cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bellou
Bodet e oa gant 21 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Livarot-Pays-d'Auge.
Eugène Yvernès
Eugène Jean Yvernès, bet ganet d'an 23 a viz Gwengolo 1906 e Besièrs (Hérault, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 30 a viz Eost 1990 e Rueil-Malmaison (Hauts-de-Seine, Bro-C'hall), a oa un aktour sinema gall.
Alpha Oumar Konaré
Goude e studioù e Bamako hag e Varsovia (Pologn) ec'h eas da skolaer e Kayes ha goude-se da gelenner-lise e Markala ha Bamako. Plediñ a reas abred gant ar politikerezh hag e 1967 e voe anvet pennsekretour yaouankiz an US-RDA (Union Soudanaise-Rassemblement Démocratique Africain), strollad politikel ar prezidant Modibo Keïta. Goude taol-Stad Moussa Traoré ec'h emezelas d'ar PMT (Parti Malien du Travail), ur strollad politikel kuzh. Koulskoude e teuas da vezañ ministr e 1978, betek e dilez e 1980.
E miz Ebrel 1992 e voe dilennet da brezidant Mali (gant 69% eus ar mouezhioù en eil tro). Addilennet e voe e 1997 gant 96% eus ar mouezhioù dre ma oa boikotet an dilennadeg gant an darn vrasañ eus ar strolladoù politikel all.
Frankolin Swainson
Ar frankolin Swainson a zo un evn, Pternistis swainsonii (gwechall Francolinus swainsonii) an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv ar skiantour breizhveuriat William Swainson (1789-1855).
Annez hag isspesadoù
Al labous a vev an daou isspesad anezhañ en Afrika ar Su :
Borgo di Terzo
Borgo di Terzo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Huáscar
Inti Cusi Huallpa Huascar, ganet e 1491 ha marvet e 1532, a oa Sapa Inka (impalaer) an Impalaeriezh inka etre 1527 ha 1532. Kemeret en doa plas e dad Huayna Capac hag e vreur Ninan Cuyochi ; an daou anezho a oa marvet gant ar vrec'h e-pad ur c'hampagn nepell diouzh Quito.
N'eo ket sklaer hiziv-an-deiz c'hoazh, penaos eo bet choazet da hêr. Tuioù disheñvel a oa bet e-pad ar brezel diabarzh, ouzhpenn-se an testenioù spagnol a zegas sell an drec'herien. Ar pezh zo sur, ur wech aet Huáscar e penn an impalaeriezh inka e sav jeu diouzhtu. Harpet eo-eñ gant tud eus Cuzco, padal Atahualpa a zo harpet evit bezañ penn an impalaeriehz gant tud eus norzh an impalaeriezh hag eus ar menezioù Huayna. Kement-mañ a voe mammenn d'ur brezel diabarzh drastus evit an inkaed.
Huáscar a zisklêrias brezel da Atahualpa. An emgannoù kontet gant ar Spagnol Juan de Betanzos a gont istor Quizquiz (penn lu Atahualpa) e penn armeoù 60 000 soudard a-enep armeoù kevatal e tu Huáscar. Betanzos a bouez war ar gwadus ha taer ma oa bet ar brezelioù inka. Pennoù bras ar Canares a voe tennet o c'halon diouzh o c'horf, ent vev, gant Atahualpa, ha rediet e voe o harperien da zebriñ anezho. Huascar a voe trec'het e-pad emgannoù Chimborazo ha Quipaipan. Prizoniet e voe ; Quizquiz ha Chalicuchima, pennoù bras lu Atahualpa, a aloubas Cuzco.
Tristano di Chiaromonte
Aotrou Clermont-Lodève e oa. Dont a reas da vout kont Copertino goude dimeziñ da Caterina Orsini Del Balzo, merc'h da Maria d'Enghien ha Raimondo Orsini Del Balzo, priñs Taranto.
Tad e oa da Isabelle de Tarente, rouanez kenseurtez Naplez.
E 1429 e rannas e vadoù etre e vugale:
Frankolin beg ruz
Ar frankolin beg ruz a zo ur spesad evned, Pternistis adspersus an anv skiantel anezhañ.
Platypelis tsaratananaensis
Platypelis tsaratananaensis a zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Frankolin beg ruz
Boued
Bevañ a ra diwar zelioù ha struj plant a bep seurt koulz ha bulb ha hugennoù ; ne ra ket fae ivez war blotviled bihan, c'hwiled, lammerezed, merien-gwenn ha pugnez.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Afrika :
Villa d'Almè
Villa d'Almè zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Proviñs Girona
Proviñs Girona  zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn, e Kumuniezh emren Katalonia. Kêr Girona eo ar pennlec'h.
Proviñs Tarragona
Proviñs Tarragona  zo unan eus peder froviñs Kumuniezh Emren Katalonia, hag eus an 50 proviñs zo e Spagn. Tarragona eo ar pennlec'h.
Villa d'Ogna
Villa d'Ogna zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Platypelis tuberifera
Platypelis tuberifera zo ur glesker brosezat e biz ha reter Madagaskar.
Maria Maddalena
Maria Maddalena zo un anv-badez italianek hag a glot gant Mari Madalen e brezhoneg.
Peralta
Peralta zo un anv-lec'h spagnolek, hini meur a gumun e Spagn, ha hini meur a lec'h all er bed.
Villa di Serio
Villa di Serio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Maria Maddalena
Gerdarzh
Dont a ra eus anv ar santez Mari Madalen (santez), ha savet eo diwar an anvioù italianek Maria ha Maddalena.
Villongo
Villongo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Oreothraupis arremonops
Oreothraupis arremonops a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Passerellidae.
Anvet e voe Saltator arremonops (kentanv) da gentañ-penn (e 1855) gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913). Ar spesad nemetañ er genad Oreothraupis an hini eo.
Annez
Kavout a reer ar spesad e Kolombia hag Ecuador (Suamerika).
Geococcyx velox
Geococcyx velox a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Cuculidae.
Doareoù pennañ
Tennañ a ra da Geococcyx californianus, bihanoc'hik eo evitañ avat.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned hag a zastum diwar an douar.
Annez
Bevañ a ra ar spesad en tachennoù kras a gaver eus kornôg Mec'hiko da hanternoz Nicaragua.
Peggy Sue (kanerez)
Peggy Sue, pe Peggy Sue Webb, bet ganet d'ar 24 a viz Meurzh 1947, e Butcher Hollow, Kentucky, SUA, zo ur ganerez ha sonaozerez stadunanat hag a reas berzh evel kanerez country er bloavezhioù 1960. C'hoar eo da ziv ganerez all, Loretta Lynn ha Crystal Gayle, brudetoc'h eviti.
Kanerez
Da 12 vloaz ez eas da chom da Indiana gant he zud. Eno e krogas da ganañ gant he c'hoar Loretta ha da sevel kanaouennoù, evel "Don't Come Home A' Drinkin' (With Lovin' on Your Mind)." E 1969, ec'h enrollas he fladennig kentañ, "I'm Dynamite," evit Decca Records, hag a savas betek bout Country Top 30. Er memes bloaz e reas un albom anvet heñvel, hag an eil pladennig tennet eus an albom anvet "I'm Gettin' Tired of Babyin' You", a savas ivez betek an Top 30.
Lizher
Ul lizher zo ur c'hemenn dre skrid da gas da un den. Skrivet e vez lizheroù gant an dorn pe gant ur mekanik anvet skriverez, pe gant un urzhiataer. Lakaet e vezont en ur golo-lizher a-raok bezañ kaset d'an ti-post, pe lakaet en ur voest-lizhiri evel a gaver er straedoù.
Villanueva Mesía
Villanueva Mesía zo ur gumun e Spagn e Proviñs Granada.
Cenate Sopra
Cenate Sopra zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Proviñs Alacant
Proviñs Alacant (Alicante  e spagnoleg) zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn, e Kumuniezh Emren València. Kêr Alacant eo ar pennlec'h.
Malurus pulcherrimus
Malurus pulcherrimus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Maluridae.
Boued
Bevañ a ra diwar c'hwiled (hag al larvenned anezhe), gwesped, merien ha divellkeineged bihan all.
Annez
Ar spesad zo brosezat e mervent Aostralia ar C'hornôg ha Ledenez Eyre, Aostralia ar Su.
Henri Le Sidaner
thumb|right|200px|Poltred Henri Le Sidaner gant [[Marie Duhem]]
Henri Eugène Le Sidaner, bet ganet e Port Louis (Moris), d'ar 7 a viz Eost 1862 hag aet d'an Anaon e Pariz d'ar 16 a viz Gouere 1939, a oa ul livour gall.
Joaquim Chissano
thumb Joaquim Alberto Chissano (ganet d'an 22 a viz Here 1939) zo ur politikour eus Mozambik, bet eil prezidant ar vro etre 1986 ha 2005.
Emezelañ a reas er Frelimo ha kemer perzh er gouvrezel a-enep arme trevadennel Portugal. Etre an 20 a viz Gwengolo 1974 hag ar 25 a viz Even 1975, deiziad deroù dizalc'hiezh Mozambik, e voe prezidant ar gouarnamant da c'hortoz. Goude-se e teuas da vezañ ministr an Aferioù estren pa oa Samora Machel ar prezidant. Goude marv hemañ e voe fiziet ar garg a brezidant Mozambik da Chissano d'ar 6 a viz Du 1986. E 1994 e voe aotreet strolladoù politikel all da ginnig tud en dilennadeg met mont a reas an trec'h gant Chissano memes tra. Dilennet e voe adarre e 1999 e-kerzh un dilennadeg amreizh hervez arsellerien etrebroadel 'zo.
E penn Unaniezh Afrika e voe etre miz Gouere 2003 ha miz Gouere 2004.
Ne ginnigas ket e anv e dilennadeg 2004 ha leuskel a reas e blas da Armando Guebuza d'an 2 a viz C'hwevrer 2005.
Endine Gaiano
Endine Gaiano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Santa Cruz del Comercio
Santa Cruz del Comercio zo ur gumun e Spagn e Proviñs Granada.
Proviñs València
Proviñs València (Província de València e katalaneg) zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn. Unan eus teir froviñs Kumuniezh València eo. Kêr València eo ar pennlec'h.
Preston
Preston zo anv meur a lec'h er broioù saoznek.
Frankolin Erckel
Frankolin Erckel (Francolinus erckelii) a zo un evn hag a vev en Afrika.
Annez
Bevañ a ra al labous en Etiopia dreist-holl, hag en un nebeud plasoù en Eritrea ha Soudan.
Preston (Lancashire)
Preston eo pennlec'h Lancashire, e Bro-Saoz, war lez hanternoz ar stêr Ribble.
Proviñs Málaga
Proviñs Málaga zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn, e Kumuniezh Emren Andalouzia. Málaga eo ar gêr-benn.
Proviñs Castelló
Castelló de la Plana eo ar gêr-benn.
Aglyptodactylus securifer
Aglyptodactylus securifer a zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Pinos Puente
Pinos Puente zo ur gumun e Spagn e Proviñs Granada.
Frumka
Ar frumka zo ur gwiskamant douget gant Yuzevezed eus ar ranngredenn Haredi en Israel, ma kaver maouezed hag a embann e rankont gwiskañ o c'horf penn-da-benn gant ur chal hag ur ouel peuzhañvaloc'h ouzh niqab eget ouzh burqa, hag anvet frumka, diwar ar ger yidek  frum (deol) ha burqa. Ar stollad, anezhañ 100 a dud e 2008 ha meur a gant e 2011, a vev e Beit Shemesh. Enebiezh zo etre Yuzevien diwar-benn ar gwiskamant-se.
Maumusson
Maumusson zo un anv-lec'h gallek.
Gerdarzh
Dont a rafe an anv Maumusson eus ar gerioù gallek mau, diwar ar ger latin « malus », a zo « fall », hag eus ur ger musson, marteze kar d'ar ger museau, muzell, min, amañ gant ar ster ode, evel, da skouer, en anv Pertuis de Maumusson ("toull an ode fall"), an tremen dañjerus etre ragenez Arvert hag Enez Oléron.
Hag ivez:
Bernard Buffet
Bernard Buffet, ganet d'an 10 a viz Gouere 1928 e Pariz hag aet d'an Anaon d'ar 4 a viz Here 1999 e Tourtour (Var), a oa ul livour gall.
E 1964 en doa prenet un ti e Sant-Kast-ar-Gwildoù ha labouret eno betek 1970.
Monasterolo del Castello
Monasterolo del Castello zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Mornico al Serio
Mornico al Serio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Fuente Vaqueros
Fuente Vaqueros zo ur gumun e Spagn e Proviñs Granada.
Blommersia blommersae
Blommersia blommersae zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Jérez del Marquesado
Jérez del Marquesado zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Granada. 956 a dud a oa enni o chom e 2022.
Montefrío
Montefrío  zo ur gumun e Spagn e Proviñs Granada.
Ducula zoeae
Ducula zoeae a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Anvet e voe Columba Zoeae da gentañ-penn (e 1826) gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849) : dougen a ra unan eus anvioù-bihan Jeanne Zoé Massiou (1799-1819), gwreg kentañ Lesson.
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh.
Annez
Kavout a reer ar spesad e koadegi doaroù izel Ginea Nevez.
Torre de' Roveri
Torre de' Roveri zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Torre Boldone
Torre Boldone zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
La Roche-Blanche
La Roche-Blanche (Ar Roc'h-Wenn e brezhoneg )
Proviñs Lleida
Proviñs Lleida (Província de Lleida e katalaneg, stumm ofisiel abaoe 1992 ; Província de Lhèida en okitaneg aranek; Provincia de Lérida e kastilhaneg, stumm diofisiel) zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn, e gwalarn Kumuniezh Emren Katalonia, ha kêr Lleida eo ar gêr-benn. 229 c'humun zo er broviñs, ha 443,032 a dud o chom enni e 2010, ha gant-se eo an nebeutañ tudet eus peder froviñs Katalonia. En hanternoz ar broviñs ivez emañ ar Val d'Aran, ur saonenn okitanek ma komzer araneg.
En-dro dezhi
En-dro dezhi emañ :
Komarkoù
Ouzhpenn-se emañ kumun Gósol e Proviñs Lleida, eviti da vezañ ivez e komark Berguedà hag a zo e Proviñs Barcelona.
Proviñs Badajoz
Proviñs Badajoz  eo ar vrasañ eus an 50 proviñs zo e Spagn, hag unan eus div broviñs Kumuniezh Emren Extremadura, tost d'an harzoù gant Portugal. Badajoz eo ar penn-lec'h.
Proviñsoù amezek
En-dro dezhi emañ:
Kumunioù
165 kumun zo er broviñs.
Cañete de las Torres
Cañete de las Torres  zo ur gumun eus  proviñs Córdoba,  en Andalouzia, e Spagn.
Corna Imagna
Corna Imagna zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Marc'harid Bro-Skos (santez)
Marc'harid Bro-Skos, pe Santez Marc'harid Bro-Skos (wd 1045–miz Du 1093), a oa ur briñsez saoz, eus Tiegezh Wessex. Ganet e oa en harlu en Hungaria, merc'h da Edouarzh an Harluad, pe Edward Ætheling, ha da Agathe Billungen, priñsez eus Frizia ar reter, gournizez d'ar roue Edouarzh ar C'hofesour. Arabat droukveskañ hec'h anv gant hini he c'hoar-gaer div wech (c'hoar d'he fried-hi, ha pried d'he breur-hi) ar briñsez skosat Marc'harid Bro-Skos.
C'hoar e oa da Edgar Ætheling, roue berrbad ha digurunenn Bro-Saoz. Dimezet e oa da Malcolm III, roue Bro-Skos.
He buhez
Margaret hag he zud a zistroas da Vro-Saoz e 1057. E 1066 avat e voe ret dezho tec'hel da Vro-Skos abalamaour da aloubadeg Bro-Saoz gant Gwilherm an Alouber. War-dro 1070 e timezas Margaret da Malcolm III, roue Skosiz, ha hi rouanez. Ur vaouez deol e oa.
Alectroenas madagascariensis
Alectroenas madagascariensis a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Annez
Emañ brosezat ar spesad e koadegi gleborek reter Madagaskar.
Torre Pallavicina
Torre Pallavicina zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Boophis guibei
Boophis guibei zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Palma del Río
Palma del Río  zo ur gumun eus proviñs Córdoba,  en Andalouzia, e Spagn.
Torre de' Busi
Torre de' Busi zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Ruggero Iañ Sikilia
Roger de Hauteville, pe Ruggero Iañ Sikilia (italianeg : Ruggero d'Altavilla ; latin : Rogerius de Altavilla), ganet war-dro 1030, marvet d'an 22 a viz mezheven 1101, a oa kentañ kont norman Sikilia en XIvet kantved. Entre 1061 ha 1091 e vrezelias gant e vreur Robert Guiscard a-enep muzulmaned Sikilia, ken na aloubjont an enez penn-da-benn, ma voe savet ganto Rouantelezh Sikilia.
En sínod Melfi e miz Eost 1059 e voe kurunennet Roberto Guiscardo, gant ar pab Nikolaz II, evel Dug Apulia, Calabria ha Sikilia,[1] hag en broudas da genderc'hel da aloubiñ douaroù Bizantion.
En 1072, goude kemeret Palermo, e voe anvet Ruggero, gant e vreur, da gont Sikilia.
Dimezioù ha bugale
Bugale en doe a-raok e eured kentañ:
War e lerc'h
E vab Ruggero II a voe kont war e lerc'h ha kentañ roue Sikilia.
Saint-Michel-de-Livet
Saint-Michel-de-Livet a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: mervel a reas eizh den nann-soudard e Saint-Michel abalamour d'ar brezel; gant ur vombezadeg d'an 31 a viz Gouere e voe lazhet unan anezhe, c'hwec'h (pe seizh?) den all a voe lazhet d'an 18 a viz Eost pa darzhas ur c'hreunadenn taolet espres-kaer gant SSed.
Puente Genil
Puente Genil  zo ur gumun eus proviñs Córdoba, en Andalouzia, e Spagn.
Janglenn
Janglenn a reer eus koadegi stank ar gwez hag ar plant enno, e broioù dezho un hin drovanel gleb. War-dro 6% eus douaroù hor planedenn a vefe janglennoù. A-hed an amzer ez eus bet roet talvoudegezhioù un tammig disheñvel d'ar ger avat ha diresis eo e ster. E lennegezhioù broioù Europa e kaver anezhañ da envel lec'hioù "gouez" er broioù tramor, lec'hioù ha ne oant ket bet ergerzhet nemeur gant tud Europa.
Ober a ra ar skiantourien bremañ gant gerioù resisoc'h, evel "koadeg trovanel gleb" da skouer.
Dont a ra ar ger "janglenn" eus ar ger sañskritek ज۬गल (djaṅgala) a dalvez kement ha "douar fraost". Met e saozneg Indez e teuas ar ger "janglenn", abred, da envel koadegi stank. E kalz yezhoù eus an iskevandir, hag e saozneg ar broioù-se ivez, e talvez ar ger, peurvuiañ, d'ober anv eus ar struzh a aloub ar c'hoadegi pe ar plant a gresk en douaroù fraost.
Boophis anjanaharibeensis
Boophis anjanaharibeensis a zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Fiorano al Serio
Fiorano al Serio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Marc'harid Iañ Bro-Skos
Marc'harid Iañ Bro-Skos (Mairead pe Maighread e gouezeleg, Margrete av Skottland e norvegeg), lesanvet the Maid of Norway e saozneg, ha Jomfruen av Norge e norvegeg, ganet e 1283 ha marvet e 1290, a oa ur briñsez eus Norge, merc'h da Eirik II Magnusson, roue Norge, ha d'e bried Marc'harid Bro-Skos. Rouanez Skosiz e voe adalek 1286 (pa oa 3 bloaz) ha betek he marv (pa oa 7 vloaz), p'edo o vont da Vro-Skos. War-lerc'h he marv e savas bec'h da c'houzout gant piv ec'h afe ar gurunenn, ha diwar se e teuas Brezelioù Dizalc'hted Bro-Skos.
Marc'harid Bro-Skos (rouanez Norge)
Marc'harid Bro-Skos (Margrét Alexandersdóttir e norseg; Margrete Alexandersdotter e norvegeg; Maighread Nic Rìgh Alasdair e gouezeleg), ganet e 1261 ha marvet e 1283, a oa merc'h da Alesant III‎, roue Bro-Skos, ha da Marc'harid Bro-Saoz (1240-1275). Dimezet e oa da Eirik II Magnusson, roue Norge.
Mamm e oa da Marc'harid Iañ Bro-Skos‎, ha mervel a reas da 22 vloaz goude genel he merc'h a varvas da 7 vloaz.
Frankolin Hartlaub
Ar frankolin Hartlaub a zo ur spesad evned, Pternistis hartlaubi an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Francolinus Hartlaubi (kentanv) da gentañ-penn (e 1869) gant an evnoniour portugalat José Vicente Barbosa du Bocage (1823-1907) da zougen bri d'an evnoniour alaman Gustav Hartlaub (1814-1900).
Theodoor Hendrik Van de Velde
Theodoor Hendrik Van de Velde ( 1873, Leeuwarden – 1937 Locarno) a oa ur benvezeg izelvroat a renas Ensavadur benvezegiezh Haarlem.
Frankolin Hartlaub
Annez
Kavout a reer ar spesad en torgennoù roc'hellek a gaver eus mervent Angola da greiz Namibia.
Theodoor Hendrik Van de Velde
Adal 1905 e tiskouezas ne vez viet gant ar maouezed nemet ur wech etre pep koll-gwad.
Proviñs Cáceres
Proviñs Cáceres zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn, e Kumuniezh Emren Extremadura.
Cáceres eo ar gêr-benn, Plasencia (Extremadura) ha Navalmoral de la Mata ar c'hêrioù bras all.
Eil brasañ proviñs Spagn eo, war-lerc'h Proviñs Badajoz.
Proviñsoù amezek
En dro dezhi emañ:
Saint-Ouen
Saint-Ouen zo un anv-lec'h gallek.
Gerdarzh
Diwar anv ar sant gall Ouen, pe Ouan (609-686), Audoenus e latin, ganet e Rouen.
Lec'hioù
Meur a gumun zo anvet Saint-Ouen, e Breizh ha Bro-C'hall. Darn a vez distaget
Le Chat (bannoù treset)
Le Chat a zo un heuliad bannoù treset bet krouet gant an tresour belgiat Philippe Geluck.
Ur c'hazh glas, begek e zivskouarn hag o tougen dilhad en-dro dezhañ evel un den bennak, eo an dudenn nemeti.
Adalek 1986 e oa kroget an ti-embann Casterman da embann troioù-kaer Le Chat, dre albomoù pevar-ugent pajenn da gentañ-penn : Dibabet e voe ur furmad eizh pajenn ha daou-ugent nevez evit an holl albomoù, oc'h adembann ar re gozh hag ouzhpennañ reoù nevez (naontek en holl) :
Fino del Monte
Fino del Monte zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Iolu Abil
thumb Iolu Abil (ganet e 1942) zo ur politikour eus Vanuatu ha prezidant ar vro abaoe an 2 a viz Gwengolo 2009.
Nesospingus speculiferus
Nesospingus speculiferus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Nesospingidae.
Iolu Abil
Dilennet eo bet e trede tro ar vouezhiadeg, gant 41 vouezh diwar an 58 a oa er c'holaj dilenn.
Nesospingus speculiferus
Anvet e voe Chlorospingus speculiferus (kentanv) da gentañ-penn (e 1875) gant an evnoniour amatour stadunanat George Newbold Lawrence (1806-1895). Ar spesad nemetañ er genad Nesospingus an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar draoù a bep seurt, artropoded ha frouezh en o zouez.
Annez
Brosezat eo ar spesad e Puerto Rico.
Louis Jouvet
Jules Eugène Louis Jouvet, bet ganet d'ar 24 a viz Kerzu 1887 e Kraozon (Penn-ar-Bed, Breizh) hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Eost 1951 e Pariz (Bro-C'hall), a oa un aktour (c'hoariva ha sinema) hag ul leurenner gall.
Daoust dezhañ bezañ bet korbellet meur a wech evel studier gant Skol-c'hoariva uhel broadel Pariz ez eas da gelenner enni a-barzh fin ar gont.
Sotto il Monte Giovanni XXIII
Sotto il Monte Giovanni XXIII zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Amalie von Brandenburg
Amalie von Brandenburg (1461 -1481 e Baden-Baden) a oa ur briñsez eus Brandenburg. Merc'h henañ Albrecht Achilles von Brandenburg (1414 -1486 ) ha d'e eil pried Anna von Sachsen (1437–1512)e oa, hag he mamm a oa merc'h d'ar priñs-dilenner Friedrich II von Sachsen).
He hanterc'hoar Margret a oa da zimeziñ da g-Kaspar von Zweibrücken-Veldenz (1458–1527), met mont a reas da leanez, hag Amalie neuze a voe prometet dezhañ pa ne oa nemet pevar bloaz. Dek vloaz goude, e miz Ebrel 1478, e voent eureujet e Zweibrücken.
Dre se e oa kontez Pfalz ha dugez Zweibrücken ha Veldenz. En hec'h argouroù e oa Bad Bergzabern, Annweiler am Trifels, Herxheim, Falkenburg ha Hasloch.
Kuitaat he gwaz a reas Amalie pa ziskouezas an den treiñ da foll, ha mont neuze davet he zad en-dro.
Boophis brachychir
Boophis brachychir a zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Amalie von Brandenburg
Kleñvel a reas a-raok hec'h 20 vloaz, ha mont da gêr Baden-Baden, ma varvas. Trouz a savas diwar-benn hec'h enebarzh etre he zad-kaer hag he fried.
Frumka Płotnicka
Frumka Płotnicka (Pinsk, 1914-1943 Będzin) a oa ur stourmerez polonat enepnazi yuzev e-pad an Eil Brezel-bed. Perzh a gemere er ŻOB, an Emsav Stourmerien Yuzev, hag ezel e oa eus Dror, Emsav ar Sionourien. Kenaozañ a reas emzifenn geto Varsovia, ha prientiñ Emsavadeg Geto Varsovia. Pa voe distrujet ar geto gant an nazied ez eas da greisteiz Pologn (tolead Dąbrowa). War ali Mordechai Anielewicz ec'h aozas neuze ur skourr eus ar ŻOB en Będzin, gant skoazell Józef ha Bolesław Kożuch hag ivez Cwi (Tzvi) Brandes. Prestik goude e voe test eus distruj getoioù Sosnowiec ha Będzin gant an Alamaned.
San Sebastián de los Ballesteros
San Sebastián de los Ballesteros  zo ur gumun eus  proviñs Córdoba,  en Andalouzia, e Spagn.
Frumka Płotnicka
Medalennet e voe gant ar C'huzul-Dieubiñ en Ebrel 1945.
Boophis andreonei
Boophis andreonei a zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Boophis ankaratra
Boophis ankaratra zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Rouaned Naplez ha Sikilia
Kontelezh Sikilia (1072–1130)
E sened Melfi e miz Eost 1059 e voe kurunennet Roberto Guiscardo, gant ar pab Nikolaz II, evel Dug Puglia, Calabria ha Sikilia, ha broudet e voe gantañ da genderc'hel da aloubiñ douaroù Bizantion. E 1072, goude kemeret Palermo, e voe anvet Ruggero Iañ gant e vreur da gont Sikilia.
Fuente de Piedra
Fuente de Piedra zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Málaga.
Rouaned Naplez ha Sikilia
Rouantelezh Sikilia (1130-1285)
En 1130 e voe anvet Roger II da roue gant an eneppab Anacleto II ; e 1139 e voe anavet an anvidigezh gant ar pab Inosant II.
Phyllis Diller
Phyllis Diller, bet ganet Phyllis Ada Driver e Lima (Ohio, Stadoù-Unanet Amerika) d'ar 17 a viz Gouere 1917 hag aet da Anaon d'an 20 a viz Eost 2012 e Los Angeles (Kalifornia, SUA), a oa un arzourez stadunanat. Aktourez, skrivagnerez, fentigellourez, ha tresourez e oa.
Rouaned Naplez ha Sikilia
Rannet ar rouantelezh (1282-1516)
Goude Gousperoù Sikilia e 1282, goude marv Carlo Iañ e miz Genver 1285 ha hini Pedro III Aragon e miz Du 1285 ivez, e voe rannet ar rouantelezh e div lodenn, gant daou roue anvet roue Sikilia ; se zo kaoz e voe lavaret "roue Naplez" eus roue an douar-bras, ha "roue Sikilia" eus roue an enez, hag eñ anavezet evel roue Trinacria ivez, ,.
Rouaned Spagn (1516-1713)
Gant Rouaned Spagn e voe bodet rouantelezhioù Naplez ha Sikilia dindan o c'hurunenn, ma veze anvet ar roue ivez Rey de las dos Sicilias (Rex utriusque Siciliae).
Rouantelezh an Div Sikilia (1816-1861)
E 1816 e voe adunanet an div rouantelezh a oa disrannet abaoe 1282, petra bennak ma veze ur roue hepken o ren en div, hag ar roue neuze a veze graet Re del Regno delle Due Sicilie anezhañ. Etre 1860 ha 1861 e voe aloubet rouantelezh an Div Sikilia hag enteuzet er rouantelezh Piemonte-Sardigna.
Colmenar (Málaga)
Colmenar zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Málaga.
Christina
Christina zo
Oberennoù
Diwar an anv plac'h e kaver oberennoù:
Zuheros
Zuheros  zo ur gumun eus  proviñs Córdoba,  en Andalouzia, e Spagn.
SMS Preußen (1903)
SMS Preußen zo anv ul lestr hobregonet moret e 1903 gant Merdeadurezh an Impalaeriezh alaman.
Étienne Coutan
Étienne Coutan, bet ganet e 1875 e Naoned (Liger-Atlantel), bet marvet e 1963 e Blaen, a oa ur c'hêraozour naonedat, en doa labouret evit kêr Naoned eus 1911 betek 1940.
Torremolinos
Torremolinos zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Málaga.
La Brévière
La Brévière a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant teir c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Val-de-Vie.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: mervel a reas daou baotrig abalamour d'ar brezel e La Brévière d'an 23 a viz Eost.
Aepypodius
Aepypodius a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1880 gant ar skiantour gall Émile Oustalet (1844-1905).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Megapodius
Megapodius a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1823 gant ar skiantour gall Joseph Paul Gaimard (1793-1858).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daouzek spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer holl en Azia ar Gevred hag Okeania.
Geococcyx californianus
Geococcyx californianus zo ur spesad evned e-touez kerentiad ar c'hCuculidae.
Annez
left|thumb|Tiriad Geococcyx californianus. Bevañ a ra al labous en tachennoù kras a gaver eus mervent Stadoù-Unanet Amerika da greisteiz Mec'hiko.
Sting
thumb|200px|right|Sting e [[New-York e 2009]] Sting (Gordon Matthew Thomas Sumner diouzh e anv gwir), bet ganet d'an 2 a viz Here 1951 e Wallsend (e Bro-Saoz, nepell eus Newcastle upon Tyne), zo ur c'haner-sonaozer hag aktour saoz. Aet e oa da skolaer e-pad ur pennad amzer berr a-raok dont da vezañ brudet-mat evel pennkaner ha soner gitar-boud ar strollad sonerien The Police, bet krouet e penn kentañ 1977.
Pumayyaton
Istor
Ur Pumayyaton (ha Pigmalion) istorel a renas e Tir eus -820 da -774 ha hennezh a oa mab d'ar roue Mattan Iañ (-829- -820 ). En e amzer eo e voe savet trevadennoù e Kition e Kiprenez, e Sardigna, ha moarvat e Kartada.
Benigno Aquino III
Benigno Simeon Cojuangco Aquino III, lesanvet Noynoy Aquino, (ganet d'an 8 a viz C'hwevrer 1960 e Manila) zo ur politikour eus Filipinez ha prezidant ar vro abaoe 2010. Mab eo d'ar brezidantez bet Corazon Aquino ha d'ar senedour Benigno Aquino.
Pumayyaton
Istor
Anavezet eo gant un enskrivadur e maen-bez Nora, e Sardigna.
Carlo Iañ Sikilia
Charlez Iañ pe Carlo Iañ (Pariz, 21 a viz Meurzh 1226 – Foggia, 7 a viz Genver 1285) a oa kont Anjev, Maine, Provañs, Forcalquier, ha roue Sikilia, roue Naplez, priñs Taranto, roue Albania, priñs Acaia ha roue Jeruzalem.
Pumayyaton
Istor
N'ouzer ket piv a renas war e lerc'h etre -774 ha -750, pa voe anvet Eshbaal II da roue.
Benigno Aquino III
Goude bezañ bet en harlu er Stadoù-Unanet gant e familh e tistroas da Filipinez e 1983, nebeut goude muntr e dad. Kannad ha senedour eo bet a-raok divizout lakaat e anv e dilennadeg 2010 goude marv e vamm. Deuet eo da vezañ 15vet prezidant Filipinez d'an 30 a viz Even 2010.
Talegalla
Talegalla a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1828 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
Kanol Nieuwpoort-Dukark
thumb|200px|right|Ar ganol e Nieuwpoort Ar ganol eus Nieuwpoort da Zukark (pe Kanol Nieuwpoort-Dukark), anvet Kanaal Nieuwpoort-Duinkerke ha Canal Nieuport-Dunkerque e Belgia ha Canal de Furnes e Bro-C'hall a zo ur ganol etre kêrioù Nieuwpoort ha Dukark, dre ziabarzh an douaroù, 18,741 km a hirder e Belgia ha 13 km e Frañs dezhi.
Divellkeineg
Un divellkeineg (liester: divellkeineged) a zo ur seurt loen ha n'en deus mell-kein (gwalenn-gein) ebet. Ar c'hontrol eus ur mellkeineg eo eta. Kement loen ha n'eo ket ur mellkeineg (e-touez ar mellkeineged e kaver ar pesked, ar stlejviled, an divelfenneged, an evned, ar bronneged) a zo un divellkeineg.
Talegalla
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad a ya d'ober ar genad :
Divellkeineg
Ar skourradoù pennañ enno loened divellkeinek a zo:
Tarja Halonen
Tarja Kaarina Halonen (ganet d'ar 24 a viz Kerzu 1943) zo ur bolitikourez eus Finland, bet prezidantez ar vro adalek 2000 betek 2012.
Kêriadenn
Ur gêriadenn zo ur bodad tiez, bras pe vihan, hag ur rann eus ur gumun, dezhi un anv disheñvel peurvuiañ.
E Spagn
E Spagn, ma vez laret pedanías eus ar c'hêriadennoù-se, o deus un tamm emrenerezh, e diabarzh ar c'humunioù (anvet municipios), ha gwirioù diwar-benn krefen zo. Ur maer zoken a c'hallont kaout, anvet  alcalde pedáneo.
Plom
Ar plom zo un elfenn gimiek, Pb eo e arouez kimiek ha 82 e niver atomek. Dont a ra an arouez hag ar ger brezhonek eus al latin plumbum dre ar predeneg.
Ur metal implijet gant an dud eo hag abaoe pell (400 000 bloaz zo da vihanañ). Daoust da se ez eo un danvez dañjerus evit yec'hed an dud : degas a ra a bep seurt kleñvedoù ha diaezamantoù yec'hed (ar saturnegezh da skouer, anavezet dre hec'h anv all "kleñved ar plom") ha gallout a ra degas krign-bev ivez.
Diwar ar ger plom e teu ar gerioù plomer ha plomerezh.
Emgann Aber Tywi
Emgann Aber Tywi a c'hoarvezas e 1044 etre Hywel ab Edwin ha Gruffudd ap Llywelyn (war-dro 1000 – 5 a viz Eost 1063). Gruffudd a lazhas Hywel tostik da aber ar stêr Tywi.
Marc'harid Bro-Skos (ganet a-raok 1040)
Marc'harid Bro-Skos, ganet a-raok 1040, a oa merc'h d'ar roue Duncan Iañ ha da Sybille Huntingdon.
Dimezet e voe war-dro 1070 da Edgar II Bro-Saoz, bet roue Bro-Saoz. Arabat droukveskañ hec'h anv gant hini he c'hoar-gaer div wech (c'hoar d'he fried-hi, ha pried d'he breur-hi), ar briñsez saoz deuet da vout Santez Marc'harid Bro-Skos.
Arondisamant Chinon
Arondisamant Chinon a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Indre-et-Loire hag e rannvro Centre-Val de Loire.
Pygmalion ha Galateia
Pygmalion ha Galateia (Pygmalion et Galatée e galleg) zo un daolenn gant al livour gall Jean-Léon Gérôme en 1890.
Arondisamant Chinon
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Chinon e 7 kanton (betek 2014) hag e 87 kumun :
Carinhoso
Carinhoso ("Kinnigadenn") zo ur ganaouenn bortugalek gant ar sonaozour brazilian Pixinguinha (1897-1973), unan eus ar re bouezusañ e sonerezh-pobl Brazil.
Arondisamant Chinon
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Indre-et-Loire d'ar 1 a viz Genver 2017. 106 kumun zo en arondisamant Chinon bremañ.
Pygmalion ha Galateia
Warni e weler ar c'hizeller gresian Pygmalion o pokat d'e zelwenn, anvet Galateia, roet buhez dezhi gant an doueez Afrodite, hervez ur vojenn Henc'hreshian.
Carinhoso
Savet e voe etre 1916 ha 1917 gant Pixinguinha, ha diwezhatoc'h e voe savet komzoù gant João de Barro (1907-2006). Berzh a reas gant ar c'haner Orlando Silva (19151978). Berzh bras a reas adarre er bloavezhioù 1970 pa veze klevet en telenovela « Carinhoso », savet gant TV Globo, ma c'hoarie Regina Duarte (*1947), Cláudio Marzo (1940-2015) ha Débora Duarte (*1950).
Olmeda de Cobeta
Olmeda de Cobeta  zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
Maranchón
Maranchón  zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
Carinhoso
Gant ar gelaouenn Rolling Stone (Brazil) eo bet lakaet da drede a-douez ar 100 gwellañ kanaouenn eus Brazil.
Pygmalion ha Galateia
Er Metropolitan Museum of Art, e New-York emañ an daolenn hiziv.
An Lorgain
An Lorgain (Lurgan e saozneg) zo ur gêr e kontelezh Ard Mhacha en Iwerzhon war lez kreisteiz Loch nEathach, 29 km er mervent da gêr Béal Feirste. 23 000 den a oa o vevañ eno e 2001.
Pygmalion ha Galateia
Ster ar vojenn hag an daolenn
Servij a ra ar vojenn, hag an daolenn da-heul, da gondaonién dizalc'hted ar maouezed.
Breizh Cup
Breizh Cup zo anv ur gevezadeg kaiak-polo hag a vez dalc'het bep bloaz war diazva-dour Egineg, ur gumun er reter da Roazhon damdost ouzh Saozon-Sevigneg.
Bep hañv, abaoe 1997, e vez degemeret eno gant ar c'hleub lec'hel un toullad mat a skipailhoù, paotred ha merc'hed ivez, o tont eus Breizh hag eus Bro-C'hall a-bezh kenkoulz hag eus broioù europat e-lec'h ma vez c'hoariet ar sport-se ingal.
Breizh Cup 2012
Dalc'het e oa bet ar 16 doare d'ar 1 ha d'an 2 a viz Gwengolo, o reiñ an disoc'hoù da-heul :
Breizh Cup 2013
thumb|right|200px|Skritell Breizh Cup 2013 Dalc'het e oa bet ar 17 doare d'an 31 a viz Eost ha d'ar 1añ a viz Gwengolo, o reiñ an disoc'hoù da-heul :
Mattan Iañ
Mattan I a vefe bet tad Pygmalion, roue Tir, e Fenikia, ha Didon, rouanez Kartada. Marteze e oa ar memes den evel Belos II en Eneis Vergilius
Wolfenstein II: The New Colossus
Wolfenstein II: The New Colossus zo ur c'hoari video doare first-person shooter embannet gant Bethesda Softworks ha sevenet gant ar studio MachineGames. Heuliañ a ra ar c'hoari Wolfenstein: The New Order, da vezañ embanet eo d'ar 17 a viz Here 2017 war ar savennoù Microsoft Windows, PlayStation 4 hag Xbox One.
Aervorlu
Un aervorlu eo ar rann, pe ar skourr, eus ur morlu hag a implij nijerezioù. An nijerezioù-se a c'hall bezañ lestret e-bourzh dougerioù-nijerezioù pe dougerioù-biñsaskelloù pe bezañ diazezet war ar douar bras.
Hohenzollern (disheñvelout)
Hohenzollern zo
Tangara peruviana
Tangara peruviana a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.
Anvet e voe Tanagra peruviana (kentanv) da gentañ-penn (e 1806) gant al loenoniour gall Anselme Gaëtan Desmarest (1784-1838). Staget e voe an anv-gwan "peruviana" ouzh anv ar genad Tanagra dre ma krede da skiantourien ar c'houlz e oa ar spesad a orin eus Perou, e gaou siwazh dezhe...
Annez
Ar spesad zo brosezat e douaroù izel gevred Brazil (eus stad Rio de Janeiro da hini Santa Catarina).
Liz Truss
Reiñ a reas he dilez d'an goude bezañ kollet fiziañs an Tories.
Arondisamant Teurgn
Arondisamant Teurgn (Arrondissement de Tours e galleg) a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Indre-et-Loire hag e rannvro Centre-Val de Loire.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Teurgn e 24 c'hanton (betek 2014) hag e 123 c'humun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Indre-et-Loire d'ar 1 a viz Genver 2017. 54 c'humun zo en arondisamant Teurgn bremañ.
Riva di Solto
Riva di Solto zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Julie Bresset
Julie Bresset zo ur varc'hhouarnerez vreton bet ganet d'ar 7 a viz Mezheven 1989 e Sant-Brieg. Krog eo gant ar MTB (X-Country) pa oa 9 vloaz, e Ploheg. 2012 a voe ur bloavezh frouezhus-kenañ dezhi: e miz Eost ez eas ganti ar maout e C'hoarioù Olimpek Londrez e 2012, ha miz goude hini kampionad ar bed. 23 bloaz hepken e oa Julie Bresset; koulskoude e oa ar vaouez kentañ o c'hounit an div redadeg-se diouzh renk. An eil medalenn aour e oa ivez en istor marc'hhouarnerezh Breizh er C'hoarioù Olimpek.
Loreadeg
16px C'hoarioù Olimpek: 2008
16px Kampionad ar bed (2): 2012, 2013
Kib ar bed: 2011
16px Kampionad Frañs (4): 2010, 2011, 2012, 2013
Janed Beaufort
Janed Beaufort, pe Joan Beaufort e saozneg, zo anv div vaouez.
Campillo de Dueñas
Campillo de Dueñas  zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
Tangara (genad)
Tangara a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson (1723-1806).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Nav spesad golvaneged ha daou-ugent a ya d'ober ar genad :
Kant seizh(107) isspesad en holl : o c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika.
Hawker Typhoon
An Hawker Typhoon (lesanvet Tiffy er Royal Air Force) a oa ur c'harr-nij brezel eus ar Rouantelezh-Unanet e-kerzh an Eil Brezel-bed. Ur c'harr-nij hemolc'her-bombezer unplas an hini e oa, savet gant ar c'hevredad Hawker Aircraft da gentañ penn evit kemer plas an "Hawker Hurricane" met un damc'hwitadenn e voe war an dachenn-se. Er c'hontrol, evel nijerez daspaker e voe talvoudus, hag ur c'harr-nij tagañ douar eus ar c'hentañ e voe war ziwezh ar brezel.
Implijet e voe gant ar Royal Air Force, ar Fleet Air Arm, ar Royal Australian Air Force, ar Royal Canadian Air Force hag ar Royal New Zealand Air Force.
Trescore Balneario
Trescore Balneario zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Campillo de Ranas
Campillo de Ranas  zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
Norman Greenbaum
Norman Greenbaum (Norman Joel Greenbaum diouzh e anv gwir), bet ganet e Malden (Stadoù-Unanet) d'an 20 a viz Du 1942, zo ur c'haner-sonaozer stadunanat.
James Whistler
James Abbott McNeill Whistler (1834 – 1903) a oa ul livour stadunanat, deuet da vout saoz.
Boophis rappiodes
Boophis rappiodes a zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Boophis pyrrhus
Boophis pyrrhus a zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Málaga del Fresno
Málaga del Fresno zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
Seedienst Ostpreußen
Kenarroud politikel
Goude fin ar C'hentañ Brezel-bed e oa bet aotreet Polonia en-dro da gaout un hent etrezek ar Mor Baltel dre Trepas Polonia; an tiriad-se a oa bet ul lodenn eus Polonia a-raok 1772, pa voe aloubet gant Rouantelezh Prusia e-pad kentañ rannidigezh Polonia. An trepas a ranne Republik Weimar diouzh an tiriad nevez krouet Prusia ar Reter. Dre an disparti-se, Ministrerezh an dezougen alaman en devoa savet ar Seedienst Ostpreußen evit kas bigi-treizh da liammañ ar vro gant an tamm douar-se.
Pygmalion
Pygmalion ha Galateia (Πυγμαλίων καὶ Γαλατεία / Pygmalíon kaì Galateía en henc'hresianeg) zo ur vojenn eus Henc'hres hag a c'hoarvez e douar Kiprenez. Kontet eo bet gant Ovidius en e oberenn anvet Metamorfozoù, hag a oa skrivet e latin.
Gerdarzh
Un anv fenikianek a orin eo Pygmalion, diwar an anv Pumayyaton, a oa hini roue Tir, e Fenikia. Gwelout Pygmalion (Tir).
Mojenn
Pygmalion a oa ur c'hizeller yaouank o chom e Kiprenez. Hervez ar pseudo-Apollodoros e oa roue an enez. Hervez oberourien all e oa ur micherour.
Ne felle ket dezhañ dimeziñ abalamour da zoareoù mezhus merc'hed ar vro. Koulskoude e troas sot-pitilh gant an delwenn olifant en devoa kizellet, hag a anvas Galateia. He gwiskañ hag he c'hinklañ a reas. Da-geñver lidoù en enor d'an doueez Afrodite, heuget ma oa gant merc'hed an enez, ar Propetidezed, e c'houlennas kaout ur wreg heñvel ouzh e zelwenn. Hag an doueez da reiñ buhez d'e C'halateia.
Terno d'Isola
Terno d'Isola zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Pygmalion
Mojenn
Dimeziñ a rejont, hag ur mab o doe, Pafos e anv hervez Ovidius, hag ur verc'h ivez, Metharme (Μεθάρμη) hec'h anv, hervez pseudo-Apollodoros.
Ur Pygmalion arall
Ur Pygmalion (Tir) all a zo bet, breur d'ar rouanez Didon a rene e Kartada. Roue Tir e oa-eñ.
Ar vojenn en oberennoù arzel
Skrivañ a reas Ovidius : <poem style=font-style:italic;> Quas quia Pygmalion aevum per crimen agentis viderat, offensus vitiis, quae plurima menti femineae natura dedit, sine conjuge caelebs vivebat thalamique diu consorte carebat. Interea niveum mira feliciter arte sculpsit ebur formamque dedit, qua femina nasci nulla potest, operisque sui concepit amorem — Ovidius, Metamorfozoù, levrenn X, war-dro 243-249
Meur a oberenn zo bet awenet gant ar vojenn kontet gant Ovidius. En o zouez :
Lennegezh
Ouzhpenn da se e kaver tem an delwenn lakaet da vevañ e Frankenstein Mary Shelley, hag e Pinocchio, romant Carlo Collodi.
Cendejas de Enmedio
Cendejas de Enmedio  zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
Boophis reticulatus
Boophis reticulatus a zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Skeul (kenfeur)
Eztaolet e vez ar skeul e stumm ur gevrenn, 1 he numerator.
Da skouer, ar skeul 1/100 pe 1:100 a dalv ez eo an hirderioù gwir kant gwezh kement hag hirderioù an taolennadur :
Chamaepetes
Chamaepetes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Alf Ramsey
Sir Alfred Ernest Ramsey, pe Alf Ramsey c'hoazh, bet ganet d'an 22 a viz Genver 1920 e Dagenham (Bro-Saoz) hag aet da Anaon d'an 28 a viz Ebrel 1999 en Ipswich (Bro-Saoz, Suffolk), a oa ur melldroader etrebroadel saoz.
Chamaepetes
O c'havout a reer e Kreiz (ar spesad unicolor) ha Suamerika.
Alf Ramsey
Aet e oa bet da c'hourdoner Ipswich Town Football Club (1955-1963), Birmingham City Football Club (1977-1978) ha Panathinaikós Athlitikós Ómilos (1979-1980).
Etre 1963 ha 1974 e kemeras penn skipailh Bro-Saoz goude bezañ bet anvet da zibaber broadel d'ar 25 a viz Here 1962. Gante ez eas ar maout da-geñver Kib vell-droad ar bed 1966 a voe dalc'het e Bro-Saoz adalek an unnek betek an 30 a viz Gouere. An trofe-mañ a zo chomet an hini nemetañ bet tapet gant An Tri Leon en ur genstrivadeg etrebroadel dre skipailh.
Noplaet e voe Alf Ramsey gant ar rouanez Elesbed II e 1967 en anaoudegezh d'an trec'h istorel-mañ bet degaset d'ar vroad he doa ijinet ar vell-droad.
Puebla de Beleña
Puebla de Beleña zo ur gumun e Spagn e proviñs Guadalajara.
Ponte San Pietro
Ponte San Pietro zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Molenez (Treger)
Molenez zo un enezennig a-vaez da Drebeurden, e Treger, hag a c'hallfe bezañ beuzet a-benn ar bloavezh 2026,. Un erin zo anezhi, hag a zo bet damzistrujet gant korventenn an 10 a viz Meurzh 2008.
Barr-pluñv
Ur barr-pluñv zo ur benveg da ziboultrennañ an arrebeuri en un ti.
Sybil
Sybil, pe Sibyl a-wechoù, zo un anv-badez saoznek.
Gerdarzh
Dont a ra an anv eus ar ger gregach Σίβυλλα (Sĭbylla pe Sibulla e latin), an anv a veze graet eus ar velegez diouganerez en Hellaz kozh. Meur a sibilla zo bet brudet.
Pennadoù kar
Sibília Sybil
La Barre-de-Semilly
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: fuzuilhet e voe un ezel ag ar Rezistañs gant an Alamaned d'an 11 a viz Mae, lazhet e voe ur gwar gant ur vombezadeg d'ar 6 a viz Even, mervel a reas ur vaouez e miz Gouere.
Hiram
Hiram (pe Hyram) zo anv meur a zen eus Fenikia.
Lec'hioù
Hiram zo anv meur a lec'h e Stadoù Unanet Amerika:
Maria Salviati
Maria Salviati (Firenze, 1499 – Villa di Castello, 1543) a oa pried Giovanni de' Medici pe Giovanni dalle Bande Nere ha mamm da Cosimo Iañ de' Medici.
Dimezet e oa d'ar 15 a viz Du 1516. Ganti e voe adunanet daou skourr an tiegezh Medici: hini he fried, ar Popolani, hag an hini pennañ, anvet ivez hini Cafaggiolo, a oa hini he mamm Lucrezia, merc'h da Lorenzo il Magnifico.
Cyanicterus cyanicterus
Cyanicterus cyanicterus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.
Anvet e voe Pyranga cyanicterus (kentanv) da gentañ-penn (e 1819) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831). Ar spesad nemetañ er genad Cyanicterus an hini eo.
Annez
Kavout a reer ar spesad en hanternoz Amazonia (Suamerika).
Föhr
Föhr (Feer e frizeg, Før e daneg) zo unan eus Inizi Friz an Hanternoz en Alamagn.
Pécs
Pécs (distaget en hungareg; Fünfkirchen en alamaneg, Quinque Ecclesiae e latin, Pečuh e kroateg, Печуј e serbeg) zo ur gêr vras eus Hungaria, gant 157 000 a annezidi (e 2009). Ar pempvet kêr vrasañ eus ar vro eo ha pennlec’h kontelezh Baranya. Emañ tost d’an harzoù gant Kroatia.
Föhr
Emañ e Mor an Hanternoz, war aod stad Schleswig-Holstein. War-dro 82 km² eo he gorread, gant 12 km hed ha 6,8 km led, ar pezh a ra anezhi an eil enezenn vrasañ e Friz an Hanternoz. Tremen 8500 annezad zo o chom e Föhr (2011). Wyk eo ar gêr vrasañ enni, gant an hanter eus poblañs an enezenn.
Pécs
Sez un eskopti eo Pécs, kenkoulz ha sez ur skol-veur, an hini goshañ eus Hungaria. E tolead Pécs ez eus un toullad minorelezhioù gant o ensavadurioù dezho : alamanegerien, kroategerien, serbegerien, Romed...
Istor
Unan eus koshañ ha kaerañ kêrioù Hungaria eo Pécs. En amzer ar Romaned e oa anavezet kêr dindan an anv Sopianae, e proviñs Pannonia. Diwezhatoc’h e voe anvet Quinque Ecclesiae (« pemp iliz » e latin ; alese e teu an anv alamanek Fünfkirchen). E 1235 e kaver ar meneg kentañ eus an anv Pechut. Ha goude-se e emdroas an anv evit reiñ an anv zo bremañ, Pécs, dianav e dalvoudegezh evit gwir. E 1367 e voe savet ar skol-veur gant ar roue Loeiz I, unan eus skolioù-meur koshañ kreiz Europa. Etre 1543 ha 1686 e oa Pécs e dalc’h an Impalaeriezh Otoman. En amzer-se e voe savet gant an Durked un toullad savadurioù a weler hiziv c’hoazh e Pécs, meur a voskeenn da skouer. Abalamour d’he glad savadurioù dibar e voe lakaet da « Gêr-benn Europat ar Sevenadur » e 2010.
Föhr
Ul lodenn eus an enezidi a gomz ur rannyezh frizek, anvet Fering, diwar anv an enezenn. Gant an dud all e vez komzet alamaneg-izel pe alamaneg unvan.
Crax
Crax a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Seizh spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Suamerika dreist-holl, panevet ar spesad rubra a gaver e Mec'hiko ivez.
Pont Cheviré
Pont Cheviré, pe Karrbont Cheviré, zo ur pont dreist al Liger, er c'hornôg da Naoned.
Er reter dezhañ emañ Pont Anna Vreizh, e Naoned ivez, er c'hornôg emañ pont Sant-Nazer, un tamm er reter da gêr Sant-Nazer. Savet e voe eus 1986 da 1990 ha digoret e voe ent-ofisiel d'ar 27 a viz Ebrel 1991.
Ober a ra al liamm etre ar hent broadel 137 hag ar gourhent A83. Ul lodenn eus hent an Aberioù eo.
Ponte Nossa
Ponte Nossa zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Puebla de Valles
Puebla de Valles zo ur gumun e Spagn e proviñs Guadalajara.
Boophis rhodoscelis
Boophis rhodoscelis a zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Marc'harid Stewart (Daofinez Bro-C'hall)
Marc'harid Stewart (1424–1445) a oa ur briñsez skosat, merc'h da Jakez Iañ Bro-Skos ha Joan Beaufort (1404-1445), ha Daofinez Bro-C'hall. Merc'h henañ Rouaned Skos e oa, ha c'hoar da Jakez II Bro-Skos Dimezet e voe en 1436 d'an Daofin gall, an hini a voe Loeiz XI. Bugel ebet n'o doe. Ganti e teuas soudarded skosat a servijas ar roue gall. Diwar istor ar wazed-se eo e voe savet Quentin Durward, romant Walter Scott. Mervel a reas divugel da 21 bloaz. Beziet e voe e Thouars.
Goude he marv
Addimeziñ a reas Loeiz XI diwezhatoc'h da Carlotta di Savoia (1440-1483) hag eizh bugel o doe.
Didon
Didon (latin : Dido), pe Elyssa, Elissa, Elisha, Elysha pe Helissa (e fenikianeg), a oa ur briñsez fenikian, eus Tir, c'hoar d'ar roue Pumayyaton, ha deuet da vezañ rouanez Kartada hervez ar vojenn.
Ar vojenn
Akerbas (pe Suc'haios) a oa beleg Herakles e Tir. Dimezet e oa da verc'h ar roue Mattan Iañ anvet Didon. Lazhet e voe gant e vreur-kaer Pygmalion a felle dezhañ kemer e deñzorioù. Tec'hel a reas neuze an intañvez gant mignoned ha madoù he fried. Erruout a reas en Afrika, ma prenas douaroù ha ma savas Kartada.
An Aeneis
Hervez an Aeneis, barzhoneg ar barzh roman Publius Vergilius Maro, e tegemeras an haroz Aeneas en he falez hag e karas anezhañ.
Lavarout a ra ar barzh eo merc'h da vBelus (Belos e gregach), anvet diwezhatoc'h Belos II, abalamour d'an haroz Belos a oa mab d'an doue Poseidon ha da Lybia. Hervez an istor e c'hallfe bezañ ar Belus-se ar memes den evel Mattan Iañ, tad Pigmalion.
He marv
Hervez ur vojenn en em skoas en tan evit chom hep dimeziñ gant ar roue Hiarbas. Hervez an Aeneis avat en em lazhas gant ur c'hleze dre garantez ouzh Aeneas.
Sonerezh
,
Skeul
Ur skeul a c'hall bezañ :
Arondisamant Loches
Arondisamant Loches a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Indre-et-Loire hag e rannvro Centre-Val de Loire.