cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pantasaph
Pantasaph zo ur gêriadenn e biz Kembre, e Sir y Fflint. Emañ er c'hornôg da Dreffynnon hag er reter da Llanelwy.
Anvet eo ar gêriadenn diwar sant Asaph pe Asa.
Ur manati hag ur gouent katolik a oa enni, digoret en. Serret e voe ar gouent e 1977 ; er manati n'eus ket menec'h ken met ur greizenn retrediñ katolik zo c'hoazh.
Avegno
Avegno  zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
La Vespière
La Vespière a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant Friardel d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: La Vespière-Friardel.
Salassed
Ar Salassed (latin :Salassi ; henc'hresianeg : Σαλασσοί Salassoí) a oa ur bobl kelt pe ligur war lez ar stêr Dora Baltea e Traoñienn Aosta en hanternoz Italia. Hervez istorourien Italia e oant kentoc'h Ligured, hervez an istorourien c'hall e oant Kelted.
Istor
Hervez an Hellazad Strabon edont o chom en un izelenn entre daou venez, hag enni mengleuzioù aour. Hervez Dion Cassius e teuas ar c'honsul roman Appius Claudius Pulcher da blaenaat ar freuz hag ar reuz a oa er saonenn abalamour d'an tabut a veze etre ar Salassed hag ur bobl all diwar-benn an dour hag ar mengleuzioù. Evel se e kavas ar Romaned o zro da deurel o c'hrabanoù war ar mengleuzioù aour.
War-dro -141, en emgann Verolengo, e voe pilet lejionoù roman ar c'honsul ha 10 000 soudard a gollas eno. Hogen diwezhatoc'h e voe trec'het ar Salassed en emgann Mazze, gant an daou gonsul, Appius Claudius Pulcher ha Cæcilius Metellus. En dro-se e kolljont 5 000 den ha ret e voe dezhe kuitaat an tolead Canavese. Nac'h a reas Sened Roma abadenn an trec'hlid ouzh ar c'honsul en abeg d'ar gwadek ma oa bet e vrezelekadenn.
Er bloaz 100 kent JK e voe diazezet kêr Eporedia e traoñ ar saonenn (Ivrea hiriv).
Ne veze ket sioul-kenañ an darempredoù gant ar Romaned atav, ha bec'h a ouient reiñ d'o amzeien diwar lein ar menezioù pa skoent mein war o bagadoù soudarded ; gouez da Strabon e voe laeret teñzor Julius Caesar gant ar Salassed.
E -37 e fellas d'an impalaer Augustus serriñ ar saonenn e-pad daou vloaz evit dont a-benn outo ouzh o lakaat da varnaoniañ. Met harp o devoe gant o amezeien all, ha tro wenn a reas ar Roman.
E -34 e voent trec'het gant Valeri Messala.
En -25 avat en em savas ar Salassed hag e voe kaset, gant Augustus, ar jeneral Aulus Terentius Varro Murena, lakaet d'ar marv en -23, da beuraloubiñ saonenn Aosta. 36 000 prizoniad a reas, pa ne oa nemet 8 000 brezelour. Gwerzhet e voe ar Salassed evel sklaved e marc'had Eporedia. Evel-se e voe skubet o fobl e-maez an Istor, rak ne voe ket anv anezho ken.
Un drevadenn roman nevez a voe savet, anvet Augusta Prætoria Salassorum (Aosta), poblet gant 3 000 den bet el lejionoù, e-lec'h kêr-benn gozh ar Salassed. Ar re-se, gant o sklaved moarvat, a savas un hent roman dre ar saonenn.
Banniel Bro-Skos
Ur banniel kozh-tre eo banniel Bro-Skos, a vez lakaet gant lod da sevel d'an kantved. Glas eo ar foñs gant ur groaz Sant Andrev wenn eo (sant Andrev eo sant-paeron Bro-Skos). Hervez gourc'hemenn Parlamant Bro-Skos eo Pantone 300C an arliv resis eus ar glaz-se.
Adkavout a reer tresadenn banniel Skos war Banniel ar Rouantelezh-Unanet.
MG 08
Ar Maschinengewehr 08, berraet en MG 08, oa ur vindrailherez eus al lu alaman implijet e-pad ar C'hentañ Brezel-bed. Ur stumm nevesaet eo eus ar vindrailherez Maxim savet e 1884 gant Hiram S. Maxim. A-hed ar Brezel bras e voe savet doareoù disheñvelik eus an MG 08. Implijet e voe evel mindrailherez ponner gant rannarmeoù soudarded. E fin ar brezel e veze implijet dreist-holl er fozioù-difenn hag er c'hreñvlec'hioù.
Anvet e oa bet ar Maschinengewehr 08 diwar 1908, ar bloaz ma voe lakaet da dalvezout an aotre da broduiñ ar Maschinengewehr 01. Ar galloud tennañ ne oa ket dres ar memes hini hervez an doare MG 08. Dre-vras e tenne 500 boled dre vunutenn evit ar stumm Schloss 08 ha 600 boled/mn evit ar Schloss 16. Ar vindrailherez a implije gourizadoù boledoù, 250 war pep hini, gobari 7.92 × 57mm. Tennañ e-pad ul lajad amzer hir a lakae an arm da dommañ ; dre zour e veze yenaet.
Keinvanoù
En em c'houlenn a ra an oberour penaos en deus an Aotroù aotreet ur gwallzarvoud ken mantrus, ha lezel a ra e galon da zisplegañ a-hed ar barzhonegoù e c'hwervoni hag e glemmoù.
" A-dreuz an hirvoudoù e teu ar skrivagner en anv ar bobl a-bezh da anzav ar pec'hedoù o deus degaset warno konnar ha kastiz, ha setu an emszistro d'an Aotroù, mestr an istor, o tigeriñ dirazo, dre ur geuzidigezh wirion hag ivez ur fiziañs didrec'hus, engortoz da eur an drugarez hag ar pardon, mare ar frealzidigezh hag ar silvidigezh."
Lakaet eo bet ar C'heinvanoù war gont Yirmia N'heller ket bezañ sur. Soñjal a ra an dezvarnourien ez eo bet skrivet an oberenn nepell diouzh mare ha diouzh lec'h an drouziwezh.
Skoutelezh
Ar skouted (ger hag a zeu eus ar saozneg "scout", hemañ o tont eus ar galleg kozh "escoute" o talvezout "anaouder") a zo ul luskad bedel evit ar re yaouank. Krouet eo bet e 1907 gant Lord Robert Baden-Powell. Hiriv an deiz ez eus muioc'h eget 38 milion a skouted ha gid (merc'hed) e 217 bro, eus a bep relijion, dileuriet gant un nebeud kevredigezhioù el live bedel.
Al luskad a zo diazezet war deskadurezh talvoudegezhioù kreñv evel ar genskoazell hag an doujañs. E bal eo sikour ar re yaouank da grouiñ o fersonelezh o tiorren anezho ez-fizikel, ez-speredel hag ez-relijiel, evit ma teufent da vezañ keodedourien oberiant er gevredigezh. Kement-se a vez graet dre charreoù en diabarzh met dreist-holl en natur. En em harpañ a ra ar skouted ouzh ul lezenn hag ur bromesa.
Ar skouted ha gid o deus etre 11 ha 17 vloaz, met e Bro-C'hall d'an nebeutañ e vez eus al "louvetaux/jeannettes" er skol kentañ-derez, hag eus ar "routiers/guides aînées" goude al lise.
Orin
Soñjal a reas Baden-Powell er skouted evit ar wech kentañ e-pad seziz Mafeking, e Suafrika, e-pad an Eil Brezel Boers (1899-1902) pa oa-eñ ofiser. Gant kalz a gorvigell hag a galon e teuas a-benn da saveteiñ kêr, hag a oa seziz warni abaoe 217 devezh, gant armeoù enebour peder gwech niverusoc'h. Baden-Powell a implijas krennarded kêr evit ma kasfent kemennadennoù war droad pe war varc'h-houarn, evit evezhiañ, bezañ santinel pe c'hoazh anaouderien.
Dre se e prouas Baden-Powell e oa gouest ar re yaouank da gas kefridi da benn adal ma vefe fiziet enno. Anvet e voe neuze major-jeneral gant ar rouanez, ha skrivañ a reas ul levrig anvet "Aids to scouting" a oa graet evit ar soudarded.
Le Comte de Monte-Cristo
Le Comte de Monte-Cristo zo anv ur romant gallek bet savet gant ar skrivagner gall Alexandre Dumas (tad) a-gevret gant Auguste Maquet. Embannet e oa bet dre bennadoù gant ar gazetenn Le Journal des débats e 1844 da gentañ-penn kent dont e-maez e triwec'h levrenn adalek 1844 betek 1846.
Sinema
Awenet e oa bet meur a filmaozer gant an oberenn lennegel :
Campomorone
Campomorone zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Giovanni Pascoli
Giovanni Pascoli (San Mauro di Romagna, 31 Kerzu 1855 – Bologna, 6 Ebrel 1912) zo ur barzh italian.
Bunker
Ur bunker zo ur savadur kreñvaet hag a ziwall e zalc'herien diouzh arvarioù evel armoù-tarzh pe danvezennoù marvus.
Pal ur bunker milourel eo gallout derc'hel ur savlec'h ha diaesaat an argad d'an enebourien. Gallout a rafe bout arveret da c'houdoriñ aveadurioù milourel (nijerezioù, splujerezioù, h.a...) pe evel post-gourc'hemenn. Bunkerioù foran a c'hall bout savet evit diwall an dud diouzh an endro.
Gioc'h Chatham
Gioc'h Chatham (Coenocorypha pusilla) a zo un evn hirc'harek brosezat e Zeland-Nevez.
Bunker
Ur bunker a vez savet gant betoñs ha dir, a-wezhioù e c'haller ouzhpennañ douar, pe gallout a ra bout kleuziet e-barzh ar roc'h.
Gioc'h Chatham
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket gioc'h Chatham en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Campo Ligure
Campo Ligure zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Melanodryas
Melanodryas a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1865 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
Tuerto
An Tuerto (río Tuerto e spagnoleg) zo ur stêr eus gwalarn Spagn, 62 km hed dezhi, e proviñs León. Adstêr eo d'an Órbigo, a zo adstêr d'an Esla.
C'hoarvezout a ra eus kember ar gwazhioù Reflejo ha Rebiján en Tabladas, ur gêriadenn eus kumun Villagaton.
Melanodryas
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer holl en Aostralia.
Hent-houarn Lambal Dol
Ul linenn hent-houarn zo etre Dol ha Lambal, al linenn orin o vezañ deus Lison da Lambal. Dre astenn e vez meneget amañ al linenn Lison - Lambal hag a zo e Breizh, da lavaret eo deus Lambal da B-Pontorson. An termenadur RFF (Hentoù-houarn bro-Frañs) eo 415000.
Istor
D'ar 7 a viz Ebrel 1855 e vez diskleriet ez-ofisiel e vo krouet al linenn Lison - St-Lô. Digoret eo al lodenn-mañ e 1860. Al linenn e Breizh a zo bet digoret an 30 a viz Kerzu 1878 evit al lodenn etre Pontorson ha Dol (Avranches da Dol), ha digoret ur bloavezh goude (29 a viz Kerzu 1879) al linenn etre Dol ha Lambal. D'ar 4 a viz eost 1974 e voe ez eas maez deus an hent-houarn an tren tost da porzh-houarn Dol. Blenier an tren en deus bet ur gudenn gant e galon hag e zorn a zo chomet war ar "Vacma". 10 den a varvas.
Tres
Testenn e galleg da dreiñ e stumm evezhiadenn da-heul..
Tremenerezh
Tremenerezh e 2008.
Ducey-les-Chéris
Ducey-les-Chéris a zo ur gumun eus departamant Manche e Bro-C'hall, krouet e 2016.
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Ducey ha Les Chéris.
Robert A. Heinlein
Robert Anson Heinlein ( 7 a viz Gouere 1907 – 8 a viz Mae 1988), lesanvet The dean of science fiction writers ("Dean ar skrivagnerien skiant-faltazi") a oa ur skrivagner skiant-faltazi amerikan.
Claudia Rouaux
Claudia Rouaux, ganet d'an 13 a viz Here 1963 e Sainte-Gemmes-d'Andigné, zo ur bolitikourez vreizhat. Kuzulierez eo e Kuzul rannvro Breizh abaoe 2010. Deuet eo da vezañ kannadez Trede pastell-vro an Il-ha-Gwilen e 2020 goude marv François André, dilennet e 2017. Addilennet e voe e 2022.
Strelleg Sibiria
Ar Strelleg Sibiria a zo un evn hirc'harek, Tringa brevipes (gwechall Heteroscelus brevipes) an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra er menezioù reter Siberia.
Robert A. Heinlein
Skrivagner ha stourmer, e doare selloù war an nukleel, mab-den en egor hag ar brezel a save tabut bras. Adal e skridoù ez eus bet degaset ijinadennoù teknikel (rakwelet en devoa ar pellgomzioù hezoug, ar gweleoù-dour).
Degaset en deus ivez gerioù nevez evel Marines an egor (Saozneg: Space Marines) pe TANSTAAFL (Saozneg: There ain't no such thing as a free lunch; Brezhoneg: N'eus netra evel ur pred digoust, ar pezh a dalvez "pep tra, memes roet, a dalvez un dra bennak").
Buhez Heinlein
Ur familh kredour strizh ez eo an hini Heinlein, un hengoun a zo o welet unan eus ar familh o stourm en holl brezelioù o welet engouestlet Amerika adal Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet (1775-1783). Ur familh broadelour ha kredour don, an aozour a vezo awenet a galz gant an elfennoù-se en e oberennoù.
Plas ar merc'hed
Evit ar feministed n'eo ket aes gouzout pelec'h plantañ Robert Heinlein:
Plas al lu er gevredigezh
Robert Heinlein a oa sot gant ar bed milourel, betek rakwelet brezelioù dibaouez ha drastus en egor ur wech ma vezo tizhet hag anneziet gant mab-den. El levr Starship Troopers ec'h adkemer doare selloù Sparta an henamzer. Evit bezañ keodedour gant gwirioù leun e vez ret da vont etrezek al lu n'eus ket hent all ebet.
Claudia Rouaux
Harp he doa roet d'al lezenn Molac.
Robert A. Heinlein
Plas al lu er gevredigezh
Da geñver plas an armoù distruj ramzel evel an armoù nukleel e oa anat da Robert Heinlein e oa ar gwir d'o implij e-tal un enebour.
Senlis (Pas-de-Calais)
Senlis a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Robert A. Heinlein
Plas al lu er gevredigezh
E Starship Troopers, pe e Space Cadet, e vez taolennet ur gouarnamant soudard bedel lakaet e plas war ar blanedenn a-bez evit talañ ouzh ar brezelioù dibaouez war an Douar ha dreist-holl ar riskloù nukleel. An holl galloudoù a zo e dalc'h un nebeud soudarded a renk uhel.
Malone
Ar Malone zo ur froud e Piemonte, 48 km dezhi, hag a red dre proviñs Torino. Adstêr eo d'ar Po war e lez kleiz.
Heisuke Yanagawa
Heisuke Yanagawa (柳川 平助, Yanagawa Heisuke), ganet d'an 2 a viz Here 1879 hag aet da Anaon d'an 22 a viz Genver, 1945, a oa ur jeneral e Lu Impalaeriezh Japan e-kerzh an Eil Brezel-bed.
Castiglione Chiavarese
Castiglione Chiavarese zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Heisuke Yanagawa
Eñ a oa e penn unan eus ar strolladoù milourel brasañ a gemeras perzh en Emgann Nanjing ha goude-se e Lazhadeg Nanjing.
70vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)
Ar 70vet Rujumant Troadegiezh a oa ur rejumant eus an tirlu gall (lu gall).
Alasdair Fraser
Alasdair Fraser (ganet d'ar 14 a viz Mae 1955 e Clackmannan, bro Skos) a zo ur soner fiddle. Labourat a ra evit ar Culburnie Records. Unan eus arzourien bennañ al label eo. Krouet en deus ar three summer fiddling programs - the Valley of the Moon fiddle camp e California (krouet e 1984), a week-long course on the Isle of Skye (krouet e 1987) hag ar Sierra Fiddle camp in California (krouet e 2006). Barrek war meur a yezh skosat, nevez 'zo, gant ar soner violoñsell Natalie Haas en deus sikouret da adsevel ha da adlakaat da vev hengoun skosat seniñ sonerezh da zañsal gant ar fiddle hag ar violoñsell. ("wee fiddle" ha "big fiddle"). O chom emañ Fraser e California an norzh gant e wreg hag e zaou vab.
Montebruno
Montebruno  zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Metal sinfonek
Symphonic metal zo un doare eus ar sonerezh metal. Implijet e vez da daolenniñ strolladoù metal a laka elfennoù sinfonek pe orkestrel en o sonerezh. An doare-se a genaoza tosoù ha gitar pounner gant elfennoù liessort eus ar sonerezh klasel, oc'h implijiñ benvegoù sinfonek, kanadegoù pe un orkestr a-bezh a-wezhioù, pe un orkestradur dre glavier.
Thorigny (Vande)
Thorigny a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Metal sinfonek
Kanerien varrek gant ur vouezh galloudus a vez kavet e strolladoù metal sinfonek ha mard eo kreñv ar c'han e c'hall bezañ anvet opera metal a-wezhioù. Marteze, ar strolladoù pouezusañ hag e-touesk ar re gentañ eo ar strollad svedat Therion, an hini finat Nightwish, an italian Rhapsody of Fire hag ar re izelvroat Within Temptation hag Epica. Plijout a ra d'ar pemp strollad-se kemer elfennoù eus sonerezh filmoù ouzhpenn ar perzhioù klasel a vez kavet.
San Colombano Certenoli
San Colombano Certenoli zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Metal sinfonek
Perzhioù sonerezhel
An isrummadoù metal a ra gant teknikoù sinfonek an aliesañ eo ar metal gotek, power metal, black metal, death metal ha tad an doareoù-se: an heavy metal. Evel ma vez gwelet gant kalz strolladoù metal, e vez kavet ganto elfennoù a za eus meur a isrummad metal.
Lenn Balqach
Lenn Balqach (e kazakeg : Балқаш Көлі, Balqaş Köli ; e rusianeg : Озеро Балхаш, Ozero Balc'hach) zo ul lenn e reter Kazakstan.
Anv
Dont a ra an anv eus balkas, ur ger eus ar yezhoù tatareg, kazakeg hag altaieg hag a dalvez "geunioù dindan moudennoù".
Perzhioù dibar
Sall eo doureier al lenn er reter ha dous er c'hornôg.
Bargagli
Bargagli zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Sancourt (Norzh)
Sancourt a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Bered ar C'hommonwealth: Sancourt British Cemetery
Ur vered ag ar Brezel-bed kentañ eo.
Tinella
Tinella zo anv div stêr e hanternoz Italia.
Adrian Sutil
Adrian Sutil zo ur blenier kirri en deus redet e Formulenn 1 etre 2007 ha 2011, hag adarre abaoe 2013 gant ar skipailhoù Spyker F1 Team ha Force India. Redek a ra gant Sauber e 2014. Un afer a zo bet gantañ pa n'eo ket bet miret Force India e 2012 daoust d'ur bloavezh 2011 mat-tre en abeg d'un emgann en ur voest-noz gant Eric Lux e Sina. Goude bezañ bet barnet ha kondaonet e tibab Force India lakaat anezhañ da vleniañ evito adarre e 2013.
Kentañ Levr Shmouel
Da ziwall : er Vulgat e vez kontet Kentañ Levr Shmouel hag Eil Levr Shmouel e-giz Kentañ Levr ar Rouaned hag Eil Levr ar Rouaned.
Rannet eo Levr Shmouel e div lodenn er Bibl katolik.
E Kentañ Levr Shmouel e kaver teir lodenn : 1) Shmouel (1S, 1-7) 2) Shmouel ha Shaoul (1S 8-15) ; 3) Shaoul ha David (1S 16-21 betek 2S1). Deskiñ a ra David ez eo aet Shaoul da Anaon e penn kentañ Eil Levr Shmouel (2S 1).
Vobbia
Vobbia zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Free Software Foundation
Ar Free Software Foundation (e Brezhoneg "Aozadur evit ar poellad frank"), gant an teskanv FSF, a zo un aozadur amerikan hep pal kenwerzhel, krouet gant Richard Stallman e 1985 evit sikour paeañ ar ratres GNU ha kummunelezh ar poellad frank. An arc'hant dastumet a zeu dreist-holl eus roadennoù, hag un tamm eus gwerzh produioù a-eil (T-shirts, CD-Roms...).
An FSF Europe, an FSF India, an FSF Latin America hag an FSF France a zo pevar aozadurioù c'hoar d'an FSF.
Aozadur
An FSF en deus ur c'huzul merañ gant 6 ezel :
Izili bet
Sez an FSF, lec'hiet e Boston, Massachusetts en deus peurvuiañ 10 den gopret. Ar burev a zo renet gant Bradley Kuhn.
Listennad ar 500 pladenn wellañ bet embannet
Listennad ar 500 pladenn wellañ bet embannet (anv saoznek orin The 500 Greatest Albums of All Time) a oa danvez golo un niverenn ispisial eus ar gelaouenn stadunanat Rolling Stone bet embannet e miz Du 2003. Diazezet eo al listennad war mouezhiadeg 273 soner, buruteller ha tud a-bouez e bed ar sonerezh amplaet. 50 pladenn a voe kinniget gant pep hini anezho. Sonerezh rock, pop, blues, jazz, soul, funk, reggae, folk ha hip hop a gaver er roll.
Proviñs Genova
Proviñs Genova a oa ur brovins italian betek 2014, hag a deuas da vezañ Meurgêr Genova e 2015.
Listennad ar 500 pladenn wellañ bet embannet
Burutellañ
Da heul embann al listennad e voe savet al levr Kill Your Idols: A New Generation of Rock Writers Reconsiders the Classics (ISBN 1-56980-276-9, 2004) gant ar buruteller sonerezh rock Jim DeRogatis, hag eñ bet ezel eus skipailh Rolling Stone. En e levr e roas ar gaoz da vurutellerien yaouank, da sevel a-enep sell re goshoc'h war pladennoù evel Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band. El listennad e kaver pladennoù savet e SUA pe er Rouantelezh-Unanet. Enni n'eus nemet div bladenn savet e broioù nann-saoznek : Trans-Europe Express gant Kraftwerk (renk 253) ha Buena Vista Social Club (renk 260). Lavaret e vez ivez ez oe diazezet ar roll war pladennoù ar bloavezhioù 1960 ha 1970 dreist-holl. Hervez lod ez eo dister renk ar sonerezh heavy metal ennañ, war-bouez pladennoù Black Sabbath (3 fladenn), Metallica (2 bladenn) ha Rage Against the Machine (2 bladenn).
Strelleg kantreat
Ar Strelleg kantreat (liester: Strelleged kantreat) a zo un evn hirc'harek, Tringa incana (gwechall Heteroscelus incanus) an anv skiantel anezhañ.
Skopañ
Skopañ pe tufañ zo teuler halv e-maez ar genoù. Skop pe tuf a reer eus an halv taolet evel-se.
Francis Marion Crawford
Francis Marion Crawford (1854-1909) a oa ur skrivagner stadunanat hag a skrivas istorioù spont.
Nehemia
Nehemia a oa un uhelgargad yuzev eus lez Artashashta, roue Persia, bet kaset gant e roue da vro Yehouda da ensellout adannezadur ar Yuzevien e bro Jeruzalem.
War-lerc'h embann Koresh, roue Persia e 538 KJK o reiñ aotre d'ar Yuzevien da zistreiñ d'o bro, ne guitas ket an holl bro an harlu ma oant staliet. Ouzhpenn e veze klevet o doa kavet diaesterioù ar re a oa distroet. Keloù en doe Nehemia (hebraeg:, « Doue en deus frealzet »), ur Yuzev uhelgargad e lez ar roue Artashasta e Soushan eus kement-se.
Goulenn a reas digant ar roue an aotre da vont evel Ezra, en e raok pe war e lerc'h, da ensellout stad Jeruzalem. Kefrediet e voe da adsevel kêr, ha da adaozañ he mogeradur. War-dro 445 KJK en em gavas gant e labour hag e kasas anezhañ da benn daoust d'ar skoilhoù. Bez e vefe bet e Jeruzalem etre 445 ha 433 KJK, distroet neuze da Soushan a-raok dont en-dro da Jeruzalem. Labourat a reas da adsevel kumuniezh Israel ivez. Skoazellet e vefe bet Ezra ha Nehemia gant ar brofeded Hagai ha Zec'haria.
E troidigezh Gwilh ar C'hoad (1897) e kaver Nehemi evit Nehemia.
Ezra
Ezra (en hebraeg, עזרא, Ezra) a oa ur beleg hag ur skrib yuzev bet kaset gant roue Persia d'ober un enklask war stad Jeruzalem da sikour distro ar Yuzevien d'o bro er Vvet kantved kent JK.
Abaoe dismantr Jeruzalem gant Nevouc'hadnesar (587 kent JK) ha harlu ar Yuzevien e oa an darn vrasañ eus an harluidi o chom e Babilon hag en he zrowardroioù.
E 539 kent JK e teuas Koresh, roue Persia da aloubiñ Babilon.
E 538 kent JK ec'h embannas ur skrid a roe aotre da dud Israel da zistreiñ d'o bro ha da gas ganto an teñzorioù bet kemeret gant Nevouc'hadnesar hag an holl vadoù a c'hellfent kas ha da adsevel an Templ.
Graet e voe an distro e lies gwech ha ne zisjrojont ket holl.
Ar re gentañ renet gant Zeroubavel (Zorobabel) a gavas diaesterioù, skoilhoù hag enebiezh zoken. Dont a rejont a-benn koulskoude en un nebeud bloavezhioù harpet gant urzhioù Dariavesh ha skoazell ar Yuzevien chomet e bro an harlu.
Kaset e voe Ezra, beleg ha skrib, gant Artashashta (Atakserkses), roue nevez Persia, da Jeruzalem evit ober un enklask diwar-benn stad ar gêr hag ar vro ha seveniñ kement tra a selle ouzh adsav lezennoù Israel.
Mont a reas gantañ ur strollad bras a harluidi ha kas a reas da benn ar gefridi fiziet ennañ. Adreizhañ a reas al lezennoù (da skouer lezennoù a dimeziñ peogwir e oa dimezet Yuzeveien gant merc'hed estren (Ez 9-10)
Bogliasco
Bogliasco  zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Ezra
Damvesket eo e istor gant hini Nehemia ha diaes eo lavarout ar mare resis m'en deus sevenet e gefridi. Kontet eo e Levr Ezra an Tanac'h.
Sen to Chihiro no Kamikakushi
Ar film-mañ eo an hini kentañ eus ur vro nann-saoznek en deus dastumet kement ha 200 milion a zolaroù e-maez ar Stadoù-Unanet. E Japan eo bet gwelet gant 23 milion a dud hag aet eo dreist Titanic a oa e penn renkadur an enkefiadoù brasañ.
Ezra
E troidigezh Gwilh ar C'hoad (1897) e kaver Esdras evit Ezra.
Sen to Chihiro no Kamikakushi
Istor
Chihiro, ur plac'h yaouank, a zo war an hent evit mont d'he di nevez, pa diviz he zad kemer un hent berroc'h. En em gavout a reont neuze dirak ur riboul. Daoust da klemmadennoù ar plac'hig ez a ar familh da welet petra 'zo en tu all. En em gavout a reont en ur gêriadenn goullo, met lec'h ma z' eus boued o c'hortoz debrerien. Krog a ra kerent Chihiro da zebriñ ha pa distro hi da welet anezho ez int bet cheñchet e moc'h.
Klask a raio neuze ar plac'h yaouank da zieubiñ e gerent eus ar mallozh-se, ha dizoloiñ a ra ur bed iskis, leun a speredoù deuet da zistanañ e kreizenn gibelañ Yubaba, mestrez al lec'h. Sikouret e vo gant Haku, ur sorser kevrinus, deskard da Yubaba.
Richard Middleton
Richard Middleton zo anv meur a zen:
Eil Levr Shmouel
Eil Levr Shmouel a gont istor David, roue Israel, adalek marv Saoul. Kavout a reer ennañ testennoù berr ouzhpenn (Ur salm gant David 22, komzoù diwezhañ David (23 ) ha "niveradeg ar bobl", "ar vosenn ha pardon Doue", "savidigezh un aoter" (24). Marv David a gaver e deroù Kentañ Levr ar Rouaned.
Margherita Gonzaga (1564-1618)
Margherita Gonzaga (1564-1618) a oa ur briñsez italian, dugez Ferrara er XVIvet kantved.
He zud
Merc'h e oa da Guglielmo Gonzaga, dug Mantova, ha da Eleonora Aostria, ur verc'h da Ferdinant Iañ an Impalaeriezh Santel. C'hoar e oa da Vincenzo Iañ Gonzaga, dug Mantova war-lerc'h o zad, ha da Anna Caterina Gonzaga, dimezet da Ferdinant II Tirol.
Dimeziñ
Dimezet e voe da Alfonso II d'Este, dug Ferrara, hag e drede pried e oa. Bugel ebet n'he doe.
Ordoño II León
Ordoño II León (871 - Mezheven 924) a oa roue Galiza, dindan e dad, roue León, etre 910 ha 914, ha goude roue León adal 914 betek e varv.
Eil mab Alfonso III e oa, ha brezelgar. Brezel a reas d'ar vuzulmaned, ha lakaat e gêr-benn e León.
Amalocichla
Amalocichla a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1892 gant ar skiantour saoz Charles Walter De Vis (1829-1915).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer holl e Ginea Nevez.
Noémie Dondel du Faouëdic
Noémie Le Coq de Kerneven, pe Noémie Dondel du Faouëdic, ganet e Ploermael (Morbihan) e 1834 ha marvet en 1915, a oa ur skrivagnerez c'hallek vreizhat, eus an tiegezh Dondel du Faouëdic.
Pant-y-mwyn
Pant-y-mwyn, pe Pantymwyn, zo ur gêriadenn e biz Kembre, e Sir y Fflint. Emañ er c'hornôg da gêr Yr Wyddgrug.
Un davarn zo, un ti-post, un dachenn golf. Redek a ra ar stêr Alun hebiou ar gêriadenn.
Tinella (Lombardia)
An Tinella zo ur froud e proviñs Varese e Lombardia.
Tinella (Piemonte)
An Tinella zo ur froud e proviñs Cuneo e Piemonte.
Ramiro II León
Ramiro II, lesanvet el Grande (war-dro 898-Genver 951), a oa roue León eus 931 da 951. Gant e enebourien vuzulman e veze graet el Diablo ("an diaoul") anezhañ abalamour d'e grizded.
E vuhez
Mab e oa da Ordoño II. Pa varvas e dad e roas harp d'e vreur Alfonso da gemer ar gurunenn digant o c'henderv Alfonso Froilaz, mab d'o eontr Fruela II. Gant Ramiro ec'h eas neuze hanternoz Portugal e 926, ha Galiza ouzhpenn da varv o breur Sancho en 929.
Brezel a reas d'ar vuzulmaned. Faezhañ a reas ar c'halif omeyad Abd al-Rahman III en emgann Simancas e 939.
Valbrevenna
Valbrevenna  zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Sancho Iañ Ordóñez
Sancho Iañ Ordóñez (war-dro 895 - goude an 10 a viz Mezheven 929) a oa roue Galiza er Grennamzer.
Marc'heien an Daol Grenn
thumb|upright=1.4|Ar Roue Arzhur hag e varc'heien en dornskrid italian eus an Klask ar Graal Santel Marc'heien an Daol Grenn zo, e kelc'h lennegel Danvez Breizh, un urzh marc'heien karget gant ar Roue Arzhur da glask ar Graal ha da zifenn e rouantelezh. En em vodañ a reont ouzh an Daol Grenn evit aroueziañ an ingalded etrezo. Tudennoù pennañ ar c'helc'h arzhuriek zo anezho. E 1155 e kaver ar meneg skrivet kentañ anezho er Romant de Brut skrivet gant ar barzh norman Wace. Skignet eo bet ar vojenn arzhuriek en Europa a-bezh adalek fin an, dre oberenoù Chrestien de Troyes dreist-holl.
Sancho Iañ Ordóñez
E vuhez
Mab e oa da Ordoño II León, roue León, ha de bried kentañ, Elvira Menéndez. Anvet e voe da roue Galiza gant e dad, ha dindanañ, betek e varv.
Marc'heien an Daol Grenn
Kalz marc'heien disheñvel zo bet meneget gant an oberennoù o deus kontet o istor. Gallout a reont bezañ kerent da Arzhur, enebourien gozh bet adunvanet gantañ, tud eus Enez Vreizh pe eus broioù all. Ar re vrudetañ eo Lanselod, Peredur (?), Yvain (?), Gaovan, Kae, Tristan, Galaad hag an treitour Mordred.
Sancho Iañ Ordóñez
E vuhez
Pa varvas e dad Ordoño en 924 e voe kemeret ar gurunenn gant e vreur, eontr Sancho, Fruela II León. Bloaz goude e varvas Fruela (etre an 12 a viz Eost hag an 8 a viz Gwengolo), hep na ouzer penaos.
Marc'heien an Daol Grenn
E-barzh istorioù fin ar c'helc'h arzhuriek er, en o zouez an oberenn bennañ Le Morte d'Arthur, eo torret an urzh e kavailhadoù hag a ra brezel an eil re d'ar re all pa'z eo dizoloet an avoultradenn etre Lanselod hag ar rouanez Gwenivar, gwreg Arzhur.
L'Exécutrice
L'Exécutrice zo ur film gall sevenet gant Michel Caputo, embannet e 1986.
Hic sunt dracones
Hic sunt dracones, Amañ ez eus erevent, a zo ul lavar latin hag a veze implijet da gomz eus broioù dianav ha dañjerus. Un damveneg eo eus ur boaz krennamzerel a oa da lakaat naered-mor ramzel pe loened mojennel war kartennoù ar broioù dianav, ,.
Koulskoude n'eus nemet ur gartenn anavezet ma vije kavet ar bomm-se, ha Boul-Douar Hunt-Lenox (1503–07) an hini eo. Kartennoù all zo bet a-raok, gant loened mojennell treset warne, met mapamundi Lenox eo an hini nemetañ ma kaver Hic sunt draconeses.
Ur vojenn eo deuet ar bomm-se da vezañ, ha troet e meur a yezh.
Leoned
Ur frazenn all a veze kavet a-wechoù, Hic sunt leones.
Grandparigny
Grandparigny a zo ur gumun eus departamant Manche e Bro-C'hall, krouet e 2016.
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Chèvreville, Martigny, Milly ha Parigny.
Sean Connery
Sir Thomas Sean Connery, bet ganet d'ar 25 a viz Eost 1930 e Dinedin ha marvet d'an 31 a viz Here 2020 e Nassau (Inizi Bahamas), a oa un aktour skosat.
Anavezet e oa abalamour da roll James Bond a zalc'has dre seizh gwech er sinema hag en abeg da filmoù brudet-tre evel Highlander, The Name of the Rose, The Intouchables, The Hunt for Red October ha meur a hini all.
Sevel a rae a-du gant dizalc'hiezh Bro-Skos.
Marisa Sannia
Marisa Sannia (1947 -2008) a oa ur ganerez italian a gane e sardeg hag en italianeg.
Charles René Colin
Charles René Colin (hervez marilh ar boblañs), pe Charles-René Collin, (20 a viz Du 1827 - 1911 e Sant-Brieg) a oa ur soner hag un ograouer breizhat.
Mab e oa da Julien Colin, liorzhour ha soner, ha da Marie Leuduges. Mont a reas da studiañ da Bariz ma teskas gant Louis James Alfred Lefébure-Wély. Ograouer iliz-veur Sant-Brieg e voe eus 1845 da 1911. Aozañ a reas kempennadurioù evit an ograou diwar tonioù hengounel breizhek.
Yann Kermorgant
Yann Kermorgant zo ur c'hoarier mell-droad breizhat ganet d'an 8 a viz Du 1981 e Gwened. E Bro-Saoz e c'hoari evel tager, gant skipailh Bournemouth, en eil rummad. Tro en deus bet ivez da c'hoari gant skipailh Breizh e 2013: a-drugarez d'ar pal plantet gantañ ez eas ar maout gant an Diaouled Du.
Peneothello sigillata
Peneothello sigillata (Peneothello sigillatus kent) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Petroicidae.
Anvet e voe ''Poecilodryas ? sigillata'' (kentanv) da gentañ-penn (e 1890) gant ar skiantour saoz Charles Walter De Vis (1829-1915).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned hag ivez diwar c'hreun ha had.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
Mathieu Roederc
Mathieu, pe Mathias , Roederc a voe eskob Treger eus 1417 da 1422.
Genidik e oa eus ar Gozkêr e-kichen Lannuon. Deuet e oa war-lerc'h Christophe de Hauterive, d'ar 15 a viz Kerzu 1417.
Mont a reas da Anaon er bloaz 1422.
Jean III de Bruc a zeuas war e lerc'h.
Christophe de Hauterive
Christophe, pe Chrétien, de Hauterive a voe eskob Treger eus 1408 da 1417.
Ne ouzer ket muioc'h diwar e benn, nemet e oa rust e vuhez.
Mathieu Roederc a oa deut war e lerc'h.
Gaëtan Courtet
Gaëtan Courtet zo ur c'hoarier mell-droad breizhat ganet d'an 22 a viz C'hwevrer 1989 en Oriant. Dibabet eo bet e 2013 gant skipailh Breizh. Tager eo e Stad Brest 29.
Sylvia Kristel
Sylvia Maria Kristel, ganet d'an 28 a viz Gwengolo 1952 hag aet da Anaon d'ar 17 a viz Here 2012, a oa un aktourez ha diskouezerez-c'hiz izelvroat. C'hoariet he deus en un 50 film bennak. Brudet e oa bet o c'hoari roll Emmanuelle e pemp film a-ziwar seizh eus an heuliad filmoù.
Buhez
Butunerez daonet e oa-hi abaoe he 11 vloaz. Marvet eo da 60 vloaz gant ur c'hrign-bev eus ar skevent
Podargus
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1818 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == Tri spesad a ya d'ober ar genad :
Annezva
O c'havout a reer en Aostralia dreist-holl hag en Indonezia, en Inizi Salomon, e Papoua Ginea-Nevez ivez, eizh (8) isspesad dezho en holl.
Beaulieu-sur-Mareuil
Beaulieu-sur-Mareuil a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Reims
Reims zo unan eus kêrioù bras Reter Bro-C'hall. Un isprefeti eus departamant Marne eo, er Grand Est
Douaroniezh
War ar stêr Vesle emañ Reims.
Anv
Hen impalaeriezh roman
Impalaeriezh roman diwezhañ
Hen krennamzer
Ardamezioù
En argant e daou skoultrig loreenn geotet ha divlammellet, e gab en glazur hadet gant flourdiliz en aour
Henamzer
Da vare brezelioù Galia, pobl ar Remi e oa a du gant Jul Kezar, hag anvet gantañ "mignoned Roma".
Pachycephalopsis
Pachycephalopsis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1879 gant an evnoniour italian Tommaso Salvadori (1835-1923).
Reims
Henamzer
Pa oa aozet heñchoù roman, Durocortorum en em gavas kreiz ur c'hroashent meur ː eus Lyon war zu ar c'hreisteiz, ha Bononia (Boulogne-sur-Mer) war zu gwalarn, hag eus Sens war zu ar mervent, ha Trier, war zu ar biz.
Pachycephalopsis
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer holl e Ginea Nevez.
Reims
Henamzer
Durocortorum e chomas a du gant Roma e-kerzh emsav Civilis.
Er bloaz 407, ar vro a zo goloet gant barbared deut eus Germania, Durocortorum da heul.
Marc'heg marellek
Ar marc'heg marellek (Limosa fedoa) zo un evn hirc'harek.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar marc'heged en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Annez
Bevañ a ra e Norzhamerika.
Microeca
Microeca a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1841 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Seizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Gods and Generals (film)
Gods and Generals zo ur film brezel ha drama istorel stadunanat skrivet ha sevenet gant Ronald F. Maxwell. Savet eo bet diwar ur romant eus 1996 anvet heñvel gant Jeffrey Shaara. Kontañ a ra un istor a c'hoarvez a-raok ar film Gettysburg (1993). Aktourien bennañ ar film eo Stephen Lang evit Stonewall Jackson, Jeff Daniels evit al letanant koronal Joshua Chamberlain ha Robert Duvall evit ar jeneral Robert E. Lee.
Buruteladennoù
Evit lod burutellerien ar film Gods and Generals a zo ul lodenn eus al Lost Cause of the Confederacy, ha reiñ a ra ur skeudenn vat eus ar C'hengevread.
Arroud
"Gen. Thomas 'Stonewall' Jackson: Tell me general, do you expect to live till the end of this war? Brig. Gen. John Bell Hood: Oh... I do not know, but... I'm inclined to think I will. I expect I will be wounded. And you general? Gen. Thomas 'Stonewall' Jackson: I do not expect to live to see the end of this war. Nor can I say that without victory I would desire to do so."
Marc'heg Hudson
Marc'heg Hudson (Limosa haemastica) zo un evn hirc'harek a vev en Amerika.
Annez
Bevañ a ra al labous e lez Bae Hudson, Kanada hag Alaska.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar marc'heged en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Ludovic Pajot
Ludovic Pajot, ganet d'ar 18 Du 1993 e Beuvry, zo ur politiker gall, kannad eus ar Pas-de-Calais en anv ar Rassemblement National.
Eleonora Aostria (1534-1594)
Eleonora Aostria (1534-1594), pe Eleonore von Österreich en alamaneg, a oa un arc'hdugez aostrian.
Dimezet e oa da Guglielmo Gonzaga, dug Mantova.
Jordana Brewster
Jordana Brewster, ganet d'ar 26 a viz Ebrel 1980, zo un top model hag aktourez stadunanat. C'hoariet he doa en ul lodenn eus ar stirad skinwel All My Children e 1995 ha goude-se e c'hoarias ar roll alies a Nikki Munson er stirad skinwel As the World Turns. Lakaet e voe he anv war ar renk evit an Outstanding Teen Performer e-pad ar Soap Opera Digest Award e 1997. Ar c'hentañ roll c'hoariet ganti en ur film a voe er film spont skiant-faltazi gant Robert Rodriguez anvet The Faculty hag embannet e 1998.
Brewster a zo bet gwelet er stirad skinwel Dallas etre 2012 ha 2014. C'hoariet he deus ivez e pemp lodenn ar stirad skinwel American Crime Story (2016). C'hoariet he deus an doktor Maureen Cahill er stirad skinwel Lethal Weapon (2016–2018) war ar chadenn Fox.
Starship Troopers (levr)
Starship Troopers a zo ul levr skiant-faltazi milourel gant Robert A. Heinlein, embannet e miz Kerzu 1959. An oberenn a zo bet embannet da zigentañ en ur stumm berraet hag e daou damm er gelaouenn The Magazine of Fantasy & Science Fiction, hag anvet Starship Soldier.
Stephanie St. Clair
Stephanie St. Clair (1886–1969) a oa e penn ur strollad torfedourien e Harlem, New York e deroù an. St. Clair he deus tallet ouzh ar Mafia e-pad meur a vloaz goude fin ar berzidigezh. Chomet eo emren betek ar penn.
Starship Troopers (levr)
Skrivet ez eo an oberenn evel un istor gwelet dre daoulagad ur soudard yaouank, Juan "Johnnie" Rico e anv. Taolennet eo d'al lenner taolioù-dreist ar soudard en traodegiezh fiñv, un aozadur en dazont gant soudarded en egor gwisket gant harnezioù galloudus.
Stephanie St. Clair
Early life
St. Clair a zo bet ganet e Martinik, eus kerent gall hag afrikan a-hervez. Divroet eo da Stadoù-Unanet Amerika dre Marselha e 1912. Anavezet e voe un tamm pep lec'h e Manhattan dre al lesanv Queenie, met tud Harlem a rae Madame St. Clair outi.
Fin he buhez
E fin ar bloavezhioù 1930 he kejas gant e gwaz Sufi Abdul Hamid, lesanvet ar "Black Hitler" evit bezañ enep-yuzev a-grenn ha e doare stourm politikel awenet gant an naziegezh. A-benn ar fin e voe tennet ganti warnañ. Ne varvas ket met kondaonet he vo hi d'an toull-bac'h.
Alopecoenas kubaryi
Alopecoenas kubaryi (Gallicolumba kubaryi kent) a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Starship Troopers (levr)
Rico hag an dudennoù all el levr a vez alies oc'h eskemm gant ur sell prederouriezh pe moral war aozadur ar gevredigezh, ar mouezhiadegoù, kudenn feulster ar re yaouank, ar binijennoù korf, ar c'hastiz a varv hag ar brezel.
Starship Troopers en doa gounezet un enor, ar priz Hugo er bloavezh 1960.
Alopecoenas kubaryi
Anvet e voe Phlegoenas [sic] Kubaryi (kentanv) da gentañ-penn (e 1880) gant ar skiantour alaman Otto Finsch (1839-1917) : dougen a ra anv an dastumer ha naturour poloniat Jan Stanisław Kubary (1846-1896).
Starship Troopers (levr)
Plas al lu er gevredigezh
Robert A. Heinlein a oa sot gant ar bed milourel, betek rakwelet brezelioù dibaouez ha drastus en egor ur wech ma vezo tizhet hag anneziet gant mab-den. El levr Starship Troopers ec'h adkemer doare selloù Sparta an henamzer. Evit bezañ keodedour gant gwirioù leun e vez ret da vont etrezek al lu n'eus ket hent all ebet.
Plas an armoù distruj ramzel
El levr Starship Troopers e vez implijet e-leiz an armoù distruj ramzel evit rishañ an enebourien. Anat ez eo d'an aozour n'eus ket da vezañ chalet gant implij an armoù-se na pa vezer taget gant enebourien daonet.
Jacques Necker
Jacques Necker, ganet d'an 28 a viz Gwengolo 1732 e Genève en Republik Genève hag aet da Anaon d'an 9 a viz Ebrel 1804 e Coppet e Suis, a oa un arc'hantour ha politiker genevat. Brudet eo evit bezañ bet ministr an arc'hant e-pad ren Loeiz XVI. Tad Madame de Staël eo.
Pinvidik e oa deuet da vezañ evel bankour e Pariz. Ur mailh e oa a-fed ekonomiezh. Galvet e voe gant ar roue Loeiz XVI evit bezañ penn rener an teñzor roueel e 1776, ha goude-se ministr an arc'hant. Modernaat a raio aozadur ekonomikel ar rouantelezh en ur enebiñ ouzh frankizouriezh ar re bet en e raok. Skarzhet e voe e miz Mae 1781, nebeut amzer a-raok trafikerezh an ti-eskemm, galvet e voe en-dro e miz Eost 1788 gant an titl a vinistr Stad dre ma oa harpet gant ar volentez foran. Eñ eo a c'halvas Emvod ar Stadoù-Meur, gant un niver doubl a gannaded evit an Trede Stad. Skarzhet e voe ur wech c'hoazh gant Loeiz XVI d'an 11 a viz Gouhere 1789 evit bezañ bet ezvezant eus bodad roueel an 23 a viz Even 1789, adkemeret e voe goude Kemeridigezh ar Bastille evit sioulaat ar reveulzierien. Dirak enebadur daonet ar Vodadeg vroadel, e roas e zilez e miz Gwengolo 1790 ha skrivañ a reas un dezrevell flemmus eus pennaenn nevez an ingalded.
Aulus Terentius Varro Murena
Aulus Terentius Varro Murena (ganet war-dro -56 ha marvet e -24) a oa ur jeneral, politikour ha konsul roman er Iañ kantved kent JK. Trec'h e voe war ar Salassed en Alpoù.
E vuhez
Mab e oa da Aulus Terentius Varro, met advabet e voe gant Lucius Licinius Murena, ha dre-se e oa breur da Lucius Licinius Murena Varro.
Rivinet e oa bet gant ar brezel diabarzh hir, e fin ar republik roman.
E c'hoar, Terentia, a oa dimezet da Caius Cilnius Maecenas, mignon d'an impalaer, ha kuzulier a-bouez, gwarezer an arzoù ; e hantervreur Gaius Proculeius a oa mignon da Octavianus.
En -25, e voe lakaet gant Octavianus e penn ar brezel kaset en Alpoù, e biz Italia, ha trec'h e voe war ar Salassed, ur bobl kelt pe ligur e saonenn Aosta, hag a gouezhe war an armeoù roman a glaske tremen eus Italia da saonenn ar Roen uhelañ, un hent a-bouez brasoc'h c'hoazh d'ar Romaned abaoe aloubadeg Galia en 51 kent JK gant Julius Caesar.
Roccabigliera
Roccabigliera (en italianeg, Roquebillière e galleg, Rocabiera en okitaneg) zo ur gumun c'hall en departamant Alpes-Maritimes war lez ar stêr Vesubia.
Istor
Evel ar braz eus an departamant e oa Roccabigliera e kontelezh Nisa, e Rouantelezh Sardigna, a-raok 1860 : er bloaz-se e voe staget ouzh Bro-C'hall.
Aulus Terentius Varro Murena
E vuhez
Hervez Strabon e werzhas evel sklaved betek 44 000 den eus pobl ar Salassed goude ma voe trec'h warno, ha hervez Dion Cassius, ne werzhas nemet ar wazed en oad da zougen an armoù, hag a oa da zieubiñ goude ugent vloaz er sklavelezh.
Concerto delle donne
Concerto delle donne (sonadeg an itronezed) a oa ul laz kanerezed a vicher e lez an dug Alfonso II d'Este e Ferrara en Italia er XVIvet kantved.
Aulus Terentius Varro Murena
E vuhez
En -24 e tiazezas un drevadenn roman a 3 000 den en Augusta Praetoria Salassorum, Aosta hiriv.
Anvet e voe da goñsul gant Augustus neuze, e -23 e oa da vezañ e karg, met mervel a reas e dibenn ar bloaz -24, ma voe roet e garg da Cnaeus Calpurnius Piso.
E vreur
Ur pennadig goude e varv e voe kondaonet e vreur Lucius Licinius Varro Murena d'ar marv.
Lucius Licinius Varro Murena a oa mab da Lucius Licinius Murena, genidik a Lanuvium, bet koñsul en 62 kent JK, advabet gant Aulus Terentius Varro.
Kavet e voe en Italia pa o klask tec'hel da vont da repuiñ d'ur vro all, Galia, pe Gres moarvat, ha lazhet war al lec'h evel an irienner arall, Fannius Caepio, pennaozer an trubarderezh a-enep Augustus.
Karnel
Ur garnel a zo ur savadur evit miret relegoù ar re varv.
Batrachostomus
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1838 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
Dont a ra e anv eus ar gerioù henc'hresianek βάτραχος (ran e brezhoneg) ha στόμα (genoù e brezhoneg).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == Daouzek spesad a ya d'ober ar genad :
Rummatadur
Evel e gerentiad — Podargidae — e veze renket ar genad en urzhiad Caprimulgiformes kent.
Epica
Epica zo ur strollad sonerezh metal sinfonek izelvroat, krouet gant ar gitarour ha kaner Mark Jansen goude ma oa aet kuit eus ar strollad After Forever.
E 2003 e oa embannet o albom kentañ The Phantom Agony gant al label Transmission Records. Consign to Oblivion a heulia e 2005 hag a oa arruet er blasenn 12 en Dutch charts. Buan e cheñchjont o label hag o devoa sinet gant Nuclear Blast a-raok achuiñ o zrede albom e 2007 anvet The Divine Conspiracy, hag a zegouezhas er blasenn 9 en Izelvroioù. Design Your Universe e 2009 a oa bet degemeret gwelloc'h c'hoazh hag e oa bet gwerzhet en Europa a-bezh. Pempvet albom Epica, Requiem for the Indifferent, a oa embannet e 2012 gant burutelladennoù brav.
E 2014 e teuas ar c'hwec'hvet albom, The Quantum Enigma, a oa bet ur pikol taol-kaer, erruet er pevarvet renk en Izelvroioù. ,, An daou albom diwezhañ, The Holographic Principle ha Omega, a oa bet degemeret ken mat hag an hani kent.
Borzonasca
Borzonasca zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Meryl Streep
Mary Louise "Meryl" Streep (bet ganet d'an 22 a viz Even 1949) a zo un aktorez amerikan hag he deus labouret er sinema, er c'hoariva hag er skinwel. Gwelet e vez gant lod evel an aktorez wellañ eus he remziad (best actress of her generation), ,.
Ofis publik ar brezhoneg
Ofis Publik ar Brezhoneg (OPAB) zo un diazezadur publik a genlabour sevenadurel (DPKS) bet krouet gant Rannvro Breizh, Rannvro Broioù-al-Liger, kuzulioù pemp departamant Breizh istorel hag ar Stad c'hall d'an 17 a viz Gwengolo 2010 da gemer lec'h ar gevredigezh Ofis ar Brezhoneg adalek miz Here 2010. Er bloaz 1999 e oa bet krouet Ofis ar brezhoneg diwar youl Rannvro Breizh. Abaoe 2004 e oa bet embannet fraezh c'hoant ar Rannvro da gemmañ ar statud a-benn sevel er un DPKS.
Brudañ ar yezh hag he skoazellañ d'en em zispakañ war holl dachennoù implij ur yezh zo e-touez kefridioù pennañ OPAB. Lakaat a ra an Ofis publik da dalvezout ar politikerezhioù yezh a vez fiziet ennañ gant ar strollegezhioù publik a zo ezel eus an Diazezadur. Strivañ a ra da frammañ diorroadur ar c'hinnig deskadurezh divyezhek peurgetket. Perzh a gemer ivez, da vat, el labour pinvidikaat korpus ar yezh hag azasaat ar brezhoneg ouzh ezhommoù ar bed a-vremañ.
Aozadur
Setu amañ aozadur OPAB e dibenn ar bloaz 2021. Labourat a ra ar pol Yezh war korpus ar brezhoneg.
Casarza Ligure
Casarza Ligure  zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
24vet Rujumant Dragoned (lu gall)
Ar 24vet Rujumant Dragoned a oa ur rejumant eus an tirlu gall (lu gall).
Uscio
Uscio  zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Willem Janszoon
Willem Janszoon (distaget [ˈʋɪləm ˈjɑnsoːn] e nederlandeg ; c. 1570 - c. 1630) a oa ur moraer eus an Izelvroioù hag an Europad kentañ o tizhout aodoù Aostralia.
Gouarnour e voe en Indez an Izelvroioù er bloavezhioù 1603-1611 ha 1612-1616. Eñ eo an Europad kentañ a verdeas war aodoù Aostralia, e bourzh al lestr Duyfken, e 1606. Bageal a reas e pleg-mor Carpentaria, o soñjal e oa an aodoù a wele eno un astenn da enez Ginea Nevez. Dilestrañ a reas war aod kornaoueg Kab York. Sevel a reas kartennoù a-hed un 320 km bennak a aodoù. Dre ma kave digevannezus ar vro ha ma voe lazhet meur a hini eus e vartoloded gant an henvroidi, e tistroas da enez Jawa e miz Mezheven 1606. Anvet e voe an douaroù nevez-kavet gantañ "Nieu Zelandt" diwar anv proviñs Zeeland en Izelvroioù. Diwezhatoc'h e voe adkemeret an anv-se gant Abel Tasman evit envel ur vro all, Zeland-Nevez.
Mestre
Mestre zo un anv-tiegezh hag anv-lec'h.
Coreglia Ligure
Coreglia Ligure zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Sains-lès-Fressin
Sains-lès-Fressin a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Reading
Reading zo un anv-lec'h saoznek hag a gaver e meur a vro.
Proviñs Terni
Proviñs Terni zo unan eus proviñsoù Italia, e rannvro Umbria. Terni eo ar gêr-benn anezhi.
Kefeleg beg hir
Ar c'hefeleg beg hir a zo un evn hirc'harek, Numenius americanus an anv skiantel anezhañ.
Favale di Malvaro
Favale di Malvaro  zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Kefeleg beg hir
Annez hag isspesadoù
Bevañ a ra al labous e Kreiz ha Norzhamerika.
Daou isspesad zo dezhañ :
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar c'hefeleged en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Kolobouz ruz Kreizafrika
Kolobouz ruz Kreizafrika (Piliocolobus foai) a zo ur marmouz hag a vev e kreiz Afrika, er c’hoadeier gleb en div Gongo, e Soudan ar Su hag e Republik Kreizafrika.
Christophe Paul de Robien
Mab e oa d'ar marc'heg Paul de Robien, kuzulier ar roue e parlamant Breizh, ha da dTheraise Olyve du Couët. Evel e dad e voe kuzulier ha prezidant parlamant Breizh. Dedennet-bras e oa gant ar skiantoù hag an arkeologiezh dreist-holl. Sevel a reas un dastumad pourvezet-mat (bouc'hili, delwennigoù, tammoù poderezh...) hag a voe skrapet digant e vab da vare an dispac'h gall. Bremañ emañ an darn vrasañ eus e dastumad e mirdi arzoù-kaer Roazhon.
Skrivañ a reas ul levr (Description historique, topographique et naturelle de l'Ancienne Armorique ou Petite Bretagne) ha klask, en aner, lakaat da sevel un akademiezh ar skiantoù hag al lizhiri e Roazhon.
Douaret e voe d'an 9 a viz Even 1756 e Kintin.