cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
La Marcho di Rèi
Kan provañsek
Per presèn Melchior oûfro l’encèn, En ié disen : Sias lou Diéu di-z-armado ; Per presèn Melchior oûfro l’encèn, Disen : Sias Rei, et sias Diéu tout ensen, La paureta, L’umulita De voste amour nin soun li provo assurado ; La paureta, L’umulita N’empachon pas vosto Divinita.
Quant a iéu, N’en plour, moun bon Diéu ! En sangloutant vous presènte la mirrho ; Quant a iéu, N’en plour, moun bon Diéu ! De ié sounja siéu pu mort que viéu ; Un jour, per nous Sus uno croux, Coumé mourtau, fenirés nosti misèro ; Un jour per nous, Sus uno crous Devès mouri per lou salut de tous !
Aujourd’huèi, Es adoura di Rèi, E bateja di man de Jan-Batisto ; Aujourd’huèi, Es adoura di Rèi, Tout l’univer se soumés a sa lèi. Dins un festin, Rènd l’aigo en vin : Aquèu miracle es segur bèn de requisto ; Dins un festin, Rènd l’aigo en vin : Nous manifèsto soun poudé divin
- Domergue, douyèn d'Aramoun
Matilda Flandrez
Matilda Flandrez, ganet war-dro ar bloavezh 1031 hag aet d'an anaon d'an 2 a viz Du 1083 e Caen, a oa pried Gwilherm an Alouber, dre-se e oa deuet da vezañ dugez Normandi ha rouanez Bro-Saoz.
Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas e 1050 pe e 1051 e Rouen da Gwilherm Iañ. Eizh pe nav bugel o doa bet, pevar mab ha peder pe bemp merc'h  :
Diskred zo war :
Hervez oberourien zo, e vefe Agathe ha Mathilde ur verc'h hepken, ha n'eo ket div.
Doenventer
Un doenventer zo ur benveg arveret evit muzuliañ an doen skinadur paket gant un den.
Nomi (Italia)
Nomi zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Épaney
Épaney a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Pergine Valsugana
Pergine Valsugana zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Tryfil
Tryfil zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Bodffordd, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 218.7 km eus Kerdiz.
Tyddyn Dai
Tyddyn Dai zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Amlwch, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 227.6 km eus Kerdiz.
Pelugo
Pelugo zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Yes
Yes a zo « ya » en saozneg, hag anv meur a dra.
Marta Betania
Marta Betania (מַרְתָּא Martâ en arameeg ) zo ur vaouez meneget en Aviel, ha lakaet da santez.
Meneget eo en Aviel Lukaz hag en hini Yann, c'hoar etrehenañ da Mari Betania, yaouankoc'h, ha da Lazar, ar breur henañ. O chom e oant e kêriadenn Betania, nepell diouzh Jeruzalem. Div c'hoar eo Marta ha Mari eta, hogen droukvesk zo bet alies etre ar Vari-se, c'hoar Marta, ha Mari Magdala, eus ur gêriadenn all.
En Aviel
Brudet eo donedigezh Jezuz d'o zi, un darvoud a zo bet taolennet gant meur a livour. pa varv Lazar eo-hi test eus e Jezuz.
Istor ha mojenn
Hervez ar vojenn diazezet en Provañs e vefe deuet Marta (Marthe e galleg) da chom, goude marv Jezuz, da Saintes-Maries-de-la-Mer gant he breur Lazare hag he c'hoar yaouank Marie de Béthanie. Eno e vije bet trec'h d'an Tarasque, e Tarascon, ma voe savet un iliz collégiale war he bez.
Skeudennoù
Hervez ar vojenn e vije bet Marta, gant maouezed santel all, e Marseille, o kas kuit un aerouant gant dour benniget, pe e Tarascon, o trec'hiñ war an tarasque. Alies ivez e vez diskouezet evel mestrez-ti, gant alc'hwezioù ouzh he gouriz, hag ur podad dour benniget en he dorn.
Cæsar
Caesar
Stadrenerien Württemberg
Württemberg (hogen Wirtemberg betek 1806) zo ur stad alaman a zo bet aotrouniezh, kontelezh adalek 1143, dugelezh goude 1495, priñselezh-dilenner adalek 1803, ha rouantelezh e 1806.
Aotrouien Württemberg
Anavezet fall eo an aotrouien gentañ.
Kontelezh Württemberg
Savet e voe aotrouniezh Württemberg da renk ur gontelezh en 1143.
En 1442 e voe rannet Württemberg etre Louis IV hag Ulrich V en feur-emglev Nürtingen.
Kontelezh Württemberg adunvanet
Adunvanet e voe Kontelezh Württemberg gant sinatur feur-emglev Münsingen d'ar 14 a viz Kerzu 1482 : Eberhard « ar Barveg», eus Wurtemberg-Urach, a zegouezhas kontelezh Wurtemberg-Stuttgart dezhañ, nemet anavezout a reas e gendarv Eberhard « ar Yaouankañ », eus Wurtemberg-Stuttgart, evel pennhêr.
Dugelezh Württemberg
Savet e voe Kontelezh Württemberg da zugelezh en 1495. Ha dont a reas da vout dilenner en 1803.
Rouantelezh Württemberg
Dont a reas da vezañ ur rouantelezh d'ar 26 a viz Kerzu 1805. E 1918 ez eas ar rouantelezh da get, ha kemeret e voe he lec'h gant Stad dieub Württemberg.
Lola Montez
thumb|Lola Montez, poltred gant [[Joseph Karl Stieler (1847). Kastell Nymphenburg]] Lola Montez pe Marie Dolores Eliza Rosanna Gilbert, kontez Landsfeld, ganet en An Ghráinseach (Grange e saozneg), e kontelezh Sligo, en Iwerzhon, e 1821, ha marvet e 1861 e New York, a oa ur gorollerez iwerzhonat, aktourez ha kourtizanez, brudet evel serc’h ar roue Ludwig Iañ Bavaria.
Martine Carol a oa Lola Montez er film Lola Montès gant Max Ophüls e 1955, hag Anouk Aimée e Lola, ar film gant Jacques Demy e 1961.
Joinville-le-Pont
Joinville-le-Pont a zo ur gumun c'hall en departamant Val-de-Marne hag er rannvro Enez-Frañs. E 1790 eo bet krouet ar gumun-se diouzh parrez kozh Saint-Maur (Saint-Maur-des-Fossés hiziv an deiz) dindan an anv La Branche-du-Pont-de-Saint-Maur, a-raok bezañ adanvet Joinville-le-Pont e 1831.
Lec'hiadur
E kreiz tolpad kêrel Pariz emañ Joinville-le-Pont.
Kêraozañ
Daou genstroll karterioù dispartiet gant ar Marne a ra gant kêr Joinville-le-Pont, da lâret eo Les Hauts de Joinville (Joinville Uhelañ), er c'hornôg, ha Le Bas de Joinville (Joinville Izelañ), er reter. Etre an daou genstroll-se e kaver war ar stêr l'île Fanac (enez Fanac), a c'heller degouezhout enni dre pont ar gêr.
Seizh karter a rann ar gumun en doare ofisiel : "Europe", "Île Fanac", "Palissy"," Paris/Canadiens", "Polangis", "Quai de la Marne" ha "Vautier/Leclerc".
Genevois
Genevois pe Genevoix a c'hall bezañ meur a dra, un anv-lec'h gallek hag un anv-tiegezh.
Pellizzano
Pellizzano zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Monteux
Monteux zo un anv-lec'h hag un anv-den gallek.
Maddalena de' Medici
Maddalena de' Medici zo anv div vaouez eus an tiegezh Medici.
Arondisamant Château-Thierry
Arondisamant Château-Thierry a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Aisne hag e rannvro Hauts-de-France.
Saint-Germain-le-Vasson
Saint-Germain-le-Vasson a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.
Arondisamant Château-Thierry
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Château-Thierry e 5 kanton (betek 2014) hag e 123 c'humun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Aisne d'ar 1 a viz Genver 2017. 108 kumun zo en arondisamant Château-Thierry bremañ.
Adrak
Adrak a zo ur strollad sonerien eus Breizh.
Pladennoù
2013: Enez Bro C'hall
Panchià
Panchià zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Prüm
Prüm zo ur gêr eus Alamagn, e gwalarn land Rheinland-Pfalz. Emañ er menezioù Eifel, war lez ar stêr Prüm a zo un adstêr d'ar stêr Sauer (Sûre).
Dre Feur-emglev Prüm e voe rannet Frankia ar C'hreiz, domani Lotar I, etre tri mab an impalaer, en 855. Mont a reas Lotar da vanac'h goude se ha mervel a reas e manati Prüm.
Monteux (Vaucluse)
Monteux (Monteus en okitaneg) zo ur gumun en departamant Vaucluse hag er rannvro Provence-Alpes-Côte d'Azur, e su Bro-C'hall. Pennlec'h kanton Monteux eo.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Montiliens anezho e galleg.
Tao Yuanming
Tao Yuanming (e sinaeg 陶淵明, en EFEO T'ao Yuan-ming), pe Tao Qian (e sinaeg 陶潛, en EFEO Tao Ts'ien), bet ganet e 365, aet da Anaon e 427, oa ur skrivagner sinaat.
Tao Yuanming a zo gwelet evel unan eus ar brasañ skrivagnerien bet awenet gant an taoegezh[daoegezh. Kanañ a ra en e varzhonegoù ar repu war ar maez hag ar gwin. Unan eus e destennoù brudetañ a zo Mammenn ar bleuñv-pechez (桃花源), a daolenn ur gêriadenn o vevañ pell diouzh ar bed en un draonienn kuzhet. Skrivet en deus ivez Kan an distro (Guiqulai xi ci)ma komz a-zivout e zistro d'ar gêr, war ar maez, goude bezañ kuitaet e vicher a gargad.
Palù del Fersina
Palù del Fersina zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Calypte costae
Calypte costae a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae.
Tao Yuanming
E vuhez
Ganet oa bet en un tiegezh a dud desket, kargidi anezho. E dad-you-gozh a oa bet kargad uhel, e dad-kozh eus tu e vamm a oa bet jeneral hag a dad-kozh eus tu e dad hag e dad e-unan a oa gouarnourien lec'hel. Ne oa ket an tiegezh e-touez uhelidi c'halloudusañ ar mare koulskoude. Abalamour da se n'eo ket bet skedus e respet. N'eo bet nemet ur c'hargad izel a-walc'h hag a-vare da vare. Kregiñ a ra diwezhat e 393 war ur post izel e prefeti Jiangzhou (bremañ Jiujiang). E 400 emañ war ur post skoazeller (canjun) e-kichen Huan Xuan, ur jeneral a zigargas an impalaer Jin Andi e 404. Labourat a res en-dro urwech bet douget kañv d'e vamm e 404-405, e servij Liu Yu, a grouas goude tiernac'h Song ar Su. E bost diwezhañ a voe prefed Pengze e-pad dek devezh ha pevar-ugent e 406. Kuitaat a reas neuze ar vicher a gargad da vat. Bevañ reas da gentañ en e di mat deviñ a reas hennezh ha mont a reas Tao d'e gêriadenn c'henidik. Ne oa ket e vuhez war a rmaez hini un penitiour rak daremprediñ a rae kalz tud ha plijout a rae dezhañ evañ ganto. Brudet oa e garantez evit ar gwin.Skrivet en deus un heuliad a ugent barzhoneg diwar-benn an evaj-se zoken. Labourat a rae e zouaroù ha gouzañv a reas dienez ha naon. ,.
Calypte costae
Roet e voe e anv dezhañ gant an evnoniour gall Jules Bourcier (1797-1873) evit enoriñ Pantaléon Costa de Beauregard (1806-1864), bet kannad Savòia.
Tao Yuanming
E vuhez
Dalc'hiad an daoegezh oa ha dedennet e voe gant ar voudaegezh e chan. Bez 'z eus ur vojenn a -zivout an dra-se hag a gont emgav ar manac'h Huiyuan, Tao Yuanming ha Lu Xiujing. Kavet eo bet e stumm ur gontadenn bobl zoken.
Calypte costae
Boued
Bevan a ra diwar sun-bleuñv.
Eoin Colfer
Eoin Colfer (/ˈoʊ.ɨn/), ganet d'ar 14 a viz Mae 1965 e Wexford, zo ur skrivagner saoznek iwerzhonat. Skolaer e oa pa voe embannet e oberennoù kentañ evit ar yaouankiz. Brudet eo e romantoù diwar-benn ar sorser yaouank Artemis Fowl, a vez tostaet a-wechoù ouzh oberennoù J. K. Rowling. E Gwengolo 2008 e oa bet goulennet outañ skrivañ 6 levrenn an heuliad The Hitchhiker's Guide to the Galaxy gant Douglas Adams.
Tao Yuanming
E oberenn
Gwelet a reer e destenn e komz plaen Mammenn ar bleuñv-pechez (Tao yuan ji) evel un utopienn anarkour : en ur gêriadenn troc'het diouzh ar bed e vev an dud hep hierarkiezh na lezenn. .
Calypte costae
Annez
Kavout a reer ar spesad e mervent Stadoù-Unanet Amerika, gwalarn Mec'hiko.
Eoin Colfer
O'Brien Flyers
Heuliad levrioù gant meur a oberour evit ar re yaouank.
The Hitchhiker's Guide to the Galaxy
Gant Douglas Adams e oa bet skrivet pemp levr kentañ an heuliad The Hitchhiker's Guide to the Galaxy. Goulennet e oa bet ouzh Colfer gant intañvez Adams, Jane Belson, hag ar gompagnunezh a ra war-dro e oberenn, sevel ar c'hwec'hvet.
Tao Yuanming
E oberenn
Chom a ran ur c'hant tregont barzhoneg bennak gant Tao Yuanming. Kavout a reer enno e garantez evit ar vuhez war ar maez. Klotañ a ra eeunded an doare bevañ-se gant eeuned e stil.
Sevelareas Tao Yuanming un emvuhezadur berr m'en ro al lesanv « Pemp Halegenn » abalamour d'ar pemp gwezenn oa e-tal e di. Eizh vloaz warn ugent oa pa skrivas an destenn-se, estaoladur un uhelvennad eo muioc'h eget un danevell vuhez eta.
Troidigezh e brezhoneg
Mammenn ar bleuñv-pechez troet gant Yann Varc'h Thorel ; ''Ar skrilh a lavaras Sut ! (ha hi seven c'hoazh)'' pp 51–53 ; ABER embanner, 2015 ISBN 978-2-916845-30-2
Ossana
Ossana zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Arondisamant Saint-Quentin
Arondisamant Saint-Quentin a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Aisne hag e rannvro Hauts-de-France.
Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Saint-Quentin e 9 c'hanton (betek 2014) hag e 126 kumun :
Christiana
Christiana zo un anv-badez hag un anv-lec'h saoznek.
Orin
Diwar an anv Christian, anv meur a roue e Danmark. Un adstumm d'an anv Christina eo, en un doare.
Novella (Italia)
Novella zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Arondisamant Laon
Arondisamant Laon a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Aisne hag e rannvro Hauts-de-France.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Laon e 13 kanton (betek 2014) hag e 278 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Aisne d'ar 1 a viz Genver 2017. 244 c'humun zo en arondisamant Laon bremañ.
An Creagán
An Creagán zo anv meur a lec'h en Iwerzhon :
Yann Poilvet
Yann Poilvet, ganet d'an 3 a viz Eost 1927 e Landehen ha marvet d'an 18 a viz Genver 2013 e kêr Sant-Brieg, a oa ur c'helaouenner hag ur stourmer politikel breizhat.
Buhez
Ganet eo bet e Landehen (Bro Sant-Brieg) met rankout a reas e familh kuitaat ar vro evit kavout labour. D'an arme ez eas e dad. Gloazet e voe e 1940. Dont a reas da vezañ poliser-kêr Argentan e 1941. Kavet en doa Yann Poilvet repu en un atant eus an Eure e-pad ar brezel. Da 13 vloaz e kemeras perzh er Rezistañs. Da 17 vloaz e voe harzet gant ar Gestapo evit bezañ skignet traktoù a-du gant De Gaulle. Tec'hout a reas da rann dizalc'h ar Frañs. En em staliañ a reas e Béziers.
Tapet gantañ ar vachelouriezh e kavas labour er gazetenn bemdeziek Le Maine Libre e 1945. Kelaouenner eo bet a-hed e vuhez.
E 1946 e oa pennskridaozer Marianne au Combat, Le Nouveau Journal ha Paris banlieue. Pennskridaozer L’Espoir e voe e 1947. Eus 1948 da 1959 e renas Le Journal de Seine-et-Oise ha La Gazette de l’Île-de-France. Ren a reas La Tribune républicaine eus 1950 da 1953. E 1958 e teuas da vezañ prezidant-rener ar Moniteur, rener Notre République ha L’Avenir de l’Ile-de-France Sud.
Emezelañ a reas en UDT (Union démocratique du Travail), strollad René Capitant, gaullourien a-gleiz. E 1959 e oa ezel eus ar c'homite ren hag eus ar bodad seveniñ.
Emezelañ a reas er MOB e 1958. E miz Meurzh e oa ezel eus ar c'homite ren. Unan eus unnek ezel ar burev seveniñ e voe adalek 1961. Ren a reas kelaouenn ar MOB, L'Avenir de la Bretagne. Reiñ a reas e zilez e 1964.
Abaoe 1962 e oa pennskridaozer kelaouenn ar CELIB, La vie bretonne.
Ezel eo bet eus Gorsedd Breizh etre 1962 ha 1968.
Bet eo bet bezprezidant ar gevredigezh Bretagne-Irlande, prezidant an Union bretonne adalek 1950, mouezh aotreet Bretagne-Europe adalek 1980, kenkrouer ar Secours Populaire Interceltique, kañseller Kevredigezh skrivagnerien Vreizh (Association des écrivains bretons).
Emezelañ a reas er PS e-kerzh ar bloavezhioù 1970. Skarzhet e voe e 1979 evit bezañ sikouret listenn Kevredelour Breizh evit dilennadegoù parlamant Europa.
Aethopyga siparaja
Aethopyga siparaja a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Nectariniidae. Evn broadel Singapour an hini eo.
Yann Poilvet
Buhez
E miz Meurzh 1969 e voe embannet niverenn gentañ ar gelaouenn bet krouet gantañ : Armor Magazine (un niverenn 0 a oa bet savet e miz Kerzu 1968). Plediñ a rae gant an holl zanvezioù a selle ouzh Breizh, hep tuadur politikel. Miziek oa. E 1977 e krouas ar gelaouenn priz "Breizhad ar bloaz". Ouzhpenn goprañ he rener e c'helle ar gelaouenn goprañ ur sekretourez hag ur c'helaouenner all (Yann Guénégou). Dilezel a reas Yann Poilvert e garg e 2000. E verc'h Anne-Édith a gemeras e lec'h. Bevet he deus ar gelaouenn betek 2011 hag he niverenn 500. 42 vloaz goude bezañ bet krouet.
5 e oa Yann Poilvet war al listenn Peuple breton, peuple d'Europe e departamant Aodoù-an-Arvor evit dilennadegoù Rannvro 1992 ; 16 war listenn UDB e 1998.
Aethopyga siparaja
Anvet e voe Certhia Siparaja (kentanv) da gentañ-penn (e 1822) gant an naturour breizhveuriat Thomas Stamford Raffles (1781-1826).
Yann Poilvet
Buhez
Resevet en deus Kolier an Erminig e 1993.
Aethopyga siparaja
Boued
Bevañ a ra diwar sun-bleuñv dreist-holl ha kemer amprevaned ivez.
Yann Poilvet
Buhez
Bet eo bet besprezidant Sindikad Broadel ar C'helaouennoù mareadek (Syndicat National de la Presse Périodique) (1979-1985).
Aethopyga siparaja
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevarzek isspesad anezhañ en Azia :
L'Île-Saint-Denis
L'Île-Saint-Denis zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Saint-Denis hag er c'hanton Saint-Denis-Su.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Ilodionysiens anezho e galleg.
Novaledo
Novaledo zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Ansinhan
Ansinhan zo ur gumun eus departamant Pireneoù-ar-Reter, e bro Fenolhedés.
Calypte anna
Calypte anna a zo anv skiantel ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae.
Roet e voe e gentanv — Ornismya Anna — d'ar spesad gant ar skiantour gall René Primevère Lesson (1794-1849) en enor da Anna Masséna (1802-1887), gwreg an eil Dug a Rivoli, a blije kalz dezhi mont da evneta.
Boued
Bevan a ra diwar sun-bleuñv, tennet eus brousgwez ha gwez an takad m'emañ o chom.
Annez
Kavout a reer ar spesad e mervent Kanada, kornôg Stadoù-Unanet Amerika, gwalarn Mec'hiko.
Nago-Torbole
Nago-Torbole zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Nogaredo
Nogaredo zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Maria Maddalena de' Medici
Maria Maddalena de' Medici (Firenze, 1600 – Firenze, 1633) a oa eizhvet bugel Ferdinando Iañ de' Medici ha Cristina di Lorena, ha c'hoar e oa neuze da Cosimo II de' Medici.
Helene Sedlmayr
Helene Kreszenz Sedlmayr (1813, Trostberg - 1898, München) a oa ur goantenn alaman eus Rouantelezh Bavaria an kantved.
Maria Maddalena de' Medici
He buhez
Ganet e oa nammet, disneuz marteze, diwezhat he spered, ha ne voe badezet nemet da 9 bloaz. E Mae 1621 e voe kaset da gouent anvet Convento della Crocetta hag a zo National Archaeological Museum), ne reas ket he leoù. Mervel a reas da 33 bloaz ha beziet e voe eno.
Helene Sedlmayr
Merc'h e oa d'ur botaouer-lêr. Anaoudegezh a reas ar roue Ludwig Iañ Bavaria ganti pa oa krennardez 15 vloaz ha pa bourchasas c'hoarielloù d'e vugale.
Maria Maddalena de' Medici
He buhez
Poan he devoa Maria Maddalena o sevel gant skalieroù hag aozet e voe kambr ha trepasoù dezhi el leandi gant an tisavour Giulio Parigi
Helene Sedlmayr
Poltred
Roue Bavaria a roas urzh da Joseph Karl Stieler, livour al lez, d'he foltrediñ e 1830, paoa 17 vloaz, da lakaat an daolenn en e zastumadeg poltredoù koantenned eus e vro.
War ziskouez emañ an daolenn e Poltredaoueg ar gened.
Eured
En 1831 e timezas da Hermes Miller (1804-1871), ur mevel d'ar roue ha dek bugel, nav mab hag ur verc'h, o doe.
Suite: Judy Blue Eyes
Suite: Judy Blue Eyes zo ur ganaouenn saoznek gant ar strollad sonerien rock Crosby, Stills & Nash (CSN), savet gant an arzour stadunanat Stephen Stills d'ar mare ma oa o tispartiañ diouzh ar ganerez-sonaozerez stadunanat Judy Collins a oa o vevañ ganti abaoe 1967.
C'hoari a ra titl ar ganaouenn gant an daou c'her saoznek "suite" ha "sweet" :
Kanet eo bet da-geñver tost pep sonadeg bet kemeret perzh ennañ gant CSN, e Woodstock Music & Art Fair (15-18 a viz Eost 1969) peurgetket.
Neochelidon tibialis
Neochelidon tibialis (Atticora tibialis kent) a zo ur spesad gwennilied eus ar c'herentiad Hirundinidae. Ar spesad nemetañ er genad Neochelidon an hini eo.
Haplochelidon andecola
Haplochelidon andecola (Orochelidon andecola kent) a zo ur spesad gwennilied eus ar c'herentiad Hirundinidae. Ar spesad nemetañ er genad Haplochelidon an hini eo.
Neochelidon tibialis
Anvet e voe Petrochelidon(?) tibialis (kentanv) da gentañ-penn (e 1853) gant an evnoniour stadunanat John Cassin (1813-1869).
Haplochelidon andecola
Anvet e voe Hirundo andecola (kentanv) da gentañ-penn (e 1837) gant an daou skiantour gall Alcide Dessalines d'Orbigny (1802-1857) ha Frédéric de Lafresnaye (1783-1861).
Neochelidon tibialis
Boued
Bevañ a ra diwar c'hwiled, Hemiptera ha Hymenoptera.
Haplochelidon andecola
Boued
N'ouzer ket kalz tra war an danvez nemet e vev ar spesad diwar amprevaned-nij.
Neochelidon tibialis
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ e Kreiz ha Suamerika :
Haplochelidon andecola
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika, eus kreiz Perou da walarn Arc'hantina :
Thomas Ignatius Maria Forster
Thomas Ignatius Maria Forster, bet ganet d'an 9 a viz Du 1789 e Londrez (Bro-Saoz) hag aet da Anaon d'an 2 a viz C'hwevrer 1860 e Brusel (Belgia), a oa un naturour ha steredoniour saoz. Mab henañ al louzawour Thomas Furly Forster (1761-1825) e oa.
Arondisamant Soissons
Arondisamant Soissons a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Aisne hag e rannvro Hauts-de-France.
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Aisne d'ar 1 a viz Genver 2017. 166 kumun zo en arondisamant Soissons bremañ.
Bóand
Gerdarzh
En Dinsenchas eo displeget he anv evel "buoc'h wenn" (en iwerzhoneg:'bó fhionn', en heniwerzhoneg: 'bó find'). El levr Douaroniezh, Ptolemaios a venneg eo anvet ar stêr Bouvinda [Βουουίνδα]. Ar stumm-se a c'hall dont ag ar c'hentkeltieg *Bou-vindā, "buoc'h wenn".
Loareg
Al loareg zo unan eus eskern an arzorn, e-kreiz renkennad gentañ an eskern-se.
Mikroskop
Ur mikroskop optikel anvet ivez korrgresker, optek, zo ur benveg arveret evit arsellet traoù munut diwelus d'al lagad.
Mori (Italia)
Mori zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Mikroskop
Harzoù ur c'horrgresker optikel
Posubl eo implijout ur c'horrgresker optikel klaseg evit sellout ergorennoù o vent a c'hellont mont betek. Bonnet eo diarunusted ar c'horrgroskerioù abalamour d'amskogad al luc'h. Evit ar c'horrgreskerioù optikel e vez galvet ar bonn-mañ "bonn Abbe". Tu zo jediñ ar bonn Abbe, galvet d, evit ur c'horrgresker ma e vez anavezet trohed \lambda al luc'h o treuziñ ar standilhon, feuriader gouskogañ n etre an amkanell hag al lagadell hag an hanter-korn \alpha a ro ar gernenn luc'h diraezus brasañ.
Loareg
E-touez holl eskern an arzorn eo al loareg a c'hoarvez dezhañ bezañ dilec'hiet an aliesañ.
Mikroskop
Harzoù ur c'horrgresker optikel
Evit bezañ gouest da sellout ouzh ergorennoù o vent a zo bihanoc'h ez eo ret implijout ur c'horrgresker elektronek.
Korrgreskerioù a lieseurt
Lieseurt ar c'horgreskerioù optikel a vez kavet hervez ar pezh on eus c'hoant arseliñ.
E-touez ar c'horrgreskerioù implijet ez eus tu menegiñ: ar c'horrgresker dargemm, ar c'horrgresker koulz hag ar c'horrgresker dre kendreluc'hañ.
Macrocypraea zebra
Macrocypraea zebra a zo unan eus an tri spesad a vez renket er genad Macrocypraea e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WORMS. Ur spesad kregin boutin ezlec'hel an hini eo.
Genevois (proviñs)
Ar Genevois a oa ur broviñs eus Dugelezh Savoia adalek 1401, hag Annecy e oa he c'hêrbenn.
Kastell Aberystwyth
Kastell Aberystwyth a oa ur c’hastell e kêr Aberystwyth, e kornôg Kembre. Savet e voe e dibenn an, e-pad aloubadeg Kembre gant ar roue saoz Edouarzh I, evel kestell Fflint, Rhuddlan ha Llanfair-ym-Muallt. Hiziv ne weler nemet dismantroù eus ur c’hastell a voe kroget da sevel e 1277, met meur a gastell all a voe eno a-raok. Eus Oadvezh an Houarn eo ar c’hreñvlec’h kentañ.
Macrocypraea zebra
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Linnaeus e 1758 dindan an anv genad Cypraea.
Heñvelanvioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Macrocypraea zebra o vezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all :
Kastell Aberystwyth
Ur voudenn-gastell a voe savet war-dro 1110, un tammig pelloc’h er c’hreisteiz d’an dismantroù a weler bremañ. Graet e vez anezhi Castell Tan-y-castell, Castell Aber Rheidol pe Hen Gastell Aberystwyth. Kreñvaet e voe ar c’hastell koad-se gant mein diwezhatoc’h. Kemeret e voe ar c’hastell gant Owain Gwynedd e 1136 ha cheñch a reas daouarn meur a wech e-pad ar brezelioù etre Kembreiz hag Angled-ha-Normaned, a-raok bezañ kemeret gant Llywelyn Fawr e 1221. Distrujet e voe ar c’hastell kentañ-se gant Llywelyn Fawr a savas unan all en e lec’h. Ne reer ket anv eus ur c’hastell ken eno, a-raok ma voe lakaet sevel unan all gant Edouarzh I e-pad e vrezel a-enep Kembreiz, an hini a weler e zismantroù bremañ, war vord ar mor, e-kreiz Aberystwyth.
Kregiñ a reas al labourioù e 1277. Ne voent ket echuet a-raok 1289 ha ker e koustas da Gurunenn Bro-Saoz. E 1288 e oa bet kemeret ar c’hastell gant un armead Kembreiz ha losket e oa bet ganto. E 1294-95 adarre e voe lakaet seziz war ar c’hastell e-pad emsavadeg Madog ap Llywelyn.
Macrocypraea zebra
Bevoniezh
Kregin brav ha bras eo an Macrocypraea zebra. Kavet e vezont etre 1 m ha 40 m donder dindan bloc'hadoù hag e frailhoù a reier e tachennoù ar mangrov alies e dour teñval, fankeg.
Kevre Delos
Kevre Delos, savet war-dro 477 kent JK, a oa ur c'hevredad keodedoù eus Henc'hres, ennañ etre 150 ha 173 ezel , dindan hegemoniezh Aten. E bal a oa derc'hel da vrezeliñ ouzh Impalaeriezh Persia goude trec'h ar C'hresianed en emgann Plataia e fin ar Brezelioù medek. Dont a ra anv a vremañ ar c'hevre eus al lec'h ofisiel ma veze dalc'het e gendalc'hoù, Enez-Delos, m'en em vode dileuridi an izili en templ hag e-lec'h ma oa dalc'het an teñzor Nebeut goude e savidigezh e krogas Ateniz da implijout listri hag arc'hant ar c'hevre evito o-unan. An emzalc'h-se a zlee lakaat bec'h da sevel etre Ateniz hag an izili eus ar c'hevre na oant ket ken galloudek. Kontrol strizh Aten war Kevre Delos a oa da lakaat Brezel ar Peloponnesos da darzhañ e 431 kent JK. Divodet e voe ar c'hevre e diwezh Brezel ar Peloponnesos e 404 kt JK.
Macrocypraea zebra
Ment
Mentoù boutin ar c'hregin bras-se a zo etre 55 ha 84 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 30 mm gour, pe ramz, betek 133 mm.
Blatobulgium
Blatobulgium a oa ur c'hreñvlec'h roman, el lec'h anvet Birrens bremañ, e Dumfriesshire, e Bro-Skos.
Kastell Aberystwyth
E-pad an emsavadeg renet gant Owain Glyndŵr, e voe kemeret ar c’hastell gant un arme Kembreiz e 1404. Adkemeret e voe gant ar Saozon e 1408. Bep taol e voe gwallaozet ar savadur. Gant Oliver Cromwell e voe distrujet ar c’hastell e 1649, e-pad Brezel diabarzh Bro-Saoz. Hiziv ne chom nemet aspadennoù anezhañ.
Alejo Carpentier
Mab e oa Alejo Carpentier d'un tisavour gall ha d'ur gelennerez rusian. Pa oa 12 vloaz ez eas e familh da Bariz hag eno e reas studioù sonerezh. Distreiñ a reas da Guba, ma studias an arkitektouriezh met hep mont betek penn e studioù. Kregiñ a reas da labourat evel kazetenner ha bevañ a reas diwar ar vicher-se e-pad 30 vloaz. Kenlabourat a reas gant luskadoù eus an tu-kleiz er bloavezhioù 1920, prizoniet e voe e 1927 ha pa zeuas er-maez eus ar vac'h ez eas da vevañ da Vro-C'hall (1928-1939). E Pariz e reas anaoudegezh gant dreistrealourien, evel André Breton, Paul Éluard, Louis Aragon, Jacques Prévert pe Antonin Artaud. Da neuze ez eas meur a wech da Spagn ivez.
Blatobulgium
Anv
Savet marteze diwar *blato (= bleuñv) ha *bolgo (= sac'h), da lavarout eo ur run, pe un draonienn, pe ur blaenenn vleuniek
Alejo Carpentier
Distreiñ a reas da Guba e deroù an Eil Brezel-bed. Adstagañ a reas gant e labour kazetenner ha kregiñ a reas da vezañ dedennet gant ar sevenadur afrikan-ha-kuban. E 1943 e reas ur veaj da Haiti.
E 1945 en em stalias e Caracas, e Venezuela, ha chom a reas eno betek 1959. Goude Dispac'h Kuba e tistroas da La Habana. Adalek 1966 e voe kuzulier sevenadurel e kannati Kuba e Bro-C'hall hag er vro-se e chomas betek e varv. Da neuze e savas sonerezh meur a film evit ar gompagnunezh "Cuba Sono Film".
Brudet eo Alejo Carpentier abalamour d'e stil barok ha d'ar pezh a anve "real maravilloso", hag a zo bet anvet "realouriezh hud" gant ar vurutellerien. E-touez e skridoù anavezetañ emañ e romantoù Ecue-yamba-o! (1933), awenet gant ar sevenadur afrikan-ha-kuban, Los pasos perdidos, El reino de este mundo (1949), diwar-benn Dispac'h Haiti en. El levr-se eo e tispleg e zoare da ergerzhet istor ha sevenadur Suamerika, ar "real maravilloso".
E 1977 en doa resevet ar Priz Cervantes, ur priz lennegel spagnolek, hag e 1979 ar Priz Médicis, e Bro-C'hall. Mervel a reas e Pariz e 1980.
Macrocypraea zebra
Gwelout ivez
Macrocypraea cervinetta ha Macrocypraea cervus a zo daou spesad tost a-walc'h.
Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo memes hini ha Macrocypraea cervus evit an harz Norzh er meurvor Atlantel hag e Mor ar c'haraib war Aodoù ar Florida. An Harz Su a ya pelloc'h eget Macrocypraea cervus betek Su Brazil.
Parma
Parma a zo ur gêr eus Italia e Proviñs Parma, er rannvro Emilia-Romagna. 186 690 a dud a oa o chom e kêr e 2010.
Alice Walker
Alice Walker (ganet d'an 9 a viz C'hwevrer 1944 en Eatonton, e Georgia) zo ur skrivagnerez eus Stadoù Unanet Amerika.
Brud he deus tapet gant he skridoù, romantoù, danevelloù ha barzhonegoù, ha gant he stourm evit gwirioù ar merc'hed ha gwirioù ar re zu. He romant anavezetañ eo The Color Purple (1982) : gantañ he deus gounezet an National Book Award hag ar Priz Pulitzer evit skridoù faltazi. , Ur film zo bet graet diwarnañ. Ganti ivez eo bet skrivet Meridian (1976) ha The Third Life of Grange Copeland (1970). Savet he deus ar ger "womanist" evit ober anv eus he stourm, hini "ur venelourez zu", e 1983.
Durotriges
An Durotriged a oa ur bobl vrezhon eus Enez Vreizh a-raok aloubadeg ar Romaned. E kreisteiz an enezenn e oant o chom, en un tolead zo aet bremañ d’ober kontelezh Dorset, ha kreisteiz Wiltshire ha Somerset. En-dro dezho e oa an Dumnonii, er c’hornôg, hag ar v-Belgae, er reter. Durnovaria (Dorchester hiziv) ha Lindinis (Ilchester hiziv) e oa kêrioù pennañ o bro.
Colle
Colle (torgenn, pe ode) zo ur ger a gaver stankik el lec'hanvadurezh italianek.
Durotriges
War a hañval e oant ur c’hevread meuriadoù kentoc’h eget ur bobl unvan. Skoet e veze arc’hant ganto hag adkavet ez eus bet pezhioù moneiz a-hed o zolead kenkoulz hag e lec’h all en Enez Vreizh (Dorset, lodenn Wiltshire, Hampshire, Somerset, lodenn Devon ar reter) pe en tu all d’ar mor, e Jerzenez pe en Arvorig ar c'hornog, e broioù ar Weneted, an Osismied, ar Goriosolited. War ar pezhioù-se ne gaver anv skrivet ebet hag abalamour da se n’anavezer hini ebet eus o renerien. Unan eus o c’hreñvlec’hioù e oa kastell-douar Maiden Castle e Dorset.
Parma
Istor
Gwelet ar pennad: Dugelezh Parma
Porzh an Ifern
Porzh an Ifern zo ur romant brezhonek bet skrivet gant Youenn Olier hag embannet gant ar gelaouenn Imbourc'h e 1982.
Durotriges
Stourm a reas an Durotriged ouzh aloubadeg ar Romaned e 43, met trec’het e voent a-benn ar fin gant soudarded al Legio II Augusta, renet gant Vespasianus. A-benn ar bloavezh 70 e oant bet romanekaet hag ul lodenn eus proviñs Britannia e oa o zolead.
Porzh an Ifern
An istor
Kontet eo an istor gant ur c'helenner brezhonek, er, a zo kaset da labourat da Vur. Da geñver Gouel ar brezhoneg e kej ouzh un den kozh gwall iskis, anvet Eosten Kerveog, ha bet en Emsav gwezhall. En ul lec'h anvet Porzh an Ifern emañ o vevañ. Da heul meur a viz e tiviz ar c'helenner mont da weladenniñ al lec'h-se, gwall vrudet er bastell-vro. Degouezhout a ra en ur chapel gozh lakaet da vezañ un ti-annez, hag a-hed an nozvezh e kont Eosten Kerveog e vuhez kent dezhañ. Displegañ a ra perak e penaos e teuas da vezañ dedennet gant an Emsav, peseurt oberioù e kasas da benn evel stourmer marksat...
Durotriges
Anv
Marteze : Ar re kalonek (= trec'h) en emgann
Macrocypraea cervinetta
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Kiener e 1843 dindan an anv genad Cypraea.
Heñvelanvioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Macrocypraea cervinetta o vezañ implijet un tamm muioc'h eget egile:
Bevoniezh
Kregin brav ha bras eo an Macrocypraea cervinetta. Kavet e vezont etre 1 m ha nebeut metroù donder dindan bloc'hadoù.
Ment
Mentoù boutin ar c'hregin bras-se a zo etre 37 ha 74 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 27 mm gour, pe ramz, betek 120 mm.
Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo er meurvor Habask ar reter war aodoù Mec'hiko, hag Amerika ar Su betek Kolombia.
Molveno
Molveno zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Saint-Denis (Seine-Saint-Denis)
Saint-Denis zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Saint-Denis eo.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Dionysiens anezho e galleg.
Trizueg
thumb|350 px|[[askorn an arzorn|Eskern an arzorn e liv; A:skafeg; B:loareg; C:trizueg; D:pizenneg; E:tristurieg; F:eiltristurieg; G:pennog; H:bac'heg]] thumb|An trizueg
An trizueg zo unan eus eskern an arzorn, eus tu an helmo met hep bezañ koublet outañ.
Koublet eo ouzh ar pizenneg, ar bac'heg hag al loareg.
Anna d'Este
Anna d'Este (1531-1607), anavezet ivez evel Anne d'Este e galleg, a oa ur briñsez italian deuet da vezañ gall dre he dimeziñ. Merc'h e oa da Ercole II d'Este ha da Renée Bro-C'hall, ur verc'h d'ar rouaned c'hall Loeiz XII hag Anna Breizh.
Dugez Aumale e oa, dugez Guise goude, un den a bouez e voe e lez Bro-C'hall a-hed ar brezelioù relijion. Prosez a reas d'an amiral Coligny a oa pennkaoz, hervezi, da lazhadenn he fried kentañ. Goude lazhadeg he daou vab gant soudarded ar roue Herri III (Bro-C'hall), e roas harp da Gevre ar Gatoliged.
Buhez
Ganet e oa Anna d'Este, merc'h henañ he zud, d'ar 16 a viz Du 1531 e Ferrara, ma voe roet dezhi un deskadurezh uhel, evel a veze roet da vugale priñsed Italia neuze. Studiañ a reas istor, yezhoù ha sonerezh, deskiñ a reas kanañ, dañsal, ha livañ. Olympia Fulvia Morata, a voe skrivagnerez diwezhatoc'h, a oa mignonez dezhi el lez.
E 1548, goude hir varc'hata, e voe dimezet da Frañsez Loren, dug Aumale, mab da Claude Loren (1496-1550), ha dug Guise, jeneral brudet. Sinet e voe ar gevrat-eured d'an 28 a viz Gwengolo e Ferrara, graet an eured d'ar 16 a viz Kerzu e kastell Saint-Germain-en-Laye. Biken ken ne zistroas ar briñsez da Italia.
Dre he mamm e oa merc'h-vihan d'ar roue gall Loeiz XII, ha dre-se kar d'ar roue Herri II ha d'e vibien. Dre he dimeziñ e tegouezhe en tiegezh Loren ha Guise, a oa e barr e c'halloud el lez c'hall, ha dre he donet eus Italia e komze yezh ar rouanez Caterina de' Medici.
Kenkent hag erruet e voe un den a bouez el lez. Pa varvas he zad-kaer e 1550 e voe dugez Guise hag e veras, gant he mamm-gaer Antoinette de Bourbon, madoù an tiegezh Guise.
Hanterourez e oa ivez etre lez Ferrara ha hini Bro-C'hall, ma tifenne lazioù he zad.
Seizh bugel he doe, pevar a zesavas. Karantez a oa etre an daou bried, hogen kalz a warizi a oa en ozhac'h, ken e lakae heuliañ anezhi.
Emlakadur revel
An emlakadur revel eo an doare m'en em laka daou zen, pe muioc'h, pa vezont a-greiz un darempred revel. Meur a zoare zo hervez ma klasker plijadur en embarañ, dre c'houhin, dre fraez pe dre c'henoù, pe en un doare bennak all.
Anna d'Este
Buhez
Skoazellañ he mamm a reas da wareziñ ar brotestanted c'hall a ranke tec'hel eus Bro-C'hall hag a gave gwarez e Ferrara. Frañsez Guise avat a lennas o lizheroù hag a zifennas outi daremprediñ he mamm ken.
Emlakadur revel
Eus an emlakadurioù ez eus kaoz e Kâmasûtra an Indez, ma'z eo kinniget an embarañ evel un arz.
Anna d'Este
Buhez
Dre ma kare he fried e pardonas dezhañ lazhadeg Wassy, ma teuas a-benn da virout outañ a lazhañ ar maouezed war-lerc'h an tri-ugent protestant a oa bet kavet oc'h azeuliñ Doue er c'hiz protestant en ur skiber.
Pa voe drouklazhet he fried gant an hugunod Jean de Poltrot de Méré, e miz C'hwevrer 1563, e voe glac'haret bras. Tapet e voe ar muntrer, ha kondaonet da vezañ diempret. Anna avat a gave dezhi e oa bet gourc'hemennet ar muntr gant Gaspard de Coligny, penn bras an hugunoded, ha klask a eure ober prosez dezhañ. E-pad tri bloaz e talc'has an intañvez war ar roue ha war ar varnerien evit kas an afer da benn-vat, hogen e miz Genver 1566 e voe disklêriet gant kuzul ar roue e oa digablus Coligny hag embannet e ranked ober « peoc'h da viken » diwar-benn an afer.
D'an 22 a viz Eost 1572 e voe tennet war Coligny, ha dre vurzhud ne voe ket tizhet ; darn a gredas ne oa ar gwalldaol-se nemet dial intañvez dug Guise. Kement-se bepred a voe deroù lazhadeg Sant Berteleme a grogad daou zevezh war-lerc'h. Diaes eo gouzout peseurt perzh resis a gemeras Anna d'Este en afer-se, evel el lazhadegoù.
Priñsez ar C'hevre
E miz Kerzu 1588 e voe lazhet daou vab henañ Anna d'Este e kastell Bleaz war urzh ar roue gall Herri III, ha bac'het e voe o mamm. Divac'het e voe e miz C'hwevrer 1589, ha mont a reas da Bariz da gemer perzh en aozadur Kevre ar Gatoliged, ma veze graet ar « rouanez-vamm » anezhi, ken bras ma oa he levezon er gêr-benn c'hall. Darn eus he c'hempredidi a gave gante eo hi an hini a roas urzh da lazhañ ar roue, pa varvas dindan taolioù kontell ar manac'h Jacques Clément e Saint-Cloud d'an 2 a viz Eost 1589.
Pa droas Herri Bourbon ouzh ar gatoligiezh ec'h anavezas anezhañ evel roue hag e klaskas ober d'e vibien ober kemend-all.
He marv
Mervel a eure d'ar 17 a viz Mae 1607. Beziet e voe he c'hourailhoù e Pariz, hogen kaset e voe he c'halon da Joinville, da lakaat e bez an tiegezh Guise, ha kaset he c'horf da Annecy, ma voe beziet e-kichen hec'h eil pried. N'eus bet miret hini eus ar bezioù.
Dimezioù
Div wech e timezas Anna d'Este. D'an 18 a viz C'hwevrer 1563 e voe lazhet he fried gant ur protestant, Jean de Poltrot de Méré.
Pa voe intañvez adarre, e 1585, e vevas en Ostel Nemours e Pariz, war lez kleiz ar Saena, hiziv er straed Séguier, ma varvas d'ar 17 a viz Mae 1607, d'an oad a 76 vloaz.
Mezzolombardo
Mezzolombardo zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Mezzocorona
Mezzocorona zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Athirne
Athirne Ailgheasach ("Athirne an hegas"), mab Ferchertne, a oa un drouiz e lez Conchobar mac Nessa er Rúraíocht, e gwengelouriezh Iwerzhon, hag a zrougimplije galloudoù ar varzhed.
Daou vab en doa: Cuingedach (« gwarizius») hag Apartach (« goapaer »).
Eñ a laeras teir garan Midir, evit o lakaat dirak dor e di hag ober aon d'an dud a dremenje diragi ha mirout outo a glask dont e-barzh.
The Illustrated London News
The Illustrated London News a oa ur gazetenn saoznek eus Bro-Saoz embannet evit ar wech kentañ d'ar 14 a viz Mae 1842 e Londrez. Krouet e voe gant Herbert Ingram. Sizhuniek e oa ar gazetenn betek 1971, goude-se ne veze ket embannet ken alies ken, betek ma voe paouezet da vat e 2003. Kenderc'hel a ra an embregerezh da embann dafar niverel e Londrez gant an anv Illustrated London News Ltd. Eno e kaver ivez restroù istorel ar gazetenn gozh.
Arondisamant Vervins
Arondisamant Vervins a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Aisne hag e rannvro Hauts-de-France.
Pevare Kroaziadeg
Gant ar pab Inosant III e voe galvet d’ur pevare kroaziadeg, evit aloubiñ an Douar Santel adalek Ejipt. Hogen ne oa ket gwall domm priñsed ha rouaned broioù Europa ouzh ar soñj-se, goude c’hwitadenn an Trede Kroaziadeg. Un arme kroazidi a voe savet koulskoude, renet gant ar c’hont Tepot III Champagn da gentañ ha gant Bonifacio del Monferrato goude marv Tepot.
Arondisamant Vervins
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Vervins e 8 kanton (betek 2014) hag e 130 kumun :
Pevare Kroaziadeg
Hogen ne dremenas ket an traoù evel ma oa bet rakwelet. Emglev o doa graet ar groazidi gant Republik Venezia evit feurmiñ listri diganto da gas en tu all d’ar mor 4500 marc’heg, 9000 floc’h hag 20 000 troadeg. Ne c’hallas ket ar groazidi paeañ ar gwirioù treizh penn-da-benn da Venezia hag e-lec’h bezañ kaset da Ejipt e voent kaset ganto da Zara (Zadar) war aod Dalmatia, da adkemer evito ar gêr-se a oa bet e dalc’h Venezia diagent. Dre ma oa kristenien eus annezidi Zara e voe taolet an eskumunugenn war ar groazidi ha pennoù bras Venezia, war un dro, gant ar pab. Buan avat e voe torret an eskumunugenn-se evit ar groazidi. Neuze e voe prometet d’ar groazidi o defe skoazell a-berzh Impalaeriezh Bizantion, ma rofent skoaz, int, da adlakaat war dron an Impalaeriezh Izaag II Angelos a oa bet nevez-tennet e garg digantañ gant e eontr Alexios III Angelos. Ar pab, diouzh e du, a felle dezhañ ober e vad eus an disrannoù e Kergustentin evit adunvaniñ an Iliz.
Divizout a reas renerien ar Pevare Kroaziadeg mont da Gergustentin, da glask adlakaat Izaag II Angelos war an tron. Goude daou brantad seziz, e 1203 hag e 1204, e voe kemeret kêr gant ar groazidi ha tud Venezia, d’an 13 a viz Ebrel 1204. Lakaet e voe an tan e kêr ha distrujet e voe ul lodenn vat eus Kergustentin. Ur wech kemeret kêr gant ar groazidi e voe rannet Impalaeriezh Bizantion ganto ha savet Impalaeriezh Latin Kergustentin ha Stadoù bihan all war douaroù Gres (mare Frankokratia a reer eus mare-se en istor Gres). Lakaet e voe ar c’hont Baldoen Flandrez e penn an impalaeriezh nevez. Padout a reas Impalaeriezh Latin Kergustentin betek 1261, ar bloavezh ma voe adkemeret ar galloud gant an impalaer bizantat Mikael VIII Palaiologos.
Arondisamant Vervins
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Aisne d'ar 1 a viz Genver 2017. 160 kumun zo en arondisamant Vervins bremañ.
Pevare Kroaziadeg
Embann a reas ar pab Inosant III e oa laouen gant disoc’h ar Groaziadeg ha gant ar promesaoù da adunaniñ an ilizoù. E gwirionez, avat, e voe peurrannet an Iliz katolik roman hag Iliz ortodoks, a oa dispartiet abaoe ar Chism meur ar C'hornôg e 1054.
Ar Pevare Kroaziadeg n’eas ket betek an Douar Santel hag ar groaziadeg kentañ eo ma ne oa ket bet brezeliet a-enep muzulmaned a-benn ar fin.
Pizenneg
thumb|350 px|[[askorn an arzorn|Eskern an arzorn e liv; A:skafeg; B:loareg; C:trizueg; D:pizenneg; E:tristurieg; F:eiltristurieg; G:pennog; H:bac'heg]] thumb|Ar pizenneg
Amazona guildingii
Amazona guildingii a zo ur spesad perokeded eus ar c'herentiad Psittacidae. Evn broadel Sant Visant hag an Inizi Granadinas eo.
Pizenneg
Ar pizenneg zo unan eus eskern an arzorn a zeu e anv eus e stumm heñvel ouzh hini ur bizenn.
Amazona guildingii
Anvet e voe Psittacus Guildingii (kentanv) da gentañ-penn (e 1837) gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840) : dougen a ra anv an naturour breizhveuriat Lansdown Guilding (1797-1831).
Paeañ an truaj
Paeañ an truaj zo un anv a roer da veur a oberenn arzel, diwar linennoù tennet eus an Aviel.
Pizenneg
Koublet eo ouzh un askorn all hepken : an trizueg.
Paeañ an truaj
Kement-se avat a ra dave da zaou zarvoud disheñvel.
Amazona guildingii
Annez
Brosezat eo ar spesad e koadegi Enez Sant Visant (Antilhez Bihanañ).
Paeañ an truaj
Rentit da Gaezar
Hag ivez :
Beg Penc'hastell
Beg Penc'hastell zo ur beg-douar e penn kornôg bae ar Poulgwenn (pe bae ar Baol).
Aspadennoù a c'haller gwelet c'hoazh eus un oppidom eus Oadvezh an Houarn. Emañ war roll ar Monumantoù istorel abaoe 1972 ha furchadennoù zo bet graet eno.
Tristurieg (askorn)
thumb|350 px|[[askorn an arzorn|Eskern an arzorn e liv; A:skafeg; B:loareg; C:trizueg; D:pizenneg; E:tristurieg; F:eiltristurieg; G:pennog; H:bac'heg]] thumb|An tristurieg
An tristurieg zo unan eus eskern an arzorn, eus tu ar biz-meud.
Mezzano
Mezzano zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Jeanne Coroller-Danio
Jeanne Coroller-Danio, ganet e Morzhell d'ar 25 mai 1892, ha marvet dre lazh d'an 13 Gouere 1944 e Medrigneg, a oa un emsaverez emrenourez katolik breizhat, hag ur skrivagnerez.
Montelongo
Montelongo    zo ur gumun en Italia e proviñs Campobasso, e rannvro Molise.
Jeanne Coroller-Danio
Orin
Ur skrivagner brezhonek e oa he zad Eugène Coroller (1857-1923) anavezet dre e anv-pluenn Gweltaz. Un den kar da Théodore Hersart Kervarker e oa, ha diskennad d'ar c'horonal Coroller, hag a servije Jorj Kadoudal. Diazezour "Feiz ha Breiz" hag e penn ar gevredigezh "Breuriez ar Brezonnek" e oa. He mamm a oa ur vreizhadez anvet Pauline de Farcy de Beaumont (1858-1932).
Leptis Magna
Leptis Magna (anvet ivez Lepcis) a oa ur gêr a bouez bras en Afrika an Norzh, da vare ar Fenikianed, republik Kartada, Republik Roma hag an impalaeriezh roman. Kresket e voe kalz dindan ren an impalaer Septimius Severus (193–211), hag a oa genidik anezhi.
Jeanne Coroller-Danio
He oberenn
Adal 1922 e embannas he levr Histoire de notre Bretagne skeudennaouet gant Jeanne Malivel hag a c'houlennas dilemel he skeudennoù ag al levr evit an embannadurioù a heulie abalamour d'he selloù disheñvel (Coroller a zifenne an emrenerezh tra ma veze difennet ar rannvroelouriezh gant J. Malivel). E 1929 e embannas Le Mystère de Bretagne hag a voe troet e brezhoneg gant an aotrou Perrot, ha kinniget er Bleun-Brug e Douarnenez dirak 10 000 den. E 1940 e kemeras perzh e krouidigezh ar gelaouenn Ôlolé skrivet gant Herri Kaouisin, e lec'h ma embannas Les loups de Coatmenez (1941), ha La croisade des Loups (1943) skeudennaouet gant Steven ar Rallig.
Leptis Magna
Istor
Leptis Magna, pe Lepcis Magna (LPQY e fenikianeg ; Νεάπολις pe Neapolis e gregach : « Kêr nevez »), a oa unan eus kêrioù pouezusañ republik Kartada.
Jeanne Coroller-Danio
He oberenn
Savet e voe ganti un Histoire de ma Bretagne ha meur a destenn istorel all, dindan meur a anv-pluenn.
Leptis Magna
Istor
Dindan ren Diocletianus, pa oa bet rannet Afrika e 303, ez eas Leptis Magna da gêr-benn ar rannvro nevez Tripolitania.
Jeanne Coroller-Danio
Mare an Eil Brezel bed
E miz Eost 1943 e voe degemeret en he c'hastell ar Gadervenn renet gant Neven Henaff. Yann Fournis a ziskler en e dezenn diwar-benn Bezen Perrot e voe aozet ar Bagadoù Stourm en he c'hastell e 1943 e Kaon.
Leptis Magna
Istor
Dismantroù puilh a gaver e-kichen kêr Al-Khums, war-dro 120 km er reter da Dripoli, e genoù ar stêr Lebda e Libia.
Jeanne Coroller-Danio
Mare an Eil Brezel bed
Hervez Ronan Caerleon e kemeras perzh Jeanne en un emvod politikel, d'an :
Muntret d'an 13 a viz Gouere 1944
E-kerzh ar bloaz 1944, ar c'habiten Christian Le Mintier a zeuas da gastell ar Motte-Basse e Gorre, perc'hennet gant e vreur Godefroy Le Mintier de La Motte-Basse. Evit aotreiñ distro e 4 mab hag a veve gant o moereb e Creuse, e c'houlennas harp gant e amezegez, Jeanne Coroller, a-du gant ar PNB, hag a ambrougas anezhañ davet Kommandantur Lambal evit kaout tremenoù-hent. Hennezh ne oa ket e-touez ar genlabourerion, mes kontañ a reer e oa kreñv e liammoù gant ar PNB. Ar pezh zo sur eo en doa kas ouzh ar Saozon a-c'houde Emgann Mers-el-Kebir.
Pa voe harzet paotred ag ar rezistañs e Gorre gant an Alamaned d'an 8 a viz Gouere, e voe soñjet e oant bet diskuilhet gant ar familh Mintier de La Motte-Basse. Ha d'an 12 a viz Gouere e voe harzet ar familh. Ha pa glevas Jeanne ar c'heloù ez eas da C'horre gant he mab evit klask o dieubiñ. Hogen, hi hag he mab a voe toullbac'het eno ivez.
Mezzana
Mezzana zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Barycypraea
Barycypraea  a zo ur genad eus kerentiad an hoc'higed-mor e-touesk kalz re all hervez Word Register of Marine species WORMS.
Colletorto
Colletorto   zo ur gumun en Italia e proviñs Campobasso, e rannvro Molise.
Barycypraea
Taksonomiezh
Ar genad Barycypraea a zo bet diskrivet gant Schilder e 1927.
Spesadoù
daou spesad bev a zo bet renket er genad-mañ :
Meur a spesad fosil a zo ivez, en o zouesk :
Termoli
Termoli   zo ur gumun en Italia e proviñs Campobasso, e rannvro Molise.
Créteil
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Cristoliens anezho e galleg.
An anv
Cristoilum e oa an anv latin orin, diwar anvioù-badez galianek Cristos hag ogilum.
Paradisaea raggiana
Paradisaea raggiana a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Paradisaeidae. Evn broadel Papoua Ginea-Nevez eo.