cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lafofeg
Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù kordofanek eo al lafofeg (lafofa) komzet e Kordofan e Soudan.
Akaneg
Klask a ra gouarnamant Ghana reiñ lusk d'ar yezh-mañ.
Setu rol ar rannyezhoù akanek pennañ, tost-tre an eil d'eben:
Toroneg
Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù kordofanek eo an toroneg (torona) komzet e Kordofan e Soudan.
Loumouneg
Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù kordofanek eo al loumouneg (lumun) komzet e Kordofan e Soudan.
Ndingeg
Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù kordofanek eo ar ndingeg (nding) komzet e Kordofan e Soudan.
Talodeg
Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù kordofanek eo an tadoleg (talodi pe jomang)) komzet e Kordofan e Soudan.
Atcheroneg
Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù kordofanek eo ar atcheroneg (acheron) komzet e Kordofan e Soudan.
Pseudo-Apollodoros
Ar pseudo-Apollodoros eo an anv a roer da oberour ar Biblioteka, un dastumad mojennoù a voe kredet e-pad pell e oant diwar zorn Apollodoros Aten.
Ar Biblioteka
Ar Bibliotheca (pe Levraoueg), un oberenn e teir levrenn, a zo un diverradur a-bouez eus mojennoù Hellaz, adalek krouidigezh ar bed betek brezel Troia. An oberenn nemeti a-seurt-se eo eus mare an Henamzer.
Peder levrenn a oa da gentañ, met kollet eo bet ar bedervet hag un tamm eus an deirvet. Chomet ez eus un epitome eus an hollad avat, eus an tamm kollet ivez eta, ma c'hallomp kaout un diverrañ eus an danvez kollet.
Agamemnon
thumb|Agamemnon en e goazez, e vazh-roue en e zorn, tamm eus golo ul lekanis [[attikat dremmoù ruz warnañ, war-dro 410-400 kent JK, Mirdi Broadel Hendraouriezh Tarenta.]] thumb|Maskl [[Sevenadurezh Mykenai|mikenaiat, anvet « maskl Agamemnon », XVI kantved kent JK, Mirdi Broadel Hendraouriezh Aten.]]
E gwengelouriezh Hellaz e oa Agamemnon (henc'hresianeg : Ἀγαμέμνων / Agamémnôn, « divrall, pennek ») roue Mykenai a rene ar c'hresianed e brezel Troia. Mab, (pe douaren) ar roue Atreus hag ar rouanez Aerope e oa, breur Menelaos, pried Klytaimnestra ha tad Ifigeneia, Elektra, Laodike, Orestes ha C'hrysothemis. Ar gwengeloù a ra roue Argos, pe Mykenai, anezhañ (anvioù lec'h disheñval evit an hevelep takad). Agamemnon a voe lazhet e kerzh e zistro a Droia, pe gant gwaz-kleiz e wreg Aegisthus pe gant e wreg he-c'hunan.
Etymology
E anv, Ἀγαμέμνων, a dalv "kadarn", "diwevn" pe "youlek". Ar ger a za ag Ἀγαμέδμων (*Agamédmōn), ag ἄγαν, "kalz" ha μέδομαι (*médonai), "prederiañ".
Yaouankiz
War-lerc'h muntr Atreüs gant Aigisthos ha Thyestes, a gemeras penn rouantelezh Argos, e voe ret da Agamemnon ha Menelaos kemer hent an harlu. Repu a gavjont e ti Tyndareos, roue Sparta, ha dimeziñ a rejont gant e verc'hed, Klytaimnestra hag Helene.
Brezel Troia
Kontet eo Brezel Troia en Ilias, meurgan Homeros. Skrapet e oa bet Helene, pried Menelaos, gant Paris, ur mab da Briamos,roue Troia.
Agamemnon a gemeras penn un arme da vont da vrezeliñ ouzh Troia.
Prest e voent da vont kuit a Aoulis, ur geoded e Beotia, pa reas Agamemnon an anoaz d'an doueez Artemis. Meur a abeg a gaver d'he brouez, hervez ar gwengelioù : hervez Aesc'hulos e oa fuloret Artemis rak ar wazed yaouank hag a varvo e Troia. Met, hervez Sofokles e teuas ar bec'h eus disevender Agamemnon pa hemolc'has ul loen sakr d'Artemis ha pa lavaras bezañ par-ha-par dezhi a-fet helmoc'hiñ. Ur vosenn a zegouezhas-hi war ar bobl hag an avel a yeas kuit, ne c'hellent ket merdeiñ neuze. An diouganer Kalc'has a gemennas e vefe sioulaet brouez Artemis ma vefe aberzhet Ifigeneia, merc'h Agamemnon. Met Artemis a asantas ma vefe berzhet un heizez wenn, arpezh a voe graet, ha sevel a reas an avel en-dro.
Agamemnon a oa penn-komander ar C'hresianed e-pad Brezel Troia. E-kerzh ar stourm e voe lazhet Antifos ha pemzek Troian hervez ar skrivagner latin Caius Julius Hyginus. Met en Ilias emañ diskouezet evel lazher ur c'hantad ouzhpenn e-kerzh e aristea ("Deiz ar c'hlod", ur prantad ma vez graet devoudoù uhel gant ur brezeler hag a ya da vout un haroz karet bras gant an doueed)
Lakaet e veze Agamemnon da unan eus tri brezeler gwellañ ar C'hresianed, a-raok e aristea zoken. Taolennet eo e c'halloud gant Akilles e kan XXIII an Ilias, ma anzav ec'h eo Agamemnon "an hini kreñvañ hag ampartañ er goafata". Ouzhpenn da se ne vez ket goulennet skoazell an doueed gantañ morse. Hepte e c'hallas degas an dismantr e-touesk renkadoù an Droianed memestra, tost kement hag Akilles.
An Ilias a gont istor ar bec'h a savas etre Agamemnon hag Akilles e bloavezhioù diwezhañ ar brezel.
Yezhoù nigerek-kongoek
right|300px|thumb|Takad ar yezhoù nijerek-kongoek
Unan eus familhoù-yezhoù pennañ ar bed eo ar yezhoù nigerek-kongoek e-keñver an niver a dud a ra gante, brasder an takad ma vezont komzet hag ivez an niver a yezhoù enni.
Etre ar perzhioù boutin a gaver kenetreze e ranker lâret e vez renket an anvioù-kadarn e klasoù gant an holl yezhoù nigerek-kongoek hag implijout a reont ivez holl gwitibunan tonennoù, peurliesañ div pe deir zonenn met a-wechoù ivez peder.
Mell-droad
<HR noShade>
Ar vell-droad, pe football, football association da anv ofisiel, a zo ur sport a-stroll, an hini ar muiañ pleustret dre ar bed ma kemerer e kont an niver a c'hoarierien hag a arvesterien. Renet eo gant un aozadur etrebroadel, ar Fédération Internationale de Football Association (FIFA), da lâret eo Kevread Etrebroadel Football Association (KEFA). E meur a dolead, dreist-holl en Europa, Suamerika hag Afrika, eo ar vell-droad muioc'h eget ur c'hoari, ur stil buhez kentoc'h. Miliadoù a dud a ya da emezeliñ ouzh kluboù aficionados hag a ya da welet ar c'hrogadoù en-dro d'an dachenn vell-droad, evit souten ar paread c'hoarierien muiañ-istimet ganto. Sot int ivez gant krogadoù skingaset war-bouez ar skinwel pe ar skingomz.
Dindan ren Kevread Etrebroadel Football Association e kaver aozadurioù dre gevandirioù.
E-touez ar c'hevezadegoù etrebroadel eo Kib vell-droad ar bed an hini bouezusañ, savet a-benn lakaat ar skipailhoù broadel pennañ da c'hoari an eil a-enep eben. E-keñver ar c'hluboù eo ar Gib etrekevandirel an tournamant bras pa gemer perzh ennañ kluboù kampionidi europat trec'h gant Kevre ar Gampioned ha re Kib al Libertadores, enni kluboù kampionidi suamerikan.
Gerdarzh
Dont a ra mell-droad (evel ar ger saoznek foot-ball) eus kevreadur ar gerioù mell ha troad pa vez c'hoariet o skeiñ en ur vell gant an troad. Graet e veze ar vell eus ur c'hoari pleustret gant kouerien war ar maez kerkoulz e Breizh hag e broioù all en Europa (graet e veze soule anezhi en darn vrasañ eus ar Frañs). Implijet eo bet an anv "foot-ball association" pa'z eo bet krouet an aozadur Foot-ball association e Breizh-Veur war-dro 1880 ha termenet ar reolennoù kentañ gantañ. Dont a rafe ar ger saoznek soccer eus association.
Degaset eo bet ar ger "foot-ball" dre ar bed gant an embroidi saoz ken e kaver ar ger fußball en alamaneg, voetbal en izelvroeg, fotbal er yezhoù skandinaviat, futebol e portugaleg ha fútbol e spagnoleg. E galleg e vez lavaret le football pe ar foot distaget mui pe vui evel e saozneg, pa reer gant le soccer e Kebek. Fobal a glever ivez e genoù ar vrezhonegerien a-vihanik. En Italia eo bet keñveriet ar vell-droad gant ul lid a veze graet e lez an duged e Firenze,il calcio storico e anv, krennaet "il calcio" evit envel ar vell-droad.
Kavet e vez en un nebeud broioù ur sport anvet football, met disheñvel mat e reolennoù :
Istor ar vell-droad
Kavet ez eus bet roud eus ur seurt mell-droad pleustret gant annezidi Amerika kent Kristol Goulm. Met ijinet eo bet ar vell-droad modern e Breizh-Veur e eil hanter an.
Reolennoù
Pa gas ur c'hoarier ar vell en tu all d'al linennoù grimenn (pe linennoù kostez) ez eus un ermaeziadenn. Diwar-se e vez c'hoariet un tenn-kostez e splet ar skipailh eneber. Pa gas ur c'hoarier ar vell en tu all da linenn zifenn, houmañ e foñs an takad da vezañ difennet gant e skipailh, e vez c'hoariet un tenn diwar ar 6 metrad. Pa vez graet an dra-se gant unan eus ar skipailh o tifenn e vez c'hoariet un tenn-korn : eus korn an dachenn e tenn unan eus an eneberien ar vell davet an takad difenn.
Pa c'hoarvez un ober pe un heuliad oberoù kontrol d'ar reolennoù e c'hell an tredeog gourc'hemenn ur c'hoarier o tiskouez ur gartenn velen dezhañ, ma skriv warni niverenn ar c'hoarier. Pa ra ar memes c'hoarier ur fazi bras adarre ez a ar gartenn velen da ruz, ha gant se e rank kuitaat an dachenn kerkent ha diskouezet ar gartenn ruz dezhañ gant an tredeog hag a skriv warni niverenn ar c'hoarier. Rankout a ra ar c'hoarier bet skarzhet eus an dachenn mont raktal d'ar gwiskva. Ar gartenn ruz a c'hell bezañ diskoachet gant an tredeog kerkent ha gwelet ur fazi grevus-tre pe un emzalc'h enep-c'hoari gant ur c'hoarier. Nep c'hoarier a-vicher bet skarzhet war-eeun gant ur gartenn ruz (hep bezañ bet gourdrouzet en a-raok gant ar gartenn velen) a dremen diwezhatoc'h dirak ur bodad barn da zivizout diouzh an dro war krogadoù kastiz ouzhpenn, na c'hallo ket kemer perzh enne.
Goude ar prantad c'hoari kentañ, anvet an hanterenn gentañ, e vez an ehan-kreiz (troc'h-kreiz pe tamm-diskuizh) evit lakaat ar c'hoarierien da ziskuizhañ. 15 munutenn e pad. Bez e c'hell an tredeog ouzhpennañ un nebeud munutennoù (etre unan ha pemp peurvuiañ) e fin pep hanterenn hervez an ehanoù bet e-pad ar c'hrogad, abalamour d'ur c'hoarier bezañ bet gloazet, da skouer. Nebeut a-raok fin an hanterenn e kemenn un eiltredeog d'ar c'hoarierien, war-bouez ur banell, an niver a vunutennoù a vo lakaet da astenn.
Evit krogadoù zo p'en em gav rampo an daou skipailh e fin an div hanterenn e rankont c'hoari un astenn a ziv hanterenn all ur c'hard eur. E fin an astenn ma chom rampo an daou skipailh e vint diaspartiet gant an abadenn tennoù d'ar pal. Pemp c'hoarier a bep skipailh zo dibabet da dennañ. Mont a ra ar maout gant ar skipailh a lak ar muiañ a balioù diwar e bemp tenn. Ma ne vez ket a-walc'h gant bep a bemp tenn e ouzhpenner un tenner all gant pep skipailh betek ma vo disheñvel an disoc'h.
Rachadeg
Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù kordofanek eo ar rachadeg (rashad) komzet e Kordofan e Soudan.
Elamireg
Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù kordofanek eo an elamireg (el amira) komzet e Kordofan e Soudan.
Tony Blair
Anthony Charles Lynton Blair, a vez graet Tony Blair anezhañ, zo ur politikour eus Breizh-Veur, ganet d'ar 6 a viz Mae 1953 e Dinedin (Bro-Skos).
Kentañ Ministr ar Rouantelezh-Unanet eo eo bet etre miz Mae 1997 ha miz Mezheven 2007.
E St John's College en Oxford en deus kaset e studioù. Goude bezañ tapet e destenn-skrid a alvokad ez eas gant Strollad al Labour met korbellet e voe en dilennadegoù kannaded e 1982.
War-lerc'h ez eas gant tu adreizhañ ar strollad.
E 1994 ez eas John Smith d'an anaon diwar ul lamm-galon. Blair a savas emglev gant Gordon Brown evit bezañ e penn ar strollad: Blair a vefe kentañ Ministr, Brown a yafe karg an Ekonomiezh gantañ.
D'ar 1añ a viz Mae 1997 e voe dilennet Blair e penn ar vro goude un trec'h splann ouzh ar mirour John Major. 18 vloaz oa ne oa ket bet al Labour e penn ar vro.
Etre 1997 ha 2001 e lakaas e vro e da gemer perzh e brezel Kosovo.
Brasoc'h c'hoazh e voe trec'h al Labour e 2001. Ar C'hentañ Ministr a zo padet ar pellañ eo Blair (en e raok eo Harold Wilson an hini a oa padet ar muiañ a-raok, etre 1964 ha 1970).
A-du gant ar Stadoù-Unanet eo savet bepred evit an aferioù diavaez, koulz e-pad ar brezel en Afghanistan pa gasas di al lu Saoz d'ar 6 Here 2001 pe en Irak, daoust d'ar muiañ-niver bezañ a-enep dezhañ en e vro. Da skouer ez eas ur milion a dud da vanifestiñ a-enep ar brezel e Londrez d'ar 15 C'hwevrer 2003 met derc'hel a reas Blair d'e soñj ha d'an 18 a viz Meurzh ez eas 42 000 soudard da Irak.
D'ar 7 Mezheven 2001 e voe trec'h war an Tories evit an eil gwezh hag ur muiañ-niver klok gant al Labour adarre.
D'ar 6 a viz Mae 2005 ez eas ar maout gantañ evit an trede gwezh da heul, ar pezh na oa bet c'hoarvezet biskoazh evit strollad al Labour. E miz Mezheven 2007 e roas e zilez ha Gordon Brown, eus e strollad, a zeuas da vezañ Kentañ Ministr.
Tegemeg
Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù kordofanek eo an tegemeg (tege) komzet e Kordofan e Soudan.
Tegaleg
Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù kordofanek eo an tegaleg (tegali pe taqali) komzet e Kordofan e Soudan.
Tumaleg
Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù kordofanek eo an tumaleg (tumali) komzet e Kordofan e Soudan.
Sant-Ervlan
<HR noShade>
Sant-Ervlan   a zo ur gêr eus Bro-Naoned, e Breizh, e departamant al Liger-Atlantel.
Kumun vrasañ bannlev Naoned eo pa oa 46 268 annezad enni e 2017. Se a laka Sant-Ervlan da vezañ dekvet kêr Breizh, ur gêr hag a gresk buan abaoe ar bloavezhioù 1960. Erv Breizh, ur c'hendi bras, ar greizenn-genwerzh vras Atlantis ha Zenith Naoned Meurgêr, ar sal abadennoù, a c'hall bezañ gwelet evel arouezioù ar c'hêriekadur-mañ, o tispenn roudoù Naoned.
Morebeg
Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù kordofanek eo ar morebeg (moreb) komzet e Kordofan e Soudan.
Sant-Ervlan
Douaroniezh
E kornôg Naoned emañ, war ribl norzh al Liger evit an darn vrasañ eus kêr. Tro-dro da Sant-Ervlan e kaver eta kumunioù Naoned, Antr etre Sant-Ervlan hag al Liger, Koeron, Saotron hag Orvez.
Anv
Erwan Vallerie, heuliañ Dauzat ː Sanctum Hermelandum, 1287
Ardamezioù
En gul e deir ruilhenn kenweet, e gab en erminoù
Aozer : Ao. Murail – Degemeret gant Kuzul ar Gumunn d'ar 14 a viz Meurzh 1980.
Er e oa bet krouet ar barrez gant Hermelandus, ur manac'h eus abati Fontenelle, war c'houlenn eskob Naoned.
Dispac'h Gall
Krouet e voe kumun Sant-Ervlan e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Chantenay hag e Bann Naoned. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Naoned. Lakaet e voe e Kanton Naoned-6 e 1801.
Brezel-bed kentañ
96 gwaz ag ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, d.l.e. 3,60 % eus he foblañs e 1911.
Eil brezel-bed
D'ar 16 a viz Gwengolo 1943 e voe taolet 80 bombezenn e Sant-Ervlan gant nijerezioù B-17 eus ar 1st Bombardment Division (United States Army Air Forces).
Lakaet e voe ar gumun da vurev kreizenniñ kantonioù Sant-Ervlan-1 ha Sant-Ervlan-2 pa voe diskaret Kanton Sant-Ervlan-Kornôg-Antr e 2014.
Ekonomiezh
Ur gêr war ziorren bras eo, dreist-holl tro-dro d'ar greizenn genwerzhel Atlantis, e-kichen dor an hent-tro a zo "Armor" he anv. Takad kenwerzhel brasañ kornaoueg Bro-C'hall eo.
Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
43 082 annezad a oa enni hervez niveradeg an EBSSA e 2011, 44 337 e 2014 ha 46 268 e 2017.
Kêraoz
Erv Breizh zo LODEF brasañ Breizh, gant ouzhpenn 780 lojeiz ennañ. Ur c'harter eo en e-unan. Savet e oa er bloavezhioù 1970. Tennañ a ra e anv eus al linenn gribenn.
Buhez sevenadurel hag arvestoù
E dor an Arvor emañ staliet Zenith Meurgêr Naoned, sal-abadennoù brasañ Breizh, abaoe miz Kerzu 2006.
Ya d'ar brezhoneg
D'an 3 a viz Ebrel 2009 e oa bet votet ar garta Ya d’ar brezhoneg gant Kuzul-kêr ar gumun.
Deskadurezh
Diwan en deus digoret e 2008 e skolaj kentañ el Liger-Atlantel.
E distro-skol 2022 e oa 258 bugel enskrivet er skolaj Diwan, er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek (3,3 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)
Kelenn d'an oadourien
Kentelioù evit an dud vras a zo eno abaoe 2001 gant ar gevredigezh Kentelioù an Noz.
Meur a obererezh dudi a vez kinniget gant Kentelioù an Noz e-kichen ar c'hentelioù : pleustradegoù c'hoariva, labour dorn, bodad lenn, bodad komz, keginañ, dañs, kanañ, golf, mell-droad, baleadegoù ha kement 'zo.
Gant Skol an Emsav ha skoazell Kuzul-rannvro Breizh e vez aozet stummadurioù hir (6 miz, 35 eurvezh bep sizhun) war ar brezhoneg abaoe 2011. Abaoe 2017 e vez aozet ur stummadur 'emvarrekaat' e St Ervlan.
Buhez foran
E 2008 e oa bet digoret e-kichen skolaj Diwan al Liger-Atlantel, ar vediaoueg "KDSK" (Kreizenn dafar sevenadurel keltiek) gant Maripol Gouret. Ul lec'h eskemm ha daremprediñ eo KDSK, evit klask titouroù, amprestiñ levrioù, pladennoù DVDoù, kazetennoù.
Tro Bro-C'hall
16 a viz Gouere 1991 : 11 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Kemper ha Sant-Ervlan; trec'h eo Charly Mottet.
Tud liammet gant ar gumun
Tud bet o chom eno :
Tud marvet eno :
Toukoumeg
Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù kordofanek eo an toukoumeg (tukum) komzet e Kordofan e Soudan.
Touroumeg
Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù kordofanek eo ar touroumeg (turum) komzet e Kordofan e Soudan.
Danae hag ar glav alaouret
Danae hag ar glav alaouret zo un daolenn gant Tizian (e-tro 1490-1576), war-ziskouez e mirdi ar Prado e Madrid.
Poesías eo an anv a roe Tizian d'an daou livadur Venus hag Adonis ha Danae hag ar glav alaouret a oa bet goulennet digantañ gant roue Spagn.
Gwelout a reer Danae o vont da vezañ kemeret gant Zeus, rak an doue eo ar glav aour zo o tont warni, o c'hortoz anezhañ en he gourvez emañ-hi, a-zehou dezhi ur c'hi bihan. Ur vatezh a zastum an takennoù aour en he zavañjer. N'ouzer ket pe er-maez pe e-barzh un ti emañ an dud; stignoù a weler, ha koumoul, glav enno. Levezon al livour Giorgione a zo anat e doare-livañ ar c'horf noazh.
Kustum e oa Tizian da adlivañ ar mojennoù a blije d'ar brenerien.
Un doare all d'al livadur-mañ a zo e mirdi Naplez.
Gwelout ivez
Ar pennadoù
Tingaleg
Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù kordofanek eo an tingaleg (tingal) komzet e Kordofan e Soudan.
Gwelet ivez
Tingal language
Gerhard Schröder
thumb|220px|Gerhard Schröder Ganet eo Gerhard Fritz Kurt Schröder d'ar 7 a viz Ebrel 1944. E penn Republik Alamagn eo bet etre ar 7 Here 1998 hag an 10 Here 2005, gant ar garg a gañseller. E Mossenberg eo bet ganet en arondisamant Lippe. E Hannover emañ o chom.
E 1963 ez eas da ezel eus an SPD (Sozialdemokratische Partei Deutschlands, Strollad sokial-demokrat Alamagn). E penn ar strollad eo bet pa oa bet roet e zilez gant Oskar Lafontaine e miz Meurzh 1999.
D'an dilennadegoù a oa bet d'an 22 a viz Gwengolo 2002 e voe trec'h evit an eil gwezh pa oa e penn un emglev etre an SPD hag ar Re C'hlas (Die Grünen).
A-enep krenn ar brezel en Irak e savas. Ur souezhadenn e voe evit ar Stadoù-Unanet pa oant boas da c'hellout en em harpañ war Alamagn abaoe an Eil brezel bed. Evit Schröder e voe un taol-kaer evit gounit an dilennadegoù pa oa partiet fall hervez ar sontadegoù.
Adreizhañ lezennoù sokial ar vro en deus klasket ober a-hed ar seizh bloavezh m'eo bet e penn ar vro. Displijet ez eus bet kalz a dud ha dreist-holl ar re a zo boas da votiñ evit an SPD. Kollet ez eus bet meur a zilennadeg rannvroel gant ar SPD rak se, ken ma oa bet divizet gant Schröder aozañ dilennadegoù hollek d'an 22 a viz Mae 2005 goude bezañ bet trec'het en unan eus kreñvlec'hioù an SPD, e Nordrhein-Westfalen.
D'an dilennadegoù d'an 18 a viz Gwengolo 2005 ez eas 34% eus ar mouezhioù gant ar SPD. Deuet brav-tre e oa bet gant Schröder a oa partiet fall e jeu koulskoude : edo par ouzh par gant ar virourien (CDU-CSU). Ne vanke nemet 3 sez d'ar SPD evit bezañ kreñvoc'h eget Angela Merkel, e penn an tu-dehou. Goude ur mizvezh marc'hata e tivizas mont war gil avat ha lezel e strollad da sevel emglev gant ar CDU-CSU. Fin rummad ar bloavezhioù 1968 e oa gant disparti Schröder hag e vinistr e penn an aferioù diavaez : Joschka Fischer.
Turdjoukeg
Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù kordofanek eo an turdjoukeg (turjuk) komzet e Kordofan e Soudan.
Aurora
thumb|320px|right|Aurora, livet gant [[Guercino, 1621-23 (livadur terest er c'h-Casino Ludovisi, Roma), ur skouer a liverezh barok.]] thumb|200px|right|Aurora ha Titon, priñs [[Troia, livet gant Francesco de Mura.]] Aurora eo doueez tarzh-an-deiz gant ar Romaned. Klotañ a ra gant Eos mojennoù Hellaz, hag Ushas gant an Hindoued.
Bemdez e tifluk da nijal dre an oabl, da gemenn ar beure nevez. C'hoar eo da Sol, an heol, ha da Luna, al loar. Un toullad mat a briedoù he deus, ha pevar mab, ar Pevar Avel, a zo kar da Anemoi Hellaz, evit pevar c'horn an oabl.
Ur serc'heg dezhi e oa Titonus, ha goulenn a reas Aurora digant Zeus reiñ dezhañ bezañ divarvel, met ankouaat a reas goulenn ar yaouankiz peurbadel war un dro. Hag ar paourkaezh Titonus a zalc'h da goshaat, ha da goshaat.
Lennegezh
Meneget eo an doueez e meur a oberenn:
Apollodoros Aten
Apollodoros Aten (Ἀπολλόδωρος / Apollódôros e gregach), ganet war-dro 180 kent JK, ha marvet war-lerc'h 120 kt JK en Aten, a oa ur yezhadurour hellazat en. Apollodoros Aleksandria a vez graet anezhañ a-wechoù, dre ma oa staliet eno. Asklepiades e oa anv e dad.
Diskibl e oa da Diogenes Babilon, Panaitios ar Stoikour, ha da Aristarc'hos Samothrake en Aleksandria. E 146 kent JK e kuitaas ar gêr-se, pe e tec'has anezhi, moarvat da vont da b-Pergamon, hag alese da Aten. Eno neuze e tremenas an darn vrasañ eus e vuhez, hag e savas skridoù a zeskadurezh.
Bibliotheke
Ken brudet e oa e zeskadurezh ma voe drevezet e oberenn, ha faziet a-wechoù diwar-benn ar skridoù savet gantañ. An dastumad mojennoù lakaet war e gont, hag anvet Bibliotheke, a vije bet skrivet kalz diwezhatoc'h : anv zo en oberenn eus ur skrivagner roman, Castor ar bloazdanevellour (Kastor Rodos), a veve en amzer Cicero, er, pa oa marvet Cicero er bloaz 43 kent JK.
Pseudo-Apollodoros eo a vez graet eus oberour ar Bibliotheke.
Yiannis Ritsos
Ur barzh gresianek e oa Yiannis Ritsos (gresianeg: Γιάννης Ρίτσος; treuzksrivet ivez: Yannis, Giannis pe Giannhs), bet ganet e Monemvasia d'ar 1añ a viz Mae 1909 hag aet da anaon en Aten d'an 11 a viz Kerzu 1990.
Renket e vez e-touez ar pevar barzh gwellañ eus Gres an a-gevret gant Kostis Palamas, Giorgos Seferis hag Odysseus Elytis.
Skrivañ a reas ouzhpenn ugent dastumadenn barzhoniezh, nav romant, pevar fezh-c'hoari ha skridoù all, hag e meur a yezh eo bet troet e oberennoù. Nav gwezh e oa bet kinniget e anv, en aner, evit Priz Nobel al lennegezh ha pa'c'h eas gantañ Priz Lenin ar Peoc'h e 1977 e tisklêrias e oa hennezh pouezusoc'h dezhañ evit ar Priz Nobel.
Ezelañ a reas ouzh Strollad Komunour Gres da geñver diwezh ar bloavezhioù 1920 hag abalamour d'e gredennoù politikel e oa bet bac'het e "kampoù an addeskiñ broadel" goude fin Brezel Diabarzh Gres (1946-1949).
Difennet e oa bet e varzhoniezh gwezh ha gwezh all e Gres abalamour d'an danvezioù eus an tu-kleiz a gontas drezi.
E 1975 e oa bet roet un doktorelezh a-enor dezhañ gant Skol-Veur Aristoteles e Thessaloniki.
Barzhonegoù
Ανυπόταχτη πολιτεία (1958)
Η τελευταία προ Ανθρώπου Εκατονταετία (1975)
Τα επικαιρικά (1975)
Μαντατοφόρες (1975)
Amon
Amon zo unan eus doueed pennañ an Henegiptiz hag eus mitologiezh ar Verbered. Talvezout a ra eo anv Imen kement hag « An hini kuzhet » pe « An hini n'haller ket anavezout ». Kement-se a dalvez n'haller ket anavezout e furm wirion abalamour m'en em ziskouez dindan stummoù a bep seurt. Graet e vez anezhañ Imen achâ renou, "Amon e anvioù niverus". Gant e bried Amemet ez eo unan eus doueed Eizhad Hermopolis.
Dindan stumm ar c'houblad Amon-Ra e teuas da vezañ kreiz ar reizhiad teologiezh kempleshañ eus Henegipt. Amon a oa ar pep pennañ hag ar pezh a oa kuzhet, e-skoaz Ra a oa an doue diskuliet. Un doue krouer, e oa. Kampion ar re baour e oa ivez hag ur roll a-bouez en devoa en deoliezh hiniennel. Krouet e voe Amon gantañ e-unan, hep tad na mamm. E roll evel roue an doueed a vrasaas kement ma tostaas ar relijion d'an undoueegezh hag an doueed all a zeuas da vezañ stummoù anezhañ. Asambles gant Osiris ez eo Amon-Ra an doue eus Henegipt zo meneget ar muiañ. Azeulet e vez ivez er broioù tost da Henegipt Henlibia ha Nubia.
Mitologiezh
Dindan stumm ur waz, unan eus e loened sakr, e tozvas ar vi kentañ a zinodas ar vuhez dioutañ. Dindan neuz un naer e sperias ar vi kosmek stummet en dourioù kentañ. Meneget eo gant testennoù ar piramidennoù e-touez an doueed a wareze ar faraon marv hag, er Grennimpalaeriezh e kemeras ar c'hentañ plas e bro Teba, ma kemeras lec'h Montou a-benn ar fin. Doueoniourien Teba a roas dezhañ ur pried nevez, Mout, hag ur mab, C'honsou, doue al Loar, bodet o zri e Triadenn Teba.
Taolennadurioù
Evel m'en diskouez e anv (« An hini kuzhet »), n'haller ket taolenniñ anezhañ. Abalamour da se e veze livet gant neuz ar faraon, met gantañ ur gurunenn gant un doare boned en e benn, div bluñvenn sonn peg outañ hag e groc'hen livet e glas-glizin. Livet e vez gant ur c'hroc'hen gell, pe du a-wezhioùigoù, hag abalamour da se e vez hevelebaket ouzh Min, doue Koptos.
E arouezioù eo gwaz Egipt (henegipteg smn), abalamour da zistagadur damheñvel an daou anv moarvat, hag ar maout (henegipteg šft). Dirak e dempl e Karnak e weler un aleziad sfiñsoù dezhe korfoù leoned ha pennoù meot, arouezioù e c'halloudegezh da engehentañ.
Azeulerezh
Doue lec'hel Teba e oa da gentañ. Goude ma erruas an tierniezh, a orin eus ar gêr-se, e penn ar vro, Amenemhat (« Imen zo dirak ») peurgetket, ur faraon eus an  tierniezh, e teuio da vezañ roue an doueed, « aotrou tronoù ar vro zoubl ».
Da vare an tierniezh e teuas Amon da vezañ doue arouezius Henegipt. Unvaner ar vro e oa ha roet en deus an trec'h da Ahmôsis war an alouberien Hiksos. Unanet e oa neuze da Rê, doue an heol e Heliopolis, ha dont a reas da vezañ an doue kosmek Amon-Rê, « an hini peurbadus, aotrou Karnak, krouer eus ar pezh zo anezhañ, mestr pep tra, diazezet en un doare padus e pep tra ». Lenn a reer ivez « Daoublegañ a ra an doueed e-harz e dreid evel chas pa anavezont bezañs o aotrou ».
Hevelebekaet eo ivez ouzh Min, doue Koptos dindan an anv Amon-Min, doue ar strujusted. gant Mout ha C'honsou ez a d'ober un driadenn azeulet e Karnak. Gant Rê ha Ptah ez a d'ober strollad tri doue bras Henegipt.
E-kichen an Amon roueel-se, diziraezus d'ar pep brasañ eus an dud, ez eus ur stumm all eus an doue Amon gwelet evel un doue tostoc'h hag a selaoue ar re baour, ar re glañv hag ar maouezed dougerez gant evezh. Gallout a reont tostaat outañ e-pad ar gouelioù relijiel bras evel gouel Opet ma' z ae prosesion bigi sakr Triadenn Teba (Amon, Mout ha c'honsou) eus Karnak da Louksor.
Liger-Atlantel
Liger-Atlantel (distaget: ), Loire-Atlantique e galleg hag ent-ofisiel (distaget: ), a zo unan eus ar pemp departamant a oa bet savet e Breizh da heul ar Reveulzi c'hall. E gevred ar vro emañ, Naoned eo ar pennlec'h anezhañ, hag ar 44 an niverenn roet dezhañ. Abaoe ma'z eo savet ar rannvroioù gall eo bet lakaet e Rannvro velestradurel Broioù-al-Liger ha neket e hini Breizh. 1 301 325 a annezidi a zo ennañ hervez sifroù an EBSSA e 2011. 12vet departamant Frañs eo e-keñver poblañs dre se.
Douaroniezh
= Istor = D'ar 4 a viz Meurzh 1790 e oa bet krouet an departamant, hervez lezenn an 22 a viz Kerzu 1789. Loire-Inférieure (Liger-Izelañ) e oa e anv neuze. D'an 9 a viz Meurzh 1957 e oa bet adanvet Loire-Atlantique (Liger-Atlantel), diwar ar stêr Liger hag a dreuz an departamant, hag ar Meurvor Atlantel.
Bevennoù Bro-Naoned a yae d'ober an departamant mui ul lodenn eus su eskopti Roazhon (war-zu Bro-Vaez) met ul lodenn eus bro Redon a yeas gant eskopti Roazhon ha bro Vitau a yeas gant ar Mor-Bihan, un toullad parrezioù eus Marzioù Breizh hag a oa e Bro-Naoned a voe staget ouzh departamant ar Vañde. D'an 30 a viz Mezheven 1941 e voe krouet rannvroioù ekonomikel gant gouarnamant Vichy ha distaget al lodenn-mañ eus Breizh evit he bodañ gant departamantoù all e rannvro Anjev.
E 1955 e voe krouet rannvroioù programm ha kadarnaet an dibab lodenniñ e Breizh dre daou damm pa'z eas Liger-Atlantel gant rannvro Broioù-al-Liger. N'eus ket bet a zistro war an dibab-mañ pa oa bet krouet ar prefetioù rannvro e 1964 pe an desavadurioù publik rannvroel e 1972 pe c'hoazh ar rannvroioù evel gwir strollegezhioù lec'hel e 1982.
Daoust d'ar sontadegoù (75% eus al Liger-Atlanteliz a-du evit adstagañ o departamant ouzh ar peurrest eus Breizh), ar manifestadegoù abaoe 30 vloaz ha votadegoù a-du e Kuzul-departamant Liger-Atlantel hag e Kuzul-rannvro Breizh e chom difiñv an traoù.
D'an 10 Here 2005 en em vodas ur bodad-labour kuzulerien-rannvro Breizh ha kuzulerien-departamant Liger-Atlantel e Redon evit kregiñ da labourat asambles koulz diwar-benn ar sevenadur, ar sport hag an touristerezh.
Brezhoneg
4 c'humun a zo ur skol divyezhek enno (Naoned, Sant-Nazer, Gwenrann ha Savenneg). 0,3% eus bugale an departamant a zo ganti er c'hentañ derez.
Bugale Horus
thumb|Listri kanopat egiptat dezho penn bugale [[Horus.]]
Hapi, Douamoutef, Amset, ha Kebec'hsenouf eo anv pevar mab an doue henegiptat Horus. Meneget e vezent en urzh-se e enskrivadurioù ar piramidennoù. Ne ouzer ket piv e oa o mamm.
En deroù, hervez, E. A. Wallis Budge, e tougent ar pevar c'horn eus oabl Horus. Pep hini a oa sañset bezañ rieged war ur c'hard eus ar bed hag en diwezh e teujont da vezañ doueed ar pevar avel : Hapi a oa hini an norzh, Douamoutef a oa hini ar reter, Amset a oa hini ar su, ha Kebec'hsenouf a oa hini ar c'hornôg.
Difenn a raent flugez balzamet ar re varv. Karget e oa Bugale Horus da wareziñ pep a organ disheñvel lakaet gant ar balzamer e pep a lestr kanopat disheñvel.
Pa veze sellet ouzh ar galon evel ouzh al lec'h ma veze an ene o chom, e veze lezet anezhi e-barzh ar c'horf balzamet. Soñjal a rae an Egiptiz ivez ne dalveze ket an empenn 'met da broduiñ gludenn. Lakaet e veze da vont da liñvenn gant aozadennoù a-ratozh ha tennet e veze diouzh ar glopenn. Chom a rae eta ar stomog (hag ar vouzellenn voan), ar skevent, ar bouzelloù hag an avu a veze miret pep hini en ul lestr disheñvel.
Lakaet e veze pep lestr kanopat er bez e tu an hini eus ar pevar avel a oa liammet gant doue gwarezer al lestr kanopat-se. Al lestr gwarezet gant Hapi, da skouer, a veze lakaet en norzh abalamour ma oa Hapi doue an norzh.
Pep hini eus al listri kanopat a veze gwarezet d'e dro gant un douez evel ma veze gwarezet ar pezh a oa e-barzh gant unan eus bugale Horus.
Setu amañ da-heul roll al listri gant an organ a veze miret enno, anv an doue hag an doueez gwarezer, hag an tu eus ar bez ma veze lakaet :
A-wezhioù e vez graet o zad eus an Faraoned marv e enskrivadurioù ar piramidennoù abalamour ma oa adenkorfadur Horus war an Douar. Ambroug a reont an hini marv er bed all, daou anezhe a bep tu dezhañ hag e tiskouezont an hent dezhañ. Pellaat a reont ar sec'hed hag an naon dioutañ hag e warezont anezhañ pa vez ezhomm.
Graet e veze ivez ar Re Skedus, gwarezerien korf Osiris, eus pevar mab Horus, a-gevret gant Maa-atef-f, C'heri-bek-f, hag Horus-C'henti-maa.
An Alre
An Alre zo ur gumun e Bro-Gwened, e Breizh, e departamant ar Mor-Bihan.
Anv
Alrae, 1081 ; Alrae, 1099 ; Auray, 1129 ; Auraio, 1136 ; Auray, 1139 ; Alrae, 1139 ; Alraycum, 1187 ; Alraium, 1208 ; Elrayo, 1233 ; Elraii, 1241 ; Olraium, 1278 ; Elrayo, 1279 ; Auray, 1282 ; Aureio, 1291 ; Elray, Auray, Aurey, 1371 ; Auroy, 1371 ; Tenoualray, 1437 ; Alraii, Alrayo, 1453 ; Alrayo, 1516 ; Aulray, 1561; Auray, Alray, Auroy, 1636.
Melestradurezh
En em ouestlet he deus kêr An Alre en ul leviadurezh evit an diorren padus.
An Here
Krouet eo bet an ti-embann An Here e 1983 hag aet eo da freuz-stal e diwezh 2005. Savet e oa bet gant Martial Menard hag a oa bet o labourat evel mestr-skol e Skol Diwan Kemper a oa staliet e Ploveilh d'ar mare-se). Goude e brantad kelenn e brezhoneg e komprenas pegen pouezus e oa kinnig d'ar skolidi ha d'ar grennarded levrioù brezhonek embannet gant perzhioù mat e-keñver al live etrebroadel.
E 1988 e krogas An Here da sevel ur geriadur hollvrezhonek. Ur stumm skeudennaet a oe embannet e 1995 (Geriadur brezhoneg) hag ur stumm ledanaet ha diskeudenn e 2001 (Geriadur brezhoneg An Here).
Aozadur ha politikerezh-embann
Dindan stumm ur c'hevarzhe eo bet savet An Here e 1983 ma veze aotreet da gaout yalc'hadoù diwar un abeg sevenadurel.
Rener an embann e oa Martial Menard ha Claudie Motais a zo bet e sekretourez feal, gouest da gemer perzh er sevel lod troidigezhioù.
Evit ar geriadurioù e voe bodet ur skipailh arbennigourien (dindan renerezh skiantel Pêr Denez evit ar geriadur kentañ). Iwan Kadored ha Jean-Yves Lagadeg o deus kemeret ur perzh dibar el labourioù skridaozañ.
E deroù an ti-embann e veze prenet al levrioù nevez gant kement skol Diwan, nemet e chome berniadoù bras pa veze lakaet embann etre 500 ha 1 000 skouerenn hep gouzout gant piv e c'hellfent bezañ lennet. Ne c'hellfe chom ar stal en e sav nemet gant yalc'hadoù publik ha pa vanke dezhañ e chome digopr an implijidi mizioù-pad.
Gant skoazelloù publik e c'hellas An Here lakaat embann etre 8 ha 10 levr bep bloaz e dibenn ar bloavezioù 1990, met pa strishaas ar yalc'hadoù goude 1995 e klaskas Martial Menard ledanaat ar brenerien dre sevel ur rann c'hallek. Setu perak e c'hellas kaout ar chañs da embann Mémoires d'un paysan bas-breton (emvuhezskrid Jean-Marie Déguignet) a c'hounezas ur vrud divent ken e voe tennet 150 000 skouerenn anezhañ. Koulskoude pa oa bet degaset ar skrid gant ur c'hevarzhe istorel, ne'z eas e kef An Here nemet ul lodenn vihan eus an arc'hant gounezet.
Staliet e oa bet An Here e-pad seitek vloaz en ur savadur bihan tost da skolaj Diwan ar Releg pa oa un emglev etre An Here, Diwan hag ar c'hevarzhe A-gevred evit merañ savadurioù ar skol gozh roet gant Ti-kêr ar Releg-Kerhuon. E 2001 e tilojas An Here da Blougastell-Daoulaz.
Dre ma voe digresket ar yalc'hadoù publik goude afer Roparz Hemon e 2000, ne c'hellas mui An Here embann kement a levrioù evel ma rae a-raok hag e reas freuz-stal e 2005.
Arc'hantaouiñ
Yalc'hadoù a zo bet roet gant strollegezhioù publik Breizh evit harpañ An Here, da gentañ holl evit ar geriadurioù. Kalz a arc'hant a zo bet roet gant Unaniezh Europa, ar Riez gall, Kuzul-Departamant Penn-ar-Bed ha Rannvro Vreizh.
Levrioù evit ar skolidi
En deroù e talc'has An Here da embann levrioù eeun, marc'had-mat, evel an heuliad Jakez ha Jakeza gant 3 live yezh, kemeret an dalc'had e Kembre.
Levrioù evit ar grennarded
A-raok ma voe digoret (e 1988) ar skolaj brezhonek kentañ er Releg e klaskas Martial Menard embann levrioù evit ar skolajidi da zont. E 1 500 skouerenn e veze tennet al levrioù pa ne oa nemet un degad bugale a c'helle lenn anezho !
Levrioù evit ar yaouankizoù
{| Skridoù ha skeudennoù gant Marie-Dominique Arros. Skridoù he skeudennoù gant Yves Cotten ; brezhoneg gant Cédric Sinou. Skridoù ha skeudennoù gant Bettina Paterson ; brezhoneg gant Claudie Motais. Skridoù ha skeudennoù gant Daniel Kerjean. Skridoù ha skeudennoù gant Bernard Le Fustec ; brezhoneg gant Martial Menard. Skridoù gant Mary Vaughan Jones, skeudennoù gant Rowena Wyn Jones ; brezhoneg gant Martial Menard. Skridoù gant Mercè Escardó i Bas, skeudennoù gant Gemma Sales ; brezhoneg gant Fulup Kloareg. Skridoù gant Mary Vaughan Jones, skeudennoù gant Jac Jones ; brezhoneg gant Morwenna Jenkin ha Martial Menard. Skridoù ha skeudennoù gant Angharad Tomos ; brezhoneg gant Morwenna Jenkin ha Martial Menard. Skridoù ha skeudennoù gant Beatrix Potter ; brezhoneg gant Kristin Pelle ha Martial Menard. Skridoù gant Martin Liber, skeudennoù gant Jenny Millot ; brezhoneg gant Martial Menard. Skridoù ha skeudennoù gant Tony Kenyon. Skridoù ha skeudennoù gant Eric Hill ; brezhoneg gant Martial Menard. Skridoù ha skeudennoù gant David Boussin. Skridoù gant Isabelle Le Nabat, skeudennoù gant Envel Kervoas. Skridoù ha skeudennoù gant Gilles Vaillant ; brezhoneg gant Claudie Motais. Skridoù ha skeudennoù gant Richard Fowler ; brezhoneg gant Olier ar Mogn ha Martial Menard.
Bannoù-treset
Skridoù ha skeudennoù gant Hergé ; brezhoneg gant Divi Kervela ha Martial Menard, war-bouez daou albom.
Kanton Gwened-Kornôg
Kanton Gwened-kornôg a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Kumunioù
Kanton Gwened-kornôg a yae 7 kumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Aquilo
Aquilo eo anv avel an Hanternoz, yen ha kriz, e mojennoù Roma. Klotañ a ra gant Boreas e mojennoù Hellaz. Diskouezet e vez evel ur c'hozhiad, dezhañ blev gwenn a-fuilh.
Bez ez eo unan eus ar «Ventus Venti» (ar Pevar Avel), mab da Eolius (Aiolos e gregach) hag Aurora (pe Eos), evel Favonius, Vulturnus hag Auster.
Meneget e vez gant Circius hag Aparctias en Istorioù Naturel Plinius.
Septentrio
A-wechoù e vez graet Septentrio anezhañ, ur ger a deu eus septem triones ("seizh ejen") hag a ra dave da seizh steredenn vrasañ a zo e steredeg Ursa Major. Di war anv Septentrio eo bet fardet an anv-gwan, a gaver en holl yezhoù latin, septentrional, heñvelster-rik gant boreal hag a dalv "hanternozel ".
Lennegezh
Brudet eo ar werzenn-mañ, gant Jean de La Fontaine :
Tout vous semble Aquilon, tout me semble Zéphyr.
Troidigezh dieub: Pep banne avel deoc'h zo kriz 'vel avel viz, Din-me avat eo par d'un avelig klouar.
Pennad kar dre ar ster
Аквілон
Kanton Pleuwigner
Kanton Pleuwigner a zo anezhañ ur rann velestradurel eus departamant ar Mor-Bihan, e rannvro Breizh.
Betek 2015
Kanton Pleuwigner a yae 5 kumun d'ober anezhañ :
Abaoe 2015
Kanton Pleuwigner a ya 11 kumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Silvio Berlusconi
Silvio Berlusconi (Milano, 29 Gwengolo 1936 - 12 Mezheven 2023) a oa ur politiker italian. Prezidant ar C'huzul eo bet en Italia dre deir gwech etre 1994 ha 2011. A-douez an holl brezidanted eus ar C'huzul eo an hini a zo chomet ar pellañ e penn ar stad Italian.
Kanton Kiberen
Kanton Kiberen a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Silvio Berlusconi
Penn-embregerezh eo. E 1960 e savas e stal sevel tiez : Cantieri Riuniti Milanesi S.p.a. E 1978 e krouas Telemilano, ur chadenn skinwel dre ar fun a skign abadennoù e Lombardia penn-da-benn. E 1986 e krogas da brenañ chadennoù e pevar c'horn Europa: ar Bempvet e Frañs (1986), Telefünf e Alamagn (1987), Telecinco e Spagn (1989).
Kanton Kiberen
Betek 2015
Kanton Kiberen a yae 7 kumun d'ober anezhañ :
Silvio Berlusconi
Gant ar sport e krogas da astenn e levezon ivez pa brenas skipailh mell-droad ar Milan AC e 1986.
Kanton Kiberen
Abaoe 2015
Kanton Kiberen a ya 16 kumun d'ober anezhañ :
Silvio Berlusconi
E strollad-embregerezhioù Fininvest eo an eil strollad prevez en Italia. An den pinvidikañ en Italia eo.
E 1994 e krogas gant ar politikerezh. Mignon da Vettino Craxi (rener ar Strollad Sokialour Italian) e oa ha lakaet e voe diaes gant enklaskadeg Mani Pulite. Forza Italia eo anv ar strollad a savas ha mont a reas an trec'h gantañ en dilennadegoù goude bezañ savet un emglev gant Kevre an Norzh (Lega Nord). Ar re-mañ a savas a-eneptañ buan a-walc'h avat hag echu e voe gant gouarnamant Bersluconi.
Kanton Kiberen
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Silvio Berlusconi
E miz Mezheven 2001 ez eas da benn ar vro adarre. E penn un emglev edo etre Forza Italia, an Emglev Broadel, (Alleanza Nazionale), an UDC hag al Lega Nord. Emañ e penn ar gouarnamant abaoe ha pa vefe bet meur a cheñchamant en e skipailh (19 en ur ober 4 bloaz). Ar gouarnamant a zo bet padet an hirañ eo e istor ar Republik.
Aet eo er-maez gant e gostezenn e miz Ebrel 2006 avat, ha Romano Prodi an hini a zo aet e-barzh gant an tu kleiz en e lec'h. Distreiñ a ra buan e penn an traoù e 2008 met e miz Du 2011 e ro e zilez hag aet anvet an armerzhour Mario Monti en e lec'h.
Listri kanopat
En Henegipt e veze balzamet ar re varv kuit ma vreinfent. Graet e veze listri kanopat eus pevar lestr a veze miret enne flugez balzamet ar re varv. Lakaet e vezent e-kichen ar sarkofagenn war ur c’hef pe ur penton a-benn mirout holl korf an hini marv a-gevret. Graet e veze ivez abalamour ma kreded en dije ezhomm an hini marv eus e organoù evit ar vuhez goude ar marv. Savet e vezent gant maen-raz, alabastr, pri-poazh pe feilhañs.
Graet e veze an anv-se ivez eus listri a veze dalc’het enno dour an Nil evit evañ pe eus listri ma veze lakaet korf loened sakr a vee lakaet e-kichenn ar balzamegennoù.
Orin an anv
Hendraourien eus an XIXvet kantvet an hini o dije badezet al listri-se diwar an anv-gwan latin « canopeus » : eus Kanopos. Kanopos (pe Kanobos) eo an anv a veze graet gant ar C’hresianed eus ar gêr egiptat Pikouat, e kornôg delta an Nil. Eno, da-larâs ar C’hresianed, e veze azeulet an doue Osiris dindan stummm ul lestr gant penn un den. Dre fazi e vo graet listri kanopat eus forzh peseurt lestr, dezhañ penn un den pe ul loen, gant an egiptourien gentañ.
Emdroadur
Ne gemmas ket niver al listri-se a-hed ar c’hantvedoù, o stumm avat a cheñchas. Da gentañ e vezent kofek hag eeun a-walc’h. Adalek ren Amenofis III (nevezimpalaeriezh) e teujont da vezañ mistroc’h, dezhe diskoaz uhel hag ur sichenn strizh. Krennoc’h e teuas o stumm da vezañ e-pad ar Maread Izel.
En em dreiñ a reas ar stoufoù ivez. Ront pe plaen da gentañ e kemeront neuz an hini marv da vare an nevezimpalaeriezh. Adalek an XVIIIvet tierniezh an hini e krogas implij al stoufoù, dezhe stumm pevar bugel Horus evel ma c’haller o gwelet war ar skeudenn. E-doug prantad ar Ramsesed e teujont da vezañ implijet gant an holl.
Mont en-dro
Karget e oa pevar bugel Horus da wareziñ pep a lestr disheñvel hag an organoù a oa ennañ gant skoazell doueezed disheñvel. Lakaet e veze pep lestr kanopat en ul lec'h resis eus ar bez a glot gant unan eus ar pevar avel. Setu amañ da-heul roll al listri gant an organ a veze miret ennañ, anv an doue hag an doueez gwarezer, hag an tu eus ar bez ma veze lakaet :
Ne veze ket tennet ar galon diouzh ar c'horfoù balzamet abalamour ma soñje da Egiptiz e chome an ene ennañ. Ne veze ket miret an empenn a veze tennet diouzh ar glopenn dre ar fri. Krediñ a raed ne oa ket a-bouez ha ne rae ken 'met teurel gludenn.
Kanton Pont-Skorf
Kanton Pont-Skorf a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Kumunioù
Kanton Pont-Skorf a yae 6 gumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Kanton Groe
Kanton Groe a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, en Enez Groe, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Kumunioù
Kanton Groe a yae ur gumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Kanton an Alre
Kanton an Alre a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Betek 2015
Kanton an Alre a yae 9 c'humun d'ober anezhañ :
Abaoe 2015
Kanton an Alre a ya 7 kumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Kanton ar Gerveur
Kanton ar Gerveur a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh. Klotañ a rae gant Enez ar Gerveur. Bremañ emañ lodek e kanton Kiberen.
Kumunioù
Kanton ar Gerveur a yae 4 c'humun d'ober anezhañ:
Notennoù ha daveoù
INSEE, poblañs lezennel kantonioù ar Mor-Bihan
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Maodez Glanndour
Maodez Glanndour, bet ganet dindan an anv Louis Augustin Le Floc'h d'ar 7 a viz Meurzh 1909 e Pontrev, a oa ur beleg, ur barzh, ur skrivagner, ur prederour, un doueoniour hag ur sonaozour. Bez' e voe unan eus izili ar gloer entanet gant Breizh hag eus izili an Emsav kristen a zo bet kreñv a-walc'h a-raok an Eil Brezel-bed. Gant ur skipailh beleien e troas ar Bibl en he fezh diwar an henc'hresianeg. Mervel a reas e Louaneg, hag eñ person ar barrez, d'ar 25 a viz Du 1986.
Familh ha studioù
Mab d'un noter eus Pontrev e oa Maodez Glanndour ; ne voe ket desavet e brezhoneg daoust ma oa brezhonegerez e vamm. Mont a reas da Skolaj Sant-Jozef Lannuon, da ober e studioù. Tapout a reas un tamm brezhoneg gant e genstudierien hag e-pad e vakañsoù er Merzher, nepell diouzh Gwengamp. Pa'z eas da gloerdi Sant-Brieg e c'hellas studiañ ar brezhoneg pishoc'h. Goude bezañ bet beleget e 1932 ez eas da Roma da studiañ an doueoniezh. Eno e tarempredas an Tad Godu a sachas anezhañ muioc'h war-du an Emsav. Degemeret e voe evel doktor war ar brederouriezh hag evel aotreeg war an doueoniezh.
Perzh en Emsav lennegel ha relijiel
Goude bezañ bet anvet e 1935 da gelenner en e skol gentañ, hini Sant-Jozef e Lannuon, e krogas da genlabourat gant skipailh ar gelaouenn lennegel Gwalarn, Roparz Hemon en he fenn. Barzhonegoù a gasas dezhi ingal. Klask a reas ivez reiñ ur vouezh e brezhoneg d'ar speredelezh kristen er gelaouenn Studi hag Ober krouet gantañ e 1936 asambles gant Pêr Yann Nedeleg, ur beleg all. Enni e veze embannet studiadennoù doueoniezh, testennoù evit al liderezh ha tammoù troidigezhioù ar Bibl. Goude bezañ disoudardet e voe anvet da gure e Gwengamp. Er mare-se e savas ar varzhoneg hir « Imram », unan eus e oberennoù gwellañ, a yeas d'ober an darn-vuiañ eus niverenn gentañ ar gelaouenn Sterenn. Gant aotre an eskopti e savas e 1952 an aozadur relijiel "Unvaniezh Speredel Breizh" (USB) gant harp Madalen Saint-Gal de Pons. Digor e oa an aozadur koulz d'ar vrezhonegerien ha d'ar re na oant ket. Kannadig an USB e oa Ar bedenn evit ar Vro. Aozet e veze retredoù ha bodadoù prederiañ. E 1953 e oe anvet Maodez Glanndour da aluzener ar Bleun-Brug Bro-Dreger, met dilezel a reas ar garg-se e 1960 abalamour d'an dizemglev a oa savet gant tud an aozadur, hervez Lukian Raoul E 1956 e voe anvet da berson parrez Louaneg hag ez eas da chom en ur seurt ti-mestr e kêriadenn Keresperz, gant Madalen Saint-Gal de Pons da c'houarnourez ha da genlabourerez tostañ. Er savadur-se e aozjod meur a emgav pe vodad-labour pe retred. Pa oa bet o studiañ er Vatikan ha pa oa un den a ouiziegezh e c'hellje Maodez Glanndour bezañ aet pelloc'h e skeul-renk an Iliz katolik, met gwelloc'h e kavas seveniñ karg ur person parrez en ur gêriadenn e Treger. Eno e c'hellas kenderc'hel gant e studioù breizhek hag eskemm gant an emsaverien all. Kemer a reas perzh Maodez Glanndour en Emsav ken e oa anvet da gadoriad Kuzul ar Brezhoneg eus 1964 da 1966.
Ar sonaozour hag an dastumer kanaouennoù-pobl
Dedennet-bras e oa Maodez Glanndour gant ar sonerezh hag ar c'han, ken en em stummas da zont da vezañ sonaozour. Klask a reas dastum kanaouennoù-pobl hag a lakaas da vezañ embannet war ar gelaouenn Barr-Heol. Studiañ a reas al lennegezh vrezhonek dre gomz hag e aozas gant Jean-Pierre Foucher un teskad kanaouennoù-pobl brezhonek e div levrenn gant an droidigezh c'hallek tal-ouzh-tal, embannet gant an UGE e stumm levrioù godell. Plediñ a reas ivez gant an dastumad Gwerin a embanne danvez poblel (kanaouennoù, kontadennoù, hag all).
Kanton Lannarstêr
Kanton Lannarstêr a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.
Betek 2015
Kanton Lannarstêr a yae 1 gumun d'ober anezhañ :
Abaoe 2015
Kanton Lannarstêr a ya 2 gumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
Kanton an Oriant-Kreiz
Kanton an Oriant-Kreiz a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.