cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Spandau
Istor
Istor Spandau a grog tro-dro ar 7vet pe an 8vet kantved p’en em stalias eno an Hevellered (pobl slav) ha pa savjont ur c’hastell-kreñv. Trec’het e voent gant ar roue german Herri Iañ e 928. Dont a reas ar Slaved en-dro goude emsavadeg 983. E 1156 e voe etre daouarn Albrecht von Ballenstedt. Roud a vez kavet eus ar ger Spandowe evit ar wech kentañ e 1197. Dont a reas Spandau da vezañ ur gêr e 1232. Da vare an Askanianed e krogas saverezh kreñvlec’h Spandau, echuet e voe etre 1559 ha 1594 gant Joachim II a Vrandenburg. E 1558 e teuas ar gêriadenn Gatow da vezañ ul lodenn eus Spandau. E-pad Brezel an Tregont vloaz e voe gronnet Spandau gant ar Svediz e 1634. Goude emgann Saalfeld (10 a viz Here 1806) ha hini Iena (14 a viz Here) e tegemeras Claude Victor-Perrin kodianidigezh kreñvlec’h Spandau. Eno e chomas ar C’hallaoued betek 1807. Distreiñ a reas Napoleon e 1812, ha taget e voe Spandau gant soudarded Rusia ha Prusia e 1813. Lakaet eo bet Spandau e Berlin Veur e 1920.
Abbasided
Ar c'hêr-bennioù a zo bet:
David Vinckboons
Vinckboons en doe da nebeutañ dek bugel. E vibien a voe ar c'hartennour ha livour Johannes Vingboons, ar savourien Justus Vingboons ha Philip Vingboons.
Tron
Tronioù er sevenadurioù kozh
Arouez an doueegezh hag an unpenniezh eo bet an tronioù a-gozh. Evit lidoù e vezent implijet ha da gentañ evit kurunadur an unpenn. War ul leurenn plank pe war ur pazenn e veze lakaet an tron ma vo uheloc'h ar penn uhel eget ar re vezant.
Hervez Homer e veze lakaet gant ar Gresianed kozh tronioù er palezioù roueel hag en temploù ma yelo an doueed hervez o flijadur warno. Unan eus ar re vrudetañ a oa hini Apollo e Amyclae.
E pad an Impalaeriezh roman e veze daou dron e Roma, hini an Impalaer hag hini an doueez Roma gant delwennoù da vezañ azeulet warno.
Martin Luther
Martin Luther a zo bet ganet d'an 10 a viz Du 1483 en Eisleben (Impalaeriezh santel roman german d'an ampoent) ha marvet d'an 18 a viz C'hwevrer 1546 er memes kêr.
Manac'h e oa, ha sevel a reas a-enep d'ar gatoligiezh : unan eus tadoù pennañ ar brotestantiezh e teuas da vezañ.
Dieta Worms
E 1521 e voe galvet Martin Luther da gomz dirak Dieta Worms gant an Impalaer santel Karl V.
Spandau
Istor
200px|thumb|right| Karterioù ar 5 arondisamant Abaoe adreizhadenn 2001 eo rannet Spandau e 9 c’harter (Ortsteil) :
Halluin
Halluin e galleg, Halewijn en izelvroeg, a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Martin Luther
Bibl
Treiñ a reas ar Bibl en alamaneg, da lavaret e « yezh ar bobl », ar pezh a oa bet un darvoud bras pa oa bet digoret dre-se ar « skridoù santel » kristen d’ar bobl.
20 Mezheven
Ganedigezhioù
thumb|150px|Jacques Offenbach || thumb|150px|Nicole Kidman
Marvioù
thumb|right|150px|Willem Barents
Germania Superior
thumb|250px|Germania Superior en [[Impalaeriezh roman, war-dro 120]] Germania Superior ("Germania Uhel"), pe Germania Prima ("Germania gentañ") a oa ur broviñs eus Impalaeriezh Roma, er c'hornôg d'ar stêr Roen.
Loïc Guillon
Loïc Guillon a zo ur c'hoarier mell-droad ganet d'an 11 a viz Genver 1982 e Limoges. Difenner kleizour eo (1,86m evit 80kg), c'hoari a ra hiziv an deiz en FK Naoned gant an niver 24. Kentañ krogad e Ligue 1: Sochaux-Naoned (2-1), d'an 2 a viz Eost 2003. E-kerzh ar bloavezh 2004-2005, e c'hoari e-kreiz an difenn, pa oa aet kuit Mario Yepes, Nicolas Gillet ha Sylvain Armand. Evit ar bloavezh 2005-2006 eo bet dre ziouer unan eus an difennerien implijet ar muiañ gant e vignon Pascal Delhommeau. Kemer a ra brec'henn ar c'habiten Mickael Landreau aet da c'hoari er PSG, evit ar bloavezh 2006-2007. Kabiten e vo un nebeud mizioù nemetken betek ma skarzhfe e c'hourdoner Serj an Dized. Georges Eo, ar c'hourdoner nevez, a ziviz lakaat Alioum Saidou ha goude Mauro Cetto evit bezañ kabiten ar skipaih. E wazour a zo Pape Diouf.
Kazh sinaat an dezerzh
Ar c'hazh sinat an dezerzh (Felis bieti), anvet kazh sinat ar menezioù ivez, a zo ur c'hazh gouez bihan eus kornôg Sina. Unan eus ai izili nebeutañ anavezet eus ar gerentiad felis eo. Estreget evit liv e greoñ eo-eñv a-walc'h ouzh ar c'hazh gouez europeat. Muzuliañ a ra war-dro 80 cm gant ul lost a 35 cm. Liv an traezh a zo gant o c'hreoñ estreget war o c'hof ma'z eo gwenn. Kelc'hiennoù du a zo war e c'haroù hag e lost.
Loïc Guillon
Statistikoù
Paouezet an 23 a viz Eost 2007
Kazh sinaat an dezerzh
Ar c'hazh sinat an dezerzh a gaver e proviñsoù Tibet, Qinghai, Gansu ha Sichuan. Daoust d'e anv e vev e koadegoù sklaer hag e strouezh dreist holl. Ral eo da gejañ gantañ en ur dezerzh gwir.
Germania Superior
Savet e oa bet er bloaz 84 gant Domitianus.
Kazh sinaat an dezerzh
Anevaled-noz ez int ha krignerien ha evned a zebront. Gwarezet ez int e Sina met en arvar ez int memes tra peogwir e ampoezonner e breizh bennañ : ar pika.
Germania Superior
Pennlec’h ar broviñs a oa e Mogontiacum, deuet da vezañ Mainz, en Alamagn.
Kazh sinaat an dezerzh
Bez ez eus tri ispesad:
Liammoù diavaez
Kazh sinat an dezerzh
Pahieg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù tamaek eo ar pahieg (pahi, lugitama, wansum, pe riahoma) komzet gant tro-dro da 845 den (2000) e proviñs Saundaun e Papoua Ginea-Nevez.
1693
Diwar-benn bloavezh 1693 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1693
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1693
Scrooge McDuck
Scrooge McDuck (Balthazar Picsou e galleg) zo un dudenn krouet gant ar Walt Disney Company. « Houad pinvidikañ ar bed », krouet eo bet e bannoù-treset gant Carl Barks e 1947. Anavezet eo evit e bizhoni hag e du redek-bro.
Un houad denheñvel eo, unan e-touez ar brudetañ e tiegezh klan McDuck gant e niz Donald Duck. Ganet eo bet e 1867 e Glasc'ho (Bro-Skos).
E anv
E anv a zeu eus tudenn Charles Dickens e A Christmas Carol.
Kalz anvioù disheñvel en deus hervez ar broioù :
Maryland
Maryland a zo ur Stad eus arvor reter ar Stadoù-Unanet. Unan eus an 13 Stad orin eo. Annapolis eo ar gêr-benn.
Sinagogenn Rykestraße
Sinagogenn Rykestraße eo sinagogenn vrasañ Alamagn. E karter Prenzlauer Berg en arondisamant Pankow e Berlin emañ. Goude labourioù a badas ur bloavezh eo bet digoret en-dro d'an 31 a viz Eost 2007.
Istor
E 1904 e voe savet. Ur savadur savet gant brik eo, en doare nevezroman. Pa voe savet e c'halled degemer 2 000 den enni (1 074 den hiziv an deiz). C'hwezhet e voe an tan enni gant an Nazied e-pad Nozvezh ar strink, d'an 9 a viz Du 1938. Met dre ma oa stank an tiez tro-dro e voe lazhet an tan buan gant ar bomperien. Goude-se e voe implijet da varchosi ha da zastumlec'h. Adalek 1945 e teuas da vezañ ul lec'h azeuliñ en-dro. D'ar mare-se e oa e Berlin ar Reter. Dilezet e voe gant pennoù an DDR ha ne voe ket graet war he zro. Adkempennet e voe er bloavezhioù 2000 ha digoret en-dro d'an 31 a viz Eost 2007. E-touez an dud a gemeras perzh el lid e oa ar rabin Lzo Trepp, hag a oa bet o labourat enni betek 1936.
Gweladenniñ
Gweladenniñ ar sinagogenn a c'haller da Yaou etre 2 eur ha 6 eur ha da Sul etre 11 eur ha 4 eur. Displegadennoù en alamaneg hag e saozneg a vez kinniget. Lidoù a vez aozet da Wener da noz ha da Sadorn vintin. A-benn tizhout ar sinagogenn e c'haller tapout ar metro (linenn U2, arsav Senefelderplatz ha hini Eberswalder Straße) pe an tramway (linenn M2, arsav Knaackstraße ha hini Marienburger Straße).
Godewaarsvelde
Godewaarsvelde, e flandrezeg kornôgel: Godsvelde, anv ofisiel: Godewaersvelde, a zo ur gumun a Flandrez Frañs (departamant Norzh), er Westhoek.
Mehekeg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù tamaek eo ar mehekeg (mehek, nuku, me'ek, driafleisuma pe idinogosima) komzet gant tro-dro da 6 300 den (1994) e Papoua Ginea-Nevez.
Ciara
Ciara zo un anv-bihan iwerzhonek.
Paul Allen
Paul Allen a zo ur stlennegour, krouet en deus gant Bill Gates an embregerezh Microsoft Corporation.
Santiago de Chile
Santiago pe Santiago de Chile eo kêr-benn Chile.
Gevellerezh
Gevellet eo kêr Santiago de Chile gant meur a gêr all:
Emglevioù gant:
Ezel eus ar "Mercociudades" eo Santiago. Ar rouedad-mañ a gont 180 kêr eus ar broioù ezel eus ar Mercosur. Ezel eo ivez eus unaniezh ar c'hêrioù-penn iberoamerikan (Unión de Ciudades Capitales Iberoamericanas, UCCI) gant kêrioù-penn all Amerika latin mui Barselona ha Rio de Janeiro.
Chinchilla
Ar chinchillaed zo bronneged eus ar c'herentiad Chinchillidae.
Yesaneg-mayoeg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù tamaek eo ar yesaneg-mayoeg (Yessan, Mayo pe Yessan-Mayo e saozneg) komzet gant tro-dro da 1 988 den (2000) e Papoua Ginea-Nevez.
Campagne-lès-Hesdin
Campagne-lès-Hesdin a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Leoben
thumb|250px|left|Ar Zollturm ("Tour ar gwir-treizh") e Leoben Leoben (LFE: [le'obm̩], distagadur stirianek [lɐɪ̯'ou̯bm̩]) a zo ur gêr e rannvro Stiria Uhel, stad kevredet Stiria, Aostria, sez ur skol-veur (Montanuniversität Leoben) ha kreizenn ar mengleuzerezh hag ar greanterezh-dir en Aostria. War ribloù ar Mur eo lec'hiet. Rannet eo kêr en arondisamantoù-mañ: Donawitz, Seegraben, Göss, Waasenvorstadt, Leitendorf, Josefee, Lerchenfeld, Judendorf, Hinterberg.
Erich Honecker
Erich Honecker (25 a viz Eost 1912 - 29 a viz Mae 1994) a oa anezhañ ur politikour komunour alaman bet e penn Republik Demokratel Alamagn (pe 'Alamagn ar Reter') etre 1971 ha 1989. Goude ma oa bet adunvanet an Alamagn e tec'has betek an Unaniezh Soviedel met kaset e oa bet en-dro d'an Alamagn e-lec'h ma voe bac'het ha tamallet da vezañ kiriek da dreitouriezh ha torfedoù all kaset da-benn e-kerzh ar Brezel Yen. Laosket e voe da vont kuit eus an toull abalamour ma oa o vervel gant ar c'hrign-bev. Mervel a reas e Chile nebeut amzer war-lerc'h.
Leoben
Gevelliñ
Gevellet eo Leoben gant Xuzhou (Sina) abaoe 1994.
Erich Honecker
Da diwezh ar brezel e krogas Honecker en-dro da lakaat e pleustr e gredennoù komunour dindan beli Sekretour Meur ar Strollad, Walter Ulbricht. E 1946 e oa Honecker etre izili gentañ Strollad Unvaniezh Sokialour Alamagn (SED), ennañ ar Strollad Komunour (KPD) hag ar sokial-demokratourion eus reter Alamagn. Goude ma eas ar maout gante er vouezhiadeg bet dalc'het e 1946 e teuas Honecker da vezañ dileuriad er breujoù ar vro. Ne badas ket gwall bell, neoazh, rak disklêriet e voe Republik Demokratel Alamagn d'ar 7 a viz Here 1949 en takad aloubet gant an Unaniezh Soviedel, gantañ ur vonreizh nevez. Er sistem nevez-se, damheñvel ouzh hini e pleustr en Unaniezh Soviedel, e oa anezhañ ezel-kannad Sekretouriad ar Poellgor Kreiz e 1950 o vont da ezel-leun e 1958.
E 1961 e voe lakaet Honecker e-karg eus ar voger a oa da vezañ savet e Berlin o troc'hañ ar Republik Demokratel er reter diouzh ar Republik Kevreadel er c'hornôg. Soutenet gant an Unaniezh Soviedel e teuas a-benn da vezañ lakaat e penn ar Strollad Komunour e-lec'h Walter Ulbricht hag e 1976 e voe anvet Kadoriad Kuzul ar Stad (Staatsratsvorsitzender).
Daoust d'ar strivoù bet graet gant Mikhail Gorbatchev evit digeriñ ar renad komunour en Unaniezh Soviedel goude 1985, e kendalc'he Honecker da chom feal ouzh al linenn bolitikel a-gent en ur nac'hañ adwelet ar renad. Met muioc'h mui a vroioù er Bloc'had Soviedel a grogas da sevel a-du gant politikerezh Gorbatchev ha pouezet e voe war Honecker d'ober kemend-all ivez. Dre ma kendalc'he da vont war an hent-se e voe rediet Honecker da reiñ e dilez gant izili ar Burev Politikel d'an 18 a viz Here 1989 o lakaat Egon Krenz en e blas.
Goude ma voe bet dismantret Republik Demokratel Alamagn ez-ofisiel e chomas Honecker en ur c'hlañvdi soviedel nepell diouzh Berlin a-raok tec'hel kuit da vMoskov. Kaset e oa bet en-dro da Alamagn e 1992 pa'z eas an Unaniezh Soviedel da get.
Barnet e oa bet e 1993 met leusket e oa bet da vont kuit abalamour ma oa klañv. Mont a reas da Chile da chom ha mervel a reas gant ar c'hrign-bev en harlu e Santiago de Chile nebeudig war-lerc'h e miz Mae 1994.
Pasieg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù tamaek eo ar pasieg (pasi pe besi) komzet gant tro-dro da 356 den (2000) e Papoua Ginea-Nevez.
Deki
Deki (aroueziet gant d) zo ur rakger eus ar sistem etrebroadel (SI) a dalv 10-1, da lavarout eo un dekvedenn.
Da skouer e vez graet gant an dekilitr (dl) pe gant an dekimetr (dm).
Kinniget e oa bet gant Académie des Sciences ha lakaet da ofisiel e Bro-C'hall gant lezenn ar 7 a viz Ebrel 1795.
Dont a ra eus ar ger latin decimus a dalvez dekvedenn.
Mili
Mili (aroueziet m) zo ur rakger eus ar sistem etrebroadel (SI) a dalv 10-3, da lavarout eo ur vilvedenn. Da skouer e talv ar milimetr kement hag ur vilvedenn metr. Heñvel eo gant ar milieilenn.
Kinniget e oa bet gant Académie des Sciences ha lakaet da ofisiel e Bro-C'hall gant lezenn ar 7 a viz Ebrel 1795.
Dont a ra eus ar ger latin mille "ur miliad" (millia, milia eo al liester).
1832
Diwar-benn bloavezh 1832 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1832
San Pablo
San Pablo zo un anv-lec'h spagnolek, savet diwar an anv-badez Pablo, kar da Paol e brezhoneg, hag a gaver e meur a vro dre ar bed.
Sent
Tri sant zo anvet San Pablo e spagnoleg:
20x15pxE Puebla 20x15px En Oaxaca
Merelbeke
Merelbeke a zo ur gumun eus Flandrez Belgia e proviñs Reter-Flandrez.
Pintig
Ar pintig a zo
Pleven (Bulgaria)
Skeudenn:Meurastumm.png Evit sterioù all ar ger Pleven, gwelit ivez ar pennad Pleven (disheñvelout)
Pleven (e bulgareg: Плевен, ) a zo ur gêr eus Bulgaria. Kêr-benn oblast Pleven eo.
Kumuniezhoù
Pleven a zo ur gumuniezh ivez, lod eus Oblast Pleven. Kompren a ra 23 kêriadenn ha 2 gêr:
Raneoù
Pleven a zo gevellet gant Brest, met Pleven n'eo ket gevellet gant Brest tamm ebet.
Feldkirch
Feldkirch zo un anv-lec'h alamanek:
Amaleg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù iwamek eo an amaleg (amal pe alai) komzet gant tro-dro da 831 den (2003) e Papoua Ginea-Nevez.
Tracy Chapman
thumb|Tracy Chapman Tracy Chapman, ganet d'an 30 a viz Meurzh 1964 e Cleveland (Ohio, Stadoù-Unanet), 'zo ur ganerez amerikan. Emañ o chom e San Francisco, disrannañ a ra mat he buhez personel ha micherel avat. Skrivañ a ra kanaouennoù stourm (Talkin' 'Bout a Revolution, an hini anavezetañ anezhe) pe hiniennel-tre, o vont gant he gitar a-dreuz doareoù muzik disheñvel : folk, rock, reggae. E-touez he c'hanaouennoù all emañ Fast Car, Baby Can I Hold You, Give Me One Reason ha Telling Stories a zo brudet ivez.
Gwerzhet he deus 40 milion a bladennoù dre ar bed.
Iwameg
Ur yezh sepikek-ramouek eus is-skourr ar yezhoù iwamek eo an iwameg (iwam) komzet gant tro-dro da 3.000 den (1998) e Papoua-Ginea nevez.
Chotenn ha joskenn
thumb|250px|right|Chotenn pe joskenn (tu diavaez) thumb|250px|right|Chotenn (tu diabarzh) Chotenn pe joskenn zo anv daou veuz peuzheñvel e Breizh.
Chotenn
Ar chotenn zo anv ur meuz hag a vez gwerzhet ha debret er Vro-Vigoudenn da vare an Ened. Un hanter eus penn ur pemoc'h nevez lazhet eo, hag a vez holenet, bervet, ha rostet e forn ar baraer. Debret e vez gant un tamm bara dous.
Dister eo an niver a dud a oar skrivañ brezhoneg, setu perak e weler alies "chotten" skrivet war skritelloù stalioù ar Vro-Vigoudenn.
Joskenn
Un tamm heñvel eo ar joskenn a vez debret e Treger, hag a gaver da brenañ a-hed ar bloaz, ha n'eo ket ur wech hepken, e ti pep kiger a feson. Unan eus arouezioù broadel Treger eo. Hervez tud zo e vije kavet e Goueloù ivez. Gwechall e veze debret en-tomm, gant patatez krign, hag en-yen gant ar wazed, war ar maez, d'o adlein, gant bara hag amann, ha banneoù chistr. Nebeutoc'h e vez debret bremañ, gwir eo, pa ziwall an dud a zebriñ re a zruzoni.
Ur blaz dreist a zo war ar meuz rak n'eus ket gwell eget druzoni mat da reiñ blaz d'ar c'hig. Gwir eo n'eus ket kement-se a gig avat, met ar blaz eo an tad.
Pardon ar joskennoù
Pa vez  Deiz kentañ ar Bloaz  e vez hetet ar bloavezh mat gant pokoù e-leizh, ma vez graet pardon ar joskennoù eus an deiz-se. Met n'eus forzh peseurt abadenn heñvel a c'hall bezañ ur seurt pardon ar joskennoù, interamantoù da skouer, ha joskenn war an daol a-wechoù.
Pelec'h e vez kavet joskenn?
E ti kigerien ar vro e kaver joskenn : e 2018, er Roc'h-Derrien, Trelevern ha Plouilio, e Kerleo Bras, e Landebaeron. Er marc'hadoù : re Landreger, Lannuon, Plistin, Plouared, hag ar Roc'h. En un nebeuig pretioù : La Table d'Arnaud e Gwengamp, L'Hermine Blanche e Trebeurden.
Breizh-Uhel
E Breizh-Uhel e vez graet paté de tête, pe museau, gant penn ar pemoc'h, gant an tammoù kig a vez kavet e-kreiz an druzoni. Hogen, dre ma vez bervet an tammoù kig-se e vezont divlaz a-walc'h, se zo kaoz e vezont debret en ul lipig diwar gwinegr.
Orin
Savet eo chotenn diwar ar ger chot, aet da jod e Treger. Gant jod ha ken (evel er gerioù vilgen ha louskenn) eo savet ar ger joskenn. Gwelout :.
Gwiz
Ur wiz e Lannuon, anvet Joskenn, zo bet brudet e 2015 ,
Taro
An Taro zo ur stêr en hanternoz Italia, hag adstêr d'ar Po. Emañ hec'h eienenn en Apenninoù ha redek a ra a-dreuz Proviñs Parma a-hed 126 km a-raok en em deurel er stêr Po, en hanternoz da gêr Barma.
En amzer Napoléon Bonaparte e voe roet hec'h anv d'un departamant gall krouet e-lec'h dugelezh Parma.
Ctenomyidae
Bevañ a ra ar c'hrignerien-se e Suamerika.
War-dro 60 spesad zo.
Sepikeg iwamek
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù iwamek eo ar sepikeg iwamek (sepik iwam pe yawenian) komzet gant tro-dro da 2 500 den (1987) e Papoua-Ginea Nevez.
Lichtenrade
thumb|right|200px|Lec'hiadur Lichtenrade e Tempelhof-Schöneberg thumb|right|200px|Iliz Lichtenrade Lichtenrade a zo ur c'harter (alamaneg Ortsteil) en arondisamant Tempelhof-Schöneberg e Berlin. Betek 2001 e oa ul lodenn eus Tempelhof. 10,1 km² eo gorread Lichtenrade. E miz Even 2008 e oa annezad 49 451 ennañ (stankter : 4 896 annezad/km²).
Istor
Meneget e voe evit ar wech kentañ e 1375 gant an anv Lichtenrode. Da vare Prusia e oa ur gumun emren e distrig Teltow ha kendeuzet e voe eBerlin e 1920. Da vare an Eil Brezel-bed e oa ul lodenn eus kamp-kreizennañ Sachsenhausen e Lichtenrade. Azalek 1941 e voe bac'het prizonidi eus Ukraina er c'hamp. E-pad ar Brezel yen e oa e Berlin ar C'hornôg. War an harzoù etre Lichtenrade ha Brandenburg e tremene Moger Berlin (1961 - 1989).
Lec'hiadur
E bannlev su Berlin emañ Lichtenrade, tost ouzh Schönefeld (distrig Dahme-Spreewald), Blankenfelde-Mahlow ha Großbeeren (an daou diwezhañ e distrig Teltow-Fläming). Stok ouzh Marienfelde, Mariendorf ha Buckow (distrig Neukölln) eo.
Treuzdougen
Linenn S-Bahn S2 e ti-gar Schichauweg hag e hini Lichtenrade.
Ato
Ato (aroueziet a) zo ur rakger eus ar sistem etrebroadel (SI) a dalv 10-18 pe c'hoazh ur vilvilionvedenn eus ur vilvilionvedenn.
Da skouer e vez graet gant an atoeilenn.
Degemeret e voe e 1964.
Dont a ra eus ar ger danek atten "triwec'h", "eitek".
Hoarn
thumb|300px|Enez [[Skylge e Friz]] Hoorn (pe Hoarn e frizeg) zo ur gêriadenn en Enez Skylge (Terschelling en izelvroeg) e proviñs Friesland en Izelvroioù, hag enni war-dro 460 a dud o chom.
Albert Marcœur
Ur c'haner gall bourguignon diaes da lakaat en ur rann sonerezh resis eo Albert Marcœur, ganet d’an 12 a viz Kerzu 1947 e Dijon. Kroget da vevañ eus e sonerezh er bloavezhioù 1970. Sot eo gant taolioù esae a-fed tonioù, lusk ha trouzioù hag e-giz-se ez eus bet graet anezhañ « ar Frank Zappa gall » e-pad ur prantadig. Ur skriver pozioù a-wechoù skañv, iskis, fentus ha nay.
Penn kentañ e vicher
E-pad 8 vloaz en doa studiet ar glarinetenn e Skol-sonerezh broadel ar sonerezh hag an dañs (Conservatoire National de Musique et de Danse) e Dijon, e-keit-se e sone ivez e strolladoù rock eus e lise. Goude-se er strolladoù Jazz Babies hag al Lake's Men e oa bet tapet skiant prenet al leurenn gantañ. E 1970 e oa aet d’ar Fidélaire en Eure, e lec’h m'en doa labouret e studio Frémontel. Gant e strollad -Kapak (Patrice Tison –gitar tredan-, Pascal Arroyo –gitar boud- ha François Bréant –klavieroù- deuet goude da vezañ sonerien reoliek Bernard Lavilliers) – en deus desket penaos ober gant ul liespistenn, sevel sonerezh war ar prim, krouiñ tonioù pa veze lezet dieub ar studio gant sonerien Pariz az ae da enrollañ ennañ.
Savet ez eus bet ul label gantañ, al Label Frères a-benn ober war-dro e sonerezh en un doare emren. Gant al label-mañ en deus adembannet dindan stumm pladennoù arc’hant e albomoù kozh hag evel-just embannet re nevez. Kenderc’hel a ra da sevel sonerezh filmoù ivez, an hini diwezhañ Le Pressentiment gant Jean–Pierre Darroussin.
Feldkirch (Aostria)
Feldkirch, diazezet gant ar Reted a-raok aloubadeg o bro gant ar Romaned hag anvet Clunia ganto, a zo ur gêr e kornôg stad kevredet Vorarlberg, Aostria. Lec'hiet eo e traoñienn ar Roen war bevenn Liechtenstein. Rannet eo kêr e 7 arondisamant: Feldkirch, Levis, Altenstadt, Gisingen, Nofels, Tosters ha Tisis.
Monumantoù heverk
thumb|left|250px|Ar Schattenburg, kastell tiegezh [[Moñforzh e Feldkirch]]
Gevelliñ
Gevellet eo Feldkirch gant Sigmaringen (Alamagn).
1833
Diwar-benn bloavezh 1833 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1833
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1833
Simone Bussers
Simone Bussers a zo ur vestrc'hoarierez echedoù belgiat.
Dimeziñ a reas gant ur breur d'ar mestrc'hoarier Alberic O'Kelly de Galway.
Kampionez echedoù (maouezi) eus Belgia e voe e 1949 (6 poent/6), 1951 (5,5/6) ha 1952 (2/2).
Traun
Traun, lec'hiet e-kichen Linz, Aostria-Uhel, a zo unan eus kêriòu yaouankañ Aostria. E 1973 ez eo bet lakaet da geoded. Rannet eo e pevar arondisamant: Traun, St. Martin, St. Dionysen hag Oedt.
Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon
thumb|dehou|200px|Pajenn gentañ golo al levr bet embannet e 1950. Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon zo un dastumad kontadennoù, skrivet gant Yann ar Floc'h (1881-1936), anv-pluenn un den anvet "Jean Le Page" ("Jañ Pach" en e vro), eus Pleiben, hag a oa ivez “Pintig” e anv-barzh.
Embannet e oa bet ar c'hoñchennoù e Le Courrier du Finistère, Ar Bobl, Kroaz ar Vretoned, Ar Vro, ha Steredenn Boulvriag da gentañ-holl. Dastumet e oant bet en ul levr gant Yeun ar Gow, a oa mignon d'an oberour. Embannet e voe al levr e Levrdi Le Dault e Kemper, ha moulet er Baol e 1950, kent bezañ adembannet (e doare ar "skolveurieg") e 2002 gant Al Leur Nevez - Emgleo Breiz.
Unan eus gwellañ levrioù hon lennegezh-pobl eo hervez Yeun ar Gow en devoa skrivet c'hwec'h pajennad raklavar al levr.
Ar c'hontadennoù
Teir c'hoñchenn ha tregont a ya d'ober an daou c'hant trizek pajenn ha pevar-ugent a zo el levr Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon :
1694
Diwar-benn bloavezh 1694 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1694
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1694
Étaples
Étaples, pe Étaples-sur-Mer, en izelvroeg: Stapel, e latin Stapula, a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Brezel-bed kentañ:
Carino
Carino zo un anv-den italianek dibaot.
Orin
Dont a ra moarvat eus an anv latin Carinus. Lod a lavar e vije stumm gourel an anv-badez Carina, a zo un anv-badez danek.
Valparaíso
Valparaíso (distaget IPA [balpaɾaˈiso] e spagnoleg) a zo ur gêr hag ur porzh eus Chile. Emañ war ribl ar Meurvor Habask, 130 km diouzh ar gêr-benn, Santiago de Chile.
7 Mae
Ganedigezhioù
thumb|right|150px|Christy Moore
Valparaíso
Trede kêr vrasañ Chile eo Valparaíso, war-lerc'h Santiago ha Concepción. Savet e voe gant ar Spagnoled e 1536. Gouzañvet he deus kêr meur a wech diwar krenoù-douar kreñv.
Troad prosekutivel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad prosekutivel (saoz. prosecutive case) evit komz eus un droad a dalvez da deskrivañ ar fed ma tremen un dra pe un den bennak a-hed ur c'horeenn pe un hent, o klotaat mui-pe-vui gant an araogennoù "a-hed", "dre" e brezhoneg.
Implijet e vez an droad-mañ, heñvel-mik ouzh an troad prolativel, e heneuskareg hag e nenetseg
Pennsylvania
Pennsylvania, pe ent-ofisiel Kenglad Pennsylvania (Commonwealth of Pennsylvania) — distagadur IPA [pɛnsl̩ˈveɪnjə] pe [pɛnsl̩ˈveɪniə] — a zo ur Stad eus tu biz Stadoù-Unanet Amerika. Unan eus an 13 Stad orin eo.
Tintin
right|frame|Tintin hag e gi Milou Tintin eo penn-tudenn "Troioù-kaer Tintin", skrivet ha treset gant Hergé.
Diskouezet e oa bet Tintin, hag e gi Milou, d’an 10 a viz Genver 1929 er "Petit Vingtième", stagadenn evit ar re yaouank d'ar gazetenn velgiat "Le Vingtième Siècle".
Ur c'hazetenner yaouank, o veajiñ er bed a-bezh, eo Tintin.
N'eo ket aes diskrivañ Tintin dre arouezennoù dibar. Evel just, speredek, korfigellet, brokus ha kalonek eo, met un dudenn iskis e chom Tintin.
E oad n'eo ket sklaer : gallout a rafe bezañ ur c'hrennard pe un den deuet. N'eus na familh, na gwreg dezhañ. E anv eo Tintin, ha netra ken : n'eus ket moaien da c'houzout hag-eñ eo un anv familh, un anv bihan pe ul lesanv. Daoust dezhañ bezañ kazetenner, ne weler ket anezhañ war e vicher nemet en albom kentañ. Simpl-tre eo e benn : un dremm ront, gant pikoù evit an daoulagad hag ar genou.
Mignon ar re wan eo Tintin, ha stourm a ra a-enep an droug. Feal-tre eo ouzh e vignoned, ha n'eo ket un den a c'hall bezañ prenet e onestiz. Tintin n'eo ket paotr ar fulor : gwelloc'h eo gantañ soñjal ha dielfennañ an traoù a-raok ober.
Barrek eo Tintin war ar sportoù, ha daoust ma'z eo fallegan, e vez gounezet pep emgann gantañ. Ouzhpenn, gouzout a ra bleniañ kirri, motoioù, stlejerezed, kirri brezel, kirri-nij, bigi, hag all ...
Emañ Tintin o chom er 26, straed al Labrador - en ur gêr a c'hellfe bezañ Brusel - hag e Kastell Kervilin goude "Tintin e bro an aour du".
Carino Pietro da Balsamo
Carino Pietro da Balsamo (marvet e 1293), a vez graet Sant Acerinus anezhañ a-wechoù, a oa muntrer Sant Pêr Verona hag a savas keuz dezhañ goude, ma teuas da vout breur dominikan. Lakaet eo da wenvidig gant an Iliz Katolik.
Hervez ar vojenn e oa un den kriz, eus Cinisello Balsamo, a oa bet goulennet outañ gant Katared Milano lazhañ Pêr a oa un Inkizitour. D'ar e c'hoarvezas ar muntr, p'edo Pêr o vont eus Como da Vilano.
Taro (departamant)
An Taro a oa un departamant gall eus mare Napoleon en Italia. Savet e voe e 1808, pa voe staget Dugelezh Parma, Piacenza ha Guastalla ouzh Bro-C'hall. Parma e oa ar pennlec'h anezhañ.
E 1812 voe rannet e 3 arondisamant:
Galleg e oa ar yezh ofisiel.
Distrujet e voe pa voe faezhet Napoléon Bonaparte e 1814. E Kendalc'h Vienna e voe adsavet an dugelezh ha roet da Marie Louise Aostria, eil pried Napoleone Buonaparte
Hiriv emañ an douaroù-se e proviñsoù Parma ha Piacenza.
Kazetenn
Pa voe savet an departamant e voe kemmet anv ar gazetenn Gazzetta di Parma e Giornale del Taro eus 1811 betek 1814.
Tud
E-keit ma padas an departamant eo e voe ganet Giuseppe Verdi, etre an 9 hag an 10 a viz Here 1813, e kêriadenn Le Roncole, e-kichen Busseto.
Giusy Parrino
Giusy Parrino a zo bet ganet d'an 11 a viz Genver 1973. Ur vestrc'hoarierez echedoù italian eo.
He 'zo bet Kampionez Italia e 1993.
British Chess Magazine
British Chess Magazine eo koshañ kazetenn echedoù ar bed o vout embannet c'hoazh. E 1881 e voe krouet. Miziek eo.
Embannet e voe a-hed ar Brezel bed kentañ hag an Eil brezel bed. BCM a reer outi alies e bed ar c'hoarierion echedoù.
Savet e voe ar gazetenn gant John Watkinson (1833-1923) hag a voe he fenngazetennour kentañ. A-raok, John Watkinson en doa embannet ur gazetenn echedoù arall, an Huddersfield College Magazine. Adalek he fenn-kentañ e ro keleier ag an echedoù er bed a-bezh, ha n'eo ket e Breizh-Veur hepken.
Ur gazetenn brevez ha dizalc'h eo. N'he deus bet liamm ebet gant Kevre Echedoù Breizh-Veur biskoazh.
Mariendorf
Lec'hiadur
Mariendorf a zo lec'hiet etre Tempelhof en norzh ha Marienfelde ha Lichtenrade er su. Er c'hornôg ez eo stok ouzh Lankwitz (Steglitz-Zehlendorf) ha stok ouzh Britz ha Buckow (arondisamant Neukölln) er reter.
Istor
Meneget e voe evit ar wech kentañ e 1373 gant anv anv Mariendorff ha gwerzhet e voe (asambles gant Tempelhof ha Marienfelde) da Berlin ha Cölln e 1435. E 1800 e oa 162 annezad e Mariendorf. E 1872 e voe krouet Villenkolonie e su Mariendorf hag e 1900 e oa 5 764 annezad. E 1913 e voe digoret an Trabrennbahn hag e 1920 e voe kendeuzet Mariendorf e Berlin. E 1924 e voe krouet Volkspark Mariendorf. Da zibenn an Eil Brezel-bed e voe aloubet Mariendorf gant an Amerikaned. E 1946 e voe krouet ur c'hamp da zegemer tud diblaset en Eisenacher Straße. E-tro 3 250 den a voe degemeret er c'hamp betek 1948. E 1966 e voe savet un ti-gar U-Bahn (linenn U6).
Treuzdougen
Meur a arsav U-Bahn a zo : Ullsteinstraße, Westphalweg hag Alt-Mariendorf, e penn a linenn U6. Tren (S-Bahn, linenn S2) e ti-gar Attilastraße.
1695
Diwar-benn bloavezh 1695 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1695
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1695
Glac'har Andromac'he dirak korf he fried Hektor
Glac'har Andromac'he dirak korf he fried Hektor zo anv un daolenn graet gant al livour gall Jacques-Louis David e 1783, hag a c'haller gwelout e Mirdi al Louvre. Awenet eo bet gant an Ilias, hag istor Andromac'he, a oa bet lazhet he fried Hektor e brezel Troia, a oa bet danvez ur pezh-c'hoari gant Jean Racine.
Pourc'hoad
Pourc'hoad (Porhoët hervez ar stumm ofisiel gallek) zo ur vroig e kreiz Breizh, a bep tu d'ar stêr Oud, adstêr d'ar Gwilun war e lez dehoù.
Gerdarzh
Dont a ra an anv eus ar ger Poutrecoet (pou-tre-koed, « ar vro dre/a-dreuz ar c'hoad »), ur goadeg vras a zo bet eno ha diaes e oa da dreuziñ. Pagus trans sylvam e oa e latin. Troet eo an anv da Porhoët/Pourc'hoad.
Graet e veze an anv-se eus :
Beskontelezh Pourc'hoad
Beskontelezh Pourc'hoad zo diazezet war ur berc'henniezh e kornôg kontelezh Roazhon gant ar beskont Eudon (pe Eudes e galleg) meneget e 987 en amzer Konan Iañ. Ur veskontelezh e oa a-benn an XIvet kantved, enni ouzhpenn 140 parrez ha tost da 4 000 km². Kentañ beskont a anavezer e oa Gwethenoc (Gwezhenneg), an hini a savas ur voudenn e Château-Trô (Kastell-Tro?) e kumun Gwiler-Porc'hoed (Guilliers e galleg), a zo anv anezhañ en 1008 en amzer an dug Jafrez Iañ.
Daveennoù
<!-- Geoffroy, fils d'Eudon Ier qui a succédé à son frère Josselin II, accepte en 1127 de donner à son cadet, Alain la partie sud de la vicomté sur la rive droite de l'Oust, sauf Ploërmel et les environs de Josselin, ce qui devient alors la vicomté de Rohan. Le fils de Geoffroy Eudon II de Porhoët est le gendre du Duc Conan III de Bretagne et régent à la mort de celui-ci, mais il échoue dans sa tentative d'empêcher Henri II Plantagenêt de prendre pied en Bretagne et de la contrôler définitivement en 1167. Son fils Eudon III ne laissa pas d’héritier mâle pour lui succéder. Le vicomté de Porhoët fut donc partagé entre ses trois filles : Les partages du vicomté eurent lieu en 1239 et 1240. Raoul III de Fougères obtient 2/3 du vicomté de Porhoët y compris Josselin et son château, Lanouée et sa forêt avec la paroisse de Mohon. Aliénor et son second époux eurent les villes de La Trinité-Porhoët de La Chèze avec son château et de Loudéac avec la forêt de ce nom. Rien n’indique le nom des propriétés échues à Jeanne de Porhoët et à son mari qui cependant eurent leur moitié d’un tiers du vicomté avec Aliénor et Pierre de Chemillé. Le duc de Jean Ier de Bretagne confirma ces partages par une lettre datée de Ploërmel au mois de février 1248.
La part du vicomté dévolue à Aliénor de Porhoët revint au fils aîné de son premier mariage Alain VI de Rohan qui passa un accord en ce sens avec son demi-frère Thomas de Chemillé en 1284. Elle fut de ce fait incorporée dans le patrimoine de la Maison de Rohan.
La part de Raoul III de Fougères qui constitue le vicomté de Porhoët passa comme la baronnie de Fougères à ses héritiers les Lusignan. L'ensemble des biens de cette famille fut confisqué en 1309 par le roi de France Philippe IV le Bel mais il en laissa la jouissance à Yolande de Lusignan sœur du dernier vicomte jusqu'à sa mort.Le Porhoët fut ensuite donné en apanage à la famille d'Alençon en 1328 puis acquis en 1370 par Olivier V de Clisson.
Le mariage de sa fille Béatrix de Clisson avec Alain VIII de Rohan permit la réunification du Porhoët entre les mains de la famille de Rohan qui le conserva. -->
Bousbecque
Bousbecque e galleg, Boesbeke pe Busbeke en izelvroeg, a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Kumun Labourerion Estonia
Ur Republik Soviedel berr-bad en Estonia e oa Kumun Labourerion Estonia (estoneg: Eesti Töörahva Kommuun pe ETK), bet krouet d'an 29 a viz Du 1918 e Narva.
Klasket e oa bet ur wezh dija sevel ur gouarnamant sokialour evit ar vro-se.
Kadoriad ar Gumun e oa Jaan Anvelt adalek ma oa bet krouet betek mac'h eas da get.
Disklêriet e oa bet Republik Soviedel Naissaar en hevelep mare gant tud bet savet ar Gumun gante, met mont a reas da netra goude dek devezh.
Oudezele
Oudezele, anv ofisiel;Oudezeele, a zo ur gumun a Flandrez Frañs (departamant Norzh), er Westhoek.
Skylge
thumb|Enez Skylge, e [[Friz]] thumb|Enez Skylge gwelet eus an oabl. Skylge (e frizeg), pe Terschelling (en izelvroeg) zo un enezenn e Mor an Hanternoz, e proviñs Friesland en Izelvroioù.
Kêriadennoù an enezenn
thumb|Brandaris, tour-tan Skylge Skrivet eo an anvioù frizek etre krommelloù.
Nasaeg
thumbnail|left|Golo ar yezhadur nasaek embannet gant an I.L.V.
Ur yezh digenvez eo an nasaeg (Nasa yuwe, d.l.e. yezh an Nasaed, e yezh ar vro; paez pe lengua paez e spagnoleg). Komzet e vez e Kolombia, e reter Popayán (e departamantoù Cauca ha Huila), gant war-dro 80 000 a dud diwar ur boblañs veuriadel a 122 638 (2000). Treuzkaset e vez c'hoazh d'ar vugale met d'an holl ne vez ket ha darn eus ar gumuniezh a gomz spagnoleg hepken. Implijet eo un tammig er relijion hag er c'henwerzh war ar pemdez. E spagnoleg emañ ar skolioù. Kelennet e vez en un nebeud skolioù prevez en derez kentañ.
An eil yezh indian komzet ar muiañ e Kolombia eo an nasaeg, goude ar wayuu hag a-raok ar gwambiaeg, ar yezh amezek.
Skritur
thumbnail|left|Golo aktaoù ar seminer kentañ bet dalc'het gant an [[ICAN evit skoueriekaat doare-skrivañ an nasaeg, 1987]]
Adalek ar bloavezhioù 1970 e krogas avielourien brotestant an I.L.V. deuet eus ar Stadoù-Unanet da embann levrigoù e nasaeg. Embann a rejont ivez ur geriadur hag ur yezhadur. Staliet mat eo an I.L.V. e Kolombia. Dont a ra ar visionerien da vevañ e-touez ar c'humuniezhioù indian, deskiñ a reont o yezhoù, embann a reont studiadennoù ha levrioù evit ar vugale. Klask a reont gounit an Indianed d'o feiz, treiñ a reont ar Bibl en o yezh ha kalz a skridoù relijiel all. Alies e tiazezont o doare-skrivañ war doare-skrivañ ar spagnoleg, war zigarez eo boas an Indianed outañ kentoc'h eget klask un doare-skrivañ azas da bep yezh.
Abaoe ar bloavezhioù 1980 eo krog an Nasaed da blediñ gant o yezh int o-unan gant skoazell yezhoniourien golombian eus skol-veur an Andoù. Perzh eo an ICAN hag ar CCELA el labour diazezañ un doare-skrivañ skoueriekaet evit an nasaeg. Gallout a reer lavaret ez eus bremañ peadra gant an Nasaed evit skrivañ o yezh gant ur skritur a zere mat d'o yezh.
thumbnail|right|Golo ul levrig deskiñ lenn e nasaeg evit ar vugale, savet gant an I.L.V., 1976
Liammoù gant ar yezhoù all
Yezhoniourien zo o deus klasket tostaat an nasaeg ouzh div yezh all aet da get hag anavezet fall : ar panzaleo hag an andaquí. Asambles e furmjent ar familh nasaek. Kement-se n'eo ket bet kadarnaet. Ul liamm a oa bet kinniget gant ar yezhoù barbakoek ivez met dilezet eo bet an hent-mañ da vat bremañ. Ur yezh digenvez e chom an nasaeg neuze.
Fonologiezh
Peder vogalenn sklaer ha peder friet (i, e, a, u) zo e nasaeg. Ouzhpenn e tiforc'her evit pep hini anezho ar vogalennoù berr diouzh ar re hir. Kement-se a gas da 16 an niver a rannoù vogalennek a c'haller enebiñ o fonologiezh : 38 fonem kensonennek zo e nasaeg. Heverk eo ar yezh-mañ dre ar stank m'eo enni ar c'hensonennoù staonekaet, c'hwezhadennet hag c'hwezhstaonekaet.
Arno
An Arno zo ur stêr en hanternoz Italia, a dremen dre Doskana ha kêr Firenze.
thumb|250px|Ar stêr Arno.
Leonding
Tachenn Leonding ([ˈleːɔ̯ndiŋ]), lec'hiet etre Linz, Traun ha Wilhering, a zo bet poblet abaoe an Neolitik. Hiziv an deiz ez eo ur rakkêr eus Linz, kêr-benn Aostria-Uhel. 200px|thumb|left|Kreiz-kêr Leonding d'an Nedeleg
14 Mae
Marvioù
thumbnail|right|150px|August Strindberg
Deiziadur romam
Pridie idus Maias / Argei = In deiz kent idus Mae / gouel an Argei (gourdadoù ar Romaed)
Deiziadur kristen
Lavaret e vez : "d'ar Sant Mazheas ez a ar gwenan er-meaz eus o ziez" (Lannurvan)
Perpinyà
Perpinyà (Perpignan e galleg), zo ur gêr eus Katalonia, e proviñs Rousilhon. Pennlec'h departamant ar Pyrénées-Orientales eo.
Touristerezh
Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.
Gevelliñ
Gevellet eo Perpinyà gant ar c'hêrioù-mañ :
Bacco (Leonardo)
Bacco zo ul livadur gant Leonardo da Vinci, ma weler an doue Bacchus (Bacco en italianeg) hag a zo war ziskouez e Mirdi al Louvre e Pariz.
Hervez arzvarnerien e oa mennet da livañ Yann ar Badezour, nemet war an diwezhadoù e oa bet ouzhpennet binvioù-arouez Bacchus.
1834
Diwar-benn bloavezh 1834 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Bacco (Leonardo)
Liammoù diavaez
Lec'hienn Mirdi al Louvre -
1834
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1834
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1834
Tir y Dyneddon
200px|thumb|Talbenn embannadur kentañ Tir y Dyneddon e 1921.
Tir y Dyneddon[:] Storïau am Dylwyth Teg, gant Edward Tegla Davies, zo ul levr danevelloù berr evit ar vugale hag a voe embannet e 1921 en dastumad Llenorion Plant Cymru.
Fruges
Fruges a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall). Pennlec'h Kanton Fruges eo.
Veronika Goi
Veronika Goi a zo bet ganet d'an 30 a viz Kerzu 1980.
Mestrc'hoarierez echedoù italian.
Kadoriadez Kelc'h Echedoù Capablanca Mestre eo.
Kampionez Italia e 1997.
Unvaniez ar Seiz Breur
Unvaniez ar Seiz-Breur (Unvaniezh ar Seizh breur en doare-skrivañ peurunvan) a zo bet ur strollad arzourion bet krouet gant Jeanne Malivel, James Bouillé, Reun Kreston hag gwreg hemañ, Suzanne Kreston. Ur pouez dezho o deus bet e istor an arz e Breizh ken a-fed o varregezhioù hag berzh o oberennoù ken o liammoù gant an politikerezh : sell ouh an Eil Emsav. Addizoloet eo bet o levezon pa oa bet diskouezet gant pemp mirdi Breizh oberennoù ha dielloù dindan an titl :"Ar Seiz breur, 1923-1947, ar chrouiñ breizheg etre chom giz kozh ha mont war-raok" er bloaz 2000.
Leukothea
Leukothea (Λευκοθέα Leukothea, "an doueez wenn"), a oa un doueez eus ar mor e gwengelouriezh Hellaz.
Unvaniez ar Seiz Breur
Izili
En o mesk e kaver :
Evit ar roll klok, sell ouzh Roll izili ar Seiz Breur
Leukothea
Dont a ra hec'h anv eus he liv gwenn evel ar fru. Gallout a rae sioulaat ar mor pa veze gwallamzer.
A-raok bezañ doueez e oa ar rouanez Ino. He mab Melikertes ivez a voe lakaet da zoue, hag adanvet Palaimon.
En Odysseia ez a da sikour Odysseüs e-kreiz ar gwallamzer. Homeros a ra καλλίσφυρος Ino-Leukotha "plac'h he daouufern koant" anezhi ; c'hoar e oa da Gadmos, a zo bet maouez hag a gomze yezh an dud hogen bremañ emañ e dour sall ar mor m'he deus bet enor digant daouarn an doueoù.
Ur vaouez, a voe karet gant Apollon, a oa anvet Leukothoe, hag a vez kemmesket a-wechoù gant Leukothea.
Maastricht
thumb|240px|Kêr gozh Maastricht war vord ar stêr Maas Maastricht (skrivet Maestricht gwechall, Mestreech e limbourgeg) zo kêr-benn proviñs Limburg, en Izelvroioù. Emañ war ribl kleiz ar stêr Meuse (Maas e nederlandeg), ha kêr vrasañ su an Izelvroioù eo. E 2011 e oa 121 050 a dud o chom enni.
Anv
Krennamzer uhel
Gerdarzh
Istor
Daoust d’ar roudoù roman splann-se ez eus tabut etre Maastricht ha Nijmegen da c’houzout pehini eo « ar gêr goshañ en Izelvroioù ». Tud Nijmegen a lavar e voe anavezet gwirioù d’o c’hêr gant ar Romaned, tra ma ne voe anavezet gwirioù Maastricht evel kêr nemet er Grennamzer. Sur eur koulskoude e oa annezet Maastricht, a-raok donedigezh ar Romaned, gant Kelted (Eburones).
Maastricht he deus kemeret plas Tongeren war dro ar VIvet kantved. Adalek 535, anvet eo an eskob Domitianus, lec'hiet e Maastricht ː episcopus ecclesiae Tongrorum quod et Traiecto.
Er Grennamzer, e oa renet Maastricht war un dro gant dug Brabant ha gant Priñs-Eskob Liège.
Chom a reas an traoù e-giz-se betek aloubidigezh ar C’hallaoued e 1794, goude ur seziz hag a badas 45 deiz. Goude-se, Maastricht a voe pennlec’h departamant ar Meuse-Inférieure, betek 1814.
War-lerc’h faezhidigezh Napoleon, en em gavas Maastricht e Rouantelezh Unanet an Izelvroioù e 1815. Goude an disparti etre Belgia hag an Izelvroioù e voe resisaet an harzoù etre an div vro e 1839 gant Emglev Londrez : Maastricht ha reter Limbourg, daoust dezho bezañ tostoc’h da Velgia e pep keñver, a voe lakaet en Izelvroioù. Abalamour m’emañ pell diouzh kreiz an Izelvroioù, en ur vroig paket etre Belgia hag Alamagn, eo chomet distag a-walc’h Maastricht diouzh ar peurrest eus an Izelvroioù, a-fet spered ha sevenadur.
Maastricht he deus roet hec’h anv d’ar feur-emglev war Unaniezh Europa, a voe sinet eno d’ar 7 a viz C'hwevrer 1992.
Karl V an Impalaeriezh Santel
Karl V, pe Charlez Pemp (e brezhoneg; e galleg: Charles Quint), anavezet ivez evel Karl Aostria pe Karl Habsburg, hag evel Carlos Primero e spagnoleg, a oa ganet d'ar 25 a viz C'hwevrer 1500 e Gent, en Izelvroioù, ha marvet d'an 21 a viz Gwengolo 1558 e manati Yuste e Spagn, a voe roue Spagn hag Amerika spagnol, roue Sikilia, hag  ar c'hentañ roue a unvanas rouantelezhioù Kastilha, Aragon ha Navarra, hag ivez dug Brabant evel Charlez II Brabant (1515-1558), Impalaer santel (1519-1555) evel Karl V. Breur e oa da Ferdinant Iañ an Impalaeriezh Santel a renas evel  impalaer war e lerc'h.
Goude marv e dad Fulup Iañ Kastilha e renas Karl war an Izelvroioù Bourgognat hag a oa unnek dugelezh ha kontelezh enno.
E 1516 e teuas da vout Roue Spagn (Roue Kastilha, Léon hag Aragón evit bout resis) dindan an anv a g-Carlo IV (1516-1558). E 1519 e heritas Arc'hdugelezh Aostria ha evel Roue Roman-ha-German e voe dilennet, ha kurunet e voe en Iliz-veur Aaachen gant arc'heskob Kologn Hermann V Wied. E 1530 e voe kurunet Impaeler Roman-ha-German ( gant ar Pab Klemañs VII. Eñ a voe an eil ha diwezhañ Habsburg kurunet gant ar pab.
Karl a zalc'has (evel an impalaer Masimilian en e raok) gant ar mennozh ag un unpenniezh europat, gant aotroniezh war ar rouaned. Gwelet a rae outañ e-gunan evel unvaner Europa a-enep tostadur an impalaeriezh otoman renet gant Suleiman I ha difenour an iliz katolik. Meur a vrezel a reas a-enep ar roue gall Frañsez Iañ (Brezelioù Italia), daoust ma ne zeuas ket a-benn gwanaat Frañs hag a oa kevreet gant an otomaned.
E 1556 e treuzkasas e c'halloud etre e vab henañ Fulup II, a heritas douaroù Spagn ha Bourgogn, hag e vreur yaouankoc'h Ferdinant Iañ, roue Aotria a-c'houde 1521, hag a gemeras titl an Impalaer. Aze e rannas tiegezh Habsburg etre an hini spagnolat (Casa de Austria) hag an hini aostrian (Haus Habsburg-Österreich). Mont a reas d'an Anaon e 1558 en e balez e-tal manati Yuste e Spagn.
Buhez
Mab e oa da Fulup, dug Bourgogn, ha da Janed Kastilha.
Yaouankiz
Betek 1517 e voe savet en Izelvroioù Bourgogn, ha skoliet gant Guillaume de Croÿ, aotrou Chièvres, ha goude gant Adrian VI, hag e voereb an arc'hdugez Marc'harid Aostria.
E 1506,pa varvas e dad Fulup Iañ Kastilha, e voe legadet dezhañ Izelvroioù Bourgogn, ha Franche-Comté.
Sonia Sirletti
Sonia Sirletti a zo bet ganet e 1971.
Karl V an Impalaeriezh Santel
Yaouankiz
En 1519, pa varvas e dad-kozh Masimilian Iañ an Impalaeriezh Santel, e tegouezhas dezhañ douaroù Habsbourged Aostria ha dilennet e voe da Impalaer Santel Roman German, goude keveziñ gant Frañsez Iañ (Bro-C'hall).
Sonia Sirletti
Mestrc'hoarierez echedoù italian eo.
Karl V an Impalaeriezh Santel
Carlos I ar Spagnoù
Karl, pe Carlos e Spagn, a voe lakaet kurunenn Kastilha war e benn e Cortes Valladolid en 1518. Hogen divizoù a voe lakaet:
Gant kurunidigezh Carlos e krogas renerezh an Tiegezh Habsburg e Spagn : padout a ray betek 1700 pa zegouezhas an Tiegezh Bourbon er vro. En 1518 e voe roet dezhañ kurunenn Aragon e Zaragoza. Eñ eo ar roue kentañ a unvanas an div gurunenn.
Sonia Sirletti
Kampionez Italia e 1999.
Karl V an Impalaeriezh Santel
Carlos I ar Spagnoù
Bec'h en doa Carlos avat en e rouantelezh nevez en deroù. Entre 1520 ha 1521 e voe un emsavadeg en Kastilha ma nac'he an dud gwelout ur rejant flamank Adrien d'Utrecht o tont gant e lez Flamanked. Trec'het e voe an emsavadeg, kaset gant Juan de Padilla en emgann Villalar. Carlos avat a blegas da gas ar Flamanked kuit, betek Adrien d'Utrecht a lakaas envel da bab diwezhatoc'h, ha reiñ a reas gouarnamant Kastilha da dud eus ar vro.
Entre 1519 ha 1523 e rankas Carlos talañ ouzh un emsavadeg e Bro Valencia, ar Germanías, diwar anv ar bagadoù soudarded lec'hel, a oa bet aotreet sevel gant Fernando II Aragon evit sourm ouzh ar  Varbaresked.
Karl V an Impalaeriezh Santel
<!-- Le 12 janvier 1519, la mort de Maximilien ouvre la succession à la couronne impériale. Cette couronne apporte à son titulaire un surcroît de prestige et un certain poids diplomatique mais n'ajoute aucun contrôle territorial. Charles, élevé dans cette perspective, est le candidat naturel à la succession de son grand-père et doit affronter le roi Henri VIII d'Angleterre, le duc albertin Georges de Saxe, dit le Barbu, et François I.
La compétition se résume vite à un duel François contre Charles. Pour convaincre les 7 princes-électeurs allemands, les rivaux usent tour à tour de la propagande et d'arguments sonnants et trébuchants. Le parti autrichien présente le roi d'Espagne comme issu du véritable estoc (lignage), mais la clef de l'élection réside essentiellement dans la capacité des candidats à acheter les princes-électeurs. Les écus français s'opposent aux florins et ducats allemands et espagnols mais Charles bénéficie de l'appui déterminant de Jakob Fugger, richissime banquier d'Augsburg, qui émet des lettres de change payables après l'élection et, ainsi que des richesses amenées de l'empire américain. Charles Quint est élu roi des Romains le 28 juin 1519 et est sacré empereur à Aix la Chapelle le 23 octobre 1520. Sa devise correspond à son ambition de monarchie universelle d'inspiration carolingienne alors qu'il est déjà à la tête d'un empire  mais néanmoins très hétérogène.
Les affrontements avec François I
La compétition avec François I marque l'essentiel de l'histoire impériale de Charles Quint. Le roi de France veut poursuivre l'action initiée par ses prédécesseurs Charles VIII et Louis XII dans la péninsule italienne. De son côté, Charles Quint n'aura de cesse de récupérer le duché de Bourgogne sur lequel il estime - à tort puisque ce duché avait été donné en apanage - avoir des droits par sa grand-mère Marie de Bourgogne, fille de Charles le Téméraire. Bourgogne et Italie sont les principaux théâtres où s'affrontent les deux rivaux, sans qu'aucun des deux ne finisse par réaliser ses ambitions.