cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gerberga Lombardia
He lignez
Gerberga Lombardia dimezet e 768 da Karloman Iañ '' breur Karl Veur │ ├─Pepin (?-?). (?-†770), serret en ur manati war urzh Karl Veur. └─X (?-?), serret en ur manati war urzh Karl Veur.
Marne (departamant)
Ar Marne (distaget: ) zo un departamant e reter Bro-C'hall, er rannvro Grand Est, savet diwar proviñs kozh Champagn, hag a deu e anv eus hini ar stêr Marne, adstêr d'ar Saena war he lez dehoù. Châlons-en-Champagne eo ar pennlec'h hag an 51 eo an niverenn roet dezhañ.
Evn-naer
An evned-naer eo an evned a ya d'ober ar genad Anhinga, an hini nemetañ er c'herentiad Anhingidae.
Tennañ a reont d'ar morvrini, gant ur gouzoug hir ha moan a zeu o anv dioutañ.
Spesadoù
4 spesad evned-naer a zo:
Ogwr
Ogwr zo un anv kembraek
Maghreb
thumbnail|Kartenn ar Maghreb Ar Maghreb (pe Maghrib) zo ul lodenn eus Norzhafrika. Un anv arabek eo المغرب, al-maghrib, ha talvezout a ra kement hag ar "c'hornôg" er yezh-se.
Teir stad a ya d'ober ar Maghreb : Aljeria, Maroko ha Tunizia. Pa vez ouzhpennet Maoritania ha Libia e vez komzet eus Maghreb bras.
Gweltaz-Lambrizig
Gweltaz-Lambrizig a zo ur gumun a Vreizh e Bro-Naoned. Pennlec'h Kanton Gweltaz-Lambrizig e Liger-Atlantel e voe betek 2015.
Cabaret Voltaire
thumb|right|250px|Cabaret Voltaire e 2006 Cabaret Voltaire a oa un davarn sevenadurel lec'hiet e niverenn 1añ Spiegelgasse, e Zürich (Suis). Er straed-se edo Lenin o chom. Mont a reas Cabaret Voltaire en-dro e-pad c'hwec'h miz : etre miz C'hwevrer ha miz Gouere 1916. Chom a reas a-sav abalamour d'an trouz diouzh noz, ha d'an trouz dre vras. Diazezet eo anv al lec'h war an dislavar etre cabaret (an noz) ha Voltaire (ar preder). Eno e voe krouet dada.
Ul lec'h evit an arzourien
Al livour Marcel Janco a oa o pourmen e Zürich pa glevas sonerezh : en davarn ez eas, hag eno e kejas gant Ball hag a oa o seniñ piano. Goude ma vefent deuet d avezañ mignoned e kinnigas Ball e vignoned da Janco, en o zouez Tristan Tzara ha Jean Arp.
1097
Diwar-benn bloavezh 1097 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Cabaret Voltaire
Ul lec'h evit an arzourien
Dre ma ne oa ket pinvidik a-walc'h Ball evit kempenn diabarzh an davarn e c'houlennas digant e vignoned ma prestfent taolennoù dezhañ a-benn kinklañ anezhi. Kinklet e voe an davarn neuze gant oberennoù Modigliani, Picasso, Kandinsky, Klee, Jawlensky, Fernand Léger ha Matisse. En davarn-se, enni taolennoù savet gant dazontourien, kubourien ha eztaoladourien, en em gavas arzourien yaouank liesseurt, hag abadennoù sonerezh ha lennegezh a aozjont eno.
1097
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1097
Cabaret Voltaire
Ganedigezh dada
thumb|left|Niverenn nemeti ar gazetenn anvet cabaret voltaire Ma kreder ar pezh a lavaras Marcel Janco (e-barzh Dada, monographie d'un mouvement) e komprener e voe implijet ar ger dada da envel ul luskad a oa anezhañ dija. Ma voe implijet ar ger da vat adalek ar 14 a viz Gouere 1916 (lennadeg Manifeste DaDa Hugo Ball) e voe roet lañs d'al luskad d'an 23 a viz Even, pa voe krouet ar barzhonegoù hep gerioù ha pa voe aozet abadennoù Richard Huelsenbeck.
Cabaret voltaire a zo ivez titl ar gazetenn dada gentañ a zo bet embannet e Zürich gant Hugo Ball d'ar 24 a viz Mae 1916.
Enez Mon
Enez Mon, pe Enez-Von hervez boazioù ar brezhoneg, pe Ynys Môn e kembraeg (Anglesey d'ar saoznegerien, Mona er skridoù latin), a zo un enezenn en hanternoz Kembre. Ur gontelezh eo Enez Von ivez, anvet eo Sir Fôn e kembraeg.
1097
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1097
Enez Mon
Anv
Talvoudegezh ː enezenn evel ur menez.
Istor
Enezenn Mona, a oa un enezenn sakr, kontet da vezañ ur greizenn eus an drouizelezh en henamzer. Aloubet e voe e 60 goude J.-K. gant Suetonius Paulinus, ha lazhet e oa an holl zrouized a oa eno.
Pontoù
Liammet eo ouzh douar-bras Kembre gant daou bont: Pont ar Menai, an hini koshañ, ha Pont Britannia.
An enez
Brudet eo kêriadenn Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch.
Yezh
Diwar an anv Môn eo savet an anv Arfon, a gaver e Caernarfon. Komz a reer eus Môn ac Arfon. Un anv-badez eo Arfon ivez.
Baião (sonerezh)
Ar baião zo un doare-seniñ hag un dañs poblek e Nordeste Brazil, deuet eus Pernambuco, en hanternoz da stad Bahia. Dont a ra eus al lundu, pe un doare anezhañ anvet "baiano", troet da baião.
Diwarnañ eo deuet an doareoù anvet forró, côco, embolada, ciranda.
Liammoù diavaez
বাইয়াও
Timbroù Morvi
Emañ Stad-priñselezh Morvi er Gujarat, e hanternoz Bro-Soruth, en India. Gwarezva ar Rouantelezh-Unanet e oa betek ma emezel Morvi d'an Unvaniezh India dizalc'h.
Etre 1931 ha 1948 ez eus bet implijet timbroù gant ar meneg "MORVI STATE POSTAGE" evit kas lizhiri er vro. Daou rummad timbroù zo bet embannet, o kinnig pep hini poltred ar Maharajah Lakhdhirji Waghji.
Timbroù India zo bet graet gante goude 1948.
Chiltern
An tuchennoù Chiltern a zo un tarroz-raz e Bro-Saoz hag en em astenn eus Goring-On-Thames en Oxfordshire a-dreuz Buckinghamshire betek Dunstable. A-us da Draonienn Aylesbury emañ ha klotañ a ra ouzh bevenn su ar skornegoù e-pad ar prantad-skorn diwezhañ. Un dar eus Furmidigezh-raz Su Bro-Saoz a endalc'h ivez Plaenenn Salisbury, Cranborne Chase, Enez Wezh hag ar South Downs.
O lec'h uhelañ a zo Haddington Hill (267 m) e Koadeg Wendover, Buckinghamshire, e-kichen Wendover. Un duchenn bouezus arall eo Ivinghoe Beacon (249 m). En e-gichen emañ lec'hiet Combe Hill (260 m).
Hautecloque
Hautecloque a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Moelwynion
300px|thumb|[[Tan-y-grisiau e-harz ar Moelwynion]] Ur regennad menezioù en Eryri eo ar Moelwynion (Yr Moelwynion, e kembraeg, anv savet diwar moel, moal, ha gwyn, gwenn). Daou venez int dreist-holl, ar re uhelañ Moelwyn Mawr (770m) ha Moelwyn Bach (710m). Un toullad mat a vengleuzioù kozh zo en trowardroioù.
Tapout a ra ar regennad adalek Cwm Ffestiniog er reter betek Nant Gwynant er c'hornôg. Er c'hreisteiz emañ Traeth Mawr, etre Tremadog ha Penrhyndeudraeth hag er c'hornôg uhelennoù gleb ha roc'hellek a ya betek Moel Siabod en hanternoz hag a ziskenn betek Dyffryn Lledr ha Dolwyddelan er biz.
Mojenn
A-hervez e oa ur sant Twrog a daole mein diwar lein ar Moelwynion. Unan a zegouezhas e Maentwrog ma weler e vaen e korn an iliz, maen anvet Maen Twrog.
Daoulaz
Daoulaz a zo ur gumun eus Bro-Gerne, e kanton Pont-ar-Veuzenn, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh. Penn kanton e oa betek 2015.
Yezhoù afrikat-hag-aziat
Ur familh-yezhoù eo ar yezhoù afrikat-hag-aziat, ennañ war-dro 240 yezh komzet gant 285 milion a dud e Norzh Afrika, Reter Afrika ar Sahel ha Mervent Azia. Ar yezhoù e skourr ar yezhoù semitek eo ar re nemete zo komzet er-maez eus Afrika dreist-holl.
Daoust ha ma'z eus bet kinniget sellet ouzh Etiopia aliezik a-walc'h evel al lec'h ma oa bet ganet er penn-kentañ an holl yezhoù afrez-semitek, n'eo ket gwall sur eus pelec'h e teuas ar gentyezh afrikat-hag-aziat e gwirionez.
tonennoù a vez kavet en un nebeud yezhoù er familh-mañ.
Yezhoù kouchitek
Yezhoù kouchitek ar c'hreiz
1630
Diwar-benn bloavezh 1630 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1630
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1630
Emily Hobhouse
Emily Hobhouse|thumb|right Lizzie Van Zyl|thumb|right Emily Hobhouse a zo bet ganet e Liskeard, Kernev-Veur. Brudet eo abalamour d'he stourmoù niverus, dreist-holl a-enep d'ar c'hampoù-bac'h e-pad brezel ar Boers.
Kador
Ur gador zo ur pezh arrebeuri, pevar zroad peurvuiañ, hag ur c'hein atav dezhañ, a zo graet evit azezañ warnañ.
Kadorioù izel pe uhelik zo hervez o implij. Da azezañ tud ouzh un daol uhel e vo uhel ar c'hadorioù. Da azezañ en iliz e vezont izel a-wechoù.
Azezañ war ur gador
Tud zo a blij dezho azezañ a-c'haol war ur gador da harpañ o divvrec'h ouzh ar c'hein.
Istor
Da vare an Azginivelezh eo e krogjod da gavout keder e ti an dud uhel; ur pezh arrebeuri poblekoc'h e teujont da vout adal an XVIIIvet kantved.
Strollad Komunour Dispac'hel (Uruguay)
Ar Strollad Komunour Dispac'hel (en spagnoleg: Partido Comunista Revolucionario: PCR) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour maoour bet krouet en Uruguay e 1973.
Ricardo Cohen emañ e penn ar Strollad.
Sevel a ra ar Strollad a-du gant linenn bolitikel Mao Zedong hag ezel eo eus Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour (Kelc'hlizher Etrebroadel) (kemeret perzh er 6vet, 7vet hag 8vet Kuzuliadeg).
Taol
Taol a zo
Strollad Komunour Dispac'hel (Uruguay)
Embannet e vez gant ar Strollad ar gelaouenn Al pueblo La Verdad ("d'ar bobl Ar Wirionez").
Tau Ceti
Tau Ceti (τ Cet / τ Ceti) a zo ur steredenn meneget alies gant skrivagnerien skiant-faltazi peogwir eo tost tre ouzh an Heol dre he mas hag he renk spektrek. Paour e metaloù eo, avat, ar pezh a vihana he chañsoù da gaout plandennoù roc'hek. Keneil ebet a oa bet dizoloet war he zro.
Anvet e oa Tau Ceti Durre Menthor gwechall, eus an arabeg درر منثور Al Durr' al-Manthur, ar pezh a dalvez perlez strewek. Gant an daoulagad noazh eo gwelus e steredeg ar balum
Kant ag asteroidennoù war-dro Tau Ceti
E 2004 en-deus diziloet ur strollad a steredoniourien saoz bleiniet gant Jane Greaves he-doa Tau Ceti dek gwech muioc'h ag asteroidennoù hag a steredennoù lostek eget an Heol. Ur blanedenn vartezeus a vefe neuse stoket a-blaen gant asteroidennoù an hevelep ment hag hini he-deus diouennet an dinosaored. An dra-se a laka da ziwirheñvel ez eus ur vuhez liesek war-dro Tau Ceti.
Gwelet ivez
Roll ar steredennoù tostañ
Liammoù diavaez
(Saozneg)Tau Ceti war Solstation.com
Majorian
right|Pezhioù en anv Maiorianus|framed Flavius Iulius Valerius Maiorianus, pe Majorian (420 - 7 a viz Eost 461) a oa impalaer roman ar C'hornôg eus 457 da 461. Eñ eo an impalaer diwezhañ a vrezelas c'hoazh er pezh a chome eus an impalaeriezh da neuze (Italia, kreisteiz Gallia, aod kreizdouarel Hispania).
Brudet e voe evel jeneral ha trec'her war ar Franked hag an Alemanni. C'hwec'h miz goude ma oa bet kaset Avitus kuit eus ar galloud e voe embannet da impalaer gant Ricimer, ar pezh a voe abeg a dabut gant impalaer ar reter Leon Iañ a wele anezhañ evel ur skraper.
Goude bezañ diarbennet un argad gant ar Vandaled e Campania e prestas ul lu vras a c'hoprsoudarded c'herman da aloubiñ Afrika. Faezhañ a reas Teodorig II, roue ar Vizigoted ha gantañ e kevreas da argasiñ ar Vandaled. Tra m'edo o treuziñ Spagn avat, e voe distrujet e vorlu dre dreitouriezh. Tost asur eo e oa Ricimer e-unan a gelaouas ar vandaled evit ma vefe riset an oberiadur-brezel.
Hervez an istorour saoz Edward Gibbon, "[Majorian] presents the welcome discovery of a great and heroic character, such as sometimes arise, in a degenerate age, to vindicate the honour of the human species".
Kouezhadenn ha marv
Distroadet e voe gant emsavadeg e soudarded d'ar 7 a viz Eost 461 e Lombardia. Un irienn a oa bet kaset da benn gant Ricimer. Hennezh, barbar patricius ha magister militum, o profitañ e oa pell an impalaer diouzh Italia, en doa strollet tro-dro dezhañ enebourien an aristokratelezh roman. Lezennoù Maiorianus o devoa diskouezet dezho e oa un impalaer gwirion prest da adsevel un impalaeriezh kreñv met a save neuze a-enep o interestoù.
Goude bezañ chomet en Arelate, e lec'h pennañ e-fin an oberiadur-brezel a-enep ar Vandaled en Hispania, Majorian a zivodas e lu goprsoudarded barbared hag ambrouget gant nebeut gwarded a zistroas da Roma. Erruet eno, e soñje dezhañ kenderc'hel gant ar reizhadurioù ret. Ricimer a yeas da gejañ gantañ ambrouget gant ur bagad soudarded; ar magister militum a gejas gant an impalaer e-kichen Tortona (tal-kichen Piacenza, lec'h ma oa bet muntret Avitus). Harzet e voe ha distroadet d'an 3 a viz Eost.
An impalaer a voe tennet dezhañ e dilhad hag e gurunenn, skoet ha jahinet. Goude pemp devezh, Majorian a voe dibennet e-kichen ar stêr Iria (d'ar 7 a viz Eost 461). Oadet e oa a 40 vloaz ha bet impalaer e-pad pevar bloaz.
Un impalaer re kempenn
E-fin e ren Majorian a oa rivinet, e holl arc'hant a oa bet implijet evit adsevel an impalaeriezh ha reiñ nerzh d'al lu roman. Dre forzh klask adreizhañ al lezennoù hag an impalaeriezh e oa savet interestoù lies a-enep dezhañ. Ouzhpenn da-se Ricimer a oa dipitet o welet e teue e gañfard a-benn war goust e brud dezhañ.
Marne (stêr)
right Ar Marne (distaget /maʁn/) zo ur stêr e reter Bro-C'hall, adstêr d'ar Saena.
Christian Clavier
thumb|right|Christian Clavier Un aktour sinema eo Christian Clavier. D'ar 6 Mae 1952 e Pariz eo oa bet ganet.
Niz Yves Rousset-Rouard, produktour Bronzés 1 ha 2 eo.
Magerez
Ur vagerez zo ur vaouez a vag bugel ur vaouez all gant he laezh. Hiriv e vez graet an anv-se eus ur vaouez a ziwall bugale vihan a-raok dezho bezañ en oad da vont d'ar skol.
Istor
Pa ne c'halle ket ur vamm magañ he bugel e roe anezhañ da vagañ d'ur vagerez. Kement-se a c'hoarveze pa veze ganet ouzhpenn ur bugel. Met e-touez an dud a renk uhel e oa ur c'hiz, a gozh, da reiñ ar vugale da vagañ. Evel-se e c'halle ar wreg bezañ prest buanoc'h da c'henel ur bugel all, un dra bouez pa ne oaket deuet a-benn da gaout ur mab. Ouzhpenn e veze fall evit ar yec'hed, hervez mojennoù zo, d'ar maouezed magañ.
Ur c'hiz kozh eo eta reiñ bugale d'ur vagerez. Ar profed Mac'homed a zo bet maget evel-se ivez, hervez giz tud uhel e vro.
A-wechoù e veze ar vagerez o chom e ti ar re he goprae, ma oant pinvidik, a-wechoù e tiwalle anezho en he zi.
En XIXvet kantved e oa klask er c'hêrioù bras, evel Londrez pe Pariz, war-lerc'h magerezed yac'h diwar ar maez.
Anv-tiegezh
Kavout a reer an anvioù divyezhek Le Magueresse ha Le Vagueresse.
Split (pladenn)
Split (ger saoznek HAG a dalvez rannañ) a reer eus ur bladenn vras, pe ur bladenn EP pe c'hoazh ur bladenn vihan (single), enno tonioù savet gant daou, tri strollad pe ouzhpenn. Ar strolladoù-se a c'hall bezañ a orin eus ar memes bro, pe eus broioù disheñvel. Evel-se e vez rannet ar frejoù produiñ ha skignañ. Peurliesañ e vez aozet pladennoù split gant strolladoù sonerezh rock pe re sonerezh punk hag a zo o paouez kregiñ gant ar vicher.
Evn-naer Amerika
Evn-naer Amerika zo ur spesad evned dour eus kerentiad an Anhingidae.
Zanzibar
130px|thumb|right|Banniel Zanzibar 280 px|right|thumb|Kartenn a ziskouez Zanzibar e Tanzania
Gladdalc'helezh
Ar c'hladdalc'helezh — pe feodelezh — zo ur reizhad politikel ma'z eo gwan ar galloud uhelañ, hini ar roue da skouer, ha kreñvoc'h galloud an aotrouien, konted pe baroned, a zalc'h ar glad, pe an douar, hag a zo dindan ar roue.
Zanzibar
Zanzibar zo un enezeg war aod Tanzania, e Meurvor Indez. Div enezenn zo enni : Unguja (anvet ivez a-wechoù Zanzibar), an hini bennañ, er su, ha Pemba, bihanoc’h, en norzh.
Evn-naer Amerika
Dont a ra ar ger "anhinga" eus yezh an Indianed Tupi (Brazil) ha talvezout kement hag "evn-diaoul" pe "evn-naer".
Zanzibar
Bevañ a ra Zanzibar diwar kenwerzh ar spisoù (muskadez, kanell ha pebr, ha dreist-holl tachoù jenofl) ha diwar an touristerezh. A-wechoù ez eus bet graet « Inizi ar Spisoù » eus enezeg Zanzibar (gant Enez Mafia lakaet da heul), met an anv-se a reer ivez eus an Inizi Maluku (en Indonezia bremañ). E miz Ebrel 1964 e oa bet unvanet Republik Zanzibar ha Tanganyika evit sevel Republik Unvan Tanzania. Damemren eo an enezeg, ha Zanzibar City, war enez Unguja, eo ar gêr-benn.
Evn-naer Amerika
Annez
Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ :
Gladdalc'helezh
Ar c'hladdalc'helezh zo ur meiziad hag ur ger savet gant an dud desket er. Dont a ra eus ar ger dalc'h. Dindan stumm latin ar ger, fevum, an hini ofisiel nemetañ neuze, ez eo anavezet an dalc'hoù abaoe an. Ar reizhiad deskrivet gant ar ger gladdalc'helezh avat ne oa ket gwelet evel ur reizhiad politikel splann evit an dud a oa o vevañ er Grennamzer.
Evn-naer Amerika
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket Anhinga anhinga en urzhiad Ciconiiformes pe Pelecaniformes.
Gladdalc'helezh
Hervez e dermenadur klasel gant François-Louis Ganshof (1944), ar c'hladdalc'helezh a oa un hollad ensavadurioù a groue hag a vere dleadoù ha servijoù, er brezel dreist-holl, a-berzh un den dieub, anvet "gwaz", en eskemm ouzh madoù peurliesañ, anvet un "dalc'h", roet gant an aotrou. Aozadur e tri urzh ar gevredigezh a oa bet kroget en IXvet kantved gant an Iliz a-benn reizhekaat doareoù bevañ an noblañs da geñver ar re munut, ha da geñver ar brezeligoù dibaouez etre an aotrouien.
An Iliz hag ar feodelezh
Adal an IXvet kantved e oa kroget an Iliz da glask reizhekaat al liammoù dalc'h a oa er gevredigezh. An oatrouien a oa aet gant hent ar feulster dibaouez etrezo o chom a-benn neuze hep ober o lod deverioù da geñver poblañsoù o domanioù. Kevredigezh an dalc'h a oa deuet da vezañ unan feuls ha droul dreist-holl da geñver an dud munut.
Unan eus ar prederourien pouezhusañ d'ar mennozh reizhekadur ret d'ar gevredigezh gladdalc'hel a voe Adalbéron de Laon, brudet eo chomet e destenn skrivet da Robert II an Deol o tisplegañ dezhañ penaos e oa ret adaozañ ar gevredigezh e tri urzh gant liammoù sklaer dleadoù ha servijoù ret pep ezel d'ar gevredigezh:
« la cité de Dieu que l’on croit une est donc divisée en trois : certain prient, d’autres combattent et d’autre, enfin, travaillent. Ces trois ordres qui coexistent ne souffriraient pas d’être séparés ; les services rendus par l’un permettent les travaux des deux autres, chacun à son tour se charge de soulager l’ensemble. Tant que cette loi a pu triompher, le monde à joui de la paix. Aujourd’hui les lois s’affaiblissent et déjà toute paix à disparu. Les mœurs des hommes changent comme change aussi la division de la société. »
Kaoz a vez ul luskad ar Pax et treuga Dei hag a gemenne sklaer e oa ret paouezh gant ar brezelioù dibaouez hag izelaat ar feulster deuet adal gwanded ar c'hladdalc'helezh.
Élisabeth de Vermandois
Élisabeth de Vermandois zo anv div vaouez a ouenn uhel :
Timbroù Tasmania
left|140px|Lamm-dour Russel – 1900
Ar suañ enezenn en Emisferenn ar Su eo Tasmania, lec’hiet e gevred kevandir Aostralia. Trevadennet eo gant ar Rouantelezh Unanet e 1803 evit en em zizober eus an dud kondaonet gant ar justis saoz. Unan eus stadoù « Commonwealth of Australia » (Kenglad Aostralia) eo bremañ.
Champagn
Champagn zo ur ger gallek, kenorin gant "campagne", o tont eus al latin campania, a dalvez maez(ioù).
Timbroù Tasmania
Etre 1853 ha 1912 ez eus embannet timbroù e Tasmania en e anv.
Champagn
Hiriv e vez graet gant ar ger evel anv divoutin da ober anv eus:
Timbroù Tasmania
N’eo ket Tasmania avat a lenner war ar daou rummad kentañ (e 1853 hag e 1858) met “VAN DIEMENS LAND”, da lavaret eo anv kentañ ar vro bet roet dezhi gant an dizoloer Abel Tasman en enor da Anthony van Diemen, gouarnour-meur Kompagnunezh nederlandat Indez ar Reter e-pad ar XVIIvet kantved.
Champagn
Un evaj eo ivez :
Timbroù Tasmania
Lesanvet eo « Courier » ar rummad kentañ rak savet eo bet gant embanner kazetenn ar vro.
Ar rummadoù kentañ a ginnig poltred ar Rouanez Viktoria, ha ma vefe en ur geñver pe a-skerb, e-kreiz kadrennoù disheñvel.
E 1883 ez implijer pevar zimbr kemedel gant ar meneg “Stamp Duty Tasmania”, warno tresadenn ur beghouad.
Ar rummad diwezhañ zo gouestlet d'al lec’hioù bravañ war an enezenn moarvat : al lenn Marion, menez Wellington, kêr Hobard, bolzenn Tasman, porzh-mor Davey, lamm-dour Russel, menez Gould ha lenn St Clair, lamm-dour Dilston.
Daou timbr soulgarget “1 ½ d.” ha ONE PENNY</SMALL> a vo moulet e 1905 ha 1912.
E 1901 en deus emezelet Tasmania da gKenglad Aostralia, ur Stad dizalc’h savet gant unvaniezh c’hwec’h proviñs, hag adalek 1913 eo timbroù Aostralia a zo implijet.
Liamm (e saozneg)
The Royal Philatelic Society London : https://web.archive.org/web/20071207231516/http://www.rpsl.org.uk/tasmania/index.html
Emyr Llydaw
Emyr Llydaw a oa roue Breizh (Llydaw e kembraeg) en amzer ar Roue Arzhur hervez ar mojennoù kembraek kozh.
Krediñ a reer ez eus amañ un anv boutin, hag en anv 'emyr' e weler 'ymerodr', da lavarout eo roue, evel emir en arabeg, ma soñjer, e Kembre evit-doare, e oa un titl boutin roet da roue Breizh.
Bugale
E-touez e vugale, hervez an dihelloù kembraek, emañ: Hervez Historia Regum Britanniae Jafrez Menoe, e roas Emrys Wledig (Ambrosius) harp da Uthr Bendragon goude dezho tec'hel da Vreizh.
Orin ar pennad
Troet diwar bennad ar wikipedia kembraek.
Strollad Komunour Dispac'hel (Arc'hantina)
Ar Strollad Komunour Dispac'hel (en spagnoleg: Partido Comunista Revolucionario: PCR) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour maoour bet krouet en Arc'hantina e 1968 da heul en disrann e diabarzh Strollad Komunour Arc'hantina.
Sevel a ra ar Strollad a-du gant linenn bolitikel Mao Zedong hag ezel eo eus Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour (Kelc'hlizher Etrebroadel) (kemeret perzh er 6vet, 7vet hag 8vet Kuzuliadegoù).
Embannet e vez gant ar Strollad ar gelaouenn Hoy, Política y Teoría ("Hizv, Politikerezh ha Teorienn").
Mirouriezh
Mirouriezh a reer eus an ideologiezhoù a zo a-du gant an hengoun pa zave ar ger hengoun da voazioù relijiel, sevenadurel pe politikel a c'hell kemmañ hervez ar vro. Diaes eo displegañ ar ger en un doare resis peogwir n'o deus ket tout ar sevenadurioù ar memes kredennoù ha neuze n'o deus ket an holl virouriezhioù an hevelep pal. Er bed politikel, avat, e vez ar virouriezh o taveiñ d'an tu dehou.
Bodad Ray O. Light
Bodad Ray O. Light (e saozneg: Ray O. Light Group: ROL; "Bodad Bann Sklêrijenn") a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour maoour bet krouet en Stadoù-Unanet Amerika e 1961 gant aet kuit eus Strollad Komunour SUA (Communist Party of the USA: CPUSA) o sevel a-enep d'an adwelouriezh soviedel lañset gant C'hrouchtchov.
Da-gentañ-holl e oa bet anvet ar Strollad "Morzhol ha Dir" (Hammer & Steel: H&S), lesanvet a-wezhoùigoù ivez "Strollad Labour New England" (New England Party of Labor). Meur a c'hemm-anv a oa bet a-raok tizhout an anv a-vremañ "Bodad Ray O. Light": "Yaouankizoù evit Stalin" (Youth for Stalin) e 1968 ha "Bodad Labourerion Stalinour evit Dishualded Afrikan-Amerikan hag evit un Etrebroadel Komunour Nevez" (Stalinist Workers Group for African-American Liberation & a New Communist International) etre 1969 ha 1976.
Daoust ha ma oa bihan-tre e oa "Morzhol ha Dir" (H&S) ar Strollad nemetañ meneget dre e anv war-eeun gant C'hrouchtchov en e disklêriadennoù foran a-nep d'ar fed ma savas a-du Strollad Komunour Sina gant Strollad Labour Albania da heul an disrann etre an Unvaniezh Soviedel ha Republik Pobl Sina. An aozadur dispac'hel nemetañ e oa Morzhol ha dir ivez da vezañ kaset ur c'hannad ofisiel da 5vet Kendalc'h Strollad Labour Albania e 1966.
Sevel a ra ar Strollad a-du gant linenn bolitikel Mao Zedong hag ezel eo eus Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour (Kelc'hlizher Etrebroadel) (kemeret perzh er 6vet, 7vet hag 8vet Kuzuliadegoù).
Abalamour d'e istor en deus Bodad Ray O. Light ur lec'h a-bouez el luskad komunour etrebroadel war dachenn ar vaoouriezh etrebroadel daoust dezhañ bezañ ur strollad bihan en e vro. Tost emañ ouzh Strollad Komunour Filipinez ha kemer perzh en deus graet er Devezhioù-studi Komunour Etrebroadel (International Communist Seminar) aozet bep bloaz gant Strollad Labour Belgia.
Hervez Morzhol ha Dir e talveze da enebiezh pennañ stourm an holl bobloù a stourm evit o frankiz broadel dre ar bed-holl hollvedel ha diwar-se e savas a-du gant stourm an Afrikaned-Amerikan er SUA evit o gwir da vezañ emren.
Hervez Bodad Ray O. Light ec'h eo an impaelerouriezh, hag hini Stadoù-Unanet en he fenn, enebour brasañ al labouererion/ezed dre ar bed holl hiziv ha klask a reont an tu da unaniñ al luskad a-enep d'an hollvedouriezh ha d'ar brezel war diazezoù enep-impaelour kreñv a talvezfe da c'houde da diazez solut evit adsevel ar C'homintern.
Hiziv e tifenn Bodad Ray O. Light tezennoù disheñvel a-walc'h e-keñver re an darn vrasañ eus al luskad marksour-leninour (maoour) etrebroadel, en o zouez:
Karintia
<hr noShade />
Ur stad kevredet a Aostria eo Karintia (alamaneg Kärnten, sloveneg Koroška) a zo Klagenfurt (sloveneg Celovec) e gêr-benn.
Div yezh ofisiel a zo e Karintia: an alamaneg hag ar c'hKoroško (sloveneg Karintia), ur rannyezh slovenek. Hervez niveradeg ofisiel 2001 e ra 13 109 a dud (~2.3% eus ar boblañs) gant ar sloveneg bemdez; e gwirionez ez eus muioc'h evit 50 000 sloveneger karintian (da lavarout eo muioc'h evit 9% eus ar boblañs), met lakaet e vez lod anezho da gaout mezh abalamour d'o yezh.
Karintia - kreñvlec'h an tu dehoù pellañ
Abaoe an ez eo bet Karintia unan eus kreñvlec'hioù an tu dehou pellañ e Kreiz Europa. D'ar vare-se e tegemeras lod eus alamanegerien ar vro mennozhioù broadelour, enepslav, enepyuzev hag enepkloer tra ma chome ar slovenegerien leal ouzh gouarnamant Vienna ha stad liesvroadel an Habsbourged. E 1919, pa voe disrannet Aostria-Hungaria, e c'houlennas breujoù Karintia e vefe staget o bro ouzh Alamagn. Lu stad SHS (Yougoslavia) a ac'hubas ar rannvroioù sloveneger hag en em gannas ouzh gward-bro Karintia. Betek ar bloavezhioù 1980 e oa bet enoret paotred ar gward-bro evel harozed ha "difennerien a-enep ar Slaved" gant gouarnamantoù Karintia. Dre ur referendom (d'an 10 a viz Here 1920) e chomas ar rannvroioù sloveneger stag ouzh Karintia dre ma oa bet prometet d'ar slovenegerien, 70 000 den bennak d'ar mare-se, skolioù evito o-unan. Etre 1938 ha 1945, dindan ren an nazied, e oa forbannet miliadoù a slovenegerien gant an SS. Em em zifenn a raent en ur sevel strolladoù partizanted hag a stourme a-enep d'ar polis ha d'an arme alaman ar gwellañ ma c'hellent. Da dreitourien e vez lakaet ar rezistanted-se gant politikerien garintian eus an tu dehou betek an deiz a hiziv. Dre voaz e ya un dregantad uhel eus ar votoù gant strolladoù eus an tu dehou pellañ e dilennadegoù Karintia - war-dro 42.5% e 2004.
Gwelet ivez:
Tabut ar panelloù (alamaneg Ortstafelstreit)
Dre lezenn o deus minorelezhioù yezhel Aostria gwir da sevel panelloù liesyezhek ha da implij o yezhoù er velestradurezh hag er skolioù en o zakadoù istorel. E 1972 e tivizas Bruno Kreisky, kañseller Aostria, ha Hans Sima, pennrener Karintia, sevel panelloù alamanek-slovenek e 205 kumun e su Karintia (war an dachenn aroueziet gant ur vevenn c'hlas war ar gartenn). Distrujet e voe an holl banelloù-mañ gant ur mob a stourmerien eus an tu dehou pellañ, met ivez gant slovenegerien asimilet zo hag o doa keuz eus o mammyezh hag a fellas dezho ez aje ar sloveneg da get ar buanañ ar gwellañ. Taget e voe Kreisky ha Sima gant manifesterien garintian a rae "treitourien yuzev" eus an daou bolitikour.
Abaoe 2000 ez eus bet heuliet ur strategiezh nevez gant an dud a stourm evit gwirioù slovened Karintia. Bleniañ a reont o c'hirri-tan buan-kenañ dre gumunioù a vank panelloù divyezhek dezho. Pa vezont barnet e nac'hont paeañ peogwir ne oa ket aroueziet en un doare reizh harzoù ar gumun. E 2001 ec'h urzhias Lez-varn Vonreizhel Aostria sevel panelloù alamanek-slovenek e pep kumun ma vez komzet sloveneg enno gant muioc'h evit 10% eus ar boblañs. Mastoc'het e voe an urzh-mañ gant Jörg Haider, pennrener Karintia eus an tu dehou pellañ. E 2006 e tivizas Haider dismantrañ panelloù divyezhek bet savet dija e Bleiburg/Pliberk. E miz Eost 2006 e kemennas e vije dismantret an holl banelloù divyezhek ha lakaet re unyezhek gant adpanelloù slovenek bihanik en o flas. E 2011 nemetken e voe echuet “tabut ar panelloù” da vat, ha savet 164 panell divyezhek dres Su Karintia.
Gwelout ivez:
Taol (arrebeuri)
Un daol zo ur pezh arrebeuri, pevar zroad outañ peurvuiañ, graet evit lakaat traoù a bep seurt warnañ.
Meur a seurt taolioù zo.
Prederion
Prederion (1415) pe Branderion (1516) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Pleuwigner e departamant ar Mor-Bihan.
An anv
Seu amañ emdroadur an anv, hervez KêrOfis.
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed Brezelioù didrevadenniñ
Héricourt (Pas-de-Calais)
Héricourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Dmitriy Mendeleyev
thumb|Mendeleyev Dmitriy Ivanovitch Mendeleyev pe Mendeleev (ruseg : Дмитрий Иванович Менделеев) a zo bet ganet d'an 8 a viz C'hwevrer 1834 e Tobolsk (Rusia) hag aet da Anaon d'an 2 a viz C'hwevrer 1907 e Sant-Petersbourg (Rusia).
Brudet eo evit e labour war renkadur modern an elfennoù kimiek : bet embannet e 1869 e oa bet anvet an oberenn-se "Taolenn Mendeleyev". Lavaret en doa e c'halle an danvezioù kimiek bezañ kempennet diwar ur skouer hag a c'hellfe rakwelet galloudoù an danvezioù dianav d'an ampoent (63 elfenn hepken a veze anavezet mat). Kregiñ a reas gant ar skol-veur e 1850. Dont a reas da vezañ pennskiantour ul lise e Krimea e 1855 met distreiñ a reas da Sant-Petersbourg e 1856, bezañ tapet e ziplom gantañ er bloavezh-se. Da 25 bloaz e teuas da labourat da Heildelberg gant skiantourien evel Robert Bunsen pe Gustav Kirchhoff. Anvet e oa bet da skiantour meur e 1887.
Pa voe dizoloet an elfenn gimiek 101 he niver atomek e 1955 e voe badezet mendeleviom en enor hag eñvor dezhañ.
An deiz a hiziv e reer gant ar renkadur kempennet gant ar fizikour amerikan Glenn Seaborg kinniget e 1944 : 118 elfenn a yae d'ober an daolenn-mañ d'an 31 a viz Kerzu 2015.
Buhez
Mendeleyev a oa ganet e kêriadenn Verkhnie Aremzyani, nepell diouzh Tobolsk e Siberia, an dud a oa Ivan Pavlovich Mendeleev (1783–1847) ha Maria Dmitrievna Mendeleeva (ganet Kornilieva) (1793–1850). An tad-kozh kostez an tad Pavel Maximovich Sokolov a oa ur beleg ortodoks rusian eus rann-vro Tver region. Labouret en doa evel mestr-skol ha kelenner war an arzoù, politikerezh ha prederouriezh.
Koun
Plasennoù pe objedoù a zo bet liammet gant an den pe gant e labourioù.
Evn-naer India
Annez
Bevañ a ra e lodenn su Azia, eus Pakistan da Filipinez.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket an evn-naer India en urzhiad Ciconiiformes pe Pelecaniformes.
1098
Diwar-benn bloavezh 1098 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1098
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1098
Devrieg
Devrieg (Drefféac er galleg ofisiel) a zo ur gumun a Vreizh, e gwalarn Bro-Naoned, e Liger-Atlantel, e kreisteiz ar vro.
Prout
Ar Prout (en ukraineg Прут, e roumaneg Prut, pe Prutul gant ar ger-mell) zo ur stêr e reter Europa, he mammenn en Ukraina. Redek a ra a-hed 953 km dre Ukraina, Roumania ha Moldova a-raok kas he dour en Danav. Un harz naturel eo etre an div vro diwezhañ a-hed 711 km.
Berlin ar Reter
thumb|right|350px|Takadoù aloubiñ [[Berlin goude an Eil Brezel-bed. E ruz emañ Berlin ar Reter]] thumb|right|250px|Banniel Berlin ar Reter thumb|right|150px|Skoed-ardamez Berlin ar Reter Berlin ar Reter (alamaneg : Ost-Berlin) a oa anv lodenn reter Berlin etre 1949 ha 1990. Klotañ a rae gant takad aloubiñ ar Soviediz evel ma oa bet savet e 1945, da lavaret eo 45,6 % eus gorread kêr. An tri zakad all (hini an Amerikaned, hini ar Saozon ha hini ar C'hallaoued) a yae d'ober Berlin ar C'hornôg, hag a oa un enklozadur eus BRD en Alamagn ar Reter. E 1989 e oa 409 km² gorread Berlin ar Reter, hag 1 279 212 annezad a oa enni (stankter : 3 127, 7 annezad/km²). Pa voe krouet DDR d'ar 7 a viz Here 1949 e voe lakaet Berlin ar Reter da gêr-benn, hag e 1952 e teuas da vezañ unan eus ar 15 Bezirke (distrigoù) aozet gant ar gouarnamant da gemer plas ar 5 Land a oa a-raok. Etre an 13 a viz Eost 1961 hag an 9 a viz Du 1989 e voe dispartiet Berlin ar Reter diouzh Berlin ar C'hornôg gant Moger Berlin. Gant gouarnamant DDR e veze anvet "Berlin" pe "Berlin, Hauptstadt der DDR" (Berlin, kêr-benn DDR). Lavaret e veze ivez "Takad demokratel" betek ar bloavezhioù 1960.
Melestradur
A-raok unvanidigezh Alamagn (3 a viz Here 1990) e veze rannet Berlin ar Reter en 11 distrig :
thumb|right|250px|Marx-Engels-Platz ha [[Palast der Republik e Berlin ar Reter e 1989. Fernsehturm a weler a-dreñv]]
Vogalenn a-dreñv
Er yezhoniezh e vez implijet an termen vogalenn a-dreñv (saoz.: back vowel) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur vogalenn ma vez lec'hiet an teod ar pellañ ar gwellañ diouzh penn a-raok ar genoù, da lâret eo davet an staon.
Setu ar vogalennoù digor gant bep o arouezenn hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel:
Gavrelle
Gavrelle a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: . . ..
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Gavrelle Communal Cemetery
Marvet int e miz Mae 1940 e-pad an Eil brezel-bed.
Bered ar C'hommonwealth: Chili Trench Cemetery
Ur vered ag ar Brezel-bed kentañ eo. Graet e voe e miz Ebrel ha Mae 1917, gant unanadoù eus ar 37 Rannlu eus ar Rouantelezh-Unanet dreist-holl. Anvet e voe Gavrelle Road Cemetery ha Fampoux Cemetery ivez. E 1934 e voe degaset pevar bez enni eus Monchecourt Communal Cemetery. 19 bez a zo chomet dianv ha monumantoù a zo bet savet evit kemer lec'h ar 86 bez bet distrujet gant an tennoù-kanolioù E-pad an Eil brezel-bed e voe douaret un nijour er vered .
Bered ar C'hommonwealth: Naval Trench Cemetery
Ur vered ag ar Brezel-bed kentañ eo. Krouet e voe e miz Ebrel 1917 gant unanadoù-stourm hag implijet gante betek miz Du 1917 .
Strollad Kumunour (Marksour-Leninour) (Republik Dominikan)
Strollad Kumunour (Marksour-Leninour) (Republik Dominikan) (e spagnoleg: Partido Comunista (Marxista-Leninista) de la Republica Dominica) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour maoour bet krouet er Republik Dominikan.
Sevel a ra ar Strollad a-du gant linenn bolitikel Mao Zedong hag ezel eo eus Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour (Kelc'hlizher Etrebroadel) (kemeret perzh er 6vet, 7vet hag 8vet Kuzuliadegoù).
Embannet e vez gant ar Strollad ar gelaouenn Despertar! ("Dihun!").
Luskad Dispac'hel Pobl Paraguay Pyahura
Sevel a ra ar Strollad a-du gant linenn bolitikel Mao Zedong hag ezel eo eus Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour (Kelc'hlizher Etrebroadel) (kemeret perzh er 6vet, 7vet hag 8vet Kuzuliadegoù).
Mustafa III
thumb|Mustafa III
Mustafa III, ganet d'an 28 a viz Genver 1717, a voe 26vet sultan an impalaeriezh otoman.
Mab e oa da Ahmet III ha Mihrichah Sultan ha kenderv Osman III.
Ren a reas etre 1757 ha 1774.
Ren
En aner e klaskas stourm ouzh dispignoù ar palez hag ouzh ar floderezh.
Sevel a reas ur c'hlasad kanolierezh en arme.
E-pad bloavezhioù diwezhañ e ren e reas ar brezel e reuz etre Rusia hag an impalaeriezh (1768-1774). Klask a reas adsevel al lestraz otoman pa oa bet distrujet bigi ar vro gant ar Rused e 1770. Mervel a reas a-raok fin ar brezel d'an 21 a viz Genver 1774.
1631
Diwar-benn bloavezh 1631 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1631
Aozadur evit Unvaniezh ar Varksouriezh (Zeland-Nevez)
Aozadur evit Unvaniezh ar Varksouriezh (e saozneg: Organisation for Marxist Unity) a 'zo anv ur strollad marksour-leninour bet krouet en Zeland-Nevez/Aotearoa e 1975 dindan an anv kent "Kuzul-prientiñ evit Sevel Strollad Komunour Zeland-Nevez (Marksour-Leninour)", gant izili aet kuit eus Strollad Komunour Zeland-Nevez displijet gant ar fed ma torras ar Strollad al liammoù gant linenn bolitikel Sina da heul marv Mao Zedong rak sevel a rejont a-du gant linenn bolitikel Deng Xiaoping evel ur patrom da heul evit sevel ur stad sokialour.
1631
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1631
Aozadur evit Unvaniezh ar Varksouriezh (Zeland-Nevez)
E 1988 e oa bet anvet "Aozadur evit Unvaniezh ar Varksouriezh" ha paouez a reas ar Strollad da embann ar gelaouenn viziek evit brudañ gwelloc'h ar gelaouenn Struggle ("Stourm") embannet bep tri miz.
Adalek kreiz ar bloavezhioù 1990 eo bet ar Strollad o klask tizhout un emglev a-benn en em gendeuziñ gant Strollad Komunour Aotearoa, er c'heid-se ez eus bet un disrann all e diabarzh ar Strollad, chomet hep kendeuziñ betek hiziv c'hoazh.
Nevezig 'zo eo bet oberiant ar Strollad er C'houlzad a-enep da Gontroll Aotearoa gant ar Broioù Estren (Campaign Against Foreign Control of Aotearoa, CAFCA).
Kanton Vaud
Kanton Vaud (Canton de Vaud e galleg, quenton de Vôd en arpitaneg, Kanton Waadt en alamaneg, Chantun Vad e romañcheg) a zo ur c'hanton gallek eus Suis.
Taol-mouezh a eil renk
Er yezhoniezh e vez implijet an termen taol-mouezh a eil renk (saoz.: secondary stress) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ar fed ma c'hell bezañ e yezhoù 'zo un eil taol-mouezh gwanoc'h evit an taol-mouezh pennañ, dreist-holl pa vez hir ur ger, da skouer e saozneg e vez diforc'het etre an taol-mouezh pennañ (merket amañ gant un tired lemm) hag an taol-mouezh a eil renk (merket amañ gant un tired boud), da skouer còunterintélligence.
Degouezhout a ra alies gant gerioù kevrennek evel hemañ, gant pep ger diazez un taol-mouezh a orin, ha pouezet e vez muioc'h war ar penn semantikel. Dont a ra neuze taol-mouezh an elfenn bennek da vezañ an taol-mouezh pennañ keit ha ma teu da vezañ an taol-mouezh lec'hiet war ar spisaer da vezañ an taol-mouezh a eil renk.
Hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel avat e vez implijet sinoù diakritek arbennik skrivañ dirak ar silabennoù taolmouezhiet: [ˈ] evit merkañ an taol-mouezh pennañ ha [ˌ] evit merkañ an taol-mouezh a eil renk, d.s. [ˌkaʊntɚ.ɪnˈtɛlɪdʒəns]
Strollad Komunour Bulgaria
An anv "Strollad Komunour Bulgaria" a c'hell ober dave da daou strollad disheñvel:
Amerikan
Amerikan hag Amerikaned a vez graet
En Europa evel er rannvedoù all avat e talc'her d'ober gant ar ger evit komz eus ar Stadoù-Unanet. E Bro-Spagn e vez graet nebeutoc'h avat, diwar skouer ar broioù eus ar c'hevandir amerikan a zo er c'hreisteiz d'ar Stadoù-Unanet.
Port Rìgh
300px|right|thumb|Port Rìgh, ar porzh
Port Rìgh (Portree e saozneg) eo kêr vrasañ An t-Eilean Sgitheanach (Enez Skye e saozneg), en Inizi Gall er c'hornôg da Vro-Skos. Ur porzh-mor eo ha kreizenn ar vuhez kenwerzhel ha sevenadurel war an enez.
Poblet e oa gant 2,491 den e 2001, ha 37,72% anezho a oa gouezelegerien.
Eno emañ skol eil derez nemeti an enez.
Mor Havren
right|thumb|350px|Kartenn Mor Hafren. Ar Stêr [[Avon Bristol|Avon a weler o tremen dre gêrioù Bath ha Bristol. ]] thumb|right|Mor Hafren eus [[Llanilltud Fawr. Eno e oa manati Ildud hag alese ez eas ar sent vrezhon da Vreizh dre Mor Hafren ha Kernev-Veur]] right|thumb|300px|Gwelet eus an oabl
right|thumb|Ur sav-heol pa seller war-zu ar biz eus Minehead. Emañ Steepholm ha Brean Down dirak Mor Havren eo an anv brezhonek, diwar skouer an anv kembraek Môr Hafren, a reer eus ar mor etre kreisteiz Kembre ha hanternoz Kernev-Veur, anezhañ aber ar stêr Hafren, hag a lavarer Bristol Channel anezhañ e saozneg.
Anv kozh
Aber Henfelen eo anv Mor Havren er Mabinogi, e Branwen ferch Llŷr. Adkavout a reer an anv e Llyfr Taliesin hag en ur varzhoneg gant Cynddelw Brydydd Mawr.
Istor
Gouzout a reer e veze treizhet gant menec'h Kembre (Paol Aorelian, Gweltaz, hag ar re all) da vont da avielañ Kernev-Veur a-raok mont da dreuziñ Mor Breizh. Eus o manati e Llanilltud Fawr e welent aod Kernev-Veur.
Knut
Knut zo un anv-badez svedek, norgeek hag alamanek a gaver ivez e broioù all Lec'hlenn.
Gerdarzh
Dont a ra an anv eus an norseg Knútr ( kar d'ar ger saoznek "knot"), a dalv kement ha skoulm.
Glossolepis dorityi
Glossolepis dorityi a zo ur spesad pesked eus kerentiad ar Melanotaeniidae. Kavet e oa bet er stêr Grime e gwalarn Papoua ar C'hornaoueg. Bevañ a ra er rannvroioù ma vez stank ar strudaj-dour ha gallout a ra tizhout 11,5 cm, pa chom berroc'h eget 8 cm peurliesañ.
Un nebeud pennoù a oa bet dastumet gant Heiko Bleher.
Trooz
Trooz e galleg, Li Trô e walloneg, zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
Flammeg boutin
Ar flammeg boutin a zo un evn hirc'harek. Phoenicopterus roseus eo e anv skiantel.
Annez
Bevañ a ra al labous dreist-holl en Afrika, e Mervent hag e Su Azia hag e Su Europa.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar flammeg boutin en urzhiad Ciconiiformes pe Phoenicopteriformes.
John Peel
Brudet e oa dre ma oa gwall ledan ar sonerezh a blije dezhañ, hag ivez peogwir e reas un nebeud fazioù micher (lakaat ur bladenn vinil da dreiñ en tizh fall, da skouer).Un DJ brudet ha doujet er Rouantelezh Unanet hag er bed a-bezh e oa ivez. E levezon a zo bet merzet e bed ar skingomz hag ivez a-fed emdroadur seurtoù sonerezh liesseurt, e o zouez ar sonerezh pop, ar sonerezh indie, ar sonerezh dañs hag ar sonerezh hip hop. Kregiñ a reas gant e vicher gant BBC Radio 1 pa voe krouet ar chadenn e 1967, hag e chomas eno betek e varv.
Radio London
Pa zistroas d’e vro c’henidik e kavas ul labour e Radio London, ur chadenn savet diaotre. Bemnoz e kase da benn un abaden anvet The Perfumed Garden (posupl eo e teufe an anv eus titl or romant erotek). Cheñch a reas e anv hag e teuas da vezañ John Peel. Skignañ a rae tonioù hag etrezo e lenne e lenne barzhonegoù. Gwall entanet gant Sgt Peper’s Lonely Hearts Club Band (The Beatles) e splujas er sonerezh hippie. Heuliet e voe gant e selaouerien. Skignañ a reas d’ar mare-se tonioù pe arzourien ne vijent klevet war chadenn all ebet evel Howlin' Wolf, Lightnin' Hopkins, Elmore James (sonerezh blues) hag ivez sonerezh folk : Bob Dylan, The Incredible String Band, Donovan. Skignañ a reas ivez kalz strolladoù psikeledelik gward a-raok evel Love, The Doors, The Mothers of Invention, Country Joe and the Fish, Jefferson Airplane, Pink Floyd, John Mayall and the Bluesbreakers, Cream, Marc Bolan, pe Captain Beefheart ... Etre ar c’hanaouennoù e komze, en un doare personel-tre, diwar-benn ar peoc’h hag ar garantez. Eskemm a rae ivez gant e selaouerien, hag ar re-se a gase dezhañ lizheroù, barzhonegoù, pladennoù. Mont a rae ar gaoz war a bep seurt traoù, ha pell diouzh ar pezh a vije klevet e-pad an deiz e oa. Pa paouezas Radio London e 1967 e kendalc’has The Perfumed Garden dindan stumm ur pennad er gazetenn undeground International Times betek kreiz ar bloavezh 1969. Tamm-ha-tamm e pellaas Peel diouzh ar gazetenn.
BBC Radio 1
Pa baouezas Radio London, d’ar 14 a viz Eost 1967, e krogas John Peel gant skipailh Radio 1, (chadenn bop ar BBC), hag a oa sañset kregiñ da skignañ abadennoù er miz goude. Ouzhpenn skignañ pladennoù e ranke ar chadenn ober, ha diwar urzh sindikad ar sonerien e tlee skignañ ivez abadennoù enrollet “live” en he studioioù. Un digarez a-feson a oa evit John Peel evit ma c’hallfe degemer e strolladoù muiañ karet. Dont a reas a-benn ‘ne em zizober diouzh an Djed all hag en em gavas e-unan evit kinnig e abadenn, Top Gear hec’h anv. Padout a reas honnezh betek 1975, ha goude-se e teuas da vezañ anvet John Peel. Gant an abadenn-se e teuas a-benn Peel da ginnig ar sonerezh a blije dezhañ, memes ma ne blije ket da bennoù-bras ar chadenn, pe d’ar selaouerien zoken. A-drugarez dezhañ ez eus bet skignet reggae, sonerezh punk pe hip-hop. Ne zouje ket ivez ouzh reolennoù ar cahdennoù skingomz, hag e skignas Tubular Bells (Mike Oldfield) penn-da-benn, skoazellañ a reas kalz ivez strolladoù evel The Fall (hag a reas 24 Peel Session en holl). Skignañ a reas ivez tu klok ur bladenn savet gant Cocteau twins, hep tamm troc’h ebet.
E 1969 e krouas un abadenn noz nevez, The Night Ride hec’h anv. A-benn ar fin e kendalc’has gant ar pezh a oa kroget d’ober gant The Perfumed Garden. Skignañ a reas sonerezh rock, blues, folk ha klasel. Met ivez tonioù dic’ohrtoz kavet gantañ e dielloù BBC lennadennoù barzhonegoù beat, atersadennoù. Ma oa bet lakaet da bal an abadenn diskouez pegen pinvidik ha dieub e oa an arz underground, ne blijas ket d’an holl. E miz Gwengolo 1969, goude 18 miz, e c’houlennas pennoù-bras BBC ma chomfe an abadenn a-sav. Neuze e krogas Peel en-dro gant un doare klaseloc’h da ginnig an traoù : lakaat a rae pladennoù da dremem, pediñ a rae strolladoù da seniñ e “live”. Evel-se e labouro betek fin e vuhez. Er bloavezhioù 1970 e kendalc’has da zifroastañ tachennoù nevez : gantañ e voe skignet God Save the Queen (The Sex Pistols) evit ar wech kentañ, e miz Kerzu 1976. Reuz a zeuas da heul, dreist-holl peogwir e oa bet difennet gwerzhañ pladenn ar The Sex Pistols. Reuz a savas ivez pa zivizas skignañ diaotre ar bladenn Desire bet savet gant Bob Dylan, padal e oa sañset bezañ skignet gant Capital Radio nemetken. E 2003 e tirenkas ur wech ouzhpenn an tiez-embann pladennoù : skignañ a reas ar bladenn Elephant (The White Stripes) a-raok ma teufe er-maez ez-ofisiel. E-pad e abadennoù e kinnigas a bep seurt traoù d’e selaouerien : sonerezh rock, pop, punk, reggae, sonerezh klasel, hardcore, elektro pe c’hoazh death metal. N’eus nemet un nebeud tachennoù n’int bet difraostet gantañ, evel ar sonerezh indus pe ar sonerezh free jazz.
Niverus eo an niver ar strolladoù sonerezh a lavar hiziv an deiz int bet sikouret gant Peel. En o zouez : T-Rex, David Bowie, The Faces, Bolt Thrower, The Sex Pistols, The Slits, Siouxsie and the Banshees, Fairport Convention, Pink Floyd, The Clash, Napalm Death, Carcass, Extreme Noise Terror, The Undertones, Buzzcocks, Gary Numan, The Cure, Joy Division, The Wedding Present, Six By Seven, Def Leppard, Pulp, Ash, Orbital, The Smiths, FSK, Trumans Water ha The White Stripes. E-pad 37 vloaz e kinnigas Peel abadennoù war Radio 1. E-pad ar 37 vloaz-se ec’h enrollas war-dro 4000 session gant 2000 arzour disheñvel. Ar ganaouenn ziwezhañ a skignas a oa Time 4 Change, savet gant ar strollad Klute (pladenn : No One’s Listening Anymore).
Reiñ bronn
Reiñ bronn eo an doare naturel istorel ha yac'h da vagañ ar vugale nevez c'hanet hag ar vugale vihanañ. Peurvuiañ e vez graet gant ar vamm a ro bronn d'he bugel e-pad c'hwec'h miz pe muioc'h. A-wechoù e veze roet bronn gant ur vagerez.
John Peel
BBC Radio 1
Trumm e varvas d’ar 25 a viz Here 2004, d’an oad a 65 bloaz, abalamour d’un taol-kalon, e-pad e vakañsoù e Cuzco e Perou. War e vez a c’haller lenn ar frazenn nemeti a felle dezhañ gwelet skrivet ouzhpenn e anv : "Teenage dreams, so hard to beat", tennet eus e ganaouenn garetañ anvet Teenage Kicks, bet savet gant The Undertones.
Reiñ bronn
Magerezed
Pa n'halle ket ar vamm, pe pa ne fell ket dezhi, e kemere ur vagerez gwechall. Gwechall e veze kemeret merc'hed diwar ar maez da vagañ bugale an tiegezhioù pinvidik er c'hêrioù ha tier noblañsed. Pa n'o deveze ket laezh ken e vezent skarzhet.
Pod-sunig
Hiziv e vez maget ar vugale gant laezh ouzh ur pod-sunig. Gallout a ra an tadoù magañ o bugale evel-se.
Tennañ laezh
Maouezed zo o devez re a laezh hag a ro anezhañ. Neuze e vez tennet laezh gant ur mekanik.
John Peel
John Peel Day
D’an 13 a viz Here 2005 e voe krouet an John Peel Day kentañ er Rouantelezh Unanet, Kanada ha Zeland Nevez. En holl, war-dro 500 strollad disheñvel, en o zouez New Order pe The Fall, a gemeras perzh en darvoud. Aozet e voe ivez d’an 12 a viz Here 2006, ha d’an 11 a viz Here 2007.
1099
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1099
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1099
Evn-naer Afrika
Evn-naer Afrika (Anhinga rufa) a zo un evn peskdebrer eus kerentiad an Anhingidae.
Annez
Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ, :
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket evn-naer Afrika en urzhiad Ciconiiformes pe Pelecaniformes.
Flammeg bihan
Ar flammeg bihan (liester : flammeged bihan) a zo ur spesad evned hirc'harek, Phoeniconaias minor an anv skiantel anezhañ.