cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Catarina van Hemessen
Catarina van Hemessen, pe Caterina (war-dro 1528 - war-lerc'h 1587) a oa ul livourez flamank eus Antwerpen en amzer an Azginivelezh, ar c'hentañ livourez flamank e vezer sur d'anavout he zaolennoù. Merc'h e oa da Jan Sanders van Hemessen (war-dro 1500 - goude 1563) ha moarvat eo gantañ e teskas livañ. Meur a boltred he deus graet eus tud a beadra.
Zapotekeg Coatecas Altas
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Coatecas Altas eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 5.000 den (1993) e Mec'hiko.
Essars
Essars a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Morlivid rous
Ar morlivid rous a zo un evn hirc'harek, Pluvialis fulva an anv skiantel anezhañ.
Essars
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Morlivid rous
Annez
Bevañ a ra e Siberia ha kornôg Alaska.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar morlivid rous en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Boubers-sur-Canche
Boubers-sur-Canche a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Akkadeg
Akkadeg (lišānum akkadītum) pe Asiriaeg-ha-Babiloniaeg a oa ur yezh semitek (ul lodenn eus familh brasoc'h ar yezhoù afrikat-hag-aziat) komzet gwezhall e Mezopotamia, dreist-holl gant an Asiriaiz ha Babiloniaiz. Ar c'hentañ yezh semitek testeniekaet eo hag implijout a rae ar skritur gennheñvel deveret eus hini ar Sumereg, ur yezh digenvez. Anv ar yezh a zeu eus anv kêr Akkad, unan eus kreizennoù bras ar sevenadur e Mezopotamia.
Rannyezhoù
Rannet eo an akkadeg e meur a rannyezh diazezet war an douaroniezh ha prantadoù an istor :
Doare skrivañ
Skrivet e veze akkadeg gant ur skritur gennheñvel, ur reizhiad skrivañ kozh ijinet gant Sumeriz a ra gant arouezioù e stumm gennoù sanket e tablezennoù pri blot. Pa veze implijet gant skribed Akkad ar skritur gennheñvel a c'halle bezañ (a) logolunioù sumerek (da lâret eo arouezioù diazezet war skeudennoù a dalvez evit gerioù), (b) silabennoù sumerek, (c) silabennoù akkadeg, pe (d) arouezioù fonetek. Ar skritur gennheñvel ne zeree ket ouzh an akkadeg evit meur a abeg : e-mesk e chastreoù e oa divarrek da aroueziañ fonemoù a-bouez e Semiteg, en o mesk ur gensonenn troc'h-avel dre serriñ, kensonennoù gourlañchenn, ha kensonennoù stambouc'hus. Ouzhpenn se, ar skritur genheñvel a oa ur reizhiad skritur silabennek — da lâret eo : ur gensonenn mui ur vogalenn a dalvez evit un unvez skritur — na zeree ket peurliesañ d'ur yezh semitek graet eus gwrizioù teirc'hensonennel (da lâret eo teir c'hensonenn hep tamm vogalenn).
Fonologiezh
ar pezh a lez 19 fonem kensonennek :
Yezhadur
Akkadeg a oa ur yezh inflected language, hag evel pep yezh semitek ez eo heñvel-kenañ he ferzhioù ouzh re an Arabeg klasel. Daou reizh zo (gourel ha gwregel), distinguished in raganv gour rener an eil gour (te-gourel, te-benel) hag e dislpedadurioù ar verboù ; tri cases evit anvioù hag anvioù-gwan (Tro envel, accusative, ha genitive); tri niver yezhadurel : (unander, niver daou, ha liester); and unique verb conjugations for each first, second, and third person pronoun.
Akkadian verbs have thirteen separate root stems. The three basic modifications of the simple stem (numbered I, or called the Grundstamm, G-Stamm) are doubling of the second root-letter (II or Doppelungsstamm, D-Stamm), š-prefix (III or Š-Stamm) or n-prefix (IV or N-Stamm). A second series is created by infixing the syllable ta between the first two root letters, creating a generally reflexive set of stems. These two sets of four stems each are the most commonly used in Akkadian. A third set is created by the infixation of the syllable tan between the first two root letters. The final stem uses both the š-prefix and doubling of the second root letter. The stems, their nomenclature and examples of the third-person masculine singular permansive of the verb parāsum (root PRS: 'to decide, distinguish, separate') is shown below:
Akkadian verbs usually display the tri-consonantal root, though some roots with two- or four-consonant roots also exist. There are three tenses: present, preterite and permansive. Present tense indicates incomplete action and preterite tense indicates complete action, while permansive tense expresses a state or condition and usually takes a particle.
Akkadian, unlike Arabic, has mainly regular plurals (i.e. no broken plurals), although some masculine words take feminine plurals. In that respect, it is similar to Hebrew and Maltese.
Word Order
Urzh ar frazennoù akkadek a oa rener+renadenn+verb (SOV), ar pezh a a zisparti anezhañ diouzh ar pep brasañ eus ar yezhoù kozh semitek evel an Arabeg hag an Hebraeg ar Bibl, a heuilh an urzh verb+rener+renadenn(VSO)]] er frazennoù. Ar yezhoù semitek a-vremañ en Etiopia o devez ivez un urzh SOV, met but these developed within historical times diwar ar yezh klasel SVO anvet Ge'ez.) Lakaet zo bet e teue an urzh-se er frazennoù diwar levezon ar Sumereg, a heulie ivez an urzh SOV. Prouet eo e veze yezherien a-vihan eus an div yezh o vevañ asambles, en ur memes kevredigezh e-doug 500 vloaz, gwirheñvel eo eta e vije savet ur "sprachbund". Further evidence of an original VSO or SVO ordering can be found in the fact that direct and indirect object pronouns are suffixed to the verb. Word order seems to have shifted to SVO/VSO late in the 1st millennium BCE to the 1st millennium CE, possibly under the influence of Aramaic.
-->
Mahfoud Boudiba
Mahfoud Boudiba a zo bet ganet e 1966. Meurc'hoarier echedoù aljerian eo.
2 408 edo e renk Elo e miz Du 2016.
Gourdoner er c'hleub Alekhine e Noisy Le Grand (Bro-C'hall).
Kampion Echedoù Aljeria en Aljer e 1988.
C'hoari a reas e skipailh broadel Aljeria en Olimpiadoù echedoù e 1988 hag e 1992.
Zapotekeg Xadani
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Xadani eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 338 den (1990) e Mec'hiko.
Gwern
An anv gwern a c'hall bezañ :
Leie
Al Leie (Lys e galleg) zo ur stêr eus hanternoz Bro-C'hall ha Belgia, 195 km dezhi (85 e Bro-C'hall), adstêr d'an Escaut. Ar pep brasañ anezhi zo bet lakaet da ganol.
He red
E Lisbourg e-kichen Fruges emañ hec'h eienenn, 114,7 m a-us da live ar mor. E Flandrez Frañs en em astenn plaenenn al Leie, ledan ha plaen. Goude 85 km e Bro-C'hall e red 24,6 km etre an div vro (eus Houplines da v-Menen). thumb|right|250px|Kêriadenn [[Wervik war lez al Leie]] Meskañ a ra he dourioù gant an Escaut e Gent, 4,45 m a-us da live ar mor.
Yann ar Badezour, Galleria Nazionale d'Arte Antica, Roma
Sede unan eus an daou Yann ar Badezour livet gant Caravaggio war-dro 1604 (e 1605 marteze). Emañ bremañ e dastumad ar Palazzo Corsini a weler er Galleria Nazionale d'Arte Antica. Evel ar Badezour graet evit Ottavio Costa n'eus bet laosket arouez ebet gant an dudenn, gouriz ebet, kroc'hen ebet, hag ar groaz nevez nemet damwelet. Teñval eo an diadreñv, ma teu an arvester da grediñ e chom e-maez an istor.
Leie
Departamant
Anv ar stêr a oa bet roet d'un departamant gall e 1795. Gwelout: Lys (departamant).
Emgannoù
Daou emgann bras zo bet war lez al Leie :
Yann ar Badezour, Galleria Nazionale d'Arte Antica, Roma
Ne oa ket ar c'hentañ arzour da ziskouez ar Badezour en e noazh, ha graet e oa bet gant livourien all Leonardo da Vinci, Raffaello, Andrea del Sarto, ha meur a hini all c'hoazh. Met gant Caravaggio ez eus ouzhpenn un doare tostoc'h d'ar gwirvoud, ha reuzeudigezh ne vez ket pell. Yann, gantañ, a zo rous e chouk hag e zaouarn, evel ur c'houer, ha gwenn e vruched, ma welomp ur gwir baotr, diwisket evit al livour, ha n'eo ket un dremm dibersonel, evel ar Yann taolennet gant Raffaello, re-bar d'e aelez. N'eus nemet goulenn piv eo ar paotr-se ha kenkent e stokomp ouzh gwirionez an daolenn hag e teu soñj eus Roma en amzer Caravaggio.
Ar buhezskridour Peter Robb a veneg gerioù Montaigne diwar-benn Roma evel kêr an aouaregezh hollvedel.
Chihuahua
Chihuahua zo un anv-lec'h eus Mec'hiko:
Gwimaeg
Douaroniezh
Kumunioù amezek : Lokireg, Lanneur, Sant-Yann-ar-Biz.
Gevelliñ
A-gevret gant Lokireg : Droim Seanbhó, (2003)
Emgann al Leie
Emgann al Leie a c'hell bout:
Zapotekeg Lachiguiri
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Lachiguiri eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 5 000 den (1997) e Mec'hiko.
Sharat Chandra Chatterji
thumb|right|Sharat Chandra Chatterji Sharat Chandra Chatterji (anavezet ivez evel Sarat Chandra Chattopadhyay pe Sharat Chandra Chatterjee (15 Gwengolo 1876 - 16 Genver 1938) a oa ur skrivagner eus India. Unan eus ar romantourien brudetañ e oa e Bengal, en 20vet kantved.
Bikschote
Bikschote  en izelvroeg, Bikschôte e flandrezeg kornôgel, a zo ur rann-gumun eus Langemark-Poelkapelle e Kornôg-Flandrez e Belgia. Ur gumun e oa gwechall; e 1971, strollet e voe Bikschote ha Langemark. E 1977, lakaet int bet e kumun Langemark-Poelkapelle.
Kroeshañveg
Kroeshañveg a oa ur gumun eus Breizh e Kanton Pondi e departamant ar Mor-Bihan.
Herent
Herent a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
Kroeshañveg
Kendeuzet e oa bet gant Sant-Jelan d'ar 1 a viz Genver 2022 d'ober ur gumun nevez : Sant-Jelan-Kroeshañveg.
Balearez
Kornôg ha reter
Un enezeg e kornôg ar Mor Kreizdouar eo an Inizi Balearez, dezhi div rann disheñvel:
Kouskous Molukez
Kouskous Molukez (Phalanger ornatus) zo ur bronneg godellek a vev en Indonezia.
Zapotekeg Yautepec
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Yautepec eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 314 den (1990) e Mec'hiko.
Coahuila
Coahuila de Zaragoza, pe Coahuila hepken, zo unan eus an 31 a stadoù kevredet a ya d'ober Bro-Vec'hiko, en hanternoz ar vro. Saltillo eo ar gêr-benn.
Zapotekeg Choapan
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Choapan eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 24.000 den (1991) e Mec'hiko.
Kêraozouriezh
Termenadur roet gant Karta Aten:
Ar gêraozouriezh a vefe un "Hollad obererezhioù gant ar pall aozañ un dioroadur a genson, skianteg ha denel eus ar gêrioù. Un obererezh prederiet eo, a-benn mestroniañ an darvoudoù a denn eus ar gêrioù". Da skouer astenn ar gêrioù war ar maezioù, pe war an aodoù.
Termenadurioù all:
"An arz" da sevel pe da aozañ ar gêrioù eo.
Un arz hag un teknik eo ar gêraozouriezh. O vezañ m'eo kozh-tre klask aozañ mat ar gêrioù, un hollad meizadoù eo harpet gant pleustroù lies hag un dachenn studioù ledan. Ur skiant eo ivez ar gêraouzouriezh pa glask ar c'hêraozour kenfeuriñ muzulioù diazez ar savadurioù evit plegañ ouzh kudennoù an tolpadoù-tud. Sevel ur c'hoari kemplez etre ar frammoù fetis ha red an oberezhioù armerzhel eo ivez. Erfin, e tenn d'ar politikerezh p'eo lodenn pennoù ar gêrioù klevout alioù ar gêraozourien evit lakaat an annezidi da vevañ en ul lec'h emsavoc'h.
Ar gêraozouriezh zo al labour studïañ, reguliñ, kontroliñ, ha planifïañ kêrioù bras. Ur skiant den apliket eo neuze, deuet da vezañ pouezhus-tre er bed a-vremañ gant e boblañs o kreskiñ hag o c'houlenn bevañ muioc'h-muiñ e kêr. Ar gêraozouriezh a ra war-dro ijinañ hag ingalAñ ar gêrioù vras.
Setu ma vez neuze ar gêrsavouriezh un dachenn luziet a-walc'h ha lies-tachennel kenañ, o eskemm ingal gant an tisavouriezh, da gentañ-penn, gant aozadur an tiriadoù, gant an dizagn, ha gant ar politikerezh ivez dre m'eo ret da dud kirieg ar c'hêrioù bras, mar faot dezhe lakaat an dud da vevañ en ul lec'h aessoc'h, heuliañ alioù ar gêraozourien. Ret eo d'ar gêraozour en-em harpañ war gouiziegezhioù an ekologiezh, ar geologiezh, ar skiañtoù sokial, an douaroniezh ha sikañtoù all.
Ar gêraozouriezh a c'hall bezañ publik (graet gant ar Stad pe gant e tolpadoù tiriadel), pe prevez (graet gant burevioù-studiañ, ar re-se o labourat dreist-holl evit ar gêraozañ publik, e-giz "maîtrise d'œuvre").
kêraozour:
Ar gêraozer a rank bezañ arbennik war meur a dachennad neuze m'en deus c'hoant gellout aozañ ur c'hêr a feson.Diaes eo anavezout donn an holl dañvezioù a dostai eus tachenn ar gêrsavouriezh. Neuze labourat a ra ar gêraozour en ur strollad tud hag a stroll baregezhioù disheñvel: un douaroniour, ur sokiologour, un ekonomikour hag all, enni. Alies er c'humuniezhioù kumun e vez seurt strolladoù o labourat asambles.
Pal ar gêraozour, berr-ha-berr, zo gwellaat ar vuhez e kêr. Labourat a ra evit kempenn a lec'hioù publik ha prevez, kenaozañ ar savadurioù, lodennañ an ekipamanchoù, ha dre-vras ingalañ stumm ar gêr-vras hag he rouedadoù.
Istor ar gêraozouriezh
Ar ger "urbanismo" a oa bet implijet evit ar wech kentañ gant an ijinour katalan Ildefons Cerdà pa oa ba-penn chantier brassaat Barcelona ba bloavezhioù 1860. Ba Frañs e anavezomp an termenadur-se abaoe 1910.
Phalanger
Phalanger zo ur genad e rummatadur ar bronneged godellek, kouskoused ennañ.
Spesadoù
Trizek spesad kouskoused zo er genad :
Gwimilio
Gwimilio a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Landivizio, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Ichirō Mizuki
right|thumb|250px|Ichirō Mizuki Ichirō Mizuki (水木一郎, Mizuki Ichirou), lesanvet « Aniki », (7 a viz Genver 1948 e Tokyo, Japan) zo ur c'haner-sonaozer hag aktour hag unan eus izili ar strollad JAM Project, strollad hollvrudet er bloavezhioù 2000] hag er sevenadur [[anison japanat.
Ganet eo bet Ichirō Mizuki en un tiegezh paour. Plijout a rae dezhañ an anison, ar J-pop hag ar rock. Divizout a reas ober un taol esae hag e-pad an hañv 1968 ez eas d'ur Columbia Music Entertainment e Tokyo.
Difraosterien Rochdale
Ar Rochdale Society of Equitable Pioneers (Kevarzhe Difraosterien Reizh Rochdale), krouet e 1844, a vez sellet outi peurvuiañ evel ar c'hentañ embregerezh kevelourel deuet da benn, hag a bourvezas an diazez evit al luskad kevelourel a-vremañ. Daoust ma 'z eus tabut war ar fet ma oa da vat o c'hevarzhe ar strollad kentañ a c'haller ober ur gevelouri anezhañ, Difraosterien Rochdale o deus tapet brud evit bezañ savelet Pennaennoù Rochdale, un teskad mennadoù a geveliñ a dalvez da ziazez ar pennaennoù ma vez korvoet kevelourioù dre ar bed hiziv an deiz. Ar patrom lakaet e pleustr gant Difraosterien Rochdale a vez sudiet e korf an Armerzh kevelourel.
Istor
Kevarzhe Difraosterien Reizh Rochdale a oa ur strollad a 28 gwiader hag artizaned all e Rochdale, Bro-Saoz, a zo bet stummet e 1844. Dre troe muioc'h-mui a labourerien berzhek da baour gant mekanikadur an Dispac'h Greantel, ar vicherourien-se a zivizas en em strollañ evit digeriñ o stal dezho a werzhfe reizhoù boued na oant ket mui evit prenañ paneveti. Tennet ganto kentel eus an taolioù-arnod kent a gevelerezh bet c'hwitet, sevel a rejont Pennaennoù Rochdale bremañ hollvrudet, hag en ur ober pevar miz e strivjont a-benn da zaspugn a-gevret ul lur saoz dre zen a rae un hollad a 28 lur a gevala. D'an 21 a viz Du 1844 e voe digoret ganto o stal gant un dibab treut a amann, sukr, bleud, yod-kerc'h hag un nebeud gouloù-koar. Tri miz diwezhatoc'h e voe ledanaet o dibab dre lakaat ennañ te ha butun, ha dizale e voent brudet evit pourchas madoù naturel uhel o ferzhded. Stal orin an Difraosterien e bali Toad a zo bet graet ur mirdi koun anezhi.
Plesei
Plesei (Plessé e galleg) zo ur gumun a Vreizh e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Gerdarzh
Un anv brezhonek a orin eo anv ar gumun. Savet eo diwar ple, deuet eus plouef, ha Sei, anv un den, marteze ur sant, Sei pe Seog. Meur a gêriadenn a zo er gumun gant an anv "Sei" : Tresei, Lann-Sei… En 854 en ur skrid latin eus kartular Redon ez eus anv eus  Plebs que dicitur Sei, meneget evel parrez vrezhonek.
Istor
E fin an ha deroù an  e oa bet Alan Iañ o chom e Plesei, e kastell Sei war ribl ar stêr Izar. Nend eo ket mui ar c'hastell anezhañ avat. E penn kentañ an e veze gwelet e roudoù war ar parkeier c'hoazh.
Alan I a oa roue Breizh, trec'het ar Vikinged gantañ e Kistreberzh.
Lavaret e vez eo bet ar mare-se "oad aour" Plesei. Pezh a zo gwir a-walc'h. Evel-se Alan I, e vibien Budig ha Derrien hag e goskor o deus degemeret Eudes, Roue Bro C'hall e kastell Sei.
Hervez istorourion zo, ez eus bet ur villa roman hag ur c'hreñvlec'h galian kent bout adsavet gant ar roue.
Hervez ur vojenn ez eus ur c'haridenn etre pezh a oa ar c'hastell hag un tour e Gwenvenez-Penfaou...
War an dorgenn el lec'h ma oa ar c'hastell gwezharall emañ kêriadenn "Sant Kler" hiziv an deiz. Sant Kler a zo ur Sant a bouez er barrez. Ur chapel a oa er gêriadenn betek he distruj e-pad an Eil brezel bed. Pont Sant Kler a zo bet distrujet ganti ivez.
War-lerc'h eo bet ar gumun dindan beli familh Roc'han a Vlaen.
Er e voe savet un aluzendi Sant Armel er Rozay gant Arzhur II.
Kendirvi Lalokan
Meneget eo ar barrez e diellevr Redon, e 854: Kovellig ha Brithael, kendirvi Lalokan o doe galvet ar mac'htiern Houarnskoed (Hoiarnscoit) evit bout e penn kêriadenn "Treb-Hinoi" a oa da Lalokan kent e varv. E Sarant (Gwenvenez-Penfaou) eo bet ar varn gant menec'h Redon.
Monumantoù ha traoù heverk
Ur bochad kestell zo er gumun :
Ha Peulvan "dent Gargantua" etre Lann-Sei ha Sant Kler. Hervez ar sorbienn e oa kouezhet ar peulvan diouzh botez Gargantua ha flastret en doa ur pesketaer hag a oa dindanañ.
Yezhoù
Emañ Plesei e Bro C'hallo, komzet e vez gallaoueg er gumun eta.
Ar brezhoneg zo bet komzet ivez gant tud Plesei gwezharall, ur bochad anvioù-lec'h brezhonek a zo er gumun, muioc'h ag 20% hervez labour Jean Yves Le Moing. Setu lod anezho: Toulan (toul-lann), Tresé (Tre-Sei), Govelo, Couët-Dan, Hinlès (Hen-lez), Tregouët (Tregoed), Dresny (Draeneg).
Gallout a reer gwelet eo aet Kerguemer (1420) da gCarguemey (1562) etre ar hag an. Ar ger "kêr" aet da "car" a c'hell bout arouez ur cheñch yezh.
Ur arouez arall eo "Quélme", n'eo ket aet ar ger-se da "gKalvez". Neuze eo bet kollet ar brezhoneg e Quélmé er marteze.
Chiapas
thumb|260px|Chiapas, unan eus 31 stad Mec'hiko. Chiapas zo unan eus an 31 a stadoù kevredet a ya d'ober Bro-Vec'hiko. E gevred ar vro emañ ha Tuxtla Gutiérrez eo ar gêr-benn. Gwechall e oa e Rouantelezh Guatemala
, da vare an trevadennerezh spagnol. E 1824, goude ur boblvouezhiadeg, e teuas da voud unan eus stadoù Mec'hiko.
Brudet eo Palenque, lammoù-dour Agua Azul, hag an emsavadeg ouzh ar gouarnamant. 118 kumun zo, ha 29 MAREZ (municipios autónomos en rebeldía).
Robert Walser
Robert Walser (15 a viz Ebrel 1878, Bienne, Suis - 25 a viz Kerzu 1956, Herisau, Suis) a oa ur skrivagner hag ur barzh suis a skrivas en alamaneg.
E vuhez
E familh Walser e oa eizh bugel. Ar skol a guitaas d’an oad a bevarzek vloaz, ha ti e dud a guitaas pa oa seitek vloaz. Meur a veaj a reas goude-se, ha klask a reas sevel pezhioù-c’hoari, hep ober tamm berzh ebet. Bewech ma laboure e tileze e labour kerkent hag e oa pinvidik a-walc’h evit kaout amzer da skrivañ hep bezañ rediet da labourat. Levezonet e voe gant ar micherioù liesseurt a reas : mevel, sekretour, pe c’hoazh implijiad ti-bank.
E 1904 e voe embannet e skrid kentañ : Fritz Kochers Aufsätze (skridaozadennoù Fritz Kocher), met ne reas ket berzh a-walc’h evit gounit e vara. Mont a reas da chom e ti e vreur (Karl Walser) e Berlin hag e daolenniñ a reas en danevell anvet “Buhez ul livour” (dastumadeg Seeland, 1920). Etre 1907 ha 1909 e skrivas lodenn gentañ e oberenn : Geschwister Tanner (Ar vugale Tanner) e 1907, Der Gehülfe (Ar mevel) e 1908 ha Jakob von Gunten e 1909. Berzh a reas e-touez skrivagnerien Berlin ha meulet e voe gant re bouezusañ ar mare-se, Robert Musil ha Franz Kafka en o zouez. E 1913 ez eas kuit eus Berlin hag en em stalias e Bienne. Ne ouezer ket re perak e tec’has kuit eus Berlin, Walser a lavaras e felle dezhañ bezañ en ur aergelc’h sioul a-benn skrivañ. Met e gwirionez e voe paket gant un diwaskadenn. Lakaat a reas embann danevelloù ha barzhonegoù : Geschichten (Istorioù) e 1914, Der Spaziergang (Ar bourmenadenn) e 1917 ha Die Rose (Ar rozenn) e 1925. Chom a reas e diavaez ar gevredigezh hag e diavaez birvilh bed al lennegezh. Gant Ar rozenn e voe echu e oberenn : e 1929 ez eas da ti ar re sot e Herisau. Eno e chomas betek devezh Nedeleg 1956 : en deiz-se ez eas kuit da bourmen, hag e valeas betek ma vefe skuizh ha ma varvfe.
Somalia
Somalia (Soomaaliya e somalieg), ent-hir Republik Kevreadel Somalia, zo ur vro eus Korn Afrika e reter ar c’hevandir-se. En-dro dezhi emañ Djibouti er gwalarn, Etiopia er c’hornôg, Kenya er mervent, gant Meurvor Indez er reter ha Pleg-mor Aden en hanternoz.
Stad Somalia hiziv zo gwall vresk he galloud. Evit gwir n’eus anezhi nemet war baper : anavezet eo ar gouarnamant en estrenvro, met n’en deus tamm krog ebet war lodennoù bras eus ar vro.
E meur a gorn emañ ar galloud etre daouarn gouarnamantoù lec’hel : Puntland, Maakhir, Galmudug, ha Joubaland a anzav dreistbeli ar gouarnamant kreiz, hogen Somaliland he deus embannet e oa distag bremañ diouzh Somalia.
Er c’hreisteiz eo gwan mestroni ar gouarnamant war ar vro e gwirionez, ha strolladoù armet a bep seurt a vez o’n em gannañ da astenn o galloud, abaoe dibenn ar bloavezhioù 1980 hag abaoe m’eo bet diskaret ar prezidant kozh Maxamed Siyaad Barre e 1991.
E dibenn 2006 e oa bet aloubet ar vro gant arme Etiopia evit adsevel an urzh hag ar peoc’h, met kenderc’hel a ra an emgannoù er vro, bet aloubet gant hec’h amezegez vras.
Aberzh
thumb|300px|Aberzh Joachim, livet gant [[Giotto.]]
An aberzh er relijion a zo kinnig boued pe ur banne evaj pe buhez ul loen pe buhezioù tud, d'un doue evit plijout dezhañ. Er relijionoù kozh e veze lazhet ur penn chatal ha devet en enor d'un doue evit e drugarekaat pe evit kaout e skoazell. Un ober kozh eo en istor Mab-Den, ha roud zo bet kavet gant hendraourien eus korfoù loened ha tud aberzhet, merkoù anat an aberzh warno, pell a-raok ma voe kavet meneg eus aberzhoù er skridoù koshañ. En darn vrasañ eus ar relijionoù e vez kaoz eus aberzhidigezhioù, loened pe tud, met ral eo deuet da vezañ.
Morlivid-aod
Ar morlivid-aod (liesterioù : morlivided-aod, morlividi-aod), pe moulleg , a zo ur spesad evned hirc'harek, Pluvialis squatarola an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Tringa Squatarola (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, blotviled, kresteneged ha preñved-mor hag a bak o furchal en traezh.
Kensonenn drek-logigoù
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn drek-logigoù (saoz.: postalveolar consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn ganti diadreñv al logigoù dent da lec'h distagañ pennañ, da lâret eo e stok pe e tosta korf an teod etre al logigoù dent hag ar staon.
951
Diwar-benn bloavezh 951 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Louarn
Al louarn zo ur bronneg kigdebrer damhañval ouzh ur c'hi a vev war ar maez, hag a-wechoù bremañ e kêr.
Colima (stad)
Colima zo unan eus an 31 stad kevredet a ya d'ober Stadoù-Unanet Mec'hiko, e kornôg kreiz ar vro, etre Jalisco en hanternoz hag er sav-heol, ha Michoacán er c'hreisteiz, stok ouzh ar Meurvor Habask. Unan eus ar stadoù bihanañ eo, 5 455 km² dezhi. E niveradeg 2005 e oa 567,996 den o chom enni.
Louarn
Bevañ a ra diwar loened bihan evel logod pe konifled, ha yer pa c'hall.
Al louarn rous eo ar spesad a vev e Breizh.
Spesadoù
Al lern gwir eo ar spesadoù rummataet er genad Vulpes.
Ouzhpenn d'ar re-se ez eus kieged all a vez graet lern anezho : ...
951
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 951
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 951
1659
Diwar-benn bloavezh 1659 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Kouskous-douar
Ar c'houskous douar (Phalanger gymnotis pe Strigocuscus gymnotis) a zo ur bronneg godellek hag a vev e Ginea Nevez hag en inizi Aru (Maluku).
Kastell-kreñv
thumbnail|300px|right|[[Kastell Bonaguil a c'hellfe bezañ ar c'hastell gall diwezhañ savet er Grennamzer]]
N'eus ket kalz a ziforc'h etre ar c'hastell hag ar c'hastell-kreñv (liester : kestell-kreñv pe kastellioù-kreñv), nemet ledander tiriad an aotrou a zo perc'henn warnañ. Ar pezh a vez anvet kastell-kreñv a dle bezañ bras a-walc'h evit degemer tiad bras ar c'hastellad (familh, koskor ha soudarded) hag ivez tud ar maezhioù tro-war-dro (hag o loened doñv ganto) p'eo taget ar c'hastell. Ar c'hastell a zo arouez hag ostilh ar galloud roueel pe dugel pa ro d'un aotrou ar gwir da ledanaat e galloudoù gwaz war diriad e gastelleniezh. Dont a ra war-wel an dra-se e penn mare ar Garolingidi. Gant ar gladdalc'helezh eo liammet krouidigezh ar c'hestell-kreñv. Meneget e vez ar c'hestell e testennoù ar Grennamzer p'eo bras galloud e warezer ha p'eo bouezus ar savadurioù hag an aveadur ken e c'heller mirout an annezidi diouzh un dagadenn frank koulz hag ur sezis. Ne veze ket kaoz eus ar c'hestel-kreñv, met eus ar c'hestel kreñvoc'h eget an tiez mogeriet.
Sophie Gengembre Anderson
Merc'h eoa d'un tisavour parizian, Charles Antoine Colomb Gengembre, ha Saozez e oa he mamm, Hubert hec'h anv plac'h yaouank. Daremprediñ arzourien a rae an tad. E 1843 e studias an tresañ ur pennadig gant Charles Auguste Steuben e Pariz.
Pa oa 6 vloaz ez eas an tiegezh kuit eus Pariz, etre 1829 ha 1843. Pa darzhas Dispac'h 1848 ez eas an tiegezh kuit eus Bro-C'hall, da vont da SUA. E Cincinnati (Ohio) edont o chom, ha goude e Manchester (Pennsylvania), ma reas anaoudegezh gant al livour saoz Walter Anderson a zimezas dezhi.
Zapotekeg Petapa
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Petapa eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 8 000 den (1990) e Mec'hiko.
Auvergne (rannvro)
Auvergne, pe Aovergn, alies e brezhoneg, a oa unan eus rannvroioù Bro-C'hall, krouet gant ar gouarnamant gall e 1955. Diskaret eo bet e 2015 ha staget he departamantoù ouzh ar rannvro nevez Auvergne-Rhône-Alpes.Clermont-Ferrand e oa ar pennlec'h.
Douaroniezh
Pevar departamant a gavedenni: Allier, Cantal, Liger-Uhel ha Puy-de-Dôme, dezhi Clermont-Ferrand da gêr-benn. Menezeier, lenneier, pradeier uhel e-leizh a gaver en Aovergn. Rannvro Auvergne a zo brasoc'h eget Arvern istorel ha disheñvel ivez pa'z a ouzh hec'h ober ivez ar braz eus ar Bourbonnais, ha darnoù eus Lenguadoc (Gévaudan, Velai, Vivarais) hag al Lyonnais (un darnig eus ar Forez).
László Rajk
300px|thumb|right László Rajk a oa bet Ministr an Diabarzh ha, war-lerc'h, Ministr an Aferioù diavaez en Hungaria.
Tamallet e voe evit "titoourezh" e 1949 ha lakaet da varv e 1956.
Palez
Ur savadur bras pe vras-tre eo ar palez (liester : palezioù), hemañ aozet peurvuiañ evit annez ur penn-bras pe ur velestradurezh foran. Eus al latin "palatium", anv annez divent an impalaerien roman ha lec'hiet war ar menez Palatin e Roma.
Dre ma kreskas pinvidigezhioù an noblañs uhel eo deuet da vezañ ur palez kement annez pompadus ha lorc'hus : Palez Duged Bourgogn e Dijon.
Dre astenn eo ur palez ur savadur bras ma vez pleustret galloud ar gouarnamant ennañ : palez Justiz
Dre vetaforenn e c'hell bezañ ur palez kement savadur bras a-walc'h : Palez an Arzoù hag ar ar Sevenadur e Gwened, da skouer, pe ur perc'hennaj bras-tre.
Maered ar Palez a veze graet eus ar pennoù bras a gouarne Bro-C'hall e anv ha plas ar roueed merovingidi.
Er Grennamzer, e Europa, ne save ket an unpennoù hag an duged palezioù dre ma vezent o vrezeliñ atav hag e savent kestell diskonfortus a-walc'h. Goude m'eo bet treuzfurmet ar c'hestell da balezioù e chomas an anv kozh. Lavaret e vez Kastell Versailhez koulz ha Palez Versailhez.
Sell ivez
राजमहल Дворац
Locon
Locon a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Giambattista Basile
thumb|Giambattista Basile
Giambattista Basile (1566 pe 1575–23 a viz C'hwevrer 1632, ganet ha marvet e Naplez ) a oa ur barzh italian (e yezh Naplez), met kontadennoù eo e skridoù brudetañ. Graet ez eus bet il Boccaccio napoletano anezhañ.
Haacht
Haacht a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
Giambattista Basile
E vuhez
Ganet e oa e Naplez, hag eus a renk etre e oa e dud. Goprsoudard e voe gant Republik Venezia. Hervez Benedetto Croce e vije bet ganet en 1575, hervez tud all en 1566. Kregiñ a reas da skrivañ barzhonegoù e Venezia ha goude e tistroas d'ober paotr a lez gant Don Marino II Caracciolo, priñsAvellino, a voe dediet dezhañ L’Aretusa e 1618. Pa varvas e oa kont Torrone.
E oberenn
E oberenn vrudet eo e zastumad kontadennoù, anvet Lo cunto de li cunti ovvero Lo trattenimiento de' peccerille (Kontadenn ar c'hontadennoù pe Diverrañs ar vugaligoù ). Embannet e voent e div levrenn, war lerc'h e varv, en 1634 ha 1636, gant e c'hoar Adriana, dindan an anv Gian Alesio Abbatutis.
Dastumet en deus kontadennoù diwar glevout, e Venezia hag e Kreta pa oa soudard eno, ha kempennet anezho. Darn zo bet adaozet gant Charles Perrault hag ar vreudeur Grimm, o deus kavet en e levr Luduennig, Rapunzel, Kazh e heuzoù, Ar Goantenn e Koad ar C'housk ha Hänsel ha Gretel.
Pentamerone
Pentamerone a vez graet ivez eus al levr Lo cunto, un anv lakaet evit ar wech kentañ en embannadur 1674, abalamour da Il Decameron, levr Boccacio, pa'z eo savet war e batrom.
Talbenn ar Bobl (Frañs)
Talbenn ar Bobl (Front Populaire, e galleg) zo ur gouarnamant gant strolladoù an tu-kleiz kevredet, an SFIO, ar PCF, hag ar Strollad radikal-sokialour, a c'houarnas Bro-C'hall etre 1936 ha 1938. Gouanrmant Talbenn ar Bobl a voe an hini kentañ sokialour e istor an IIIde Republik. Kas a reas da benn adkempennoù sokial lies hag a-bouezh. Chomet eo abaoe un diaz da memor hag istor an tu kleiz er Frañs : ar vakañsoù paeet (15 devezh), digresk an amzer labouret gant ar sizhun 40 eurvezh ha diazezadur an emglevioù micherel a-stroll.
Trec'h an Tu-kleiz
Goude votadegoù miz Ebrel ha miz Mae 1936 e teuas an trec'h gant Talbenn ar bobl (F.P.). Dont a reas neuze an SFIO da vezañ an hini kentañ eus strolladoù politikel Bro-C'hall. Koll a reas ar Radikaled kalz ul lodenn eus o dilennerien tra ma c'houneze ar gomunourien kalz mouezhioù. D'ar 6 a viz Mezheven e lakaas Léon Blum war droad ur gouarnamant a gemeras perzh ennañ ar sokialourien hag ar Radikaled. A-du e voe ar Gomunourien evit harpañ ar gouarnamant nevez met nac'h a rejont e vije dibabet maodierned en o zouez.
Ar gouarnamant Blum
Gant ma oa ar Strollad komunour o c'hounez nerzh e touezh ar voterien, an SFIO a chom e-penn gant 2 milion a votoù. Kentañ strollad ar Frañs, anat e voe e ranke penn ar gouarnamant bezañ un ezel d'ar strollad-se. Léon Blum a chomas embregel: klask a ra derc'hel un diforc'h etre implij ar galloud politikel hag an trec'h d'ar galloud.
Emglevioù Matignon
Kerkent hag embannet trec'h Talbenn ar bobl e savas, eus o fennoù o-unan, dre-holl er vro, ur bern micherourien evit dilezel o labour. War-dro daou vilion a harzerien-labour a zalc'has o labouradegoù dindan o beli. Alies a-walc'h e veze graet en un aergelc'h laouen. Echuiñ a reas an emzivizoù renet gant Léon Blum etre ar batromelezh hag ar sindikadoù gant emglevioù Matignon sinet e-kreiz an noz etre ar 7 hag an 8 a viz Even. Kresket e oa ar goproù hag asantiñ a reas an implijourien anavezout ar sindikadoù. Da c'houde e voe votet lezennoù sokial: pemzektez a ehan-labour gopret, ar sizhun a zaou-ugent eurvezh labour, hag emglevioù-micher.
Krediñ a raed e teuje al lezennoù-mañ a-benn da lakaat un termen d'an enkadenn. Evit ar wezh kentañ e istor o bro e c'halle ar C'hallaoued kemer un nebeud devezhioù vakansoù.
An armerzh
Krouet e voe un "Office du blé", da lavarout eo ur c'huzul karget da zivizout, bep bloaz, petra e vefe, evit ar bloaz da zont, priz izelañ ar gwinizh gant ar pal harpañ ar broduerien edajoù e-pad ar grizenn drastus. Broadelet e voe an industriezh aer-spas ha bank Bro-C'hall.
Kerforn
Kerforn a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Pondi e departamant ar Mor-Bihan.
C'hoareg
Ar c'hoareg, pe ar c'hoar-gaer, a zo
El lennegezh hag er vuhez
Kavout a reer el lennegezh, diwar skouer ar gwir vuhez, karantez o sevel etre ur pried hag e c'hoar-gaer.
Gouzout a reer e oa bet gwallet an arzourez Artemisia Gentileschi gant al livour Agostino Tassi e 1612, ha pa voe prosez e voe dizoloet edo Tassi en sell da lazhañ e wreg evit bevañ gant e c'hoar-gaer.
Kemer lec'h ar wreg e-kichen an intañv a rae ar c'hoar-gaer alies gwechall, pa veze dizimez, d'ober war-dro ar vugale, evel a c'hoarvezas en tiegezh Brontë.
Boffles
Boffles a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
De Wolden
De Wolden (distagañ : ) a zo ur gumun e proviñs Drenthe en Izelvroioù.
Seitek kêriadenn a ya d'ober kumun De Wolden :
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr De Wolden ez eus 19 dileuriad :
Wolf 359
Wolf 359 a zo ur gorrez ruz lec'hiet 2.4 parsek pe 7.80 bloavezh-gouloù diouzh an Douar. Unan eus ar stered tostañ dimp eo goude Alpha Centauri, Proxima Centauri ha Steredenn Barnard met re wan eo da vezañ gwelet eus an Douar.
Dre astrografiezh e voe dizoloet gant an steredoniour alaman Max Wolf e 1918. Hec'h amezeg tostañ eo Ross 128, 1.16 parsek pe 3.79 bloavezh-gouloù.
An teleskop-egor Hubble n'en deus kavet roud ebet eus ur blanedenn en-dro da Wolf 359. Gant ar teknikoù a-vremañ ne vezer ket barrek da ziguzhat ur blanedenn douarheñvel o kelc'htreiñ. Diaes-tre e vefe ar vuhez war ar seurt planedenn-mañ avat. Evel ma'z eo gwan-tre Wolf 359 e vije ret d'ur blanedenn bezañ tost-tre dezhi (0.0042 US) hag an hevelep tu a vije bepred troet outi. Ouzhpenn-se e vefe dañjerus-kenañ evit ar vuhez an tarzhadennoù eus Wolf 359 ha ret eo e vije un atsmosferenn gwall dev evit he gwareziñ diouto.
Gwelet ivez
Roll ar stered tostañ
Buhez war-dro ur gorrez ruz
Burramyidae
Burramyidae a zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged godellek. Ennañ emañ ar posomed korr.
Genadoù
2 c'henad posomed korr a zo ennañ:
Zapotekeg San Pedro Quiatoni
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg San Pedro Quiatoni eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 14.821 den (2000) e Mec'hiko.
Zapotekeg Guevea de Humboldt
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Guevea de Humboldt eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 7.000 den (1997) e Mec'hiko.
Charles Cros
Ur barzh hag un ijinour gall e oa Charles Cros (Fabrezan, Aude, 1842 – Pariz, 1888).
Vassily Kandinsky
Vasiliy Vasilyevich Kandinskiy (ruseg : Василий Васильевич Кандинский) oa ul livour rusian hag un damkanour arzoù, bet ganet e Moskov d'ar 4 a viz Kerzu 1866 ha marvet e Neuilly-sur-Seine d'an 13 a viz Kerzu 1944.
Buhez
Mab d'ur marc’hadour siberian e oa. Pa oa yaouank-tre e komze alamaneg ouzh penn d'ar ruseg. Studiañ a reas ar gwir e skol-veur Moskov. Ur wech echuet gant e studi ez eas da Alamagn evit studiañ al livouriezh. E 1896, ez eas da Vünchen evit studiañ er skol Aschbe. Eno e chomas betek 1898 kent mont da studiañ en akademiezh an Arzoù-Kaer (1900). Betek 1914 e livas Kandinsky damskeudennoù bihan ha fromus war ar prim, skeudennus-tre ha kinklus gant o livioù. Livañ a reas ivez oberennoù awenet gant danevelloù divinerezh ha sujedoù marc’hegerezh an Arz nevez. E-pad ar bloavezhioù 1910 e veajas kalz hag e tistroas da Voskov. Tra m'edo o labourat e Murnau e-kichen München, eus 1908 betek 1910, e tizoloas Kandinsky ur meizadur nevez eus an egor hag eus al livioù. Krouiñ a reas neuze un doare nevez, frammet gant e livioù diwar ar framm, an taol-prim hag ar c’henaoz. E 1911 e kasas da benn e oberenn zifetis kentañ, embann a reas ul levr anvet Du spirituel dans l’art ha digeriñ a reas kevredigezh Der blau Reiter (Ar marc'heger glas) gant F. Marc. Distreiñ a reas da Voskov adarre e-kerzh ar Brezel-bed kentañ. Eno e labouras evel kelenner. E 1921 e tistroas da Alamagn evit labourat er Bauhaus. War-lerc’h ar c’hloazadur gant an nazied en em stalias e Pariz betek fin e vuhez.
Hoogeveen
Hoogeveen (distagañ ) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Drenthe en Izelvroioù.
Kumun Hoogeveen
Dasparzh ar boblañs er c'hêrioù ha kêriadennoù a ya d'ober kumun Hoogeveen (sifroù 2009)
Istor
thumb|right|200px|Raadhuis (ti-kêr) Hoogeveen Vincent van Gogh a voe e Hoogeveen en diskar-amzer 1883.
E-pad eil lodenn ar bloavezhioù 1960 e oa Hoogeveen a gêr a greske ar buanañ en Izelvroioù ha d'ar mare-se neuze voe stanket lod brasañ ar c'hanolioù a dremene drezi.
Mont a reer da Hoogeveen gant ar gourhent A28 (Utrecht - Groningen) hag an hent N/A37 (Hoogeveen - Alamagn), hag ivez ma taper an tren e Groningen. Un ti-gar hag un aerborzh a zo e Hoogeveen. thumb|right|200px|Meilh De Zwaluw
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr kumun Hoogeveen ez eus 31 dileuriad :
Daniel Johnston
thumb|Daniel Johnston Daniel Johnston a zo ur c'haner eus ar Stadoù Unanet.
Zapotekeg Totomachapan
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Totomachapan eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 259 den (1990) e Mec'hiko.
Post-punk
Post-punk a vez graet eus ul luskad sonerezh deuet war wel e dibenn ar bloavezhioù 1970. Un heuliad eus ar sonerezh punk eo. E-touez ar strolladoù post-punk brudetañ ha pouezusañ emañ Public Image Ltd, Siouxsie and the Banshees, The Birthday Party, Gang of Four, Joy Division, Throbbing Gristle, The Fall ha Wire.
Orin al luskad
Ma voe levezonet al luskad punk gant garage rock amerikan ar bloavezhioù 1960 hag ar sonerezh bet krouet e New York er bloavezhioù 1970, e voe liesseurt diazezoù al luskad post-punk : ar sonerezh krautrock (Neu!, Can, Kraftwerk), ul lodennig eus ar prog rock (Robert Wyatt,Brian Eno), ha strolladoù na c'heller ket rummata, evel (The Residents ha Captain Beefheart) ; levezon David Bowie ha hini The Velvet Underground a c’haller menegiñ ivez. Strolladoù zo a voe dedennet gant nevezinti ar sonerezh funk ha disco. Kement-se a c’haller klevout, memes ma’z eo gwall gemmet ar stumm, e tonioù savet gant Maximum Joy pe gant Rip, Rig & Panic.
Taolennadur
Evit a sell ouzh an disfiz rak embregerezhioù bras ar sonerezh ez eo diazezet ar sonerezh post-punk war hêrezh ar sonerezh punk.
Dre vras e son an tonioù post-punk luzietoc’h hag arzeloc’h evit ar sonerezh punk, hag a zo kentoc’h eeun ha feuls. An tonioù a c’hall tennañ d’ar sonerezh arnodiñ, krennoc’h ha disujoc’h evit ar sonerezh punk. Ul luskad europat da vat e voe (Londrez ha Berlin), ha sikouret e voe da greskiñ a-drugarez d’an tiez-embann pladennoù dizalc’h ha d’ur rouedad fanzinoù.
Luskadoù sonerezh ar bloavezhioù 1980 zo diwanet diwar ar sonerezh post-punk. En o zouez ar sonerezhioù new wave (The Cure, Depeche Mode, New Order), cold wave (Joy Division) hag ar rock gotek (Bauhaus).
Hiziv an deiz ez eus meur a strollad a sav tonioù doare post-punk : Liars, !!! pe Moving Units. Peurliesañ e vezont gwelet evel strolladoù indie rock nemetken.
Diboell e c’hell an termenadur post-punk seblantout, rak unan eus diazezoù ar sonerezh a oa No Future.
Ar skrivagner saoz Simon Reynolds en deus skrivet ul levr, Rip It Up and Start Again : Post-Punk 1978-84, e ditl, hag a zispleg al luskad.
Kensonenn staon
Setu ar c'hensonennoù staon pennañ gant bep o arouezenn hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel:
Burramys
Burramys a zo ur genad e rummatadur ar bronneged godellek.
Spesadoù
4 spesad posomed korr a zo er genad-mañ, 1 anezho hepken gant hiniennoù bev hiziv an deiz:
Durango (stad)
Durango zo unan eus an 31 stad kevredet a ya d'ober Stadoù-Unanet Mec'hiko, un tamm en hanternoz da greiz ar vro.
Victoria de Durango eo ar gêr-benn.
Gwiproñvel
Gwiproñvel (distaget ) a oa ur gumun eus Bro-Leon e kanton Lokournan, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Kendeuzet e oa bet gant Milizag d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez : Milizag-Gwiproñvel.
Emgann al Leie (1918)
Emgann al Leie, pe Pevare emgann Ieper pe c'hoazh Emgann Stegers (Estaires), a zo un emgann ag ar Brezel-bed kentañ eus Luioù Portugal hag ar Rouantelezh-Unanet a-enep d' al Lu alaman.
Ul lodenn eus an argadoù alaman e Flandrez evit kemer Ieper eo.
Kanton ar Roc'h-Derrien
Kanton ar Roc'h-Derrien a oa anezhañ ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor.
Kumunioù
Kanton ar Roc'h-Derrien a yae 11 kumun d'ober anezhañ: Betek 1974 e oa kumun Lanvezeeg e kanton ar Roc'h.
Sant-Marzh-an-Olivenn
Sant-Marzh-an-Olivenn a zo ur gumun a Vreizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro. Pennlec'h kanton e oa betek 2014.
Río Turbio
Río Turbio zo anv spagnolek meur a stêr e Kreisteizamerika ha broioù all.
Zapotekeg Quiavicuzas
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Quiavicuzas eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 4.000 den (1990) e Mec'hiko.
Cyberpunk
Cyberpunk a zo un is-rummad eus ar skiant-faltazi, diazezet peurliesañ war bedoù enno tamm utopia ebet. Diorrenet eo an is-rummad-se er bloavezhioù 1980. Oberennoù cyberpunk a gaver ivez e bed ar bannoù-treset, hini ar sinema, hini ar sonerezh ha hini ar c’hoarioù video.
Orin ar ger cyberpunk
Ar ger cyberpunk a zo ennañ daou c’her all : cyber ha punk. Implijet e voe gant Gardner Dozois, embanner Asimov's Science Fiction Magazine. D’an 30 a viz Kerzu 1984 ec’h implijas ar ger cyberpunk en ur pennad anvet « SF in the Eighties » hag embannet er Washington Post a-benn envel oberennoù William Gibson, ha dreist-holl e romant anvet Neuromancer (1984). Ar ger a implijas ivez a-benn envel ur strollad skrivagnerien yaouank a skrive er fanzin Cheap Truth : Bruce Sterling, William Gibson, Lewis Shiner, Pat Cadigan ha Greg Bear. Evel-se e voe ganet al luskad cyberpunk. Ar ger cyberpunk a oa bet implijet e miz Du 1983 e-barzh titl un danevell skrivet gant ar skrivagner amerikan Bruce Bethke, hag embannet er gelaouenn Amazing Science Fiction Stories. E-touez an elfennoù ret en istorioù cyberpunk e kaver an hackerien, an embregerezhioù liesvroadel (deuet da vezañ galloudusoc’h evit ar stadoù hag ar poell ardaouel (urzhiatañ, eletronik). An istorioù cyberpunk a dremen peurliesañ war an douar en un amzer-da-zont tost ouzhomp ha spontus (saotradur, dreistpobladur), ar pezh a laka ar romantoù-se da vezañ ankenius, rak kinnig a reer enno traoù a c’hallfe c’hoarvezout. An tudennoù a rank en em sachañ en ur bed disurzhiet, ennañ e seblant an dazont bezañ tremenet. Peurliesañ ez eus skoilhoù ivez, ha ne c’hell ket an tudennoù stourm a-enep da nerzhiom kalz kreñvoc’h evito. Abalamour da se ekaver alies anv eus un irienn bennak er romantoù cyberpunk : an harozed a zo evel c’hoarielloù etre daouarn aozadurioù kuzh ha galloudus. Goude ar romantoù doare post-nuke (goude an darzhadenn nukleel), diazezet war ar brezel yen, e kinniger dañjerioù nevez er romantoù cyberpunk : an OGK, hollc’halloud an uzhiatañ, al liammoù etre kevala hag armerzh pe ar c’hlonañ. Enno e kinniger ivez boudoù gwellaet : meskajoù tud ha roboted int.
Dibenn a lennegezh cyberpunk ?
Adalek kreiz ar bloavezhioù 1980 ec’h embannas skrivagnerien evel Gibson pe Sterling e oa echu gant al luskad, dre ma oa bet lonket gant Hollywood. Lewis Shiner a lakaas embann ur pennad anvet Confessions of an ex-Cyberpunk en New York Times. Ur respont hir, anvet Cyberpunk in the Nineties, a voe aozet gant Sterling. Ma n’eo ket ken brudet al lennegezh cyberpunk hiziv an deiz ez eo marteze peogwir eo deuet da vezañ gwir ul lodenn vras eu ar pezh a oa bet ijinet gant ar skrivagnerien-se.
Cercartetus
Cercartetus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged godellek.
Spesadoù
4 spesad posomed korr a zo er genad-mañ:
Morlivid-menez
Ar morlivid-menez (liesterioù : morlivided-menez, morlividi-menez) a zo un evn hirc'harek, Charadrius morinellus (pe Eudromias morinellus) an anv skiantel anezhañ.
Zacatecas
Zacatecas zo un anv-lec'h e Mec'hiko:
Morlivid-menez
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar morlivid-menez en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Zapotekeg Tlacolulita
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Tlacolulita eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 135 den (1990) e Mec'hiko.
Zapotekeg Lachixío
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Lachixío eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 6.500 den (1990) e Mec'hiko.
Zapotekeg Mixtepec
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Mixtepec eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 7.000 den (1991) e Mec'hiko.
Posom-mel
Ar posom-mel (Tarsipes rostratus) a zo ur bronneg godellek bihan hag a vev e mervent Aostralia. Ar spesad nemetañ eo er genad Tarsipes hag er c'herentiad Tarsipedidae.
Helmut Schumacher
Mestrc'hoarier echedoù belgiat eo.
Kampion echedoù Belgia ha Kampion Kevre Belgia e Spa e 1969, ar c'hoarier kentañ eus kantonioù Reter Belgia o tapout an titl.
E renk Elo a oa 2087 e miz Gouhere 1987.
Gioc'h lost gwenn
Ar gioc'h lost gwenn a zo un evn hirc'harek, Gallinago media an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous e Skandinavia, gwalarn Rusia ha kornôg Siberia.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar gioc'h lost gwenn en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Drougsant
Dindan e furm ez eo an drougsant ur c'hleñved-spered hêrezel unan dleet da labeziou en empenn. Ober a ra e reus dre c'hloazioù, reuted e tout an izili hag ur barr-krenañ er c'horv en e bezh, dïalanañ, ur seurt eon e pleg ar muzellou beket koll e anaoudegezh. Ur waskenn, ar gwall g-« kelhienn » a vez degouezhet alies a-rôk kouzhañ e drougsant. Cheñch a ra temz-spered an den a-damm-da-damm, mil inervet bepred, tout an traoù a so sammus evitañ, koll a ra un tamm deus e skîant. Kretschmer a soñje gantañ e c'hellje prouiñ ez eo techet tout ar gwielennoù (tud gant ur skeledenn fortus ha kaherek) hag ar re all distumm d’an drougsant.
E-pad pell ha betek bremañ zoken e veze sellet ouzh an drougsant evel un droug “santel“ (hag alese e teu an anv brezhonek) ; gw. : Droug-, -Sant) peogwir e krog e-barzh an den klañv evel pa vije « kaset » ar c'hleñved gant an droukspered marteze pe ar speredoù santel, hag evit lod a-berzh Doue e-unan. Gant ar respet kemmesket gant aon rak ar c'hleñved e weler un dra all a-bouez ivez : tud dispar zo bet tapet gant an drougsant a-sort gant un deus ar re vrudetañ deus an dud a ijin a oa gant an drougsant : Dostoïevski. Met evel an darn-vuiañ deus ar re zo gant an drougsant e oa kentoc'h tapet gant an arziotaj, tost-tre an arouezioù deus outañ hag ur c'hleñved-embredel-rik.
León (Mec'hiko)
León, pe León de los Aldama, eo kêr vrasañ stad Guanajuato zo e Republik Mec'hiko, e-kreiz ar vro.
Bonnières (Pas-de-Calais)
Bonnières a zo ur gumun eus departamant ar Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Guanajuato
Guanajuato zo unan eus an 31 stad kevredet a ya d'ober Stadoù-Unanet Mec'hiko, e-kreiz ar vro.
Guanajuato eo ar gêrbenn. León eo ar gêr vrasañ.
Listenn stêrioù an Izelvroioù
A
B
D
E
G
H
I
J
K
L
M
N
O
Hyphessobrycon megalopterus
An Tetra tasmant du (Hyphessobrycon megalopterus) a zo un pesk dour fresk eus ar c'herentiad Characidae kavet e Paraguay hag e diaz ar Guapore hag ar Marmore e Bolivia ha Brazil.
Listenn stêrioù an Izelvroioù
R
S
W
Z
Dreistkevandir
E douarouriezh eo un dreistkevandir un tir hag a endalc'h muioc'h eget ur greizenn gevandirel pe kraton. Ar strollad kratonoù ha terranoù hag a genaoz Eurazia hiziv a c'hell bezañ gwelet evel un dreistkevandir.
Kanton Perroz-Gireg
Kanton Perroz-Gireg zo anezhañ ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor. N'oa ket bet cheñchet ar c'hanton gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014.
Kumunioù
Kanton Perroz-Gireg a ya 9 c'humun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù Aodoù-an-Arvor | Kumunioù Aodoù-an-Arvor
Vieille-Chapelle
Vieille-Chapelle a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).