cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cave canem
Istor
Kavet e oa bet ar bomm-se pa voe furchet kêr Pompei gant an hendraourien e ti ar Barzh Trajik. Skrivet e oa e pennlizherennoù e-kichen skeudenn ur c'hi drouk, dalc'het war-bouez ur roll, war ur marelladur a oa war leur un trepas. Graet e oa evit lakaat ar weladennerien da ziwall, ha dreist-holl da ober aon d'al laeron. Krediñ a reer e veze kavet ar seurt kemenn war dreuzoù tier ar Romaned binvidik. Marelladurioù damheñvel, gant ur c'hi-diwall, zo bet kavet e Pompei, hep an enskrivadur avat.
Er Grennamzer e oa unan eus lavaroù-stur kêr Sant-Malo, dre ma veze laosket chas-diwall da redek e kêr da noz, hag e vezent dastumet da veure.
Kanton Sant-Nikolaz-an-Hent
Kanton Sant-Nikolaz-an-Hent a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs).
Kumunioù (1790-1801)
Kanton Sant-Nikolaz-an-Hent a yae peder c'humun d'ober anezhañ:
Taseg
Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr yezhoù konyakek eo an taseg (tase, tangsa, rangpan pe cham chang) komzet gant tro-dro da 17 000 den en India (1997) hag ivez e Myanmar.
Meur a rannyezh a zo:
e Myanmar:
Ciltern Saetan
Ciltern Saetan a oa anv ur meuriad pe ur rouantelezh vihan angl-ha-saoz a zalc'has ar Chiltern etre ar hag ar. Kemer a reas perzh e distrujadeg rouantelezh vrezhon Cynwidion met biskoazh ne voe a-bouez. Dont a reas da vezañ sujed Wessex goude 560-592. War-dro 670 e voe aloubet ar rannvro gant Mercia a lakaas tud Ciltern Saetan da vezañ o gwizien. N'anavezer nemet anv unan eus o rouaned, Dida, a renas eus 670 da 675.
Hervez an Tribal Hidage e kontrole ar Ciltern Saetan 4000 hid.
Opoueg
Ur yezh nilezsaharek eus skourr yezhoù komouzek eo ar opoueg (opuuo) komzet gant tro-dro da 300 den en Etiopia.
Lampernisse
thumb|left|Kêriadenn Lampernisse Lampernisse a oa ur gumun eus Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. E 1971 e oa bet strollet e kumun Pervijze gant kumunioù Stuivekenskerke hag Oostkerke. Lakaet int bet e kumun Diksmuide gant lezenn 1977.
Strollad Komunour Slovakia (1992)
thumb|left|Arouezenn ar Strollad Strollad Komunour Slovakia (en slovakeg: Komunistická strana Slovenska) a 'zo anv ur strollad komunour oberiant e Kirgizstan, bet krouet e 1992 pa oa bet kendeuzet Strollad Komunour Slovakia – 91 ha Kevredad Komunour Slovakia.
Da geñver an dilennadegoù bet dalc'het e 2002 ec'h eas gant ar Strollad war-dro da 6% eus ar mouezhioù, tapet gante 11 dileuriad e Paralamnt Slovakia, evit a wezh kentañ abaoe ma oa bet krouet ar Strollad da vezañ tapet dileuridi.
Kemer a ra perzh e Strollad Tu-Kleiz Europa gant statud arseller.
Margate
Margate a zo ur gêr eus kontelezh Kent e Bro-Saoz.
Gouleg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù komouzek eo ar gouleg (gule) komzet gwechall e Soudan.
Ur yezh varv an hini eo.
Fred Travalena
Fred Travalena zo un aktour stadunanat ganet e 1943 e New-York ha marvet e 2009.
Mr.Everybody e oa e lesanv rak gouest e oa da zreveziñ ur 100 mouezh bennak, koulz hini Jack Nicholson evel hini Bugs Bunny.
Chaetops
Rummatadur
Diouzh ar rummatadurioù e vez renket ar genad-mañ e Turdidae pe e Muscicapidae pe en e gerentiad dezhañ e-unan: Chaetopidae.
Goumouzeg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù komouzek eo ar goumouzeg (gumuz) komzet gant tro-dro da 160.000 den en Etiopia.
Tort bras
An Tort bras a zo un evn-mor, Ardenna gravis an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous er Meurvor Atlantel.
Le Locle
Le Locle a zo ur gêr a Suis, e kanton Neuchâtel, e rannvro ar Jura. 10 148 annezad (2008).
Moll Davis
thumb|275px|Moll Davis, poltredet gant [[Peter Lely, war-dro 1665-1670]] Mary "Moll" Davis (war-dro 1648 - 1708) a oa un aktorez saoz eus ar kantved, hag unan eus serc'hed niverus ar roue saoz Charlez II.
E 1686 e timezas d'ur soner gall, James Paisible (war-dro 1656-1721), hag a oa e lez ar roue James II. Gant ar roue ez ejont d'an harlu da Vro-C'hall, da St Germain-en-Laye.
Kanton Belle-Biz
Kanton Belle-Biz (canton de Bailleul-Nord-Est e galleg) a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant an Norzh hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais.
Kumunioù
Kanton Hazebroek-Su a yae 4 c'humun d'ober anezhañ:
Gourmaelon
Gourmaelon, kont Kernev, a zo meneget evel "bezañ o ren war rouantelezh Breizh" er bloaz 908 hag er bloaz 913. War a seblant e oa renet Breizh d'an ampoent gant ur bodad uhelidi a anve hini pe hini da gemer ar garg uhelañ. Dizale koulskoude e kollas an uhelidi-se o galloud pa zeuas an Normaned da vezañ mistri war ar vro.
Force Ouvrière
Force Ouvrière, anavezet evel FO, pe CGT-FO e anv istorel gwirion, zo ur sindikad gall, krouet e 1948, gant izili eus ar CGT a enebe ouzh pouez ar Strollad Komunour Gall (PCF) war ar sindikad.
Gourmaelon
=Gwelet ivez=
Louarn-mor
Al louarn-mor, pe falc'her, (Alopias vulpinus) a zo ur pesk migornek kar d'ar rinkin.
Force Ouvrière
Kalz eus kevrennoù FO a zo e dalc'h izili ar PT, evel re Liger-Atlantel, pe skourr an Deskadurezh.
Kwameg
Ur yezh nilezsaharek eus skourr yezhoù komouzek eo ar c'hwameg (kwama) komzet gant tro-dro da 15.000 den en Etiopia.
Jérôme Kerviel
Jérôme Kerviel (ganet d'an 11 a viz Genver 1977 e Pont-'n-Abad) zo un oberour-marc'hadoù a labour er bank gall Société Générale abaoe Miz Eost 2000, ha tamallet dezhañ, gant ar renerien, bezañ kaoz d'ar bank da vezañ kollet 4,9 miliard a euroioù etre 2007 ha 2008, koll biskoazh brasoc'h gant ur bank a-hervez.
Barn
Goude ur prosez kroget d'an 8 a viz Mezheven 2010, ma oa tamallet Jérôme Kerviel da vezañ graet « faosoni, filouterezh, falskelaouiñ ur sistem urzhiataerezioù ». D'ar 24 e c'houlennas ar prokulor 5 bloaz bac'hidigezh a-grenn. D'ar 5 a viz Here 2010 e voe embannet e gablusted, ha kondaonet an den da 5 bloaz bac'hidigezh, gant ur goursez 2 vloaz. Ha ret dezhañ paeañ d'ar bank 4,9 miliard a euroioù evit e zigoll. Galv zo bet graet gant an alvokad, Olivier Metzner.
Robert Scheidt
Robert Scheidt ,ganet e São Paulo ar 15 a viz Ebrel 1973, a zo ur merdeer a vicher a orin eus Brazil. Div wech ez eo bet kampion Olimpek ha 8 gwech kampion ar bed war Laser. E touez merdeerien titletañ ar bed war Laser eo Robert Scheidt.
Osteiktied
An osteiktied (Osteichthyes) zo pesked askornek a ya d'ober un uskevrennad e rummatadur klasel al loened.
War-dro 29.000 spesad pesked a ya d'ober an osteiktied.
12
765 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr-Roma) / 0012 goude Krist
Levroniezh
10er
Yezhoù goumouzek
Un is-skourr eus ar yezhoù komouzek eo ar yezhoù goumouzek.
Ar goumouzeg eo ar yezh c'houmouzek pennañ.
Sant-Yagu-ar-Menez
Sant-Yagu-ar-Menez  a oa ur gumun eus kanton Plened-Yugon e departamant Aodoù-an-Arvor, e norzh Breizh. Kendeuzet e oa gant c'hwec'h kumun-all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Ar Menez.
Lignez
Hollad diskennidi ar bevien eo al lignez kemeret he fenn diwar nep a hinienn. Un dalvez dibar a zo d'ar ger pa vez kaoz eus lignezoù ar pennoù bras, en o zouez ar roueed, ar brientinion ha, dre vras, tud an noblañs. Evit studiañ lignezoù an dud ez eus ur skiant anvet al lignezouriezh. Emañ al lignezourien o blediñ war roudoù an dud varv a c'hellfe bezañ chomet ken e savont taolennoù-lignez hag e reont ar micher evit adkavout piv eo hêr da biv hag evit dudi an dud veo ivez.
Xinjiang
Ur rannvro eus Sina eo Xinjiang (sinaeg 新疆, pinyin Xīnjiāng "Bevenn Nevez"; ouigoureg: LFE شىنجاڭ Shinjang), anv klok: Republik Ouigourek Emren Xinjiang.
Xiju eo anv kozh ar proviñs (proviñs ar c'hornog). un anv all hag a vez implijet gant an Ouigoured eo "Turkestan ar Reter". Ürümqi eo ar gêr-benn.
Bailleulmont
Bailleulmont a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Xinjiang
Istor
Abaoe pell e veve an Dokharianed (indo-europeaned) er vro pa e aloub Rouantelezh Wei ( Norzh Sina) ar rannvro e -170 a benn difenn d'an Xiongu ( pobl turc'h) da gontroliñ hent ar sidan. E 751 e koll ar Siniz Emgann Talas a-enep ul lu muzulman savet gant Tibetiz, Arabiz ha Mongoliz. 10 000 a enep 150 000. E penn kentan eo 30 000 al lu sinad met e pad an emgann e cheñch 20 000 Turc'h a zu evit sikour al lu muzulman a vo 170 000. En desped da vezan trec'h, al lu muzulman ne zistroio ket ken ken start oa an emgann ha ken kreñv oa ar Siniz. Padet en deus an emgann 5 devezh.
Bailleulmont
kantved
Brezel-bed kentañ:
Xinjiang
Istor
E 840, ur pobl turc'h : an Ouigoured o vevañ e Mongolia a zo faezhet gant ur pobl turc'h all: ar C'herghiz. Trec'hiñ a reont kuit betek ar Xinjiang ha sevel a reont ur rouantelezh. Tamm ha tamm e vo asimilet ar poblou all gante ha mont a reas da get ar yezh wir Xinjiang : an Tokharian.( marteze war-dro 1300).
Bailleulmont
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Bailleulmont Communal Cemetery
Marvet int e 1916-1918, e-pad ar Brezel-bed kentañ. Implijet e voe bered ar gumun gant ospitalioù-tachenn hag unanadoù stourm   .
Xinjiang
Istor
Aloubet eo Xinjiang gant Gengis Khan.
E keit se e oe aloubet Sina ivez gant Mongoled (dinastiezh Yuan). A balamor da se n'int ket deuet a benn da gontrolin adarre ar provins kollet met e 1759 e teuint a-benn d'adkavout ar provins kollet agnt an dinasti Qing.
Goude 1759 e oa bet staliet atantoù sinad dreist holl en Ürümqi peogwir e oa ur c'horn aes da labourat an douar ennañ. Kresket en doa bras niver a Haned ennañ hag e 1830 e oa war dro 155 000 Han staliet.
An Ouigoured a zo o vevañ er Xinjiang met n'int nemet 7 milion ken diwar an 20 milion a dud a zo eno. An trevadenniñ kaset gant an Haned (pobl vrasañ Sina) a zo kaoz int erru ur vinorelezh en Xinjiang. E 1980, 1995 ha 1997 e oa bet emsavadegoù ha bec'h bras er vro abalamour da se.
Politikerezh
20 miliard a donennoù a eoul-maen zo en douar (da lavaret eo 30% eus eoul-maen Sina) hag un 10 miliard a vetradoù kub a aezhenn ivez. Un takad strategel evit ekonomiezh Sina enta.
Hortense Schneider
Hortense Catherine Schneider, lesanvet e galleg La Snédèr, (30 a viz Ebrel 1833 – 6 a viz Mae 1920) a oa ur c'hoariganerez c'hall, ur soprano hag unan eus brudetañ kanerezed an gant oberennoù Jacques Offenbach.
Brudet e oa ivez evel kourtizanez. Serc'h e oa d'ar roue saoz Edouarzh VII, ha lesanvet e oa Le passage des princes, dre ma tibabe he dousoù en noblañs.
E 1878, da 55 bloaz, e kuitaas he micherioù, hag e timezas. Mervel a reas e Pariz da 87 vloaz.
Film
Ur film zo bet diwar he fenn e 1950 :  La valse de Paris gant Marcel Achard.
Kanton Belle-Mervent
Kanton Belle-Mervent (canton de Bailleul-Sud-Ouest e galleg) a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant an Norzh hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais.
Gouel Dewi
thumb|[[Banniel Sant Dewi]]
Kanton Belle-Mervent
Kumunioù
Kanton Belle-Mervent a yae 6 kumun d'ober anezhañ:
Gouel Dewi
Gouel Dewi (Dydd Gŵyl Dewi) a lider d’ar 1 a viz Meurzh e koun sant Dewi pe Divi (war-dro 500–589), paeron Kembre (anavezet e kembraeg evel Dewi Sant).
Deiziad ar 1 a viz Meurzh zo bet dibabet evit e lidañ, dre ma varvas Divi, a lavarer, d’ar 1 a viz Meurzh 589. Abaoe an eo deuet an devezh-se da vezañ ur gouel broadel e Kembre.
Hengoun
Sonadegoù, beilhadegoù, koanioù a vez aozet gant kalz kevredigezhioù an devezh-se. Bugale a gustum kemer perzh en eisteddfodoù, ma vezont o seniñ, o kanañ pe o tibuniñ barzhonegoù. E skolioù zo e c’hell bezañ ur penn-devezh vak.
Gant Kembreiz zo e vez douget war-wel, en devezh-se, ur blantenn vihan ouzh o chupenn : ur bourenn (arouez sant Divi) pe ur foeonenn (arouez kembreat an nevezamzer). E kembraeg ez eus ul liamm etre an div blantenn-se dre m’o deus anvioù peuzheñvel : Cenhinen (pourenn) ha Cenhinen Bedr (foeonenn, ger evit ger "pourenn Pêr").
Banniel Kembre ha banniel sant Dewi a vez dispaket an devezh-se dre Gembre.
Hiziv
Abaoe un nebeud bloavezhioù e klasker aozañ dibunadegoù e straedoù Kerdiz da lidañ ar gouel, war skouer ar pezh a reer en Iwerzhon da-geñver Gouel Sant Padrig. Dre ar bed a-bezh e vez lidet ar gouel gant kevredigezhioù Kembreiz divroet, a ginnig sonadegoù ha koanioù. E 2006 e oa bet sklêrijennet savadur an "Empire State Building", er Stadoù Unanet, gant livioù Kembre.
E Kembre e klever muioc’h-mui a dud o c’houlenn e vefe anavezet ar 1 a viz Meurzh evel un devezh gouel broadel ha ne vefe ket labouret d’an devezh-se. Hervez ur sontadeg a oa bet graet d’ar 1 a viz Meurzh 2006, e vefe 87% eus an dud e Kembre a-du gant ar soñj-se.
Gaoth Dobhair
220px|thumb|Gaoth Dobhair, dirak menez [[An Earagail.]] Gaoth Dobhair (saozneg: Gweedore) a zo ur barrez e gwalarn Iwerzhon, e kontelezh Donegal, war an aod. Gaoth Dobhair eo ar barrez pobletañ e Gaeltacht Iwerzhon (4,065 a dud). Eno emañ burevioù Raidió na Gaeltachta evit Dún na nGall. Meur a geriadenn zo : Croithlí, Dún Lúiche, An Bun Beag, Doirí Beaga ha Cnoc Fola.
Leda
Karet e voe gant Zeus a zeuas d'ober e lez dezhi e korf un alarc'h. P'edo un erer war e lerc'h e teuas an alarc'h da glask repu etre divvrec'h Leda. Kousket a reas ganti p'edo-hi en he gwele e-kichen he fried a oa kousket. Diwar e garantez e c'hanas daou vugel: Helena ha Polydeukes, a voe ganet en ur vi, tra ma voe ganet Kastor ha Klytaimnestra en ur vi all. Anavezet eo daou vreur Kastor ha Polydeukes (Polluks) evel an Dioskured, da lavarout eo bugale Zeus.
Hervez un doare all eo da Nemesis e oa ar vi-se, fiziet ganti e Leda.
Doareoù all
Doareoù disheñvel zo d'ar vojenn, hag a-wechoù e vez kinniget an Dioskured evel mibien da Zeus o-daou, pe neuze ne vez kaoz nemet eus ur vi. E skridoù zo n'eus meneg a vi ebet, evel gant Homeros, ha ne grede ket an dud nemeur er vojenn, ha war an diwezhadoù dreist-holl e veze goapaet ar vojenn.
Gant Tindareos he doe Leda ur verc'h arall, Foibe.
Ronsard
Ur varzhoneg c'hallek gant Ronsard, La Défloration de Lède, e-barzh an dastumad Les Odes, zo awenet marteze gant un daolenn diwar zorn Michelangelo. Evel meur a arzour ec'h empent pigos an evn o vont e gouhin Leda.
Kanton Sant-Pêr-Raez
Kanton Sant-Pêr-Raez a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs), er c'hreisteiz d'ar stêr Liger.
Kumunioù
Kanton Sant-Pêr-Raez a yae peder c'humun d'ober anezhañ:
Beaumetz-lès-Loges
Beaumetz-lès-Loges a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ:
Vladslo
Vladslo (e flandrezeg kornôgel:Vlazêle) a oa ur gumun eus Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Lakaet eo bet e kumun Diksmuide gant lezenn 1977.
Loeiz XVII (Bro-C'hall)
thumb|An Daofin livet gant Alexandre Kurchaski (1792) Loeiz XVII eo an anv roet da Loeiz Charlez Bro-C'hall (Ganet d'ar 27 a viz Meurzh 1785 - marvet d'an 8 a viz Even 1795), mab Loeiz XVI, roue Bro-C'hall, dug Normandi ha daofin Bro-C'hall goude. Hervez urzh an dierniezh e vo anavezet roue gant holl ar riegezhioù all ha gant e eontr (hag a deuio da vezañ Loeiz XVIII) goude marv Loeiz XVI, betek keloù e varv, e Prizon an Templ. Eil mab Loeiz XVI ha Marie-Antoinette e oa.
Youankiz
Louis-Charles de France a oa bet ganet e Kastell Versailhez d'ar 27 a viz Meurzh 1785. Badezet eo ar memes devezh e chapel Kastell Versailhez gant Louis René Édouard de Rohan, aluzenner meur Bro-C'hall, test eo Honoré Nicolas Brocquevielle, kure Iliz ar Werc'hez-Vari e Versailhez. Ar paeron a zo Louis Stanislas Xavier de France, a vo en dazont Loeiz XVIII ar vaeronez a zo Marie-Caroline de Lorraine, arc'hidugezh Aostria, rouanez an Div Sikilia, dre he gannadezh Elesbed Bro-C'hall, c'hoar Loeiz XVI.
Cochoa
Cochoa a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù kar d'an driski, krouet e 1836 gant an naturour breizhveuriat Brian Houghton Hodgson (1800 pe 1801-1894).
Spesadoù
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer en Azia ar gevred.
Tort du
An Tort du (liester : torted du) a zo ur spesad evned-mor, Ardenna grisea an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Procellaria grisea (kentanv) da gentañ-penn (e 1789) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).
Weneted
Ar Weneted a oa unan eus meuriadoù galian Arvorig. Klotañ a ra o ziriad kozh gant Bro-Wened a-vremañ mui-pe-vui. Kêr-benn ar Weneted a oa Gwened a greder (Darioritum e latin).
Anavezet int abalamour d'ar perzh bras o deus kemeret e Brezel Galia. Caius Julius Caesar en deus kontet en e Addisplegoù war Brezel Galia penaos o doa ar Weneted klasket sevel un emsavadeg a-enep ar Romaned e Kornôg Arvorig pa oant merdeerien a-zoare hag o doa listri-brezel bras. Kaezar en doa lakaet galeoù da vezañ fardet e genoù al Liger. An emgann bras war vor a grogas etre listri ar Weneted ha listri Kezar e 56 kent Jezuz-Krist e-tal ar Mor-Bihan.
Bonsai
Istor
A-orin eus Sina eo an arz-se, a gaver e Viet Nam ivez. 盆景, pinyin pén jǐng "gweledva en ur pod izel" eo an anv sinaek, ha Hòn Non Bộ, heñvelster, eo an anv vietnamek. Abaoe tremen ur milved ez eus eus ar bonsai e Japan, ha tamm-ha-tamm ez eus ganet ur genedelezh hag ur c'heriaoueg piaouel d'an arz-se.
Levr
Ul levr (liester : levrioù ha levroù e Bro-Wened)a zo un teul skrivet hag/pe moulet hag/pe skeudennet hag a zo hezoug hag a zo un unanded savet a-ratozh.
Raversijde
thumb|left|Iliz katolik Sint-Rafaël ha chapel Onze-Lieve-Vrouw
Raversijde a zo ur gêriadenn eus kumun Oostende e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez.
Levr
Petra eo ul levr?
Hervez Littré, ul levr a zo "dastum graet gant meur a follennoù hag a zo ur paron evit un testenn dornskrivet pe voulet warnañ. En "Nouveau dictionnaire universel" (1870), Maurice La Châtre a skriv m'eo al levr "strobadur meur a follennoù paper, leuegen, parch, moulet pe dornskrivet, holl wriet evit kaout stumm ul levrenn goloet gant ur follenn baper, kartoñs, parch, maoutken, leuegen, ler-Marok hag all...
Diwar an deskrivazur danvezel e c'heller dispartiañ 3 c'harg :
Met e wechoù e vez divizet natur al levr diwar an traoù nes ha n'int ket heñvel-rik :
Ul levr n'eo ket levr un enskrivadur war ur savadur pa n'eo ket hezoug
Ar vedalennoù, er c'hontrol, a zo gwelet a-wechoù evel levrioù
Ul levr n'eo ket nag ur gelaouenn nag ur mareadeg pa n'int ket ur c'henstroll peurglok
Ul levr n'eo ket ur paperenn dornskrivet pe voulet, rak-se n'eo ket bet savet evit-se.
Ul levr eo a-dra-sur ur c'helc'hgeriadur moulet, met n'eo ket memestra evit ur c'helgeriadur war sederom pe war Internet.
Gerioù deveret
Mesket eo bet un tamm levr ha levrioù gant ar ger eurioù, a anve gwechall al levrioù da bediñ. D'ar poent-hont, al levrioù implijetañ e oa an eurioù-se. An hini anavezetañ a zo Eurioù Briz, diouzh anv e aozer. Un eurioù a c'hell bezañ klevet evit lavarout "ul levr" e Bro-Leon. Evel reizh e rank bezañ miret evit envel ar Brevial, levr-pediñ ar veleien, levr "Liderezh an Eurioù", da bep eur eus an deiz : mintin, kreisteiz, gousperoù, komplidoù, ofis al lennadennoù. Ur palevarzh eus Liderezh nevez an Eurioù en Iliz katolik a zo bet moulet da skouer e 2009 a zo e dalbenn Liderezh an Eurioù, Azvent, Nedeleg, e ti Imbourc'h, 1200 p.
Enez Sezon
Sezon pe Enez Sezon (distaget Sezoun, Chezoun, Chehoun er vro) zo un enezenn didud e kumun Landeda, e genoù an Aber-Ac'h. Warni ez eus ur c’hreñvlec'h a oa bet savet gant Vauban e 1694. En amzer-se e veze graet kalzik a genwerzh dre borzh bihan an Aber-Ac’h. Evit difenn ar porzh e oa bet divizet gant Vauban ober labourioù a voe kaset da benn buan etre 1694 ha 1695. Kabitendi an Aber-Ac’h a voe staliet er c’hreñvlec’h, gant un toullad soudarded ha kanolioù. Betek an e voe pouezus ar c’hreñvlec’h evit difenn al lodenn-se eus an aod. Dilezet e voe e 1889. Adimplijet e voe e-pad an Eil brezel-bed, gant an Alamaned, a savas bunker-ioù war mogerioù ar c’hreñvlec’h. A-hervez e oa ur c’hreñvlec’h war an enezenn en Henamzer dija, da vare ar Gelted.
Volin
right Vsyevolod Mikhaylovitch Eichenbaum (Всеволод Михайлович Эйхенбаум) lesanvet Volin (Волин, 11 a viz Eost 1882, Novgorod-18 a viz Gwengolo 1945, Pariz)
Bet ganet en ur familh pinvidik e studias a ar gwir e Sant Petersbourg. Kemer a reas perzh en dispac'h e 1905 hag e savas ivez ur soviet e Sant Petersbourg. Harzet e voe gant ar polis, ha lakaet da heul en toull-bac'h. Dont a reas a-benn achap eus ar prizon ha mont da Vro-c'hall e 1907. Mont a reas e darempred eno gant diveliourien eus Rusia. Dont a reas ezel eus ar C'homite Oberiant Etrebroadel e 1913 ha stourm a-enep d'ar brezel. Voline a rankas terc'hel kuit a-nevez davet SUA ar wezh-mañ pa fellas d'ar gouarnamant gall e lakaat ivez en toull. Degemeret e voe neuze gant ar C'hevredad Unvaniezh ar Vicherourien a vro Rusia e SUA hag e Kanada. Kenderc'hel a reas da stourm en ur vrudañ ar gelaouenn Mouezh al Labour.
Kuitaat a reas ar gelaouenn da c'houlz emglev Brest-Litovsk. Mont a reas neuze da vBrobov e su Rusia, lec'h ma voe karget da gelenn d'ar bobl. Kemer perzh a reas d'ar pemdezieg Nabate (kloc'h-galv). Karget e voe ivez da sevel ur skrid evit prezegenn Koursk. Ret e voe dezhañ sevel ur sintezenn diveliel en dije gellet bezañ program eus pep tu diveliel Rusia. Rankout a reas kuitaat e labour abalamour d'ar volcheviked. Kejañ a reas ouzh Nestor Makhno, hag e voe lakaet e penn ar c'hevrad e karg eus sevenadur ha deskadurezh an Arme Emsavet. An arme a zilennas anezhañ e 1919 evel Prezidant Kuzul an Arme Emsavet. An Arme Ruz a harzas anezhañ en-dro c'hwec'h miz goude, ha lakaat a reas anezhañ etre daouarn an Tcheka. Dieubet e voe e 1920, a- drugarez d'un emglev etre Makhno hag ar volcheviked. Harzet e voe un eil gwezh d'ar 25 a viz Kerzu, da lâret eo un deiz a-raok ar c'hendalc'h diveliel, asambles gant tout an diveliourien o doa bet stourmet gant Makhno.
Prizoniet ha jahinet, e voe dieubet a-drugarez da glemm ar sindikalourien europat deuet da gemer perzh e kendalc'h Profintern. Rankout a reas neuze kuitaat Rusia da vat. Repu a gavas en Alamagn, lec'h ma kendalc'has da stourm gant an Unaniezh Vicherel Frank, a oa he sez e Berlin, hag e skrivas "Heskin a-enep d'an diveli e Rusia Soviedel". Treiñ a reas levr Pierre Archinoff ivez : "Istor an Emsav makhnovour" ha Krouiñ a reas ar sizhunieg rusek "ar micherour anarkour" Sebastien Faure a bedas anezhañ e Bro-c'hall evit kemer perzh er "c'helgeriadur anarkour". Pa darzhas ar brezel e oa o chom e Marsilia lec'h ma skrivas "an dispac'h Dianavez". Mervel a reas en ospital Laenneg abalamour d'an droug-skevent. Douaret eo bet e bered Père-Lachaise e Pariz.
Kanton Broekburg
Kanton Broekburg a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant an Norzh hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais.
Sturj
Ar sturj, pe sturjon (Acipenser sturio) a zo ur pesk askornek hag a vev koulz en dour dous hag en dour mor.
Kanton Broekburg
Kumunioù
Kanton Broekburg a yae 12 kumun d'ober anezhañ:
Sturj
Klask a veze warnañ evit e vioù a yae d'ober ar c'haviar.
Beijing
Kêr-benn Republik pobl Sina eo Beijing (sinaeg 北京, Pinyin Běijīng), e biz ar vro, hag unan eus ar peder c'heoded e RPS a zo par d'ur proviñs er frammadur melestradurel sinat. Stok ouzh kumun Tianjin emañ, e-kreiz proviñs Hebei. Ur gumun stag ouzh ar gouarnamant kreiz war-eeun eo Beijing. Rannet eo e 16 distrig ha div gontelezh.
Kêr-benn bolitikel ha sevenadurel Sina eo, tra ma z'eo Shanghai ha Hong Kong he c'hêrioù-penn armerzhel. Unan eus Peder c'hêr-benn gozh Sina eo ivez.
E 2008 eo bet dalc'het ar C'hoarioù Olimpek eno.
Anv
Kêr-benn an Hanternoz a dalvez an anv "Beijing". Boutin a-walc'h eo an doare-se da envel ar c'hêrioù en Azia. Nanjing, anv kêr-benn gozh ar Vinged, a dalvez Kêr-benn ar Su, tra ma talvez Tokyo Kêr-benn ar Reter.
"Pékin" e vez anvet ar gêr-se e galleg, un anv a gav e orin e distagadur ar mandarineg er. E brezhoneg e c'haller kavout ivez skrivadurioù evel Pekin hag ivez Peking.
Kalz eilstummoù he deus bet anv ar gêr-se e Sina. Etre 1928 ha 1949 e veze graet Bei Ping (Peoc'h an Hanternoz) anezhi, rak d'ar mare-se edo gouarnamant Sina e Nanjing. Un tiern a vrezel a rene war ar gêr d'ar c'houlz-se, evel war an darn vrasañ eus hanternoz Sina, ha ne veze ket kavet gant Republik Sina e oa diazezet e c'houarnamant en un doare reizh.
Hec'h anv kozh a roas ar gomunourien dezhi a-benn diskouez e oa bet adunvanet ar vro, met ne oa ket bet degemeret ar c'hemm-mañ gant Republik Sina. Betek ar bloavezhioù 1970 e kendalc'he tud Taiwan d'ober gant Bei Ping evit he envel.
Istor
Hendad Beijing ne oa ket Ji, avat. Dilezet eo bet ar geoded war-dro ar ha ne oa nemet kêrioù bihan er rannvro e-pad an tierniezhoù Sui ha Tang.
E 936 e roas tierniezh ar Jin Diwezhatañ un darn eus douaroù e harzioù en hanternoz, Beijing en o mesk, da dierniezh kithan al Liao. Un eil kêr-benn, Nanjing hec'h anv, a grouas homañ e lec'h m'emañ bremañ Beijing. E 1125 e aloubas tierniezh Jurchen ar Jin al liaoed ha Nanjing a lakajont da gêr-benn. Zhong Du (kêr-benn ar c'hreiz) a anvjont anezhi.
Distrujañ a reas ar Vongoled kêr Zhong Du e 1215 hag hec'h adsevel a rejont un tammig pelloc'h war-du an hanternoz. Kubilai Khan he choazas da gêr-benn. Khanbalik hec'h anvas e mongoleg (da lâret eo "annez meur ar C'han") ha Da Du e sinaeg (da lâret eo, "kêr-benn veur"). War ar seblant e oa bet choazet Khanbalik da gêrbenn gant Kubilai Khan peogwir e oa tostoc'h ouzh Mongolia, edo war vevennoù ar bed sinat.
Goude diskar an dierniezh Yuan e voe adsavet kêr gant an dierniezh Ming a anvas anezhi Shun Tian. E 1403 e kasas an impalaer Yongle e gêr-benn eus Nanjing da Veijing, evit difenn gwelloc'h harzoù an hanternoz. Kemeret he deus kêr Veijing he neuz a-vremañ e-pad ar remziad Ming gant savidigezh ar Geoded Difennet etre 1406 ha 1420 hag Azeuldi an Neñv e 1420. Pobletañ kêr ar bed e oa Beijing etre 1420 ha 1650 hag etre 1710 ha 1825, hervez studiadenn Tertius Chandler.
Goude dibenn ren ar Vinged e chomas Beijing kêr-benn tierniezh mandchouek ar Quinged. E-pad Emsavadeg ar Vokserien e 1900 e voe lakaet seziz war ar c'hannatioù estren a oa enni.
An Dispac'h Xinhai a ziskaras an dierniezh Quing e 1911 met kêrbenn Republik Sina nevez-savet a chomas e Beijing pa grogas ar jeneral Qing Yuan Shikai da gontrolliñ ar gouarnamant daoust da enebiezh dispacc'herien kreisteiz ar vro. Embann a reas Yuan Shikai e 1915 e oa deuet da vezañ impalaer, met ne oa ket degemeret e renerezh gant ar rannvroioù. Kouezhañ a reas ar vro etre daouarn an dierned a vrezel. Ar re greñvañ anezho a stourmas da gontrolliñ Beijing e-pad ar brezelioù Zhili-Anhui ha Zhili-Fengtian.
Goude Argasadeg an Hanternoz en em stalias gouarnamant ar C'huomintang e Nanjing. Adanvet e oa bet ar gêr Beiping, ar pezh a c'hell bezañ troet Peoc'h an Hanternoz pe Hanternoz peoc'hekaet, a-benn diskouez ne oa ket reizh-diazezet gournamant an dierned a vrezel o doa staliet o galloud enni.
D'an 31 a viz Genver 1949 en em gavas ar gomunourien e Beijing hep stourm. D'ar 1 a viz Here ez eo eno e embannas Mao Zedong krouidigezh Republik Pobl Sina. Divizet e oa bet ur pennadig a-raok e vefe bet lakaet Beijing da gêr-benn ar Stad nevez o lakaat hec'h anv kozh dezhi en-dro.
Kregiñ a reas Beijing da ziorren goude adreizhadurioù armezhel Deng Xiao Ping (adalek 1978) hag ar c'hresk-mañ en deus degaset kudennoù niverus (saotradur, tremen) d'e heul.
Douaroniezh
Lec'hiet eo Beijing e hanternoz plaenenn hanternoz Sina. Gant menezioù eo gwarezet kostez ar c'hornôg, an hanternoz hag ar gwalarn ouzh gwent ar stepoù.
E gwalarn ar gêr e kaver ar Menezioù Jundu tra m'eo riblet ar c'hornôg gant ar Menezioù Xinshan. Lec'h uhelañ ar geoded eo ar Menez Dongling (2303 m) war vord Hebei. Talvoudekaet eo bet ar menezioù-mañ pa'z eo bet savet Moger Vras Sina a wareze ar gêr a-enep d'ar gantreidi.
Kriz e vez hin Beijing, gant hañvezhioù gor ha gleb abalamour da voñson Azia ar Reter ha goañvezhioù avelek, yen ha sec'h, levezonet gant adkelc'hwidenn Siberia. Gwrezverkoù keitat miz Genver a vez etre -7° ha -4° C pa vezont tro 25° C e miz Gouere. Bez eus war dro 600 mm a zour-glav bep bloaz, 75 % anezho a gouezh e-pad an hañv.
Saotret-tre e vez aer rannvro Beijing ha barroù-avel deuet eus an dezerzh a vez alies. O kempenn kêr emañ ar gouarnamant avat, a-raok ma vo dalc'het ar c'hoarioù olimpek eno.
Karterioù
Meur a anv-lec'h e Beijing a echu gant an elfenn -men (门), ar pezh a dalvez kement ha dor. Diwar anvioù dorioù moger gozh ar gêr int bet savet. Reoù arall a echu o anvioù gant an dibenn cun (村) a dalvez kement ha kêriadenn. Ar c'hêriadennoù a zo kaoz anezhe amañ a oa lec'hiet d'en tu all da voger-difenn ar gêr.
Kêrioù
Un nebeud kêrioù a zo enframmet e-barzh kumun Beijing met er-maez an tolead-kêr end-eeun :
Rannoù melestradurel
E 18 rann eo lodennet keoded Beijing. 16 anezho a zo bannoù pe distrigoù, an div all zo kontelezhioù.
E eizh bann eo rannet ar gêr hag he bannlev tost-kaer.
Ar c'hwec'h distrig pelloc'h a endalc'h ar banlevioù pellañ ha kêrioù staget ouzh Beijing.
En tolead diwar ar maez ha tost-kar ag ar maezioù emañ an div gontelezh hag an daou vann arall.
Sifroù diwar Geohive
Armerzh
Beijing zo unan eus ar c'hêrioù diorroetañ e Sina gant an industriezh eus an trede gennad a gont evit 73,2 % eus ar PDK. Ar c'hentañ kêr postindustriel eo e Sina, war an douar-bras. An arc'hanterezh eo an obererezh pennañ eus Beijing. E diwezh 2007, 751 embregerezh arc'hanterezh a oa e Beijing ha gounit a raent 128,6 miliard RMB gounidegezh, ar pezh a zo kevatal da 11,6 % eus gounidegezh hollek greanterezh arc'hantel an holl vro ha 13,8 % eus PDK Beijing, da lâret eo an dregantad uhelañ eus holl gêrioù Sina. 26 embregerezh eus ar Fortune Global 500 zo e Beijing, da lâret eo an trede disoc'h er bed a-dreñv Tōkyō ha Pariz.
E 2009, PDK Beijing a oa eus 1,19 bilion RMB (174 miliard a zolarioù), gant ur c'hresk bloaziek eus 10,1 %. E PDK dre annezad a dizhe 68 788 RMB (10 070 $), da lâret eo ur c'hresk eus 6,2 % e-keñver ar bloavezh kent. Ar gennad kentañ, hag an eil hag an trede gennad a boueze 11,83 miliard, 274,31 miliard ha 900,45 miliard RMB. Gounidegezh an 20 % a annezidi a oa o gounidegezh an izelañ a oa kresket a 16,7 %, eleze 11,4 % ouzhpenn evit re an 20 % pinvidikañ. muier Engel evit annezidi takadoù kêrel Beijing a dizhe 31,8 % e 2005 hag hini an takadoù diwar ar maez 32,8 %, o tigreskiñ a 4,5 hag a 3,9 poent dregantad e-keñver 2004.
E 2005 e oa PBK Beijing 681, 45 $ RMB (war-dro 84 miliard $ SU), kresket anezhañ eus 11,1 % e-korf ur bloaz. Ar PBK dre zen a oa a 44,969 RMB, 8,1% muioc'h eget e 2004. Kresket kalz o doa niver ar c'hirri-tan (+ 18 % e-kerzh ur bloaz) ha priz an tier.
E Guomao emañ kreizenn arc'hantel nevez ar gêr. Enni e kaver sezioù embregerezhioù, kreizennoù kenwerzh ha lojeizoù pompadus. Ar greizenn armerzhel kozh a zo rannet etre Fuxingmen ha Fuchengmen tra m'eo Wangfujing ha Xidan toleadoù kenwerzhel dreist-holl. E Zhongguancun, lesanvet "Silicon Valley" Sina, eo lec'hiet ar braz eus an embregerezhioù elektronek.
War du ar c'hornôg emañ ar c'helc'hiadoù greantel pennañ hag er-maez ar gêr e c'hounezer maiz ha gwinizh.
Da vezañ buan-tre e kendalc'h kresk Beijing, ar pezh en-deus dilerc'hoù diblijus. Brudet eo ar gêr evit he "smog" ha "programoù espern energiezh" divizet gant ar gouarnamant. Perzh an dour a zo fall tre hag ar gaz hag an tredan a zo ker-tre. Arnodiñ a reas ar gouarnamant dirouestlañ ar gudenn o reiñ an urzh d'ar greanterezhioù da bostañ arc'hant da wellaat glander an aer, da adklec'hiañ an dilerc'hioù, ha kement zo. Divarrek d'hen ober e oa bet lod anezho ha aet int kuit da gêrioù arall evel X'ian
Tisaverezh
Tri stumm a disaverezh a gaver e Beijing. Da gentañ, an tisaverezh impalaerel a zo he skouerioù gwellañ :Tienanmen, ar Geoded Difennet hag Azeuldi an Neñv. Bez ez eus ivez un tisaverezh soviedel e stumm gant savadurioù savet etre 1950 ha 1970. Savadurioù savet goude 1980 a zo muioc'h a-vremañ o stumm, gant ur meskaj a disaverezhioù kozh ha nevez.
Poblañsouriezh
Poblañs Beijing, eleze an holl zo o chom e Beijing abaoe muioc'h eget c'hwec'h miz pep bloaz, a oa 15,38 milion. 11,870 anezho o doa an hukou, ar gwir da chom e Beijing dibaouez. Ar peurrest o deus un aotreadur amzeriat hepken. Bez ez eus un niver dianav a zivroidi eneplezenn deuet diwar ar maez. Hei ren pe dud zu anver anezho.
95% eus an dud o chom e Beijing a zo Han. Kavout a reer ivez Mongoled, Mandchoued, Hui ha Tibetiz. Bez ez eus ur skolaj tibetat evit ar re yaouank a zo tibetat o zud.
Sevenadur
Rannyezh Beijing a gomz tud bet ganet e kelc'hiadoù kêrel Beijing. Un doare mandarineg eo ha warni eo diazezet ar sinaeg standart. Er-maez kêr e komzer rannyezhoù tost a-walc'h ouzh hini proviñs Hebei.
Brudet e vez C'hoarigan Beijing evel begenn ar sevenadur sinat. Diazezet eo war ur meskaj a ganoù, a gendivizoù komzet hag a oberennoù. Gant ur yezh kozh he stumm e vez graet ennañ, ar pezh e laka da vezañ diaes da gomprenn.
Ar Siheyuan (四合院) eo an anv a roer da dier hengounel Beijing. Un savadur karrezek eo gant kambroù a c'hronn ur porzh diabarzh. Hemañ a vez ennañ ur wezenn (ur c'hreunadenn alies) pe un oglenn gant pesked. Un Hutong (胡同) zo anezhañ un heuliad Siheyuanoù gant banelloù ha ribinoù. Boutin tre e oant e kreiskêr Beijing gwechall met distrujet e vezont e framm ar politikerezh arnevezadur renet gant ar gouarnamant. D'o annezidi e vez roet ranndioù er mellad-tiez nevez met lod anezho a glemm. Un nebeud hutongoù a zo gwarezet, avat, evit abegoù sevenadurel hag istorel.
Keginerezh Beijing a zo keginerezh mandarinat, an houad rostet eo e veuz brudetañ. Niverus eo an tiez-te e Beijing hag an te a zo ur perzh pouezhus eus ar sevenadur lec'hel. Meur a zoare te a zo, Lod anezhe ker-tre.
Treuzdougen
Deuet eo Beijing da vezañ ur greizenn bennañ a dreuzdougen adalek adreizhadur armezhel Deng Xiaoping. Pemp hent-tro ha nav gourhent a gelc'h ar gêr. Un aerborzh etrevroadel he deus ivez.
Hentoù-houarn
Daou di-gar pennañ a zo e Beijing : Gar Beijing (sinaeg 北京站; Hanyu Pinyin: Běijīng Zhànha) Gar Beijing ar Reter (Hanyu Pinyin: Běijīng Xīkèzhàn, sinaeg : 北京西客站) a zo deut da vezañ ar gar brasañ e Sina. Garioù bihanoc'h a zo ivez evel Beijing ar Reter, Beijing an Hanternoz ha Fengtai.
Ur greizenn hent-houarn eo Beijing. Linennoù a liamm anezhi ouzh kêrioù brasañ ar vro evel Guangzhou, Shanghai, Harbin, Baotou, Taiyuan, Chengde ha Qinhuangdao. Reoù arall zo betek Rusia pe Korea an Hanternoz
Emeur o sevel ul linennn-tren-tizh-bras. Echuet e vo e 2007 ha liammañ a raio Bejing ouzh Tianjin
Hentoù
Liammet eo Beijing gant holl rannoù Sina dre an hent. Nav gourhent (ha c'whec'h arall emeur o sevel) ha unnek hent broadel a liamm Beijing d'ar proviñsoù. E-Barzh Beijing eo bet savet pemp hent-tro.
Ar red a zo unan eus kudennoù pennañ Beijing. Bemdez e vez ar stoc'hadoù, dreist-holl e kreiskêr e-kichen rabin Chang'an. Abalamour da zirouestlañ an diaesterioù-se ez eus bet brasaet straedoù meur ar gêr d'o liammañ gant an trede hent-tro. Esperiñ a reer e vo aesoc'h tremen eus un hent-tro d'an egile evel-se.
Ma'z eus kudennoù red gant Beijing n'eo ket en abeg d'he ment hepken. An moaiennoù treuzdougerezh boutin a zo skort ha leun e vez alies ar busoù. Bez ez eus ur metro met re vihan eo c'hoazh da vezañ talvoudus. Hervez ar gouarnamant e wellao an traoù er bloavezhioù da zont hag e tlefe ar stoc'hadoù mont da get a-raok ar c'hoarioù olimpek.
Aerborzhioù
Ar Aerborzh etrebroadel kêr-benn Beijing (Sinaeg eeun: 北京首都国际机场; Sinaeg hengounel: 北京首都國際機場; pinyin: Běijīng Shǒudū Guójì Jīchǎng, pe e saozneg Beijing Capital International Airport) eo aerborzh pennañ ar gêr. E-kichen Shunyi emañ, 20 km eus kreiskêr. Ennañ e erru an darn vrasañ eus an nijadennoù evit Beijing. Liammet eo da greiskêr gant Hent-tizh an Aerborzh (机场高速公路, Hanyu Pinyin: Jīchǎng Gāosù Gōnglù). Mont a ra war-dro 40 munut da vont eus kreiskêr d'an aerborzh. An aerborzhioù arall a zo Liangxiang, Nanyuan, Xijiao, Shahe ha Badaling met gant al lu e vezont implijet dreist holl.
Treuzdougenoù boutin
Peder linenn a zo e metro Beijing (Sinaeg hengounel: 北京地鐵; Sinaeg eeun: 北京地铁; pinyin: běi jīng dì tiě), div anezho a dremen dindanzouar, an div arall a zo a us d'an douar. Rakwelet a reer sevel muioc'h anezhe evit ar C'hoarioù Olimpek. Bez e oa ivez 599 linenn bus ha trolleybus e 2004.
Busoù gant an aeriañ a gousk 2 Renminbi evit 10 km. Ar re heptañ ne goustont nemet 1 renminbi. An tikedoù metro a goust 3 Renminbi evit al linennoù 1, 2, 13, hag 8T, 5 RMB evit tikedoù a bae ur veaj el linenn 13 ha 4 RMB evit tikedoù ar beajoù el linenn 8T.
Boutin-kenañ eo an taksioù. Koustañ a reont 10 RMB evit an dek kilometr kentañ ha daou evit pep kilometr ouzhpenn. Goude 15 km e kresk ar prizioù eus 50%. Kreskiñ a reont a 20% ivez etre 11 eur ha 6 eur noz. Ar c'hreskoù-se a zo a-vernioù.
Ostalerioù
Betek ar bloavezhioù 1970 ne oa ostaleri wirion ebet e Beijing en abeg da stad an traoù armezhel ha kevredel. Ar veajerien a yae er zhaodaisuo, un doare ostaleri-Stad. Un nebeud anezho a vez implijet c'hoazh hiziv an deiz.
Er bloavezhioù 1970 e krogas Sina d'arnodiñ sachañ arc'hant tud ar c'hornôg. Un niver bras a ostalerioù a zeraouas da sevel neuze. Kalz ostalerioù, reoù zo uhel-tre o live, zo bremañ e kêrbenn Sina. An hini vrudetañ eo Ostaleri Beijing (北京饭店), a zo perc'hennet gant ar Stad. E-touez ar re arall e kaver An Ostaleri Sheraton, an Ostaleri Jianguo, An Ostaleri Vedel Sina, Ar St. Regis, Ar Grand Hyatt hag Palez al Ledenez.
Bez' ez eus Ostalerioù evit ar Re Yaouank met n'int ket gwall niverus.
Deskadurezh
Skolioù-meur niverus a gaver e Beijing, meur anezho a live etrebroadel. Ar re vrudetañ a zo :
A-drugarez d'e renk a gêrbenn sevenadurel ha melestradurel Sina e herberc'h Beijing kalz muioc'h a skolioù-meur eget tout ar c'hêrioù arall er vro. Melestret ez int gant Deskadurezh Stad Sina. War-gresk eo niver ar studierien estren.
Skinwel ha skingomz
Skinwel Beijing a skingas war an holl chadennoù etre 1 ha 10. Er c'hontrol d'ar Skinwel-Kreiz Sina, n'en deus ket a chadenn e saoznek. Bez ez eus tri skingomz e saozneg, avat : Hit FM war FM 88.7, Easy FM gant Skingomz Etrevroadel Sina (CRI) war FM 91.5, ha Radio 774 war AM 774.
Kazetennoù
Ar gazetenn vrudetañ eus Beijing eo Nevezioù an Abardaez Beijing (Beijing Wanbao). Bennoz e vez embannet hag enni e kaver an holl nevezentioù Beijing hag he rannvro. Ar c'hazetennoù pennañ arall a zo :
E Beijing e vez embannet Kazetenn-bemdeziek ar Bobl ha China Daily e saozneg.
Inn
An Inn (En e romañcheg) a zo ur stêr hag a ziskenn a-hed 517 km eus Lenn Lunghin en Engiadina (Suis) betek e gember gant an Danav, e Passau, en Alamagn.
Beijing
Sportoù
Ar C'hoarioù Olimpek zo bet aozet e Beijing e 2008. Meur a skipailh-sport ez eus enni, en-o-zouez :
Inn
En Alpoù Suis emañ hec'h eienenn, en Engadin, ur rannvro tapet hec'h anv diwar hini ar stêr.
Graft-De Rijp
thumb|right|200px|Lec'hiadur Graft-De Rijp thumb|right|120px|Banniel Graft-De Rijp
Inn
War-du ar biz e red betek Aostria. E Landeck e tro war-du ar reter a-dreuz bro-Dirol hag he c'hêrbenn Innsbruck. E Bavaria ez a neuze d'en em deurel en Danav e Passau. Redek a ra a-dreuz Rosenheim, Wasserburg, Waldkraiburg,Mühldorf ha Neuötting. Div adstêr vras he-deus: an Alz hag ar Salzach.
Gwenfrewi
Etre istor ha mojenn
Anavezet eo dre buhezskridoù eus an kantved. Hervezo e oa merc'h da Tefyth eus Tegeingl, hag he mamm, Gwenlo, a oa c'hoar da sant Beuno.
Karet e oa gant ur pinvidig anvet Caradog, ha pa nac'has-hi c'hoari daou gantañ e troc'has-eñ he fenn gant e gleze.
Ul lec'h pirc'hirinañ a bouez er Grennamzer e oa Treffynnon. Lidet e vez he gouel d'an 3 a viz Du.
Seizh Marzh an Henved
Seizh marzh ar bed e oa ar monumantoù heverkañ a veze gwelet en Henamzer. Abred-kenañ e oa savet rolloù eus ar marzhoù a veze implijet gant ar veajerien. Lakaet int bet war gont Herodotos, Diodoros Sikilia, Antipater Sidon, Strabon ha Filon Bizantion.
Yezhoù mikirek
Ur skourr eus ar yezhoù sinek-tibetek eo ar yezhoù mikirek (mikir) komzet en India, ennañ ur yezh nemetken, ar mikireg.
Seizh Marzh an Henved
An istorour Herodotos (484 kent J.-K., 425), al lenneg Kallimakos Kirene (305 kent J.-K., 240) e mirdi Aleksandria, o dije savet rolloù eus ar "Seizh Marzh" abred-kenañ met kollet eo o skridoù ha ne chom ken menegoù anezhe.
Al levrig anvet War sujed Seizh Marzh ar Bed (Περὶ τῶν Ἑπτὰ Θεαμάτων) lakaet war gont Filon Bizantion, a veve e diwezh an III kantved kent J.-K, a oa skrivet er pe er  goude J.-K. kantved moarvat, daoust ma skriv an aozer evel ma vije Keurzelwenn Rodos en he sav c'hoazh. Adembannet eo bet en embannadur Aelian gant R. Hercher (Teubner, 1858).
Stumm koshañ ar roll zo en hon c'herz a oa kendastumet gant Antipater Sidon, a zeskrivas anezhe en ur varzhoneg war-dro 140 kent J.-K. :
Graft-De Rijp
thumb|right|200px|De Groene Swaan (An Alarc'h gwer) e Graft-De Rijp, un iliz lutherian deuet da vezañ ur greizenn sevenadurel
Tort gell
An tort gell, pe tort Balearez , a zo un evn-mor, Puffinus mauretanicus an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous er morioù kornôg Europa.
Río Laja
Río Laja zo anv div stêr:
Graft-De Rijp
Gevellerezh
22px Chalfont St Giles
Yezhoù mrouek
Ur skourr eus ar yezhoù sinek-tibetek eo ar yezhoù mrouek (mru) komzet e Bangladesh, India ha Myanmar, ennañ ur yezh nemetken, ar mroueg.
Robert Guédiguian
thumb|Robert Guédiguian e 2008
Ganet eo Robert Guédiguian e Marselha d'an 3 a viz Kerzu 1953.
Strollad Pobl Costa Rica
Strollad Pobl Costa Rica (en spagnoleg: Partido del Pueblo Costarricense, PPC'') a 'zo anv ur strollad komunour oberiant e Costa Rica, bet krouet e 1985 da heul un disrann e diabarzh Strollad Rakward ar Bobl e 1984 gant Eduardo Mora Valverde.
Aguilh
An aguilh (liester: aguilhed), pe kerregenn (liester: kerregenned pe kerreged) (Belone belone) a zo ur pesk mor.
Strollad Pobl Costa Rica
E penn ar Strollad emañ Pablo Morales Rivera hiziv.
Embannet e vez gant ar Strollad ar gelaouenn Libertad ("Frankiz").
Yezhoù songayek
Un isskourr eus ar Yezhoù saharek-sahelek eo ar yezhoù songayek (saozneg songhay), renket d'o zro e-touez ar yezhoù nilez-saharek, komzet gant tro-dro da 3 milion a dud en Aljeria, Benin, Burkina Faso, Mali, Nijer ha Nijeria.
Isrannet e vez ar yezhoù songayek e daou vloc'had pennañ evel-henn:
Skiantoù an Ditour hag al Levraouegoù
Graet e vez gant Skiantoù an Ditour hag al Levraouegoù (SDL) eus an holl anaoudegezhioù hag ar chemoù hag e tle bezañ meret gant an dud karget gant ul levraoueg pe gant un greizenn-ditouriñ. Savet eo bet al lavarenn diwar a saozneg "Library and Information Science" (LIS).
Meur a dalvegezhioù a zo dindan al talbenn peogwir un dachenn e-kenver. Kaoz ez eus merañ an ditour ha n'eo ket heñvel ouzh an hentennoù a zo perzh meur a Skiantoù an Den. Bez'ez eus temoù teorikel (pe damkanel) koulz hag temoù diwar-benn an ensavadurioù hag ar pleustriñ war treuzkas an Ditour. Dre vras e vez kavet e Skiantoù an Ditour hag al Levraouegoù an tachennoù-mañ.
Koulskoude ez eus diforc'hioù etre an dud a-vicher diwar-benn endalc'h hag harzhoù an dachenn skiantel-mañ.
Petra eo Skiant an Ditour?
Studiañ perzhioù hollek an ditour (natur, krouiñ, efedoù) eo danvez pennañ skiantoù an ditour hag a zo renket bremañ e skiantoù ar gevredigezh hag evelto e klaskont tennañ frouezh eus kelennoù evel ar prederouriezh, ar psikologiezh, ar politikerezh,, an armezh, ar yezhoniezh, ar sokiologiezh, ar matematik, an urzhiataerezh,, ar gwir hag all. Evel ar skiantoù sokial, o fal a zo kompren ar fedoù sokial ha sevenadurel ha lakaat war wel ezhommoù darempred a ya gant ar vuhez gevredigezhel. <br< Stummoù an ditour a vez lieseurt (testenn, skeudenn, son) ha a vez kavet war paronoù liesseurt ivez (mouladurioù, filmoù, pladennoù, fichennaouegoù niverel). En ditouroù e vez kavet prosessusoù a denn d'ar gomz koulz ha d'ar c'hleweled.
An troc'h etre tachennoù an teuliaouiñ hag al levraouegouriezh
N'eo ket degemeret gant an holl lakaat asambles an Ditour hag al Levraouegoù p'eo ivez ar C'hemmennadur hag an Teuliaouerezh nes dezho.
Er broioù diavaez eus ar Frañs ne vezont ket nag un neudennerez skolveuriek o vodañ an Ditour hag ar C'hemennadur nag un troc'h etre an Teulierezh hag al Levraouegouriezh.
Dre vras, ar vitologiezh a ya gant ar meizad "Levraoueg" (Bibliothèque) en deus pouezet ken kreñv n'eo ket gwelet an ensavadurioù-se evel modern ha gouest evit skignañ an Ditour (ha koulskoude e vezont modernoc'h-modernañ).
Setu perak, an deuliaouerien o deus klasket sevel ur c'helenn dezho hag e vez kavet an Institut national des techniques de la documentation koulz hag an École nationale supérieure des sciences de l'information et des bibliothèques. An hini kentañ a stumm meur a deuliaouer er gennad prevez hag an eil un tregontad a gargidi hag un nebeud estranjourien.
Daveoù
Geriaoueg al levraouegoù = Vocabulaire des bibliothèques. Skol Uhel ar Vro, 1996.
Troidigezh enyezhel
Implijet e vez an termen troidigezh enyezhel (saoz. intralinguistic translation) gant studioù an treiñ evit komz eus un droidigezh ma vez kevatal ar yezh termen ouzh ar yezh orin.
Un nevezc'her an hini eo bet krouet er bloavezhioù 1970 gant Roman Jakobson hag a rae un diforc'h etre an tri doare treiñ pennañ-mañ:
Gwelit ivez:
Преводач Тăлмач Překlad Oversættelse Übersetzung (Sprache) Μετάφραση Translation Traducción Traduko Itzulpengintza fa:ترجمه Traduction 번역 Traduzione תרגום Fordítás Terjemahan Vertaling 翻訳 Oversettelse Tłumacz Tradução Перевод Translation Prevajanje Översättning tercüme 翻译
Sant-Jili-ar-Menez
Sant-Jili-ar-Menez  a oa ur gumun eus kanton Plened-Yugon e departamant Aodoù-an-Arvor, e norzh Breizh. Kendeuzet e oa gant c'hwec'h kumun-all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Ar Menez.
Yezhoù youkagirek
Ur familh yezh komzet tro-dro d'ar Stêr Kolyma e Siberia (Rusia) eo ar yezhoù youkagirek
Le Voyage en Arménie
Le Voyage en Arménie (Ar veaj da Armenia) zo ur film a zo bet filmet ha produet get Robert Guédiguian e 2006.
Gwelout ivez
Le Voyage en Arménie war IMDb.
Yezhoù youkagirek
Andonoù rusianeg a veneg div yezh arall hag a vefe aet da get e-pad an kantved : an Omokeg hag ar Tchouvaneg. Nebeut tre a ditourioù hon-eus diwar-o-fenn.
Diazet eo goût ez-resis hag-eñ ez eus ul liamm etre an div yezh-se hag ur familh-yezhoù all, hag abalamour da se e vezont renket peuliesañ e-touez er yezhoù digenvez. Evit lod e vefe ul liamm gant ar ar yezhoù ouralek, met n'eo ket gwall sklaer al liamm-se.
Damvarv ez eo an div yezh youkagirek. Nebeutoc'h eget 200 a dud a gomz anezho hiziv war ur boblañs a war-dro 1.300
5 Eost
Lidoù
Sant an deiz : Santez Sidwell
Entomodestes
Entomodestes a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ daou spesad kar d'an driski, krouet e 1883 gant al loenoniour stadunanat Leonhard Hess Stejneger (1851-1943).
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Suamerika.
Westmoreland
Westmoreland (bremañ Westmorland) zo ur gontelezh kozh e Bro-Saoz. E broioù saoznek all e kaver an anv.
Le Souich
Le Souich a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).