cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sinfonienn
Eus ar gregach e teu ar ger, hag er 16 kantved e voe implijet evit ar wech kentañ. Er penn-kentañ e talveze kement ha sonerezh hag e veze implijet da envel kement sonaozadenn a oa. Goude-se e voe strishaet e implij, da envel ar sonerezh-binvioù, d'e zifoc'hañ diouzh ar sonerezh-mouezh. Goude-se e voe implijet da envel ur mod da sevel pezhioù sonerezh ha sonadegoù zo, ha goude-se da envel ur rummad eus ar sonerezh lazioù-seniñ, evel pezhioù-sonerezh savet gant Haydn, Mozart ha Beethoven. Kerkent hag e penn-kentañ an 19 kantved e voe savet sinfoniennoù disheñvel diouzh ar patrom klasel.
Helmut Kohl
Buhez personel
Unvaner Alamagn, kañseller a zoare, fin e buhez a zo bet o tegas ur sell droukoc'h warnañ. Aferioù breinadur politikel, burutelladennoù a-berzh e vibien
Cittura cyanotis
Cittura cyanotis a zo ur spesad evned eus kerentiad an Alcedinidae.
Anvet e voe Dacelo cyanotis (kentanv) da gentañ-penn (e 1824) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858) : ar spesad nemetañ er genad Cittura an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned bras dreist-holl.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad emañ brosezat an daou isspesad anezhañ en Indonezia :
Stornara
Stornara a zo ur gumun eus Italia e proviñs Foggia, e Puglia. 5 796 a dud zo enni o chom.
Feur-emglev Versailhez (disheñvelout)
Feur-emglev Versailhez eo anv ar feur-emglev a beoc'h sinet e 1919, goude Kuzuliadeg ar peoc'h e Pariz, hag a verkas diwezh ar Brezel-bed kentañ en un doare ofisiel.
Feur-emglev Versailhez a c'hall ober dave ivez da :
Cross Hands
Emañ Cross Hands er reter da gêr Caerfyrddin hag en hanternoz da Llanelli. Un takad labourerezh zo war harzoù ar gêriadenn. A-fet melestradurezh emañ Cross Hands e kumuniezh Llannon hag a zo enni ivez kêriadennoù Gors-las, Cefneithin, Pen-y-groes ha Tymbl.
N'eus anv kembraek ebet gant ar gêriadenn. A-hervez eo bet anvet Cross Hands abaalmour ma veze eskemmet eno prizonidi o tont eus bac'hioù Caerfyrddin hag Abertawe.
Skol liesteknikel
Ur skol liesteknikel zo ur skol ijinourien lieskalvezour.
Da skouer :
Peschici
Peschici    a zo ur gumun eus Italia e proviñs Foggia, e Puglia.
Ti-gar Perpignan
Ti-gar Perpignan (La gare de Perpignan) zo un daolenn livet gant Salvador Dalí. Un eoullivadur war danvez eo (296x406 cm). Emañ e Mirdi Ludwig e Köln, en Alamagn.
Kinnig Ti gar perpignan eo an titl, hervez Dali e vefe homañ kreiz ar bed. Deus al luskad arzel dreistrealouriezh. Implijet a zo bet livaj eoul a zo bet lakaet gantañ war ul lienn. Gant Salvador Dali eo bet graet an oberenn mañ. D'ar c'houlz se e oa pouezus ar marv barzh buhez Dali setu pera k e vez gwelet e kreiz an daolen ur bugel o vervel war kroaz ar C'hrist.
Deskrivañ an oberenn E-kreiz an daolenn e vez gwelet ar C'hrist war ar groaz, ur gouli en deus war e vruched, damdreuzwelus eo. E-kreiz ez eus un den, alese e teu ar gouloù. A-drugarez d'ar bevar bann gouloù a zo tu rannañ an daolenn e peder lodenn : E-krec'h : • Just a-us penn ar C'hrist vez gwelet penn a-dreñv ur vagon. War ar vagon-se e vez gwelet an niverennoù 997 ha 605. Gwelet e vez ur pannel bevenniñ an tizh da 85 km/e ha daou skritell skrivet warne PERPIGNAN ha PYRENNEES ORIENTALES. • Gwelet e vez ur goumoulenn vihan ha bannoù an heol o treuziñ anezhi. A- us ar goumoulenn vihan e vez gwelet un den, Dali eo an den se. A-zehoù • War ur sac'had patatez e vez gwelet ur plac'h yaouank o pediñ, harpet eo deus ur forc'h. • E-kreiz an tu dehoù e vez gwelet daou zen damdreuzwelus ; unan o tastum ur sac'had patatez hag egile a zo a-dreñv. En traoñ : • Ur votez koad a vez gwelet e-kichen bruched ar C'hrist • Ur bugel a vez gwelet, emañ o sellout ouzh ar C'hrist, Gala eo, gwreg Salvador Dali. • Ur vark a vez gwelet en traoñ tout, emañ ovageal war ur mor sklaer A-gleiz : • Ur paotr yaouank a vez gwelet o pediñ war ur sac'had patatez, ar memes stumm a zo gantañ hag ar plac'h yaouank. • Tud damdreuzwelus a vez gwelet o kargañ ur garrigel. Framm ha spas E-barzh an oberenn a zo tri ahel simetriez : unan a-hed (graet gant Dali, ar vagon, Dali ur wech ouzhpenn ha Gala) ha daou all gant ar bannoù gouloù. Ar gouloù hag al livioù Ar gouloù Ar gouloù a deu eus kreiz an daolenn, 4 bann gouloù o tont eus ar c'hreiz a sklerijenn an oberenn. Al livioù Al livioù ac'h a deus ar gell teñval betek ar melen sklaer, al livaoueg a implij ivez an holl livioù a zo moiaen ober gant an daou liv-se.
Dielfennañ Ar mab o en emp lazhañ a zo liammet gant hini ar C'hrist war ar groaz. Gouli ar C'hrist a zo liammet gant ar forc'h ar peizant (en tu dehoù) o en emp sankañ e barzh an douar. E traon an daolenn e vez gwelet ur vark o vageal war ur mor plaen, simbol an tremen deus ar vuhez betek ar marv e sevennadurioù an henamzer, kreñvaat a ra se mennozh aberzh ar C'hrist. A-us ar mor a zo ur plac'h o treiñ kein deomp, gant ar plac'h se a zo bet gwelet tout se hep fiñval ar pezh a c'hell lakaat ac'hanomp da soñjal barzh dic'halloudegezh mab-den dirak ar marv, arouezet gant gouli ar C'hrist ha Dali gant e zivrec'h hag e zivc'har astennet. E-krec'h an daolenn ec'h erru ur stlejerez eus forzh pelec'h ar pezh a c'hell lakaat ac'hanomp da soñjal barzh unan eus temoù an oberenn (Dali en deus laret eo ti-gar Perpignan kreiz ar bed, en ur laret se e stourm evit e sevennadur hag hini Kataloña). E tu-kleiz an daolenn e vez gwelet ur c'houblad o tougen seier patatez hag un den o parfetiñ; enkorfañ a reont talvoudegezhioù. En tu dehoù e vez enkorfet ar pec'hedoù (ar paotr hag ar plac'h a enkorf al luksur) hag ar c'houzañv (ar plac'h a enkorf ar c'hañv). Palioù an arzour Pal pennañ Dali a oa difenn Kataloña en ur laret e oa Perpignan kreiz ar bed pe en ur gomz diouzh driv ar c'hevandirioù en ur laret a oa a-drugarez da Berpignan ma ne oa ket deuet Bro-Spagn da vezañ un enezenn (ma vefe deuet Bro-Spagn da vezañ un enezenn ne vefe ket deus Kataloña).
Keñveriañ gant oberennoù all
Ar mor a weler e traoñ an oberenn. C'hoant en doa Dali da dresañ port Lligat, evel en deus treset e-barzh an darn vrasañ eus e oberennoù. Ar C'hrist a veze alies e-barzh taolennoù Dali : La Cène (1955), Corpus hypercubus(1954), Cœur sacré de Jésus (1962) ha Christ de saint Jean de la Croix (1952).
Kuzul skiantel an Ofis
2012
An izili anvet e 2012 a oa :
2016
An izili anvet e 2016 evit tri bloaz a zo :
2021
War a seblant e c'haller bezañ anvet meur a wech. Pet gwech avat?
Kefridi
Embann a ra erbedadennoù.
Napoleone Bonaparte come Marte pacificatore
Napoleone Bonaparte come Marte pacificatore zo un delwenn gant ar c'hizeller italian Antonio Canova, graet e 1802-1806. War ziskouez e oa gwechall e Mirdi al Louvre e Pariz ; goude e voe prenet gant gouarnamant Breizh-Veur ha profet da zug Wellington, bet trec'h war Napoleon e Waterloo. Emañ bremañ en Apsley House, e Londrez.
Y Mwynglawdd
Y Mwynglawdd (Y Mwnglodd e kembraeg komzet ar vro ; Minera e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Wrecsam, e biz Kembre. Emañ etre Bwlchgwyn er gwalarn ha Coedpoeth er reter.
Skol ijinourien (Bro-C'hall)
Ur skol liesteknikel zo ur skol ijinourien lieskalvezour.
Y Mwynglawdd
Abaoe ar Grennamzer e vez eztennet plom eus mengleuzioù ar c'hornad. E-pad an Dispac'h greantel e oa kresket kalz Y Mwynglawdd, pa voe digoret mengleuzioù nevez tro-dro, da eztennañ plom ha zink.
Skol ijinourien (Bro-C'hall)
Meur a hini zo e Bro-C'hall.
Y Mwynglawdd
E 2011 e oa poblet gant 1,617 a dud, ha 290 anezho (18,5%) a oa kembraegerien.
Skol ijinourien (Bro-C'hall)
Roll an 204 skol ijinourien aotreet e 2020
D'ar c'hentañ a viz Gwengolo 2020 (skrid-embann ar 25 a viz C'hwevrer 2021), ez eus 204 skol aotreet, en o zouez 7 skol « arbennikadur »
En daolenn amañ da-heul e kaver roll ar skolioù dre akademiezh.
Berradurioù :
Bann « tachenn » :
Joseph Chatoyer
Joseph Chatoyer, anavezet ivez evel marvet Satuye, marvet d'ar 14 a viz Meurzh 1795, a oa ur C'harib du, pe Garifuna, hag a gemeras penn emsavadeg ar Garibed a-enep gouarnerezh an drevadennerien saoz en enez Sant Visant e-pad ar C'hentañ brezel karib hag an Eil brezel karib pa voe lazhet. Haroz broadel Sant Visant hag an Inizi Granadinas eo deuet da vezañ, hag ivez, war un dro, hini broioù karib all (Belize, Costa Rica).
Monumant
Ur monumant zo bet savet dezhañ war Dorsetshire Hill, al lec'h ma varvas.
Betty Curtis
Betty Curtis eo anv-micher Roberta Corti, bet ganet e 1936 e Milano (Lombardia) ha marvet e 2006 e Lecco (Lombardia). Kanet he devoa en Eurovision e 1961, e Cannes, ma he devoa kanet Al di là, goude gounezet e Festival Sanremo.
OZNA
An OZNA pe Odjeljenje za zaštitu naroda, da lavarout eo Rann gwarez ar bobl  a oa ur servij surentez yougoslav savet e miz Mae 1944, e-pad an Eil brezel-bed gant Partizaned ar marichal Tito.
Tourako Knysna
An tourako Knysna a zo un evn, Tauraco corythaix an anv skiantel anezhañ.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, buzhug ha frouezh.
Annez hag isspesad
Al labous a vev an daou isspesad anezhañ :
Brezel israelat-arab
Brezel israelat-arab (arabeg: الصراع العربي الإسرائيلي‎‎ Al-Sira'a Al'Arabi Al'Israili; hebraeg: הסכסוך הישראלי-ערבי‎‎ Ha'Sikhsukh Ha'Yisraeli-Aravi) a reer eus hollad ar brezelioù pe stourmoù milourel etre meur a vro arab hag Israel. Gwriziennoù ar brezel israel-arab a-vremañ zo deuet diwar kresk ar sionouriezh en un tu hag ar vroadelouriezh arab en tu all e fin an 19vet kantved.
Seizh Marzh Kembre
Seizh Marzh Kembre, Saith Rhyfeddod Cymru e kembraeg pe Seven Wonders of Wales e saozneg, a vez lavaret eus seizh tra souezhus en Hanternoz Kembre, hervez ur rimadell saoznek : <blockquote style="font-family:Palatino; font-size:1.2em;"> Pistyll Rhaeadr and Wrexham steeple, Snowdon's mountain without its people, Overton yew trees, St Winefride's well, Llangollen bridge and Gresford bells. Skrivet e vefe bet e dibenn an pe deroù an  XIX vet gant ur beajer saoz. Kemmañ a reas an niver gant ar bloavezhioù : hervez Daines Barrington, en ul lizher skrivet e 1770, e oa Pont Llangollen unan eus five wonders of Wales, "pemp marzh Kembre".
Joe Falcon
Pa varvas Cléoma e kemeras ur wreg all hag a sonas gantañ ivez.
Brezel israelat-arab
Ar vro gwelet evel douaroù istorel, evel mammvro, gant ar yuzevien a vez gwelet gant al luskadoù hollarab evel o douaroù istorel dezho, da vezañ perc'hennet gant Palestinianiz. Gant ur sell hollislamek ez eo an douaroù-se reoù a rank bezañ muzulman.
An dizemglevioù relijiel etre annezidi Palestina, Yuzevien hag Arabed, deuet war-wel e penn kentañ an 20vet kantved, a roas ur brezel diabarzh e 1947. Adal ar brezel diabarzh-se e teuas ar C'hentañ brezel israelat-arab e Mae 1948 goude ma voe embannet disklêriadur savidigezh Stad Israel.
Panni
Panni    a zo ur gumun eus Italia e proviñs Foggia, e Puglia.
Suzanne Bianchetti
Suzanne Bianchetti (Paris, –  a oa un aktourez c'hall er sinema digomz.
E deroù ar bloavezhioù 1900 e c'hoarias Suzanne Bianchetti en he film kentañ, ha buan e voe unan eus aktourezed muiañ-karet ar C'hallaoued. Kounet eo hiziv evit he ferzh e Napoléon vu par Abel Gance (1927) ma c'hoarias Marie-Antoinette Bro-C'hall. Labourat a reas gant an darn vuiañ eus pennoù ar sinema digomz, evel Antonin Artaud hag ar ganerez Damia.
Prix Suzanne-Bianchetti
Pried e oa Suzanne Bianchetti d'an aktour hag istorour ar sinema René Jeanne (1887-1969). Pa varvas an aktourez e 1936 d'an oad a 47 vloaz e krouas René Jeanne ur Priz evit enoriñ an aktourezed yaouank. Junie Astor (1912-1967) e voe al loreadez kentañ, e 1937, ha Camelia Jordana (*1992) a voe enoret e 2018. D'ur gwaz e voe roet ar Priz e 1959 : da Roger Dumas (1932-2016), evit e berzh er film Rue des Prairies (1959).
Tourako Bannerman
An tourako Bannerman a zo ur spesad evned, Tauraco bannermani an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Proturacus bannermani (kentanv) da gentañ-penn (e 1923) gant an naturour stadunanat George Latimer Bates (1863-1940) da zougen bri d'an evnoniour saoz David Armitage Bannerman (1886-1979).
En arvar emañ ar spesad gant an digoadañ a c'hoarvez en e dakad annez.
Annez
Brosezat eo ar spesad e gwalarn Kameroun.
Confederate States Army
Lu Stadoù Kengevreet Amerika (saozneg: Confederate States Army, CSA) anvet ivez Lu ar Su a oa bet savet d'an 28 a viz C'hwevrer 1861 evit difenn Stadoù Kengevreet Amerika savet ar memes bloavezh pa oa bet ar 7 Stad kentañ er Su o tiskleriañ an disrann diouzh ar peurrest eus ar Stadoù-Unanet.
Roet e oa bet lamm dezhi goude ma vije bet trec'het e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika (1861-1865).
Istor lu Stadoù Kengevreet Amerika
D'an 28 a viz C'hwevrer 1861 ar C'hendalc'h Kengevreet da c'hortoz a vot evit sevel ul lu emzifenn savet gant tud a youl vat ha dindan urzhioù Prezidant Stadoù Kengevreet Amerika, an ez-koronal Jefferson Davis.
Henri de La Tour d'Auvergne
thumb|[[Henri de La Tour d'Auvergne, beskont Turenne, penn an armeoù gall.]] Henri de La Tour d'Auvergne (Sedan, — Salzbach, ), beskont Turenne, a oa ur jeneral gall er.
Confederate States Army
Renkoù hag ardamezioù
<Gallery> File:Confederate States of America General-Staff Officer.svg|<Center>General (kengevreet)</Center> File:Confederate States of America Colonel-Infantry.svg|<Center>Koronal (Skouer an Troadegiezh)</Center> File:Confederate States of America Lieutenant Colonel-Staff Officer.svg|<Center>Letanant Koronal (Skouer al lec'h penn d'al lu)</Center> File:Confederate States of America Major-Medical.svg|<Center>Major (Skouer Korf ar medisinerezh)</Center> File:Confederate States of America Captain-Marines.svg|<Center>Kabiten (Skouer ar bagad Marine)</Center> File:Confederate States of America First Lieutenant-Artillery.svg|<Center>Kentañ Letanant (Skouer ar c'hanolierezh)</Center> File:Confederate States of America Second Lieutenant-Cavalry.svg|<Center>Eil Letanant (Skouer ar marc'hegiezh)</Center> </Gallery>
Henri de La Tour d'Auvergne
Brudet eo e berzh e Freuzadeg Pfalz, e 1674, hag e varv en emgann Salzbach e 1675.
Confederate States Army
Renkoù hag ardamezioù
Lu Stadoù Kengevreet Amerika en doa un doare da choaz an ofiserien disheñvel eus al luioù all an holl ofiserien dindan ar renk a Jeneral brigadenn a oa choazet dre ur vot gant ar soudarded dindan o urzhioù.
Soudarded zu
Soudarded du a oa bet e Lu Stadoù Kengevreet Amerika. Chomet e oa dianav ar fed-se betek nepell 'zo met studiadennoù a grog da vezañ savet evit kompren gwelloc'h piv, perak ha pet a dud du a oa bet o stourm evit ar Su.
Lu Stadoù Kengevreet Amerika hiziv
Lu Stadoù Kengevreet Amerika a vez implijet kalz er Stadoù-Unanet evit an adsevel istorel. E su ar Stadoù-Unanet e vez ul liamm karantezus don etre annezidi an tiriad ha simboloù Stadoù Kengevreet Amerika, anezho re Lu Stadoù Kengevreet Amerika. ]]
Adkemer er sevenadur
Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika a zo ur vammenn difin er sevenadur, er Stadoù-Unanet pe dre ar bed.
Cojedes
Cojedes zo un anv a gaver e lec'hanvadurezh Venezuela.
Cojedes (stad)
thumb|right|260px|Setu pelec'h emañ stad Cojedes e Venezuela
Claudianus
Claudianus zo un anv-badez latin, deveret eus  Claudius .
Anseranas semipalmata
a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Anseranatidae. Ar spesad nemetañ er genad Anseranas an hini eo.
Anvet e voe Anas semipalmata (kentanv) da gentañ-penn (e 1798) gant an evnoniour saoz John Latham (1740-1837).
Annezva
Kavout a reer ar spesad e takadoù 'zo eus Aostralia (eus biz Aostralia ar C'hornôg da su Victoria) ha su-kreiz Ginea Nevez.
Cojedes (stad)
Cojedes  zo unan eus stadoù Venezuela, ha San Carlos eo ar gêr-benn anezhi.
Kaier
Ur c'haier zo ul levr ennañ follennoù paper gwenn, pe en ul liv sklaer bennak, da skrivañ pe da dresañ warne. E bajennoù a c'hall bezañ gwerc'h evit an tresañ pe rakvoullet gant ur c'harrezennadur (karrezioù bras pe vihan), linennoù, a-wechoù ur marz, pe c'hoazh skeulennoù, evit ar skrivañ. Keinet e c'hall bezañ ar c'haier gant meur a deknik : gant peg, krafoù, troellennoù, kantennigoù hag all. E kartoñs eo e c'holoenn.
Implijet e vez ar c'haieroù er skolioù gant skolidi, d'ober labour-skol, pe gant tud all er gêr, en o beajoù pe en o labour, d'ober a bep seurt traoù : kemer notennoù, dastum roadennoù, dastum chomlec'hioù, ober scrapbooking, hag all.
Tourako kuchenn ruz
An tourako kuchenn ruz a zo un evn, Tauraco erythrolophus an anv skiantel anezhañ.
Kaier
An tablezennoù niverel a c'hall bezañ gwelet evel o warlerc'hidi elektronek. Kaieroù niverel zo ivez met n'int ket bet degemeret gant ar boaz.
Mentoù ar c'haieroù
Meur a vent zo, sed amañ ar re voutinañ :
Judah P. Benjamin
Judah Philip Benjamin, QC ganet d'an 11 a viz Eost 1811 hag aet da Anaon d'ar 6 a viz Mae 1884 a oa ur gwirour hag ur politikour. Senedour e voe e Louisiana ha ministr e gouarnamant Stadoù Kengevreet Amerika. Pa voe berzhet ar stadoù kengevreet e fin Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika e tec'has d'ar Rouantelezh Unanet, evit dont da vezañ un alvokad saoz (barrister). Judah P. Benjamin a oa bet ar c'hentañ yuzev dilennet e Sened ar Stadoù-Unanet met an hini kentañ e oa bet, en ur chom feal d'e relijion, o tizhout ur plas en ur gambr-kuzul e Norzhamerika.
Galaksienn ar C'hizeller
Galaksienn ar C'hizeller a zo ur c'halaksienn droellennek lec'hiet 11,4 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg ar C'hizeller.
Tourako kuchenn ruz
Dibabet eo bet da labous broadel gant Angola.
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh.
Annez
Brosezat eo al labous e koadegi ha savanennoù kornôg Angola,.
Ordona
Ordona   a zo ur gumun eus Italia e proviñs Foggia, e Puglia.
Claudio Rodríguez
Claudio Rodríguez zo un anv brudet gant an dud-mañ dreist-holl:
Llanarmon Dyffryn Ceiriog
Llanarmon Dyffryn Ceiriog zo ur gêriadenn e kontelezh Wrecsam, e biz Kembre. Emañ e Dyffryn Ceiriog, e-kichen an Afon Ceiriog, er mervent da Glynceiriog hag er gwalarn da Oswestry.
Da Sant Garmon (sant Jermen) eo gouestlet an iliz ; alese an anv Llanarmon. Er e voe savet an iliz kentañ, met meur a wech e voe distrujet hag adsavet abaoe. Eus 1846 eo an iliz a weler bremañ.
Eus Llanarmon Dyffryn Ceiriog e oa ar barzh kembraek John Ceiriog Hughes hag a gemeras Ceiriog da anv-barzh.
De Volkskrant
de Volkskrant ("kazetenn ar bobl" e nederlandeg) a zo ur pemdezieg izelvroat embannet diouzh ar mintin. Ment un tabloid a zo dezhañ abaoe an 29 a viz Meurzh 2010.
Istor
E 1919 e voe krouet De Volkskrant. D'an 2 a viz Here 1919 e voe embannet an niverenn gentañ hag adalek 1921 e teuas da vezañ pemdeziek. Pa voe krouet e oa stag ouzh Strollad ar gristenien. Pa voe adsavet e 1945 e voe dilojet burevioù ar gazetenn eus Den Bosch da Amsterdam. Er bloavezhioù 1960 e teuas da vezañ ur gazetenn eus an tu-kleiz, a-raok kemmañ en-dro er bloavezhioù 1980.
Gwerzh
E 2002 e veze gwerzhet 326 000 skouerenn anezhañ bemdez, ha 263 845 skouerenn e 2008. War zigresk ez a ar gwerzhañ bepred, an trede kazetenn bemdeziek gwerzhet ar muiañ en Izelvroioù eo c'hoazh, goude De Telegraaf hag Algemeen Dagblad.
Perc'hennañ
De Volkskrant a oa perc'hennet gant PCM Uitgevers N.V., un embanner hag a zo perc'henn war NRC Handelsblad, Algemeen Dagblad ha Trouw ivez. Betek ar 1añ a viz Genver 2003 e oa perc'hennet Het Parool gant PCM Uitgevers ivez.
E 2009 e voe adprenet PCM Uitgevers gant De Persgroep N.V., un embregerezh embann belgiat.
Orsara di Puglia
Orsara di Puglia   a zo ur gumun eus Italia e proviñs Foggia, e Puglia.
Sybil Ludington
Brudet eo evit he marc'hekadenn noz d'ar 26 a viz Ebrel 1777 evit lakaat da ziwall nerzhioù an trevadennoù amerikan eus donedigezh al lu Saoz. He zaol-kaer a zo damheñvel ouzh re Jack Jouett pe Paul Revere met hi ne oa nemet 16 vloaz.
Marc'hekadenn Sybil Ludington
Paul Revere a zo an dudenn anavezetañ evit ar varc'hekadennoù noz damm zisoñjet eo bet hini Sybil Ludington gant he varc'h Star.
D'ar 26 a viz Ebrel 1777 e redas 64 kilometrad en noz evit lakaat da ziwall nerzhioù an trevadennoù amerikan eus donedigezh al lu Saoz. Marc'hekadenn Sybil Ludington a oa bet div wech hiroc'h 'vit hini Paul Revere dre ma ne oa nemet 16 vloaz.
Trugarekaet e oa bet gant ar jeneral George Washington
Goude ar brezel
Goude ar brezel e 1784, pa oa 23 vloaz, Sybil Ludington a zimezas gant Edmond Ogden, gantañ he devoa bet ur mab anvet Henry.
Dant
Un dant zo ur seurt askorn diavaez, gwenn a liv, e genoù an dud hag al loened, hag a dalvez da zantañ, da zrailhañ pe da chaokat ar boued.
Dant-laezh
War-dro deizh vloaz e kouezh dent-laezh ar vugale.
Reux
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|An iliz katolik
Euzhvil al Loch Nis
Euzhvil al Loch Nis, lesanvet an Niseag e gouezeleg ha Nessie e saozneg, a zo ul loen hag a vevje pe en dije bevet e dourioù Loch Nis e Bro-Skos. N'eus ket bet prouet gwech ebet e oa anezhañ evit gwir.
Istor
Bro Skos zo brudet evit hec'h istorioù hengounel euzhvil hag a vev e-barzh spasoù dour don, e-barz stêrioù pe lennoù. Ar c'hrouadurioù dourel-se zo anvet "kelpie" pe "marc'h-dour" ha brudet int evit beuziñ foeterien difur. En amzer-gozh e oa difennet d'ar bugale gant ho zud mont da neuial e-barzh sterioù don rak aon na vijnt tapet gant speredoù an dour.
En un doare ofisiel e vez klevet kaoz eus an istorioù-se abaoe ar bloavezh 565, p'en doa saveteet Sant Koulm, ur manac'h iwerzhon, unan eus e ziskibled eus ar marv. Hemañ a oa o klask treuziñ al lenn o neuial evit kas en-dro ur vag. Un euzhvil spontus a oa deuet er-maez eus an dour hag o lammat war ar paour-kaezh a oa o huchal gant ar veg digor-bras. Sant Koulm en dije graet sin ar groaz ha galvet galloud Doue, o huchal d'an euzhvil arabat touchañ d'ar paour-kaezh, ar pezh en dije graet "an Niseag", anv keltiek al loen, anavezet ivez evel Nessie, e saozneg.
E 1933, pa oa bet savet un hent e-kichen al lenn e oa bet lavaret gant kalz a dud o doa gwelet an euzhvil. Deuet eo al lec'h da vezañ an dedenn touristel kentañ er Rouantelezh-Unanet. Setu penaos eo bet kemeret ul luc'hskeudenn gant Robert Kenneth Wilson eus al loen. Al luc'hskeudenn-se he doa graet tro ar bed met benn ar fin e ouier bremañ e oa unan faos.
E 1961 e oa bet krouet al Loch Ness Phenomena Investigation Bureau (Burev an enklaskoù war anadoù al Loch Nis).
Meur a ergerzhadenn zo bet evit kavout al loen. Da gentañ gant binviji simpl (higennoù, tonelloù, tammoù pesked evel bouedennoù) met ivez tostoc'h deomp gant splujerezioù. Klevet o deus meur a heklev e-barzh al lenn hag a broufe ez eus traoù bras-tre o fiñval ennañ. N'eus bet kavet netra fetis met testenioù a zo c'hoazh eus tud hag a lâr o deus gwelet Nessie.
E 1990e oa bet kavet eoged gant merkoù dent bras-tre warne.
Moneta
Moneta a oa, da gentañ, an anv latin (Monēta e latin) roet e Roma da Mnemosyne, doueez an eñvor e mojennoù Hellaz. Tamm-ha-tamm, war a seblant, ez eus bet kemmesk etre an doueez-se ha Junon, c'hoar ha pried an doue meur Yaou, a veze graet Iūno Monēta anezhi e latin.
Eus an anv Monēta e teu ar gerioù brezhonek "moneiz", ha "minter", evel ma teu meur a c'her all c'hoazh e meur a yezh :
An doueez Moneta
Pa greskas levezon relijion Hellaz e Roma e voe azeulet an doueez Moneta, kevatalez d'an doueez hellazat Mnemosyne ("Μνημοσύνη"), doueez an eñver ha mamm Merc'hed an Awen. Diwar hec'h anv e teu ar verb latin monēre (a dalvez kement ha "degas da soñj", "kemenn".) Meneg anezhi zo en ur skrid gant Livius Andronicus (Latin Odyssey) : Nam diva Monetas filia docuit (" o vezañ ma'z eo kelennet gant merc'h doueel Moneta ...", darnskrid 21 Büchner), a c'hall bezañ ar c'hevatal da Od. 8,480-1 pe da 488.
An anv, pe anv-gwan, Moneta, roet da Juno a deu kentoc'h eus ar ger gregach "moneres" ("μονήρης"), kar d'ar ger "monos", unan, hag a dalv kement ha "digenvez, dispar". En amzer Andronicus e voe kemmesk etre anvioù an div zoueez.
Junon Moneta
E Roma e oa un templ anvet Templum Iunonis Monetæ war ar Menez Capitolinus, a-us d'ar Forum. Eno e veze mintet ar pezhioù moneiz, en amzer ma veze liammet an temploù hag ar mintañ moneiz.
Lennegezh
Moneta zo un dudenn a bouez er varzhoneg "The Fall of Hyperion: A Dream" gant ar barzh saoz John Keats (1796-1821).
Le Siècle de Louis XIV
Le Siècle de Louis XIV zo ul levr istor gant ar skrivagner gall Voltaire (1694-1778), diwar-benn ren ar roue gall Loeiz XIV, embannet e 1751.
Mennad ar skrivagner e oa « peindre à la postérité, non les actions d'un seul homme Louis XIV, mais l'esprit des hommes dans le siècle le plus éclairé qui fut jamais », da lavarout eo "livañ evit ar remziadoù da zont, naren oberoù un den hepken Loeiz XIV, met spered an dud er c'hantved muiañ sklêrijennet a voe biskoazh".
Dre an oberenn-se diwar-benn ur roue hag a renas adal 1643 betek 1715 e voe heñvelekaet ar e Bro-C'hall ouzh personelezh ar roue Loeiz XIV.
Marevezh
Pa varvas ar roue gall Loeiz XIV e 1715 e oa 20 vloaz an den yaouank François Arouet, ha ne oa ket c'hoazh anvet Voltaire. Evel prederourien arall eus e amzer e wele ar skrivagner pevar marevezh meur en Istor: marevezh Alesant Veur ha hini Perikles, hini Caesar ha hini Augustus, an Azginivelezh italian, ha hini Loeiz XIV a oa dezhañ ar meurañ
Jansenouriezh
Ar jansenouriezh a oa ur gelennadurezh relijiel da gentañ, politikel ha filozofikel goude, a vleunias er e Bro-C'hall dreist-holl, dirak emdroadurioù an Iliz katolik hag an hollveliouriezh c'hall.
Dont a ra hec'h anv eus hini Cornelius Jansen, eskob Ieper, a skrivas an Augustinus, embannet goude e varv e Leuven en 1640.
Tregeiriog
Emgann Crogen a c'hoarvezas e-kichen Tregeiriog e 1165, pa voe trec'h Kembreiz Owain Gwynedd war arme ar roue Herri II (Bro-Saoz).
NGC 1792
NGC 1792 a zo ur c'halaksienn droellennek lec'hiet 39 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg ar Goulm.
Tregeiriog
Eus Tregeiriog e oa Richard Jones Berwyn, unan eus trevadennerien gentañ ar Wladfa e Patagonia.
Gloria Victis (c'hoari-video)
Gloria Victis (brezhoneg "Gloar d'ar re drec'het!") zo ur c'hoari video liesc'hoarier enlinenn doare RPG (MMORPG) sevenet hag embannet gant Black Eye Games. Embannet e oa bet war ar savenn Microsoft Windows d'an 9 a viz Even 2016. Emañ da vezañ embannet war Mac en dazont. Hervez krouerien ar c'hoari eo ur meskaj etre "Mount & Blade ha PlanetSide 2" Echuet e vo gant stumme beta ar c'hoari d'ar 7 a viz C'hwevrer 2023.
Ar c'hoari a ro tro d'ar c'hoarierien da vevañ er Grennamzer war ur c'hevandir ijinet rannet e teir lodenn etre ar bobloù Ismired (doare vikinged), Midlanders (Europa grennamzerel) hag an Impalaeriezh Sangmar (Impaleriezh Persia).
Arc'hantaouiñ
Arc'hantaouet eo bet ar c'hoari dre ur c'hampagn Kickstarter. Abaoe an embann e 2016 n'eus ket bet eus ur c'houmanant miziek evel darn eus an MMORPG. Ur stal enlinenn a zo er c'hoari hag a werzh a bep seurt traoù, dreist-holl kemmoù neuz evit an arrebeuri, an hobregonoù... Ur moneiz a c'haller prenañ hag a vez graet "amber" anezhi.
Manfredonia
Manfredonia  a zo ur gumun hag ur gêr eus Italia, e proviñs Foggia, e Puglia. War lez Mor Adria, e pleg-mor   Manfredonia, emañ, er c'hreisteiz d'ar  Gargano.
Kalvinouriezh
Ar galvinouriezh zo ur gelennadurezh savet gant Jean Calvin (1509 – 1564) er. Disteurel a rae aotrouniezh ar pab ha sevel un doare nevez da ren an ilizoù kristen.
Lara (stad)
thumb|right|260px|Setu pelec'h emañ stad Lara e [[Venezuela]]
Lara  zo unan eus stadoù Venezuela, ha Barquisimeto eo ar gêr-benn anezhi.
Todiramphus
Todiramphus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ dirediged, krouet e 1827 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Nav spesad warn-ugent a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
Cerignola
Cerignola    a zo ur gumun eus Italia e proviñs Foggia, e Puglia.
Conflans
Conflans zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall :
Mérida (stad)
thumb|right|260px|Setu pelec'h emañ stad Mérida e [[Venezuela]]
Mérida  zo unan eus stadoù Venezuela, ha Santiago de los Caballeros de Mérida eo ar gêr-benn anezhi.
Oural
An Oural pe Menez Oural (bachkireg: Урал тауҙары; rusianeg: Ура́льские го́ры Uralskiye gory) a zo un aradennad venezioù e Rusia hag e gwalarn Kazakstan. A-hed 2 500 km bennak en em astenn eus aod Meurvor Arktika en norzh betek ar Stêr Oural ha gwalarn Kazakstan. Hervez ar boaz eo an Oural ar vevenn etre Europa er c'hornaoueg hag Azia er reter. Menez Narodnaya eo al lec'h uhelañ gant 1 895 m.
Cuatro
Cuatro eo an niver pevar e spagnoleg hag anv meur a dra.
Landeronde
Landeronde a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Seule... mais pas trop !
Filmet eo bet ar gomedienn e Pañvrid-ar-Beskont, Gouanac'h, Lannolon, Plian ha Treveneg.
Kontañ a ra istor Suzy, ur plac'h yaouank tregont vloaz, hag he mamm aloubus.
Streymoy
Streymoy eo an hini vrasañ hag an hini bobletañ eus an inizi Faero. Emañ Tórshavn, kêr-benn ar vro, e penn kreisteiz an enezenn, troet trema ar reter.
Talvezout a ra Streymoy kement hag enez ar froud : ar froud-mor a zo anv anezhañ eo an hini a zo etre Streymoy hag enez Esturoy (enez ar reter).
Rannet eo an enezenn etre peder c'humun, Tórshavn, Kvívík, Sunda ha Vestmanna.
Poblet eo Streymoy gant 22 400 a dud, ar pezh a ra 40 % eus poblañs an enezeg a-bezh. Emañ an darn vrasañ eus an dud-se o chom e Tórshavn.
Honor Harrington
Honor Stephanie Alexander-Harrington (ganet Honor Stephanie Harrington) zo un dudenn ijinet e 1992 gant ar skrivagner David Weber evel harozez an "Honorverse", ur bed ijinet en un heuliad romantoù skiant-faltazi milourel brudet hag a c'hoarvez etre 4003 ha 4025 goude Jezuz-Krist.
Laurence Maillart-Méhaignerie
Laurence Maillart-Méhaignerie, ganet d'ar 5 a viz Ebrel 1967 e Pariz XII, zo ur bolitikourez vreizhat.
Dilennet e oa bet da gannadez en Eil pastell-vro Il-ha-Gwilun e 2017 hag e 2022 a-nevez.
Arm nukleel
Un arm nukleel a zo un arm nann-henvoazel ma'z implijer energiezh fision nukleel nukleüsoù atomek pounner (uraniom pe plutoniom, pa reer gant bombezennoù A), ha hini re skañv (hidrogen, pa reer gant bombezennoù B) pe dre veskañ an daou fenomen. Lavaret e vez ez eo nann henvoazel an armoù nukleel peogwir ez eo gwall zisheñvel o efedoù distrujañ (kresk ar wrez, skinoù) diouzh re an danvezioù-tarzh boutin. Gant TNT e reer evit muzuliañ nerzh energiezh an armoù nukleel.
Div wech eo bet implijet an armoù nukleel gant arme SUA e-pad an Eil Brezel-bed, da vombezenniñ Hiroshima ha Nagasaki, e Japan. Hervez ar mammennoù e lavarer e voe lazhet etre 110 000 ha 250 000 den gant ar bombezennoù-se.
Hervez enklaskerien SIPRI e oa etre 20 000 ha 50 000 arm nukleel prest da vezañ implijet er bed a-bezh e miz Genver 2011.
Aix (Norzh)
Aix-en-Pévèle a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Istor
left|thumb|200px|Aix-en-Pévèle tro 1600
Tourako Fischer
An tourako Fischer a zo ur spesad evned, Tauraco fischeri an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Corythaix Fischeri da gentañ-penn (e 1878) gant al loenoniour alaman Anton Reichenow (1847-1941) : dougen a ra anv an ergerzher ha naturour alaman Gustav Adolf Fischer (1848-1886).
Listenn al lec'hioù en Honorverse
Setu ul listenn eus ar broadoù, sistemoù egorel ha planedennoù e bed an Honorverse, un heuliad romantoù skiant-faltazi milourel gant ar skrivagner David Weber.
Tourako Fischer
Annez
Al labous emañ brosezat an daou isspesad anezhañ :
NGC 3521
NGC 3521 a zo ur c'halaksienn droellennek lec'hiet 26,2 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg al Leon.
Four
Four eo an niver 4 e saozneg, hag a gaver en anv meur a dra.
Henri Gaidoz
Élie Henri Anatole Gaidoz (Pariz, -, Pariz) a oa folklorour ha dastumer hengounioù pobl. Labouret en doa war tachennoù an henoniezh, ar yezhoniezh, ar wengelouriezh, ar geltiegouriezh... Gantañ e voe savet ar gelaouenn Revue celtique e 1871 hag ar gelaouenn Mélusine e 1877. Ur plas a bouez en doa bet er studioù keltiek en XIX hag XX kantved e Bro-C'hall hag en Europa. Anvet e oa bet da varc'heg al Lejion a Enor.
Abred en em gavas emzivad ha dizimez e chomas a-hed e vuhez. Gouestlañ a reas e vuhez d'an enklask ha d'ar c'helenn.
E 1871 e kensinas, gant Charles Jules de Gaulle hag un nebeud tud all, ur skrid anvet Pétition en faveur des langues provinciales hag a voe kinniget da gannaded ar Vodadeg-lezenniñ. Evel Charles Jules de Gaulle e oa troet gant ar brezhoneg hag ar yezhoù keltiek all. Plediñ a reas ivez gant gwengelouriezh holl bobloù Europa.
Cribinau
Enez Cribinau zo un enezenn vihan dirak aod kornaoueg Enez Mon, e hanternoz Kembre. E kumuniezh Aberffraw emañ, 2 km diouzh bourc'h Aberffraw.
D'an daere e c'haller mont d'an enezenn war droad. Warni ez eus un iliz vihan, gouestlet da Sant Cwyfan, hag a reer anezhi "Yr eglwys yn y môr" e kembraeg ("an iliz er mor"). Implijet e vez ur wech an amzer c'hoazh, evit badeziantoù pe euredoù.
War kartennoù kozh e weler e oa stag enez Cribinau ouzh an douar-bras gwechall. Soñjal a reer e voe krignet an aod gant ar mor tamm-ha-tamm hag evel-se e teuas da vezañ un enezenn distag. En e voe savet ur voger tro-dro d'an iliz ha d'ar vered da wareziñ anezho diouzh ar mor.
François Alain
Alan IV, lesanvet François Alan a voe eskob Treger eus 1357 da 1362.
Eus Urzh ar vreudeur prezegerien e oa pa voe anvet da eskob Treger d'an 21 a viz Eost 1357, war-lerc'h Hugues de Montrelais.
Ne ouzer ket muioc'h diwar e benn.
Yves Begaignon a bignas war gador eskopti Treger war e lerc'h.
Antibiotik
Un antibiotik (eus an hen-gresianeg anti : "a enep da" ha bios : "ar vuhez") pe bevastaler, , e brezhoneg, zo un danvezenn kimiek naturel pe sintezennel a zistruj pe a harz diorren ar bakteri. Antibiotikoù lazh-bakteri a vez graet eus ar re gentañ, pa vez graet antibiotikoù bakteristatik eus ar re all. Bez e c'hell un antibiotik bezañ bakteristatik pa vez nebeut outañ ha lazh-bakteri pa vez muioc'h outañ.
Diouzh molekulennoù naturel ez eo savet un niver bras a antibiotikoù. Krouet int gant mikro-organegoù : kabelloù touseg pe bakteri all. Produet int a-benn lazhañ bakteri kevezer war ar memes biotop egeto. Koulskoude, n'ez eus nemet un niver bihan a antibiotikoù naturel a vez tu da implij en un doare efedus evit pareañ mab-den, pe e vefe evit abegoù a broduiñ pe evit o efedoù divastus. E 2016 emañ an darn vrasañ eus an antibiotikoù e gwerz savet diwar molekulennoù sintezennet, deveret pe get diwar antibiotikoù naturel.
An antibiotikoù a zo oberiant en un doare resis war ar bakteri, dre harzañ ur prantad ret-holl d'o ziorren : sintezenn o pale gellig vakterienn, o drenkenn dizoksiribonukleel, o froteinoù, pe o produiñ energiezh. An harz-se a c'hoarvez p'en em liamm an antibiotik war e bal, ur molekulenn eus ar bakteri hag a vez oberiant e unan eus ar brantadoù ret-holl meneget. Diuzel tre ez eo an etrewered etre an antibiotik hag e fal, spesius d'ar bakteri. Darn vrasañ an antibiotikoù a zo dizoberiant war ar c'hebell-touseg pe ar viruzoù.
Unan eus araokadennoù pennañ an XXvet kantved e-keñver medisinerezh zo eus diorren an antibiotikoù da heul an eil brezel bed. Al louzaouadennoù antibiotik o deus lakaet da greskiñ esperañs bevañ an dud ouzhpenn dek vloaz, muioc'h evit pehini eus al louzaouadennoù all. Koulskoude, dre o implij boas, pe zoken dre re implij eus darn eus an antibiotikoù, e teu poblañs ar bakteri antibiodalc'hus war gresk. Dre se e tigresk en un doare hollek o efedusted. En ospitalioù ez eo abeg d'ur c'hresk ar riskloù poreadur kurdiat, dre ziouer a louzoù efedus a walc'h a enep d'ar bakteri re zalc'hus.
Ardelay
Ardelay a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Le Livre de Poche
Le Livre de Poche zo un dastumad levrioù lennegel krouet d'an 9 a viz C'hwevrer 1953 gant Henri Filipacchi hag embannet gant ar Librairie générale française, ur skourr d'an ti-embann Hachette abaoe 1954.
IC 418
IC 418 a zo un nivlennad lec'hiet 3,6 mil a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg ar C'had.
Quattro
Quattro eo anv an niver pevar en italianeg, hag anv meur a dra.
Tourako Hartlaub
An tourako Hartlaub a zo ur spesad evned, Tauraco hartlaubi an anv skiantel anezhañ.
Annez
Brosezat eo ar sepsad en Afrika ar reter : douaroù uhel Kenya, biz Tanzania hag Ouganda.
Bévillers
Bévillers a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Bévillers Communal Cemetery
Marvet int e-pad ar Brezel-bed kentañ.
Helmut Schmidt
Helmut Schmidt, ganet d'an 23 a viz Kerzu 1918 e Hamburg (Alamagn), marvet d'an 10 a viz Du 2015 e Hamburg ivez, a zo ur politikour alaman eus an SPD. Kañseller eo bet eus 1974 da 1982.
Stummadur hag ofisour en eil brezel-bed
Da 17 vloaz e oa ezel, e 1936, eus ar Marine-Hitlerjugend. Goude e vachelouriezh e 1937 e voe embarzhet er Flakartillerie e Bremen. Er bloavezh 1941 e voe anvet da Letanant adarme komando uhel al Luftwaffe e Berlin. Adalek miz Gouere 1941 e servijas Schmidt evel ofisour er rann-arme panzer war talbenn ar reter. Kemer a ra perzh en argad Leningrad, ha resevout a ra ar groaz houarn.
Tarba
Tarba (Tarba en okitaneg, Tarbes e galleg) eo pennlec'h departamant gall Hautes-Pyrénées. Kêr-benn proviñs kozh Bigorra eo ivez.
Helmut Schmidt
Stummadur hag ofisour en eil brezel-bed
Ha betek 1944 e laboure en ur servij e ministrerezh an aerlu e Berlin.
Tourako kuchenn wenn
An tourako kuchenn wenn a zo un evn, Tauraco leucolophus an anv skiantel anezhañ.
Tarba
Douaroniezh
Emañ Tarba e traoñienn ar stêr Adour, war-dro 155 km er mervent da Doloza ha 155 km er reter da Vaiona.
Tourako kuchenn wenn
Annez
Brosezat eo al labous en Afrika, en un takad hag a ya eus gevred-pellañ Nigeria da hanternoz Ouganda, mervent Soudan ha kornôg Kenya,.
Livius Andronicus
Livius Andronicus, pe Lucius Livius Andronicus (284 kent J.K. — 204 kent J.K.) a oa ur skrivagner latin a orin gresian. Lakaat a reas Odysseia Homeros e latin, hag anvet neuze  Odusia .
Tarba
Emdroadur ar boblañs
E 2008 e oa war-dro 50 000 a annezidi e kêr ha 85 000 en tolpad kumunioù anvet Grand Tarbes.
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Tarba gant :
Helmut Schmidt
Stummadur hag ofisour en eil brezel-bed
E miz Kerzu 1944 eo Mestr kanolier war dalbenn ar c'hornôg e Belgia. E deroù 1945 ec'h eztaol e enebiezh o vezañ bet burutellet e-pad ur boelladenn e Rerik en Ostsee da-geñver Herman Göring hag ar renad NS. Setu perak e felle d'un Ofiser sturiañ e kas dirak al lez-varn. Daou jeneral a harzas ar varnedigezh.
Schmidt en deus lavaret dislavarioù da-geñver an Nationalsozialismus, krediñ a rae dezhañ bezañ stourmet a-enep an Nationalsozialismus.
Studioù ha labour
Goude e marevezh toull-bac'h e studias Schmidt Ekonomiezh Pobl ha skiantoù ar Stad en Hamburg betek 1949. E kêr Hanse Hamburg eo bet rener war an ekonomiezh hag an dezougen.
E-kerzh e studioù ec'h emezelas en unvaniezh studierien sokialour.
E dilennadegoù 1965 eo addilennet Schmidt er Bundestag. An daou strollad enep, an SPD hag ar CDU a reas un unvan pe „koalition“, etre ar c'hanseler Georg Kiesinger CDU ha Willy Brandt SPD. Kiesinger o vezañ bet oberiant en eil Brezel-bed gant ar renad nazi, dre-se eo bet tamallet garv gant an emsavadegoù studierien yaouank ar mare-se.
Bundeskanzler (1974–1982)
Goude dilez Willy Brandt eus e garg a chef ar Regierung, e voe dilennet Schmidt d'ar 16 a viz Mae 1974 gant 267 a vouezhioù. 5vet kanzler dilennet ar Bundesrepublik. Ar c'hudennoù pennañ en doe da dalañ oute a voe an diwaskadenn ekonomikel (stagflation) ha kriz an eoul-maen er bloavezhioù 70, ha tremen a reas en tu-hont d'an enkadennig primoc'h ar Bundesrepublik eget broioù all. Hep disoñjal trubuilhoù brudet an „Deutsche Herbst“ gant ar RAF (Rote Armee Fraktion'').
Ar marc'hata gant ar sponterien, evit skrapadeg ar politikour Peter Lorenz e 1975 gant aozadur „zweite Juni“, un astennadenn eus ar RAF, a voe dezvarnet diwezhatoc'h evel ur c'hwitadenn. Heuliañ a reas ur renad kalet a voe burutellet kriz. Dieubet ar sponterien eus o zoull-bac'h ha kaset dre garr-nij da vro Yemen 'vel goulennet gant ar skraperien, diwezhatoc'h e voe kondaonet ar skraperien. Ar vandennad tud diskarget er Yemen a zistroas diwezhatoc'h da blantañ reuz endro er BRD ha da lazhañ tud en Alamagn.
Oberiant eo bet c'hoazh Schmidt e-pad pell amzer e bro Alamagn hag evit seveniñ raktres Unaniezh Europa ha war dachennoù lies. Brudet eo evit dont war platoioù skinwel, pe en añfioù er skolveurioù da brezegenniñ ha da reiñ e alioù fur gant ur sigaretenn en e zorn, pell goude al lezennoù da skarzhañ ar butun eus al lec'hioù foran.
Julio Iglesias
Julio Iglesias, ganet e 1943, zo ur c'haner spagnol, bet melldroader.
Cuatro Venezuela
Cuatro venezolano zo anv ur gitar eus Venezuela, a orin spagnol, lakaet da venveg broadel. Implijet e vez da seniñ tonioù joropo, gaita ha calipso. Disheñvel eo diouzh cuatro Puerto Rico, en deus dek kordenn.
Eduardo Azuaje, anavezetoc'h evel Jacinto Pérez  zo bet anvet da roue ar c'h-Cuatro venezolano.
Aliyah Bet
Steuñv
An Ha'apala a c'hoarvezas e daou brantad. Da gentañ, etre 1934 ha 1942, ur striv evit kendrec'hiñ yuzevien Europa da dec'hout kuit rak ar jahinerezh hag al lazahadegoù gant an nazied hag o harperien. An eil etre 1945 ha 1948, gant an anv Bricha roet d'ar bazenn-se, a oa bet ar striv evit kavout ul lec'h repu d'ar Yuzevien chomet bev goude an torfedoù nazi (Sh'erit ha-Pletah). Ar re-se a oa kemmesket gant an dud dilec'hiet a oa stanket e kampoù da c'hortoz an Alamagn dreist-holl. E-pad ar c'hentañ pazenn, un toullad aozadurioù a bep seurt (en o zouez sionourien adweladennerien) a oa mammenn d'al lusk. Goude an Eil Brezel-bed, ar Mossad LeAliyah Bet ("An ensavadur evit an Aliyah B"), ur skourr eus an Haganah, a gemere warni an holl gargoù.
Feur-emglev Utrecht (1713)
Feur-emglev Utrecht (distaget /y.tʁɛɣt/) a zo, e gwirionez, daou feur-emglev sinet en Utrecht en Izelvroioù e 1713, hag a lakaas fin da Brezel Hêrezh Spagn.
Brezel Hêrezh Spagn
Brezel Hêrezh Spagn, etre 1700 ha 1714, a savas goude marv Carlos II, roue Spagn, manet dibennhêr. Goude ar brezel e voe laket ur Bourbon da roue Spagn. Hennezh a oa ur mab-bihan d'ar roue gall Loeiz XIV, hag anvet e voe Felipe V; ha setu ganet tiegezh Bourboned Spagn, bepred o ren er vro hiriv.
Kendalc'h Utrecht
Digoret e voe Kendalc'h Utrecht d'an 29 a viz Genver 1712.
Kollet he renk gant Spagn
Spagn an hini a oa koll. Tennet e voe diganti e douaroù e pevar c'horn Europa:
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2013
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2013, ar c'hantved hini, a zo loc'het eus Portivechju en Korsika d'an 29 a viz Mezheven 2013. Ar wech kentañ e oa d'an Dro-C'hall mont da Gorsika. Ar wech kentañ eo ivez m'eo echuet da noz e Pariz.
Adèle Haenel
Enoret eo bet e 2014 ha 2015 gant daou César, hini ar gwellañ aktourez en ur roll a-eil er film Suzanne, ha goude-se gant priz ar gwellañ aktourez evit ar film Les Combattants. E 2018 ez eo lakaet he anv evit ar gwellañ roll a-eil evit ar film 120 battements par minute. Lakaet eo he anv c'hoazh e 2019 evit ur César eus ar gwellañ aktourez evit he roll er film En liberté !.
Thalia
Thalia zo anv :
Un peuple et son roi
Un peuple et son roi zo ur film gall sevenet ha skrivet gant Pierre Schoeller, hag embannet e 2018. An aktourien bennañ eo Adèle Haenel ha Gaspard Ulliel. Kontañ a ra penaos e tremen ar Reveulzi C'hall e Pariz, eus Kemeridigezh ar Bastille betek lazhadenn ar roue Loeiz XVI.
Skignet eo bet evit ar wech kentañ e-pad Mostra Venezia e 2018.
Feur-emglev Aachen
Meur a feur-emglev Aachen zo bet :
Llannerch Banna
Llannerch Banna (Penley e saozneg) zo ur gêriadenn vihan e kontelezh Wrecsam, e biz Kembre. Emañ hanter-hent etre Llangollen ha Whitchurch (Shropshire), koulz lavaret war ar vevenn etre Kembre ha Bro-Saoz. Dont a ra anv ar gêriadenn eus Penda (aet da "Pen-ley" e saozneg ha "Banna" e kembraeg), a oa roue Mercia er.
Emañ Llannerch Banna e-barzh kombod kozh Maelor Saesneg, hag e Sir y Fflint e oa gwechall, a-raok ma voe adtreset kartenn kontelezhioù Kembre, e 1974. Ur skol kentañ derez hag ur skol eil derez zo eno.
E Llannerch Banna e voe savet un ospital polonat goude an Eil Brezel-bed, evit ar soudarded polonat hag o familhoù. E deroù ar bloavezhioù 1950 e oa tremen 2,000 den en ospital-se. Serret e voe an ospital e miz Meurzh 2002.
Crug-y-bar
Crug-y-bar (skrivet ivez Crugybar) zo ur gêriadenn vihan e Kembre, e reter Sir Gaerfyrddin. Emañ hanter-hent etre Llanbedr Pont Steffan, Llanymddyfri ha Llandeilo. Ar stêr Annell a dremen dre ar gêriadenn, a-raok mont da gemberiñ gant ar stêr Cothi er c'hreisteiz da Llansawel.
Ur skol kentañ derez zo er gêriadenn, anvet Ysgol Gynradd Caio.
Louis-Isaac Lemaistre de Sacy
Louis-Isaac Lemaistre de Sacy pe Le Maistre de Sacy (1613-1684), a oa ur beleg ha troour gall. Gantañ e voe savet ar Bible de Sacy pe de Port-Royal.
E vuhez
Ganet e oa Louis-Isaac Lemaistre de Sacy e Paris. E dad, ar protestant Isaac Le Maistre, en devoa bet pemp mab gant Catherine Arnauld, ur c'hoar da Marie Angélique Arnauld. En 1638 ez eas e vreudeur koshoc'h Antoine ha Simon, goude dilezel o micherioù, d'en em dennañ da Port-Royal, ha Louis-Isaac d'o heul.
Feur-emglev Pariz (1947)
Feur-emglev Pariz, sinet d'an 10 C'hwevrer 1947, eo disoc'h koñferañs peoc'h Pariz dalc'het eus an 29 a viz Gouere betek ar 15 a viz Here 1946 e Pariz. Kevredidi an Eil Brezel-bed, Stadoù-Unanet Amerika, an URSS, ar Rouantelezh-Unanet ha Bro-C'hall peurgetket a atropas munudoù ar feur-emglev peoc'h gant Italia, Rouantelezh Roumania, Eil Republik Hungaria, Republik pobl Bulgaria ha Finland goude diwezh an Eil Brezel-bed.
Ar feur-emglev
Sinet e oa ar feur-emglev etre ar Gevredidi, bet trec'h e diwezh an Eil brezel-bed diouzh un tu hag ar broioù trec'het, bet kevredet gant an Trede Reich. E-touez ar gevredidi e oa an URSS, ar Stadoù-Unanet, ar Rouantelezh-Unanet, Republik Bro-C'hall, Republik Polonia,  Republik kevreadel sokialour Yougoslavia, Republik pobl Albania,  Tchekoslovakia ha Rouantelezh Bro-C'hres. E-mesk ar broioù trec'het e oa ar broioù bet kevredet gant an Trede Reich met pas Alamagn hec'h-unan, rak n'he doa gouarnamant ebet ha meret e oa d'ar c'houlz-se gant ar Gevredidi (adkavout a ray ur gouarnamant e 1949) : Republik Italia, Rouantelezh Roumania, Republik Hungaria, Republik Pobl Hungaria ha Republik Finland.
Bulgaria
Republik Pobl Hungaria a oa degaset d'he harzoù eus ar c'hentañ a viz Genver 1938, mui Su Dobroudja, bet roet dezhi e 1940 a-drugarez da dredeogiezh Hitler. Paeañ a rae 25 milion a zollaroù da Yougoslavia evel digoll eus dalc'herezh Makedonia ar Vardar, ha 45 milion a zollaroù da Vro-C'hres evel digoll eus dalc'herezh Proviñs Reter-Makedonia-ha-Trakia.
Finland
Finland a zileze kreisteiz Karelia gant Vyborg (ranket he doa he dilezel dija goude tagadenn sovietek 1940), ha broioù Petsamo ha Salla. Paeañ a rae un digoll 300 milion a zollaroù d'an URSS evel digoll evit ar « Brezel kendalc'h ». Lezel a rae an URSS da sevel ur porzh brezel e Ledenez Porkkala.
Hungaria
Adkaset e oa Hungaria d'he harzoù eus ar c'hentañ a viz Genver 1938, nemet teir c'hêriadenn e bro Győr-Moson-Sopron, a oa roet da Dchekoslovakia. Paeañ a rae un digoll 300 milion a zollaroù d'an URSS evel digoll evit bezañ kemeret perzh an oberiadur Barbarossa, ha 100 milion a zollaroù da Dchekoslovakia ha da Yougoslavia evel digoll evit dalc'herezh tiriadoù eus ar broioù-se hag evit aloubadeg Yougoslavia.