cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oblast Emren Yuzev
Met kregiñ a rae ar red pobladur-se da vont da hesk e-kreiz ar bloavezhioù 1940 ha da-heul an Eil Brezel Bed e chomjod a-sav gant ar politikerezh kas muioc'h-mui a Yuzevion da vont di da vevañ, daoust ha ma'ch eas war uhelaat, betek un drederenn eus ar boblañs, an niver a Yuzevion bet o klask repu en Oblast-se nebeudik goude diwezh ar Brezel.
Klasket e oa bet lakaat diwezh d'ar sevenadur yuzevek a tiwanas eno, dreist-holl ur wezh ma oa bet savet da vat ar Stad sionour, kavailh ar vedisined hag ar politikerezh naetaat diabarzh bet kaset da benn gant Stalin nebeut a-raok mont da anaon.
Ur wezh aet an URSS da get, hag ur wezh staliet ur politikerezh divroañ kalz aezetoc'h, ec'h eas kuit ac'halese an darn vrasañ eus ar boblañs yuzev evit en em staliañ en Alamagn pe c'hoazh e Stad Israel.
E 1991 e oa bet lakaet an Oblast Emren Yuzev dindan beli Krai C'habarovsk e Republik Kevreadel Rusia met aet e oa kuit an darn vrasañ eus ar Yuzevion, ha menel a ra nebeutoc'h evit 2% eus ar boblañs.
Goofy
Goofy Goof (e galleg Dingo) zo un dudenn bed Mickey Mouse krouet gant ar Walt Disney Company e 1932.
Unan eus mignon gwellañ Mickey eo ar c'hi denheñvel-se. E zoare kleiz eo e arouezenn bennañ.
Nikander
Nikander Kolofon (Νίκανδρος ὁ Κολοφώνιος, IIvet kanved kent JK), a oa ur barzh hellazat, fizikour ha yezhadurour, ganet e Klaros, e-tal Kolofon, ma oa dalc'het gant e dud belegiezh Apollon. bevañ a eure en amzer Attalus III Pergamum.
Skrivañ a reas un toullad oberennoù e komz-plaen koulz hag e gwerzennoù, met ne chom nemet div anezhe en o hed.
Oberennoù Nikander zo bet meulet gant Cicero (De oratore, i. 16), drevezet gant Ovidius ha Lucan, meneget alies gant Plinius Kozh ha re all.
Friedhelm Freise
Friedhelm Freise a zo bet ganet e 1946.
Mestrc'hoarier echedoù alaman.
Kampion Echedoù Belgia e voe e Hasselt e 1972.
E miz Genver 2005 edo 2278 e renk Elo. 2365 e voe e renk Elo gwellañ.
33
Gwelet ivez
30er
Walter Deverell
Walter Howell Deverell (1añ a viz Here 1827 e Charlottesville, Virginia – 2 a viz C'hwevrer 1854 e Londrez) a oa un arzour breizhveuriat bet ganet er Stadoù-Unanet, hag a gemeras perzh el luskad rakrafaelour.
Ganet e voe Deverell e Charlottesville e Virginia, ha pa oa daou vloaz e tistroas e familh d'ar Rouantelezh-Unanet. Er Royal Academy e studias, hag eno e kejas gant Dante Gabriel Rossetti. Er memes stal-baour e labourjont e 1851. Ar Vreuriezh rakrafaelour a oa bet savet e 1848, ha dindan levezon Rossetti e krogas Deverell da livañ taolennoù rakrafaelour, en ur virout memes tra levezonioù klaseloc'h evel hini Charles Robert Leslie. Gant Deverell e voe dizoloet Elizabeth Siddal, ar plac'h a voe patrom pennañ ha kentañ ar rakrafaelourien. Pa'z eas kuit James Collinson eus ar Vreuriezh e kinnigas Rossetti ma vefe kemeret e plas gant Deverell, met biskoazh ne voe kemeret an diviz.
Kimreeg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar reter A.2 eo ar c'himreeg ((ganri-)kimré) komzet gant tro-dro da 15.000 den e mervent Tchad (1990).
Teir rannyezh ez eus:
Sparfell-vor MacCormick
Ar Sparfell-vor MacCormick (liester: Sparfelled-mor MacCormick) pe Morbean MacCormick (liester: Morbeaned MacCormick) a zo un evn-mor, Stercorarius maccormicki an anv skiantel anezhañ.
Pluto
Pluto zo un anv latin (adkemeret e yezhoù all):
Patrice Pellerin
Patrice Pellerin zo un treser ha senarioour bannoù-treset ganet e Brest d'an 2 a viz Du 1955.
Émile Chanoux
Émile Chanoux a zo bet ganet e 1906 ha marvet e miz Mae 1944.
Patrice Pellerin
Mab ur prefed, bevet en deus e div gêr warn-ugent hag e Madagaskar zoken e-pad tri bloaz. Deskiñ a ra an tresañ e-unanik. Labourat a ra ur prantad amzer e Reims en ur studio tresadennoù bev, ha goude e tizolo ar vicher a dreser. En em staliet eo e Landivizio, nepell eus ar mor, er c'horn-bro m'emañ troioù-kaer L'Épervier o c'hoarvezout.
Émile Chanoux
Politikour, kazetennour, skrivagnour, brogarour eus Traoñienn Aosta.
Patrice Pellerin
« Ar Sparfell » a gont eta avanturioù ur c'hourser e gopr roue Bro-C'hall en, bet laer-mor. Lesanvet eo Sparfell Kraozon met e gwir anv eo Yann, marc'heg ar Germeur (Yann de Kermeur e galleg).
Émile Chanoux
Penn ar Rezistañs enep-faskour e Traoñienn Aosta, harzet e voe d'an 18 a viz Mae 1944 ha boureviet gant ar milis faskour italian. Mervel ha reas kerkent en toull-bac'h. Ar faskourion a embannas en-doa en em zistrujet, met drouklazhet e oa bet e wirionez.
Lagomorfed
Al lagomorfed eo ar bronneged a ya d'ober an urzhiad Lagomorpha e rummatadur al loened.
Kerentiadoù
Tri c'herentiad zo ennañ :
Karbonifer
Pempvet marevezh ar Paleozoeg eo ar c'harbonifer, anvet ivez Marevezh ar glaou. Padet en deus eus diwezh an Devonian, 359,2 milion a vloavezhioù zo, betek deroù ar Permian, 299,0 milion a vloavezhioù zo. Evel evit an darn vrasañ eus ar marevezhioù koshañ eo anavezet mat ar gwiskadoù maen a verk e zeroù hag e ziwezh met diresis eo e deiziadur. Hervez ar gweleadoù glaou a furmas en e gerzh eo anvet ar c'harbonifer. Ar Missisippian eo anvet lodenn gentañ ar c'harbonifer hag eben zo badezet Pennsilvanian
Isrannadurioù
Rannet eo ar c'harbonifer e daou ismarevezh, ar Mississippian hag ar Pennsilvanian, hag en un niver bras a ismareadoù:
Douaroniezh
Kiladeg ar morioù a verkas dibenn an Devonian ne badas ket. E-pad ar Misisippian e oa goloet darn vrasañ an izeldirioù gant morioù bas. Ar wrez a zigreskas war-dro penn-ahel ar su, avat, ha skornet e chomas su Gondwana e-pad an holl varevezh. N'anavezer ket hag e o ar skornegoù-se ar peurrest eus re dibenn an devonian pe o-doa en em furmet e-pad ar c'harbonifer. Levezon ebet war hiniad an trovanoù o-deus, avat. Koadegoù lagennek a greske 30° hepken diouzh bevenn ar skornegoù.
E krenn ar marevevezh e tigreskas adarre live ar morioù ar pezh a voe abeg ul lazhadeg vihan. Da get ez eas un lodenn vras eus ar grinoided hag eus an ammonitoù. Merkout a ra an darvoud-se an harzhoù etre ar Misisippian hag ar Pennsilvanian.
Un amzer ag orogeniezh oberiant e oa ar c'harbonifer. Kevandirioù ar su, hag a furme ar Gondwana a stokas ouzh Laurusia a-hed ar pezh a zo deut da vezañ biz Amerika hiziv. Degas a reas an dra-se an orogeniezh Hersiniek en Europa hag an orogeniezh Alleghaniek en Amerika. Brasaat a reas ivez ar menezioù Apalach dre grouiñ ar menezioù Ouachita er su dezho. En hevelep amzer e kejas darn vrasañ eus ar pezh a zo ar blakenn euraziatek hiziv gant Europa a-hed ar menezioù Oural. Sina ar Su ha Sina an Norzh hepken a chome dizalc'h. An dreistkevandir nevez, Pangea e anv, en-doa furm ur O.
Daou veurvor a oa e-pad ar c'harbonifer : Panthalassa a c'holoe darn vrasañ an Douar ha Paleotethis a oa e kreiz Pangea. War-zigresk e oa ar meurveurioù arall ha da get ez ejont pa douezas ar c'hevandirioù a rible anezho.
Reier ha glaou
Evit daou abeg e voe furmet glaou ar c'harbonifer. E-pad ar marevezh-se e tiwanas ar gwez kentañ gant plusk met ar bakteri barrek da ismoriñ al lignin. Mat tre e oa ar marevezh evit kreskadeg koadegoù geunniek bras. Daoust ma oa uhel a-walc'h live ar morioù izeloc'h e oa eget e-pad an devonian, ar pezh a frankizas kelc'hiadoù-aod bras. Kalz karbon a voe beuziet er reier, a pezh a voe kaoz d'ur c'hresk eus ar feur oksigen en atmosferenn. 35% a dizhas, war a greder, ar pezh a zegasas tanioù-gwall hag a aesaas diorrodigezh amprevaned ramz.
E biz Amerika e vez boutinoc'h ar gweleoù morel e-pad deroù ar c'harbonifer eget e fin ar marevezh.
Divellkeineged ar morioù
Er meurvorioù e oa ar strolladoù pennañ ar foraminiferae, Anthozoae, bryozoae, brac'hiopodoù, ammonoided, ec'hinodermed (krinoided dreist holl),ha C'hondric'hthyed (ar bleizi-mor hag o c'herent).
Evit ar wech kentañ e furme ar foraminiferae darn vrasañ eus faon ar morioù. Fonnus e oa ar fusulinae er pezh a zo hiziv Rusia, Sina, Japan ha Norzh-Amerika. Ar genadoù pennañ arall a oa Valvulinae, Endothyrae, Archaediscused, ha Saccamminae Kavout a reer kregin a radioloariae e chertoù ar Chulm e Devon hag e Kernev-Veur.
Fonnus e oa ar brac'hyopodoù ivez. Enderc'hel a raent ar broduktided, a dizhas reoù'zo, evel ar Gigantoproductus, tra m'o-doa reoù rall evel ar Chonetes furmoù hengouneloc'h. An athyridided, ar spiriferided, ar rhynchonellided, ha an derebratulided a zo boutin.
Liammoù diavaez
Ar c'harbonifer war Palaeos.org
Kardinal
Kardinal zo un titl roet gant ar pab d'un den a iliz, hag a dalv kement ha “kuzulier”. Ar “Skolaj sakr” pe “Kevredad sakr” a vez graet eus an holl gardinaled. Pa vezont kouviet gant ar pab da zivizout diwar-benn aferioù an Iliz katolik roman ha war he c'hredennoù e vez anvet ar vodadeg ar C'hoñsistor (e latin consistorium).
Arabat kemmeskañ Koñsistor ha Sened-Meur, a lavaret eo ur bodad hollvedel an Iliz, gant holl eskibien an Iliz katolik.
Thierry Penson
Thierry Penson a zo bet ganet e 1955.
Mestrc'hoarier echedoù belgiat eo.
E miz Gouere 2007 edo 2241 e renk Elo.
Richebourg (Pas-de-Calais)
Richebourg a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
.
Pika Dauria
Pika Dauria (Ochotona dauurica) a zo ur bronneg geotdebrer hag a vev e kreiz Azia (Sina, Mongolia ha Rusia).
Ouyezd Kurdistan
Krouet e oa bet Oblast Emren Karatchay, ebarzhet en Unaniezh Soviedel, d'ar 26 a viz Ebrel 1926.
Ouyezd Kurdistan (anvet ivez en un doare nann-ofisiel Kurdistan Ruz diwar ar c'hurdeg Kurdistana Sor; en azerbaidjaneg Qızıl Kürdistan; e ruseg Красный Курдистан) a oa bet ur rann eus an Unaniezh Soviedel krouet e 1923 hag aet da get c'hwec'h vloaz war-lerc'h e 1929.
Laçın (kurdeg: Laçîn) e oa ar sez melestradurel.
Krouet e oa bet Ouyezd Kurdistan gant an Unaniezh Soviedel d'ar 7 a viz Mezheven 1923 dindan an anv ofisiel Ouyezd Kurdistan (ruseg: Курдистан уе́зд), o klask bezañ gwelet mat gant ar Gurded/ezed o vevañ en tu-hont d'ar bevennoù, en Iran ha Turkia.
Laket e oa bet ar c'hourmandieg da yezh ofisiel an takad-se ha diorren a rae ar sevenadur kurdek a-hed ar maread ma padas ar vroig.
Dismantret e oa bet Ouyezd Kurdistan d'an 8 a viz Ebrel ha d'an 30 a viz Mae 1930 e oa bet savet Okroug Kurdistan en e lec'h, met dismantret e oa bet ivez d'e dro d'ar 23 a viz Mezheven 1930 gant aon rak an enebiezh etrebroadel a c'hellfe sevel diwarnañ.
E diwezh ar bloavezhioù 1930 e oa bet kaset holl Gurded URSS, ken diouzh an ez-okroug kurdek ha diouzh Jorjia e 1944, da Azerbaidjan, Armenia ha Kazakstan.
E 1992, goude ma oa bet aloubet Laçın gant Armenia da-geñver brezel Nagorno-Karabac'h, e oa bet disklêriet Republik Kurdek Laçîn en Armenia gant ur strolladig tud gant Waqil Mustafayev en o fenn, met ne gasas da netra dre ma oa aet kuit an holl Gurded, tec'het ac'halese betek lec'hioù all eus Azerbaidjan da glask repu enne.
Yann-Fulub Dupuy
Yann-Fulub Dupuy, ganet d'ar 16 a viz Ebrel 1965 e Paris, zo ur skrivagner brezhonek hag ur c'helenner war ar brezhoneg.
Frienn logigoù mouezhiet
Unan eus ar c'hensonennoù gante un arouezenn ispisial e taolenn ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar frienn logigoù mouezhiet, treuzskrivet [n], ganti an niverenn dave 116.
Yann-Fulub Dupuy
Buhez
Graet en deus studioù war an arzoù-kaer, hag entanet ma oa dija gant an arz gotek en deus studiet pizh savouriezh an ilizoù savet en doare-se. Gweladennet en deus meur a iliz hag a iliz-veur en Europa da gentañ-holl. Pa oa o chom nepell diouzh hini Kemper e-pad ur mare ez eo bet broudet gant ar c'hoant da sevel un oberenn dezhi un iliz-veur da harozez.
Gant tri c'helenner all war ar brezhoneg en doa krouet ar gevelouri Roudour e 1995 evit sevel kentelioù brezhoneg evit an oadourien.
Oberennoù
Savet en deus danevelloù, un arnodskrid emvuhezel ha meur a romant.
Llanuwchllyn
Llanuwchllyn (Lan-us-(al)lenn) zo ur gêriadenn e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre, er c'hreisteiz d'al lenn anvet Llyn Tegid, hag er penn uhelañ anezhañ, nepell diouzh Y Bala, a zo er penn izelañ. E 2001 e oa 834 a dud enni, ha 81% anezho a gomze kembraeg.
Sparfell-vor Arktika
Ar Sparfell-vor Arktika (liester: Sparfelled-mor Arktika) a zo un evn-mor, Stercorarius parasiticus e anv skiantel.
Pika an hanternoz
Pika an hanternoz (Ochotona hyperborea) a zo ur bronneg geotdebrer hag a vev e biz Azia.
Équihen-Plage
Équihen-Plage a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Santa Cruz
Santa Cruz ("Kroaz Santel") zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh portugalek ha spagnolek.
Portmeirion
300px|thumb|Portmeirion 300px|thumb|Portmeirion gwelet eus an aod thumb|300px|Al leurgêr-greiz
Portmeirion zo ur gêriadenn e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre, e-kichen Penrhyndeudraeth, hag a zo bet savet etre 1925 ha 1976 gant a savour saoz Sir Cloud William-Ellis.
Un hollad savadurioù ha palezioù eo. C’hoant en doa Cloud William-Ellis da diskouez penaos e c’hell un takad bezañ kaer-meurbet dre natur. Kalz liorzhoù bras, letioù ha ostalerioù zo. Brudet eo Portmeirion dre ma'z eo eno e voe filmet ar stirad The Prisoner evit ar skinwel saoznek.
Istor
Savet eo bet, a lavarer, diwar skouer kêriadenn Portofino en Italia, gant Clough Williams-Ellis, etre 1925 ha 1975, goude ma veze dinac'het kement-se gantañ pa lavare klask adkrouiñ un endro kreizdouarel ha netra ken. Koulskoude en deus anzavet bezañ karet ar gêriadenn italian : ''How should I not have fallen for Portofino? Indeed its image remained with me as an almost perfect example of the man-made adornment and use of an exquisite site...'', zisklêrias.
C’hoant en doa Cloud William-Ellis da sevel ur gêriadenn gant tier-kolo romantel (cottages e saozneg). Chomet eo bet e-pad 20 vloaz gant ar mennozh-se, hag un deiz bennak en deus kavet ur gêriadenn anvet Aber Iâ a oa da brenañ, e-kichen e di. Ar gêriadenn-se a oa tost pe dost al lec’h en doa c’hoant evit sevel e gêriadenn. Prenañ Aber Iâ a reas neuze, en eskemm ouzh 5 000 £. Ne blije ket dezhañ an anv "Aber lâ", setu ez ijinas un anv all, Portmeirion : « port » peogwir emañ war an aod, ha « meirion » peogwir ez eo « Merioneth » anv al lec'h. Daou brantad a voe e savidigezh Portmeirion : eus 1925 betek 1939 hag eus 1954 betek 1976. Unan eus al lec’hioù ar muiañ gweladennet eo e Kembre, gant war-dro 225 000 a douristed bep bloaz. Kalz a savadurioù trell-lagad a zo eno, pa'z eo bihanoc'h o ment eget ar savadurioù boas : evel ur ramz o vale dre gêr en em santer eno.
Anoeta (kumun)
thumb| Sede pelec'h emañ Anoeta Anoeta zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Frienn gilbleg mouezhiet
Unan eus ar c'hensonennoù gante un arouezenn ispisial e taolenn ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar frienn gilbleg mouezhiet, treuzskrivet [ɳ], ganti an niverenn dave 117.
Timbroù Baden
thumb|Timbr 9 c'hreuzer, 1851-52 Faziet liv gant ar mouller ! thumb|Timbr Baden 1948 Ur Stad istorel e mervent Alamagn e oa Baden. Abaoe 1952 emañ staget ouzh ar Württemberg evit sevel Stad (Land) Baden-Württemberg.
E 1851 e krogas Dugelezh-veur Baden da embann timbroù, par da re Vavaria, da lavaret eo e stumm ur c’harrez, ur sifr en e greiz. Embannet eo war baper a liv, hervez priz an tamm : liv gell (1 kreuzer), melen (3 c'hreuzer), glas-melen (6 kreuzer) ha damruz (9 c'hreuzer). Adalek 1861 e teuas er-maez tri rummad o skeudenniñ ardamez ar Stad.
25 timbr zo bet moullet gant postoù Dugelezh-veur Baden, a-raok na vefe staget ar vro ouzh an Impalaeriezh Alaman d’ar 1añ a viz Genver 1872. An holl dimbroù-se zo rouez a-walc’h ha prizius an darn vrasañ anezho bremañ.
Aloubadeg an arme c'hall
War-lerc’h diskar ar renad nazi e miz Mae 1945 e voe ac’hubet Alamagn gant armeoù ar Rouantelezh-Unanet, an Unaniezh Soviedel, Stadoù-Unanet Amerika ha Frañs, pep hini anezho oc’h ober war-dro un tiriad bevennet gant ur c’henemglev. Baden a voe unan eus ar rannvroioù alaman aloubet ha meret gant melestradurezh an arme c'hall, e-kichen ar Rheinland-Pfalz hag ar Sarre (tiriad an hanternoz) hag ar Württemberg (tiriad su).
Gant Bro-C'hall e voe lakaet er-maez e-pad daou vloaz (1947-1949) 57 timbr evit bezañ implijet er vro. An darn vrasañ a ziskouez gweledvaoù, savadurioù meur ar rannvro (iliz-veur Freiburg im Breisgau) ha tudennoù an istor (ar varzhed Johann Peter Hebel ha Goethe, ar sonaozour Conradin Kreutzer, hag all). An timbroù-se zo bet aotreet an implij anezho er Republik Kevreadel Alamagn betek an 31 a viz Meurzh 1950.
Bergara
thumb|260px|right|Gwel eus Bergara
Emmylou Harris
Emmylou Harris, ganet d'an 2 a viz Ebrel 1947, e Birmingham, Alabama, zo ur ganerez stadunanat hag a gan country, folk, rock. Skrivañ kanaouennoù ha seniñ gitar a ra ivez, ha kanañ gant kanerien all en abadennoù pe enrolladennoù.
Bergara
Bergara  ( Vergara e spagnoleg) zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Emmylou Harris
Kanet he deus gant kanerien country e-leizh evel-just : Dolly Parton, Carlene Carter, Linda Ronstadt, Sheryl Crow, Tracy Chapman, hag gant The Chieftains ivez.
He fladennoù
Kavet e vo roll he fladennoù en ur pennad hir gouestlet d'hec'h oberennoù er wikipedia saoznek.
Menegiñ a c'haller memes tra, e 1987, an albom Trio, gant Dolly Parton ha Linda Ronstadt.
958
Diwar-benn bloavezh 958 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 958
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 958
Menfis
Menfis pe Memphis (gregaj: Μέμφις Memphis) eo anv gresianek ar gêr gozh a voe kêrbenn nom kentañ Egipt Izel. Graet e veze Ineb Hedj (ar mogerioù gwenn) anezhi en egipteg. Dont a ra eus an henc'hresianeg Μέμφις zo un distummadur eus anv egiptek piramidenn Pepi I ( tierniezh), Men-nefer, a zeuas da vezañ |ⲙⲉⲛϥⲉ Menfe e kopteg. Emañ kêrioù modern Mit Rahina, Dahshour, Sakkara, Abousir, Abou Gorab, ha Zawyet el'Aryan, e su Kaero. Emaint holl e diabarzh bevennoù melestradurel eus Menfis istorel (29.84967°N, 31.25428°W). Anavezet e oa ivez Menfis en Henegipt evel Ankh Tawy ("An hini a ere an div vro"), anv a laka ar pouez war lec'h strategel ar gêr etre Egipt uhel hag Egipt izel. Emañ ar gêr gozh e kichen Mit-Rahineh (20 km e kreizteiz Kaero), war c'han gleiz an Nil.
Hervez Herodotos e oa krouet ar gêr gant ar faraon Menes, tro-dro da 3100 kent J.-K. hag a voe kêrbenn Henegipt e-pad an Henimpalaeriezh. Prouet eo bet e oa just ur roue mojennel eus Menes, heñvel ouzh Romulus ha Remus e mitologiezh Henroma. Moarvat e oa unvanet Henegipt abalamour d'an ezhomm o devoa an div lodenn an eil eus eben. .
Ptah e oa Doue pennañ Menfis.
Galeazzo Maria Sforza
Galeazzo Maria Sforza (Fermo, Marche, 24 a viz Genver, 1444 – 26 a viz Kerzu, 1476, Milano ) a oa dug Milano adal 1466 betek e varv.
E dud
Mab e oa da Francesco Sforza, ur jeneral kamarad da Cosimo de' Medici, ha da Bianca Maria Visconti. Dont a reas da vout dug pa varvas e dad d'an 8 a viz Meurzh 1466, d'e 22 vloaz.
Dimezioù
Er bloavezh-se en-eeun e timezas da verc'h markiz Mantova, Loeiz III Mantova, Dorotea Gonzaga (1449-1467) a varvas bloaz goude, d'ar 24 a viz Ebrel 1467, e Pavia.
En 1468 ec'h addimezas da Bona di Savoia (1449-1485), merc'h da Loeiz Iañ Savoia, dug Savoia, ha da Anne de Lusignan.
Brud en doa da vout gwarezour d'an arzoù evel Sforza, ha da vezañ kriz ha didruez ha merc'hetaer. Lazhet e voe dar 26 a viz Kerzu 1476 en iliz Santo Stefano e Milano.
Muntridigezh Galeazzo Maria Sforza
Tri den a oa oc'h iriennañ a-enep Galeazzo Maria Sforza: Carlos Visconti, Gerolamo Olgiati ha Giovanni Andrea Lampugnani, holl ofiserien uhel e lez Milano.
Leporidae
Leporidae zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged. Ennañ emañ ar c'honikled hag ar gedon.
Genadoù
11 genad a ya d'ober ar c'herentiad-mañ :
Galeazzo Maria Sforza
Muntridigezh Galeazzo Maria Sforza
Goude bezañ studiet boazioù ha monedoneoù an dug e stagas an iriennerien gant o labour en deiz war-lerc'h Nedeleg, en 1476, da zeiz Santo Stefano, hag iliz ar sant a dlee a oa al lec'h dibabet da gas o zaol da benn-vat. Un tregont mignon dezhe a oa gante pa oa an tri ofiser o c'hortoz an dug en iliz a-raok an oferenn. Pa zegouezhas Galeazzo e taoulinas Lampugnani dirazañ, e lavaras un nebeud gerioù, hag e savas trumm da reiñ taolioù kontell, en traoñ e gof, en e vruched. An dug a c'harmas, hervez un test, Orfeo Cenni da Ricavo : Io son morto! (« marv on! »). Olgiati, Visconti hag ur mevel da Lampugnani a zegouezhas neuze da ivez da skeiñ gant an dug. Buan e varvas Galeazzo, hag an holl vuntrerien da skampañ kuit. Lampugnani avat ne gave ket e hent hag a oa paket e rideozioù an iliz, ma voe lazhet gant gwarded Galeazzo. Tapet e voe e gorf gant an engroez ha stlejet dre gêr, skourjezet, kannet, ha skourret dre e dreid dirak e di. En deiz war-lerc'h e voe dibennet ar c'horf, ha dizornet: troc'het e voe e zorn dehou outañ, dre ma en devoa douget ar gontell, devet, ha lakaet war ziskouez.
Marozia
Marozia (892?-937), pe Maria, pe Mariuccia, pe Mariozza a oa ur briñsez roman en Xvet kantved.
Istor
Ganet e oa war-dro 890. Merc'h e oa d'ar c'honsul roman Teofilaktos, kont Tusculum, ha da Teodora Iañ, a oa mestrez Roma e gwirionez.
Hervez Liutprand bepred, en e Antapodosis, ha gouez da gronikourien arall, a-du gant ar pab Formosus, e oa serc'h d'ar pab Sergius III, da 13 vloaz pe 15. Hennezh a oa kenderv da Teofilakt, hag anaoudegezh he devoa graet gantañ pa oa eskob Portus, hiriv Fiumicino, en aber an Tiber (stêr).
Ur mab o doe, a voe pab, Yann XI e anv (906-936). Sede da vihanaén pezh a gaver e daou skrid eus an amzer, al Liber Pontificalis (kroget en 500, ennaén buhezioù pibien betek Pi II, marvet en 1464) hag an  Antapodosis sive Res per Europam gestae (958-962), diwar zorn Liutprand Cremona (c. 920-972).
Met un den all eus an amzerioù-se, Flodoard (c. 894-966), a ginnig Yann XI evel breur Alberico II, ha hennezh a oa mab da Varozia ha d'he fried Alberico Iañ. Yann XI eta a challfe bezañ bet mab dezho.
Gant Guido Toskana he devoa bet ur verc'h une fille nommée Berta Théodora, qui resta célibataire.
Lignez
Gwelout ivez Teofilakted
Leaburu
Leaburu  zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Marozia
Lignez
┌─ X ┌─ Teofilakt (?-?). │ └─ X │ Marozia Iañ │ │ ┌─ X └─ Teodora Iañ (?-?). └─ X
Marozia Iañ 1) pried da Alberico Iañ, dug Spoleto 2) pried da Sergius III(pab eus 904 da 911), 3) pried da Guy Toskana'' (cf. Carolingiens) 4) pried da Huon Arle (cf. Bosonides)'' │ ├─Gant 1, mamm da Alberig II de Spolète(?-?). │ dimezet da Alda(cf.Bosonides) │ ├─Gant 2 Yann XI (?-?), pab (931-936). ├─Gant 3 Huon Vienna (?-?), comte de Vienne. (cf. Carolingiens) └─Gant 3 Manassès de Toscane (?-?), arc'heskob Toskana. ''
Un istorour
Kement-mañ en deus skrivet an istorour Edward Gibbon « levezon div c'hoar gast, Marozia ha Teodora, a oa diazezet war o finvidigezh hag o c'hened, hag o itrikoù a bolitikerezh pe a garantez : ar re nerzhusañ eus o amourouzien a veze trugarekaet gant an tog a eskob e Roma, hag eno moarvat emañ orin mojenn ar babez. Mab bastard marozia, hag he mab-bihan, hag he gourvab - généalogie exceptionnelle ! – a voe lakaet war gador Sant Pêr ». Diwar an deskrivadur damwir eo bet lakaet an anv a bornokratiezh war ar marevezh-se ma rene Teodora hag he merc'h Marozia e Roma dre gwazed ha ne oant nemet c'hoarielloù etre o daouarn.
Mervel a reas hec'h eil pried en 929. Neuze e klaskas Marozia dimeziñ gant e hantervreur Huon Arle a oa o paouez bezañ dilennet da roue Italia. Hennezh a oa dimezet dija, met nullet e voe an dimeziñ-se, ha gallout a reas Marozia ha Huon eurediñ didrabas.
Alberig II, mab Marozia, a gemeras penn diarbennerien an daou vestr nevez. En 932 e reas un taol-stad dres e-kreiz an eured, hag e vac'has e vamm betek he marv. Huon avat a gavas an tu da dec'hel kuit eus kêr.
Mervel a eure Marozia er vac'h entre 932 et 937.
Gant Guy Toskana he devoa bet ur verc'h, anvet Berta Teodora, a chomas dizimez.
Sparfell-vor lost loa
Ar sparfell-vor lost loa (liester: sparfelled-mor lost loa) a zo un evn-mor, Stercorarius pomarinus e anv skiantel.
Brezel ar Farrapos
Brezel ar Farrapos (pe Guerra dos Farrapos, pe Revolução Farroupilha e portugaleg) a oa un emsavadeg republikan e 1835 a c'hoarvezas e kreisteiz Brazil (Rio Grande do Sul ha Santa Catarina). E penn arme an emsavidi e oa ar jeneraled Bento Gonçalves da Silva, Antônio de Sousa Neto, ha Giuseppe Garibaldi. Faezhet e voent gant Impalaeriezh Brazil e 1845.
Antzuola
thumb| Sede pelec'h emañ Antzuola
Brezel ar Farrapos
Abalamour d'ar brezel e voe kurunet Pedro II buan-ha-buan, goude ma ne oa nemet 15 vloaz, kontrol da Vonreizh Brazil. War-lerc'h brezel Cabanagem eo an eil brezel gwadusañ e Brazil.
Ar brezel
Krediñ a reer e savas brezel abalamour d'an disheñvel ma oa ekonomiezh Rio Grande do Sul diouzh hini ar peurrest eus ar vro. Pa veve ar proviñsoù all diwar o gwerzhioù d'an estrenvro, e oa harpet ekonomiezh ar stad war an eskemmoù diabarzh. Ar charque (kig bevin sec'het ha sall ) ne gave ket sav e-kichen charque prenet digant Uruguay pe Arc'hantina, o devoa digor war marc'had Brazil e-keit ma veze taosoù war boued ar gauchos (evel ma reer eus tud stad Rio Grande do Sul) e diabarzh Brazil.
Antzuola
Antzuola  (anv ofisiel euskarek,  Anzuola e spagnoleg), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Brezel ar Farrapos
Ar brezel
E 1835 e voe anvet Antônio Rodrigues Fernandes Braga da brezidant Rio Grande do Sul, ma voe plijet ar saverien-chatal a-du gant ar frankizouriezh da gentañ. Met buan e voe cheñchet penn d'ar vazh. En deiz kentañ e tamallas d'ar saverien-chatal bout disrannourien.
D'an 20 a viz Gwengolo 1835 e voe kemeret Porto Alegre, kêrbenn ar stad, gant ar jeneral Bento Gonçalves. Neuze e krogas un emsavadeg a-enep gouarnamant ar stad. Prezidant ar stad a dec'has da gêr Rio Grande, 200 km er c'hreisteiz.
Minamoto no Yoshitune
( 1159-1189 ): Tonkad ar jeneral yaouank-se hini al lu Minamoto a zo bet skrijus tre. Ganet e 1159, ar paotr yaounk-se a vez hanter-breur Minamoto no Yoritomo hag a zeuio da vezañ kentañ Shogun istor Japan. Da gentañ holl ez eo desavet gant menec'h-soudarded ( ar Yamabushied ) dindan an anv Ushikawa. Merzet ez eo diouzhtu evit bezañ ur c'hadour a zoare. Goude-se ez eo anvet da servij e hanter-breur vel jeneral al lu Minamoto. Dont a ra brav gantañ trec'h ez eo meur a wech war Klan ar re Taïra. An taolioù bravañ a zeuio gantañ a vvo pad emgannioù Ichi no Tani ( 1185 ) ha dreist-holl hini Dan no Ura ( 1185 ). Sked ar jeneral yaouank a vez war an holl soudarded, 'pezh a chal e hanter-vreur Yoritomo. Hemañ ur wech Shogun, a wel barzh ar jeneral ur riskl d'e skad dezhañ e-unan hag a choaz d'e vuntrañ dre neb doare. Argaset gant soudarded ar Shogun ha trubardet gant e holl gamaladed rediet ez eo ar jeneral yaouank d'ar Seppuku en ur vezañ sikouret gant e genvreur ar manac'h Benkei. Tonkadur skrijus Minamoto No Yoshitune a zo deut buan tre da vezañ mil anavezet e bro Japan. Savet z'eus bet kontadennoù, pezhioù-c'hoari, istorioù, adal e buhez.
Brezel ar Farrapos
Ar brezel
<!--
Responding to the situation and further upsetting the "ragamuffin" rebels, the Brazilian regent, Diogo Feijó, appointed a new state president, who was forced to take office in exile in Rio Grande.
Pushing for consolidation of their power, Antônio de Souza Netto declared the independence of the Piratini Republic on September 11, 1836 with Bento Gonçalves as president nominee. However, Bento was arrested and jailed by imperial forces until he escaped in 1837, returning to the province and bringing the revolution to a head. Nonetheless, Porto Alegre was recaptured by the empire and the rebels never managed to regain it.
An dispac'her italian Giuseppe Garibaldi a eas a-du gant an emsavidi en 1839. With his help, the revolution spread through Santa Catarina, which adjoined Rio Grande do Sul to the north. The capital of Santa Catarina, Laguna, was taken by the "tatterdemalions"; but, after four months, Laguna fell back into imperial hands.
Peace
In 1840, Amnesty was offered to the rebels, which they refused although it was clear that they had no chances of winning, followed by the issuing of a republican constitution by the Tatters in 1842, as a last attempt to maintain power. The same year saw General Lima e Silva (soon Duke of Caxias) take office and try to find a diplomatic settlement of the situation.
On March 1, 1845, the peace negotiations led by Lima e Silva and Davi Canabarro (replacing Bento Gonçalves) concluded with the signing of the Ponche Verde Treaty between the two sides.
The treaty offered the rebels a full amnesty, full incorporation into the imperial army and the choice of the next provincial president. All the debts of the Riograndese Republic were paid off by the Empire and a tariff of 25% was introduced on imported charque.
As a goodwill gesture, the Tatters chose Lima e Silva as the next provincial president.
Kervegon
Kervegon ( Bouguenais e galleg) a zo ur gumun a Vreizh e Kanton Reudied-1, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Brezel ar Farrapos
See also
-->
Kervegon
Ardamezioù
"en gul, e sourin garzentek en aour, heuliet gant div rodig-kentr ivez en aour"
Tunizia
Tunizia (en arabeg تونس Tūnis), ent-ofisiel ar Republik Tunizian (الجمهورية التونسية al-Jumhūriyya at-Tūnisiyya), a zo ur vro eus Norzh Afrika, er Maghreb. Er c’hornaoueg dezhi emañ Aljeria, Libia er gevred, hag ar Mor Kreizdouar en norzh hag er reter. Tost da 165 000 km² a zo dindani, gant ur boblañs a 10.3 million a dud. Dont a ra hec'h anv eus hini he c’hêr-benn Tuniz.
Kervegon
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|An iliz katolik.
Gevelliñ
Liammoù gant :
Raetia
Raetia a oa ur broviñs eus an Impalaeriezh roman en em astenne en Alpoù, en hanternoz da Italia, er c'hreisteiz d'ar stêr Danav hag er c'huzh-heol da broviñs Noricum ha d'ar stêr Inn. Eno emañ bremañ reter Suis (eus andon ar Roen betek lenn Konstanz), kornôg Aostria (Tirol), Liechtenstein ha kreisteiz Bavaria.
Aloubet e voe Raetia gant ar Romaned er bloavezh -15.
Div broviñs
E dibenn an, da vare an impalaer Diokletian, e voe rannet ar broviñs e div lodenn :
34
787 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0034 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Raetia
Div broviñs
Augusta Vindelicorum e oa kêr vrasañ Raetia. Bremañ emañ ar gêr-se en Alamagn hag Augsburg eo an anv  alamanek a-vremañ.
34
Gwelet ivez
30er
Gwegon
Gwegon a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Ploermael e departamant ar Mor-Bihan.
Ronald Weemaes
Ronald Weemaes a zo bet ganet d'an 31 a viz Eost 1955.
Mestr Etrebroadel eo.
E 1989 e c'hoarias partiennoù kempred gant Kelc'h Echedoù Roueel Oostende (KOSK - Koninklijke Oostendse Schaakkring). Disoc'hoù brav a zeuas gantañ e meur ag Olimpiad. E 2004 e kemeras perzh e Tournamant Etrebroadel Le Touquet (Bro-C'hall), bet gounezet gant ar Rusian Oleg Korneev (7 poent). Weemaes a dapas 6 poent.
2 300 edo e renk Elo e miz Genver 2008.
Nebraska
Nebraska a zo unan eus an 50 stad a ya d'ober Stadoù-Unanet Amerika. Kêr Lincoln eo ar gêr-benn, met Omaha eo ar gêr vrasañ.
24 Mezheven
Ganedigezhioù
thumb|right|Ticky Holgado e Festival Cannes 1997.
Marvioù
thumb|right|Marie François Sadi Carnot
Frienn dent mouezhiet
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar frienn dent mouezhiet, treuzskrivet [n̪], da lâret eo an arouezenn [n] mui ur sin diakritek ispisial dindani evit diskwel e vez produet gant an dent, ganti an niverennoù dave 116 (arouezenn diazez [n]) + 408 (sin diakritek).
Ral a wezh e kaver kensonennoù dent rik e yezhoù, rak daoust ha ma vez deskrivet fonennoù 'zo evel kensonennoù dent, da skouer <n>, <t> ha <d> er yezhoù romanek peurliesañ e stok lodenn vrasañ ouzh al logigoù kentoc'h evit ouzh an dent daoust met renket e vezont alies evel kensonennoù dent kentoc'h evit kensonennoù logigoù abalamour m'az eo kensonennoù lavnenn an teod re ar yzhoù romanek keit ha m'az eo kensonennoù beg an teod an c'hensonennoù logigoù damheñvel oute kavet e saozneg da skouer ha deskrivet int-i evel kensonennoù logigoù.
Kavet a reer, avat, gwir kensonennoù dent distaget peurliesañ gant beg an teod hag ivez, raloc'h, gant lavnenn an teod, er yezhoù dravidek, en o zouez an tamileg hag ar malayalameg.
Reksenor
Tri den zo anavezet e mojennoù Hellaz kozh evel Reksenor (Ῥηξήνωρ e gregach):
Urnieta
thumb|right|260px|Sede pelec'h emañ Urnietae [[Gipuzkoa]]
Urnieta  zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Vermelles
Vermelles a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Richard Meulders
thumb|Richard Meulders (1967) Richard Meulders a zo bet ganet e 1951.
Kampion Echedoù Belgia e voe en Eupen e 1978, e Sint-Niklaas e 1981 a-gevred gant Ronald Weemaes, e Veurne e 1983 a-gevred gant Alain Defize, e Gent e 1985, e Huy e 1988 a-gevred gant Michel Jadoul hag e Gent e 1989.
E miz Gouere 2007 edo 2241 e renk Elo.
Frank Cadogan Cowper
Frank Cadogan Cowper (16 a viz Here 1877 e Wicken, Northamptonshire- 17 a viz Du 1958) a oa un arzour saoz. Graet e vez anezhañ an arzour rakrafaelour diwezhañ. Gant dourlivaj koulz hag eoullivaj e laboure. Skeudennoù a savas ivez da skeudennaouiñ The Imperial Shakespeare gant Sir Sidney Lee.
Cowper a studias e skol-arzoù St John's Wood e 1896 ha goude-se er Royal Academy School etre 1897 ha 1902. E 1899 e voe diskouezet e oberennoù er Royal Academy, ha berzh a reas e 1901 gant e oberenn An Aristocrat answering the Summons to Execution, Paris 1791. E 1902 e teskas e-pad 6 miz gant Edwin Austin Abbey ha goude-se ez eas da Italia. E 1910 e kenlabouras gant Byam Shaw, Ernest Board ha Henry Arthur Payne hag e savjont ul livadur ouzh mogerioù palez Westminster.
A-feur ma kemme giz arzoù e cheñchas ivez arz Cowper : muioc'h a boltredoù a savas, met kenderc'hel a reas memes tra da livañ oberennoù a denne d'an istor ha d'al lennegezh.
Kazh pesketaer
Ar c'hazh pesketaer (Prionailurus viverrinus pe Felis viverrina) zo ur c'hazh krenn e vent eus Azia. Gell-louet gant brizhelloù du eo e vlevenn ha plat eo e fri. Variant eo e vent. En India e c'hell bezañ 80 cm (hep al lost) tra ma n'eo nemet 65 cm en Indonezia.
Frank Cadogan Cowper
Goude-se e kuitaas Londrez hag ez eas da Gloucestershire. E livadur anvet The Ugly Duckling a voe dilennet da livadur plijusañ gant gweladennerien Cheltenham Art Gallery & Museum e 2005.
Ezel e voe eus Royal Watercolour Society (kevredet e 1904, ezel azalek 1911) hag eus Royal Academy (kevredet e 1907, ezel azalek 1934).
Kazh pesketaer
Pesked a zebr dreist-holl zoken ma hemolc'h grilhed-dour, raned hag anevaled-douar bihan ivez (evned ha logod dreist-holl). Krediñ a raed en doa palvezoù etre e vizied met diskouezet ez eus bet gant enklaskoù nevez e oa e bavioù heñvel ouzh re ar c'hizhier arall.
Konikl ar stêrioù
Konikl ar stêrioù (Bunolagus monticularis) a zo ur bronneg geotdebrer hag a vev e Suafrika. Ar spesad nemetañ eo er genad Bunolagus.
La Capelle-lès-Boulogne
La Capelle-lès-Boulogne a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Konikl Amami
Konikl Amami (Pentalagus furnessi) a zo ur bronneg geotdebrer brosezat e Japan. Ar spesad nemetañ eo er genad Pentalagus.
Domitianus
Titus Flavius Domitianus, anvet ivez Domitian, a oa impalaer roman eus 81 da 96. Ganet e oa e Roma e 51 ha marvet eno e 96. Eil mab Vespasian e oa, breur da Ditus, hag impalaer e voe war o lerc'h. Lazhet e voe gant unan eus e frankidi.
Klask a reas Domitian kreñvaat galloud diharz an impalaerien roman dre lakaat dindan gazel-ge an noblañsoù ne felle ket dezho plegañ hag a save iriennoù a bep seurt. Heskinañ a reas Domitian pep hini eus e enebourien, lenneien, istorourien (Epiktet, Dio ar C'hrusostomos) hag ar gristenien. Ar re gentañ a voe forbannet ha lod eus ar gristenien a voe kondaonet d'ar marv (heskinadur Domitian).
Priñselezh Sealand
Priñselezh Sealand zo ur vro bihan-bihanik e Mor an Hanternoz, 10 km a-vaez da Suffolk. N'eo anzavet gant bro all ebet. Emañ war ul leurenn bet savet en dourioù etrebroadel gant arme ar Rouantelezh-Unanet e-kerzh ar Brezel-bed diwezhañ.
D'an 2 a viz Gwengolo 1967 e voe disklêriet dizalc'h Sealand gant Roy Bates, bet major e lu Rouantelezh-Unanet.
Treset e oa bet banniel ar briñselezh gant priñsez Joan Bates, gwreg Roy Bates.
Marvet eo Roy Bates e 2012 hag e vab, Michael e anv, a zo priñs Sealand abaoe ar bloaz-mañ.
Eisenstadt
Eisenstadt (hungareg: Kismárton, kroateg: Željezno) eo kêr-benn Burgenland. Gant he 13 664 annezad ez eo Eisenstadt hini vihanañ e-touez kêrioù-benn stadoù kevredet Aostria. Er bloavezh 1264 e oa bet meneget evit ar wech kentañ dindan an anv a minor Mortin (kv. hungareg Kismárton, bzh. "Sant Marzhin bihan"). Ne oa ket lakaet da gêr-benn nemet e 1925.
Rannet eo kêr e pevar arondisamant:
Monumantoù heverk
thumb|200px|left|Palez Eszterházy en Eisenstadt
Gevelliñ
Gevellet eo Eisenstadt gant Bad Kissingen (Alamagn), Colmar (Elzas), Lignano (Italia), Sanuki (Japan) ha Sopron (Hungaria).
Arrasate
Arrasate (anv ofisiel euskarek;  Mondragón e spagnoleg), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Aretxabaleta
Aretxabaleta  (anv ofisiel euskarek,  Arechavaleta e spagnoleg), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Arrasate
Lennegezh
Dremmoù Arrasate a zo ur romant skrivet e brezhoneg gant Youenn Kervalan, bet embannet e 2009 gant Al Lanv. Daveiñ a ra an titl d'ur mare ma oa diskouezet a-istribilh ouzh talbenn an ti-kêr poltredoù prizonerien euskarat dalc'het pell eus ar vro e penn all Bro-Spagn.
Astigarraga
Astigarraga  zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Melanotaeniidae
Ar Melanotaediae a zo ur c'herentiad pesked bihah ha livek a vez kavet e hanternoz ha reter Aostralia, e Ginea Nevez hag e-barzh un nebeud inizi nes.
Ar genad pennañ, ar Melanotaeniae, a denn e anv eus ar gresianeg melano - μελανο - (du) ha taenia - τηνια - (lietenn), ar pezh a ro "lietenn zu" ha daveiñ a ra ouzh la linenn zu kavet war o stuc'hennoù.
Kalz eus ar spesadoù Melanotaeniae a zo pesked akwariom. O mirout a reer alies gant pseudomugiles a zeu eus an hevelep rannvorioù. Kalz spesadoù melanotaeniae a zo en arvar, drastet ma'z int gant ar gambusia degaset da stourmañ ouzh ar moustiked.
Liammoù diavaez
Bro ar Melanotaenia Melanotaeniidae
Ar 47 ronin
Istor ar 47 ronin, anavezet dindan an anv Akô Gishi, zo unan eus an istorioù brudetañ a gaver e Japan. Diazezet eo war dudennoù ha fedoù istorel.
E 1701 e voe kunujennet an aotrou Asano Takumi no Kami gant Kira Kosukeno-Suke, penn-bras lidoù ar Shogun. Kann a savas ha gouliet skañv e voe Kira. Kondaonet e voe Asano d'ober Seppuku, dre m' en doa disakret palez ar Shogu en ur implijout e sabrenn ennañ. E servijourien avat a nac'has ober ar Junshi hengounel (heuliañ ar mestr er marv). Dont a reont da vezañ Ronined (samourai-ed divestr) dre-se. Kunujennet pe goapaet evel tud digalonek ha trubarded d'o mestr da gentañ, e teujont da vezañ disoñjet gant an holl gouse-se. Daou vloaz warlec'h e tagont ti penn-bras lidoù ar Shogun, Kira Kosukeno-Suke, ha dont a reont a-benn d'e lazhañ. Ur wezh harzet, ez eo kondaonet ar 47 Ronin d'ober Seppuku d'o zro, na bezañ eo bamet an holl, betek ar Shogun e-unan evit o lealded d'o mestr marvet.
Awenet en deus an istor-mañ bed al lennegezh, ar c'hoariva hag ar sinema.
12 Mae
Ganedigezhioù
thumb|right|150px|Dante Gabriel Rossetti Poltred Rossetti gant [[William Holman Hunt (1853)]]
Marvioù
thumb|150px|Seán Mac Diarmada
Deiziadur kristen
war ar stern
Kabined Kuzh
Ar gerioù  Mirdi Kuzh pe  Kabined Kuzh  (Gabinetto Segreto en italianeg) a vez graet ganto d'ober anv eus un dastumad traoù a ziskouez splann oberoù a denn d'ar reizh, hag a zo bet kavet e Pompeii, hag a zo war-ziskouez e galeriennoù a-gostez e Mirdi Broadel Hendraouriezh Naplez, en Italia, anvet gwechall Museo Borbonico. Er British Museum ivez e oa salioù kuzh.
E kêr Pompeii, distrujet gant dislonkadennoù ar menez Vesuvio en Henamzer, ez eus bet kavet murlivadurioù erotek, poltredoù d'an doue Priapus, arouezioù splann o ster, enskrivadurioù, hag ivez bitrakoù a veze en tier, evel lampoù-eoul kalc'hheñvel. E Roma gozh ne oa ket a vezh abalamour d'ar vuhez reizhel e nep doare, ha war an holl draoù-se e oa disheñvel sell an dud diouzh hon hini pe hini hon sevenadur. Ar meizad a hudurnez hiriv a vije deuet eus an kantved betek dont da vezañ pornografiezh hon amzer.
Maiden
Maiden a zo ur gêr e Stadoù-Unanet Amerika, e-barzh stad North Carolina emañ ha 3 282 a dud a oa o chom enni er bloaz 2000.
Dijon
Dijon eo anv pennlec'h departamant gall ar c'h-Côte-d'Or, e rannvro Bourgogn-Frank-Kontelezh. 158 002 annezad he doa ar gêr e 2019, ha 245 895 an unvez kêrel, ar pezh a ra anezhi an hini vrasañ eus ar rannvro.
Istor
Taolennet e voe kêr hag he mogeriad gant Gregor Teurgn er.
Kêr-benn dugelezh Bourgogn e voe adalek ar. Staget e voe Bourgogn ouzh Bro-C'hall e 1477.
Douaroniezh
Emañ Dijoñ e Bourgogn, 190 km e Gwalarn Geneva, 190 km e Norzh Lyon ha 310 km e Gevred Pariz. Treuzet eo gant div stêr : ar Suzon hag an Ouche, hag ivez Kanol Bourgogn.
E Norzh gwinieg Bourgogn emañ.
Melestradurezh
Pemp kanton zo e Dijoñ. Kumuniezh tolpad-kêrioù Dijoñ zo deuet da vezañ ur veurgêr d'an 28 a viz Ebrel 2017, o vodañ 23 c'humun.
Tud
thumb|[[Jean-Philippe Rameau (1683-1764), sonaozer. Mirdi Arzoù-kaer Dijoñ.]] Da vare Dugelezh Bourgogn e voe ganet e Dijoñ meur a zug : Yann Dizaon (1371-1419), Fulup ar Mat (1393-1467) ha Charlez an Her (1433-1477).
Gevelliñ
Gevellet eo Dijoñ gant ar c'hêrioù da heul :
Touristerezh
Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor d'ar gêr.
Notenn sonerezh
Un notenn a lavarer, pa gomzer eus sonerezh, da envel un arouez a implijer da skeudenniñ uhelder ha padelezh keñverel ur son, pe uhelder ar son e-unan.
Azpeitia
Azpeitia  zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
En Azpeitia e voe ganet Ignas Loyola.
Notenn sonerezh
Arouezioù solferezh
E solferezh e notenner an notennoù sonerezh war ur skrid-sonerezh a vo lennet gant ar sonerien. Pevar ferzh o deus an notennoù : padelezh, uhelder, nerzhenn ha sonliv. Gant un notenn ec'h arouezier he fadelezh (perzh a-blaen ar solferezh) hag he flas er regenneg (perzh sonn).
|klevout an notennoù
Frekañs
Kement son (pe notenn) en deus ur frekañs diazez a glot gant e uhelder. Ma vez div notenn gant frekañsoù-diazez o ratio kevatal da zaou (an hanter, an doubl, pe ar pevarc'hement) e vo damheñvel o sonioù. Sed penaos e renker an notennoù-se er memes rummad uhelder. E sonerezh broioù ar C'hornôg e ranner an uhelder e seizh notenn : do, re, mi, fa, sol, la ha si. An esaouenn etre daou uhelder (frekañs an eil o talvezout an doubl pe an hanter eus egile) a zo anvet eizhvedell. A-benn gouzout an diforc'h etre div notenn gant ar memes anv e div eizhvedell disheñvel e niverenner an eizhvedelloù, hag an niverenn a vez roet d'an notennoù. Da skouer «La3» (pe A4), he frekañs o vezañ 440Hz. Gant ur bondoner e c'haller kaout ar frekañs-se.
Ar formulenn o vezañ :. Gant a o vezañ 12 gwrizienn daou ha n an niver a hanterdonennoù a-us an notenn-loc'hañ f_0. Merzout a reer e kresk ar frekañs en u doare mentoniel keñveriet gant an notennoù.
Anvioù
E sonerezh broioù ar C'hornôg e reer gant daou zoare da envel an notennoù :
Нотная запись
325
1078 Ab Urbe Condita = 325 goude J.-K.
Bloavezh boutin o kregin hag hoc'h echuiñ gant ur Gwener.
Saint Helena
Saint Helena zo un anv-lec'h saoznek.
Enezenn
Brudet eo evel anv un enezenn, Saint Helena, er Meurvor Atlantel Su, lec'h ma varvas Napoleone Buonaparte.
Timbroù Enez ar Priñs Edward
thumb|left|140px|Ar Rouanez Viktoria - 1861
Proviñs A Coruña
Proviñs A Coruña zo unan eus peder froviñs Galiza, hini ar gwalarn, hag A Coruña eo he c'hêr-benn.
Timbroù Enez ar Priñs Edward
Emañ Enez ar Priñs Edward (“Prince Edward Island” e saozneg) e hanternoz Amerika. Unan eus proviñsoù reterañ Kanada eo, ar bihanañ ivez.
Proviñs A Coruña
Proviñsoù amezek
En hanternoz hag er c'hornôg dezhi emañ ar Meurvor Atlantel. Er reter proviñs Lugo, er c'hreisteiz proviñs Pontevedra.
Timbroù Enez ar Priñs Edward
Etre 1861 ha 1872 ez eo aet ur servij postel emren endro. Trizek timbr bennak zo embannet dindan an anv PRINCE EDWARD ISLAND, an holl anezho o skeudenniñ poltred ar Rouanez Viktoria I. Priziet mat int bremañ.
Tour Herkules
Tour Herkules (Torre de Hércules e galizeg) zo un tour, hag un tour-tan, e ledenez A Coruña, e Galiza, hag a oa bet savet da vare ar Romaned. An tour-tan roman nemetañ o vont en-dro c'hoazh er bed eo. 68 m uhelder zo dezhañ. Brudetañ tour-tan ar vro eo, met an eil e Spagn evit an uhelder : uheloc'h eo tour-tan Chipiona.
Timbroù Enez ar Priñs Edward
Adalek 1873 e vez implijet timbroù Kanada war Enez ar Priñs Edward
Tour Herkules
Er bloaz 2009 e oa bet lakaet war roll Glad an denelezh gant an UNESCO.
Timbroù Enez ar Priñs Edward
Gwelout Timbroù Kanada
Fonenn
E yezhoniezh e vez implijet an termen fonenn (saoz.: phone) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus un unanenn-son ganti perzhioù klevedoniel resis implijet en ur yezh bennak hep teurel kont eus perzh ar sonenn-se e-keñver framm fonologel ar yezh-se, da lavarout eo hep teurel pled eus ar fed hag-eñ e talvez ar sonenn-se da fonem pe ne ra ket.
Baliarrain
Baliarrain  zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Frienn staon mouezhiet
Unan eus ar c'hensonennoù gante un arouezenn ispisial e taolenn ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar frienn staon mouezhiet, treuzskrivet [ɲ], ganti an niverenn dave 118.
Konikl Sumatra
Konikl Sumatra (Nesolagus netscheri) a zo ur bronneg geotdebrer brosezat e Sumatra.
Tomoe Gozen
Tomoe Gozen a oa ur vaouez samourai e diwezh ar Marevezh Heian en e Japan.
Dimezet e oa gant Minamoto no Yoshinaka, met ne chome ket er gêr da c'hortoz he gwaz, pell alese. E heuliañ a rae war an tachennoù-emgann ha kemer a rae perzh er c'hadoù.
Gant daou gleze, a oa brient ur samourai, hag un naginata (un doare falc'h japanaat) e veze o stourm war varc'h hag o tiwall he gwaz diouzh e enebourien. Anzavet e veze he nerzh hag e c'halonegezh gant an holl gadourien (bushi), kamaladed pe get.
He gwaz, Minamoto no Yoshinaka, breur Yoritomo ha Yoshitune, a oa ur jeneral lemm. Dre ma oa lemm betek re hervez e vreudeur e voe muntret ganto.
Goude kement-se, Tomoe Gozen a baouezas d'en em gannañ hag a yeas da leanez voudaat. Krog e voe ar vojenn d'en em ledañ ha lakaet e voe e buhez da bezhioù-c'hoari Nô.
Tomoe Gozen a vez adkaet alies e-kerzh gouel Jidaï Matsuri e Kyōto d'an 22 a viz Here.
Djoumdjoum (pobl)
Ar Djoumdjoumed a zo ur strollad meuriadel e Soudan ar Su. Muzulmaned eo an darn vrasañ anezho ha komz a reont djoumdjoumeg, ur yezh nilotek.
Eillivadur
Un eillivadur zo ul livadur graet diwar skouer unan all. Brudet eo an eillivadurioù diwar daolenn gollet Leonardo da Vinci, Leda hag an alarc'h.
Eillivadurioù zo bet graet kalzik diwar daolennoù brudet. Livourien zo a rae anezho evit deskiñ ar vicher, ha netra ken, tud all avat a rae evit klask gounit arc'hant o lakaat da grediñ e oa an oberenn orin.
959
Diwar-benn bloavezh 959 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 959
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 959
Frienn hugenn mouezhiet
Unan eus ar c'hensonennoù gante un arouezenn ispisial e taolenn ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar frienn hugenn mouezhiet, treuzskrivet [ɴ], ganti an niverenn dave 120.
Marles-les-Mines
Marles-les-Mines a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).