cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Brug (kelaouenn)
Brug a zo bet embannet eus miz Genver 1913 da viz Gouere 1914. Echuet he deus gant an niverenn 19. An 20vet niverenn zo chomet diembann abalamour d'ar brezel, bet diskleriet d'ar c'houlz-se. Jean-Julien Lemordant eo en deus treset ar pep brasañ eus goloioù ar gelaouenn.
"Bruger" – lesanv Jos-Per Ar Bras er gelaouenn – a vroude ar gouerien, ar "verourien" da zifenn o gwirioù a-enep d'ar berc'henned dre en em strollañ kenetrezo ha sevel c'hweluniadoù.
Pikardeg
Ar pikardeg zo ur yezh romanek komzet e proviñs Hainaut eus Belgia hag er rannvro Hauts-de-France eus Bro-C'hall (Nord-Pas-de-Calais ha Pikardi gwechall).
ooOoo ''Tous chés ètes humains is sont nés libes et égals in dignité et pi in drouots. Is sont dotés ed raison et d' conschienche et pi is doétte agir les uns invèrs les eutes din un ésprit ed fratérnité.'' ooOoo
Liammoù diavaez
<div class="noprint float" style="width:;border:solid # 1px;background:#;padding:4px;font-size:90%;text-align:left;"> Wikipedia e pikardeg.
Listenn kêrioù Kuba
Amañ e-giz-mañ ul listennad kêrioù eus Kuba tremen 30.000 a dud enne, hervez niveradegoù 1981 ha 2002, hag ar brasniveriñ graet a-benn ar c'hentañ a viz Genver 2005, gant anv ar broviñs dirak.
La Habana eo ar gêr vrasañ gant 2 581 619 annezad, da lavaret eo ar 1/4 eus poblañs ar vro.
Aerborzh etrebroadel Brest-Breizh
Emañ aerborzh etrebroadel Brest-Breizh (kod AITA : BES ; kod OACI : LFRB) war gumun Gwipavaz e Biz Brest. E 2013 e voe 1 003 086 a veajourien o tremen drezañ. Perc'hennet eo gant Rannvro Breizh ha meret gant Kambr Kenwerzh ha Greanterezh Brest.
Kammedoù kentañ an nijerezh e Brest
Abred e krogas Istor an nijerezh e Brest. E kreiz an e reas ar vreudeur Le Temple arnodoù evit lakaat ur ardivink da nijal, tra ma reas heñvel Jean-Marie Le Bris war-dro 1856 ha 1860 e Douarnenez hag e Plonevez-Porzhe. Hemañ a reas arnodoù e Brest war Boligon ar Morlu war-dro 1867. E 1913 e nijas Saint-Pol-Roux gant e nijerez a-us da lenn-vor Vrest. E 1914 e tibradas ar c'homandant Maurice Challe eus Brest evit mont da bradañ e Pariz ha distreiñ da Vrest e-bourzh un nijerez Farman.
Nijva stadunanat e 1917
E 1917 e savas al Lu stadunanat daou sanailh evit goudoriñ aerlistri war blateiz Lanruz e Gwipavaz. Implij a raent ledennad dour Lanninon evit o nijerezioù-neuñv.
Aerborzh Brest-Gwipavaz
E 1937 e oe krouet aerborzh Brest-Gwipavaz dindan meradur da gortoz Kambr Kenwerzh ha Greanterezh Brest.
Nijva brezel evit an Alamaned
Ur strollad nijerezioù chaseal a voe staliet gant an aerlu alaman. E 1945 e oe distrujet an dachenn-dibradañ.
Aerborzh bihan evit ar varc'hadourezh
Goude ar brezel, n'eus ket mui a linennoù evit ar veajourien. Un nebeud marc'hadourezhioù gounezerezhel a zo kaset da Vreizh-Veur.
Aerlinenn war-du Enez-Eusa
E 1995 eo voe roet lañs d'ul linenn evit kas tud ha marc'hadourezh da Enez-Eusa gant ar Compagnie bretonne aéronautique.
Ar vugale oc'h ober pecheroù
280px|thumb|Ar vugale santel, Jezuz ha Yann e genderv oc'h ober pecheroù
Ar vugale oc'h ober pecheroù  zo un daolenn a vije bet graet gant Leonardo da Vinci. Gwelout a reer Jezuz ha Yann e genderv, an hini a vo anvet ar Badezour, o reiñ un evn, pe un añ, an eil d'egile.
Liammet eo an daolenn ouzh danvez div daolenn all gant an arzour hag anvet Gwerc'hez ar C'herreg.
Hervez ar vojenn e vije en em gavet tiegezhioù an daou vugel p'edo hini Jezuz o tec'hel da Egipt. War-lerc'h Leonardo e voe livet bugale all oc'h ober pecheroù.
Langadiarn
Ur gumun eus Breizh en Aodoù-an-Arvor eo Langadiarn.
Sinn Féin
Sinn Féin (distagadur: en iwerzhoneg) a zo ur strollad politikel broadelour ha republikan, gant ul linenn bolitikel kreñv a-gleiz, hag a zo diazezet koulz e Republik Iwerzhon hag e Norzhiwerzhon. Kement ha Ni hon-unan e talvez an anv. Prezidant ar strollad eo Gerry Adams. 14 sez (diwar 166) en deus en Dáil Éireann (kambr kannaded ar Republik e Dulenn), war-lerc'h votadeg 2011, ha 29 sez (diwar 108) e Bodadeg Norzhiwerzhon (war-lerc'h votadeg 2011). Pemp sez (diwar 650 en holl, ha 18 evit Norzhiwerzhon) en deus ivez e Parlamant ar Rouantelezh-Unanet, war-lerc'h votadeg 2010, met ne gemeront ket perzh er Parlamant-se, ha 4 e Parlamant Europa (3 en anv ar Republik hag 1 en anv Norzhiwerzhon), war-lerc'h votadeg 2014. Ar strollad broadelour pennañ eo e Norzhiwerzhon (tost da 27% eus ar mouezhioù en holl e votadegoù 2011).
Javaeg
Ur yezh malayek-polinezek eo ar javaeg (basa Jawa pe basa Jawi) komzet gant 80-100 milion a dud en holl evel yezh kentañ pe c'hoazh evel eil yezh.
<!--The Javanese language is part of the Austronesian family, and is therefore related to Indonesian and Malay. Many speakers of Javanese also speak Indonesian for official and business purposes, and to communicate with non-Javanese Indonesians.
Although not currently an official language anywhere, Javanese is by far the Austronesian language with the largest number of native speakers. At least 45% of the total population of Indonesia are of Javanese descent or live in an area where Javanese is the dominant language. It is therefore not surprising that Javanese has a deep impact on the development of Indonesian (Bahasa Indonesia), the national language of Indonesia, which is a modern dialect of Malay.
Javanese can be regarded as one of the classical languages of the world, with a vast literature spanning more than 12 centuries. Scholars divide the development of Javanese language in four different stages:
Javanese is written with the Javanese script, (a descendant of the Brahmi script of India), Arabo-Javanese script, Arabic script (modified for Javanese) and Latin script.
There are three main dialects of Modern Javanese: Central Javanese Eastern Javanese Western Javanese.
The Central Javanese variant, based on the speech of Surakarta (and also to a degree of Yogyakarta), is considered as the most "refined" Javanese dialect. Accordingly standard Javanese is based on this dialect.
Western Javanese, spoken in the western part of the Central Java province and throughout the West Java province (particularly in the north coast region), contains dialects distinct for their Sundanese influences and which still maintain many archaic words. The dialects include North Banten,  Banyumasan, Tegal, Jawa Serang, North coast, Indramayu (or Dermayon) and Cirebonan (or Basa Cerbon).
Eastern Javanese speakers range from the eastern banks of Kali Brantas in Kertosono to Banyuwangi, comprising the majority of the East Java province, excluding Madura island. However, the dialect has been influenced by Madurese, and is always referred to as Surabayan speech. Since 2003, an East Java local television station (JTV) has broadcast some of its programmes in East Javanese dialect. Three such programmes are Pojok kampung (News), Kuis RT/RW and Pojok Perkoro (a criminal programme).
The most aberrant dialect is spoken in Balambangan (or Banyuwangi) in the eastern-most part of Java. It is generally known as Basa Osing. Osing is the word for negation and is a cognate of the Balinese tusing, Balinese being the neighbouring language directly to the east. In the past this area of Java was in possession of Balinese kings and warlords.
Javanese speech varies depending on social context, yielding three distinct styles, or registers. Each style employs its own vocabulary, grammatical rules and even prosody.
In Javanese these styles are called:
In addition, there are also "meta-style" words — the honorifics and humilifics. When one talks about oneself, one has to be humble. But when one speaks of someone else with a higher status or to whom one wants to be respectful, honorific terms are used. Status is defined by age, social position and other factors. The humilific words are called krama andhap words while the honorific words are called krama inggil words. For example, children often use the ngoko style when talking to the parents, but they must use both krama inggil and krama andhap.
Below some examples are provided to explain these different styles.
-->
Varlam Chalamov
Varlam Tic'honovitch Chalamov (ruseg : Варлам Тихонович Шаламов) zo ur skrivagner rus ganet d'an 18 a viz Mezheven 1907 e Vologda ha marvet d'ar 17 a viz Genver 1982 e Moskov.
Beleg reizhkredenn e oa e dad, hag abalamour da se en doe bec'h goude Dispac'h Rusia 1917.
N'hallas ket Varlam Chalamov kenderc'hel gant e studioù uhel e Vologda, ma rankas mont da Voskov. Perzh a gemeras en ur bodad trotskiourien enebet ouzh galloud Jozef Stalin, ha skignañ a reas, e kuzh, al Lizheroù da Gendalc'h ar Strollad, anvet diwezhatoc'h Testamant Lenin, ma lavare an oberour diwall rak Stalin e penn ar Strollad. Harzet e voe d'an 19 a viz C'hwevrer 1929 ha kaset da dremen tri bloaz e kamp-labour Vichera, en Oural.
E 1932 e tistroas Chalamov da Voskou, ma labouras evel kelaouenner. Adarre e voe kaset d'ar Goulag gant ar Spurjadegoù Bras d'ar 1añ a viz Genver 1937, goude harzet abalamour d'e « oberiantiz trotskiour enepdispac'hel », kondaonet da 5 bloaz, kaset da g-Kolyma, e reter pellañ an URSS
E oberennoù
Hervez an embannadurioù gallek :
Levan Gatschetschiladse
thumb|right|Levan Gatschetschiladse Levan Gachechiladze a oa bet ganet d'an 20 a viz Gouere 1964.
Porzh USB
Ur porzh a-steud eo ar porzh USB (Universal Serial Bus). Ur c'hetal enankañ/ec'hankañ herrekoc'h eo evelkent eget ar porzhioù a-steud skouer. Un adeiladezh a-steud a oa bet dibabet evit ar porzhioù-se dre-benn da :
Laurence Turbec
Laurence Turbec, ganet e 1972 hag aet da Anaon d'an 19 a viz Ebrel 2000, a oa ur vaouez yaouank a laboure e ti McDonald's Kever, e-tal Dinan, hag a voe lazhet gant tarzh ur vombezenn dirak dor an ti. Lakaet e voe an taol war gont an ARB, hogen nag an enklask nag ar prosezioù a voe bloavezhioù war-lerc'h n'o deus degaset kalz sklerijenn war ar poent-se.
Porzh USB
Ar reolad USB
Adalek 1995 e oa bet danzeet ar skoueriegezh USB evit kennaskañ un niver bras a drobarzhelloù.
Daou vod kehentiñ e vez kinniget gant ar skoueriegezh USB 1.0 :
Un nebeud sklaeradurioù a oa bet degaset gant ar reolad USB 1.1 hogen ne oa ket bet arwellet ar c'has.
Gant ar reolad USB 2.0 e c'hell ar c'has tizhout 480 Mbde. Al logo a-is a vez kavet war an drobarzhelloù testeniet USB 2.0 :
center|600px
Ar trobarzhelloù USB 1.0, 1.1 ha 2.0 a zo keverlec'h an eil re ouzh ar re all hogen un drobarzhell USB 2.0 kennasket ouzh ur porzh 1.1 kas izel e vefe ar c'has bevennet da 12 Mbde evitañ.
Ar c'hennaskerioù
Daou rizh kennasker a zo :
center|600px
1 > porzhañ +5V 100mA uc'hek
2 > roadennoù (R-)
3 > roadennoù (R+)
4 > tolz
Arc'hwelañ ar porzh USB
Pourchaset e vez gant an adeiladezh USB ur porzhañ d'an trobarzhelloù betek 15w da bep a drobarzhell. D'hen ober e vez arveret ur fun peder neudenn enni (ar porzhañ VBUS 5V, an tolz ha div neudenn evit ar roadennoù anvet D- ha D+).
Un dopologiezh e bus pe e steredenn e c'heller arverañ da gennaskañ an trobarzhelloù. Evit an dopologiezh e steredenn e vez arveret un tolper evel e vez graet evit an dopologiezh rouedad. An tolper USB ez'eus ennañ un enankañ ha lies ec'hankañ. Lod 'vez oberiat (pourchas a reont ur porzhañ) ha lod'all gousañvat (pourchaset e vez ar porzhañ gant an urzhiataer). Gant an dopologiezh USB e bus e vez kennasket an trobarzhelloù an eil re da heuilh ar re all.
Arveret eo ur c'homenad kehentiñ diazezet war hini gwalenn odeer implijet gant ar reolad "Token ring" evit ar c'hehentiñ etre an ostizoù hag an urzhiataer.
Pep trobarzhell war an trevnad USB en deus un enneg war 7 bit. Neuze e c'heller kennaskañ ent diaser 128 (2^7) ostiz ouzh ur porzh USB. Evit gwir ne vez enneget nemet 127 ostiz war ar porzh USB pa e vez amberzet an enneg 0 evit an argerzh "Plug and Play".
Levan Gatschetschiladse
Ur politikour hag un embregerour eo.
Porzh USB
Arc'hwelañ ar porzh USB
Hirder uc'heg ar fun e c'heller kennaskañ trobarzhelloù an eil ouzh eben a zo 5 metr. Ouzhpenn-se e c'heller kennaskañ 5 tolper an eil ouzh egile. Neuze e c'heller sevel ur chadenn a drobarzhelloù USB 25 metr hed anezhi.
Arc'hwelañ a ra ar porzh USB gant ar mod "Hot Plug and Play". Gant ar mod-se e c'heller lugañ an trobarzhelloù hep lazhañ an urzhiataer ("hot plug" e saozneg).
Kallisto (loarenn)
Kallisto (gresianeg Καλλιστώ) a zo unan eus loarennoù Yaou. Gant Galileo Galilei e oa dizoloet e 1610 hag an trede loarenn vrasañ eo e koskoriad an Heol. An hevelep ment ha Merc'her he-deus.
Orin an anv
Callisto a zeu hec'h anv eus hini Kallisto, unan eus merc'hed Zeus.
Tra ma oa bet aliet anv "Kallisto" gant Simon Marius er ne implijod ket anezhañ kent an. Er skridoù steredoniezh abretoc'h e raed Yaou IV anezhi.
Frammadur diabarzh
Kler Kallisto a c'holo ur gwiskad skorn a 150 km. Dindanañ e kaver ur meurvor dour holennet, dezhañ 10 km donder. Dizoloet e voe hemañ a-drugarez d'ur studi eus maez magnetik al loarenn. Kemm a ra hervez hini Yaou, ar pezh a zamveneg ez eus ur gwiskad materi-kas dindan ar c'hler. Diabarzh Kallisto dindan ar meurvor n'eo ket ken disheñvelaet hag hini al loarennoù galilean. Eus ur meskaj a skorn hag a reier eo kenaozet, war a seblant, gant ur c'henfeur reier seul vrasoc'h ma tostaer ouzh ar greizenn.
Eus 40% a skorn eo kenaozet hag he stankder a zo bihanoc'h eget hini an holl loarennoù galilean arall.
Torosadennadurioù
Kallisto eo al loarenn ma'z eus ar muiañ a grateroù e Koskoriad an Heol. kement krater nevez a c'holofe unan kozh pe un darn anezhañ. Ar re-mañ a zo an torosadennadurioù nemeto war he gorre ha ne weler tamm menez ebet. Hemañ zo efed rimierezh dibaouez ar skorn war gorre al loarenn, abaoe kantadoù milionoù a vloavezhioù (ar garreg a gaver war gorre al loarenn zo 4 miliard bloavezh moarvat, da lâret eo tost ken kozh ha Koskoriad an Heol), he deus plaenet ar menezioù hag ar c'hraterioù koshañ.
Daou grater bras-kenañ a gaver war C'hallisto : Valhalla, a dizh e wallennoù 3.000 km treuz hag Asgard zo 1.600 km treuz dezhañ. Un torosadennadur dedennus arall a zo Gipul Catena, ul linenn hir a grateroù a voe krouet, war a seblant, gant ur blanedennig digenstaget dindan efed gravitadur Yaou.
Er c'hontrol da C'hanymede ez eus nebeut a roudoù oberiantiz tektonik war c'horre Kallisto. Zoken ma'z eo heñvel a-walc'h he c'henaozadur e seblant hec'h istor douaroniel bezañ kalz eeunoc'h. Abeg an disheñvelder-mañ ne gomprener ket mat c'hoazh.
Atmosferenn
Kallisto he deus un atmosferenn dister-kenañ a ya dioksid karbon d'he ober. . Dizoloet e oa gant Near Infrared Mapping Spectrometer (NIMS) Galileo a-drugarez d'e feur absorption feature tost d'an hirder gwagenn 4.2 mikrometr. Soñjal a reer e tizh ar gwask war e gorre 7.5 p bar hag ar fetisted – 4 cm−3. Abalamour ma vefe kollet un aergelc'h ken tanv e korf ~4 devezh e soñj ar skiantourien e vez adnevezet dibaouez, marteze dre aezhennadur goustad ar skorn dioksid karbon a gaver e gwiskad skorn al loarenn.
Liammoù diavaez
Kallisto
Renée de Rieux de Châteauneuf
Renée de Rieux (pe "des Rieux"), lesanvet la Belle de Châteauneuf, ganet war-dro 1541 ha marvet e 1582, a oa merc'h-vihan d'ar marechal des Rieux, ur brezelour breizhat a vrezelas en amzer Anna Vreizh. Mestrez e oa bet d'ar roue gall Herri III.
El lez
Plac'h a enor e oa gant ar rouanez c'hall, an italianez Caterina de' Medici. Sot ganti e oa mab ar rouanez, dug Anjev, a zeuas diwezhatoc'h da vezañ roue e Bro-C'hall dindan an anv Herri III), ha meur a soned a savas an dug en enor dezhi, goude ma oa troet gant ar baotred ivez. Abalamour d'an darempred-se a-hervez, a grogas e 1569, eo ec'h enebas an dug ouzh an dimeziñ a oad oc'h aozañ dezhañ gant Elesbed Bro-Saoz. Met goude ur pennad e troas e selloù war-du Marie de Cleves (1571).
El lez e voe klasket ur pried dezhi, rak disfiz he devoa ar rouanez kozh Catarina ouzh kened an dimezell hag a c'halle reiñ re a levezon dezhi, ha kaoz a voe eus Voivod Transilvania, eus kont Leicester; eus Antoine Duprat, provost Pariz; hag eus kont Brienne, met hini ebet n'eas betek penn.
Pa voe deuet Herri da vout roue ha pa zimezas gant Louise de Vaudemont, ez eas Renée a-benn d'ar rouanez, ken e voe harluet.
Dimezioù
E 1575 e timezas d'un den eus Firenze, anvet Antinotti, sot ma oa -hi gantañ. E gontellata a reas-hi dre warizi e 1577. Kontet eo an darvoud e deizlevr l'Estoile evel-hen : « l'ayant trouvé paillardant, la belle Chateauneuf tua son mari, virilement, de sa propre main. »
Nathaniel Hawthorne
Nathaniel Hawthorne zo ur skrivagner amerikan, bet ganet d'ar 4 a viz Gouhere 1804, ha marvet d'an 19 a viz Mae 1864, hag unan eus skrivagnerien veur ar Stadoù-Unanet.
Renée de Rieux de Châteauneuf
Dimezioù
Gwarezet e oa gant ar roue, setu ne voe ket kastizet abalamour da se.
Goude ec'h addimezas d'ur c'habiten galeoù, Philip Altoviti, a voe anvet da gont Castellane gant ar roue. Hennezh a voe lazhet e 1586 en un duvell gant Henri d'Angoulême, a varvas ivez eus e c'hloazoù.
Skritur jawiek
Unan eus an daou zoare-skrivañ ofisiel e Brunei eo, hag implijet e vez ivez, met kalz nebeutoc'h, e Malaysia, Indonezia ha Singapour, dreist-holl evit an traoù a denn d'ar relijion.
Daoust ma vez implijet muioc'h-mui al lizherenneg latin evit skrivañ ar malayeg e veze implijet ingal ar skritur jawiek e-pad meur a gantved betek ma voe degaset eno al lizherenneg latin en.
Lizherennoù
Seizh arouezenn ha tregont zo el lizherenneg jawiek. {|
Gwerc'hez ar C'herreg
Gwerc'hez ar C'herreg (pe Madonna ar C'herreg) eo an anv a vez graet eus div daolenn disheñvel, savet damheñvel avat, a zo bet graet, evit an darn vrasañ, gant Leonardo da Vinci.
An eil a c'haller gwelout el Louvre, e Pariz, eben en National Gallery Londrez.
Hini an National Gallery, e Londrez
Gant ar vreudeur de Predis moarvat, eilerien gantañ, ez eus bet livet lodennoù eus an daolenn, a-raok 1508. Livet e oa evit chapel Kenvreuriezh ar Werc'hez Dinamm en iliz San Francesco Maggiore e Milano. Gwerzhet e voe gant an iliz, e 1781 moarvat, hag a-raok 1785 a dra sur, ha prenet gant Gavin Hamilton, ha kaset gantañ da Vro-Saoz. Goude meur a werzhidigezh all e voe prenet gant an National Gallery e 1880.
Mikhail Saakashvili
thumb|220px|Mic'heil Saakachvili
Mic'heil (Nikolozis dze) Saakachvili (e jorjianeg: მიხეილ ნიკოლოზის ძე სააკაშვილი, lakaet en e stumm rusianakaet Mic'hail (Nikolozovitch) Saakachvili), a zo bet ganet d'an 21 a viz Kerzu 1967.
Prezidant Jorjia e oa être 2008 ha 2013.
Studioù
Saakachvili en deus bet arnodennoù er skol etrebroadel war ar gwir e skol-veur Stad Kyiv e 1992.
Buhez politikel
D'an 12 a viz Here 2000 e oa anvet da vinistr ar justis e gouarnamant prezidant Edouard Chevardnadze.
D'ar 5 a viz Genver 2008 e oa bet addilennet, en dro gentañ an dilennadegoù prezidant, aet gantañ 52,8% eus ar mouezhioù pa oa aet 27% anezho gant Levan Gatschetschiladse aet war ar renk a-enep dezhañ.
Hijab
Hijab eo ar ger arabek ( حِجَاب hijâb) a vez graet ouzh ur ouel pa dalv da guzhat un dra bennak.
E broioù arab zo ez eo ur gwiskamant a guzh dremm ar vaouez penn-da-benn.
Hervez ar broioù eo rediet, pe berzet, d'ar maouezed gwiskañ an hijab.
Myanmar
Myanmar (pe Birmania), anv leun Republik Unaniezh Myanmar, a zo ur vro eus reter Azia, bevennet gant Sina er biz, Laos ha Tailand er reter, gant Bangladesh hag India er gwalarn, ha Mor Andaman ha pleg-mor Bengal er c’hornôg. Kêr-benn ar vro e oa Yangon (anvet Rangoon gwechall), a-raok bezañ dilec'hiet en ur gêr nevez anvet Naypyidaw.
Anv ar vro
E yezh ar vro e reer gant ar gerioù Myanma pe Bama. Myanma eo ar stumm lennek evit anv ar vro, tra m’eo Bama ar stumm komzet, ar stumm pemdeziek. Disheñvel-mat eo ar yezh komzet diouzh ar yezh skrivet eno, evel ma c’hell c’hoarvezout e broioù all ivez. A-gozh eo anavezet ar stummoù "Myanma" ha "Bama". Ar stumm Bama moarvat en deus roet ar stummoù a zo bet implijet gant an drevadennerien, e portugaleg (Birmânia), saozneg (Burma), hag e yezhoù all c’hoazh. An eil pe egile eus ar stummoù-se ne dalvezont evit gwir nemet da envel bro an dud a gomz ar yezh pennañ (burmeg pe birmaneg). Hini ebet anezho ne dalvez evit ar vro a-bezh, ur vro a zo enni hiziv e-leizh a vinorelezhioù broadel, bet staget ouzh rouantelezh kozh "Myanma / "Bama" gant an drevadennerien saoz. E 1989 e tivizas ar gouarnamant (anvet Kuzul da adsevel an urzh) e tlee ar yezhoù all ober gant ar stumm birmanek lennek Myanma evit envel ar vro. An anv ofisiel e yezh ar vro a oa dija Myanma ha ne cheñche ket. Evit an anv saoznek e oa ret cheñch eus Burma da v-Myanmar. Kinniget e oa bet skrivañ un R e dibenn ar ger evit ma vefe distaget hir ar vogalenn ziwezhañ gant ar saoznegerien. War an taol ne oa ket bet degemeret mat ar c’hemm-se en anv saoznek abalamour ma ne oa ket demokratel ar gouarnamant : an darn vrasañ eus an demokrated, a zo enebourien d’ar gouarnamant, a zalc’h d’ober gant ar stumm Burma pa gomzont saozneg ha gant gerioù kar e yezhoù all . Tammig-ha-tammig, koulskoude, eo deuet ar stumm Myanmar da vezañ implijet muioc’h-mui er bed saoznek, daoust ma talc’her d’ober gant Burmese'' evit envel an annezidi. En Aozadur ar Broadoù Unanet e reer, e saozneg, gant an anvadur Myanmar. Gouarnamantoù ar Rouantelezh Unanet hag ar Stadoù Unanet avat a zalc’h d’ober gant ar stumm Burma. Goude ar bed saoznek eo bet degemeret ar stumm Myanmar (pe Myanma) e broioù all hag e yezhoù all, e-kichen ar stumm a veze implijet eno diagent (ur stumm heñvel ouzh ar brezhoneg Birmania).
Istor
Ur rouantelezh dizalc’h e voe Birmania etre ar XVIvet hag an. Goude meur a vrezel gant ar Saozon etre 1824 ha 1886 e voe staget Birmania ouzh impalaeriezh ar Rouantelezh Unanet ha dont a reas da vezañ ul lodenn eus Indez. E-pad an Eil Brezel-Bed e voe aloubet ar vro gant armeoù Japan, skoazellet gant brogarourien a felle dezho en em zizober eus yev Breizh-Veur.
Ariadna
thumb|right|300px|[[Bacco e Arianna, gant Tizian. - Eoullivadur war lien , 175 x 190 cm, National Gallery (Londrez). ]]
Myanmar
XXIvet kantved
Un taol-stad zo kaset da benn gant an arme d'ar 1añ a viz C'hwevrer 2021. Bac'het eo bet ar prezidant Win Myint ha ministrez an aferioù estren Aung San Suu Kyi.
Ariadna
Ariadna zo un anv gresianek a orin, diwar Αριάδνη (Ariádnē), "glan, santel",
Historia Regum Britanniae
Historia Regum Britanniae ("Istor Rouaned Breizh") eo al levr brudetañ skrivet e latin gant Jafrez Menoe (~1095 – ~1155, ur manac'h eus kêr Menoe e Kembre, en.
Gant al levr-se eo bet brudet dre Europa mojennoù ar roue Arzhur ha marc'hegerion an Daol Grenn.
Kontañ a ra istor mojennel Enez Vreizh, abaoe donedigezh Brutus a Droja, mab da Eneas, betek marv Cadwallader er, war-lerc'h ober anv eus Caius Julius Caesar, hag eus ar roue Arzhur.
Hamster Roumania
Rummatadur
Hamster Roumania a c'hell bezañ renket ivez er c'herentiad Muridae.
Langenan
Langenan a zo ur gumun eus Breizh en Aodoù-an-Arvor.
Anv
Gerdarzh
Manati sant Kenan
Ardamezioù
N'ez eus ket evit ar poent
Poltred Ginevra de' Benci
Ginevra de' Benci (ganet e 1457) a oa un itron a renk uhel e Firenze er XVvet kantved, ha brudet he spered e-touez he c'henvroiz. Poltredet eo bet gant Leonardo da Vinci. Emañ an daolenn, un eoullivadur war goad, en National Gallery of Art e Washington, D.C., e SUA.
Livet e voe poltred Ginevra de' Benci e 1474 da eñvoriñ hec'h eured gant Luigi Niccolini, pezh a greder abalamour da elfennoù zo en daolenn ha d'ar skrid ouzh ar c'hein. A-drek ar vaouez ez eus ur jenevreg.
Ouzh kein ar poltred ez eus ur barr jenevreg hag ur frazennig VIRTUTEM FORMA DECORAT ("Kened a Gaera Vertuz"), hag en-dro dezhañ ur bodig lore ha palmez. En italianeg e lavarer "ginepro" eus ar jenevreg, ha krediñ a reer eo un arouez eus anv Ginevra. Ouzhpenn da se e oa un arouez a vertuz en amzer an Azginivelezh.
Istor
Prenet e voe ar poltred gant an National Gallery of Art en Washington D.C., SUA, en 1967, evit 5 milion a zolaroù, digant Tiegezh Liechtenstein. Honnezh eo an daolenn nemeti gant Leonardo a c'haller gwelout en Amerika. Lamaet eo bet an darn izelañ eus an daolenn, d'ur c'houlz bennak, ha kollet eo bet divvrec'h ha daouarn Ginevra evel-se.
Hervez Giorgio Vasari eo Ginevra de' Benci a weler ivez er murlivadur graet diwar zorn Domenico Ghirlandaio da ziskouez Gweladenn ar Werc'hez Vari d'he c'heniterv Elizabeth en iliz Santa Maria Novella en Firenze.
Filipineg
Ur yezh valayek-polinezek eo ar filipineg (pilipino pe filipino) komzet er Filipinez el lec'h m'eo unan eus an div yezh ofisiel gant ar saozneg.
Diaes eo ober un diforc'h splann etre ar 'filipineg' diouzh un tu hag an 'tagalogeg' diouzh an tu all. Dre vras e vez implijet an termen filipino d'ober dave da yezh ofisiel ar Filipinez pa vez implijet an termen tagalog evit komz eus yezh hengounel ar meuriad tagalogek.
D'an 13 a viz Du 1937 e voe krouet Savadur Broadel ar Yezh a dibabas an tagalogeg da ziazez evit ar yezh vroadel. E 1961 e voe adanvet pilipino hag e 1987 e voe anvet ez-ofisiel filipino.
Max Romih
Max Romih, pe Massimiliano Romi, ganet d'an 22 a viz Mae 1893 e Pinguente (Istria), bremañ Buzet (Kroatia) ha marvet d'ar 24 a viz Ebrel 1979 e Genova, (Italia), a zo ur mestrc'hoarier echedoù italian.
Anv
En estrenvro e vez graet Romih anezhañ, e anv genel a oa Max Romih, tro 1930 en Italia eo deut da vout anvet Massimiliano pe Massimo Romi abalamour da politikerezh yezhel ar faskouriezh, padal, en estrenvro, e kaver partiennoù ha kemmoù gant ur serten Max Romih...
Olimpiadoù Echedoù
Pemp gwezh, Romih a gemeras perzh e skipailh Italia en Olimpiadoù echedoù gant an disoc'hoù-mañ:
Massimiliano Romi - José Raúl Capablanca
1.d4 Mf6 2.Mf3 e6 3.Ff4 b6 4.e3 Fb7 5.Mbd2 Mh5 6.Fg3 d6 7.Fd3 Md7 8.De2 Fe7 9.c3 c5 10.Me4 Mxg3 11.hxg3 h6 12.Td1 Dc7 13.Med2 d5 14.Fa6 Fxa6 15.Dxa6 0-0 16.Dd3 b5 17.g4 c4 18.Dc2 Dd8 19.e4 dxe4 20.Mxe4 Mf6 21.Mxf6+ Fxf6 22.0-0 Tb8 23.a3 a5 24.Tfe1 Dd5 25.Me5 Tfc8 26.f4 b4 27.axb4 axb4 28.Dd2 bxc3 29.bxc3 Tb3 30.g5 Tcb8 31.Mf3 Tb2 32.De3 hxg5 33.fxg5 Fd8 34.g6 Ff6 35.gxf7+ Texf7 36.Tf1 Tc2 37.Td2 Tbb2 38.Txc2 Txc2 39.Tf2 Txf2 40.Texf2 Df5 41.De2 g5 42.g4 Df4 43.Dxc4 Dxg4 44.Dc7+ Teg6 45.Ce5+ Fxe5 46.Dxe5 Dh4+ 47.Dg3 De4 48.De3 Dc2+ 49.Teg3 Teh5 50.Df3+ Teg6 51.De3 1/2-1/2
Judas Priest
Ur strollad heavy metal eus Bro-Saoz eo Judas Priest. E 1970 e oa bet savet gant ar gitarour K.K. Downing hag ar gitarour-boud Ian Hill. Eus ar ganaouenn « The ballad of Frankie Lee and Judas Priest » savet gant Bob Dylan eo tennet anv ar strollad.
E 1991 e oa aet kuit o c'haner Rob Halford (lesanvet « The Metal God ») evit sevel e strollad dezhañ. Tim Owens en doa tapet e blas war ar bladenn Jugulator. E miz Gouere 2003 e oa distroet Halford er strollad.
Hasaw Chan K'awil
Kent ma oa bet dazlennet ar skritur maya e oa anavet evel Rener Tikal A pe dre e lesanv Ah Cacao.
Daou savadur eus Tikal zo liammet da Jasaw Chan K’awiil. Templ Tikal zo ur savadur e stumm ur biramidenn gant diri klasel e giz Petén a oa implijet evit beziañ anezhañ, daoust ma n'eo ket sklaer e gwirionez ha savet e oa da vezañ implijet e-giz-se. Templ Tikal II a dalvezas da veziañ e wreg, lesanvet "Intron Daouzek Ara" ("Lady Twelve Macaw" e saozneg ).
Adam hag Eva (Dürer)
thumb|300px|right|Adam hag Eva, Albrecht Dürer, 1507. Eoullivadur war banelloù. Uhelder : 2,09 m, ledander : 80 ha 81 cm Adam hag Eva a zo ur rumm eoullivadurioù war banelloù, livet gant an arzour alaman Albrecht Dürer, ha peurechuet gantañ e 1507, goude bezañ savet war ar memes dodenn e 1504. Gwelout a reer e tennas gounid Dürer eus e veaj da Italia evit a sell ouzh an doare da daolenniñ tud. An div daolenn alaman gentañ da ziskouez tud en o noazh, hag a vent wirion, eo.
Miret e voe Adam hag Eva e Kastell Praha da gentañ, perc'hennet gant an impalaer Rudolf II. Preizhet e voe ar c'hastell e-pad ar Brezel Tregont Vloaz, ha neuze e voe perc'hennet an daolenn gant Gustav II Adolf Sveden. E verc'h, Kristina Sveden, a roas an oberenn da Fulup IV Spagn e 1654. E 1777 e kemennas ar roue Carlos III Spagn e vefe kuzhet an daolenn er Real Academia de Bellas Artes de San Fernando. Diwar 1827 e voe dalc'het e Mirdi ar Prado e Madrid, ha lakaet war ziskouez azalek 1833.
Karaimeg
Bev a-walc'h eo ar rannyezh karaimek komzet e Troki pe (Trakai) met el lec'hioù all ez eus anezhi ur yezh en arvar da vont da get dre an diouer a dud a ra ganti.
Liammoù diavaez
Ar c'haraimeg e Lituania
Plouezoc'h
Douaroniezh
Kumunioù amezek : Plouganoù; Sant-Yann-ar-Biz; Garlann; Montroulez
Anv
Setu ar stummoù kozh a zo bet kavet :
Kent 1790
Ogée (1780) : Plouezoch; 9 lev 1/2 diouzh kornog-mervent Landreger, e eskopti; 36 lev diouzh Roazhon, ha 2 lev diouzh Montroulez, e isdileuriadurezh.
Berengar II Italia
Berengar II Italia, pe Berengar Italia, pe Berengar Ivrea (war-dro 913-966), a oa ur priñs lombard a oa roue Italia en Xvet kantved.
Knaneg
Ur yezh slavek eo ar c'hnaneg (knaneg: leshon Knaan; saozneg: knaanic pe canaanic) pe yuzev-slaveg komzet gwechall gant ar Yuzevien er broioù tchekek.
Daoust ha ma vez implijet an termen knaneg en un doare resis d'ober dave d'ar yuzev-tchekek e c'hell talvezout ivez evit n'eus forzh peseurt yezh yuzev-slavek all.
Lotar Arle
Lotar Arle, pe Lotar II Italia, (926/928–22 a viz Du 950), a oa ur priñs frank, mab da Huon Arle, hag a voe roue Italia eus 945 (pe 948?) betek e varv e 950.
E vuhez
Dre e dad, Huon Arle a oa kont Provañs ha deuet da vout roue Italia, e tiskenne eus ar roue Boson. E vamm a oa ur Frankez eus Alamagn, anvet Alda pe Hilda.
Dimezet e voe e 931, hag euredet d'an 12 a viz Kerzu 937 da Adelaid Bourgogn, priñsez a 15 vloaz, merc'h da Rodolf II Bourgogn ha Berta Swabia, brudet da vezañ eus ar speredekañ. Graet e oa an eured evit plaenaat an traoù etre Bourgogn ha Provañs. Ur verc'h o doe Lotar hag Adelaid, Emma Italia, ganet e 948, hag a zimezas e 966 da roue ar Franked, anvet Lotar ivez.
Lotar Iañ
Dimeziñ a eure da Irmingard von Erstein, merc'h da Huon Elzas, kont Teurgn.
Lotar Arle
E vuhez
En Italia n'en doa Lotar Arle galloud ebet. Abaoe emsavadeg an noblañsed e 945, pa voe kaset Huon gante d'an harlu, eo gant Berengar Ivrea edo ar gwir c'halloud. Mervel a reas e Torino, marteze pistriet gant Berengar, a glaskas lakaat Adelaid, dalc'het gantañ, da zimeziñ d'e vab, Adalbert Italia. Met an intañvez a c'houlennas skoazell digant Otto Iañ, an Impalaer santel, ha dimeziñ a reas dezhañ.
Lotar Iañ
Istor
E 814 e voe roet gouarnelezh Bavaria dezhañ gant e dad Loeiz an Deol. E 817 e voe embannet an Ordinatio imperii ("Aozadur ar gouarnamant") gant Loeiz, disklêriet ennañ e oa Lotar ar pennhêr.
Lotar Arle
E vuhez
Anv eus Lotar a zo e-barzh vita Adelaid (santez Adelaid) skrivet gant Hroswitha Gandersheim.
Lotar Iañ
Istor
Bec'h a savas pa intañvas Loeiz. Addimeziñ a reas da Judit Bavaria a c'hanas ur mab, Karl, a vo lesanvet "Karl Voal". Adalek neuze e reas Judit he seizh gwellañ da lakaat he mab da impalaer.
Pa fellas da Loeiz kemmañ an divizoù diwar-benn an impalaeriezh da reiñ e lod da Garl e trenkas ar soubenn hag en em savas Lotar a-enep e dad. Emglev a reas gant e zaou vreur, Loeiz ar German ha Pepin Iañ Akitania, ha distroadet e voe Loeiz gante dre ziv wech, e 830 hag e 833, met dre ziv wech e rankas reiñ ar gurunenn d'e dad en-dro.
E 838 e varvas e vreur Pepin. Daou vloaz goude, e 840, e varvas Loeiz an Deol hag e chomas Lotar e-unan evel impalaer. Nemet neuze ne fellas ket d'e zaou vreur, Loeiz ar German ha Karl Voal, e anavezout evel impalaer ken. Klask a reas Lotar aloubiñ o rouantelezhioù, met diaes e oa faezhañ an daou vreur unanet, ha d'ar 25 a viz Mezheven 841 e voent trec'h warnañ e Fontenoy (Yonne), nepell diouzh Auxerre.
D'ar 14 a viz C'hwevrer 842 e voe embannet Leoù Straßburg gant an daou drec'hour, a greñvae o emglev.
E miz Eost 843 e rankas Lotar sinañ feuremglev Verdun, a ranne impalaeriezh ar Franked etre teir rouantelezh : Frankia ar C'hornôg, Frankia ar C'hreiz ha Frankia ar Reter ; Lotar a viras ar gurunenn a impalaer, ha lakaet e voe da roue Frankia ar C'hreiz eus Mor an Hanternoz betek kreisteiz Roma.
Tchador
An tchador (perseg : چادر chādar) zo ur pennwisk, anezhañ un tamm danvez bras, prennet pe dalc'het dindan ar groñj, douget gant ar merc'hed en Iran, ha hiziv gant lod muzulmanezed e kêr evel war ar maez, en Iran evel e broioù all eus Kreizazia.
Lotar Iañ
Istor
Dek devezh a-raok mervel e tilezas Lotar an impalaeriezh hag ez eas da abati Prüm da chom. A-raok ober e dalaroù e sinas Feuremglev Prüm d'an 19 a viz Gwengolo 855, ma embanne rannadur rouantelezh Frankia ar C'hreiz etre e dri mab :
Hernani
thumb|260px|left|Iliz ha ti-kêr Hernani, e [[leurgêr ar Stourmerien (Gudarien Plaza) ]]
Hernani zo ur gumun eus Gipuzkoa en Euskal Herria, tost da Donostia.
Creedence Clearwater Revival
Creedence Clearwater Revival, berraet e "Creedence" get karourion ar strollad, zo ur strollad sonerezh rock ag ar Stadoù Unanet, kaset get John Fogerty.
Istor ar strollad
The Blue Velvets e oa anv kentañ ar strollad a oa bet savet get Tom Fogerty en El Cerrito e Kalifornia e dibenn ar bloavezhioù 1950. The Golliwogs – diwar anv ur boupinell vrudet-kenañ d'ar mare – e voe anv nevez ar strollad e-kreiz ar bleioù 1960, pa voent engouestlet get un ti-embann pladennoù, hag un nebeud pladennoù single a voe embannet, met istoer ar sonerezh ne voe ket cheñchet evit kelo-se, sañset !
A-benn ar fin eo John Fogerty, breur bihan Tom, a yeas e penn ar strollad, eñ an hani eo a gase ar c'han pennañ, hag àr un dro e skrive pozioù ha sonerezh ar strollad. O albom kentañ dindan an anv Creedence Clearwater Revivals a zaas er-maez e 1968, get an ton single « Suzie Q. » savet get Dale Hawkins. Sonerezh Swamp Rock, da lavaret eo sonerezh ar gwernioù, ar Bayou, a voe graet a sonerezh Creedence da neuze, dreist-holl get sonennoù èl Born On The Bayou.
Adalek 1969 e voe kavet ur liv dibar a-walc'h da sonerezh ar strollad, ur liv dezhoñ e-unan a c'hell an nen en anavezout pa glev un nebeud notennoù. Proud Mary, o eil single, a reas berzh bras hag ur yoc'h arall a voe da heul : Bad Moon Rising, Green River, Down on the Corner, Travelin' Band, Who'll Stop the Rain, Up Around the Bend, Fortunate Son, ha Lookin' Out My Back Door. Setu berzh bras a-drugarez da ampartiz ha barregezh John Fogerty evit pezh a sell doc'h sevel tonioù ha kas an traoù àr ar leurenn. Setu an izili arall eh en em gavas kaset a-dreñv, èl ma vehent bet sonerion dister, eilerion anezhe, e skeud o leader. Monet a reas kuit Tom a-zoc'h ar strollad e 1971, evit kenderc'hel e-unan, met ne reas ket berzh, dister a-walc'h e voe e oberennoù. Aotreet diget John e voe ar soner gitar-boud Stu Cook hag an tabouliner Doug Clifford da skrivañ o lod ha kaniñ get ar strollad en e albom diwezhañ Mardi Gras e 1972, un albom hag a ziskouez splann pouez bras John er strollad hag e levezon : e stumm da ganiñ ha da gas an traoù kerkoulz evit sevel sonennoù hag àr ar leurenn a oa penn-abeg ar berzh graet getoñ.
Adpreniñ a reas John Fogerty e lodenn en engouestl get Fantasy Records ha kregiñ get ur remzad soner e-unan penn e solo.
Savet e voe ar strollad "Creedence Clearwater Revisited" e 1995 get Doug Clifford ha Stu Cook, izili "CC revival" anezhe èl-just, hag un nebeud sonerion arall ouzhpenn. Troiadoù sonadegoù ma klever tonioù brudet ar strollad a-orin a vez graet gete er Stadoù Unanet.
E 2003 e taas er maez un dastumad 21 ton brudet enni, Bad Moon Rising : The Best of Creedence Clearwater Revival.
1422
Diwar-benn bloavezh 1422 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1422
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1422
Mezoplodon
Ar mezoplodoned eo ar morviled dantek a ya d'ober ar genad Mesoplodon.
Spesadoù
14 spesad mezoplodoned zo evit poent, met re all a c'hellfe bezañ ouzhpennet en amzer da zont :
Teofano Skleraina
thumb|[[Otto II ha Teofano kurunennet dirak Krist]]
Theofano, anvet ivez Teofano, Teofanu pe Teofania (e gregach Θεοφανώ Theophanô, Doue war wel) a oa ur briñsez eus Bizantion (war-dro 955 - † 991) a zimezas da Otto II hag a voe Impalaerez santel. 11 vloaz-pad e renas gant he fried Otto II, ha 7 vloaz hec'h-unan da c'hortoz ken e vije he mab Otto III en oad da ren.
Bec'h he doe gant he mammeg, Adelaid Bourgogn, intañvez Otto Iañ.
Un tamm tabut zo bet da c'houzout piv e oa he zud. Hiziv e seblant sklaer e oa nizez da Yann Iañ Tzimiskès, ha merc'h da g-Konstantin Sklèros. En he c'hontrad eured eo skrivet e oa neptis d'an impalaer, da neuze pe nizez pe merc'h-vihan. Kar e oa da Nikeforos II Fokas, dre he mamm Sofia Fokaina. Krediñ a reer e oa ganet e Kergustentin e 955.
E penn-kentañ 972 e tegouezhas e Kergustentin kannaded Alamagn, ha Gero, arc'heskob Köln, en o fenn, da gerc'hat Teofano. D'ar 14 a viz Ebrel 972 ec'h euredas da Otto II en Iliz Sant-Pêr e Roma dirak ar pab Yann XIII.
Mont a rae Theofano da-heul he fried en e veajoù, hag oberoù diplomatek a rae en hec'h anv, evel impalaerez. Brudet eo he dizemglev hag he zabutoù gant he mamm-gaer, Adelaid Bourgogn. Kement-se a voe kaoz ma voe torret an darempredoù etre an impalaer hag e vamm.
Hervez Odilon de Mercœur, abad Cluny, e oa stad en Adelaid pa varvas ar « C'hresianez-se ». Adalbert Metz a skriv e oa displijus ha teodek Theofano. Brud fall a voe savet dezhi abalamour ma tegasas bravigoù da Alamagn. Hervez an doueoniour Pierre Damien he dije bet un darempred gant Yann Philagathos, ur manac'h hellazat a voe eneppab e-pad ur pennad, anvet Yann XVI.
Pa intañvezas, e nevezamzer ar bloaz 983, e c'houarnas an impalaeriezh betek he marv en anv he mab Otto III. Bec'h he doe gant dug Bavaria, Herri an Tabuter, a felle dezhañ bezañ gouarner Otto III, hag a voe fiziet ar bugel ennañ ur predig. Pa zistroas eus Italia en 984 e teuas a-benn da adkemer he mab hag ar gouarnamant.
He marv
thumb|200px|Arched Theofano e KölnMervel a eure d'ar 15 a viz Mezheven 991 e Nijmegen, en Izelvroioù a vremañ.
Emma Bavaria
thumb|right|200px|Grabmal der Hemma Emma Bavaria, pe Hemma hervez hec'h anv alamanek, (war-dro 808- † 31 a viz Genver 876), a oa merc'h da Welf Iañ, dug Bavaria, ha c'hoar da Judit Bavaria, eil pried Loeiz an Deol.
Grenoble Foot 38
Ar Grenoble Foot 38 a zo ur c'hlub mell-droad gall krouet e 1997 (klub kêr Grenoble eo abaoe unvaniezh ar Sporting Club de Grenoble (anvet OGI a-raok) hag an Norcap Grenoble). Grenoble en deus ur c'hlub mell-droad ez-istorel abaoe 1892 (Football Club de Grenoble), ar GF 38 a zo hiziv an deiz ar pezh a chom eus ar vell-droad.
Emma Bavaria
Dimeziñ a reas da Loeiz II Germania. Mamm e oa d'an impalaer Karl III.
Rannvroioù Belgia
Lodennet eo Belgia e teir rannvro:
Skeul Kinsey
Gant skeul Kinsey e vez klasket muzuliañ tuadur reizhel pe stad den pe identelezh revel an den-mañ'n-den o vont eus 0 (arallrevelezh klok) betel 6 (heñvelrevelezh klok).
Embannet e oa bet evit ar wezh kentañ e 1948 en ur pennad-skrid Sexual Behavior in the Human Male ("Emdalc'h reizhel ar c'houred") bet savet gant Alfred Kinsey, Wardell Pomeroy hag all ha pouezus e oa bet ivez ar skeul-se en oberenn bet savet war-lerc'h e 1953 Sexual Behavior in the Human Female ("Emdalc'h reizhel ar maouezed").
Fellout a rae da gKinsey diskwel gant ar skeul-mañ ne c'heller ket disrannet an dud e daou rumm nemetken hervez o revelezh dre pouezañ war ar fed m'emal ar revelezh denel un heuliad o vont eus an eil penn d'egile o tremen dre meur a doare kenetreze.
Setu penaos e vez displeget ar skeul:
Gwelet ivez
Alfred Kinsey דוחות קינסי
Talapoin an norzh
Talapoin an norzh (Miopithecus ogouensis) a zo ur marmouz hag a vev en Afrika (Gabon, Kameroun, Ginea ar C'heheder, Republik Kreizafrikan, Republik Demokratel Kongo, Angola), e tachennoù lec'hiet a-hed ar stêrioù.
Dont a ra e anv skiantel diwar anv ar stêr Ogowe e Gabon.
Jafrez Menoe
Jafrez Menoe (Galfridus Monemutensis e latin) zo ur manac'h pe ur beleg eus Kembre an, eskobet e fin e vuhez, ganet war-dro ar bloavezh 1100, marvet war-dro 1155, ha brudet evel istorour. Brud en deus abalamour d'e levrioù skrivet e latin, meneg enno eus Merzhin hag ar roue Arzhur, ha dreist-holl d'an Historia Regum Britanniae, da lavarout eo Istor Roueed Breizh, a voe bras e levezon.
Gwelet eo evel unan eus tadoù mojenn ar roue Arzhur ha war un dro, a-wechoù, evel kentañ istorour Breizh-Veur, un titl a zerefe muioc'h ouzh Gweltaz ha Nennius.
E anv
Jafrez Menoe a vez graet anezhañ e brezhoneg, ha Sieffre o Fynwy e kembraeg, Galfridus Monemutensis e latin, ha Geoffrey of Monmouth e saozneg.
E vuhez
Daoust ma n'ouzer ket pelec'h e oa ganet e kreder e oa e kêr Menoe e Kembre hag e oa deuet e dud eus Breizh. Gouzout a rae latin, galleg, saozneg ha brezhoneg. Anaout mat a rae ar c'hornad bepred, ha deskrivañ a ra Caerllion (nepell alese) en Historia Regum Britanniae.
Studioù a reas en Oxford, ma reas anaoudegezh gant an arc'hdiagon Walter a Oxford. E 1152 e voe anvet da eskob Llanelwy (en hanternoz Kembre), dek devezh goude bezañ bet beleget, met ne greder ket ez eas di biskoazh abalamour d'ar brezelioù a oa neuze etre ar roue Owain Gwynedd ha roue Bro-Saoz. Mervel a eure tri bloaz war-lerc'h.
Prophetiae Merlini
Kentañ levr a skrivas Jafrez a voe Prophetiae Merlini a voe skrivet a-raok ar bloaz 1135. Hennezh eo a levr kentañ savet diwar-benn an hudour Merlin, rak a-raok n'anavezed nemet "Myrddin" el lennegezh kembraek. Kred a voe en diouganoù a oa el levr betek 300 vloaz war-lerc'h. . Diwezhatoc'h e voe ebarzhet diouganoù all el levr.
Vita Merlini
Etre 1149 ha 1151 e voe skrivet Vita Merlini. Dastumet ez eus ennañ mojennoù diwar-benn Myrddin.
Rouaned Belgiz
Rouaned Belgiz:
Asgard (krater)
Asgard eo an eil krater brasañ war Gallisto, unan eus loarennoù Yaou. 1 600 km treuz eo ha tennañ a ra e anv eus hini rouantelezh an Doueed er vitologiezh norzhek.
Flandrezeg
Ar flandrezeg (Vlaams) eo an anv a roer :
Mohamed Belouizdad
Mohamed Belouizdad a zo bet ganet d'an 3 a viz Du 1924 e karter Belcourt en Aljer (Aljeria) ha marvet d'ar 14 a viz Genver 1952 gant an droug-skevent. Brogarour aljerian, krouer an Aozadur Ispisial.
Mohammed Belouizdad a zo ganet an 3 a viz Here 1924. Dont a ra da vezañ rener an O.S. e miz C'hwevrer 1947. Dont a ra er gouarnamant jeneral e 1944 war-lerc'h e studioù. Er memes koulz e stourm gant komite yaounkiz Belcourt ha komite pobl Alje Vras, bodadoù a stourm evit Aljeria dieub. Ar c'hoant a zo gant an Aljerianed da implij ar feulster a-enep d'ar C’hallaoued war-lerc'h an 8 Mae 1945 evit dieubiñ Aljeria. Ur wech bet harzet Republikaned ha tud a stourme evit Aljeria, abalamour d'ar manifestadegoù a zo c'hoarvezet d’an 8 a viz Mae e Guelma, Kherrata ha Setif, e teuas Mohammed Belouizdad da vezañ penn-bras norzh bro Constantine. Tapet e voe gant kleñved al langis pe an droukskevent, war-lerc'h bloavezhioù ha bloavezhioù a stourm evit Bro-Alje, mervel a reas d'ar 14 a viz Genver 1952 e Pariz d’an oad a 28 vloaz. Douaret eo e bered Sidi M'Hamed e Belcourt, anveet bremañ Belouizdad, diwar e anv.
Merc'h-kaer
Ar verc'h-kaer, pe ar verc'heg, pe ar c'houhez (eus gouhez), eo gwreg ar mab, eus savpoent an tad hag ar vamm.
Metig
Metig zo ur berranv brezhonek, diwar an anv gallek, aet e-maez a c'hiz, Guillemette.
Merc'h-kaer
Merc'h-kaer ha tad-kaer
Livilla, nizez ha merc'h-kaer an Impalaer Tiber a voe lakaet da vervel gant an naon abalamour d'ar perzh a gemeras en irienn da ziskar he zad-kaer.
Merc'h-kaer ha mamm-gaer
Brudet eo dizemglev ar vamm hag ar verc'h-kaer. Skouerioù niverus a gement-se a gavomp en istor, evel an darempredoù etre Adelaid Bourgogn hag he merc'heg Teofano Skleraina.
Gwikar
Gwikar (distaget ) a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Landivizio, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Valhalla (krater)
Valhalla a zo anezhañ ar c'hrater brasañ eus gorread Kallisto, unan eus loarennoù Yaou. Ur c'helc'hiad-kreiz sklaer a 600 km eo gant ur reizhiad a-bezh a walennoù kengreizek, ledet war 3 000 km, en e dreuzkiz brasañ. Krediñ a reer e voe furmet goude ur stokadenn gant ur meteorit ramz.
Tennañ e an anv eus ar Valhalla, palez Odin er vitologiezh c'herman.
Édouard Manet
thumb|right|Édouard Manet Édouard Manet (distaget [edwaʁ manɛ]) (Pariz 23 a viz Genver 1832 - Pariz 30 a viz Ebrel 1883) a oa ul livour gall eus an kantved.
E vamm, Eugénie-Desirée Fournier, a oa merc'h d'un diplomat ha filhorez da Karl XIV, roue Sveden. E dad Auguste Manet, a oa barner, hag en gortoz e oa da welout e vab Édouard o vont da studiañ al lezenn eveltañ. E eontr Charles Fournier a gase anezhañ gantañ da weladenniñ Mirdi al Louvre alies. E 1845 e krogas da vont da glasoù liverezh ma tegouezhas gant Antonin Proust, a vo Ministr an Arzoù-Kaer hag a chomo mignon dezhañ.
Reuz a oa bet er Saloñs Ofisiel pa oa bet diskouezet an daolenn Olympia, e 1865. Gwelet 'vez an oberenn-se e Mirdi Orsay bremañ, e Pariz. Ar plac'h a oa patrom dezhañ a oa Victorine Meurent anezhi.
Mignoned Manet e oa al livourien Frédéric Bazille, Edgar Degas, Claude Monet, Auguste Renoir, hag ar skrivagnerien Charles Baudelaire, Stéphane Mallarmé hag Émile Zola. E vreur Eugène Manet a zimezas gant al livourez Berthe Morisot. Livet en doa Manet meur a daolenn eus e c'hoar-gaer (an Diskuizh, ar Balkon, h.a.).
Tost e oa Manet ouzh an Impresionourien, met ne oa ket stag outo. E-unan-penn ez ae war hent al livadur.
Anton Koberger
thumb|Egidienplatz, Nürnberg, er . En tiez a-gleiz e oa staliet ti-moullañ Koberger
Anton Koberger (e-tro 1440/1445 e Nürnberg - 3 a viz Here 1513 e Nürnberg) a oa un orfebour, mouller hag embanner alaman. Gantañ e voe moullet hag embannet Kronikenn Nürnberg, un darvoud a-bouez evit a sell ouzh an henvoulladur e voe. Ur gwerzher levrioù a reas berzh e voe ivez. E 1470 e savas ti-moullañ kentañ Nürnberg.
Anton Koberger a voe ganet en ur familh baraerien a Nürnberg. E 1464 e voe graet anv anezhañ war listenn keodedourien Nürnberg. E 1470 e timezas gant Ursula Ingram ha pa varvas-hi e timezas en-dro gant ur plac'h anvet Margarete Holzschuher e 1491. En holl en doe 25 bugel, ha 13 anezho a vevas betek o oad gour.
Reference
Anton Koberger printing example
Rakverb
Er yezhoniezh e vez implijet an termen rakverb (saozneg : preverb) evit komz dreist-holl eus elfennoù yezhadurel staget ouzh penn-kentañ ar verboù er yezhoù kaokazek hag ivez er yezhoù kadoek hag er yezhoù algonkek. Implijet e vez an hevelep termen evit ober dave da elfennoù yezhadurel disheñvel implijet e sinaeg.
Disheñvel eo ar rakverboù diouzh rakgerioù verbel all dre ma vez implijet an termen "rakverb" evit komz eus elfennoù staget ouzh deroù ur verb e yezhoù resis evel ar re meneget a-us dre ma tenn ar c'hengerioù-se da elfennoù a zo peurliesañ er-maez eus morfologiezh ar verb, evel da skouer lec'hiadur an anvioù-kadarn pe an anvioù war-eeun.