cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Llanfair Llythynwg
Ouzhpenn kêriadenn Llanfair Llythynwg, e kaver er gumuniezh kêriadennoù Eglwys Newydd ha Llanfihangel Dyffryn Arwy.
E 2011 e oa 412 a dud o chom e kumuniezh Llanfair Llythynwg ha 27 anezho a oa kembraegerien (6,7%).
Harold Wilson
James Harold Wilson ( – ) a oa ur politiker eus Breizh-Veur. Kentañ ministr ar Rouantelezh Unanet e voe eus 1964 da 1970 hag eus 1974 da 1976.
Ganet e voe e Huddersfield, e Kornôg Yorkshire, d'an 11 a viz Meurzh 1916. Ober a reas e studioù e Skol-veur Oxford adalek 1934. En amzer-se e oa ezel eus ar Strollad Frankizour met levezonet e oa ivez gant soñjoù ar sokialour George Douglas Howard Cole. E 1937 e voe anvet da gelenn istor an ekonomiezh en New College, en Oxford.
E 1945 e voe dilennet da gannad e Ti ar C'humunioù, evit Strollad al Labour, e pastell-vro Ormskirk e Lancashire. Diouzhtu e voe anvet e gouarnamant Clement Attlee, evel sekretour Ministr al Labourioù. E 1963 ez eas e penn Strollad al Labour, hag e 1964 e voe anvet da gentañ ministr goude trec'h al Labour e dilennadeg ar gannaded. Gant e c'houarnamant e voe dilezet ar c'hastiz a varv er Rouantelezh Unanet. Gantañ ivez e voe kaset arme Breizh-Veur da Hanternoz Iwerzhon, ma oa bec'h etre an unanourien hag ar vroadelourien, e 1969.
Hedvig Eleonora von Fersen
Hedvig Eleonora von Fersen (1753–1792, Pisa) zo ur gontez svedat ha dimezell a enor gant rouanez Sveden Sofia Magdalena Danmark.
Harold Wilson
E miz Mezheven 1970 e voe souezhet an holl pa'z eas ar maout gant ar virourien e dilennadeg kannaded Ti ar C'humunioù. Mont a reas ar mirour Edward Heath da gentañ ministr, ha Harold Wilson da benn an tu-enep. E miz Meurzh 1974 e voe dilennadeg en-dro ha neuze e voe trec'h Strollad al Labour, hep ma vefe un trec'h splann avat. Mont a reas Harold Wilson da gentañ ministr hag aozet e voe un dilennadeg nevez e miz Here er bloavezh-se, abalamour da gaout an tu-kreñv da vat e Ti ar C'humunioù. Chom a reas Wilson en e garg a gentañ ministr goude-se betek miz Meurzh 1976. Neuze e roas e zilez ha kemeret e voe e lec'h gant James Callaghan.
Hedvig Eleonora von Fersen
Merc'h e oa da Axel von Fersen an Henañ ha d'e bried Hedvig Catharina De la Gardie. C'hoar e oa d'ar c'hont Axel von Fersen ar Yaouankañ ha da Sophie Piper. Dimeziñ a reas d'ar c'hont Thure Leonard Klinckowström e 1773, ha pevar bugel o doe.
Harold Wilson
Chom a reas kannad e Ti ar C'humunioù avat, betek 1983, ha neuze ez eas da Di al Lorded, gant an anv "Lord Wilson of Rievaulx". Mervel a reas d'ar 24 a viz Mae 1995 ha beziet e voe en enez Ennor, unan eus Inizi Sillan.
Hedvig Eleonora von Fersen
Brud he devoa da vezañ speredek ha desket. Mignonez e oa d'ar Briñsez Hedvig Elisabet Charlotta av Holstein-Gottorp, a skrivas en he deizlevr e oa ur vignonez vat, lemm he spered hag he zeod, diseblant ouzh ar bed avat hag ouzh he doare d'en em wiskañ. Ar garg a zimezell a enor he devoa kemeret evit ober plijadur d'he fried he devoa dalc'het warni dre'n abeg e oa ezhomm arc'hant en tiegezh.
Alnitak
Zeta Orionis (ζ Ori / ζ Orionis, Zêta Orionis) zo ur steredenn a steredeg Orion. Anavet eo dindan e anv arabek Alnitak (an-nitaq) hag a dalv « ar gouriz ». Lec'hiet er reter er Rastell. Ur steredenn liesek eo Alnitak, hag ur ramzsteredenn c'hlas yaouank eo an hani gentañ. 180 000 gwezh lugernusoc'h ha 20 gwezh brasoc'h evit an Heol eo.
Hedvig Eleonora von Fersen
E miz Kerzu 1775 he doe ul lizher digant Gustav III ma c'houlenne ar roue digant he fried erbediñ Bellman, "lesanvet Anacreon Sveden" evel sekretour ar roue. Skrivet en devoa: "Gouzout a rit e karan ar varzhed, hag ar re svedek da gentañ-penn. Gouzout a rit e vez paour an dud-se dalc'hmat hag e c'houlennont skoazell dizehan. Gouzout a rit ivez ne vez ket frouezhus micher ar barzhoniañ ma ne vez ket leuniet o yalc'h dezho."
Alnitak
Emañ nivlennad ar Penn Marc'h dindan Alnitak.
Hedvig Eleonora von Fersen
Ha Bellman a voe anvet da sekretour, evit 3,000 thaler ar bloaz, hag e roe an hanter d'an hini en devoa roet ar servij-se dezhañ.
Harold Wilson
Unan eus an traoù pouezusañ bet graet gant Harold Wilson, d'e veno e-unan, a oa bet sevel an Open University ("Skol-veur zigor"), graet evit reiñ d'an oadourien n'o doa ket graet studioù uhel ur chañs da ober ha da gaout un diplom, dre bellgelennerezh alies.
Naved Trugarez Doue
Naved Trugarez Doue zo un naved a bedennoù da gregiñ da zeiz Gwener ar Groaz betek ar Sul war-lerc’h Sul Fask, hag a zo bet diskleriet « Gouel Trugarez Doue » (Misericordi Divina) gant an Iliz katolik.
Hervez an Iliz, d’ar 14 a viz Gwengolo 1935, e lavaras Jezuz Krist da santez Faostina (santelezhet e 2000) penaos dibunañ Chapeled an Drugarez. Er c'hontrol d'ar Rozera kinniget da sant Dominig gant an Itron-Varia e vez pedet ar chapeledad-se gant pedennoù diazezet war ar C'hrist ha neket war an Itron-Varia a-benn degemer trugarez Doue ar Mab, dre e Basion.
Promesaoù
« ''Ma merc'h, laka an eneoù da baterat war ar chapeled-mañ a'm eus roet dit. Plijout a ra din reiñ grasoù da gement tra a c'houlennint gantañ.''» (An Deizlevrig )
« Ar veleion en roio d'ar bec'herion evel ur plankenn diwezhañ a silvidigezh ; ha zoken ar pec'her ar startañ, ma tibun ar chapeledad-se ur wezh a resevo gras va zrugarez.» (An Deizlevrig)
« Da eur ar marv e tifennin evel ma c'hlod-me kement ene en do dibunet ar chapeledad-se he-unan pe, a-hend-all, m'o do pedet tud arall e-tal un den war e dremenvan, e vo kenkoulz ma induljañs ganto.» (An Deizlevrig)
Penaos pediñ naved Trugarez Doue
thumb|left|260px
1. Ober sin ar groaz
2. Lavarout teir gwezh :"Gwad ha dour, hag a strinkas eus kalon Jezuz evel andon an Drugarez evidomp, fiziañs a'm bez ennoc'h"
3. Lavarout ur Pater Noster
4. Lavarout un Ave Maria
5.Lavarout ur C'hredo
6.War bep greunenn voan : "Dre e Basion boanius, ho pet truez ouzhimp hag ouzh ar bed a-bezh"
7.War bep greunenn dev : "Tad peurbadus, profañ a ran deoc'h Korf, Gwad, Ene ha Doueelezh ho mab muiañ-karet, Hon Salver Jezuz-Krist, evit azgoulenn ganeoc'h pardon hon pec'hedoù ha pardon reoù ar bed a-bezh"
Villers-Bocage (Calvados)
Villers-Bocage a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Villers-Bocage e oa betek 2015.
Naved Trugarez Doue
Penaos pediñ naved Trugarez Doue
8.E diwezh ar chapeled, lavarout teir gwezh :"Doue santel, Doue kreñv, Doue divarvel, ho pet truez ouzhimp hag ouzh ar bed a-bezh."
Villers-Bocage (Calvados)
kantved
Eil brezel-bed: kemeret e voe Villers-Bocage hep emgann gant ur golonenn eus an 22 Brigadenn Hobregonet (7th Armoured Division - Rouantelezh-Unanet) d’an 13 a viz Even 1944 tro 8 eur beure; da 9 eur e voent taget gant tankoù alaman eus an SS-Panzer-Abteilung 101, gant tankoù ha troadeion o tont d'o skoazellañ e-doug an devezh. Ar Vreizhveuriz a gollas etre 23 ha 27 tank ha kalz dafar all, 217 anezhe a voe lazhet, gloazet pe aet diwar wel; an Alamaned a gollas etre 8 ha 15 tank. Ar Vreizhveuriz a rankas kilañ, met chom a rejont nepell diouzh Villers-Bocage. Siviled (nav marteze) a voe lazhet ivez e-doug an emgannoù; mervel a reas 25 den nann-soudard e Villers abalamour d'ar brezel e mizioù Even, Gouere hag Eost, lazhet e voent gant bombezadegoù, mindrailhadegoù ha tennoù kanol. Kanoliataet e voe Villers-Bocage en deizioù war-lerc'h ha bombezet ken-ken ivez d'ar 14, d'ar 15 ha d'an 30 gant ar Royal Air Force,. D'an 3 a viz Eost 1944 e voe kuitaet ar gumun gant an Alamaned ha dieubet e voe d'ar 4 gant ar Vreizhveuriz (1st Battalion Dorset Regiment, 50th (Northumbrian) Infantry Division). Ar vourc'h a oa bet distrujet razh gant an emgannoù hag ar bombezadegoù.
Naved Trugarez Doue
Da be goulz pediñ ar chapeledad-se
Bep devezh a ya d'ober an nav deiz a vez etre Gwener ar Groaz ha sul Trugarez Doue, d'an eur a anver Eur an Trugarez a zo 15e peogwir e varvas Jezuz Krist d'an eur-mañ ha goulenn a reas an aotrou Krist ouzh santez Faostina ma vefe dibunet ar chapeledad d'an eur a 15 eur.
Lewinia
zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1855 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1855). Dibabet e oa bet anv ar spesad gantañ evit enoriñ an arzour hag ergerzhour breizhveuriat John William Lewin (1770-1819).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad rakiged a ya d'ober ar genad :
Unnek (11) isspesad (bev c'hoazh) en holl.
Rummatadur
Renket e veze ar spesad striata er genad Gallirallus kent.
Tan-gwall bras Roma
Tan-gwall bras Roma a c’hoarvezas e kêr Roma dindan renad an impalaer Neron.
Kregiñ a reas an tan-gwall e-kerzh an noz, d’an 18 a viz Gouere 64 (ante diem XV Kalendas Augustas, anno DCCCXVII a.U.c.), er Circus Maximus, hag padout a reas c’hwec’h devezh ha seizh nozvezh, en ur aloubiñ hogozik ar gêr a-bezh. Tri eus pevarzek rannvro (karter) Roma (an III, Isis et Serapis, an X, Palatium, hag an XI, Circus Maximus) zo bet losket penn-da-benn, endra ma oa bet distrujet nebeutoc’h seizh karter all. N'eus nemet pevar c'harter a chomas dibistig (I Porta Capena, V Esquiliae, VI Alta Semita ha XIV Transtiberim). Milieroù a dud a varvas ha war-dro daou-c'hant-mil den a chomas dic’houdor. Meur a savadur publik ha monumantoù a voe distrujet, hag ivez 4 000 insulæ ha 132 domus.
Kenarroud
Da vare an tan-gwall, kêr Roma, tost d'he bog, a oa unan eus pennañ kêrioù-mamm an Henamzer. War-dro 800 000 den a oa o chom enni.
D’ar mare-se e oa bet meur a dan-gwall e Roma, e-giz ma oa en darn vuiañ eus ar c'hêrioù bras. Ar pezh a c’hoarveze alies, en abeg d’an doare sevel tiez : ar c’hoad a veze implijet kalz (evit al leur-zi, ar balkonioù, hag all), hag implijet e veze ivez ar brazoueroù evit sklêrijenniñ, keginañ pe dommañ an tiez. Hag ouzhpenn-se, ar ruioù strizh ha troidellus, hag an insulæ re dost an eil ouzh eben, a sikoure an tan d'n em ledañ.
Ar stourm enep an tan a oa graet e Roma gant seizh bagad gedourion (ar Vigiles urbani, gedourion gêrel), hag a oa ivez ur seurt polis. Ar pevarzek karter o doa pep a vagad evel-se (an excubitoria). Met en abeg d’an hevelep kudennoù (ar ruioù strizh ha troidellus) ha d'an diaes ma oa kas dour, e oant bet diaezet en o stourm.
Atebegezh Neron
Goude an tan-gwall, hervez ar vrud, e veze lâret e oa bet an impalaer Neron o seniñ al lirenn hag o kanañ war lein menez Quirinale, endra ma loske ar gêr, hag e veze kredet e oa eñ orin an tan-gwall. E gwirionez, edo Neron oc’h ehanañ e kêr e c’hanedigezh, Antium. En ur glevout ar c’heloù, dont a reas en-dro hag aozañ a reas ar sikour : kontañ a reer en deus digoret dorioù e balezioù evit gwareziñ ar re hep goudor ha roet boued dezho.
Ma n’en doa ket kemennet d’e servijourion entanañ ar gêr, talvezout a reas an tan-gwall evit adsevel anezhi hervez e c’hiz. Paeañ a reas e-unan meur a labour adsevel. Ledanaet e voe ar ruioù, hag ouzhpennet puñsoù. Lakaat a reas sevel ivez e balez nevez, an Domus aurea (Ti Aour), war venez Palatium ha war un tamm eus an Esquiliae. Kreskiñ a reas ar gasoni ouzh an impalaer e-touez ar senatored, bet argaset diouzh o farkeier.
Pa voe adsavet re vuan ur Roma nevez ha mentek, e voe sellet outañ e-giz atebeg an tan. Hervez ur vrud all, en dije bet c’hoant Neron da gemmañ anv Roma en hini Neropolis (kêr Neron). Met Neron a lakas ar gristenien hag ar yuzevien da vezañ atebegion, ha reiñ a reas urzh d’o lazhañ. N’ouzer ket re hiziv abeg an tan-gwall. Hogen diouzh studioù nevez, Neron a vefe digablus.
Roderick
Roderick, pe Roderik, pe Roderic, zo un anv saoznek deuet eus ar germaneg hag anv meur a zen en istor.
Antonietta Brandeis
Antonietta Brandeis (1849, Miskowitz (Myslkovice, e tchekeg) - 1910), a oa ul livourez aostrian,.
Villanueva de Cameros
Villanueva de Cameros zo ur gumun e proviñs La Rioja en Spagn.
Villaverde de Rioja
Villaverde de Rioja zo ur gumun e proviñs La Rioja en Spagn.
Amayé-sur-Seulles
Amayé-sur-Seulles a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Nueva Extremadura
Nueva Extremadura a oa ur broviñs eus besrouantelezh Spagn Nevez da vare trevadenniñ spagnol en Amerika.
Istor
Roet e voe an anv da deir rann eus kevandir Amerika.
Polcenigo
Polcenigo (Polcenic e friouleg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Porcia (Friuli-Venezia Giulia)
Porcia (Porcìa e veneteg hag e friouleg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
San Millán de Yécora
San Millán de Yécora zo ur gumun e proviñs La Rioja en Spagn.
Yann-Eozen Jarl
Pa oa bugel, er bloaz 1904, e oa deuet Yann-Vari Perrot da gure da Sant-Nouga. Kenteliet eo bet gant diazezour ar Bleun-Brug er feiz kristen hag er vrogarantez evit Breizh. Masikod eo bet gantañ, ha levezonet en un doare don gant skouer speredel an Aotrou Perrot. Chom a raio betek drouklazh Person Skrigneg, stag outañ gant ur geneilded vras ha darempredoù strizh, dreist-holl e-pad an eil brezel-bed.
Nueva Extremadura
Istor
Se zo kaoz e veze graet «Reino de Nueva Extremadura» eus Kabiteniezh Jeneral Chile, met ne chomas ket, siendo reemplazada por «Reino de Chile». , E-pad trevadennerezh ar Spagnoled e oa anavezet en Spagn hag e besrouantelezh Perou evel «Chile», lec'hanv a orin amsklaer.
Yann-Eozen Jarl
Abaoe e yaouankiz, keneil da Roparz Hemon, e oa e-touez kentañ kenlabourerion Walarn.
Evel kalz a Vreizhiz eus ar rummad-se, e 1944, e voe Yann-Eozen Jarl toullbac'het ha jahinet a-raok bezañ didamallet.
Oberenn
Adkavout a c'heller e skridoù e Feiz-ha-Breiz, Gwalarn, Al Liamm, Imbourc'h, Hor Yezh, hag e skridoù skiantel (mentoniezh) e ti Hor Yezh.
Skridoù diembann : Kentelioù a verdeadurezh.
Ratko Mladić
Ratko Mladić (Ратко Младић e serbeg, ganet d'an 12 a viz Meurzh 1942 pe 1943) zo bet ofiser en Arme Pobl Yougoslavia hag e penn Arme ar Republika Srpska (Republik Serb, e Bosnia ha Herzegovina), e-pad Brezel Bosnia (1992-1996). E 1995 e oa bet tamallet gant al Lez-varn Etrebroadel evit Yougoslavia gozh, ha karezet a bobllazhadeg hag a dorfedoù brezel. Kalz eus an torfedoù-se a denn d'ar pezh a c'hoarvezas e-pad seziz kêr Sarajevo hag e Srebrenica e miz Gouere 1995, pa voe lazhet eno betek 8000 den na oant ket armet, Muzulmiz anezho. Goude bezañ bet o vevañ dindan guzh e-pad 15 vloaz, e oa bet harzet Ratko Mladić d'ar 26 a viz Mae 2011 e Serbia.
FreeCol
Freecol a zo ur c'hoari strategiezh tro-dre-dro, heñvel ouzh ar c'hoari Sid Meier's Colonization.
Er yezh programmiñ Java eo bet krouet Freecol, ha dre-se e c'haller c'hoari war meur a savenn. War Microsoft Windows, Linux ha Mac OSX e c'haller c'hoari neuze.
Hervé Jaouen
Hervé Jaouen, bet ganet d'an 18 a viz Du 1946 e Kemper (Bro-Gerne), a zo ur skrivagner gallek.
Skrivet en deus romantoù a bep seurt, levrioù evit ar vugale, hag ivez un toullad levrioù diwar-benn Bro-Iwerzhon.
Unan eus e levrioù zo bet troet e brezhoneg gant Herve Lossec, « Le Monstre du lac noir » (Euzhvil al lenn zu titl e droidigezh e brezhoneg).
Alnilam
Epsilon Orionis (ε Ori / ε Orionis) zo ur steredenn vras a steredeg Orion. Graet e vez Alnilam ivez ent-hengounel. Donet a ra an anv-se ag an arabeg ("steudad perlezennoù"). 30vet steredenn lugernusañ an oabl eo (hag ar pevare e steredeg Orion). Ur ramzsteredenn c'hlas-gwenn eo hag unan ag ar re lugernusañ a zo enta. Emañ e-kreiz er Rastell.
Bethesda Softworks
Bethesda Softworks LLC zo un embanner c'hoarioù video stadunanat diazezet e Rockville, Maryland. An embregerezh a zo bet krouet gant Christopher Weaver e 1986 evel ur rann eus Media Technology Limited, hag e 1999 e oa ur skourr eus ZeniMax Media. E-pad ar c'hentañ pemzek vloaz e oa ur sevener c'hoarioù video oc'h embann e c'hoarioù.
E 2001, Bethesda a grou ur skourr seveniñ c'hoarioù video anvet Bethesda Game Studios, Bethesda Softworks a dro neuze d'an embann nemetken. Embann a ra hiziv-an-deiz c'hoarioù ZeniMax Online Studios, id Software, Arkane Studios, MachineGames, Tango Gameworks ha re Bethesda Game Studios Austin.
Barnadennoù
Meur a wech ez eus bet prosezioù a-enep pe gant Bethesda Softworks:
Ardon
Ardon zo un anv-lec'h hag un anv-den.
Arondisamant Louhans
Arondisamant Louhans a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Saône-et-Loire hag e rannvro Bourgogne-Franche-Comté.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Louhans e 8 kanton (betek 2014) hag e 79 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Saône-et-Loire d'ar 1 a viz Genver 2017. 88 kumun zo en arondisamant Louhans bremañ.
Tagliamento
An Tagliamento eo an hirañ stêr e Friuli-Venezia Giulia, gant  170 km hed, hag un  dourva a 3000 km².
Roet en doa e anv da zepartamant an Tagliamento, un departamant e Rouantelezh Italia (1805-1814).
Mercier
Mercier zo un anv-tiegezh gallek.
Gerdarzh
Eus an anv-micher mercier, merser.
San Millán de la Cogolla
San Millán de la Cogolla zo ur gumun e proviñs La Rioja en Spagn.
Saint-Laurent-sur-Mer
Saint-Laurent-sur-Mer a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Monumantoù ha traoù heverk
Marvet int e miz Here 1942 e-pad an Oberadenn Aquatint e-pad Eil brezel-bed.
Juist
Juist (distaget [] en alamaneg, [] en alamaneg-izel ; Júst e frizeg) zo unan eus Inizi Friz ar Reter, en Alamagn, en arvor Mor an Hanternoz. Emañ etre inizi Borkum, er c'hornôg, ha Norderney, er reter. Ur gumun eo ivez, e distrig Aurich, e stad Niedersachsen. En em astenn a ra enez Juist a-hed 17 km ha 16,4 km2 eo he gorread. Div gêriadennig zo ha 1 540 a annezidi en holl (e 2013).
Diwar an touristerezh e vev an enezenn dreist-holl. Gallout a reer mont di eus an douar-bras, gant bigi a loc'h eus Norddeich, porzh Norden.
Aguilar del Río Alhama
Aguilar del Río Alhama zo ur gumun e proviñs La Rioja en Spagn.
Hulagu Khan
Ur brezelour mongol e oa Hulagu Khan, ganet e 1217 ha marvet e 1265, hag a aloubas al lodenn vrasañ mervent Azia.
E-pad e levierezh e tistrujas ar Vongoled daou greiz brasañ ar galloud islamek: Baghdad goude Emgann Baghdad (1258), ha Damask. Da-heul kement-se e voe cheñchamant el levezon islamek e-kerzh ar Vamlouked e Kaero.
L'Équipier
L'Équipier zo ur film, sevenet gant ar filmaozour gall Philippe Lioret (diwar ur senario savet gantañ a-gevret gant Emmanuel Courcol ha Christian Sinniger), hag a oa deuet er-maez d'an 3 a viz Du 2004.
Er film hag a bad kant peder munutenn ez eo Tour-tan ar Gazeg un elfenn bouezus ken ez eo. Padal, ne oa ket bet troet an holl zarvoudoù eno : krouet e oa bet un adsavadur eus penn an tour-tan-mañ war Beg Korzenn.
An danvez
Erruout a ra Camille en Enez-Eusa, e-lec'h ma oa-hi bet ganet, gant ar soñj da werzhañ ti he zud. Marvet he zad — Yvon Le Guen — dek vloaz 'zo hag he mamm — Mabé — er bloaz paseet, n'eo nemet un ti-hañv ken bremañ.
A-gevret gant he moereb — Jeanne — e tremen Camille un nozvezh diwezhañ e-barzh an ti a-raok mont da Vrest, da di an noter, d'un emgav gant prenerien deuet eus Pariz. Ne vo serret lagad ebet ganti a-hed an nozvezh-se goude diskoachañ ul levr ma kav-hi ur c'hevrin ennañ : un istor fromus o liammañ he zud, annezidi an enez hag un diavaeziad, Antoine Cassenti e anv.
E 1963 e oa Yvon Le Guen penndiwaller ifern Tour-tan ar Gazeg, savet er mervent da Eusa, tra m'edo e wreg Mabé o labourat en ur fritur war an enez. Muturniet e zorn kleiz e-kerzh Brezel Aljeria en devoa dibabet Antoine Cassenti mont da ziwaller tour-tan ha, goude bezañ bet stummet e Brest, e oa bet anvet da skipailhad Le Guen. A orin eus Touren ne oa ket deuet-mat Cassenti d'an enezidi, seul vui ma oa un diwaller all — Jean-Pierre Menguy — o c'hortoz e vije roet ar post-labour d'e vab. Dre forzh labourat asambles e digenvez gouez o zour-tan ha barradoù-imor an Natur diroll en-dro dezho o devoa desket an daou zen en em anavezout betek magañ gwir liammoù a gengarantez etrezo. Diseblant ouzh santadennoù Brigitte, micherourez yaouank ar fritur, en e geñver ne voe ket Cassenti evit mirout outañ e-unan a respont da garantez Mabé o c'henel, betek mont re bell ganti.
Abalamour da enebiezh padus poblañs an ezenn outañ en devoa graet Antoine e soñj da vont kuit eus Eusa, o lezel war e lerc'h ur verc'h — Camille hec'h anv-bihan — ha n'en devoa anavezet biskoazh.
Da-heul an diskuliadur souezhus-mañ e tivizo Camille chom hep gwerzhañ ti he ziegezh.
Kanton Sennheim
Kanton Cernay, pe Sennheim, zo ur c'hanton eus Elzas, en arondisamant Thann-Gebweiler, en departamant gall Haut-Rhin
Tegea
Tegea (gresianeg : Τεγέα) oa ur geoded e-kreiz Arkadia e Peloponnesos, en Henc'hres. Ur greizenn relijiel vras oa hag eno emañ templ Athena Alea.
Smolensk
thumb|Banniel Smolensk thumb|Iliz-veur Uspensky e Smolensk
Smolensk (e ruseg Смоленск) zo ur gêr e Rusia. Kêr-benn Oblast Smolensk eo.
War ar stêr Dniepr emañ, 369 km er mervent da Voskov, e-kichen harzoù Belarus. 315 588 a annezidi a zo o chom enni (2009).
Cernay
Cernay zo un anv-lec'h gallek, ha hini meur a gumun c'hall:
Benead Vernon
Benead Vernon, Benoît Vernon eus e anv sivil, a zo ur brezhoneger eus Bro-Roazhon. Perzh en deus kemeret e savidigezh ur CD-Rom brezhoneg, ha troet en deus ul levr bugale, Divskouarn an diaoul, embannet gant Sav-Heol.
Ezel ha degemennour ar gevredigezh An Hent Glas eo bet, ur gevredigezh evit harpañ skol Diwan La Mézière.
Corca Dhuibhne
Corca Dhuibhne (distaget /ˌkorkə ˈɣuiːn´i/ en iwerzhoneg), eo anv al ledenez zo er mervent da gêr Trá Lí e kontelezh Ciarraí, en Iwerzhon.
An Daingean pe Daingean Uí Chúis eo kêr vrasañ al ledenez, a reer anezhi Dingle Peninsula e saozneg (Ledenez An Daingean). Emañ kornôg an tolead-se er Gaeltacht, ent-ofisiel.
Emañ Cnoc Bréanainn (pe Cnoc Bhreandáin), unan eus menezioù uhelañ kreisteiz Iwerzhon, e gwalarn al ledenez. Dirak ledenez Corca Dhuibhne emañ an inizi anvet Na Blascaodaí, inizi didud bremañ, hogen brudet gwechall, dre ma voe o vevañ enno tud evel Peig Sayers, Tomás Ó Criomhthain pe Muiris Ó Súilleabháin, o deus kontet en o levrioù buhez kalet an enezourien gwechall.
<br style="clear:both;"/>
Kalif
Amīr al-Mu'minīn (أمير المؤمنين), levier ar Vuzulmaned a raed anezho alies ivez. Berraet en anv "emir" abaoe, ha roet da anv bihan a-wezhioù e broioù zo.
Kollet e voe an titl a noblañs (wikeriadur) pa voe torret gant Republik Turkia e 1924.
Villy-Bocage
Villy-Bocage a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Arondisamant Mâcon
Arondisamant Mâcon a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Saône-et-Loire hag e rannvro Bourgogne-Franche-Comté.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Mâcon e 10 kanton (betek 2014) hag e 124 c'humun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Saône-et-Loire d'ar 1 a viz Genver 2017. 122 gumun zo en arondisamant Mâcon bremañ.
Villar de Torre
Villar de Torre zo ur gumun e proviñs La Rioja en Spagn.
Mintaka
Delta Orionis zo ur steredenn a steredeg Orion, unan a deir steredenn ar Rastell, a-gevret get Alnitak hag Alnilam. Anavet eo dindan e anv arabek Mintaka hag a dalv « ar gouriz » pe « ar vodriell ». Lec'hiet eo e kornôg ar Rastell. Ur ramzsteredenn c'hlas yaouank eo ha 32vet lugernusañ steredenn a zo en oabl. Kalz a nivlennadoù zo tro-dro dezhi.
Torre en Cameros
Torre en Cameros zo ur gumun e proviñs La Rioja en Spagn.
Torremontalbo
Torremontalbo zo ur gumun e proviñs La Rioja en Spagn.
Stephan Eicher
Stephan Eicher, bet ganet d'an 17 a viz Eost 1960 e Münchenbuchsee (Suis), zo kaner ha saver kanaouennoù eus Suis.
Aramides
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Eizh spesad rakiged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, seizh (7) isspesad dezhe en holl.
Tesfaye Gebre Kidan
Tesfaye Gebre Kidan (1935? - 2 a viz Even 2004) a oa ur soudard hag ur politikour eus Etiopia, bet prezidant ar vro e 1991.
Ezel e voe eus an Derg hag anvet ministr an Difenn e gouarnamant Mengistu Haile Mariam. Pa dec'has kuit Mengistu e miz Mae 1991 en em gavas Tesfaye Gebre Kidan prezidant Etiopia en etrekarg (21 - 28 a viz Mae). Tec'hel a reas kuit d'e dro ha kavout repu e kannati Italia. Lazhet e voe d'an 2 a viz Even 2004.
Kalifiezh
Ur galifiezh (en arabeg: الخِلافة) zo ur vro pe ur stad vuzulman, renet gant ur c'halif (en arabeg: خليفة).
Meur a galifiezh zo bet en istor. E-touez ar re bouezusañ e c'haller menegiñ :
Torrecilla en Cameros
Torrecilla en Cameros zo ur gumun e proviñs La Rioja en Spagn.
Tigerfibel
An Tigerfibel ha Pantherfibel a oa levrioù-brezel roet d'ar soudarded e bourzh an tankoù alaman e-pad an Eil Brezel-bed, reoù an tank ponner Panzer VI kement hag an tank etre Panzer V Panther.
Evel al levrioù displegañ all e veze graet Fibel (diazez) anezho. Dre vras e oa ar pal reiñ da c'houzout peseurt doare e oa an tank ha penaos e implij a zeiz da zeiz (motor, armamant, dafariñ ha penaos kempenn). Savet e oa al levrioù-se e stumm bannoù-treset, comic. Ouzhpenn-se e oa bet skrivet gant gwerzennoù fentus. Ar Fibel a zo disheñvel en e zoare da vezañ kinniget pa vez keñveriet gant al levrioù alamanek heñvel eus ar mare.
Al levrioù deskiñ-se a oa bet aotreet gant Heinz Guderian, inspektour-meur an unvezioù panzer. Evit fibel ar Panther, e oa skrivet e aotre e stumm ur varzhoneg verr hag a echue gant Die Pantherfibel ist genehmigt; wer sie nicht kennt, der wird erledigt ("Fible ar Panther zo aotreet; an hini ne oar ket a vo skarzhet." )
Ifriqiya
Ifriqiya, Ifriqiyya (berbereg ⵉⴼⵔⵉⵇⵢⴰ, arabeg افريقية), a oa er Grennamzer un tiriad berber er Maghreb kent donedigezh an Arabed hag an Islam. Klotañ a rae gant Africa Proconsularis an Impalaeriezh roman e dibenn an Henamzer ; hiziv e klot gant Tunizia, reter Aljeria, ha kornôg Libia.
Goude Africa Proconsularis e voe graet « Afrika » eus ar c'hevandir a-bezh.
Mamlouked
Izili ur c'hast soudarded eo ar Vamlouked a renas war Egipt etre 1254 ha 1811. Da gentañ e vodas sklaved.
Republik Katalan
Ar Republik Katalan (República Catalana e katalaneg, anvet ivez Estat Català "Stad Katalonia"), zo ur renad politikel savet pemp gwech e Katalonia : er gant Pau Claris, en  gant Baldomer Lostau i Prats, e 1931 gant Francesc Macià, e 1934 gant Lluís Companys ha d'ar 27 a viz Here 2017 gant Carles Puigdemont.
Braços Generals Pau Claris
D'ar 17 a viz Genver 1641 e voe embannet ar Republik Katalan gant Pau Claris (1586-1641). Aloubet e voe Katalonia neuze gant roue Spagn, Felipe IV. D'an 23 e c'houlennas Pau Claris skoazell digant roue Bro-C'hall, Loeiz XIII, a anavezas anezhañ evel « kont Barcelona », un titl hag a voe legadet goude d'e bennhêr Loeiz XIV betek 1652. Ha setu lakaet priñselezh Katalonia dindan ar rouantelezh c'hall. D'ar 26 a viz Genver 1641 e voe Emgann Montjuïc, ma voe trec'het arme Spagn. Mervel a eure Pau Claris miz goude.
Gant Feur-emglev Westfalen 1648 e kollas Spagn un darn vras eus he douaroù e kreiz Europa, ha ne voe ket diskoulmet kudenn ar broioù katalan en hanternoz d'ar Pireneoù. E 1659, dre Feur-emglev ar Pireneoù, e laoskas Felipe IV kontelezh Rousilhon da vont gant Bro-C'hall, hag ivez hanternoz Cerdanya, daoust d'ar bonreizhoù katalan.
Embann 1873
D'an 18 a viz Mae 1869 e voe sinet Kengrad kevreadel Tortosa gant kengorioù republikan Aragón, Katalonia, València ha Balearez.
Embann Here 1934 gant Lluís Companys
D'ar 6 a viz Here 1934, da vare Dispac'h Asturiez, e voe embannet savidigezh ar Stad katalan gant Lluís Companys. Harzet e voe Companys, hag ehanet emrenerezh ar Generalitat.
Echu Brezel Spagn, e 1939, tec'het ar gouarnamant katalan d'an harlu.
Paul von Hindenburg
Paul Ludwig Hans Anton von Beneckendorff und von Hindenburg, brudet evel Paul von Hindenburg, ganet d'an 2 a viz Here 1847 ha marvet d'an 2 a viz Eost 1934, a oa ur Generalfeldmarschall ha den Stad alaman. E penn nerzhioù milourel Alamagn e oa bet e-pad eil hanterenn ar C'hentañ Brezel-bed. Goude-se e oa bet dilennet da brezidant Republik Weimar e 1925.
En desped dezhañ e roaz harp d'an nazied da sevel er galloud. E miz Genver 1933 e voe gwasket kreñv warnañ evit ma roje ar garg a ganseller Alamagn da Adolf Hitler e-penn ur "Gouarnamant a greizenniñ boadelour", petra bennak ma ne oaan nazied nemet ar bihanañ niver en e gabined.
Hindenburg a oa aet war e leve eus al lu alaman e 1911, adgalvet e oa bet nebeut amzer goude ma oa kroget ar C'hentañ Bezel-Bed e 1914. Deuet e oa war-wel evit ar wech kentañ d'ar vro a-bezh, d'an oad a 66 vloaz, pa oa bet trec'h e-pad Emgann Tannenberg e miz Eost 1914.
Hitler da gañseller
Hindenburg a zo marvet d'an 2 a viz Eost 1934. Raktal, Hitler a en em laka da brezidant ar vro, dre-se e oa deuet dibosubl da skarzhañ anezhañ evel kañseller. A-enep d'e c'houlenn e voe beziet Hidenburg gant e wreg Gertrud e-pad ul lid meur en Tannenberg-Denkmal. Ur referendom a voe graet evit gouzout daoust hag e oa mat kas ar galloud eus ar brezidantelezh etrezek ar Fūhrer ha kañseller eus ar Reich Adolf Hitler. 90% eus ar voterien a savas a-du gant ar mennozh.
Marv
Klañv bras e oa bet Hindenbourg gant ur c'hrign-bev ar cʼhwezhigell. Hindenburg a zo marvet d'an 2 a viz Eost 1934.
Torrecilla sobre Alesanco
Torrecilla sobre Alesanco zo ur gumun e proviñs La Rioja en Spagn.
Eulemur sanfordi
Eulemur sanfordi a zo ur spesad primated eus kerentiad al Lemuridae.
Gwechall e veze sellet outañ evel un isspesad (Eulemur fulvus sanfordi) eus Eulemur fulvus.
Dougen a ra anv ar surjian stadunanat Leonard Cutler Sanford (1868-1950) a oa un evnoniour amatour ivez.
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh dreist-holl.
Annez
Brosezat eo e hanternoz Madagaskar.
Pas d'ami comme toi
Pas d'ami comme toi a zo ur ganaouenn c'hallek gant Stephan Eicher.
Liammoù diavaez
Ar video war v\Bing
Des hauts, des bas
Des hauts, des bas a zo ur ganaouenn c'hallek gant ar c'haner suis Stephan Eicher.
Canóvanas
Canóvanas zo ur gumun en hanternoz Puerto Rico, krouet  en 1970. Dont a ra hec'h anv eus hini ar roue amerindian «Canovanax».
En hanternoz dezhi emañ kumun Loíza.
.
Kroaz
Ar groaz, anavezet dreist-holl evel un arouez kristen, arouez marv Jezuz-Krist war ur groaz e-kerzh ar Iañ kantved, zo un arouez koshoc'h avat.
Melin (disheñvelout)
Melin a c'hall bezañ:
Henoadvezh ar maen
Henoadvezh ar maen, anvet ivez paleolitik, a vez graet eus ar maread kentañ ha hirañ eus ar Ragistor. Kregiñ a ra gant bezañs an den war an Douar, war-dro 3,3 milion a vloavezhioù zo betek 12 000 bloaz a-raok an amzer a-vremañ. Rannet e vez e tri marevezh bras : Henoadvezh ar maen koshañ (3 300 000 - 300 000), Henoadvezh ar maen krenn (300 000 - 50 000), ha Henoadvezh ar maen diwezhañ (50 000 - 12 000).
Gerdarzh
Gant an henoniour saoz John Lubbock (1834-1913) e voe luniet ar ger saoznek paleolithic e 1865, diwar an henc'hresianeg παλαιός palaios "hen" ha λίθος lithos "maen", gant ar ster "henoadvezh ar maen.
C'hrisippos
C'hrisippos  (Χρύσιππος e gregach) zo anv meur a zen en Hellaz kozh:
Bretanha d'Armanhac
Bretanha d'Armanhac e gwaskoneg, Bretagne-d’Armagnac e galleg, a zo ur gumun en departamant ar Gers e Bro-C'hall.
Ardo
Ardo (marteze ur berrstumm d'an anv Ardabast) a oa ur roue vizigot hag a renas, a greder, en Septimania entre 713 ha 720.
E vuhez
Hervez un istorour andalouz, eus an Xvet kantved, e oa mab d'ar roue vizigot Wittiza (en devoa tri mab), ha breur d'ar roue Agila II, a renas en e raok marteze.
Ren a reas war Septimania, adalek Narbonne, kêr-benn gozh ar Vizigoted, marteze gant harp muzulmaned Al-Andalus, mistri nevez an darn vrasañ eus Hispania, hag a oa o paouez treuziñ ar Pireneoù hag aloubiñ kreisteiz Galia, adalek 719, met marteze e oa chomet dizalc'h mui pe vui.
Skeiñ moneiz a rae, arouez e c'halloud. E Rennes-le-Château, a oa Rhedea gozh ar Vizigoted, ur c'hreñvlec'h a bouez neuze, en dije lakaet e lez,
Anavezet eo dre ar « C'hronik mozarab », savet e 754.
Qissa: The Tale of a Lonely Ghost
Qissa: The Tale of a Lonely Ghost a zo ur film indian-alaman-gall-izelvroat bet sevenet gant Anup Singh.
Jars
Jars zo ur ger gallek, hag ur ger saoznek, hag anv meur a dra.
Santa Eulalia
Santa Eulalia zo anv meur a lec'h e Spagn hag er broioù spagnolek.
Qissa: The Tale of a Lonely Ghost
Kontañ a ra istor Kanwar, pedervet merc'h Umber Singh, bet desavet evel ur paotr gant he zad ha dimezet d'ur vaouez gantañ.
Xilxes
Xilxes zo ur gumun eus proviñs Castelló e kumuniezh Valencia.
Isla Mona
An Isla de la Mona (Enez ar Varmouzez) zo un enezenn didud er c'hornôg da Buerto Rico, stag ouzh kumun Mayagüez.
Ar vrasañ eo eus an teir enez a zo etre ar Republik Dominikan ha Puerto Rico. An div all eo Monito ha Desecheo.
Wegscheid
Wegscheid zo un anv-lec'h alamanek, ha hini tri lec'h:
Gleichschaltung
Gleichschaltung (kenamzeriañ), a oa ur ger nazi evit ober anv eus hollad an traoù lakaet e pleustr gant Adolf Hitler hag ar Strollad Nazi evit staliañ un hollveliegezh war holl dachennoù buhez ar gevredigezh alaman "eus an ekonomiezh hag ar strolladoù embregerezhioù betek ar mediaoù, ar sevenadurezh hag ar skol". Mare uhelañ ar Gleichschaltung a oa bet tizhet en Alamagn gant divizioù Kendalc'h Nürnberg 1935, pa voe embannet e oa kendeuzet simboloù ar strollad nazi gant re ar Stad alaman hag e oa lamet keodedelezh ar yuzevien alaman.
Orin ar ger
An nazied a rae gant ar ger Gleichschaltung evit diskrivañ mennad an adurzhiañ ar gevredigezh alaman en un hollveliegezh ledet war holl tachennoù ar vuhez kevredigezhel. Dre-vras ne vez ket troet ar ger gant an istorourien.
Pordenone
Pordenone (Portus Naonis  gwechall e latin, Pordenon en friouleg) zo ur gumun eus Italia, bet kêr-benn proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia. 55 000 a dud zo enni o chom.
War lez kornôk ar stêr Noncello emañ, etre kumun Cordenons er reter ha Porcia er c'hornôg.
Meilh
Meilh a c'hall bezañ:
Traoù all
Elfenn a gaver e-barzh:
Eulemur rufus
Eulemur rufus a zo ur spesad primated eus kerentiad al Lemuridae.
Betek 2001 e veze sellet outañ evel un isspesad (Eulemur fulvus rufus) eus Eulemur fulvus.
Annez
Brosezat eo e kornôg Madagaskar.
Silzig
thumb|260px|Silzig eus [[Polonia.]]
Le Mercier
Le Mercier zo un anv-tiegezh gallek.
Turdetani
thumb|300px|Bro an Durdetaned An Durdetaned, pe Turdetani e latin, a oa ur bobl rakroman eus Hispania Baetica hag a oa o chom e Turdetania, er reter d'ar stêr Guadiana, e saonenn ar Guadalquivir adalek an Algarve en Portugal betek ar Sierra Morena, e bro sevenadur kozh an Tartessos.
Cahiers de Le Golif, dit Borgnefesse, capitaine de la flibuste
Cahiers de Le Golif, dit Borgnefesse, capitaine de la flibuste zo ul levr gallek diwar-benn ur morlaer malaouat, embannet en 1952, e Paris gant Grasset.
Turdetani
En hanternoz dezho edo an Turduli, er c'hornôg ar bobl Conios, hag er reter ar Bastetanos. Bras e oa levezon ar C'hresianed warno. Se zo kaoz e roas an Durdetaned o skoazell dezho en emgann Alalia, er VIvet kantved kent JK, a-enep Kartada. Diwar-se e klaskas Kartada diskar o monarkiezh.
Hervez Herodotos e vevent dindan ar roue Argantonios a zegemeras trevadennerien fenikian er Vvet kantved kent JK. Lezennoù skrivet o devoa, hag implij a raent Keltibered evel soudarded d'ober brezel ouzh Roma. Hervez Strabo e oant ar bobl sevenetañ en ledenez Iberia, diouzh ar patrom roman ha gresian eta.
Goude an Eil brezel punek en em savas an Durdetaned a-enep o gouarnour roman en 197. E 195 e voe anvet Cato an Henañ da gonsul, ha Hispania a voe roet dezhañ.
Lauw
Lauw zo un anv-lec'h alamanek ha flandrezek:
Aigües
Aigües zo ur gumun e Spagn, e proviñs Alacant, e Kumuniezh València.
-50
704 Ab Urbe Condita = 50 kent J.-K.
Patrick Jeffroy
Patrick Jeffroy, bet ganet e Roazhon d'ar 25 a viz Genver 1952 zo ur c'heginer breizhat, perc'henn ar preti hag a zoug e anv e Karanteg.
Pennadoù kar
Keginerezh Breizh
Liammoù diavaez
L'Hôtel de Carantec Restaurant Patrick Jeffroy
Agres
Agres zo ur gumun e Spagn, e proviñs Alacant, e Kumuniezh València.
Antonietta Giacomelli
Antonietta Giacomelli (1857-1949) a oa ur skrivagnerez italanek.
Lambal Kumuniezh
Lambal Kumuniezh a oa un etrekumuniezh (ur gumuniezh-kumunioù) eus departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Un darn eus Bro Sant-Brieg eo. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Lambal Douar ha Mor, goude kendeuziñ gant div gumuniezh-kumunioù-all, 2 gumun a oa e kumuniezh kumunioù Bro Matignon, 6 kumun a oa e kumuniezh kumunioù Bro Gwesklin ha 5 kumun a oa e Kumuniezh kumunioù Bro Monkontour.
Edo he sez e Lambal. He frezidant diwezhañ zo Loïc Cauret, maer Lambal.
Ar c'humunioù
Tri-c'hwec'h kumun a yae d'ober anezhi:
A-raok bezañ kendeuzet gant Lambal e 2016 e oa ivez Melin un ezel ar gumuniezh-kumunioù.
Xixona
Xixona  zo ur gumun e Spagn, e proviñs Alacant, e Kumuniezh València.
Lambal Kumuniezh
Liamm diavaez
== Brezhoneg ==
E distro-skol 2019 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 1094 skoliad (8,0% eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).[ http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek e 2019]
Kanton Masevaux
Kanton Masevaux a zo ur kanton gall e departamant Haut-Rhin hag er rannvro Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine.
Betek 2015
Kanton Masevaux a yae 15 kumun d'ober anezhañ:
Abaoe 2015
Kanton Masevaux a ya bremañ 59 c'humun d'ober anezhañ:
Emdroadur ar boblañs
0 annezed a chom er c'hanton e.
Kanton Saint-Amarin
Kanton Saint-Amarin zo ur c'hanton eus Elzas, en arondisamant Thann-Gebweiler, en departamant Haut-Rhin.
Xaló
Xaló zo ur gumun e Spagn, e proviñs Alacant, e Kumuniezh València.
Septimania
Septimania (Septimanie e galleg ; Septimània en okitaneg hag e katalaneg) zo ur vro a glot mui pe vui gant ar rannvro gozh Languedoc-Roussillon. Graet e voe gant an anv "Septimania" eus ar betek an  kantved, dreist-holl.
Aloubet e voe Septimania gant ar Franked e 759 ha diwar neuze e voe graet Markizelezh Gotia pe Marz Gotia eus ar vro, a oa unan eus marzoù impalaeriezh ar Garolingidi.
Rebollar
Rebollar zo un anv-lec'h spagnolek.
Gerdarzh
Dont a ra an anv eus ar wezenn Quercus pyrenaica, a zo roble rebollo e spagnoleg. Ar rebollar  eo an dervenneg ma'z eo stank ar gwez-se.
Eulemur rubriventer
Eulemur rubriventer a zo ur spesad primated eus kerentiad al Lemuridae.
Emgann Pavia (1525)
Emgann Pavia zo un emgann a c'hoarvezas e Pavia, en Italia, d'ar 24 a viz C'hwevrer 1525 da goulz brezelioù Italia. Gantañ e voe lakaet fin d'ar c'hwec'hvet eus ar brezelioù-se (1521-1526). Trec'het e voe ar roue gall Frañsez Iañ (Bro-C'hall) a glaske mestroniañ hanternoz Italia, tapet e voe gant e enebour Carlos Iañ, ma rankas chom bloaz prizoniet e Spagn.
Eulemur rubriventer
Annez
Brosezat eo er c'hoadegi trovanel a gaver e reter Madagaskar.
Emgann Pavia (1525)
Charlez IV, dug Alençon a gasas an arme c'hall en-dro d'ar gêr: eno e voe tamallet dezhañ bezañ laosket ar roue. Ma klañvas an den hag e varvas ur pennad goude.
Dieubet
Dieubet e voe ar roue gall goude sinañ ur feur-emglev, ha leuskel e gleze hag e zaou vab etre daouarn e enebour. Ne voe ket graet brav d'an daou vugel, Frañsez III (dug Breizh) ha Herri II (Bro-C'hall), maget fall ha gwallgaset. Ne deuas ket o zad d'o c'herc'hat.
Lazhadeg ar Garibed (1626)
Lazhadeg ar Garibed zo ul lazhadeg a c'hoarvezas e 1626 en enez Sant Kitts, en Antilhez, el lec'h anvet Bloody Point.
Istor
Pa gomprenas Ouboutou Tegremante, penn ar Garibed, edo an Europeiz, Saozon ha Gallaoued, o vont da zerc'hel da zont da chom d'o enez e voe divizet gantañ o lazhañ holl. Pedet e voe Karibed Dominica hag an inizi amezek, da zont d'o harpañ en o labour.
Siwazh, kontet e voe an afer d'un trevadenner saoz gant ur vaouez Igneri anvet Barbe. En em unaniñ a reas Saozon ha Gallaoued da gouezhañ war ar Garibed, un nozvezh. Hervez Du Tertre, etre 100 ha 120 Karib a voe lazhet en o fletoù en noz-se ha ne chomas nemet ar bravañ merc'hed, a voe lakaet da sklavezed. Neuze e voe rannet an enez etre an drec'hourien saoz ha gall, ha stagañ a rejont da aozañ o difennoù diouzh ar Garibed all gortozet. Krediñ a reer e voe emgann ouzh tri pe bevar mil Karib. Ne ro ket Du Tertre an niver resis, met lavarout a ra e voe berniet ar c'horfoù lazhet. Kant Europead a voe gloazet. Gwad a reas a-hed ar Bloody River e-pad tri deiz. Eus an darvoud-se e teu anv Bloody Point.
Falcunculus frontatus
Falcunculus frontatus a zo ur spesad golvaneged bihan eus kerentiad ar Pachycephalidae.
Anvet e voe Lanius frontatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1801) gant an evnoniour saoz John Latham (1740-1837) : ar spesad nemetañ er genad Falcunculus an hini eo.
Doareoù pennañ
Du eo gouzoug ar par tra m'eo gwer-olivez hini ar barez.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha kevnid dreist-holl ha gwechoù 'zo diwar bloged.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad emañ brosezat an tri isspesad anezhañ en Aostralia : ma plij an eukaliptuzegi dezhañ.
Dirk Benedict
Dirk Benedict (ganet Dirk Niewoehner d'ar 1añ a viz Meurzh 1945) zo un aktour ha skrivagner evit ar sinema, ar skinwel hag an teatr stadunanat. Brudet e voe dre rolloù al letanant Templeton "Faceman" Peck er stirad skinwel A-Team hag hini al letanant Starbuck er stirad diazez Battlestar Galactica. Skrivet en deus bet Confessions of a Kamikaze Cowboy hag And Then We Went Fishing.
Kanton Soultz-Haut-Rhin
Kanton Soultz-Haut-Rhin en Elzas
Dirk Benedict
Yaouankiz
Benedict a zo ganet Dirk Niewoehner en Helena, Montana
Cesária Évora
Cesária Évora, ganet d'ar 27 a viz Eost 1941 e Mindelo en Enez-São Vicente, ha marvet d’ar 17 a viz Kerzu 2011 e Mindelo ivez d'an oad a 70 vloaz, a zo ur ganourez eus ar C'hab Glas, lesanvet A diva dos pés descalços (an diva diarc'hen). Mont a rae divotoù war al leurenn evit diskouez bezañ eus tu tud dilojeiz, bugale ha mammoù paour he bro. Brud he deus roet d'ar morna, sonerezh ar C'hab Glas, er bed a-bezh.
Ren' Skeren
Ren' Skeren (René Le Chevalier eus e anv ofisiel) a zo ur skrivagner brezhonek eus Pleuveur-Bodoù, skrivet gantañ e meur a gelaouenn, en o zouez Al Liamm hag Al Lanv.
Xàbia
Xàbia zo ur gumun e Spagn, e proviñs Alacant, e Kumuniezh València.
Roatán
Roatán zo un enezenn eus Honduras, er mor Karib en enezeg Islas de la Bahía, er c'hornôg da enez Guanaja. Brasañ enezenn an enezeg eo, gant 60 km hed hag 8 km led en he lec'h ledanañ.
Coxen Hole, eo ar gêr-benn, e mervent an enez.
El Rebollar (Salamanca)
El Rebollar (anavezet ivez evel El Rebollal er rannyezh Palra d'El Rebollal‎) zo un iskomark e komark Campo de Robledo, e komark Ciudad Rodrigo, en mervent proviñs Salamanca, e Castilla y León, e Spagn. Un tolead istorel eo, met n'eo ket melestradurezhel.
Marie Angélique de Scorailles
Marie Angélique de Scorailles de Roussille, dugez Fontanges, ganet e miz Gouhere 1661 ha marvet d'an 28 a viz Mezheven 1681, a oa ur serc'h d'ar roue gall Loeiz XIV. Seitek vloaz e oa e 1679, pa gouezhas etre divrec'h ar roue, a oa 41 bloaz. E serc'h diwezhañ e voe, rak war echuiñ e oa e zarempred gant markizez Montespan ha markizez Maintenon ne oa ket serc'h peogwir e timezas dezhañ.
Buhez
Ganet e vefe e kastell Cropières, e Cantal hiziv. He familh a oa unan gozh eus Arvern. He zad Jean-Rigal de Scorrailles, aotrou Fontanges ha lec'hioù arall, a oa letanant ar roue. Eñ an hini a roas dezhi anv douar Fontanges, deuet dezhañ a-berzh e vamm, Gillelmine de Fontanges, anezhi diwezhañ diskennadez skourr henañ ar familh gozh-se ag Arvern. Brudet e oa kened Angélique de Scorraille, dimezell a Fontanges.
E 1678, e taolas César de Grollée, kenderv d'he zad, ouzh kened he c'heniterv, ma lavaras e karfe he c'hinnig d'al Lez evel plac'h a enor ar briñsez palatin, Liselotte von der Pfalz, dugez Orléans, ha c'hoar-gaer d'ar roue gall.
Louis Harel de la Noë
Louis Auguste Marie Harel de la Noë, bet ganet e Sant-Brieg (Aodoù-an-Hanternoz, Breizh) d'an 29 a viz Genver 1852 hag aet da Anaon e Landerne (Penn-ar-Bed, Breizh) d'an 28 a viz Here 1931, a oa un ijinour breizhat.
E holl studioù en devoa kaset da-benn e Pariz pe e-kichen : Lise Saint-Louis da gentañ-penn, Skol greiz al labourioù foran adalek 1870 ha Skol vroadel an hentoù ha pontoù (a-gevret gant Fulgence Bienvenüe eno) da c'houde.
Anvet da bennijinour an Hentoù ha Pontoù en Aodoù-an-Hanternoz etre 1901 ha 1918 en devoa krouet meur a savadur, an darn vrasañ anezhe liammet ouzh diorren an hentoù-houarn en departamant-se.
Un dekred bet embannet d'an 11 a viz Gouere 1898 a roas da Louis Harel de la Noë ar rez a ofiser en Urzh broadel al Lejion a enor adalek an 9 a viz Eost 1898.
Albatera
Albatera zo ur gumun e Spagn, e proviñs Alacant, e Kumuniezh València.
Rhuddlan (disheñvelout)
Rhuddlan zo un anv-lec'h kembraek:
Mekanikerezh kwantek
Ar mekanikerezh kwantek pe loc'honiezh pementadel zo ur rann eus ar fizik diorroet e-kerzh an. Ganet eo diwar an ezhomm da zisplegañ anadennoù a c'hoarvez e reizhiadoù fizikel el live atomek pe isatomek ha na vefent ket displeget gant ar fizik klasel, evel skinadur ar c'horf du, an efed luc'hdredanel, stabilder an atom, hag all.
XIX kantved
En e veze kredet ne vanke ket kalz a draoù da zizoleiñ e fizik, a oa rannet e teir fennrann : al loc'honiezh dezrannel, an dredanwarellouriezh. hag ar fizik stadegel
Met al luzoù etre al loc'honiezh dezrannel hag ar fizik stadegel o deus kaset d'al loc'honiezh pementadel ha da arlakadenn ar geñverelezh hollek Albert Einstein.
Kementadiñ an energiezh
E 1901 e kavas Max Planck ar respont da gudenn skinadur ar c'horf du : kinnig a reas e vije kementadet an energiezhoù a vez eskemmet etre an atomoù.
Staliañ a reas al lezenn : E = h\nu m'emañ an energiezh E kenfeurel gant an talm \nu dre an arstalenn h anvet "arstalenn Planck".
Nebeut goude, e 1905, e kinnigas Albert Einstein ma vije ivez kementadet energiezhoù ar skinadur tredanwarellek, hag e tisplegas evel-se an efed luc'hdredanel.
Frammadur an atom
Jean Perrin a ginnigas ur patrom all : ur garg vuiel a vije e kreiz an atom hag an elektronoù a drofe tro-dro dezhi, evel ma tro an Douar tro-dro d'an Heol.
E 1909 e voe diskaret patrom Thomson gant arnaodenn Geiger ha Marsden, komprenet gant Ernest Rutherford e 1911.
Vall
Vall ( saonenn, traoñienn) zo un anv-lec'h er broioù katalanek.
Sturmabteilung
Ar Sturmabteilung (SA; Unvez argadiñ) a oa kentañ aozadur ledvilourel ar strollad Nazi (NSDAP). Warnañ en em ziazezas Adolf Hitler war e hent war-zu ar galloud er bloavezhioù 1920 ha 1930. Roll pennañ an aozadur a oa difenn an emvodoù pe an dibunadegoù nazi. Ouzhpenn-se e oa karget da blantañ reuz en emvodoù ar strolladoù all, stourm a-enep an unvezioù ledvilourel stag ouzh ar strolladoù politikel all, dreist-holl re ar Roter Frontkämpferbund, stag ouzh ar Kommunistische Partei Deutschlands (KPD). An aozadur feuls a blije dezhañ tagañ ar Slaved, Romed, sindkalourien, hag, dreist an holl re all, ar Yuzevien – da skouer, e-pad boycott nazi an embregerezhioù yuzev.