cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cenred Mercia
Cenred a voe roue Mercia eus 702 betek 706. Mab Wulfhere a oa re yaouank moarvat pa varvas e dad e 675 hag e eontr Æthelred an hini a voe roueet en e lec'h. Ren a reas Æthelred betek 704 ha reiñ e zilez goude. Hervez ar C'hronik Angl-ha-Saoz ez eas Cenred da Roue ar South-humbrianed e 702, avat.
Hervez Beda e roas Cenred e zilez goude pevar bloavezh ren ha gant Offa Essex ez eas kuit da Roma ha manac'h e voe goude. N'ouzer ket pegoulz e varvas.
Aube (departamant)
An Aube (distaget: ) zo un departamant e reter Bro-C'hall, er rannvro Grand Est, savet diwar proviñs kozh Champagn, hag a deu e anv eus hini ar stêr Aube, adstêr d'ar Saena war he lez dehoù. Troyes eo ar pennlec'h hag an 10 eo an niverenn roet dezhañ.
Tremaouezan
Tremaouezan a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Landerne, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Sant-Varzhin-Korle
Sant-Varzhin-Korle a zo ur gumun eus Breizh, e reter Bro-Gernev hag e kanton Mur e departamant Aodoù-an-Arvor.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1995
E 1995 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder spagnolat Miguel Indurain dirak ar Suis Alex Zülle.
Nièvre (departamant)
An Nièvre (distaget: ) a zo un departamant, er rannvro Bourgogn, e kreiz Bro-C'hall. Kêr Nevers eo ar pennlec'h anezhañ, hag an niverenn 58 a zo roet dezhañ. Tapet en deus an departamant e anv diwar-lerc'h ar stêr Nièvre. Evel an darn vrasañ eus an departamantoù e oa bet savet d'ar 4 a viz Meurzh 1790. Savet eo bet diwar proviñs an Nivernais.
Iolo Goch
160px|right|Iolo Goch - arfbeisiau Glyndŵr Barzh e oa Iolo Goch (war-dro 1320 - 1398/1400) e lez Owain Glyndŵr. Mignon e oa da Llywelyn Goch ap Meurig Hen.
Levrlennadur
Skridoù ar barzh:
Studiennoù diwar e benn:
Ploheg
Ploheg a oa ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor. Penn kanton e oa betek 2015.
Rospezh
Rospezh (distaget ) a zo ur gumun eus Treger, e Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor, hag en arondisamant ha kanton Lannuon.
Ploheg
Bodet e voe gant Peniti-Koedrac'h d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Ploheg-Peniti.
Rospezh
Douaroniezh
Emañ ar gumun 9 c'hilometr er reter da Lannuon. Ur gumun vihan eo gant ur 1 600 annezad bennak. Ur gumun diwar ar maez eo bet e-pad pell met o cheñch emañ tamm-ha-tamm abaoe ur pennad. Kreskiñ a ra ar bourk, diwar goust douaroù labour. Tachennoù nevez a zo bet digoret evit lojañ an dud, evel e Komanant Nonenn, ur c'harter nevez-flamm. Ar stêr Gindi a ra disparti gant Kaouenneg-Lanvezeeg.
Tregon
<HR noShade>
Rospezh
Iliz katolik Sant Pêr ha Sant Paol. Hent ar Groaz e brezhoneg
skeudennoù all da zont
Lavaret a zo bet hag iliz Rospezh e oa unan eus ar re vilañ eus bro Lannuon (evel hini Servel). Ma'z eo gwir hag eo un tamm divalav en diavez, bez ez eus traoù talvoudus bepred da welout e-barzh.
Tregon
Tregon a zo ur gumun eus Kerne-Izel, e kanton Molan met sko ouzh Konk-Kerne, e departamant Penn-ar-Bed, e mervent Breizh.
Douaroniezh
Beg Trevignon
Anv
Erwan Vallerie ː Treguenc, XIvet; Treguent, 1038; Treguenc, 1084; Treguent, XIIvet; Treguenc, 1112; Tregunc, 1270; Trefguen, 1368; Trefguenc, 1368; Tresguenc, 1368; Tregueuc, 1370; Treguenc, 1516, 1536; Treguen, 1630
Ardamezioù
N'ez eus ket evit ar poent
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Karrnijourion e oant o-zri. Mervel a rejont e-pad an Eil Brezel Bed, daou anezhe d'an 28 a viz Gwengolo 1940 pa gouezhas o c'harr-nij (Beaufort Mk I marilhet N1149 ha kodet AW-V) er mor, an trede hini pa gouezhas e garr-nij (Wellington X marilhet HF483 ha kodet AS-S) er Forest-Fouenant e miz Eost 1943, ; luc'hskeudenn.
Toullañ ar groazlez
Un doare toullgorferezh eo, ma vez staliet un bravig a-veskell, en degouezh-mañ ur varrennig, er kroc'hen a-us d'ar groazlez. Peurliesañ e vez staliet e parioù, ur bravig e pep kraozlez.
Un toullgorfadur war-c'horre an hini eo hag alies e vez distaolet gant ar c'horf.
Un doare toullkorferezh a-vremañ an hini eo, dres evel an darn vrasañ eus an toullkorfadurioù war-c'horre all.
Henwiel
Henwiel (Vieux-Viel e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
1169
Diwar-benn bloavezh 1169 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1169
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1169
Tchipeweg
Ur yezh aljek eus is-skourr eus ar yezhoù ojibwek eo ar tchipeweg (chippewa, ojibwe pe ojibweg ar mervent), komzet gant 103.826 den e Michegan Uhelañ betek Norzh Dakota er Stadoù-Unanet (1990).
Peder rannyezh ez eus:
Kozh pe goshoc'h eo an darn vrasañ eus an dud a ra gant ar yezh-mañ c'hoazh hag en en arvar da vont da get emañ. Graet e vez strivoù naozh a-benn klask reiñ lusk d'ar yezh adarre.
Sint-Pols-aan-Zee
Sint-Pols-aan-Zee  (e galleg:Saint-Pol-sur-Mer) a zo ur gumun eus Flandrez Frañs, e departamant Norzh, en Hanternoz Bro-C'hall.
Chaonieg
Ur yezh aljek eus isskourr ar yezhoù algonkek ar c'hreiz eo ar 'chaonieg, a veze komzet e Kanada. Ur yezh varv an hini eo, aet da get e 19$ pa varvas an den diwezhañ a rae ganti.
Ahmet Altan
E-touez e oberennoù emañ Kılıç yarası gibi (Evel ur gouli kleze) pe Sudaki iz (Roud war an dour).
Labouret en deus evit meur a gelaouenn pe gazetenn evel Hürriyet, Güneş, Milliyet.
Algonkeg
Ur yezh aljek eus skourr ar yezhoù objibwek eo an algonkeg (algonkin). Komzet e veze gant 2275 den e 1998 en holl e mervent Kebek hag en Ontario e Kanada. nebeutoc'h evit 10 % anezhe a oa unyezhek.
Meur a rannyezh zo, met talvezout a ra algonkeg ar reter da yezh voutin (lingua franca) ha komzet e vez gant an darn vrasañ eus an dud a bep oad. Er c'hornôg avat e vez dilezet muioc'h-mui ar yezh gant ar re yaouank evit ober kentoc'h gant ar galleg pe ar saozneg.
Benny Barbash
Benny Barbash (en hebraeg: בני ברבש) zo ur skrivagner israelian ganet e Beer Sheva e 1951.
En e romant kentañ My first Sony (Ma Sony kentañ) e teskriv liesseurted ar gevredigezh israelian a-vremañ, gant tudennoù eus an eil pe trede remziad goude ar Shoah.
Daveoù diavaez
Atersadenn B. Barbash (e galleg)
Caw
Mab Cawrdaf ha roue Ffereg e oa Caw. Ne ouzer netra diwar-benn e vuhez.
Meskwakieg
Ur yezh aljek eus isskourr eus yezhoù algonkek ar c'hreiz e oa ar meskwakieg (fox), a veze komzet e Kanada:
Ur yezh varv an hini eo, aet da get en kantved pa varvas an den diwezhañ a rae ganti.
Kanton Bavay
Kanton Bavay a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais.
Kumunioù
Kanton Bavay a yae 16 kumun d'ober anezhañ:
Origo
Un termen yezhoniel eo origo implijet gant tachenn ar bragmatelezh evit komz eus an daveenn pa ra dave dezhañ un elfenn deiktel, peurliesañ e-keñver an hini a zo o komz, da skouer:
"Yann" eo origo ar frazenn-mañ ha drezañ e ranker kompren da biv e ra dave an elfenn deiktel "ma" (= "hini Yann"). pa vije bet savet an hevelep lavaraenn gant Katell avat e vefe disheñvel origo ar frazenn ha komprenet en un doare disheñvel ivez da heul an holl elfennoù deiktel liammet ouzh an origo-se ("ma" = "hini Katell"). Un elfenn deiktel all eo an tremen "bremañ" er frazenn-mañ ma ran beazñ komprenet hervez kenarroud amzerel ar pranatd ma oa bet savet al lavarenn. an hevelep termen eo evit ober dave dezhi hec'h-unan ("me" = "Katell"), Katell o an origo ar wezh-mañ neuze.
Origo
Alan Duff
Alan Duff zo ur skrivagner ha kazetenner zelandneveziat ganet e Rotorua d'ar 26 a viz Here 1950.
E-touez e oberennoù emañ Once were warriors (Ur wech e oa kadourien) pe What becomes of the broken hearted (Petra eo deuet da vezañ ar c'halonoù freget). Enno e liv plas ar Vaoried e kevredigezh Zeland Nevez : o liamm gant an hengoun met ivez ar feulster, an alkol, an dilabour.
Diablo
Diablo a zo ur ger spagnolek a dalv kement ha diaoul. (gwelet es:Diablo)
Traoù all
Gallout a ra ivez talvezout :
Potawatomieg
Ur yezh aljek eus isskourr eus yezhoù algonkek ar c'hreiz eo ar potawatomieg (Bodéwadmimwen pe Bodéwadmi Zheshmowen pe Neshnabémwen), komzet gant 1 300 den e Kanada hag er Stadoù-Unanet, en-dro d'al Lennoù Meur dreist-holl, gant 9 yezher a-vihanik hepken e 2012. Klasket e vez lakaat ar yezh da vevañ en-dro.
Perfeddwlad
Y Berfeddwlad, pe Gwynedd Is Conwy, a oa ur vro etre ar stêrioù Conwy ha Dyfrdwy e Kembre ar Grennamzer. Dre vras e klot gant kontelezh Clwyd kozh.
Dont a ra anv Y Berfeddwlad (perfedd, "kreiz") n'eo ket eus bezañ e-kreiz-tre Gwynedd Uwch Conwy, douar pennañ Rouantelezh Gwynedd, ha Marz an Normaned, met dre ma veze kemm-digemm ar vistri, gwech Gwynedd gwech Rouantelezh Powys, pe gentoc'h Powys Fadog.
Kantrevoù ha kombodoù
Rannet e oa Perfeddwlad etre pevar c'hantrev ha daouzek kombod,
Cynan ap Hywel
Cynan ap Hywel, mab da Hywel, a voe roue Gwynedd (999 - 1005), ha marteze ivez hini Deheubarth.
Ren a reas war-lerc'h Maredudd ab Owain hag en doa tapet ar rouantelezh digant tierniezh Idwal Foel p'en doa lazhet Cadwallon ab Ieuaf.
E 999 eta e tistroas Gwynedd etre daouarn diskennidi Idwal.
Mervel a reas e 1005 (pe 1002 pe 1003 hervez ar skridoù kozh). Berr e voe ren Cynan eta, ha n'ouzer netra diwar e benn.
N'ouzer ket ivez dre benaos e teuas Aeddan ap Blegywryd, ha ne oa ket kar dezhañ, da ren war e lerc'h. Mont a reas Deheubarth gant an daou vreur Edwin ab Einon ha Cadell ab Einon.
Kastell Bran
Kastell Bran (Castelul Bran e roumaneg, Törcsvár en hungareg, Törzburg en alamaneg), e-kichen Braşov e Transilvania tost da Valakia, zo ur monumant broadel ha touristel e Roumania. E gaou eo bet brudet da vezañ kastell Drakula.
Tremeog
Tremeog a zo ur gumun er Vro Vigoudenn, e kanton Ploneour-Lanwern, e departamant Penn-ar-Bed, e mervent Breizh.
Artemisia Gentileschi
Artemisia Gentileschi a oa ul livourez italian eus penn kentañ ar, ganet e Roma d'an 8 a viz Gouhere 1593 ha marvet e 1653, merc'h d'al livour toskan Orazio Gentileschi (1563-1639). Gwelet eo hiriv evel unan eus gwellañ livourien ar rummad a deuas war-lerc'h Caravaggio (Caravaggisti a vez graet eus an arzourien-se) ha levezonet gantañ: treserezh resis, nerzh hag efed, e doare ar c'hoariva, en he zaolennoù.
En un amzer ma ne veze ket degemeret aes ar merc'hed e kumuniezh an arzourien eo bet ar vaouez kentañ o tont da vezañ ezel da'n Accademia dell'Arte del Disegno e Firenze, hag al livourez kentañ anavezet graet ganti taolennoù istorel ha relijiel pa ne grede den e c'halle ur vaouez livañ traoù a'r seurt-se.
Sant-Vaeg
Sant-Vaeg  a zo ur gumun eus Breizh, e reter Bro-Gernev hag e kanton Mur e departamant Aodoù-an-Arvor.
Norzh (departamant)
<HR noShade>
Artemisia Gentileschi
Roma da gentañ
Artemisia Gentileschi a oa ganet e Roma, d'an 8 a viz Gouhere 1593. Bugel kentañ al livour Orazio Gentileschi e oa. Un arzour brudet e oa he zad, un diskibl d'al livour meur Caravaggio. En e di-labour e krogas Artemisia da livañ, ha diskouez a reas donezonoù brasoc'h eget re he breudeur a veze o labourat en he c'hichen. Deskiñ a reas tresañ, meskañ livioù, ha livañ da vat. Pa oa levezonet doare he zad gant hini Caravaggio e c'hoarvezas kemend-all ganti.
Norzh (departamant)
Arondisamantoù
C'hwec'h arondisamant a zo e departamant an Norzh:
Artemisia Gentileschi
Roma da gentañ
Nemet dornet disheñvel e oa tad ha merc'h.
Kentañ oberenn Artemisia pa oa 17 vloaz (goude ma kav da dud zo e oa bet skoazellet gant he zad ) a voe  Susanna e i vecchioni (pe  Suzana hag ar gozhidi ) e 1610, ur sujed a vo livet ganti meur a wech. Splann e weler penaos he devoa mestroniet Artemisia naturalouriezh Caravaggio, hep treiñ kein ouzh doare skol Bologna, a oa Annibale Carracci an arzour pennañ anezhi.
Al livadur Judit o tibennañ Olofern (1612-13), diskouezet er Museo di Capodimonte e Naplez a sko ar spered gant an taer ma santer ennañ ar c'hoant da gaout dic'haou war-lerc'h an droug gouzañvet. Miz war-lerc'h ar prosez, evit adsevel enor e verc'h, e oa bet aozet gant Orazio he dimeziñ da Pierantonio Stiattesi, un arzour eus Firenze. Nebeudik goude ez eas an daou arzour yaouank da chom da Firenze, ma voe roet da Artemisia ar garg da livañ e Casa Buonarroti, ken e teuas da vezañ brudet ha gwarezet gant an tiegezh Medici ha gant Charlez Iañ (Bro-Saoz). D'ar c'houlz-se eo, a greder, e voe livet ganti Madonna col Bambino bremañ er Galleria Spada, e Roma.
Pa oant e Firenze, Artemisia ha Pierantonio o doe pevar mab hag ur verc'h. Ar verc'h hepken avat, Prudenzia hec'h anv, a chomas bev. Gant he mamm ez eas da Roma e 1621 ha goude da Naplez, met war-lerc'h marv he mamm e 1651, ne voe ket kaoz eus Prudenzia ken.
He buhez e Firenze (1614-1620)
E Firenze e reas Artemisia berzh bras ken-ken. Hi eo a voe ar vaouez kentañ degemeret en Akademiezh an Tresañ. Daremprediñ a rae arzourien wellañ hec'h amzer, evel Cristofano Allori ha gounit a reas gwarez tud uhel, ha da gentañ penn hini an Dug Meur Cosimo II' Medici ha dreist-holl hini an Dugez Veur Cristina. Anaout a rae Galileo Galilei ha kenskrivañ gantañ a reas pell amzer. Priziet e oa hec'h ampartiz gant Michelangelo Buonarroti yaouankañ (niz da Michelangelo): pa oa-eñ o kinklañ Casa Buonarroti savet en enor d'e eontr e c'houlennas digant Artemisia livañ lodenn solier trepas bras al livadurioù.
El livadur e weler un alegorienn eus an doug (it:Allegoria dell'Inclinazione), da lavarout eo an donezon naturel, diskouezet evel ur wreg yaouank noazh o terc'hel ur c'hompas. Krediñ a reer e tenn ar wreg da Artemisia, a oa, hervez testenioù an amzer, ur vaouez kaer-kenedus. E meur a livadur all ganti e kaver d'he maouezed tres heñvel ouzh hec'h emboltredoù. Alies e felle d'ar re a c'houlenne livadurioù diganti kaout ur skeudenn anezhi, dre ma oa deuet brud dezhi, war un dro evel livourez, evel maouez e barr he c'hened, hag evel harozez un istor skrijus. E-touez hec'h oberennoù er prantad-amzer-se emañ La Conversione della Maddalena (Gounidigezh Madalen d'ar Feiz), ha Giuditta con la sua ancella ( Judit hag he matezh ), bremañ er Palez Pitti. Un doare all eus Giuditta che decapita Oloferne (Judit o tibennañ Olofern) a voe livet gant Artemisia, brasoc'h eget doare Naplez, bremañ war-ziskouez er Galleria degli Uffizi e Firenze.
Daoust ma reas berzh gant he labour e Firenze e reas ivez dispignoù bras hag e sammas dle war he chouk, ouzhpenn kaout bec'h gant he gwaz. Se zo kaoz e rankas distreiñ da Roma er bloavezh 1621.
Adarre e Roma ha war-lerc'h e Venezia (1621-1630)
Degouezhout a eure Artemisia e Roma er bloavezh en-eeun ma'z eas he zad Orazio aleno da Genova. Darn a gred ez eas Artemisia di gantañ. Kement-se n'eo ket prouet tamm ebet. Mar deo gwir e oant bet a-gevret eo abalamour da se e vije bet tostoc'h c'hoazh o doare da livañ, ken e vez diaes-bras hiriv c'hoazh lavarout oberennoù an tad diouzh re e verc'h.
Peuzsur eo e chomas Artemisia e Roma da glask un ti ha da sevel he merc'hed. War-lerc'h Prudenzia (ganet war-lerc'h hec'h eured gant Pierantonio Stiattesi) he doe ur verc'h vastard, ganet e 1627. Klask a reas Artemisia deskiñ livañ dezho, met ne deuas ket a-benn.
Doare-livañ Caravaggio a oa diouzh ar c'hiz da-neuze, petra bennak ma oa marv ar mestr abaoe ur pennad mat, ha Caravaggisti a veze graet eus e heulierien evel tad Artemisia, pe Carlo Saraceni (a zistroas da Venezia e 1620), Bartolomeo Manfredi, ha Simon Vouet. Met doareoù-livañ all a oa memes tra e Roma an amzer-se, hini barok Pietro da Cortona pe hini klasel Carracci. Liammet e oa Artemisia ouzh Akademiezh an Desiosi. Poltredet e voe, ha skrivet e oa war an daolenn "Pincturare miraculum invidendum facilius quam imitandum". D'ar c'houlz-se e teuas da vezañ mignonez gant Cassiano dal Pozzo, dastumer arzoberennoù ha den a zeskamant. Siwazh dezhi, daoust d'he fersonelezh, d'he darempredoù gant tud uhel, ne gave ket e Roma peadra da vevañ evel a gare. Ne oa priziet ha brudet nemet he foltredoù ha livadurioù diwar-benn merc'hed eus ar Bibl: n'eo ket diganti e veze goulennet livañ aoterioù, pezh a zegase pell muioc'h a wenneien.
Livañ a reas ivez ur Venere Dormiente (Gwener kousket), hiriv e Virginia Museum of Fine Arts, Richmond, hag Ester hag Assuerus  a zo war ziskouez er Metropolitan Museum of Art en kêr New York, testenioù eus ar c'hentelioù war ar sklerijennañ desket e Venezia.
Naplez hag ar marevezh e Bro-Saoz (1630-1653)
E 1630 ez eas Artemisia da chom da Naplez, ur gêr binvidik, enni kalz a stalioù-livourien hag a dud troet gant an arz, da glask labour paeet gwelloc'h. Kalz arzourien arall en he raok, evel Caravaggio, Annibale Carracci, pe ar gall Simon Vouet, a oa bet o chom e Naplez e-pad ur pennad, ha da-neuze e oa Jusepe de Ribera, Massimo Stanzione, ha Domenichino o labourat eno, ha goude c'hoazh e teredo Giovanni Lanfranco ha kalz re all.
Kentañ taolenn a reas e Naplez eo Ar C'heloù Mat e Mirdi Capodimonte. E Naplez e chomas diwar neuze, war-bouez ur veaj da Londrez, hag un nebeud troiadoù all. Un eil bro e voe Naplez da Artemisia. Eno e c'hallas ober war-dro he ziegezh, ha dimeziñ he div verc'h. Lizhiri meuliñ a voe roet dezhi, ha darempredoù mat he doa gant ar besroue, dug Alcalá, hag anaoudegezh a reas gant un toullad arzourien brudet evel Massimo Stanzone, ha gantañ, diouzh a skrivas Bernardo de' Dominici, ur skrivagner eus an XVIIIvet kantved, e krogas da genlabourat gant ur spered a vignoniezh wirion, hag a emglev arzel.
E Naplez, e voe ar wech kentañ da Artemisia labourat war-dro livadurioù en un iliz-veur, hini San Gennaro nell'anfiteatro di Pozzuoli (Sant Genver en amfiteatr Pozzuoli) e Pozzuoli.
E penn kentañ he chomadenn e Naplez e livas Nascita di San Giovanni Battista (Ganedigezh Sant Yann-Vadezour) a zo bremañ e mirdi ar Prado e Madrid, ha Corisca e il satiro (Corisca hag ar satir), a zo en un dastumadeg prevez. En oberennoù-se e tiskouez Artemisia ez eo gouest d'ober war-dro danvez nevez hag a bep seurt, ha n'eo ket chom gant Judit, Susanna, Bathsheba, hag an istorioù santel a oa savet he brud warne.
E Bro-Saoz
E 1638 ez eas Artemisia da Londrez da labourat gant he zad Orazio e lez ar roue saoz Charlez Iañ. En he zad e voe fiziet livañ un alegorienn, Trionfo della pace e delle Arti (Trec'h ar peoc'h hag an Arzoù ) e ti ar rouanez Henriette de France e Greenwich. Ha setu tad ha merc'h adarre o labourat en ur gevret, goude ma ne oa ket an abeg nemetañ dezhi: diaes e oa nac'h ur bedadenn digant ar roue, hag arc'hant ha brud a oa da gaout. Prest e oa ar roue Charlez da zrouziviañ arc'hant ar stad evit kaout pennoberennoù, ha dedennet e oa gant brud al livourez, ha kavout a reer en e zastumad personel an Autoritratto in veste di Pittura ("Emboltred evel alegorienn al livouriezh.").
Mervel a eure Orazio en 1639. Derc'hel a reas Artemisia da labourat hec'h-unan ur pennad, goude ma n'ouzer ket pe oberennoù a voe graet ganti er c'heid amzer-se. Sur eo avat he doa kuitaet Bro-Saoz a-benn 1642, pa grogas ar Brezel Diabarzh. Goude se n'ouzer ket kalz a dra. E 1649 edo e Naplez adarre, o kenskrivañ gant Don Antonio Ruffo of Sicily, he gwarezour e-pad hec'h eil marevezh napolitan. Hervez he lizher diwezhañ (diwezhañ anavezet) dezhañ e 1650 e live bepred. Soñjet e veze gwechall e oa marvet e 1653, met n'eus ket pell ez eus bet kavet prouenn e veze gourc'hemennet labour diganti e 1654, nemet e veze graet al labour muioc'h-mui gant hec'h eiler Onofrio Palumbo.
Soñjal a reer e varvas gant ar vosenn a gouezhas war Naplez e 1656 hag a skubas eno ur remziad arzourien.
E-touesk oberennoù an amzer-se emañ Susanna e i vecchioni (Suzana hag ar gozhidi) hiriv e Brno ha Madonna e Bambino con rosario (Gwerc'hez ha Mabig Jezuz gant ur rozera ) hiriv en El Escorial.
An arzourez
E 1916 e voe skrivet Gentileschi padre e figlia (Gentileschi tad ha merc'h ) gant Roberto Longhi, un arzvarnour italian a-bouez. Diskuliañ a reas pegen ampart e oa Artemisia Gentileschi e-touez ar g-Caravaggeschi (heulierien Caravaggio) en hanterenn gentañ ar XVIIvet kantved. Artemisia, eme Longhi, a oa "ar plac'h nemeti en Italia a ouias biskoazh petra e oa pentañ, livañ, merat, ha traoù ret all ". Diwar-benn Judit o lazhañ Holofern e skrivas:
"Piv e gwirionez a c'halle krediñ e c'halle ul lazhadenn ken kriz ha ken spontus c'hoarvezout war ul lienenn ken gwenn [...] met - tra naturel eo hel lavarout - honnezh a zo ur vaouez euzhus! Gant ur vaouez eo bet livet kement-se?... n'eus netra sadek amañ, er c'hontrol, skoet e vezer o welout pegen diseblant eo al livourez, pa oa gouest da deurel evezh ouzh ar gwad o strinkañ kreñv, ha da ginklañ ar strinkadenn gant div dakennad! Pa laran deoc'h n'on ket evit krediñ! Ha mar plij roit tro d'an itron Schiattesi - anv pried Artemisia - da zibab dorn ar c'hleze ! A-benn ar fin, ne gav ket deoc'h ne glaske Judit nemet mirout a vezañ kousiet gant ar gwad a c'halle labezañ he sae ? Me 'gav din bepred ez eo ur sae eus ti Gentileschi, ar bravañ dilhad en Europa er c'hantved-se, war-lerc'h hini Van Dyck."
War-lerc'h diorroadur studi ar venelouriezh e voe kresket an doug da labour Artemisia ha d'he buhez. Gant ar studioù-se e voe diskouezet he foanioù war-lerc'h he bout gwallet, penaos e voe heskinet goude, pegen kreñv e oa he livadurioù diwar-benn harozezed eus ar Bibl, perak e ranked kompren e klaske ar merc'hed diskouez o enebiezh ouzh o stad. En ur studienn e katalog an diskouezadeg "Orazio e Artemisia Gentileschi" a voe e Roma er bloavezh 2001 (ha war-lerc'h e New York), e roas Judith W. Mann he soñj, awenet gant ar venelouriezh, diwar-benn Artemisia:
En diwezhañ barnadenn, diwar welout pegen diaes e oa adsevel katalog oberoù Gentileschi tad ha merc'h, ez eus bet klasket ober ul lenn dereatoc'h da labour Artemisia, o terc'hel kont resisoc'h eus al lec'h hag ar mare ma veve ha ma laboure an arzourez, hag eus an dud en-dro dezhi. Gant al lenn nevez-se setu adsavet brud Artemisia evel un arzourez a stourmas pennek, gant he fersonelezh hag he ferzhioù arzel, ouzh ar raksoñjoù a-enep al livourezed. women painters. Kement-se a reas gant un niver a daolennoù ha gant seurtoù livadurioù disheñvel (poltredoù, taolennoù relijiel, taolennoù istorel, korfoù noazh, muntroù) a reas brud dezhi evel un arzourez a live uhel.
Iris
Iris a zo
Artemisia Gentileschi
Artemisia ha livourezed all hec'h amzer
Bezañ livourez e penn kentañ ar XVIIvet kantved evel Artemisia a oa mont gant un hent diaes da vat, met ne oa ket hec'h-unan. A-raok dezhi, war-dro dibenn ar bloavezhioù 1500 e voe livourezed all a reas berzh. Livourezed all a grogas gant ar vicher pa oa bev Artemisia. N'eo ket ret mont da-heul barnadenn Longhi a lavaras e oa Artemisia "ar vaouez nemeti en Italia a ouie petra e oa livañ", met splann eo ez eo ar gwellañ livourez eus hec'h amzer.
Artemisia er sevenadur pobl
Petra bennak ma oa livourezed arall en oadvezh barok e c'haller lavarout ez eus un dra bennak en arz ha buhez Artemisia Gentileschi a ra un arzourez hoalus anezhi, unan he deus sachet daoulagad warn hec'h oberenn hag he buhez.
Toullañ kroc'hen an dorn
thumb|right Un doare toullgorferezh eo, ma vez staliet un bravig, peurliesañ ur walennig, e kroc'hen an dorn etre ar bizied.
Un toullgorfadur war-c'horre an hini eo hag alies e vez distaolet gant ar c'horf.
Un doare toullkorferezh a-vremañ an hini eo, dres evel an darn vrasañ eus an toullkorfadurioù war-c'horre all.
Bez' e c'heller toullañ ar bizied a benn da benn met abalamour ma vez implijet an dorn diabaouez e c'hell dont da vezañ kontammet buan-ha-buan ar gloazadur hag ouzhpenn mar touch ouzh un nervenn e c'hell menel seizet an dorn a-bezh.
Oberflächenpiercing
Korsika-Uhel
Korsika-Uhel (korseg: Corsica suprana, pe Cismonte ; galleg hag ent-ofisiel: Haute-Corse) zo un departamant gall, savet diwar un hanterenn eus enez Korsika a oa gwechall un departamant anezhi hec'h-unan. Bastia eo ar pennlec'h anezhañ.
Jétho
thumb|250px Jétho (Jethou e saozneg ha Jéthou e galleg) a zo un enezennig e Mor Breizh er c'hreisteiz da Haerme. Un enezenn brevez an hini eo ha ne c'heller ket he gweladenniñ hep aotre ar perc'henn. Abaoe 1991 eo feurmet an enez gant Sir Peter Ogden.
Bagadoù bras poc'haned zo war an enezennigoù a-vaez da Jétho.
Korfkenn (toullgorferezh)
thumb|right Un doare toullgorferezh eo ar gorfkenn ma vez staliet meur a vravig renk-ouzh-renk a-hed kroc'hen ar c'hein d'an daou du d'al livenn-gein oc'h ober un dres heñvel e neuz ouzh ur gorfkenn.
Un toullgorfadur war-c'horre an hini eo hag alies e vez distaolet gant ar c'horf. Abalamour da se eo ral ha ne vez ket douget kalz ouzhpenn ur sizhun. Alies zoken e vez tennet ar bravigoù goude un nebeud eurvezhioù nemetken, toullet ar c'hein evel-hen evit o skeudenniñ pe o diswel evit brufañ ur stal-toullgorferezh pe ur produ bennak.
Bez' e c'hell bezañ kaset da-benn ur c'horfkenn gant an dud a blij dezhe ar sadomasocherezh, a-wezhoù staget an eil bravig ouzh egile gant chadennoù pe seizennoù.
Un doare toullkorferezh a-vremañ an hini eo, dres evel an darn vrasañ eus an toullkorfadurioù war-c'horre all.
1170
Diwar-benn bloavezh 1170 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1170
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1913
thumb|right|[[Philippe Thys, trec'h e 1913]] Dalc'het e oa bet 11 Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn etre an 29 a viz Mezheven hag ar 27 a viz Gouere (15 tennad-hent, 5 388 km). Gounezet e oa bet gant ar reder belgiat Philippe Thys, 26,715 km/e e dizh keitat.
Kanton Berlaimont
Kanton Berlaimont a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1913
Aet e oa kuit an Dro eus Boulogne-Billancourt (Hauts-de-Seine a-vremañ) hag war-du ar c'hornôg, evit ar wech kentañ, a-raok distreiñ da Sportva ar Briñsed (Pariz) dre ar reter.
Kanton Berlaimont
Kumunioù
Kanton Berlaimont a yae 12 kumun d'ober anezhañ:
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1913
25 reder hepken a oa deuet a-benn da dizhout Pariz war ar 140 o devoa lakaet o anv er penn-kentañ.
Stuf
Stuf a oa ur penn-brezel sakson pe jut meneget er C'hronik Angl-ha-Saoz. Erruet e vefe bet gant ar Westseaxe e 514 ha sujet e vefe bet da Gerdic goude 519. Digantañ en-defe degmeret enez Wight e 534. Enni en-defe krouet ur rouantelezh a bado betek 688.
Salamun
Salamun zo un anv-tiegezh aostrian ha sloven ivez.
Stadoù Mec'hiko
Ur stad kevreadel eo Mec'hiko, enni 31 stad kevreet hag un distrig kevreadel.
Genitivel (Troad)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad c'henitivel, genitiv pe tro-c'henel (saoz.: genitive case) evit komz eus un droad yezhadurel pennañ a dalvez da verkañ ar fed m'emañ un anv-kadarn da vezañ stag ouzh un anv-kadarn all.
Ar genitiv hag al liammoù perc'hennañ
Daoust ha ma talvez puerliesañ ar genitiv da verkañ ul liamm perc'henniezh etre an dou anv-kadarn stag an eil ouzh egile ganti, n'eo ket hemañ e arc'hwel nemeti dre ret hag implijoù resis all e c'hell kaout ivez o kemmañ a yezh da yezh. Disheñvel eo neuze ar genitiv diouzh an droad-perc'hennañ hag an droad perc'hennet dre ma ne c'hell talvezout an troadoù-se nemet da verkañ ul liamm perc'henniezh.
Arc'hwelioù nann-perc'hennañ ar genitiv
Unan eus implijoù all ar genitiv eo ar fed ma c'hell talvezout da sevel adverboù, da skouer.
E-touez an arc'hwelioù liammet ouzh ar genitiv emañ ar re-mañ:
Yezhoù skouer
Implijet e vez ar gennitiv gant meur a yezh dre ar bed, en o zouez: an arabeg, an armenieg, an euskareg, an tchekeg, ar finneg, ar jorjieg, an alamaneg, ar gresianeg, an islandeg, an iwerzhoneg, al latin, al latveg, ar poloneg, ar roumaneg, ar ruseg, ar sañskriteg hag an turkeg.
Yezhoù baltek-finnek
Implijet e vez an droad c'henitivel gant ar yezhoù baltek-finnek, en o zouez ar finneg hag an estonieg, da skouer:
Yezhoù slavek
Meur a implij he deus ar c'henitivel e vez ar genitiv er yezhoù slavek, en o zouez ar ruseg hag ar poloneg, estreget an implij perc'hennañ pennañ:
Yezhoù germanek
Implijet e vez ar genitiv gant yezhoù germanek 'zo, en o zouez an alamaneg hag an islandeg, da skouer:
Yezhoù turkek
E turkeg ec'h implijer ar genitiv, merket gant al lostger "-(vogalenn)n", evit merkañ ar perc'hennañ, implijet ur wezh pa vez amstrizh an anv-kadarn perc'hennet, ha div wezh pa vez strizh, da skouer:
Yezhoù semitek
En arabeg ne vez implijet ar genitiv nemet er yezh lennegl, da skouer:
Implijet e vez ivez ar genitiv a-gevret gant araogennoù resis, da skouer:
Korsika-ar-Su
Korsika-ar-Su (korseg: Corsica suttana; galleg hag ent-ofisiel: Corse-du-Sud) zo un departamant, savet, hervez ul lezenn eus ar 15 a viz Mae 1975, diwar rannidigezh enez Korsika, a oa un departamant anezhi hec'h-unan betek ar 1añ a viz Genver 1976. Klotañ a ra ar bevennoù gant departamant kozh al Liamone, a voe anezhañ eus 1793 à 1811. Aiacciu eo ar pennlec'h anezhañ.
Istor
Savet eo ebt an departamant d'ar 1añ a viz Genver 1976, pa oa bet rannet e div lodenn departamant Korsika etre Korsika-Uhel ha Korsika-ar-Su. An harzoù a zo memes re evit departamant Liamone, a oa bet anezhañ etre 1793 betek 1811.
En Aiacciu e voe lazhet ar prefed Claude Érignac d'ar 6 a viz C'hwevrer 1998.
Elektra (Okeanidenn)
<HR noShade> Elektra (Ἠλέκτρα / Êléktra e gregach) a oa un Okeanidenn, da lavarout eo merc'h da Okeanos, ha d'e c'hoar Tethys. Pried e oa da d-Thaomas, ha mamm da Iris ha d'an Harpied.
Fort-Mardijk
Fort-Mardijk (e galleg: Fort-Mardyck ) a zo ur gumun eus Flandrez Frañs, e departamant Norzh, en Hanternoz Bro-C'hall.
Iris (doueez)
thumb|Iris ha Morfeüs, livet gant [[Pierre-Narcisse Guérin (1811).]]
Iris zo un doueez e mojennoù Hellaz kozh, merc'h da dThaomas, ha d'an Okeanidenn Elektra. Kannadez an doueed e oa, ha hini Hera dreist-holl.
Dezhi e oa da droc'hañ blevenn ar marv d'ar merc'hed a oa darev da vervel, evel ma oa da Hermes lakaat an eneoù da vont e-maez ar c'horfoù. Plac'h a gambr Hera e oa ivez, hag ober a rae he gwele dezhi.
Skeudennet e vez evel ur goantenn yaouankik, dezhi divaskell skedus liesliv. Hervez ar varzhed eo roud he zroad e oa ar ganevedenn, p'edo o tiskenn eus menez Olympos da gas ur gemennadenn da dud an douar. Se zo kaoz e vez gwelet alies gant ur ganevedenn.
Eskibien Llanelwy
thumb|200px|Ardamezioù eskibien Llanelwy
En e eskopti emañ Sir Ddinbych ha Sir y Fflint, darnoù eus Sir Conwy ha Powys, un tamm eus sir Gwynedd. Emañ ti an eskob e Llanelwy.
Anvonerezh elektronek
An anvonerezh elektronek, pe "mesajerezh elektronek", a zo ur gwazadur stlennegel arveret war ar Genrouedad hag a gevaraez ur c'haser (un dehaezer) da gas ur c'hannad elektronek pe postel ("e-mail" e saozneg) da unan pe lies pakerien (dehaezadourien)'''.
Ijinet e oa bet ar mod-se da gehentiñ e 1972 gant Ray Tomlinson.
Eeun-tre e vez implij an anvonerezh elektronek. Setu perak eo deut da vezañ unan eus ar gwazadurioù muiañ arveret war ar Genrouedad. Ne vez ken nemet anavezout "chomlec'h" ar paker evit gellout kas dezhañ ur postel evel ma vez graet pa gaser ur c'hannad paper gant ar servij post publik. Hogen gant ar gwazadur elektronek, e c'heller kas ur postel da lies pakerien war un dro hag an treuzkas a vez herrek-tre. Ouzhpenn, ne goust ar c'has nemet ar c'hennaskañ ouzh ar Genrouedad (koust bloc'hel evit ar c'hennaskañ gant ar pourchaser haeziñ).
Sinaloa (stad)
Sinaloa zo unan eus an 31 stad kevredet a ya d'ober Stadoù-Unanet Mec'hiko, e gwalarn ar vro, war aod Pleg-mor California. Culiacán eo ar gêr-benn.
Anvonerezh elektronek
Chomlec'h elektronek pe enneg anvonerezh
left|thumb|Prenestr an arval anvonerezh Mozilla Thunderbird da skrivañ posteloù
Sinaloa (stad)
En-dro dezhi stadoù Sonora, Chihuahua, Durango ha Nayarit. 58 092 km² eo he gorread. 2 536 844 a dud enni. E gwalarn Mec'hiko n'eus ket tudetoc'h.
Anvonerezh elektronek
Chomlec'h elektronek pe enneg anvonerezh
Stumm an ennegoù anvonerezh a zo koubladoù rannet gant an nod "@", da skouer :
arveriad@domani
An rann en tu dehoù a zo anv an domani eo an arveriad, war an tu kleiz, ezel ennañ. Da bep domani e vez unan pe lies dafariad anvonerezh hag a glot outañ.
255 nod uc'hek e c'hell un enneg anvonerezh kaout ennañ hag ar re-se a-seurt gant :
Da skouer :
yann.hagegazeg@penn-ar-bed.bzh
Arc'hwelañ (mont en-dro) an anvonerezh elektronek
Pa vez kaset ur postel e vez treanket anezhañ eus un dafariad (pe servijer) d'unan all betek tizhout hini ar paker. Eleze e vez kaset ar postel d'un dafariad anvonerezh karget eus an treuzkas betek dafariad ar paker karget eus an treuzkas. Graet e vez MTA (Mail transport Agent) eus an dafariadoù-se. Gant ar c'homenad kehentiñ SMTP eo e vez an MTAoù oc'h arc'hwelañ, setu perak e vez graet anezhe dafariadoù SMTP.
MTA ar paker, goude bezañ degemeret ar postel, a dreuzkas anezhañ betek dafariad anvonerezh ebarzhiñ ar paker (MDA - Mail Delivery Agent). Gant hemañ e vez kadavet ar postel ken e vo an arveriad o tont d'e sevel. Ar sevel postel e vez efedet gant daou gomenad :
center|500px|Pennaenn treuzkas ar posteloù
Pezh a c'heller lavaret dre beuzheñvelder eo an MTAoù evel an tier-post (burev ha poster evit an treuzkas), an MDAoù evel ar boestoù lizhiri hag an arvaloù anvonerezh e c'heller keñveriañ evel-just ouzh reseverien al lizhiri.
Gant ur meziant arbennik anvet MUA (Mail User Agent) e vez graet ar sevel. Pa vez staliet ouzh hanva (stasion) an arveriad an MUA e reer arval anvonerezh dioutañ. Meur a hini 'zo evel da skouer :
A-wechoù e vez MUAoù ha n'int nemet ketalioù pe etrefasioù Web evit kennaskañ ouzh an dafariad posteloù ebarzhiñ ha neuze e reer Webmail eus an MUAoù-se.
Evit herzel ouzh pep hini da vont da lenn posteloù ar re all e vez gwarezet haeziñ d'an dafariad MDA gant un naoudi ("login" e saozneg) hag ur ger tremen ("password" e saozneg) deverket da bep arveriad aotreet. Hogen arabat en em hennadiñ evit kas posteloù.
Maeziennoù ar postel elektronek
Maeziennoù 'zo da leuniañ pa vez kaset ur postel :
Arc'hweloù arall a c'hellit ober gante da skouer :
Gregor Mendel
Johann Gregor Mendel, (20 a viz gouere 1822 - 6 genver 1884). Manac'h ha louzawour Tchekiat-hag-Alaman a zo anavezet mat evit bezañ tad emsaver ar genetek. Lezennoù Mendel a ro un termenadenn d'an doare ma vez treuskaset ar genoù a remziad da remziad.
Istor
D'an 22 a viz gouere 1822 e voe ganet Johann Gregor Mendel e Heinzendorf, en ur familh labourerien douar e-barzh ur geriadennig eus Moravia. Barrek e oa war al labourioù skol hag e oa divizet gant ar c'hure kas anezhañ da genderc'hel gant e studioù, pell eus ar gêr. E Gwengolo 1843, Mendel zo degemeret er "noviciat" e manati Brno ; E 1848 e vo anvet da veleg, kompren a raio e c'hello a drugarez d'ar seurt sevenadurez, pinvidikaat e zoare da zizoloeiñ. Tremenn a raio holl e amzer vak o studiañ ar skiantoù naturel. Kelenner e vo war un dro er skolajoù hag el liseoù. Mendel a ya kuit e 1851 da heuliañ kentelioù Fizik gant Kristian Doppler, hag kentellioù ret evel louzawouriezh, fiziologiezh ar plant, entomologiezh pe c'hoazh ar Baleontologiezh. Aze e tapo an holl diazezoù d'ober an taolioù arnod graet gantañ goude. E pad e veaj e Vienna e vo dedennet Mendel gant teoriennoù Franz Unger, kelener fiziologiezh plantel hag a laro eo ret kompren ar perzhioù nevez degouezet war ar strujioù. Klask a raio disklerian afer an hibridation war ar struj. Distroet er Manati, Mendel a stalio ur jardin arnodel hag a vo gant ar pal da displegañ al lezenn orin a hybride. Goude dek bloavezh labour spis e vo graet gantañ diazez teorienn an herelez arnevez. E 1868 e vo anvet da mestr war e vanati, setu e paouezo e enklaskoù war tachenn Hybridation ar plant. Labourat a raio war tachennoù all 'vel an horticulture hag an apiculture. Dedennet e vo gant an hinouriezh adalek 1856, hag e kendalc'ho war an dachenn-se betek e varo e 1884. gerioù spis: hybride,brizh;*
Lezennoù Mendel
An dorennoù studiet gant Mendel:
An teknikoù kozh araok Mendel da gompren penaos e c'hoarvezh an herelezh?
An enklaskoù graet araok Mendel war an herelezh ne zegouezfont da nentra, rak ar brizherien 'voe atav e labourat diwar plantoù gant doareoù liesseurt an arnodiñ a vo dre se ne teufont ket a-benn da dennañ ul lojik ennañ. Kroziet e veze an hinniennoù gant doarennoù dishenvel hag e choazent ar reoù a dene ar gwellañ d'ar perzhioù o devoa gotozet. Met an teknikoù se anavezet abaoe ar ragistor da sevel chatal ne c'hellent ket rakdisplegañ an disorc'hoù hag sevel ul lezenn. D'arn vrasañ ar skiantourienn er c'houlz se a grede en un herelezh o veskañ doarennoù ar gerent(sk: un tad du o kejañ gant ur vamm gwenn a raio ur bugel chokolad).
Mendel a glasko sevel a nevez gant e gant ur spisiusder hag e zoreoù skantel. Dibab a raio labourat gant Pizh bihan a gaver er predoù, ur seizh a zorennoù dishenvel a vo hag aezhet da ziforc'hiañ e oant kenetrezo. Ar stummoù, livioù ar greunennoñ, peotramant livioù o c'hroc'henn, stummoù ar goussen, lec'hioù ar vleunienn war ar blantenn pe hirder ar blantenn. Ar c'hentañ taol arnod displeget gantañ, en e bennad a vo diwar benn disoc'h brizheraezh evit unan eus an div doarenn hepken. Evit se e vo kroazet div zorenn piz bihan, P1 o vezañ greun liss(plaen) hag an hini all o vezañ P2 greun roufennet. Evit en ober Lakaio polen ar vleunienn P1 war ar reoù ar vleunienn P2. An hinniennoù deuet eus ar groaziadenn a vo neuze hybridou(F1). Ar An disorc'h a ziskouello emañ holl hybridoù produet greunnennoù liss,a 100%(genad kentañ); ar greun liss zo krenvorc'h pe mestr war ar reoù roufennet kentañ lezenn Mendel war unvandet an hibridoù er c'hentañ genad. Ar bloavez goude e vo plantet ar greun hybrid liss a vo hadet dre auto gouenadur. Kavet e vo war lerc'h (er genad 2),pe F2 greunennoù war un dro liss ha reoù all roufenet. Tri re levn evit unan roufennet : 50% vo heterozygotes(F1)=hybride; 25% homozygotesfenotipenn par d'a (F1); 25% a homozygotes gant ur fenotipenn dihenvel eus (F1).Setu eil lezen Mendel war Ségrégation an doarennoù en eil genad. Gant ar fed ma vefe deuet en dro ar greunnennou roufenet en eil genad ez eus tu da lavar eo chomet bezañs emañ(e allel) en hybide. Chema d'hybridation: An dihybridisme, rannadur ar pevar dorennen(pevar fenotipen) zo ur c'henaozadur daoù mono hybridique dizalc'h 3/4 [A] hz 1/4 [a] pe 9/16 [AB] 3/16 [Ab] 3/16 [aB] 1/16 [ab]. C’est la trede lezen Mendel eo graet war dizal'ch an doarennoù dibosubl evit ar genoù liammet. disorc'h an (8 fenotipen) vez rak jedet en a raok : 27 [ABC] 9 [ABc] 9 [AbC] 3 [Abc] 9 [aBC] 3 [aBc] 3 [abC] 1 [abc].
Klozañ a raio o deus neuze an hybride resevet 1/2 fakteurioù dorennoù(en alleloù) eus an daoù kerent hag e lak a-gostez ar menozh o meskañ ar gwad. Da lavaret eo graet an holl boudoù bev gant un hanter eus alleloù pep kerent. Diazez ar genetek a vo kro e penn kentañ an XX vet kantved, dre ma oa krog gant ar biologiezh quantitative en deus dioroet ar statistikoù. E labourioù vo kiniget e 1865
Arondisamant Ankiniz
Arondisamant Ankiniz a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Liger-Atlantel e rannvro Broioù-al-Liger.
Kantonioù
Rannet e oa arondisamant Ankiniz e 5 kanton :
Ojibweg
250px|thumb|left|Takad istorel an Ojibweg Ur yezh aljek eus is-skourr eus ar yezhoù ojibwek eo an ojibweg (ᐊᓂᔑᓈᐯᒧᐎᓐ Anishinaabemowin LFE: [ənɪʃɪnaːbeːmoɰɪn]), komzet gant 55.000 den en holl e Manitoba, Ontario ha Kebek e Kanada (45.000 den) hag e Minnesota, Wisconsin ha Michigan er Stadoù-Unanet (10.000 den).
Thaomas
Thaomas (Θαῦμας, Thaũmas e gregach), da lavarout eo an Hini burzhudus, eus θαῦμα, thaũma, « burzhud » pe « marzh »), a oa mab da bPontos (dour ar mor) ha Gaia (an Douar), a zo unan eus an doueed a oa skeudenn marzhoù ar mor.
Pried e oa da Elektra, an Okeanidenn, ha bugale o doe: an Harpied hag Iris, kannadez an doueed.
Oh du lieber Augustin
"Oh du lieber Augustin" zo ur ganaouenn gozh eus Vienna, en Aostria.
E 1679 edo ar vosenn oc'h ober he reuz e kêr (gwelout Bosenn Vienna). Marx Augustin a oa ur soner, a gouezhas, hervez ar vojenn, en un douflez leun a gorfoù tud marvet gant ar vosenn, un noz ma oa mezv evel ur soner. Augustin ne voe ket klañv, abalamour d'e revrad evit doare. Sed a zo kanet e-barzh Oh du lieber Augustin (O, ma Augustin ger).
Kan
Savet gant: Marx Augustin (1679)
Doare all
Diskan: Ach, du lieber Augustin, Augustin, Augustin, Ach, du lieber Augustin, Alles ist hin!
1. Geld ist hin, Mädl ist hin, Alles ist hin, Augustin! Ach, du lieber Augustin, Alles ist hin!
Diskan
Charles Darwin
Un naturour, ul loenoniour hag ur geologour breizhveuriat eo bet Charles Darwin, ganet e Shwresbury (Shropshire - Bro-Saoz) d'an 12 a viz C'hwevrer 1809 ha marvet d'an 19 a viz Ebrel 1882. Brudet eo evit bezañ roet ul lañs bras da deorienn an emdroadurezh pa reas berzh e bleustrad Diwar-benn orin ar spesadoù embannet e 1859.
Buhez
Ganet eo bet Charles Darwin en ur familh troet ouzh ar skiantoù hag ar preder. E dadoù-kozh, Erasmus Darwin ha Josiah Wedgwood a oa izili al Lunar Society (Kevredigezh al Loar) a vode meur a den skiant pe prederour. Erasmus Darwin a droas Carl von Linné hag e roas anvioù saoznek da veur a blantenn. Ur mezeg e oa e dad, Robert, hag e reas Charles daou vloavezh studi war ar vezekniezh . Pempvet bugel Robert hag Emma Wedgwood e oa Charles Darwin ha e c'hellas kaout ur bugaleaj digudenn pa c'helle e dad tennañ arc'hant a-walc'h diouzh e vicher mezeg e Shrewsbury. Pa oa bugel e plije da Charles dastum karregadoù ha danvezioù a bep seurt. Ouzhpenn-se e c'hellas marc'hegezh koulz ha chaseal, ar pezh a lakaas anezhañ da vezañ kizidik ouzh traoù an endro.
Pa voe 16 vloaz e voe kaset d'ober e studi mezekniezh da Zinedin (Bro-Skos), met ne c'hellas ket gouzañv an doare studiañ hag ivez ar gwad o flistrañ pa veze diskejet al loened. Kavout a reas plijusoc'h mont da dastum loenigoù-mor war an aod ha kinnig e zizoloadennoù er Plinian Society. Deskiñ a reas ivez plouzañ krec'hen gant un den du, John Edmonstone, ar pezh a lakaas anezhañ kizidik da sevenadur Suamerika ha da gevatalded hag heñvelded an dud.
Pa ne blije ket mui da Charles mont da vezeg e kinnigas e dad ez aje da veleg anglikan en ur ober e studioù e Skol-Veur Cambridge e 1827.
Da vezañ kendalc'het
Kroget eo istor ar familh Darwin en kantved gant Erasmus Darwin hag a grogo da soñjal war an emdroadurezh pe ivez war istor an den. Sikour a raio Erasmus e vab robert d’en em staliañ evel mezeg e Shrewbury. Piv en defe soñjet en dije graet e mab bihan enklaskoù war diazezou disheñvel met gant ar memes c’hoant kompren amzer kozh ar vuhez se, un hanter kantved goude. Ne oa ket gwall kredapl e roadou da Erasmus evit ar mare. Gant Lamarck e oa muillorc’h sirius an oberennou theorikel evit ar memes mare.
Ar veaj war ar Beagle
E miz C’hwevrer 1858 e za an naturalour Alfred Russel Wallace da veajiñ er broiou pell war an Ternte. Skrivan a raio ul lizher da Charlez Darwin war dreistbevans an hini barrekañ. Goulennet e vo digant Darwin reiñ al lizher da Lyell da c’houde. Anzav a raio Darwin ez eo al lizher se un diveradenn eus e venozioù. Diwar ar pezh a sonjo Lyell e vo embannet gant Darwin un diell war orin ar spesadoù. Hag e teuio e labour pennañ war mennozh an emdroadur, setu e vo graet e deorienn.11 bloaz warlerc’h an deorienn kentañ e vo klasket gantan da gomz eus an den hag ar selektadur liammet d’ar sex, ar pal kentañ vo da stagañ pe adstagañ an den d’al loen der genealogiez. Klask a raio displegan istor ar spesad denel, sonjal a raio ivez ez eus un emskiant o trein. Dre se eo chenchet penn d’ar vaz rak eo kemmet spered an den ar c’hoant a zo deuet gantan da sikour e genseurted, parean ar re glanv, rein d’ar spered ar gwir da sonjal, lakkat da ensavadur ar sikour hag ar yerc’hed, ur sikour sokial a vez roet d’ar re diheriet. Tout ar perzhiou se hag a vez gant an den a lak anezhan da vont a enep d’ur selektadur reizh. Evit Darwin e vo kevatal an bloaz war lerc’h an deorienn kentan e vo klasket gantañ da den d’ul loen hag e vo diaesoc’h c’hoazh evit ar re re lorc’hus da c’hellout soñjal kompren e deorien. Eveljust ne c’hello ket Darwin respont d’ar seurt goulennoù met 50 bloavezh goude e vo dizoloet ar geneteg hag an holl prouennou o lavar e oa ar gwir dre vras gant Darwin. E fin an XIXvet kantved e vo a-du an Iliz evit anzav n’eman ket teorienn an emdroadur a-enep kren an deorienn biblek. Darwin a labouro war e dezennou betek e varv d’an 19 a viz Ebrel 1882.
Savet eo bet gant e deorienn ur gwir zisparti a mennozhioù etre ar re skiantel, relijiel hag pep hini en deus hiziv komprenet an dibenn eus an teorienn met fin ebet ne vo.
Oh du lieber Augustin
Doare all
3. Und selbst das reiche Wien, Hin ist's wie Augustin; Weint mit mir im gleichen Sinn, Alles ist hin!
4. Jeder Tag war ein Fest, Jetzt haben wir die Pest! Nur ein großes Leichenfest, Das ist der Rest.
5. Augustin, Augustin, Leg' nur ins Grab dich hin! Ach, du lieber Augustin, Alles ist hin!
Liammoù
Marx Augustin
Pas-de-Calais
Ar Pas-de-Calais (distaget ) zo un departamant, en hanternoz Bro-C'hall, er rannvro Hauts-de-France. Arras eo ar pennlec'h anezhañ, hag an 62 an niverenn lakaet dezhañ.
An anv
Dont a ra an anv "Pas-de-Calais" (a dalv kement ha "strizh-mor Calais" e brezhoneg) eus ar strizh-mor etre Mor Breizh ha Mor an Hanternoz.
Istor
Evel ar pep brasañ eus departamantoù ar Frañs eo bet savet d'ar 4 a viz Meurzh 1790. Evit e sevel ez eus bet unanet un darn eus Pikardi (ar Boulonnais), gant Artez.
Kanton Hautmont
Kanton Hautmont a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais.
Kumunioù
Kanton Hautmont a yae 7 kumun d'ober anezhañ:
François de La Rochefoucauld
thumb|right|200px|François de La Rochefoucauld François VI, dug la Rochefoucauld a zo bet ganet d'ar 15 a viz Gwengolo 1613 e Pariz (Bro-C'hall) ha marvet d'ar 17 a viz Meurzh 1680.
Ur skrivagner gall eo.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1914
Dalc'het e oa bet 12 Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn etre an 28 a viz Mezheven hag ar 26 a viz Gouere (15 tennad-hent, 5 405 km). Gounezet e oa bet gant ar reder belgiat Philippe Thys evit an 2 gwech, 27,028 km/e e dizh keitat.