cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Inkizision en Amerika
An Inkizision spagnol a gasas en Amerika un oberererezh dre teir lez-varn: re Lima ha México savet en 1569, ha hini Cartagena de Indias, savet en 1610.
An div Inkizision (portugalat ha spagnol) a voe berzet gant un dekred sinet gant Napoleon en 1808, pa voe aloubet Spagn ha Portugal met efed ebet ne voe en trevadennoù. Berzet e voe an Inkizision spagnol adarre gant kentañ Bonreizh Spagn, met da get ez eas dreist-holl gant dizalc'hted broadoù Kreisteizamerika e deroù an XIXvet kantved. Inkizision Portugal a eas da get dre "Cortes Generales Extraordinarias y Constituyentes de la Nación Portuguesa", er memes amzer.
Gwrizioù en Europa
En Europa eo ganet an Inkizision en 1231, pa voe heskinet ar Gatared gant an Iliz katolik.
E 1478 e voe savet an Inkizision spagnol gant ar Rouaned katolik, Izabel Gastilha ha Fernando II Aragon, ha Tomás de Torquemada a voe lakaet er penn anezhi.
Abdou Diouf
thumb Abdou Diouf (ganet d'ar 7 a viz Gwengolo 1935) zo ur politikour, bet eil prezidant Senegal.
Ganet eo bet e Louga ha graet e studioù war ar Gwir e Dakar ha Pariz (Bro-C'hall). Nebeut war-lerc'h bezañ bet e diplom e voe fiziet ennañ kargoù uhel en e vro hag e 1963 e oa rener kabined ar prezidant Léopold Sédar Senghor. E 1970 e oa Kentañ Ministr Senegal. Pa roas Senghor e dilez e voe lakaet Diouf da brezidant ha trec'h e voe en dilennadegoù aozet e 1983, 1988 ha 1993. Lakaat a reas e anv adarre e dilennadegoù 2000 met ar maout a yeas gant e eneber Abdoulaye Wade.
Kanton Naoned-4
Kanton Naoned-4 a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs).
Hengembraeg
An hengembraeg (Hen Gymraeg e kembraeg) eo an anv a reer eus ar c'hembraeg a veze skrivet etre an hag an.
Tost e oa d'an henvrezhoneg. Rouez eo avat an testennoù a zo chomet eus ar mare-se. En o zouez e c'haller menegiñ un enskrivadur war Maen Cadfan (war-dro 800) hag un destennig anvet "Enskrivadur Surexit", hag a gaver e Levr Sant Chad, miret en iliz-veur Lichfield (Caerlwytgoed). Un destennig hag a denn d'al lezenn eo, anavezet diwar ar ger kentañ anezhi, ur ger latin. Skrivet e voe an destennig-se e deroù pe e kreiz an.
Maner Kerioled
Maner Kerioled zo ur maner eus an e kumun Konk-Kerne, e Kerne-Izel. Meneg a gaver eus maner Kerioled er skridoù evit ar wech kentañ e 1481. Goude an Dispac'h Gall e tremenas etre daouarn bourc’hizien.
Hengembraeg
A-hend-all ez eus ivez spisc'herioù kembraek e dornskridoù latin, da lavaret eo displegadennoù evit gerioù latin dianav d'ar skriverien.
Maner Kerioled
E 1863 e voe savet ur c’hastell nevez gant an tisavour Joseph Bigot, war c’houlenn tud a renk uhel o doa prenet ar maner hag e zouaroù, ar briñsez Zinaida Narichkin Yousoupov, ur voereb d’an tsar Nikolaz II, hag he eil gwaz, ar c’hont de Chauveau. Hennezh a oa o paouez bezañ dilennet da gannad evit korn-bro Konk-Kerne. Jacques Chauveau e oa e anv gwir, a-raok ma vefe bet prenet titloù noblañs dezhañ gant e wreg. Fellout a reas d’ar briñsez ha d’he gwaz lakaat sevel ur c’hastell en doare nevez-c’hotek. Tennañ a ra da vanerioù breizhat eus ar, evel maner Rustefan, met kemeret en deus skouer an tisavour ivez diwar savadurioù evel kastell Josilin pe kastell Bleaz. Mennozh Charles de Chauveau a oa sevel eno ur mirdi evit lakaat ennañ e zastumadoù traoù kaer. Met kement-se ne oa nemet un digarez evitañ d’en em ziskouez evit diazezañ e c’halloud er vro. Mervel a reas ar c’hont e 1889, gant un taol-kalon. Ne chomas ket ar briñsez da vevañ er maner ha mont a reas da Bariz. Eno e varvas e 1893, ouzhpenn 90 vloaz dezhi.
Hengembraeg
Ul lodenn eus an dornskridoù krenngembraek a voe skrivet goude an a voe adskrivet diwar skridoù koshoc'h pe diwar ar soñj a oa bet dalc'het dre gomz eus oberennoù koshoc'h. Evel-se e c'hoarvezas evit Levr Llandaf (miret e Levraoueg Vroadel Kembre), evit an Annales Cambriae (miret en "National Archives" e Londrez hag e Levraoueg Breizh-Veur) hag evit oberennoù ar c'h-Cynfeirdd.
Maner Kerioled
En e voe perc’hennet ar maner gant meur a zen hag en o zouez e voe Feliks Feliksovitch Yousoupov, un diskennad d’ar briñsez hag un den brudet peogwir ez eo unan eus ar re o doa lazhet Grigori Raspoutin. Tamm-ha-tamm e kouezhas ar maner en e boull. Gant barrad avel tourmant 1987 e voe diskaret an doenn. Abaoe 1988 avat eo bet kempennet. Lakaet e oa bet da vonumant istorel e 1984.
Gwalldaol ar Samjhauta Express
E-pad nozvezh an 18 C'hwevrer ha 19 C'hwevrer 2007 e oa bet graet gwalldaol ar Samjhauta Express, anezhañ un tren indiat a ya war linenn ar Samjhauta Express etre India ha Pakistan. E-tro hanternoz e oa bet devet un 60 den bennak gant bombezennoù. Un 50 den bennak a oa bet gloazet ivez.
Islamisted a vefe kaoz eus ar gwalldaol.
Kanton Sant-Nazer
Kanton Sant-Nazer  a oa anezhañ ur rann velestradurel ha barnel hag ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant al Liger-Izelañ.
Kumunioù (1790-1801)
Kanton Sant-Nazer a yae teir c'humun d'ober anezhañ :
La Chaize-Giraud
La Chaize-Giraud a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Kanton Falaise-Kreisteiz
Kumunioù
Kanton Falaise-Kreisteiz a yae 8 kumun d'ober anezhañ:
Theresa
Theresa zo un anv-badez saoznek.
Kanton Naoned-5
Kanton Naoned-5 a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs).
The Byrds
The Byrds zo anv ur strollad sonerien stadunanat hag a oa bet krouet e 1964 e Los Angeles. Er penn kentañ e oa bet savet ar strollad The Jet Set gant an tri soner folk Gene Clark, David Crosby ha Jim McGuinn, an holl anezhe levezonet-mat gant tonioù The Beatles ha Bob Dylan d'an ampoent. Degemeret e voe ar soner taboulin Michael Clarke gante e-kreiz 1964 kement hag ar soner mandolinenn Chris Hillman e miz Here. N'eo nemet e dibenn miz Du 1964 ma oa kemmet anv ar strollad e The Byrds da vat.
E-touez ar bern kanaouennoù a oa bet enrollet gant The Byrds n'haller ket tremen hep menegiñ Mr. Tambourine Man (savet gant Bob Dylan) na Turn! Turn! Turn! (savet gant Pete Seeger).
Gondershe
Gondershe a zo ur gêr somalian grennamzerel lec'hiet e mervent Mogadishu. Brudet eo evit he tisaverzh hengounel ha he savadurioù graet gant maen ha koural.
Kostas Varnalis
Ur barzh gresianek e oa Kostas Varnalis (gresianeg: Κώστας Βάρναλης; bulgareg: Костас Варналис).
E vuhez
Ganet e oa bet Varnalais e Burgas e Bulgaria e 1884 hag evel ma tiskwel e anv-familh e oa e familh a orin eus Varna.
Kas a reas da benn e studioù eil-derez e skolioù gresianek Plovdiv ha labourat a reas e-pad un nebeud bloavezhioù evel kelenner e Burgas.
Diwezhatoc'h en em stalias en Aten ma plegas gant e studioù war al lennegezh e Skol-Veur Broadel ha Kapodistrek Aten.
Tapout a reas e aotreegezh eno e 1980 ha stagañ da gelenn adarre.
E 1919 ec'h eas gantañ ur yalc'had-studi ha beajiñ a reas da Bariz ma studias filosofiezh, lennegezh ha sokiologiezh.
Abalamour d'e gredennoù politikel e oa bet difennet outañ labourat evit ar Stad, zoken en deskadurezh, ha stagañ a reas gant e vicher a gazetenner ha kenderc'hel a reas ganti betek fin e vuhez.
E varzhoniezh
Embann a reas e varzhoneg kentañ dindan an anv-pluenn "Φηγεύς" (Figefs) en ur bemdezieg eus Plovdiv.
Embannet e oa bet evit ar wezh kentañ e Gres er gelaouenn "Νουμάς" (Noumas) dindan e wir anv.
Embannet e oa bet e dastumadenn gentañ en Aten e 1905 dindan an titl "Κηρύθρες" (Kirithres).
E 1922 e embannas e eil dastumadenn dindan an titl Ar sklerijenn hag a dev ("Το φως που καίει").
Roet e oa bet dezhañ Priz Lenin ar Peoc'h e 1959.
Ffordun gyda Thre'r-llai a Threlystan
Ffordun gyda Thre'r-llai a Threlystan (Forden with Leighton and Trelystan e saozneg) zo ur gumuniezh e kontelezh Powys, e Kembre. Emañ war lez ar stêr Hafren, etre ar stêr hag ar veveenn gant Bro-Saoz, a-dal da Y Trallwng a zo en tu all d'ar stêr. Er gumuniezh emañ kêriadennoù Ffordun, Tre'r-llai ha Trelystan.
E 2011 e oa poblet gant 1426 a dud, ha 150 anezho (10,9%) a oa kembraegerien.
Kanton Naoned-7
Kanton Naoned-7 a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs).
Gwernyfed
Gwernyfed zo ur gumuniezh e kontelezh Powys, e Kembre, e-kichen kumuniezh Y Clas-ar-Wy.
Kanton Naoned-6
Kanton Naoned-6 a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs). .
Gwernyfed
Er gumuniezh emañ kêriadennoù Aberllynfi ha Felindre. Emañ torgenn Pen y Fan (886 m) e reter ar gumuniezh.
E 2011 e oa poblet gant 1049 a dud, ha 104 anezho (10,3%) a oa kembraegerien.
Giuliano de' Medici
Giuliano de' Medici zo anv meur a zen:
Valentín Paz-Andrade
Valentín Paz Andrade (Pontevedra, 1899 - Vigo, 1987) a oa ur skrivagner, armerzhelour ha politikour eus Galiza a oa gouestlet dezhañ Devezh al lizhiri galizek e 2012.
Giuliano de' Medici
A-wechoù e anavezer anezho dre o anv gallekaet, Julien de Médicis.
Valentín Paz-Andrade
Buhez
E 1921 e oa tapet e aotreegezh war ar Gwir gantañ er Skol-Vreur Santiago de Compostela ha d’ar 1922 e oa rener ar gazetenn Galicia. Diario de Vigo. E 1934 e krog da stourm er Partido galeguista hag en deus kemeret perzh e skridaozerezh statud emrenerezh Galiza. E-pad ar Brezel diabarzh Spagn e rankas tec’hel. Diwezhatoc’h e oa harluet e Verín, Castro Caldelas, A Pobra de Trives ha Villanueva de la Serena (e proviñs Badajoz) Goude ez eo bet unan eus diazezerion an embreregezh Pescanova, ha d'ar 1960 e teuas da vezañ prezidant anezhi. Bet e oa bet teknikour war ar pesketaerezh ar FAO en Amerika hag ezel an Skol-uhel Ar'hantina ar produerezh (Instituto Argentino de la Producción). Ezel e oa ivez eus an Akademiezh ar skiantoù Galicia hag eus Akademiaezh roueel Galicia. War un dro en deus darempredet kelc'hioù galizegour ha kenlabourat a rae gant ar gelaouenn Grial, hag er c'hazetennoù El País, La Vanguardia, El Faro de Vigo ivez. E votadegoù 1977 e voe dilennet senedour e proviñs Pontevedra e-barzh al listenn Candidatura Democrática Galega.
Gailard Sartain
Gailard Sartain (bet ganet e Tulsa (Oklahoma), e Stadoù-Unanet Amerika, d'an 18 a viz Gwengolo 1946) zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
François Ravaillac
François Ravaillac a oa un den lies micher ha mestr-skol gall brudet evit bezañ muntret ar roue Herri IV d'ar 14 a viz Mae 1610. Ganet e oa bet Ravaillac e 1577 en Angoulême ha lakaet e oa bet d'ar marv goude bezañ boureviet d'ar 27 a viz Mae 1610 er place de Grève e Pariz, tamallet dezhañ bezañ graet ur rouelazh.
Henri Delacoux de Marivault-Emeriau
thumb|right|200px|Henri Delacoux de Marivault-Emeriau Henri Delacoux de Marivault-Emeriau a oa bet ganet d'an 22 a viz Mezheven 1821 e Châteauroux hag aet e oa da Anaon d'ar 26 a viz Du 1910 e Pariz.
Florac Trois Rivières
Florac Trois Rivières a zo ur gumun eus departamant Lozère e Bro-C'hall, krouet e 2016.
Henri Delacoux de Marivault-Emeriau
Tremenet en devoa e vicher a-bezh er morlu adalek 1837 betek ar 14 a viz Genver 1881 ma oa bet aotreet da vont war e leve, goude bezañ bet anvet da gabiten lestr d'an 2 a viz Kerzu 1864.
Tromorgan
An Tromorgan zo ur stêr eus Treger, 12 km hed dezhi, hag adstêr d'ar Jarlo e Plouigno.
Henri Delacoux de Marivault-Emeriau
Pa oa bet roet e zilez gant Émile de Kératry e oa bet anvet Henri Delacoux de Marivault-Emeriau e penn Kamp Koñli dre zekred ar 7 a viz Kerzu 1870, roet e oa bet dezhañ ar rez a jeneral rannarme war un dro, hag eñ da zont da vezañ trede pennrener Arme Breizh. Dindan e veli eo o devoa staget, d'an 12 a viz Kerzu 1870, ar miliadoù a soudarded eus Breizh da guitaat al lec'h milliget-se a denne kentoc'h d'ur gêr fank eget d'ur c'hamp aozet mat.
Tromorgan
E 2022 eo bet saotret gant amoniak
Ada
Ada, pe Adah, zo un anv-badez alamanek ha saoznek a orin hebreek, roet d'ar merc'hed.
Orin
Div vaouez anvet Adah zo meneget e Levr ar C'heneliezh :
Manau (sonerien)
Renkadurioù
<small href="Hip hop"> <span class="" data-ve-attributes="{"typeof":"mw:Nowiki"}">
Lamprotornis hildebrandti
Lamprotornis hildebrandti a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Sturnidae.
Genver 2013 e Breizh
2013 e Breizh
Lamprotornis hildebrandti
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh dreist-holl hag amprevaned ivez.
Annez
Kavout a reer ar spesad e savanennoù kasia kreisteiz Kenya ha hanternoz Tanzania.
Guo Moruo
thumb|right|Guo Moruo Guo Moruo (diouzh e anv a-enor: 鼎堂 Dǐng Táng) (bet ganet d'ar 16 a viz Du 1892 - aet da anaon d'an 12 a viz Mezheven 1978) a oa anezhañ ur skrivagner, barzh, istorour, hendraour hag ofisel ar gouarnamant eus Sichuan e Sina.
Ur wezh achu gantañ e studioù hervez ar sistem hengounel sinaek e kuitaas Sina e 1914 ha gant e wreg bet dimezet ganti diwar un eured rakaozet e loc'has betek Japan evit studial medisinerezh e Skol-Veur Impalaerel Kyushu. Eno en em gavas gant ur japanadez ha sevel a reas ar garantez kentreze, ken ma teuas da vezañ e eil-gwreg damofisiel.
D'ar mare-se e pledas gant studioù war ar yezhoù hag al lennegezh a estrenvro, dreist-holl oberennoù Spinoza, Goethe, Walt Whitman ha Tagore.
Ouzhpenn meur a droidigezh e embannas e dastumadenn barzhonegoù kentañ An Doueezed (女神) (1921) ha kemer a reas perzh e krouidigezh Kevredigezh ar C'hrouiñ e Shanghai, ganti da bal reiñ lusk d'al lennegezh vodern ha skrivet er yezh voutin kentoc'h evit er yezh klasel.
Emezelañ a reas ouzh Strollad Komunour Sina e 1927 ha goude c'hwitadenn Emsavadeg Nanchang ma kemeras perzh enni e rankas tec'hel kuit o klask harlu e Japan. Menel a reas du-hont e-pad 10 bloaz o studial istor kozh Sina. Distreiñ a reas da Sina e 1937 evit stourm a-enep da aloubadeg ar vro gant Japaniz.
Ouzhpenn ar c'hargoù uhel en doa bet e gouarnamant Republik Poblel Sina e oa bet anezhañ ur skrivagner hag ur barzh bet embannet gantañ meur a oberennoù koulz lennegel (troidigezhioù, pezhioù-c'hoari, barzhoniezh...) ha skiantel (istor, hendraouriezh, prederouriezh...).
E 1966 e oa bet e-touez ar re gentañ da vezañ tamallet dindan ren an Dispac'h Proleter Sevenedurel Meur pa anzavas ne oa ket betkomprenet mat gantañ deskadurezh Mao Zedong ha sevel a reas a-du gant ma vefe devet e oberennoù. Ne oa ket bet skarzhet diouzh e holl bostoù ofisiel avat, hag er bloavezhioù 1970 e oa bet restaolet dezhañ meur a c'halloud bet kollet gantañ d'ar mare-se.
Roet e oa bet dezhañ Priz Lenin ar Peoc'h e 1951.
Kanton Naoned-10
Kumunioù
Kanton Naoned-10 a yae 2 gumun d'ober anezhañ :
Adina
Adina zo un anv hebreek.
Estrilda rufibarba
Estrilda rufibarba a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Estrildidae.
Anvet e voe H.[abropyga] rufibarba (kentanv) da gentañ-penn (e 1851) gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).
Adina
Tud
Implijet e vez hiriv evel anv-badez roet d'ar merc'hed:
Estrilda rufibarba
Annez
Kavout a reer ar spesad e mervent ledenez Arabia.
Kanton Naoned-9
Kanton Naoned-9 a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs).
Ambairac
Ambairac a zo ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.
Strix chacoensis
Strix chacoensis, a zo ur spesad evned-preizh eus ar c'herentiad Strigidae.
Boued
Bevañ a ra diwar bronneged bihan, evned hag amprevaned (c'hwiled da skouer), kruged, kevnid bras, senked, ha stlejviled gwech an amzer.
Paskoù Piemonte
Paskoù Piemonte, Pasque piemontesi en italianeg, zo ur prantad heskinerezh a voe kaset e 1655 e Piemonte gant Dugelezh Savoia, ha gant asant ar pab Alesant VII, enep feizidi Iliz Valdo e teir saonenn da gentañ hag e dek en diwezh. Rankout a reas an dud reiñ bod ha boued d'ar soudarded a wallgase anezho, hag a yeas betek ober lazhadegoù. Da 1712 e savas an niver a dud lazhet, hervez kontoù kristenien Iliz Valdo. E deroù ar bloavezhioù 1680, da lavarout eo 25 bloaz goude, e voe graet kemend-all gant rejimantoù gall e menezioù Cevenas, dindan ar roue Loeiz XIV, war urzh e vinistr Louvois.
Istor
Da fall ez eas an darempredoù etre kumuniezhioù valdeat Piemonte ha Dugelezh Savoia goude marv ar roue Vittorio Amedeo Iañ e 1637, pa voe anvet e vab Carlo Emanuele II da zug dindan rejañs e vamm Cristina Bro-C'hall. Bec'h a savas entre intañvez an dug hag e vreudeur a felle dezho bout rejanted, ma klaskas an div gostezenn kaout harp an Iliz katolik, da lavarout eo hini ar pab.
Embann 1655
Ar brezel enep feizidi Valdo e 1655, evel e 1545 e Luberon hag e 1488 e Vallouise, a voe disklêriet dre abegoù a reizhded hag a relijion, ar pezh a servijas da zigarez da wallañ, preizhañ, boureviañ ha lazhañ. Gastaldo, doktor war al lezenn, selaouer e kambr ar c'hontoù, diwaller ar feiz santel, karget da seveniñ an urzhioù enep relijion Valdo er saonennoù, a voe kaset di gant rejantez Savoia. D'ar 25 a viz Genver 1655 e reas un embann a roe urzh d'ar feizidi da guitaat o saonennoù.
40 000 soudard
En Ebrel 1655, war-dro Pask, e voe kaset 40 000 soudard dindan urzhioù markiz Pianezza d'ar saonennoù valdoat. En o zouez, hervez an istorour Gabriel Audisio, repuidi iwerzhonat o devoa bet gouzañvet heskinerezh Oliver Cromwell (1599-1658). Buan e troas an afer d'ul lazhadeg e Pra-du-Tour, e Villar Pellice, e Bobbio Pellice, e Rorà hag e Prali. D'an 3 a viz Mae e lidas ar markiz e drec'h meur war an « disivouderien, mesaerien diot… falsvoneizerien, reneidi ha sorserien ».
Un haroz poblek, Josué Janavel, a c'halvas an dud da stourm, met ne badas ket. D'an 10 a viz Mae 1655 e voe kemeret Val Germanasca, ha Janavel d'an harlu, evel ar « moderatour » Jean Léger, a savas neuze un Histoire générale des Églises évangéliques des vallées du Piémont ou vaudoises, embannet e 1659 e Leiden. Dont a reas a-benn Jean Léger da gaout aotre digant ar roue gall Loeiz XIV, e deroù e ren, erbedet gant Cromwell, d'ober un enklask diwar-benn heskinerezh ar bloaz 1655.
Goude an darvoudoù
An dud a voe lazhet e Pra del Torno, Villar Pellice, Bobbio Pellice, Rorà, Prali. A-benn ar fin, hervez un dihell valdezat e 1656, e voe lazhet 1712 den, ken gwazed ken maouezed ; ouzhpenn e voe skrapet 148 bugel ha roet da familhoù katolik. Hervez gouarnamant an dug e voe nebeutoc'h a dud lazhet.
Konstantin Somov
Konstantin Andreyevitch Somov (Константин Андреевич Сомов e ruseg),ganet d'an 30 a viz Du e Sankt Peterbourg 1869 ha marvet d'ar 6 a viz Mae 1939 e Pariz a oa un arzour rus, a laboure gant ar gelc'hgelaouenn Mir Iskousstva.
Melanerpes superciliaris
Melanerpes rubricapillus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus superciliaris (kentanv) da gentañ-penn (e 1827) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).
Enez Gloriette
Enez Gloriette a oa unan eus Inizi Naoned.
N'eo mui un enezenn abaoe m'eo bet stanket al Liger er bloavezhioù 1930. Met Enez Gloriette a vez graet c'hoazh eus al lec'h-se hiziv an deiz.
Melanerpes superciliaris
Doareoù pennañ
Diskouez a ra ar parezed bezañ liesozhac'h dre ma reont war-dro daou c'horad gant meur a bar war un dro.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ :
Mennonidi
Graet e vez Mennonidi eus strolladoù kristen hag a zo izili eus kumuniezh an ilizoù advadezour hag anvet diwar anv ar Frizad Menno Simons (1496–1561) ; ul lodenn eus an Impalaeriezh Roman Santel e oa Friz d'ar mare-se. Dre e skridoù e roas Simons o stumm da gelennadurezhioù an diazezourien suis kentañ.
Kelennadurezhioù kentañ ar Vennonidi a oa diazezet war ur gredenn e kefridi ha ministrerezh Jezuz Krist a dalc'he an advadezourien gentañ start outi gant kalz a c'hred daoust d'an heskinerezh kement a-berzh stadoù katolik ha protestant. Kentoc'h eget emgannañ e oa gwelloc'h d'ar gredourien-se divroañ da vroioù ma oa an tiegezhioù a rene digoroc'h d'o c'hredenn diazez er vadeziant emskiant A-hed ar bloavezhioù e teuas ar Vennonidi da vezañ gwelet evel an ilizoù peoc'hgarour istorel abalamour d'o emouestl e-keñver ar beoc'hgarouriezh.
E kevredigezh ar e weler ar Vennonidi evel ur strollad relijiel gant izili a-bep seurt orin hepken, pe evel ur rummad etnek ha relijiel war un dro. Dael zo e-touez ar Vennonidi o-unan war ar c'hraf-mañ.
Un toullad istorourien ha sokiologourien a ra eus ar Vennonidi ur strollad etno-relijiel pa vez re all enep seurt sell. Ar strolladoù mennoniat mirour a gaoze alamaneg Pennsylvania, alamaneg izel pe alamaneg Bern, ar pezh a glot mat gant termenadur ur strollad etnek met na ra ket strolladoù all digoroc'h pe tud bet gounezet er broioù o tiorren.
Bez' e oa war dro 2,1 milion a Advadezourien er bed e 2015, en o zouez Mennonidi, Amished, Breudeur Mennonat (Mennonite Brethren) hag un toullad strolladoù advadezour all hag a zo izili eus ar Mennonite World Conference.
Ne vev ket an holl Vennonidi en hevelep doare : kavout a reer kumuniezhioù "tud eeun" (plain people) ha reoù gwisket evel an dud all hag o vevañ en o-zouez. En Indez, Ethiopia, Kanada, Republik Demokratel Kongo hag er Stadoù-Unanet emañ ar rummadoù brasañ a Vennonidi.
Kumuniezhioù start zo en ur 87 bro bennak war ar c'hwec'h kevandir, pe strewet e-touez annezidi ar broioù-se. Bez' ez eus trevadennoù Mennonidi alamaneger en Arc'hantina, Belize, Bolivia, Brazil, Mec'hiko, Uruguay ha Paraguay. Diskennidi strolladoù Mennonidi alamaneger a orin eus ur vro a zo bremañ en Ukraina int peurliesañ.
Un iliz vennonat vihan zo bepred en Izelvroioù, ma oa bet ganet Menno Simons.
Ar Mennonite Disaster Service, lec'hiet e Norzhamerika, a zegas sikour trumm ha war hir dermen pa vez korventennoù, dour-beuz ha gwallreuzioù all. Ar Mennonite Central Committee a zegas ivez sikour trumm er bed a-bezh pa vez gwallreuzioù, ha ren a ra raktresoù diorroadur e meur a vro.
Abaoe eil lodenn an, un toullad strolladoù mennonat a vez engouestlet e stourmoù evit ar peoc'h hag ar justis sokial. Sikouret o deus da ziazezañ Christian Peacemaker Teams hag ar Mennonite Conciliation Service.
M1 Garand
An M1 Garand zo ur fuzuilh hanter emgefreek oc'h implij bolodoù .30-06 Springfield. Bez e oa fuzuilh diazez al lu stadunanat e-pad an Eil Brezel-bed ha Brezel Korea ; ne oa ket bet implijet kalz e-pad Brezel Vietnam. Darn eus an armoù M1 a oa bet savet evit nerzhioù lu Stadoù-Unanet Amerika, en desped da-se kantadoù a vilieroù anezho a voe savet ha roet evel harp brezel da gevredidi ar vro.
Implijet e vez ar Garand c'hoazh hiziv-an-deiz dreist-holl evit an unvezhioù dibunañ pe gourdoniñ. Implijet e vez ivez gant an trevourien evit ar chase, an tenn-sport pe evel arm dastumadeg.
Kanton Falaise-Norzh
Kanton Falaise-Norzh a oa ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Calvados hag er rannvro Normandi-Izel.
Kumunioù
Kanton Falaise-Norzh a yae 27 kumun d'ober anezhañ:
Enez Feydeau
Enez Feydeau a oa un enezenn el Liger, e kreiz-kêr Naoned. Lodennet e voe hag ar c'hentañ tiez savet warni er bloavezhioù 1720, dindan renerezh Paul Esprit Feydeau de Brou, kuzulier-stad Bro-C'hall ha merour Breizh adalek 1716 betek 1728.
War dagerreotipoù kentañ emañ, tapet gant Jules-Vincent Lamoré e 1839.
Llanynys
Llanynys zo ur gêriadenn, ur barrez hag ur gumuniezh e kontelezh Sir Ddinbych, Kembre, 247 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 738 a dud, ha 353 anezho (47,8%) a oa kembraegerien.
Samora Machel
thumb Samora Moisés Machel (29 a viz Gwengolo 1933 - 19 a viz Here 1986) a oa ur politikour ha prezidant kentañ Mozambik.
Llanynys
Brudet eo an iliz, iliz Sant Saeran, ur savadur eus an, gant murlivadurioù kaer.
Samora Machel
Labourat a reas evel klañvdiour e Lourenço-Marquès (Maputo hiziv) a-raok divizout stourm ouzh an drevadennerien portugalat. Evit-se e tilezas e wreg hag e vugale hag ec'h emezelas d'ar Frelimo ha mont da heuliañ ur stummadur soudardel da Aljeria. E 1964 e oa e-touez ar vrezelourien a gasas an emgannoù kentañ evit dieubiñ Mozambik hag e 1970 e oa e penn ar Frelimo.
Etre miz Gwengolo 1974, pa voe divizet un harz-tennañ ha dizalc'hiezh da zont Mozambik, hag ar 25 a viz Even 1975 ma teuas an dizalc'hiezh da wir, e voe harzet ha kaset da gampoù-bac'h pe fuzuilhet an darn vrasañ eus eneberien ar Frelimo. Samora Machel a'n em gavas neuze e penn ar Stad nevez, sokialour ha tost ouzh an URSS. Ar brezel diabarzh etre ar Stad hag izili ar Renamo a reas e reuz e-pad bloavezhioù goude an dizalc'hiezh.
D'an 19 a viz Here 1986 e flastras karr-nij Samora Machel e Suafrika, 300 m diouzh an harzoù gant Mozambik, pa zistroe diouzh ur guzuliadeg e Lusaka gant prezidanted all ar c'horn-bro.
Hensaozneg
An hensaozneg pe angl-saozneg (Ænglisc er yezh end-eeun) zo ur yezh c'hermanek kozh hag a veze komzet er pezh a zo bremañ Bro-Saoz ha gevred Bro-Skos, etre kreiz ar ha kreiz an.
Ur yezh gant troadoù e oa an hensaozneg ha kalzik a frankiz a oa evit urzh ar gerioù er frazennoù. Kar-nes e oa d'ar yezhoù germanek all en amzer-hont, dreist-holl d'an henfrizeg, rak ne oa ket bet levezonet gant ar galleg c'hoazh. Dindan levezon ar yezh-se, goude aloubadeg Bro-Saoz gant Normaned Gwilherm an Alouber, e cheñchas kalz yezh ar vro ha dont da vezañ ar c'hrennsaozneg, ur yezh gant nebeutoc'h a sked eget an hensaozneg.
Skrivet e veze an hensaozneg, en deroù, gant an doare futhorc (pe fuþorc), ur stumm emdroet eus an doare futhark implijet er yezhoù germanek all. Kemeret e voe lec'h ar futhorc gant al lizherenneg latin, war-bouez un nebeud arouezennoù dibar hag a voe miret, evel þ, ƿ, æ pe Œ|œ.
An hensaozneg er sevenadur a-vremañ
Ar yezhoniour ha skrivagner J. R. R. Tolkien, a labouras stank war an hensaozneg hag er c'helennas e Skol-veur Oxford. Implijout a ra anezhañ da sevel un hollved harozel ha faltaziek anvet Middle-Earth (Douar-ar-C'hreiz) e lec'h ma vev ur bobl marc'hegerien anvet Rohirrim hag a gomz ur yezh peuzheñvel ouzh an hensaozneg.
Ar skrivagner Paul Kingsnorth en deus skrivet un danevell anvet The Wake oc'h implij ur yezh savet gantañ e-unan, diazezet war ar saozneg mes gant ur geriaoueg ha troioù-lavar tennet eus an hensaozneg.
Karl X Gustav
Karl X Gustav, ganet e 1622 e kastell Nyköping, ha marvet e 1660 e Göteborg, a oa ur priñs alaman deuet da vout roue Sveden e 1654 war-lerc'h ar rouanez Kristina Sveden, keniterv dezhañ. Klask a reas unvaniñ ar vro, ha lakaat a reas kentañ Brezel an Hanternoz da darzhañ.
E vuhez
Mab e oa d'ar c'hont alaman Johann Kasimir von Pfalz-Zweibrücken-Kleeburg ha da Katarina Sveden, merc'h da Karl IX, roue Sveden. An eil priñs eus an tiegezh Wittelsbach o tougen kurunenn Sveden e oa goude Christopher Bavaria (1441–1448).
Dimeziñ
Dimeziñ a reas d'ur briñsez Hedwig Eleonora von Holstein-Gottorp. Ur bugel o doe, ur mab a voe Karl XI, roue Sveden war-lerc'h e dad.
Praksithea
Praksithea (Πραξιθέα) a zo anv pemp maouez e mojennoù Hellaz kozh.
Okeanidenn
Praksithea a oa un Okeanidenn, merc'h da Okeanos ha Tethys. Hervez Apollodoros e timezas da Eric'hthonios Aten hag ur mab o doe, Pandion I.
Naiadenn
Praksithea a oa merc'h da Frasimos ha Diogeneia, merc'h d'an doue-stêr Kefissos. Dimeziñ a eure da Erec'htheüs ha genel ur ribitailh bugale: Kekrops, Pandoros, Metion, Thespios, Eupalamos, Sikyon, Orneüs, Prokris, Kreousa, Merope, C'hthonia, hag Oreithyia, , , , , ,. Leuskel a reas aberzhiñ ur verc'h evit bout sur eus trec'h kêr Aten war gêr Eleusis.
Merc'h Leos
Praksithea (pe Frasithea) a oa merc'h da Leos. Gant he c'hoarezed, Theope hag Eubule, en em aberzhas da saveteiñ kêr Aten.
Hervez un doare all d'ar vojenn eo o zad a ginnigas aberzhiñ anezho.
Merc'h Thespios
Praksithea a oa unan eus hanter-kant merc'h Thespios ha Megamede. Gant an haroz Herakles he doe ur mab, Nephos.
Merour Breizh
Merour Breizh a oa ur garg krouet gant Loeiz XIV e 1689. Klasket en doa div wech dija, e 1636 ha 1647.
Bunnik
Bunnik (distagañ : ) a zo ur gumun hag ur gêriadenn e proviñs Utrecht en Izelvroioù. Ar c'hêrioù ha kêriadennoù da-heul a ya d'ober ar gumun : Bunnik, Odijk, Werkhoven. thumb|right|200px|Iliz Bunnik
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Bunnik ez eus 15 dileuriad :
Llangyndeyrn
Llangyndeyrn zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Sir Gaerfyrddin, Kembre, 93 km eus Kerdiz.
Ouzhpenn kêriadenn Llangyndeyrn he-unan emañ ar c'hêriadennoù-mañ er gumuniezh : Carwe, Pont-iets, Meinciau, Pum Heol, Crwbin, ha Pontantwn. E 2011 e oa poblet gant 3 012 a dud, ha 1 771 anezho (58,8%) a oa kembraegerien.
Teofilo
Teofilo zo un anv-badez italianek, Teófilo e portugaleg ha spagnoleg, deuet diwar ar gregach Theophilos, a gar Doue.
Pa voe troet e latin e teuas da vezañ Amadeus.
Anvioù kenorin
Un toullad anvioù all zo savet eveltañ war ar wrizienn Teo, doue: Teodoro, ha Dorotea, Teofrasto...
Anthony Cumia
Anthony Cumia, ganet e Elwood (New York, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 26 a viz Ebrel 1961, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Teofilo
Lec'hanvadurezh
Teófilo Teófilo
Chavagnes-les-Redoux
Chavagnes-les-Redoux a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Terre
Terre zo un anv-lec'h italianek ha hini meur a gumun.
Terre zo ivez un anv-lec'h gallek ha hini meur a dra.
Kuzul broadel kantabriat
Ar C'huzul broadel kantabriat (Kantabrieg Conceju Nacionaliegu Cántabru) a zo ur strollad broadelour hag ekologour eus an tu-kleiz a stourm evit dishualded Kantabria.
Abaoe e ziazezidigezh en deus kinniget danvez-kannaded e-barzh an holl zilennadegoù met kannad ebet n'en deus ha dister e chom e bouez. E-pad dilennadegoù europeat 2004 en deus kemeret perzh e-barzh ar gevredidezh Europa de los Pueblos he deus gounezet ur c'hannad.
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Terrail
Terrail zo anv meur a zen:
Irienn
An irienn eo a vez graet eus an neud a zo bet lakaet da dremen a-dreuz ar steuenn (pe steuñvenn) gant ar vulzun evit ober ur wiadenn. Anneuenn, pe anweenn a vez graet anezhi ivez.
Irienn a vez graet ivez eus an emglev kuzh etre un toullad tud, a vez graet iriennerien anezho, evit diskar ur galloud pe ober droug dezhañ.
Kastell Rocher-Portail
Kastell Rocher-Portail zo ur c'hastell eus ar e Sant-Brizh-Gougleiz‎, e Gougleiz, e biz Breizh.
Irienn
En istor Bro-C'hall
N'haller ket lakaat da iriennoù gwalldaolioù graet gant un den hepken, evel taol an den a glaskas lazhañ Chirac d'ur 14 a viz Gouhere.
Iriennoù pennhêred dibennet
Ur pennhêr dibennet zo ur pennhêr a goll e renk hag ar madoù en devoa da-gaout dre ma'z eus bet anvet ur pennhêr all.
Ría de Cedeira
Ar ría de Cedeira zo un aber e Galiza, e proviñs A Coruña, hag unan eus ar Rías Medias, etre kumunioù Valdoviño ha Cedeira.
Mont a ra teir stêr d'hec'h ober:
Giuliano de' Medici (1453-1478)
Giuliano de' Medici, ganet e 1453 ha marvet d'ar 26 a viz Ebrel 1478, a oa ur penn-stad italian er XVvet kantved, kenlevier Republik Firenze e deroù an Azginivelezh italian.
E vuhez
Eil mab Piero il Gottoso ha Lucrezia Tornabuoni e oa, ha Lorenzo il Magnifico a oa e vreur henañ.
O-daou e oant e penn kêr Firenze pa voe lazhet en irienn anvet Congiura dei Pazzi, diwar anv un tiegezh galloudus all e Firenze a glaske kaout an dizober eus an daou vreur evit lakaat o c'hrabanoù war aferioù kêr-benn Toskana.
Gwreg ha bugale
Gant e serc'h Fioretta Gorini en devoa bet ur mab bastard, Giulio de' Medici, hag a zeuas da vout pab en 1523, hag anvet Klemañs VII adalek neuze.
Brudet eo e garantez ouzh Simonetta Vespucci, lesanvet ar « San par » (an hini hep he farez). Poltredet int bet evel an doued Meurzh ha Gwener gant Botticelli en un daolenn brudet Venere e Marte.
E varv
Kann a oa bet en Santa Maria del Fiore iliz-veur Firenze, e-pad an oferenn. Kement-se a oa bet ragaozet gant an tiegezh Pazzi, gant asant ar pab Sistus  IV ha skoazell Francesco Salviati arc'heskob Pisa, hag abalamour ma oa konnaret ar re Pazzi o vezañ chomet o fri war ar gloued pa oa bet roet kargoù d'ar re all. Lazhet e oa bet Giuliano, met dic'hloaz ha divac'hagn e oa e vreur henañ. Lorenzo a oa a roas urzh da grougañ an iriennerien ouzh prenester e balez.
Droug a savas neuze er pab o welout kastiz e vignoned, hag eskumunugañ a reas Lorenzo, ar breur chomet bev.
Arz
Meur a boltred zo anezhañ. Pevar a zo brudet:
Gaetano Donizetti
Domenico Gaetano Maria Donizetti, bet ganet d'an 29 a viz Du 1797 e Bergamo hag aet d'an Anaon d'an 8 a viz Ebrel 1848 er memes kêr, a oa ur sonaozour italian. Brudet eo e bezhioù-c'hoarigan dreist-holl.
Un nebeud oberennoù
E-pad 30 vloaz en deus savet Gaetano Donizetti war dro 71 pezh-c'hoarigan, 13 sinfonienn, 18 pevarad, 3 pempad, 28 kanadeg, 115 pezh relijiel ha kalz tonioù all.
Tour-tan ar Paun
Tour-tan ar Paun zo un tour-tan savet war ur garreg e beg norzh Enez Vriad, e Mor Breizh. Emañ war-dro 1600 metr diouzh tour-tan ar Rozedoù.
Istor
Savet e voe ur raktres kentañ da sevel un tour-tan eno e 1855. Echuet e voe al labourioù e 1860. Un tour karrezek a oa bet savet, gant ur gouloù ruz digemm, hag adtiez. E 1880 e voe lakaet ur gouloù disheñvel, ruz ha gwenn, hag e 1895 unan all c’hoazh, gwenn, ruz ha gwer, digemm atav.
Pierre Ponson du Terrail
Pierre Alexis Joseph, Ferdinand de Ponson du Terrai! (Montmaur, Hautes-Alpes, 8 a viz Gouere 1829 – Bourdel, 20 a viz Genver 1871), a oa ur skrivagner gall.
Arondisamant Loudieg
Arondisamant Loudieg zo un arondisamant kozh e departamant Aodoù-an-Hanternoz, krouet d'ar 17 a viz C'hwevrer 1800 ha dilamet d'an 10 a viz Gwengolo 1926. Lodennet e voe ar c'hantonioù anezhañ etre arondisamantoù Sant-Brieg ha hini Dinan.
Kantonioù
Ennañ e oa nav c'hanton:
Tŷ-du
Tŷ-du (Rogerstone e saozneg) zo ur gumuniezh e kontelezh Casnewydd, Kembre, 14.7 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 9 796 a dud, ha 957 anezho (9.8%) a oa kembraegerien.
Sant'Ippolito (Italia)
Sant'Ippolito zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche, war lez ar stêr Metauro.
Piandimeleto
Piandimeleto zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche, war lez ar stêr Metauro.
Piobbico
Piobbico zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche, war lez ar stêr Metauro.
Lakarri
Lakarri zo ur gumun gozh e Zuberoa, en Iparralde Euskal Herria hag a voe staget e 1831 ouzh Arhane ha Sarrikotagaine d'ober kumun Lakarri-Arhane-Sarrikotagaine (Lacarry-Arhan-Charritte-de-Haut e galleg).
Gallésie
Gallésie zo un anv gallek ijinet war-dro 1979 da ober meneg eus Breizh-Uhel hep ober anv ebet eus Breizh.
Savet e vije diwar ur ger gallais (hag a gaver evel anv-tiegezh), a vije kevatal d'ar ger gallo, pe gallou (hag a gaver ivez evel anv-tiegezh), an anv roet e galleg da yezh Breizh-Uhel.
Kavout a reer ar ger Gallésie :
Prokris
Prokris (henc'hresianeg : Πρόκρις Prokris) a oa ur briñsez eus Aten e mojennoù Henc'hres. Merc'h e oa da Erec'hteüs, roue Aten ha d'e bried, Praxithea, ha c'hoar e oa da Kreüsa hag Orithyia. Dimeziñ a eure da Gefalos, a oa mab da Deioneus. Hennezh a voe skrapet gant an doueez Eos hag a chomas meur a vloaz hep distreiñ d'ar gêr.
Minos
Minos, roue Kreta, a oa bet milliget gant e wreg: e sper a oa skorpioned ha kevnid a grigne gaol e serc'hed, ha kement-se ne oa ket evit aesaat ar vuhez dezhañ nemeur. Skoazell a c'houlennas digant Prokris, a oa en Aten. Ha hi d'e bareañ.
En eskemm ouzh he skoazell e roas da Brokis ar c'hi hud Laelaps, a dape e breizh dalc'hmat, hag ur goaf hud ha ne c'hwite gwech ebet war e daol.
E doareoù all eus ar vojenn he devoa bet Prokis ur ramz arem, anvet Talos ouzhpenn.
Goaf
He fried Kefalos a oa sot gant ar chase hag a yae bemdez da chaseal gant ar goaf burzhudus, ken he devoa diskred warnañ. Ur wech dija e oa bet gant ur vaouez all.
Eos, doueez ar gouloù-deiz, a skrapas Kefalos p'edo o hemolc'hiñ. En em garout a rejont, hag ur mab, pe meur a vugel, o doe.
Goude eizh vloaz e fellas da Gefalos distreiñ gant e wreg Prokris, ma voe taolet ur mallozh gant Eos warne. Hag an doueez da lavarout ne oa ket manet feal ar wreg keit-se moarvat.
Distro d'ar gêr, setu Kefalos sot adarre gant an abadennoù hemolc'h. Evit gouzout pegen feal e oa e wreg e tistroas eus e chaseadenn gant dilhad all hag e klaskas hoalañ anezhi. Ha Prokris da dec'hel d'ar c'hoadoù da hemolc'hiñ gant an doueez Artemis, ha honnezh ne oa ket troet gant ar baotred! Pa zistroas-hi d'ar gêr e oa bet profet daou dra dezhi gant an doueez: ur goaf hud ha ne c'hwite kammed war e bal, hag ur c'hi ken burzhudus all, anvet Laelaps, ha ne c'hwite ket war e breizh. Ar c'hi a eas da goll un deiz war-lerc'h louarn Teumes, an daou loen a voe troet e mein, ha peoc'h ganto. Chom a rae ar goaf.
Bepred e oa ken sot Kefalos gant ar chase, ha tapout a rae ar goaf bemdez, ken e oa savet gwarizi e Prokris a gave dezhi ez ae da verc'heta adarre. Un den ma oa an hemolc'her o tiskuizhañ ouzh ur wezenn, tapet tomm gantañ, edo o kanañ ur sonennig d'an avel Aura. Klevet e voe gant un tremeniad hag a soñjas dezhañ e oa oc'h ober al lez d'ur chevrenn. Pa glevas Prokris ar c'heloù ez eas da eveshaat he fried. Pa oa Kefalos o kanañ e kavas dezhi edo adarre gant e gamaradez kozh, an doueez Eos. Ha hi d'ober ur fiñv. Hag ar chaseer, pa glevas an trouz, da grediñ e oa ul loen o tont, ha da skeiñ e c'hoaf ha ne c'hwite gwech ebet. Ha treuzet Prokris gant an arm. Mervel a reas etre e zivvrec'h, o lavarout dezhañ: Arabat dimeziñ da Eos.
Ken glac'haret e oa Kefalos kaezh ma kemeras penn an hent d'an harlu.
Lennegezh
Ur pezh-c'hoari anvet Procris a oa bet skrivet gant Sofokles met kollet eo bet.
Prokris all
Procris a oa ivez merc'h henañ Thespius ha Megamede. Daou vab gevell a roas da Herakles, Antileon ha Hippeus.
Ippolita Gonzaga Sforza
Ippolita Gonzaga Sforza a oa ur briñsez italian, merc'h da Federico Sforza, kont Santa Fiora.
Macerata Feltria
Macerata Feltria zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche, war lez ar stêr Metauro.
Uplands
Uplands zo ur gumuniezh e kontelezh Abertawe, Kembre, 56.9 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 15,375 a dud, ha 1,638 anezho (10.7%) a oa kembraegerien.
Honddu Isaf
Honddu Isaf zo ur gumuniezh e kontelezh Powys, e Kembre. Emañ etre Aberhonddu ha Llanfair ym Muallt, e tolead Mynydd Epynt. Er gumuniezh emañ kêriadennoù Capel Isaf, Castell Madog, Pwllgloyw, Sarnau, Garthbrengi ha Llandefaelog Fach.
E 2011 e oa poblet gant 445 a dud, ha 58 anezho (13,2%) a oa kembraegerien.
Pierre Terrail
Pierre Terrail (1475/76 – 1524), aotrou Bayard e Pontcharra (Isère), anavezet evel Bayard, ar marc'heg dizaon ha direbech, a oa ur brezelour gall.
Er romant broadel gall ec'h eo bet lakaet da bimpatrom an harozed c'hall, evel Janed Ark.
Mercatino Conca
Mercatino Conca  zo ur gumun  en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche, war lez ar stêr Metauro.
Carpegna
Carpegna zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche, war lez ar stêr Metauro.
Longboard
thumb|longboard bras eus 11 troatad. Al longboard a zo ur plankenn surf brasoc'h, hiroc'h eget ar surf boas 2.26 metrad eo gant ar fri rontaet.
Ramush Haradinaj
Ramush Haradinaj (Glodjane, Kosovo, 3 a viz Gouere 1968) zo bet unan eus pennoù Arme Dieubiñ Kosovo (UÇK) hag a zo bremañ Kentañ Ministr Kosovo.
Longboard
Surfboard
Ramush Haradinaj
Haradinaj zo bet tamallet dezhañ bezañ graet torfedoù brezel ha torfedoù a-enep an denelezh e-pad brezel Kosovo, e 1998. Barnet eo bet gant al Lez-varn Etrebroadel evit Yougoslavia gozh, e Den Haag ha didamallet e oa bet d'an 3 a viz Ebrel 2008, goude meur a ziaester er prosez, evel marv 9 diwar an 10 test a oa da destiñ a-enep dezhañ da skouer. Advarnet e oa bet gant ul lez-engalv, e 2010, e Den Haag adarre ; ha didamallet e voe adarre d'an 29 a viz Du 2012.
Miss Harriet (dastumad)
Miss Harriet zo un dastumad danevelloù gant ar skrivagner gallek Guy de Maupassant embannet e 1884.
Istor
An darn vrasañ eus danevelloù al levr a oa bet embannet a-raok e kelaouennoù evel Le Gaulois pe Gil Blas, a-wechoù sinet Maufrigneuse. Embannet e voe e 1884 gant an embanner gall Victor Havard.
An danevelloù
Daouzek danevell a oa :
Ynysawdre
Ynysawdre zo ur gumuniezh e kontelezh Pen-y-Bont ar Ogwr, Kembre, 29,5 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 3 245 a dud, ha 290 anezho (8,9%) a oa kembraegerien.
Cartoceto
Cartoceto zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche, war lez ar stêr Metauro.
Petriano
Petriano zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche, war lez ar stêr Metauro.
Landi
Landi zo un anv-tiegezh italianek.
C'hwec'hvet brezel Italia
C'hwec'hvet brezel Italia, anvet ivez ar Brezel pevar bloaz a-wechoù, a c'hoarvezas adalek 1521 betek 1526 etre rouantelezh Bro-C'hall hag he harperien, Herri II Navarra (breur-kaer ar roue gall) ha Republik Venezia en un tu, hag an impalaer Karl V hag e harperien, ar roue saoz, Herri VIII, ha Stadoù ar Pab en tu all. Guillaume Gouffier de Bonnivet (~1488-1525) a oa penn meur an arme c'hall.
Istor
Pa voe dilennet Karl V e penn an Impalaeriezh santel roman german en em gavas gronnet Bro-C'hall gant broioù hag a oa e dalc'h an Tiegezh Habsbourg : Spagn, an Impalaeriezh santel, an Izelvroioù ha Rouantelezh Naplez. Estroc'h evit en Italia e voe brezel neuze, hogen en Italia bepred dreist-holl.
Klask a reas ar C'hallaoued adkemer Rouantelezh Naplez. D'an 29 a viz Ebrel 1522 avat e voent faezhet en emgann Bicocca e-tal Milano, ma rankjont kuitaat ar vro. Francesco Maria Sforza a voe roet dezhañ kurunenn an duged gant an Impalaer.
En miz Gwengolo 1523 en em savas Charlez III Bourbon, konestabl ha kentañ ofiser rouantelezh Bro-C'hall, ha mont a reas da servij an Impalaer Habsburg. E kreisteiz ar rouantelezh e talc'has Odet de Foix, marichal de Lautrec, ken e rankas an arme spagnol paouez gant seziz kêr Baiona.
E 1524 e rankas an armeoù gall kuitaat Lombardia ha leuskel o c'hanolioù war o lerc'h zoken, e-pad o c'hiladeg. Lazhet e voe Pierre Terrail, anavezet evel ar marc'heg Bayard, pimpatrom an harozed c'hall, d'an 30 a viz Ebrel 1524, o tifenn ar giladeg.
E miz Gouhere 1524 e lammas an armeoù spagnol, renet gant Charlez III Bourbon, war Provañs. Tro wenn a rejont dirak Marselha avat, ha mont a reas ar C'hallaoued da vrezeliñ adarre en tu all d'an Alpoù e miz Here. Adkemeret e voe Milano d'ar 26 a viz Here ha mont a reas ar Spagnoled da repuiñ da Lodi ha Pavia. E-pad tri miz e voe lakaet seziz war Bavia gant ar C'hallaoued, met dont a reas un arme impalaerel da reiñ dorn d'ar Spagnoled, dindan ar jeneral Georg von Frundsberg, e miz C'hwevrer 1525.
En emgann Pavia e voe faezhet ar C'hallaoued ha prizoniet o roue Frañsez I gant an arme impalaerel renet gant Charlez III Bourbon. Kaset e voe ar roue da Spagn, ma rankas chom bloaz prizoniet a-raok lakaat e vibien da zont en e lec'h. Da Spagn ivez e voe kaset ar roue Herri II Navarra, met hennezh a deuas a-benn da dec'hel, un taol-kaer a voe brudet-bras en amzer-se, hag a roas tu dezhañ da zimeziñ da c'hoar ar roue gall.
La Mère aux monstres (Maupassant)
La Mère aux monstres zo un danevell gant ar skrivagner gallek Guy de Maupassant embannet e 1884 el levr Toine.
Dendropicos goertae
Dendropicos goertae (Mesopicos goertae kent) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus Goertae (kentanv) da gentañ-penn (e 1776) gant al loenoniour alaman Philipp Ludwig Statius Müller (1725-1776).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ en Afrika :
Arondisamant Falaise
Arondisamant Falaise zo un arondisamant kozh e departamant Calvados, krouet d'ar 17 a viz C'hwevrer 1800 ha dilamet d'an 10 a viz Gwengolo 1926. Lakaet e voe ar c'hantonioù anezhañ en Arondisamant Caen.
La Meilleraie-Tillay
La Meilleraie-Tillay a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Adminios
Adminios a oa mab da Gunobelinos, roue an Gatuvellauned hag an Drinobanted, ha breur da Garatacos (Karadeg) ha Togodumnos. E anv a zispleger evel-henn : *ad-mindios, "da vezañ kurunet".
Hemañ, aet sot dija, goude un taol sirk e Gesoriacum, a voe lakaet da grediñ e c'halle aloubiñ Enez Vreizh. An aloubadeg avat ne c'hoarvezas biken. Kontañ a ra an istorourien roman e roas urzh Kaligula d'e soudarded da zastum kregin war bord ar mor e Galia, evit embann eo oa bremañ mestr war ar mor (ha da heul toud ar pezh e oa enni, evel just, evel Enez Vreizh, da skouer).
Adminios ne chome dezhañ nemet bevañ en harlu.
Katarina Sveden
Katarina Sveden zo anv meur a briñsez svedat.
Arz al luc'hskeudennerezh
Studiet e vo aze orin ar poltred. Eus pelec'h e teu, penaos eo bet krouet, gant piv, hag e emdroadur er bed a-hed an amzer. Ar poltred a oa gwelet evel ur reizhiad nevez evit erlec'hiañ al livadennoù hag an tresadennoù, evit skeudenniñ ar bed tro-dro deomp. Evit en ober, ret e oa ijinañ ur c'hempennadur optikel evit krouiñ ur skeudenn ha lakaat anezhi war ur skor gant ur reizhiad kimiek. A-hed ar bloavezhioù, emdroet eo bet ar reizhiad-se hag azaouet eo bet ar poltriji evel un teknik arzek.
Istor ar poltred kentañ
Adalek 1780, Jacques charles, brudet evit e ijinadenn war an hidrogen, a zo deuet a-benn da sonnañ un drolinenn a-drugarez d'ar gambr du, war baper gant klorur arc'hant ha kouevr ennañ. Joseph Nicéphore Niepce, un ijinour eus Chalon-sur-Saone a raio un taol-arnod gant ar c'hlorur hag ar c'houevr en ur ouzhpennañ nitrat arc'hant ha sodiom, evit ma chomfe ar skeudenn war ar paper. Klask a raio lakaat ar skeudenn war plakennoù staen gant ur seurt koultron naturel anvet Judée, warnañ. Ar c'houltron-se a servijo da galetaat ar skeudenn. Diwar an taol-arnod-se e teuio maez ar poltred gentañ, e 1826. 110px|thumb|left|upright=01.4| Daguerreotype
Ma 'vez sellet pizh ouzh ar poltred-se, gwelet e vez ez eo ispisial ar gouloù enni. An heol a zo e kaoz rak, troet en deus eus an tu kleiz d'an tu dehou, gant ur gouloù dizingal a-hed an devezh. Ret eo gouzout, d'ar mare-se, lakaet e voe ar poltriji da sec'hiñ etre 14 hag 18 eurvezh dindan an heol. Nicéphore a varvas e 1933. Louis Jacques Mandé Daguerre a gemeras e blas evit kenderc'hel e labour hag e enklaskoù. Dont a raio a-benn da wellaat c'hoazh sklêrijenn ar poltred. E 1939, diskouez a raio e ijinadenn dirak Francis Aragos, ur skiantour brudet d'ar mare-se. Adalek an deiz-se eo bet lavaret e oa bet ijinet ar poltred kentañ e 1939, deiziad ofisiel. Anvet eo an ijinadenn-mañ an "Daguerreotip". A-drugarez d'an Daguerreotip-se, berraet e vo an amzer evit kaout ur poltred. Tremenet omp eus 18 eurvezh d'ar muiañ, da 30 vunutenn, pa 'vez brav an amzer.
An emdroadur
Aet eo kalz war-raok teknikoù ar c'hemer poltriji. Disoc'hoù an enklaskoù war ar sujed, a zo bet kemeret gant Bro-C'hall, ha pep hini a c'helle gwellaat ar reizhiad-se buan a-walc'h.
Ijinadenn ar film ouesk
110px|thumb|left|Boest lizhiri Kodak 230px|thumb|right|Ur poltred war ur film ouesk Ar poltriji kentañ, e gwenn ha du, a oa krouet war plakennoù gwer. Met, kemer a rae re a blas ha pounner e oa. Neuze, e 1884, George Eastman en deus lakaet e-pleustr ar filmoù ouesk. Ar filmoù-se a c'helle degemer meur a poltriji er benveg.
Ur gwir reveulzi eo bet e-touez bed ar poltred. Adalek ar mare-se eo bet krouet ar c'h/Kodak gentañ. Savet eo bet gant ar gevredad Eastman. Ur wech kemeret ar poltriji, kaset e voent betek Rochester (New-York), a-benn diorren anezho hag adkargañ ar benveg. Ur wech echuet, e voe kaset an hollad en-dro.
Padout a raio ar reizhiad-se betek ar bloavezhioù 2000. Rak, e 2007, serret e vo al labourva diwezhañ eus ar gevredad Eastman Kodak.