cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Port Sgioba
Port Sgioba zo ur gêriadenn e Na Roinn Ileach, war lez Loch an Dàla, en Enez Ìle, unan eus Inizi Gall Bro-Skos. E 1828 e voe diazezet. Port Charlotte eo an anv saoznek, deuet diwar anv pried Lord Frederick Campbell.
Savet e oa bet an tier, livet e gwenn hiriv, evit labourerien strilherezh wiski Lochindaal, a zo bet serret e 1929.
Lod eus ar savadurioù zo aet d'ober un ti-lojañ d'ar veajerien yaouank (Youth Hostel and Wildlife Centre). Lod all zo aet d'ober ur c'harrdi, ha kaoz zo da zigeriñ ur strilherezh nevez ennañ. Lod all c'hoazh zo implijet gant strilherezh Bruichladdich a zlee digeriñ strilherezh Port Sgioba e miz Meurzh 2007. Ur mirdi zo bremañ en iliz kozh.
Plovdiv
Plovdiv (e bulgareg e vez skrivet Пловдив) zo anezhi eil kêr vrasañ Bulgaria, gant 341,041 a dud (e 2013) ha war un dro kêr-benn Oblast Plovdiv.
Llyn Hywel
thumb|250px|right|Llyn Hywel ha [[Rhinog Fach, gwelet eus Y Llethr]]
Llyn Hywel, pe Lenn Hywel hervez ar brezhoneg, zo ul lenn e menezioù ar Rhinogau, er reter da gêriadenn Llanbedr ha Cwm Nantcol, e Gwynedd, en hanternoz Kembre.
Emañ Llyn Hywel etre Rhinog Fach hag Y Llethr, ha div lenn vihanoc'h zo, Llyn y Bi ha Llyn Perfeddau, tost dezhi.
Orasaigh (Colbhasa)
Orasaigh (Oronsay e saozneg) zo un enezennig er c'hreisteiz da g-Colbhasa, en Inizi Gall, e Bro-Skos. Stag eo ouzh Colbhasa gant ur chaoser traezh a vez graet An Traigh anezhañ (tra a zo traezh). Al lec'h uhelañ eo tuchennig Beinn Orasaigh (Beinn Oronsay, e saozneg) 93 m dezhañ.
5 a dud a oa o chom enni e 2001, en ti-feurm tost d'ar prioldi. Un enezennig roc'hellek zo nepell, anvet Eilean nan Ròn (Enez ar Reuniged) abalamour d'al loened-se a vev eno.
Gerdarzh
Div vartezeadenn zo diwar-benn orin an anv. Pe e teu eus ar ger norsek Örfirirsey a dalvez kement hag enezenn an tre, pe e teu eus anv sant Oran, a savas ur manati en enez e 563.
Cylindrophiidae
Cylindrophiidae zo ur c'herentiad e rummatadur ar stlejviled, ennañ naered a vev e kreisteiz ha gevred Azia. Cylindrophis eo ar genad nemetañ ennañ.
Lokmaria-ar-Gerveur
Lokmaria-ar-Gerveur a zo unan eus ar peder c'humun a zo en Enez ar Gerveur e Breizh, e departamant ar Mor-Bihan.
Ceratophyllum
Ceratophyllum a zo ur genad a blant-dour gant bleuñvioù a gaver er bed-a-bezh. Boutin e vez izili ar genad-se er poulloù, geunioù ha sterioù gorrek er rannvroioù trovanel ha klouar. Kreskiñ a reont dindan an dour penn-da-benn.
Lokmaria-ar-Gerveur
Parrez kozh ar Gerveur (ploue), diazezet gant leaned abati Kroaz-Santel Kemperle en.
Brezel-bed kentañ Eil brezel-bed
Ceratophyllum
N'eo ket sklaer disrannadur ar genad e spesadoù. 30 a spesadoù met darn anezho a zo isspesadoù eus spesadoù gwelloc'h anavezet, , > ,. Ar spesadoù surañ a zo :
Tredan
An tredan a zo un anadenn a denn d'an energiezh a sav diwar an diforc'hoù karg er materi. Ur perzh eus ar materi eo ar garg tredan, houmañ a heulh unan eus lezennoù ar peurvirerezh
Daou seurt kargoù tredan a zo : Ar garg pozitivel a zeu eus ar protonoù, ar pozitronoù hag an toulloù elektron ar garg negativel a zeu eus an elektronoù.
Texas (strollad)
Texas a zo ur strollad pop-rock skos krouet e 1985 e Glasc'ho (Skos) gant Johnny McElhone, Sharleen Spiteri, Ally McErlaine ha Stuart Kerr. Anvet eo bet ar strollad hervez Paris, Texas, film Wim Wenders a oa aet gantañ ar Palme d'Or e 1984. Brudet eo Texas a-drugarez d'e ganaouennoù pop, rock met ivez blues ha disco-pop, evel I don't want a lover, Say what you want, Black eyed boy, In our lifetime pe Summer son, an holl krouet gant Spiteri ha McElhone.
Dalhem
Dalhem ( e walloneg : Dålem) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
Loch an Dàla
Loch an Dàla (Loch Indaal pe Lochindaal e saozneg) zo ul loc'h-vor e-kreiz Enez-Ìle, e Bro-Skos. War lez gwalarn al loc'h emañ kêriadennoù Bruichladdich ha Port Sgioba, ha war al lez biz emañ Beul an Àtha‎ hag Am Bogha Mòr, kêr-benn an enez.
Kanaouenn
Da noz e weler gouleier teir aod al loc'h, ha ganto eo bet awenet Iain Simpson da sevel ur ganaouenn saoznek brudet er vro hag anvet The Lights of Lochindaal.
Traezh meur
Er c'hreisteiz da Am Bogha Mòr, ez eus un traezh hir, 10 km bennak dezhañ, hag a ya betek Ceann Tràgha, anvet Grand Strand e saozneg, ma weler kalz tud e-pad an hañv.
Klik diweuz
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar c'hlik dre diweuz treuzskrivet [ʘ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 176.
Daoust ha ma oa bet implijet e-pad 50 vloaz a-raok d'an nebeutañ e oa bet degemeret an arouezenn-mañ ez-ofisiel gant al LFE e 1979.
Ur familh klikoù eo ar c'hlikoù diweuz implijet evel fonemoù gant ar yezhoù touek (tuu) hag er ǂhõã komzet e Botswana nemetken. Kavet e vez ivez ur c'hlik diweuz en ur ger nemetken e hadzaeg hag e luc'haj lidel an damineg komzet en Aostralia.
An damineg eo ar yezh nemeti e-touez holl yezhoù ar bed ma vez implijet ur c'hlik diweuz ezgresivel.
Outreau
Outreau  a zo ur gêr hag ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais e Bro-C'hall.
Biz (roud-avel)
Ar biz a zo unan eus ar roudoù-avel a gaver war un nadoz-vor. Etre an Norzh hag ar Reter emañ. Treset e vez 16 roud-avel war Rod an avelioù :
Strollad Komunour Bangladesh (Marksour-Leninour) (Dutta)
Strollad Komunour Bangladesh (Marksour-Leninour) (e banglaeg: বাংলাদেশের সাম্যবাদী দল (মার্কসবাদী-লেনিনবাদী Bangladesher Samyabadi Dal (Marxbadi-Leninbadi)) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour maoour a stourm dre guzh, bet krouet e Bangladesh e 1995 gant Ajoy Dutta en e benn.
Graet e vez "Strollad Komunour Bangladesh (Marksour-Leninour) (Dutta)" anezhañ evit lakaat an diforc'h etrezañ ha Strollad Komunour Bangladesh (Marksour-Leninour) (Umar) (Bangladesher Samyabadi Dal (Marksbadi-Leninbadi) (Umar)) ha Strollad Komunour Bangladesh (Marksour-Leninour) (Barua) (Bangladesher Samyabadi Dal (Marksbadi-Leninbadi) (Barua)).
Sevel a ra ar Strollad a-du gant linenn bolitikel Mao Zedong hag unan eus ar strolladoù bet savet gante Kuzul Kenoazañ Strolladoù hag Aozadurioù Maoour Su Azia (KKSAMSA) hag ezel eus al Luskad Dispac'hel Etrebroadelour (RIM).
Embannet e vez gant ar Strollad ar gelaouenn Porjash.
12 Ebrel
Lidoù
Deiziadur Henroman : Pridie idus Aprilis / Cerealia; Ludi Ceriales I = Deiz kentañ kent idus Meurzh. Gouel Ceres (doueez an edeier). Deiz kentañ ar c'hoarioù gouestlet da gCeres
Dampier (kêr)
Dampier zo ur gêr vihan, hag ur porzh, e gwalarn stad Aostralia ar C'hornôg, 19 km eus Karratha, 1 560 km eus Perth, kêr-benn ar stad. 1 810 a dud zo o chom enni.
Ezporzhiet e vez eoul-maen, gaz naturel, krai houarn, ha holen.
600px|center|thumb|Gwel eus Dampier e miz Du 2006
Orangoutan
An orangoutan (pe orang-outan) (diwar ar malayeg den ar c'hoadeier) zo ur marmouz ruz e vlevenn, rummataet e-touez ar marmouzien meur.
Rummatadur
E kerentiad an hominideed emañ an orangoutaned, da lavaret eo asambles gant ar marmouzien-meur all (chimpanzeed ha gorilhed) ha gant an den.
Tro 15 milion a vloavezhioù zo e tispartias hendadoù an orangoutaned diouzh re an hominideed all.
Kariotip
Evel ar chimpanzeed hag ar gorilhed o deus an orangoutaned 48 kromozom. Disheñvel eo o c'hariotip eta diouzh hini an dud (46 kromozom).
Neuz
Disheñvel eo an orangoutaned diouzh o reizh.
Dibar eo an orangoutaned diouzh ar marmouzien meur all dre liv ruz o blevenn ha dre ment o divrec'h hag a zo hir-mat (betek 2.50 m eus un dorn d'egile).
Annez
Gwechall e veze orangoutaned e takadoù bras en Azia. Karrekaennoù anezho zo bet kavet e Sina hag e Thailand.
Bremañ emaint o vevañ e koadegoù Borneo (isspesad Pongo pygmaeus abelii) ha Sumatra (isspesad Pongo pygmaeus pygmaeus).
Er gwez emañ an orangoutaned o chom ha ral eo dezho kerzhet war an douar. Barrek-kenañ int da vont a vrank da vrank.
Klujar
Ar c'hlujiri zo evned krenndev eus ar c'herentiad Phasianidae.
Spesadoù
E-touez ar c'hlujiri emañ : ...
Akira Kurosawa
Akira Kurosawa (japaneg: 黒澤 明, Kurosawa Akira) a zo bet ganet d'an 23 a viz Meurzh 1910 en Omori, Tokyo ha marvet d'an 6 a viz Gwengolo 1998 e Setagaya, Tokyo. Un rener filmoù japanat bras e oa. Produer ha saver senario e oa ivez. E film kentañ (Sugata Sanshiro) a zeuas er-maez e 1943 hag e hini diwezhañ (Madadayo) e 1993. Gounezet en deus kalz prizioù.
Klujar gakelik
Ar glujar <abbr title="Petra eo « kakelik » ?">gakelik  a zo un evn krenndev, Alectoris barbara an anv skiantel anezhañ.
Pompei (kumun)
Pompei a zo ur gêr hag ur gumun italian a-vremañ e pastell-vro Napoli er rannvro italiat anvet Campania.
Lec'hiadur
Lec'hiet eo Pompei e gevred Napoli.
Egeria
Egeria a zo ur genad kenaozet eus daou spesad plant-dour eus kerentiad an Hydrocharitaceae. Kavet e vez e rannvroioù klouar Amerika ar Su.
Un darn eus ar genad elodea, na ziforc'h anezhi nemet dre m'o-deus hec'h izili peder diellenn dre strollad ha bleuñvioù brasoc'h. ,
Sant-Alar
Sant-Alar a zo ur gumun eus Bro-Gernev e kanton Pont-ar-Veuzenn, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Karrnijour e oa. Mervel a reas e-pad an Eil Brezel Bed d'an 22 a viz Mae 1944 pa gouezhas e garr-nij Spitfire IX marilhet MK890 ha kodet JX-?, e Sant-Alar,.
Impalaeriezh c'halian
]
An Impalaeriezh C'halian (e latin, Imperium Galliarum) eo an anv a vez roet hiziv d'ar rouantelezh dizalc'h a badas eus ar bloaz 260 betek 274, e-pad Enkadenn an Trede Kantved en Impalaeriezh Roma. En em zisrannet e oa proviñsoù Galia, Britannia, hag Hispania, ha Baetika er c'hreisteiz. Kregiñ a reas an enkadenn pa voe prizoniet an impalaer Valerian gant ar Bersed, ha pa chomas e vab Gallienus e-unan er galloud. Gouarnerien e Panonia en em savas a-enep ar galloud kreiz, ar pezh a redias an impalaer da vrezeliñ war ribl an Danav ha da lezel Postumus, gouarner Germania Superior ha Inferior.
Hêr an impalaeriezh, Saloninus, a chomas gant prefed ar bretoridi, Silvanus, e Köln ma tleje bezañ bet e surentez. Goude un nebeud trec'hoù a-enep ar C'hermaned, avat e kemeras Postumus Köln hag e embannas e oa impalaer.
En Augusta Trevivorum e lakaas e gêr-benn. Krouiñ a reas ur sened gant koñsuled dilennet hag ur ward pretorian.
Muioc'h eget un arouez eus ar rouestl a rene en impalaeriezh roman e oa an impalaeriezh c'halian. Diskouez a rae bezañs un identelezh proviñsel oc'h enebiñ ouzh ar romanitas, spered-korf al lejionoù ha galloud an noblañs lec'hel. Kammamzeriek e vefe gwelet enni un doare "broadelouriezh c'halian". Postumus a zisklêrie e oa e vennozh nemetañ gwareziñ galia diouzh ar C'hermaned.
Listenn an impaelerien c'halian
Dre o fezhioù-moneiz dreist-holl e anavezer anv an impalaerien c'halian.
Aostralia ar C'hornôg
Aostralia ar C'hornôg (saozneg: Western Australia) zo unan eus stadoù Aostralia, ha Perth eo he c'hêr-benn. Ar stad vrasañ eus Aostralia an hini eo hag ivez an hini binvidikañ.
Beatrice d'Este (1475-1497)
Beatrice d'Este a oa ur briñsez italian, ganet e Ferrara d'an 29 a viz Mezheven 1475 ha marvet d'an 2 a viz Genver 1497 e Milano. Merc'h e oa da Ercole I d'Este, dug Ferrara, Modena, ha Reggio Emilia, ha c'hoar yaouañ Isabella d'Este.
Dugez Milano e oa, hag unan eus kaerañ ha desketañ maouezed an Azginivelezh italian.
He buhez
Da bemp bloaz e oa kefrisa da Lodovico Sforza (anavezet evel Il Moro), dug Bari, addug Milano, ha dug war-lerc'h, a zimezas ganti e miz Genver 1491. Div eured a voe war un dro en deiz-se: breur Beatrice, Alfonso I d'Este, a oa o timeziñ ivez, ha da Anna Maria Sforza, c'hoar da Gian Galeazzo Sforza. Gant Leonardo da Vinci e oa bet aozet ar fest.
Desket mat e oa bet, hag e lez he zad evel en hini Milano goude e oa barzhed hag arzourien evel Niccolò da Correggio, Bernardo Castiglione, Bramante, Leonardo da Vinci, Amadeo, ha re all.
He bugale
Mamm e oa
Mervel a eure er gwentloù e miz Genver 1497, ha hi 21 bloaz nemetken, ma voe glac'haret bras he fried, goude ma ne oa ket bet gwall feal.
Kanton Plabenneg
Kanton Plabenneg a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.
Betek 2015
Kanton Plabenneg a yae 9 c'humun d'ober anezhañ :
Abaoe 2015
Kanton Plabenneg a ya 13 kumun d'ober anezhañ :
Limnophila sessiliflora
Limnophila sessiliflora a zo ur blantenn-dour eus ar c'herentiad Limnophila. E gevred Azia emañ hec'h orin met he c'havout a reer e meur a vro arall ma oa bet enporzhiet dre wallzarvoud. Galloud a ra kreskiñ e dourioù a bep seurt, pe e tachennoù gleb-tre zoken.
Phimosus infuscatus
Phimosus infuscatus a zo ur spesad evned e-touez kerentiad an Threskiornithidae.
Ar spesad nemetañ eo er genad Phimosus.
Annez
Bevañ a ra an tri isspesad anezhañ — Phimosus infuscatus berlepschi, Phimosus infuscatus infuscatus ha Phimosus infuscatus nudifrons — e Suamerika.
Paul Truong
Paul Truong a zo bet ganet d'an 2 a viz Even 1965 e Saigon, Viêt Nam.
Mestrc'hoarier echedoù vietnamat, skrivagnour, kazetennour ha luc'hskeudennour echedoù o vevañ en SUA abaoe 1979.
Perth
Kêr-benn kontelezh Perth, pe Perthshire, e oa.
Lec'hioù all
Lec'hioù all zo c'hoazh avat, a zo bet anvet Perth ivez, gant tud a orin eus Bro-Skos.
Liévin
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Chaudfontaine
Chaudfontaine (e walloneg : Tchôfontinne) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
Satan's Circus
Pevare albom studio Death in Vegas eo Satan's Circus, bet embannet gant Drone Records d'an 11 a viz Here 2004 er Rouantelezh Unanet ha gant Sanctuary Records d'ar 24 a viz Mae 2005 er Stadoù-Unanet. Keñveriet gant an div bladenn bet savet gant ar strollad a-raok, n'eus bet pedet kaner pe kanerez ebet da gemer perzh e Satan's Circus. Ar bladenn gentañ bet embannet gant ti-embann Death in Vegas (Drone Records) eo.
Pladennoù ouzhpenn (Live at Brixton)
Asambles gant Satan's Circus e kaver ar bladenn Live at Brixton, bet enrollet e-pad ur sonadeg er Brixton Academy.
926
Diwar-benn bloavezh 926 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Skritur berberek
thumb|right|220px|Un destenn skrivet e tifinagh thumb|right|220px|Skritur berberek Implijet e vez ar skritur berberek pe tifinagh (distaget LFE [tifinaɣ]) gant an Douareged evit ober dre skrid gant o yezh verberek, an tamachekeg.
926
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 926
Skritur berberek
Gwechall e veze implijet un doare-skrivañ koshoc'h hag heñvel outañ anvet skritur libiek evit skrivañ yezhoù berberek all war un tachenn kalz ledanoc'h a-hed Norzh Afrika hag ivez en Inizi Kanariez. Implijet eo bet a-wechoù ivez evit skrivañ yezhoù nann-berberek komzet tro-war-dro, evel an tagdaleg.
Bruneck
Yezhoù
Hervez niveradeg 2001 e oa 84,4% eus an dud alamanegerien a-vihanik, 14,9% italianegerien, 1,35% ladinegerien.
Sanlúcar de Barrameda
Sanlúcar de Barrameda a zo ur gêr eus proviñs Cádiz en Andalucía (Spagn), e lez kleiz aber ar stêr Guadalquivir, adal d'ar Parque Nacional de Doñana
Skritur berberek
Er penn-kentañ e oa un abjad an doare-skrivañ-mañ, da lâret eo ne veze ket merket ar vogalennoù gantañ, nemet e diwezh ur ger. Kinniget ez eus bet gwecha ha gwech all avat arouezioù arbennik evit merkañ ar vogalennoù en un doare ingal, hag e lod lec'hioù e vez implijet arouezioù vogalennoù tennet diwar ar skritur arabek.
Sanlúcar de Barrameda
65.805 annezad a oa e 2009.
Skritur berberek
Kemm-digemm eo stumm resis pep lizherenn hervez al lec'h, ha daoust ha ma vez skrivet a gleiz da zehoù atav hag e pep lec'h bremañ, gwechall e veze skrivet an henskritur libiek eus al laez d'an traoñ peurliesañ.
Ruzieg
Ur gumun eus Breizh eo Ruzieg (Rougë e gallaoueg, Rougé e galleg), e Bro-Naoned, e departamant al Liger-Atlantel. Pennlec'h kanton Ruzieg, diskaret e 2015, eo bet.
Sanlúcar de Barrameda
Breizh ha Sanlúcar
Kenwerzh a veze er Grennamzer etre dugelezh Breizh ha porzh Sanlúcar de Barrameda.
Skritur berberek
Er bloavezhioù 1960 e oa bet kinniget gant Akademiezh ar berbereg (AaB), evit ar wech kentañ, ur reizhiad unvan a reer nevez-tifinagh anezhi. Skrivet e vez a gleiz da zehoù en ur verkañ ar vogalennoù en un doare ingal, hag adkempennet eo bet evit ma klotfe gwelloc'h gant fonologiezh yezhoù berberek an norzh. E 2003 e oa bet degemeret ar skritur-se evit kelenn ar berbereg e Maroko.
Sanlúcar de Barrameda
Breizh ha Sanlúcar
E 1310 e teuas Dug Breizh da Sanlúcar: e Spagn edo d'ar poent, o vont da zimeziñ gant an Infantez Izabel Kastilha, merc'h da Sancho IV Kastilha, ha c'hoar da Fernando IV. Gant ar weladenn-se e tigoras un hent entre Sanlúcar ha Breizh, hag a bouez e voe er XIVvet ha XVvet kantved.
Ruzieg
Douaroniezh
Ruzieg a zo ur gumun er gwalarn da Gastell-Briant. Ar c'humunioù amezeg a zo Soulvac'h, Ferreg, Noal-ar-Bruz, Kastell-Briant, Saoudan ha Ruzinieg evit al Liger-Atlantel, ha Tilheg evit an Il-ha-Gwilen. Treuzet eo ar gumun gant ar stêr Bruz.
Ardamezioù
En gul, e groaz divouedet pavek en aour ; aozer : Ao. Loeiz Renaud ; brizhenn ardamezioù tiegezh a Rougé.
Istor
Kalz gwizien a oa dindan beli aotrouien Ruzieg.
Tiegezhioù brudet a voe perc'henn war gastelliezh Ruzieg :
Kevelerezh ar plant
Krouet eo bet naoutur kevelerezh ar plant gant Alexander von Humboldt hag Aimé Bonpland e 1805. Implijet e vez e fitosokiologiezh, ur rann eus al louzawouriezh a studi an darempredoù etre ar plant en egor hag en amzer.
Phạm Minh Hoàng
thumb|right|Phạm Minh Hoàng (en tu kleiz) e Tournamant Baden d'an 13 a viz Mae 2007
Mestrc'hoarier echedoù vietnamat ha breizhat.
Mestr Etrebroadel eo.
Tapout a reas ar c'hentañ plas e tournamantoù Kistreberzh ha Lanvezhon e 2006.
Ezel eo eus kleub echedoù Saotron (Liger-Atlantel).
E miz Here 2006, e renk Elo (FIDE) a oa 2477.
Pedagogiezh
Ar bedagogiezh a zo ur ger dezhañ meur a ster, a zo ret spisaat kent mont pelloc'h, dre ma teu eus ar ger gallek "pédagogie" (diwar an henc'hresianeg: παιδαγωγέω paidagōgeō), hag a dalv ivez meur a dra. Gant ar gelennerien avat e vez kavet aes.
Sterioù ar ger
N'eo ket e-barzh gweadur ar ster, un dra ordinal en istor ar gerioù, emañ an dalc'h, met e sterva ar ger: traoù disheñvel, ha re zisheñvel, a vije dindan ar memes ger: ar sevel-bugale, ar c'helenn-bugale, ar c'helenn-tud (bras ha bihan).
Ger nevez
Ar ger nevez "sciences de l'éducation" zo bet krouet e galleg evit chom hep ober gant ar ger "pedagogiezh". Ober a raio e hent marteze e brezhoneg diwar zreveziñ. Evit poent n'eo ket asur an droidigezh anezhañ: skiantoù an deskiñ, skiantoù ar c'helenn, daou dra disheñvel a-walc'h.
Ya d'ar brezhoneg
thumb|125px|Logo ar c'houlzad Ya d'ar Brezhoneg
Sant-Seo
Sant-Seo a zo ur gumun eus Bro-Leon, e kanton Montroulez e departamant Penn-ar-Bed e gwalarn Breizh.
Ya d'ar brezhoneg
Ur c'houlzad kaset gant Ofis ar Brezhoneg evit kas ar yezh war-raok e buhez pemdez an holl Vretoned eo Ya d'ar brezhoneg.
Daou live zo dezhañ.
Ya d'ar brezhoneg 1
D'ar 5 Here 2001 e oa bet roet lañs dezhañ, e Karaez. 177 framm eus ar gennad prevez a oa bodet evit sinañ un emglev a-benn kas ar brezhoneg war-raok en o mont en-dro pemdeziek (panellerezh, stummadur evit o gopridi, paper talbennet...).
En o zouez e oa frammoù bras (CMB, Kambr Kenwerzh ha Greanterezh Kemper...), artizaned, kluboù sport...
Joseph Goebbels
Paul Joseph Goebbels a oa ur politikour nazi alaman, ganet e Rheydt d'an 29 a viz Here 1897. En em lazhañ a reas d'ar 1añ a viz Mae 1945 gant e wreg Magda goude bezañ bet ampoezonet e c'hwec'h bugel. E karg e oa eus maodiernerezh deskadurezh ar bobl, hag eus hini ar moederezh pa oa ar renad nazi (1933-1945) e penn ar vro. Betek dibenn an Trede Reich e chomas ur politikour stag ouzh ar rann gleiz eus ar strollad nazi. E anv a chom staget da vat ouzh teknikoù arnevez ar propaganda da embreger ar masoù. Deuet eo da vezañ un arouez evit ar pezh a sell ouzh ar gevier hag an doare da skignañ ar moederezh en ur stad hollveliek.
Ya d'ar brezhoneg
Ya d'ar brezhoneg 1
E dibenn 2008 e oa 635 framm a oa aet war o heul. Un hanter anezho a zo embregerezhioù.
Joseph Goebbels
Diaezamantoù ar yaouankiz
Joseph Goebbels a oa bet ganet d'an 29 a viz Here 1897 e Reydt e Nordrhein-Westfalen. Pa oa pevar bloaz e tapas ur c'hleñved grevus-kenañ. Hag abalamour da se e chomo gant ur maltorn. Ar gudenn korf-se a vountas anezhañ da vezañ atav an hini barrekañ er skol hag er skol-veur. Pa dremenas e vachelouriezh e 1917 e oa an hini kentañ en e rann. Pa darzhas ar brezel bed kentañ e fellas dezhañ enrollañ en arme met nac'het e voe degemer anezhañ abalamour d'e yec'hed.
Neuze ez eas d'ober studioù war al lennegezh hag ar brederouriezh: studier e voe e Bonn, e Würzburg, Freiburg im Breisgau, hag evit echuiñ e Heidelberg. Pakout a reas e zoktorelezh war ar brederouriezh e 1921. E-pad e brantad studi, e voe bepred gwelet (memes gant an dud displijet gantañ) evel un den speredek-kenañ. Goude se e voe gouestlet gant ar gazetennouriezh. Skrivañ a reas ur romant anvet Michaël, ul levr hag a gont istor un alaman yaouank, gant elfennoù damheñvel ouzh buhez Goebbels. Met ne voe kemeret e levr gant ti-embann ebet (embannet e voe diwezhatoc'h gant an embannadurioù Franz Eher, reoù NSDAP).
Ya d'ar brezhoneg
Ya d'ar brezhoneg 2
Hemañ a zo gouestlet d'ar c'humunioù.
Joseph Goebbels
Diaezamantoù ar yaouankiz
Dont a reas Goebbels da vezañ troet kalz gant ar politikerezh. Evel kalz Alamaned er mare-se e oa broadelour da gentañ ha gwelout a ra c'hwitadenn ar brezel bed kentañ evel an elfenn en doa sachet an enkadenn armerzhel d'he heul. Met ar pezh a ouzer eo ne oa ket deuet da vezañ an den enepyuzev a anavezimp diwezhatoc'h. Darempredoù mat en doa gant ar yuzevion d'ar mare-se. E-pad e studioù e Heidelberg, da skouer, en doa kalz doujañs ouzh kelennerion yuzev evel Friedrich Gundolf pe ouzh rener e dezenn Freiherr von Waldberg.
Ar stourm er strollad nazi
Evel kalz a bennoù bras en Trede Reich, ez eas Goebbels e darempred gant ar strollad nazi e 1923, pa voe ac'hubet Nordrhein-Westfalen gant Bro-C'hall. Met c'hwitadenn ar putsch, ha prantad Adolf Hitler en toull-bac'h a sioulaas an NSDAP. Goebbels a zeuas da vezañ ezel eus ar strollad e 1924. Met d'ar mare se e oa tostoc'h da vennozhioù (tu kleiz ar strollad) Gregor Strasser, unan eus pennoù all an NSDAP. Staliet e voe Goebbels gantañ e penn ar gazetennoù Völkische Freiheit ha Nationalsozialistische Briefe. A-drugarez d'e varregezhioù a brezeger hag a skrivagner e teuas da vezañ ur skoazell a-bouez evit Strasser er stourmoù evit gounit levezon er strollad. Kemer a reas plas Heinrich Himmler evel sekretour Strasser. Met an eneberezh oa dreist-holl ouzh tud evel Rudolf Hess, Julius Streicher hag Hermann Esser hag a rene ar strollad pa oa Hitler en toull-bac'h, goude e butsch c'hwitet). E 1925, aet skuizh gant dizunvanded ar strollad nazi, e skrivas ul lizher-stur anvet "da'm mignoned en tu kleiz" a-benn bodañ an holl soñjoù disheñvel a-enep ar gevalaouriezh.
Met abretoc'h, Goebbels a wele Gregor Strasser evel ideologour gwirion ar strollad. Mont a reas betek lavaret e kave Hitler "re vourc'hiz" ha troet war-zu ar gevalaouriezh, abalamour d'ar fed ma klaskas kavout arc'hant evit ar strollad digant greantourion meur ar vro. Goebbels oa a-enep ar strategiezh-se penn-da-benn. Kinnig a reas lakaat Strasser e penn ar strollad. Met Hitler, pa zistroas d'an aferioù politikel, ne c'helle ket enebiñ ouzh tud evel Goebbels peogwir e oa ar muiañ-niver en NSDAP gant an dud a-du gant mennozhioù Strasser, ha ne c'helle ket mont war-raok hep lodenn gleiz ar strollad. Divizout a reas adsturiañ politikerezh ar strollad en ur bouezañ war ur mennoz all : gwir enebour ar strollad n'eo ket ar gevalaouriezh da gentañ met ar Yuzevion. Goude prezegennoù enepyuzev hag enepkomunour Hitler (e lec'h ma lavare e vefe ret distrujañ an URSS), Goebbels a en em sante trubuilhet gant an Hitler nevez-mañ. Gwelout a reas anezhañ evel ur c'hilstourmer.
Matt Groening
Matthew Abram "Matt" Groening (/ˈɡɹeɪnɪŋ/) a zo bet ganet d'ar 15 C'hwevrer 1954. Treser bandennoù-treset eo. Krouet en deus ar Simpsons, ar rummad tresadennoù-bev amerikan. A-raok labourat evit ar skinwel e krouas ar vandenn-dreset Life in Hell, embannet c'hoazh an deiz a hirio e kazetennoù sizhuniek niverus. Diwarno ez eas er-maez levrioù :
Japet
Japet eo doare gallek Iapetos (ha Iapetus e latin) roet da veur a zen e mojennoù Hellaz kozh:
Kadog
Kadog e Breizh (pe Kadoù, pe Kado, pe Kadeg), pe Cadog e Kembre (pe Catwg a-wechoù, Catwg Ddoeth e skridoù Iolo Morgannwg), a vije bet ganet war-dro 497, pe e Morgannwg pe e Powys, a oa ur manac'h hag ur sant brezhon, diazezer abati Llancarfan e Morgannwg war-dro 518, en ur vro a vo anvet Kembre diwezhatoc'h.
Ya d'ar brezhoneg
Ya d'ar brezhoneg 2
E miz C'hwevrer 2009 ez eus 98 kumun bet sinet eil doare Ya d'ar brezhoneg ganto.
Matt Groening
Bart Simpson tudenn bennañ er rummad tresadennoù-bev ar Simpsons a zo bet ijinet da gentañ evit ar vandenn-dreset Life in Hell. Ar familh Simpson a zoug gwir anvioù-tud eus familh Matt Groening, en o zouez :
Ya d'ar brezhoneg
Ya d'ar brezhoneg 2
E miz Gwengolo 2013 ez eus 164 kumun bet votet ar garta ganto.
Joseph Goebbels
Ar stourm er strollad nazi
Adolf Hitler a welas splann perzhioù pennañ personelezh Goebbels. Gwelout a reas e oa un den barrek-kenañ da gomz, da skrivañ, speredek hag ur jeder mat, met dreist-holl e welas e oa Goebbels un den hag a felle dezhañ gounit ur vrud ha bezañ anavezet muioc'h c'hoazh eget forzh peseurt hini er strollad. Goebbels a brofas e sujidigezh da Hitler goude tabutoù etrezo. Hitler en doa asantet ankounac'hat "fazioù" Goebbels an amzer tremenet (e lealded da Strasser da skouer). E miz Eost 1926 e kinnigas dezhañ bezañ e karg eus Gau Berlin. Goebbels, chomet c'hoazh un tamm feal da Strasser a dremenas e tu Hitler pa ouie e oa galloudusoc'h ar fuhrer. E Berlin, labourat a reas da ledañ levezon ar strollad nazi. E penn ar gelaouenn politikel Der Angriff e voe etre 1927 ha 1933.
Ya d'ar brezhoneg
Sinadurioù
Amañ da heul e kavoc'h ul listenn eus an aozadurioù a-bouez, pe aouezius evit Breizh hag o deus sinet Ya d'ar brezhoneg.
Joseph Goebbels
Ar stourm er strollad nazi
E Berlin e oa karget Goebbels da aloubiñ ar "gêr ruz". Rak d'ar poent-se, ar strollad nazi krouet e 1920 a oa galloudusoc'h e Bavaria eget e Prusia pe e Rhenania. E Bavaria, Hitler a oa un den politikel eus ar vro gant ul levezon bras a-walc'h, met un estrañjour e chome er rannvroioù all hag e Berlin dreist-holl e lec'h ma ne oa liammet da netra. Met bezañ mestr war ar gêrbenn a oa ur redi m'en devoa c'hoant da dapout ar galloud. Setu e teuas Goebbels da vezañ un den a fiziañs evit Hitler. E penn kentañ ar bloavezhioù tregont e oa daou zen hepken gouest da gaout kement a fiziañs digant Hitler: Joseph Goebbels hag Herman Göring. Goebbels a genaoze an diskeladegoù hag an emgannoù er straedoù ha Göring a glaske sikour ha harp arc'hantel ar greantourion.
Ya d'ar brezhoneg
Gwelet ivez
Roll ar c'humunioù o deus votet ar garta Ya d'ar brezhoneg.
Joseph Goebbels
Ar stourm er strollad nazi
Hervez Goebbels e veze skrivet ha kaset an Istor war-raok er straedoù. Labourat a rae gant pennoù an S.A. evit atahinañ emgannoù en tavarnioù ha heskinañ ar re anavezet evel "enebourion" ar strollad. Er c'hannoù-se e veze implijet mui-ouzh-mui an armoù ha bez' e oa tud hag a varve alies-ouzh-alies a feur ma'z ae feulster an tabutoù war washaat. Met pa varve un den, Goebbels a dreuzimplije a c'holl-se evit e dreuzfurmiñ en ur marv a verzher hag a haroz. Da skouer pa varvas Horst Wessel, lazhet gant ur c'homunour abalamour da istorioù merc'hed, e krouas Goebbels ur vojenn harozel en-dro d'e varv. Forzh petra e vefe: muntr, diskeladeg feuls, emgann er straed, dont a rae a-benn da zidamall pep darvoud ha da dennañ gounit anezhañ.
En e skridoù e-barzh Der Angriff, ne baoueze ket da dagañ ar pennoù sokialour evel Hermann Müller ha Carl Severing, pe kadoriad archerion Berlin Bernhard Weiss. Pa veze tamallet outañ bezañ re daer gant Weiss, un den ken direbech e-keñver e esped e prezidantelezh an archerion pe en arme, e respont ne rae forzh eus reizhegezh an tagadennoù, ar pezh a gonte oa an efedoù war savboent ar boblañs. Goebbels a zeuas da vezañ unan eus pennbrezegennerion ar strollad nazi. Keñveriet gant Hitler, hag en doa ur vouezh raouliet hag entanet, Joseph Goebbels a chome distrafuilh, habaskoc'h met flemmus ha goapaus betek dont da vezañ fentus. Mestroniañ a rae an troioù-lavar goloet, met gellout a rae ivez stagañ gant ur brezegenn diroll ha feuls p'en deveze ezhomm.
Er penn kentañ ne voe ket gwall efedus gerioù hag oberoù Goebbels war poblañs Berlin. En dilennadegoù evit kadorioù ar Reichstag e 1928, ne zastumas ar strollad nazi nemet 2% eus ar mouezhioù, ar strollad sokial-demokratel 33%, hag ar strollad komunour 25%. Goebbels oa e-touez an dek dileuriad dilennet er Reichstag. Dre ar garg-se e c'hounezas ur gopr a 750 Reichmark ar miz hag un divec'h parlamantel. Met memes goude an enkadenn armerzhel, ar strollad nazi ne zeuas ket a-benn da vont pelloc'h eget ar strollad komunour (28% evit NSDAP, ha 55% evit ar strollad komunour e 1932).
Adalek enkadenn 1929, ul lodenn eus NSDAP, renet gant Otto Strasser, breur Gregor Strasser, a blede evit adsturiañ preder ha politikerezh ar strollad. Hervezo e oa ret stagañ en dro da vennozhioù komunour evit gellout brasat nerzh ar strollad nazi. E-touez ar mennozhioù (e tu kleiz pellañ ar strollad) e veze kavet reoù a-du gant diberc'hennerezh ar re binvidik hag ar gevalaourion. Savet e oa bet ar bellerezh-mañ a-benn gounit mouezhioù rummad al labourerion ha re an dud ginidik eus rummadoù izelañ al labourerion. Met Hitler a oa a-enep krenn. Disprizus-kenañ oa Hitler evit tout ar pezh a sell ouzh ar rummadoù-se. Galloud ha nerzh NSDAP a zeue eus tud eus ar rummadoù etre evel al labourerien-douar, an dud a oa o labourat war ar maez pe er gwazadoù. E miz Ebrel 1930, Adolf Hitler a skarzhas Otto Strasser eus strollad-ren an NSDAP e lec'h ma rene an aferioù a selle ouzh ar moederezh ha reiñ a reas ar garg da C'hoebbels. Dre-se e voe kaset e penn kazetenn gefridel ar strollad ar Völkischer Beobachter. Memes ma tiskoueze c'hoazh dougoù kleizelour (da skouer pa genlabouras gant komunourion e-pad harzoù-labour labourerion dezougen kêr Berlin), Goebbels en em zalc'has en un doare leal-kenañ da Hitler.
Etre 1930 ha 1933 e kasas Joseph Goebbels da benn unan eus e labourioù pouezusañ evit ar stourm nazi. Aozañ a reas stourmadegoù dilennadegel ar strollad nazi: reoù evit ar Reichstag e miz Gwengolo 1930, miz Gouere ha miz Du 1932, miz Meurzh 1933, ha hini Hitler evit ar c'hañsellerezh e miz Meurzh-Ebrel 1932. Dre ar garg-se e tiskouezas barregezhioù dreist dre implij an dibunadegoù a dud gwisket unvan, ar c'hinema, ar skingomz, ar mediaoù. Pep tra oa graet e doare da ziskouez galloud ha brud ar strollad nazi. Ha sachañ a rae kalz tud, en o zouez tud yaouank dreist-holl. Ne baoueze ket da gas urzhioù ha divizoù nevez-c'hraet da pennoù ar strollad er rannvroioù. Hiziv an deiz e soñjer ez eo bet gounezet kalz mouezhioù gant ar strollad nazi (etre 1930 ha Gouere 1932) a-drugarez d'an enkadenn armerzhel met a-drugarez d'ar c'hendegouezh-se, evel-just, oberenn Goebbels hag ar fed ma oa bet efedus a oa bet gwelet mat er strollad nazi hag e oa aet e vrud war wellaat.
Maodiern ar moederezh
Pa zeuas Hitler da vezañ kañseller, d'an 30 a viz Genver 1933, ne voe bet roet karg ebet dezhañ. Un emglev a oa bet aozet etre Hitler hag an arlevier Paul von Hindenburg: ar strollad nazi n'en doa nemet un nebeud kargoù fiziet ennañ gant ar strollad mirour. Met kregiñ a reas da labourat evel ma vije bet d' ar galloud en un doare kefridiel. Kontrollañ a rae dija ar mediaoù memes hep karg kefridiel, pe e vefe ar skingomz pe ar c'hinema. Ha d'an 13 a viz Meurzh e oa bet roet dezhañ ar garg a vaodiern eus an deskadurezh poblek hag eus ar moederezh (Volksaufklärung und Propaganda). Pal ar garg-mañ a oa kreizennañ ha ledanaat beli ar galloud nazi war kement elfenn eus ar vuhez sevenadurel ha prederourel en Alamagn ha dreist-holl ar c'hazetennoù, ar skingomz, ar c'hinema, hag an arzoù a bep seurt. Aozañ a reas diskeladegoù d'ar c'hentañ a viz Mae evit diskouez galloudegezh ar strollad goude ober eus an devezh-se "Devezh Broadel al Labour" gant tanioù-arvest ha dibunadegoù e-leizh. D'an 3 a viz Mae e skrivas en e zeizlevr e oa mestr ar strollad nazi war Alamagn en he fezh. D'an 10 a viz Mae e goursellas distruj (dre stumm ur manifestadeg veur a echuas gant un Auto de fé) muioc'h evit 20 000 levr skrivet gant Yuzevion pe skrivagnerion enepnazi, en Opernplatz e-kichen ar skol-veur. Dibabet e oa bet 2 500 skrivagner, a oa kondaonet o levrioù da vezañ devet. En o zouez e veze kavet skrivagnerion alaman evel Bertolt Brecht, Lion Feuchtwanger hag Alfred Kerr, met Amerikaned ivez evel Ernest Hemingway hag Helen Keller.
Kadog
Gerdarzh
Savet eo e anv diwar ar wrizienn « kat », da lavarout eo kad, gant un dibenn « og » a gaver e kemend-all a anvioù (Madoc, Caradoc, ...) troet pe da « ou», pe da « eg ».
Istor ha mojenn
Anavezet eo e vuhez diwar daou vuhezskrid, savet gant daou vanac'h, eus abati Llancarfan o-daou, hag a skrivas pep a vuhezskrid e latin.
An eil, a voe savet en XIvet kantved gant ar manac'h Lifris, hag egile diwezhatoc'h gant Caradog Llancarfan, met n'haller ket fiziout warno gwall galz. N'o devoa ken c'hoant ar venec'h nemet da vrudañ o sant, ha ne sellent ket a dost ouzh gwirionez an istor.
Anv zo enne eus ar Roue Arzhur.
Mab e oa, a zo bet skrivet, da Gwynllyw (Gundleus e latin), roue Gwynllwg e kreisteiz Kembre, ur roue preizher hag a oa e penn ur vandennad 300 den, hag a oa breur da Sant Pedrog, sant Bodmin ha Kerne-Veur, enoret e Lopereg. E vamm Gwladus a oa merc'h d'ar roue Brychan, eus Brycheiniog, a oa bet skrapet gant Gwynllyw. A-hervez e teuas ar roue Arzhur da glask kompezañ an traoù etre ar skraper hag e dad-kaer.
Nac'h a eure kemer penn armeoù e dad dre ma felle dezhañ en em gannañ evit Jezuz-Krist. Hervez ar vojenn e oa bet laeret gant ar roue Gwnllyw ur vuoc'h a oa d'ar manac'h iwerzhonat Sant Tathyw, ha pan eas Tathyw da c'houlenn ma vije daskoret e vuoc'h dezhañ e tivizas ar roue Gwynllyw roiñ e vab dezhañ da zeskiñ war ar marc'had. Savet e voe e Cadoc e Caerwent e kontelezh Menoe gant Tathyw.
Sevel a reas abati Llancarfan war-dro 518, ha treuziñ Mor Breizh da vont da Vro-Gwened. Mont a reas betek Palestina, en em gavout gant ar pab, ha mont da eskob Benevento en Italia. Lazhet e voe en e iliz-veur gant Barbared.
E Kembre
Unan eus sent brudet Kembre eo. A-bouez bras e voe abati Llancarfan rak eno eo e voe stummet menec'h brudet evel Brandan ha Maloù. E anv a gaver e Llangadog.
E Breizh
Bevet en dije evel penedour en enez Sant Kado, e stêr an Intel, gant ar manac'h Gweltaz, deuet ivez eus Kembre.
Chapelioù zo bet lakaet en e anv e Belz, Lokoal-Mendon, Sant-Karadeg-Tregonvael e Bro-Gwened, hag e Gouenac'h, Sizun, Banaleg ha Molan e Kerne. En un 30 anv-lec'h bennak e kaver e anv. Brudet eo da bareañ an dud vouzar. Lidet e vez d'an 22 a viz Gwengolo ha d'an 23 a viz Genver e Kembre.
Kadog hag ar rouaned
Bec'h en doe gant ar roue Arzhur, hervez e vuhezskrid latin. Div wech eo meneget anv ar roue, un den meur, kalonek. A-bouez eo ar meneg hervez ar re a glask war-lerc'h gwrizioù istorel mojenn Arzhur
Joseph Goebbels
Maodiern ar moederezh
Ar youl-uhelaat a bennholierezh diskouezet gant maodiern ar moederezh a oa lakaet e pleustr gant un oberenn a sterniadur amaezhierel war dachenn ar sevenadur: kazetennerezh, skingomz, kinema, c'hoariva, sonerezh, lennegezh ha tier-embann. E pep rummad, e veze krouet ur Reich-kambr (Reichskammer) a-benn mestroniañ pep hini eus an tachennoù-se. E penn ar c'hambroù-se e veze staliet tud e karg da sturiañ ar sevenadur alaman dre skarzhañ an elfennoù diskleriet evel "disteraet " : Yuzevion, Sokialourion, Komunourion, Frankizourion hag ivez ar stummoù arzel dreist-ordinal. Tamm-ha-tamm o doa aloubet an Nazied an dachenn sevenadurel en he fezh. Adalek ar poent-se, kement tra a denne d'ar sevenadur a dremene dre daouarn ur c'hargad eus maodiern ar moederezh. Ha den na c'helle ober tra hep bezañ deuet-mat gant ar Reich-kambroù pe bezañ ezel eus ar strollad nazi. Ar strollad nazi a ginnige sikour d'an arzourion a oa prest da sentiñ ouzh ar renad. Abalamour d'an enkadenn veur ne oa ket kalz tud gouest da nac'hañ ur c'hinnig evel hemañ.
Back to Mine: Death in Vegas
Back To Mine: Death In Vegas a zo un dastumad tonioù bet aozet gant izili ar strollad Death in Vegas. Embannet eo bet d'ar 26 a viz Genver 2004. Unan eus pladennoù Back to Mine (DMC Publishing) eo.
Joseph Goebbels
Maodiern ar moederezh
Rebechet e veze da C'hoebbels izelaat ha breinaat ar sevenadur ouzh e dreuzfurmiñ en ur benveg moederezh. Goebbels a responte neuze o devoa ar sevenadur ha ar moederezh ar memes pal : bodañ an holl Alamaned en ur memes engalvadeg speredel. Evit kalz tud er strollad nazi, e oa ret kavout gerioù-stur nazi hepken el levrioù alaman, harozed nazi peurvat hepken er filmoù alaman, nemet kanaouennoù alaman er sonadegoù. Met Goebbels a enebe ouzh an dra-se. Hervezañ e oa ret da Alamagn chom digor d'an oberennoù eus an estren-vro gant ma vefen sturiet gant mennozhioù ar strollad. Goebbels a harpe arzourion zo, da skouer luskad ar modernelezh, met rankout a rae enebiñ un tamm ouzh Hitler hag a oa chomet mirour war kalz tachennoù. Er memes koulz e felle dezhañ aotren filmoù estren da zont da vezañ skignet er vro. Ne felle ket dezhañ naziekaat ar sevenadur a-bezh. Da skouer e laoske tier-skignañ evel an Universum Film AG da skignañ filmoù eeun ha klasel (sujedoù fent, karantez, troioù-kaer, ha kement zo...) ha na oant ket savet diwar-benn sujedoù moederezh. Met evel-just pep film a chome sterniet gant politikerezh sevenadurel ar strollad. Hag a-benn ma vefe tizhet an holl gant ar sevenadur en Alamagn e aozas diskouezadegoù digoust, ez atizas embregerezhioù da vont da skignañ ar filmoù e bihanañ kêrioù ar vro, sonadegoù digor d'an holl. Ar sevenadur nazi a oa e pep lec'h. Ha dre-se, ar strollad en doa gellet tostaat d'ar rummadoù tud chomet diseblant d'ar mennozhioù nazi.
Implij an enepyuzevegezh
En desped da c'halloudegezh bras-meurbet maodiern ar propaganda ha zoken, daoust d'ar vuhez sevenadurel, renk Goebbels er strollad nazi a grogas da zisteraat ur wech ar galloud nazi diazezet da vat. kement-se abalamour, dreist-holl, d'ar fed ma oa prientiñ ar brezel a oa kentañ preder ar strollad. Ha memes ma oa ar propaganda un dra a-bouez en oberenn-se, ne oa ket an dra bouezusañ. E-kreiz ar bloavezhioù 30, e-touez galloudusañ tud ar Reich goude Hitler e kaved Hermann Göring, e penn politikerezh stabilaat ar vro, ha Heinrich Himmler, e penn an SS hag ar servijoù polis. Pa oa bet lakaet a-gostez pe zoken distrujet holl enebourien diabarzh ar Reich, war dro 1935, propaganda Goebbels hag e strivoù ideologel a grogas da goll pouez, ha dre ma n'en devoa ket mui enebourien da enebiñ oute e teuas da vezañ implijet nebeutoc'h-nebeutañ ha digreskiñ a reas e dalvoudegezh.
E penn kentañ e vuhez politikel, Goebbels, den desket ha sevenet evel ma selle outañ e-unan, a chome enebet ouzh an enepyuzegezh evel hini Julius Streicher. Fellout a rae dezhañ meizañ an enepyuzevegezh en un doare prederiet. Met tamm ha tamm e verzhas Goebbels e c'helle bezañ an enepyuzegezh un dra talvoudus-kenañ dindan e stummoù liesseurt. Ret eo kompren mat e vez nec'het Goebbels bepred gant e c'halloud hag e renk er strollad nazi. Setu e oa un dachenn e lec'h ma c'helle gwellaat e statud, e c'halloud, e vrud hag en em lakaat war wel en-dro : ar politikerezh a-enep ar Yuzevien. Dre-se e tenne Goebbels e vad eus pep digarez evit tagañ ar Yuzevien. Kavet en devoa un dachenn evit lakat e pleustr e varregezhioù prezegenner. Tamm-ha-tamm e oa deuet da vezañ gwashañ enepyuzev ar renad (gant Streicher).
Pa oa degemeret ar c'hoarioù Olimpek e Berlin, e 1936, e sioulaas an tagadennoù enepyuzev e-pad ur mare. Met ur wech echu ar c'hoarioù ec'h adkrogjont. Goebbels, kustum da c'hoari war ar fent na baoueze ket da dagañ ar Yuzevien e-pad e brezegennoù. En e garg Gauleteir, e Berlin, da lâret eo gwir mestr ar gêrbenn, e lakaas pep tra e plas evit diaesaat ha kaletaat ar muiañ a c'halle buhez ar gumuniezh yuzev. Skarzhañ kuit a rae anezho eus ar vuhez micherel, tachenn an aferioù hag ar c'hoñvers. Miret a rae ouzh o buhez da vezañ boutin ha reizh, betek difenn outo an transportoù hag al lec'hioù foran. E-kreiz ar bloavezh 1938 e laboure Goebbels war ur raktres da lakaat ar Yuzevien da wiskañ merkoù a lakafe kemm gant ar peurrest eus ar boblañs, ha da gas anezho en ghettoioù. Met ne oa ket c'hoazh ar c'houlz evit-se hag e oa implijet ar mennozhioù-se diwezhatoc'h.
E miz Du 1938, pa oa bet drouklazhet an diplomat alaman Ernst vom Rath gant ur Yuzev anvet Herschel Grynszpann, e Pariz, Goebbels a dennas e vat eus an darvoud-se evit taeraat c'hoazh heskinerezh ar Yuzevien en Alamagn. War zigarez an drouklazh-se e oa bet kaset holl familh ar muntrer da Bolonia hag aozet e oa tagadennoù a-enep d'ar gumuniezh yuzev en Alamagn. E Bürgerbräu Keller e oa Goebbels, pa varvas vom Rath (d'an 9 a viz Du). Kemer a rae perzh gant ar strollad nazi e gouel deiz-ha-bloaz putsch Hitler. Lavarout a reas da Hitler e veze er vro a-bezh, tagadennoù ha feulsterioù taer ha liesseurt a-enep d'ar yuzevien, enepemsavoù ha enepluskadoù abalamour da zrouklazh vom Rath. Ar pezh ne oa ket gwir evit ar poent, an diskleriadenn-mañ a reas da Hitler a oa un taol-gwidre evit tennañ gounit eus an darvoudoù. Goude disklêriadenn Goebbels, Hitler a lavaras e asante hag e komprene e vefe savet tud a-enep en doare-se. Goebbels a gemeras hag a implijas ar c'homzoù-se evel un aotre evit kas da benn un oberenn vroadel a heskinerezh a-enep d'ar Yuzevien. Met arabat eo krediñ e oa kreñvoc'h enepyuzevegezh Goebbels eget hini Hitler. An tun se a oa un digarez evit Goebbels da gemer un intrudu hag a sachfe brud warnañ. Mennozh ar pogrom a zo bet prederiet gant Goebbels hag asantet eo bet gant Hitler, memes ma krede d'ar fuhrer e oa kroget ar manifestadegoù enepyuzev c'hoazh.
Adalek an divizoù ha darvoudoù, e disoc'ho ar pezh a vo anvet Kristallnacht, an "Nozvezh strink". E-pad an nozvezh-se, an SA hag ar strollad nazi a genaozas un dagadenn vras a-enep d'ar gumuniezh yuzev alaman: lazhet e voe 90 den d'an nebeutañ ha marteze betek 200 den (hep kontañ kantadoù a emlazhioù. Distrujet e oa en tu all da gant sinagog, ur c'hantad stalioù-labour ha tiegezhioù yuzev ha kaset e oa war-dro 30 000 yuzev da gampoù-tolpañ e lec'h ma varvas ur c'hantad bennak un nebeud mizioù goude hepken abalamour d'ar gwallgasadennoù taer o doa gouzañvet. Unan eus an efedoù war hir-dermen a voe ar fed ma rankas 80 000 yuzev divroañ en ur laoskel en Alamagn an douaroù, ar pinvidigezhioù hag ar madoù o devoa eno.
New Brunswick
New Brunswick pe Brunswick-Nevez (New Brunswick e saozneg, Nouveau-Brunswick e galleg) a zo ur broviñs eus Kanada, er reter anezhi. 35 % a c'hallegerien zo o chom enni, ha kenofisiel eo ar galleg er broviñs.
Joseph Goebbels
Implij an enepyuzevegezh
Sell ar broioù estren war Alamagn a welas an darvoudoù-se evel reoù spontus ha kriz. Klozañ a reas un aergelc'h habaskaet evit Alamagn gant e zarempred gant broioù demokratel ar C'hornog. Pogromoù Goebbels o deus tostaet ar vro d'ar brezel, memes ma admiloureladur ar vro oa pell a vezañ echu. Göring ha pennoù nazi all a oa vet fuloret na vijen ket bet angerc'het evit un hevelep diviz a-bouez. Met Goebbels a chome laouen-kenañ o welet pegen efedus e oa bet disoc'h e jedadenn hag e dro-widre, ha pegen ker e c'hell koust buhez un den evit kantadoù a yuzevien.
Goebbels den a c'halloud
An darvoud-mañ a c'hoarveze rik er mare ma Goebbels en devoa ezhomm evit gwellat e zarempredoù gant Hitler. E 1937, Goebbels ur genere kreñv gant un aktorez a-orin eus Tchekia, anvet Lída Baarová, ar pezh a zistrujas he dimeziñ. Pa ouezas Magda Goebbels evit an afer-se, e miz Here 1938, ez eas diouzhtu e darempred gant Adolf Hitler evit goulenn sikour digantañ. E-keñver ar vuhez reizhel, Hitler a chome ur mirour hag harpañ a reas Magda hag ar familh Goebbels. Goulenn a reas digantañ dilezel an aktorez evit distreiñ d'e familh. Goude an istor-se, e kinnigas e zilez da Hitler, met nac'hañ a reas. D'ar 15 a viz Here, e klaskas emlazhañ. Fuloret, Hitler a c'houlennas digant Himmler e kasfe Baarová e Tchekoslovakia, ha diwezhatoc'h e divroas e Italia. An darvoudoù-se o deus digredet statud ha personelezh Goebbels e soñj Hitler. E intrudu er politikerezh enepyuzev a oa un doare d'en em adlakaat war wel ha da adc'hounez brud. Met an afer-se na gemmas ket boaz Goebbels da hoalañ ha da vezañ tost d'ar maouezed.
Goebbels, evel kalz pennoù nazi, n'en devoa ket tu da enebiñ ouzh c'hoant ha sav-poentoù Hitler war an dachenn-se. Adalek 1938 e oant deuet holl da vezañ pinvidik, met ar binvidigezh-se a gendalc'he da greskiñ abalamour d'ar fed ma laoske Hitler anezho da dapout an arc'hant-se dre ar vreinadurezh er melestradurezh. Pinvidigezh ar pennoù nazi a oa dalc'het gant Adolf Hitler. A-raok ma errufe ar strollad nazi e penn an traoù, Goebbels oa un den paour. Adalek 1936, memes ma ne oa ket ken breinet ha nazied all evel Göring ha Robert Ley, e reseve 300 000 Reichsmark dre bloavezh. Ur seurt briwerzh e oa evit e labour en e c'hazetenn, Der Angriff, evit e garg e maodiern ar propaganda, ha kalz goproù all al ken liesseurt an eil diouzh egile. Feurmiñ a reas ur genkiz e-kichen al lenn e Wannsee, hag unan all el lenn Konstanz e Su Alamagn, ha dispign a reas 2.2 milion Reichsmark evit adlakaat an traoù en ur stad vat. Ezdalc'het e voe a dalc'hioù re uhel evit e diegezhioù. Hitler a genwalle da vreinadurezh ar strollad ha d'ar pennoù nazi, peogwir an dra-se a roe dezhañ kalz galloud drezo.
En desped da ziskar galloud Goebbels e kreiz ar bloavezh, distreiñ a reas buan a-walc'h d'ur renk uhel e-kichen Hitler, er vuhez ofisiel kement ha prevez. Estreget ar fed ma kenlaboure burev maodiern ar propaganda alies-kenañ gant ar c'hañsellerezh, Goebbels a veze pedet alies da bredoù Hitler, e lec'h ma c'hellas selaou e brezegennoù hir-badus, ha diskouez mat dezhañ e asante da gement tra a c'hellfe lâr ar c'hañseller. Er mizoù ma tostae ar vro d'ar brezel, levezon Goebbels a grogas da vont war ziskar en-dro, ha rankout a reas en em glevout gant pennoù nazi all evel Joachim von Ribbentrop, Göring, Himmler ha Martin Bormann evit gellout bezañ tost da Hitler ha gellout kenderc'hel d'e welet, ar pezh a zo a-bouez en ur renad emkratel evel ar renad nazi. Hitler a gare kalz ar familh Goebbels, ha Goebbels a implije an dra-se evel un alc'houez hag a zigore dezhañ dorioù buhez prevez Hitler. Ar familh Goebbels a yae alies-kenañ da chomaj bavarian Hitler e Berghof. Met Goebbels ne veze ket kelaouet bepred diwar-benn darvoudoù diplomatel ha milourel ar Reich.