cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kaketou galah
Doareoù pennañ
E-pad ur pennad e oa bet anvet Cacatua roseicapilla, met bremañ emañ en ur genad en e bart : Eolophus.
Jack Kerouac
E vuhez
Brudet eo da vezañ skrivet dizehan, e-doug 20 devez, "On the road", war ur folenn baber, hir spontus, 37 metrad. Evit chom gant ul lusk ha bezañ bagol ha divrall rak ar skuizhder e tapas a bep seurtoù dramm : benzedrin, sigaretennoù, tasadoù kafe, ha bolennadoù soubenn.
Kaketou roz
Ar c'haketou roz (liester : kaketoued roz) a zo ur spesad evned, Lophochroa leadbeateri (Cacatua leadbeateri kent) an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ er genad Lophochroa an hini eo. Dont a ra e anv eus hini ar skiantour breizhveuriat Benjamin Leadbeater (1760-1837).
Jack Kerouac
E vuhez
Ar stumm-se da skrivañ dizehan a voe unan eus perzhioù heverk e zoare skritur. Ar stil a ro da grediñ e oa deuet trumm war e spered an eñvorennoù a skrivas dillo war e vekanik skrivañ, hogen priented e oant bet en araok, skrivet ma oant bet gantañ ende war karnedoù bihan e-kerz e veajoù.
Kaketou roz
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a zo brosezat an daou isspesad anezhañ en Aostralia :
Kaketou galah
Annez
Al labous a gaver an tri isspesad anezhañ :
Setif
D'ar Meurzh 8 a viz Mae 1945
Bez' e vo war-dro kant Europad lazhet ha kemend-all gloazet. Pennoù bras Bro-C'hall o deus lavaret e oa bet lazhet 1165 Aljerian ; gwazadurioù-kuzh an Amerikaned en Alje e 1945 o deus kontet 17 000 marv ha 20 000 gloazet ; hag ar gouarnamant aljerian a lavar e voe 45 000 den lazhet. An istorourien c'hall a gont etre 6 000 ha 8 000. Ober a ra miliadoù a Aljerianed lazhet memes tra.
Ugíjar
Ugíjar zo ur gumun eus Andalouzia, en proviñs Granada. En 2022 e oa 2555 a dud o chom enni, en ur gorread a  66.96 km2, ma oa  38.15 den/km2.
Moelfre (tuchenn)
Un duchenn 589 m uhelder er Rhinogau, e kreisteiz Gwynedd, eo Moelfre, ur 5 km eus kêriadenn Dyffryn Ardudwy ha 15 eus Harlech, e tu kornaouek ar Rhinogau. Er reter dezhi emañ kernioù Y Llethr ha Diffwys.
Tuchenn all
Er c'h-Carneddau ez eus ur Moelfre all, a-us Penmaenmawr, 435 m uhelder.
Enez Moelfre
300px|thumb|Enez Moelfre Un enezennig eo Enez Moelfre, pe Ynys Moelfre e kembraeg, e reter Enez Von, dirak aod kêriadennig Moelfre. Izel eo, ha 300 m hed dezhi hepken.
Emirelezh Treuzjordania
Emirelezh Treuzjordania (arabeg : إمارة شرق الأردن – Imārat Charq al-Ourdoun, "Emirelezh Reter ar stêr Jordan") a reer eus ur Stad a voe krouet e 1921 da heul Emsavadeg Veur an Arabed (1916-1918), ha gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet.
Alexandre Dumas (tad)
Alexandre Dumas (1802-1870) a oa ur skrivagner gall eus an, brudet gant e romantoù istorel.
Emirelezh Treuzjordania
A-c'houde Kuzuliadeg Kaero, a voe dalc'het e miz Meurzh 1921, e voe fiziet Treuzjordania e tiernac'h an Hachemited : Abdallah, anezhañ trede mab cherif Mekka Hussein ben Ali, a voe anvet da emir Treuzjordania dindan evezh ur c'hannad eus ar Rouantelezh-Unanet.
Alexandre Dumas (tad)
Mab e oa d'ar jeneral gall Thomas Alexandre Dumas (1762-1806). E vab Alexandre Dumas (1824-1895) a oa skrivagner ivez.
Emirelezh Treuzjordania
Istor
Da vare an Impalaeriezh otoman e oa an darn vrasañ eus Treuzjordania e vilayet (proviñs) Siria ; a-viskoazh e oa pobl Treuzjordania an Norzh desachet gant Siria, pa oa hini ar Su tost da Arabia, ma oa rouantelezh hachemit an Hedjaz. E-kerzh ar Brezel-bed kentañ e c'hoavezas Emsavadeg Veur an Arabed a-enep an Impalaeriezh otoman, hag e Treuzjordania pergen e voe emgannoù. Gant harp an ofiser kembreat Lawrence Arabia e c'hallas cherif Mekka kas an emsavadeg da bennvat, ar pezh a vuanaas diskar an Impalaeriezh otoman.
Alexandre Dumas (tad)
Mab-bihan ur sklavez
Mab-bihan ur sklavez bet ganet e Monte Cristi e Santo Domingo a oa Alexandre Dumas. Marie-Cessette Dumas a oa anv ar vaouez-se, dimezet da Alexandre Antoine Davy de La Pailleterie, un nobl diarc'hant eus Normandi aet da c'hounit e vuhez e plantadegoù sukr ar C'haraib. Evit paeañ e veaj distro da Frañs, tro-dro 1774, en doa gwerzhet en-dro e wreg hag o fevar bugel. Koulskoude diwezhatoc'h en doa adprenet e vab henañ Thomas Alexandre Dumas evit kas anezhañ da vro C'hall ha reiñ dezhañ un deskadurezh e doare noblañs ar mare-se.
Lakaat a reas Thomas Alexandre Dumas e anv e rejimant dragoned ar Rouanez e 1786. Dont a reas da vezañ ur jeneral e-pad an Dispac'h, an hiron kentañ o tizhout ar renk-se el lu. Dimezet e oa da verc’h un ostalerour eus Villers-Cotterêt, Louise Labouret. Tri bugel en doa bet ar c'houplad : div blac'h hag ur mab, Alexandre Dumas, bet ganet d'ar 24 a viz Gouere 1802.
Emirelezh Treuzjordania
Istor
D'ar e Damask e voe krouet Rouantelezh Arab Siria (hachemit) gant Kuzul Vroadel Siria ; Treuzjordania an Norzh a oa un darn vras eus ar rouantelezh nevez, tra ma oa Su ar vro en Hedjaz.
Alexandre Dumas (tad)
Bugaleaj ha yaouankiz
Mervel a reas ar jeneral Dumas e 1806. Skoliataet e voe Alexandre Dumas e skolaj Villers-Cotterêt, met skañv e chomas e zeskadurezh. E 1816 e krogas da labourat evel skoazeller evit un notaer. Ne oa ket pinvidik tamm ebet. Tri bloaz war-lerc'h e reas anaoudegezh gant Adolphe de Leuwen a lakas anezhañ da zizoloiñ ar barzhoneg hag ar c'hoariva.
Emirelezh Treuzjordania
Istor
Diskaret e voe rouantelezh kentañ Siria gant ar C'hallaoued goude o zrec'h en Emgann Maisaloun, nepell diouzh Damask, d'an : ne voe Stad ebet ken e Norzh Treuzjordania betek ma teuas cherif Mekka dre ar Su gant ul luadig a 300 den da gemer Ma'an, ur gêr e Su an tiriad (sellit ouzh ar gartenn), d'an  ; e miz Meurzh 1921 e voe an darn vrasañ eus Treuzjordania dindan beli ar cherif Abdallah.
David Puech
David Puech a zo ur c'hizeller emzesket eus Cevenas hag a zo o chom e Breizh abaoe 1995.
Alexandre Dumas (tad)
Bugaleaj ha yaouankiz
E 1823 e tivizas mont da Bariz evit gounit e vuhez o skrivañ pezhioù-c'hoari e stil "vaudeville". Ne reas ket berzh a-raok 1825 met e voe skoazellet gant ar jeneral Foy a oa mignon e dad, evit kavout ul labour er velestradurezh.
David Puech
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Alexandre Dumas (tad)
Bugaleaj ha yaouankiz
Gant Henri III et sa cour, e bezh istorel kentañ, e voe lañset e vrud war leurenn al lennegezh e Pariz. Alies e voe taget abalamour da liv e groc'henn.
Emirelezh Treuzjordania
Istor
Er miz-se end-eeun e voe dalc'het Kuzuliadeg Kaero, ma voe divizet envel breur ar cherif, Faisal ben Hussin, da roue Iraq hag ar cherif e-unan da emir Treuzjordania ; div Stad a voe krouet neuze, ha Treuzjordania ne vije ket endalc'het gant ar Stad yuzev a oa war-nes bezañ krouet ivez war glann gornôgel ar stêr Jordan.
Alexandre Dumas (tad)
Bugaleaj ha yaouankiz
Evit tec'het kuit ouzh ar c'holera ez eas da Suis e 1832 e lec'h e reas anaoudegezh gant Châteaubriand. Kregiñ a reas ur prantad beajoù da Italia, Alamagn, Belgia, Spagn, Aljeria a vago e levr Impressions de voyage.
Emirelezh Treuzjordania
Istor
D'an e stalias an emir Abdallah ben Hussein e c'houarnamant en Emirelezh Treuzjordania, dindan evezh ar Rouantelezh-Unanet.
D'ar ez anzavas an R-U e oa Emirelezh Treuzjordania ur Stad renet gant an emir Abdallah ben Hussein ; fuloret e voe ar sionourien abalamour ma oa disrannet Treuzjordania diouzh Palestina, ar pezh a grenne war ar Stad yuzev a vennent sevel er Reter Nesañ.
Alexandre Dumas (tad)
Romantoù-kazetenn
E 1836 e voe embannet e kelaouenn La Presse, ar romant-kazetenn kentañ e Frañs, gant ur skrid savet gantañ. Adalek 1840 hag e-pad 11 bloaz e kenlaboure evit ar romantoù-kazetenn gant Auguste Maquet, met ne voe embannet an istorioù nemet dindan anv Dumas. Skrivañ a rae dibaouez ha karantez al lennerien evit e romantoù a vage gwerzh ar c'hazetennoù e lec'h e vejont embannet : Les Trois mousquetaires (1844), Le comte de Monte Cristo (1844-1846), La Reine Margot (1844-1845), Vingt ans après (1845)... Ijinañ  a rae ar romantoù a-feur ma veze embannet er c'helaouennoù, o skrivañ meur a hini d'ar memes koulz hep meskañ nag an istorioù, nag ar c'henarroudoú istorel.
Emirelezh Treuzjordania
Istor
D'an e voe distaget an Emirelezh diouzh ar Rouantelezh-Unanet, ha d'ar 25 a viz Mae diouzh Palestina.
E 1925 e voe lakaet proviñsoù Ma'an hag Aqaba, a oa e rouantelezh Hedjaz betek neuze, en Emirelezh gant an emir Abdallah, ar pezh a grouas un digor strategek war ar Mor Ruz dre borzh Aqaba.
E 1928 e voe sinet ur feur-emglev etre an R-U hag an Emirelezh : dizalc'h e oa ar Stad arab, met ar Rouantelezh-Unanet a vire soudarded war an tiriad evit skoazellañ an Emirelezh da stourm ouzh aloubadegoù pobladoù eus Norzh Arabia Saoudat a-vremañ er Su d'an tiriad ; an R-U ivez a rae war-dro an aferioù estren ha war-dro ul lodenn eus kellidsteuñv ar Stad. Ken abred ha miz Ebrel 1928 e voe embannnet ur vonreizh hag ur Parlamant a 21 ezel a voe dilennet e miz C'hwevrer 1929.
D'an e voe sinet ur feur-emglev gant ar Rouantelezh-Unanet hag Emirelezh Treuzjordania, a roas he dizalc'hiezh da Dreuzjordania ; daou viz diwezhatoc'h, d'ar, e voe lakaet an emir Abdallah ben Hussein da roue gant Parlamant an Emirelezh, a gemmas hec'h anv e Rouantelezh Hachemit Jordania.
Crytek
Crytek a zo un embregerezh produiñ c'hoarioù video krouet e 1999 gant tri breur a orin Turkia Cevat, Avni ha Faruk Yerli, e Frankfurt am Main en Alamagn.
An embregerezh a zo brudet mat dre ijin al lusker c'hoari CryEngine hag an heuliadoù c'hoarioù Far Cry ha Crysis.
D'an 3 a viz C'hwevrer 2009, Crytek a adpren Free Radical Design, ur studio sevel c'hoarioù video saoz brudet evit an heuliad c'hoarioù tenn kentañ sell: TimeSplitters. An embregerezh a vez adanvet Crytek UK. Eost 2009, e Crytek e adkaver 550 implijiad, gant un 60 bennak anezho o labourat war al lusker niverennel CryEngine nemetken. Mae 2011, Crytek en deus 500 implijiad, an hanter anezho o labourat en Alamagn.
Mae 2011, un 50 implij a vez lamet e Crytek Budapest, goude choaz Microsoft, da gas seveniñ ar c'hoari Codename Kingdoms (deuet da vezañ Ryse: Son of Rome) da strollad Frankfort. Skour Crytek e Budapest n'eo mui nemet un tregont a dud o labourat ennañ ha labourat a ra dreist-holl war ar sevel c'haorioù video evit an tabletennoù niverennel.
Alexandre Dumas (tad)
E penn ur sal-c'hoariva
Sevel a reas e c'hoariva dezhañ e Pariz, an Théátre historique, bet digoret e 1847. Aze e veze savet pezhioù-c'hoari diwar e romantoù. Pinvidik mor e oa Alexandre Dumas d'ar c'houlz-se ha dispignañ a rae divuzul. Stardet e voe gant Dispac'h 1848, o koll e-pad mizioù e c'hounidoù boas (c'hoariva, romantoù-kazetenn) hag o lakaat e startijenn o kabaliñ evit dilennadegoù ar Breujoù hep dont a-benn da vezañ dilennet hag o souten Eugène Cavaignac a-enep Louis-Napoléon Bonaparte evit dilenn prezidant an eilvet Republik. Freuz-stal a reas e sal-c'hoariva e 1850.
Divroañ
Sailhet gant dleoù ha kounnaret gant taol-Stad Bonaparte e tivroas e 1851 da Belgia asambles gant Victor Hugo. Echuet e voe neuze ar c'henlabour gant Maquet. Evit distreiñ da Bariz, ar pezh a c'hoarvezas e 1853, e rankas reiñ 45% eus e wirioù aozer a-vremañ ha dazont d'e gredourien. Tabut a savas an diskoulm-mañ etre Dumas ha Maquet. Neuze e lañsas Dumas e gelaouenn bemdeziek anvet Le Mousquetaire e lec'h e embanne eñvorennoù ha romantoù istorel.
E 1854 e reas berzh bras e vab, anvet eveltañ, gant ar pezh c'hoari La Dame aux camélias.
Ur veaj hir da Rusia a reas e 1858-1859 gant ur mignon livour, Jean-Pierre Moynet. E 1860 e werzhas madoù evit prenañ armoù ha skoazellañ Giuseppe Garibaldi e Italia. Kas a reas e-unan an armoù ha test an emgannoù e voe. Treiñ a reas e galleg eñvorennoù Garibaldi ivez. Chom a reas e-pad tri bloaz e Napoli, betek 1861, o ren furchata ha mirdi Pompei.
Merc’hetaer eus ar c'hentañ
Bezañ tad 250 bastard e babore Alexandre Dumas. En o zouez n’en doa anavezet nemet daou vugel : Alexandre, ganet e 1824 eus e amezegez Laure Dabay, a deuio da vezañ skrivagner evel an tad ha Marie Alexandrine, ganet e 1831 eus Belle Kreilssamer, un aktourez. Dimezet e voe bet e-pad eizh bloaz d’un aktourez all, Ida Ferrier ; an disparti en doe koustet ker dezhañ, rediet e voe da werzhañ ar c’hastell en doa savet e Marly.
Bloavezhioù diwezhañ
E miz Ebrel 1864 e tistroas da Bariz. Prezegennoù a roas e kêrioù Frañs diwar-benn e eñvorennoù, kenderc'hel a reas da embann romantoù, beajiñ a reas e Aostria-Hungaria e 1865 hag e Alamagn e 1866. E gelaouenn Le Mousquetaire a adlañsas e 1866 ha zoken e lañsas e 1868 ur gelaouenn nevez, D’Artagnan.
E oberenn ziwezhañ skrivet e Rosko
E fin e vuhez e oa mennet mab bihan ostalerour Villers-Cotterêt da embann Geriadur meur ar gegin, un oberenn gant 3 000 rekipe, pep hini bet tañvaet gantañ hervezañ. E 1869 e-pad an Hañv e tilojas eta da Rosko e Penn-ar-Bed e-pad an hañv evit bodañ e skridoù. Ar dornskrid a roas d’e embanner e Meurzh 1870, c’hwec'h miz a-raok bezañ tapet gant ur gwallzarvoud gwazhienn ha mervel d’ar 5 a viz Kerzu 1870, da lavaret eo e-pad ar brezel a-enep an Alamaned. Douaret e voe e gorf en ur gêriadenn nepell ouzh Dieppe. Abalamour d’ar brezel e voe ret gortoz 1872 evit kas e arched da vered Villers-Cotterêt ha ne voe ket embannet e C'heriadur meur a-raok 1873.
D’an 30 a viz Here 2002 e voe treuzkaset e gorf d’ar Panthéon e Pariz.
Palez La Granja de San Ildefonso
Palez La Granja de San Ildefonso (e spagnoleg: Palacio Real de La Granja de San Ildefonso) zo ur palez eus an e kêrig La Granja de San Ildefonso e-kichenik Segovia, 80 km en hanternoz da gêr Madrid, e-kreiz Spagn, hag a zo hañvlec'h rouaned Spagn abaoe amzer Felipe V.
Cefnddwysarn
Cefnddwysarn zo ur gêriadenn e Gwynedd, en hanternoz Kembre.
Mindoro
Rannet eo e div broviñs, e-keñver melestradurezh : Kornôg Mindoro ha Reter Mindoro. Calapan eo ar gêr vrasañ.
Ouzhpenn al labour-douar a ro labour da galz a dud, ar mengleuziañ zo pouezus en enezenn, gant mengleuzioù kouevr ha marbr.
Meur a yezh a vez komzet e Mindoro, en o zouez an tagalog, yezh ar muiañ-niver.
John Rackham
John Rackham zo anv meur a zen.
La Baronne (Maupassant)
La Baronne zo un danevell gant Guy de Maupassant en 1887.
Istor
Embannet e voe  La Baronne e Gil Blas ar 17 a viz Mae 1887 hag adembannet en dastumad Le Rosier de Mme Husson en 1888.
Valderrubio
Valderrubio zo ur gumun eus Andalouzia, en proviñs Granada.
Albondón
Albondón zo ur gumun eus Andalouzia, en proviñs Granada.
Olivier Lévêque
Olivier Lévêque a zo ur c'hizeller o chom e Pleneg-Nantraezh.
Hayao Miyazaki
Hayao Miyazaki (宮崎 駿) zo ur mangaka, ur filmaozer tresadennoù-bev japanat ha kenkrouer Studio Ghibli. Ganet eo d'ar 5 a viz Genver 1941 e Tokyo, e Japan.
Tost dianavezet er c'hornôg war-bouez an dud sot gant ar manga betek embannadur etrevroadel Mononoke Hime e 1999, e filmoù o deus hiziv an deiz ur berzh bras e pep lec'h er bed ha dreist-holl e Japan e-lec'h m'o deus e filmoù graet rekordoù.
E filmoù a vez alies savet diwar ar memes temoù pennañ : an darempred etre an denelezh hag an natur, an ekologiezh hag an deknologiezh, hag an diaester da chom Peoc'helour en ur bed ma vez brezel. Tudennoù pennañ e filmoù a vez peurvuiañ merc'hed yaouank pe kreñv ha dizalc'h, hag an dud "drouk" o deus perzhioù n'int ket gortozet en tresadennoù bev boas, hag a lak da soñjal er c'h/kami eus ar relijion shintoek.
E oberennoù a vez peurvuiañ graet evit ar vugale hag an dud gour, war-bouez Mononoke Hime hag a zo feulsoc'h eget ar re all. E Japan ez eo lakaet ken barrek ha Osamu Tezuka, hag er c'hornôg e vez alies keñveriet gant Walt Disney.
Resev a ra enoroù ar gazetenn Time e 2006 ar pezh a lak anezhañ evel unan eus ar personelezhioù asiat gant ar muiañ a levezon.
Bugaleaj ha yaouankiz
Ganet d'ar 5 a viz Genver 1941 e Tokyo (e karter Akebono e arondisamant Bunkyo), eilvet en ur familh pevar paotr, (Arata (ganet e miz Gouere 1939), Yutaka (ganet e miz Genver 1944), ha Shirō), e bugaleaj a zo merket gant ur Japan distrujet gant an eil brezel bed. Oberennoù Miyazaki a vo awenet-tre gant an darvoud-se.
Mamm Hayao a zo bet tapet gant ar torzhellegezh melkeineg, chom a ra d'an hospital, a-raok distro en ti e-pad nav bloaz. Hayao a oa tost dezhi, ar pezh a zo diskouezet er film Tonari no Totoro. Shirō Miyazaki, breur yaouer Hayao a laro ez eo diazezet tudenn Dora e-barzh Tenkū no Shiro Rapyuta war hini o mamm, evit ar pezh a denn diouzh ar bersonnelezh. .
Terc'hout a ra kuit ar familh Miyazaki ar brezel o tilojañ e 1944 ha 1945 (O vont da skouer da prefeti Tochigi, e Utsunomiya ha Kanuma, e norzh Tokyo). Labouradeg Miyazaki Airplane a oa e Kanuma. Hayao a anavezo teir skol disheñvel e c'hwec'h bloaz : etre 1947 ha 1949 ez eo enskrivet en ur skol kentañ derez eus Utsunomiya, e 1950 e ra e studioù e skol Omiya e karter Suginami Tokyo, dre m'eo staliet ar familh e gêr-benn, eus 1951 da 1955 e Skol Eifuku. Tremen a ra e bloavezhioù lisead e Skol Omiya (1956 ha 1957) hag el lise Toyotama (1958),.
E-pad e bloavezh lise diwezhañ e tizolo ar c'hentañ tresadenn-bev japanat e livioù, Hakuja den eus an animatour Yabushita Taiji eus ar studio Toei, awenet gant ur gontadenn a vro Sina. Evit Hayao e vo ur cheñchamant bras en e vuhez ; laret a ra bezañ e karantez gant an harozez, Pai-nyan, ha bezaén bet leñvet an nozvezh a-bezh. Plijout a rae kalz dezhañ oberennoù Osamu Tezuka ha pleustriñ a ra war an tresañ, oc'h ober tresadennoù kirri-nij er penn-kentañ, evit ober ar memestra ha Tezuka, met merzout a ra ne c'hell ket tresañ an tudennoù. Un devezh, merzout a ra ne rae nemet kopiañ stil Tezuka, deviñ a ra neuze holl ar mangaioù treset gantañ ; laret en deus bezañ kavet e oa diaes-tre krouiñ e stil dezhañ. E 1962, kregiñ a ra gant studioù ekonomiezh e Gakushuin ha skrivañ a ra un dezenn war an industriezh japanat. Ar memes bloavezh, mont a ra en ur strollad enklaskoù e Gakushuin war al lennegezh evit ar bugale.
Penn-kentañ e labour e studio Toei
E 1965 e vo ivez kroget gant ur genlabour etre Hayao ha Takahata gant ur raktres, Hassuru Panchi. Pa grogo Takahata da labourat war ar film Taiyo no oji : Horusu no daiboken, Miyazaki, oadet a 22 vloaz, a ginnig kemer perzh er raktres. , hag a kemer evel e chañs diwezhañ labourat war filmoù hir ha paouez gant an heuliennoù skinwel. Takahata, Miyazaki ha Yasuo Otsuka en em engouestl da echuiñ ar raktres, ne vern ar pezh a c'hoarvezfe. Ar film, embannet d'an 21 a viz Gouere 1968, a vo ur c'hwitadenn kenwerzhel.
Hamelin
Hamelin zo un anv-tud (anv-badez gwechall, anv-tiegezh goude) hag un anv-lec'h gallek eus Normandi.
Hayao Miyazaki
Penn-kentañ e labour e studio Toei
Ar memes bloavezh, Miyazaki a labour gant e wreg war stumm japanat ar c'hazh e heuzoù : Nagagutsu o haita neko gant ar perzh animatour pennañ,. E 1969, ober a ra war-dro lodennoù ar film Sora tobu yūreisen, ur film hir, atav gant e wreg. .
Hamelin
Dont a ra an daou anv eus anv ar moraer norman.
Hayao Miyazaki
Penn-kentañ e labour e studio Toei
Ar c'houplad a roio ar vuhez da daou mab : Gorō Miyazaki, a vo, eñ ivez, filmaozer, o labourat a-wechoù evit studio e zad, e Genver 1967 hag un eil, Keisuke, arzour graet gantañ engravadurioù ha tudennigoù e koad, en o zouez e vez gwelet er film Mimi wo sumaseba e miz Ebrel 1969,. Dilojañ a ra ar familh e Tokorozawa er prefeti Saitama e 1970. Kuitaat a raio e wreg he labour evit ober war-dro ar baotred.
Er memes tro, Miyazaki a labour war heuliennoù skinwel : Mahotsukai Sally, Himitsu no Akko-chan' ha kregiñ a ra d'ober mangaioù. Sabaku no Tami a vo embannet etre miz Gwengolo 1969 ah miz Meurzh 1970 e Shōnen Shojo Shinbun dindan an anv-pluenn Akitsu Saburo.
Kemer a ra perzh e 1970-71 da luskad ur film savet gant Okeda Horoshi, Dobutsu takarajima, savet diwar ar romant Treasure Island anavezet mat skrivet gant Stevenson e-lerc'h ma vez gwelet un dudenn ouzhpennet diwar c'hoant Miyazaki : Cathy, ur plac'h yaouank gant blev ruz gwisket e glas, hag a vo gwelet meur a-wech e stummoù disheñvel.
Goude Toei/A-raok Ghibli
E 1971, mont a ra kuit Miyazaki eus ar studio Toei ha mont a ra gant Isao Takahata ha Yoichi Kotabe er studioioù A-Pro.
Gweladenniñ a ra ivez kalzig a lec'hioù e Tokyo o klask ur savadur nevez evit ar studio.
An triad Miyazaki, Takahata, Otabe a aozo meur a lodennoù evit an heulienn japanat Rupan sansei hag ar film berr Panda Kopanda. E 1973, an heulienn Panda Kopanda, amefuri sakasu no maki a zeuio maez hag adkavet e vez dija e dremm ar panda, tresoù Tototro.
E miz Even 1973, an triad a za kuit eus A-Pro evit Zuiyo Pictures, ur stusio ezel eus Nippon Animation,. Labourat a reont e-pad pemp bloaz war ar World Masterpiece Theater (世界名作劇場 Sekai meisaku gekijō, pe Meisaku hepken), heulienn japanat awenet gant romantoù europa, hag evit al lodenn brasañ treuzkaset e Bro-C'hall.
E 1978, Miyazaki en deus kroget d'ober war-dro al lodenn aozañ. Sevel a ra neuze un heulienn 26 lodenn a 26 munutenn pep hini anvet Mirai shōnen Conan (Conan, mab an dazont). An heulienn-se diazezet war ar romant evit ar vugale The Incredible Tide gant Alexander Key, a gomz eus temoù tost d'ar re a vo e-barzh Naushika (bed post-apokaliptek, kudennoù ekologel) pe Laputa ha kinnig a ra ar c'hentañ mekanikoù nij krouet gant Miyazaki.
Ar memes bloavezh, ur reporter yaouank - Toshio Suzuki - lakaet da labourat en ur gazetenn nevez, Animage, a galv Takahata evit komz dezhañ eus Taiyo no oji : Horusu no daiboken, dre ma oa e soñj skrivañ ur pennad war-c'horre evit e rubrikenn. Takahata a gomzo dezhañ e-pad un eur, hep menegiñ Taiyo no oji, dre ma gomz eus ar raktresoù nevez savet. Reiñ a ra ar pellgomz da Miyazaki, a gomz dezhañ eus Taiyo no oji hag a goulenn c'hwezek pajenn e Animage. Suzuki ne menego hini ebet eus an daou en e bennad, met na zisoñjo ket anezho. Diwezhatoc'h e vo produktour e penn ar Studio Ghibli ha mignon gant Miyazaki.
E 1979 ez a er Tōkyō Movie Shinsha. Ar memes bloavezh, embann a ra e c'hentañ film aozet gantañ : Rupan sansei: Kariosutoro no shiro. Deuet eo ar film-se da vezañ ur c'hlasel ha merkout a ra ul lodenn pouezhus e red-micher Miyazaki. Suzuki ha Miyazaki a gej evit ar wech kentañ. Miyazaki a ra evel ma ne vefe ket amañ ha nac'h a ra zoken bezañ kemeret e foto gantañ. Daoust d'an darvoud-se, Suzuki a gendalc'ho da skrivañ war labour Miyazaki e-barzh Animage.
Ar bloavezh goude, Miyazaki a labour evit Telecom Animation Film ha kemer ar ra perzh kelenner an animatourien nevez. D'ar memes c'houlz e aoz al lodennoù 145 ha 155 evit an heulienn Rupan sansei hag implij a ra Telecom, anv an embregerezh, evel anv-pluenn.
Berzh Nausicaä ha bloavezhioù Ghibli
E 1982, aozañ a ra c'hwec'h pennad kentañ evit an heulienn Sherlock Holmes (hag a vo skignet e 1984–85) e kenproduadur gant ar skinwel italianeg Rai. An heulienn-se a gont troioù-kaer Sherlock Holmes gant loened antropomorfek.
D'ar mare-se eo e raio anaoudegezh da vad gant Suzuki, o komz dezhañ eus e soñjoù raktresoù evit an dazont. Kinnig a ra hemañ sikour anezhaén o kregiñ gant Kaze no Tani no Naushika. Narch'et e vez dezhañ gant ur bern produerien, a c'houlenne d'ar c'houlz-se mangaioù pe sonerezh a-raok asantién ur raktres. Ne ziskalon ket Suzuki, h alakaat a ra e Animage Naushika e stumm manga. Ar manga a raio berzh ha dilennet eo manga karetañ lennerien Animage ar bloaz goude. Embann a ra ivez Miyazaki Shuna no tabi, ur manga tost a-walc'h ouzh Mononoke Hime.
E 1983, ar raktres ober ur film gant lodennoù kentañ Naushika a zo lañset. Dre ma z'eus dale gant ar produadur, embannet e vez un destennig e Animage evit klask war-lerc'h animatourien all. Hideaki Anno (hag a zo anavezztoc'h evit e labour war Neon Genesis Evangelion), a responto d'ar galv ha kemeret e vo diouzhtu evit labourat war lodenn pouezhusañ ar film dre m'eo Miyazaki bammet gant talvoudegezh e labour. E miz Du 1984 e teu maez ar film er salioù Japanat. Bez e vo lostoù hir dirak sinemaioù ar vro. .
Honoré-Gabriel Riqueti de Mirabeau
Honoré-Gabriel Riqueti, pe Riquetti, kont Mirabeau (1749-1791), a oa ur politiker gall ha skrivagner gallek eus an.
Hayao Miyazaki
Berzh Nausicaä ha bloavezhioù Ghibli
A-drugarez da berzh ar film Naushika e savo Miyazaki e 1985 ar studio Ghibli (diazezet e karter Sunigami, e Tokyo), gant Isao Takahata. Er batimant e oent abaoe miz Ebrel 1984. Berzh ar film ha savidigezh ar studio a gemer plas en ul lodenn diaes eus buhez Miyazaki dre m'eo marvet e vamm ur bloaz a-raok embannadur ar film, e miz Gouere 1983, d'an oad a 71 bloaz.
Honoré-Gabriel Riqueti de Mirabeau
Ganet e oa bet d'an 9 a viz Meurzh 1749 e Le Bignon (hiriv Le Bignon-Mirabeau, e Loiret) ha marvet d'an 2 a viz Ebrel 1791 e Pariz. Brudet e oa e deroù an Dispac'h gall evel prezeger : lesanvet e oa l'Orateur du peuple) ha la Torche de Provence dre ma oa patrom an helavarded parlamantel c'hall. Evit dezhañ bezañ a lignez uhel e oa bet anvet da gannad an Trede-Stad. Ken karet e oa gant an Dispac'herien ma voe kaset e gorf da Banteon Pariz, met kavet e voe en e baperoù en devoa bet darempredoù kuzh gant ar roue, ma voe tennet e gorf eus ar Panteon ma oa an den kentañ beziet.
Hayao Miyazaki
Berzh Nausicaä ha bloavezhioù Ghibli
Kemer a ra Miyazaki an diviz d'ober dresit-holl tresadennoù-bev hir, pdaoust ma vez kavet dreist-holl e Japan heuliennoù hag OAVoù. Produiñ a ra neuze tresadennoù-bev gant ur frekañs izeloc'h, met gant un dalvoudegezh brasoc'h. Kentañ raktres ar studio a zo ar film Tenkū no shiro Rapyuta a vo embannet e miz Eost 1986.
Anavezet e vo muioc'h c'hoazh gant embannadur e 1988 eus Tonari no Totoro. Ar film a raio berzh e Japan ha lodenn vrasañ ar Japaniz a anavez hiziv an deiz tudenn Totoro, a zo deuet da vezañ arouez ar studi Ghibli. Ar ganaouenn digoradur, kanet gant Azumi Inoue, a zo ivez ur ganaouenn desket alies gant ar bugale Japanad er skol-vamm. Hogen, pa gomz Toshio Suzuki eus ar raktres da produerien Tokuma evit ar wech kentañ e 1986, nac'het e vo diouzhtu. Ar memes-tra eo bet pa voe klasket un eil wech, o strollañ Totoro (aozet gant Miyazaki) gant Hotaru no Haka (gant Takahata). Al labour war an daou film a grog pa roio sikour embanner Hotaru no Haka d'ar studio. Labourat a raio ar studio war an daou film d'ar memes tro. Kement-se a vo daou vloavezh diaes evit Miyazaki hag e skipailh, a ranke plijout da daou ti-embann d'ar memes tro (Totoro o vezañ ivez diazezet war ul levr, evit ar vugale) hag ober gant daou skipailh animatourien.
Un nebeut goude embannadur ar filmoù-se, Miyazaki a azez dirak un ti-gar un devezh pad evit sellet eus fiñv brozhoù ar merc'hed o tremen. Ar pezh en deus gwelet a vo diskouezhet en e film Majo no takkyūbin, dre m'he deus an harozez ur vrozh du sorserez. Berzh a raio ar film. Diazezet war levr Eiko Kadono, en em gavout a raio e kentañ plas ar box-office Japanad er bloavezh 1989, o rastelañ 2 170 milion yen hag o desach 2 604 619 den.
Suzuki, mignon bras da Miyazaki ha Takahata, a labour evit ar studio goude Majo no takkyūbin ha dont a ra da vezañ produour adalek ar film da c'houde, Omohide Poro Poro.
Bevañ a ra ar studio amzerioù diaes e-pas produadur Majo no takkyūbin. Daoust da se, boujedenn ar film a oa an doubl eus hini Totoro, kalite ar skeudennoù a oa gwelloc'h, an animatourien a c'houneze nebeutoc'h e-keñver al labour graet. Paeet e oent d'ar pezh, dre skeudennoù pe tresadennoù, o c'hounez war-dro kant mil yen dre miz. Evit chom hep ma varfe ar studio, Miyazaki ha Suzuki o deus divizet enbarzhiañ o labourerien dre vac'had er studio, evit gellout stummañ animatourien all. Miyazaki a soñj en ur steuñvig simpl evit ar studio : krouiñ un en-dro labour dereat evit stummañ hag henchañ an animatourien yaouank. (Lodenn vrasañ an animatourien a zo etre 18 ha 25 bloaz ).
E 1992 e embanno ar studio ar film Kurenai no Buta(anavezet ivez evel Porco Rosso), a gont istor ur goprsoudard italian bet treuzfurmet e pemoc'h, blenier dournijerez er mor Adria er bloavezhioù 1920. Ar film-se a zo disheñvel eus filmoù boas Miyazaki, dreist-holl dre ma vez kavet un haroz gour hag un istor lec'hiet en ul lec'h gwirion.
E memes devezh ha embannadur Porco Rosso ez eo igoret burevioù nevez ar Studio Ghibli e banlev kornog Rokyo.
E 1994 ez eo embannet Pompoko, eus Takahata, a ra berzh a-drugarez d'an harozed hanter-rakoun, hanter-broc'h.
Emglev gant Disney ha berzh etrevroadel
Ar film a zo diskleriet evel film diwezhañ Miyazaki gant ar c'hazetennoù goude un emvod kelaouiñ lec'h m'en deus lâret Miyazaki "D'am soñj ez eo ar film diwezhañ a rin en doare-mañ". Plijout a ra da Miyazaki bezañ aze evit holl pazennoù krouadur e filmoù hag o wiriañ pep tresadenn, un dre un, ar pezh en deus graet evit pep film. Mononoke a lako anezhañ da vezañ skuizh e-pad daou vloaz. E oad ne aotree ket anezhañ da kemer kement a perzh en e raktresoù. Lâret en deus e teue da vezañ gwen e zaoulagad ha gorrek e zaouarn ; ne gred ket e c'halfe ober pep tra evel a-raok. Ar c'hazetennoù a ra hep fin e frazenn ha diskleriañ a reont leve Miyazaki. The future -- Is Miyazaki retiring? Nausicaa.net.
Ar film a zo kemeret evel ur bennoberenn ha berzh Miyazaki a gresk fonnus kement el live broadel hag etrevroadel. Dasparzhet eo e meur a vroioù, Bro-C'hall en e zouezh (e 2000) gant Miramax (Disney) a c'houlenno da Hayao troc'hañ ar film evit an embannadur etrevroadel. Nac'h a raio Miyazaki. Ur berzh vras a lako ar film kentañ er box-office japanat, o tipaseal E.T. the extra-terrestrial gwelet muioc'h eget trizek million gwech (dipaset e vo goude gant Titanic).
Miyazaki a za kuit eus ar studio Ghibli d'ar 14 a viz Genver 1998 evit sevel ur framm nevez : Butaya (Ti ar pemoc'h, e-kichen ar studio Ghibli. Adalek ar mare-se, Miyazaki en deus diskleriet e "leve" e fin pep hini eus e filmoù, met hep dont a-benn : dirak ar goulonder stalie goude marv Yoshifumi Kondō, ar 16 a viz Genver 1999, Miyazaki a zeu en-dro er studio Ghibli evel shochō (ar pezh a dalv tamm-pe-damm "penn ar servij").
Goude ur hir mare a vakaénsoù e gej gant merc'hed ur mignon ; unan anezho a aweno anezhañ evit e film Sen to Chihiro no Kamikakushi. E 2001, Miyazaki a echu aozadur ar film ha diskleriañ a ra, e-pad un emvod kelaouiñ, ez eo e film diwezhañ. Ar film-se a vo berzh brasañ e bro Japan (o vont dreist da Titanic) gant 23 milion a dont e-barzh, hag a vo ivez gwelet mat er bed a-bezh o c'hounezout ur bern prizhioù (en o-zouez an Arzh Aour e Berlin, ar wech-kentañ evit un dresadenn-vev, hag Oscar an dresadenn-vev wellañ e 2002).
Ar memes bloavezh e vo igoret ar mirdi Ghibli e karter Mitaka e kornog Tokyo.
E 2003 ez eo embannet Neko no ongaeshi, a vo produet gant Hiroyuki Morita, ha fin 2004, Hauru no Ugoku Shiro embannet e Japan. Kont a ra istor ur plac'h yaouank treuzfurmet e maouez kozh. Awenet eo bet Hayao gant ur romant Diana Wynne Jones anvet Howl's Moving Castle.
Gounez a raio ul leon aour evit e red-micher a filmaozour e Mostra Venizia e 2005. E-pad un emvod kelaouiñ, diskleriañ a ra : "N'on ket bet gwall entanet er penn-kentañ dre ma seblante bezañ ur priz evit ar re gozh. Met lâret eo bet din ez eo bet roet ar peiz-maén da tud a oa atav oberiant, evel Eastwood, neuze 'm eus asantet anezhañ. C'hoant am eus krouiñ filmoù a ro awen d'ar vugale."
Lockheed F-117 Nighthawk
Al Lockheed F-117 Nighthawk a zo un nijerez tagañ c'hougelek amerikan en implij etre 1983 ha 2008. Ken uhel e oa an deknologiezh lakaet da dalvezout enni ma chomas kuzh betek 1988, ha krediñ a reer e voe kammgemeret evit un Nidi tric'hornek meur a wech.
Hayao Miyazaki
Emglev gant Disney ha berzh etrevroadel
E 2008 e embann ar film Gake no ue no Ponyo, a kont troioù-kaer ur paotrig pemp bloaz hag ur priñsez pesk ruz c'hoant ganti bezañ un den. Ar film-mañ a merk ur kemm pouezhus a neuz grafek dre ma 'z eo graet an tresadennoù e pastel hag ar CGI n'eo ket bet implijet. Toshio Suzuki en deus lâret ez vez « 70 % da 80 % eus ar film a dremen er mor ». Deuet eo ar film er-maez e miz Gouere 2008 e Japan ha skignet e-pad ar Mostra di Venezia 2008 evit an arvesterien european.
Luftwaffe (disheñvelout)
Luftwaffe a zo ur ger alamanek a dalv "nerzh aer" (aerlu). Implijoù:
An tAerchór
200px|dehou|thumb|Arouez an tAerchór 200px|dehou|thumb|Banniel an tAerchór An tAerchór (ar c'horf-aer), gwechall Aer Chór na hÉireann (Korf Aer Iwerzhon), eo ar rann "aer" eus lu Iwerzhon.
Reviers
Reviers a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Les Paul
Lester William Polsfuss, ganet d'an 9 a viz Even 1915 e Waukesha, Wisconsin (SUA), ha marvet d'an 12 a viz Eost 2009, anavet evet Les Paul, a oa ur gitarour, sonaozour, ludaouer hag ijinadenner stadunanat. Seniñ a rae gant e bried Mary Ford er bloavezhioù 1950.
Ijinet en deus ar gitar tredan hep kef dasson (solid-body), ha digoret an nor d'ar rock and roll. E fin e vuhez e sone jazz gant ar ganerez aostralian Nicki Parrott‎.
A orin prusian e oa e dud, George hag Evelyn (Stutz) Polsfuss. Kar da ziazezerien ar vreserezh Valentin Blatz Brewing Company hag oberourien ar c'hirri-tan Stutz e oa e vamm.
Dispartiañ a reas e dud pa oa bugel. E vamm an hini a grennas an anv, d'ober Polfuss, ha goude Polfus, met Les Paul ne gemmas ket e anv d'ober hervez al lezenn. "Les Paul" e oa e anv-leurenn, ha netra ken, met Red Hot Red ha Rhubarb Red e oa bet da gentañ.
Albuñol
Albuñol zo ur gumun eus Andalouzia, en proviñs Granada. 7420 a dud a oa enni o chom e 2022.
Moelwyn
Moelwyn a zo un anv kembraek a gaver el lec'hanvadurezh, hag a vez roet evel anv-badez.
Tud
Moelwyn eo an anv-badez roet d'ar baotred, Moelwen d'ar merc'hed:
Redadeg 2016
Redadeg 2016 zo ur Redadeg dre Vreizh, c'hoarvezet en nevez-amzer 2016 adalek an 29 a viz Ebrel, ma loc'h eus Sant-Ervlan, betek Lokoal-Mendon ma tegouezh d'ar 7 a viz Mae, goude 1 700 km dre bemp departamant Breizh.
Albuñuelas
Albuñuelas, anvet Las Albuñuelas ivez, zo ur gumun en Andalouzia, e mervent proviñs Granada.
Luftstreitkräfte (disheñvelout)
Gwelet ivez
Luftwaffe (disheñvelout)
Æthelfrith
Æthelfrith pe Aethelfrith zo un anv-badez anglek pe saoznek, ha hini meur a briñs anavezet.
César Chávez
César Estrada Chávez (31 a viz Meurzh 1927 – 23 a viz Ebrel 1993) a voe devezhour, sindikalour ha stourmer evit ar gwirioù keodedel e Stadoù Unanet Amerika.
Ganet e voe e 1927 e Yuma (Arizona), mab da labourerien-douar deuet eus Mec’hiko. Tremen a reas ar braz eus e vuhez e Kalifornia, o labourat evel devezhour da gentañ. Buan e teuas da vezañ e penn ar stourmoù evit gwir an devezhourien a laboure war ar maez eno. Gantañ e voe savet ur sindikad anvet National Farm Workers Association (NFWA) ha United Farm Workers diwezhatoc’h. Gant ar sindikad-se e veze difennet devezhourien Kalifornia hag a oa peurliesañ tud deuet eus Mec'hiko. Evit kas war-raok gwirioù an dud-se e rae César Chávez gant doareoù difeuls. Unan eus ar stourmerien bennañ evit gwirioù ar Chicanos (tud eus Mec’hiko o vevañ er Stadoù Unanet) eo bet Chávez en.
E 1965 e voe roet lañs gant Chávez d’un harz-labour e-touez dastumerien rezin Kalifornia. Ha war un dro e c’houlenne ouzh an holl Stadunaniz da voikotiñ, da lavaret eo da chom hep prenañ, rezin Kalifornia. E 1970 e voe echuet o harz-labour gant an devezhourien enbroet ha trec’h e voent en o stourm evit kaout goproù gwelloc’h.
A-hed e vuhez e stourmas Chávez evit gwirioù al labourerien hag a-enep ar reolennoù direizh. Yunañ a reas teir gwech da enebiñ ouzh goproù izel hag aozioù labour fall ar Chicanos. Pa varvas Chávez e 1993, e oa e penn ur stourmadeg all, evit ma vefe paouezet d’ober gant diastuzerioù er gwiniegoù.
Bremañ ez eo brudet César Chávez e Kalifornia hag e stadoù all e SUA. E Kalifornia eo bet lakaet an 31 a viz Meurzh, deiz e c'hanedigezh, da vezañ un devezh gouel ha ne vez ket labouret an devezh-se abaoe ar bloavezh 2000. E kalz kêrioù eo bet roet e anv da straedoù : e San Francisco, Los Angeles, Albuquerque, Austin, Milwaukee pe Salt Lake City.
Cyornis
Cyornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1843 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Nav spesad golvaneged warn-ugent a ya d'ober ar genad :
Rummatadur
Renket e veze ar seizh spesad Cyornis brunneatus, Cyornis colonus, Cyornis nicobaricus, Cyornis olivaceus, Cyornis oscillans, Cyornis ruficauda ha Cyornis umbratilis er genad Rhinomyias kent.
Redadeg 2018
Redadeg 2018 eo ar 6vet Redadeg, anezhi 1 800 km dre bemp departamant Breizh e miz Mae 2018.
C'hoarvezet eo eus ar 4 a viz Mae 2018, pa loc'has eus Kemper, betek an 12 a viz Mae pa zegouezhas e Plougerne.
Segovia
Kêr Segovia eo kêr-benn Proviñs Segovia e kreiz Spagn, e Kumuniezh Emren Kastilha ha León. Brudet eo he dourbont roman.
Ljudevit Gaj
Ljudevit Gaj (Krapina, 8 a viz Eost 1809 - Zagreb, 20 a viz Ebrel 1872) a voe ur politiker, yezhour ha skrivagner kroat. Un den a bouez e voe en Emsav illirian e-touez pobloù slav gevred Europa.
Mab e oa da alamanegerien eus Slovakia, met ganet ha desavet e voe e Kroatia.
E 1830 e embannas e Buda ul levrig e kroateg hag en alamaneg, anvet Kratka osnova horvatsko-slavenskoga pravopisaňa (Kurzer Entwurf einer kroatisch-slawischen Orthographie), hag a voe al levr kentañ a ginnige un doare-skrivañ unvan evit ar c'hroateg. Levezonet e oa bet Ljudevit Gaj gant labour Pavao Ritter Vitezović ha gant doare-skrivañ an tchekeg, ha klasket en doa implij pep hini eus lizherennoù al lizherenneg latin evit notenniñ sonioù ar c'hroateg, gant un nebeud sinoù diakritek ouzhpenn.
Ljudevit Gaj, ouzhpenn bezañ ur yezhour, a oa ivez ur barzh. Brudet eo e varzhoneg "Još Hrvatska ni propala" ("Kroatia n'eo ket kouezhet en he foull c'hoazh"), embannet e 1833.
Abalamour d'e holl labourioù e seller ouzh Ljudevit Gaj evel unan eus adsaverien ar c'hroateg.
Emgann Pontrev
Emgann Pontrev zo un emgann hag a c'hoarvezas e Pontrev goude un emsavadeg kouerien e 1792.
En deiz-se, 10 a viz Gwengolo 1792, pa c'hoarveze emgann Lannuon, e sonas kleier-galv ar vro hag e kerzhas etre 7 000 hag 8 000 kouer war-du Pontrev, ma tegouezhjont da greisteiz.
Stanket e voe straedoù kêr gant ar warded nasional ha kaset kuit an emsavidi goude div eur emgann. 8 kouer a voe lazhet, un 20 gloazet, ha 44 prizoniet. Barnet e voe ar brizonidi e Sant-Brieg d'an 19 a viz Meurzh 1793. 8 den a voe kondaonet d'ar marv, 2 anezhe dre zesfailh.
Émile Zola
Émile Zola a oa ur skrivagner ha kazetenner gall, bet ganet e Pariz d'an 2 a viz Ebrel 1840 hag aet d'an Anaon d'an 29 a viz Gwengolo 1902.
Emgann Pontrev
Evit spontañ ar re o defe c'hoant d'en em sevel e kornadoù all e voe dibennet ar 6 den an eil war-lerc'h egile e 6 penn-distrig : Sant-Brieg, Pontrev, Bronn, Dinan, Lodaog ha Rostren.
Émile Zola
Brudet eo dre ar bed a-bezh a-drugarez e romantoù Les Rougon-Macquart. Fin e vuhez a zo bet unan stourm dre m'en doa kemeret perzh e difennerezh Alfred Dreyfus e-pad an Afer Dreyfus dreist-holl pa embannas e miz Genver 1898, er gazetenn L'Aurore, ar pennad anvet « J'accuse… ! » a zegaso dezhañ ur prosez evit kunujenniñ hag un divroa e Londrez ar memes bloavezh.
Yaouankiz e Provañs (1840-1858)
Émile Édouard Charles Antoine Zola1 a zo ganet, straed Saint-Joseph e Pariz, d'an 2 a viz Ebrel 1840, an tad a zo italian hag ar vamm a zo gall. Mab nemetañ François Zola, genidik a Venezia, hag Émilie Aubert, genidik eus Dourdan. An tad a zo ijinour evit al labourioù foran, bet ofiser al lu italian, kinniget en devoa sevel ur rouedad dezougen dour en Aix-en-Provence abaoe menez Sainte-Victoire. Kevrataet eo d'an 19 a viz Ebrel 1843 ha dilojañ a ra ar familh en Aix-en-Provence. Ur wech kadarnaet prenadenn ar gwirioù e 1844, e sav an tad gant kenlabourerien un embregerezh arc'hantel anvet Société du canal Zola. Al labourioù a grog e 1847. Mervel a ra gant an danijenn skevent d'ar 27 a viz Meurzh 1847 echuet e oa bet gantañ sevel ar stankell Zola en Aix-en-Provence memestra.
Arc'hantourien an embregerezh kanol a c'houlenn o arc'hant. E miz Mae 1851, an itron Aubert a ya e Pariz gant he mibien evit arvestiñ ar prosez etre Jules Migeon hag arc'hanterien an embregerezh Kanol Zola. Ana rc'hantourien a lak da aziskleriañ ar freuz-stal dre lez-varn kenwerzh Aix-en-Provence e 1852. D'an 10 a viz Mae 1853, an embregerezh Kanol Zola a zo gwerzhet dre gresk. Adprenet eo gant an arc'hanterien ha dont a ra da vezañ Migeon et Compagnie.
Ventas de Huelma
Ventas de Huelma zo ur gumun e Spagn e Proviñs Granada.
Saltos del Guaíra
Salto Guaíra, pe Saltos del Guaíra, pe Saltos del Guairá, pe Salto de las siete cascadas (e spagnoleg), pe Sete Quedas (e portugaleg) a oa seizh lamm-dour (triwec'h ma konter ar re vihan ivez) war ar stêr Paraná, etre Brazil ha Paraguay, hag ar re vrasañ o c'hementad a zour.
Hamlin
Hamlin zo anv meur a zen ha meur a lec'h.
Saltos del Guaíra
Beuzet e voent e 1982 gant stankell Itaipu en ul lenn vras.
C'hoazh e voe gwelet un darn anezho pa vez izel an dour el lenn.
<!-- Con un volumen estimado de 49.000.000 de litros por segundo, estas cataratas eran las mayores del mundo. Las cataratas se formaban en un punto donde el río Paraná era forzado por un angosto cañón, aguas abajo de las montañas de Maracajú; el río se angostaba de un ancho de unos 381 metros a apenas 61 metros. Este soberbio conjunto constaba de un total de 18 cataratas; las siete mayores le daban su nombre portugués. La mayor de las cataratas tenía una altura de 40 m.
Sources
Brazil, Lonely Planet Guide, 4th Edition, c. 1998 Lonely Planet Publications, PO Box 617, Hawthorn, Victoria 3122, Australia
O Salto de Sete Quedas (também chamado Salto Guaíra) era a maior cachoeira do mundo em volume de água, que desapareceu com a construção do lago da Usina hidrelétrica de Itaipu. No entanto resquícios dela aparecem quando o nível de água da usina está baixo.
Apesar do nome, eram constituídas por 19 cachoeiras principais, sendo agrupadas em sete quedas.
Em 13 de outubro de 1982, o fechamento das comportas do Canal de Desvio de Itaipu começava a sepultar, com as águas barrentas do lago artificial, um dos maiores espetáculos da face da Terra: as Sete Quedas do Rio Paraná ou "Saltos del Guaíra".
Alma Cogan
Alma Cogan (Alma Angela Cohen diouzh hec'h anv gwir), bet ganet e Whitechapel d'an 19 a viz Mae 1932 hag aet da Anaon e Londrez d'ar 26 a viz Here 1966 a oa ur ganerez saoz hag a reas berzh bras er bloavezhioù hanter-kant.
Saltos del Guaíra
Sources
Recordistas mundiais em volume d'água, as Sete Quedas eram o principal atrativo turístico de Guaíra, cidade que, à época, chegou a ter 60 mil habitantes, rivalizando em importância com Foz do Iguaçu. Atualmente, a população da antiga cidade real espanhola é inferior a 30 mil pessoas.
Monfréville
Monfréville a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Saltos del Guaíra
Sources
Em 17 de Janeiro de 1982, ocorre a queda da ponte Presidente Roosevelt, morrendo 32 pessoas.
Monfréville
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|An iliz katolik
Saltos del Guaíra
Sources
A investigaçao apontou para uma dupla causa: primeiro, a falta de cuidado com a manutenção das pontes sob a presunção de que em breve as Sete Quedas seriam inundadas; e depois, o aumento descontrolado da visitação, pois todos queriam ver os saltos antes de seu desaparecimento para a formação do lago Itaipu.
De acordo com levantamentos altimétricos a primeira ponte - a do Saltinho - ficava a 204 metros acima do nível do mar, o que significa que o lago formado pela represa de Itaipú, ao atingir sua cota que é de 220 metros acima do nível do mar, deixou esta ponte sob 16 metros abaixo d'água.
"Sete Quedas por nós passaram,
E não soubemos, ah, não soubemos amá-las...
E todas sete foram mortas,
E todas sete somem no ar...
Sete fantasmas, sete crimes,
Dos vivos golpeando a vida,
Que nunca mais renascerá..."
(Carlos Drummond de Andrade)
Cronologia
-->
Istor
Dindan tri bloaz e voent distrujet.
Aldeire
Aldeire zo ur gumun eus Andalouzia, en proviñs Granada.
Villa de Otura
Villa de Otura zo ur gumun e Spagn e Proviñs Granada.
Daniel Boaventura
Daniel do Rêgo Boaventura, bet ganet d'an 19 a viz Mae 1970 e Salvador (Bahia) (Brazil), a zo un aktour hag ur c'haner brazilian.
Seniñ a ra ar saksell ivez.
Seziz Gwened
Meur a Seziz Gwened zo c'hoarvezet a-hed an amzerioù.
Test Bechdel
An test Bechdel (bɛkdəl), anvet c'hoazh test Bechdel-Wallace, a zo e bal diskouez an hollvezañs c'hourel en oberennoù sevenadurel a-vremañ, ma vez ankouaet ar maouezed enno alies-mat. Tri fal zo da dizhout evit tremen an test:
Hervez ar statistikoù ne vefe nemet an hanter eus ar filmoù a dizhfe an holl balioù.
Villamena
Villamena zo ur gumun e Spagn e Proviñs Granada.
Ab imo pectore
Ab imo pectore zo un droienn latin hag a dalv kement hag eus an donañ bruched, da lavarout eo a greiz kalon. Dont a ra eus ab (eus), imus (derez-uhelañ infer, da lavarout eo izelañ) ha pector (bruched). Un droienn latin kenster all zo : ab imo corde.
Bugeildy
Bugeildy (skrivet Beguildy e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e reter kontelezh Powys. Emañ tost d’an harzoù gant Bro-Saoz, war lez kornôg ar stêr Tefeidiad, er gwalarn da gêr Tref-y-clawdd.
Emgann Lannuon
Emgann Lannuon zo un emgann hag a c'hoarvezas e Lannuon goude un emsavadeg kouerien e 1792.
En deiz-se, 10 a viz Gwengolo 1792, e c'hoarvezas un emgann all, emgann Pontrev. Pa sonas kleier-galv ar vro e kerzhas etre 7 000 hag 8 000 kouer war-du Pontrev.
Adolf Fredrik
Adolf Fredrik (1710 Gottorp - 1771 Stockholm) a oa roue Sveden war-lerc'h Fredrik Iañ Sveden, eus 1751 betek e varv e 1771.
Emgann Lannuon
Istor
D'an 22 a viz Gouhere 1792 e voe gourc'hemennet gant Bodadenn vroadel Pariz, sevel 25 000 soudard "a-youl" ouzhpenn kemeret en departamantoù o devoa pourchaset re nebeud a soudarded, hag en o zouez departamant Côtes-du-Nord.
Adolf Fredrik
E dud
Mab e oa da Christian August von Holstein-Gottorp, priñs Eutin ha prins-eskob Lubeck, ha da Albertina Frederica von Baden-Durlach.
Nzinga Mbande
Nzinga Mbande Cakombe (c. 1582 – 17 a viz Kerzu 1663), anavezet ivez evel Ana de Sousa Nzinga Mbande, a voe rouanez (ngola e kimbundueg) rouantelezhioù an Ndongo ha Matamba, war tiriad ar bobl Mbundu, en Angola ar Su hiziv an deiz.
Adolf Fredrik
E vuhez
Priñs-eskob Lübeck e voe eus 1727 betek 1750, ha roue Sveden adalek 1751. Tra ma renas e voe bihan e c'halloud, rak gant ar Breujoù e veze gouarnet ar vro. Merañ a reas dugelezh Holstein-Gottorp e-pad bugaleaj e niz Charles-Pierre-Ulrich d'Holstein-Gottorp (a vo an tsar Pêr III Rusia) pa voe dibabet da roue gant Stadoù Sveden, broudet gant Rusia, adalek 1743.
Nzinga Mbande
A-hed he buhez e stourmas ouzh Portugal evit difenn he bro ha mirout ouzh he fobl a vagañ kenwerzh ar sklaverezh. Ur vrezelourez hep he far e voe, hag anzavet eo evel unan eus renerien veur Afrika.
Adolf Fredrik
E vuhez
Troet e oa gant oberiañ boestoù butun-fri.
Nzinga Mbande
Anvioù
Meur a stumm zo da anv Nzinga, hag anvioù disheñvel-krenn zo dezhi en abeg ma rae gant lies lesanvioù el lizheroù a eskemme gant Portugaliz.
Emgann Lannuon
Istor
A-hervez e voe anvet ar bloaz 1792 bloavezh an taolioù bazh e Treger.