cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Manius Valerius Maximus Corvinus Messalla
Konsul
A-hervez e vije bet anvet Messala peogwir en dije kemeret kêr Messala (Messala pe Messana) e Sikilia. Ouzhpenn 60 keoded eus an enezenn a yeas a-du gant Roma. Chom a reas ar c'hognomen-se en e diegezh e-pad 800 vloaz.
Kensor
En 252 kent JK e oa dilennet censor. Skarzhañ a reas 400 equites eus o renkad d'ober anezhe keodediz eus ar renkadoù izelañ dre ma n'o doa ket graet o dlead e Sikilia.
Grosbreuil
Grosbreuil a zo ur gumun eus departamant ar Vande e Frañs.
Villers-au-Tertre
Villers-au-Tertre a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Monumantoù da Napoleon
Monumantoù da Napoleon zo bet savet e Bro-C'hall hag e broioù all.
Street Fighter
Street Fighter (ストリートファイター Sutorīto Faitā), berraet en SF pe スト (Suto), zo un heuliad c'hoarioù video sevenet ha gwerzhet gant Capcom. Ar c'hentañ hini en heuliad a voe embannet e 1987, heuliet gant pemp all, gant un toullad c'hoarioù all kemmesk gant frañchizoù all. Ouhzpenn-se e voe savet tresadennoù-bev, filmoù. Ar c'hoari a raio ar muiañ a verzh a voe embannet e 1991 hag a oa Street Fighter II. Chomet eo diazez ar c'hoari evel patrom d'ar re memes doare. Street Fighter zo ur frañchiz en deus graet berzh bras hag a gendalc'h hiziv-an-deiz c'hoazh.
Istor
Street Fighter, treset gant Takashi Nishiyama ha Hiroshi Matsumoto, a oa bet embannet e 1987. Er c'hoari-se, ar c'hoarier a zo an dudenn Ryu un emganner a zoare. Kemer a ra perzh en ur c'horgad bedel arzoù emgannañ. Pemp bro a zo gant 10 enebour an holl. Un eil c'hoarier a c'hell kemer perzh pa fell dezhañ o kemer an dudenn enebour da Ryu, ar stadunanat Ken.
Ar c'hoarier a c'hell seveniñ tri doare dagadenn, pep hini o vezañ disheñvel a-fed nerzh ha primded. Teir dagadenn ispisial a zo ivez: an Hadouken, Shoryuken, hag an Tatsumaki Senpukyaku. An holl dagadennoù a zo sevenet gant ar c'hoarier hervez ar bontonoù implijet asambles.
Street Fighter a zo bet lakaet da embann war urzhiataer ha savennoù brudet ar mare. E 1988, e oa ebt embannet war ar goñsolenn NEC Avenue TurboGrafx-CD gant an anv Fighting Street. Street Fighter a zo bet ouzhpennet d'an dastumadenn Capcom Classics Collection: Remixed war PlayStation hezoug hag ivez evit Capcom Classics Collection Vol. 2 for war PlayStation 2 hag Xbox.
Favila Asturiez
Favila (e spagnoleg), pe Fafila, a oa eil roue Asturiez adal 737, goude marv e dad Pelayo, betek e varv dezhañ e 739.
En 711, pa voe aloubet ledenez Iberia gant ar vuzulmaned e repuas gant e dad er Menezioù Kantabrek. Gant Pelayo edo pa savas rouantelezh Asturiez hag e-pad an emgannoù kentañ ouzh an alouberien, a-raok kemer e lec'h en 737.
Bihanik e oa e rouantelezh er menezioù, etre ar stêrioù Eo hag Ansón. Favila, kontrol d'e dad, ne oa ket brezelour ampart, ha setu perak moarvat n'ouzer ket kalz a dra diwar e benn nag a-zivout e ren gwall verr.
Hubersent
Hubersent a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Favila Asturiez
Mervel a reas e 739, lazhet gant un arzh p'edo o chaseal. Krediñ a reer e c'halfe bezañ bet muntret
Beziet e voe e Cangas de Onís, e chapel ar Groaz Santel, a oa bet savet gantañ, e-kichen e bried Froiluba.
Ur verc'h o doa an daou bried, Favinia hec'h anv, a zimezas d'an dug Liutfred III Souab. E vreur-kaer Alfonso, pried Ermesinda, a renas war e lerc'h, evel Alfonso Iañ Asturiez.
Meurgêr Bologna
Meurgêr Bologna zo ur veurgêr en Italia, e rannvro Emilia-Romagna. Krouet e voe e 2015 da gemer lec'h proviñs Bologna.
Meurgêr Napoli
Douaroniezh
92 gumun zo enni.
Meurgêr Venezia
Meurgêr Venezia zo ur veurgêr eus Italia e rannvro Veneto. Krouet e oa e 2015 da gemer lec'h proviñs Venezia.
Douaroniezh
44 c'humun zo enni.
Śiva
Śiva (Devanāgarī : शिव) — a vez skrivet Shiva pe Chiva a-wezhioù, « ar madoberour, a zoug chañs » — zo un doue a-bouez en Hindouegezh, an distrujer e-touez re an Trimūrti.
Queen
Queen zo ur ger saoznek hag a dalv kement ha rouanez, hag a gaver el lec'hanvadurezh hag e meur a anv all.
Mont a ra ar ger queen da sevel meur a lec'hanv:
Iduna opaca
Iduna opaca (Hippolais opaca kent) a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Acrocephalidae.
Anvet e voe Hypolais [sic] opaca (kentanv) da gentañ-penn (e 1850) gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Annez
Kavout a reer ar spesad el Ledenez iberek, en Aljeria, e Libia, Maroko ha Tunizia.
Marie de Clèves
Marie de Clèves zo anv meur a briñsez alaman.
Rani
Rani zo ur ger arianek hag a dalv kement ha rouanez.
Kantener
Ur c'hantener (a dalva "Penn ur c'hantad", eus latin centum, kant), pe un Hekatontarc'h (gresian ἑκατόνταρχος), a veze graet eus un ofiser eus Henroma a oa e penn ur Centuria ("Kantad") da laret eo kant soudard eus al lejion roman pe un unvez skoazeller a niver hañval. Rannet e oa ar rez-se e meur a live hervez ar perzh a veze graet ganto. E penn-kentañ ar Republik e oa ar c'hantener e karg eus ur pevar-ugent bennak a dud hag e teuas da vout ur c'hantad diwezhatoc'h.
Orin
Daoust ma teue an usofisierien eus rummadoù marc'heien pe senedourien peurliesañ e teue ar gantenerien eus tud an droadegiezh kentoc'h. Da gentañ e veze dilennet eñ gant e soudarded, mes diwezhatoc'h e oa anvet gant al Legad, ha goude gant kommandour al lejion. E-pad ar mare impalaerel e veze kadarnaet an dibab gant an impalaer e-unan. Labour ar c'hantener a oa pouezus-kenañ en aozadur an arme roman ha mererezh ar bagadoù. Betek-henn eh eus ur bochad skridoù a venega o garvder hag o c'hadarnded. Gwallder ur faezhidigezh a c'halle bout mentet hervez an niver a gantenerien a oa kouezhet marv e-kerzh an emgann. Kalz anezho a chome gant o lejion betek ar marv en ur nac'hañ en em lakaat war o leve.
Merzherien Belfiore
Merzherien Belfiore eo an anv roet d'ar c'hentañ bagad emsaverien italian kondaonet d'ar marv e kêr Mantova etre 1852 ha 1855, da vare ar Risorgimento diwar urzhioù gouarnour Rouantelezh Lombardo-Veneto, ar feldmarichal Josef Radetzky.
Anvet int bet diwar anv Belfiore, ur gêriadenn e-kichen Mantova, ma voe lazhet unnek den da vihanañ.
Nepotianus
Nepotianus zo un anv latin ha hini meur a zen :
Aurelia
Aurelia zo un anv-badez italianek hag anv-badez spagnolek.
Ernst-Robert Grawitz
thumb|Grawitz gant izili Reichsführerschule, d'an 20 a viz C'hwevrer 1939 Ernst-Robert Grawitz (8 a viz Even 1899 e Charlottenburg - 24 a viz Ebrel 1945 e Potsdam-Babelsbeg) a oa ur fizikour alaman hag un SS-Reichsarzt (mezeg ar Reich) da vare an Eil Brezel-bed.
Buhez
Prizoniad e voe goude ar Brezel-bed kentañ, ha dibeuet e voe 1919. Neuze e stagas gant studioù mezegiezh e skol-veur Humboldt e Berlin. Betek 1929 e labouras evel skorer pennañ en ospital Berlin-Westend, ha goude-se en em stalias evel mezeg war e gont. Etre 1933 ha 1936 e labouras en-dro en ospital Berlin-Westend.
Politikerezh
E 1919 e voe ezel eus Einwohnerwehr Berlin (da lavaret eo : milis ar verliniz) hag e 1920 e kemeras perzh e putsch Kapp. Goude-se e voe ezel eus ar Freikorps "Olympia“ hag e savas a-du gant Hitler. E miz Du 1931 e voe degemeret e SS, hag e 1932 e teuas da vezañ ezel eus NSDAP. E 1935 e voe lakaet e penn servij yec'hed SS gant Heinrich Himmler ha goude-se e teuas da vezañ Reichsarzt. Evel Reichsphysician SS und Polizei e roas Grawitz kuzulioù da Heinrich Himmler a-zivout implijout ar c'hambreier gaz. Taolioù-arnod a reas ivez war brizonidi ar c'hampoù-bac'h. E penn ar Groaz Ruz alaman e oa ivez. E wreg, Ilse hec'h anv, a oa merc'h an SS-Obergruppenführer ha jeneral Waffen-SS Siegfried Taubert. Da vare dibenn an Eil Brezel-bed e oa fizikour Hitler er Führerbunker e Berlin. Pa glevas e oa pennoù-bras nazi o tec'hout kuit e c'houlennas gant Hitler an aotre da dec'hout ivez, met Hitler a nac'has.
Marv
P'edo soudarded an Arme Ruz o tostaat ouzh ar Führerbunker e tivizas Grawitz en em lazhañ. E-pad ma oa o tebriñ koan gant e wreg hag o daou vugel e lakaas div c'hrenadenn da darzhañ. An emlazh-se a weler er film Der Untergang (2004).
Drubec
Drubec a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Tournamant ar 6 broad 2016
Ar c'hrogadoù
D1 * 9 - 15
D2 * 10 - 9
D2 * 27 - 23
D2 * 9 - 40
D3 * 20 - 36
D3 * 21 - 10
D4 * 58 - 15
D4 * 25 - 21
D4 * 29 - 18
D5 * 67 - 14
D5 * 21 - 31
Reina
Reina zo ur ger spagnolek, hag a dalv kement ha Rouanez.
Lewis Hamilton
Lewis Carl Davidson Hamilton (bet ganet d'ar 7 a viz Genver 1985 e Bro-Saoz) zo ur blenier Formulenn 1 abaoe. Seizh gwezh eo bet kampion ar bed, gant McLaren e ha gant Mercedes etre  ha  (war-bouez ). Redek a ra gant Mercedes e 2022.
Disoc'hoù e kevezadeg bed ar Formulenn 1
Goude Priz Bras Emilia-Romagna 2022
Gwespetaerig glas
Ar gwespetaerig glas a zo un evn amprevanetaer, Merops orientalis an anv skiantel anezhañ.
Frañsez-Mari Beleg
Frañsez-Mari Beleg, ganet d'ar 26 a viz Even 1799 e Pluniav ha marvet d'an 30 a viz Mae 1878 e Pluniav, a oa un troour brezhonek.
Gwespetaerig glas
Annez
Bevañ a ra al labous en Azia ar su hag ar gevred ..
Rannvroioù Japan
E pep rannvro e kaver unan eus ar 47 prefediezh pe muioc'h. E-mesk inizi pennañ Bro-Japan, Hokkaidō, Shikoku, ha Kyūshū a ya d'ober pep a rannvro, e-skoaz an enezenn vrasañ, Honshū, zo rannet e pemp rannvro. Prefediezh Okinawa a vez lakaet e rannvro Kyūshū da gustum, a-wezhioù avat e vez sellet outi evel un navet rannvro.
Eizh lez-varn uhel zo e Bro-Japan, met ne glot ket o beli gant an eizh rannvro.
Gwespetaer gouzoug gwenn
Ar gwespetaer gouzoug gwenn, a zo un evn amprevanetaer, Merops albicollis an anv skiantel anezhañ.
Rannvroioù Japan
Rannoù rannvroel all
E kalz degouezhioù e Bro-Japan (gouarnamant, sport, kenwerzh rannvroel pe kevreadoù sindikadoù) e vez implijet rannvroioù disheñvel diouzh an 8 rann meneget uheloc'h. Da skouer:
Gwespetaer gouzoug gwenn
Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika ha mervent ledenez Arabia.
Borge (Østfold)
Borge zo ur gêriadennig en Østfold e biz Fredrikstad e Norvegia. Roald Amundsen zo bet ganet eno d'ar 16 a viz Gouhere 1872.
Woo Hye-mi
Adkavet eo bet marv en he zi d'an 21 a viz Gwengolo 2019. Oadet e oa a 31 bloaz.
Levr Yehezkel
Levr Yehezkel pe Levr Ezekiel (Yz) a zo unan eus Levrioù ar Brofeded er Bibl. En harlu e prezeg ar profed Yehezkel. Harluet eo bet war un dro gant ar roue Yehoyac'hin e 597 kent JK. Kemenn a ra d'ar bobl seziz Jeruzalem, ar rivin ha diskar an Templ, en arbenn d'he difealded e-keñver Doue.
Goude distruj Jeruzalem e 587 kent JK e kemm ar profed e zoare-ober : gourfediñ a ra an harluidi da zougen o selloù etrezek an dieubidigezh, an distro d'ar vro, an dazont a c'hloar a zeuio war-lerc'h ar c'hastiz. Kastizet e vo ar broadoù (Yz 25-32). Distreiñ a raio Israel d'e vro (Yz 33 ha war-lerc'h).
Gweledigezhioù marzhus ha spontus a-wechoù a gaver en destenn en he fezh : ar c'harr er chabistr kentañ (Yz 1, 4:27), an eskern disec'het o advevañ en eil lodenn (Yz 37), arouez Israel, an Templ nevez (Yz 40-48).
Ar profed nemetañ eo hag a laka ar pouez war giriegezh pep hinienn (Yz 18),.
Jeon Mi-seon
Jeon Mi-seon, ganet d'ar 7 a viz Kerzu 1970 hag aet da Anaon d'an 29 a viz Even 2019, a oa un aktourez sukorean. Brudet e oa hi evit rolloù a-eil e filmoù sinema pe filmoù skinwel ha stiradoù skinwel evel en Memories of Murder (2003), Moon Embracing the Sun (2012), hag Hide and Seek (2013), Jeon Mi-seon a voe bet fiziet enni un nebeud rolloù penn bras evel en Love Is a Crazy Thing (2005).
Jeon a voe adkavet marv en un hostel e Jeonju d'an 29 a viz Even 2019, hervez ar polis ez eo un emlazh. Oadet e oa a 48 vloaz.
Meurgêr Milano
Meurgêr Milano zo ur veurgêr eus Italia e rannvro Lombardia. Krouet e oa e 2015 da gemer lec'h proviñs Milano.
Douaroniezh
133 c'humun zo enni.
Domenico Cresti
Domenico Cresti, pe Crespi, lesanvet il Passignano, a oa ul livour italian eus Firenze er XVIvet kantved.
Schifferstadt
thumb|Ardamez Schifferstadt thumb|Ar [[Rhein-Pfalz-Kreis]] Schifferstadt zo ur gêr e Rheinland-Pfalz.
Meurgêr Torino
Meurgêr Torino zo ur veurgêr eus Italia e rannvro Piemonte. Krouet e oa e 2015 da gemer lec'h proviñs Torino.
Douaroniezh
312 kumun zo enni.
Reveulzi Gouere
Reveulzi Gouere (galleg: révolution de Juillet), pe Reveulzi 1830, a vez graet eus an eil dispac'h gall, pa oa an Dispac'h Gall kentañ e 1789, ma voe diskaret ar roue Charlez X.
Lakaet e oa bet war tron Bro-C'hall ur roue nevez, Louis-Philippe Iañ. Ouzhpenn ur roue nevez e voe savet ur vonarkiezh nevez, Monarkiezh Gouere, a gemere plas an eil adsavadur. An dispac'h-se a c'hoarvezas e-pad tri deiz, ar 27, 28 ha 29 a viz Gouere 1830, hag a vez graet an « Trois Glorieuses » anezho ivez.
Visant Roue
Visant Roue, ganet e 1973, zo ur skrivagner gallek hag un troour brezhonek. Evit diorren ar brezhoneg e labour e-barzh Ofis publik ar Brezhoneg.
Buhez
Studiet en doe ar Gwir e Skol-veur Roazhon 1, en Ensavadur ranvroel ar Velestradurezh (Institut régional d'administration), e Naoned, hag en Institut d'études politiques de Rennes. E skol an adeiladourien Naoned en doe labouret en araok.
Lazhadegoù an arme c'hall
Lazhadegoù an arme c'hall zo brudet abaoe ar. Kaoz zo amañ eus lazhadegoù trevourien, emsavet a-enep Bro-C'hall pe get, armoù ganto pe get, pe eus soudarded prizoniat dizarmet, ha n'eus ket kaoz eus emgannoù an arme c'hall a-enep soudarded all.
Glaoda Besançon
Glaoda Besançon a oa ur manac'h eus ar VIIvet kantved deuet da vout eskob Besançon.
E vuhez
Ganet e oa e 607 e Kastell Bracon, e kichen Salins (e Bro Suis a vremañ) en ur familh noblañsed. Soudard e oa pa guitaas an arme d'an oad a 20 vloaz da vont da vanac'h. E 685 e oa anvet da Eskob. E garg a zilezas e 693 ha bevañ a reas c'hoazh e pad 6 vloaz evel ur manac'h.
Breizh
E Breizh eo enoret e Plougastell, e Chapel Sant-C'hlaoda.
Meurgêr Roma Capitale
Meurgêr Roma Capitale, pe Città metropolitana di Roma Capitale en italianeg, zo  ur veurgêr eus Italia e rannvro Lazio. Krouet e oa e 2015 e-lec'h proviñs Roma.
Douaroniezh
121 gumun zo enni.
La Patronne (Maupassant)
La Patronne zo un danevell gant ar skrivagner gallek Guy de Maupassant embannet e 1884.
Cálice
Cálice zo ur ganaouenn bortugalek savet gant ar ganerien vrazilian Chico Buarque ha Gilberto Gil a-enep an diktatouriezh e 1973. Berzet e voe kenkent ha ne voe enrollet nemet e 1978 hag embannet en albom Chico Buarque (1978).
La Patronne (Maupassant)
Istor
Kentañ ma voe embannet a oa e Gil Blas ar 1añ a viz Ebrel 1884, ha sinet Maufrigneuse. Adembannet e voe en dastumad Les Sœurs Rondoli er memes bloaz.
Cálice
Kanet e voe ivez gant Maria Bethânia en hec'h albom Álibi.
Katell Gollet
Katell Gollet eo arouez ar vuhez diroll kaset gant merc'hed divergont hervez relijion katolik Breizh-Izel gwechall. Lavaret e veze he doa laeret un ostiv sakr evit reiñ anezhañ da unan eus hec'h amourouzien niverus. Met an Diaoul e oa hemañ ha kas a reas anezhi gantañ d'an ifern evit gouzañv poanioù didermen.
Cálice
Ar skrid
Gil en doa savet an diskan "Pai, afasta de mim este cálice / de vinho tinto de sangue", dave splann da Pasion Jezuz war ar Menez Kalvar, gant ar forc'hellegezh "cálice / cale-se" (kalir/tav) komprenet kenkent gant Chico. Gant ar ger-se e oa c'hoant da bellaat sizailh an diktatouriezh er vro. Gil en devoa savet ivez ar poz kentañ; goude daou emgav gant Chico, e voe savet an ton hag ar pozioù all, pevar en holl, ar c'hentañ hag an trede gant Gil an eil hag ar pevare gant Chico.
La Patronne (Maupassant)
An danevell
Ur studier eus Kemper zo degouezhet e Pariz, hag aet da chom da di-lojañ ur genvroadez.
Katell Gollet
An dudenn-mañ a weler ouzh Kalvar Gwimilio. Gwelout a reer un diaoul o kas gantañ ur vaouez noazh, o sachañ warni war bouez he divesker, tra ma'z eus un diaoul all o vountañ anezhi gant e forc'h war-zu toull an Ifern. Diskouezet eo Katell Gollet ivez war Kalvar Plougastell-Daoulaz.
Chapel Sant-C'hlaoda (Plougastell)
Pedet e veze Sant C'hlaoda gant ar mammoù evit goulenn gantañ sikour o bugale da gomz gwelloc'h. Gwastell a veze roet dezho evit-se da zeiz ar pardon. Emañ feunteun Sant C'hlaoda 250 m izeloc'h eget ar chapel war vord hent Pedel. Ur savadur bihan a oa bet adsavet e 1891 o tougen skoed ar familh Buzig.
Kiwi (frouezh)
Kiwi pe Aval Kiwi a vez graet eus frouezh meur a droellblantennoù doare Actinidia, eus familh an Actinidiaceae. Orin ar C'hiwi a zo Sina, dreist-holl proviñs Shaanxi.
E vouedenn (glas an aliesañ) a zo sukret ha trenk, gronnet gant ur groc'hen gell-du gant stoubennoù. Ur 100 bennak a greun vunut (bihan ha du) a vezo kavet e-barzh un aval Kiwi hag a c'hell bezañ debret.
Ar C'hiwi a zo ur vammenn d'ar vitamin CH, d'ar vitamin A ha d'an hini E. Ouzhpenn da-se an aval Kiwi a zegas kalsiom, houarn hag ar vitamin B9.
Yang Tao a vez graet e sinaeg eus ar c'hiwi, hag er yezh pemdez e c'heller ober ivez gant Grozonell Sina
The Supremes
The Supremes a oa ur strollad kanerezed stadunanat krouet er bloavezhioù 1960. Strollad sonerezh kentañ Motown Records e voe ivez.
Boned rasta
Ur boned rasta, pe rastacap (e saozneg) zo ur boned stamm bras, flamm al livioù anezhañ, deuet eus Jamaika ha Barbados.
The Supremes
Krouet e voe ar strollad gant an anv The Primettes e Detroit e 1959. Gant The Supremes e voe kanet kanaouennoù doo-wop, pop, soul, kanaouennoù abadennoù Broadway, soul psikedelik ha disko. Strollad pouezusañ Motown e voent a-fet gwerzhañ pladennoù hag ez int hiziv an deiz c'hoazh ar strollad kanañ a reas ar muiañ a verzh e SUA gant 12 kanaouenn er Billboard Hot 100. Lodenn vrasañ ar c'hanaouennoù-se a voe skrivet gant Holland–Dozier–Holland hag a oa strollad sonaozerien ha skipailh produiñ sonerezh Motown. Pa oant e bar o brud er bloavezhioù 1960 e voent ken brudet ha The Beatles ha dre ar berzh a rejont e c'hellas sonerien soul ha R&B afrikan-amerikan ober berzh ivez.
Boned rasta
Gallout a rafe dont eus an Tam o'shanter skosat, pe bezañ bet levezonet gantañ.
The Supremes
Gant Florence Ballard, Mary Wilson, Diana Ross, and Betty McGlown e voe savet ar strollad. An holl anezho a zeue eus tiez savet dre programm Brewster-Douglass e Detroit. The Primettes eo a voe anv kentañ ar strollad, un anv heñvel ouzh hini The Primes (ma oa Paul Williams hag Eddie Kendricks, hag a savas The Temptations). Barbara Martin a gemeras lec'h McGlown e 1960, ha bloaz goude e voe sinet ur gevrat etre ar strollad ha Motown. The Supremes eo an anv a voe dibabet. E penn-kentañ 1962 ez eas kuit Martin, ha Ross, Ballard ha Wilson a gendalc'has o-zeir asambles.
Berzh a rejont da vat e-kreiz ar bloavezhioù 1960, pa voe lakaet Diana Ross da ganerez pennañ. E 1967 e teuas ar strollad da vezañ Diana Ross & the Supremes diwar ali Berry Gordy (prezidant Motown) Ballard ha Cindy Birdsong a gemeras plas Ballard. E 1970 ez eas Diana Ross kuit da genderc'hel da ganañ hec'h-unan ha Jean Terrell a gemeras he flas. Ar strollad a zeuas da vezañ The Supremes en-dro. Goude 1972 e cheñchas alies izili ar strollad : Lynda Laurence, Scherrie Payne ha Susaye Greene a voe degemeret ennañ e-kreiz ar bloavezhioù 1970. E 1977 e voe divodet ar strollad.
Izili
The Supremes (pe The Primettes ha Diana Ross & the Supremes)
Ynys Arw
Ynys Arw (North Stack) zo un enezennig e-kichenik Enez Cybi, e hanternoz Kembre. Brudet eo bri Wen Zawn e-touez ar graperien.
Jørn Riel
Jørn Riel (Odense, ) zo un tudoniour hag ur skrivagner danat.
Goude-se, e-lec'h mont da vezeg al lened hervez c'hoant e dad e heulias ur stummadur war an dudoniezh, ar skinbellskrivañ hag ar merdeerezh.
E 1950, echuet e studioù gantañ, ec'h eas da gemer perzh en un ergerzhadeg e Greunland ar Biz, ma chomas e-pad c'hwezek vloaz er rouedad savlec'hioù bet staliet gant an douarour danat Lauge Koch (1892-1964) e kreiz ar bloavezhioù 1930. Eno e kejas ouzh an Inuited, a droas da zanvez pennañ e oberennoù.
Goude kuitaet Greunland e veajas J. Riel er bed a-bezh, alies en anv Aozadur ar Broadoù Unanet. Erru war an oad en em stalias da vat e Malaysia, "evit diskornañ", emezañ. E-pad meur a viz bep bloaz e vev e Papoua ar C'hornaoueg e-touez Papoued an Irian Barat, a zo en Indonezia bremañ.
Meur a briz hag a enor zo bet deroet dezhañ e-kerzh e vuhez vicherel hir.
Oberennoù
Daou luskad zo en oberennoù Jørn Riel : ar rummad "brozennoù arktek", a zo danevelloù berr fentus maget gant buhez traperien diwezhañ Greunland ar Biz, hag ar romantoù, a zo siriusoc'h. Bepred e vez resis e skridoù a-fet tudoniezh, ha bepred ivez e vez doujet da vuhezegezh an Inuited, a zo diazezet war al lealded, an habaskter hag an doujañs d'an natur.
Meurgêr Catania
Meurgêr Catania zo ur veurgêr eus Italia e rannvro Sikilia. Krouet e oa e 2015 da gemer lec'h proviñs Catania.
Douaroniezh
X c'humun zo enni.
École polytechnique
An École polytechnique, lesanvet « l'X » e galleg, zo ur skol ijinourien lieskalvezour e Palaiseau.
Valle del Cauca
Valle del Cauca  zo unan eus an daou zepartamant ha tregont a zo e republik Kolombia. Dont a ra e anv eus hini ar stêr Cauca.
École polytechnique
E Pariz edo betek 1976.
Valle del Cauca
E mervent ar vro emañ, war aod ar Meurvor Habask. Santiago de Cali eo ar gêr-benn.
Fruela Kantabria
Fruela Kantabria, pe Fruela Pérez (marvet war-dro 758) a oa eil mab an dug Pedro Kantabria, ha breur yaouankoc'h d'ar roue Alfonso Iañ Asturiez.
Tad e oa d'ar rouaned Aurelio ha Bermudo Iañ.
Saint-Juire-Champgillon
Saint-Juire-Champgillon a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Vaupés (departamant)
thumb|right|260px|Sede pelec'h emañ departamant Vaupés e [[Kolombia]]
Turtur chalcospilos
Turtur chalcospilos a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Vaupés (departamant)
Vaupés  zo unan eus an daou zepartamant ha tregont a zo e republik Kolombia, e gevred ar vro. Mitú eo ar gêr-benn.
Turtur chalcospilos
Anvet e voe Columba Chalcospilos (kentanv) da gentañ-penn (e 1827) gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).
Boued
Bevañ a ra diwar c'heot ha had.
Miguel Miramón
Sevel a reas a-enep Bonreizh 1857 hag ar prezidant Benito Juárez. Perzh a gemeras er brezel eus 1862 da 1867, e tu ar C'hallaoued. Fuzuilhet e voe gant ar Republikaned war un dro gant an impalaer Masimilian I hag ar jeneral Tomás Mejía.
Turtur chalcospilos
Annez
Kavout a reer ar spesad e dreinegi ha koadegi Afrika ar Reter hag ar Su.
Miguel Miramón
Pemp bloaz e padas
E vuhez
A orin gall e oa e dud. Yaouank-flamm ez eas d'an arme da stourm er brezel a-enep ar Stadoù-Unanet. Ezelañ a reas e Strollad politikel ar Virourien. E 1857 e roas harp d'an taol-stad aozet gant ar Virourien, kaset gant ar jeneral Félix María Zuloaga, a oa savet a-enep politikerezh frankizel ar prezidant Ignacio Comonfort. Zuloaga a aloubas Kêr-Vec'hiko e Genver 1858,
Emilio Zocchi
Zocchi a oa ganet e Firenze ha studiet en devoa gant Girolamo Torrini. Eñ a oa bet kelenner e vab Arnoldo Zocchi hag e genderv Cesare Zocchi. Marvet eo e Firenze.
Tolima
Tolima  zo unan eus an daou zepartamant ha tregont a zo e republik Kolombia. Ibagué eo ar gêr-benn.
Munia Araba
Munia Araba (ca. 740-780) a oa ur briñsez vaskon, ha pried Fruela Iañ, roue Asturiez.
Munia a oa mamm ar roue Alfonso II Asturiez.
Goude he marv e 780 e voe beziet en iliz-veur Oviedo.
Gwespetaer du
Ar gwespetaer du (Merops gularis) a zo un evn amprevanetaer.
Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika eus Ginea da Ouganda.
Meurgêr Sassari
Meurgêr Sassari zo ur veurgêr eus Italia e rannvro Sardigna. Krouet e oa e 2021 da gemer lec'h proviñs Sassari.
Sulli
Choi Jin-ri, ganet d'an 29 a viz Meurzh 1994 hag aet da Anaon d'ar 14 a viz Here 2019, Sulli diouzh hec'h anv micher, a oa un aktourez, kanerez ha topmodel sukorean. Sulli he doa komañset evel aktourez pa oa-hi bugel, gwelet e oa bet en drama istorel Ballad of Seodong (2005) war ar chadenn SBS. Goude-se e oa bet gwelet e rolloù a-eil lies, e filmoù skinwel evel Love Needs a Miracle (2005), Vacation (2006), ha Drama City (2007). Gwelet eo bet ivez e filmoù dieub evel Punch Lady (2007) ha BA:BO (2008). Sulli zo deuet da vezañ brudetoc'h-brudetañ gant an amzer. Un arouez e oa eus sevenadur Korea ar Su, deuet e oa da vezañ hec'h anv an hini a veze klasket ar muiañ war Google e Sukorea e 2017, dirak ar brezidantez Moon Jae-in.
Adkavet eo bet marv d'ar 14 a viz Here 2019 en he zi. Hervez ar polis ez eo un emlazh. Oadet e oa a 25 bloaz.
Star Wars: Episode I – The Phantom Menace
Star Wars: Episode I – The Phantom Menace zo ur film space-opera stadunanat embannet e 1999. Skrivet ha sevenet eo bet gant George Lucas. Produet eo bet gant Lucasfilm, hag embannet gant 20th Century Fox. An aktourien eo Liam Neeson, Ewan McGregor, Natalie Portman, Jake Lloyd, Ian McDiarmid, Anthony Daniels, Kenny Baker, Pernilla August, ha Frank Oz. Ar c'hentañ film eo evit an holl re en heuliad filmoù hervez an aozadur nevez savet gant George Lucas. En gwirionez eo ar pevare film bet savet war un hollad a nav. 32 vloaz a-raok ar c'hentañ triarvest, e-kerzh ren ar Republik Galaktek, heuliañ a reer istor ar Mestr Jedi Qui-Gon Jinn gant e zeskard Obi-Wan Kenobi hag a glask difenn ar rouanez Padmé Amidala eus Naboo diouzh tagadennoù lies Kengevread ar C'henwerzh. Sikouret int gant Anakin Skywalker— ur sklav yaouank donezonet evit mestroniañ an nerzh.
Vaupés
Vaupés  zo un anv-lec'h e Kolombia.
Lazhadeg Birni N'Konni
Lazhadeg Birni N'Konni zo ul lazhadeg graet gant ur rannarme c'hall d'an 2 a viz Mae 1899 e kêr vihan Birni N'Konni, hiriv e Niger.
Vaupés
Uaupés
Gwespetaer lost glas
Ar gwespetaer lost glas a zo un evn amprevanetaer, Merops philippinus an anv skiantel anezhañ.
Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver ar pevar isspesad anezhañ — Merops philippinus celebensis, Merops philippinus javanicus, Merops philippinus philippinus ha Merops philippinus salvadorii — en un takad hag a ya eus India da greisteiz Sina, gevred Azia, Ginea Nevez hag Indonezia.
García Iañ León
García Iañ León (war-dro 870—914) a voe kentañ roue León entre 910 y 914. Mab e oa da Alfonso III, lesanvet el Magno, roue Asturiez, ha d'ar rouanez Jimena Asturiez.
Breur e oa d'ar rouaned Ordoño II ha Fruela II, roue León, a voe rouaned León goude e varv, pa n'en doe mab ebet.
Meurgêr Bari
Meurgêr Bari zo ur veurgêr eus Italia e rannvro Puglia. Krouet e oa e 2015 da gemer lec'h proviñs Bari.
Douaroniezh
X c'humun zo enni.
Maelor
Maelor zo ur vroig e biz Kembre tost d'an harzoù gant Bro-Saoz. Er grennamzer e oa unan eus kantrevoù Rouantelezh Powys. E Bangor-is-y-coed e oa ar gêr-benn, ha brudet e oa ar manati.
Stok e oa Maelor ouzh Iâl hag Ystrad Alun er c'hornôg hag en hanternoz, ouzh kontelezhioù Caer hag Amwythig er reter, e Bro-Saoz (kontelezhioù Caer hag Amwythig hiziv), hag ouzh kombodoù Y Traean hag Elsmer (war-dro Croesoswallt en tu all d'an harzoù) ha Nanheudwy (Powys) er c'hreisteiz.
War-dro 1202 e voe rannet cantref Maelor etre daou gombod a bep tu d'ar stêr Dyfrdwy :
Trésor de la langue française
An Trésor de la langue française (TLF) zo ur geriadur eus galleg an hag  e 16 levrenn, gant ur stagadenn.
War baper eo bet embannet etre 1971 ha 1994, pa voe embannet al levrenn diwezhañ, ha goude, e 2004, evel CD-ROM.
Gant an Analyse et traitement informatique de la langue française (ATILF) e c'haller kavout un doare enlinenn, an Trésor de la langue française informatisé (TLFi).
Seren Gomer
Seren Gomer eo ar gazetenn sizhuniek kembraek kentañ a voe embannet e Kembre. Embannet e voe an niverenn gentañ d'ar 1añ a viz Genver 1814 en Abertawe,.
Savet e oa bet Seren Gomer gant Joseph Harris (Gomer), a oa pastor badezour en Abertawe. Er gazetenn e veze kavet keleier eus Kembre hag eus an estrenvro, keleier a denne d'ar politikerezh ha d'ar relijion dreist-holl, kenkoulz ha lennegezh kembraek. Ur gazetenn evit Kembre a-bezh e oa. Paouez a reas da zont er-maez er bloaz war-lerc'h, goude 85 niverenn, abalamour da ziaesterioù arc'hant dreist-holl. Hogen e 1818 e voe adsavet gant Joseph Harris, ha neuze e voe embannet bep pemzektez. E 1820 e teuas da vezañ ur gazetenn viziek. Pa varvas Joseph Harris e 1825 e voe gwerzhet ar gazetenn d'un embanner eus Caerfyrddin ha dont a reas da vezañ kelaouenn drimiziek ar Vadezourien e Kembre. Embannet e voe betek 1983.
Le Morte d'Arthur
Le Morte Darthur ("Marv Arzhur") hervez an dornskrid, Le Morte d'Arthur hervez an henvoulladur, zo ur c'helc'hiad 504 danevell saoznek diazezet war mojennoù ar Roue Arzhur hag an Daol Grenn, bet dastumet hag adskrivet gant Sir Thomas Malory (c.1415/1418-1471) pa oa bac'het, da lavarout eo etre 1468 ha 1470. An darn vuiañ anezho a zeu eus Danvez Breizh, lod all zo bet troet gantañ diwar labourioù gallek Chrétien de Troyes (c.1130 - c. 1185), ha lod all c'hoazh zo bet krouet gant Malory e-unan.
E 1485 e voe moullet Le Morte Darthur gant William Caxton (c. 1422 – c. 1491) e London.
Al levr saoznek brudetañ a zo bet skrivet diwar mojenn Arzhur eo, hag ar gentel saoznek diwezhañ.
Gant skrid Malory ec'h eo bet awenet an darn vrasañ eus ar skrivagnerien o deus pledet gant an danvez-se goude e zonedigezh er gouloù, evel Alfred, Lord Tennyson (1809–1892) evit Idylls of the King (1859-1885) pe c'hoazh Terence Hanbury White (1906–1964) da sevel The Once and Future King (1958), nes komz eus skrivagnerien all er bed a-bezh.
Ar C'helc'h Aour (Enez-ar-Skorn)
Bez eo ar C'helc'h Aour (islandeg Gullni hringurinn) un hent touristel brudet 300 km anezhañ e tu-dehoù Enez-ar-Skorn. Mont a ra eus Reykjavík da greiz ar vro. Emañ peurvuiañ diduañsoù Enez-ar-Skorn ennañ.
Le Morte d'Arthur
Mammennoù an dornskrid
Ken kozh ha deroù ar eo mammenn gentañ Le Morte Darthur : ar varzhoneg kembraek Y Gododdin savet gant Aneirin a gont emgann 300 soudard kelt a-enep un armead Angled e dibenn ar. Kaset a rumm da rumm dre gomz e voe Y Gododdin kent bout skrivet 200 vloaz diwezhatoc'h e deroù an. Enni e kaver ar c'hentañ meneg eus Arzhur. E deroù an kantved ivez e skrivas ar manac'h kembreat Nennius e Historia Brittonum ma ro ul listennad emgannoù bet kaset gant Arzhur – an dux bellorum, ar pennkadour – ha roueed all da stourm ouzh bagadoù Germaned a oa o klask aloubiñ Enez Vreizh goude dilec'h ar Romaned er bloavezh 410.
Ar C'helc'h Aour (Enez-ar-Skorn)
Tri ehanlec'h pennañ an hent a zo Gwlad Broadel Þingvellir, lamm-dour Gullfoss ("al lamm-dour alaouret"), ha traonienn dirwrezel Haukadalur, e-lec'h m'emañ pennoù-bouilh Geysir ha Strokkur. Zoken mard eo dioberiant Geysir a-bell, emañ Strokkur o tispuilh pep 5-10 munutenn.
Ehanlec'hioù all a zo evel toull-gurun Menez-Tan Kerið, tiez-gwer Hveragerði, iliz Skálholt, ha tredanva tirwrezel Nesjavellir pe Hellisheidarvirkjun.
Le Morte d'Arthur
Mammennoù an dornskrid
En kantved ivez e voe aozet ar strollad dornskridoù anvet Trioedd Ynys Prydein, a zo diazezet war andonioù eus ar  pe  kantvedoù. Enno e kaver munudoù a-zivout ar brete etre Arzhur hag e niz Mordred ha diskar Kamelod, kastell Arzhur. Kant vloaz diwezhatoc'h, e deroù an, ar varzhoneg kembraek Preiddeu Annwfn "Preizhoù Annwn" a gontas beaj Arzhur betek Annwn – Bed All ar Gelted – davit ur chaodouron hud par da Óðrerir ar Vikinged ha da gorn ar builhentez an Henc'hresianed ; kentañ kentel Klask ar Graal eo ar veaj-se.
En 1155 ez echuas ar barzh norman Wace e Roman de Brut, un Istor eus Enez Vreizh m'emañ ar c'hentañ meneg eus an Daol Grenn, a voe profet gant ar rouanez Gwenivar d'ar roue Arzhur da zeiz o eured.
Adalek 1170 ez embannas ar Gall Chrétien de Troyes pemp romant eizhsilabennek tennet eus Danvez Breizh, a anver romans de la table ronde pe cycle arthurien e Bro-C'hall. Er c'helc'hiad-se e tro mui-ouzh-mui kurioù milourel harozed Danvez Breizh da aferioù karantez, levezonet-bras ma'z eo gant giz an amour fin a rene e Poitiers war lez ar rouanez Eleanora Akitania hag he fried Herri II (Bro-Saoz). Boulc'het e oa an pa skrivas ar Gall Robert de Boron daou istor anvet Li romanz de l'estore dou Graal ha Merlin ; er romanz e kont penaos e voe lakaet Jozeb Arimatia da ziwaller ar Graal kent e lezel da vout kaset da Enez Vreizh, hag ur c'hristenadur eus Historia Regum Britanniae, Roman de Brut hag oberennoù Chrétien de Troyes eo Merlin.
Embannadurioù
En toull-bac'h edo Thomas Malory pa skrivas The hoole booke of kyng Arthur & of his noble knyghtes of the rounde table, "Levr klok ar roue Arzhur & e varc'heien nobl an daol grenn", etre miz Even 1468 hag an 3 a viz Here 1470 ; pemp mizvezh goude bout bet lakaet en e frankiz e varvas, d'ar 14 a viz Meurzh 1471, hep bout degaset kemm pe gemm en e zornskrid war a hañval. Pevarzek vloaz goude marv ar skrivagner, e 1485 eta, e voe graet un henvoulladur eus e oberenn gant William Caxton. Divizout a reas Caxton kemmañ an talbenn e Le Morte Darthur – danvez an istor diwezhañ eo ; marteze dre dreuzintent ratozh an aozer ez adstummas ar skrid : p'en devoa Malory e rannet en 8 istor e tibabas Caxton e rannañ e 21 levrenn ha 504 fennad ; e deroù pep pennad ez ouzhpennas un talbenn a zeskriv an danvez ; e dibenn pep pennad ez ouzhpennas ur venegenn ivez. Ur rakskrid a savas, ma tispleg ar perag eus an embann hag ar penaoz eus ar rannañ. Div skouerenn eus embannadur William Caxton zo deuet betek ennomp : an eil e Manchester, eben e New York.
Div wech c'hoazh e voe adembannet Le Morte Darthur er, gant daou di-moullañ dizalc'h an eil diouzh egile : e 1557 hag e 1585 ; bewech e voe ouzhpennadennoù, fazioù reizhet ha fazioù nevez.
Meurgêr Palermo
Meurgêr Palermo zo ur veurgêr eus Italia e rannvro Sikilia. Krouet e oa e 2015 da gemer lec'h proviñs Palermo.
Le Morte d'Arthur
Embannadurioù
E 1634 e voe advoullet oberenn Malory gant William Stansby (1572-1638), mouller e London. The Sansby Edition a reer eus an embannadur-se, a voe an hini diwezhañ kent deroù an ha mare ar romantelouriezh en Europa.
Dornskrid Winchester
E miz Even 1934, p'edo o renabliñ dalc'had levraoueg skol-veur Winchester, e kavas ar rener Walter F. Oakeshott ur skouerenn eus oberenn Thomas Malory, dornskrivet gant daou zen war 484 follenn paper gall 285 x 200 mm o ment. Goude bout studiet ar gavadenn e prouas al lenneg e 1935 penaos e oa bet adveret skrid Thomas Malory gant William Caxton, pa n'eus na levrennoù na pennadoù e dornskrid Winchester ; a-hend-all e vartezeas e teue labour Caxton eus ur skrid hag a oa rannet en doare-se. Dre e ensellout gant ur mikroskop e voe diskouezet war an dornskrid nevez-kavet takennoù liv hag a zeue eus moullerezh Caxton, ar pezh a ziskouez e oa bet en e gerz. Evit kas an enklask pelloc'h e c'houlennas W. F. Oakeshott skoazell digant ar Gall Eugène Vinaver (1899-1979), kelenner e skol-veur Manchester ha diazezer an Arthurian Society e 1928. Hennezh a gadarnaas labour Oakeshott goude bezañ keñveriet henvoulladur William Caxton (HC) ha dornskrid Winchester (DW) : E 1947 ez embannas E. Vinaver dindan an talbenn The Works of Thomas Malory ur gentel eus Le Morte Darthur diazezet war dornskrid Winchester, ma tisplegas en devoa aozet ar skrivagner ur stirad eizh istor arzhuriek distag an eil re diouzh ar re all hag a oa bet bodet gant William Caxton. Merket ez eus bet koulskoude e ra meneg lod istorioù da zarvoudoù a c'hoarvez en istorioù all, ar pezh a laka da grediñ e oa mennet Malory da sevel un oberenn glok ha kempoell.
Perzhioù dibar
Ur soudard hag ur marc'heg e oa Thomas Malory, diouzh ma skrivas-eñ e Le Morte Darthur ha hervez ar pezh a ouzer a-zivout e vuhez. War ziskar ez eas perzh ar varc'heien er brezelioù a-hed an ha  kantvedoù, hag adalek emgannoù Crécy e 1346 hag Azincourt e 1415 e-kerzh ar Brezel Kant Vloaz (1337-1453) e voe muioc'h anezho el lennegezh eget war an tachennoù-brezel. Evel skrivagnerien all e klaskas Malory ratreañ skeudenn ar varc'heien dre buñsañ en andonioù ar Grennamzer, a anaveze dre skridoù gallek pergen.
Framm ha danvez
Setu amañ un deskrivadur eus Le Morte Darthur a zo savet diwar embannadur William Caxton e 1485, gant anvioù al levrioù orin evel skrivet gant Thomas Malory.
Dispac'h Gall 1848
Dispac'h Gall 1848, anvet a-wechoù « dispac'h C'hwevrer », a vez graet eus an trede dispac'h gall goude Dispac'h Gall 1789 hag hini 1830. E Pariz e oa bet an darvoudoù etre an 22 hag ar 25 a viz C'hwevrer 1848.
Diwar atiz ar frankizourien hag ar republikaned, ul lodenn eus pobl Pariz (e-tro 3 000 den a-ziwar 1 milion a annezidi), en em sav a-enep ar rouantelezh er gêr-benn. Louis-Philippe, a nac'h lakaat tennañ warno. Rediet e voe da reiñ e zilez evit e vab-bihan, Philippe d'Orléans, d'ar 24 a viz C'hwevrer 1848.
Ar memes devezh, da 3 eur goude merenn, e oa embannet an Eil Republik gant Alphonse de Lamartine, ha reveulzierien Pariz. War-dro 8 eur noz, ur gouarnamant da c'hortoz a zo e penn ar vro. Fin Monarkiezh Gouere eo.
Nac'hañ ar banniel ruz
D'ar 25 a viz C'hwevrer 1848, eus an 11 ezel eus ar gouarnamant Lamartine e-unan a raio prezeg dirak ur mor a dud o embann perak e nac'he degemer ar banniel ruz evel hini Bro-C'hall:: « Le drapeau rouge que vous nous rapportez n’a jamais fait que le tour du Champ de Mars, traîné dans le sang du peuple en 91 et 93, et le drapeau tricolore a fait le tour du monde avec le nom, la gloire et la liberté de la patrie ! »
Chico Buarque (1978)
Chico Buarque zo un albom gant Chico Buarque e 1978. Berzh bras a reas abalamour da ziv son a-enep diktatouriezh an arme, "Cálice" (kanet gant Milton Nascimento) hag "Apesar de Você".
Riel
Riel zo un anv-tiegezh a gaver e daneg, brezhoneg ha galleg. Meur a dra all a c'hall bezañ.
Isabella Bendidio
Isabella Bendidio (Ferrara, 1546 – goude 1610) a oa un itron hag a oa kanerez e lez Ferrara er.
Gant he c'hoar Lucrezia Bendidio e kemere perzh el laz-kanañ Concerto delle donne.
Dimeziñ a reas da Cornelio Bentivoglio, eus an tiegezh uhel Bentivoglio. Mamm e oa da Guido hag Enzo Bentivoglio a voe harperien ar sonaozour Girolamo Frescobaldi e Ferrara.
Anna Yaroslavna
Buhez
Ganet e voe e-tro 1025 gant he mamm Ingegerd Olofsdotter Sveden (Sveden 1001 – Kyiv, 1050), eil pried Yaroslav Iañ ar Fur (~ 978 – 1054), priñs meur Kyiv ha Novgorod.
C'hoar Ellisiv Kyiv, rouanez Norvegia, e oa Anna. Ur c'hoar all dezhi, Anastasia Kyiv, a voe rouanez Hungaria.
E dibenn ar bloavezhioù 1040 e voe boulc'het ar c'hevraouiñ evit he dimeziñ da roue ar Franked, a oa o klask ur pried a-c'houde marv e wreg Matilda Friz e 1044 ha hini o bugel nemetañ. Ezhomm bras ag un hêr en doa neuze, ha ne c'helle ket dimeziñ en e familh, nag a-dost nag a-bell abalamour da reolenn an Iliz. Anavezet e oa priñselezh Rous Kyiv gant ar Franked, rak meur a vugel da Yaroslav ar Fur a oa bet dimezet da renerien er C'hornôg, pa glaske skañvaat pouez Impalaerezh Bizantion. Dav e voe da Anna deskiñ un tamm galleg neuze. E dibenn 1049 pe e deroù 1050 e voe kaset un eskob gant roue ar Franked da lez ar priñs Yaroslav, hag Anna a guitaas Kyiv gant "profoù meur" en eil hanterenn 1050 da vont da Reims.
D'an 19 a viz Mae 1051 e voe an eured, da geñver ar Pantekost. Diouzhtu goude a voe kurunennet Anna Yaroslavna da rouanez ar Franked ; ar rouanez kentañ e voe o vezañ kurunennet en iliz-veur Reims. Nav bloaz e padas an dimez, betek marv Herri e 1060 ; tri mab o doe : Fulup (1052-1108), Robert (1054-1063) ha Hugues (1057-1101). Ur verc'h anvet Emma o dije bet e-tro 1055, met nebeut a ouzer diwar he fenn ; marteze e oa ar verc'h-se ar santez Edigna (~ 1055 - 1109). Goude marv he fried d'ar 4 a viz Eost 1060 e voe lakaet Fulup war an tron ; peogwir ne oa he mab nemet 8 vloaz ez anvas Anna Baudouin V Flandrez (~ 1012-1067), breur-kaer Herri, da ward ar roue yaouank, met rejantez de facto e voe Anna Yaroslavna rak he sinadur a gaver war teulioù ofisiel peder gwech aliesoc'h eget hini Baudouin. Eus ar mare-se e teu sinadur ar rouanez Anna nemetañ a zo deuet betek ennomp, war un garta skrivet e Soissons a-zivout abati Saint-Crépin-le-Grand ; dindan arouez ar roue e tresas Anna ur groaz hag e sinas Ana reina e lizherennoù kirillek. N'eus roud ebet ken eus he ferzh en aferioù ar rouantezh adalek 1061, da vare e eil dimeziñ.
Da Raoul IV Valois ez addimezas Anna Yaroslavna, gant meur a gudenn evelato : kenderv da Herri e oa Raoul ; ne oa ket c'hoazh torret e zimez gant Haquenez Montdidier. Abalamour da gement-se e voe douget an eskumunugenn outañ gant ar pab Aleksandr II. E 1074 e varvas Raoul, hag intañvez e voe Anna ur wezh ouzhpenn.
Den ne oar resis pegoulz e varvas Anna Kyiv ; e 1075 e sinas an diell ziwezhañ a zo deuet betek ennomp, hag en un teul sinet gant he mab Fulup e 1089 ez eus skrivet e oa marvet Anna dija ; bep 5 a viz Gwengolo e vez lidet Anna e Senlis.
Lazhadegoù ar polis gall
Lazhadegoù ar polis gall zo lazhadegoù graet gant ar polis, ar gward broadel pe an archerien c'hall e Bro-C'hall hag en he zrevadennoù.
Anne de Clèves
Anne de Clèves (e galleg), pe Anna von Kleve (en alamaneg), pe Anna van Kleef en izelvroeg, zo anv meur a briñsez alaman, eus Kleve, e Nordrhein-Westfalen hiziv.
Nepociano Asturiez
Nepociano Asturiez a oa un uheliad wizigot hag a voe dilennet da roue Asturiez e 842 e-lec'h hêr reizhwir ar gurunenn a-berzh tad, Ramiro.
Nepociano a oa comes palatii (kont paleziat) e lez ar roue Alfonso II Asturiez. N'ouzer ket piv e oa e dud. Meneget eo en dihelloù evel cognatus regis, da lavarout eo kar d'ar roue, moarvat a-berzh mamm ar roue, ar Vaskonez Munia de Álava.
Klask a reas kemer ar gurunenn goude marv ar roue. Bodañ a reas soudarded, un armead Astured ha Vaskoned, ha ganti ez eas a-benn da arme Ramiro, e gevezer, a oa e Galiza. Emgann a voe e Cornellana, war lez ar stêr Narcea. Faezhet e voe lu Nepociano. Tapet e voe an alouber e Primorias (nepell diouzh Cangues d'Onís en Asturiez, pe belloc'h e mervent Kantabria)​, dallet, ha bac'het en un gouent, nemet n'ouzer ket pelec'h.
Sophie Dorothea von Braunschweig-Lüneburg
thumb|right| [[Sophie Dorothea von Braunschweig-Lüneburg.]] Sophie Dorothea Braunschweig-Lüneburg, en alamaneg Sophie Dorothea von Braunschweig-Lüneburg, pe Sophie Dorothea von Celle (1666 - 1726) a oa ur briñsez alaman, pried da George Iañ, roue Bro-Saoz.
He dimeziñ
Dimezet e voe e miz Du 1682 e Celle. Dizimeziñ a reas 12 vloaz goude, e miz Kerzu 1694. E-keit-se he devoa bet daou vugel: Karout a reas ar c'hont Philipp Christoph von Königsmarck‎.
Bac'het e voe gant he fried e-pad 32 vloaz. .
Gwespetaer penn glas
Ar gwespetaer penn glas a zo un evn amprevanetaer, Merops muelleri an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv an ergerzher hag evnoniour alaman Johann Wilhelm von Müller (1824-1866).
Kamui Kobayashi
Kamui Kobayashi (小林 可夢偉, Kobayashi Kamui) zo ur blenier kirri japanat bet ganet e Amagasaki e 1986. Redek a ra e Formulenn 1 abaoe fin 2009 pa en deus erlec'hiet Timo Glock gloazet, ha redet en deus goude gant Sauber etre 2010 ha 2012. Goude ur vloaz o klask dastum arc'hant evit kenderc'hel da redek hag or redek e WEC gant Ferrari eo bet dibabet gant Caterham da redek e 2014.
Gwespetaer penn glas
Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika ar C'hreiz, eus Kameroun da Republik Demokratel Kongo ha Kenya.
Enez Trinidad (Buenos Aires)
Enez Trinidad zo un enezennig en Arc'hantina, er c'hreisteiz da borzh Punta Alta, er Meurvor Atlantel, er Partido de Coronel Rosales, e Proviñs Buenos Aires. 34 km hed zo dezhi ha 12 km led.
Enez Bermejo zo en hanternoz, hag er c'hreisteiz div enezenn all : Enez Wood hag Enez Ariadna.
Aimé Césaire
Aimé Césaire, ganet d'ar 26 a viz Even 1913 e Basse-Pointe (Martinik) hag aet da Anaon d'ar 17 a viz Ebrel 2008 e Fort-de-France (Martinik), a oa ur skrivagner, politikour, barzh, dramaour martinikat.
Krouer ha penn luskad lennegel ar morianegezh — gant Léopold Sédar Senghor ha Léon-Gontran Damas —, enep trevadenner daonet, boulc'hañ a ra ouzhpenn-se ur vuhez politikel evel kannad Martinik ha maer Fort-de-France e-pad 56 vloaz diouzh renk, etre 1945 ha 2001.
Érec et Énide
Érec et Énide (Erec et Enide er skrid orin) zo ur varzhoneg c'hallek gant Chrétien de Troyes war-dro 1160-1164 (dizemglev zo diwar-benn ar bloavezhioù resis etre an istorourien). An oberenn gentañ anavezet diwar e zorn eo, a-douez ar pemp anavezet, hag unan eus an teir echuet da vat.
7 000 gwerzenn zo en oberenn, skrivet en henc'halleg.
Troidigezhioù
Troet eo bet en alamaneg gant Hartmann von Aue, a skrivas Erec war-dro 1180.
Skrid all
Geraint ac Enid, ar varzhoneg kembraek embannet e-touez ar Mabinogion, n'eo ket un droidigezh.
Nos lettres
Nos lettres zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1888.
Istor
Embannet e voe er pemdezieg Le Gaulois, d'an 29 a viz C'hwevrer 1888, hag adembannet en eil embannadur an dastumad Clair de lune, e Mae 1888.
Janed Bro-C'hall (1556-1556)
Janed Bro-C'hall, ganet ha marvet d'ar 24 a viz Mezheven 1556 e Saint-Germain-en-Laye, a oa merc'h da Herri II (Bro-C'hall) ha d'e bried Caterina de' Medici, o dekvet ha diwezhañ bugel.
Enez Trinidad
Enez Trinidad zo un enezenn er Mor Karib, tost da aod Venezuela, hag enez vrasañ Trinidad ha Tobago. Enni emañ ar gêr-benn, Port of Spain.
Istor
Dizoloet e voe gant Alonso Pérez Nizardo, ur c'habiten dindan Kristof Koulm, d'an 31 a viz Gouhere 1498, e-kerzh e drede beaj. En 1530 e voe aloubet gant Spagnoled dindan Antonio Sedeño, a voe ar c'hentañ gouarnour adalek 1532, hag a ziazezas Proviñs Trinidad, ha San José de Oruña e oa ar gêr-benn.
Jimena Fernández
Merc'h e oa da Fernando Bermúdez, kont Cea, ha da Elvira Díaz, ur verc'h d'ar c'hont Diego Muñoz de Saldaña ha d'e bried Tregidia. Meur a vreur he doa, en o zouez Pedro Fernández — a varvas divab - Gotina, pried d'ar c'hont Pelayo Rodríguez, ha Justa, pried ar c'hont Flaín Muñoz.
He bugale
Mamm e oa
Gwespetaer gouzoug ruz
Annez
Bevañ a ra e kornôg ha kreiz Afrika.
Pentateuc'h
Ar Pentateuc'h, pe Al Lezenn, pe Tora ar Yuzevien, eo anv pemp levr kentañ ar Bibl : Geneliezh ; Ermaeziadeg ; Leviegezh ; Niveroù hag Adlezenn.
An droidigezh diwezhañ bet graet e brezhoneg diwar an hebreeg eo hini Pêr ar Gall ha Job Lec'hvien, embannet e 1981 gant An Tour-Tan.
Naomi (Bibl)
Naomi (pe Noemi e troidigezh An Tour-Tan) eo pried Elimelec'h, er Bibl, e Levr Rout. Mamm eo da Vahelon ha Kileyon, o mibion. Ganto e tivroas da Moav.
Naomi zo dimezet da Elimelec'h. Naonegezh zo er vro, ma tivro an daou bried hag o daou vab eus Judea da Voab. Mervel a ra Elimelec'h ha dimeziñ a ra e vibion da vaouezed eus o bro nevez, Moab : Mahelon da Rout ha Kileyon da Orpa. Mervel a ra an daou vab ivez, ha setu Naomi da zistreiñ d'he bro c'henidik, Betlehem e Bro Yehouda, gant ur verc'h-kaer, Rout, tra ma chom eben, Orpa, en Moab.
Ken kemmet eo Naomi gant ar baourentez hag ar glac'har ma n'eo ket he mignonezed kozh evit hec'h anavezout ken.
Koulz an eost eo pa zegouezh Naomi ha Ruth en Bethlehem. Naomi a ro aotre da Ruth da bennaouiñ er parkeier ma vo lezet da vont enne. O labourat emañ e park Boaz, pa'z eo anavezet gant ur vatezh hag a lavar eo merc'h-kaer Naomi. Boaz a zo kar da bried Naomi. Se zo kaoz e lavar da Ruth pennaouiñ a-gevret gant e vitizhien hag e kemenn d'ar vevelien chom hep hegañ anezhi, ha neuze, da goulz merenn, e lavar dezhi dont da zebriñ ganto.
Pa glev Naomi eo bet degemeret mat Ruth gant Boaz, e lavar da Ruth en em gempenn da sachañ e selloù warni, ha tostaat outañ.
A-benn ar fin e timez Ruth da v-Boaz, ur mab o deus, ha Naomi a ra war e dro, ma lavar tud ar vro he deus bet Naomi ur mab.
Ben Johnson
Ben Johnson zo anv meur a zen :
Saint-Julien-sur-Calonne
Saint-Julien-sur-Calonne a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.