cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lannegi Lanvaoz
Lannegi Lanvaoz a zo un tolead naturel e Bro-Wened. Ur gribenn dameeun eo a-hed un 70km bennak eus Kamorzh er c'hornaoueg betek Redon er reter, evit ul ledander a 5 km bennak. 175 m e tap ar gribenn-se e Kolpoù met an uhelder krenn a ya eus 120 da 150 m. Lannegi ha brugeier a gaver stank dre eno, met gwez rousinek a zo bet plantet ur bern ha cheñch a ra an ardremez.
Pont Sant-Nazer
Istor
Savet eo ar maen kentañ d'ar 4 a viz Du 1971 gant ar C'hentañ ministr gall Jacques Chaban-Delmas avat, ha kregiñ a ra al labourioù da vat e miz Meurzh 1972. Goude tri bloaz eo digoret ar pont, d'an 18 a viz Here 1975. Un treizhaj zo lakaet daoust d'ar mouezhioù savet a-enep anezhañ.
Goude bezañ savet Pont Cheviré e 1991, un pont digoust, e tigresk buan ar savadoù arc'hant tennet eus Pont Sant-Nazer, ha divizet eo paouezat e dreizhaj.
Sani Abacha
Sani Abacha (20 a viz Gwengolo 1943 - 8 a viz Even 1998) a oa ur soudard hag ur politikour eus Nijeria, bet e penn ar Stad etre 1993 ha 1998.
Pont Sant-Nazer
Istor
Gant ar C'huzul-Departamant eo meret ha kempennet ar pont abaoe ar a viz Eost 1995.
Cutrofiano
Cutrofiano zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Sani Abacha
Kemer a reas perzh en taolioù-Stad a-enep Shehu Shagari e 1983 ha Muhammadu Buhari e 1985. Goude dilez Ibrahim Babangida e 1993 e voe lakaet Abacha ministr an Difenn er gouarnamant da c'hortoz. E miz Du 1993 en em lakaas Abacha e penn ar Stad hag envel soudarded e plas kargidi sivil ha staliañ un diktatouriezh. Freuz ha reuz a savas e Nijeria er bloavezhioù da heul, debret ma oa ar vro gant ar goubrenerezh hag an dienez.
Mervel a reas Abacha d'an 8 a viz Even 1998 diwar un taol-kalon.
Pont Sant-Nazer
Doareoù tremenerezh
Bevennet eo an tizh da 70 km/h. Kontrolet eo an dra-se gant daou radar abaoe 2012. Difennet eo karbedoù zo, pe an holl anezho zoken, pa c'hwezh re greñv an avel.
Etre Mae ha Gwengolo eo kinniget d'ar gerzhourien ha marc'hhouarnerien kemer ur vulzun digoust evit treuzhiñ ar pont e surentez.
Kirri-boutin ar rouedad Aléop a dremen war ar pont (linennoù 315, 316 ha 317) evit ober al liamm etre Sant-Nazer ha Bro-Raez. Ur plas zo e kirri-boutin al linenn 317 evit lakaat eizh marc'hhouarn.
Sport
Treuzhet eo ar pont gant Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn e 1993, 1997, 1999, 2000 ha 2011.
Abaoe 2017 e vez aozet ur redadeg war droad, ar "Foulées du pont de Saint-Nazaire".
Willem Iañ an Izelvroioù
Eured ha bugale
Pried e oa da Wilhelmine Prusia (1774–1837). Pevar bugel o doe:
Politiken
Savet e voe ar gazetenn Dagbladet Politiken d'ar 1añ a viz Here 1884 e Kopenhagen gant kazetennerien a laboure diagent evit Morgenbladet hag a oa bet skarzhet diouti abalamour d'un diemglev politikel.
Moullet e vez war-dro 110 000 skouerenn bemdez, ha muioc'h a lennerien a vez d'ar Sul eget war ar sizhun. Ur stumm etrebroadel a vez embannet ivez, bep sizhun : Politiken Weekly.
Ramiro Iañ Asturiez
Ren a reas war-lerc'h ar roue Alfonso II Asturiez el Casto, marvet divugel. Kempredad e oa da Abderramán II, emir omeya kêr Córdoba en IXvet kantved. En e amzer e voe savet un toullad monumantoù en doare ramirek, evel palez Santa María del Naranco.
Dromococcyx phasianellus
Dromococcyx phasianellus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Cuculidae.
Ramiro Iañ Asturiez
Kenderv e oa d'ar roue Alfonso II Asturiez el Casto (759 – 842). Hervez kronik Alfonso III, e oa bet dibabet gant Alfonso II el Casto evel pennhêr dre ma n'en doa mab ebet. Adalek 835 e oa bet fiziet ar gouarnamant ennañ.
Dromococcyx phasianellus
Anvet e voe Macropus phasianellus (kentanv) da gentañ-penn (e 1824) gant al loenoniour alaman Johann Baptist von Spix (1781-1826).
Ramiro Iañ Asturiez
Pa varvas ar roue edo Ramiro e-maez Asturiez, en Bardulia, en douaroù a voe da Gastilha diwezhatoc'h, oc'h eurediñ. E vad a reas Nepociano, comes palatii ha cuñado ar roue, eus e ezvezañs, evit bezañ olevet evel roue, gant harp Astured ha Vaskoned, a oa bet feal bepred da Alfonso II. Ramiro a glaskas skoazell en Galicia, a vodas un arme, hag a gerzhas war-du Oviedo. Nepociano a c'hortozas donedigezh Ramiro en Cornellana, war lez ar stêr Narcea. Met nac'h a reas arme Nepociano en em gannañ, ma rankas ar priñs tec'hel. Ha Ramiro war e lerc'h. Tapet e voe Nepociano gant ar gonted Scipion ha Sonna, dislagadet, ha kraouiet en ur manati.
Dromococcyx phasianellus
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, en o zouez akridi ha c'hwiled.
Ramiro Iañ Asturiez
Goude emsavadeg Nepociano e renas evel Roue Asturiez eus 842 betek e varv e 850. Ur marevezh brezelioù dizehan a-enep ar Vuzulmaned e oa. Trec'h e voe en emgann Clavijo, ha kemer a reas Calahorra. Goude ma voe dilennet da roue e voe dilezet an anvidigezh dre zilennadeg, e doare ar Vizigoted, evit an hêrezh a dad da vab.
E diegezh
Mab e oa da Bermudo Iañ el Diácono (an diagon), roue Asturiez ha Roue León etre 788 ha 791, ha d'e bried ar rouanez Uzenda Nunilona. E vamm a vefe bet merc'h da Flavio Ataúlfo, pinvidig galisat, mab-bihan da Witiza, roue ar Vizigoted a renas e Spagn etre 698/702 ha 709/710.
Dromococcyx phasianellus
Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus douaroù izel kreisteiz Mec'hiko da vBrazil, Paraguay ha biz Arc'hantina.
Ramiro Iañ Asturiez
E diegezh
Ar roue Alfonso II Asturiez el Casto n'en doa bugel ebet (setu a belec'h e teu e lesanv) a lezas ar galloud gantañ, hogen un tamm mat a oa gantañ dija abaoe a-raok 842.
Nepociano (842)
<!--Ramire, désigné successeur d'Alphonse II le Chaste, dès l'an 835, parti se marier, est absent lorsque ce roi meurt en 842. Il est dans la famille de sa seconde femme, Paterna de Castille, dans le comté de Bardulia. Népotien, le principal officier de la cour, profite de l'absence de Ramire, et usurpe la couronne. C’est la première des rébellions fomentées par des groupes montants de l'aristocratie courtisane et par des grands propriétaires, qui sur la base du développement économique de la région, tentent de supplanter la famille régnante des descendants de Pelayo.
Cette importante rébellion de Nepociano  fait partie de ce processus de transformation économique, politique, sociale et culturelle du royaume asturien qui aura lieu entre le  et le. Le soulèvement de Népotien trouve un soutien dans quelques régions asturiennes et bien entendu chez les Basques. Des Galiciens s'unissent à la cause de Ramire. Le roi, avec une rare vigueur de décision, rassemble près de Lugo une forte armée, et entre dans les Asturies, où il met tout à feu et à sang. Népotien marche au-devant de lui. Les deux armées se rencontrent près de la Narcea, à l'ouest d'Oviedo. Mais à l'approche de Ramire, au pont de Cornellana, Népotien est abandonné par ses troupes, et prend la fuite. Il est arrêté et conduit à Ramire, qui le relègue dans un monastère, après lui avoir fait arracher les yeux. Ramire est élu roi, après cette guerre civile, par les alto omes.
Deroù e ren (842)
Ramiro emploie la tactique dont Alphonse s’était déjà servi plusieurs fois avec succès. Il profite pour s'agrandir des divisions qui règnent parmi les Maures ; souvent même il favorise les rebelles par des secours d'armes, de vivres et d'argent. Il construit à Logroño l'église Santiago et crée le premier ordre de chevalerie. -->
Ar Vikinged (844)
En 844 e tegouezhas listri viking war aod Gijón. Dilestrañ a reas ar voraerien ha mont betek Iul lec'h anvet Tour-Tan Brigantio en A Coroña, e Galiza.
En 844 e voe faezhet Ramiro en emgann Albelda gant arme Abd al-Rahman II.
Emgann Clavijo (844)
Hennezh, emgann Clavijo, pe emgann Logroño, zo un emgann mojennel en IXvet kantved etre arme Ramiro ha hini Abd al-Rahman II.
Emgann Alveda (846)
Er bloaz 845 e voe kemeret kêr León gant ar Vored, preizhet ha devet.
Fin e ren
En holl gronikoù eo anvet skourjez a justis.
Dimezioù ha bugale
N'eo ket sklaer skridoù ar c'hronikoù met meur a dra a ouzer.
Ramiro a voe ivez tad da :
An arz ramirek
Etre ar mareadoù brezeliñ e veze Ramiro o sevel ilizoù ha palezioù, kibelldioù e marmor, enne bolzoù hep koad, ur burzhud en amzer-hont, a lakae e gempredidi da vamiñ. <!-- des bains publics en marbre, dont les voûtes, construites sans bois, miracle d'architecture inouï à cette époque, excitent l'admiration des contemporains.
Les églises de Santa María del Naranco et San Miguel de Lillo ont été déclarées en 1985 patrimoine de l'humanité par l'UNESCO.
L'an 846, Ramire taille en pièces l'armée d'Abd al-Rahman II. En mémoire de cet évènement, il bâtit, l'an 847, deux églises, l'une en l'honneur de Saint-Michel, l'autre sous l'invocation de la Sainte-Vierge. Aux temps de Ramire, l'art dit ramirien se développe, considéré comme l'apogée de l'art asturien, malgré la brièveté de ce règne. Les constructions représentant le mieux cette période sont celles du Monte Naranco.
L’église de Santa María del Naranco, est considérée comme la salle du trône ou l’Aule Regia du roi Ramiro (bien que l'absence d'une abside pour placer le trône complique cette utilisation). C’était sa résidence suburbaine, et comme telle, elle sera restaurée, à partir de sa réutilisation comme église rurale, après le transfert de la capitale du royaume à León, en 913.
L’église San Miguel de Lillo, est l'église palatiale de Ramire, comme en témoigne sa décoration sculptée. Elle conserve un morceau de la Sainte Croix, la relique la plus sacrée de l'ancien trésor wisigoth.
L’église Santa Cristina de Lena, peut-être d'origine wisigothe, est réformée par Ramire. Sa caractéristique principale est son jubé, formée par trois arcs de pierre reposants sur quatre colonnes de marbre, avec des éléments wisigoths, qui sépare le presbytère de la nef principale.
Les caractéristiques des constructions que l’on vient d'énumérer en font des bâtiments "préroman" ou de "proto-roman". Ce terme de "préroman" ne peut pas être utilisé comme une forme artistique particulière, sinon comme l'expression générique qui désigne toute manifestation artistique qui précede l'art roman. -->
Sannicola
Sannicola zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Auckland
Auckland (Tāmaki Makau Rau pe Ākarana e maorieg) zo ur gêr eus Zeland-Nevez, en Enez an Norzh, hag ar gêr bobletañ eo er vro. Emañ e-harz menezioù izel ha diazezet eo war ur strizh-douar etre Mor Tasman er c’hornôg ha pleg-mor Hauraki (Meurvor Habask), er reter.
Victoria (Sechelez)
Victoria eo kêr-benn ar Sechelez. Emañ en Enez-Mahé, enezenn vrasañ an enezeg. E 2009 e oa 25 000 a dud o chom e Victoria vras (kêr Victoria hag he fabourzhioù), ar pezh a ra war-dro un drederenn eus hollad tud ar vro.
Piramidenn al Lochoù
Piramidenn al lochoù ( Pirámide de los Nichos, e spagnoleg) zo ur biramidenn e Republik Mec'hiko, e rannvro Veracruz, e kêr rakkolombian El Tajín.
Savet eo ar biramidenn war ur savadur kent en deus un tisaverezh heñvel. Muzuliañ a ra 18 metrad uhelder. Savet eo gant 6 pladenn lakaet evel ur skalier.
Gallout a reer mont war al lein gant ur skalier en tu norzh.
Kinklet eo an talbenn gant 365 loch, skeudennoù 365 deiz ar bloaz.
Galatina
Galatina zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Pedro II Aragon
Pedro II Aragon, pe Pêr II Aragon (1178-1213), a oa roue Aragon, kont Barcelona (1196-1213), hag aotrou kêr Montpellier (1204-1213). Mab e oa da Alfonso II Aragon ha da Sancha Kastilha.
Deleornis
Deleornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1977 gant an evnoniour alaman Hans Edmund Wolters (1915-1991).
Pedro II Aragon
Mervel a reas en Emgann Muret
Deleornis
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Tri (3) isspesad en holl : o c'havout a reer holl en Afrika.
Pedro II Aragon
Dimeziñ ha bugale
E 1204 e timezas da Maria de Montpelhièr. Daou vugel o doe:
Daou vastard en doe ivez, Pedro ha Constanza.
(45027) Cosquer
(45027) Cosquer a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol.
Sanarica
Sanarica zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Caterina
Caterina zo un anv-badez italianek kar-tost d'an anv spagnolek Catalina ha d'an anv svedek Katarina.
Tud
thumb|right|300px|Poltred [[Caterina Sforza, gant Lorenzo di Credi: La dama dei gelsomini]]
Priñsezed
Hag ivez:
Monterrey
Monterrey zo ur gêr vras eus Mec'hiko ha kêr-benn stad Nuevo León.
Da-geñver niveradeg 2010 e oa 1,135,512 a dud o chom e kêr ha 3,7 milion a dud a oa en tolpad-kêrioù (11 kumun en holl). Gant se ez eo unan eus tolpadoù-kêrioù brasañ Norzhamerika. Ur gêr a bouez eo Monterrey evit an industriezh hag ar c'henwerzh e hanternoz Mec'hiko. Savet e voe e dibenn ar ha badezet e voe "Ciudad Metropolitana de Nuestra Señora de Monterrey" gant ar c'honkistador Diego de Montemayor, en enor da Gaspar de Zúñiga y Acevedo, kont Monterrei e Galiza, ha besroue Spagn Nevez. Abaoe dibenn an eo deuet da vezañ ur gêr vras hag ur greizenn industriel a bouez.
Istor
Er bloavezh 1846, e voe un emgann bras er gêr e-pad ar Brezel etre Mec'hiko hag ar Stadoù-Unanet, anvet Emgann Monterrey. An nerzhioù mec'hikan kalonek a voe rediet da gilañ goude pevar devezh stourm gwadus evit an daou du. An emgann a oa bet unan kêrel dorn-ha-dorn. Kalzig jeneraled eus an Eil emelladenn Bro-C'hall e Mec'hiko a oa bet ganet e Monterrey, evel Mariano Escobedo, Juan Zuazua ha Jerónimo Treviño.
Abdulsalami Abubakar
Goude marv Sani Abacha d'an 8 a viz Even 1998 e voe lakaet Abubakar e penn an diktatouriezh soudardel a rene ar vro. E-pad e brezidantelezh e voe degemeret ur Vonreizh nevez (5 a viz Mae 1999) a aotree meur a strollad politikel da gemer perzh en dilennadegoù. D'an 29 a viz Mae 1999 e tilezas e garg, evel m'en doa prometet pa oa en em gavet e penn ar Stad, d'ar prezidant dilennet Olusegun Obasanjo.
Borgward
Borgward zo ur saver kirri alaman.
Istor
E 1919 e voe krouet an embregerezh, e Stuttgart : e 2022 e tisklêrias freuz-stal e Beijing.
Sancha Kastilha
Sancha Kastilha, pe Sancha de Castilla e spagnoleg, zo anv meur a briñsez.
Emgann Murèth
Emgann Murèth a c’hoarvezas d’an 12 a viz Gwengolo 1213 e Murèth (Muret), e-kichen Toloza, e Lengadoc. Unan eus emgannoù bras ar Groaziadeg a-enep an Albiziz e voe hag un emgann eus ar re bouezusañ evit istor Okitania, Aragon ha Katalonia.
E Murèth e voe nerzhioù okitan, katalan hag aragonat, renet gant Pêr II, roue Aragon ha kont Barcelona, ha gant ar c’hont Ramon VI Toloza, o’n em gannañ ouzh Kroazidi, an darn vrasañ anezho Gallaoued, renet gant Simon IV Moñforzh. Mervel a reas ar roue Pêr en emgann ha faezhet e voe armeoù an emglev okitan-aragonat. Gant an emgann-se e voe cheñchet planedenn ar broioù okitan a voe diwar neuze sujet d’ar Gurunenn c’hall, tra ma tigreske al levezon gatalan enno.
Galatone
Galatone zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Alfonso Iañ Aragon
Alfonso Iañ (war-dro 1073- 1134), lesanvet el Batallador, a oa roue Aragon ha roue Pamplona adal 1104 betek e varv en 1134.
Mab e oa d'ar roue Sancho Ramírez, pe Sancho Iañ Aragon (roue Aragon ha Pamplona entre 1063 ha 1094) ha d'e eil pried Félicie de Roucy. Ren a reas war-lerc'h e hantervreur, Pedro Iañ Aragon. Ur roue brezelour e voe, ha brasaat a reas e rouantelezh, kemer Zaragoza diwar-goust Muzulmaned taifa Zaragoza, ha lodenn greiz traonienn ar stêr Ebro.
Dimezet e oa da Urraca Iañ León en 1109, ha neuze e oa roue León, roue Kastilha ha roue Galiza en he ser. neuze e kemeras an titl a « Impalaer León ha roue Spagn en he fezh » pe « Impalaer Spagn en he fezh ».
En 1114 e tispartias an daou bried, dre ma ne roe ar wreg rouanez mab ebet d'ar roue, ha rannet e voe o div rouantelezh, ha dre ma rae an uhelidi o seizh gwellañ evit terrién an unaniezh.
Marv ar roue
En 1134 e varvas Alfonso Iañ en emgann Fraga, hag eñ divugel. Fall an traoù er rouantelezh. Bec'h en doa bet ar roue gant e wreg Urraca Iañ León, bec'h gant ar pab Paskal II. En e destamant e laoskas e rouantelezh gant an urzhioù armet: Urzh an Templ, Urzh an Ospital, Urzh ar Sepulkr Santel. Uhelidi ar vro avat ne oant ket evit gouzañv kement-se, ha mont a rejont da dennañ eus e gouent ar manac'h Ramiro, breur da Alfonso, da reiñ ar gurunenn dezhañ. Ha setu Ramiro II Aragon, lesanvet el Monje (ar Manac'h), war gador roue Aragon, tra ma voe lakaet García Ramírez el Restaurador en Navarra, ha rannet an div vro.
Kanton Marigny
Kanton Marigny a oa ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Manche hag er rannvro Normandi-Izel.
Kumunioù
Kanton Marigny a yae 11 kumun d'ober anezhañ:
Kanton Bourguébus
Kumunioù
Kanton Bourguébus a yae 24 c'humun d'ober anezhañ:
Aguas
Aguas zo un anv-lec'h spagnolek, deuet diwar ar ger agua (dour), a zo un anv-lec'h, hag a ya ivez da ober anvioù-lec'hioù all.
Aguas Verdes
Aguas Verdes (dourioù glas-gwer) zo un anv spagnolek hag a gaver e meur a vro.
Giuggianello
Giuggianello zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Fabrice Bouthillon
Fabrice Bouthillon zo un istorour gall, dezhañ un aotreegezh war an deologiezh eus Skol-veur Strasbourg, ha bet en École normale supérieure e Pariz hag e Skol c'hall Roma. Kelenner eo e Skol-veur Breizh-Izel e Brest. Arbennikaet eo war an istor relijiel a-vremañ ha war istor an diplomatiezh hag istor an hollveliouriezh.
Fabrizio Lora
Fabrizio Lora Saavedra (berraet a-wechoù e Fabrizio Lora), bet ganet e 2005 e Lima (Perou), zo ur melldroader brudet da vezañ unan eus ar re wellañ eus e remziad.
Buhezskrid
D'e 16 vloaz ec'h erruas Fabrizio Lora e Lima, ma tremenas tost holl e red-micher c'hoarier evel argader er skipailh Sporting Cristal.
Sancho III Navarra
Sancho Veur, pe Sancho III Garcés, pe Sancho III Navarra (1005-1035), lesanvet el Mayor (ar Meur), a oa roue Navarra adalek ar bloavezh 1000, kont Sobrarbe (1018-1035) ha Ribagorza ha Castiella (1029-1035). En XIvet kantved ne oa roue ebet ken galloudek hag eñ e ledenez Spagn.
Mab e oa d'ar roue García Sánchez II el Temblón, ha da Jimena Fernández de León (marvet war-dro 1035). E vamm a oa merc'h da Fernando Bermúdez, kont Cea, ha d'ar gontez Elvira Díaz eus tiegezh Saldaña. Ar gurunenn a gemeeras etre 1000 ha 1004, ha war un dro hini rouantelezh Pamplona ha hini kontelezh Aragón, dindan ur c'huzul rejañs ennañ an eskibien, e vamm, hag e vamm-gozh Urraca Fernández.
Kont Aragon etre 1028 ha 1029, hag Impalaer ar Spagnoù n'ouzer ket gwall vat pegoulz. Goude e varv e voe rannet e vadoù entre e bevar mab : Fernando Iañ Kastilha, Ramiro Iañ Aragon, Gonzalvo Iañ Sobrarbe ha Ribagorça ha García IV Navarra.
Calochaetes coccineus
Calochaetes coccineus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.
Far Cry (disheñvelout)
Far Cry a c'hall bezañ evit :
Calochaetes coccineus
Anvet e voe Euchaetes coccineus (kentanv) da gentañ-penn (e 1858) gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913). Ar spesad nemetañ er genad Calochaetes an hini eo.
Far Cry (disheñvelout)
C'hoarioù video
Heuliad c'hoarioù video Far Cry:
Guagnano
Guagnano zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Calochaetes coccineus
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha frouezh.
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, eus Kolombia da bPerou.
Cormac McCarthy
Cormac McCarthy (Providence, Rhode Island, – Santa Fe, New Mexico, ) a oa ur skrivagner stadunanat.
Ciconiiformes
Kerentiadoù
E Ciconiiformes pe e Pelecaniformes :
E Rummatadur Sibley-Ahlquist e vez kendeuzet meur a urzhiad e Ciconiiformes : Charadriiformes, Sphenisciformes, Procellariiformes, Falconiformes, Phoenicopteriformes, Podicipediformes...
Aguazul
Aguazul zo ur gumun eus Colombia en departamant Casanare. Eil kêr an departamant eo war lerc'h Yopal, ar gêr-benn.
Gerdarzh
Eus "agua azul", "dour glas".
(28572) Salebreton
(28572) Salebreton a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol.
Roet eo bet an anv-se en enor da Stephen Adam Le Breton (studiour eus Amerika).
Yves Coativy
Yves Coativy, ganet e 1963, zo un istorour breton. Kelenner istor ar grennamzer eo e Skol-veur Breizh-Izel e Brest. Ezel eo eus ar KEBK.
Abaoe miz Meurzh 2012 eo prezidant ar Société d’Études de Brest et du Léon hag a embann Les Cahiers de l'Iroise.
Tachennoù labour
Arbennikaet eo Yves Coativy war Breizh da vare an Dugelezh ha dreist-holl war skiant ar moneiz.
Pignola
Pignola  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
Skornredenn
Ur skornredenn a zo ur skorneg hag a zilec'h goustadik hag a furm traoñiennoù en ur reiñ dezho stumm ur c'homm.
Calvera
Calvera  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
Accipitriformes
Accipitriformes a zo un urzhiad e rummatadur an evned, ennañ evned-preizh deiz evel an erered, ar baoued pe ar skouled.
E-pad pell e oant bet rummataet en urzhiad Falconiformes, asambles gant ar falc'huned.
Ptilinopus
Ptilinopus zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1825 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
Ikaria
Ikaria (Ικαρία e gresianeg) zo un enezenn eus Gres, e Mor Egea, un tammig er mervent da enez Samos. Dont a ra hec'h anv eus hini Ikaros, mab Daidalos e mojennoù Henc'hres, a vije bet kouezhet er mor e-kichen an enezenn, hervez ar richenn.
Ptilinopus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad ha hanter-kant, bev c'hoazh, a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
Ikaria
Unan eus inizi krenn Mor Egea eo, gant ur gorread 255 km2 hag annezet eo gant 8 312 a dud (e 2001).
Mariy El
Mariy El (Чăваш Ен e marieg ha Мари́й Эл e rusianeg), ent-ofisiel Republik Mariy El (Марий Эл Республик e marieg, Респу́блика Мари́й Эл e rusianeg), a zo unan eus Republikoù Kevread Rusia en norzh d'ar Volga. Yochkar-Ola eo ar gêr-benn. 698 176 a dud a oa o vevañ eno e 2010, Maried evit 44% anezho, ha 47% a Rusianed.
(30110) Lisabreton
(30110) Lisabreton a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol.
Inveresk
Inbhir Easg e gouezeleg Skos, Inveresk e saozneg, ur gêriadenn eu Bro-Skos, e kontelezh Lodainn an Ear.
Emañ war un uhelenn, war lez ar stêr Easg. Eno e oa bet ur c'hreñvlec'h roman anvet Coria en, war douar ar Votadini.
Ar ger gouezeleg inbhir, a gaver en anv, a ra dave da gember ar stêr Easg (Esk) gant ar Firth of Forth.
Étienne Becker
Étienne Becker, bet ganet e Pariz (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'ar 1añ a viz Mae 1936 ha tremenet d'an 11 a viz Kerzu 1995 e memes kêr, a oa ur rener ar skeudenniñ gall.
Belos
Belos zo anv meur a zen e mojennoù Hellaz kozh :
Groeslon
Groeslon pe Y Groeslon zo ur gêriadenn eus Kembre, e kontelezh Gwynedd. Emañ e Dyffryn Nantlle, etre Caernarfon ha Penygroes, un tammig er c'hornôg da gêriadenn Carmel ha da dorgenn Moel Tryfan.
Ur gêriadenn mengleuzierien e oa Groeslon, en amzer ma veze tennet mein-glas eus ar c'hornad.
E 2011 e oa 1,256 a dud o chom er gêriadenn.
Bann an Alre
Bann an Alre a oa ur rann velestradurel ha lezvarnel e departamant ar Mor-Bihan e Breizh. Krouet e voe gant lezenn an 23 a viz Eost 1790. Setu amañ roll e nav c'hanton:
Dilamet ar bannoù
Gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost 1795) e voe lamet ar bannoù ha bodet e veze kuzulioù-kanton (ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton).
Kumuniezh kumunioù Aod an Emrodez
Kumuniezh kumunioù Aod an Emrodez (e galleg: Communauté de communes de la Côte d'Émeraude) a zo ur gumuniezh kumunioù enni 8 kumun eus Aodoù-an-Arvor hag Il-ha-Gwilen. Savet eo bet e miz Here 1996 hag e Pleurestud emañ he sez.
He frezidant zo Pascal Guichard, kuzulier-kêr Dinarzh, abaoe 2020.
Brezhoneg
E distro-skol 2022 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 56 skoliad (2,2 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)
Rotonda
Rotonda zo anv meur a lec'h.
==
L'ancien Vers breton
L'ancien Vers breton zo ul levr gallek, pajennadoù brezhonek ennañ, savet gant Emile Ernault diwar-benn ar gwerzaouerezh brezhonek er Grennammzer, hag embannet e 1912.
Al levr
Niverennet eo pajennoù ar skrid (nemet ar bajenn 5) adalek 6 betek 77.
Delothraupis castaneoventris
Anvet e voe Calliste castaneoventris (kentanv) da gentañ-penn (e 1886) gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913). Ar spesad nemetañ er genad Delothraupis an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar artropoded ha hugennoù.
Annez
Kavout a reer ar spesad e Bolivia ha Perou (Suamerika).
Rotonda (Italia)
Rotonda zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
Pargny (Somme)
Pargny zo ur gumun c'hall en departamant Somme.
Rabat
Rabat (الرباط en arabeg, ⵕⴲⴰⵟ, e tamazight, treuzlizherennet ar-Rabāṭ pe ar-Ribāṭ pe Rbat) eo kêr-benn Maroko, ha trede brasañ kêr ar vro. Emañ war aod ar Meurvor Atlantel, e gwalarn ar vro. 650,000 bennak a dud a oa o chom enni e 2010.
Ruoti
Ruoti  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
Bann Gwened
Bann Gwened a oa ur rann velestradurel ha lezvarnel e departamant ar Mor-Bihan e Breizh. Krouet e voe gant lezenn an 23 a viz Eost 1790. Setu amañ roll e seizh kanton:
Dilamet ar bannoù
Gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost 1795) e voe lamet ar bannoù ha bodet e veze kuzulioù-kanton (ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton).
Lairière
Lairière a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Todidae
Todidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1825 gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List n'eus nemet ur genad oc'h ober ar c'herentiad :
Ar Pemp Skoed a Vreizh
Ar Pemp Skoed a Vreizh zo ur romant skrivet gant Evelyne Brisou-Pellen, troet e brezhoneg gant Mark Kerrain.
Levr gallek
Troet eo diwar al levr gallek Les Cinq écus de Bretagne a oa bet embannet gant Hachette jeunesse e 1993 hag adembannet meur a wech.
Ur golo divalav a oa bet lakaet gant Al Liamm d'an embannadur kentañ e brezhoneg.(Soñj personel)
Diverradenn
Kregiñ a ra an istor e 1469, e Roazhon.
Guillemette Landais, emzivadez a drizek vloaz nevez marvet he zad, gward e kastell Felger, zo deuet da glask war-lerc'h an aotrou Boisguerin. Emañ, teñzorour kêr, a zo un den galloudus. Met goulenn a ra he cheñchfe anv hag e vefe anvet Filip evit kuzhat hec'h identelezh. E ti an aotrou Boisguérin e kej gant e deskard Estienne, gant ar servijerez Lucasse, gant Jili, breur Boisguerin, ha gant Beatris, merc'h Gilles.
Fardella
Fardella  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
Colomby-Anguerny
Colomby-Anguerny a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Blommersia angolafa
Blommersia angolafa zo ur glesker brosezat e reter Madagaskar.
Colomby-Anguerny
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Colomby-sur-Thaon hag Anguerny.
Rapolla
Rapolla  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
Antonio López de Santa Anna
Antonio de Padua María Severino López de Santa Anna y Pérez de Lebrón, anavezetoc'h evel Antonio López de Santa Anna (Jalapa, 21 a viz C'hwevrer 1794 – Ciudad de México, 21 a viz Even 1876) a oa ur politikour ha jeneral mec'hikan. Prezidant México e voe unnek gwech. Gouarnour Yucatán e voe ivez en 1824 ha hini Veracruz en 1829. Lesanvet e oa an Erer, Napoleon ar C'hornôg pe Haroz divarvel Cempoala gant e vignoned, ha Quince Uñas (Pemzek Ivin) goude koll ur c'har en 1838.
Nerva
Marcus Cocceius Nerva (Narnia, 8 Du 30 - Roma, 27 Genver 98), oa impalaer roman etre an 18 a viz Gwengolo 96 hag ar 25 a viz Genver 98.
Buhez
Ganet e voe d'an 8 a viz Du 30 e Narnia, en Ombria.
Beleg salian, kester, pretor dindan Neron, koñsul e 71 gant Vespazian, hag e 90, gant Domisian. Mont a ra en harlu da dTarantum e 93, abalamour ne gare ket Domisian.
Kozh ha klañv, Domisian a gemer Trajan, legad Germania Uhelañ, da zont war e lerc'h.
Antonio López de Santa Anna
E vuhez
Mab e oa da Antonio López de Santa Anna ha Manuela Pérez de Lebrón.
Rivello
Rivello   zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
Bouc'h
Ar bouc'h, par ar c'havr, zo ur bronneg geotdebrer ha daskirier eus kerentiad ar Bovidae, hag eus iskerentiad ar c'haprinae. Arabat eo e gemmeskañ gant ar maout
Leverano
Leverano zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Bouc'h
Perzhioù
Bouc'hed gouennoù Bro-Suis ha Lec'hlenn a grog da rutañ en diskar-amzer pa cheñch kelc'hiad termek ar parezed. Re ar gouennoù a vev e-kichen gouriz ar bed zo gouest d'en em barañ forzh pegoulz. Pa vezont e rut e tebront nebeutoc'h ha sorc'hennet e vezont gant ar parezed. Ur bouc'h e rut a droñs e vuzell uhelañ hag a staot war e bavioù a-raok ha war e vouchig hag e benn pa c'hwesh ur barez hemolc'h. N'en em baro ket ar barez gant ur mal bouc'h dic'hwezh.
Mantella milotympanum
Mantella milotympanum a zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Bouc'h
Perzhioù
Bouc'hed ar gouennoù brasañ evel ar Boered a c'hall bezañ 140 kilo enne. Pa laezh ar parezed o menned, ar bouc'hed a garg ar re a dosta ha tagañ a reont an dud muioc'h evit na ra ar meot.
Kredennoù
thumb|[[Pan o teskiñ seniñ al fleütenn da Zafnis, eilenn roman diwar un delwenn c'hresian eus Heliodoros Rodos (III-II kantved), Dastumad Farnèse, Mirdi arkeologel broadel Naplez.]]
Mitologiezh
E gwengelouriezh Hellaz, Pan, doue an Natur, gwarezer ar vaeserien hag an tropelladoù a vez taolennet alies evel ur boud hanter den hag hanter bouc'h, evel ar satired. Ouzhpenn e fleütenn ez eo brudet evit e gerniel hag e pavrioù bouc'h
Er wengelouriezh lec'hlennat, Tanngrisnir ha Tanngnjóstr eo anv an daou vouc'h a stlej karr Thor. Pa zeu naon d'an doue e laka anezhe da rostañ ha pa fell dezhañ mont e lev adarre n'en dez nemet bennigañ anezhe d'ober evit ma teufent en-dro bev ha yac'h. Gwa d'ar re o defe brewet o eskern, evel Thjálfi ha Roskva e-keit-se.
E mitologiezh Euskadi, Aker pe Akerbeltz zo un doue drougoberiant ha dindandouar damheñvel ouzh ur bouc'h. Krediñ a raed en doa ar galloud da wareziñ ar chatal. Gant ar gristeniezh eo deuet Aker da vezañ ur stumm eus an diaoul. En em vodañ a ra ar sabad en Akelarre (lann ar bouc'h).
Evel Arouez
thumb| [[El aquelarre, gant Francisco Goya, e 1823. ]] Brudet eo er mojennoù kristen evel arouez an diaoul. Liammet eo gant an diaoul ivez e lidoù ar sorserezh hag en o skeudennadur evel Le Sabbat des sorcières ou Le Grand Bouc de Francisco de Goya.
Ripacandida
Ripacandida  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
Bann ar Faoued
Bann ar Faoued a oa ur rann velestradurel ha lezvarnel e departamant ar Mor-Bihan e Breizh. Krouet e voe gant lezenn an 23 a viz Eost 1790. Gourin, sez ur senesaliezh, a glaskas mirout he sez roueel, met nac'het e voe gant Ar Faoued; en aner c'hoazh e klaskas Gourin bout staget ouzh Karaez war tachenn ar justis. Setu amañ roll seizh kanton Bann ar Faoued:
Dilamet ar bannoù
Gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost 1795) e voe lamet ar bannoù ha bodet e veze kuzulioù-kanton (ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton).
Racale
Racale zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Filiano
Filiano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
Ruffano
Ruffano zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Mantella madagascariensis
Mantella madagascariensis a zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Alarc'h gouzoug du
An Alarc'h gouzoug du (liester: Elerc'h gouzoug du) a zo un evn palvezek eus Suamerika, Cygnus melancoryphus an anv skiantel anezhañ.
Kanton Bréhal
Kanton Bréhal a zo ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Manche hag er rannvro Normandi. Brasaet e oa bet da 30 kumun gant dekred ar 25 a viz C'hwevrer 2014.
Betek 2015
Kanton Bréhal a yae 14 kumun d'ober anezhañ:
Abaoe 2015
Kanton Bréhal a ya 30 kumun d'ober anezhañ:
Gustav Heinemann
Gustav Heinemann (ganet d'an 23 a viz Gouere 1899 e Schwelm, marvet d'ar 7 a viz Gouere 1976 en Essen) a oa ur gwiraour hag ur politikour alaman. Goude an Eil Brezel-bed e voe unan eus ar re a savas ar strollad Christlich Demokratische Union Deutschlands (CDU). Ministr an Aferioù Diabarzh e voe e 1949 ha 1950 e gouarnamant Alamagn ar C'hornôg. E zilez a roas eus e bost e 1950 ha daou vloaz diwezhatoc'h e kuitaas ar strollad CDU da vont da grouiñ ar Gesamtdeutsche Volkspartei, ur strolladig ha ne reas ket kalz a verzh. E 1957 ez eas e-barzh ar Strollad Sokial-Demokrat (SPD). Ministr ar Justis e voe eus 1966 da 1969, ha prezidant ar Republik Kevreadel e voe etre 1969 ha 1974.
Myiothlypis
Myiothlypis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Triwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, pemp isspesad ha tregont (35) dezhe en holl.
Rummatadur
Renket e veze ar spesadoù er genadoù Basileuterus, Euthlypis ha Phaeothlypis kent.
Straed ar sec'hedien
Straed ar sec'hedien (ha koñchennoù all) zo un dastumad istorioù fentus gant Yann Guillamot, anezhañ ul levr hag ur bladenn embannet er bloavezh 2017 gant Al Liamm. Kinniget eo evel ul levr farsus e brezhoneg flour Bro-Vigoudenn. Skeudennet eo bet al levr gant Erwan Corlouer.
Krouidigezh al levr
Dre atiz Gwen Huon e oa bet bountet Yann Guillamot da skrivañ lod eus e istorioù. Savet e oa a-du met ma vije embannet ur bladenn gant al levr. Ar pezh a voe graet.
Enrollet eo bet ar bladenn e Radio Kerne gant sikour ar skipailh kazetennerien.
Taolenn
14 istor a ya d'ober an oberenn Straed ar sec'hedien
Arroudenn
"Ar park a oa ur pezh park, plaen hag e-barzh pep penn aze e oa ur c’hached bihan gant grilhaj… dres e-giz pardon Treminou evit lakaat loened gouez. – An dra-se zo vit ar « Goal » ! – Petra ! De Gaulle ! Me sonje din lâr hennezh ne deue ket mui e-kreiz an dud anezhañ !"
Tiegezh santel
Arz
Kalzik a daolennoù zo bet savet d'an Tiegezh santel, a-wechoù gant sent all (Santez Anna, pe Yann ar Badezour da skouer), a-wechoù e-pad an Tec'h da Egipt, pe en e di e Nazaret, gant an arzourien-mañ paneveken:
Ilizoù
Meur a iliz zo gouestlet d'an Tiegezh santel, met an hini brudetañ eo ar Sagrada Família e Barcelona, empentet gant Antoni Gaudí.
Todus
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson (1723-1806).
Spesadoù
Pemp spesad a ya d'ober ar genad :
Annezva
O c'havout a reer en Antilhez Brasañ.
Mari Madalen
thumb|right|250px|[[Mari Madalen (santez)|Mari Madalen, livet gant Tizian.]]
An hini a garan
An hini a garan, pe An hani a garan pe En hani e garan, hervez ar stumm orin, zo ur ganaouenn-bobl vrezhonek a Vro-Gwened skrivet get Yann Vadezour Olieroù ( Golvanig e anv-pluenn) e 1901.
Mari Madalen
Mari Madalen zo un anv-badez brezhonek, diwar ur vaouez eus an Aviel, Mari, eus kêr Magdala, e Galilea, lakaet da santez. Diwar hec'h anv, Mari Magdala, pe Mari Magdalena (eus Magdala), eo bet savet an anv Mari Madalen, da gentañ, hag an anv-badez Madalen goude-se.
An hini a garan
Danvez ar ganaouenn
Er skrid kinniget evel an hini orin ez eus anv eus ur plac'h o ouelañ d'an hini a gar, a zo aet d'ar broioù pell, evel beleg misioner moarvat (Aet eo d'ar broioù pell da c'hounit tud d'an Neñv ).
Mari Madalen
Tud
Maria Magdalena (Begriffsklärung) Mary Magdalene (disambiguation) María Magdalena (desambiguación) Marie-Madeleine Marija Magdalena (razvrstavanje)
An hini a garan
Danvez ar ganaouenn
Hiriv e vez kanet Aet eo d'ar broioù pell da c'hounit e vara.
Kanerien
Kanet eo bet gant meur a zen : Andrea ar Gouilh eo an hini a enrollas anezhi da gentañ, e 1960, e gwenedeg (met anvet An hini a garan). Kanet eo bet ivez gant Alan Stivell ha Denez Prigent. Ur stumm leonekaet zo ivez, kanet (pe bet kanet) gant lazoù-kanañ Leon. Kanet eo ivez gant Cécile Corbel.
Komzoù
Daouzeksilabennek eo ar gwerzennoù. Meur a stumm skrivet zo: gwenedek, peurunvan, ha damleonek zoken.
Stumm all
Homañ e vefe ar stumm orin :
Presicce
Presicce zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Bann ar Roc'h-Bernez
Bann ar Roc'h-Bernez a oa ur rann velestradurel ha lezvarnel e departamant ar Mor-Bihan e Breizh. Krouet e voe gant lezenn an 23 a viz Eost 1790. Setu amañ roll e bemp kanton:
Hedydipna
Hedydipna a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).
Nav (9) isspesad en holl : o c'havout a reer holl en Afrika.
Forenza
Forenza zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
Zentrygon albifacies
Zentrygon albifacies a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.
Anvet e voe Geotrygon albifacies (kentanv) da gentañ-penn (e 1858) gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).
Annez
Kavout a reer ar spesad eus menezioù gevred Mec'hiko (San Luis Potosí) da walarn Nicaragua.
Trajan
Trajan, pe Marcus Ulpius Nerva Traianus e latin, ganet d'an 18 a viz Gwengolo 53 (pe en Italica (Spagn) pe e Roma) ha marvet d'ar 27 a viz Genver (?) 117 e Selinus, e Kilikia, a voe impalaer roman eus dibenn Genver 98 betek 117. Pa varvas e oa anvetImperator Caesar Divi Nervae Filius Nerva Traianus Optimus Augustus Germanicus Dacicus Parthicus. Hennezh eo ar c'hentañ impalaer roman eus un tiegezh a orin eus ar proviñsoù ; e gwirionez e oa un tiegezh italian aet da chom da broviñs Baetica evel trevadennerien.
E vuhez
Dimezet e oa da Plotina. Er bloaz 100 e voe anvet Trajan da impalaer.
E 117, pa varvas Trajan, e voe anvet e advab Hadrian da impalaer.
Grumento Nova
Grumento Nova  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
Sèvre niortaise
Ar Sèvre niortaise zo ur stêr eus Poatev hag Aunis, e kornôg Bro-C'hall hag a ya da aberiñ er Meurvor Atlantel.
Adstêr dezhi eo ar Vendée.
Porto Cesareo
Porto Cesareo zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Sèvre niortaise
Red
Departamantoù treuzet :
Kumunioù treuzet :
Pattes blanches
Pattes blanches zo ur film gall, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour gall Jean Grémillon e 1948.
An danvez
Ur mareour pinvidik eo Jack Le Guen, o chom en ur gêriadennig war an aod ; eno en deus degaset Odette, e wreg kleiz. Ha dindan nebeut amzer ec'h en em ziskouez sev ouzh ar baotred en-dro dezhi : ouzh Juluan a Geriadeg, kastellan al lec'h, graet Pattes blanches anezhañ abalamour da liv e vodreoù hag ouzh Maurice, hantervreur bastard Juluan a ra fae holl gêriadenniz warnañ. Plijout a rafe da Odette lubaniñ da Juluan ha dimeziñ da Jack daoust dezhi karout Maurice hepken. E-kreizig-kreiz darvoudoù mantrus ec'h en em gav ar gaer a veleganez, darvoudoù ma vo-hi ar c'houzañverez kentañ anezhe...
Mantella pulchra
Mantella pulchra zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Guardia Perticara
Guardia Perticara  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
Proviñsoù Spagn
Setu amañ roll an 50 proviñs a zo e Spagn, gant o c'hêr-benn, ar gumuniezh emren ma'z int lodek anezhe, ha roll o c'humunioù.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2015
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn, e 2015, a oa loc'het eus Utrecht, en Izelvroioù, d'ar 4 a viz Gouhere, hag a oa degouezhet e Pariz d'ar 26 a viz Gouhere.
Aerborzh Roazhon - Sant-Jakez
Emañ Aerborzh Roazhon - Sant-Jakez e Sant-Jakez-al-Lann, tost da gêr Roazhon en Il-ha-Gwilen. Ar 14 aerborzh e Bro-C'hall (estreget Pariz) eo gant 640,768 a veajourien e 2016.
Istor
Savet e ao bet an aerborzh gant Kambr kenwerzh ha greanterezh Roazhon e 1932. Implijet eo bet gant an arme alaman a-enep Breizh-Veur e-pad an Eil Brezel-bed.
1993 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
1993 e Breizh
Lagonegro
Lagonegro  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
Latronico
Latronico  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
Mari Breizh (1446-1511)
Mari Breizh (1446 - 1511) a oa ur briñsez aus Breizh, merc'h d'an dug Frañsez Iañ ha da Izabel Stuart, priñsez eus Bro-Skos.
He buhez
En 1462 e timezas Mari da Yann II, beskont Roc'han, Leon, ha kont Porc'hoed. Dre se e oa c'hoar-gaer d'an dug Frañsez II, dre zimeziñ he c'hoar henañ Marc'harid Breizh da Frañsez II, en 1455.
Bugale Mari Breizh
Seizh bugel o doe Yann ha Mari:
Eider lunedek
An eider lunedek (Somateria fischeri) a zo un evn palvezek eus ar c'herentiad Anatidae.
Annez
Bevañ a ra e biz-hanternoz Siberia hag Alaska.
Lizzanello
Lizzanello zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Đà Nẵng
Đà Nẵng zo ur gumun eus Viêt Nam, e kumuniezh emren Nam Trung Bo. Gorread: 1255,53 km2, poblañs : 888070 annezad e 2010. Kêr Ho-Chi-Minh a zo 964 km er su da Da nang. Hanoi a zo 764 km er su da Da Nang. Aerborzh etrebroadel Đà Nẵng a zo 36 km en norzh da Da Nang.
Cyanomitra
Cyanomitra a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1853 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
Mantella nigricans
Mantella nigricans a zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Cyanomitra
Nav isspesad warn-ugent (29) en holl : o c'havout a reer holl en Afrika.
Nectarinia
Nectarinia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1811 gant an evnoniour alaman Johann Karl Wilhelm Illiger (1775-1813).
Unnek (11) isspesad en holl : o c'havout a reer holl en Afrika.
Avranches
Avranches a zo ur gumun eus departamant gall Manche e Bro-C'hall. Pennlec'h Arondisamant Avranches ha Kanton Avranches eo.
Istor
Krenn-azer
Avranches a zo bet staget ouzh rouantelezh Breizh eus --- da --- (da vare Erispoe)
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944:
Kresket eo bet ar gumun d'ar 1 a viz Genver 2019 goude bezañ bodet gant Saint-Martin-des-Champs.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Avranches Communal Cemetery
Nijourion e oant. Mervel a rejont d'an 28 a viz C'hwevrer 1943 e-pad an Eil brezel-bed.
Marzioù Argant
E bed faltaziek ar Rouantelezhioù Ankouaet evit ar c'hoari-roll Kevioù hag Erevent emañ lec'hiet ar Marzioù Argant. Luruar a zo un anv nevez all evit ar rannvro-se. Lec'hiet eo e gwalarn Faerun. Yen eo an hin hadañjerus eo ar vro gant kalz euzhviled : orked, erevent ha ramzed. An Itron Uhel Alustriel a zo bet e penn ar Marzioù Argant. Korrien, elfed ha tud a genlabour evit difenn ar vro.
Saozneg : The Silver Marches Galleg : Les Marches d'Argent
Starnoenas cyanocephala
Starnoenas cyanocephala a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Anvet e voe Columba cyanocephala da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778) : ar spesad nemetañ er genad Starnoenas an hini eo.
Ebony and Ivory
Ebony and Ivory (Ebena hag Olifant e brezhoneg) zo ur ganaouenn gant ar c'haner-sonaozer saoz Paul McCartney. Daouzekvet ha diwezhañ kanaouenn (war-lerc'h Dress Me Up as a Robber) e bevarvet albom solo (Tug of War an anv anezhañ), padout a ra-hi 3:43.
Istor ar ganaouenn
Savet e oa bet ar ganaouenn-mañ en he fezh gant McCartney hag enrollet a-gevret gant Stevie Wonder en ur studio.
Da gentañ-penn e oa deuet e-maez, d'an 29 a viz Meurzh 1982, war ur bladennig-arc'hant ar ganaouenn Rainclouds war an tu B anezhi, a-raok bezañ adembannet miz war-lerc'h, d'ar 26 a viz Ebrel, en albom Tug of War.
Awenet e vije bet McCartney gant komzoù ("black notes, white notes, and you need to play the two to make harmony, folks !") an arzour iwerzhonat Spike Milligan. Petra bennak ma komz an oberour eus touchennoù gwenn ha du klaouier ur piano, n'haller ket chom hep kompren ez eus anv eus an unvaniezh kenetre holl ouennoù hor bed war un dro. Kement-mañ a zispleg fraezh abalamour da betra e oa bet berzet Ebony and Ivory e Suafrika e-lec'h ma rene an apartheid c'hoazh.
Ferdinando Gonzaga
Ferdinando Gonzaga (Mantova, 1587 – Mantova, 1626) a voe c'hwec'hvet dug Mantova ha Dug Monferrato adal 1612 betek e varv e 1626.
E vuhez
Mab e oa da Vincenzo Iañ Gonzaga ha da Eleonora de' Medici. Evel eil mab e oa tonket dezhañ mont gant an dud a Iliz. E miz Kerzu 1607, d'e 20 vloaz, e voe anvet da gardinal. Pemp bloaz goude, e 1612, e varvas e vreur, an dug Francesco IV Gonzaga.
Dimeziñ a reas e kuzh, e 1615, da Camilla Faa di Bruno (1589-1662), a voe kaset kuit gantañ en 1616. Ur mab o doa bet, Francesco Giacinto, ganet en 1616, marvet e 1630, da 14 vloaz.
Dimeziñ a reas da Caterina di Ferdinando de' Medici, merc'h da Ferdinando de' Medici, dug-meur Toskana.
Mervel a reas divugel, da 39 bloaz. Distreiñ a reas e intañvez da Doskana, hag e vreur Vincenzo II Gonzaga a renas en e lec'h.
Kurunenn
Ur gurunenn, ger brezhonek deuet eus an anv latin corona, deuet eus ar ger gregach korôné, zo un anv boutin roet da veur a dra.
Pennwisk
Ur pennwisk, arouez ar rouaned eo. Gwelout: Kurunenn (pennwisk).
Moneiz
Meur a voneiz en Europa an hanternoz zo bet anvet kurunenn.
Klotenn diabarzh
Ar glotenn-diabarzh, pe enklotenn, eo an doare da skrivañ meur a soniad o kenglotañ etrezo en ur frazenn, pe en ur werzenn. Implijet e vez er varzhoniezh dreist-holl, met savet ez eus bet buhezskridoù tev-mat da vare ar Grennamzer e Breizh hag e Kembre.
Ur reizhiad skrivañ ha gwerzaouiñ dibar an hini eo, a gaver er yezhoù predenek hepken. E barzhoniezh Kembre eo ledanoc'h tachenn ar cynghanedd ( distagadur kembraek :, ger-ha-ger : kengan pe heson), a-wezhioù treuzskrivet kenganez ) dre ma talvez renkamant ar sonioù war ul linenn, en ur implijout an taol-mouezh, klotennoù-kensonenn ha klotennoù, en ur reizhiad kempleshoc'h eget hini ar brezhoneg.
Reizhiad ar c'hlotennoù-diabarzh e krennvrezhoneg
Implijet-stank e veze da vare ar c'hrennvrezhoneg, da lavarout ep etre an hag ar, gant an dud a Iliz peurliesañ, a oa an dud desketañ war ar yezh.
Lenn a c'heller hiziv an deiz meur a oberenn brudet-mat skrivet e klotennoù-diabarzh, en o zouez : Setu amañ gwerzennoù tennet eus An Dialog etre Arzur Roe d'an Bretounet ha Guynglaff (gwerzennoù 48-49) : Ar pezh a dalvez en hor brezhoneg a-vremañ : Ouzhpenn da lakaat silabennoù-dibenn pep gwerzenn da glotañ kenetrezo neuze, evel ma reer e kalz yezhoù, e vez lakaet ar silabenn eil-diwezhañ da glotañ gant an hini greizel : [is] en destenn, ha [añ] ivez en eil gwerzenn.
Reizhiad ar gynghanedd e kembraeg
E kembraeg e talvez an digrafoù, ha < ch> ar c'hensonennoù /ð/, /ɬ/ ha /χ/.
Cynghanedd groes ("kenganez-groaz")
An holl gensonennoù tro-dro d'ar vogalenn daol-mouezhiet dirak an troc'h a rank bezañ adlavaret da c'houde er memes urzh. Kensonenn ziwezhañ gerioù diwezhañ pep hanter-linenn a rank bezañ disheñvel avat, kement ha vogalenn daol-mouezhiet pennañ pep hanterenn. Ur skouer diwar ar varzhoneg Cywydd y Cedor (gwerzenn 32) gant Gwerful Mechain, ur varzhez er  : Amañ e weler ar patrom {C L Dd Dd [taol-mouezh] L} a bep tu d'an troc'h. Ar vogalennoù taol-mouezhiet pennañ zo <a> (monoftongenn verr) ha <wy> (diftongenn /uj/). E cynghanedd groes ne vez dre vras kensonenn ebet en eil hanterenn ne vije ket perzh eus an heklev-kensonenn (nemedennoù zo, dreist-holl pa vez <n> e deroù an hanterenn hag ar gensonenn ziwezhañ, e-giz ma oa bet displeget uheloc'h). Dieub eo ar vogalennoù n'int ket taol-mouezhiet.