cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zhu Xi
Hêrezh Zhu Xi
Zhu Xi e voe an Nevez-Konfusian kentañ o terc'hel start da gelennadurezh Konfusius (junzi) en ur zegemer lod pennaennoù eus ar Vouddhaegezh hag an Daoegezh. War e lerc'h e voe e vennozhioù an doare konfusian nemetañ da veizañ ar pennaennoù-se.
Evit ar wezh kentañ en Istor ar brederouriezh sinaat e voe prederouriezh Zhu Xi unan ken frammet ha kemplezhek ha hini ar Vouddhaegezh.
Evit e labour war ar Pevar Levr hag ar Pemp Klaselour avat e voe doujet gant e warlerc'hidi, ar pezh o c’hasas tamm-ha-tamm a-hed ar c'hantvedoù da zroukveskañ "imbourc'h an traoù" ha "studi ar skridoù kozh". Tamm-ha-tamm ivez e troas klask jīn chéng, ar beurwirionded kar d'an Daoegezh, da glask ur glander dichek ha damrelijiel a zo pell diouzh mennozhioù uhel ar Mestr kozh.
Chaleur humaine
Chaleur Humaine zo un albom gant ar ganerez Christine and the Queens embannet e miz Even 2014. Skrivet, kompozet ha produet eo bet gant ar ganerezh. E Stadoù-Unanet Amerika eo bet embannet ar bladenn evel un adembannadenn anvet Christine and the Queens.
Napolitaneg
An napolitaneg (diwar ar ger italianek napolitano), pe naplezeg (diwar anv kêr Naplez), nnapulitano e napolitaneg, eo anv ar yezh latin komzet e Naplez ha tro-war-dro, e rannvroioù Campania, Basilicata, Calabria ar c'hreisteiz, Abruzzo, Molise, Puglia ha kreisteiz Lazio stok ouzh Campania..
Rives-d'Autise
Rives-d'Autise zo ur gumun e departamant Vande hag er rannvro Broioù al Liger, e kornôg Bro-C'hall.
Auguste Reuß zu Ebersdorf
Auguste Reuß zu Ebersdorf (Saalburg-Ebersdorf 1757-1831 Coburg) a oa ur gontez alaman deuet da vout Dugez Sachsen-Coburg-Saalfeld. Mamm e oa da Leopold Iañ Belgia ha mamm-gozh d'ar rouanez Victoria.
Erythrura
Erythrura a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Trizek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Temz
An temz a c'hall ober dave da veur a dra :
Auguste Reuß zu Ebersdorf
Merc'h e oa d'ar c'hont Henri XXIV Reuß zu Ebersdorf ha d'ar gontez Caroline-Ernestine von Erbach-Schönberg.
Visso
Visso zo ur gumun eus Italia e proviñs Macerata, e rannvro Marche.
Napolitaneg
Liammoù
Brudet eo ar ganaouenn 'O sole mio.
Melida
thumb|right|260px|Sede pelec'h emañ Melida Melida  (Mélida hervez ar stumm spagnolek ofisiel) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Poggio San Vicino
Poggio San Vicino zo ur gumun eus Italia e proviñs Macerata, e rannvro Marche.
Enez Aval
An Enez Aval zo un enezenn er reter d'an Enez-Veur, ha stag outi, e kumun Pleuveur-Bodoù, e Bro-Dreger. War droad e c'haller mont di d'an izelvor.
Hervez ur vojenn e vije kousket ar Roue Arzhur enni.
Istor
Menec'h a vije bet enni er kantved. Labourerien-douar a vije bet betek 1950.
E miz Eost 2020 e voe prenet gant ur Parizian a orin kors.
Sinoe
Sinoe zo ur gontelezh eus Liberia.
529
Diwar-benn ar bloavezh 529 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 529
Flines-lez-Raches
Emdroadur ar boblañs 1793-2007
• Andonioù : Cassini hag EBSSA
529
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 529
Brokard
Ar brokard zo un danvez graet gant seiz ha warnañ tresadennoù gant neud aour hag arc'hant. A-wechoù e vez lavaret brokard eus danvez seiz kinklet kaer.
Malerreka
Malerreka zo un draoñienn er Pireneoù hag a oa unan eus komarkoù Nafarroa betek ar bloaz 2019. Div draoñienn zo anezhi e gwirionez : hini Doneztebe ha hini Basaburua Artea.
Setu amañ an 13 kêriadenn a zo e komark Malerekka ; Doneztebe eo ar gêr-benn, ha da 5 436 a dud e save ar boblañs e 2017, a zo roet etre krommelloù.
Albenga
Albenga (Arbénga en ligureg, Albingaunum en latin) zo ur gumun italian, e proviñs Savona e Liguria. An niver a annezidi zo :
Lesanvet e vez "Città delle cento torri", kêr ar c'hant tour.
Istor
Kêr-benn al Ligured e oa en Henamzer, anavezet e latin evel Albium Ingaunum. Perzh a gemeras en eil brezel punek (218 kent JK - 201 kent JK a-du gant  Kartada ha Hannibal Barca . Hervez ar vojenn e varvas Magone Barca, breur d'ar jeneral meur,  goude preizhata kêr Genova.
Luzern
Luzern (distaget [] en alamaneg ; Lucerne [] e galleg; Lucerna, [] en italianeg ; Lucerna e romañcheg ; Lozärn e rannyezh ar c'hornad) zo ur gêr e-kreiz Suis. Kêr-benn kanton Luzern eo. E dibenn 2013 e oa 80,501 a dud o chom e kêr. Ur c'hroashent a bouez eo evit al lodenn-se eus Suis hag ur greizenn velestradurel. En-dro da Luzern ez eus un tolpad-kêrioù lec'hiet e tri c'hanton disheñvel, ma'z eus war-dro 250 000 a dud o vevañ en holl.
Dre m'emañ war ribl ul lenn vrav (Vierwaldstättersee pe Lenn Luzern), e-harz menezioù kaer evel menez Pilatus ha Rigi en Alpoù Suis, e vez desachet ur bern touristed da Luzern, a-gozh. Unan eus an traoù brudetañ e kêr eo ar c'h-Kapellbrücke, ur pont koad savet er.
An alamaneg eo ar yezh ofisiel e Luzern, met un doare alemaneg uhel eo ar yezh pemdeziek evit ar braz eus an dud.
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Luzern gant ar c'hêrioù-mañ :
Danske folkeæventyr
Danske folkeæventyr zo un dastumad kontadennoù danek gant Svend Grundtvig.
Glycifohia
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Kaledonia-Nevez (G. undulata) ha Vanuatu (G. notabilis), daou (2) isspesad dezho.
Buena Fe
Buena Fe zo un anv spagnolek, hag a dalv kement ha feiz vat.
RPG-2
An RPG-2 (rusianeg: РПГ-2, Ручной противотанковый гранатомёт, Ruchnoy Protivotankovy Granatomyot; brezhoneg: "banner-greunadennoù enep-tankoù") zo un arm fiñv hezoug, enep tankoù savet gant an URSS. An hini kentañ eo evel banner-greunadennoù o vezañ efedus eus ar familh-se, lakaet e voe er servij en Arme Ruz e 1954. Kemeret en devoa plas ar banner-greunadennoù RPG-1, hag a oa bet un taol-kleze en dour. AN RPG-2 a oa bet savet evit kaout tennoù pell gant un ebarzhadur kreñv, o vezañ efedus gant an tankoù savet goude an Eil Brezel-bed. An tres hag an implij simpl a voe gwellaet evit produiñ an RPG-7 mil vrudet.
Enez Bushrod
An Enez Bushrod (Bushrod Island e saozneg ) zo un enezenn e-kichen kêr Monrovia, kêr-benn Liberia, gronnet gant ar Meurvor Atlantel hag ar stêr Saint Paul
Levr Zec'haria
Levr Zec'haria a zo unan eus levrioù ar brofeded en Tanac'h. Skrivet e vefe bet war-dro ar bloavezhioù 520 (etre 520 ha 518) kent JK.
Div lodenn a zo ennañ.
El lodenn gentañ(1-8), e lenner kennerzhoù ar profed Zec'haria d'ar bobl ha d'he renerien. Ne selaoue ket an dud ouzh ar brofeded, a-raok an harlu : bremañ avat en deus Doue truez ouzh e bobl hag a ray dezhi ober berzh, ma heuilh e Lezenn. Diskouez a ra ar profed pegen mallus eo ar peoc'h hag an unvaniezh etre renerien politikel ha relijiel evit mad ar bobl. E ziouganoù niverus hag arouezel a zo diaes a-walc'h da zirouestlañ a-wechoù. Ael an Aotrou a ro skoazell d'ar profed evit ma kompreno e lavaroù.
Ar pep brasañ eus an eil lodenn (9-14) a zo kevrinus hag a denn da ziwezh an amzerioù. D'ar broadoù, a zo enebourien e bobl, e tiougan un dazont c'hwerv, ha da Israel an daspren hag ur blanedenn splann. Goude an trubuilhoù e teuio ivez ar pobloù da azeuliñ Doue e Jeruzalem. Gellout a reer gwelout daveoù d'ar Mesiaz e 9,9-10 (ar Roue uvel) hag e 12 , 10. Meneget e vez alies ar pennadoù-mañ eus Levr Zec'haria en Testamant Nevez (Mzh 21; 4-5, 27,9 ha 26,31 ; Mk 14,27 ; Yann 19, 37).
Darn a zinac'h da Zec'haria bezañ aozer an eil lodenn. Hervez lod e vefe bet savet tost da zaou c'hant vloaz war e lerc'h.
Psikosis
Psikosis zo ur ger skiantel evit talvezout kement ha follentez. Un termen boutin a-benn envel an drougoù-spered ar grevusañ, a douch d'an denelezh, eo.
Appignano
Appignano zo ur gumun eus Italia e proviñs Macerata, e rannvro Marche.
Psikosis
Implijet voe bet an termen-mañ evit ar wech kentañ gant ur medisin aostriad : ar baron Ernst von Feuchtersleben e 1842. Dont a ra eus ar gresian pysche (spered) hag osis (stad klañv pe direizh).
Lazhadeg Deutsch Schützen
Lazhadeg Deutsch Schützen a zo ul lazhadeg hag a c'hoarvezas d'an 29 a viz Meurzh 1945 e Deutsch Schützen-Eisenberg, e koad Deutsch Schützen en Aostria, ma voe lazhet war-dro tri-ugent yuzev hag a oa prizonidi-labourerien gant soudarded SS hag an Hitlerjugend.
Istor al lazhadeg Deutsch Schützen
E penn kentañ miz Du 1944 e grogas chareadennoù degadoù a vilieroù a yuzevien a orin hungariat war-zu harzoù Aostria ha Hungaria a-benn sevel ur voger difenn evit talañ d'an Arme Ruz.
Kampoù-bac'h a voe savet evit staliañ al labourerien-ret a orin yuzev hungariat e Deutsch Schützen ha keriadennoù an tro-war-dro. Gant ma oa ar brezel o treiñ da fall e miz Meurzh 1945 e grogas ar soudarded SS da glozañ ar c'hampoù-bac'h ha da lakaat al labourerien-ret da vont gant hentoù ar marv.
E Deutsch Schützen, Alfred Weber penn an Hitlerjugend a zivizas e oa gwelloc'h muntrañ 200 a labourerien-ret staliet e Deutsch Schützen evit kas anezho da redek dre ar vro.
D'an 29 a viz Meurzh 1945, lod soudarded an Hitlerjugend a grogas da gas al labourerien en ur c'haodeg nepell dre gwagennoù 20 pe 30 a dud. Tri soudard eus an SS, 5vet Panzerdivision SS Wiking, distro eus an talbenn da Deutsch Schützen an deiz a-raok a lazhadegas 57 pe 58 a labourerien-ret.
Ur foz-difenn hag a oa bet toullet a servijas da bez hollek da gorfoù an aberzhidi. Dre ma oa an Arme Ruz o vont bliv war-raok e voe paouezhet al lazhadeg. Ar 150 a labourerien-ret a chome a voe kaset gant un hent ar marv etrezek Hartberg e Styria
Da-heul al lazhadeg
Ar pezh a chome eus korfoù an dud lazhet a voe kavet e 1995 gant tud an Israelitische Kultusgemeinde Wien. E 2008 e kavas Andreas Foster (hag eñ studier war ar skiantoù politikel e Vienna) anv Adolf Storms e rentaoù-kont an darvoud. Walter Manoschek, hag a oa kelenner Foster, a zastumas prouennoù hag ec'h aozas un atersadenn (video) eus Storms E 2009 e voe tamallet da Storms bezañ bet kemeret perzh el lazhadeg. .
Ur mein-koun a zo bet savet gant ar gevredigezh "Shalom" d'an 23 a viz Eost 1995. Kizellet ez eo bet war ar mein ar gerioù: "Here lie fifty seven Jewish martyrs from Hungary who were murdered by National Socialist barbarians on March 29, 1945 and buried in this forest. May their memory be blessed! In the month of December, 1995.
Esben
Esben zo un anv-badez danek.
Tud
Esbern Snare, (1127–1204), brezelour danat, a gemeras perzh er groazadeg 1192.
Bragelonne
Bragelonne zo un ti-embann arbennikaet gant an embann levrioù moliac'h, fantasy, ha skiant-faltazi. Savet e oa bet d'ar 1añ a viz Ebrel 2000.
Valfornace
Valfornace zo ur gumun eus Italia e proviñs Macerata, e rannvro Marche.
Mervent (Vande)
Mervent a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Tabor (menez)
Menez Tabor pe Thabor pe Tavor (en hebraeg הר תבור) a zo ur menez eus Galilea-izel, 588 m uhelder.
En Testamant Kozh
Meneget eo meur a wech en Tanac'h : Ys 19, 22 a-zivout staliadur meuriad Isac'har, 1Dn 6,62, a-zivout meuriad Zevouloun. E Levr ar Varnerien ez eus meneg outañ el lodenn a gont istor Debora ha Barak (Bn 4-5 ha 4, 12-14 peurgetket), aze e vije bet bodet gant Barak ar gadourien a roas dezhañ an trec'h war Sisera, penngadour arme Yabîn roue Kenaan. War-dro 1125 KJK).
Diwezhatoc'h, ar profed Oze a en em savo a-enep ar re a yae da azeuliñ doueed estren war lein ar menez (Oz 5,1). Rivinoù ar santual kananean a weler c'hoazh dindan iliz ar frañsiskaned.
Ar profed Jeremias a lak an Tabor dreist ar menezioù all, ha gwir eo e vez kaer en nevez-amzer gant ar gwez-alamandez en o bleuñ : « Bev on, eme ar Roue, Doue an armeoù e anv : evel an Tabor dreist ar menezioù, hag ar C'harmel a-zioc'h ar mor, emañ o tont » (Jer 46,18).
Izraeliz Bro-C'halilea a 'n em sachas eno p'en em savjont a-enep Rom e 65-68 : ar voger-zifenn savet ganto a chom roud anezhi c'hoazh.
An hengoun kristen
An hengoun kristen a ra eus Menez Tabor lec'h treuzfurmadur Jezuz daoust ma ne gaver en testennoù netra estreget meneg eus ur « menez » pe ur « menez uhel » (Mz 17,1-9 ; Mk 9, 2-9 ; Lk 9, 28-36).
Ar savadurioù
Kavet ez eus bet war ar menez roud eus meur a savadur. Ilizoù bizanteg hag ur manati a oe savet er 5et kantvet el lein menez Tabor, ha dre an Dizanv eus Plaisance e ouezer e vedo teir iliz e 570, o tegas soñj eus an teir deltenn meneget gant Pêr.
Bremañ e kaver eno, e-touez savadurioù all, ur basilikenn fiziet er Frañsiskaned, he deus div chapel, a bep tu d'an antre, gouestlet da Eliaz ha da Voizez.
War tu kleiz emañ iliz ortodoks sant-Eliaz, savet war rivinoù un iliz bizantek eus ar 4re kantvet, distrujet gant Saladin e 1183.
Chronicon Britannicum
Chronicon Britannicum zo anv daou skrid latin a denn da Istor Breizh.
Euodice
Euodice a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1862 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
Rudolfine
Rudolfine zo un anv-badez alamanek roet d'ar merc'hed, anavezetoc'h en Aostria.
Game of Thrones (stirad skinwel)
Game of Thrones (a c'hallfed treiñ e brezhoneg gant "C'hoari Tronioù") zo ur stirad skinwel brudet-tre tennet diwar A Game of Thrones, anezhañ ur pezh romant moliac'h liestamm a chom diechu evit c'hoazh hag a zo bet skrivet gant George R. R. Martin.
Ketouvim
Enni e kaver :
Euodice
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Game of Thrones (stirad skinwel)
Istor
E rouantelezh Seizh Kurunennoù, ar familh Stark a bevañ e Norzh. Un deiz, Robert Baratheon, roue ar rouantelezh a kinnig Ned Stark bezañ an "dorn ar roue" (kuzulier) el lez roueel. C'hoari tiegezhioù etre Baratheon, Lannister, Stark, Targaryen, ... a luskañ buhez politikel, endra ar goañv dont a ra e-kichen ar voger diwallet gant Gward an Noz.
Ussita
Ussita zo ur gumun eus Italia e proviñs Macerata, e rannvro Marche.
Vesoul
thumb|left|Iliz ha feunteun e Vesoul
Vesoul eo pennlec'h an departamant gall Haute-Saône, e reter Bro-C'hall. E e oa annezet gant 0 a dud.
Istor
Anv a oa anezhi ken abred ha 899, gant an anv Castrum Vesulium.
Gevelliñ
Gevellet eo Vesoul gant ur gêr, Gerlingen e Baden-Württemberg en Alamagn. Skoulmet e voe an emglev e 1964 evit kenlabourat war dachenn ar sevenadur hag ar glad.
Man en Aod-an-Olifant zo ur c'heveler war dachenn ar c'hengred abaoe 2010.
Ulrich, aotrou Württemberg
Ulrich, aotrou Württemberg (†1116), a oa mab da Konrad Iañ Württemberg, aotrou Württemberg, ha ren a reas war-lerc'h e dad adal 1092.
Évry-Courcouronnes
Évry-Courcouronnes zo ur gumun e departamant Essonne hag er rannvro Enez-Frañs, e Bro-C'hall. Pennlec'h departamant Essonne hag arondisamant Évry eo.
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2019, en ur vodañ kumunioù Évry ha Courcouronnes.
Anders Fogh Rasmussen
180px|right Anders Fogh Rasmussen zo ur politikour danat ganet e 1953, bet Kentañ ministr Danmark etre miz Du 2001 ha miz Ebrel 2009. Etre 2009 ha 2014 e oa Sekretour Meur Aozadur Feur-Emglev Norzh-Atlantel.
William Tecumseh Sherman
William Tecumseh Sherman (Lancaster, Ohio,8 a viz C'hwevrer 1820 – New York, 14 a viz C'hwevrer 1891) a oa un ofisour, un nevidour, ur c'helenner hag ur skrivagner stadunanat.
Servijet en doa evel jeneral en Union Army e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika (1861–65). Anzavet e oa bet d'ar mare-se e oa mailh war ar strategiezhoù milourel kement evit e spered didruez a-enep ar Su. Evit trec'hiñ ne oa ket direnket Sherman gant distrujañ douaroù ha frammadurioù Stadoù Kengevreet Amerika. Tamallet ez eus bet dezhañ implij strategiezh an "douar devet".
Brudet eo bet ar frazenn-se gant Sherman: There is many a boy here today who looks on war as all glory, but, boys, it is all hell. Soñjet e oa gant an dud e plije dezhañ ar brezel, e oa ur marc'h-brezel anezhañ, met a-benn ar fin e oa heuget gant an distrujoù hag ar marvioù.
Alain Yaouanc
Alain Yaouanc, bet ganet d'ar 6 a viz Du 1931 e Saint-Germain-en-Laye (Seine-et-Oise) hag aet da Anaon d'ar 1añ a viz Here 2019 e Rochefort (Charente-Maritime), a oa un ezoterour, ur prederour ha romantour gallek. Steredour e oa ivez ha savet en devoa ur bern oberennoù war ar gartomañs hag ar steredouriezh,
Meur a anv-pluenn en devoa graet ganto : Hadès evit e oberennoù ezoterek, Alain Jansen evit ar romantoù polis ha Lieutenant Kijé evit an danevelloù hag ar romantoù skiant-faltazi (La Guerre des machines embannet e miz Kerzu 1959, Celten Taurogh embannet e miz C'hwevrer 1961, L'Épée de l'archange embannet en eil trimiziad 1963, ha Les Cendres de la Terre embannet e kentañ trimiziad 1976).
Gbarnga
thumb|Pelec'h emañ Gbarnga e Liberia Gbarnga zo ur gêr eus Liberia, pennlec'h kontelezh Bong.
Da vare brezel diabarzh kentañ Liberia e oa penngarter National Patriotic Front of Liberia Charles Taylor. War-dro 34 000 den a oa o chom enni e 2008.
Valdelacasa de Tajo
Valdelacasa de Tajo a zo ur gêr e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura.
Douaroniezh
72,9 km2 eo gorread ar gêr.
Poblañs
War-dro 455 a dud a zo o chom eno e 2016.
Emdroadur ar boblañs abaoe 1900
Tubmanburg
thumb|Lenn Bomi thumb|Pelec'h emañ Tubmanburg e Liberia Tubmanburg, pe Bomi, zo ur gêr eus Liberia, pennlec'h kontelezh Bomi.
Mengleuzioù kailh houarn ha diamantoù a oa eno betek ma voe drastet kêr e-pad brezelioù diabarzh fin an XXvet kantved. War-dro 13 000 den a oa o chom enni e 2008.
Barak
Barak(Hebraeg: בָּרָק ; Arabeg: البُراق‎ al-Burāq "luc'hedenn"), mab Abinoam, a zo ur penngadour eus Israel. Bet e vije bet karget gant Debora, profedez ha Barnerez Israel da ren an arme a voe trec'h war arme Yabîn , roue Kenaan renet gant Sisera war-dro 1125 KJK hervez Levr ar Varnerien (Bn 4-5). Gwelet eo evel unan eus ar Varnerien ivez.
Primula
Primula zo ur genad bleunioù ma kaver ar bokedoù-laezh.
Journal de Trévoux
Mémoires pour l’histoire des sciences et des beaux-arts, recueillis par l’ordre de Son Altesse Sérénissime Monseigneur prince Souverain de Dombes, anvet Journal de Trévoux ha Mémoires de Trévoux ivez, a oa ur gelaouenn lennegezh, skiantoù, istor, douaroniezh, tudoniezh ha relijion embannet gant ar Jezuisted e priñselezh Dombes, dizalc'h neuze, etre 1701 ha 1767.
Poti
Poti zo ur gêr hag ur gumun eus Jorjia, e rannvro Samegrelo-Zemo Svaneti. Emañ war aod ar Mor Du, en aber ar stêr Rioni. Ur porzh-mor a bouez eo ivez.
En em astenn a ra war ur gorread 65,8 km². E 2016 e oa poblet gant 41 500 a dud.
Istor
Hervez Strabon e oa bet savet eno ur gêr anvet Phasis er VIIvet kantved kent J.K., gant Gresianed deuet eus Miletos hag aet da sevel trevadennoù e Kolkida.
Buena Fe (daouad)
Mala Fe zo un daouad kanerien eus Cuba, savet en 1999 e proviñs Guantánamo
Pladennoù
E 2013 o deus graet o seizhvet pladenn:
Capelle-lès-Hesdin
Capelle-lès-Hesdin a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
A Game of Thrones (romant)
Er romant e vez kontet an istor adal meur a savboent. Martin a zegas ennañ diazez bed e romantoù : an tiegezhioù noblañs eus Westeros, ar Voger, ar re Dargaryan. Ar romant a zo bet diazez evit labourioù a bep seurt evel c'hoarioù video ha c'hoarioù taol. Adkemeret eo bet e-pad kentañ koulzad ar stirad Game of Thrones, war ar chadenn skinwel HBO hag a zo bet skignet evit ar wech kentañ e 2011.
Er Seizh Kurunenn
Pa grog ar romant, Eddard "Ned" Stark, penn lodenn Norzh rouantelezh ar Seizh Kurunenn, a laka d'ar marv un dizertour eus an Night Watch, un urzh milourel hag a ziwall ur Voger skorn a zo harzoù norzh ar rouantelezh. Pa zistro d'e gastell e Winterfell e kav c'hwec'h bleiz ramzel hag e ro unan anezho da bep unan eus e vugale. Pa varv Jon Arryn, dorn ar roue Robert Baratheon, Robert a c'houlenn digant e vignon Ned kemer lec'h Arryn evel kuzulier meur ar roue. Kinnig a ra ivez e vefe dimezet merc'h Ned Sansa d'e vab Joffrey. Ned a sav a-du gant ar goulenn pa vez kontet dezhañ dre gwreg Arryn, Lysa, e vefe ar rouanez Cersei Lannister hag he familh o defe bet ampoezonet Arryn. Nebeut amzer goude-se, Bran mab da Ned a wel Cersei o kaout un darempred reizhel gant he breur gevell Jaime Lannister. Bannet eo Bran eus un tour evit ma chomfe kuzhet an darvoud ; ne c'hell mui implijout e zivhar.
Sisera
Sisera a zo anv ar jeneral a oa e penn arme Yabîn, roue Kenaan pa voe trec'het gant Barak ha Debora hervez Levr ar Varnerien an Tanac'h. Lazhet e voe gant Yael, gwreg Heber ar C'henad, a blantas ur peul en e benn (Bn 4, 17-22)
Peter Bichsel
Peter Bichsel (ganet d'ar 24 a viz Meurzh 1935) zo ur skrivagner alamanek eus Suis.
Bolognola
Bolognola zo ur gumun eus Italia e proviñs Macerata, e rannvro Marche.
Peter Bichsel
Genidik eo Peter Bichsel eus Luzern, e-kreiz Suis. Tremenet en deus e yaouankiz e Olten, e Kanton Solothurn. Mestr-skol e voe, betek 1968. Goude se e voe kuzulier Willy Ritschard, kannad e Kuzul Kevreadel Suis. Ha dont a reas da vezañ skrivagner leun-amzer goude 1972. Kelennet en deus un tamm ivez e skolioù-meur ar Stadoù Unanet. Met e-kichen Solothurn eo bet o chom bepred.
E skridoù kentañ a voe embannet gantañ e kazetennoù. Dont a reas da vezañ anavezet da vat gant Eigentlich möchte Frau Blum den Milchmann kennenlernen ("E gwirionez e plijfe d'an Itron Blum ober anaoudegezh gant paotr-al-laezh", 1964) ha gant Kindergeschichten ("Istorioù bugale", 1969). Troet eo bet e levrioù e meur a yezh.
Dinbych
Dinbych (Denbigh e saozneg, distaget [ˈdɛnbi]) zo ur gêr gozh e Sir Ddinbych, e Kembre. Kastell bihan eo ster an anv-lec'h ("din" = kreñvlec'h, kastell) ha kavout a reer meneg eus Dinbych evit ar wech kentañ en ur skrid eus 1211, dindan ar stumm "Dunbeig". Arabat kemmeskañ Dinbych, e hanternoz Kembre, gant Dinbych-y-Pysgod e mervent Kembre.
Poltred Emilia Pia da Montefeltro
Poltred Emilia Pia da Montefeltro zo un eoullivadur war goad (58x36 cm) lakaet war gont Raffaello Sanzio, hag a vije bet graet war-dro 1504-1505 hag a zo miret er Baltimore Museum of Art e Baltimore, SUA. En tu a-dreñv d'an daolenn e lenner "Emilia Pia da Montefeltro", ur siell hag un darn eus ul linenn skrivet, komprenet peurvuiañ evel "[Fo]ntico tedescho di V[enezia]".
Dinbych
Eisteddfod Genedlaethol
Teir gwech eo bet aozet an Eisteddfod Vroadel e Dinbych : e 1882, 1939 ha 2001.
Alonso Sánchez Coello
Alonso Sánchez Coello (1531-32, Benifairó de les Valls, e-tal València – 1588 Madrid), a oa ul livour spagnol. desket en doa ar vicher gant Anthonis Mor. Priziet bras e oa gant ar roue Felipe II en anvas da livour al lez hag en dibabas evel paeron da ziv verc'h dezhañ.
N'eus ket bet a vuhezskrid diwar e benn, hag a-wechoù e vez droukvesk etre e oberennoù ha re al livour Juan Pantoja de la Cruz, pe re Sofonisba Anguissola.
Sugomel
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1922 gant an evnoniour amatour aostralian Gregory Mathews (1876-1949).
Spesadoù
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Aostralia (S. niger) hag Inizi Bihan Sunda (S. lombokius).
Charlotte von Stein
Charlotte von Stein (1742-1827), a oa un dimezell a enor e lez Weimar, gant Anna Amalia von Braunschweig-Wolfenbüttel. Mignonez e oa d'ar skrivagnerien Goethe ha Schiller.
Micher ha tiegezh
En 1758 e teuas Charlotte da vout dimezell e kambr Anna Amalia, Dugez Sachsen -Weimar-Eisenach a servijas betek ma varvas an Dugez e 1807.
Glaz
Glaz a c'hall ober dave da veur a dra.
Mezegiezh
Ur c'hlaz zo un argrezañ kaherel diratozh.
Relijionoù katolik ha reizhkredennour
Ar c'hlaz a vez sonet gant ur c'hloc'h evit kelaouiñ ar marv pe an angoni.
Liv
Ar glaz a ra dave d'al liv glas. Komz a reer eus ar c'hlazenn (al leton) hag ar glazioù (ar maezioù, an natur). Alese an dro-lavar : predañ e ti Mari C'hlazioù : piknikañ.
Anvioù-tud
Tud dedennet gant ar glazioù eo ar re anvet Glaziou war e seblant :
Mesiaz
Dont a ra ar ger Mesiaz eus ar ger hebraek מָשִׁיחַ ( mashia'h) (en arameeg: משיחא (meshi'ha), en arabeg المسيح(Al-Masih)) a dalvez "an hini olevet".
E penn kentañ ar Bibl ze eo un den olevet, unan bet kensakret dre lid an olevadur gant ur profed eus Doue evit seveniñ ur garg. Da skouer ar rouaned Saoul ha David(a zo bet olevet gant Shmouel. S 16). Orin an eoul implijet e meur a lid (badeziant, kouzoumenn met sakr ar rouaned e meur a vro ivez...) eo. Ar ger Krist eus ar ger gresianek Χριστός a dalv olevet.
Gortoz ar Mezias a zo gortoz un dieuber politikel ha adaozer relijiel kaset gant Doue evit ar Yuzevien. Profeded o deus maget esper pobl Israel e donedigezh ar Mezias (Yeshaia dreist-holl (7, 13-17 ; 9,1-6 ; 11,1-9 ;26,16-17) met Mic'ha pe Zec'haria ivez...) a adsavo Israel ha Jeruzalem hag e tigaso ar peoc'h d'an holl voradoù a zeuio betek Sion da azeuliñ Doue.
Meur zoare a oa de welout ar Mezias : pe ur rener galloudus pe ur roue uvel ha peoc'hus met trec'h pe evel un den gwallgaset hag izelaet (Ye 53, Ze 9, 9-10).
En Testamant Nevez e lavar Jezuz d'ar Beleg-meur ez eo ar Mezias, Mab an Den (Mk 14,60-62, Lk 22,66), met nac'h a ra e vije politikel e gefridi pa oa kalz eus e genvroiz o c'hortoz unan a zieubfe Israel diouzh gwask ar Romaned. Pennadoù all evel Mk 8,27-30, a ziskouez anezhañ evel ar C'hrist.
Gwelet eo Jezuz evel ar Mezias gant ar Gristenien. Evit an Islam ez eo ur profed e-touez ar re bouezusañ (unan eus ar pemp brasañ) ha zoken evel ar Mezias karget da gas pobl Israel davet un emglev nevez met gant ur sell disheñvel war e natur. Evit ar Yuzevien n'eo ket ar Mezias estreget evit ur skourr bihan a "Yuzevegezh meziasel" a gaver er SUA dreist-holl.
Emañ ar gristenien ha ar vuzulmaned o c'hortoz distro Jezuz e dibenn an amzer.
Er yuzevegezh ez eus bet kalzik a dud o lavarout e oant ar Mesiaz a-hed ar c'hantvedoù. An hini brudetañ a vefe Sabbataï Tsevi a zisklerias bezañ ar Mesiaz e 1648 e-kerzh prantad gwashañ al lazhadegoù graet gant ar Gozaked.
Implijet e vez ar ger evit tud a soñje dezho bezañ salverien laik an denelezh. Broioù zo a ziskouez ivez en em welout evel "meziasel".
Lonchura
Lonchura a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 gant an naturour saoz William Henry Sykes (1790-1872).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad golvaneged ha tregont a ya d'ober ar genad :
Pemp isspesad ha tri-ugent (65) en holl.
Rechnitz
thumb|right|200px|Skoed-ardamez Rechnitz Rechnitz (hungareg : Rohonc, Rohoncz, tchekeg : Rohunac, Sloveneg Prekmurje : Rohunc, romani: Rochonca) a zo ur gumun e Burgenland e distrig Oberwart en Aostria.
Douaroniezh
E Su Burgenland emañ Rechnitz, tost ouzh harzoù Hungaria, e-kichen Bozsok and Szombathely. Menezioù uhelañ Burgenland (alamaneg: Geschriebenstein, hungareg: Írott-kő) a gaver war dachenn ar gumun.
43,8 km² zo dindan ar gumun ha niver an annezidi a sav da
Nicolas Jaar
Nicolas Jaar zo ur sonaozour ha produktour amerikan-ha-chileat ganet e 1990.
Mab eo da Alfredo Jaar hag Evelyne Meynard, ganet eo e New York d'an 10 a viz Genver 1990. Divroañ a reas gant e vamm da vro Chile d'an oad a 2 vloaz betek e 8 vloaz. Bet eo e lise gall New York. D'e bevarzek vloaz e roas da c'houzout d'e dad e venne bezañ sonaozour sonerezh elektronek. Profañ a reas hemañ dezhañ ur bladenn bet erbedet gant ur c'heneil gwerzher pladennoù, unan dibar o kas d'ar pellañ bevennoù ar sonerezh elektronek. "Thé au harème d'Archimède, gant Ricardo Villalobos". D'e c'hwezek vloaz e klevas an daouad Wolf + Lamb war gwagennoù ur skingomz new-yorkat. Dibab a reas kas dezho e labourioù kentañ The Student e 2008. Seniñ, sonaozañ a reas goude gant tud deus ar bed a-bezh, Rusianed, Afganed hag all.
Rechnitz
Istor
Berek 1920/1921 e oa Rechnitz ur gumun eus Hungaria, evel ma oa stad Burgenland en he fezh. Abaoe 1898 e veze implijet an anv hungarek Rohonc, diwar urzh gouarnamant Budapest. E 1919, da-heul ar Brezel-bed kentañ ha dre feur-emglev Saint-Germain ha hini Trianon, e voe roet Burgenland da Aostria. Diwar 1921 e voe neuze ur gêr eus stad Burgenland.
Politikerezh
Engelbert Kenyeri (Sozialdemokratische Partei Österreichs
Debora (profedez)
Debora pe Deborah pe Dvora (en hebraeg : דְּבוֹרָה, "gwenanenn" pe "דְּברָ" : lavar ha "ה" : Doue :"lavar Doue") a zo hervez an Tanac'h ur brofedez ha Barnerez Israel hag a lakaas Barak e penn an arme a voe trec'h war arme Yabîn, roue Kenaan war-dro 1125 KJK. (Bn 4-5).
Lavarout a reas da Varak ne vefe ket lazhet Sisera, jeneral Yabîn, gantañ ma asante hi skoazellañ anezhañ mat gant ur vaouez (Bn 4, 9) ha lazhet e voe Sisera gant Yael.
Kanañ a reas gant Barak goude an emgann ur ganenn a c'hellje bezañ testenn goshañ ar Bibl (Bn 5)
Deborah
Deborah zo un anv-badez saoznek, a orin hebreek.
Gerdarzh
Diwar anv ar brofedez Deborah er Bibl.
Sarnano
Sarnano  zo ur gumun eus Italia e proviñs Macerata, e rannvro Marche.
Quiksilver
Quiksilver zo ur merk dilhad awenet gant bed ar surf, savet e 1969 e Torquay, en Aostralia, met diazezet hiziv-an-deiz en Huntington Beach, e Kalifornia. Unan eus merkoù brasañ ar bed eo evit an dilhad surf hag an dafar liammet ouzh ar sportoù plankenn. Anv an embregerezh a oa bet cheñchet eus Quiksilver, Inc. da Boardriders, Inc., e miz Meurzh 2017. Perc'henn ar merkoù Quiksilver, Roxy ha DC Shoes eo. E 2018, Boardriders a oa bet prenet gant Billabong International Limited, o ouzhpennañ neuze ar merkoù Billabong, Element, Von Zipper, RVCA hag XCEL brands.
Voinjama
thumb thumb|Pelec'h emañ Voinjama e Liberia Voinjama zo ur gêr eus Liberia, nepell diouzh Ginea. Pennlec'h kontelezh Lofa eo.
Robertsport
thumb thumb|Pelec'h emañ Robertsport e Liberia Robertsport zo ur gêr eus Liberia, pennlec'h kontelezh Grand Cape Mount.
Anvet e voe diwar Joseph Jenkins Roberts, prezidant kentañ Liberia. War-dro 4 000 den a oa o chom enni e 2008.
Proviñs Avellino
Proviñs Avellino a zo ur broviñs en Italia, e rannvro Campania, hag Avellino eo he c'hêrbenn.
Hosti non solum dandam esse viam ad fugiendum, sed etiam muniendam
Hosti non solum dandam esse viam ad fugiendum, sed etiam muniendam zo ul lavar latin hag a zispleg eo ret aesaat d'an enebour kaout tu da dec'hel betek reiñ arc'hant dezhañ (Sextus Julius Frontinus, Strategemata, liber IV, De variis consiliis).
Hervez Frontinus e vefe bet lavaret ar frazenn gant Publius Cornelius Scipio anavezet evel Skipion an Afrikan.
An enebour a wel ne chom dezhañ nemet tec'hel a sikour an trec'hour, met ma wel n'hall ket saveteiñ e vuhez (Una salus victis, nullam sperare salutem), e stourmo kalonekoc'h hag e vo diaesoc'h dont a-benn anezhañ.
Loreta Janeta Velázquez
Kaset e voe kuit eus an arme pa voe diskoachet ar wirionez diwar-benn he reizh en Orleañs Nevez. Adarre ez eas d'an arme, ha stourm a reas en Emgann Shiloh (6 ha 7 a viz Ebrel 1862), ken na voe divasklet adarre. Neuze e kinnigas bezañ spierez.
He levr
Embannet he deus ul levr e 1876. Er ger degemer, Velázquez a embann he deus skrivet al levr da gentañ holl evit rastellañ arc'hant evit desevel he babig.
Gwirvooud he istor a zo bet burutellet kreñv kerkent embannet al levr. Hiziv-an-deiz c'hoazh e vez douetañs gant an istorourien. Evit lod eo ijinet holl evit lod all munudoù 'zo en destenn hag a vefe bet diaes da ijinañ.
Nebeut amzer goude an embann ar jeneral Kengevreet Jubal Early en devoa disklêriet kreñv e oa un ijinadenn.
Adwelouriezh
E miz Here 2016, William C. Davis en doa embannet ur levr-buhez eus Velázquez anvet Inventing Loreta Velásquez: Confederate Soldier Impersonator, Media Celebrity, and Con Artist. Implijet en deus kazetennoù, dielloù evit sevel un enklask hag embann a ra eo un ijinadenn holl he istor.
Davis a embann ne oa ket Velázquez ur Gubanez nag ur soudard kengevreet. En gwirionez e vefe bet ur c'hast laer. Ganet e vije en New York, ha marteze ivez ur c'hwib hag ur c'hwep. Velázquez he devoa implijet kalz lesanvioù ha diaes eo gouzout pegoulz ha pelec'h e oa ganet... Dibosubl eo betek-henn gouzout piv a oa he familh na peseurt orinoù gouennel he devoa. Hervezañ ar vaouez hag a oa Velázquez a oa bet toullbac'het evit laeroñsi ha torfedoù bihan, ijinet he devoa istorioù en ur implij he skiant-prenet desket pa oa hi o labourat evel gast. Labour Davisa zo unan enebet ouzh Velázquez met ouzhpenn-se e tegas douetañs war an istorioù maouezed bet o stourm e-kerzh ar Brezel diabarzh. Davis a zo deuet a-benn memestra da gavout un deiziad hag al lec'h marv evit Loretta J. Beard d'ar 26 a viz Genver 1923, en Ospital Santez Elizabet (unan evit ar re sot), e Washington.
Emyr Humphreys
Emyr Owen Humphreys (15 Ebrel 1919 – 30 Gwengolo 2020) a oa ur skrivagner saoznek eus Kembre, unan eus ar re vrasañ en.
E vuhez
Ganet e voe Emyr Humphreys e Trelawnyd, e-kichen Prestatyn, e hanternoz Kembre. E dad, William Humphreys, a oa mestr-skol eno, ha rener laz-kanañ paotred Trelawnyd. Kenderv d’ar barzh Hedd Wyn e oa tad Emyr. Desavet e voe ar paotrig e saozneg, daoust ma ouie e dud kembraeg ha deskin a reas yezh ar vro diwezhatoc’h, dre ma oa troet gant mennozhioù broadelourien Plaid Cymru. Kregiñ a reas da zeskiñ kembraeg pa oa krennard, d’ar mare ma voe c’hwezhet an tan gant brogarourien e skol vombezañ Penyberth e ledenez Llŷn e 1936.
Studiañ a reas istor ha saozneg e skol-veur Aberystwyth, met abalamour d’ar brezel, ne c’hallas ket echuiñ e studioù. D’ar mare-se e tisklêrias e oa arbennour a goustiañs ha labourat a reas en atantoù e meur a lec’h e Kembre. Diwezhatoc’h ez eas da reiñ dorn e kampoù repuidi en Ejipt hag en Italia, evit Aozadur ar Broadoù Unanet.
Labourat a reas evel kelenner e Pwllheli, a-raok mont da vezañ produour pezhioù-c’hoari evit ar BBC e 1955. Gantañ e voe produet, e kembraeg hag e saozneg, lod eus pezhioù Saunders Lewis ha John Gwilym Jones. Goude e kelennas teatr e skol-veur Bangor hag adalek 1972 ez eas da skrivagner leunamzer. E 1946 e oa dimezet da Elinor Myfanwy Jones ha pevar a vugale o devoe.
Daoust ma skrivas ar braz eus e levrioù e saozneg e voe atav ur stourmer evit ar c’hembraeg, a oa evitañ un hêrezh sevenadurel dibar. Tremen a reas ur pennadig amzer e toull-bac’h Liverpool, e 1973, dre ma nac’he paean an taos skinwel evit sevel a-enep an diouer a gembraeg er skinwel.
E oberenn
Embannet e voe e romant kentañ, Little Kingdom, e 1946. E-pad e vuhez e skrivas ouzhpenn ugent romant, lod brudet-mat evel A Toy Epic (1958), Outside the House of Baal (1965) pe an heuliad The Land of the Living hag a daolenne istor Kembre en. Savet en deus ivez danevelloù, pezhioù-c’hoari, barzhonegoù ha levrioù all c’hoazh diwar-benn istor ha sevenadur Kembre.
Yael
Hervez Levr ar Varnerien an Tanac'h ez eo Yael ar vaouez a lazhas Sisera, jeneral Yabîn, roue Kenaan pa oa o tec'hout dirak Barak a oa bet trec'h warnañ. Daoust d'he gwaz, Heber, bezañ e peoc'h gant Yabîn e plantas Yael ur peul e penn Sisera pa oa o tiskuizhañ goude m'he defe kinniget dezhañ bod hag evaj. (Bn 4, 17,-22)
Emyr Humphreys
E oberenn
Garedonet e voe meur a wech gant prizioù a bep seurt : ar Priz Somerset Maugham e 1958, gant Hear and Forgive, ar Priz Hawthornden e 1958 ivez, gant A Toy Epic, prizioù Llyfr y Flwyddyn e 1992 ha 1999. E 2004 e c’hounezas ar priz Siân Phillips, roet d’e labour evit ar skinwel e Kembre.
Paouez a reas da skrivañ e 2009, pa oa 90 vloaz. Tremen a reas an dibenn eus e vuhez e Llanfairpwllgwyngyll, en Enez Mon, hag eno e varvas da ur bloaz ha kant.
Gweladenn
Gweladenn zo ul levrdi e Sant-Nazer ma kaver levrioù diwar-benn Breizh.
Buchanan (Liberia)
thumb|Porzh Buchanan thumb|Pelec'h emañ Buchanan e Liberia Buchanan zo ur gêr eus Liberia, pennlec'h kontelezh Grand Bassa. Emañ war aod ar Meurvor Atlantel ha trede kêr vrasañ ar vro eo, gant war-dro 35 000 den o chom enni e 2008.
Ne voe ket gwall dizhet gant an emgannoù e-pad ar brezelioù diabarzh hag ur bern repuidi a gavas bod enni e fin an XXvet kantved.
Gwen John
thumb| Emboltred  (1902)
Gwen John, pe Gwendolen Mary John, ganet d'an 22 a viz Even 1876 ha marvet d'an 18 a viz Gwengolo 1939, zo ul livourez kembreat, c'hoar da Augustus John. Labouret he deus dreist-holl e Bro-C'hall.
Claudius Silvanus
Claudius Silvanus, pe Flavius Silvanus, anavezet evel Silvanus hepmuiken, ganet etre 310 ha 320, a oa ur jeneral roman a orin frank, dindan an impalaer Constantius II hag a gemeras penn un emsavadeg, e-pad miz, hag a voe drouklazhet e Colonia Claudia Ara Agrippinensium (Germania inferior) d'ar 7 Gwengolo 355.
Sefro
Sefro  zo ur gumun eus Italia e proviñs Macerata, e rannvro Marche.
Fina Casalderrey
Fina Casalderrey, pe Fina Casalderrey Fraga, ganet e 1951 e Xeve, proviñs Pontevedra, zo ur skrivagnerez c'halizek hag a skriv evit ar yaouankiz.
Ar Bed Keltiek (stalioù)
Ar Bed Keltiek a oa anv div stal-levrioù, unan e Kemper unan all e Brest, perc'hennet gant Gweltaz ar Fur.
Fina Casalderrey
Skolaerez e oa d'he 19 vloaz. En Eil Derez emañ hiziv. Krog e oa da skrivañ pezhioù evit he skolidi. Darn a voe dastumet hag embannet gant an Edicións Xerais. Skrivet he deus kalzik diwar-benn boued ha kegin ar vro ivez. E 1991 e oa deuet he levr kentañ Mutacións xenéticas e-maez an ti-moullañ. Meur a briz he deus bet gant he levrioù troet en holl yezhoù Spagn. E 1996 he deus tapet ar Premio Nacional de Literatura Infantil y Juvenil e Madrid gant he romantig O misterio dos fillos de Lúa. O chom emañ e Lérez hag o kelenn e Marín.
1999
Troet e kastilhaneg.
2003
Priz “Benito Soto” 2003. Troet e kastilhaneg.
Keginerezh
Tri levr embannet gant an Edicións Xerais, e Vigo:
Carlo Emanuele IV Savoia
Carlo Emanuele IV di Savoia (Carl Emanuel ëd Savòja, en piemonteg)(Torino, 24 a viz Mae 1751 – Roma, 6 a viz Here 1819), lesanvet l'Esiliato (an Harluad) a voe dug Savoia ha roue Sardigna adal 1796 betek 1802 pa voe diskaret gant aloubadeg an armeoù gall Napoleone Buonaparte.
Mab henañ dug Savoia, Vittorio Amedeo, e oa. E dad a voe anvet da roue Sardigna, evel Vittorio Amedeo III, hag e vamm Maria Antonia a oa infantez Spagn evel merc'h da Felipe V, Roue Spagn.
Dimeziñ
Dimeziñ a reas da Clotilde Bro-C'hall, c'hoar d'ar roue gall Loeiz XVI ha da Gonted Provañs hag Artez. Div c'hoar Carlo Emanuele a zimezas d'ar Gonted ivez: Maria Giuseppina da Gont Provañs ha Maria Teresa da Gont Artez.
Ana Carolina
Ana Carolina zo un anv-badez anavet e Brazil dreist-holl, savet diwar Ana ha Carolina.
Claudius Pulcher
Claudii Pulcheri zo anezho brientinion roman, eus ur skourr d'ar gens Claudii.
Mayenne (kêr)
Mayenne zo ur gumun hag ur gêr eus Bro-C'hall, en departamant Mayenne, war lez ar stêr Mezven (Mayenne e galleg).
Vashti
Vashti (hervez troidigezh An Tour-Tan) pe Vasti (hervez troidigezh Gwilh ar C'hoad a gaver e Levr Ester an Tanac'h.
Rouanez Ahashverosh eo met displijout a ra d'ar roue a ya e fulor. Goude bezañ goulennet ali ar furion e tiviz ar roue "Ne zeuio ken Vashti dirak ar roue Ahashverosh hag e vo hec'h anv a rouanez roet gant ar roue d'un all gwelloc'h egeti." .
Glannoù-ar-C'houenon
Glannoù-ar-C'houenon (Rives-du-Couesnon e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2019, en ur vodañ kumunioù Sant-Yann-ar-C'houenon, Sant-Marzh-ar-C'houenon, Sant-Jord-Kadeneg ha Gwennel.
Kombod (anv-tiegezh)
Ur c'hombod a oa ur rann eus un takad e Kembre ha Breizh, en Grennamzer. Un anv-tiegezh brezhonek eo deuet da vezañ e Bro-Leon. Gant marilh ar boblañs gall eo bet treuzskrivet e Combot pe Combeau.
Tud brudet :
Tudennoù
Un dudenn eo Combot er c'hoari video emgann Tekken.
Saginaw Grant
Saginaw Morgan Grant (Pawnee, Oklahoma, – Los Angeles, Kalifornia, ) a oa un aktour stadunanat ha penn a-hêrezh ar Vroad Sauk-ha-Foks.
Genji Monogatari
Pennoberenn an danevelloù klasel japanat eo Genji monogatari, (源氏物語 / げんじものがたり, "danevell Genji") anezhañ ul levr hir bet skrivet e deroù an 11vet kantved GJK gant ur vaouez lesanvet Murasaki Shikibu (~973-~1014).
An aozerez
Den ne oar anv gwir Murasaki Shikibu ; war a hañval e vije Murasaki ("Melionenn") ul lesanv all bet roet dezhi e Lez an Impalaer diwar unan eus tudennoù he Genji monogatari, ha Shikibu ul lesanv diwar labour he zad e Burev al Lidoù (shikibu-shō, "grefier ar matarasennoù"). Itron Murasaki a reer anezhi gant doujañs.
E Kyōto, kêrbenn an Impalaeriezh, e voe ganet war-dro ar bloavezh 978 GJK (970 ha 073 zo bet kinniget ivez).
Merc’h al lezroue ha gouarnour rannvro gozh Echizen Fujiwara no Tametoki e oa. Peogwir e oa yaouank-tre pa varvas he mamm e voe desavet gant he zad, ar pezh a oa kontrol da voazioù ar mare : en tiegezhioù a renk uhel evel he hini e veze ar vugale desavet gant o mamm en he familh dezhi, pell diouzh o zad. Kontrol c'hoazh da c'hizioù e vare a reas he zad p'he desavas evel pa vije ur paotr anezhi – sinaeg a rankas-hi deskiñ, ha skrivañ japaneg dre gealarouezioù sinaek (kanji) – hep disoñjal e oa ur plac'h anezhi, p'he devoe kentelioù diwar-benn ar varzhoniezh hengounel (waka) hag ar skritur japanek silabennaouek kana. Lorc'h a oa e Fujiwara no Tametoki gant speredegezh hag ampartiz e verc'h, met keuz a oa ennañ evelkent peogwir e oa-hi ganet plac'h.
Er bloavezh 999 e timezas gant Fujiwara no Nobukata, a oa ugent vloaz koshoc'h egeti hag a varvas e 1001 ; ur verc'h o devoe, anvet Daini no Sammi, a voe ur varzhez hi ivez.
Gouzout a reer e voe aozerez ar Genji monogatari, adalek 1005 betek 1007, plac’h-enor e lez an impalaer, ha kelennerez an impalaerez Shōshi, anezhi gwreg an impalaer Ichijō e Kyōto.
Pa varvas an impalaer Ichijō e 1011 ez eas an impalaerez Shōshi d'ur gouent, heuliet gant he flac'h-enor ha kelennerez. Furchadennoù nevez er skridoù kozh a laka da grediñ e kuitaas an itron Murasaki ar vuhez a leanez e 1013 kent mervel en nevezamzer 1014, hag hi en he 37vet bloavezh, rak meneg zo eus he zad o kuitaat trumm ti ar gouarnour en Echizen da zistreiñ d'ar gêrbenn.
Anavezet eo evel aozerez Murasaki Shikibu nikki, "Deizlevr Murasaki Shikibu", a skrivas etre 1008 ha 1010, hag un dastumad 128 barzhoneg, Dastumad Murasaki Shikibu, a voe embannet goude he marv. Gant Genji monogatari e c'hounezas brud e Japan hag er bed a-bezh, ret e voe gortoz an 19vet kantved evit ma vije un oberenn a-live gant an danevell veur-se. Unan eus skrivagnerien veur Japan eo hiziv an deiz c'hoazh, hag er skolioù e vez studiet ar Genji monogatari bepred.
Danvez an danevell
En he danevell veur e kont ar plac'h-enor istor he haroz Genji Hikaru, a zo mab d'un impalaer ha d'ur serc’h a zere izel. Ken brav (kement ha “skedus” e talvez Hikaru) ha donezonet eo Genji ma’z eus bet diouganet un dazont dispar dezhañ, met rannet eo kalon an haroz etre ar garantez a vag evit serc’h pennañ e dad, an itron Fujitsubo, a roio dezhañ ur mab dre avoultr, hag e glask evit ur wreg disi.
Honnezh a gredo-eñ kavout pa gejo ouzh ur plac’h yaouank anvet Murasaki ; skrapet e vo ar plac’h gantañ, ha desavet hervez e galon. Ur wreg ofisiel a gemero avat, anezhi ur briñsez anvet Aoi no Ue – ha doganet e vo Genji d’e dro peogwir e lez e wreg a-gostez, tra ma varvo e eil gwreg Murasaki.
Rannistorioù niverus all, karantez ha politikerezh mesket enno – kreskiñ a raio dere Genji el Lez kent ma vo harluet ha ma tistroio d'ar gêrbenn, istorioù a garantez a vevo gant meur a vaouez estreget e ziv wreg – a ya da sevel an danevell-se a zo kontet war 70 bloavezh ha tri rumm.
Pellaat a ra Murasaki diouzh al lez hag ar gêrbenn pa skriv trizek pennad diwezhañ ar Genji monogatari, a c’hoarvez en ur gêriadenn anvet Uji ha goude marv Genji, n'eo ket kontet en danevell. Eno e weler mab-bihan Genji, ar priñs Niou, ha mab dre avoultr gwreg Genji, ar jeneral Kaoru – a zo deuet da vezañ haroz an danevell – o taremprediñ ur goantenn anvet Ikifune. Hogos distag diouzh ar Genji monogatari eo an trizek pennad diwezhañ anezhañ.
Ar framm
Den ne oar resis pegoulz e skrivas Murasaki Shikibu ar Genji monogatari ; en un tamm eus he nikki, evit ar predad 1008-1010, e ra an aozerez meneg eus he fennoberenn hep na ouifed hag echu e oa pe get da sizhunvezhioù kentañ ar bloavezh 1010.
Un hir a zanevell eo ar Genji monogatari: 2000 pajenn ha 54 fennad a ya d'he sevel, a ranner ez-hengounel e tri zamm :
Kelted Italia
Pobloù kelt ledenez Italia a oa a orin galian, hervez ar skridoù latin, nemet n'eo ket meneget enno a belec'h e teuent. Pobloù kelt a oa en hanternoz al ledenez adal ar VII kantved kent J.K. (skouer sevenadur Golasecca), met aloubadegoù ar IV kantved kent J.K. a roas tro dezho da vestroniañ traoñienn ar Po : darn eus ar C'halianed-se a lakaas seziz war Roma war-dro 390 kent JK.
Genji Monogatari
Ar framm
Ken hir eo ar Genji monogatari ma verzer un emdroadur ennañ a-feur ma ya ar skrid war-raok : en hanter kentañ eus buhez an haroz ez eus pennadoù laosk al liamm etrezo, tra m'emañ frammetoc'h a-galz an eil hanter hag en trizek pennad diwezhañ.
Kelted Italia
An holl bobladoù-se ne chomjont ket en Italia, met re Galia gizalpat a oa deuet eus ar pobloù pe kevredadoù pobloù a oa krog da zivroañ hag a oa rannet : Boied all, da skouer, a roas o anv da Vohemia.
Nesoptilotis
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1913 gant an evnoniour amatour aostralian Gregory Mathews (1876-1949).
Kelted Italia
Galianed Italia a gase goprsoudarded da vrezeliñ e brezelioù an Henamzer en IIIe kantved kent JK, a-raok ma voent trec'het gant Roma a-raok fin ar c'hantved.
Genji Monogatari
Ar framm
N'eus elfenn dreistnaturel ebet er Genji, petra bennak ma kaver deskrivadurioù eus lidoù hud bouddhaat, a oa un tamm eus buhez al Lez da vare Murasaki Shikibu. Disheñvel eo ar Genji diouzh an danevelloù japanat klasel all, pa'z eus ur gwaz eus Genji – ur gwaz peurzisi, met ur gwaz evelkent – tra ma vez hanter-zoueed eus harozed an danevelloù all, an Utsubo monogatari da skouer. N'eus liamm ebet etre natur Genji hag ar bed dreistnaturel : pouezet he deus an aozerez war kened, fromoù, donezonoù arzel ha korfel Genji, tra ken.
Nesoptilotis
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Kelted Italia
Ret eo ober ar c'hemm etre ar pobloù diazezet er c'hreisteiz d'ar Po, a voe levezonet bras gant ar pobloù italek, hag ar pobloù diazezet en hanternoz d'ar Po, tostoc'h da bobloù Galia treuzalpat, a vire o sevenadur keltiek.
Genji Monogatari
Ar framm
Pa vez harozed an Utsubo monogatari – anezhi an danevell japanat koshañ, bet skrivet e dibenn an 10vet kantved – tud disi hervez ar vertuzioù konfusian e weler Genji o c'houzañv a-c'houde e oberennoù fall.
Kelted Italia
Marteze e oant diazezet a-goshoc'h, pe sujet d'an Insubred.
Nesoptilotis
Annezva
O c'havout a reer e takadoù zo eus Aostralia, pemp (5) isspesad dezho en holl.
Genji Monogatari
Ar yezh
Deskrivadurioù, kendivizoù, barzhonegoù ha soñjoù an tudennoù a ya da sevel ar Genji monogatari, mesket en ul lavarenn hepken a-wezhioù.
Sant-Kast
Sant-Kast a zo ur gumun a-wezhall eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor. Ul lodenn eus kumun Sant-Kast-ar-Gwildoù eo bremañ.
Genji Monogatari
Ar yezh
Dre ma kemm rener ar verboù e korf lavarenn pe lavarenn ne c'haller heuliañ red an istor nemet dre an endro.
Fromoù ha soñjoù an aozerez a gaver en he zudennoù, ar pezh a liamm ar pennadoù etrezo en ur reiñ un tamm endon a zo damheñvel ouzh an darempredoù pemdeziek en un tiegezh.
Ar c'heriaoueg skort hag adimplijet a-hed ar skrid a ziskouez harzoù an danevelloù klasel japanat, met nerzh a ro da zeskrivadur bred an tudennoù en ur lezel munudoù o bed a-gostez.