cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dr. Martens
thumb| Gwriadenn velen arouezius tro-dro ar seul thumb|Merk dindan ar seul
Dr. Martens a zo ur merk botoù-lêr bet savet er penn-kentañ evel botoù ortopedek, ha bet implijet da heul evel botoù-surentez gant micherourien. Anavezet eo ivez dindan meur a anv all evel Doc Martens, Docs pe DM's.
Ijinet eo bet ar botoù gant ar mezeg alaman Klaus Maertens e-pad an eil brezel bed. E 1945 e c’hloazas e ufern e-keit ma oa o skiañ. Re ziaes e oa dezhañ e votoù arme, neuze e profitas eus e brantad diglañvadur a-benn sevel ur votez nevez : finoc’h al lêr, avelet ar seul ha milimetret ivez, a-benn gwelout penaos ec’h uzfe. Hervez lod e vefe bet ar votez ortopedek kentañ. Perc’henn war ar merk eo c’hoazh familh Dr Maertens, savet ha gwerzhet e vez ar botoù gant an embregerezh Grigg's Ltd, (Northampton).
D’ar 1añ a viz Ebrel 1960 e voe krouet ar votez kentañ a vefe gwerzhet d’an holl, anvet e voe 1460 (1-4-60). Ar votez-se (8 toull, seul PVC ha gwalenn uhel) a zeuas da vezañ arouez ar merk. E 2000 eo bet adc’hraet ha gwerzhet en-dro, ouzhpennet ez eus bet tresadenn mod sinat un aerouant, anvet eo bet "millenium edition".
Aet eo war fallaat stad Grigg's a-fet arc’hant abaoe dibenn ar bloavezhioù 1990. Setu perak e vez produet lod brasañ ar botoù en Azia (Sina, Thailand, Indonezia) abaoe 2003. LAl labouradeg orin, staliet e Wollaston (Northamptonshire) a ya bepred en-dro, hag eno e vez produet 1000 re votoù bep sizhun. Warno ez eo skrivet Made In England.
Perzhioù dibar
Ar votez Dr. Martens klasel a zo ur votez lêr gant ur seul PVC. Gwriadennoù al lêr war ar seul a zo melen. Un deodenn zu a vez e penn uhelañ pep botez, skrivet e melen warni "Dr. Martens" pe "AirWair". War botoù zo e vez ouzhpennet ur glorenn houarn.
Bruderezh
E miz Mae 2007 ez eus bet savet ur prantad bruderezh er Rouantelezh-Unanet. Implijet ez eus bet skeudennoù ikonennoù rock marv evel Kurt Cobain, Sid Vicious, Joe Strummer ha Joey Ramone : an holl anezho er baradoz, gwisket gant botoù Dr. Martens. Met displijet eo bet Courtney Love neuze n’eo ket bet skignet ar bruderezh a-benn ar fin.
Roll ar bibion
Er pennad-mañ ne dalv ar ger "pab" (latin papa, "tad") nemet evit pennoù an Iliz katolik roman.
Ifan
Ifan zo un anv-badez kembraek, Evan eo ar stumm saoznekaet.
Roll ar bibion
Ar ger "pab" a vez implijet ivez gant kalz a gevredigezhioù relijiel evit termeniñ penn an aozadur.
Diaes eo klokaat ar roll-se rak n’eus ket a roll ofisiel eus ar bibien. E penn-kentañ istor an Iliz Katolik Roman ne veze ket implijet ar ger papa, ha statud tad speredel an Iliz katolik ne oa ket diazezet. E penn kêr Roma hag an tiriadoù tro-war-dro ar gêr santel e oa hepken. Betek 325 n'o doa ar bibien nemet an titl a "Eskob Roma". Galloud ha pouez ar pab n'eo ket deuet diouzhtu war-eeun eta pa oa bet savet an Iliz gant ar gristenien gentañ, ha statud tad an Iliz en deus lakaet amzer da vezañ stabilaet.
Neuze, pa gonter an niver a bibien e konter ivez an niver a eskibien Roma.
Adalek 30 betek 249
(Aristus) Sant Evaristus Sant Aleksandr Sant Sikstus Sant Telesphorus Sant Hyginus Sant Pi Sant Anicetus Sant Soter Sant Eleutherus Sant Viktor Sant Zefyrin Sant Kallist Sant Urban Sant Pontianus Sant Anterus Sant Fabianus
Da welet ivez:
Pave
ㅝ
Unan eus lizherennoù diazaez (jamo) ar skritur hangeul (한글, treuzskrivet ivez hankul hervez ar sistem Yale pe c'hoazh Han'gŭl hervez ar sistem McCune-Reischauer) implijet evit skrivañ ar c'horeaneg eo ㅝ, romanikaet wo pe wŏ'' ha distaget [wʌ] hervez al LFE.
Raffaello Sanzio
Ganet e oa d'ar 27 pe 28 a viz Meurzh 1483 en Urbino, ha marvet d'ar 6 a viz Ebrel 1520 e Roma.
E vuhez
Emzivad e voe d'e unnek vloaz, hag advabet e voe gant e eontr Bartolomeo a oa beleg.
Tri frantad a c'haller gwelout en e vuhez:
877
Diwar-benn bloavezh 877 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 877
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 877
Jañdo Robin
Jañ-do Robin, pe Jean-Dominique Robin en-ofisiel, ganet e Rostren e 1956 ha marvet d'ar 1añ C'hwevrer 2021, zo bet mestr-skol divyezhek e Bro-Dreger, kuzulier pedagogel hag enseller an deskadurezh-Stad en Aodoù an Arvor, kelenner en IUFM Sant-Brieg. Bet eo e penn Unvaniezh ar Gelennerien Brezhoneg, ha goude-se ezel eus kuzul-merañ ar gevredigezh. Kaner e oa ivez e-barzh ar festoù-noz, gant Louis-Jacques Suignard da skouer. Perzh a gemere e Kuzul Skiantel Ofis ar Brezhoneg. Stourm a rae er gevredigezh France-Palestine Solidarité hag er Jeunesses communistes marxistes-léninistes de France.
Kavan beg melen
<HR noShade>
Ar c'havan beg melen a zo un evn eus kerentiad ar brini, Pyrrhocorax graculus an anv skiantel anezhañ.
Evan James
Evan James, pe Ieuan ap Iago e anv-barzh (1809 - 30 a viz Gwengolo 1878), eus Pontypridd, eo a savas gerioù Hen Wlad fy Nhadau, kan broadel Kembre. E vab James James, soner telenn anezhañ, a savas an ton.
Listenn proviñsoù Italia
Rannet eo Italia dre 20 rannvro, 107 proviñs ha 8 062 gumun.
Hiragana
Implijet e vez pep silabenneg evit skrivañ traoù disheñvel. Graet e vez gant ar hiragana evit:
Mont-en-dro ar silabenneg hiragana
Daoust ha ma'z eus 50 lizherenn diazez en holl anvet gojūon (五十音), ne vez implijet nemet 46 hiziv.
Sinoù all a vez implijet evit kemm distagadur al lizherennoù diazez:
Taolenn an hiragana
Amañ e vez implijet ar romanizadur hervez Hepburn. Ne vez ket implijet ken al lizherennoù e ruz.
Istor ha diorroadur
Implijet e veze karakterioù sinek isisial anvet man'yōgana evit diskwel penaos distagañ kanji diaezet. Tamm-ha-tamm e voent bet eeunaet dre skrivañ tammoù pep karakter nemetken betek sevel silabenneg an hiragana er Vvet kantved
Ne voe ket bet degemeret gant an holl er penn kentañ, rak evit ar re uhelañ e oa ar sineg hag e doare-skrivañ an hini a ranke ar re desketañ ober gantañ. Implijet e veze da gentañ gant ar maouezed neuze rak ne oa ket tu dezhe da deskiñ lenn ha skrivañ e mod ebet all. Abalamour da se e vez graet "skritur ar mouzezed" (onnade, 女手) ouzh an hiragana ivez.
Hiziv, avat, e vez implijet kalz muico'h evit ar c'h-katakana.
Liammoù diavaez:
Kana (skriftsystem)
Ermengarde Anjev (merc'h Foulk Nerra)
Ermengarde Anjev, anvet ivez Blanche, a varvas d'an 18 a viz Meurzh 1076, a voe ur briñsez eus tiegezh an Ingelgerianed, ha merc'h da Foulk Nerra, kont Anjev, ha da Hildegard, priñsez a Loren. Muntret e voe en iliz Fleurey-sur-Ouche, e Bourgogn (Côte-d'Or, hiziv).
Dimezioù ha bugale
Dimeziñ a reas div wech.
Kentañ pried e oa Jafrez II Ferreol, kont Gâtinais ha meur a vugel o doe :
Intañvez e oa pa eas he mamm da birc'hirinañ da Jeruzalem e 1046 ; mervel a reas e-kerzh he beaj.
Addimeziñ a eure da Roperzh Iañ Bourgogn, dug Bourgogn, hag ur verc'h o doe:
Timbroù Saksonia
thumb|left|140px|Timbr Saksonia - 1850
ㅞ
Unan eus lizherennoù diazaez (jamo) ar skritur hangeul (한글, treuzskrivet ivez hankul hervez ar sistem Yale pe c'hoazh Han'gŭl hervez ar sistem McCune-Reischauer) implijet evit skrivañ ar c'horeaneg eo ㅞ, romanikaet we'' ha distaget [we] hervez al LFE.
Yezhoù nikobarek
Un isrumm eus ar yezhoù monek-kmerek eo ar yezhoù nikobarek ennañ 6 yezh tost-tre an eil d'eben komzet gant tro-dro da 30.000 den en Inizi Nikobar en India.
Ieuan Trefor
Ieuan Trefor zo anv daou zen a zo bet eskob e Llanelwy er :
Yezhoù nikobarek
Ar c'hareg Inizi Nikobar eo ar yezh nikobarek muiañ komzet.
Un toullad yezhoù eus familh ar yezhoù monek-kmerek ar yezhoù nokibarek, enni c'hwec'h yezh digenvez tost-kenañ an eil d'eben.
Komzet e vez ar yezhoù nikobarek gant tro-dro da 30.000 den en Inizi Nikobar en India.
Setu roll ar yezhoù nikobarek:
Timbroù Saksonia
Ur rouantelezh emren e oa Saksonia ("Sachsen" en alamaneg), ur vro eus reter Alamagn, skoachet etre Bohemia, Silezia ha Brandenburg, a-raok na teufe da vezañ tiriad an Impalaeriezh alaman adalek 1871.
Un ugent timbr bennak zo bet embannet gant postoù Saksonia etre 1850 ha 1863-1867.
Peurheñvel eo an timbr kentañ (3 pfennig ruz) ouzh re vBavaria ar c’houlzad, da lavaret eo ur sifrenn e-kreiz ur c’harrez. Buan awalc’h avat e troioù ar patrom war ur patrom « saoz » dre skeudenniñ penn ar Roue. Ur rummad gant poltred Friedrich-August II zo embannet e 1851, unan gant penn Johann Iañ adalek 1855, an daou e du war un tamm paper e liv hervez priz an timbr. E 1863 e vez lakaet e gwerzh ur rummad diwezhañ gant skoed-ardamez ar vro.
thumb|140px|Timbr evit Saksonia embannet goude ar brezel
Warlerc’h diskar ar renad nazi e miz Mae 1945 ez eo ac’hubet Alamagn gant armeoù ar Rouantelezh-Unanet, an Unaniezh Soviedel, Stadoù-Unanet Amerika ha Frañs, pep hini anezho oc’h ober war dro un tiriad bevennet gant ur c’henemglev. Gant melestradurezh an Arme Ruz e vez lakaet er-maez timbroù evit Saksonia, betek ma tiwano Republik Demokratel Alamagn.
Kragvouc'h ar C'haokaz
Kragvouc'h ar C'haokaz (Capra caucasica) a zo ur bronneg daskirier hag a vev e norzh Jorjia hag e Kaokaz Rusia.
Digemmenn Faraday
Digemmenn Faraday F eo liesad ar garg elfennel e dre niver Avogadro NA : Karg hollek ur molad kargoù elfennel eo.
Meurthe
Ar Meurthe a zo
Niver Avogadro
Un niver dibabet ent-arbitrel eo evit taolennañ kementadoù bras, an niver a atomoù pe a volekulennoù a zo e-barzh un nebeud gramoù materi pergen. Setu ne vez ket implijet gant ar c'harbon-12 hepken met ivet gant an holl sistemoù.
Evitañ da vezañ arbitrel e ro an tu da jediñ aes ar c'hementad materi hervez mas ha formulenn diaoz ur c'hompozad. Evit an elfennoù eo tost kevatal mas NA atom d'an niver a nukleonoù a zo en nukleüs (protonoù ha neutronoù).
An niver-se a atomoù a ya d'ober ur mol. Da skouer, dre m'eo kevatal mas atomek an houarn da 55,845 u e tezastumer diwar se e pouez ur molad atomoù houarn 55,845 g. Er memes doare ez eus NA atom houarn e-barzh 55,845 g houarn.
Dre ma ro an tu da liammañ ar mas gant ar c'hementad atomoù ez eo an niver-se an dave evit ar c'hementadoù materi.
Klotañ a ra ivez an niver-se gant al liesaer treiñ etre ar gram hag an unanenn mas atomek (u) :
Talvoud niverel
N'heller ket anavezout talvoud rik niver Avogadro gant an teknikoù a-vremañ. Betek-henn e oa an talvoud nesaet a veze graet gantañ: E 2003 e voe determinet un talvoud nevez eus an digemmenn gant ur skipailh enklaskerien eus Ofis kevredadel alaman metrologiezh Brunswick: (s.o. Determination of the Avogadro constant via the silicon route, Metrologia 40)
Gwelet ivez
Istor niver Avogadro
Ælle
Ælle, pe Ælla, zo un anv hensaoznek hag a c'hell daveiñ da dri roue angl-ha-saoz :
Bombard
140px|thumb|left|Bombard kromatek e koad [[ebena.]] Ur benveg-seniñ eo ar vombard, eus familh ar binvioù dre c'hwezhañ, a orin eus familh ar « c'hoadhuelennoù » (oboell). Implijet e vez ar vombard e sonerezh hengounel Breizh, ha ne vez kavet nemet e Breizh, e lec'h ma vez implijet evit seniñ a-goubladoù pe e bagadoù. Ral eo gwelet un talabarder o soniñ e-unan rak ur striv korfel bras a-walc'h a ranker ober evi c'hwezhañ el lañchenn. Alies e son un talabarder a-gevret gant ur biniaouer rak gallout a reer seniñ gant ur binioù (bras pe bihan) hep ober ehanoù.
Herakles
Herakles (Ἡρακλῆς / Hêraklễs e gregach), pe Herkules, pe Herkul diwar e anv latin Hercules, a oa mab da Zeus ha da Alkmene, ur vaouez a-douez an dud a oa bet an doue o kousket ganti un nozvezh.
Bombard
Rannoù ur vombard
Ar vombard zo teir rann anezhi: al lañchenn, ar c'horf hag ar pavilhon.
Herakles
Unan eus harozed veur Hellaz kozh eo Herakles. Hervez ar mojennoù e reas beajoù bras ha troioù-kaer, en-dro d'ar Mor Kreizdouarel ha betek toull-dor an Ifernioù.
Paleontologiezh
Ar baleontologiezh (pe henouennoniezh hervez geriadur Vallée), a zo studi ar boudoù bev o deus bevet war an Douar en amzer ar Ragistor dre studi ar plant hag al loened karrekaet. studi ar c'horfoù karrekaet, al louc'hoù karrekaet, an douarennoù, al lodennoù dismantret, ar fank karrekaet (koprolitoù), ar palinomorfoù hag an dilerc'hioù kimiek. Sellet ivez ouzh paleoantropologiezh.
Ur skoazell bras eo ar baleontologiezh a-benn anavezout gwelloc'h istor ar bed.
Toul
Toul (Tull en alamaneg) zo ur gêr eus Bro-C'hall, e departamant ar Meurthe-et-Moselle e rannvro Loren, war lez ar stêr Mosel, er c'hornôg da Nancy.
Herakles
Daouzek trevell a zo lakaet war e gont, met pell muioc'h a droioù a reas c'hoazh.
E anv
Alkides a oa e anv kentañ, met lakaet e voe "Herakles" gant e dud goude ur pennad, evit klask distanañ konnar an doueez Hera, gwreg Zeus, a oa droug enni outañ.
Kounnar Hera
Herakles a oa ur bugel hag en devoa sachet kasoni an doueez Hera warnañ. Gwarizi e-leizh a oa enni abalamour ma oa bet he fried, an doue Zeus, o fougeal dirak an doueed all en devoa lakaet ur vaouez varvel da zougen e vab, ar c'hreñvañ haroz bet biskoazh. Hera a gave dezhi ne oa ket bet kavet mat a-walc'h, ha hi doueez, da c'henel an haroz.
En desped da c'hourdrouz Hera e tremen ar bloavezhioù hep trubuilh na reuz. Kreskiñ ha deskiñ a ra Herakles, mab Zeus. Kelennerien eus ar re wellañ zo bet roet dezhañ gant e dud. Gant e dad mager Amfitryon e tesk kas ur c'harrad kezeg. Gant an den-marc'h C'heiron e studi steredoniezh ha medisinerezh. Gant e vestr Radamanthys e tesk gwaregañ, ha buan eo dreist an diskibl d'e vestr. Gwech ebet, gant gwareg pe gant goaf, ne c’hwit war e daol.
Un deiz avat, setu Hera o lakaat ur barrad kounnar dall da gregiñ en Herakles, ma lazhas e wreg Megara hag o mibien.
Pa zeuas e skiant en-dro dezhañ ez eas an haroz da welout ar Pythia, da c'houzout penaos reiñ an dic'haou eus e dorfed. Hag ar velegez da ober Herakles anezhañ (Alkides e oa e anv a-raok) da lavarout dezhañ labourat evit Eurystheüs, e enebour a-gozh, ha d'ober ar pezh a c'hourc'hemennje.
Marv an haroz
Goude e timezas Herakles gant Deianeira, merc'h da Oineüs. P'edo dirak ar stêr Euenos a oa dinaozet gant ar glaveier e welas ne vije ket diaes dezhañ treuziñ, nemet n'hallfe ket dougen e wreg neuze. Neuze e tegouezhas un den-marc'h anvet Nessos, a ginnigas sikour Deianeira da dreizhañ, tra ma vije Herakles o neuial war o lerc'h. Pa zegouezhas Herakles avat e welas edo Nessos o klask mont war-benn e wreg. Neuze e tapas ur saezh a oa bet labezet a bistri naer-zour Lerna, ha gant e wareg en he bannas e chouk Nessos. P'edo Nessos war e dalaroù e lavaras da z-Deianeira kemer e roched d'he glebiañ en e wad hag he c'hinnig da Herakles, evel prouenn eus he fealded e-keñver he gwaz.
Diwezhatoc'h e voe roet ar roched gant Deianeira, aon ganti a goll he fried, aet sot gant ar garantez ouzh Iole, merc'h ar roue Eurytos. Roet e voe ganti Lic'has, hag hennezh da zerc'hel war Herakles ken e wiskas anezhi.
Herakles a oa krog neuze da santout an tan war e groc'hen. Klask a reas diwiskañ, met peg e oa e groc'hen ouzh e gein, ha pa glaske tennañ an eil e tenne egile war un dro. Kompren a reas neuze e oa bet kontammet gwad Nessos gant binim naer-zour Lerna, lazhet e oa bet an den-varc'h gantañ, ha bremañ e oa mab Zeus o vervel gant ar gwad kontammet ivez. Lakaat a reas an tan en ur bern koad hag en em daolas er flammoù e-keit ma'z eas Deianira d'en em grougañ.
Zeus ne reas mann, pe n'hallas ober mann d'e saveteiñ, nemet kinnig a reas dezhañ ul lec'h en Olympos e-touesk an doueed arall, tost ouzh e enebourez kozh Hera.
Ar merc'hed a garas
E wragez: E serc'hed:
Ar baotred a garas
Meur a baotr a garas Herakles. Hervez Ploutarc'hos, en e Eroticos, e oant diniver. E-touez ar re-se emañ dreist-holl e niz Iolaos.
Bombard
Rannoù ur vombard
250px|thumb|Lañchenn binioù ha bombard
Tu 'zo kontan ul lodenn (pe lodennoù) ouzhpenn diouzh ar fed ma vez alc'hwezioù, deus unan betek 3, pe muioc'h a-wechoù. War ar bombardoù e vez an aliesañ div alc'hwez.
Istor
Meur a donegezh a vez kavet evit ar vombard, an aliesañ e vez kavet bombardoù e si bemol, memes tonnegezh hag ar binioù bras skosat, rak e vez kavet alies-tre koubladoù pe bagadoù o seniñ gant an daou venveg-se. Kavet e vez bombardoù a donnegezhioù all Fa, Sol, Sol#, La, Si♭, Do ha Re. Implijet e vez ar seurtoù disheñvel-se diouzh ar c'hoant da gaout ur son skiltroc'h pe boudoc'h, pe evit ober eilmouezhioù ouzhpenn d'ar bagad, evit reiñ ur stil pe seniñ gant binviji toniet en un donegezh all.
Kemer ar benveg
Evel meur a venveg ez a en dro gant aer ha dougete vez ar vombard gant daou dorn, an hini dehou en-traon hag an hini kleiz a-us (pe kontrol evit an dud kleiziad). Ober a ra ar benveg ur c'horn skouer pe dost gant korf an talabarder, douget e vez al lañchenn etre an div vuzell, en ur stardañ un tammig anezhi. Paket e vez notennoù mui pe vui uhel, en ur stankañ mui pe vui a doulloù, deus an notennoù boudañ gant an holl doulloù stanket d'an notennoù skiltrañ en ur sevel ar bizied en un urzh resis.
Lec'hioù seniñ
250px|thumb|Koublad talabarder ha biniaouer Sonet e vez ar bombard dre koubladoù (binioù kozh bombard) a-benn lakaat an dud da dañsal. Ar bombard a zo ivez unan eus an tri pupitr pennañ eus ar bagadoù (strolladoù muzik hengounel keltiek), gant ar binioù bras, ar c'heff sklaer ha toserezh. Awennet e vez ar bagadoù gant ar c'han ha diskan.
Ar vombard, benveg brudet
Matilin an Dall a zo unan eus an dalabarderien brudetañ. Ganet e oa e 1789 e Kemperle, deuet eo da vezañ dall abred-tre, met kendalc'het en doa da seniñ. War-dro ar bloavezhioù 1815 e oa Matilin ur soner brudet dija, graet en deus eus ar vombard e vicher ha sonet en deus un tamm e pep lec'h heuliet gant Yann ar Chapel, ar c'houblad-se en deus sonet asambles e pad un tregont bloaz bennak. Gouest e oa Matilin da seniñ tonioù hengounel Breizhad kement ha tonioù hengounel deus Pariz, seniñ a rae kement en euredoù hag e pardonioù ar rannvro, met seniñ a rae ivez er festoù labour-douar hag dirak an tudennoù politik. Pedet e oa bet da seniñ en "Tuileries" dirak ar roue Loeiz-Fulup kentañ, hag ivez dirak Napoleon III, a oa o weladenniñ Kemper e 1858. Marvet eo Matilin an Dall (Mathurin Furic eus e anv gwir) e 1859 e-touez tan-gwall e di. Meur a ganaouenn ha meur a varzhoneg a zo bet savet diwar e-benn, hag n'eus ket pell 'zo, un vandenn treset.
Toul
Brudet eo ar gwin Gris de Toul.
Douaroniezh
Toul en em gav ouzh kember ar Mosella hag e ad-stêr Ingressin, war an hent roman eus Lyon da Trier, gant an hent ot o tont diouzh Reims.
Ardamezhioù
Skoed Toul a zo da lenn ː "en gul, e bennlizerernn T en aour"
Istor
Pa'z eo bet rannet Galia etre rannvroiù roman, Toul a zi en em gavet er Belgica Prima, kêrbenn Trier, hag e chomo e kerzh Galia-Romania.
Serret eo bet gant mogerioù mein war dro fin an drivet kantved.
Kmereg
Unan eus ar yezhoù aostrez-aziatek pennañ eo ar c'hmereg (pheasa khmer ភាសាខ្មែរ) komzet gant tro-dro da 13.276.639 den Kambodia dreist-holl met ivez e Viêt Nam, Tailand hag er-maez eus Azia er Stadoù Unanet, e Frañs hag en Aostralia. Un diforc'h bras etre ar c'hmereg hag ar yezhoù komzet tro-dro dezhañ, an taieg, al laoeg hag ar vietnameg, eo ar fed ma n'eus tonenn ebet e kmereg.
Bras-tre e c'hell bezañ an diforvc'h etre an eil rannyezh hag eben, da skouer etre an doare ma vez komzet ar yezh er gêrbenn Phnom Penh hag an doare d'he c'homz war ar maez.
Skrivet e vez ar c'hmereg gant un doare-skrivañ ispisial, ar skritur kmerek.
Mouladurioù Hor Yezh
Mouladurioù Hor Yezh a zo un ti-embann brezhonek e Kemper. Daoust d'e anv eo distag a-grenn diouzh ar gelaouenn Hor Yezh hag embannadurioù homañ.
Speredelezh
Enebet e vez ar speredelezh (eus al latin spiritus = spered) da materi an Den hag e berzhioù (korf, anien, c'hoantegezh) ha talvezout a ra evit an oberezhioù a denn d'ar spered (komzet e vez eus buhez ar spered). Dont a ra eus ar pleg m'en-deus an Den d'en goulakaat war abeg e vuhezegezh ha war e blas en Hollved. Eus e santimantoù warno eo bet krouet sistemoù prederiañ hag ensavadurioù a bled gant menozioù kevrinel pe relijiel.
Mouladurioù Hor Yezh
Istor
Krouet e voe e 1980 gant Per Denez a oa c'hoazh d'an ampoent rener ar gelaouenn Hor Yezh a oa bet krouet e 1954, met distag e oa diouzh ar gelaouenn, ha bremañ eo distag a-grenn an daou di-embann. Darn eus al labour pleustrek a zo bet graet gant Yann ha Tereza Desbordes hag e Kemper emañ staliet an ti-embann ez-ofisiel. An darn vrasañ eus ar 150 bennak a levrioù embannet a zo levrioù lennegezh: romantoù, danevelloù, barzhonegoù (e-barzh ar gelaouenn Skrid deuet da vezañ un dastumadeg diabarzh e-pad ur pennad ha deuet da vezañ un ti-embann distag bremañ a-gevret gant Barn), un nebeud buhezskridoù, 1 levr da zeskiñ brezhoneg ha geriadurioù yezh.
Speredelezh
Perzhioù
N'eo ket ket kevatal ar speredelezh d'ar gredenn tamm ebet : er gredenn e vez kaoz eus pennaennoù speredel (dogmoù, doktrin). Seblantout a ra bezañ ur fed a-gozh ha degas a ra menozhioù boutin en istor an Denelezh.
Mouladurioù Hor Yezh
Istor
E mareoù kent an ti-embann e veze liesskrivet al levrioù war ur mekanik-skrivañ elektronik. Tamm-ha-tamm eo bet gwellaet neuz al levrioù a-drugarez d'ar yalc'hadoù publik.
Speredelezh
An diforc'h gant ar relijion
N'eo ket memestra ar elijion hag ar speredelezh, rak er relijion e kaver frammoù n'int ket boas pa gomzer eus ar speredelezh. Dre n'eo ket frammet ar speredelezh (er bazenn gentañ d'an nebeutañ) eo diaes skignañ dogmoù. Pa lavarer speredelezh e intenter purvuiañ ez eus meur a hent evit diskoachañ ur wirionez bennaK Lod a wel ar speredelezh evel ur moien dibar evit tizhout anaoudegezh an Doueegezh pe un Trehontelezh. Hervez ar gevrinourien e c'heller bevañ un darvoud speredel ha neus tu da lakaat gerioù warnañ. Dre ar mont-tre-mañ ne gemerer ket hent ar poell pe hent ar meiz a ginnig tud all evel Jorge-Luis Borges, da skouer.
Mouladurioù Hor Yezh
Istor
Ur pouez bras en deus obererezh Mouladurioù Hor Yezh p'o deus embannet hag adembannet koulz lennegezh vrezhonek Gwalarn hag an hini a zo bet embannet goude ar bloavezhioù 1960. Klasket o deus embann troidigezhioù diwar al lennegezh e yezhoù estren, (barzhoniezh gresianek modern ha lennegezh sinaek).
Tud
Anna ar Beg a ra war-dro ar gwerzhañ levrioù.
Speredelezh
An diforc'h gant ar relijion
da vezañ kendalc'het
Ledenez Llŷn
thumb|right|250px|Kartenn ledenez Llŷn thumb|right|250px|Marina Hafan Pwllheli thumb|right|250px|[[Inizi Tudwal.]] Ul ledenez e gwalarn Kembre eo Llŷn (skrivet Lleyn e saozneg gwechall), pe Ledenez Llŷn (Penrhyn Llŷn e kembraeg), e beg kornôk kontelezh Gwynedd hag er mervent da Enez Von. En em astenn a ra e Mor Iwerzhon war-zu ar c'hornôg a-hed 48 km. War a greder e teu hec'h anv eus an iwerzhoneg hag an hevelep orin ha Laighin he defe.
Gwechall e veze treuzet gant ar birc'hirined a yae da Enez Enlli met hiziv eo ul hañvlec'h d'ar Saozon dreist-holl.
E Ledenez Llŷn ez eus un niver bras a lec'hioù miret evel ar mirlec'h Cors Geirch, rannaodoù gwarezet gant an National Heritage, ur c'helc'hiad europat morel ispisial a virerezh hag un ugent bennak a lechioù gant un interest skiantel. Un darn vras eus an aodoù hag eus an tuchennoù tanveneziek a zo perc'hennet gant ar Llŷn Area of Outstanding Natural Beauty (AONB).
Tuchennoù
D'ar 19 a viz Here 1984 e oa bet ur c'hren-douar dindan al ledenez. Muzuliañ a rae 5.4 war skeul Richter. Santout a rejod anezhañ en Iwerzhon hag e kornôg Breizh-Veur.
Ieuan Gwyllt
Ieuan Gwyllt a oa anv-barzh ar soner John Roberts (22 a viz Du 1822 - 14/16 a viz Mae 1877).
Meurthe (departamant)
Ar Meurthe (gwechall Meurte) a oa un departamant gall kozh, krouet e reter Bro-C'hall e 1790, hag anvet diwar anv ar stêr Meurthe.
E 1871 e teuas da vout ar Meurthe-et-Moselle.
Kwaieg
Ur yezh monek-kmerek eo ar c'hwaieg (kuy  pe soui), isrenket e-touez ar yezhoù katouek. Komzet e vez gant tro-dro da 300.000 den e gevred Tailand, gant 64.000 den e norzh Laos ha gant 15.500 den all e su Kambodia.
Kragvouc'h Dagestan
Kragvouc'h Dagestan (Capra cylindricornis) a zo ur bronneg daskirier hag a vev e Jorjia, Azerbaidjan ha Rusia.
Yezhoù tchimakuek
thumb|250px|Takad ar yezh a-raok donedigezh Europiz eno
Ur familh-yezhoù eo ar yezhoù tchimakuek (saozneg: Chimakuan), ennañ 2 yezh komzet e Norzh Amerika er Stadoù-Unanet:
Reter Midlands
Unan eus 9 Rannvro Bro-Saoz eo Reter Midlands (East Midlands e saozneg). Ur Pastell Dilennel Europat eo ivez war un dro, a zilenn 6 Kannad Europat da Barlamant Europa.
Anna Breizh
Hec'h anv
War a seblant ne oa ket gwall anavezet hec'h anv-badez er vro a-raok hec'h amzer ha ne voe ket a barrez anvet Santez Anna a-raok ar. Un anv boutin e oa deuet da vezañ avat war-dro fin ar e Bro-C'hall. Un anv stank e vo e Breizh war-lerc'h emziskouezioù Santez Anna dirak daoulagad Iwan Nikolazig en Alre er XVIIvet kantved.
He bugaleaj
Nebeut a dra a ouzer eus he buhez a-raok marv he zad. Savet e voe dindan evezh Françoise de Dinan, itron Laval ha Kastellbriant. Evel bugale an noblañsed uhel e voe desket dezhi lenn ha skrivañ e galleg ha komz un tamm latin. Hervez ar vojenn he dije desket un tamm brezhoneg gant ur vatezh. Tud zo a lavar n'he devoa ket bet deskamant a-raok erruout e lez ar roue gall, dre ma ne oa ket troet he zad gant ar sevenadur. Koulskoude e oa ur barzh en e lez, a gane e glodoù, hag a oa anvet Jean Meschinot.
Sellet e veze outi gant priñsed ar broioù amezek rak Breizh a oa ur preizh mat evit meur a hini.
Ur bennhêrez
Mab ebet n'en doa bet an dug Frañsez II digant e wreg. Evit dizarbenn an diaezamantoù a c'halled gortoz gwelout e c'houlennas an dug digant Stadoù Breizh anavezout Anna evel danvez dugez e 1486.
Peadra a oa d'arguzenniñ diwar-benn lakaat Anna da bennhêrez rak hervez feur-emglev Gwenrann e 1365 ne oa ket kaoz ne vije ket a vab en unan eus an div familh e oa ar gwir ganti da gaout ar gurunenn, da lavarout eo e ti ar re Voñforzh pe ar re Bentevr. Ar baotred a oa war ar renk a oa eus daou du neuze:
Hêred a-berzh Pentevr
Da gentañ e felle dezhañ dimeziñ gant Anna, goude-se dimeziñ e vab dezhi. Prometet e oa bet dorn Isabeau (c'hoar Anna) d'e vab, nemet mervel a reas a-raok an eured.
Eus an dimeziñ d'an eured
He dimeziñ mat eo a glask he zad ober, evit derc'hel penn ouzh roue Bro-C'hall a zo o klask lakaat e grabanoù war Vreizh. Dre ginnig da veur a briñs europat unaniñ an dugelezh ouzh o domani er stumm-se eo e voe gallet kaout skoazell diganto a-enep an enebour.
Da gentañ e voe dimezet en-ofisiel da Edouarzh, priñs Kembre, mab da Edouarzh IV. Nemet pa varvas e dad e 1483 ne voe roue nemet e-pad tri miz, dindan an anv a Edouarzh V, rak lazhet e voe e Tour Londrez gant Richarzh, dug Gloucester, a zeuas da vezañ roue dindan an anv a Richard III.
War-lerc'h e voe soñjet e meur a zimeziñ all:
Brezelioù
E 1488 e oa faezhet armeoù Frañsez II e Sant Albin an Hiliber, war-lerc'h ar « Brezel Foll », e voe ret d'an dug plegañ da zivizoù feur-emglev Le Verger a oa displeget ennañ ne c'halle ket e verc'hed dimeziñ hep asant ar roue gall.
D'an 19 a viz Kerzu 1490 e timezas an dugez Anna, dre hanterouriezh, da Vasimilian, roue ar Romaned, a zeuy da vout Masimilian Iañ an Impalaeriezh Santel, impalaer santel roman german. Dre se e teuas da vout rouanez ha mamm-gaer Charlez VIII, a oa bet dimezet da Varc'harid Aostria, merc'h da Vasimilian.
Daoust da soudarded eus Kastilha hag eus Bro-Saoz da vezañ deuet da skoazellañ arme an dug e 1491, e talc'has La Trémoille (hag a oa bet trec'h a Sant-Albin) gant ar brezel, hag e teuas ar roue gall da lakaat seziz war Roazhon ma oa Anna o repuiñ, evit lakaat e grabanoù warni. Skrivañ a reas Philippe de Commines, istorour ar roue gall: « Dinac'h merc'h roue ar Romaned, ha hi yaouank-flamm, a reas ar roue Charlez VIII (13 vloaz e oa an Aostrianez, 14 vloaz e oa Anna), ha kemer a reas da bried merc'h an dug Frañsez Breizh evit diwall ar peoc'h e dugelezh Breizh, a oa dezhañ tost penn-da-benn da vare ar feur-emglev, war-bouez kêr Roazhon [a oa o stourm outañ] ha merc'h an dug a oa enni. »
Goude un hir a seziz, hep skoazell a nep perzh, hep esper da zerc'hel ken, e voe digoret perzhier kêr d'ar roue hag e voe graet dimeziñ Anna ha Charlez e chapel ar Jakobined e Roazhon. Goude-se e voe kaset an dugez da gastell Langeais, war lez ar stêr Liger, nepell diouzh Tours.
Euredoù
Lidet e voe an eured e kastell Langeais, e Touren, d'ar 6 a viz Kerzu, goude ma oa dispennet d'he dimeziñ kentañ gant ar pab. Roet e voe gwirioù an daou bried war Vreizh d'an eil ha d'egile. Ma ne vije ket a vab dezho e voe divizet e rankje Anna dimeziñ gant an hini a vije roue war-lerc'h Charlez. C'hwec'h bugel o doe, nemet o-c'hwec'h e varvjont en-bihan. An hini a vevas an hirañ a oa bet anvet Charlez-Orland.
Oirateg (Indonezia)
Ur yezh papouek eo an oirateg (oirata) komzet war enez Kisar en Indonezia. Komzet e vez gant ur 1 200 den bennak.
Anna Breizh
Euredoù
Pa varvas Charlez VIII, e timezas gant he zrede gwaz, Loeiz XII a Vro-C'hall, d'an 8 a viz Genver 1499, e Naoned.
Oirateg (Indonezia)
Peurliesañ e vez renket evel ur rannyezh eus ar fataloukoueg komzet e Timor Lorosae.
Princeton
Princeton zo un anv lec'h saoznek (diwar prince ha town), roet da veur a gêr, dreist-holl e Stadoù-Unanet Amerika.
Anna Breizh
Rouanez Bro-C'hall
Dre he dimeziñ e 1491 e teue Anna Breizh da vezañ rouanez Bro-C'hall. En he c'hontrad ez eus skrivet eo graet an eured evit asuriñ ar peoc'h etre dugelezh Breizh, kontelezh Naoned, ha rouantelezh Bro-C'hall. Pa voe intañvezet e 1498 e tistroas da Vreizh, hag e tizoloas lec'hioù n'he devoa ket gwelet pa oa bugel.
Sars-Poteries
Sars-Poteries a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Gavr ouez
Ar c'havr ouez (Capra aegagrus) a zo ur bronneg daskirier a-orin eus ar Reter-Kreiz.
Anna Breizh
He bugale
Pevarzek bugel he doe Anna, c'hwec'h gant he fried kentañ, a varvas a-raok o zad, hag eizh gant an eil. Eus an eizh bugel he doa bet gant hec'h eil pried avat ne chomas nemet:
Gavr ouez
E-touez hec'h isspesadoù emañ ar c'havr doñv.
Anna Breizh
2014 : Pempkantvet deiz-ha-bloaz he marv
Un timbr zo bet graet gant ar post gall en hec'h anv.
Zimakaneg
Ur yezh papouek eo ar zimakaneg (zimakani) komzet gant tro-dro da 1.500 den e Papoua-Ginea Nevez.
Koriosolited
Ar Goriosolited - e latin Coriosilitae - a zo ur bobl c'halian en Arvorig kozh.
E Kersaout e oa o c'hêr-benn, hag a voe kaset goude da Aled (Aletum, hiziv Sant-Servan), tostoc'h d'an aod.
An anv
Hervez Léon Fleuriot e teufe an anv eus ar c'heltieg kor (a adkaver er ger brezhonek "koskor", hag en anv "Tregor" hag en deus roet ar brezhoneg a-vremañ Treger), mui un elfenn "sol", hag a dalvezje "evezh, ged".
Kanton Planfili
Kanton Planfili a oa anezhañ ur c'hanton eus Breizh, e-harz Normandi ha Bae Menez-Mikael, hag ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Geriadur istorel ar brezhoneg
Geriadur istorel ar brezhoneg eo titl ar geriadur istorel savet gant Roparz Hemon hag embannet gant Preder e levrennoù adalek 1959. Ur geriadur brezhonek-gallek eo, gant skouerioù e-leizh, dre-se eo ur benveg a dalvoudegezh evit an droourien eus an amzer a vremañ. Adkemeret e oa bet e batrom gant Martial Ménard, p'en doa divizet sevel e c'heriadur treadegel eus ar brezhoneg lakaet enlinenn e 2016 gant Kuzul ar Brezhoneg dindan anv Devri gant harp skiantel Skol-Veur Roazhon. Savet en doe Roparz Hemon un reizhiad evit berraat titloù an testennoù brezhonek renablet gantañ. Implijet e vez ar reizhiad-se er geriadur treadegel, Devri, ivez.
Doare kinnig
Hervez doare-skrivañ ar peurunvan emañ al labour (penngerioù, frazennoù), war-bouez ar gerioù studiet, hag ivez ar skridoù krennvrezhonek. Da skouer evit hegasiñ e kaver meneget "hegaçç, hegaçça, hegazi, hegasi".
Istor
Kendalc'het e voe an embann gant Preder.
E 1978 e oa marvet Roparz Hemon. Hervez kont e talc'has-eñ da labourat ha d'ober reizhadennoù pa oa klañv-bras e dibenn e vuhez.
Padrig an Habask
Padrig an Habask (Patrick Labasque e marilh an dud) zo anezhañ ur c'helenner Eil derez, ur skrivagner brezhonek ha rener ar gelaouenn drimiziek Al Lanv.
Buhez
Ganet eo bet Padrig an Habask e 1954 en Terrug, (Kernev-Izel - Penn-ar-Bed) e ledenez Kraozon. Bet eo e skolaj hag e lise Charles de Foucauld e Brest, e skol-veur Brest hag e skol-veur Roazhon 2. Rener Skolaj Diwan Kemper e oa betek e leve e 2016. Kroget eo da zeskiñ brezhoneg e-unan pa oa 17 vloaz. Goude-se en deus heuliet kentelioù dre lizher "Skol Ober" ha graet en deus ur staj war ar maez e Plouared e 1976. Klasket en deus deskiñ brezhoneg e gorn-bro evit gallout komz gant tud ar vro. Ampart eo war ar c'hembraeg hag an euskareg ivez. Kelenner brezhoneg eo bet ha rener skolaj Diwan Kemper da c'houde.
Ar skrivagner
Kroget eo Padrig an Habask da skrivañ er gelaouenn drimiziek Al Lanv er bloavezh 1980 hag an ti-embann Al Lanv a oa savet da-heul. Kemeret en deus perzh e savidigezh ar gelaouenn-mañ hag embannet en deus 114 niverenn (derou 2008). Skrivet en deus da gentañ ul levr anvet "Ouzh strak ar gurun", daou levrig da zeskiñ brezhoneg evit Kembreiz. Pennadoù ha barzhonegoù evit ar gelaouenn "Al Lanv" en deus skrivet dreist-holl.
Skrivañ a ra e pep niverenn Al Lanv ha pa sant ur fromadenn, en em laka da skrivañ barzhonegoù, pa zarev un dra bennak ennañ da-heul un darvoud bennak er gevredigezh pe diwar gendegouezhioù hag a rank dont er-maez… Alies e sav ar pennadoù diwar an imor ken ez int dija hanter-skrivet en a-raok dre m’emaint en e benn. "Ne chom mui nemet reiñ stumm d’an traoù o klask sujañ pe damsujañ entan ar galon da boell barn ar spered.", emezañ.
An embanner
Liessseurt eo an oberennoù embannet gant Al Lanv. Seizh levr diwar-benn al laboused troet diwar ar c’hembraeg asambles gant Tudual Huon a zo bet embannet gantañ. Troet en deus ivez al levr "Mat an traoù ?", bet skrivet gant Caryl Lewis, diwar ar c’hembraeg. E-touezh an tregont bennak a levrioù embannet gant Al Lanv e kaver ur buhezskrid e div levrenn hag oberennoù troet eus oberourien veur (William Shakespeare, Jean de La Fontaine, Jack London) hag adembannadur ur romant-polis, Diamantoù Keroulaz gant Roparz Hemon.
Mennozhioù
Ur brogarour breizhat eo Padrig an Habask. Difenn a ra ar yezhoù keltiek, brezhoneg pe kembraeg peurgetket. Ampart-tre eo evit komz an div yezh-mañ. Klasket en deus lakaat Kembreiz da zeskiñ brezhoneg dre o yezh. Troet en deus un toullad levrioù kembraek d'ar brezhoneg.
Oberennoù
Skrivañ stank a ra pennadoù e-barzh Al Lanv : pennadoù-stur, kalz pennadoù diwar Euskadi h.a. Barzhonegoù berr, englenioù, a skriv ingal a-walc’h, lod a ya e-barzh Al Lanv, lod all a zo diembann. Ne c'hell ket skrivañ kement ma fell dezhañ pa vez kalz a labour gant un embanner oc’h adlenn hag o klask gwellaat ar skridoù a vez kaset dezhañ.
Hilarius Arle
Hilarius (401-449) a oa ur manac'h galian a voe anvet da eskob Arle er ha da sant goude e varv.
Istor
Ganet e oa en hanternoz Galia entre 401 ha 403, e ti tud a ouenn uhel, ha kar e oa moarvat da sant Honoratus Arle. Hag eñ paotr yaouank pinvidik e kavas gwelloc'h dilezel ar madoù da vont da vanac'h da vanati Lerins, diazezet gant Honoratus Arle.
Da abad e voe anvet pan eas Honoratus da arc'heskob Arle. Ur c'hoar en doa, Pimeniola, a zimezas da Loup, a voe eskob Troyes. E 429 e teuas da vete Honoratus war e dremenvan. Ha kerkent e voe lakaet da arc'heskob, e-lec'h e bellgar adarre.
Gwerzhav
Gwerzhav a zo ur gumun a Vreizh e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Douaroniezh
Ar stêrioù Sevr ha Mewan a gember eno.
Ardamezioù
En argant, e binenn c'heotet, ur flourdilizenn en aour war e c'hef, hebiaet a-zehoù gant ur flourdilizenn en glazur skoret gant ur vrizhenn erminig en sabel, a-gleiz gant ur vrizhenn erminig en sabel skoret gant ur flourdilizenn en glazur
Istor
Dispac'h Gall: Krouet e voe kumun Gwerzhav e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Gwerzhav hag e Bann Klison. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Naoned.
Krouet e voe kumun Kersoren e 1865 diwar lodennoù eus kumunioù Bignon, Pont-Marzhin ha Gwerzhav.
Mervel a reas 216 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,93% eus he foblañs e 1911.
D'an 20 a viz Eost 1940 e kouezhas ur c'harr-nij Heinkel 111 eus an aerlu alaman (Luftwaffe) e Gwerzhav; gloazet e voe e voe an daou nijour a oa en e vourzh; d'ar 17 a viz Meurzh 1941 e kouezhas un Heinkel 111 all; mervel a reas pevar nijour.
Melestradurezh
Emañ Gwerzhav e-barzh Naoned Meurgêr, ha Bro Gwinieg Naoned evit ar pezh a sell ouzh ar sevenadur hag ar glad.
Armerzh
Abred eo bet oberiant ar gumun war an dachenn industriel. Un unvez treuzfurmiñ zo eus an embregerezh naonedat hollvrudet Biscuiterie nantaise.
Brezhoneg
Ur gevredigezh da gas kentelioù d'an dud deuet zo e Gwerzhav, Kentelioù an Noz - Gwerzhav he anv.
Gevellerezh
Gevellet eo Gwerzhav gant Morges abaoe 1957.
ISO 639-3
Trede rann ISO 639 eo ISO 639-3. War ar stern emañ c'hoazh. Labourat e e vez warnañ evit ledanaat ISO 639-2 evit ma vefe ur c'hod unvan evit holl yezhoù ar bed.
Lakaet eo bet e pleustr dijañ ar brouilhed e 15vet embannadur Ethnologue.
Renablet e vez e ISO 639-3 an holl yezhoù bet renablet dija e ISO 639-1 hag ISO 639-2 oc'h implijout kodoù T ISO 639-2 kentoc'h evit kodoù B seul wezh ma c'heller.
Skouerioù:
D'an 30 a viz Mezheven 2005 e oa bet renablet er brouilhed 7602 yezh.
Implijet e vez teir mammenn evit ar yezhoù da vezañ renablet: diazezet e vez ar roll war ar yezhoù renablet e ISO, bet ledanaat dre ouzhpennañ ar yezhoù a-vremañ e 15vet embannadur Ethnologue 15th edition mui hen yezhoù ha hen rannyezhoù ha yezhoù savet a-ratozh tennet diwar Linguist List.
Makroyezhoù
Kavet a reer e ISO 639-2 56 yezh ma vez graet "makroyezhoù" oute gant SIL.
Lod eus ar makroyezhoù-mañ ne oa ket bet renablet evel yezhoù en o-unan e ISO 639-2, d.s. 'ara'. Lod all, avat, a veze renablet ar yezhoù enne unan hag unan dija e 639-2, d.s. 'nno'~'nob'.
Yezhoù zo (d.s. 'arb'), bet renablet evel rannyezhoù ur yezh all (d.s. 'ara') e ISO 639-2 a c'hell bezañ lakaet da yezhoù en o-unan ma vez ezhomm hervez ISO 639-3 evit gallout ober war-dro yezhoù e stadoù diglosek.
Listenn glok ar makroyezhoù..
Kodoù a-stroll
Dave a ra kodoù zo da sammoù yezhoù peurheñvel kentoc'h evit yezhoù resis. Yezhoù a-stroll avez graet eus ar re-mañ ha ne vezont ket renablet e e ISO 639-3.
Gwelit ivez
ISO 639
Rannig-verb
Ur rannig-verb a vez lavaret e brezhoneg eus ar gerioù bihan a vez lakaet dirak ar verboù displeget evel a, e, ne, na, ra, da.
Renkadur yezhadurel "o"
Un tamm dizemglev a sav diwar-benn "o" dirak un anv-verb (d.s. "o kanañ"):
Fataloukoueg
Ur yezh papouek eo an fataloukoueg (fataluku) komzet gant tro-dro da 30.000 den e reter Timor Lorosae
Capra
Capra a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ ar c'havr hag ar c'hragvouc'hed.
Spesadoù
9 spesad givri a zo ennañ:
Timbroù an Dieubidigezh e Breizh
Setu timbroù implijet da goulz dieubidigezh Breizh e 1944. Implijet int bet e gwirionez.
Abaoeg
Ur yezh papouek eo an abaoeg (abau) komzet gant 4,500 pe 5,000 a dud e Sandaun e Papoua-Ginea Nevez.
Frente Popular Galega
Frente Popular Galega ("Talbenn Pobl Galiza") a zo un aozadur broadelourien hag a glask sevel ur stad sokialour dishual e Galiza.
E 1986 e sav a-du Unión do Povo Galego ("UPG, "Unvaniezh Pobl Galiza") evit ma kmerfe perzh Bloque Nacionalista Galego (BNG, "Bloc'had Broadelour Galiza") er mouezhiadeoù evit Parlamant Galiza ha diwar an diviz-se ec'h eas kuit diouzh Poellgor Kreiz UPG 13 ezel ha krouiñ a rejont Colectivo Comunista 22 de marzo ("Strollad Komunour an 22 a viz Meurzh"). Ha da geñver Gouel Broadel Galiza, d'ar 25 a viz Gouere 1986 e teuas da vezañ ur strolad politikel anvet Partido Comunista de Liberación Nacional (PCLN, "Strollad Komunour evit an Dieubidigezh Vroadel"), skarzhet diouzh BNG ez-ofisiel da geñver e II Emvod Broadel evit bezañ goulennet ouzh an dud votiñ evit Herri Batasuna e moueziadegoù Parlamant Europa.
Biz Bro-Saoz
thumb|right|200px| Unan eus 9 Rannvro Bro-Saoz eo Biz Bro-Saoz (North East England e saozneg). Ur Pastell Dilennel Europat eo ivez war un dro, a zilenn 3 c'hannad europat da Barlamant Europa.
Frente Popular Galega
E 1987 e oa bet krouet FPG gant PCLN ha Galiza Ceive-OLN a-grevret gant aozadurioù lec'hel bihan all evel Colectivos Nacionalistas de Trasancos eus Vigo, Grupos Independentistas Galegos eus Sant-Jakez a Gompostela hag Iskeiro eus Ferrol.
E 1994 e tiviz FPG dont da vezañ ur strollad rik kentoc'h evit un talbenn politikel.
822
Diwar-benn bloavezh 822 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 822
Hilarius
Hilarius  a zo un anv latin ha hini meur a zen ha meur a sant hag a zo bet roet en alamaneg ivez.
Yezhoù all
Eus an anv latin-se e c'hallfe dont an anv brezhonek Helari, anavet evel anv-tiegezh e Treger.
822
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 822
Ar Merzher-Salaun
<HR noShade> Ar Merzher-Salaun  a zo ur gumun eus Bro-Leon, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Istor
Ar barrez a zo un drev gozh eus parrez Plouziri. Gouestlet e oa iliz an drev d'an Itron-Varia (ecclesiae Beatae Mariae du Merzer e 1363, Itron-Varia ar Merzher e 1428).
Hervez ar vojenn e teu an anv eus un darvoud a vefe c'hoarvezet enni d'ar 25 a viz Mezheven 874: drouklazh ar roue Salaun en doa soñjet kaout repu en iliz (« Salaun a glaskas repu en iliz ur manati ma oa kemeret hag handeet gant ur gouezder bras-meurbet. Tennet e oa e zaoulagad gant kement a feulster ma varvas e-doug an noz » ). Lakaet e vije bet an anv ar Merzher d'an iliz e koun an darvoud-se abalamour ma oa bet disakret gant ar muntr-se. Tremen a reas hec'h anv d'ar vourc'h. Lakaet e voe ar roue da sant e 910 abalamour d'e verzherinti ha d'e vertuzioù (Emañ Sant Salaun e roll merzherien an Iliz katolik war lec'hienn ar Vatikan ). Koulskoude n'eo ket asur e c'hoarvezas an darvoud-se eno. Un hengoun all a zisklêr e tegouezhas ar muntr e Plelann (Aodoù-an-Arvor). Ur vojenn all a zo e-lec'h ma'z eus anv eus ur Salaün koshoc'h, a sav da zeroù ar, deuet da vare enbroadeg ar Vrezhoned, hag a zo kontet gant Alan Bouchard er , ha Pol de Courcy hag ar chaloni Perennes d'e heul (Bulletin Diocésain 1933). Hervezi e vije bet un emgann gwadek en "Is-gwad", hag ar gwad o redek betek milin ar Gêrnevez er Roc'h. Kant metrad diouzh atant Isgoat emañ "Koad ar c'hastell douar", a zo ur Castellum a sav da amzer ar Romaned. Alan J. Raude e levr Fons de Kort (1985) a lavar ez eo gwirheñvel e vije en em staliet e Castra ar Romaned (liester Castellum) ar vrientined vrezhon, a oa soudarded ha c'hoazh keodedourion roman er daoust ma oa kouezhet en he foull an impalaeriezh roman er pleustr. A-hed an hentoù roman bras a gaver er barrez ez eus meur a "Gastell", a zo holl Kestell-douar, kreñvlec'hioù bihan, war dro un hanterlev pe ul lev tro-dro d'ar c'hamp roman a oa e reter ar bourk, e kroashent daou hent meur: - hent Landerne-Karaez dre gCreac'h-ar-Bleiz Gwimilio; - hent Douarnenez-Aber-Ac'h dre gKernilien. Ur c'hilometr e kreisteiz ar bourk e tremen hent bras Landerne-Karaez a zo well-wazh hini an hent bras a vremañ nemet Bot-Kaërell-Isgoad-Ar C'heff. A-hed an hent-se e oa lec'hioù-ged eta: unan en Isgoat, unan all e Rosquervel (a c'hell bezañ Rozkervael, Roz + Caer + Magglos=Mael=priñs) en em gav en ur c'hroashent gant un hent disteroc'h a yae a Landi da Zaoulaz hag a dremen dre Drelevenez: Rozkervel-Koad-uhel-Bellevue(anv kozh "Kroaz-hent-Daoulaz") ha goude-se pezh a anved "an Hent glas" a zo un hent-kribenn betek ar Groaz Ruz (harzoù Leon-Kerne) ; Muioc'h er reter war an hent roman-se e kaved roudoù ur C'hreñvlec'h e Kermen (Plouziri) hervez Fons de Kort. E Ti-kroaz e kej an hent Douarnenez-Kernilien gant an hent Landerne-Karaez. Pa ziskenner war-zu ar c'hreisteiz war hent Douarnenez e c'heller gwelout c'hoazh roudoù ur c'hastellum e Lileyvon (anv kefridiel e plas "Enez-eozen" hervez kouer "ar c'hastell" . Izeloc'h e kaver c'hoazh ur c'hastellum kalz brasoc'h a-zehoù d'an hentig pa saver war-zu Brec'hoad (park bihan gant kleuzioù tev ha kromm). An holl greñvlec'hioù-se a oa aze da ziwall an hentoù a-bouez-se.
Monumantoù istorel
Kavout a reer tri monumant istorel e kumun ar Merzher-Salaun:
Geriaoueg ar brederouriezh
Setu aze plaenenn ar c'herelloù, en o ster kozh ar Grennamzer : anat deoc'h eo dav arguzenniñ !
= Meizadoù, Naouturioù =
Amgredoni
Amgredoni
Epikuriezh pe Epikuriegezh
Kavet em boa (MP) an eil furm e-barzh ar pennad Stoikegezh. Moarvat e vefe berroc'h ha neuze gwelloc'h
878
Diwar-benn bloavezh 878 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 878
Sergei Kariakin (Estonia)
Sergei Kariakin a zo bet ganet e 1964.
878
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 878
Struthioniformes
Al laboused-se n'o deus ker-bruch ebet stag ouzh o sternom ha dre-se ne vijent ket evit nijal mat ha pa vije diorroet divaskell azas ganto.
Sergei Kariakin (Estonia)
Ur mestrc'hoarier echedoù estonian eo.
2 189 edo e renk Elo (FIDE) diwezhañ.
Atlas (mitologiezh)
thumb|[[Herakles hag Atlas, war-dro 490–480 kent JK, Mirdi Broadel Hendraouriezh Aten.]] Atlas (Ἄτλας e henc'hresianeg, « an douger ») a oa un Titan, da lavarout eo un doue bihan, mab da Iapetos ha da d-Themis pe d'an Okeanidenn Klymene.
Struthioniformes
Kerentiadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)
Diouzh Doare 8.2 an IOC World Bird List n'eus nemet ur c'herentiad e-barzh an urzhiad :
Atlas (mitologiezh)
Gerdarzh
Gwelout a ra lod en anv ar wrizienn τλάω / tláô, « dougen, derc'hel», met ur vartezeadenn n'eo ken.
Mojenn
Tad e oa
Savet e oa a-du gant ar Ramzed, a-enep an Doueed, kondaonet e voe gant Zeus da zougen bolz an neñv war e chouk da viken, da virout na gouezhje war an douar.
Pa oa deuet Herakles da gerc'hat avaloù-aour liorzh an Hesperidezed e oa bet o welout Atlas da c'houlenn digantañ dont d'o c'hutuilh gantañ. Mat e oa da Atlas reiñ e skoazell, nemet goulenn a reas digant Herakles dougen an oabl en e lec'h ur pennadig.
Zunderdorp
Zunderdorp a zo ur gêriadenn eus proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. Ul lodenn eus kumun Amsterdam hag eus is-kumun (deelgemeente) Amsterdam-Noord eo. E biz Amsterdam emañ, 7 kilometr ac'haleno. E 2001 e oa 237 den o chom enni.
Ransdorp
Ransdorp zo ur gêriadenn eus proviñs Noord-Holland en Izelvroioù, e reter Amsterdam, ha 245 den o chom enni. Ul lodenn eus kumun Amsterdam hag eus an is-kumun (deelgemeente) Amsterdam-Noord eo. N'eus stal ebet enni, nemet un davarn. Un ti-kêr a oa e Ransdorp betek 1921, hag ouzhpenn Ransdorp e veze meret teir c'hêriadenn all : Durgerdam, Holysloot ha Schellingwoude.
Jurij Brězan
Jurij Brězan (ganet d'an 9 a viz Even 1916 e Räckelwitz (sorabeg : Worklecy); marvet d'an 12 a viz Meurzh 2006 e Kamenz) a zo bet ur skrivagner sorabek eus an 20 kantved. Skrivet en deus romantoù, danevelloù ha levrioù bugale e sorabeg koulz hag en alamaneg. Bevet en deus e Alamagn ar Reter.
Gwinieg-Breizh
Gwinieg-Breizh a zo ur gumun a Vreizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.