cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Neta Snook
Yaouankiz
Abred e voe dedennet Mary Anita Snook gant ar mekanikerezh, broudet ma oa gant kirri he zud. Da bevar bloaz e veze ouzh ar rod-stur war barlenn he zad, a zeskas dezhi diwezhatoc'h ar pezh a ouie diwar-benn bouzelloù ur c'harr. Echuet ganti he studioù e Frances Shimer School, Mount Carroll e 1912, e tilojas gant he ziegezh e 1915 da Ames, Iowa. Eno ez eas da Iowa State College (Iowa State University hiziv), ma studias an tresañ teknikel hag ar ratreañ kefluskerioù ha mekanikoù ar gounezerezh. Dre he studioù e voe dedennet gant an nijerezh, ha buan e fellas dezhi mont da levierez.
Levierez
E-kerzh he eil bloavezh er skol-veur e klaskas Neta Snook deskiñ leviañ e Curtiss-Wright Aviation School (CWAS) e Newport News (Virginia), met berzet d'ar merc'hed e oa ar skol. Bloaz goude e tistroas da Iowa, ma oa bet digoret ur skol leviañ e Davenport ; an deskardez kentañ e voe eno. Ret e voe d'ar skol serriñ avat, goude ur gwallzarvoud ma voe lazhet ar rener. P'edo o klask ur skol all e ouezas e oa bet kemmet politikerezh CWAS, ma c'hallas bezañ degemeret – ar vaouez kentañ er skol-se Un niver bras a eurvezhioù nij a oa en he chakod pa voe berzet an nijadennoù nannsoudard en SUA abalamour d'ar Brezel-bed kentañ.
E-pad berr amzer e labouras Neta Snook en Elmira (New York) evit ar Royal Flying Corps evel mekanikerez karget da ensellout hag arnodiñ kefluskerioù ha pezhioù an nijerezioù a veze kaset da dalbennoù Europa.
Goude bezañ prenet relegenn un nijerez "Canuck" hag he lakaet degas da Iowa dre vor e tremenas daou vloavezh ouzh he c'hempenn war porzh ti he zud. E 1920 e nijas en he unan da dapout he breved ; goude-se ez emezelas al levierez en Aero Club of America hag er Fédération Internationale Aéronautique (FAI/<abbr title="World Air Sports Federation">WASF ). Da levierez a vicher ez eas Neta Snook neuze, o kemer perzh gant he Jenny en abadennoù sirk war nij er Midwest hag o treuzkas touristed ha treizhidi – dre guzh, pa ne oa ket aotreet d'ober gant he breved na oa ket kenwerzhel. Pa voe rust deroù ar goañv en Iowa e tistrollas ar Jenny d'he c'has dre vor da Galifornia, m'en em stalias e Los Angeles.
D'an 3 a viz Genver 1921 e teuas Amelia Earhart gant he zad da c'houlenn kentelioù leviañ digant Neta Snook, pa felle dezho e vije ur vaouez o kelenn. Un dollar e Liberty Bonds dre vunutenn en aer e oa ar priz ; A. Earhart a baeas ar pemp eurvezh kentañ (300 $) kent prenañ un nijerez Kinner Aister ; digoust e voe ar 15 eurvezh da heul, abalamour ma kentelias N. Snook en ardivink he deskardez. E-pad tremen bloaz e nijas an div vaouez kevret, ha da vignonez tost d'an tiegezh Earhart e troas Neta Snook.
E miz C'hwevrer 1921 e voe Aneta Snook ar c'hentañ maouez o kemer perzh en un nijadeg gwazed, e Los Angeles ; 5 e voe.
Diwezh
E 1922, oadet 26 bloaz, e timezas A. Snook gant William Southern ; pa voe o tougen e paouezas da leviañ hag e werzhas he embregerezh.
Goude steuziadur Amelia Earhart er Meurvor Habask e 1937 e voulc'has Neta Snook Southern gant troiadoù prezegennoù ma konte respet A. Earhart hag he hini ; he buhezskrid a voe embannet e 1974. E 1977, oadet 81 bloaz, e nijas Neta Snook a-nevez pa voe goulennet diganti leviañ un adskeudenn eus  Charles Lindbergh. E 1981 e voe koshañ levierez SUA.
Motacilla flaviventris
Motacilla flaviventris a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Motacillidae.
Neta Snook
Diwezh
D'an 23 a viz Meurzh 1991 e varvas Neta Snook, e deroù he 96 bloavezh. Bloaz goude e voe degemeret en Iowa Aviation Hall of Fame.
Motacilla flaviventris
Annez
Emañ brosezat ar spesad e Madagaskar ma plij al lec'hioù digor dezhañ, dreist-holl pan int gleborek.
Polcon
Polcon eo ar vodadenn skiant-faltazi vrasañ ha koshañ e Polonia. Aozet e vez bep bloaz en ul lec'h disheñvel gant sikour ar c'hluboù skiant-faltazi lec'hel. Roet e vez ar priz Nagroda imienia Janusza A. Zajdla e fin pep bodadenn. Ar c'hentañ Polcon a oa bet aozet e 1985 e Błażejewko tal-kichen Poznań.
Lec'hiadur ur Polcon a vez choazet daou vloaz en a-raok e-pad ar vodadenn gent. Da skouer lec'hiadur Polcon 2016 e Wrocław a oa bet choazet e-pad Polcon 2014 e Bielsko-Biała.
Ingrid Schubert
Ingrid Schubert zo anv meur a vaouez :
Aozadur Komunour Marksour-Leninour ar Reünion
Aozadur Komunour Marksour-Leninour ar Reünion (e galleg: Organisation Communiste Marxiste-Léniniste de La Réunion) eo anv ur strollad komunour marksour-leninour krouet er Reünion e 1975, mennozhioù maoour a oa gant ar strollad,.
Panjab (Pakistan)
Panjab (ourdoueg, pandjabeg: پنجاب, panj-āb, "pemp dour", "pemp stêr") zo ur broviñs eus Pakistan, an eil proviñs vrasañ war-lerc'h Baloutchistan, hag an hini bobletañ, gant 110,012,442 a dud e 2017.
En-dro da Banjab emañ Sindh, Baloutchistan, Khyber Pakhtunkhwa, tiriad Islamabad hag Azad Kashmir e tu Pakistan, ha Panjab, Rajasthan ha Jammu ha Kachmir e tu India. Lahore eo ar gêr-benn, ur gêr a bouez evit Pakistan a-fet ar sevenadur, an istor, an ekonomiez hag al lec'h m'eo diazezet industriezh sinema Pakistan.
Tudet eo Panjab abaoe pell zo. Er vro-se e voe kavet ar roudoù kentañ eus Sevenadur Traoñienn an Indus (2600 vloaz kent J.K.), e Harappa. Meur a lec'hienn eus ar Glad bedel, gwarezet gant UNESCO, zo e Panjab, evel Liorzhoù Shalimar, Kreñvlec'h Lahore pe Kreñvlec'h Rohtas.
Trefdraeth
Trefdraeth zo un anv-lec'h kembraek, a gaver en hanternoz hag e mervent Kembre.
Gerdarzh
Savet eo an anv Trefdraeth diwar ar gerioù tref ha traeth (traezh). Kar eo d'an anv brezhonek Tredraezh, e Treger.
Lec'hioù
-En Enez Mon -E Sir Benfro
Bazoges-en-Pareds
Bazoges-en-Pareds a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
El lobito bueno
El lobito bueno zo un tamm barzhoneg verr spagnolek, evit bugale, savet gant José Agustín Goytisolo, ha kanet gant Paco Ibáñez.
Chapel Itron Varia Kerzevot
Chapel Itron-Varia Kerzevot zo ur chapel lec'hiet e kumun an Erge-Vras e departamant Penn-ar-Bed.
Departamant Caazapá
Caazapá zo unan eus seitek departamant Paraguay, ha Caazapá eo ar gêr-benn anezhañ.
Distrigoù
Dek distrig zo :
Big Comic Superior
Big Comic Superior (japaneg : ビッグコミックスペリオール) a zo ur magazin manga seinen a vez embannet div wech ar miz (eil Gwener ha pevare hini) e Japan gant Shōgakukan. Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Even 1987. Savet eo bet evit lennerien etre re Big Comic Original ha re Big Comic Spirits.
Er penn-kentañ e oa Superior un nivernen ispisial eus Big Comic Original, met gwerzhet e veze ken mat hag tri magazin all (Big Comic, Big Comic Original ha Big Comic Spirits), neuze e voe divizet lakaat embann anezhañ distag bep eil sizhun.War-dro 250 000 skouerenn eus pep niverenn a vez skignet.
E Big Comic Superior ez eus bet embannet oberennoù meur a vangaka brudet evel Ryoichi Ikegami, Mochiru Hoshisato, Yū Koyama, Yūji Aoki, Fumi Saimon, Norifusa Mita, George Akiyama ha Buronson.
Casnewydd
thumb|right|200px|Pont-doug Casnewydd, gwelet eus al lez reter. Casnewydd, pe Casnewydd-ar-Wysg (pe Kasnevez a-wechoù e brezhoneg, Newport e saozneg) zo ur gêr vras, trede brasañ kêr Kembre, e gevred ar vro, war lez ar stêr Wysg, er reter da Gerdiz, hag ur porzh war aod Mor Hafren. Gwechall e oa e Sir Fynwy, met hiziv eo ur geoded dizalc'h diouzh he c'hontelezh kozh.
The Beatles (pladenn)
Navet albom ar Beatles eo The Beatles, lesanvet alies an Albom gwenn, embannet d'ar er Rouantelezh-Unanet. Albom-doubl nemetañ ar strollad an hini eo, embannet gant ur golo gwenn ha glann, engravet anv ar strollad warnañ hepken. Graet eo bet a-ratozh da lakaat kemm etre goloioù liesliv an albomoù bet embannet ar bloaz a-raok, dreist-holl Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band. Anavezet eo The Beatles evel un aridennad kanaouennoù pep hini feal d'ur jañr (folk, British blues, ska, music-hall pe avant-garde, da skouer), met hep liamm kreñv etrezo.
30 kanaouenn zo en albom, 19 anezho krouet en India e-pad ur staj prederiegezh. Dre ma ne oa nemet gitaroù akoustik ganto e chom ar c'hanaouennoù tost ouzh ar benveg-se, ha leun a ganaouennoù zo bet enrollet solo pe gant darn eus ar strollad hepken. Nebeutoc'h a efedoù studio zo bet implijet en albom-mañ.
Tenn eo bet aergelc'h ar prantadoù-enrollañ, dre c'hoantoù disheñvel izili ar strollad, bezañs Yoko Ono, mignonez nevez John Lennon, tra ma veze berzet bezañs mignonezed ar Beatles en o labour betek-henn. Ken tenn e oa deuet an traoù da vezañ ma aet an ijinour son Geoff Emerick e-kerzh un enrolladenn ha vakañsoù-trumm a oa bet kemeret gant George Martin ha Ringo Starr zoken.
Listenn ar c'hanaouennoù
Holl ganaouennoù savet gant Lennon/McCartney, war-bouez ar re ma'z eo merket anv unan all. {|
Eil tu
{|
Lo cunto de li cunti
Lo cunto de li cunti overo lo trattenemiento de peccerille (« Marvailh ar marvailhoù pe Diverrañs ar Vugaligoù »), lesanvet ivez Il Pentamerone, zo un dastumad kontadennoù diwar zorn Giambattista Basile (war-dro 1570-1632), embannet etre 1634 ha 1636 e Napoli ha skrivet e napolitaneg, ha n'eo ket en italianeg. Abalamour da se moarvat eo chomet dianav e broioù hanternoz Europa.
50 kontadenn zo. Dastumet e vijent bet e Kreta pe Venezia. Embannet eo bet an oberenn daou vloaz goude marv ar skrivagner. Adalek 1674 e voe lesanvet Pentamerone abalamour d' Il Decameron gant Boccaccio (1349-1353).
Tennañ a ra framm al levr da hini Il Decameron, met disheñvel eo an danvez. Evit bugale eo skrivet an oberenn-mañ. Un toullad zo bodet e-pad pemp devezh (alese e teu an anv Pentamerone) da gontañ marvailhoù.
Yezh
Troet eo bet an oberenn en italianeg gant Benedetto Croce e 1925.
thumb|240px|right|[[Peruonto (I-3). Skeudenn gant Franz von Bayros (1909).]]
Ar pemp devezh
Sede ar c'hontadennoù kontet a-hed ar pemp devezh :
Eil Devezh (Giornata seconda)
thumb|240px|right|An Dremm (III-3). Skeudenn gant Franz von Bayros (1909).
Poix-du-Nord
Poix-du-Nord a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Carlos IV
Carlos IV (1748-1819) a oa roue Spagn war-lerc'h e dad, Carlos III.
Lavar merkañ
Ul lavar merkañ zo ul lavar deskrivañ un destenn ha, gant merkennoù, an doare e tle bezañ diskwelet. En o zouesk e kaver HTML, al lavar a vez graet pajennoù web gantañ; Wikitext, lavar MediaWiki; LaTeX; implijet alies gant skiantourien, ha Markdown, lavar kalz meziantoù kenlabourat.
Carlos IV
E vreur Felipe Antonio de Borbón a oa da vezañ roue, met kavet e voe dic'houest, dra ma oa berr a spered.
Dimezet e voe da María Luisa de Parma (1751-1819), merc'h da zug Parma.
Diroueet e voent gant o mab Fernando VII.
Mervel a reas en harlu e Roma e 1819.
Anvet en doa Goya da livour al lez.
Dimeziñ ha bugale
Dimezet e oa Carlos IV d'e geniterv María Luisa de Borbón-Parma (merc'h da Felipe, Dug Parma) en 1765.
Pevarzek bugel o doe, diwar ar peder gwech warn-ugent ma voe brazezet María Luisa de Borbón-Parma. Seizh hepken a vevas betek dibenn o c'hrennoad:
Magical Mystery Tour (albom)
Magical Mystery Tour zo da gentañ ur bladenn embannet d'ar er Stadoù-Unanet hag ur bladenn-astennet, embannet d'ar  er Rouantelezh-Unanet. Enni e klever sonerezh ar film Magical Mystery Tour skignet d'ar memes bloaz war ar BBC. N'eus nemet kanaouennoù ar film en EP embannet er Rouantelezh-Unanet tra ma oa bet lakaet pemp kanaouenn ouzhpenn er bladenn en SUA, en o zouez ar singloù Strawberry Fields Forever/Penny Lane a oa bet embannet a-raok Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band, ha tennet dioutañ. Abalamour da verzh stumm amerikan an albom eo bet embannet e 1976 gant Parlophone er Rouantelezh-Unanet. E-pad ar prantadoù-enrollañ-se e oa bet enrollet ar ganaouenn Hello, Goodbye, embannet e stumm ur single.
Listenn ar c'hanaouennoù
Holl ganaouennoù savet gant Lennon/McCartney, war-bouez ar re ma'z eus merket un anv all. {|
Fichenn-broduiñ
The Beatles
Sonerien ouzhpenn
Françoise-Madeleine d'Orléans
Françoise-Madeleine d'Orléans (1648-1664) a veze graet « Mademoiselle de Valois » anezhi, a oa ur briñsez c'hall.
Merc'h e oa da Gaston de France, « Monsieur » (1608-1660), dug Orleañs ha d'e bried Marguerite de Lorraine (1615-1672). Dimezet e voe da Carlo Emanuele II, dug Savoia.
Afrika ar C'hreiz
Afrika ar C'hreiz a zo ur rannved eus Afrika, a bep tu d'ar c'heheder.
Stadoù
Hervez doare ar Broadoù Unanet da rannañ ar bed emañ e-barzh: Burundi ha Rwanda a vez lakaet a-wechoù en Afrika ar Reter.
Heimskringla
Heimskringla (distaget en islandeg: ​[ˈheimsˌkʰriŋla]) eo ar saga anavezetañ e-touesk sagaoù ar rouaned. Skrivet eo bet e norseg en Island gant ar barzh hag istorour Snorri Sturluson (1178/79–1241) war-dro 1230. Heimskringla a voe graet anezhi a-c'houde ar 17vet kantved, dre ma voe tennet an daou c'her kentañ eus an dornskrid (kringla heimsins, "kelc'h ar bed").
Heimskringla zo un dastumad sagaoù a-zivout mac'htierned svedat pe norvegian, adalek saga an Ynglings, un dierniezh svedat, heuliet gant istorioù ar rouaned istorel eus Harald ar Melegan en IXvet kantved betek marv Eystein Meyla e 1177. Dizemglev a chom e-keñver mammennoù an oberenn, mes kavout a reer ivez sagaoù koshoc'h evel Morkinskinna, Fagrskinna hag hengounoù dre-gomz eus an XIIvet kantved, barzhonegoù skald evit ar braz anezhe. Evit darvoudoù an XIIvet kantved e oa bet tennet an titouroù gant Snorri eus dielfennadur un oberenn koshoc'h anvet Hryggjarstykki.
Casnewydd (kontelezh)
thumb|200px|Logo ar C'huzul
Ur gontelezh e gevred Kembre eo Casnewydd abaoe 1996. Gwechall ne oa nemet ur gêr eus Sir Fynwy. En-dro dezhi emañ kontelezhioù Caerdydd, Caerffili, Torfaen ha Sir Fynwy.
Cabestany
Cabestany (Cabestany e galleg) zo ur gumun eus Rousilhon, e Katalonia an Norzh, e departamant Pireneoù-ar-Reter hag en arondisamant Perpinyà.
Jean-Marie Vianney
E vuhez
Ganet e oa bet d'an 8 a viz Mae 1786 e Dardilly (e-tal Lyon), ha marvet d'ar 4 a viz Eost 1859 en Ars-sur-Formans (Ain). E dud a oa labourerien-douar. Miret e o bet ti e dud e Dardilly, gant arrebeuri e amzer, ha gweladennet e vez.
Pa deuas an Dispac'h gall e touas person Dardilly, Jacques Rey e anv, e 1790, bezañ feal da Urzhiadur nevez ar gloer. E 1791 ec'h embannas ar pab Pi VI bout enep an urzhiadur. Evel ar barrezianiz all ne ra van ebet an tiegezh Vianney a ya da oferenn ar person touer. Koulskoude, goude ur pennad, e klevont anv eus ur beleg all kaset gant an eskob da visioner da Écully, kêriadenn amezek da Dardilly. Gant hennezh eo e ray Jean-Marie, da drizek vloaz, e bask kentañ e 1799.
Soudard e voe, ha tec'hel a reas evit chom hep ober brezel e Spagn.
Kanton Meled
Kanton Meled a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 18 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Jean-Marie Vianney
E vuhez
Pa voe person e komzas taer a-enep an dañsoù ha diwar-benn e stourm ouzh an diaoul. Brudet e oa evel kofesaer (kofesaat a rae e-pad dek eurvezh bemdez, a veze kontet) ken e klañvas e 1843.
E brezhoneg
Ul levr brezhoneg zo bet savet diwar e benn : Kenteliou Aotrou Persoun Ars.
Motacilla clara
Motacilla clara a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Motacillidae.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ en Afrika ar C'hreiz hag ar Su :
Maria Apollonia Savoia
Maria Apollonia Savoia (Maria Apollonia di Savoia en italianeg) (Torino, 9 a viz C'hwevrer 1594 – Roma, 13 a viz Gouhere 1656) a oa ul leanez italian.
British Racing Motors
British Racing Motors (pe BRM) a oa ur skipailh redadegoù kirri en deus redet 197 Priz Bras e Formulenn 1 etre 1951 ha 1977. Gounezet en deus 17 redadeg, un titl ar vlenierien gant Graham Hill e 1962 ha un titl ar saverien e 1962. E 1963, 1964, 1965 ha 1971 eo bet ranket da eil e kevezadeg ar saverien.
Krouidigezh
Raymond Mays en doa savet un nebeud kirri-red a-raok an Eil Brezel Bed dindan an anv ERA. E verzh a-raok ar brezel, ha donedigezh dokumantoù Mercedes-Benz hag Auto Union en e chakod, en doa lakaet anezhañ da grouiñ ur skipailh redadegoù-kirri breizhveuriat penn-kil-ha-troad (ma ne oa ket nemet saoz penn-kil-ha-troad) gant e vignon Peter Berthon. Fellout a rae dezhañ krouiñ ur saver-kirri a ziskouezje galloud ar Rouantelezh-Unanet, arc'hantaet gant saverien kirri ar vro dre un trust. Re fall e oa aozadur ar skipailh hag ur bern arc'hant a oa bet kollet en un nebeud bloavezhioù. Dirak ar vank a zisoc'hoù dereat e tivizas ur bern tud hag o doa arc'hantaet ar skipailh mont kuit, ha lezet e voe etre daouarn Alfred Owen eus Rubery Owen, a enskrivas kirri BRM dindan an anv skipailh Owen Racing Organisation. Evit gwir ne oa diforc'h ebet etre BRM hag Owen Racing, an hini diwezhañ o vezañ ar skipailh a lakae kirri ar saver BRM da redek, evel e laka ar Scuderia Ferrari da redek kirri ar saver Ferrari. Mays ha Berthon a gendalc'has da ren ar skipailh betek ar bloavezhioù 1960 pa voe erlec'hiet gant Louis Stanley, breur-kaer Alfred Owen.
Lamm-dour ar C'haracol
Lamm-dour ar C'haracol (Cascada do Caracol e portugaleg), zo ul lamm-dour eus ar Rio Caracol (Rio Grande do Sul) e Rio Grande do Sul e Brazil.
Blanche de Namur
Blanche de Namur zo ur bier belgiat, graet e Namur gant ar Brasserie du Bocq, ha roet dezhi anv ar briñsez ‎Blanche de Namur (1316-1363), rouanez Sveden ha Norge.
Charles de France (1686-1714)
Dimeziñ a reas d'e geniterv Marie Louise Élisabeth d'Orléans.
Mervel a reas e 1714. Ar roue Loeiz XIV a varvas e 1715, ha neuze eo e teuas e dad-kaer, Philippe d'Orléans, da vout rejant Bro-C'hall ken na voe prest Loeiz XV hag en oad da vout roue.
Sauber
Sauber F1 Team zo anv ur skipailh kirri a red e Formulenn 1 e 2013 gant Nico Hülkenberg ha Esteban Gutiérrez. Emañ o chom e Hinwill e Suis. Goude meur a drec'h e Kirri Sport (26 trec'h hag an titloù e 1989 ha 1990) e tibab mont d'ar Formulenn 1 e 1993. Adprenet eo e 2005 gant BMW a red betek 2009, a-raok mont kuit eus ar F1. Adprenañ a ra Peter Sauber e skipailh ha redek a ra abaoe 2010.
Gant 254 Priz Bras renet gant Peter Sauber ha goude Monisha Kaltenborn eo bet merket 365 poent, 10 podium a oa bet graet (2 eil blas gant Sergio Pérez hag eizh trede blas). Plas titriñ gwellañ ar skipailh a oa 2 plasoù Jean Alesi en Aostria e 1998 hag e Bro-C'hall e 1999 ha gant Kamui Kobayashi e 2012. E-pad mare BMW Sauber a oa bet graet 1 plas pol hag un trec'h gant Robert Kubica
Anavezet eo ivez peogwir en deus dizoloet ar vlenierien Michael Schumacher, en Andur, Kimi Räikkönen pe Felipe Massa.
Donazaharre
Donazaharre (Sent Joan lo Vielh en okitaneg; Saint-Jean-le-Vieux e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus kanton Donibane Garazi, e proviñs Nafarroa Beherea (pe Benafarroa), en Iparralde, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù.
Claude Monet
Oscar-Claude Monet ( 14 a viz Du 1840 - 5 a viz Kerzu 1926), anavezet evel Claude Monet, zo ul livour gall.
Unan eus mistri ar re "Impresionourien" eo Claude Monet.
Camille
En 1866, en em gavas gant Camille Doncieux
Neuville-en-Avesnois
Neuville-en-Avesnois a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Motacilla aguimp
Motacilla aguimp a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Motacillidae.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Lovis Corinth
Franz Heinrich Louis Corinth, anavezet evel Lovis Corinth (1858–1925), a oa ul livour alaman. Dimezet e oa d'al livourez Charlotte Berend-Corinth.
Joinville
Joinville zo un anv-lec'h gallek a gaver e meur a vro.
Orin
Dont a ra eus an anv latin junvilla, diwar Juvinus (anv un den), ha villa (domani).
Gwalldaol ar 1añ a viz Genver 2017 en Istanbul
Gwalldaol ar 1añ a viz Genver 2017 en Istanbul zo ur gwalldaol sevenet er voest-noz Reina e Ortaköy, ur gêriadenn eus distrig Beşiktaş en Istanbul Turkia. Ar gwalldaol a zo bet sevenet d'ar 1añ a viz Genver 2017 da 1eur30 mintin pa oa etre 700 hag 800 a dud o lidañ ar bloaz nevez. Hervez polis Turkia ez eus bet lazhet 39 den d'an nebeutañ ha 70 gloazet.
Un argadour a zo deuet-tre er voest-noz armet gant un AK-47 goude bezañ bet tennet war un ofiser polis a oa o tiwall an nor degemer ha bezañ bet lazhet anezhañ. Ur wech deuet-tre en deus tennet war an dud a oa eno.
Tud o deus lammet er Bosfor evit tec'hout kuit rak ar sponter.
Gouarnour Istanbul Vasip Sahin en deus embannet e oa ur gwalldaol.
En desped d'ar 17000 ofiser polis ledet dre ar gêr n'eus ket bet tu da dalañ ouzh ar gwalldaol.
Beate Sturm
Beate Sturm (ganet e 1951) a zo un alamanez a voe ezel eus Rote Armee Fraktion e-pad ur pennad berr, etre 1970 ha 1971. Jutta a oa hec'h anv er strollad. Kemer perzh a reas e laerezh argant en tiez-bank. D'an 20 a viz Kerzu 1970 e teuas a-benn da dec'hout kuit padal e voe harzet Karl-Heinz Ruhland.
Tort (korf)
Un tort zo un distummadur eus al livenn-gein deuet alies eus ur c'hleñved, evel kleñved Scheuermann.
Marc'harid Savoia (1589-1655)
Marc'harid Savoia (en italianeg : Margherita; e spagnoleg : Margarita; e portugaleg : Margarida) (1589-1655) a oa ur briñsez eus Tiegezh Savoia.
He buhez
Ganet e oa d'an 28 a viz Ebrel 1589 e Torino. Merc'h e oa da Carlo Emanuele Iañ, dug Savoia ha d'e bried. He mamm (1567-1597) a oa merc'h da Felipe II, roue Spagn.
Eured ha bugale
Eurediñ a reas d'an 19 a viz C'hwevrer 1608 e Torino, da Francesco IV Gonzaga (1586-1612), dug Mantova ha Montferrato, gouarnour Genova.
Tri bugel o doe:
Fin he buhez
Marvet e oa d'ar 26 a viz Gouhere 1655 e Miranda de Ebro (Spagn).
Ikki (magazin)
Ikki a zo ur magazin manga seinen miziek embannet e Japan gant Shōgakukan. Ennañ e kaver dreist-holl mangaoù arallour pe underground. Krouet eo bet e miz Ebrel 2003. Mangaoù' zo evel Bokurano ha Ride Back a zo bet lakaet da fiñvtresadennoù. E 2009 e voe krouet gant Viz Media ur stumm saoznek enlinenn anvet Sigikki. Ennañ e kaver mangaoù bet embannet e-barzh Ikki hag ar re a ra berzh a vez embannet war baper.
Glin
Aesaet eo fiñvoù ar c'har gant ar glin, dre ma pleg d'he c'has war-dreñv betek kil ar vorzhed ; ne c'hall ket ar glin kas ar c'har war-raok ker pell avat, un nebeud kantimetroù hepken. Gouest eo ar glin da dreiñ un tammig, muioc'h war tu-dastum an troad (war-du ar gaol) eget war e du-skarzh (war-du an diavaez).
Daoulinañ
Daoulinañ, pe c'hoazh penndaoulinañ a ra an den pa laka e bennoù-glin war al leur kentoc'h eget chom war-sav war e zaoudroad, pe azezañ. Bez' e c'hall glinañ ivez, da lavaret eo lakaat ur penn-glin hepken war al leur.
En diavaez d'ar redi evit labour pe labour e vez an daoulinañ un arouez a sujidigezh : e lod relijionoù e taouliner evit pediñ un doue.
E lod skolioù e veze ar c'hiz lakaat ar vugale da zaoulinañ pa vezent lakaet e pinijenn. Darn a veze lakaet da zaoulinañ war ur reolenn a-benn m'o devije poan d'o fennoù-glin.
Steve Winwood
Steve Winwood zo ur c'haner ha soner saoz.
Kreizenn nukleel Hinkley Point
Kreizenn nukleel Hinkley Point zo ur greizenn nukleel e-tal Bridgwater war aod Somerset, un 8 km eus aber ar stêr Parrett. Savet eo bet war un dachenn 19,4 hektar, ha div lodenn zo anezhi : Hinkley Point A ha B. Ehanet da viken eo Hinkley Point A.
Iniz er vertu
Voyage misterius de inis en vertu zo ul levr e brezhoneg Gwened gant Jean Marion, embannet e Gwened gant an Embannadurioù Galles e 1790, hag advoullet e 1925.
Kreizenn nukleel Hinkley Point
Daou EPR a zo kaoz da sevel eno, abaoe 2012. E 2016 en doa embannet gouarnamant Breizh-Veur e oa prest da sevel anezho.
Louvignies-Quesnoy
Louvignies-Quesnoy a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Pinturicchio
Bernardino di Betto, lesanvet Pinturicchio (Perugia war-dro 1454 - Siena 1513), a oa ul livour italian, bet o teskiñ ar vicher gant Perugino. Labourat a reas er Vatikan.
Force India
Ur skipailh Formulenn 1 eo Force India, pe Sahara Force India Formula One Team. Krouet e 2008 gant an den afer Vijay Mallya, en doa adprenet Spyker F1 Team ha Michiel Mol evit 90 milion €, e red gant un aotre indianat er c'hevezadeg 201 gant ar vlenierien Paul di Resta hag Adrian Sutil. Emañ o chom e Silverstone e Bro-Saoz hag un diskennad Jordan Grand Prix eo.
Louvignies-Quesnoy
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Force India
Merket a oa bet poentoù kentañ e Belgia e 2009 gant ur podium graet gant Giancarlo Fisichella, goude ur plas pol graet an deiz a-raok. Echu eo ar redadeg evit Fisichella 2 a-dreñv Kimi Räikkönen. Abaoe ar redadeg-se a verk alies Force India poentoù hag ur skipailh bras eo evit ar re a zo e-kreiz ar gael.
Jordan
Orin Force India emañ er skipailh iwerzhonat Jordan Grand Prix, krouet e 1991 gant Eddie Jordan. Savet e oa bet gantañ ar savadurioù e Silverstone e lerc'h emañ Force India bremañ. Berzh en doa graet Jordan, gant pevar trec'h, ha graet en doa 3 plas ar c'hevezadeg 1999. Koulskoude en doa ar skipailh kudennoù gant an arc'hant ar pezh en doa taolet war kasadennoù ar skipailh. Gwerzhet e oa bet e 2005 da vMidland Group.
2008 : krog kentañ gant ar c'heflusker Ferrari
Dibab a ra ar skipailh mirout Adrian Sutil, en doa graet ur bloavezh mat e Spyker, a-benn 2008. Evit dibab an eil blenier a renk ar skipailh esaeoù e-pad tri devezh. Perzh o deus ar vlenierien Ralf Schumacher, Frank Montagny, met Giancarlo Fisichella zo bet lakaet ofisiel evel blenier ar skipailh d'ar 10 a viz Genver 2008, eus Renault. Dibabet eo Vitantonio Liuzzi evel en trede blenier. Ar c'harr VJM01 n'eo nemet emdroadur ar Spyker F8-VIIB gant keflusker Ferrari. Goude ur kinnig en India a grog an esaeoù goañv. Meur a spi en deus ar skipailh en abeg d'ur budjed kresket hag ur c'hwezherezh nevez feurmet gant EADS, ar eo ar skipailh japanat Super Aguri en doa graet ur bloavezh 2007 mat awalc'h.
En Aostralia emañ ar redadeg kentañ ha rankout a ra kirri Force India dilezel e troioù kentañ met gwelloc'h eo Priz Bras Malaysia gant 12 plas Giancarlo Fisichella. Tost eo Adrian Sutil da verkañ poentoù kentañ ar skipailh e Monaco met rankout a ra dilezel en abeg d'ur gwallzarvoud gant Kimi Räikkönen en doa kollet kontroll e garr. Daoust kasadennoù gwelloc'h gwellañ a grog Force India ar redadegoù a-dreñv ar gael goude dilez Super Aguri eus ar Formulenn 1. Echu eo gant diorroadurioù goude Priz Bras Europa peogwir en deus dibabet Vijay Mallya en em soñjal war ar bloavezh 2009 goude en doa komprenet en doa gwanaet an izelpostiñ ha cheñchamantoù perc'henned ar skipailh. Daoust mar e oa kasadennoù mat er fin ar bloavezh, da skouer en Italia e-lerc'h en deus titret Fisichella 12 pe e Singapour pe Brazil e-lerc'h kudennoù sportel ha teknikel o deus lakaat ar blenier italianat da zilezel, poent ebet ne oa bet merket gant Fisichella hag Sutil. Echu a ra Force India 2008 gant an 10 plas ar c'hevezadeg.
2009 : berzhioù kentañ gant Mercedes
Kendalc'h a ra ar skipailh gant ar memes blenierien, Giancarlo Fisichella hag Adrian Sutil. E Bro-Sina, e-pad ur Priz Bras redet dindan ar c'hlav, eo tost Sutil da verkañ poentoù kentañ ar skipailh gant ar 6 plas, dirak Lewis Hamilton, met ur gwallzarvoud a c'hoarvez. N'eo ket gouest ar blenier alaman da echu ar redadeg. Ober a ra Sutil en Alamagn e ditriñ gwellañ gant ur 7 plas, met skoet eo bet gant Kimi Räikkönen, ar pezh a lakaat anezhañ da echuiñ 15.
Gant Giancarlo Fisichella eo bet graet plas pol kentañ Force India, e Belgia war an droienn Spa-Francorchamps. Disul e teu Fisichella da echuiñ 2 a-dreñv Kimi Räikkönen, met gant poentoù ha podium kentañ ar skipailh. Posupl e oa gounit an trec'h ma en dije bet ar c'harr ar sistem KERS, a oa gant ar Ferrari, hag a ro muioc'h tizh d'ar c'harr.
Kuit a ya Giancarlo Fisichella eus Force India, abalamour d'ar gwallzarvoud en deus c'hoarvezet da Felipe Massa, blenier Ferrari, a lak ar skipailh italian da c'houlenn servijoù ur blenier-all. Dibabet eo bet Fisichella ha neuze e rank ar skipailh indian kavout ur blenier-all da lakaat en e lec'h. Vitantonio Liuzzi zo ar blenier-se.
Ar Pris Bras goude, e Monza en Italia a zo mat ivez. Eil e titr Adrian Sutil pa ditr Vitantonio Liuzzi 7. En ur ober an tro gwellañ e echu Sutil 4 d'ar redadeg, met dilezel e rank Liuzz abalamour d'ur gudenn gant e c'harr. Echu a ra Force India 9 d'ar c'hevezadeg dirak Toro Rosso, gant 13 poent. Un araokadenn mat en deus graet ar skipailh er mare-se ar pezh a ro spioù nevez evit ar bloavezh goude.
Embannadurioù Goater
Embannadurioù Goater zo bet savet e 2009 e Roazhon gant Jean-Marie Goater. Embannet ez eus bet gantañ levrioù e galleg, brezhoneg hag e yezh ar sinoù gallek.
Force India
2010 : ur bloaz evit konfirmiñ
Vitantonio Liuzzi a verk poentoù evit ar Priz Bras kentañ e Bahrein pa c'hoarvez ur gwallzarvoud da Adrian Sutil, titret 10, gant Robert Kubica, echuiñ a ra 12 memestra. Evit an eil Briz Pras e titr Sutil e-barzh an top 10 pa titr Liuzzi 13, a echu ar redadeg 7, pa zilezel Sutil. Gwelloc'h eo ar Malaysia evit Sutil a echu 5, o verkañ 10 poent. Liuzzi a zilezel ar redadeg. Goude-se ez eus ur bern redadegoù e-kreiz ar bolotennad, er-maez an darvoudoù meur, met gant poentoù e Bro-Spagn. Ur redadeg vat a oa Monaco, gant an daou garr e-barzh ar poentoù d'ar wech kentañ, o virout anezho eus ar gwallzarvoudoù, en ur echuiñ 8 ha 9. Tremen a ra mat ar redadeg evit Sutil e Turkia o verkañ 2 boent pa echu Liuzzi 13. Echuiñ a ra c'hoazh an daou garr e-barzh ar poentoù e Kanada gant Vitantonio Liuzzi 9 ha Adrian Sutil 10. Echuiñ a ra ar skipailh 7 ar c'hevezadeg gant 69 poent pa ya kuit un nebeud tud a-bouez evit Force India, ar rener teknikel James Key da skouer.
2011 : galloudegezh o sevel
Ar blenier esae skos Paul di Resta zo bet dibabet evit erlec'hiañ Vitantonio Liuzzi d'ar 26 a viz Genver 2011 evit bezañ e-kostez Adrian Sutil. Krouet gant ar rener teknikel nevez Andrew Green oc'h implijañ danvez McLaren Applied Technologies eo bet diskouezet karr nevez Force India, ar VJM4 a redo e 2011.
Un disoc'h mat a ra Force India gant e zaou vlenier, e Priz Bras Aostralia, 9 ha 10 goude diberzh ar Sauber gant abegoù teknikel. Ober a ra ar blenier skos ur c'hrog mat gant e vloavezh a-raok rankout dilezel e Turkia. Dont a ra Sutil da vezañ gwelloc'h goude-se, ispisial e Monaco e-lec'h eo echu 7. E-barzh ar poentoù a oa di Resta e Breizh-Veur pa en deus c'hoarvezet dezhañ ur gwallzarvoud gant Sebastien Buemi. En Alamagn a echu Sutil 6 dirak kirri Mercedes. Ober a ra di Resta disoc'hoù mat en Hungaria, 7, en Italia, 8 hag an hini gwellañ e Singapour, 6 pa en deus graet Sutil 7 e Belgia hag 8 e Singapour. Ur poent a verk ar blenier skos e Korea ha Adrian Sutil a verk 2 boent en India. Er redadeg ziwezhañ e Brazil a echu Sutil 6 pa echu di Resta 8, o sikour ar skipailh echuiñ 6 ar c'hevezadeg, 4 foent a-dreñv Lotus Renault.
2012 : Palioù nevez
Cheñch a ra Force India unan eus e vlenierien, Adrian Sutil, erlec'hiet gant Nico Hülkenberg evit 2012 pa gendalc'h Paul di Resta gantañ. Dibabet eo bet Jules Bianchi evit bezañ an trede blenier diwezhatoc'h. Ar c'harr 2012 a zo ar VJM05.
Iniz er vertu
Troet e oa diwar ul levr gallek anvet Voyage mystérieux à l'isle de la Vertu, skrivet gant an aotrou beleg Maillot hag embannet e 1788.
Maria Amalia von Sachsen (1724–1760)
Maria Amalia von Sachsen , pe Maria Amalia Christina Franziska Xaveria Flora Walburga, pe María Amalia de Sajonia e spagnoleg (4 a viz Du 1724 e Dresden–27 a viz Gwengolo 1760 e Madrid), a oa ur briñsez alaman hag a zeuas da vout rouanez Naplez ha Sikilia (1737-1759) ha rouanez Spagn (1759-1760) dre he dimeziñ da Carlos III (1716–1788).
He buhez
Ganet e oa e Dresden d'ar 24 a viz Du 1724. Merc'h e oa da Aogust III, Priñs-Dilenner Sachsen, ha goude Roue Pologn ha dug-meur Lituania, ha d'e bried Maria Josepha von Österreich (1699–1757), merc'h da Joseph Iañ, Impalaer santel.
14 vloaz ne oa ken pa voe dimezet da Garlos, roue Naplez ha Sikilia, ha mab da Felipe V roue Spagn ha d'e eil pried Elisabetta Farnese.
En 1759 e varvas Fernando VI, roue Spagn divugel, ha breur henañ Carlos. Neuze ez eas Maria Amalia da-heul he fried eus Naplez da Spagn da gemer kurunenn e vreur. Hi an hini a zegasas ar c'hiz napolitan d'ober kraou Nedeleg da Spagn,
He marv
E miz Gwengolo 1760, daou vloaz goude degouezhet e Spagn, e varvas María Amalia gant an droug-skevent. Carlos III a lavaras: "En ur ober 22 vloaz a briedelezh eo an dro gentañ da Amalia ober displijadur din ".
Un dimeziñ evurus e voe, ha ne addimezas ket ar roue intañv.
Index Librorum Prohibitorum
Index Librorum Prohibitorum (pe Index al levrioù berzet) pe c'hoazh Index expurgatorius, Index librorum prohibitorum juxta exemplar romanum jussu sanctissimi domini nostri, eo anv al levr ma veze skrivet anvioù al levrioù berzet d'ar gristenien gant an Iliz katolik roman, evit mirout na vije lennet levrioù digristen ha difeiz pe kontrol d'ar vuhezegezh vat.
N'eus ket eus an Index en un doare ofisiel abaoe ar 14 a viz Mezheven 1966, dindan ar pab Paol VI, goude sened-iliz Vatikan II.
Adalek 1559 betek 1948
Ar c'hentañ Index roman a voe embannet gant ar pab Paol IV en 1559, war c'houlenn an Inkizision, ha kadarnaet en 1564. E 1571 e voe savet Kenbodad a Index. Nevesaet e veze an Index betek 1948, dre ouzhpennañ, pe gant ar C'henbodad pe gant ar pab e-unan.
Chapel-al-Loc'h (kumun nevez)
Chapel-al-Loc'h (La Chapelle-du-Lou-du-Lac e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Menezalban e departamant Il-ha-Gwilen. Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Chapel-al-Loc'h hag Al Loc'h.
Kan bale Sant Albin
Kan bale Sant Albin a zo ur ganaouenn gant ar strollad breton Daonet, eus Naoned, embannet er bladenn Donemat e 2012. Kaoz a zo eus emgann Sant-Albin-an-Hiliber, a c'hoarvezas d'an 28 a viz Gouere 1488 hag eus ar stourm er bloavezhioù 2000 gant Yann-Vleiz ar C'huff (Jean-Loup le Cuff) evit talañ ouzh ur lastezva raktreset war dachenn an emgann istorel.
Bonen
Bonen a zo ur gumun a-wechall eus Breizh e departamant Aodoù-an-Hanternoz. Ul lodenn eus Rostrenenn eo bremañ.
Noalhas (Corresa)
Geografiezh
Emañ Noalhas e tolpad kêr Briva la Galharda e diazad Briva, e Norzh Causse de Martèl. Ar gourhent A20 a liamm ar gêr end-eeun ouzh Briva
Lec'hanvadurezh
Noalhas (comitem Novalium, e penn-kentañ ar XIV kantved) a zeu diwar ar ger latin novalia pe novale hag a dalv "douar nevez difraostet".
Malvenn
Ar valvenn, pe malvenn al lagad, a zo un tamm kroc'hen a c'holo al lagad pa vez serret.
Div valvenn zo en-dro da bep lagad e gwirionez.
Kleñvedoù
A-wechoù e c'hall un hesked, pe ur gor, dont war ar valvenn.
Tort (den)
Un tort zo un den a zo distummet e gein gant un tort, abalamour d'ur c'hleñved.
Mojennoù zo diwar-benn an dorted, pe tud tort.
Tud
Torted brudet zo:
LaTeX
LaTeX zo ul lavar merkañ hag ul lavar programmiñ, diazezet war TeX, krouet e 1983 gant Leslie Lamport. Reiñ a ra an tu da skrivañ aes formulennoù matematikel ha da ober gant arouezioù fizikel, kimiek ha teknologel.
Stefania Sandrelli
Stefania Sandrelli, ganet d'ar 5 a viz Even 1946, zo un aktourez italian brudet evit he rolloù e filmoù al luskad commedia all'Italiana.
Motacilla capensis
Motacilla capensis a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Motacillidae.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Annez
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ en Afrika :
Ar Roc'h
Anv-tiegezh
Gallekaet eo bet e Le Roch. Tud brudet :
Breuil-Barret
Breuil-Barret a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Louis Chiron
Louis Alexandre Chiron (bet ganet d'an e Monako, marvet d'an  e Monako) a oa ur blenier kirri eus Monako a rede e Prizioù Bras a-raok ha goude an Eil brezel-bed e-pad ouzhpenn tregont vloaz.
Totia Meireles
Maria Elvira "Totia" Meireles (Cuiabá, 11 Here 1958) zo ur ganerez hag aktourez eus Brazil.
Franciszek Zmurko
Franciszek Zmurko (Lviv 1859-1910 Varsovia ) a oa ul livour polonat en kantved.
Christine McVie
Christine Anne Perfect, pe Christine McVie, ganet e 1943, e Bouth, el Lake District (neuze e Lancashire, hiriv e Cumbria), zo ur ganerez ha sonaozerez saoz. Brudet eo bet evel kanerez al laz saoz Fleetwood Mac, adal 1970 pa zimezas d'ar gitarour John McVie.
E-touez he c'hanaouennoù emañ an eizh a glever en albom Greatest Hits al laz, hag en o mesk "Don't Stop", "Little Lies", "Everywhere", "Over My Head", "You Make Loving Fun". Tri albom all he deus graet hec'h-unan.
Sonaozañ a ra c'hoazh en he zi e Wickhambreaux, en Kent. Adkrog eo da labourat ha da ganañ gant Fleetwood Mac.
La chiave
La chiave zo ur film erotek italian gant Tinto Brass e 1983. Savet eo diwar ur romant japanek, ha lec'hiet en Italia.
Nürburgring
An Nürburgring a zo ur gemplezh redadegoù kirri lec'hiet e Nürburg (e su Köln en Alamagn.) a servij hag a servije evit meur a redadegoù. Daou droiad a zo e-barzh ar gemplezh-se, an Nordschleife (ar boukl nozh en alamaneg), un troiad mojennek a bad 22 kilometr hag a zegemere Priz Bras Alamagn gwechall, hag an troiad modern, krouet e 1984 hag a zegemere Priz Bras Europa betek 2007. Degemer a ra bremañ Priz Bras Alamagn e pebeilad gant Hockenheim.
Balaives-et-Butz
Balaives-et-Butz a oa ur gumun eus departamant Ardennes e Bro-C'hall.
Fulup Orleañs
Philippe d'Orléans, pe Fulup Orleañs, zo bet anv meur a zen, stag ouzh dugelezh Orleañs e stumm pe stumm.
Tosca
Tosca zo un anv-badez italianek roet d'ar merc'hed.
Tud
.
Mai Lincoln
Mai Lincoln a zo un aktourez ha sevenerez teulfilmoù a labour e brezhoneg.
Komedianez eo evit an tele (Mouchig-Dall, Ken Tuch), kement hag evit ar c'hoariva (Paritito, Teatr Piba). Kengrouet he deus ar gompagnunezh c'hoariva Paritito gant Mélanie Giotto hag Anael Guyomarc'h.
Merc'h eo da Andrew Lincoln ha Soazig Daniellou.
Rouantelezh an Div Sikilia
Rouaned spagnol
Dispartiet e oa Rouantelezh Naplez, pe  Rouantelezh Sikilia ledenezel , diouzh  Rouantelezh Sikilia enezel  abaoe Gousperoù Sikilia e 1282. Bodet e voent adarre avat en 1442 gant ar roue Alfonso V Aragon. Pa varvas en 1458 e voe rannet adarre entre e vreur Joan II Aragon, a viras Sikilia, hag e vastard Ferdinand a zeuas da vout roue Naplez.
En 1501 e voe aloubet Naplez gant ar roue Fernando II Aragon hag adunvanet an div rouantelezh gantañ. E c'hourvibien, Rouaned Spagn, a oa « Rouaned Sikilia en daou du d'ar strizh-mor », un titl douget gant holl Rouaned Spagn betek Brezel Hêrezh Spagn. <!--
La Sicile piémontaise et autrichienne
La fin de ce conflit avec le traité d'Utrecht de 1713 détermina l'abandon de la Sicile au duc de Savoie puis le traité de Rastatt de 1714 laissa Naples à l'empereur Charles VI. Celui-ci annexa la Sicile en 1720.
Le règne des Bourbons
En 1738, à la suite des conquêtes de l'infant Charles de Bourbon, il fut décidé de fonder un royaume des Deux-Siciles confié à une branche des Bourbons d'Espagne, royaume qui perdura jusqu'en 1860, avec un intermède sous Napoléon.
L’intégration au royaume d’Italie
En 1861, l’expédition des Mille menée par Garibaldi rattacha les Deux-Siciles à ce qui allait devenir le royaume d’Italie. Les dernières villes à résister à l’expédition furent Messine (qui capitula le 13 mars 1861) et Civitella del Tronto (qui capitula le 20 mars 1861).
Le bouleversement de l'aristocratie sicilienne face à l'expédition de Garibaldi est racontée dans le roman Le Guépard de Giuseppe Tomasi di Lampedusa et le film qui en est tiré ; ainsi que dans Les Vice-rois de Federico De Roberto.
Après l'annexion du royaume au nouvel État italien, l'économie florissante des Deux-Siciles fut anéantie au profit de l'Italie du nord, ce qui provoqua un désastre économique sans précédent, dont les régions du sud ont encore du mal à sortir actuellement. Il y eut une grande révolte du peuple contre les Piémontais, une « guerre civile » sévèrement réprimée par les autorités. Les acteurs de cette révolte furent appelés injustement les « brigands » alors qu'il s'agissait de la résistance contre les Savoie (voir film de Pasquale Squitieri Li chiamarono... briganti!, 1999). Les Bourbons conservent toujours quelques partisans dans le pays (movimento neoborbonico, Comitati delle Due Sicilie, Movimento di insorgenza civile, partito del sud); certains ont d’ailleurs manifesté à Naples en 2004 contre le retour des descendants des Savoie.
Divisions
Le royaume comprenait douze provinces péninsulaires et une province insulaire. La capitale, Naples, était située dans la province de la Terre de Labour, et Palerme, « seconde ville » du royaume, jouissait d'un statut spécial, bénéficiant d'un prestige bien au-delà de celui de simple chef-lieu de province.
Grandes armes du royaume
sur-le-tout d'azur au trois fleurs de lys d'or posés 2 et 1 à la bordure de gueules (qui est d'Anjou).''
-->
Eva Haule
Eva Sybille Haule-Frimpong (16 a viz Gouere 1954 e Tübingen) a zo un alamanez a gemeras perzh e trede rummad Rote Armee Fraktion. Tapout a reas kaout hec'h abitur (bachelouriezh en Alamagn) e Stuttgart a-raok kas ur vuhez kuzh azalek 1984.
Harzet ha bac'het
D'an 2 a viz Eost 1986 e voe harzet e Rüsselsheim. D'an 28 a viz Even 1988 e voe kondaonet da 15 vloaz toull-bac'h.
E 2001 e oa da vezañ dieubet, met kavet e voe prouennoù nevez a-zivout ar pezh he doa graet gant RAF hag astennet e voe he frantad en toull-bac'h. Kaset e voe d'un toull-bac'h evit ar maouezed e Neukölln.
D'ar 17 a viz Eost 2007 e voe dieubet,. N'he deus diskouezet tamm keuz ebet evit a sell ouzh ar pezh a reas pa oa ezel eus RAF.
Luc'hskeudennerez
Pa oa bac'het e heulias Eva Haule kentelioù luc'hskeudenniñ. Hiziv an deiz e tap luc'hskeudennoù eus maouezed toullbac'het. He dastumad titlet "Poltredoù maouezed bac'het" a zo bet graet diskouezadegoù gantañ.
Kanton Donibane Garazi
thumb|right|250px|Kanton Donibane Garazi
Motacilla tschutschensis
Motacilla tschutschensis a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Motacillidae.
Kanton Donibane Garazi
Kanton Donibane Garazi oa unan eus kantonioù Iparralde, al lodenn eus Euskal Herria zo er stad c'hall, e departamant ar Pyrénées-Atlantiques, e proviñs kozh Nafarroa Beherea, hag er rannvro Aquitaine.
La Clé
La Clé pe La Clef zo anv meur a oberenn c'hallek.
Motacilla tschutschensis
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
Kanton Donibane Garazi
Kumunioù
19 kumun oa er c'hanton.
Roll sonaozadennoù John Philip Sousa
Setu amañ listenn peuzklok oberennoù ar sonaozour ha pennsoner stadunanat John Philip Sousa (1854-1932),.
Iliz ar C'hinivelezh
Iliz-rouanez ar C'hinivelezh pe bazilikenn ar C'hinivelezh (arabeg: كنيسة المهد) e Betleem zo unan eus an ilizioù koshañ a gaver er bed a-bezh. Enni emañ mougev ginivelezh Jezuz-Krist.
Istor
Ar c'hrav a oa un tachad kleuz er roc'h. An testeni koshañ diwar-benn al lec'h a zo eus war-dro 150. Er bloavezh 326 e krogas an impalaer Kustentin Veur ha santez Helena da sevel war ar vougev un iliz-rouanez (bazilikenn), hag al labour a voe kaset da benn er bloavezh 333. Ar peder renkennad a golonennoù gant an nev eus ar mare-se a zo c'hoazh en o sav.
An iliz-se a c'houzañvas kalz e 529 diwar goust ravolt ar Samaritaned hag e rankas an impalaer Justinian hec’h adsevel etre 531 ha 565. Sevel a reas tri amestez (adreñv-keur), unan en daou benn d'ar groazell hag egile e penn ar c'heur ; adimplij a reas ar c'holonennoù en ur lakaat anezho war ur vogerig, hag e rankas uhellaat al leurenn, ar pezh a guzhas marelligoù (mozaikoù) kaer an iliz kentañ (a weler hiziv a lec'h da lec'h dre doulloù graet el leur-iliz).
Ar Bersed, e 614, a lezas an iliz en he sav, o vezañ m'o doa anavezet o hendadoù er vajed skeudennet en ur varellig ha gwisket evel tud o bro.
Pa zeuas ar Vuzulmaned er vro, ar re-mañ a rentas enor da "Issa Ben Maryam" (Jezuz, mab Mari), hag al levrioù muzulman a veulas kaerder iliz ar c'hinivelezh.
Ar Groazidi a gemeras Betleem e 1099 hag an iliz a zeuas da vezañ iliz sakrerez rouaned Jeruzalem. Int-i eo a roas d'ar savadur e stumm a lec'h-kreñv. En o amzer ec'h en em unanas Gresianed ha Latined da gaerraat mogerioù ha kolonennoù gant marelligoù ha livadurioù a ziskouez ar senedoù-meur ekumenikel kentañ ha sent euz Ilizoù ar sav-heol hag ar c'huz-heol : a-gleiz ar sent Maker, Anton, Eutim, Leonard, Katald (Iwerzonad) ; a-zehou Teodoz, Stefan, Kanut roue an Danmark, Olaf roue Norvegia, Visant diagon... Er c'heur hag er groazell e weler senennoù euz an Testamant Nevez : a-zehou an treuzfurmadur hag ar bleunioù, a-gleiz Jezuz oc'h en em ziskouez da Domaz.
Ar savadurioù
A-gleiz hag a zehou d'ar c'heur ez eus ur skalier da ziskenn da vougev ar c'hinivelezh. Ur steredenn arc’hant a verk al lec'h. E latin eo skrivet : "hic de Virgine Maria Jesus Christus natus est" (amañ gant ar Werc’hez Vari eo bet ganet Jezuz Krist). E-kichen emañ mougev chapel ar c'hraou, lec'h ma voe lakaet Jezuz en ul laouer, ha chapel-dindan-douar an Inosanted santel.
War tu kleiz an iliz-rouanez e weler iliz santez Katell, ar c'hloastr ha chapel sant Jerom ; hemañ a lakeas eno, etre 386 ha 420, ar bibl e latin (ar Vulgat).
Roll sonaozadennoù John Philip Sousa
Bez' ez eus el listenn-mañ 134 zon-bale, 68 pezh kanet, 24 faltazienn, 22 don-dañsal, 15 operetenn, 14 fentigellenn, 11 heuliad, 9 fezh evit trompilhoù & taboulinoù, 4 digoradenn, 2 bezh evit sonadegoù ha 2 varzhoneg sinfoniel , eleze 305 oberenn en holl.
Iliz ar C'hinivelezh
Ar savadurioù
An nor da antreal en iliz-rouanez a zo evel un diverrañ eus istor an iliz. En nec'h moulladurioù bizantat ; izelloc'h gwareg-torr ar grennamzer ; hag erfin an nor vihan hag izel bet renket evel-se da viret ouzh ar sarrazined da antreal en iliz war o c'hezeg.
Instagram
Instagram (berraet en IG) zo ur rouedad sokial evit eskemm poltriji ha filmigoù, perc'hennet gant an embregerezh Facebook. Savet eo bet gant Kevin Systrom ha Mike Krieger, hag embannet e oa bet e miz Here 2010 war ar savenn iOS. Ur stumm evit ar savenn Android a voe embannet ur bloaz hanter war-lerc'h, e miz Ebrel 2012. Goude-se e voe savet ul lec'hienn war internet e miz Du 2012, ha meziantoù war Windows 10 Mobile ha Windows 10 e miz Ebrel 2016 ha miz Here 2016.
Amblyospiza albifrons
Amblyospiza albifrons a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Ploceidae. Ar spesad nemetañ er genad Amblyospiza an hini eo.
Kanton Donibane Garazi
Kuzulierien ar c'hanton
E-pad 60 vloaz eo bet dalc'het kador ar c'huzulier-kanton gant an tiegezh Inchauspe, eus ar bank Inchauspe, bank lec'hel.
Aegotheles affinis
a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Aegothelidae.
Annez
Brosezat eo ar spesad e Papoua ar C'hornaoueg.
Ligeraosant
Ligeraosant (Loireauxence e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Ankiniz e departamant Liger-Atlantel. Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Belenieg, Chapel-ar-Salver, Kerrouz ha Gwared.
Amblyospiza albifrons
Anvet e voe Pyrrhula albifrons (kentanv) da gentañ-penn (e 1831) gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an dek isspesad anezhañ en Afrika a-bezh :