cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Narf
Treuz
Tremen tregont sonerezh orin zo bet savet gant Narf evit pezhioù-c'hoari gant meur a strollad e Galiza hag e Portugal, evel ar c'hoarigan arnodel Resaca (1996) e gomzoù savet gant Pepe Sendón, unan eus izili-diazez ar sal Nasa bloaz kentoc'h, A boa persoa de Sezuán Bertolt Brecht (2008) ha Salomé Oscar Wilde (2010) evit ar Centro Dramático Galego, hag A Queima do Judas ("Loskidigezh Judaz") evit Trigo Limpo teatro ACERT , a vez lidet bep bloaz e Tondela (Portugal) d'ar Sadorn Santel ; Narf e voe rener sonerezh an arvest-se adalek 2000 betek 2015.
Unan eus aktourien ar pezh-c'hoari A ópera dos tres reás (2011) e voe, ma c'hoarias perzh Deotorto an troubadour dall dindan renerez Quico Cadaval evit ar Centro dramático galego. Evit a sell ouzh ar c'hleweled e voe Fran Pérez sonaozour ar gontadenn liesvedia O labirinto dos soños evit ar vugale, skrivet ha renet gant Pepe Sendón ; ur stirad skinwel e voe e 2004.
Lazhadeg ar Merc'her 7 a viz Genver 2015 e ti Charlie Hebdo
Goude an darvoudoù
Disheñvel e oa an abegoù embannet gant oberourien an daou walldaol, daoust ma oant liammet rak en em anavezout a raent holl, ha ma oant awenet e oant holl gant ar relijion, an islam
Narf
Marv
Etre miz Meurzh ha miz Ebrel 2016 e voe Narf e-pad 4O devezh e Stadoù-Unanet Amerika evit kinnig e bladenn diwezhañ, Baladas da Galiza imaxinaria, savet gantañ hag Uxía. E miz Gwengolo, diwar ali ur mezeg, e nullas ur sonadeg e Ribeira en abeg ma oa bresk e yec'hed. Sonadegoù all avoe ampellet, e Bilbao, Madrid, Manresa (Katalonia) ha Barcelona. Daoust da gement-se e voe e sonadegoù diwezhañ e Santiago de Compostela gant Timbila Muzimba evit kinnig ar raktres Bumba II : Da Zigala a Zemambiquo d'an 22 ha 23 a viz Here. Mervel a reas diwar ar c'hankr d'ar 15 a viz Du 2016, oadet48 vloaz.
Fresno de Cantespino
Fresno de Cantespino zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
Tricholaema frontata
Anvet e voe Pogonorhynchus frontatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1880) gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).
Narf
Marv
Enor a voe rentet d'an arzour e Pazo da Cultura Pntevedra d'ar 14 a viz Genver2017 da geñver 13 Festival Internacional da Lusofonía "Cantos na Maré". Un delwenn arem a voe staliet e Boiro d'ar 10 a viz Mezheven 2017.
Tricholaema frontata
Annez
Kavout a reer ar spesad en Afrika : eus kreisteiz Republik Demokratel Kongo da vervent Tanzania, kreiz Angola, kreisteiz Zambia ha kornôg Malawi.
Lavand-gloanek
Lavand-gloanek (Lavandula lanata) a zo plant eus Spagn e-touez kerentiad al Lamiaceae..
Quentin Tarantino
Quentin Jerome Tarantino (ganet d'ar 27 a viz Meurzh 1963 e Knoxville, Tennessee) a zo ur sevener, produer, aktour ha senarioour sinema stadunanat.
Anavezet ez eo bet evel sevener filmoù dizalc'h gant e daou film kentañ, Reservoir Dogs (1992) ha Pulp Fiction (1994).
Levezonoù
Tarantino a blij dezhañ lakaat daveoù en e filmoù eus ar filmoù a blij ar muiañ dezhañ.
Diskleriet en deus e oa e 12 film karetañ ar re:
Crèvecœur-en-Auge
Crèvecœur-en-Auge a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant trizek kumun all d'ober ur gumun nevez: Mézidon-Vallée-d'Auge.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb
Lazhadeg ar Merc'her 7 a viz Genver 2015 e ti Charlie Hebdo
Goude an darvoudoù
Da noz e komzas prezidant ar Republik c'hall, François Hollande, er skinwel, da lavarout e oa un dagadeg sponterien a-enep Bro-C'hall, a-enep « ar Republik », a-enep « an demokratelezh », hag e c'halvas an dud d'ober « an unded vroadel » a-enep ar sponterien hag o gwalldaol ouzh « talvoudoù ar Republik ». Adkemeret e voe ar gerioù-se er skinweloù ha skingomzoù gall a rae anv ivez eus ar stourm ouzh ar « gumuniezhouriezh » hag « an islamouriezh ».
Da-heul e voe manifestadegoù lec'hel aozet gant kevredigezhioù a-leizh, betek « kerzhadeg republikan » ar Sul 11 a viz Genver 2015. War-dro 3,7 milion a dud a voe er straedoù en deiz-se e Bro-C'hall, ha dibunadegoù a voe e broioù all ivez.
Fresno de la Fuente
Fresno de la Fuente zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
Lazhadeg ar Merc'her 7 a viz Genver 2015 e ti Charlie Hebdo
Efedoù politikel
Un toullad politikerien c'hall o deus lavaret e oa ret difenn talvoudoù ar republik c'hall :
Prosez ar gwalldaolioù
D'ar 2 a viz Gwengolo 2020 e krog prosez bras gwalldaolioù ar 7 a viz Genver 2015 e Pariz. Prosez ar gendorfedourien eo, rak eo marv ar vuntrerien ar vreudeur Kaouchi hag Amedy Coulibaly, hag ezvezant ar c'hougemennerien eus an aozadur islamek Daech ivez.
Gast!
Gast! zo ur film berr gallek (140 eilenn) graet e 2014 gant Pauline Goasmat ha Gaêl Bernard. Kinniget eo bet er genstrivadeg Nikon film Festival.
Dacnis berlepschi
Dacnis berlepschi a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.
Ar re c'hlaz
Ar re c'hlaz zo ur werz eus Barzaz Breiz diwar-benn torfedoù soudarded ar Republik c'hall (ar re c'hlas) hag aon Bretoned ar maezioù dirake.
Dacnis berlepschi
Dougen a ra anv an evnoniour alaman Hans Hermann Carl Ludwig von Berlepsch (1850-1915), roet d'ar spesad gant an evnoniour alaman Ernst Hartert (1859-1933) e 1900.
Boued
Martezeañ a reer e vev diwar amprevaned, frouezh ha sun-bleuñv.
Annez
Kavout a reer ar spesad en Ecuador ha Kolombia (Suamerika).
Otiz Savile
An otiz Savile a zo un evn, Lophotis savilei an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Eupodotis savilei gant an amiral hag evnoniour breizhveuriat Hubert Lynes (1874-1942) da gentañ-penn.
Annez
left|thumb|Tiriad an otiz Savile e melen. Bevañ a ra al labous en Afrika (mervent Maouritania hag eus Senegal da Nigeria, Tchad ha kreisteiz Soudan).
Lavand-bihan
Lavand-bihan (Lavandula angustifolia) a zo plant frondus kreizdouarel kornôgel eus ar c'herentiad Lamiaceae. Kavet e vez pergen er Pireneoù ha menezioù hanternoz Spagn.
Otiz kof gwenn
An otiz kof gwenn a zo ur spesad evned eus kerentiad an Otididae, Eupodotis senegalensis an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika issahara,.
Kravatenn
Ur gravatenn zo ur pezh dilhad hag a vez lakaet en-dro d'ar gouzoug. Ur seurt skerbig moan zo anezhi, ha skoulmet e vez dindan ar groñj. Hiziv e vez douget war ur roched. Lakaet e vez kravatennoù gant gwazed ha merc'hed e micherioù zo.
Istor
Ar gravatenn a veze douget gant soudarded kroat ur rejimant krouet gant ar roue gall Loeiz XIII.
Baba Yaga
Baba Yaga (Баба-Яга e ruseg, Baba Jaga e poloneg) zo ur sorserez hag a gaver e meur a gontadenn slav, rusek, bulgarek, polonek, evel e Vasilisa Goant.
Sorserez eo Baba Yaga, hag ur c'har dezhi hepken, ha lesanvet « Baba Yaga Gar Askorn » (Костяная Нога e ruseg), o chom en ul lochenn savet war pavioù yar, hep dor na prenestr, e penn pellañ ar c'hoad don. Mouchouer ebet ne vez ganti war he fenn, pezh a oa dizereat e kevredigezh ar goueriaded rus.
Echo
Echo zo un anv saoznek hag a gaver stank e-touez an anvioù kazetennoù saoznek.
Orin
Eus anv an nimfenn Ec'ho.
Lavand-kêr
Lavand-kêr (Lavandula stoechas) a zo plant kreizdouarel eus kerentiad al Lamiaceae.
Al Leñv Kumuniezh
Al Leñv Kumuniezh, gwechall Kumuniezh kumunioù Bro Kastellaodren-Plagad, a oa un etrekumuniezh en Aodoù-an-Arvor, e Breizh, savet diwar kumunioù zo eus kanton Kastellaodren ha kanton Plagad, e-lec'h ma tremen ar stêr Leñv. Un darn eus Bro Gwengamp eo. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Leñv Arvor Kumuniezh, goude kendeuziñ gant Kumuniezh kumunioù Lannolon-Plouha.
Ar c'humunioù
13 kumun a oa:
La Grolle
La Grolle a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Diá
Diá (en okitaneg, rak Die eo an anv ofisiel gallek) zo ur gumun c'hall hag un isprefeti en departamant Drôme, er rannvro Auvergne-Rhône-Alpes. Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Diois anezho e galleg.
Brudet eo ar gêr-mañ gant ar gwin produet en he c'hichen : ar c'h-Clairette de Die.
When Johnny Comes Marching Home
When Johnny Comes Marching Home, pe When Johnny Comes Marching Home Again, zo ur ganaouenn stadunanat, savet da vare ar Brezel Diabarzh, diwar-benn c'hoant ar soudarded da vont d'ar gêr da welout o zud ha mignoned.
Istor
Savet e voe gant Patrick Gilmore en 1863 ha sinet Louis Lambert, war don ur ganaouenn iwerzhonat, Johnny I Hardly Knew Ye, ur ganaouenn a-enep ar brezel. Gilmore a oa deuet da Amerika goude 1848. En arme SUA e oa pa skrivas e ganaouenn, o soñjal, a greder, en e c'hoar Annie Gilmore, a bede evit he danvez-pried John O'Rourke, kabiten en arme. Homañ avat n'eo ket ur ganaouenn a-enep ar brezel, n'eus kaoz enni nemet eus levenez an dud pa zistro ar soudarded d'ar gêr.
War batrom ar ganaouenn-mañ e voe savet re all.
Skrid ar son
Sed ar gerioù skrivet gant Gilmore:
Johnny Fill Up the Bowl
[1] We all went down to New Orleans, For Bales, for Bales; We all went down to New Orleans, For Bales, says I; We all went down to New Orleans, To get a peep behind the scenes, "And we'll all drink stone blind, Johnny fill up the bowl". [2] We thought when we got in the "Ring", For Bales, for Bales; We thought when we got in the "Ring", For Bales, says I; We thought when we got in the "Ring", Greenbacks would be a dead sure thing, "And we'll all drink stone blind, Johnny fill up the bowl". [3] The "ring" went up, with bagging and rope, For Bales, for Bales; Upon the "Black Hawk" with bagging and rope, For Bales, says I; Went up "Red River" with bagging and rope, Expecting to make a pile of "soap", "And we'll all drink stone blind, Johnny fill up the bowl". [4] But Taylor and Smith, with ragged ranks, For Bales, for Bales; But Taylor and Smith, with ragged ranks, For Bales, says I; But Taylor and Smith, with ragged ranks, Burned up the cotton and whipped old Banks, "And we'll all drink stone blind, Johnny fill up the bowl". [5] Our "ring" came back and cursed and swore, For Bales, for Bales; Our "ring" came back and cursed and swore, For Bales, says I; Our "ring" came back and cursed and swore, For we got no cotton at Grand Ecore, "And we'll all drink stone blind, Johnny fill up the bowl". [6] Now let us all give praise and thanks, For Bales, for Bales; Now let us all give praise and thanks, For Bales, says I; Now let us all give praise and thanks, For the victory gained by General Banks, "And we'll all drink stone blind, Johnny fill up the bowl".
Lavand-Kanariez
Lavand-Kanariez (Lavandula pinnata) a zo plant eus ar c'herentiad Liamaceae.
Naboukadnesar (disheñvelout)
Naboukadnesar a oa anv meur a roue eus Babilonia.
Gallout a ra bezañ ivez :
Elif
Elif zo un anv-plac'h turkek. thumb|right|220px|Ar skrivagnerez [[Elif Şafak, ganet e Straßburg. ]]
Lavand-delioù-raden
Lavand-delioù-raden (Lavandula multifida) zo plant kreizdouarel e-touez kerentiad al Lamiaceae.
Minffordd (Penrhyndeudraeth)
Minffordd zo ur gêriadenn eus Kembre, e kontelezh Gwynedd. Emañ etre Porthmadog, Penrhyndeudraeth ha Portmeirion.
Kresket eo ar gêriadenn dre ma oa e-kichen Y Traeth Mawr, ur marezad douaroù gleb treuzet gant an Afon Glaslyn. A-raok ma voe savet ur chaoser e c'halled treuziñ an dachenn-se d'an izelvor e-kichen Minffordd. Tremen a ra div linenn hent-houarn dre ar gêriadenn, Rheilffordd y Cambrian (Cambrian Railways) ha Rheilffordd Ffestiniog (Ffestiniog Railway), hag e gar Minffordd e c'haller tremen eus an eil d'eben.
Ec'ho
Ec'ho (Ἠχώ /Ēkhō e gregach, latinekaet en Echo), zo un oreadez, pe nimfenn eus ar menezioù, e mojennoù Hellaz kozh, hag a gare he mouezh.
Narkissos
Orgediñ a reas Ec'ho ouzh Narkissos, ur mab d'an nimfenn Liriope eus Thespiai. Honnezh a oa bet tapet gant an doue-stêr C'hefisos ha gronnet en devoa anezhi gant e droielloù, ha brazezet Liriope. Aet ar vamm da welout an diouganer Teiresias, ha goulennet outañ ha bevañ kozh a raje he mab.
Alkonost
An Alkonost (Алконост en ruseg) zo ul loen mojennel slav, hogen rus dreist-holl, dezhañ korf un evn ha penn ha bruched ur vaouez kenedus. Evel Sirin ha Gamayun eo unan eus evned diouganerien ar folklor rus.
Gerdarzh
Dont a ra an anv Alkonost eus an anv gregach Alkione a oa bet troet en evn gant an doueed. Liammet eo ivez ouzh an doue-heol Khors.
Hylopezus berlepschi
Hylopezus berlepschi a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Grallariidae.
Anvet e voe Grallaria berlepschi (kentanv) da gentañ-penn (e 1903) gant an evnoniour aostrian Carl Eduard Hellmayr (1859-1933) da zougen bri d'an evnoniour alaman Hans Hermann Carl Ludwig von Berlepsch (1850-1915).
Frédéric Auguste Bartholdi
Auguste Bartholdi, bet ganet Frédéric Auguste Bartholdi d'an 2 a viz Eost 1834 e Colmar (Haut-Rhin), a oa ur c'hizeller elzasian hag a oa boas d'ober gant an anv Amilcar Hasenfratz gwezhoù 'zo.
Hylopezus berlepschi
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Frédéric Auguste Bartholdi
Mil anavezet eo er bed a-bezh a-drugarez da Zelwenn ar Frankiz a voe kizellet gantañ ha profet d'ar Stadoù Unanet gant ar Stad c'hall e 1885 : staliet e oa bet e Bedloe's Island (Liberty Island a-vremañ) e beg porzh New York. Savet e oa bet gantañ ivez ar Feunteun Bartholdi a c'heller gwelet war bPlace des Terreaux e Lyon c'hoazh. Un oberenn brudet all, Leon Belfort, en devoa kizellet en ur vri da lidañ harzerezh kadarn ar gêr-mañ da geñver he seziz e-pad ar Brezel Dek.
Hylopezus berlepschi
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika :
Frédéric Auguste Bartholdi
Aet e oa bet da Anaon e Pariz d'ar 4 a viz Here 1904.
Charles-Auguste
Charles-Auguste zo un anv-badez gallek savet gant Charles hag Auguste.
Fidan
Fidan zo un anv-plac'h turkek a dalv "gwezenn yaouank ; diwan", unan eus anvioù roet an aliesañ e 2008 en Azerbaidjan.
Rovasenda
Rovasenda zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Lybius dubius
Anvet e voe Bucco dubius (kentanv) da gentañ-penn (e 1788) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh (daoust ma vez bevet ar ploged diwar amprevaned).
Annez
Kavout a reer ar spesad e kornôg Sahel (eus hanternoz Gambia/Senegal da walarn Republik Kreizafrikan).
Desana
Desana (Dzan-a e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Parador Santo Estevo
Parador Santo Estevo zo ul leti a renk uhel staliet en ur manati beneadat kozh e Nogueira de Ramuín, e proviñs Ourense, Galiza. Meret eo gant ar rouedad letioù stadel spagnol Paradores ("Arsavioù"), bet krouet e 1928.
Gant re Celanova hag Oseira ez eo manati Santo Estevo de Ribas de Sil, tri c'hloastr ennañ, unan eus manatioù pennañ Ourense ha Galiza. Savet e voe en en un tiriad penitioù, ar Ribeira Sacra ("Glann Nevet"), ha liammet eo ouzh Martin Braga, "Abostol ar Sueved" Menec'h a vevas eno adalek 912 betek 1835. . D'an 12 a viz Ebrel 1923 e voe lakaet da Savadur Istorel Arzel Broadel (Monumento Histórico Artístico Nacional), gant an niverenn RI-51-0000243.
Istor
Er bloaz 921, ar roue Ordoño II León a roas ar manati d'an abad Franquila ; hennezh en e ratreas hag a voulc'has ur marevezh a c'hloar. Brudet en tu all d'an harzoù e voe miridigezh reolenn sant Stefan er manati, kement ha ken kaer ma voe nav eskob o klask repu eno a-c'houde aloubadegoù ar Vuzulmaned e-kerzh an Xvet hag. En abeg da gement-se e troas Santo Estevo da lec'h pirc'hirinañ ma teue ar feizidi da glask ur burzhud, a c'houlennent digant an eskibien dirak ar c'houfr a endalc'he o gwalennoù. Evit enoriñ ar repuidi e voe savet Kloastr an Eskibien en ; koshañ kloastr ar manati eo.
Er e krogas ur maread treuzfurmadurioù hag a echuas gant savidigezh daou gloastr e doare an Azginivelezh. Goude-se e voe ur Skolaj Arzoù er manati, ma voe stummet un niver bras a venec'h betek an, Benito Xerónimo Feijoo (1676-1764) en o zouez.
Echu e voe gant gloar manati Santo Estevo de Ribas de Sil e 1835, en abeg d'an Diberc'hennadur spagnol kaset gant Juan Álvarez Mendizábal (1790-1853), pa voe kenkizet gant ar Stad ha lakaet dre-sav-taol madoù difrouezh an Iliz hag an noblañs. E 1836 e voe ar Stad perc'henn war ar manati eta.
E 1988, diwar atiz ar politiker galizat Aureio Miras Portugal (*1950) ha gant asant eskob Ourense e stagas Kuzul-ren Galiza gant denevesadur ar manati evit e dreiñ da leti ; en Alfredo Freixedo Alemparte e voe fiziet ar savouriezh. E 2004, dre gevrat, e stalias ar Stad spagnol ur parador eno evit broudañ an touristerezh er Ribeira Sacra.
Fuente de Santa Cruz
Fuente de Santa Cruz zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
Tourville
Tourville zo un anv-lec'h gallek, eus Normandi, deuet da vout anv-tiegezh.
Chaumont-sur-Tharonne
Chaumont-sur-Tharonne a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e kanton La Sologne, en arondisamant Romorantin-Lanthenay, e rannvro Centre-Val de Loire.
Douaroniezh
78,33 km2 eo gorread Chaumont-sur-Tharonne.
Fuente el Olmo de Fuentidueña
Fuente el Olmo de Fuentidueña zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
Retz
Retz a zo ur gumun eus Aostria, e stad Aostria-Izel, er c’horn-bro anvet ‘’Weinviertel’’ (kornad ar gwin). En em astenn a ra kumun Retz war 45,01 km². Annezet eo gant 4200 a dud. Emañ e biz Aostria, en hanternoz d’ar gêr-benn, Vienna, hag er c’hreisteiz d’an harzoù gant ar Republik Tchek.
Chaumont-sur-Tharonne
Poblañs
War-dro 1 120 a dud a zo o chom eno e 2016.
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Fresno
Fresno zo ul lec'hanv hag un anv-tiegezh spagnolek hag a dalvez kement hag "onn".
Kumunioù ha ranngumunioù.
Nuray
Nuray zo un anv-plac'h turkek a dalv "loar skedus" (diwar an arabeg nūr نور "skedus" hag an turkeg ay "loar") unan eus anvioù roet an aliesañ e 2007 en Azerbaidjan.
Tud
thumb|right|Nuray Lale
Ronsecco
Ronsecco (Ronsuch e piemonteg), zo ur gumun italian e proviñs Vercelli, e Piemonte
Sabbia
Sabbia (Sabia en piemonteg) a oa ur gumun italian, hiriv frazione e Varallo, e proviñs Vercelli.
Lopholaimus antarcticus
Lopholaimus antarcticus a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Anvet e voe Columba Antarctica da gentañ-penn (e 1793) gant ar skiantour saoz George Shaw (1751-1813) : ar spesad nemetañ er genad Lopholaimus an hini eo.
Annez
Kavout a reer ar spesad war aodoù reter Aostralia (eus Kab York da greisteiz Sukembre-Nevez).
Kevre Galizat Mell-droad Ouezelek
Kevre Galizat Mell-droad Ouezelek (galizeg : Liga Galega de Fútbol Gaélico) zo ur gevezadeg mell-droad ouezelek bet krouet e 2013 gant an aozadur Asociación Galega de Fútbol Gaélico evit staliañ ar vell-droad ouezelek e Galiza.
Er gentaenn e voe pemp skipailh o kevezañ e rummad ar baotred ha tri e rumad ar merc'hed. En eil marevezh e voe eizh skipailh paotred ha seizh skipailh merc'hed. Unnek skipaih paotred, dasparzhet etre ar rann 1 hag ar rann 2, a c'hoarias en trede marevezh ; eizh skipailh merc'hed a c'hoarias er marezvezh-se. Er pevare marevezh (2016/2017), trizek skipailh paotred a gevezas en div rann, ha nav skipailh merc'hed a voe ivez. An hevelep niver a skipailhoù a c'hoarias er pempvet marevezh (2017/2018), met erlec'hiet e voe Mecas FG (O Grove, proviñs Pontevedra) ouzh Bráithreachas (A Estrada, proviñs Pontevera ivez). Gant ar Federación Galega de Fútbol ("Kevread Galizat Mell-droad") e voe aozet ar gevezadeg, rak e miz Mezheven 2017 en devoa sinet ur gevrat hag a zegemere ar vell-droad ouezelek hag an Asociación Galega de Fútbol Gaélico en e c'hreiz.
Felger Kumuniezh
Felger Kumuniezh a oa anezhi ur gumuniezh kumunioù, e Bro Felger, departamant Il-ha-Gwilen, e Breizh. Krouet e voe e 1966. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Felger Tolpad-kêrioù, goude ebarzhañ Louvigneg Kumuniezh ha 7 kumun eus Kumuniezh kumunioù bro Sant-Albin-an-Hiliber.
Edo he sez en takad labourerezh Aumaillerie, e Kell-Loezherieg. He frezidant diwezhañ a oa Bernard Marboeuf, maer Eskuz, etre 2014 ha 2016.
Kumunioù
Felger Kumuniezh a ya 18 kumun d'ober anezhi :
Madison (anv-tud)
Madison zo un anv-tiegezh saoznek, hag a zo deuet ivez da vezañ un anv-badez, roet d'ar merc'hed evel d'ar baotred.
Tarkan
Tarkan zo un anv-den turkek. Un titl e oa a veze roet gant an Durked a-raok an islam.
Tud
thumb|right|Ar c'haner Tarkan Tevetoğlu
Tarkan
Otiz Bengal
An otiz Bengal a zo un evn, Houbaropsis bengalensis pe Eupodotis bengalensis an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous en Azia (India, Kambodja, Nepal, Viêt Nam ha, marteze, Bangladesh).
Chlorospingus
Chlorospingus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Eizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, nav isspesad ha tregont (39) dezhe en holl.
Afrotis
Afrotis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1855 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
Tri isspesad en holl ; o c'havout a reer en Afrika ar Su.
Bourdel (disheñvelout)
Bourdel zo anv brezhonek ur gêr eus Bro-C'hall, hag ivez un anv a gaver
Tud
Un anv-den eo ivez :
Corvus coronoides
Corvus coronoides a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Corvidae.
Anvet e voe Corvus Coronoides (kentanv) da gentañ-penn (e 1827) gant an daou skiantour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859) hag iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).
Boued
Hollzebrer eo ar spesad.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Aostralia :
Lann-gallek
Lann-gallek (Ulex europaeus) a zo plant e-touez kerentiad ar Fabaceae.
Alain-Fournier
Henri-Alban Fournier, anavezetoc'h dre e anv-pluenn Alain-Fournier, a oa bet ganet d'an 3 a viz Here 1886 e La Chapelle-d'Angillon (Cher).
Ur skrivagner gall e oa, aet da Anaon e Saint-Rémy-la-Calonne (Meuse) e kentañ sizhunioù (22 a viz Gwengolo 1914) ar Brezel-bed kentañ, dek mizvezh goude ma voe embannet e romant nemetañ, Le Grand Meaulnes e anv. Da gentañ, dre na oa keloù anezhañ ken e oa bet disklêriet « Marv evit Bro-C'hall » e 1920. Adkavet e gorf en ur digoadenn eus koad Saint-Rémy e oa bet anavezet da vat d'an 2 a viz Mae 1991.
E brezhoneg
Troet eo bet e romant Le Grand Meaulnes gant Yann-Ber Thomin.
Ducula
Ducula a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1838 gant an naturour breizhveuriat Brian Houghton Hodgson (1800 pe 1801-1894)
Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Nav spesad ha tregont a ya d'ober ar genad :
Xavier Tanguy
Xavier Tanguy, bet ganet e 1980, a zo ur c'hizeller eus Kleder.
Gwin Gouel Marzhin
Gwin Gouel Marzhin eo ar brasañ taolenn gant al livour flamank Pieter Brueghel gozh. E Mirdi ar Prado emañ, e Madrid. Ur wech c'hoazh e taolenn buhez ar gouerien hag amañ da zeiz Gouel Sant Marzhin, pa veze evet gwin nevez ar bloaz.
Marquis de Sade (sonerien)
Liammoù diavaez
Pennad diwar-benn ar strollad
Marv Richarzh Kalon-Leon
Marv Richarzh Kalon-Leon e Châlus, e Limousin, zo danvez lennegel meur a oberenn, ha meur a film.
Rimella
Rimella (Rimela e piemonteg, Remmalju er rannyezh alemanek lec'hel) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Fobello
Fobello (Fobel e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Luísa Margarida de Barros Portugal
Luísa Margarida de Barros Portugal (13 a viz Ebrel 1816 — Bro-C'hall, miz Genver 1891), anvet diwezhatoc'h da gontez Barral ha markizez Monferrato, a oa un itron vrazilian a ouenn uhel. Kelennerez-ti e oa gant ar briñsez Isabel do Brasil hag he c'hoar Leopoldina, ha karet gant an impalaer Pedro II Brazil.
He zud
Luísa a oa merc'h nemeti Domingos Borges de Barros, beskont Pedra Branca, politiker eus amzer an impalaer Pedro Iañ (ar primeiro reinado), ha d'e bried Maria do Carmo Gouveia Portugal. Abred e vevas etre Bro-C'hall ha Brazil. Dimezet e voe da Eugène de Barral, kont Barral, 4re markiz Montferrat, kar a-bell da Alexandre de Beauharnais, Beskont Beauharnais, pried kentañ Joséphine de Beauharnais, ac'h addimezas da Napoleone Buonaparte. Gant-se e oa kenderv (er pempet derez) da Impalaerez Brazil, Amélie von Leuchtenberg, eil pried Pedro Iañ Brazil, a deuas da vevañ da lez ar roue gall Loeiz-Fulup Iañ. Ur mab o doe, Horace Dominique, a zimezas da Maria Francisca de Paranaguá, merc'h da eil markiz Paranaguá.
Lez Bro-C'hall
E Brazil, goude ganet e verc'h henañ, ar briñsez Isabelle Brazil, e c'houlennas an impalaer Pedro II digant e vamm-gaer, an impalaerez Amélie von Leuchtenberg, kemer e karg deskadurezh e vugale. Nac'h a reas ar vamm-gaer avat, hag e c'hoar, priñsez Joinville, a alias he breur da reiñ ar garg-se d'he mignonez, ar gontez Barral. Goude hir varc'hata ec'h asantas ar gontez da zont d'ober war-dro kelenn merc'hed Pedro II. Ha hi da guitaat Bro-C'hall gant he mab, hep he fried avat, da vont da chom da Rio de Janeiro, e Brazil.
Distro da Vrazil
Mont a reas ar gontez da chom en un ti feurmet ganti, rak dre ma oa mamm d'ur bugel n'halle ket tremen gant ur ranndi er Palez São Cristóvão. Anvet e voe da itron a gompagnunezh gant Teresa Cristina e Gwengolo 1855, daoust ma oa Josefina da Fonseca Costa an hini a oa gwir kompagnunez an impalaerez.
Klask a reas Luísa Margarida diazezañ hec'h aotrouniezh er palez, e-lec'h ma save bec'h en-dro d'ar galloud, ha gant-se e lakaas meur a gargad da gonnariñ. Ur bersonelezh kreñv, sur anezhi, youlek, ha trouzus he devoa, speredek e oa, desket mat, katolikez deol, ha kenedek. Mignonez e oa da speredoù kaer ha tud brudet ar mare, evel Franz Liszt pe ar c'hont Gobineau. Hanterourez e voe etre an impalaer ha meur a skrivagner pe brederour a eskemme Pedro II lizheroù e-lezizh ganto.
Desachet ganti e oa Pedro, ha mignonez tost d'an impalaer e teuas ar gontez da vezañ ha, hervez an darn vrasañ eus an istorourien gempred, serc'h dezhañ. Kenkent e savas bec'h entre an impalaerez Teresa Cristina hag ar gontez Barral.
Gant an nebeud a lizheroù a chom eus ar re zo bet skrivet gante entre an impalaer ha hi e c'haller krediñ ne oa nemet un darempred platonek entreze. A-benn ar fin, goude ma oa modern ha digor a spered, e oa marteze Luísa Margarida ur gatolikez sonn.
William Salesbury
E vuhez hag e labour
Ganet e oa bet e Llansannan, e Sir Ddinbych gwechall hag e Sir Conwy bremañ, met tremen a reas ar braz eus e yaouankiz e Plas Isa, war lez Llanrwst. Studioù a reas e skol-veur Oxford, ma teskas hebraeg, henc’hresianeg ha latin. Eno e reas anaoudegezh gant levrioù Martin Luther ha William Tyndale, berzet gant an Iliz katolik, ha gant an teknikoù moullañ. E 1547 e voe embannet gantañ ur geriadur saozneg-kembraeg hag ul levr anvet Oll synnwyr pen Kembero ygyd, un dastumad krennlavarioù kembraek savet gant ar barzh Gruffudd Hiraethog.
Evel Erasmus ha Martin Luther, e kave da William Salesbury e oa mat lakaat treiñ ar Bibl e yezh vamm an dud. Protestant penn-kil-ha-troad e oa ha rankout a reas chom kuzhet e-pad ren ar rouanez katolik Mari I (1553-1558), hag e-keit-se en voe moullet skrid ebet gantañ. En em adlakaat a reas da sevel troidigezhioù pa erruas ar rouanez Elesbed I war an tron. E 1563 e voe votet un destenn gant ar parlamant a c’houlenne lakaat treiñ ar Bibl e kembraeg. Labourat a reas Salesbury, a-gevret gant Richard Davies, eskob Tyddewi, ha Thomas Huet, eus iliz-veur Tyddewi ivez, war un droidigezh eus an Testamant Nevez, diwar an henc’hresianeg e kembraeg. Embannet e voe an droidigezh-se d’ar 7 a viz Here 1567. Labourat a reas ivez da dreiñ ar e kembraeg, hag embannet e voe an droidigezh, “Y llyfr Gweddi Gyffredin”, e 1567 ivez. Embann a reas un droidigezh kembraek eus lennadurioù ar pevar Aviel ha Lizhiri an Ebestel hag a gaver er "Book of Common Prayer" (Levr ar Bedenn Voutin), levr oferenn an Anglikaned, dindan an titl Kynniver Llith a Ban (1551).
Gant William Salesbury e voe embannet ivez ul levr a daolenne soniadoù ar c’hembraeg, A briefe and a playne introduction, teachyng how to pronounce the letters in the British tong (1550, eil embannadur e 1567).
En e droidigezhioù e klaskas Salesbury ober gant ur c’hembraeg unvan hag a vefe degemeret gant al lenneien e Kembre. Evit se e roas ul liv latin da c’herioù zo : skrivañ a rae eccles e-lec’h eglwys (iliz) ha discipulon e-lec’h disgybl(i)on (diskibled). Aet eo ar skrivadoù-se da get hiziv. Ha ne chom ket kalz roudoù eus e zoare-skrivañ er c’hembraeg a vremañ.
Fresno el Viejo
Fresno el Viejo  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
San Martín de Valvení
San Martín de Valvení  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
Lophotis
Spesadoù
Tri spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer holl en Afrika.
Charlie
Charlie zo un anv, pe berranv, saoznek, deuet diwar an anv-badez saoznek Charles.
Lann-bihan
Lann-bihan (Ulex minor) a zo plant e-touez kerentiad ar Fabaceae.
Rima San Giuseppe
Rima San Giuseppe a oa ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
LADTK
LATDK (Les Amis du Tuchenn Kador, Mignoned Tuchenn Kador e brezhoneg) a zo un ti-embann ha label sonerezh breizhat savet gant Franck Darcel.
Rima San Giuseppe
Kendeuzet e oa bet gant Rimasco d'ar 1 a viz Genver 2018 d'ober ur gumun nevez : Alto Sermenza.
Lann-ki
Lann-ki (Ulex gallii) a zo plant e-touez kerentiad ar Fabaceae.
Pselliophorus
Pselliophorus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1898 gant an evnoniour stadunanat Robert Ridgway (1850-1929).
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreizamerika.
Santa Eufemia
Santa Eufemia zo un anv-lec'h spagnolek.
Lissotis
Lissotis a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ daou spesad otized hag a vev en Afrika. E rummatadurioù 'zo e vezont renket er genad Eupodotis.
Tour Babel (Brueghel)
Tour Babel zo anv meur a daolenn gant al livour flamank Pieter Brueghel gozh, awenet gant ar pennad eus ar Bibl diwar-benn tour Babel.
Tour Babel bras
An daolenn vrudetañ anezho holl avat eo an hini a anver Tour Babel «bras» hag a voe livet war-dro 1563 hag a zo miret e Kunsthistorisches Museum Vienna, en Aostria. An hini anvet Tour Babel « Bihan » a voe livet e 1568 hag a zo e Mirdi Boijmans Van Beuningen e Rotterdam en Izelvroioù.
Saint-Pierre-des-Ifs
Saint-Pierre-des-Ifs zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall.
Pierre Laval
Pierre Laval, bet ganet d'an 28 a viz Mezheven 1883 e Châteldon (Puy-de-Dôme) hag aet da Anaon d'ar 15 a viz Here 1945 e Fresnes (Val-de-Marne a-vremañ) a oa ur politikour ha den-stad gall.
Anvet meur a wech da Brezidant Kuzul an Trede Republik c'hall e voe eil den pennañ Renad Vichy, just dindan Philippe Pétain. Gantañ e oa bet kaset da benn politikerezh ar c'henlabour stad gant an Trede Reich.
Besprezidant ar C'huzul ha tonket da gemer plas ar marichal Pétain e oa bet skarzhet a-daol-trumm d'an 13 a viz Kerzu 1940, a-raok bezañ anvet da benn ar gouarnamant adalek an 18 a viz Ebrel 1942 betek an 19 a viz Eost 1944. Da vare dieubidigezh Bro-C'hall e tibabas tec'hel kuit ; lakaet harz warnañ e voe kondaonet d'ar marv gant al Lez Veur evit trubarderezh ha fuzuilhet d'ar 15 a viz Here 1945.
San Pedro de Latarce
San Pedro de Latarce  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
Douryar Lord Howe
Douryar Lord Howe (Porphyrio albus) a oa un evn hag a veve en Aostralia, en enez Lord Howe. Aet e vije da get e penn kentañ an kantved.
Saint-Pierre-du-Mont
Saint-Pierre-du-Mont zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall.
Fontanetto Po
Fontanetto Po (Fontané e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Enezeg Campana
An Enezeg Campana zo inizi eus Chile e mervent ar vro, er gwalarn da strizh-mor Magalhaes, etre Pleg-mor Penas en hanternoz hag an Enezeg Madre de Dios, er c'hreistez.
Mor Bali
Mor Bali zo ur mor bihan en enezeg Indonezia, dezhañ ur gorread 45 000 km². Emañ en norzh da inizi Bali ha Lombok. En-dro dezhañ emañ Mor Flores er reter ha Mor Jawa er gornaoueg.
Asia Argento
Asia Argento, ganet Aria Maria Vittoria Rossa Argento d'an 20 a viz Gwengolo 1975 e Roma, zo un aktourez, kanerez, top model, stourmerez ha renerez filmoù italian. Merc'h eo d'ar filmaozer italian Dario Argento ha d'an aktourez Daria Nicolodi. Div c'hoar he deus, Fiore (ganet eus Marisa Casale) hag Anna Ceroli, marvet en ur gwallzarvourd 1994.
Mor Flores
Mor Flores zo ur mor bihan e gevred enezeg Indonezia, dezhañ ur gorread 240 000 km2. En-dro dezhañ emañ Mor Bali er gornaoueg, Mor Jawa er gwalarn, ha Mor Banda er reter. Emañ Meurvor Indez ha Mor Savu er su, en tu all d'un toullad inizi a reer anezho Inizi Bihan Sunda, hag en o zouez enez Flores a ro e anv d'ar mor bihan-se. En norzh emañ enez Sulawesi.
Asia Argento
Yaouankiz
Argento he devoa diskleriet e-pad meur a atersadenn ne oa ket tost d'he zad. Ne veze ket en ti alies pa oa-hi bugel, dre-se ne oa ket bet laouen pa oa bugel. Hervezi ez eo bet awenet he c'hoant da vezañ aktourez dre mank an tad : ''I never acted out of ambition; I acted to gain my father's attention. It took a long time for him to notice me – I started when I was nine, and he only cast me when I was 16. And he only became my father when he was my director. I always thought it was sick to choose looking at yourself on a big screen as your job. There has to be something crooked in your mind to want to be loved by everybody. It's like being a prostitute, to share that intimacy with all those people.''
Buhez prevez
Bevañ a rae gant ar c'heginer ha den a skinwel, Anthony Bourdain, betek e emlazh d'an 8 a viz Even 2018.
Pleg-mor Penas
Pleg-mor Penas zo ur pleg-mor eus su Chile, er Meurvor Habask, Ar pleg-mor kentañ eo en hanternoz da c'henoù kornôk Strizh-mor Magalhaes, hag er c'hreisteiz da ledenez Taitao.
E proviñs Capitán Prat, e Rannvro Aysén, emañ.
Digor-bras eo da avelioù ar c'hornôg, ha brudet eo da vezañ ul lec'h barradoù-amzer.
Abaoe 6 000 bloaz e oa ar bobl kawésqar o chom eno. E deroù ar e c'haller lavarout splann eo bet kaset da get gant an dud gwennkroc'henet.
Formigliana
Formigliana (Formijan-a e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
San Giuseppe
San Giuseppe zo un anv-lec'h italianek.
Orin
Diwar an anv Giuseppe, anv italianek Jozef, pried Mari en Testamant Nevez.
Gattinara
Gattinara (Gatinèra e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Santa Eufemia del Arroyo
Santa Eufemia del Arroyo  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
Andros
Andros (Άνδρος e gresianeg) zo un enezenn eus Gres, e Mor Egea, etre Euboia, un dek kilometr bennak er biz, ha Tinos, 3 km er c’hreisteiz.
Santa Cruz de la Salceda
Santa Cruz de la Salceda zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
José Feliciano
José Montserrate Feliciano García (pell anavezetoc'h evel José Feliciano), bet ganet d'an 10 a viz Gwengolo 1945 e Lares, Puerto Rico, a zo ur gitarour hag ur c'haner-sonaozer dall stadunanat.
Pakañ brud a reas o kanañ en e zoare pennoberennoù savet gant arzourien all, evel California Dreamin' gant The Mamas & the Papas, Light My Fire gant The Doors pe Susie Q gant Dale Hawkins da skouer.
Geot ar Pampa
Geot ar Pampa (Cortaderia selloana) zo plant e-touez kerentiad ar Poaceae.
Ghislarengo
Ghislarengo (Ghislarengh e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Saint-Samson
Saint-Samson zo un anv-lec'h gallek.
Erv Kourland
Erv Kourland (lituaneg: Kuršių nerija, rusianeg: Куршская коса, alamaneg: Kurische Nehrung, latveg: Kuršu kāpas) zo ur riblennad douar draezhek enk, dezhi 98 km a hirder, hag a zisparti Loc’h Kourland diouzh ar Mor Baltel. Rannet eo e daou etre Lituania en Norzh ha Rusia (Oblast Kaliningrad) er Su. Liammet eo ouzh ar c’hevandir er Su.
Saint-Samson
Anv gallek daou lec'h anvet Sant-Samzun eo ivez :
Erv Kourland
Abaoe ar bloavezh 2000 emañ Erv Kourland a-bezh war roll ar Glad bedel savet gant an UNESCO.
A-wezhoù e vez graet “strizh-douar Kourland” anezhañ (e galleg da skouer). Hogen, ur fazi eo dre ma n’eo ket liammet gant an douar dre e zaou du.
Douaroniezh
En em astenn a ra Erv Kourland eus ledenez Sambia, lec’hiet en Oblast Kaliningrad (ez-Königsberg), betek ur strizh-mor enk a-dal da borzh Klaipėda lec’hiet e Lituania, war an douar-bras. Etre 400 m ha 3,8 km a ledander a zo da Erv Kourland diouzh al lec’h.
E-mesk tevennoù brasañ Europa a gaver eno.
Loened ha struzh
Gwarezet eo an natur gant daou bark broadel eno: hani Kuršiu Nerija, eus tu Lituania, ha hani Kourchskaïa Kossa, eus tu Oblast Kaliningrad.
Lybius guifsobalito
Lybius guifsobalito a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Lybiidae.
Erv Kourland
Loened ha struzh
Kavout a reer enno 338 spesad mellkeineged, 251 spesad evned en o zouesk ha 35 spesad bronneged, kirvi-erc’h, yourc'hed, hoc’hed-gouez, lern, marted ar pin, erminiged, pudasked, avanked ha liñsed peurgetket. Evned-tremeniat a gav repu bep bloaz war an erv.
Lybius guifsobalito
Annez
Kavout a reer ar spesad en Afrika, eus reter Soudan da gornôg Etiopia, biz Republik Demokratel Kongo, Ouganda, kornôg Kenya ha hanternoz Tanzania.
Erv Kourland
Loened ha struzh
75% a ar gwez zo gwez-pin.
Barregezhioù naturel
Brudet eo Erv Kourland evit ar goularz a gaver war e draezhennoù.
Korz-mor-ledan
Korz-mor-ledan (Typha latifolia) a zo plant e-touez kerentiad an Typhaceae.
Julie-Victoire Daubié
Ar vaouez kentañ eo, e Bro-C'hall, he defe lakaet hec'h anv da dremen ar vachelouriezh, e Lyon e 1861. An hini gentañ eo ivez a dapas an diplom, d'ar 17 a viz Eost 1861. Ar c'hentañ maouez e voe ivez o tizhout an aotreegezh d'an 28 a viz Here 1871, pa oa berzet ar c'hentelioù d'ar maouezed c'hoazh.
Guardabosone
Guardabosone (Vardaboson e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Lybius melanopterus
Lybius melanopterus (Pogonornis melanopterus kent) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Lybiidae.
Anvet e voe Pogonias (Laimodon) melanopterus (kentanv) da gentañ-penn (e 1854) gant an skiantour alaman Wilhelm Peters (1815-1883).
Annez
Kavout a reer ar spesad en Afrika, eus savanennoù kreisteiz Somalia da gKenya, gevred Malawi ha hanternoz Mozambik.
Rhiannon
300px|thumb|Rhiannon o varc'hegañ, skeudenn eus ar [[Mabinogion, levr Charlotte Guest, eil embannadur e 1877)]]
Rhiannon pe Rhiannon ferch Hyfeydd Hen zo ur vaouez a zo anv anezhi er Mabinogi kembraek. Meneget eo er c'hentañ eo dimezet gant Pwyll, hag en trede skourr gant Manawyddan. Lenneion zo a lavar eo kevatal d'an doueez Epona, doueez ar c'hezeg, e relijion Galia.
Gerdarzh
Dont a rafe hec'h anv eus ur wrizienn rakkeltiek *Rīganto-n-ā, da lavarout eo Rigantona, pe "Rouanez Veur", diwar ar wrizienn "ri" roue e henvrezhoneg.
Er skourr kentañ
Er skourr kentañ eus ar Mabinogi, Pwyll Pendefig Dyfed, emañ Pwyll o tegouezhout gant ur plac'h kaer gwisket en aour war ur marc'h gwenn. Kas a ra e goskor d'he zapout met kazeg a reont. Ha teir gwech evel-se. Hag eñ war he lerc'h. Gervel anezhi a ra p'emañ war e varc'h o vont da vervel gant ar skuizhnez dindanañ. Ha hi da chom a sav d'ober kaoz gantañ. Lavarout a ra hec'h anv, Rhiannon, kontañ a ra ez eo tec'het eus ti he zad, a fell dezhañ he dimeziñ d'un den anvet Gwawl (pe Gwawl fab Clud), en desped dezhi. Disklêriañ a ra e kar Pwyll hag e fell dezhi dimeziñ gantañ. A-du emañ Pwyll, a-benn bloaz e vo an eured.
Dimeziñ a ra Pwyll ha Rhiannon. Pevar bloaz goude eo ganet o mab Pryderi. En noz goude dezhañ bout ganet n'en kaver ket ken. Skrapet eo bet. Dievezh eo bet mitizhien Rhiannon, spontet int, hag evit mirout a vezañ tamallet e skuilhont gwad ur c'hi bihan war Rhiannon o kousket. Tamallet eo Rhiannon da vezañ lazhet mab ar roue. Evel pinijenn eo kondaonet da chom en he c'hoazez ouzh perzhier kêr e-pad seizh vloaz, ha ret dezhi kontañ he zorfed d'ar weladennerien hag o dougen war he chouk betek kêr.
Anne Haney
Anne Haney, bet ganet Anne Ryan Thomas (4 a viz Meurzh 1934 – 26 a viz Mae 2001) a oa un aktourez stadunanat hag a c'hoarie war leurennoù hag e filmoù.
Rhiannon
Er skourr kentañ
A-benn pevar bloaz setu Ternon Twryf Lliant o tont da deurel un tamm sklêrijenn war an istor. Bep bloaz e hale e gazeg met kenkent e veze skrapet an ebeul nevez-c'hanet gant un euzhvil. Pevar bloaz kent en devoa arsailhet an euzvil ha troc'het ur pav outañ. Er marchosi en devoa kavet ur bugel hag a oa bet advabet gantañ, hag anvet Gwri Gwallt Euryn.
Anne Haney
Brudet eo evit he ferzhioù evel hini Mrs. Sellner er film Mrs. Doubtfire (1993) ha hini Greta er film Liar Liar (1997).
Remzad
Anne Haney a c'hoarias tudenn Rishon Uxbridge ha hini Bajoran er stirad skinwel stadunanat Star Trek.
Rhiannon
Er skourr kentañ
Mab Pwyll ha Rhiannon eo Gwri Gwallt Euryn ha tennet eo ar binijenn.
Villaescusa de Roa
Villaescusa de Roa zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Rhiannon
Manawyddan
En eil kontadenn, marvet Pwyll, emañ e vab Pryderi o ren. Dimezet eo da Gigva. Rhiannon zo dimezet da Vanawyddan Fab Llyr, un priñs mignon d'he mab. E-kreiz ur varc'hekadenn war torgenn Narberth e kouezh un nivlenn hud war ar vro, distrujet ar vuhez ganti, ha ne chom nemet daou goublad.
Anne Haney
Remzad
En un doare reoliek e c'hoarias an dudenn Alberta Meechum er stirad Mama's Family (1984-1985). Er stirad Our House (1986-1988) e c'hoarias tudenn Virginia Taft. Tudenn ar varnerez Marilyn Travelini a c'hoarias ivez er stirad L.A. Law (1986-1994).
Lenta
Lenta zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Anne Haney
Remzad
E meur a stirad all e voe pedet da c'hoari. En Ally McBeal e c'hoarias da ziwezhañ, en un abadenn hag a voe skignet d'an 8 a viz Genver 2001.
Lamporo
Lamporo (Lampeu e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Santa Cruz del Valle Urbión
Santa Cruz del Valle Urbión zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Arondisamant Les Andelys
Arondisamant Les Andelys a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Eure hag e rannvro Normandi.
Anne Haney
Buhez
E Memphis (Tennessee) e voe ganet Anne Ryan Thomas. Dimeziñ a reas da John Haney, ur sterner e skinwel stadel, hag a gavas e skol-veur North Carolina ma oa-hi o studiañ c'hoariva, skingomz ha skinwel. Pa varvas he fried e 1980 ez eas da Su Kalifornia da vevañ gant he merc'h. Eno e krogas gant he remzad aktourez.
E Los Angeles, e Studio City, e varvas diwar un taol-kalon d'an oad a 67 vloaz.
Arondisamant Les Andelys
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Les Andelys e 12 kanton (betek 2014) hag e 175 kumun :
Männer sind Schweine
Männer sind Schweine (Moc'h eo ar baotred) zo ur ganaouenn alamanek gant al laz Die Ärzte e 1998, savet diwar-benn an darempredoù etre paotred ha merc'hed.
Ein Schwein namens Männer
Ein Schwein namens Männer ("Ur pemoc'h anvet paotred") eo an anv a lenner war ar bladenn single. Un dave eo d'ar film saoznek Babe, e 1995, a oa "Ein Schweinchen namens Babe" en alamaneg, ha war un dro da bladenn gent al laz, anvet "Ein Song namens Schunder".
Platan-ar-C'hornôg
Platan-ar-C'hornôg (Platanus occidentalis) a zo gwez a-orin eus Norzhamerika.
Gwengolo 2013 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
2013 e Breizh
Villadiego
Villadiego zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Villaescusa la Sombría
Villaescusa la Sombría zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Bro-Raez
Bro-Raez (Pays de Retz e galleg, Paes de Réz e poateveg) zo ur vroig istorel e gevred Breizh, er c'hreisteiz d'al Liger.
Villalba de Duero
Villalba de Duero  zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Bro-Raez
Emañ Bro-Raez etre aber al Liger hag ar Geunioù Brezhon, etre Bae Bourc'hnevez hag al Lenn Veur.
Kumunioù Bro-Raez
{|
Kanton Bouez
Diskaret eo bet ar c'hanton e 2014.
Istor
En e voe aloubet ar c'horn-bro gant armeoù ar Vretoned, renet gant Nevenoe hag e vab Erispoe, a voe trec'h war ar Franked etre 843 ha 851. Da-heul Feur-emglev Angers (851), skoulmet etre Karl Voal hag Erispoe e voe roet bro Raez, pe "Ratense", d'ar Vretoned.
Albert Bourget
Albert Bourget, ganet d'an 18 a viz Here 1881 e Roazhon hag aet d'an Anaon d'ar 21 a viz Eost 1956 e Minic'hi-Poudour, a oa ur c'hizeller breizhat.
Bro-Raez
Istor
Ar baron Jili Raez, a damaller dezhañ bezañ muntret ha gwallet e-leizh a vugale vihan, a oa un denjentil eus Bro-Raez.
Albert Bourget
Mont a reas da gelenner war ar c'hizellañ e Skol an arzoù-kaer e Roazhon.
Bro-Raez
Istor
E-pad Brezel Vendée, da vare an Dispac'h Gall, e oa ar c'horn-bro unan eus lec'hioù kreñv ar roueelourien.
Yezh
Hanter-hent etre ar poateveg hag ar gallaoueg eo ar parlantoù komzet e Bro-Raez. Tennañ a reont muioc'h d'ar poateveg e kreisteiz ar vro, , ,.
Belinchón
Belinchón zo ur gumun e proviñs Cuenca, e Castilla-La Mancha, e Spagn. 366 den a oa o chom eno en 2009.
Arremonops
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e kreisteiz Stadoù-Unanet Amerika, Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, c'hwezek (16) isspesad dezhe en holl.
Rhynchospiza
Rhynchospiza a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1898 gant an evnoniour stadunanat Robert Ridgway (1850-1929).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Suamerika, daou (2) isspesad dezhe en holl.
Rummatadur
Renket e voent er genad Aimophila betek 2009.
Annœullin
Annœullin a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
Douryar ar Reünion
Douryar ar Reünion (Porphyrio coerulescens) a oa un evn hag a veve en Enez ar Reünion. Aet e vije da get war-dro 1730.
Doareoù pennañ
Tost e oa moarvat d'an takahe.
Annez
Bevañ a rae al labous enez ar Reünion.
L'Âne (Maupassant)
L'Âne (an azen) zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en dastumad Miss Harriet e 1883.
Istor
Da gentañ e voe embannet L'Âne er gelaouenn Le Gaulois, d'ar 15 a viz Gouhere 1883. dediet e oa d'e genderv ha mignon Louis Le Poittevin (1847-1900)
Riva Valdobbia
Enteuzet e voe en Alagna Valsesia d'ar 1 a viz Genver 2019.
Carraig Aonair
Carraig Aonair (Fastnet pe Fastnet Rock e saozneg) a zo ur garreg digenvez er Meurvor Atlantel, er mervent da Iwerzhon. Emañ war-hed 13 km diouzh an douar-bras ha war-dro 6 km diouzh enez Cléire. "Karreg digenvez", "Karreg hec'h-unan" eo ster an anv iwerzhonek "Carraig Aonair". Ar garreg-se zo dezhi 24 metr uhelder a-us live ar mor.
Un tour-tan zo warni. Savet e voe an hini kentañ e 1853, gant houarn. Un eil, e greunvaen, a voe savet eus 1899 da 1904, gant mein bras deuet eus Kernev-Veur. E Kernev-Veur e voe benet ar mein, 2 074 anezho. Eno e voe savet un tour-tan, divontet ha kaset ar mein niverennet da Iwerzhon da adsevel an tour. Ne voe lazhet den ebet e-kerzh al labourioù-se. 54 metr uhelder zo d’an tour-tan. Gwelet a c'haller e c'houloù gwenn 27 mil mor tro-war-dro (50 km).
Brudet eo Carraig Aonair dre ma vez implijet da bal evit ur redadeg bigi-dre-lien anvet Fastnet Race. Loc’hañ a ra ar gouelieroù eus Cowes en enez Wight, ober an dro d’ar garreg ha distreiñ da b-Plymouth, goude ur redadeg 1 126 km a hed. Redadegoù bihanoc’h zo ivez, etre porzhioù bihan eus kreisteiz Iwerzhon evel An Scoil pe Dún na Séad (Baltimore) ha Carraig Aonair.
Fenni Fach
Fenni Fach zo ur gêriadennig eus Kembre, tostik da Aberhonddu, e Sir Frycheiniog‎ kozh, war lez ar stêr Wysg.
Istor
Eno e oa Cicucium, ur c'hreñvlec'h roman, en Henamzer.
Anv
a. CICUCIUM
Rivet & Smith : Displegadenn : "The site of Brecon Gaer ... is a rounded spur which is strikling like a female breast in contour and outline" = heñvel ouzh ur vronn.
b. Brecon Gaer
c. Fenni Fach
Arondisamant Bernay
Arondisamant Bernay a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Eure hag e rannvro Normandi.
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Eure d'ar 1 a viz Genver 2017. 306 kumun zo en arondisamant Bernay bremañ.