cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lur (unanenn dolz)
Al livre er broioù gallek
Er broioù gallek ne vez ket implijet al lur kement-se ken. Padal e oa un unanenn dolz implijet stank en Europa a-bezh e-pad ar Grenn-Amzer ha goude. Ar sistem metrek a erlec'hias al lur e pep lec'h adalek fin an 18kantved.
Al lur a vez c'hoazh implijet gant ar c'hallegerien er vuhez bemdez evel hanter-gilogram.
Bro-C'hall
E Bro-C'hall e oa implijet al livre esterlin etre fin an navvet kantved ha kreiz ar pevarzekvet kantved. Par e oa da 367.1 gram dre vras (5,665 greun). Dindan ren Yann II ez eer gant lur Pariz pe lur poids de marc, ha betek an 18 kantved. Par e oa al lur-mañ da 489.5 gram (7,555 greun).
Lur Jerzenez
Lur Jerzenez a oa un unanenn dolz implijet e enezenn Jerzenez eus ar 14 kantved d'an 19 kantved. Par e oa da 7,561 greun (490 gram). Dleout a ra dont eus al lur gall poids de marc.
Ar pfund alamanek
En Alamagn e oa ur bern lurioù disheñvel e-pad ar Grennamzer ha goude. Da skouer e talveze 510 gram e Nürnberg ha 467 gram e Berlin. E 1854 e oa divizet gant Unaniezh Maltouterezh Alamagn e oa red d'ar pfund talvezout 500 gram en Alamagn a-bezh. Al lur n'eo ket ofisiel ken, met implijet eo c'hoazh gant an dud en o buhez pemdeziek evit komz eus un hanter-gilogram.
Ar funt rusian
Al lur rusian, ar funt (Фунт), n'eo ket implijet ken. Par e oa da 409.51718 gram.
Skålpund
E broioù Skandinavia e oa meur a lur, par da 425,076 gram e Sveden da skouer. Graet e oa bet gant ar sistem metrek er vro-se adalek 1889. E Norvegia e oa par da 498,1 gram, hag e Danmark e oa 471 gram. Danmark a reas evel Alamagn en naontekvet kantved dre zivizout e oa par al lur da 500 gram.
20 skålpund = 1 lispund
Trone pound
Un unanenn dolz skosat kozh eo, a oa par da etre 21 ha 28 oñs avoirdupois (war-dro 600-800 gram).
Entrammes
Entrammes a zo ur gumun eus departamant Mayenne (Bro-C'hall).
Angers Sporting Club de l'Ouest
An Angers Sporting Club de l'Ouest, lezanvet SCO, a zo ur c'hlub mell-droad gall krouet e 1919.
Flora
Flora zo un anv-badez italianek ha gallek, deuet diwar anv an doueez Flora, doueez roman ar bleunioù hag an nevezamzer. Un anv-lec'h eo ivez.
Hervez Ovidius e oa doare latin an nimfenn C’hloris.
Oberennoù
Un toullad mat a oberennoù zo bet awenet gant an doueez roman Flora, evel
Wervicq-Sud
Wervicq-Sud e galleg, Zuid-Wervik en izelvroeg, a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall, war lez ar stêr Leie.
Douaroniezh
Ar stêr Leie eo ar vevenn etre Wervik-Sud ha kêr Wervik e Belgia.
1485
Diwar-benn bloavezh 1485 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1485
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1485
1934
Diwar-benn bloavezh 1934 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1934
Olifant
An olifanted eo ar bronneged geotdebrer a ya d'ober ar c'herentiad Elephantidae.
Delfzijl
Delfzijl (distagañ : ) a zo ur gêr hag ur gumun e proviñs Groningen en Izelvroioù. War ribl kleiz aber ar stêr Ems, tost ouzh harzoù Alamagn. Ar c'hêrioù ha kêriadennoù da-heul a ya d'ober ar gumun : Bierum, Biessum, Borgsweer, Delfzijl, Farmsum, Godlinze, Holwierde, Krewerd, Losdorp, Meedhuizen, Spijk, Termunten, Termunterzijl, Uitwierde, Wagenborgen, Weiwerd, Woldendorp.
Hellespontos
right|thumb|An Hellespontos/[[Dardanelloù, ur strizh-mor a-hed ledenez Gallipoli, etre ar Balkanoù hag Azia Anatolia (Azia-Vihanañ).]]
Olifant
Spesadoù
2 c'henad ha 3 spesad olifanted a zo:
Hellespontos
Hellespont, pe Hellespontos (Ἑλλήσποντοs e gregach, a dalvez kement ha "Mor Helle"), eo anv kozh ar strizh-mor a zo anvet Dardanelloù en Europa. Drezañ e tremener eus ar Mor Kreizdouarel da Mor Marmara, hag alese, dre ur strizh-mor all, hini ar Bosfor, d'ar Mor Du, gwechall Pont-Euksin. Gwelout ar gartenn:[Kartenn Hellespont].
Olifant
Spesadoù
2 spesad en Afrika (mui unan aet da get: olifant Norzhafrika) a ya d'ober ar genad Loxodonta:
Hellespontos
An anv
Dont a ra an anv eus Helle, merc'h da Atamas, beuzet eno hervez mojenn ar Maoutken aour.
Olifant
Spesadoù
1 spesad (4 isspesad) en Azia
Delfzijl
Greanterezh
thumb|left|Skeudenn dre loarell eus aber ar stêr Ems ma weler Delfzijl (ribl kleiz, e-kreiz) A-fet talvoudegezh ez eo Delfzijl pempvet porzh an Izelvroioù hag enni e kaver un embregerezh aluminiom perc'hennet gant Aluminium Delfzijl. E 2004 e voe produet 112 400 tonennad aluminioù dourennek. Kalz embregerezhioù kimiezh a gaver ivez e Delfzijl, hag eil lec'h ezporzhiañ danvezioù kimiek eo en Izelvroioù goude Rotterdam. thumb|right|200px|Video Clip Folly gant [[Coop Himmelb(l)au, e Delfzijl]]
Hellespontos
An anv
Meur a anv a oa dezhañ el lennegezh klasel Hellesponium Pelagus, Rectum Hellesponticum ha Fretum Hellesponticum) right|thumb|Ar [[Balkanoù.]]
Delfzijl
Darvoudoù
Bep pemp bloaz e vez aozet Delfsail, an darvoud brasañ en Izelvroioù evit a sell ouzh ar bageal. Bep bloaz e vez aozet "Pinksterfeesten" e Delfzijl.
Kuzul-kêr
thumb|right|200px|Ti-kêr kozh Delfzijl E kuzul-kêr Delfzijl ez eus 21 dileuriad :
Hellespontos
Douaroniezh
Sellout ouzh an Dardanelloù.
Anvet e voe ar strizh-mor Dardanelloù goude ma voe sinet skrid-emglev peoc'h Dardania (Troia, 85 kent J.-C.) etre ar Romaned ha Mithridates VI, roue ar Pont.
Fama
Fama a zo
Olifant savanennoù Afrika
Olifant savanennoù Afrika (Loxodonta africana) a zo ur bronneg bras geotdebrer. An hini brasañ eo eus an daou spesad olifanted a ya d'ober ar genad Loxodonta a vev en Afrika.
Nazik
An nazik pe frieg, pe marmouz friek, pe fri-hir ha marmouz fri-hir, liester naziked, Nasalis larvatus eus e anv skiantel, zo ur marmouz eus Borneo.
Ur fri hir ha gwevn zo dezhañ, hiroc'h d'ar par, pa dap betek dindan e elgezh.
Doareoù pennañ
War-dro 75 cm eo hirder e gorf ha 65 cm hini e lost. 20 kg eo e bouez.
Bevañ a ra ar par gant ur strollad parezed ha re vihan. Difenn a ra anezho o roc'hal, o tiskouez e zent hag o hejañ e galc'h en e sav-sonn.
Franck Thilliez
En un ober un nebeud bloavezhioù eo deuet da vezañ brudet evit e romantoù polis, du ha skrijus.
Nazik
Rummatadur
Hervez loenoniourien zo eo ar spesad nemetañ er genad Nasalis. Hervez re all avat emañ Simias concolor er genad-se ivez hag e tap an anv Nasalis concolor neuze.
Franck Thilliez
Lec'hienn ofisiel
Franck Thilliez
Fatum
Fatum eo doare sakr an tonkadur gant ar Romaned, arouez youl divrall an doueed hag ar blanedenn o deus lakaet da bep hini. Klotañ a ra gant Ananke pe Moira ar mojennoù hellazat.
Bouvigny-Boyeffles
Bouvigny-Boyeffles a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais e Bro-C'hall.
kantved
Brezel-bed kentañ: .
1885
Diwar-benn bloavezh 1885 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1885
Gouy-Servins
Gouy-Servins a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais e Bro-C'hall.
Amfion
thumb|180px|Amfion ha [[Zethos, izelvos, Palazzo Spada (Roma).]]
Ganedigezh
Gwallet e oa bet o mamm Antiope gant Zeus, ha hi da dec'hel gant ar vezh da Sikyon. Eno e timezas d'ar roue Epopeos. Arsailhet e voe Sikyon gant un arme eus Thebai, renet gant Lykos pe gant e vreur Nykteüs, ha kaset e voe ar vaouez d'ar gêr da vout kastizet. Gwilioudiñ a reas war hent ar gêr, ha genel daou vab en ur c'hofad. Ret e voe dezhi diskouez anezho d'ar bobl war ar menez Kithairon, ma voe laosket ar vugale, ha kaset o mamm da Dhebai da vout sklavez gant ar rouanez Dirke.
Bugaleaj
Hag ar vugale gaezh dilaosket war ar menez Kithairon gant o eontr kriz, Lykos, roue Thebai. Kavet e voent gant mesaerien avat, ha desavet gante.
Meur a vloaz goude e tec'has Antiope hag e kavas he bugale war ar menez ma oant bet ganet. Pa oa bet graet vil d'o mamm gant Dirke ez ejont d'he lazhañ: staget e voe gante etre kerniel un tarv. Sevel a rejont un arme hag aloubiñ Thebai. Goude e voe savet mogerioù kêr Thebai gante, pep hini en e zoare.
Soner
Donet a reas Amfion da vout ur barzh hag ur soner ken barrek hag Orfeüs. Hennezh all a ouie sachañ al loened war e lerc'h, Amfion a c'halle lakaat ar vein da fiñval. Desket e oa bet gant an doue Hermes da seniñ fleüt ha lourenn.
Gwreg ha bugale
Digant Niobe, merc'h da d-Tantalos, roue Lydia, en doa meur a vugel, an Niobeezed a vez graet anezhe. Met brasoni a savas enni, ha kunujenniñ an doueez Leto a gredas ober.
Sevel Thebai
Zetos a zeuas da vout hemolc'her ha mesaer, troet gant ar sevel chatal. Sevel a rejont mogerioù en-dro da Gadmea, gwikadell Thebai. Zethos a zouge ar vein, hag Amfion a sone an delenn ken flour ma teue ar vein d'e heul ha ma'z aent o-unan d'al lec'h ma tleent. Abalamour da se eo e teskas seniñ an delenn e doare Lydia, hag e lakaas teir c'hordenn outi ouzhpenn. Dimeziñ a eure Zhetos gant Thebe, a roas hec'h anv da gêr Thebai.
Gwalleurioù
Niobe, gwreg Amfion, he devoa ur ribitailh bugale, met c'hwezet e oa dezhi ha fae a reas war an doueez Leto ha n'he devoa nemet daou, Artemis hag Apollon. Da gastizañ Niobe ez eas bugale Leto da lazhañ hec'h holl vugale.
Neuze, hervez Ovidius, en em lazhas Amfion gant ar glac'har. Hervez Telesilla avat e voe lazhet a-gevret gant e vugale gant saezhadoù Artemis hag Apollon. Hyginus en deus skrivet ez eas da argadiñ templ Apollon a skoas e saezhoù outañ.
Goude marv Amfion ha Zethos e tistroas Laios da Dhebai ma voe lakaet da roue.
Evezhiadenn
Gallout a reer tostaat ar vojenn-mañ ouzh hini Kastor ha Polydeukes, en Hellaz, ha hini Romulus ha Remus e Roma gozh.
Fauna
Fauna a oa gwreg Faunus, ha mamm an doue Latinus, unan eus roueed vojennel Latium, e mojennoù Roma an Henamzer. A-wechoù e lârer e oa c'hoar da Faunus, hag e oa Fatua hec'h anv. Diwall a rae ar gwragez da vezañ gaonac’h.
Doueezed all
Dindan an anv Fauna e lavarer a-wechoù emañ:
Megaclite (loarenn)
Megaclite (eus ar gresianeg Μεγακλειτη) pe Yaou XIX a zo ul loarenn gilgradek direizh eus Yaou. Gant ur strollad steredonourien eus Skol-Veur Hawaii e voe dizoloet e 2000. E strollad Pasiphae emañ, ur strollad loarennoù hag a gelc'htro etre 22,8 milion a gilometradoù ha 24,1 milion a gilometradoù gant ur stouadur etre 144.5° ha 158.3°.
Tennañ a ra hec'h anv eus Megakleite, unan eus serc'hed Zeus.
Arctic Monkeys
Arctic Monkeys a zo ur strollad rock saoz brudet-bras e Bro-Saoz. Krouet e oa bet e Sheffield e 2001, p'o deus kroget ar sonerien da zeskiñ peb a venveg. Anavezet int bet da gentañ dre o lec'hienn war MySpace hag o singles kentañ - "I bet you look good on the dancefloor" zo bet #1 e Bro-Saoz. Ken bras e oa ar "buzz" en-dro dezho ma 'z eo bet o fladenn gentañ an hini a zo bet gwerzhet ar muiañ er sizhun gentañ, e miz Genver 2006
1933
Diwar-benn bloavezh 1933 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Arctic Monkeys
N'o deus ket gortozet pell a-raok embann en eil pladenn, en deus graet kement a berzh. Sellet e vez outo bremañ evel unan eus ar strolladoù pennañ e bed ar rock music, par da Oasis ha Radiohead dek vloaz zo
1933
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1933
Skrik
Skrik (Ar Garm, 1893 ha ?1910 ) eo taolenn vrudetañ al livour norgeat Edvard Munch ma weler un den o huchal gant an anken. En diadreñv e weler kêr Oslo, diwar lein torgenn Ekeberg.
Pevar doare a zo eus an daolenn, daou e Mirdi Munch (ul livadur, ?1910, hag ur pastel), unan (ul livadur eus 1893) e Mirdi broadel Oslo hag unan, ur pastel, perc'hennet gant un den prevez.
Olifant koadoù Afrika
Olifant koadoù Afrika (Loxodonta cyclotis) a zo ur bronneg bras geotdebrer eus Afrika eus ar genad Loxodonta.
Dourvarc'h
An dourvarc'h (Hippopotamus amphibius) a zo ur bronneg geotdebrer eus Afrika. Bevañ a ra an dourvarc'h en dour ha war an douar.
1487
Diwar-benn bloavezh 1487 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Liverieg
Liverieg  (Liffré e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen. Pennlec'h Kanton Liverieg eo.
1487
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1487
Liverieg
Douaroniezh
War lez ar stêrioù Chèvre ha Sérigné emañ Liverieg
1487
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1487
Liverieg
Brezel Aljeria
.
Melestradurezh
Liverieg a zo gevellet gant Wendover, e Bro-Saoz, Piéla, e Burkina-Faso, ha Beniel, e Bro-Spagn
Eume
Eume zo un anv-lec'h galizek
Koedmaeg
Koedmaeg a zo ur gumun eus Bro Sant-Brieg e kanton Lambal, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Norzh Breizh.
Ardamezioù
"Rannet; ouzh 1 en glazur, e deir manal ed en aour ereek en sabel; ouzh 2, en aour e zervenn diframmet en geot
Rount Pagan
Un dañs eus ar vro Bagan eo ar ront (pe rount) pagan.
Meur a ganaouenn zo da zañsal an dañs-se.
Unan zo kanet gant Denez Prigent, unan all gant ar Sonerien Du hag unan all (War an hent) kanet gant Gael Billien asambles gant Kroazhent.
Taole
Taole a zo ur gumun eus Bro Leon e kanton Montroulez, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh. Penn kanton e oa betek 2015.
Anv
War a-seblant, diwar anv ur sant brezhon dizanavet.
Brezel diabarzh
Ur brezel diabarzh (pe enbrezel, pe brezel bro) a zo ur bec'h milourel a eneb, e-barzh ur riez ul lu reizh ouzh bagadoù armet, pe bagadoù armet etrezo hag eo re vras e vent da vezañ anvet un emsavadeg.
Guy Delisle
thumb|Guy Delisle, [[Festival Etrebroadel Bannoù-Treset Angoulême, 2015]]
Brezel diabarzh
Da vezañ galvet ur brezel e tle ar bec'h tizhout un derez bras a-walc'h a builhentez ha padout war un dermen hir a amzer. An dra-se a ro tro da zisheñvelañ ur brezel diabarzh diouzh trubuilhoù diabarzh a c'hell enderc'h oberioù a feulster damm heñvel met na c'hell ket bezañ anvet ur bec'h milourel - un emsavadeg evit skouer, pe ur stourm etre kabalioù.
Guy Delisle
Guy Delisle zo un treser eus Kebek, ganet d'an 19 a viz Genver 1966.
Brezel diabarzh
Ar fed e c'hoarvez ar brezel diabarzh e-barzh ur riez kentoc'h estreget div riez e zisheñvela diouzh ar brezel etrevroadel a eneb luioù div riez d'an nebeutañ. Hervez ar Correlates of War e anver ur bec'h ur brezel diabarzh pan eus muioc'h eget 1000 den lazhet pep bloazh. Un darn vihan eus ar milionoù a dud bet lazhet e-pad Brezel diabarzh Kambodia pe Eil Brezel Diabarzh Soudan eo met an arouez-varn a lez a-gostez bec'hioù evel an Trubulhoù e Iwerzhon an Norzh.
Gallout a ra ur brezel diabarzh kaout meur a abeg.
Guy Delisle
Goude e studioù en Oakville en deus foetet bro evit kas ul labour bevaat e meur a studio tresadennoù-bev. Diwar e veajoù en deus savet oberennoù (Shenzhen, Pyongyang) ma kont e drivliadoù enno.
Brezel diabarzh
Brezel evit an dizalc'hidigezh
Ma'z eo e bal krouiñ ur riez nevez pe frankizañ un dachenn deus an dalc'h estren pe deus dalc'h ur Stad gwelet evel hep diazez gwirion war un douar, a vez anvet alies ur brezel-dizalc'hidigezh pe brezel didrevadenniñ (Brezel diabarzh Amerika, kentañ brezel Indez-Sina).
Guy Delisle
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel Guy Delisle
Brezel diabarzh
Brezel diabarzh relijiel
Ur brezel diabarzh awenet gant abegoù relijiel, pe er memes relijion etre luskadoù disheñvel (Chiited ha Sunnited da skouer) pe etre relijionoù disheñvel (Katoliked ha protestanted, boudisted ha muzulmaned da skouer)
Brezel diabarzh gouennel
Ur brezel diabarzh awenet gant an diforc'hioù gouennel (Rwanda etre Hutu ha Tutsi,). Arabat eo kemmeskañ gant ur gouennlazh rak ar brezel diabarzh gouennel n'eo ket dre ret ur c'hoant da lazhadegañ an holl dud a ya d'ober ar strollad enep.
Ross 128
Ross 128 a zo ur gorrez ruz lec'hiet 10.92 bloavezh-goulou diouzh an Heol. Hec'h amezeg tostañ eo Wolf 359, 1.16 parsek pe 3.79 bloavezh-goulou diouti.
Gwelet ivez
Roll ar stered tostañ
Liammoù diavaez
Ross 128 war Solstation.com
Gary Jennings
Gary Jennings a oa ur skrivagner amerikan ganet e Buena Vista, Virginia, d'an 20 a viz Gwengolo 1928.
Goude bezañ bet o labourat er bruderezh e tivizas gouestlañ e holl amzer d'ar skrivañ. Evit-se e tivroas da vMec'hiko ma oa gwelloc'h marc'had ar vuhez ha kroget da skrivañ romantoù evit ar vugale.
E-pad an daouzek vloaz ma chomas e Kreizamerika e teskas kastilhaneg hag e tapas gouiziegezh war istor an Azteked. Neuze e skrivas e romant brudetañ Aztec ma tezrevell ennañ sevenadur pobloù kreizamerikan e fin ar XVvet kantved ha penn kentañ ar XVIvet kantved, a-raok hag e-pad aloubidigezh ar vro gant Hernán Cortés hag ar Spagnoled.
Mervel a reas Jennings d'an 13 a viz C'hwevrer 1999.
Lec'hienn ofisiel
Gary Jennings (e saozneg)
Pontypridd
Ur gêr eus kreisteiz Kembre eo Pontypridd e Rhondda Cynon Taf, ur 15 km en hanternoz da gêr Kerdiz, ha 33,000 a dud enni.
Douaroniezh
Emañ Pontypridd e kember ar stêrioù Rhondda ha Taf.
Yezh
E 2001, e oa 13.9% eus tud Pontypridd a gomze kembraeg, 21.3% a c'halle komz,hag ur 1/4 eus ar vugale a oa skoliataet e kembraeg.
Hersin-Coupigny
Hersin-Coupigny a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais e Bro-C'hall.
Lanseeg
Ardamezioù
Rannet etre glazur ha gul, e vorganez al lec'h en aour treustellet balirant war al lodennadur ; e gab en erminoù. Ur vorganez e oa kizellet war ur maen en iliz kozh.
Dril
An dril (Mandrillus leucophaeus) a zo ur marmouz hag a vev en Afrika. Tennañ a ra d'ar mandril nemet n'eo ket liesliv e zremm.
Lanseeg
Istor
Lanseeg e oa ul lodenn distaget diouzh Plouvalae.
Dril
thumb|left|250px|Tiriad an dril.
Lanseeg
Tud
Tud ganet eno
Tud marvet eno
1932
Diwar-benn bloavezh 1932 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1932
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1932
Armenia
Armenia, (Armenieg: Հայաստան Hayastan, Հայք Hayq) zo ur vro enezennet ha meneziek lec'hiet e Kaokaz ar su. Harzoù he deus gant Turkia er c'hornôg, gant Jorjia en norzh, gant Azerbaidjan er reter ha gant Iran hag Enezenn Nac'hitchevan er su. Unan eus ar republikoù kevreet en Unvaniezh Soviedel e oa betek he diskar e 1991. Ur Stad dizalc'h, demokratel ha liesstrolladek eo bremañ. Unan eus ar sevenadurioù koshañ er bed eo hag ar vro gentañ da dreiñ he feiz d'ar relijion gristen. Ur Stad lik eo avat.
Un darn eus Europa dre hec'h istor hag he sevenadur eo Armenia. O vezañ lec'hiet e Kaokaz ar su, avat, emañ war harz etre Azia hag Europa hag ur vro dreuzkevandirel e vez graet anezhi.
Istor
Prezidanted Armenia : Levon Ter-Petrosyan (1991-1998), Robert Kocharyan (1998-2008), Serzh Sargsyan (2008-2018), Armen Sarksyan (2018-2022), Alen Simonyan (abaoe 2022). Kentañ ministred : Nikol Pashinyan
Melestradur
Rannet eo Armenia dre zek marzes (rannvro) ; gant gouarnamant ar vro e vez anvet gouarnourien ar rannvroioù. Ur statud ispisial he deus Yerevan, a zo renet gant ur maer anvet gant prezidant Armenia.
Verb-stagañ mann
Er yezhoniezh e vez implijet an termen verb-stagañ mann (saoz: zero copula) evit komz eus ar fed ma ranker kompren bezañs ar verb-stagañ hervez ar c'henarroud yezhadurel kentoc'h evit dre implij ur merk hewel, da lâret eo ur verb pe ul lostger resis.
Implijet e vez verboù-stagañ mann e yezhadur meur a yezh disheñvel. En o zoues ar malayeg/indonezeg, an turkeg (yezh turkek), ar ruseg (yezh slavek), an hungareg (yezh finnek-ougrek), an hebraeg hag an arabeg (yezhoù semitek) gandaeg (pe luganda) (yezh vantouek) hag ar sinhaleg (yezh indez-ariek).
Peurliesañ e vez implijet ur verb-stagañ leun pe ur verb-stagañ mann hervez amzer resis ar verb dreist-holl hag ivez hervez perzhioù yezhadurel ar frazenn, da skouer:
Peurliesañ ne implijer ket ar verb-stagañ быть en amzer-vremañ er yezh a-vremañ daoust ma ma rank bezañ implijet en amzer-dremenet
She is in the house
En arabeg n'implijer verb-stagañ ebet e stumm-kadarnaat an amzer-vremañ daoust ha ma rank bezañ implijet e stumm-nac'h an amzer-vremañ hag ivez e holl stummoù an amzer-dremenet, da skouer:
Usenet
Usenet (anavezet ivez evel Netnews) zo ur rouedad foromoù ijinet e 1979 ha diazezet war ar protokol NNTP, implijet dre Internet. Dont a ra an anv Usenet eus Unix User Network, hag implijet e vez evel un anv divoutin bremañ.
Ganymede (loarenn)
Ganymede (gresianeg Γανυμήδης) a zo loarenn vrasañ Yaou hag al loarenn vrasañ e koskoriad an Heol. Brasoc'h eo he zreuzkiz eget hini Merc'her met n'he-deus nemet hanter he mas. Kalz brasoc'h eget Ploudon eo al loarenn nemeti (ouzhpenn al Loar) a c'heller gwelout hep pellseller. Dizoloet e voe bet e -364 gant ar steredoniour sinat Gan De war a seblant met ne veze ket anavezet an dra-se en Europa pan addizoloas anezhi Galileo Galilei e 1610. Anvet e voe Ganymede gant Simon Marius met ne voe ket implijet an anv-se a-araok an kantved. E darn vrasañ ar skridoù steredoniel abredoc'h e veze graet Yaou III anezhi (n'anavezed ket loarennoù ar strollad Amalthea c'hoazh). He anv a zeu eus Ganymede, ur paotr yaouank karet gant Zeus.
Verb-stagañ mann
Amzer-vremañ stumm kadarnaat
Ganymede (loarenn)
Frammadur diabarzh
Eus silikadoù hag eus skorn eo kenaozet Ganymede. Dindan ar c'hler e kaver ur gwiskad a skorn klouar, gant, marteze, kelch'adioù a zour liñvel. Ar fedoù dastumet gant ar sontenn galileo a zamveneg eo disrannet e tri gwiskad : ur greizenn vihan a houarn teuzet, ur vantell a silikadoù hag ar c'hler. Bezañs ur grezenn vetalek a zamveneg e oa bet tommoc'h Ganymede en amzer dremenet eget ma kredfed gwechall. Heñvel ouzh hini Io e c'hellfe bezañ frammadur diabarzh Ganymede.
Verb-stagañ mann
Amzer-vremañ stumm-nac'h
Amzer-dremenet
Ganymede (loarenn)
Torosennadur
Gorre Ganymede a zo ur meskaj eus daou zoare a dachennad : rannvroiù teñval, kozh tre, ha gant kraterioù niverus ha kelc'hiadoù sklaeroc'h, yaouankoc'h ha merket dre leinoù ha frailhoù. Tektonik eo o orin. Gant disfurmidigezhioù ar c'hler e voent furmet. Torosennadurioù heñvel ouzh beradennoù a vaen teuzet a gaver ivez. Ar rannvrioù teñval a zo heñvel ouzh gorre Callisto.
Usenet
Istor
Krouet eo bet Usenet e 1979 gant studierien eus Norzhkarolina : Tom Truscott, Jim Ellis, Denis Rockwell ha Steve Daniel, eus Dake, ha Steve Bellovin, eus Chapel Hill.
Verb-stagañ mann
E gandaeg ne vez implijet ar verb-stagañ (a)li nemet e daou degouezh ryezhadurel resis: pe gant ur frazenn araogennek pe c'hoazh gant un anv-gwan da brezegad, da skouer:
Ganymede (loarenn)
Torosennadur
An torosennadur brasañ eus Ganymede a zo ur blaenenn deñval, Galileo Regio hec'h anv.
Usenet
Istor
Ganet eo neuze war-lerc'h al lizheroù elektronek (pe posteloù) e 1972, pe war-lerc'h TCP/IPe 1974, met a-raok DNS e 1983, ha pell a-raok ar World Wide Web e 1989. Koazhañ a ra gant diorroadur ar blogoù.
Verb-stagañ mann
Verb-stagañ
1489
Diwar-benn bloavezh 1489 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganymede (loarenn)
Atmosferenn
Er bloavezhioù 80 e tizoloas ur skipailh a steredonourienn indiat ha amerikan eus gedlec'h Lembang (Indonesia), e-pad ur c'huzhadur, he-doa Ganymede un atmosferenn voan tre. Ar fedoù dastumet gant ar pellseller Hubble o-deus diskouezet e oa kenaozet eus oksijen dreist-holl. N'eo ket priduet hemañ gant ar vuhez, evel war an Douar met gant dielfennadur ar skorn didan efed ar skinoù.
Verb-stagañ mann
Gwelit ivez
Zero copula
Fañch Broudig
Breur eo da Yann-Erwan Broudig.
Bronn
Ar bronnoù, pe an divronn, eo an anv a reer eus ul lodenn eus bruched an dud, paotred ha merc'hed, etre traoñ ar gouzoug hag ar c'hof. Tostaet e vez ar gerioù bronn ha brennig (eus bren(n), evel e-barzh Menez Bre, Brelevenez), evel ma tostaer bron ha bryn e kembraeg).
Ganymede (loarenn)
Magnetofsferenn
Ar sntenn galileo he-deus dizoloet he-doa Ganymede ur maez magnetik dezhi hec'h unan lec'hiet e-barzh hini Yaou. An hevelep orin hag hini an Douar eñ-deus, war a seblant : redoù e-barzh ur greizenn vetalek. Al loarenn nemeti gant an doare maez magnetik-se e koskoriad an Heol. Ganymede he-deus ur maez magnetik arall, krouet gant efed hini Yaou war ur gwiskad a vateri-kas dindan ar c'hler. Krediñ a reer ez eo dour liñvel ha holennek lec'hiet etre daou wiskad a skorn, 150 km dindan ar c'hler.
Bronn
Ur vronn zo un organ eus parezed ar bronneged (ar vaouez en o zouez), ennañ gwagrenn al laezh, hag a daol laezh a dalvez da vagañ ar re vihan adalek o ganedigezh. Kemmus eo o niver hervez ar spesadoù.
An dud a reizh gourel o deus ivez pep a zivronn zo damheñvel o framm ouzh hini divronnoù ar maouezed, daoust ma ne vezont ket ken bras, abalamour ma tiorront er grouell diwar ar memes gwiadoù.
Ganymede (loarenn)
Liammoù diavaez
Ganymede
Fañch Broudig
Pa oa teuliour e Kreizenn an Enklaskoù Breizhek ha Keltiek (Skol-veur Brest) en doa kroget da genlabourat gant an ORTF e Brest war-dro 1964 evit skingasadennoù skingomz ha skinwel e brezhoneg. En amzer-se ivez e voe e penn Breuriezh Sant Erwan, un aozadur savet gant ar beleg Armañs ar C'halvez evit bodañ brezhonegerien yaouank e Bro-Dreger.
Eüterpe
Eüterpe a oa unan eus an nav Muzez, anvet ivez Merc'hed an Awen, e mojennoù Hellaz kozh. Merc'h e oa da Zeus ha Mnemosyne.
An anv
Εὐτέρπη / Eütérpê eo an anv e gregach, ha talvezout a ra «a oar plijout», eus ar ger εὖ / eũ, «mat» ha τέρπω / térpô, «plijout».
Doueez
Doueez ar Sonerezh e oa. Ur fleüt a veze ganti, an aulos, bet ijinet ganti. Diwezhatoc'h e plijas da livourien zo reiñ dezhi binvioù all, paper sonerezh. Ur gurunennad vleunioù a veze war he fenn pa veze da-heul an doue Dionysos.
War bez Frédéric Chopin, e bered ar Père-Lachaise e Pariz, he gweler o ouelañ.
Fañch Broudig
Ezel e oa goude ag ar JEB. Kemer a reas perzh e krouidigezh ar gevredigezh "Galv" (Comité d'Action Progressiste pour la Langue Bretonne) e 1968-69. Enni e oa bodet meur a gevredigezh : UDB, Ar Falz hag ar JEB da gentañ hag Yaouankizoù Penn-a-raok Breizh ivez goude, ha komiteoù lec'hel. Sekretour "Galv" eo bet Fañch Broudig.
Kemeret en deus e 1975 karg an abadennoù keleier er skinwel e Brest, e-lec'h Charlez ar Gall, a-raok bezañ anvet e 1991 da broduer dileuriet evit an abadennoù brezhonek e FR3 Kornôg e Roazhon. D'ar 1añ a viz Genver 2008 eo aet war e leve ha gant Bernez Rouz eo bet kemeret e lec'h e penn abadennoù brezhonek France 3.
Bet eo bet unan eus pennoù ar c'hevread Emgleo Breiz, bodet ennañ kevredigezhioù a gav gwelloc'h implijout ar "skritur skolveuriek". Dilennet eo bet evel prezidant ar c'hevread hag evel-se eo atebeg an embannadurioù liammet dezhañ (ti-emban Emgleo Breiz, ti-embann ha kelaouenn lennegel Brud Nevez, kelaouennoù pedagogel ar Skol vrezoneg hag ar Helenner.
Goude labourioù levrrollouriezh o tennañ d'e vicher gentañ eo en em lakaet Fañch Broudig da embann levrioù diwar-benn istor hag emdroadur ar brezhoneg (sellit ouzh e dezenn diwar-benn an implij eus ar brezhoneg).
Blog
Blog Fañch Broudig a zo, hervez Ouest-France, ar gwellañ lec'h da gaout keleier diwar-benn ar brezhoneg.
Bronn
Gant ar baotred ne vez ket ken fonnus an divvronn peurvuiañ ha n'eus nemet ar merc'hed a ro laezh ganto.
Fañch Broudig
Blog
Tud zo a lavar e oa bet difennet, gant Fañch Broudig, ar c'h ha n'emañ er skritur anvet (gant lod) skolveurieg, diouzh tagadennoù Yves Amiard, unan eus renerien La Poste e Breizh, e 2009. Tud all a lavar ne gaver ket anv eus ar c'h er blog: n'eus anv nemet eus "les apostrophes du breton", ha n'ouzer ket pelec'h emaint er skritur skolveuriek.
Bronn
Areola an divronn zo liammet ouzh an empenn dre nervennoù, ouzh ar reizhiad goprañ peurgetket. Atizañ anezhe a ro ur gopr en empenn a vroud ar vaouez da vezañ atizet en-dro. A-drugarez d'ar reizhiad goprañ-se eo e ro parezed ar bronneged, hag ar maouezed , , bronn d'o re vihan, hag a-drugarez d'ar goproù-se eo ivez e vez atizet an divronn e-doug an emzalc'h erotek ,.
1489
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1489
Terrug
Terrug a zo ur gumun eus Bro-Gerne e kanton Kraozon, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh.
Bronn
Mont en-dro
Magañ he bugel a ra ar vamm o reiñ he laezh dezhañ. Kemer a ra ar bugel beg ar vronn en e c'henoù ha denañ.
Dilhad
Hiziv an deiz e vez gwisket divronn ar merc'hed gant brennidennoù peurvuiañ.
Arabesque (barrez)
E barrez klasel e implijer an termen arabesque evit deskrivañ un emstumm pa van war sav un dañser(ez) war ur c'har keit ha m'emañ eben astennet a-dreñv, reut an daoulin.
Bronn
Toullerezh
Tud zo a blij dezho toullañ beg ur vronn pe ziv.
Arabesque (barrez)
An troad ma saver warnañ a c'hell bezañ en pointe, en demi-pointe pe plaen. Ar c'har a-dreñv a c'hell bezañ stok ouzh al leur tendu en arrière, anvet arabesque par terre pe savet diwar al leur: hervez al live e reer outañ neuze à demi hauteur pe à demi hauteur (45°) pe à la hauteur (90º) ha pa rank ar c'horf stouiñ a-raok evit c'hom hep kouezhañ pa sav ar c'har en tu all da 90º e reer outañ arabesque penchée.
Kemmañ a ra emstummoù an divrec'h a skol-da-skol.
An Hentenn Vaganova
Hervez ar Skol rusek anvet Hentenn Vaganova ez eus pevar emstumm arabesque diazez, deskrivet gant an dañser(ez) o sellet ouzh Lec'hiadur 8 war al leurenn hervez an Hentenn Vaganova, da lâret eo ar c'horn dirak hag a-gleiz war al leurenn.
E-doug ar pleustradennoù emañ an divrec'h a-live gant an divskoaz atav, graet eus an emstumm-se arabesque de classe, keit ha ma c'hell sevel ar vrec'h dirak uheloc'h evit ar skoaz evit an arvestoù, ma reer anezhañ arabesque de scene. D'an traoñ e rank bezañ an daouilin atav.
1489
Marvioù
Frañsez II, dug Breizh.
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1489
Lomme
Lomme a zo ur gumun gozh eus departamant Norzh e Bro-C'hall, kevredet gant Lille abaoe 2000. Pennlec'h Kanton Lomme eo.
Douaroniezh
thumb|left|Lec'hiadur Lomme e [[Kanton Lomme hag en Arondisamant Lille]]
Fañch Broudig
Leve
Aet eo Broudig war e leve, kuitaet e gargoù e F3. Kendalc'het en doa ur pennad evel kazetenner e-barzh Armor Magazine betek ma'z eas ar gelaouenn-mañ da get. Implijet eo bet ivez gant Rektor akademiezh Roazhon, "asambles gant Kuzul-Rannvro Breizh". Rentet en deus un danevell-skrid war "an deskadurezh (eus/dre) ar brezhoneg" e miz Du 2010, ha bet kinniget d'ar gazetennerien e miz Genver 2011. Barnet eo bet fall pe falloc'h al labour-se gant sindikadoù evel an FSU («Pour la FSU ce rapport doit être pris pour ce qu’il est : une somme de travail intéressante, comportant des réflexions justes, mais aussi des inexactitudes et des préconisations qui n’engagent que son auteur puisque formulées en dehors de toute concertation et basées sur des témoignages individuels et scientifiquement non représentatifs» «le rapport fait l’impasse sur des questions générales mais qui impactent l’enseignement du et en breton, comme celles de l’accueil des enfants de 2 ans en maternelle, la réforme de la formation des maîtres, les réformes en cours avec la disparition d’options…».
Kaoz a oa en danevell ivez eus kemmañ skritur ar brezhoneg. Kemer perzh a ra, en e zoare, e politikerezh Breizh :
Corrientes
Corrientes zo un anv-lec'h spagnolek en Arc'hantina.
Landebiav
Ur gumun eus Breizh-Uhel, e kanton Plangoed, e departamant Aodoù-an-Arvor eo Landebiav.
1891
Diwar-benn bloavezh 1891 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1891
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1891
Babouz (bronneg)
Ar babouzed eo ar marmouzed eus Afrika a ya d'ober ar genad Papio.
Spesadoù
5 spesad babouzed a zo:
Ezel
Un ezel, pa vez kaoz eus korfadurezh, eo an anv a vez graet eus ur rann eus ar c'horf a c'hall fiñval en un doare emren.
Cabo Corrientes
Cabo Corrientes zo ul lec'hanv spagnolek.
Brec'h (ezel)
Brec'h a reer eus an ezel a zo e korf un den etre pep dorn ha pep skoaz. Div vrec'h, un divrec'h eta, o deus an dud, stag ouzh ar c'horf en divskoaz. Dont a ra an divrec'h eus emdroadur ar pavioù diaraok el loened pevarzroadek a zo deuet da vezañ tud.
Er korfadurezh e reer kemm etre brec'h hag arvrec'h : an arvrec'h etre an dorn hag an ilin, ar vrec'h etre an ilin hag ar skoaz.
Julien Gracq
Julien Gracq (anv-pluenn Louis Poirier) a zo bet ganet d'ar 27 a viz Gouere 1910 e Saint-Florent-le-Vieil (Bro-C'hall) ha marvet d'an 22 a viz Kerzu 2007 en Añje (Bro-C'hall). Ur skrivagner gallek brudet eo. O chom e oa e Breizh, e Naoned dreist-holl. Genidik e oa eus Saint-Florent-le-Vieil war vord al Liger.
Skrivet en doa "Le rivage des syrtes" - Priz Goncourt anezhañ e 1951 (ha nac'het ar priz gant Julien Gracq) - ha kalz a romantoù. Kelenner e oa Gracq war an istor hag an douaroniezh. Brudet eo ivez evit al levr "La forme d'une ville", a zo gouestlet da Naoned. E-pad ar bloavezhioù 30 en doa kelennet e Lise Kemper. Unan eus krouerion Kleub Echedoù Kemper e oa.
Milin
Ur vilin (liester : milinoù ; kerneveg : meilh-où; gwenedeg : melin) zo peurvuiañ ur savadurioù ennañ ur wikefre evit malañ greun edeier da ober bleud. Talvezout a ra ivez ar ger milin evit ur mekanik heloc'h evit malañ, ar vilin-gafe da skouer. Abalamour m'eo bet pouezus-kenañ produiñ bleud evit ober bara hag a bep seurt krampouezh, kouignoù, gwastelloù, tartezennoù hag all abaoe m'eo bet ijinet gounezerezh an edeier da vare an Neolitik e c'heller lavaret eo bet ar milinoù ar savadurioù arbennik niverusañ ha ledetañ er bed a-bezh nemet e broioù ma vez ar riz ar boued pennañ, en Azia ar gevred pergen.
Doñvidigezh an energiezh
Dre vras e vez savet milinoù bihan pe vras evit doñvaat un energiezh naturel a-benn aesaat produadur traoù a bep seurt dre ar malañ pe ar skeiñ pe dre lakaat ur mekanik da vont en-dro.
En Europa an Henamzer e veze roet ul lusk d'ar wikefre bennañ, daou vaen-milin, unan difiñv hag unan o treiñ gant nerzh an dud (milin-vrec'h) pe hini an anevaled (kezeg, azened pe ejened).
Corrientes (proviñs)
Corrientes zo unan eus proviñsoù Arc'hantina, e biz pellañ ar vro, war lez kleiz ar stêr Paraná, ha kêr Corrientes ar gêr-benn anezhi.
Milin
Doñvidigezh an energiezh
Pa voe ijinet ar keflusker dre enleskiñ e voe staliet enno meur a vilin-dour ha lakaet a-gostez ar wikefre dre zour. Da broduiñ tredan peurvuiañ e vez implijet milinoù hiziv.
Lannandeg
Ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor eo Lannandeg.
Mandril
Ar mandril (Mandrillus sphinx) a zo ur marmouz hag a vev en Afrika.
Doareoù pennañ
Etre 60 ha 80 cm eo korf ar mandril, gant ul lost berr (nebeutoc'h eget 10 cm). E bouez zo etre 10 ha 40 kg.
Emzalc'h
Bevañ a ra a-strolladoù e koadegi gleb. Pep bagad a vev war un dachenn 50 km² bevennet gant merkoù-c'hwesha ha difennet ouzh ar strolladoù all. Ur par pennañ zo er strollad ha gouennañ a ra gant an holl barezed koulz lavaret.
An aliesañ e chom war an douar, nemet diouzh an noz ma pign gant ar gwez. Kerzhet ha redek a ra war e barlochoù.
Bep 18 miz e vez ganet unan bihan gant ar barez. Dougen a ra anezhañ stag ouzh he c'hof da gentañ ha, pa vez bras a-walc'h, war he c'hein.
Gwarez
Dre ma vez chaseet ar mandril evit e gig ha distrujet e diriad emañ en arvar hiziv an deiz.
1490
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1490
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1490
1931
Diwar-benn bloavezh 1931 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1931
Avenida Paulista
An Avenida Paulista zo un hir a vali e kêr São Paulo, e Brazil, eus an Rua da Consolação betek ar Praça Osvaldo Cruz. Digoret e voe d'an 8 a viz Kerzu 1891, ha deuet eo da vout kreiz arc'hantañ kêr.
Erebos
Erebos (Ἔρεϐος / Erebos e gregach, Erebus e latin), a oa al lec’h teñvalañ ha pellañ eus an Ifernioù, ha war un dro ar stêr a dremen dre al lec'h teñval-se.
Dont a reas da vezañ un dudenn, mab da C'haos ha breur da Nyks. O-daou int tad ha mamm da Aither (lein an oabl) hag Hemera (an Deiz).
Menegoù
Anv zo anezhañ e Theogonia Hesiodos. Hervez Hyginus e oa tad Geras.
Ifernioù
Skoazell a roas d’an Ditaned pa emsavjont enep d’an doueed hag abalamour da se e voe skoet en Ifernioù, troet e stêr, hag en ul lec'h teñval, etre bed ar re vev hag an Hades, ma rank ar re varv tremen.
Wingles
Wingles a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant gall Pas-de-Calais e Bro-C'hall. Pennlec’h Kanton Wingles eo.
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Babouz hamadryas
Ar babouz hamadryas (Papio hamadryas) a zo ur marmouz eus Afrika hag Arabia hag a vev tro-dro d'ar Mor Ruz.
1890
Diwar-benn bloavezh 1890 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1890
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1890
Doris
Doris zo un anv-badez saoznek, a orin gresianek, roet d'ar merc'hed, hag a gaver e broioù all.
Kumuniezh kumunioù Kerne-Uhel
Kumuniezh kumunioù Kerne-Uhel, bet anvet Kumuniezh kumunioù Bro ar C’hastell-Nevez betek miz Mezheven 2006, a zo un etrekumuniezh e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Kornôg Kreiz Breizh eo. Krouet e voe e 1993.
Doris
Orin
Dont a ra an anv eus an doueez hellazat Doris.
Babouz penn-ki
Ar babouz penn-ki (Papio cynocephalus) a zo ur marmouz eus kreiz ha reter Afrika.
Doris
Orin
Tud all c'hoazh, e mojennoù kozh Hellaz a oa en anv-se ivez:
Kumuniezh kumunioù Kerne-Uhel
Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Kerne-Uhel a ya 11 kumun d'ober anezhi:
Catherine Hermary-Vieille
Catherine Hermary-Vieille zo ur skrivagnerez c'hall ganet e 1948 e Pariz.
Doris
Lid
Pa n'eus sant ebet en anv-se e vez lidet an anv da Ouel an Hollsent.
Catherine Hermary-Vieille
Skrivañ a ra romantoù, buhezskridoù ha romantoù istorel. E-touez ar prizioù lennegel aet ganti emañ ar Priz Femina e 1981 gant Le Grand Vizir de la nuit.
Doris
Traoù
Un dra eo an doris. Roet eo bet an anv
Gouel ar Rouaned
Gouel ar Rouaned, pe  Gouel ar Rouanez (Rouane e Buhez ar Sent 1912), pe c’hoazh Gouel ar Sterenn, a zo ur gouel e relijionoù kristen 'zo hag a zegas soñj eus an Tri Roue bet o tegas profoù da Jezuz pa oa bet ganet.
Kumuniezh kumunioù ar Yeun Elez
Kumuniezh kumunioù ar Yeun Elez a ao anezhi un etrekumuniezh e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Kornôg Kreiz Breizh eo. Krouet e voe e 1993. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Menez Are Kumuniezh, goude kendeuziñ gant Kumuniezh kumunioù Menez Are.
Gouel ar Rouaned
Ar vojenn
N'eo ket resisaet anvioù an tri roue, met pourvezet int bet dezho gant an hengoun.
Kumuniezh kumunioù ar Yeun Elez
Kumunioù
Kumuniezh kumunioù ar Yeun Elez a yae 8 kumun d'ober anezhi:
Gouel ar Rouaned
Ar vojenn
Dont a raent eus broioù ar sav-heol hag heuliet o dije bet ur steredenn vras hag he dije diskouezet an hent dezho. Hervez Sant Mazhev e c'houlennatajont an dud, ur wech erruet e Jeruzalem ( a zo un 10 km eus Betleem), dre m'edont o klask roue nevez-c'hanet ar Yuzevien, ar pezh a nec'has Herodez, gouarnour Judea, met ne fellas ket d'ar vajed dont d'e gelaouiñ war ar bugel en-dro.
Penaos e vezont skeudennet
Skeudennet e vezont war meur a livadur ha meur a delwenn gant dilhad koustus ha livet liesliv. A-hed ar c’hantvedoù eo emdroet o skeudenn. Lavaret zo bet e skeudennont teir rann ar bed anavezet d’ar c’houlz-se : Melkior a zeu eus Azia, Gaspar eus Europa, ha Baltazar eus Afrika. Tri oad an den a skeudennont ivez : unan ’zo kozh, an eil ’zo e-kreiz e vrud, hag an trede ’zo yaouank.
thumb|320px|left|An Tri Roue e kraou ar Mabig Jezuz, taolenn gant [[Fra Angelico ha Filippo Lippi]]
Jean-Paul Dubois
Jean-Paul Dubois zo ur skrivagner gall ganet e 1950 e Tolosa.
Skrivañ a ra romantoù, esaeoù ha danevelloù. Bet en deus ar Priz Femina e 2004 gant Une vie française.
Gouel ar Rouaned
Gwastell ar Rouaned
Debret e vez gwastell ar Rouaned a zo ur favenn e-barzh. An hini emañ ar favenn en e lod a zeu da vezañ roue evit an devezh, roet ur gurunenn dezhañ pe...dezhi.
Er broioù spagnolek
An Tri Roue (los Reyes Magos) eo a zegas profoù d'ar vugale.
Jean-Paul Dubois
Ur film zo bet aozet diwar e romant Kennedy et moi gant Sam Karmann.
Torigneg-Fouilharzh
Torigneg-Fouilharzh (Thorigné-Fouillard e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Liverieg e departamant Il-ha-Gwilen.
Gevelliñ
Gevellet eo ar gumun gant:
Korfstummoù barrez
Kemm a reer er barrez pe ballet etre emstummoù diazez an treid ha emstummoù diazez an divrec'h:
Chinchilla lost hir
Ar chinchilla lost hir (Chinchilla lanigera) a zo ur c'hrigner hag a vev e Chile.
Korfstummoù barrez
Emstummoù an treid
(Notenn: Ne dalvez ar skeudennoù-mañ da heul evit diskwel lec'hiadur an treid evit pep emstumm.)
Kentañ emstumm
thumb|left Lakaet e vez ar seulioù stok-ha-stok gant an treid oc'h ober ul linenn an eeunañ ar gwellañ, da lâret eo gant beg an troad dehoù a-dehoù holl ha beg an troad kleiz a-gleiz holl en ur derc'hel an daoulin stok-ha-stok ivez ha reut an divc'har.
Eil emstumm
thumb|left Evel er c'hentañ emstumm met gant an treid distag an eil diouzh egile. Implijet e vez an termen deverret "à la seconde" evit fiñvadennoù a-gostez, da skouer battement tendu à la seconde.
Trede emstumm
Lakaet e vez an treid linennet evel evit ar c'hentañ enstumm met gant un troad dirak egile ha gant seul an troad a-raok stag ouzh kreiz an troad a-drek. Bez' eus eus daou drede emstumm hervez an troad a laker dirak egile.
Pevare emstumm
thumb|left Evel evit ar pempvet emstumm met gant an treid dispeget an eil diouzh egile gant unan anezhe un tammig dirak egile. "Digor" e vez graet anezhañ pa lakaer seul an troad a-raok a-stur gant seul an traod a-dreñv. Bez' eus eus daou pempvet emstumm hervez an troad a laker dirak egile.
1493
Diwar-benn bloavezh 1493 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1493
Korfstummoù barrez
C'hwec'hvet emstumm
Implijet ral a-wezh ez eus ur c'hwec'vet emstumm bet krouet da vat dindan an anv-se gant Serge Lifar evit treid kenstur kichen-ha-kichen, da skouer pa gasker da-benn ur pas couru sur les pointes en avant pe en arrière.
1493
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1493
7 Genver
Deiziadur henroman
VII ante idus Januarias = VIIvet deiz kent idus (>13) miz Genver. Gouel ebet
Korfstummoù barrez
Seizhvet emstumm
Hervez Serge Lifar evit ar seizhvet emstumm e ranker lakaat an treid er pevare emstumm en pointe gant ar seulioù renk-ouzh-renk. Bez' eus eus daou pempvet emstumm hervez an troad a lakaer dirak egile.
Emstummoù an divrec'h
Lakaat a reer an diforc'h etre daou daore da der'chel an divrec'h dre vras: ront pe kromm.
Kemmañ a c'hell anv pep emstumm a skol da skol.
Divrec'h ront
Rontaet pe hirgelc'hiek eo emstumm an divrec'h ha damstekiñ a ra bizied pep dorn ouzh re an dorn all, dirak ar begel, a-us d'ar penn pe c'hoazh damstok ouzh an divlez.
Divrec'h kromm
Astennet an divrec'h a-hed ar c'horf gant an divrec'h dambleget. Great e vez eus an emstumm-mañ allongé.
Tennañ a ra an holl deskrivadennoù da heul d'an emstummoù gante an divrec'h rontaet, deut da vezañ emstummoù allongés dre astenn an daouilin en ur dreiñ ar palvoù d'an traoñ.
Skoaz
Ar skoaz eo rann uhelañ ar vrec'h hag al lec'h ma'z eo staget ouzh korf an den, pe ma'z eo staget pavioù al loened pevarzroadek ouzh o c'horf. Pa vez div vrec'h e vez implijet an droienn, mark an daouder warni, an divrec'h ha staget ouzh an divskoaz ez int.
142
895 Ab Urbe Condita = 142 goude J.-K.
Bénifontaine
Bénifontaine a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais e Bro-C'hall.
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Kernev (disheñvelout)
Kernev pe Kerne, ha Bro-Gernev ha Bro-Gerne ivez, a c'hall daveiñ da:
Babouz Ginea
Babouz Ginea (Papio papio) a zo ur marmouz eus kornôg Afrika (Ginea, Ginea Bissau, Senegal, Gambia, Maouritania ha Mali).
Doareoù pennañ
70 cm eo hirder e gorf ha 60 cm hini e lost. War-dro 17 kg eo e bouez. Ar babouz bihanañ eo.
En em vagañ a ra diwar gwrizioù, larvennoù, vioù ha produioù gounezet gant an den.
François Philidor
François-André Danican, lesanvet "Philidor" evel e familh, bet ganet e Dreux (Bro-C'hall) d'ar 7 a viz Gwengolo 1726, marvet d'an 31 a viz Eost 1795 e Londrez (Breizh-Veur).
Sonaozour ha mestrc'hoariour echedoù gall. E dad, André Danican, a oa soner Loeiz XIV.
Philidor a voe lesanvet "An hini meur".
E 1731 ez eas da laz-seniñ lez ar roue: eno e teskas c'hoari echedoù, abalamour d'ar prantadoù ehan.
Bevañ a rae diwar al leve a veze roet dezhañ gant roue Bro-C'hall: divroañ a reas da Londrez e-pad an Dispac'h gall ha mervel a reas eno.
An Difenn Philidor
1.e4 e5 2.Mf3 d6.
Trebabu
Trebabu a zo ur gumun eus Bro-Leon hag ur gumun eus kanton Lokournan, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
143
896 Ab Urbe Condita = 143 goude J.-K.
Chinchilla lost berr
Ar chinchilla lost berr (Chinchilla brevicaudata pe Chinchilla chinchilla) a zo ur c'hrigner eus Suamerika (Chile, Bolivia ha Perou).
Timbroù an Douar-Nevez
thumb|left|140px|Timbr Humphrey Gilbert thumb|right|150px|Savadur - 1928
An Douar-Nevez (e saozneg: Newfoundland; e galleg: Terre-Neuve, en iwerzhoneg: Talamh an Éisc), zo un enezenn eus Reter Kanada er Meurvor Atlantel.
Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet eo an Douar-Nevez betek ar bloaz 1919 pa zeu da vezañ un Dominion. Nac’het he doa an Enez bezañ ezel eus Kengevread Kanada dre ur vouezhiadeg e 1869, met poan he deus ar Stad o virout un emrenerezh hag a goust ker-ruz d’an dud. E 1934 e ra freuz-stal: diframmet eo ar Parlamant hag anvet e vez ur gouarnamant nevez gant Londrez evit merañ ar vro.
Etre 1857 ha 1948 ez eus bet embannet war-dro 300 timbr en Douar-Nevez, klask warno gant an dastumerien evit perzh-mat an dresadenn ha liessted an danvezioù (loened, savadurioù ar vro, tudennoù an istor, familh roueel ar Rouantelezh-Unanet…).
thumb|left|130px|Tour Cabot
Beaucamps-Ligny
Beaucamps-Ligny a zo ur gumun eus departamant gall an Norzh e Bro-C'hall.
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Hulluch
Hulluch (distagañ [yly]) a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais e Bro-C'hall.
144
897 Ab Urbe Condita = 144 goude J.-K.
1494
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1494
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1494
Rabah Bitat
Rabah Bitat (arabeg: رابح بيطاط ), ganet d'an 19 a viz Kerzu 1925 en Ain-Kerma en Aljeria ha marvet d'an 10 a viz Ebrel 2000, a oa un emsaver ha brogarour aljerian, unan eus pennoù an Dispac'h aljerian, ur politikour hag un den a Stad.
Kargoù uhel en deus bet er Republik Aljerian, Maodiern an Dezougen ha Kadoriad ar Vodadeg Vroadel da skouer.
1928
Diwar-benn bloavezh 1928 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1928
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1928
145
898 Ab Urbe Condita = 145 goude J.-K.
Ahmed Ben Bella
Ahmed Ben Bella (arabeg : احمد بن بلة‎) a zo bet ganet d'an 25 a viz Kerzu 1916 e Maghnia en Aljeria ha marvet d'an 11 a viz Ebrel 2012 en Aljer, e-barzh un tiegezh kenwerzhourien. Ahmed Ben Bella a zo a orin eus Maroko dre e dud hag a oa peizanted eus rannvro Marrakech. Hervez an istorour Omar Carlier, tud Ben Bella a oa Berbered eus familh an Ouled Sidi Rahal.
Kadoriad ar Republik Aljerian adalek 1962 betek miz Mezheven 1965, pa 'z eo bet diskaret gant Boumedienne.
Ahmed Ben Bella a zo ganet d'ar 25 viz Kerzu 1916 e Marnia e-kichen Tlemsen e bro Oran. Marvet eo d'an 11 a viz Ebrel 2012 en Aljer. Ur brezelour eus koulz an dieubidigezh eo bet,ur politikour ha penn stad Aljeria. Bez' e oa Ben Bella unan eus an nav «penn-bras istorel» ar (CRUA) Comité Révolutionnaire d'Unité et d'Action hag ivez eus an FLN, Front de Libération Nationale.
Harzet e voe e-kerzh brezel Aljeria met kemer a reas perzh e dieubidigezh ar vro e penn an FLN ha dont a reas da vezañ kentañ prezidant republik Aljeria demokratel e 1963. Skarzhet e voe diouzh e bost a brezidant republik da heul an taol-stad a c'hoarvezas d'an 19 a viz Mezheven 1965.
Merket gant lazhadegoù Setif eus an 8 a viz Mae 1945 mont a ra (PPA) Parti Du Peuple Algérien hag d'an (MTLD) Mouvement pour le Triomphe des Libertés Démocratique eus Messali Hadj.Dilennet eo kuzulier eus e ker e 1947.Ezel eus an OS,rennet gant Hocine Ait Ahmed hag Rabah Bitat,kemer a ra perzh da tagadenn ti-post Oran et 1949 evit kaout arc'hant.E Mae 1950 arestet eo e Alger,barnet kablus eo kondaonet da 7 vloaz toull-bac'h.
André Chéron
André Chéron a zo bet ganet d'ar 25 a viz Gwengolo 1895 e Colombes (Bro-C'hall) ha marvet d'an 12 a viz Gwengolo 1980 e Leysin (Suis).