cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mar
Ar mar er brederouriezh
Meizad ar mar a zo boutin etre ar brederourien, ar vatematikourien ha ar fizikourien. Koulskoude ul liamm a zo ivez gant ar relijion hag ar metafizik pa z eus un tech dezho evit klask ar menozhioù diarvar, da lavaret eo ar c'hredennoù. E mare an Henc'hres en doa savet ar brederourien evel Sokrates un hentenn brederiañ evit lakaat en arvar an doxa, ar mennozh boutin, ha chom hep bezañ tapet gant didroelloù an arguzennoù.
Lakaat en arvar pep a fenomenn fizikel koulz ha pep a veizad prederouriezhel en deus roet ul lañs divent d'ar skiantoù rik.
Mikstekeg
Ur yezh otek-mangeek eus is-skourr ar yezhoù mikstekek eo ar mikstekeg (mixtec) komzet e kreiz hag e gevred Mec'hiko e stadoù Puebla, Guerrero hag Oaxaca.
Ouzhpenn ar mikstekeg a gaver er skourr yezhoù-se: ar c'hwikatekeg zo ivez, an trikeg, hag an amuzgoeg.
Ouzhpenn 50 rannyezh zo, anvet hervez al lec'h ma vezont komzet:
OE Gorno-Altai
Krouet e oa bet Oblast Emren Gorno-Altai (ruseg: Горно-Алтайская автономная область), enbarzhiet en Unaniezh Soviedel, e 1948 pa oa bet adanvet Oblast Emren (OE) Oyrot (ruseg: Ойротская Автономная область) bet krouet er penn-kentañ e 1922.
Dont a reas da vezañ ur Republik Sokialour Soviedel Emren (RSSE) e 1991, just a-raok ma'c'h ea an Unaniezh Soviedel da get.
Klotaat a ra gant Republik Altay a-vremañ.
Enez Santa Catarina
Enez Santa Catarina zo un enezenn er Meurvor Atlantel, dirak aod kreisteiz Brazil, e stad Santa Catarina. Warni emañ Florianópolis, kêr-benn ar stad, ha 315 000 a dud zo o chom enni.
- ar pont Hercílio Luz, arouez Florianópolis, ha zo berzet hiriv,
- un daoubont anvet pont Colombo Salles ha pont Pedro Ivo Campos.
Vogalenn damserr a-raok ront
Unan eus ar vogalenn a eil renk eo ar vogalenn damserr a-raok ront, treuzskrivet [ø] hervez reolennoù al lizherenneg fonetikel etrebroadel, ganti an niverenn dave 310. Klotaat a ra gant ar vogalennoù a gentañ renk [e].
E brezhoneg e talvez ar vogalenn [ø] da alofonenn an arc'hfonem |Œ| e vogalennou berr, d.s. "meurded" ['mœrdet] keit ha ma kaver an alofonenn damzigor a-raok ront [œ] pa vez hir ar vogalenn, d.s. "breur" ['brø:r].
Vogalenn etre a-raok ront
E yezhoù 'zo, en o zouez ar japaneg, ar soazneg unvan (R.U.), ar spagnoleg, ar c'horeaneg hag an turkeg, e kaver ur vogalenn etre a-raok disheñvel-mik koulz diouzh ar vogalenn damserr a-raok plaen [ø] hag diouzh ar Vogalenn damzigor a-raok ront [œ]. Neaozh, dre ma n'anavezer yezh ebet ma vez enebiet ganti an teir vogalenn-se war un dro n'eus arouezenn ispisial ebet evit treuzskrivañ ar vogalenn etre-se ha peurliesañ e reer gant an arouezenn [ø] hepmuiken pe c'hoazh mar bez ezhomm gant ar sin diakritek ispisial a dalvez da verkañ ar fed m'emañ produet ur vogalenn izeloc'h evit boaz, da skouer [ø̞̞].
John William Waterhouse
John William Waterhouse (6 a viz Ebrel 1849 e Roma - 10 a viz C'hwevrer 1917 e Londrez) a oa ul livour breizhveuriat nevezklasel ha rakrafaelour, brudet dre ma savas livadurioù o tiskouez maouezed ha diazezet war ar mojennerezh hag al lennegezh.
E vuhez
E Roma e voe ganet, hag eñ mab d'al livourien William hag Isabela Waterhouse. Pemp bloaz e oa pa zilojas e familh da South Kensington, e Londrez, e-kichen ar Victoria and Albert Museum. Gant e dad e teskas livañ ha degemeret e voe er Royal Academy of Arts e 1870. E oberennoù kentañ a voe klasel-tre, diwar skouer re Alma-Tadema ha re Frederic Leighton.
E 1895 e voe dilennet d'ar Royal Academy.
OE Karatchay
Krouet e oa bet Oblast Emren Karatchay, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel, d'ar 26 a viz Ebrel 1926.
Skolaj Sant-Jozef Lannuon
48.72944°N, -3.45528°W
Ur skolaj kristen eo skolaj Sant-Jozef Lannuon. Alese ez eus deuet meur a emsaver breizhat, en o zouez Pêr Bourdellez, Loeiz ar Floc'h, Job Lec'hvien, Pêr ar Gall, Armañs ar C'halvez, Guillaume Dubourg, Yann Talbot, Jakez Konan, Fañch Kerrain, Tangi Louarn, Malo Louarn hag Erwan Kervella.
Istor berr
E 1830 e teuas Breudeur ar Skolioù Kristen da gemer o flas. Skarzhet e voe ar re-mañ e penn kentañ an da vare al lezennoù a zipartias an Iliz diouzh ar Stad. E 1907 ec'h annezas e savadurioù goullo Lannuon ar veleien a gelenne e Kloerdi bihan Landreger. Deuet da vezañ Skolaj Sant Jozef e kreskas ar skol. Kalz a bañsionidi o deus studiet eno abaoe penn kentañ an. E-touez ar skolidi vrudet e c'heller menegiñ Édouard Ollivro, aozer Picou fils de son père embannet gant Plon e 1954 ha lakaet e brezhoneg (Pikoù mab e dad, Mouladurioù Hor Yezh) gant Jakez Konan. Ur skol evit ar baotred oa Sant Jozef betek 1967.
Bossuet
Digoret oa bet e Lannuon e 1836 ur skol-lojañ evit ar merc'hed. Kadarnaet oa bet d'an 9 a viz Gwengolo 1837. Staliet da gentañ war an Hent Glas (straed Ernest Renan bremañ) en em stalias e savadurioù nevez e Krec'h-Avel e 1838. E 1904 e oa bet difennet d'ar seurezed kelenn. Ur prantad un tamm diaes a zeuas goude (meur a berc'henn, tachennoù gwerzhet...). Distreiñ a reas Seurezed ar Retred e 1926 da Grec'h Avel. E 1927 e voe digoret an Ensavadur Bossuet evit skoliata ar merc'hed yaouank. 99 skoliadez e 1944-45. Savadurioù nevez e 1962.
Ur chapel nevez a voe savet e 1966. Lakaet eo bet dizimplij gant Eskob Sant-Brieg ha Landreger e 1996. D'an 21 a viz Genver 1996 e voe kaset relegoù an Aotrounez André Le Gall (1758-1794) ha François Lageat eus ar chapel da iliz Brelevenez. Ar relegoù a oa er chapel abaoe 1853. An daou veleg disuj a voe dibennet d'an 3 a viz Mae 1794 war ar Marc'hallac'h e Lannuon pa voe dibennet Ursule Terrier, gwreg Taupin, a hini he doa roet bod dezho, d'ar 4 dirak he zi e Landreger.
300 skoliadez a oa d'ar mare-se.
Bet eo bet an Aotrou Armañs ar C'halvez aluzener e Bossuet eus 1963 da 1972.
Sant Jozef - Bossuet
Adalek 1967 vez skoliataet paotred ha merc'hed asambles. Hervez ar mammennoù e lenner Lycée Saint Joseph-Bossuet pe Collège Saint Joseph ha Lycée Bossuet. Liammet eo an div skol. E 2010 e oa 1,455 skoliad, 824 skolajiad ha 631 lisead. Klasoù goude ar vachelouriezh a zo. Unan eus skolioù eil derez pouezus Lannuon eo Sant Jozef - Bossuet.
Ar chapel
Brudet eo skolaj Sant Jozef evit e chapel bet savet etre 1936 ha 1937. James Bouillé oa an adeiladour pe disavour. Xavier de Langlais en deus livet Hent ar Groaz ha murlivadur ar penn-chantele. Kalzik arzourien hag artizaned a labouras war ar chapel a zo gwelet evel unan eus pennoberennoù ar Seiz Breur.
Paraechinus
Spesadoù
4 spesad heureuchined afrikan pe azian zo ennañ :
Yezhoù tchadek ar c'hornôg A.2
Un isskourr eus yezhoù tchadek ar c'hornôg A eo yezhoù tchadek ar c'hornôg A.2, ennañ 21 yezh komzet e Nigeria:
Skol-Uhel ar Vro
Skol-Uhel ar vro (berraet e SUAV, e galleg Institut Culturel de Bretagne) a zo ur gevredigezh krouet e 1982 diwar Karta Sevenadur Breizh, diazezet e Gwened hiziv hon deiz. Kenurzhiañ, harpañ ha kas a ra war-raok sevenadur ar vro e Breizh a-bezh. Reiñ a ra bep bloaz Kolier an Erminig d'un toullad tud en deus graet un dra bennak evit Breizh en o buhez.
Ar senadour Georges Lombard a oa he frezidant kentañ, ha Yvonig Gicquel eus 1998 da 2008. Bernez an Nail ha Bernez Jestin a zo bet e rener. Hiriv eo Patrick Malrieu he frezidant.
Izili : Thérèse Desbordes, Gérard Gautier, Pierre Loquet, Martial Ménard, Annaig Renault, Jean Kerhervé, Angèle Jacq, Lena Louarn, René Vautier hag all. Un 600 bennak a izili zo e-barzh SUAV.
Enez Campeche
Enez Campeche zo un enezenn er Meurvor Atlantel, er reter da Enez Santa Catarina, e stad Santa Catarina e kreisteiz Brazil.
Polyhymnia
thumb|Delwenn roman eus an a ziskouez Polymnia o tañsal thumb|left|Polymnia, livet gant [[Francesco del Cossa, 1455–1460.]]
Polyhymnia (henc'hresianeg : Πολυύμνια) pe Polymnia (Πολυμνία / Polumnía pe Πολύμνια / Polúmnia, « meur a gan, puilhded, fonnusted, tinell vat ») eus Πολυύμνια / Polymnia, ger savet gant daou c'her, unan a dalvez kalz pe lies, egile a dalvez kan, a oa muzenn ar varzhoniezh sakr, ar c'han sakr, an helavarded, ar retorik, hag ivez hini al labour-douar.
Ur vaouez dic'hoarzh ha sirius eo-hi. gwisket e vez e gwenn, ha dougen a ra ur gurunennad vleunioù, pe perlez ha mein prizius a-wechoù, garlantezioù en-dro dezhi. En he dorn kleiz e vez ur vazh-rouanez pe ur roll ma lenner ar ger latin suadere, "kendrec'hiñ".
Lec'h
Bez' ez eus ur Polymnia Street en Orleañs Nevez, etre Euterpe Street hag Urania Street.
Sergei Tiviakov
thumb|Sergei Tivyakov Sergei Tiviakov (Сергей Тивяков, 14 a viz C'hwevrer 1973 e Krasnodar, Rusia) zo ur ur mestrc'hoarier echedoù rusian bet broadet izelvroat.
Mestr Meur Etrebroadel eo, da 2634 e sav e renk Elo.
Kampion an Izelvroioù eo bet e 2007.
Mesechinus
Mesechinus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.
Spesadoù
2 spesad heureuchined eus reter Azia zo ennañ :
Stacy Peralta
Da 19 vloaz e oa ar skater a-vicher brudetañ. Nepell goude-se en em strollas gant George Powell ha krouiñ a rejont o embregerezh, Powell Peralta e anv. Peralta a savas ur skipailh skaterien anvet Bones Brigade, ennañ gwellañ skaterien ar mare, ha kalz kemmoù a zegasjont e bed ar plankennoù-ruilh. Stagañ a reas ivez gant ar filmañ hag ar produiñ videoioù evit skaterien evel Tony Hawk. Peurliesañ e vez gwelet e videoioù evel ar re wellañ a zo bet savet war ar skateboarding. E dibenn 1991 e kuitaas Powell Peralta, hag e krogas da labourat evit bed ar skinwel. En e filmoù, evel Dogtown and Z-Boys (diwar-benn e yaouankiz evel skater, bet ur priz e Sundance Film Festival) pe Riding Giants (2004) (teulfilm diwar-benn ar surf) e verzer ez eo bepred entanet gant ar skateboarding. Ur c’hoari-video diwar e benn a zo bet savet, anvet eo Tony Hawk's Underground.
Pepin Grenn
200px| thumb|Pepin III, livet gant. le [[Louis Félix Amiel, urzhiet gant Louis Philippe evit ar mirdi Pépin le Bref]]
Pepin III, anavet ivez evel Pepin ar Berr pe Pepin Grenn (dre ma oa bihan, a greder) (714-24 Gwengolo 768), a zo bet roue ar Franked (751-768). Ganet e oa e 714 (pe 715) e Jupille (e-kichen Liège), rak er c'hornad-se eus Belgia hiziv e veze ar Verovingidi o chom, e rouantelezh Aostrazia. Marvet eo e Sant-Denez, e-kichenik Pariz, e 768.
Mab yaouankañ Karl Martel ha Chrotrud (690-724) e oa. E dad a oa maer ar palez en Aostrazia. Bez' e voe:
1283
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1283
Pepin Grenn
E vuhez
Pa varvas Karl Martel, e 741, e voe rannet e garg a vaer ar palez, hervez ar c'hiz frank, etre e zaou vab: Grifon, trede mab Karl Martel n'en doe nemet un nebeud kontelezhioù .
1283
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1283
Pepin Grenn
Bugale
E 740, e timezas Pepin gant Bertrada Laon. Tri eus o bugale a oa chomet bev:
Kwikatekeg Tepeuxila
Ur rannyezh mikstekek eo Kwikatekeg Tepeuxila eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 8 500 den (1990) e Mec'hiko.
Konan IV
Dug Breizh e oa Konan IV (war-dro 1138 - 1171). Mab e oa da Alan an Du, kont Gwengamp ha kont Richmond, ha d'e bried Berta Breizh, merc'h Konan III, dug Breizh, ha Dugez Breizh. A-raok mervel en doa disheriet an dug Konan III e vab Hoel e 1148. Ha Konan IV a oa deuet da vezañ dug Breizh.
Kont ha dug
Kont Richmond e voe adal 1146 betek e varv e 1171, ha dug Breizh etre 1156ha 1166.
E 1166 e rankas dilezel ar gurunenn en erbed e verc'h Konstanza hag Herri II, roue Bro-Saoz a lakaas e vab, Jafrez II war an tron.
Pepin Grenn
Bugale
Pa varvas Karl Martel e 741, e voe rannet ar rouantelezh etre e vibien, Pepin ha Karloman. Bac'het en un abati e oa tri mab bastard Karl Martel, Grifo hag e vreudeur. Karloman a yeas da vanac'h e 747. Chom a reas Frankia etre daouarn Pepin pa oa Maer ar Palez dindan ar roue merovingat Hilderik III. Hilderik a oa roue, met Pepin a oa mestr an traoù ken e rene evel ar roue. Pepin a c'houlennas digant ar Pab piv a c'hellfe bezañ ar rieg : an hini en deus un titl roueel pe an hini a ziviz evel ma ra ur roue. Dre ma respontas ar Pab e oa pouezusoc'h an divizout eget an titl e teuas Pepin a-benn da vougañ an eneberezh ha dilennet e voe evel roue ar Franked gant pennoù uhelañ e bobl e kêr Soissons e 751. Marteze e voe olevet en iliz-veur e 752 gant Bonifas, arc'heskob Mainz.
Konan IV
Dimeziñ ha bugale
Ur verc'h o doa, Konstanza, a voe dugez Breizh.
Pepin Grenn
Bugale
Dre aloubiñ meur a vro e kreskas rouantelezh Pepin ken e teuas ar pab Steven III da Bariz d'e oleviñ ivez ha reiñ dezhañ an titl a Patrisian ar Romaned. Olevet e voe ivez mibien Pipin, Karl (Karl Veur pelloc'h) ha Karloman.
Evit trugarekaat ar pab ez eas Pepin da vrezeliñ ouzh al Lombarded dindan ar roue Aistolf. Rediet e voe al Lombarded, hag int kristenion disivouderion, da resteurel madoù an Iliz katolik roman. E 759 e skarzhas an Arabed kuit eus Bro-C'hall hag e kemeras Narbonne hag Akwitania diganto.
Marvet e oa Pepin e Saint-Denis e 768 hag interet eo bet e-barzh Penniliz Saint Denis asambles gant e wreg Bertrada.
Robert Schuermans
Robert Schuermans a zo bet ganet e 1950 e Belgia.
Kampion Echedoù Belgia e voe en Oostende e 1987.
E miz Here 2007 edo 2217 e renk Elo.
Partiennoù
1. e4 c5
2. Mf3 e6
3. Mc3 a6
4. d4 cxd4
5. Mxd4 b5
6. Fd3 Db6
7. Mb3 Dc7
8. O-O Mf6
9. Fe3 Fb7
11. f4 Mbd7
13. Fd4 e5
14. Fe3 Fe7
15. Tad1 Db8
16. Rh1 O-O
17. Fg1 Tfe8
18. f5 Ff8
19. De3 d5
21. exd5 e4
22. Fe2 Mf6
23. Td2 Mxd5
24. Dg5 e3
26. Ff3 Mf6
31. Td3 Ta2
32. Mb1 Fc5
33. Mc3 Txa3
34. Fd2 b4
35. Md5 Mxd5
36. Dxd5 De2
37. Tdf3 Txf3
39. Dc6 Re1 0-1
Kanton Kastell-Paol
Betek 2015
Kanton Kastell-Paol a yae 8 kumun d'ober anezhañ :
Abaoe 2015
Kanton Kastell-Paol a ya 14 kumun d'ober anezhañ :
Heleia
Heleia zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1865 gant an evnoniour alaman Gustav Hartlaub (1814-1900).
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer en Inizi Bihan Sunda.
OE Tchetchenia
Krouet e oa bet Oblast Emren Tchetchenia, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel, d'ar 13 a viz Du 1922.
Bistroll beg gwar
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar bistroll beg gwar en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Mikstekeg Kornôg Juxtlahuaca
Ur rannyezh mikstekek eo Mikstekeg Kornôg Juxtlahuaca eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant 25,000 den pe war-dro (1992) e Mec'hiko.
Desiderata Lombardia
Desiderata, pe Desiderata Lombardia, pe Gerperga evel en alamaneg, per Ermengarda hervez an italianeg, a oa merc'h da z-Dider Lombardia, roue Lombardia ha d'e wreg Ansa.
Kaoz zo da c'houzout pe c'hoar e oa da Gerberga Lombardia pe ne oa ket. Marteze ez eus bet kemmesk etre hec'h anv ha hini Gerberga Lombardia.
He dimeziñ
Dimezet e oa d'an Impalaer Santel Karl Veur, ha kaset e voe kuit gantañ war-dro 771. Diwar-se e voe brezel etre rouantelezh ar Franked, hini he fried, ha rouantelezh al Lombarded, hini he zad, betek trec'h Karl, a gemeras kurunenn Lombardia.
Lignez
Desiderata dimezet en 770 da g-Karl Veur''
Soricomorpha
Soricomorpha a zo un urzhiad e rummatadur ar bronneged.
A-raok e grouidigezh e 2008 e veze renket loened an urzhiad-mañ en urzhiad diamzeret Insectivora, asambles gant bronneged all.
The Dark Side of the Moon
The Dark Side of the Moon eo eizhvet pladenn ar strollad progressive rock Pink Floyd.
Ur c'h-concept album (un albom-meizad) eo, da lavarout n'eo ket un heuliad kanaouennoù hepken, distag an eil diouzh eben, met un albom mennet da vezañ un hollad, ennañ meur a bezh, en-dro d'un danvez meret en holl bezhioù: al loar, ar follentez.
Istor
Krouet e voe e 1973, ha chom a reas e-pad 741 sizhunvezh e-barzh an American Top-200 (e yezh ar chobiz: roll an 200 pladenn muiañ gwerzhet) ha gwerzhet ez eus bet ouzhpenn 45 milion a skouerennoù er bed a-bezh, ha gant se eo an trede pladenn muiañ gwerzhet.
Mississippi
Mississippi (IPA: /ˌmɪsɨˈsɪpi/), zo un anv-lec'h e SUA :
Dont a ra an anv eus ur ger ojibwe misi-ziibi, a dalvez stêr-veur.
Hag ivez:
Loeiz-Fulup Iañ
Mab e oa da Louis Philippe d'Orléans (1747-1793), dug Chartrez, ha goude dug Orleañs (1785-1793), deuet da vout Philippe Égalité goude 1792.
Dimezet e oa da Maria Amalia Teresa an Div Sikilia (1782−1866).
Bugale
Dek bugel en doe gant e wreg, daou a varvas en-vugale.
Nikola Karaklajić
Nikola Karaklajić (el lizherenneg kirillek: Никола Караклајић) a zo bet ganet d’ar 24 a viz C'hwevrer 1926 e Beograd (Yougoslavia) ha marvet er memes lec'h d'an 16 a viz Kerzu 2008.
Mikstekeg Yutanduchi
Ur rannyezh mikstekek eo Mikstekeg Yutanduchi eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 1 800 den (1990) e Mec'hiko.
Nikola Karaklajić
Mestrc'hoarier echedoù yougoslaviat.
Mestr Etrebroadel e oa.
E miz Ebrel 2007 edo 2317 e renk Elo.
Sant-Tegoneg
Sant-Tegoneg a oa ur gumun eus Bro-Leon, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh. Penn kanton e oa betek 2015. Santegonegiz ha Santegonegadezed a vez lâret eus an annezidi. Bodet e voe gant Logeginer-Sant-Tegoneg d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Sant-Tegoneg-Logeginer.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Mervel a rejont e-pad an Eil Brezel Bed d'an 23 a viz Genver 1943 pa gouezhas o c'harr-nij (Stirling marilhet R9248 ha kodet AA-H) e Sant-Tegoneg,.
Pepin Italia
thumb|Pepin Italia Pepin, ganet e miz Ebrel 773 pe 777 ha marvet e Milano d'an 8 a viz Gouhere 810, a oa mab an Impalaer Karl Veur, roue ar Franked, ha Hildegard Vintzgau. Roue al Lombarded hag Italia e voe adalek 781 betek 810, dindan renerezh e dad.
E vuhez
Trede mab an Impalaer e oa, hag an eil digant e wreg Hildegard.
Karloman e oa e anv pa oa bet badezet gant ar pab Adrian Iañ, met kemm a reas e anv e Pepin pa voe roet kurunenn houarn rouaned al Lombarded dezhañ gant ar pab Adrian Iañ d'ar 15 a viz Ebrel 781, goude d'e dad bezañ bet trec'h war ar roue lombard Dider. Anv e vreur henañ, Pepin an Tort e oa, ha hini e dad-kozh Pepin Grenn. Kement-se a ziskoueze e oa dishêret e vreur, savet a-enep o zad, hag e oa dezhañ e teuje an impalaeriezh war-lerc'h e dad. Dre ma oa yaouank avat e voe roet dezhañ Adalhard, abad Corbia, da vestr ha kuzulier. En Italia e labouras da greskiñ impalaeriezh ar Franked. E 791 e kasas un armead Lombarded da vrezeliñ e traoñienn an Drava hag e reas freuz ha reuz e Pannonia e-keit m'edo e dad oc'h ober kemend-all a-hed an Danav, e bro an Avared. E 793 ez eas Pepin d'ober brezel d'al Lombard Grimoald, dug Benevento, a nac'he e anavezout evel roue. D'ar 6 a viz C'hwevrer 806 e Thionville, pa voe kaoz eus rannañ an impalaeriezh war-lerc'h marv Karl, e voe kadarnaet e c'halloud en Italia ha roet dezhañ Bavaria ha Karintia ouzhpenn. E 810 e sujas kêrioù Dalmatia hag e lakaas seziz dirak Venezia. C'hwec'h miz e padas, ha ne zeuas ket a-benn. Abalamour d'ar c'hleñvedoù tapet er paludoù en-dro da gêr e rankas arme Pepin en em dennañ. Mervel a reas prestik goude.
Mont a reas neuze kurunenn Italia gant e vab Bernez, met an impalaeriezh a voe roet d'e vreur yaouank Loeiz an Deol.
E vugale
Dimeziñ a reas da Vertha, merc'h Gwilherm Gellone, kont Tolosa, ha pemp merc'h o devoe :
Digant e serc'h Chrothais, a vije bet kar da Adalhard, eo en dije bet e vab Bernez, roue Italia, tad lignez an Herbertizien.
OE Touva
thumb|Banniel EO Touva Krouet e oa bet Oblast Emren Touva d'an 11 a viz Here 1944 pa oa bet enbarzhiet en Unaniezh Soviedel Republik Poblel Tannou Touva.
Mallozh
Ar mallozh, pe ar vallozh zo ur stad a walleur didrec'hus taolet gant un doue pe ur galloud dreistnaturel bennak, hini ur beleg pe ur sorser a-wechoù, droukchañs pe ar wallblanedenn, war un den pe ur strollad tud, a-wechoù evel kastiz. Taolet e vez ar mallozh gant un estlammadenn pe ur bedenn, gant huderezh pe strobinellerezh.
Moustoer-Remengol
Moustoer-Remengol a oa ur gumun eus Breizh e Kanton Logunec'h e departamant ar Mor-Bihan.
Ardamezioù
Rannet; ouzh 1 en geot e volzenn en argant mogeriet en sabel gant e manac'h ivez en argant en e azez o pediñ; uzh 2, troc'het ː ouzh 1 en gul e danvoezenn deliennet gwifrellet en argant, ouzh 2 en glazur e deir brizhenn erminig en sabel.
Aozer ː Celbusro (lesanv) evit kont ar Gumunn, 15 Du 2010
kantved
left|thumb|Anv H. Donias bet fuzuilhet, ouzh monumant [[Porzh-Loeiz]]
Loeiz XIII (Bro-C'hall)
Loeiz XIII (27 Gwengolo 1601 – 14 Mae 1643), roue Bro-C'hall, a oa mab da Herri IV ha Maria de' Medici, a voe roue Bro-C'hall war-lerc'h e dad.
Dimezet e oa da Anna Aostria (1601-1666), ha tad e oa da Loeiz XIV.
Mikstekeg Amoltepec
Ur rannyezh mikstekek eo Mikstekeg Amoltepec eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 6.091 den (2000) e Mec'hiko.
Vogalenn serr a-raok ront
Unan eus ar vogalenn a eil renk eo ar vogalenn serr a-raok ront treuzskrivet [y] hervez reolennoù al lizherenneg fonetikel etrebroadel, ganti an niverenn dave 309. Klotaat a ra gant ar vogalennoù a gentañ renk [i].
Brest (disheñvelout)
Brest a zave da veur a gêr ha tiriad :
Brest (el lizherenneg latin pe Брест (el lizherenneg kirillek) a c'hall bezañ :
Chobiz
Chobiz eo an anv brezhonekaet a vez graet eus ar gennad armerzhel anvet show business e saozneg, hag a zo graet
Stadoù ar Stadoù-Unanet
Da gentañ, en, pa oa bet disklêriet dizalc'hted Stadoù-Unanet Amerika, ne oa nemet 13 stad unanet, anezho trizek trevadenn d'ar Rouantelezh Unanet. Tamm-ha-tamm eo savet o niver betek tizhout 50, abalamour d'an tachennoù gounezet er c'hornôg hag er su. An div stad diwezhañ erruet en Unaniezh, Alaska ha Hawaii, a zo distag o ziriad diouzh ar peurrest eus ar vro. Alaska 'zo e penn gwalarn Kanada ha Hawaii 'zo un enezeg er Meurvor Habask.
Chobiz
Pa gomzer eus chobiz e komzer
Stadoù ar Stadoù-Unanet
Gallout a rafe douaroù all dont da greskiñ niver SUA c'hoazh.
Notennoù
Listn vo de Bundesstootn List of U.S. states sv:Lista över USA:s delstater och territorier
Uropsilus
Uropsilus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.
Spesadoù
4 spesad gozed hag a denn d'ar vinell hag a vev e reter Azia a zo ennañ:
Bellonne
Bellonne a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Frañseza Roma
Frañseza Roma, anavezet en italianeg evel Francesca Romana (1384-1440), a zo ur santez katolik eus kêr Roma, a ziazezas urzh an Oblate di Maria.
Plac'h eus an noblañs e oa, ganet en tiegezh Bussa de' Leoni e Roma ma vevas a-hed he buhez en un palez nei pressi di Trastevere. D'he zrizek bloaz e rankas dimeziñ da Lorenzo de' Ponziani.
Goz min-sterenn
Ar c'hoz min-sterenn (Condylura cristata) a zo ur bronneg turier. Ar spesad nemetañ eo er genad Condylura. Bevañ a ra e biz Stadoù-Unanet Amerika hag e reter Kanada.
Frañseza Roma
E 1425 e tiazezas urzh an Oblate di Maria, a vode an dud a ouestle ren ur vuhez er vertuz hag er garitez, hervez reolenn urzh sant Benead. Adal 1436, war-lerc'h marv he gwaz, e voe superiorez ar Vreuriezh.
Anvet e voe da santez e 1608, hag enoret evel santez an intañvien hag intañvezed.
En XXvet kantved eo bet lakaet da santez ar vlenierien-girri ouzhpenn gant ar pab Pi XI.
OE Oudmourtia
Krouet e oa bet Oblast Emren Oudmourtia, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel d'ar 1 a viz Genver 1932, pa oa bet adanvet Oblast Emren (OE) Votsk, bet krouet d'ar 4 a viz Du 1920.
Praia do Campeche
Praia do Campeche zo un draezhenn e kumun Florianópolis, en arvor reter Enez Santa Catarina, e stad Santa Catarina e Brazil, a-dal d'un enezenn all anvet Enez Campeche, etre traezhenn Praia da Joaquina ha Morro das Pedras, e distrig Campeche.
Bistroll brizhellek
Ar bistroll brizhellek a zo un evn hirc'harek. Actitis macularia eo e anv skiantel.
Annez
Bevañ a ra al labous e Norzhamerika.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar bistroll brizhellek en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Monterrey (disheñvelout)
Monterrey zo un anv-lec'h spagnolek, a glot gant ar Montréal gallek. Ar stumm Monterey a gaver er broioù saoznek dreist-holl.
Lophozosterops
Lophozosterops a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1896 gant an evnoniour alaman Ernst Hartert (1859-1933).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
C'hwezek (16) isspesad en holl ; o c'havout a reer en Indonezia war-bouez ar re d'ar spesad goodfellowi a zo brosezat e Filipinez.
OE Komi-Zirya
Gwelit ivez
OE Kabardin-Balkar
OE Kabardin-Balkar
Krouet e oa bet Oblast Emren Kabardin-Balkar, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel e 1922 pa oa bet adanvet Oblast Emren (OE) Kabardin, bet krouet e 1921.
Gwelit ivez
OE Komi-Zirya
Loeiz XVIII (Bro-C'hall)
Louis Stanislas Xavier, pe Loeiz XVIII, ganet d'ar 17 a viz Du 1755 e kastell Versailhez (Bro-C'hall) ha marvet d'ar 16 a viz Gwengolo 1824 e Pariz (Bro-C'hall) a voe Roue Bro-C'hall ha Navarra adalek 1814 betek 1824.
Lakaet e voe da roue goude trec'het Napoleon.
Dimezet e oa da Maria Giuseppina di Savoia‎ met bugel ebet n'o doe.
Mikstekeg Santa Lucía Monteverde
Ur rannyezh mikstekek eo Mikstekeg Santa Lucía Monteverde eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 4 000 den (2001) e Mec'hiko.
Rukia
Rukia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1922 gant an evnoniour japanat Tokutarō Momiyama.
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer en Inizi Caroline, un enezeg e kornôg ar Meurvor Habask, e biz Ginea Nevez.
André Franquin
Un treser bannoù-treset eo André Franquin, ganet d'an 3 a viz Genver 1924 en Etterbeek, unan eus kumuniezhoù Brusel e Belgia, ha marvet d'ar 5 a viz Genver 1997 e Sant Laurenç de Var (Okitania).
Istor
An tresañ zo bet pouezus evitañ adal e vugeliezh. Kregiñ a reas da labourat e stal Dupuis e 1944, bountet enni gant e vignon Morris (tad Lucky Luke). E 1947 ez adkemeras an dudenn Spirou, o tresañ Le tank ha Les Maisons préfabriquées. E-keit se e save ur bern tresadennoù evit kelaouennoù a bep seurt.
Goude 1949 e voe sammet gant ar stirad Spirou et Fantasio, gant an tresañ hag ar skrivañ evit ar gelaouenn Spirou : istorioù klok, goloioù, skeudennoù liesseurt. Hanved Spirou a gresk gant tudennoù dispar : Kont Champignag, ar Marsupilami (1952), ar gazetennerez Sekotin, Zantafio, Zorglub, hag all.
Etre 1955 ha 1959 e reas Franquin war-dro Modeste et Pompon, bet krouet gantañ evit ar gelaouenn Tintin.
E 1957, evit reiñ buhez d'ar pajennoù skridaozet, e teuas war wel un "haroz dilabour" krouet gant André Franquin, aozer an dresadenn, ha gant Yvan Delporte, a roas dezhañ ur bersonelezh hag ar c'hentanv Gaston e koun ur mignon ken beiadour all!
Ret e voe da Franquin, re sammet gant al labour, dilezel tudennoù, ha lod istorioù. E 1968 e tilezas Spirou, roet da Jean-Claude Fournier, ar Breizhad a grouas an dudenn Bizu.
E 1972 e krouas, evit goloioù Spirou, e erevent koantik a vo strollet en albom Cauchemarrant, embannet gant Bédérama e 1979.
Idées Noires ("Soñjoù Du") a voe embannet gant Le Trombonne Illustré e 1977 da gentañ ha gant Fluide Glacial da c'houde.
Gant an oad e paouezas André Franquin da dresañ kement a draoù.
E 1987 en devoe ar Marsupilami e stirad dezhañ, treset gant Batem dindan evezh Franquin evit an albomoù kentañ.
E 1989 e tresas A. Franquin kalz tudennoù bihan, an Difoued, en ur stirad tresadennoù-fiñv evit ar skinwel.
Un nebeudig eus albomoù "Gaston Beiadeg" zo bet troet e brezhoneg hag embannet gant Yoran Embanner.
Chocques
Chocques a zo ur gumun eus departamant ar Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Bered ar C'hommonwealth: Chocques Military Cemetery
1 882 soudard bet marvet e-pad ar Brezel bed kentañ a zo bet douaret enni. Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo.
Pignenn (yezhoniezh)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen pignenn (saoz.: upstep) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ar fed ma'c'h a war gresk live an donenn a silabenn da silabenn pe a c'her da c'her en ur yezh ganti tonennoù.
Talvezout a ra da fonem e yezhoù 'zo, kalz raloc'h evit an diskennenn avat.
Gant al lizherenneg fonetikel etrebroadel e vez merket ar bignenn gant ur birig ↑. A-wezhoù, evit abegoù teknikel, e implijer an arouezenn ¡ e lec'h ar birig, d.s.:
Daoust ha ma c'hell seblantout bezañ heñvel outañ ec'h eo disheñvel ar bignenn, o tennañ war-eeun d'ar yezhoù enne tonennoù nemetken, diouzh ar fed m'ac'h a mont war uhelaat lusk ur frazenn en ur yezh hep tonenn ebet.
OE Osetia an Norzh
Krouet e oa bet Oblast Emren Osetia an Norzh, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel, d'ar 7 a viz Mezheven 1924.
Pignenn (yezhoniezh)
E haousaeg, da skouer, e kaver pignennoù tonennel rik hag ivez kemmoù lusk.
Dead (Per Yngve Ohlin)
Per Yngve Ohlin, anavezet dindan an anv-leurenn Dead a oa ur c'haner Black Metal eus Sveden, hag a voe er strolladoù Mayhem ha Morbid. Dead a vez sellet outañ gant kalz a dud evel ar c'haner gwellañ en dije bet Mayhem.
Ohlin a zo ganet d'ar 16 a viz Genver 1969 e Västerhaninge nepell eus Stockholm e Sveden ha marvet eo d'an 8 a viz Ebrel 1991 e Kråkstad en Norvegia. Douaret eo bremañ e Skogskyrkogården en Enskede e Sveden.
Biografienn
Per yngve Ohlin a zo bet kaner er strollad Black Metal Mayhem. N'en deus enrollet gant Mayhem nemet un albom ofisiel Live in Leipzig, e Live, met posupl eo kavout div ganaouenn studio gantañ hag ar strollad war ur split albom graet gant Morbid. Kavet e vez ivez ur bern bootleg gantañ ha Mayhem, evel Dawn of the Black Hearts.
E-pad an atersadennoù, Dead a zo diskrivet gant e strollad evel iskis kennañ. Hellhamer a lavaras: "Bez en devoa ur personelez iskis... depresiv, melankolik ha du kennañ". Euronymous a lavaras zoken: "En un doare onest e soñj din n'ez a ket tamm ebet mat en e benn. Penaos e c'hallfen diskrivañ un den na zebr ket e-pad devezhioù ha devezhioù, nemet evit kaout poan, o lavarout e lak anezhañ da ganañ gwelloc'h? Pe a lak stammennoù e-lec'h ma z'eo skrivet e vije den-mañ-den o vont da vervel?"
Evit Bård "Faust" Eithun: "Ne oa ket an doare den a oa posupl anavezout mat. Soñjal a ra din zoken tud Mayhem na anaveze ket mat anezhañ. Gwelet em eus anezhañ daou sizhun a-raok e varvfe. D'am soñj em eus gwelet anezhañ etre 6 ha 8 wech. Bez e oa gantañ ur bern a vennozhioù iskis. Soñj 'm eus Aarseth (Euronymous) a lavare n'en devoa fent ebet. E wirionez bez en oa, met du-kenañ e oa e fent. En un doare onest ne soñjan ket e oa laouen da vevañ er bed-mañ.
Orin "Dead"
Pa oa eñ bugel, e-pad ma oa o c'hoari war ar skorn, Per Yngve Ohlin a voe kaset d'an ospital goude bezañ kouezet en dour skornet. Lavar a reas bezañ gwelet traoù ha bezañ tremenet eus an "tu all". Abaoe an istor-mañ e klaskas-eñ bezañ ar marv, en ur en em anavezout Dead, en ur en em lakaat Corpse Painting pe en ur selaou metal extrem.
Sonadegoù
Evit ar sonadegoù, Dead a en em lakae Corpse Painting gwenn ha du. Hervez Necrobutcher: "N'en doa netra da welet gant Kiss pe Alice Cooper. Dead n'oa c'hoant seblantout d'ur wir korf marv. Ne rae ket se evit seblantout cool."
En em troc'h a rae an div vrec'h evit gwelet dremm an dud da vezañ feuket. En em droc'hañ a rae gant tammoù gwer boutailh pe kontilli chaseal, hag a-wechoù e oa kaset d'an ospital, kement a wad en doa kollet.
Dead a zouare e zilhad un nebeud sizhunvezhioù a-raok ur sonadeg a-benn dizouarañ anezho devez ar sonadeg, a-benn kaout "esañs ar marv": dilhad lous, distrujet a flaerie fall-kenañ. En em leuskel mervel gant an naon a rae ivez un nebeud devezhioù a-raok ur sonadeg, a-benn kaout poan-gof, en ur lavarout e roe dezhañ ur c'han gwelloc'h.
En ur dreiñ evit ober sonadegoù, Dead a gavas ur vran marv: lakaat a reas anezhañ en ur sac'h plastik ha mirout a reas anezhañ. Plijout a rae dezhañ santout c'hwezh al loen marv a-raok ur sonadeg en ur lavarout en devoa ezhomm "santout ar marv".
An emlazh
D'an 8 a viz Ebrel 1991, ur frapadig amzer a-raok enrollañ De Mysteriis Dom Sathanas, ar soner gitar Øystein Aarseth a gavas Dead marv. En em lazhet gant un ten fuzuilh en e benn goude bezañ troc'het ur bern a wechoù e ziv arzorn gant ur gontell. Aarseth "Euronymous" az eas da brenañ ur venveg fotoioù a kemer un nebeud re a-raok gervel ar polis. Ar fotoioù a voe goude-se laeret ha implijet (hep droed ebet) evit ar bootleg Dawn of the Black Hearts
Vincent Daydé
Donezonet eo n'eo ket evel livour hepken met evel barzh ivez. Daoust ma neo ket breizhat a orin e teskas un tamm mat a vrezhoneg dindan nebeut amzer gant hentenn gozh Frañsez Vallée.
Fobos (loarenn)
Fobos (gresianeg Φόβος: "aon") eo loarenn dostañ ha brasañ Meurzh. Hec'h anv a denn eus Fobos, mab Ares er vitologiezh c'hresian.
Speirops
Speirops zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù a vev en Afrika (Kameroun, Sao Tomé ha Principe pe Ginea ar C'heheder).
Spesadoù
Speirops
Vogalenn beuzserr tost a-raok plaen
Talvezout a ra alies ar vogalenn [ɪ] da alofonenn an arc'hfonem |I| a-grevret gant ar vogalenn serr a-raok plaen, da skouer e saozneg "bit" ([ɪ]: vogalenn verr) kv. "beat" ([i:]: vogalenn hir.
Zenobio
Zenobio zo un anv-badez italianek.
Gerdarzh
Dont a ra eus ar gresianeg, diwar Zèn a dalvez "Zeus, yaouank" ha "nerzh" ; alese "nerzh Zeus".
Gouel ha sent
Lidet e vez d'an 20 a viz C'hwevrer abalamour
1284
Diwar-benn bloavezh 1284 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1284
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1284
Gisela (757-810)
Gisela (757-810), merc'h nemeti Pepin Grenn ha Bertrada Laon, ha c'hoar da g-Karloman Iañ ha Karl Veur, a oa bet roet dezhi anv he mamm-gozh Gisela Akitania.
Hervez Eginhard e oa gouestlet Gisela d'an Iliz abaoe bihan. Mont a reas da leanez da abati Chelles ma teuas da vout abadez. Eno e rene war ur bagad skriverezed eus al labourusañ hag oberiantañ a voe en VIIIvet ha IXvet kantved. Hervez Eginhard bepred en em gleve mat gant Karl " a rae ken brav dezhi evel ma rae d'e vamm ". Mervel a reas er gouent e 810.
OE Osetia ar Su
Krouet e oa bet Oblast Emren Osetia an Norzh, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel, e miz Ebrel 1922.
Gisela (757-810)
Ur Gisela all
D'he breur Karl Veur e oa ur verc'h, anvet ivez Gisela (781-808), evel he moereb hag he mamm-guñv.
Margodig an dour yen
Margodig an dour yen a zo ur gontadenn vrezhonek a veze kontet gant Jean-Louis Rolland hag enrollet gant Jef Fulup.
Marteze e vefe Margodig an dour eien an anv reizh, komprenet fall da c'houde.
Meur a elfenn speredel a gaver e-barzh, hag ar paotr a gav e wreg goude bezañ disoñjet anezhi a zo evel an den a gav adarre e ene goude bezañ disoñjet e orin speredel (pe kavout ar graal m'ho peus c'hoant).
Brezel Yen
Brezel Yen zo bet graet eus ur prantad bec'h padus, adalek fin ar bloavezhioù 1950 betek dibenn ar bloavezhioù 1990, ma veze kevezerezh etre Stadoù Unanet Amerika (SUA) diouzh an eil tu hag an Unvaniezh Soviedel (URSS) hag ar broioù kevredet ganti diouzh an tu all.
Kornôg Europa ha Japan e oa ar broioù kevredet gant SUA. An darn vrasañ eus ar re a oa kevredet gant an Unvaniezh Soviedel a oa Reter Europa ha Republik Pobl Sina (a-raok an torr etre an URSS ha Sina).
E-pad ar prantad-se e voe kevezerezh war tachenn ar brezelioù bihan, ar c'hevrediñ nerzhioù milourel, an ideologiezh, hag ar c'hrouiñ ha produiñ armoù a bep seurt ha dreist-holl an armoù nukleel.
Hervez Bernard Baruch, anezhañ un den-stad en SUA brudet gant ar c'hazetenner Walter Lippmann, e talvez an droienn Ar Brezel Yen ur prantad bec'h bras etre SUA hag Unvaniezh ar Republikoù Sokialour ha Soviedel pe URSS etre 1947 ha 1991, hag int bet kevredet e-pad an Eil Brezel Bed. Hervez Raymond Aron e oa ur "brezel bevennet" pe ur "peoc'h brezelek" en ur bed daoubolel ma klaske an daou du chom hep tagañ an eil egile. Anavezet eo an dro-lavar "peoc'h dibosupl, brezel diasur".
Un toullad emgannoù, adalek brezel Korea, brezel Vietnam betek brezel Afghanistan, o deus skeudennaouet ar brezel ameeun etre Soviediz ha stadunanadiz, gant kemer perzh o gevredidi. Broioù an trede bed evel India gant Nehru, Ejipt gant Nasser ha Yougoslavia gant Tito o deus savet e-pad un amzerig emsav ar re zisteud o tisklêriañ evel-se o neptuegezh hag o c'hoari gant ar c'hevezerezh etre an daou vloc'had evit sevel aotreadurioù.
C'hoant adsevel ar bed hag ar peoc'h goude an Eil Brezel-bed
[[Skeudenn:Iron Curtain map.svg|thumb|300px|Europa da vare ar rideoz houarn.
]] E 1945, dirak ar Stadoù europat rivinet gant an Eil Brezel-bed, eo lakaet war-wel div vro dreistgalloudus en endro geopolitikel ar bed. Ar Stadoù-Unanet o deus ar monopol nukleel abaoe bombezadegoù atomek Hiroshima ha Nagasaki e miz Eost 1945, ha bez' o deus ar galloud ekonomikel hag arc'hantel brasañ. An URSS he deus ur c'hreñvder soudardel pouezhus e Kreizeuropa ar c'hreiz hag Europa ar Reter.
Un adsavadur ekonomikel
Un urzh moneiz hag arc'hantel bedel nevez a zo savet tro-dro d'an dollar stadunanat, evit mont e-biou d'an distabilded ekonomikel a oa etre an daou vrezel hag adlañsañ an eskemmoù etrebroadel. Savet d'an gant emglevioù Bretton Woods, goude ur brezegenn a vodas 44 Stad, aozadur nevez an ekonomiezh bedel a voe marc'hataet de facto etre Bro-C'hall, ar Rouantelezh-Unanet hag ar Stadoù-Unanet.
An emglevioù a savas Font Moneizel Etrebroadel (FME), hag ur Bank etrebroadel evit an adsevel hag an diorren (BEAD pe BIRD), anvet "Bank etrebroadel" peurvuiañ. An FME hag ar BIRD o defe evel karg ober war-dro stabilded an teulennoù etrebroadel hag ober prestoù evit an adsavidigezh hag an diorroadur.
Neizin
Neizin a oa ur gumun eus Breizh e Kanton Logunec'h e departamant ar Mor-Bihan.
Soukoureg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek A.6 eo ar soukoureg ((adikimmu) sukur, sugur, gemasakun pe sakul) komzet gant tro-dro da 14.779 den e norzh Adamawa Nigeria (1992). Posupl eo e vefe komzet e Kameroun ivez.
The Winter's Tale
The Winter's Tale, pe Ar gontadenn c'hoañv (met n'eo ket bet troet ar pezh e brezhoneg), zo ur pezh-c'hoari saoznek gant ar barzh saoz William Shakespeare skrivet er bloavezh 1610 pe 1611, embannet e 1623.
Vacquerie-le-Boucq
Vacquerie-le-Boucq a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Mikstekeg Mervent Tlaxiaco
Ur rannyezh mikstekek eo Mikstekeg Mervent Tlaxiaco eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 6.000 den (1990) e Mec'hiko.
The Winter's Tale
Lodenn gentañ
Leontes, roue Sikilia ha Polixenes, roue Bohemia, zo bet savet o-daou evel daou vreur. Deuet eo Polixène d'ober ur veaj ofisiel da Sikilia, ha setu Leontes taget gant ur barrad gwarizi. Kavout a ra dezhañ e vije bet e wreg Hermione oc'h avoultriñ gant e vignon a vihanik hage vije brazez diwarnañ. Hag eñ bac'hañ e wreg, ha klask kontammiñ e vignon. Met hennezh a deu a-benn da dec'hel gant skoazell Camillo, servijer feal e vestr Leontes, met n'eo ket evit sentiñ ouzh un urzh ken foll. Gwilioudiñ a ra Hermione er vac'h, ha genel Perdita. Kaset ar bugelig nevez c'hanet gant Antigonus betek un aod pell ma varvo. Hermione avat a dou ne vevo ket ken abalamour d'he dizenor ha pa vije anavezet gant ar roue eo faziet. Hag e-kerzh ar prosez graet dezhi gant he fried gwarizius e teu ar gannaded, a oa bet kaset da glevet orakl Delfi, da lavarout eo digablus ar rouanez. Neuze e teu Hermione da vout adarre ur vaouez vertuzius d'he fried, rouanez Sikilia, mamm e vugale, e wir garantez. Met re ziwezhat eo. Tamm levenez n'he deus ken Hermione war an douar, sur eo eus brud vat hec'h anv, en em lezel a ra da vervel. O mab Mamillius a varv ivez abalamour d'ar vezh o welout he mamm kaset kuit ha divrudet gant e dad.
Mikstekeg Mervent Tlaxiaco
Referencias
radio station
Neizin
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed
Brezel Yen
Un adsavadur ekonomikel
An emglevioù a save ivez ur sistem parder digemm e-keñver an dollar stadunanat, ar moneiz nemetañ amdroadus penn-da-benn en aour. Dre m'o doa ar Stadoù-Unanet ur mirva aour tost da tri c'hard ar mirva bedel, an dollar US a voe dre ret dibabet evel moneiz mirva.
OE Tchetchenia-Ingouchetia
République socialiste soviétique autonome d'Adjarie
Arbeit macht frei
thumb|E toull-dor [[Auschwitz I]] thumb|[[KZ Groß-Rosen]] thumb|[[KZ Dachau]] thumb|Toull-dor kamp-bac'h [[Sachsenhausen.]]
Arbeit macht frei zo ul lavar alamanek a vez troet e brezhoneg gant al labour a ra an den dishual, pe el labour emañ ar frankiz.
The Winter's Tale
Lodenn gentañ
Echuiñ a ra al lodenn gentañ en un doare glac'harus, ar roue en anken abalamour d'e follentez, kiriek da varv e wreg ha hini e zaou vugel, kollet gantañ e wellañ mignon, Polixène, hag e servijer fealañ, Camillo
Sourouc'han beg kromm
Ar sourouc'han beg kromm a zo un evn hirc'harek, Calidris ferruginea an anv skiantel anezhañ.
The Winter's Tale
Eil lodenn
Perdita avat n'eo ket marv. Dilezet eo bet war an aod, dindan ar gorventenn. Distrujet eo al lestr, beuzet Antigonus. Met kavet eo bet gant ur mesaer, ha savet eo gant e vab, ur seurt farouell.
Sourouc'han beg kromm
Annez
Bevañ a ra en hanternoz Siberia.
The Winter's Tale
Eil lodenn
Dont a ra an Amzer d'ober e dro, ha setu ni c'hwezek vloaz diwezhatoc'h. Deuet eo Perdita da vout ur gaer a vesaerez, o vont da zimeziñ gant Florizel, mab roue ar vro, gwisket evel ur mesaer. Met piv eo tad ar paotr, ma n'eo ket Polixène, mignon da Leontes gwechall, roue Bohemia (ur Vohemia iskis, en arvor!). Hag ar roue, klevet gantañ kaoz eus eured kuzh e vab, a gemer dilhad ur mesaer ivez, ha gant e servijer Camillo ez a da welout Fest an Douzerien ma vo graet an eured.
Arbeit macht frei
Orin
Er frazenn-se e kaver kelennadurezh Hegel, a wele ar frankiz el labour.
Mathieu Kérékou
thumb|right|Mathieu Kérékou e 2006 (Ahmed) Mathieu Kérékou (ganet d’an 2 a viz Gwengolo 1933 e Kourfa, nepell diouzh Natitingou e departament Atakora, ha marvet d'ar 14 a viz Here 2015 e Cotonou) zo bet Prezidant Benin (bet Dahomey) etre ar 26 a viz Here 1972 hag ar 4 a viz Ebrel 1991.
Arbeit macht frei
Orin
E 1872 e tiflukas ar gerioù "Arbeit macht frei" gant ar romantour Lorenz Diefenbachthe, ur broadelour alaman, ha lakaet e voent da ditl ur romant. Evel-se eo e voe brudet ar bomm e-touez broadelourien.
The Winter's Tale
Tud all
<!--
Mathieu Kérékou
Goude-se ez eas ar galloud gantañ en-dro da-heul dilennadegoù demokratel ar 4 a viz Ebrel 1996 hag adarre e miz Meurzh 2001. E 2006, e dibenn e zileuriadur, ne c’hallas ket en em lakaat war ar renk ken, abalamour m'eo merket e bonreizh ar stad ne c'hall ket tud en tu-hont da 70 vloaz mont war ar renk. En enep da voazioù pennoù ar stadoù afrikan all ne voe ket kemmet ar vonreizh gant Mathieu Kérékou evit ma c'hallje bezañ dilennet en-dro da brezidant.
Arbeit macht frei
Orin
E 1928 e voe kemeret evel slogan gant gouarnamant Weimar da vrudañ o folitikerezh da gaout un dizober eus an dilabour, diwar batrom ur slogan all, "Stadtluft macht frei" ("Aer kêr a zishual (an den)").
Goude-se c'hoazh, e voe implijet gant ar gompagnunezh alaman IG Farben, skrivet en o holl labouradegoù, evit dic'hoantañ al labourerien da aozañ sindikadoù.
Brezel Yen
Un adsavadur ekonomikel
Evit arc'hantañ ar brezel, ar galloudoù europat o deus ranket gwerzhañ o stokoù aour d'ar Stadoù-Unanet. Evel-se, ar sistem moneizel nevez ne oa mui diazezet nemetken war an aour a oa gant ar bankoù kreiz, met ivez war an dollar US, as good as gold ("kenkoulz hag aour"), gant un dalvoudegezh gwarantet gant Mirad kevreadel ar Stadoù-Unanet, kement ha galloud ekonomikel ar vro.
The Winter's Tale
Tud all
Quelques critiques la considèrent comme une comédie à problème en raison de la tension dramatique des trois premiers actes, alors que les deux derniers tournent à la comédie et se terminent sur un heureux dénouement.
Composition
La pièce se compose de cinq actes bien distincts. Les trois premiers mettent en scène la tragédie de la folie jalouse de Léontes, qui conduit à la mort de Mamillius, de la reine Hermione et d'Antigonus, de même qu'à la fuite de Polixènes et de Camillo. À la liaison entre les deux temps de la pièce et à la rencontre des genres, une allégorie du temps annonce un changement de registre brutal, du tragique au burlesque, de la mort à l'amour. Entre la fin du troisième acte et le début du quatrième, seize années se sont écoulées. Ces années marquent l'âge de la princesse Perdita, abandonnée dans le désert de Bohème et recueillie par le Berger et le clown.
Au Théâtre
La plus ancienne représentation attestée de la pièce date du 5 novembre 1611 où elle fut jouée à la cour. Une autre représentation eut lieu au palais de Whitehall pour marquer les festivités précédant le mariage de la princesse Élisabeth, fille du roi Jaques I, avec l'électeur palatin Frédéric V, le 14 février 1613. Le registre des spectacles de la cour note encore plusieurs représentations les 7 avril 1618, 18 janvier 1623 et 16 janvier 1634 du calendrier grégorien. The Winter's Tale resta méconnu pendant la restauration anglaise à la fin du XVIIe siècle, contrairement à d’autres œuvres de Shakespeare. Il fut rejoué en 1741 à Goodman's Fields et en 1742 à Covent Garden. Une adaptation de la pièce, The Sheep-Shearing (La Tonte des moutons), fut donnée à Covent Garden en 1754 ; une autre version remaniée, Florizal and Perdita, fut jouée à Drury Lane en 1756.
Parmi les mises en scène qui sont passées à la postérité figure celle où joua John Philip Kemble en 1811, Samuel Phelps en 1845 et Charles Kean (le fils d’Edmund Kean) en 1856 ; cette dernière version se fit remarquer par ses décors et ses costumes somptueux. Johnston Forbes-Robertson fut un Leontes mémorable en 1887, et Herbert Beerbohm Tree reprit le rôle en 1906. Peter Brook monta la pièce à Londres en 1951 avec John Gielgud dans le rôle de Leontes.
Aux États-Unis, la pièce fut jouée à Broadway en 1946 avec Henry Daniell et Jessie Royce Landis et connut 39 représentations. En 1980, David Jones, ex-directeur associé de la Royal Shakespeare Company, inaugura sa nouvelle compagnie théâtrale à la Brooklyn Academy of Music en donnant The Winter's Tale avec Brian Murray. En 1983, la Riverside Shakespeare Company produisit une adaptation qui utilisait le texte du « Premier Folio » au Shakespeare Center de Manhattan. En 1993, Adrian Noble obtint un Globe Award de la mise en scène pour l’adaptation de la Royal Shakespeare Company qui obtint ensuite un grand succès à la Brooklyn Academy of Music en 1994.
Keraeg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar reter A.3 eo ar c'hereaeg (kera) komzet gant tro-dro da 51.000 den en holl e mervent Tchad (44.523 den e 1993) hag e Kameroun (6.000 den).