cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Departamant gall
Niverennadur an departamantoù
Niverennet eo bet an departamantoù tramor eus 971 betek 976 (n'eus ket a zepartamant niverennet 96).
Anavezet mat eo sistem niveradur an departamantoù gant ar C'hallaoued pa vezont dispaket war blakennoù-marilh ar c'hirri-dre-dan hag ar marc'hoù-dre-dan. Aet eo da get an doare-se pa'z eus bet degemeret ur sistem europat e 2009, met chomet eo en un doare arouezel war ar c'hostez, gant arouez ar rannvro. Implijet e vez an niverennadur evit niverennoù ar Surentez sokial, e penn kodoù-post ar c'humunioù (nemet evit Korsika: implijet e vez an 20 evit kumunioù an enezenn a-bezh).
Kartenn an departamantoù gall
Départements and Regions of France
William DuVall
Kregiñ a reas ar sonerezh e penn-kentañ ar mare punk e Atlanta er bloavezhioù 1980, ha da gentañ gant ur strollad anvet Awareness Void of Chaos.
Departamant gall
Taolenn an departamantoù gall
Evezhiadennoù:
Evezhiadennoù all
Evezhiadennoù all a c'haller ober war anvioù ar c'hêrioù a zo pennlec'hioù departamantoù :
William DuVall
E 1983 e sikouras DuVall ar strollad punk Neon Christ en ur seniñ gitar hag en ur skrivañ pozioù war o fladennoù. Gant div droiadig ha div bladenn e krogas ar strollad, troet war ar politikerezh, d’ober un tammig berzh. Implij a reas ar strollad e vrud da harpañ arbennoù aluzennus liesseurt, evel da skouer dieubidigezh Fela Anikulapo Kuti. Dispartiañ a reas ar strollad e 1986, hag adstrollaña rejont evit un abadenn nemetken gant an izili a orin d’ar 24 a viz Kerzu 2004. Er mare-se e oa an izili o treiñ ur film-diell war o divoud. E fin ar bloavezhioù 80 ec'h embarzhas DuVall ar strollad "No Walls", levezonet gant Jimi Hendrix. Enrollañ a rejont ur bladenn.
E 1994 e skoazellas e gamalad Dionne Farris da skrivañ ar ganaouenn "I Know"; ar ganaouenn-mañ a gaso Farris da c’hounit un anvidigezh evit ar Grammy hag un ASCAP award.
E fin ar bloavezhioù 1990 e savas DuVall ar strollad Madfly. Eno e voe gitarour, kaner ha sonaozour. Kas a rejont a-benn div bladenn, "Get the Silver" ha "White Hot In The Black", enrollet war label Duvall, DVL Recordings, hag amledet er vro gant Mercury Records/PolyGram. Madfly a reas ur berzh kenwerzhel, met divizout a reas izili ar strollad ne oa ket ar pezh gwellañ evit ar strollad, ha disrannañ a rejont evit sevel Comes With The Fall, gant un isgitarour nevez, Adam Stanger. Diwezhatoc’h e tilojas an izili eus Atlanta da Los Angeles a-benn tapout arvesterien nevez.
Gitarour solo eo bet DuVall evit Michael Tolcher pa troiataas hemañ er Stadoù-Unanet.
Dont a reas DuVall da vignonañ gant ar gitarour Jerry Cantrell e 2000. Seniñ a reas gantañ e troiadoù hag e abadennoù liesseurt, e-lec’h en em adkave gant strollad Cantrell, Alice in Chains. Eno ez eo e kemeras DuVall plas ar c’haner Layne Staley, marvet gant ur rezoenad a heroin hag a gokain e miz Ebrel 2002. Abaoe emañ bepred o troiata ganto.
567
Diwar-benn ar bloavezh 567 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 567
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 567
La Vîngtaine d'la Ville-à-l'Êvêque
La Vîngtaine d'la Ville-à-l'Êvêque eo anv jerzenezek unan eus pemp vîngtaine e parrez Trinneté e Jerzenez, anvet La Vingtaine de la Ville-à-l'Évêque e galleg ha saozneg.
201
954 Ab Urbe Condita = 201 goude J.-K.
La Vîngtaine d'la Crouaîs'sie
La Vîngtaine d'la Crouaîs'sie eo anv jerzenezek unan eus pemp vîngtaine e parrez Trinneté e Jerzenez, anvet La Vingtaine de la Croiserie e galleg ha saozneg.
Hertevineg
Ur yezh semitek eus is-skourr yezhoù aramaek ar reter eo ar hertevineg (hértevin, ) komzet gant tro-dro da 1.000 den d'ar muiañ e Turkia (Azia) (1999).
Ginidik e oa ar yezh-mañ eus Proviñs Siirt met aet eo kuit an darn varasñ eus an dud di o vont betek ar c'hornôg.
Teir rannyezh ez eus:
Implijet e vez al lizherennek siriek evit ober gant ar yezh-mañ dre skrid.
Houlaolaeg
Ur yezh semitek eus is-skourr yezhoù aramaek ar reter eo an houlaolaeg (hulaulá, yzev-aramaeg, lishana noshan, lishana axni, jabali, kurdit, galiglu, aramit pe hula hula) komzet gant tro-dro da 10.000 den en Israel hag ivez gant un nebeud tud en Iran hag ar Stadoù-Unanet. (1998).
Genidik e oa ar yezh-mañ eus Kurdistan Iran hag an trowardroioù en Irak.
Peder rannyezh ez eus:
Disheñvel-kenañ eo diouzh ar yezhoù aramaek komzet gant ar gristenion hag ivez diouzh an denieg. Tost a-walc'h eo, avat, d'an nochaneg.
Senven-Lehard
Senven-Lehard a zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor.
Emdroadur ar boblañs
Emdroadur poblañs Senven-Lehard abaoe 1793
Kac'h-moudenn
Ur c'hac'h-moudenn a zo
Gad Yunnan
Gad Yunnan (Lepus comus) a zo ur bronneg geotdebrer hag a vev e kreisteiz Sina hag e Myanmar.
Breizh Brothers
Ar Breizh Brothers zo ur strollad pemp soner ennañ a oa krog da seniñ er festoù-noz 10 vloaz 'zo.
E 1999 e krog istor ar strollad mañ. Pevar c'hamarad a ziviz sevel ur strollad fest-noz. Savet e oa bet gant Tugdual Huertas, ur soner bombard, Erwan Lofficial gant e fleüt-treuz e koad, Emmanuel Pion gant e c'hitar ha Stefan Ropars gant e violoñs.
Met, al labour a-raok ar sonerezh : Erwan a ya gant ar « Compagnons du devoir » hag eñ d'ober e dro Bro-C'hall, neuze, setu Corentin Pronost o kemer e lec'h gant e dreujenn-gaol.
Bremañ eo Julien Deroff a c'hoari gitar gant ar Breizh Brothers. A-wechoù e teu Mickael Corre, un talabarder, da seniñ bombard pe treujenn-gaol.
Gallout a reer klevet ar strollad-mañ e Breizh a-bezh ha zoken e-maez Breizh. 10 vloaz goude bezañ savet o deus enrollet ur bladenn "live". Seniñ a reont da lakaat an dud da zañsal da gentañ met plijus int da selaou ivez.
Er strollad mañ ez eus tu da genveriañ daou rummad a-fed muzik. Lodenn an ton graet gant ar violoñs hag ar binvioù da c'hwezañ hag ul lodenn all, lodenn al lusk graet gant ar gitar, ar gitar-boud hag ar binviji-skeiñ.
Gant ar Breizh Brothers ne son ket an holl vinvioù asambles atav. A-wechoù e son ar violoñs pe ar fleüt evit kregiñ pe echuiñ un ton evel en heuliad "Loudeac", hag a-wechou all e vez leusket ar gitar, ar gitar-boud hag an taboulinoù o unan evit kenderc'hel an ton evel en heuliad "An Dro" pe er c'helc'h sirkasian. Ar gitar a zo kendoniet e DADGAD (re/la/re/sol/la/re) : ar mod brudetañ evit ar sonerezh keltiek.
Cheñch-dicheñch eo an doare da seniñ an ton gant ar violoñs, ar fleüt hag ar gitar. Ar pezh a lak an tonioù da vezañ bravoc'h ha plijusoc'h da selaou. Ar gitar, ar gitar-boud hag an taboulinoù a ya da heul treid an dañserien. Ne sonont ket tout asambles atav. A-wechoù ne vez klevet nemet ar violoñs pe an taboulinoù pe c'hoazh ar fleüt. Kement-se abalamour da zegas nerzh en dañs en-dro p'en em lakaont da seniñ asambles adarre. Efedoù a bep seurt a vez lakaet en tonioù :
- Ur polka c'hoariet e "canon" : ar violoñs, ar fleüt hag ar gitar-boud o c'hoari ar memes tem, met ket asambles.
- Implijet 'vez ur simbalenn vihan war un ton fisel.
- An Dro cheñch tu a vez kanet gant ar sonerien.
- Ar bal fisel (mod BB evel 'vez lavaret ganto) gant fin ar frazennoù sonet war ar prim. Meur a dra a lak ar strollad-mañ da vezañ disheñvel diouzh ar strolladoù festoù-noz all. Stefan a vez diarc'hen atav. Kement e sach war gwareg e violoñs pa son ma vez torret kerdin gantañ alies. Brudet int e Bro Vontroulez : gwelet e vezont o seniñ e kazimant kement fest noz a zo.
Mark (pab)
Mark (e latin : Marcus), ganet e Roma (Impalaeriezh roman ar C'hornôg) ha marvet d'ar 7 a viz Here 336, a oa bet dilennet da 34 pab an Iliz katolik roman d'an 18 a viz Genver 336.
Buhez
Mab e oa da Priscus pe Prisque. Lidet e vez d'ar 7 a viz Here.
Ezieg
Ezieg a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Douaroniezh
Ar Sec'h a ra ar vevenn etre Koetruzan hag Ezieg.
Aturayeg
Ur yezh semitek eus is-skourr yezhoù aramaek ar reter eo an aturayeg (lishana aturya, nevez-aramaeg asiriek, suret(h), suryaya swadaya pe (nevez-)asiriek) komzet gant tro-dro da 210.000 a dud en holl e norzh Irak e Baghdad, Basrah, Karkuk hag Arbil (30.000 den e 1994) ha gant meur a ezbroad dre ar bed a-bezh (Armenia 3.000 den; Aostralia, Aostria, Azerbaidjan, Belgia, Brazil, Kanada, Kiprenez, Frañs, Georgia 3.000 den; Alamagn, Gres, Iran 10.000-20.000 den; Siria 30.000 den; Italia, Liban, an Izelvroioù, Zeland-Nevez, Rusia (Europa) ha Sveden)
Talvezout a ra rannyezh Urmi da diazez evit ar yezh unvan hag implijet e vez dre skrid evel yezh voutin (lingua franca).
Roll ar romanterien vrezhonek hag o oberennoù
Amañ eo renablet ar romantoù brezhonek skrivet war-eeun e brezhoneg.
Brugelette
Brugelette (e pikardeg : Brujlete) a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Hainaut.
La Vîngtaine dé Maûfant
La Vîngtaine dé Maûfant eo anv jerzenezek unan eus c'hwec'h vîngtaine e parrez Saint Saûveux e Jerzenez, anvet La Vingtaine de Maufant e galleg ha saozneg.
566
Diwar-benn ar bloavezh 566 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 566
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 566
Kervaria-Sular
Douaroniezh
Kumunioù amezek : Louaneg; Trelêvern; Kamlez; Koatreven; Trezeni; Rospezh
Anv
B. Tanguy : Ville Beate Marie Insuler, Kermaria, 1330; Kermaria an Sullard, 1399; Kermaria en Sular, 1427; Kermaria en Suler, 1438, 1464; Kermaria en Sular, 1481; Kermaria Sullar, XVIIvet; Kermaria Sulard, 1782
Gad Korea
Gad Korea (Lepus coreanus) a zo ur bronneg geotdebrer hag a vev e biz Sina hag e Korea.
Gemitus Britannorum
Gemitus Britannorum (pe Klemm ar Vrezhoned) eo anv al lizher, hervez Sant Gweltaz en e levr De excidio Britanniae, a voe kaset gant pobl proviñs Britannia da c'houlenn skoazell arme Roma da zifenn o bro diouzh an alouberien : Skoted, Pikted, Angled, Saozon.
Ar skrid
Sede skrid lizher Gweltaz, bloaziet e 446, ha kaset da Ætius, evit-doare:
Meneget eo ar skrid-se gantañ e-barzh De excidio Britanniae, ha gant Bede war e lerc'h. Diskouez a ra ur boblañs e dañjer vras, ha klask a ra reiñ da gompren eo ret kas armeoù roman Galia en tu all da Vor Breizh da zifenn Brezhoned an Impalaeriezh diouzh an alouberien saoz. Met an Impalaeriezh, darev da gouezhañ, n'he devoa ket peadra da gas en amzer-se, ha ne lavar ket Gweltaz petra a voe respontet, ma voe ur respont.
Bloaziañ ha displegañ
Barbared ar skrid eo ar Saozon diazezet en Enez Vreizh hag a veve gant ar Vrezhoned abaoe ar bloavezhioù 430. Kenderc'hel a raent da breizhata, ha skoazell ebet ne deuas eus Galia. Gweladenn Germanus, Jermen Auxerre, a oa bet ur jeneral roman a-raok bout eskob Auxerre, war-dro 446–7 a c'hallje bezañ bet ur respont digant Ætius, met tostoc'h da 440 eo bloavezh e eil gweladenn da Enez Vreizh.
La Vîngtaine d'la Grande Longueville
La Vîngtaine d'la Grande Longueville eo anv jerzenezek unan eus c'hwec'h vîngtaine e parrez Saint Saûveux e Jerzenez, anvet La Vingtaine de la Grande Longueville e galleg ha saozneg.
Eutykianus
Eutykianus (e latin: Eutychianus), marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar.
Cynan Garwyn
Cynan Garwyn a oa roue Powys e dibenn ar pe deroù ar  kantved. N'ouzer ket hiroc'h diwar e benn, pe netra asur.
Meneget eo e anv e barzhonegoù hag e dornskridoù skrivet daou c'hant vloaz war-lerc'h e varv.
Krediñ a reer e oa mab henañ Brochwel Ysgithrog ha tad da Selyf Sarffgadau, pe Selyf ap Cynan, a voe lazhet en emgann Caer (war-dro 613 pe 615). Moarvat e renas etre an daou. Skrivet ez eus bet ivez e varvas en emgann-se gant e vab, met n'eus prouenn ebet a gement-se, ha marteze eo savet ar c'haozioù-se gant ar c'hoant da vrudañ ul lignez ha da sevel ur vojenn muioc'h eget war ar wirionez.
Hervez skridoù zo e vije dimezet da wGwenwynwyn, priñsez eus an Hanternoz kozh, ha n'eo ket anavezet a-hend-all.
Ur meulgan zo bet savet gant Taliesin da Cynan hag anvet Trawsganu Cynan Garwyn. A-hervez e vije ar varzhoneg koshañ e kembraeg. Meuleudi zo kanet gant ar barzh da Cynan evel brezelour taer o vont da lammat war rouantelezhioù brezhon all, gant skoazell tud Kernev-veur.
En amzer-hont ne oa ket c'hoazh eus Mercia, nag eus Kleuz Offa, hag en em astenn a rae Powys betek kreiz an enezenn, er vro a deuio da vezañ Y Mers, pe Gororau, da lavarout eo Marz Kembre.
Paosanias
Paosanias (Παυσανίας / Pausanías e gregach) zo bet anv meur a zen en Hellaz kozh.
565
Diwar-benn ar bloavezh 565 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 565
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 565
Eusebius (pab)
Eusebius (e latin: Eusebius), marvet d'ar, dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an , ne renas nemet 4 miz. Hervez ar vojenn en dije badezet Eusebius Vercelli.
La Vîngtaine des Pigneaux
La Vîngtaine des Pigneaux eo anv jerzenezek unan eus c'hwec'h vîngtaine e parrez Saint Saûveux e Jerzenez, anvet La Vingtaine des Pigneaux e galleg ha saozneg.
Buenos Aires (proviñs)
Proviñs Buenos Aires zo unan eus proviñsoù Arc'hantina, hag ar vrasañ, ar binvidikañ, hag an hini enni ar muiañ a dud, gant 13 827 203 annezad e 2001. Gant se eo hounnezh he deus ar muiañ a bouez. La Plata eo ar gêrbenn anezhi, ha 729 221 a dud enni. Kêr Buenos Aires, kêr emren ha distrito federal, n'emañ ket e Proviñs Buenos Aires.
598
Diwar-benn ar bloavezh 598 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Buenos Aires (proviñs)
Douaroniezh
Emañ er rannvro kreiz-reter, hag en hanternoz dezhi emañ proviñsoù Entre Ríos ha Santa Fe, er c'huzh-heol re Córdoba, La Pampa ha Río Negro, er c'hreisteiz hag er reter ar Meurvor Atlantel, hag er biz proviñs Río de la Plata. Evel un enezenn enni emañ kêr Buenos Aires, a zo bet distaget diouzh ar broviñs e 1880. Gant 307.571 km², hag 11,06% eus gorread ar vro, eo ar vrasañ eus proviñsoù Arc'hantina.
598
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 598
Buenos Aires (proviñs)
Douaroniezh
<!--
598
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 598
Buenos Aires (proviñs)
Douaroniezh
Su población aproximada es de quince millones de habitantes según el censo nacional de 2001,[5] con lo cual es la provincia más poblada de la República Argentina. Está conformada por parte del Gran Buenos Aires, con 9.270.661 habitantes, más lo que se considera el interior con 4.556.542 habitantes. Es una de las provincias con la mayor densidad poblacional, equivalente a 48,05 habitantes por km², sólo superada por la Ciudad Autónoma de Buenos Aires y la provincia de Tucumán.
Le paysage se caractérise en grande partie par la platitude de la pampa, lieu d'élevage et de cultures par excellence. Cependant deux massifs de collines émergent de la plaine : la Sierra de la Ventana (près de Bahía Blanca) et la Sierra de Tandil (Tandil). Le point culminant est le Cerro Tres Picos (1 239 mètres).
Hydrographie
A part le Río Paraná au nord, et les cours inférieurs des ríos Negro et Colorado au sud, la province de Buenos Aires ne possède pas de cours d'eau très importants. Il y a par contre beaucoup d'étangs, de lacs et de lagunes, salées ou non, où vont souvent se perdre les cours d'eau au lit mal dessiné. De ce fait, dans la région de la pampa humide (est et nord-est de la province), ces derniers débordent fréquemment, et divaguent sur la pampa toute plane, causant de sévères inondations.
1361
Diwar-benn bloavezh 1361 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Buenos Aires (proviñs)
Hydrographie
Le cours d'eau le plus important est le Río Salado qui est long de 700 kilomètres. Étant donné sa responsabilité dans de nombreuses inondations, l'option a été prise de dévier certains de ses affluents et de le canaliser dans son cours inférieur. Un réseau de canaux a ainsi été créé, procurant à ce fleuve et à ses affluents déviés une série de lits artificiels.
1361
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1361
Buenos Aires (proviñs)
Hydrographie
Parmi les autres cours d'eau, il faut citer le Río Samborombón et le Río Quequén Grande
1361
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1361
Buenos Aires (proviñs)
Hydrographie
La province de Buenos Aires est saupoudrée d'une grande quantité d'étangs, de lacs et de lagunes (le mot laguna en espagnol recouvre l'ensemble des petits lacs peu profonds, qu'ils soient salés ou non). Certaines de ces lagunas sont dues à des failles ou dépressions tectoniques, mais la plupart résultent de l'érosion éolienne de la plaine de la pampa. Près des côtes et de la baie de Samborombón, on trouve des lagunes salées parfois reliées à la mer, qu'en espagnol on appelle albuferas (analogues à la lagune de Venise ou à l'Étang de Thau au Languedoc). C'est le cas de la laguna de Mar Chiquita près de Mar del Plata.
C'haris
C'haris (Χάρις e gregach, distaget [kʰáris]) a zo anv unan eus ar C'haritezed kentañ, gwreg da Hefaistos hervez Homeros en Ilias (XVIII, 382-392). Pa deuas Thetis da di Hefaistos da c'houlenn armoù nevez evit he mab Akilles e voe degemeret gant C'haris.
Buenos Aires (proviñs)
Hydrographie
A part ces albuferas, l'immense majorité des étendues d'eau de la province sont pulsatiles, en ce sens que leur dimension est fonction des cycles climatiques humidité-sècheresse. Durant les sècheresses et les hémycycles secs décrits par Florentino Ameghino, ils tendent à se désècher et à se transformer en salines, tandis que pendant les hémicycles humides, ils voient leur étendue se multiplier (comme à la fin du XXe siècle). On considère que le dernier hémicycle humide a débuté en 1973-1974 et devrait se prolonger jusque vers 2022-23 (hémicycle de 50 ans).
C'haris
Gratia e oa hec'h anv gant ar Romaned.
Buenos Aires (proviñs)
Climat
Comme toute la Pampa humide le climat de la province est fortement influencé par l'Océan tout proche, avec des étés très chauds et des hivers tempérés. L'humidité est élevée et les précipitations abondantes sont réparties sur toute l'année. Cependant les précipitations baissent lentement vers l'ouest, si bien que les zones occidentales et sud-occidentales sont des régions plus sèches.
Le climat de la province de Buenos Aires est tempéré avec des températures moyennes comprises entre 10°C et 25°C. A la côte, le vent marin rafraîchit les nuits en été, et amène une forte humidité en hiver.
Les précipitations annuelles varient entre 500 mm à l'ouest et 1.000 mm sur la côte. Étant donnée l'extrême platitude de certaines régions (nord-est de la province, les bassins du Río Samborombón et du Río Salado), les fortes pluies y causent souvent des inondations.
La province est parfois traversée par le vent d'ouest appelé Pampero. Citons deux autres vents particuliers: Le Sudestada venu du sud produit des tempêtes et des chutes de température, et, plus connu, le vent de tempête Santa Rosa, qui a lieu chaque année le 30 août.
Villes principales
Les principales agglomérations de la province (recensement argentin du 18) sont les suivantes :
Tourisme et curiosités
Beaucoup d'étrangers peu informés conçoivent la province comme une vaste plaine, sans arbres, sans élévations aucune, en bref morne et monotone. En vérité, il n'en est rien. Il est vrai qu'une partie de la région (la pampa deprimada par exemple) est extrêmement plane. Cependant le territoire de la province est constellé de paysages superbes, avec des lacs et d'innombrables lagunes, où la vie fourmille et particulièrement les très nombreux oiseaux. Une partie de la province est couverte par delta du Río Paraná, riche réservoir de vie aquatique tant végétale qu'animale. Elle recèle en outre un joyau, son vaste littoral, avenant et plein de curiosités à visiter. Il y a aussi des chaines de montagnes, de faible altitude il est vrai, mais couvertes de forêts et de bois et où naissent des cours d'eau limpides entrecoupés de superbes cascades. Tout cela fait que la province et surtout ses régions littorales sont très prisées par des millions de touristes, tant étrangers que nationaux.
Il faut avant tout signaler les zones protégées :
La province comporte quantités de superbes lagunes. Citons : -->
Lennoù
Meur a lenn zo, anvet lagunas:
Melestradurezh
Rannet eo ar broviñs etre 134 "partido". Partido Patagones eo ar brasañ, gant 13.600 km², ha partido Vicente López eo ar bihanañ, gant 33 km².
Gad Etiopia
Gad Etiopia (Lepus fagani) a zo ur bronneg geotdebrer hag a vev e kornôg Etiopia.
Troad semblativel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad semblativel pe troad-heñvelaat (saoz.: semblative case) anvet ivez troad simulativel pe simularis, evit komz eus un droad a dalvez da lakaat keñver-ouzh-keñver traou heñvel an eil re ouzh ar re all, o klotaat mui-pe-vui gant "evel" e brezhoneg.
Implijet e vez an droad-mañ gant ar wagimaneg komzet en Aostralia, merket gant al lostger "-yiga", da skouer:
Implijet e vez ivez gant an inuktitut, merket gant al lostger "-tut" (unander), da skouer :
Liberalitas
Liberalitas a oa doue ar brokusted e relijion Henroma, hag unan eus an di indigetes.
Gad Korsika
Gad Korsika (Lepus corsicanus) a zo ur c'hrigner geotdebrer hag a vev e Korsika, e Sikilia hag en Italia.
Wardrecques
Wardrecques a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Troad arbennel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad arbennel (saoz.: causal case pe causative case) evit komz eus un droad a dalvez da verkañ arbenn pe abeg un dra bennak, o klotaat mui-pe-vui gant "abalamour da" e brezhoneg.
Unan eus tri arc'hwel an trede "stad" pe troad an tibeteg eo an arbennerezh, merket gant al lostger "-yi", da skouer:
Implijet e vez ivez gant an euskareg, merket gant al lostger "-arengatik", ha gant an hungareg, merket gant an enger "-ért-", da skouer:
Ereadurioù gresianek
frame|right|Ereadur dornskrivet -έστ- eus ar Prantad Bizantek
A-raok ma vije bet implijet ar moullañ e veze implijet gant ar menec'h gante da gefridi adskrivañ levrioù gant an dorn meur a ereadur evit skañvaat o labour hag ivez evit espern paper.
Liammoù diavaez
Griechisches Alphabet
Thérouanne
Thérouanne (en izelvroeg : Terwaan pe Terenburg, en pikardeg  Therwane; e latin :  Tarvenna) a zo ur gumun eus  Bro-C'hall, en departamant Pas-de-Calais.
Ardamezioù
En gul e vlourdilizenn en argant heuliet gant tri tog-eskob en aour
Bevenn yezhel
War ar vevenn yezhel emañ Thérouanne ha Wardrecques, en tu pikardek, e su ar ganol ; en hanternoz dezhi emañ tachenn ar flandrezeg kornôgel gant kumunioù Ruisscheure hag Hazebroek.
Henamzer
Kêr ar Vorined, pobl c'halian e oa.
733
Diwar-benn bloavezh 733 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Monchy-le-Preux
Monchy-le-Preux a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
733
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 733
Monchy-le-Preux
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Brezel-bed kentañ: Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Krouet eo bet gant 29th Division e miz mae 1917 hag implijet betek miz Meurzh 1918 hag e mizioù Eost, Gwengolo hag Here 1918 adarre .
733
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 733
Kanton Pornizh
Kanton Pornizh a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs) er c'hreisteiz d'ar stêr Liger. Brasaet e oa bet da eizh kumun gant dekred ar 25 a viz C'hwevrer 2014.
Joseph Loth
Joseph Loth (1847 er Gemene-1934 e Pariz), a oa kentañ kelenner yezhoù keltiek e Skol-veur Roazhon. N'en deus ket skrivet nemeur e brezhoneg (n'anavezer diwar e zorn nemet raklavar adembannadur Ar en deulin, oberenn Yann-Bêr Kalloc'h e 1935). Er skridoù gouiziek e kaver meneg aliezik eus al "Linenn Loth" a verkfe bevenn bellañ emled ar brezhoneg war-zu ar reter.
Bannieloù pobloù ar bed
Amañ e kavor bannieloù pobloù, broadoù pe danvez broadoù anriek ha n'int ket dizalc'h, met a zo o klask kaout muioc'h a frankiz, a wirioù, pe bezañ anzavet.
Kanton Pornizh
Betek 2015
Kanton Pornizh a yae pemp kumun d'ober anezhañ :
Bannieloù pobloù ar bed
Ar bannieloù diskouezet amañ eo ar re a vez implijet gant ar re a zifenn gwirioù ar pobloù pe broadoù-se.
Kanton Pornizh
Abaoe 2015
Kanton Pornizh a ya eizh kumun d'ober anezhañ :
Joseph Loth
E vuhez
Botaouer-koad e oa e dad e Berne, war harzoù koad Pont-Kalleg, hag eus ar Gemene e oa e vamm. Ganet e voe Jozef d’ar 27 a viz Kerzu 1847, er Gemene. Mont a reas da gloerdi bihan Santez-Anna-Gwened kent mont da Bariz da genderc’hel e studioù. Goude e voe anvet da gelenner e lise Kemper, en ur skolaj e Pariz, hag e lise Pondi. E 1883 e voe anvet da gelenner war ar c’heltieg e skol-veur Roazhon. Gantañ e voe savet an Annales de Bretagne ha renet e voe gantañ betek 1910. Er bloavezh-se e voe anvet e Skolaj Bro-C'hall, e Pariz. Degemeret e voe da ezel en Académie des inscriptions et belles-lettres e 1919, hag e meur a ensavadur all ivez : Akademiezh Roueel Norvegia, London Philological Society... Anvet e voe da zoktor gant skol-veur Glasc'hu, gant hini Kembre... En Annales de Bretagne, er Revue Celtique hag e kelaouennoù all c'hoazh, e embannas ur bern pennadoù diwar-benn ar brezhoneg hag ar yezhoù keltiek. War-lerc'h Henri d'Arbois de Jubainville ez eas e penn ar Revue Celtique ha da eil-renerien e oa Georges Dottin, Émile Ernault ha  Joseph Vendryes,  kelenner en École pratique des hautes études. Pa varvas Georges Dottin e voe lakaet Marie-Louise Sjoestedt en e lec'h.
Meur a levr a savas ivez ha meur a skrid a voe adembannet gantañ, evel da skouer geriadur Pierre de Châlons.
Mervel a reas e Pariz d'ar 1añ a viz Ebrel 1934, met beziet e voe er Gemene.
E 1947 e voe roet e anv da lise Pondi, anvet bremañ lise Joseph Loth.
Felis Iañ
Felis I (e latin: Felix), marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar.
La Vîngtaine dé Souos l'Églyise
La Vîngtaine dé Souos l'Églyise eo anv jerzenezek unan eus c'hwec'h vîngtaine e parrez Saint Saûveux e Jerzenez, anvet La Vingtaine de Sous l'Église e galleg ha saozneg.
Leziregezh
An diegi, pe leziregezh (diwar ar ger lezir, eus ar ger gallek loisir), pe lizidanted, a zo unan eus ar seizh pec'hed kapital hervez an Iliz katolik, eo perzh an hini a nac'h labourat hag ober an traoù ret evit bevañ.
Belfegor eo droukspered al leziregezh.
Meuleudi d'al leziregezh
<abbr title="Gan piv ?">Meulet eo bet al leziregezh gant oberourien zo, ha stourmet eviti.
597
Diwar-benn ar bloavezh 597 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 597
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 597
Nevez-aramaeg bohtanek
Ur yezh semitek eus is-skourr yezhoù aramaek ar reter eo an nevez-aramaeg bohtanek (saozneg: Bohtan Neo-Aramaic) komzet gant tro-dro da 1.000 den Gardabani e Jorjia (1999) ha gant un nebeud tud all ivez e Rusia (Azia).
Ginidik e oa ar yezh-mañ eus Anatolia (hiziv Turkia), tec'het kuit diouzh o ziez o klask repu e Rusia da geñver ar C'hentañ Brezel Bed.
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo rak kozh eo deuet an darn vrasañ eus an dud a ra c'hoazh ganti.
Amprevan
An amprevaned zo loened divellkeinek eus skourrad an Artropoded, azonet gant ur c'horf rannet e tri fezh : ur penn div dastornell outañ, ur brusk c'hwec'h pav outañ, hag ur c'hof — ar c'hevnid n'int ket amprevaned eta.
En Devonian, war-dro 410 milion a vloavezhioù zo, e voe al loened c'hwec'hpavek kentañ ; er Glaouvezh (–360 m. a v.) e voe an amprevaned gwirion kentañ, en urzhadoù Hemiptera, Odonata, Orthoptera.
War-dro 5,5 milion a spesadoù amprevaned zo, da lavaret eo 70% eus ar spesadoù loened a zo war an Douar. Ur milion hepken eus ar spesadoù amprevaned zo bet deskrivet gant ar skiantourien, pa 'z eus bet deskrivet 19 000 spesad pesked, 9 000 evn, 6 000 stlejvil, 4 500 bronneg ha 2 800 divelfenneg.
Korfadurezh
Rannet eo korf an amprevaned e teir lodenn goloet gant kitin : ar penn, ar brusk (pe toraks) hag ar c'hof (pe abdomen).
Tri re bavioù zo gant an amprevaned. En doare-se ez eus tu da verzout n'eo ket ar c'hevnid amprevaned met araknided.
Reoliadur emvagañ
Liesseurt eo reoliadur-emvagañ an amprevaned : ...
Istor an amprevaned
An amprevaned karrekaet koshañ adkavet a vefe eus marevezh an Devonian, da lâret eo war-dro 350 milion a vloavezhioù zo. Diaskell e oant.
Evit pezh a sell eus an amprevaned askellek koshañ adkavet e vefent bet karrekaet etre -325 ha -300 milion a vloavezhioù zo. Tennañ a raent d'an nadozioù-aer a-vremañ, gant un hed-eskell etre 40 ha 60 cm.
Amprevanoniezh
Studiet e vez an amprevaned gant an amprevanoniourien, hag an amprevanoniezh eo anv o skiant.
Debrerien-amprevaned
Debret e vez an amprevaned gant meur a loen, en o zouez un urzhad bronneged a vez graet an amprevanetaerien anezho, evel
Estreget bronneged a zebr amprevaned avat: bez ez eus ivez
Rummatadur
Apterygota
Monocondylia
Dicondylia
Biz-gwalenn
thumb|Ar biz-gwalenn Ar biz-gwalenn, pe biz ar bizoù, anv ar biz etre ar biz-bras hag ar biz-bihan, eo an hini a vez lakaet outañ ar walenn-dimeziñ.
564
Diwar-benn ar bloavezh 564 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 564
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 564
Kouenon
Ar C'houenon (Couesnon e galleg) zo ur stêr e biz Breizh hag e mervent Normandi, brudet dre ma verk an harz etre Breizh ha Normandi ha Bro-C'hall, hag emañ hec'h aber dirak Menez Mikael ar Mor, e Bae Menez-Mikael. 97,4 km hed zo dezhañ.
Gerdarzh
Hervez lod e vije ar ger koad e deroù an anv, marteze ur roud eus Koadeg Scilly, ur goadeg ha n'eo ket bet prouet e vije bet anezhi, tro-dro d'ar roc'h brudet. Ar pezh zo sur eo eo raklatin an anv.
Douaroniezh
Unan eus an teir stêr eo hag a servij da verkañ an harzoù etre Breizh ha Bro-C'hall eo gant al Liger (war un tregont kilometr bennak) hag an Diwazh.
Istor
Boas eo an dud da lavaret er c'horn-bro : "ar C'houenon, diwar un taol-follentez, en doa lakaet ar Menez (Mikael) e Normandi".
Menkaoura
Ur faraon eus an IVre tierniezh Henegipt e oa Menkaoura (gregachaet e Mykerinos). Urzhiañ a reas savadur an hini bihanañ eus piramidennoù Gizeh. Khamerernebty II e oa e rouanez pennañ.
Aramaeg talmoudek Babilonia
Ur yezh semitek eus is-skourr yezhoù aramaek ar reter eo aramaeg talmoudek Babilonia (saozneg: Babylonian Talmudic Aramaic) komzet gwechall en Israel.
Menkaoura
Etre - 2532 ha -2504 en dije renet hervez mammennoù 'zo, met an darn vrasañ eus ar glaskourien a gred eo sifr Listenn Turin tostoc'h ouzh ar wirionez. Hervezi en dije renet 18 bloavezh hepken. Ar fed ne oa ket echu e zelwennoù pa oa marvet a zamveneg ne renas ket ken hir ha C'hafra.
Kouenon
Istor
Kanolet e voe ar C'houenon en kantved. Ur stankell a voe savet e 1969, hag ur chaoser evit mont d'an Menez-Mikael. An traoù-se en deus buanaet lec'hidadur ar Bae. Ur stankell nevez zo bet savet e 2009 evit kaout un efed "kas-dour" evit digontraezhañ ar Bae. Ur pont-treuzell zo abaoe miz Gouere 2014 evit mont d'ar Menez.
Aramaeg talmoudek Babilonia
Ur yezh varv an hini eo daoust ha ma vez studiet aketus c'hoazh gant ar yuzevion a-benn lenn o levrioù sakr.
Kouenon
Kumunioù treuzet gant ar C'houenon
En tri departamant Mayenne, Il-ha-Gwilen ha Manche : Saint-Pierre-des-Landes, Loezherieg-Dompêr, Kell-Loezherieg, Belzeg, Felger, Yaoueneg, Eskuz, Rovenieg, Bilieg, Chapel-Sant-Alverzh, Glannoù-ar-C'houenon, Magoerioù-ar-C'houenon, Sant-Owen-an-Alloz, Henwig-ar-C'houenon, Rovazil, Sen, Rivoù, Traoñ-Kouenon, Bazeleg-ar-Veineg, Sulial, Sacey, Aucey-la-Plaine, Pontorson, Planfili, Sant-Jord-Grehan, Beauvoir, Menez Mikael ar Mor.
Kren-douar
Kren-douar (pe seism) a vez pa gren an douar, da lavarout eo pa stok div blakenn an eil ouzh eben er greunenn. Dre-se e kren an douar, kreñv pe get. Gallout a ra distruj rannvroioù a-bezh. Dañjerus-kenañ eo. Teknikoù zo avat a reer ganto evit klask gouzout en a-raok pegoulz e c’hoarvezo. Stummoù ha kreñvderioù dishañval zo ivez…
Diawelet ar c'hrenoù-douar
Un nebeud binvioù a zo, an hini koshañ ijinet gant Sinaiz war-dro ar bloavezh 200. Gant hennezh e oa tu dija da c'houzout eus peseurt tu e vije ar grenadenn-zouar. Ar binvioù a-vremañ a c’hell lâret peseurt nerzh a oa gant ar seism.
Un nebeud anezhe : ·	Ar sismometr : a c’hell merkañ, muzuliañ hag enrollañ pep fiñvadenn eus ar blakenn, en ul lec’h resis. ·	An astenn-verker : a vez lakaet dindan an douar, war ul linenn-frailh. Ar benveg-se a vuzul ar bihanañ gwask, astennadur pe ar fiñvadurioù a vez er roc’h.
Ar binvioù-se a verk muioc’h eget 600 000 krenadenn bep bloaz. An darn vrasañ anezho a c’hoarvez er greunenn veurvorel pe e lec’hioù e-lec'h n'eus den ebet o chom.
Setu daou venveg evit muzuliañ nerzh ur c’hren-douar : Ar seismograf evit ar seism, gant ur fiñvadenn a-led hag evit ur fiñvadenn a-hed. Ar seismograf a zo ur benveg evit enrollañ ar c’hrenoù "tellurik". E-pad ar fiñvadenn (biroù gwer), ur bluenn a skriv ar c’hrenadennoù war ur follenn a dro war ur granenn pe ruilh (biroù ruz).
Kig-ha-farz
thumb|200px|Ar sac'had farz bet o poazhañ er soubenn thumb|200px|Ar sac'had farz thumb|200px|Ar meuz klok
Kren-douar
Muzuliañ ampled ar c'hrenoù-douar
Kalz resisoc’h eo gant notadur skeuliad Richter eget gant hini Mercalli peogwir e vez implijet ur benveg muzuliañ. Gant muzuliañ ampled ar gwagennoù ha keñveriañ anezhañ gant talvoudoù skrivet war daolennoù graet gant ar sismologourien, e jeder un niverenn etre 1 ha 9 ; an niverenn-se a verk an energiezh laosket gant ar seism.
Gad Tehuantepec
Gad Tehuantepec (Lepus flavigularis) a zo ur bronneg geotdebrer, brosezat en ur c'hornig eus Oaxaca e Bro-Vec'hiko.
Kren-douar
Muzuliañ ampled ar c'hrenoù-douar
Nerzh 1-2 : Seism santet gant ar sismograf hepken. 500 000 anezho bep bloaz.
Kig-ha-farz
Ar c'hig-ha-farz zo ur meuz breizhat hag a vez debret e Bro-Leon dreist-holl, met a gaver muioc'h-mui e Breizh a-bezh.
Ennañ ez eus meur a seurt kig, kig-bevin ha kig-moc'h poazhet en dour gant legumaj (kaol, karotez, pour, irvin, ognon,...) ha gant fars-sac'h.
Ar fars-sac'h zo fars, pe toaz graet gant laezh, vioù ha bleud gwinizh (farz gwenn) pe bleud gwinizh-du (farz du), ha poazhet en ur sac'h-fars. Servijet e vez troc'het a jelkennoù, pe bruzunet, asambles gant ar c'hig hag al legumaj.
Erminig
An erminig, pe kaerell-wenn, (Mustela erminea) a zo ur bronneg e kerentiad ar mustelideged.
Kren-douar
Muzuliañ ampled ar c'hrenoù-douar
Nerzh 3-4 : Luskellet an traoù staget en nec’h met nebeut a c’haou. Etre 10 000 ha 100 000 bep bloaz.
Kig-ha-farz
Gant ar c'hig-ha-farz e vezer boaz da ginnig « lipig », chaous graet gant chalotez troc'het a dammoù bihan ha poazhet e-barzh an amann.
Kren-douar
Muzuliañ ampled ar c'hrenoù-douar
Nerzh 4-5 : Santet mat. Gwer torret ha batimantoù gwagelet. Etre 1 000 ha 10 000 bep bloaz.
Erminig
Deskrivadur
Ur c'higdebrer bihan eo na ya ket da vrasoc'h eget 30 cm. Debriñ a ra konikled, krignerien, bronneged bihan, evned hag o vioù, pesked, raned hag amprevaned. Ampart eo evit pignat er gwez ha diskenn a ra diwarno e benn en a-raok evel ur gwiñver.
Kren-douar
Muzuliañ ampled ar c'hrenoù-douar
Nerzh 6-7 : Santet mat-tre. Siminalioù o kouezhañ, tier zo a zisac’h hag an dud a skamp kuit. Etre 20 ha 200 bep bloaz.
Kig-ha-farz
Gwechall e oa ar meuz-se boued pennañ al labourerien-douar e Bro-Leon (hep kalz a gig alies). Meur a rekipe disheñvelik zo da ober kig-ha-farz, hervez an terouer.
Kren-douar
Muzuliañ ampled ar c'hrenoù-douar
Nerzh 7-8 : Santet mat-tre. Skaret an douar, savadurioù en o foull ha skampadeg dre-holl. Etre 10 ha 20 bep bloaz.
Nerzh 8-9 : Distruj dre-holl. Disac’hadeg an tier uhel hag ar pontoù, hentoù-bras ha hentoù-houarn distummet. War-dro 1 bep bloaz.
Ar frailhoù
C’hoarvezout a ra pa vez da ou damm douar o riklañ : Unan o vont dindan, an eil o vont a-us… Un astennadur zo neuze, hag ez eus evel un toull… Evel an hini a-raok nemet e teuont da vezañ staget, hag ur gwaskadur zo. Riklañ a ra a-led. Frailh reizh ha frailh a-led war ar memes tro.
Ar tsunami
Ur tsunami a zo un tren gwagennoù krouet en dour gant ur stroñs hag a dilec'h an tevder dour a-serzh. C'hoarvezout a ra tsunamioù pe reverzhioù da heul krenoù-douar, disac'hadennoù douar, tarzhadennoù volkanek, tarzhadennoù a bep seurt en o zouez korfoù kosmek evel mein-kurun.
Gwelet ar pennad pennañ: Tsunami.
Erminig
Deskrivadur
Barrek eo an erminig da lazhañ anevaled brasoc'h egetañ. Pa chom kig war e breizh e vir anezho en ul lec'h kuzh. Evel ar mustelideged all e lazh e breizhoù dre zantañ diaz o c'hlopenn, lec'h m'emañ rann an empenn a gontrol an anal.
E meur a rannvro e rann e annez gant ar gaerell hag he deus an hevelep doare bevañ.
Annez
Bevañ a ra an erminig e rannvroioù klouar ha yen Europa, Azia hag Amerika an norzh. Degaset e oa bet e Zeland-Nevez da stourm ouzh ar c'honikled met noazus eo deuet da vezañ peogwir e hemolc'h evned ar vro ha debriñ o vioù. Daoust ma vev e rannvroioù yen en deus ur c'horf hir na vir ket mat an tommder. E gorf hir a ro tro dezhañ da heuliañ e breizhoù en o douarenn.
Gell eo e vlevenn a ya da wenn e-pad ar goañv er rannvroioù ma vez erc'h. Penn e lost a chom du a-hed ar bloaz avat. E implijout a ra evel un touell ouzh e breizherien moarvat.
Seizh pec'hed kapital
Ar seizh pec'hed kapital pe seizh pec'hed marvel zo ur meizad katolik, roll ar seizh pec'hed brasañ a zo mammoù d'an holl bec'hedoù all.
Erminig
Doare bevañ
Difenn a ra e dachennad ouzh izili all e spesad, dreist-holl ar re eus an hevelep reizh. Meur a zouarenn en deus ar peurliesañ. Ne doull ket anezho, avat. Kemer a ra anezho digant e breizhoù. En diavaez eus koulz ar parañ e vev en e-unan. Gouennañ a ra ur wech ar bloaz ha d'ar c'houlz-se ec'h a ar barez gant meur a bar. Ar re-se ne gemeront tamm perzh ebet e desavadur ar re vihan. Hir-tre eo an dougen (11 mizvezh) peogwir e vez ampellaet stagadenn ar grouell er mammog.
Dingo (loen)
An dingo (Canis lupus dingo) a zo ur c'hi doñv distroet d'ar stad gouez kantvedoù ’zo.
Seizh pec'hed kapital
Vertuzioù
Seizh vertuz a vez enebet ouzh ar seizh pec'hed-se:
Erminig
Arouez hag ardamez
Er Grennamzer, a-raok ma vije deuet ar c'hizhier deus Bro-Ejipt, e veze doñvaet an erminigoù evit chaseal al logod hag ar razhed en tiez. Profet e oa ivez d'ar merc'hed.
Dingo (loen)
Bevañ a ra en Aostralia ha gevred Azia.
Erminig
Arouez hag ardamez
Dibabet eo bet gant Anna Vreizh, hervez ar vojenn, evel arouez Breizh. Awenet he deus ger-ardamez Breizh "Kentoc'h mervel eget bezañ saotret".
He adkavout a reer er Gwenn-ha-du.
Liammoù diavaez
An erminig, Animal Diversity Web
Nikolaikirche
thumb| Nikolaikirche gwelet eus ar [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] thumb|150px| Ar c'hlordi doubl thumb|150px|Nikolaikirche e 1827 Nikolaikirche a zo savadur koshañ Berlin : savet eo bet e 1230. E-kreiz karter Nikolaiviertel emañ. Savet eo bet da enoriñ Sant Nikolaz, sant-paeron ar goñversanted, rak kalz koñversanted a oa e-touez annezidi gentañ Berlin. Meur a wech eo bet kemmet ar savadur : e 1380 e voe ouzhpennet ar chantele, hag an nevioù e 1480. Ar c'hlordi doubl a voe savet e 1876. Distruj a voe e-kerzh an Eil Brezel Bed, kempennet voe an iliz adalek 1977. Adalek 1987 e voe staget ouzh Märkisches Museum.
Kervoroc'h
Kervoroc'h a zo ur gumun eus Bro Dreger e kanton Bear, e departamant Aodoù-an-Arvor, e hanternoz Breizh.
XVIIIvet kantved
Raok 1790, gwelout Skiñvieg.
Kermoroc'h a zo distaget diouzh Skiñvieg e 1790.
XIXvet kantved
Dont a ra parrez dre e-unan e 1841.
Boulvriag
Douaroniezh
Kumunioù amezek : Gurunuhel; Mousteruz; Koadoud; Sant-Rien; Plijidi; Magor; Kerien; Mael-Pestivien; Pont-Melvez
Anv
Talvoudegezh (war ar stern)
Charles de Keranflec'h, p. 51 : "Degouezhout a reomp e benn ar fin e Boulvriag, bourg pouezus war zu kreisteiz ul lodenn ar venezioù Du, hag e-barzh un izelenn he eien fonnus hag ar c'hlebder a ro e anv kozh reizh Poul-Briac (poull Briac)" (sic)
Stêrioù
Stêrioù bras o deus o andon e Boulvriag:
Glav
Ar glav eo an dour a gouezh eus ar c'houmoul war an douar pe war ar mor. Glavioù pe glaveier a lavarer el liester. Komzet e vez eus barroù, barradoù, kaouadoù glav.
Boulvriag
Ar Simbol
Ar simbol zo bet roet er barrez koulz er skol gristen evel er skol-stad.
Glav
A belec'h e teu ar glav
Ken glan hag an dour strilhet eo ar glav pa vez bet krouet, met saotret e vez gant rannigoù hag elfennoù-saotrañ ken ne vez ket mat da evañ.
Koadeg
Displegadur ar ger
Gant koad + -eg, lostger al lieskementiñ eo bet savet ar ger. Koulskoude e vez implijet koad evit meur a ledennad bihan gwez ken ez eus un diforc'h brasted etre koadeg ha koad, honnezh brasoc'h eget ur c'hoad.
Arc'hwel ekologel
A-bouez-bras eo ar c'hoadegoù evit an dourredennoù pa 'z int al lechioù ma vez miret un darn eus an glaveier diwar an diaezhennad ha diwar an dinaouiñ re vuan : dindan gwez ar c'hoadegoù e c'hell an douar chom gleb diehan ha daleet eo kas an dour d'an traoñ. El lec'hioù m'eo bet distrujet ar c'hoadegoù e cheñch an hin ken e teu da vezañ sec'hoc'h. Pa vez kaset d'an traoñ koadegoù ar menezioù e weler ar c'hrignerezh o kas an douar krouet gant ar gwez diwar o delioù kouezhet ha tamm-ha-tamm e teu ar reier war-wel en-dro.
Arc'hwel armerzhel
Ar gounid-koad eo "merañ" ur goadeg evit tennañ gounid deusouti. Filierenn ar c'hoad zo a-bouezh e PDK un dek bro bennak er bed.
Arc'hwel sokial
Evit an dudi e ya an dud da vale er c'hoadeier, evit ar blijadur hepken, evit kutuilh bleunioù, frouezh pe kebell-touseg, evit chaseal. Ar shinrin-yoku zo un terapiezh evit ar c'horf hag ar spered er c'hoadoù hag a zeu eus Bro-Japan.
Arc'hwel sevenadurel
War-dro 8000 bloaz zo e voe krog an dud, en harp an tan, da zigoadañ an hantervoul norzh, o kregiñ gant Sina. Chomet eo ar goadeg e-barzh kontadennoù ha mojennoù tost holl sevenadurioù ar bed avat. Degas a ra ar goadeg vojennel Brekilien da soñj e drouized ha hud.
Kaldayeg
Ur yezh semitek eus is-skourr yezhoù aramaek ar reter eo ar c'haldayeg (lishana kaldaya, kildani, kaldeeg, sureth, fellihi, fallani pe nevez-aramaeg kaldeek) komzet gant tro-dro da 200.000 den en Irak (100.000-200.00 den e 1994) dreist-holl.
Genidik e oa ar yezh-mañ eus kornôg ha norzh Kurdistan Irak stok ouzh ar vevenn gant Turkia. Bremañ, avat, e vez komzet en Irak e Mosul, Baghdad ha Basrah hag e gevred Kurdistan Irak. Kumuniezhoù divroidi bras pe vrasoc'h a vez kavet ivez en Aostralia, Belgia, Kanada, Alamagn, Liban, an Izelvroioù, Sveden, Siria, Turkia (Azia) hag er Stadoù-Unanet.
Eizh rannyezh zo:
Tost a-awalc'h eo d'an dinieg evit ma teufe a-benn an dud d'en em gompren.
Skrivet e vez gant al lizherenneg siriek.
Kerentiad
Ar c'herentiad (liester : kerentiadoù) a zo anv ur rumm bennak, diazezet war ar gerentiezh hag ar peuzheñvelded.
En un doare ledan e komzer eus kerentiad ur yezh bennak. En un doare strizh e komzer eus kerentiad ar bevien
Gerdarzh
Dont a ra ar ger kerentiad eus kerent, liester ar ger kar, dezhañ ar ster bev pe un dra peuzheñvel.
1362
Diwar-benn bloavezh 1362 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Kerentiad
Rummatadur ar bevien
Implijet e vez ar ger kerentiad e bevoniezh evel un derez e-barzh skeul rummatadur reizhiadek ar bevien evel m'en deus kinniget ober Carl von Linné. Etre an urzhiad hag an iskerentiad emañ.
Dibennoù-ger latin a verk ar renk e rummatadur ar bevien
E diwezh anvioù ar c'herentiadoù e kaver al lostgerioù latin -aceae evit ar plant, ar bezhin hag ar foue hag -idae evit al loened.
Sikstus II
Sikstus II (e latin: Xystus II), ganet e Bro-C'hres ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
1362
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1362
Kerentiad
Dibennoù-ger latin a verk ar renk e rummatadur ar bevien
Skourioù:
Rummatadur ar yezhoù
Pa glask ar yezhoniourien keñveriañ an holl yezhoù e vezont sachet da rummata anezho dre o feuzheñvelderioù, dre gwriziennoù ar gerioù peurvuiañ. Da skouer e vez rummet ar yezhoù kar en Europa hag e Azia ha savet eo bet meizad kerentiezh ar yezhoù indezeuropek, war ur yezh ha n'eus roud ebet anezhi nemet dre stummoù zo a c'heller studiañ e yezhoù zo, koulz bev ha marv, evel al latin pe an etruskeg.
Gad Iberia
Gad Iberia (Lepus granatensis) a zo ur bronneg geotdebrer hag a vev e Portugal, Spagn ha Bro-C'hall (er gevred, e-lec'h m'eo bet degaset).
1362
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1362
Hot dog
Hot dog (ki tomm e brezhoneg) a zo anv saoznek ur sandwich, ijinet e SUA, ennañ ur silzigenn, poazh pe griz. Warni e vez lakaet lipig a bep seurt, evel sezv, ketchup, relish, maionez, pe ognon. Ur silzigenn a lakaer e-barzh, pe graet gant kig bevin, pe kig moc'h, kig yar, kig yar-Indez pe legumaj zoken.
E spagnoleg e vez lâret perro caliente, ki tomm, eus an dra-se. E Chili ez eus ur sandwich tomm brudet hag a zo evel un hot-dog bihan, ennañ tomatez drailhet, yod avoukez ha maionez, ha « completo » a vez graet anezhañ.
Konikl korr
Ar c'honikl korr (Brachylagus idahoensis) a zo ur bronneg geotdebrer hag a vev e Norzhamerika. Ar spesad nemetañ eo er genad Brachylagus.
Wittes
Wittes e galleg, Witeke e flandrezeg, a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Hendecourt-lès-Cagnicourt
Hendecourt-lès-Cagnicourt a zo ur gumun eus departamant ar Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Bered ar C'hommonwealth: Dominion Cemetery
Ur vered ag ar Brezel-bed kentañ eo. Krouet e voe e miz Gwengolo 1918 gant unanadoù kanadian .
596
Diwar-benn ar bloavezh 596 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 596
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 596
Foranerezh
Ar foranerezh eo an ober graet gant an hini a foran un dra bennak, hag arc'hant da gentañ, evel e barabolenn an Testamant Nevez, ar Mab foran.
Foraniñ traoù all a vez graet: boued, danvez. Foraniñ buhezioù soudarded a ra ofiserien en armeoù a-wechoù.
Krennlavar
(da genderc'hel)
Stefan Iañ (pab)
Stefan I (e latin: Stefanus), ganet e Roma (Impalaeriezh roman) ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Romañcheg
Ar romañcheg zo ur yezh romanek eus skourr ar yezhoù retoromanek. Kar eo d' al ladineg (komzet e Su Tirol, Trentino ha Veneto) ha d'ar friouleg (komzet e Frioul). Ur statud ofisiel zo gantañ e kanton Grischun, e Suis.
War digresk eo bet niver ar romañchegerien abaoe pell, ken m'emañ ar yezh en arvar da vont da get, daoust dezhi bezañ anavezet evel unan eus yezhoù broadel Suis e 1938.
Pemp rannyezh zo:
Gad Abisinia
Gad Abisinia (Lepus habessinicus) a zo ur bronneg geotdebrer hag a vev e reter Afrika (Soudan, Eritrea, Etiopia, Djibouti, Somalia ha, marteze, Kenya).
Daniel Le Flanchec
Daniel Le Flanchec, ganet e Tredraezh e Treger, e 1881, a zo bet anarkour a-raok bout komunour ha dilennet da vaer Douarnenez e miz Here 1924. E 1936 e kuitaas ar Strollad Komunour ha tostaat a reas ur pennadig da gostezenn Jacques Doriot. Chom a reas e penn an ti-kêr betek 1940 ; neuze e voe torret diouzh e garg gant an Alamaned. Diskleriet e voe d'an Alamaned gant e vestrez, kaset da gamp-bac'h Buchenwald, ha lazhet eno gant komunourien marteze d'an 11 a viz Meurzh 1944.
Gad Hainan
Gad Hainan (Lepus hainanus) a zo ur bronneg geotdebrer brosezat en enezenn Hainan (Sina).
Heliadezed
An Heliadezed eo an anv a vez graet eus ar seizh merc'h en deus bet an doue Helios, an Heol, pe gant Rode, pe gant an Okeanidenn Klymene. C'hoarezed Faethon int.
Christiaan Andriessen
thumb|right|200px| Christiaan Andriessen, ganet en Amsterdam e 1775, a oa mab da Jurriaan, hag a deuas da vezañ ul livour a live taolennoù istor, maezioù, buhez ar pemdez, kêrioù, ha poltredoù a-wechoù ivez. E-touez e oberennoù e ranker menegiñ ur panorama eus Amsterdam. Mervel a reas e 1846.
Heliadezed
Pa varvas o breur ne oa den evit o frealziñ: dourek e ouelent, ha dizehan, ken e kaledas o daeroù en ur roc'h, ha ma voent troet e gwez-pupli.