañ 132 oberenn, met 117 hepken war ziskouez war un dro.
Sylla
Sylla zo un anv (cognomen) latin.
Labour-douar Henegipt
En amzerioù ar faraoned e oa an Nil reizher al labour-douar en Henegipt.
Un douar du ha druz e oa hervez an istorour Herodotos.
Martigny (Valais)
Martigny (alamaneg : Martinach) a zo ur gêr eus Suis, e kanton Valais. Hi eo an eil kêr vrasañ er c’hanton, goude Sion, gant 17,215 a annezidi e miz Kerzu 2013. Emañ e kroashent meur a hent bras etre Italia, Bro-C'hall ha Suis. Unan anezho a gas da Draoñienn Aosta hag unan all da Chamonix e Savoia, en ur dreuziñ an Alpoù.
Pouezus eo an touristerezh hag al labour-douar en tolead, dreist-holl gounezerezh ar gwiniegi.
Douaroniezh
War lez ar stêr Dranse emañ Martigny
Alfonso IX León
Mab e oa da Fernando II León ha da Urraca Portugal. Bec'h en doe gant e lezvamm Urraca López de Haro a felle dezhi lakaat he mab Sancho da roue, ha goude gant e genderv Alfonso VIII, roue Kastilha. Se zo kaoz ne gemeras ket perzh en Emgann Las Navas de Tolosa, met adc'honit a reas kêrioù Cáceres, Mérida ha Badajoz, ha lodenn gornôk Extremadura.
Martigny (Valais)
Ardamezioù
"En gul, e leon en argant, o zerc'hel etre e bavioù un horzh en aour"
Alfonso IX León
Abalamour d'e gasoni ouzh Kastilha e legadas e rouantelezh d'e verc'hed Sancha León ha Dulce León, en devoa bet gant e bried kentañ Tereza Portugal, e-lec'h d'e vab, en devoa bet gant e eil pried Berenguela Kastilha, hag a oa bet roet dezhañ kurunenn Kastilha.
Martigny (Valais)
Ardamezioù
Ger-ardamez : Le juste sera ferme et sans crainte comme un lion
Alfonso IX León
Ur marc'had a voe graet neuze etre mamm Fernando, Berenguela Kastilha, ha Tereza Portugal, evit eskemm gwirioù Sancha ha Dulce, a lezjent gant Fernando, tra ma vije roet leveoù mat dezho, rak gourdrouz aloubiñ León a rae Fernando ma ne blegent ket dezhañ. Ha setu penaos e kemeras kurunenn e dad hag e voe unanet an div rouantelezh, unaniezh graet gant peoc'h Benavente.
Martigny (Valais)
Istor
Savet e voe Martigny da vare ar Romaned el lec’h ma oa un oppidum galian anvet Octoduron pe Octodurum, gant pobl ar Veragri. Emgannoù a voe e-kichen Octodurum e 57-56 kent JK, etre Romaned an 12vet lejion renet gant Servius Galba hag ar Veragri hag ar pobloù kevredet ganto, an Nantuates hag ar Seduni. War-dro ar bloavezh 47, dindan ren an impalaer Claudius, e voe savet ur gêr roman, anvet Forum Claudii Augusti da gentañ, un anv hag a yeas buan da Forum Claudii Vallensium. Roudoù eus ur amfiteatr roman a c’haller gwelet c’hoazh. Eus an eo an anv « Martigny », diwar an anv den Martinus.
Alfonso IX León
Dimeziñ ha bugale
Div wech e timezas. Torret e voe an eured gant ar pab abalamour d'ar genwadelezh, ma tistroas Teresa da Bortugal gant he merc'hed.
Martigny (Valais)
Istor
Sez eskopti ar Valais betek ar VIvet kantved (pa voe kaset da Sion). Er bloavezh 1033, an eskob Aymon a oa anvet Sedunensis episcopus atque Octodorensis ("Eskob Sion hag Octodurum").
Alfonso IX León
Dimeziñ ha bugale
E 1198 ec'h addimezas Alfonso d'e geniterv Berenguela Kastilha, hag ur mab o doe, an infant Fernando. Torret e voe an eured ivez, ha kuit ez eas Berenguela d'he bro gant he mab; eno e teuas a-benn d'e lakaat da roue Kastilha pa varvas Enrique Iañ en 1217.
Goude e varv
Pa varvas Alfonso IX León eo e vab, Fernando III Kastilha ar Sant, hag eñ roue Kastilha, a gemeras kurunenn rouantelezh León, petra bennak ma oa bet dishêret gant e dad. Diwar neuze e voe unanet rouantelezhioù Kastilha ha León dindan ar memes kurunenn.
Kastell Blackness
Blackness Castle zo ur c'hastell skosat savet war ribl su ar Firth of Forth.
Sappho sparganurus
Sappho sparganurus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae. Ar spesad nemetañ er genad Sappho an hini eo.
Anvet e voe Trochilus sparganurus (kentanv) da gentañ-penn (e 1812) gant ar skiantour saoz George Shaw (1751-1813).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en un takad eus Suamerika hag a ya eus hanternoz Bolivia da greiz Chile :
Arete
An arete  (ἀρετή e gregach), a oa war un dro an dreistelezh hag ar vertuz. kelennet e veze gant ar sofouriezh en Hellaz kozh.
E barzhonegoù Homeros, e talv an arété evit harozed Hellaz koulz ha re Troia, evit gwazed koulz ha maouezed, evit Penelope koulz hag he fried Odysseüs. Gant Homeros eo stag ouzh an nerzh-kalon, ha muioc'h c'hoazh ouzh an efedusted.
Glen Cook
Glen Charles Cook, ganet d'an 9 a viz Gouhere 1944, zo ur skrivagner stadunanat. Skrivañ a ra skiant-faltazi, Dark fantasy ha moliac'h. Brudet eo e heuliadoù romantoù The Black Company ha Garrett P.I..
Nicolette
Nicolette zo un anv-badez gallek deveret eus Nicole, hag a gaver ivez en Alamagn.
Berrstumm
Berraet eo bet Nicolette e Colette, diouzh ar c'hiz e deroù an XXvet kantved.
Facundo Cabral
Facundo Cabral zo ur soanouzer arc'hantinat, ganet e La Plata, e Proviñs Buenos Aires, d'an 22 a viz Mae 1937, ha lazhet e Ciudad de Guatemala d'an 9 a viz Gouhere 2011.
Brudet eo e ganaouenn No soy de aquí ni soy de allá, kanet gant tud e-leizh.
Sofegour
Ur sofegour pe ur sofist (e gregach: σοφιστής, e latin: sophistes) a oa da gentañ ur seurt kelenner en Henc'hres hag en Impalaeriezh Roma, pe un den desket war danvez pe zanvez. Alies e raent gant ar retorik hag ar brederouriezh, met reoù all a c'halle plediñ ivez gant sonerezh, atleterezh pe matematik.
Prokopios Caesarea
Sekretour e oa gant ar jeneral Belisarios (war-dro 500-565) hag istorour an impalaer Justinian e voe. Deskrivet en deus ar vuhez danvezel, sokial ha sevenadurel en e oberennoù, Levr ar Brezelioù (war-dro 545-554) ha Pleustrad ar savadurioù (560). N'eur ket sur e vefe Anekdota (Istor kuzh) diwar e bluenn.
Sofegour
Platon a enebas ouzh ar sofisted.
Sofourien ha deskadurezh
Ar vertuz a veze kelennet gant ar sofourien ha medisinerezh ivez hervez Seamus Mac Suibhne.
Angela Merici
Angela Merici, ganet e Desenzano e 1474, ha marvet e Brescia e 1540, zo ul leanez ha santez katolik italian, diazezerez Kompagnunezh Santez Ursula. Lidet e vez d'ar 27 a viz Genver
Barbarica conspiratio
Ar Barbarica conspiratio, pe Irienn veur (e saozneg : Great Conspiracy), eo an anvioù roet d'ar bloavezhiad freuz ha reuz a c'hoarvezas e 368 en Enez Vreizh, dindan an impalaer roman Valentinianus Iañ, un hanter-kant vloaz a-raok disparti an arme roman da-heul un emglev etre Pikted Kaledonia (Skos hiriv), Skoted hag Attacotti Iwerzhon, ha Saksoned Germania, en sell da aloubiñ proviñsoù roman Enez Vreizh.
Ken kaer e oa an ofiserien veur ma virent goproù o soudarded, paeet gant arc'hant Roma. Hag ar soudarded neuze da guitaat an arme. Gant se e c'halle Barbared Kaledonia, paouezet o emgannoù etrezo, lammat war harzoù dizifenn.
Hervez an istorour Ammianus Marcellinus, a oa o chom en Antioc'heia, gwall bell alese, e oa un irienn Barbared steuet dre ma oa aet gwan an arme roman war-lerc'h kolloù Magnentius en emgann Mursa Major, pa en doa graet kazeg o klask mont da impalaer.
Gwastet e voe kêrioù en hanternoz ha kornôg Preden a-rok ma voent dizarbennet gant ar jeneral Flavius Theodosius, kaset gant Roma. Eñ an hini a fizias er Votadini, ur bobl vrezhon, ar garg da ziwall harzoù hanternoz an Impalaeriezh.
Diaes eo bezañ sur e c'hoarvezas an traoù evel ma kont Ammianus, ha danevelloù zo ouzhpenn e hini.
Irienn
E goañvezh ar bloaz 367 ec'h emsavas ar soudarded roman war Moger Hadrian, ma voe laosket Pikted Kaledonia da vont er broviñs roman da breizhata. Er memes koulz e voe gwelet Attacotti, Scotti Hibernia, ha Saksoned eus Germania o tilestrañ war aodoù an enez, en un doare a seblant bezañ ragaozet mat. E hanternoz aodoù Galia ivez e voe gwelet Franked ha Saksoned o tilestrañ.
Ar bagadoù Barbared -se a gemeras tost an holl greñvlec'hioù chomet feal da Roman. Preizhet e voe kêrioù, lazhet ar Romaned, gwalled ar maouezed, sklavet bugale.
Quadi
Ar g-Quadi zo ur bobl c'herman, marteze german ha kelt, meneget gant an istorour roman Tacitus.
Istor
Dianav eo o orin. Abred e oant deuet da chom e Moravia, hervez Tacitus (Germania, XLII, 1), Er bloaz 166, en amzer an impalaer Marcus Aurelius, e treuzjont an Danav, a-gevret gant ar bobl Marcomanni, da vont en Impalaeriezh roman, ha goude da lakaat seziz war Aquileia. Kaset e voent kuit gant an arme roman.
L'Endormeuse
L'Endormeuse zo un danevell gant Guy de Maupassant, en 1889.
Istor
Da gentañ e voe embannet e kelaouennoù: Goude e voe embannet e dastumadoù:
Emgann Stallupönen
Emgann Stallupönen eo an emgann kentañ a voe war talbenn reter ar Brezel-bed Kentañ, d'ar 17 a viz Eost 1914, etre an arme rusian renet gant Paul von Rennenkampf hag an arme alaman, renet gant Hermann von François. C'hoarvezout a reas e-kichen kêr alaman Stallupönen, a oa war harzoù Impalaeriezh Rusia d'an ampoent.
Kolloù ar rused a oa bet 619 lazhet, 2382 gloazet, 4466 prizoniad, en holl: 7467. Evit an Alamanted e oa bet 1297 en holl. Un trec'h peurglok e oa bet evit an alamanted.
Sainte-Croix-sur-Mer
Sainte-Croix-sur-Mer a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Beul an Àtha
Beul an Àtha (Bridgend e saozneg) zo ur gêriadenn en Enez Ìle, e penn Loch an Dàla. Enni e teu ar stêr Sorn da aberiñ.
Sorn
Ar  Sorn zo ur stêr vihan eus Bro-Skos, en Enez Ìle. Dont a ra e-maez Loch Finlaggan ha goude kemeret doureier ar gwazhioù Allt Ruadh ha Ballygrant Burn, ez a da aberiñ e Beul an Àtha, e penn Loch an Dàla.
Julio Jaramillo
Julio Jaramillo (1935-1978) zo ur c'haner eus Ecuador.
Aloubadeg Enez Vreizh gant ar Romaned
Aloubet e voe Enez Vreizh gant ar Romaned er goude JK, tamm-ha-tamm, adalek ar bloaz 43, dindan an impalaer Claudius, ha savet gante Proviñs Britannia.
A-raok an aloubadeg
En -55 ha -54 e oa bet klasket, gant Julius Caesar, aozañ div zilestradeg ha n'ejont ket da bell, met koulskoude e voe skoulmet darempred ha kroget eskemmoù ekonomikel etre Romaned ha Brezhoned : betek neuze ne veze nemet eskemmoù gant Galianed. Evel-se e voe digoret an hent e kreisteiz an enez, ha kement-se a blaenaas an hent da aloubadeg Claudius II e 43.
En -34, -27 ha -25 e klaskas Octavius adstagañ gant an aloubadeg, met n'eas ket betek penn. Hervez ar Res Gestae Divi Augusti, e tec'has an daou roue brezhon Dumnovellaunus ha Tincomarus da Roma da c'houlenn sikour digant Augustus.
Er bloavezhioù 40 edo ar g-Catuvellauni o ren e Colchester war gevred an enez, e-kichen an Trinovantes. Bec'h o deveze ar g-Catuvellauni gant o amezeien, an Atrebated, ma rene diskennidi Commios.
An aloubadeg
Ar jeneral Aulus Plautius eo a voe kentañ gouarnour Britannia.
Puòg de Sant Lop
Puòg de Sant Lop (Pic Saint-Loup e galleg) a zo ur menez e korn-bro Montpelhièr en Okitania, e departamant an Erau. Kumunioù Casavièlha, Sant Joan de Cuculas ha Sant Matieu de Trevièrs a zo e-harz dezhañ. 658 m a sav a zo d'ar menez-mañ.
Les Caresses
Les Caresses zo un danevell gant Guy de Maupassant e 1883.
Istor
Kentañ a voe embannet Les Caresses a voe e Gil Blas ar 14 a viz Eost 1883, dindan an anv Maufrigneuse.
An danevell
Lizher ur vaouez d'he serc'heg.
Lucius Cornelius Sulla
Lucius Cornelius Sulla Felix, pe Sylla, pe Sulla, L•CORNELIVS•L•F•P•N•SVLLA•FELIX en enskrivadurioù, a oa ur jeneral ha politikour roman, (138 kent JK - 78 kent JK). Lesanvet e oa Felix e latin hag ἐπαφρόδιτος epaphroditos e gregach, da lavarout eo karet gant Afrodite, dre ma reas berzh evel jeneral. Div wech e voe konsul : e -88, gant Quintus Pompeius Rufus, hag e -80, gant Quintus Caecilius Metellus Pius. Ouzhpenn se e voe diktatour.
Ganet e oa war-dro 138 kent JK ha ne oa ket eus ur metoù pinvidik. Hervez Ploutarc'hos (Buhez Sylla) e vefe deuet da vout pinvidik gant hêrezh e serc'h Nicopolis ha hini e vamm-gaer.
Une page d'histoire inédite
Une page d'histoire inédite (Ur pennadig istor diembann) zo un danevell gant Guy de Maupassant e 1880.
An danevell
En 1793 e oa an ofiser gall Napoléon Bonaparte (Napoleone Buonaparte) en Ajaccio. Klevout a reas tud o komz eus irienn ar jeneral Pasquale Paoli ...
Bétera
Bétera (e katalaneg ha kastilhaneg) zo ur gumun eus Proviñs València e komark Camp de Túria.