cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Savignone
Savignone zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Maryla Rodowicz
Maryla Rodowicz, ganet e 1945, zo ur ganerez polonat.
Levrioù eilkanonel
Levrioù eilkanonel a reer, en Iliz katolik hag en Ilizoù ortodoks, eus seizh levr eus an Testamant Kentañ erruet betek ennomp dre droidigezh c'hresianek ar Seikont : Youdith, Tobit, ar vMakabeed 1 ha 2, ar Furnez, Furnez Sirac'h, Barouc'h gant lizher Yeremia. Ret eo ouzhpennañ tammoù eus Levr Ester ha Levr Daniel ha ne gaver ket en destenn hebraek evit klokaat roll ar skridoù eilkanonel.
Degemeret e voe an testennoù-se evel kanonel e Sened-Meur Trento (1545–63). Met peogwir ez eus bet tabutoù e-pad kantvedoù war o divoud e vez graet "eilkanonel" anezho.
Ar Brotestanted a ra peurliesañ gant ar Bibl hebraek (hini Yuzevien Palestina). Pa lakaont an testennoù eilkanonel e tiforc'hont anezho diouzh ar re all, dindan an anv a " skridoù amwir" a-wechoù. Un toullad testennoù hebraek orin eus ar skridoù eilkanonel a zo bet adkavet.
Sestri Levante
Sestri Levante  zo ur gumun eus Italia,  e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
L'Orbrie
L'Orbrie a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Preuss
Preuss pe Preuß zo un anv-tiegezh alamanek deuet eus an anv alamanek Preussen pe Preußen, anv Prusia.
Busalla
Busalla zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Kefeleg ar reter
Kefeleg ar reter a zo un evn hirc'harek, Numenius madagascariensis an anv skiantel anezhañ.
Lizher Yeremia
Lizher Yeremia a zo un destenn a gaver e pennad 6 levr Barouc'h er Vulgat tra m'emañ war-lerc'h ar C'heinvanoù e troidigezh ar Seikont. Un adskrid e vefe eus ul lizher kaset gant ar Profed Yirmia d'an Israeliz war-nes mont d'an harlu da Vabilon evit lakaat anezho war evezh ouzh an idolouriezh.
Kefeleg ar reter
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar c'hefeleged en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Camogli
Camogli  zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Avondance
Avondance a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Kanaouennoù
Kanaouennoù eo an anv roet d'un dastumad kanaouennoù e peder levrenn savet gant Roparz Hemon. An darn vrasañ anezho zo troet, pe gentoc'h azasaet, diwar meur a yezh, hag embannet e oant bet e-barzh Ar Bed Keltiek.
An eil levrenn
Ur rakskrid zo gant Pêr Denez.
Eleonora d'Este
Eleonora d'Este zo anv meur a briñsez :
Isola del Cantone
Isola del Cantone  zo ur gumun eus Italia,  e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria. Ur 1500 a dud zo enni o chom.
Mourmansk
Mourmansk (rusianeg: Мурманск, samieg an norzh: Murmánska, Samieg Skolt: Muurman) eo kêr vrasañ Ledenez Kola e norzh-gwalarn pellañ Rusia. Kêr-benn Oblast Mourmansk eo ivez. Ur porzh eo, 12 km diouzh Mor Barents. Chom a ra diskorn ar mor dre eno a-hed ar bloaz. 307,664 a dud a oa o chom enni e 2010.
Ordoño III León
Ordoño III León (c. 925-956) a oa roue León. Ren a reas adal 951 betek e varv.
E vuhez
Ouzhpenn-se e rankas Ordoño III talañ emsavadegoù en e rouantelezh, ha dreist-holl hini Galiza, hag ivez argadennoù al-Ándalus.
Serra Riccò
Serra Riccò  zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Tina Aumont
Maria Christina Aumont, anavezetoc'h evel Tina Aumont, ganet d'ar 14 a viz C'hwevrer 1946 hag aet da Anaon d'an 28 a viz Here 2006, a oa un aktourez stadunanat. Ganet e oa bet en Hollywood, e Kalifornia. An tad e oa an aktour gall Jean-Pierre Aumont, hag ar vamm an aktourez dominikan Maria Montez.
Buhez
Dimezet e oa bet gant an aktour ha sevener filmoù Christian Marquand e 1963, pa oa hi 17 vloaz.
Revolver
Ur revolver, anvet a-wezhioù ur bistolenn-dro, zo un arm-tan tennata maneet gant an dorn, dezhañ ur c'hanol d'an nebeutañ. Ur varilhig en deus ivez, anezhañ ur granenn hag a dro, enni meur a gambr, pep a gartouchenn enne pa vezont karget. Armañ ar c'hi a-raok leuskel un tenn a laka ar granenn da dreiñ un tamm, ar pezh a gas unan eus ar c'hambroù war ar memes linenn hag ar c'hanol hag ar skoer. Prest eo neuze ar revolver da dennañ ur bolod. Gant ur revolver e c'haller tennañ meur a wezh a-raok kaout ezhomm da gargañ e arm en-dro, er c'hontrol d'an armoù-tan koshoc'h a un tenn o doa ezhomm da vezañ adkarget goude pep tenn.
Daoust ma'z eo gwelloc'h ar pistolennoù damemgefre e-keñver o niver a dennoù hag o aested, ar revolverioù a vez implijet stank atav e-giz arm sikour pe arm prevez e-touez ofiserien ar polis amerikan pe ar warded surentez hag a vez implijet stank ivez evel arm difenn, arm sport, pe da chaseal. Brudet eo patromoù revolver zo evel ar C'holt 1851 Navy, ar Webley, ar C'holt Single Action Army, ar C'holt Official Police, ar Smith & Wesson M&P, ar Smith & Wesson 29 brudet gant Dirty Harry, an Nagant M1895, hag ar C'holt Python.
Daoust ma'z a an armoù dorn d'ober ar pep brasañ eus an armoù a ra gant gwikefre ur revolver, armoù-tan arall a c'hell kaout un hevelep mont en-dro. En o zouez ez eus patromoù fuzuilhoù, bannerien-grenadennoù, ha kanolioù (evel kanolioù kirri-nij zo). Disheñvel eo ar revolverioù diouzh armoù evel ar Gatling abalamour ma ne dro nemet ar c'hambroù en ur revolver, e-skoaz en un arm-tro ez eus meur a ganol, gante pep a varilhig, a dro en-dro d'ur pourvezerez kartouchennoù boutin dezhe hag a denn.
Brudet eo ar revolverioù er sevenadur pobl dre ar filmoù western. Implijet int bet e kalz degouezhioù all avat.
Istor
En istor an armoù-tan, ur faktor a-bouez e oa an amzer lakaet da gargañ an arm en-dro goude bezañ tennet gantañ. E-keit ha ma oa an tenner oc'h adkargañ e oa didalvez an arm, hag e c'halled bezañ taget gant an enebourien. Klasket e oa meur a zoare da dennañ buanoc'h. Da gentañ e voe ijinet armoù dezhe meur a ganol hag a roe tu da dennañ daou denn pe muioc'h a-raok adkargañ. Diwezhatoc'h e oa ijinet armoù gant meur a ganol hag a droe en-dro d'un ahel.
thumb|Ar xun lei chong. Ur bistolenn a bevar c'hanol a oa savet e Venezia e 1548 d'an nebeutañ. E Sina e diwezh ar, Zhao Shi-zhen a ijinas ar Xun Lei Chong, ur goaf a bemp kanol. War-dro ar memes mare e voe savet skouerennoù kentañ eus ar pezh a anver ur revolver hiziv, en Alamagn. Ur ganol hepken o doa gant ur granenn hag a droe, enni ar poultr hag ar bolodoù. Fardet e voe armoù a seurt-se en Europa, dezhe meur a batrom. Koulskoude e oant diaes da implijout ha ker-kenañ hag abalamour da se ne oant ket niverus.
E deroù an e veze implijet kalz armoù dorn dezhe meur a ganol anvet "pepper-box" abalamour ma tennent d'ur pebrouer.
In 1836, Samuel Colt a ijinas ur revolver nevez hag a zigoras an hent da implij ar revolverioù gant ar brasañ niver. Hervez Colt e teuas soñj ar revolver dezhañ pa oa war vor. Awenet e oa gant mont en-dro ar windask, he doa ur wikefre kliked warni. Implijet e oa diwezhatoc'h un hevelep gwikefre da lakaat kranenn e armoù da dreiñ pa armed ar c'hi. A-drugarez d'an ijinadenn-se ne oa ket ezhomm ken d'en ober gant an dorn. Evel ma oa Colt ur gwerzher eus an dibab ouzhpenn e voe gwerzhet revolverioù diouzh an druilh met abegoù all a oa ivez. Dont a reas kalite armoù e embregerezh da vezañ brudet, ha stummet e oa bet en e armerezhioù en Amerika hag e Bro-Saoz meur a rummad micherourien, o doa bet ul levezon vras goude war strivoù embregerezhioù all e diwezh ar c'hanved.
Ar c'hentañ revolverioù a veze hir da gargañ. Skuilhañ a raed poultr du e pep kambr, sankañ ur bolod war-c'horre hag ur stouf. Neuze e lakaed un emors e penn adreñv pep kambr, el lec'h ma kouezfe ar skoer. Heñvel a-walc'h e oa ouzh an doare da gargañ ur bistolenn a-c'hiz-kozh a un tenn, nemet e c'halled kargañ ar poultr hag ar bolod war-eeun e beg ar granenn e-lec'h kaout ezhomm da sankañ anezhañ war hed ar c'hanol. A-drugarez d'an dra-se ivez e c'halled aozañ roudennoù er c'hanol e-unan, dre ma ne oad ket rediet da sankañ ar boledoù ennañ dre nerzh. Ar pistolennoù a-c'hiz-kozh karget dre o c'hanol o doa kanolioù levn ha bolodoù na glote ket kenkoulz o ment ouzh hini ar c'hanol. Abalamour da se e vezent karget aesoc'h met tennañ a raent gwashoc'h.
Lod eus ar revolverioù brudetañ a seurt-se e oa ar C'holt 1851 "Navy", ar patrom "Army" eus 1860, hag ar Revolverioù Colt Pocket, a voe holl implijet stank e-pad ar Brezel diabarzh. Daoust ma veze implijet revolverioù amerikan dreist-holl, armerien Europa a farde revolverioù niverus d'ar c'houlz-se ivez, ha kalz anezhe a voe implijet. En o zouez emañ ar revolver Lefaucheux hag ar revolver LeMat, ar revolver Beaumont–Adams hag an Tranter
E 1854, Eugene Lefaucheux a ijinas al Lefaucheux 1854, ar c'hentañ revolver a implije kartouchennoù metal kentoc'h evit poultr, bolodoù, hag emorsoù. Tennañ a rae c'hwec'h tenn.
D'ar 17 a viz Du 1856 e sinas Daniel B. Wesson hag Horace Smith un emglev evit implijout ar breved Rollin White gant ur feur a 25 cents evit pep revolver. Kregiñ a reas Smith & Wesson da broduiñ e diwezh 1857, hag e-pad bloavezhioù e voent ar re nemeto a bourchase kartouchennoù revolver karget dre dreñv en America a-drugarez d'o emglev gant Rollin White, a oa perc'henn war ar breved. Hemañ a zifenne mort e vreved a-enep ar saverien armoù all (evel m'en doa graet Colt gant e vreved revolver). Daoust ma oa perc'henn White war ar breved e voe gouest saverien armoù all da implijout an ijinadenn, gant ma oant prest da baeañ gwirioù.
Goude fin breved White e miz Ebrel 1869 e oa nac'het outañ astenn padelezh ar breved un teirvet gwezh. Aotreet e oa saverien armoù all da broduiñ o armoù dezhe o-unan oc'h ober gant kartouchennoù karget dre penn a-dreñv ar varilhig. Ar patromoù kentañ a voe alies patromoù kozh revolverioù karget gant poultr hag emorsoù, kemmet da zegemer kartouchennoù metal karget dre dreñv, met goude-se patromoù evel ar C'holt 1872 "open top" hag ar Smith & Wesson 3, a oa savet adalek an deroù evel revolverioù a implije kartouchennoù.
Strelleg brizh
Ar strelleg brizh a zo un evn hirc'harek, Tringa guttifer an anv skiantel anezhañ.
Revolver
Istor
E 1873 e krogas Samuel Colt da werzhañ ar c'holt 1873, anvet ivez Single Action Army, ar "C'holt 45" (Arabat meskañ anezhañ gant an M1911) pe ar "Peacemaker" hepken, unan eus ar revolverioù brudetañ savet biskoazh. Kavout a raed er patrom-se an araokadennoù niverus degaset en armoù savet abretoc'h. Tennañ a rae c'hwec'h kartouchenn vetal ha kinniget e oa en ouzhpenn 30 gobari hag hirderioù kanol disheñvel. Produet e vez c'hoazh, gant un niver a glonoù hag a batromoù damheñvel, ha chomet eo heñvel e neuz abaoe 1873. Daoust ma oa bet savet evit arme ar Stadoù-Unanet da gentañ, ar patrom 1873 a oa gwerzhet stank hag a blije kalz d'ar siviled, d'ar rancherien, d'an dud a lezenn, koulz ha d'ar forbaned. Levezonet en deus un niver a revolverioù all. Paouezet en doa Colt da broduiñ anezhañ dre ziv wezh, met kregiñ a reas en-dro abalamour d'ar goulenn.
Strelleg brizh
Annez
Bevañ a ra al labous e reter Siberia ; goañviñ a ra eus gevred Azia da Filipinez hag Indonezia.
Santa Lucia
Santa Lucia zo un anv lec'h.
Revolver
Istor
E 1889, Colt a lakaas e gwerzh ar C'holt 1889, ar c'hentañ revolver gwered doubl modern gwirion. Disheñvel e oa diouzh ar patromoù a wered doubl a oa a-raok abalamour m'en doa ur granenn gwint-diwint, a c'halled lakaat da wintañ evit kargañ an arm, ha n'eo ket ur granenn a zigored. Degemeret-mat e oa buan ar c'hranennoù gwint-diwint abalamour ma vodent gwellañ perzhioù ar patromoù koshoc'h. Ar revolverioù a c'halled digeriñ a roe tu da dennañ holl ar c'hartouchennoù goullo war un dro, hag a ziskoueze holl ar c'hambroù d'o c'hargañ en un doare aes. Plegañ ar framm e div hanterenn avat a wanae an arm hag a washae e resisted, abalamour ma ne oa ket ken reut. Revolverioù all a veze karget dre un tu evel ar C'holt 1871 pe 1873, hag o doa ur framm reut a-walc'h, met ret e oa d'an tenner lemel ar c'hartouchennoù hag o c'hargañ unan-hag-unan a-vuzul ma lakaed ar granenn da dreiñ da lakaat pep kambr da dremen dirak an digor kargañ. Smith & Wesson a heulias ar skouer-se seizh bloaz diwezhatoc'h gant ar strinker dre zorn, patrom 1896, heuliet gant ar patrom 1899 (anavezet diwezhatoc'h evel ar patrom 10), hag ar c'hartouchennoù 38 ispisial nevez. Dont a reas ar Patrom 10 da vezañ unan eus an armoù-tan dorn gwerzhet ar gwellañ en hag ar gobari 38 ispisial zo atav ar seurt gobari implijet ar muiañ er bed.
Herri Loren
Meur a Herri Loren zo bet.
Otto Finsch
Friedrich Hermann Otto Finsch, bet ganet d'an 8 a viz Eost 1839 e Cieplice Śląskie-Zdrój (ur c'harter eus ar gêr boloniat Jelenia Góra) hag aet da Anaon d'an 31 a viz Genver 1917 e Braunschweig (Impalaeriezh alaman d'an ampoent), a oa un ergerzher, naturour ha tudoniour alaman.
Pissotte
Pissotte a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Ronco Scrivia
Ronco Scrivia  zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Jean de Bruc
Jean de Bruc a voe eskob Treger eus 1422 da 1430, hag eskob Dol eus 1430 da 1437.
Arc'hdiagon Naoned, Jean III de Bruc a voe anvet da eskob Treger d'ar 25 a viz Ebrel 1422 gant ar pab Marzhin IV, war-lerc'h Mathieu Roederc.
Dilec'hiet e voe da Zol er bloaz 1430. Eno e varvas er bloaz 1437.
Ne ouzer ket muioc'h diwar e benn e Treger.
Pierre III Piédru e bignas war e lerc'h war gador eskob Treger.
Guillaume III (eskob Treger)
Guillaume, an drivet eus an anv, a voe eskob Treger eus 1151 da 1174.
Deuet e oa war-lerc'h Hugues II.
Eus simoniezh e oa bet tamallet er bloaz 1154. Mes war a seblant en doa gallet en em zifenn, peogwir eo meneget e-barzh dielloù betek 1170.
Yves I, anvet Hougnon, a zeuas war e lerc'h.
Drymodes
Drymodes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1841 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
Carasco
Carasco  zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Drymodes
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer en Aostralia (Drymodes brunneopygia ha Drymodes superciliaris) ha Ginea Nevez (Drymodes beccarii).
Richard Barham Middleton
Richard Barham Middleton (1882–1911) a oa ur barzh ha skrivagner saoz. Hiriv eo e gontadennoù spont e oberennoù brudetañ, ha dreist holl The Ghost Ship.
E vuhez
Ganet e oa e Staines, Middlesex, ha skoliet e Cranbrook School, Kent. Kloareg e voe en ur bank, ar Royal Exchange Assurance Corporation, e Londrez etre 1901 ha 1907. Ne blije ket e labour dezhañ hag ur vuhez all a rene da noz, ha damveneg zo anezhañ e levr Arthur Ransome, Bohemia in London.
Dont a reas da vout isrener Vanity Fair dindan Edgar Jepson, ma tisklêrias d'e genseurt Frank Harris e venne bout barzh. Ur pennad goude e voe embannet barzhoneg Middleton, "The Bathing Boy", gant Harris:
A-hervez en em gavas Raymond Chandler gant Middleton, ma reas e soñj Chandler daleañ da vont da skrivagner a vicher. Skrivañ a reas Chandler : "Middleton struck me as having far more talent than I was ever likely to possess; and if he couldn't make a go of it, it wasn't very likely that I could." (Anat din e oa muioc'h donezonet Middleton eget ma c'halljen kaout biken; ha ma ne c'halle ket ober berzh e oa sklaer ne c'halljen ket ivez).
Lucrezia Bendidio
Lucrezia Bendidio (Signora pe Contessa Machiavella) (Ebrel 8, 1547 – goude 1584) a oa ur ganerez italian hag ur vaouez a renk uhel eus Ferrara.
E 1561 e oa dimezell a enor gant Leonora d'Este, merc'h da Ercole II d'Este (1508 † 1559), ha da Renée Bro-C'hall (merc'h da Anna Vreizh).
Meur a varzh a skrivas diwar-benn hec'h ampartiz da ganañ, ha Torquato Tasso ha Giovanni Battista Pigna en o zouez. Karet e oa bet gant Tasso e 1561, ha gant ar c'hardinal Luigi d'Este ha gant Pigna goude Tudenn "Licori" er pezh Aminta gant Tasso zo diazezet warni. .
Kanañ a rae gant al laz Concerto delle donne en deroù. Dimeziñ a eure d'ar c'hont Baldassare Macchiavelli eus Ferrara.
Gant he c'hoar Isabella Bendidio e kanas en abadennoù-noz prevez el lez ha kement-se a oa musica secreta al lez. Ur c'hoar all dezhi, Taddea hec'h anv, a zimezas da Giovanni Battista Guarini, hag o merc'h, Anna Guarini, a oa kanerez ivez e-barzh al laz Concerto delle donne, e-pad an eil prantad anezhañ.
Sailly-lez-Cambrai
Sailly-lez-Cambrai a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Bered ar C'hommonwealth: Cantimpre Canadian Cemetery
Ur vered ag ar Brezel-bed kentañ eo. Krouet e voe gant lu Kanada e dibenn miz Gwengolo 1918. Anvet oa bet Marcoing Line British Cemetery met kemmet e voe an anv ar-lerc'h abalamour da brasañ niver (holl nemet daou) a vilourion eus Kanada beziet enni .
Cant
Ar stêr Cant (skrivet  Kant a-wechoù) zo ur froud eus Piemonte, 41 km hed dezhi, e kumun Demonte. Adstêr eo d'ar Stura di Demonte.
Brigitte Borghese
Brigitte Borghese, he anv gwirion Tamar ElKayam, a oa un aktourez c'hall ganet e 1955 en Israel hag aet da Anaon gant un taol-kalon d'an 9 a viz C'hwevrer 2013 e Pariz.
Cerqueux
Bodet e oa gant 21 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Livarot-Pays-d'Auge.
Casella (Italia)
Casella  zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Frañsez Loren
Meur a Frañsez Loren zo bet e Tiegezh Loren.
Pennadoù kar
Frañsez Loren, dug Guise
Stratovarius
Stratovarius a zo ur strollad sonerezh power metal finat savet e 1985. A-c'houde o stummadur o deus embannet pemzek albom, pevar DVD ha pemp albom live. Kalz a gemmoù a zo degouezhet a-hed buhez ar strollad gant dispartioù sonerien betek ma oa aet kuit Timo Tolkki e 2008, an ezel diwezhañ eus ar strollad a-orin. Hiziv an deiz eo Timo Kotipelto, arruet e 1994, an hani a zo er strollad abaoe an amzer pellañ.
Da gentañ e oa anvet ar strollad Black Water, krouet e miz Eost 1984 gant ar c'haner ha tabouliner Tuomo Lassila, ar gitour Staffan Stråhlman, hag ar gitour-boud John Vihervä. Goude bezañ adstummet evel Stratovarius e kemmas al line-up o tegemer Timo Tolkki d'erlec'hiañ ezel Black Water Stråhlman hag ober war dro ar c'han ivez. Brasaat a reas ar strollad gant arru soner klavier Antti Ikonen ar bloaz a heul. Evel-se e embannjont o albom kentañ Fright Night e 1989, gant Tolkki skrivager ar c'hanoù. En ur gemm eus meur a c'hitour-boud e teujont a-benn embann o eil albom Twilight Time e 1992 heuliet gant Dreamspace e 1994. D'ar c'houlz-se e mennas Tolkki paoueziñ ober war dro ar c'han o pediñ Kotipelto dont er strollad. Goude embannadur Fourth Dimension e 1995, Ikonen ha Lassila a zo aet kuit ar strollad, erlec'hiet gant Jens Johansson ha Jörg Michael.
Ar stummadur-se gant Kotipelto, Tolkki, Jari Kainulainen, Johansson ha Michael, anavezet bremañ evel "line-up klasel" Stratovarius a bada hir a-walc'h (1995-2005). Er mare-se o deus embannet eizh albom, gant ar c'hanaouennoù brudetañ en o-zouesk betek embann an albom anvet diouzh anv ar strollad: Stratovarius, goude erlec'hiadur Kainulainen gant Lauri Porra e 2005. Aet eo kuit Timo Tolkki war lerc'h bezañ bet a-enep renerezh arzel a oa dibabet evit an albom diwezhañ. Newazh e oa a-du gant an izili all leukel ar wir kenderc'hel en ur miriñ Stratovarius evel anv ar strollad daoust ma ne oa ket ken den ebet a-orin krouidigezh ar strollad. Keuz a zo dezhañ bremañ peogwir e kava eo ar strollad a-vremañ disheñval mik e-keñver ar perzh e oa graet pa oa-eñ e-barzh.
Daoust ma voe start mont war-raok en-dro pa oa aet kuit Tolkki e oa degemeret mat an daou albom a heulie Polaris (2009) ha Elysium (2011) gant ur bern fan a soñja eo an albomoù gwellañ abao dek bloaz zoken. An albomoù-se a oa ar re kentañ graet gant Porra hag ar gitour nevez Matias Kupiainen, hag an holl izili nemet Michael o devoa kemeret perzh gant skrivadur ar c'hanaouennoù. Goude an troiad "Farewell Jörg" e Finland eo aet kuit Jörg Michael rak abegoù hiniennel e 2012. Adal degouezh Rolf Pilve evel tabouliner e oa embannet Nemesis e 2013 hag Eternal e 2015.
Canlers
Canlers a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Stratovarius
Pladennrolladur
Albomoù
Demonte
Demonte (Demont en piemonteg hag okitaneg) zo ur gumun italian e proviñs Cuneo  e Piemonte. 1 916 a dud zo o chom eno. Unan eus kumunioù okitanek Italia eo.
Émile Hamonic
thumb|Émile Hamonic (en tu kleiz) gant Teodor Botrel Émile Eugène Louis Hamonic (25 a viz Eost 1861 e Monkontour - 24 a viz Gouere 1943 e Sant-Brieg) a oa ul luc'hskeudenner hag un embanner kartennoù-post breizhat.
Mab e oa da Émile Hamonic ha da Aimée Duret, marc'hadourien eus Monkontour. Goude bezañ bet deskard e ti ul luc'hskeudenner eus Dinarzh en em stalias e Monkontour ha goude e Sant-Brieg. Rakwelet a reas berzh ar c'hartennoù-post skeudennaouet ha sevel neuze e di-embann (Éditions d'art Hamonic). Berzh a reas e gartennoù gant luc'hskeudennoù eus Breizh pe gant testennoù kanaouennoù Teodor Botrel. Lakaat a reas brezhoneg (Karten-Bost) war lod anezhe rak tomm e oa ouzh ar vro hag ezel eus Kevredigezh Broadel Breizh. Dimeziñ a reas gant Marie Françoise Raineval e 1899 e Sant-Brieg.
Sara Montiel
Sara Montiel eo anv-micher María Antonia Alejandra Vicenta Elpidia Isidora Abad Fernández (Campo de Criptana, 1928 – Madrid, 2013), a oa un aktourez ha kanerez spagnol. Hi oa ar c'hentañ Spagnoladez da labourat en Hollywood.
Penn (lec'hanvadurezh)
Penn zo ur ger a gaver el lec'hanvadurezh keltiek ha saoznek. Dont a ra eus ar ger penn.
Borbore
Ar Borbore (en italianeg ; Borbor e piemonteg) zo ur froud eus Piemonte hag a red dre proviñs Cuneo ha proviñs Asti a-hed 45,3 km. Adstêr eo d'an Tanaro e kêr Asti.
Alopecoenas rubescens
Alopecoenas rubescens (Gallicolumba rubescens kent) a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Anvet e voe Columba rubescens (kentanv) da gentañ-penn (e 1818) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Annez
Emañ brosezat ar spesad en Inizi Markiz (Fatu Huku ha Hatutu).
Santa Lucia (kan)
Yezhoù all
Lakaet eo bet e meur a yezh.
Liammoù diavaez
Kanet
Tiglieto
Tiglieto  zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Sori
Sori  zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Alopecoenas sanctaecrucis
Alopecoenas sanctaecrucis a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Anvet e voe Gallicolumba sanctaecrucis (kentanv) da gentañ-penn (e 1935) gant ar skiantour alaman Ernst Mayr (1904-2005).
Annez
Kavout a reer ar spesad en Inizi Santa Cruz (Tinakula hag Utupua) ha Vanuatu.
Stêr Casamance
Ar Stêr Casamance zo ur stêr eus Casamance, e kreisteiz Bro-Senegal. Eieniñ a ra e gevred ar vro, nepell diouzh ar Fouta-Djalon, hag aberiñ er Meurvor Atlantel.
E-touez an adstêrioù emañ ar Soungrougrou.
Jeremi
Jeremi a zo stumm anv ar profed Yirmia a gaver e troidigezh ar Bibl protestant gant Gwilh ar C'hoad embannet e 1897 (Ar Bibl santel en pehini ema ar gonvenans koz hag an hini nevez, troet e brezounek (iez Treger)).
Petroica
Petroica a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1829 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Trizek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
116vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)
Ar 116vet Rujumant Troadegiezh a oa ur rejumant eus an tirlu gall (lu gall).
Yeremia
Kavet e vez ar stumm Yeremia (Lizher Yeremia, levrenn 5, p244, goude Levr Barouc'h) evit ar profed Yirmia e troidigezh An Tour-Tan.
Sun-Ken Rock
Sun-Ken Rock (japaneg: サンケンロック Hepburn: Sanken Rokku) zo un heuliad manga birvidik ecchi skrivet ha treset gant Boichi. Kontañ a ra istor Ken, ul lakepod lisead emzivad, e karantez gant ur plac'h anvet, Yumin, a ya kuit trumm eus Japan evit dont da vezañ ur boliserez e Korea. Ken sot eo gant ar plac'h ma heuilh anezhi evit klask dont da vezañ poliser evelti met n'eo ket degemeret. Dre donkadur e teu da vezañ ul labourer paour. Un noz ez eus ur vandenn torfedourien o tagañ ur paotr kozh, Ken a zifenn anezhañ, gwelet eo an obererezh gant Tae-Soo Park ur penn gang a ro sujidigezh e gang da Ken.
An arzour, Boichi pe Mujik Park e anv gwirion, a zo korean a orin o labourat e bed ar manga e Japan hag e penn heuliadoù manga, ar pezh a zo ral.
Pierre Piédru
Pierre Piédru a voe eskob Treger eus 1430 da 1434.
Genidik e oa eus Naoned.
Anvet e voe da eskob Treger war-lerc'h Jean III de Bruc, d'ar 25 a viz Gwengolo 1430.
Kemer a reas perzh e sened-iliz Basel e 1434.
Dilec'hiet e voe gant ar pab da Naoned d'ar 25 a viz Eost 1434.
Bec'h a savas etre ar pab ha dug Breizh, met hemañ a blegas.
Pierre Piédru a yeas da Anaon e Naoned d'ar 24 a viz Du 1449.
Raoul Rolland a zeuas war e lerc'h war gador eskob Treger.
Pentre Ffwrndan
Pentre Ffwrndan zo ur gêriadenn e biz Kembre, e Sir y Fflint.
Emañ er gevred da gêr Y Fflint, war Glannau Dyfrdwy. Tremen a ra Hent-houarn Arvor Hanternoz Kembre hebiou ar gêriadenn met n'eus ti-gar ebet enni.
Dre ar prenestr
Dre ar prenestr a zo un danevell bet skrivet gant Goulc'han Kervella.
Jeanie with the Light Brown Hair
Jeanie with the Light Brown Hair zo ur ganaouenn saoznek gant ar sonaozour stadunanat Stephen C. Foster e 1854, awenet gant e bried Jane McDowell.
Fent
Dizehan e veze klevet ar ganaouenn e skingomz SUA er bloavezhioù 1940 ma voe savet gant Spike Jones ar ganaouenn I Dream of Brownie with the Light Blue Jeans. Er ganaouenn, Brownie zo ur c'hi terrier.
Black Magic Woman
Black Magic Woman zo ur ganaouenn skrivet gant Peter Green hag a voe kanet da gentañ gant ar strollad Fleetwood Mac. Muioc'h a vrud a dapas pa voe kanet gant Carlos Santana e 1970.
Iliz Sant Pêr (Plougastell)
right|thumb|300px|Iliz Sant Pêr, iliz ar barrez Er e oa bet savet iliz kozh Plougastell e-lec'h un iliz koshoc'h c'hoazh eus ar  bet savet gant Konted Leon a yae o domani betek Ploe-Kastell. Gouestlet e oa d'an ebestel Sant Pêr ha Sant Paol ha prioldi Abati Daoulaz e oa. Pa oa bet echuet ar c'halvar e oa bet soñjet reneveziñ an iliz. Un nev nevez a voe savet e 1635 hag ur porched stumm an azginivelezh e 1640. Ne chom kazi roud ebet ken eus ar savadur-se d'an deiz hiriv. Distrujet e voe an iliz e 1870 evit sevel un iliz brasoc'h stumm gotek-nevez gant arkitektour an eskopti J. le Bigot. Dalc'het e voe ar porched ha digoret an iliz nevez e 1872. Pa voe echu an Eil Brezel Bed ne chome mui nemet dismantroù eus iliz Plougastell, a oa kouezhet dindan bombezennoù ar c'hirri-nij amerikan d'an 23 ha d'ar 24 a viz Gouere 1944. Pulluc'het e oa bet orgraoù kaer Heyer, hag ar font-badez bet savet gant ar c'hizeller Casimir Derrien. Buan e voe adsavet an iliz etre 1946 ha 1957. An tour betoñs hag al letern karrez a ro ur stumm ponner d'ar savadur nevez na zegouezh ket gwall vat gant ar c'halvar kaer zo e-kichen.
Carlos Santana
Carlos Alberto Santana Barragán pe Carlos Santana, bet ganet e Autlán de Navarro d'an 20 a viz Gouere 1947 a zo ur gitarour mec'hikan ha stadunanat. E 2004 en doa bet ar Priz Grammy Latin.
Morfedenn zu
Ar vorfedenn zu (Arenaria melanocephala) a zo un evn.
Annez
Bevañ a ra al labous tost aodoù kornôg Alaska,.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar morfedenned en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Coupelle-Neuve
Coupelle-Neuve a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Henri Peslier
Henri François Peslier (4 a viz Genver 1880 en Uzel - 12 a viz Mae 1912 e Pariz) a oa un neuñver hag ur c'hoarier water-polo breizhat.
Mab e oa da Henri Louis Peslier, kenwerzher, ha da Marie Louise Mortagne. Aotreed e oa er c'hlub Libellule de Paris ha gant ar skipailh-se e c'hounezas ur vedalenn arem e c'hoarioù olimpek 1900 e Pariz. Kampion Frañs e voe meur a wech etre 1901 ha 1903.
Santa Margherita Ligure
Santa Margherita Ligure zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Alopecoenas stairi
Alopecoenas stairi (Gallicolumba stairi kent) a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Anvet e voe Calœnas (Phlegœnas [sic]) Stairi (kentanv) da gentañ-penn (e 1856) gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872) : dougen a ra anv an tad reverant John Bettridge Stair (1815-1898), bet misioner e Samoa.
Annez
Kavout a reer ar spesad e kreiz-kreisteiz Polinezia.
Levr Yirmia
Levr Yirmia (hebraeg יִרְמְיָהוּ Yirməyāhū), berraet en Yr., a zo unan eus levrioù ar Brofeded koulz er Bibl hebraek hag er Bibl katolik. Unan eus levrioù hirañ ar Bibl eo.
Gellout a reer ober teir lodenn anezhañ :
Ul levr a zo bet savet gant Barouc'h, sekretour Yirmia, a gaver e-touez al levrioù eilkanonel.
Sez Marsilha (1524)
Sez Marsilha e miz Eost betek Gwengolo 1524 a oa bet un obererezh brezel e-kerzh C'hwec'hvet brezel Italia (1521-1525) gant lu Karl V an Impalaeriezh Santel, renet gant ar Gall Charles de Bourbon hag ar Spagnol Fernando de Ávalos. An oberiadur a oa bet un taol bazh en dour evit an dagerien, a voe rediet da gilañ dre ma oa ul lu c'hall sikour renet gant Frañsez I.
Disoc'h
Kolloù bras a oa bet evit an dagerien. Preizhet e oa bet ar maezioù ganto memestra a-raok kilañ buan. Soudarded Karl V a oa aet kuit diouzh Provañs, met, distroet en Italia goude-se, e oant bet trec'h en Emgann Pavia e 1525.
Ceranesi
Ceranesi zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Sant'Olcese
Sant'Olcese zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Cicagna
Cicagna   zo ur gumun eus Italia,  e meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Ruud Janssen
Ruud Janssen, bet ganet d'an 29 a viz Gouere 1959 e Tilburg a zo un arzour izelvroad Fluxus.
Savet en deus ar gevredigezh hag al lec'hienn IUOMA war dachenn an Arz Post.
Litsa Spathi
Litsa Spathi, ganet e 1958, a zo un arzourez Fluxus.
Manowar
E 1984 e voe enskrivet Manowar e-barzh ar Guinness Book of World Records peogwir en doa graet ar sonadeg trouzusañ a voe biskoazh, ha aet eo uheloc'h div wezh c'hoazh a-c'houde. Ur rekord all zo ganto : ar sonadeg hirañ er bed pand o deus sonet e-pad pemp eur hag ur vunutenn e Bulgaria (Kavarna Rock Fest) e 2008,.
Brudet eo o lugan Death to false metal! ("Ar marv d'ar metal faos !"),. Daoust ma n'int ket daet da vout mil-vrudet e SUA e vez heuliet ar strollad gant ur bern tud eus ar sevenadur-se. E 2019 e oa bet gwerzhet ouzhpenn 20 milion ag albomoù gant Manowar er bed a-bezh.
Niver an dud marvet abalamour d'ar Brezel-bed kentañ hervez monumantoù ar re varv en Aodoù-an-Arvor
Setu amañ un daolenn hag a ziskouez niver an dud marvet abalamour d'ar Brezel-bed kentañ hervez monumantoù ar re varv en Aodoù-an-Arvor (Breizh).
Briag (anv)
Un anv-badez eo Briag, pe Briac en e stumm gallekaet. Dont a ra eus Briag, ur manac'h eus an.
Irienn an 20 a viz Gouhere 1944 a-enep Adolf Hitler
Irienn an 20 a viz Gouere pe Irienn an 20 a viz Gouere 1944 a-enep Adolf Hitler pe c'hoazh Operation Walküre a voe darvoud pouezusañ ar stourm enepnazi alaman. Lodenn gentañ an irienn a voe ur gwalldaol dre vombezenn a-enep Hitler.
Oakenholt
Tost da aber an Dyfrdwy emañ Oakenholt, er gevred da gêr Y Fflint ar y briffordd A548. Ur vilin-baper zo eno, savet e 1870.
Irienn an 20 a viz Gouhere 1944 a-enep Adolf Hitler
An Operation Walküre a oa er penn-kentañ ur raktres kemer ar galloud gant an arme en Alamagn, e ken kaz e vefe un emsavadeg. Soñjal a rae d'ar re a aozas an irienn e c'halljent profitañ eus ar gwalldaol evit tapout ar galloud. Lodenn gentañ an irienn a voe ur c'whitadenn. Ne voe ket lazhet Hitler gant ar vombezenn lakaet er Wolfsschanze (unan eus penngarterioù Hitler) gant ar c'horonal Claus von Stauffenberg. Izili an irienn a chomas da dortañ e-keit ha ma ne ouezent ket ha marv e oa Hitler pe get, padal e soñje da Stauffenberg e vije bet tu da gemer ar galloud memes m'en dije treuzvevet Hitler.
Liesseurt e oa an dud a gemeras perzh en irienn, ha darempredoù o doa gant Kelc'h Kreisau (aozet gant Helmuth James von Moltke). E-touez an 200 den a voe lazhet goude c'hwitadenn an irienn e oa ur Generalfeldmarschall (Erwin von Witzleben), 19 jeneral, 26 koronal, daou gannadour, seizh diplomat, ur ministr, tri sekretour-stad, penn-bras ar polis an torfedoù, ha meur a benn-bras all a renk uhel (Oberpräsidenten, Polizeipräsidenten ha Regierungpräsidenten).
An orin
Azalek 1938 e voe aozet ar stourm a-enep Hitler e-touez an ofiserien, peogwir ne savent ket a-du gant prientiñ ar brezel. Ouzhpenn da se e oa bet difredet ar jeneral Werner von Blomberg (ministr ar brezel) hag e oa bet reuz e penn-kentañ ar bloaz gant afer Werner von Fritsch. Met Hitler a felle dezhañ gwanaat renadur ar Wehrmacht ha kas war-raok prientiñ ar brezel a felle dezhañ ober. En nevez-amzer e roas ar general Ludwig Beck (hag eñ e penn pennoù-bras ar Wehrmacht) e zilez dre ma sante e oa kudenn ar Sudetoù o tont. Goulennet en doa displegadennoù digant Hitler a-zivout e bolitikerezh diavaez ha kaset e oa bet da sutal gant Hitler. Ur wech aet kuit Beck e c'halle Hitler lakaat amiraled ha jeneraled a-du gantañ e penn an arme.
Erwin von Witzleben, hag eñ komandant tiriad arme Berlin (Wehrkreis III), ha Walter von Brockdorff-Ahlefeldt, komandant gwarnizon Potsdam a venne en em zizober diouzh Hitler e miz Gwengolo 1938. Ur rann Panzer kaset gant ar Generaloberst Erich Hoepner a oa prest evit sikour anezho. Raktreset o doa un taol-arme hag ivez harzidigezh Hitler gant sikour penn penn-bras an armeoù, Franz Halder e anv. Evit a selle ouzh aozañ ar peurrest e tivizas ar major Hans Oster (ezel eus an Abwehr) kenlabourat gant Ernst von Weizsäcker, hag a oa sekretour-stad e ministrerezh an aferioù diavaez. Breur ur mignon dezhañ, ar mezeg Dr Theo Kordt, a oa kannad e Londrez ha karget da vont e darempred gant Lord Halifax (ministr breizhveuriat an aferioù diavaez). Met Neville Chamberlain (kentañ ministr Breizh-Veur) a zeuas da Vünchen e miz Gwengolo 1938. Eno ec'h asantas, asambles gant ar c'hannad gall hag an hini italian, dilezel ar Sudeted. Sed penaos e voe sinet emglevioù München. Ha war un dro e kollas al luskad enepnazi en Alamagn ar skoazell en doa en estrenvro.
Cogorno
Cogorno zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
An Lia Fàil
An Lia Fàil ("Maen an tonkad") e gouezeleg Skos, Stane o Scuin e skoteg, Stone of Scone pe Stone of Destiny e saozneg, zo ur maen-krag a veze implijet evit kurunadur rouaned Bro-Skos. Jacob's Pillow Stone, Tanist ha clach-na-cinneamhain ("maen kinabr", HgS) a reer anezhañ ivez.
En amzer wechall e veze miret ar maen en abati Sgàin (Scone e saozneg ; dismantret bremañ) e-tal Peairt, e Bro-Skos, betek ma voe skrapet gant lu Edouarzh I e-kerzh aloubadeg Bro-Skos gant ar Saozon e 1296. Implijet e voe ar maen a Vro-Skos evit kurunadur rouaned Bro-Saoz ha re Breizh-Veur, koulz ha re ar Rouantelezh-Unanet goude Feur-emglev an Unvaniezh e 1707.
Bihan eo Maen an Tonkad : 66 cm hirder, 42 cm ledander ha 26,7 cm tevder ; war-dro 152 kg a bouez zo ennañ. Ur groaz zo bet engravet war ur gorre, hag ur walenn houarn zo bet sanket e pep penn evit e zougen.
Ar rouaned a azeze rag-eeun war ar maen betek ma voe oc'hpennet ur plankenn koad da framm Kador ar C'hurunadur en Abati Westminster er
Da Nedeleg 1950 e voe skrapet ar maen en Abati Westminster, gant broadelourien yaouank eus Bro-Skos, evit e zegas da Vro-Skos en-dro. Torret e voe ar maen, siwazh. Kuzhet e voe e Bro-Skos hag adstaget an daou damm. War urzh gouarnamant ar Rouantelezh Unanet e voe klasket e adkavout, met en aner. A-benn ar fin e voe lakaet ar maen, gant ar re o doa e laeret, en Abati Obar Bhrothaig, pe Arbroath, war aod reter Bro-Skos, d'an 11 a viz Ebrel 1951. Ha kaset e voe keloù d'ar polis. Pevar miz goude ar skrapadenn e voe adkaset ar maen da Londrez.
Irienn an 20 a viz Gouhere 1944 a-enep Adolf Hitler
An orin
Meur a walldaol all a voe aozet, met c'hwitout a rejont bewech. D'an 21 a viz Meurzh 1943, Rudolf Christoph Freiherr von Gersdorff a glaskas lakaat ur vombezenn da darzhañ er Berliner Zeughaus (ur savadur istorel brudet e Unter den Linden) pa oa Hitler ennañ. Ha d'an 13 a viz Meurzh 1943 en doa klasket an ofiser Henning von Tresckow lazhañ Hitler ivez : roet en doa ur voutailhad Cointreau enni ur vombezenn da unan bennak a oa e karr-nij Hitler, met re yen e oa e toull ar c'harr-nij ha ne darzhas ket.
Ne savas ket diouzhtu Stauffenberg a-enep ar renadur nazi : e 1938 e kemeras perzh e stagerezh ar Sudetoù. Met azalek penn-kentañ 1939 e cheñchas mennozhioù hag e 1942 e oa prest da stourm a-enep da renadur Hitler. Tapet e oa Stauffenberg etre hengoun ar soudard a rank chom feal d'e vammvro hag e le da Hitler, hag e gredennoù : ne c'hell ket chom da arvestiñ ouzh an torfedoù a-vern hag ouzh al lazhadegoù hep ober tra ebet. Sed ar pezh a skrivas :
''Poent eo ober un dra bennak. Evel-just e vo lakaet an neb a gredo ober un dra bennak da dreitour en istor Alamagn. Met ma tilez e vennozh, neuze e vo treitour e-keñver e gredennoù. Ne c'hallfen ket sellout war-eeun ouzh gwragez ha bugale ar re varv ma ne glaskfen ket ober kement tra a c'hallan da lakaat un termen d'un aberzh denel ken diboell.''
E miz Gouere 1944 e klaskas Stauffenberg aozañ meur a wech ar gwalldaol, met rankout a reas daleañ anezhañ meur a wech ivez, dre ma vanke Göring pe Himmler.
An 20 a viz Gouere 1944
Abred diouzh ar mintin e kuitaas von Stauffenberg hag e eil-a-gamp an Oberleutnant Werner von Haeften Berlin da vont war-du ar Wolfsschanze, hag a oa penngarter Hitler e Rastenburg. Haeften a gase gantañ daou gargad danvez-tarzh « Plastit W » bet savet gant von Gersdorff.
Ur pennadig goude bezañ en em gavet er Wolfsschanze e ouezas Stauffenberg e vije abretaet an emvod eus 30 munutenn peogwir en doa Hitler raktreset un un emgav gant Benito Mussolini goude kreisteiz. Ha ret e oa da Stauffenberg lakaat an tarzherioù hag ar munuterezhioù da vont en-dro. Stauffenberg a lavaras neuze da vevel Hitler e felle dezhañ cheñch roched. Mogn e oa, neuze e voe sikouret gant Haeften. Direnket e voe Stauffenberg pa zeuas ur serjant en e gambr, ha neuze e prientas ur c'hilo danvez-tarzh nemetken e-lec'h daou gilo. Ha neuze e reas ur fazi bras peogwir ne oa ket mailh war an danvezioù-tarzh : ne lakaas ket an eil kargad (a oa hep tarzher) er valizenn asambles gant ar c'hargad aozet evit tarzhañ. M'en dije lakaet an daou gargad asambles e vije aet en-dro gant nerzh an darzhadenn ar c'hargad ne oa ket prest, ha neuze e vije bet lazhet an holl dud er sal.
Jean-Louis Hamon
thumb|upright|Jean-Louis Hamon Jean-Louis Hamon (5 a viz Mae 1821 e Plouha - 29 a viz Mae 1874 e Saint-Raphaël, Var) a oa ul livour breizhat.
Irienn an 20 a viz Gouhere 1944 a-enep Adolf Hitler
An 20 a viz Gouere 1944
War zigarez ur bellgomzadenn e kuitaas Stauffenberg ar sal emvodoù. Ur pennadig a-raok an darzhadenn e vo lakaet ar valizenn dindan an daol derv gant ar c'horonal Heinz Brandt peogwir e oa direnket gantañ. Tarzhañ a reas ar vombezenn da 12e42. Pevar den, ar jeneral Rudolf Schmundt en o zouez, a voe gloazet da vat hag e varvjont ur pennadig goude en ospital. Met Hitler ne oa ket bet gloazet bet dost, war-bouez un nebeud bloñsoù ha diruskadurioù. Evel ma lavaras Adolf Heusinger goude, edo o komz gant Hitler eus stad an traoù e norzh URSS, ha setu perak e oant pell a-walc'h pa darzhas ar vombezenn. Sed perak ne voe ket efedus ar gwalldaol.
Jean-Louis Hamon
Mab e oa da Yves-Gilles Hamon, kere, ha da Marie-Angélique Kemper. E 1840 e tivroas da Bariz evit mont da livour. E 1848-1849 e tiskouezas e oberoù kentañ hep nemeur a verzh. E 1851 avat, da vare diskouezadeg hollvedel Londrez, e resevas ur priz evit un arched gwerniset. Meur a briz a resevas er bloavezhioù da heul.
Irienn an 20 a viz Gouhere 1944 a-enep Adolf Hitler
Klozadur
En irienn e oa ivez ar jeneral Ludwig Beck, ar jeneral Friedrich Olbricht, ar jenral rann -arme Henning von Tresckow, Paul von Hase, ar jeneral Carl-Heinrich von Stülpnagel, ar jeneral Helmuth Stieff, ar c'hont Wolf Heinrich von Helldorf (prefed-polis Berlin), Carl Goerdeler, Alfred Delp, al letanant-koronal Robert Bernardis, Carl Szokoll, ar c'hont Hans-Jürgen von Blumenthal, Adam von Trott zu Solz, Gottfried von Bismark hag ar briñsez Marie Vassiltchikov. Erwin Rommel a oueze Günther von Kluge e vefe ur gwalldaol, hag e rankjont en em lazhañ. Erwin von Witzleben a voe krouget ur pennndig amzer goude e brosez renet gant Roland Freisler er Volksgerichtshof hag ar jeneral Erich Hoepner a voe krouget ivez d'an 8 a viz Even e toull-bac'h Plötzensee.
Aubencheul-au-Bac
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Cantimpre Canadian Cemetery
Marvet int e-pad ar Brezel-bed kentañ.
Queffélec
Un anv-tiegezh brezhonek gallekaet eo Queffélec. Dont a ra eus anv ar c'hefeleg, un evn hir e bavioù hag e bigos.
Anv-tiegezh
Brudet eo ar familh Queffélec e bed al lennegezh hag an arzoù :
Nassau
Nassau (distagadur IPA: [ˈnæsɔː]) eo kêr-benn Inizi Bahamas. Kêr vrasañ ar vro eo ivez hag ar greizenn ekonomikel. 248 948 a dud a oa o chom enni e 2010 ha 274 400 e 2016, ar pezh a ya d'ober 70% eus hollad annezidi ar vro. En enez New Providence emañ Nassau.
Glareell-garreg
Ar c'hlareell-garreg (liester : glareelled-karreg) a zo un evn, Glareola nuchalis an anv skiantel anezhañ.
Annez hag isspesadoù
Al labous a vev an daou isspesad anezhañ en Afrika :
Gorreto
Gorreto zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Ursula Buchfellner
Ursula Buchfellner ganet d'an 8 a viz Even 1961 zo un top model hag aktourez alaman. Bez e voe Playmate of the Month evit ar gelaouenn Playboy war niverenn Here 1979. Poltrejet e oa bet gant Peter Weissbrich.
Buchfellner a oa bet Playmate ivez e miz Kerzu 1977 evit embannadur alamanek Playboy, ne oa nemet 16 vloaz pa oa bet tennet ar poltriji (17 hervez ar pezh a embanne ar gelaouenn). E miz Du 1985 e teue da vezañ ar c'hentañ Playmate o vezañ embannet er gelaouenn Penthouse.
Ur wech embannet er gelaouenn Playboy e voe kinniget dezhi rolloù a bep seurt e filmoù. A-wechoù e kaver skrivet he anv e stumm Uschi Buchfellner, Ursula Fellner, Ulla Maris pe Ursula Maris.
Dre-vras ne voe gwelet nemet e filmoù B europat evel Devil Hunter (1980) pe Sadomania (1981). Gwelet eo bet o c'hoari e stiradoù skinwel brudet mat evel Derrick.
Crocefieschi
Crocefieschi zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Fontanigorda
Fontanigorda zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Umberto Eco
Umberto Eco (5 a viz Genver 1932 – 19 a viz C'hwevrer 2016) a oa ur skrivagner italian hag ur semiotikour. Ganet e voe en Alessandria, e Piemont, en un tiegezh 13 a vugale. Studioù prederouriezh ha lennegezh en deus graet e skol-veur Torino, betek an doktorelezh. Ur post kelenner semiotik en deus bet e skol-veur Bologna adalek 1971 ha kelennet en deus ivez e meur a skol-veur hag a skol uhel en estrenvro.
Anavezet eo evit e romantoù faltazi hag e skridoù diwar-benn ar semiotik.
Nassau (disheñvelout)
Nassau a c'hall bezañ anv meur a zen ha meur a lec'h:
Div gontelezh zo:
Rezzoaglio
Rezzoaglio zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
William Jones (yezhour)
Sir William Jones (28 Gwengolo 1746 – 27 Ebrel 1794) a oa ur yezhour eus ur familh kembreat ha saoz. Ganet e voe e Londrez, mab d'ar matematikour kembreat William Jones. Gwiraour e oa diouzh e vicher ha labourat a reas e Kolkata, en India. Sevel ha ren a reas an "Asiatic Society of Bengal" ; treiñ a reas oberennoù lennel eus India ha Pers e saozneg.
William Jones a voe unan eus an dud kentañ o verzout pegen heñvel e oa ar sañskriteg, an henc'hresianeg hag al latin ha disklêriañ a reas e tlee an teir yezh kozh-se dont diwar an hevelep mammenn, un henyezh hag a oa orin ivez ar yezhoù germanek ha keltiek. D'an henyezh-se e voe roet, diwezhatoc'h, an anv Indezeuropeg. Diwarni e oa deuet, emezañ, ar yezhoù indezeuropek, komzet en Europa hag en Azia. Diwezhatoc'h e voe lakaet yezhoù all ouzhpenn er familh yezhoù-se : ar yezhoù baltek, ar yezhoù slavek, an albaneg, an armenieg ha re all c'hoazh. E 1771 e voe embannet gant William Jones ur Grammar of the Persian Language, al levr kentañ da zeskiñ perseg dre ar saozneg. Treiñ a reas oberennoù lennegel persek hag a voe lennet gant barzhed eus Europa d'ar mare-se, tud evel George Byron pe Shelley.
Rigidipenna
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 2007 gant an evnoniour saoz Nigel Cleere (1955-) hag e genlabourerion.
Dont a ra e anv eus ar gerioù latin rĭgĭdus (reut e brezhoneg) ha penna (pluenn e brezhoneg).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == N'eus nemet ur spesad er genad-mañ : Rigidipenna inexpectata.
Junko
Ar junkoed eo an evned a ya d'ober ar genad Junco, krouet e 1831 gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Kanton Reudied-2
Kanton Reudied-2 a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs). Krouet e oa bet gant dekred ar 25 a viz C'hwevrer 2014.
Kumunioù
Kanton Reudied-2 a ya ur rann eus ur gumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù Liger-Atlantel | Kumunioù Liger-Atlantel
Torquato Tasso
Torquato Tasso, pe Il Tasso (1544 – 1595) a oa ur barzh italianek, ganet e Sorrento, brudet gant e varzhoneg La Gerusalemme liberata (Jeruzalem Dieubet) 1580, diwar-benn Jeruzalem tennet a-dre daouarn ar Sarasined.
Mab e oa d'ar barzh Bernardo Tasso (1493 – 1569).
E 1565 e voe galvet gant Dug Ferrara, Alfonso II. Gant ar c'hardinal ez eas da Vro-C'hall e 1571 ma voe degemeret gant ar roue Charlez IX.
Pa zistroas da Ferrara e 1573 e lakaas c'hoari ur pezh, l'Aminte. En 1575 ec'h echuas e La Gerusalemme liberata, ar meurgan a chom e bennoberenn.
Izabel Aragon
Isabel de Aragón (e kastilhaneg), pe  Izabel Aragon  (e brezhoneg) zo un anv a vez graet eus meur a rouanez pe briñsez.
Mesa
Mesa zo un anv-lec'h spagnolek hag a gaver e meur a vro.
Coupelle-Vieille
Coupelle-Vieille a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Glareell Madagaskar
Ar c'hlareell Madagaskar a zo ur spesad evned, Glareola ocularis an anv skiantel anezhañ.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned (Hymenoptera, Neuroptera ha c'hwiled peurgetket) dreist-holl.
Annez
Brosezat eo ar spesad e Madagaskar.
Federal Bureau of Investigation
Ar Federal Bureau of Investigation (FBI) zo ur servij spiañ ha surentez broadel stadunanat, bez eo an ajañs penn a-fed lezenn kevredadel ar vro. Labourat a ra hervez domani lezennel an United States Department of Justice. An FBI a zo ivez ul lodenn eus an U.S. Intelligence Community dindan galloudoù an Attorney General ha Rener an National Intelligence. E-penn an enep-sponterezh, enep-spierezh, hag ar stourm a-enep an aozadurioù torfedelezh, an FBI en deus galloud ober a-enep ouzhpenn 200 rummad torfedoù kevredadel.
Ma z'eo darn obererezhioù an FBI reoù unganet, a-fed labourioù evit ar surentez vroadel stadunanat ez eo tostik-tost e obererezhioù memestra evit re an MI5 Saoz pe an FSB Rusian.
Marcel Cachin
thumb|Marsel Kachin e 1918 thumb|Marsel Kachin ouzh un timbr soviedat Marsel Kachin (Gilles Marcel Cachin e marilh ar boblañs, anvioù-stourmer er Strollad Komunour Gall: Adrien, Le Breton ha Lebreton ) (20 a viz Gwengolo 1869 e Pempoull - 12 a viz C'hwevrer 1958 e Choisy-le-Roi) a oa ur politikour breizhat.