cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Lay of Aotrou and Itroun
Danvez
Divugel eo ar c'houblad noblañsoù breizhat Aotrou hag Itroun, setu e ya Aotrou da glask sikour digant ur sorserez. E-kerzh gwilioud Itroun e teu ar sorserez davet Aotrou, e stumm ar Gorriganez, da c'houlenn karantez Aotrou da c'hopr. Dibab a ra Aotrou terriñ e lavar dre aberzhiñ e enor a varc'heg ha sevel a-du gant talvoudegezhioù ar gristeniezh. Setu amañ ar gwerzennoù 321-324 : Dre vallozh ar Gorriganez eo dleet da Aotrou mervel a-barzh tri devezh. Asantiñ a ra Aotrou da heuliad e zisentez, ha fiziout er Ragevezh (gwerzennoù 337-340) : Tri devezh war-lerc'h ez a Aotrou d'an Anaon, mervel a ra e wreg c'hlac'haret, ha beziet int kevret ; ne welont ket o bugel o kreskiñ eta.
Saint-Manvieu-Bocage
Saint-Manvieu-Bocage a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant nav c'humun all d'ober ur gumun nevez: Noues-de-Sienne.
Kanaouennou Kerne
Kanaouennou Kerne zo un dastumad sonioù brezhonek embannet e 1900, savet gant Yann Gere, pe an Aotrou Quere, pe  Barz Kastelfidardo, ur beleg breizhat hag a oa person e Kastellin en.
Rivoli (Piemonte)
Rivoli zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Vigo (disheñvelout)
Vigo a c'hall bezañ:
Hual
Un hual (hual ivez e kembraeg) zo ur benveg houarn da stagañ treid ul loen pe un den, da virout outañ da redek pe da dec'hel kuit. Hualet e veze kezeg ha saout, ha prizonidi pe sklaved e broioù zo.
Komzet e vez ivez eus broioù dishual.
Enez Navarino
Enez Navarino zo un enez e kumun Cabo de Hornos, en Antártica Chilena e su Chile. En norzh dezhi emañ Isla Grande de Tierra del Fuego, en Arc'hantina, ha Kanol Beagle etrezo. Er c'hornôg emañ Enez Hoste. Er su emañ an Inizi Hermite.
Rivarossa
Rivarossa zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Clara Bow
Clara Gordon Bow (29 a viz Gouere 1905 – 27 a viz Gwengolo 1965) a oa un aktourez eus Stadoù Unanet Amerika a voe brudet er bloavezhioù 1920 gant ar filmoù mut a gemeras perzh enno. Anavezet e voe dreist-holl goude ar film It, ma c'hoarie evel gwerzhourez, ha diwar se e voe lesanvet "The It Girl".
Perzh a gemeras e 46 film mut hag en 11 film gant komzoù.
Lysandros
Lysandros (henc'hresianeg : Λύσανδρος), marvet e 395 kent JK, a oa ur jeneral eus Sparta a oa bet lakaet e penn morlu ar geoded-se hag a faezhas Ateniz en Aigos Potamoi e 405 kent JK. Bloaz war-lerc'h e teuas a-benn da lakaat Ateniz da godianañ, hag ec'h echuas evel se Brezelioù ar Peloponnesos. Aozañ a reas hegemoniezh Sparta war Vro-C'hres e-pad dek bloavezh diwezhañ e vuhez a-raok mervel e-doug ur seziz.
Deroù e vuhez
Nebeut a dra a anavezer diwar-benn deroù buhez Lysandros. Aristokritis e oa anv e dad. Ezel e oa eus tiegezh an Heraklided eus Sparta ; da lâret eo, evel ar pep brasañ eus an Dorianed a diegezh mat, e lavare e oa un diskennad da Herakles. Daoust da se, Lysandros a oa ur mothax: paour e oa e diegezh ha pa oa yaouank en doa bet ezhomm da c'houlenn arc'hant gant unan all da c'hallout kemer perzh en embregerezh Spartaiz da zont da vezañ ur soudard. Dont a reas a-benn koulskoude tamm-ha-tamm da c'hounit brud.
Emgann Notion
Lysandros a oa lakaet navarkos (amiral) evit Enezvor e 407 kent JK. E-pad ar prantad-se an hini eo c'hounezas mignoniezh ha harp Kyros ar yaouankañ, ur mab da Dareios II Persia ha da b-Parysatis.
Lysandros a glaskas neuze sevel ur morlu kreñv evit Sparta, en Efesos, hag a vefe gouest da dalañ ouzh hini Ateniz,. Klemm a reas en un doare fin diwar-benn ar satrap Tissafernes, un enebour da Gyros, o tamall dezhañ bezañ bet prenet gant Alkibiades. Profañ a ra Kyros dezhañ neuze ur skoazell arc'hant bras-kenañ, anezhi war-dro 10 000 dareg, da lâret eo 200 000 drac'hma. A-drugarez dezhi e c'hall Lysandros kreskiñ gopr ar verdeidi, a dremen eus teir da beder obolenn. Evel se e c'hall Lysandros tuta pareadoù hep poan ha memes sachañ roeñverien e enebourien da labourat evitañ.
Alkibiades a oa lakaet e penn morlu Aten gant galloudoù "unveliour" hag a guitaas e geoded da vont betek e flodad da Samos ha da glask en em gannañ gant listri Lysandros. Hennezh avat a nac'has bezañ sachet er-maez da Efesos d'en em gannañ gant listri Alkibiades. Koulskoude, e-keit ha ma oa aet Alkibiades kuit da gerc'hat pourvezioù, e oa lakaet listri Aten dindan renerezh Antioc'hos, e sturier, a dagas listri Sparta. Lysandros a zeuas neuze a-benn da gannañ listri Aten ha da argas anezhe (gant skoazell ar Bersed dindan Kyros) en emgann Notion e 406 kent JK. Trec'h Lysandros a roas da enebourien Alkibiades an digarez a glaskent da dennañ e renadur digantañ. Mont a reas Alkibiades kuit war vag betek an douaroù e oa perc'henn warne en norzh, e Kersonesos Trakia, ha ne zistroas morse da Aten.
Lysandros galvet en-dro da Sparta
Koulskoude e paouezas Lisandros da vezañ "navarkos" Sparta goude e drec'h hag, hervez lezenn Sparta, e oa kemeret e lec'h gant Kallikratidas. Ne c'hallas ket Kallikratidas kenderc'hel gant ar brezel war vor en un doare ken efedus rak Lysandros a restaolas holl an arc'hant laosk a oa en e gerzh da Gyros pa guitaas e bost.
E 406 kent JK, Kallikratidas a vodas listri hag a lakaas da ouel betek Mithymna, en enez Lesbos, hag e lakas ar seziz warni. Gourdrouz a rae evel-se da stankañ an hent d'a listri a zegase gwinizh da Aten. Ateniz a gasas o amiral, Konon, da saveteiñ Mithymna. Pa oa taget gant Kallikratidas, Konon a gilas betek Mytilene, e-lec'h ma voe gronnet gant morlu Sparta.
Da zieubiñ listri Konon e vodas Ateniz ur flodad nevez, ennañ listri nevez savet gant pareadoù hep skiant-prenet en o bourzh. Daoust d'ar flodad-se bezañ disteroc'h eget hini Spartaiz ec'h implijas Ateniz doareoù d'en em gannañ nevez ha divoas hag a roas an tu dezhe da c'hounit emgann an Arginousai, e-tal Lesbos, en un doare dic'hortoz. Torret e oa ar gronn laakte gant Spartaiz war g-Konon, kannet e oa flodad listri Sparta a-grenn ha Kallikratidas a voe lazhet e-pad an emgann.
Lysandros a zistro e penn ar morlu
Goude drouziwezh Sparta en emgann an Arginousai ha marv an "navarkos" Kallikratides, e c'houlennas kevredidi Sparta e vefe anvet Lysandros en e lec'h. Neoazh, lezenn Sparta a zifenne e vefe anvet un den en-dro evel "navarkos". Neuze e oa anvet Arakos e penn ar morlu met Lysandros na oa ken "epistoleus", e eiler, en un doare ofisiel a rene an traoù e gwirionez. Kyros a oa plijet gant an emglev-se hag a grogas en-dro da arc'hantañ flodad Sparta - Aotren a reas Lysandros zoken da ren e satrapiezh e-keit ha ma oa aet kuit.
Ur wezh distro e penn al listri e kasas Lysandros ar flodad etrezek an Hellespontos. Heuliet e oa eno gant flodad Ateniz. E 404 kent JK e vodas Ateniz o listri en Aigos Potamoi (tost da Gersonesos Trakia). Eno e oa distrujet al listri renet gant an amiral Konon gant Spartaiz dindan Lysandros en Emgann Aigos Potamoi. Konon a dec'has neuze da Giprenez.
Nerhzioù Lysandros a glipennas betek ar Bosforos hag a gemeras Bizantion ha C'halkedon. Argas a rejont an Ateniz a oa o chom en div stad-se. Kemer a rejont ivez enez Lesbos.
Drouziwezh Aten
Da-heul o zrec'h en Aigos Potamoi e oa barrek Spartaiz da rediañ Aten da godianañ. Roue Sparta, Paosanias, a lakas seziz war Aten tra ma stanke listri Lysandros porzh Peiraieüs. Abalamour da se ne c'halle ket ken Ateniz lakaat degas gwinizh d'o c'heoded eus an Hellespontos hag e oant tost d'ar gernez. Theramenes a grogas neuze da vreutaat gant Lysandros diwar-benn ar peoc'h. Padout a reas an divizoù tri miz met a-benn ar fin e oa tizhet un emglev ha paouez a reas Brezelioù ar Peloponnesos e 404 kent JK.
Goulenn a rae Spartaiz digant Ateniz distrujañ ar mogerioù hir a yae eus keoded Aten betek porzh Peiraieüs ha mogerioù ar porzh-se. Ret e oa da Ateniz dilezel o zrevadennoù ha reiñ da Sparta an holl vigi a chome war-bouez daouzek. Theramenes a viras koulskoude ouzh Aten a vezañ distrujet. Ar c'heodedoù gresian en tu all da Enezvor a oa sujet en-dro da impalaeriezh an Akemenided.
Trifina
Trifina a oa pried ar roue brezhon Konomor hervez mojennoù Breizh.
Lysandros
Lysandros e penn Aten
Lysandros a lakas neuze ur gouarnamant diouzh e zorn en Aten dindan stumm okigarkiezh an Tregont tirant dindan renerezh Kritias, ha gant Theramenes e-touez an izili bennañ. Lakaat a reas an oligariezh un niver a geodediz d'ar marv hag e lamas digant an holl war-bouez nebeut o gwirioù politikel. Kalz eus kevredidi gozh Aten a oa renet ivez bremañ gant bagadoù dek den (dekarkiezh), harpet alies gant gwarnizonoù dindan renerezh ur c'homandant eus Sparta (harmost). Kregiñ a ra neuze prantad hegemoniezh Sparta.
Trifina
Un den kriz-meurbet ee vije bet oa Konomor. Lazhañ a ra e wragez kenkent ha bugale gante. Diouganet e vije bet dezhañ e vije lazhet gant e vab ha strivañ a reas d'en em zizober diouzh kement mab a oa ganet dezhañ. An hini diwezhañ e oa Trifina a oa merc'h da Gwereg Iañ, ha c'hoar da g-Kanao Iañ ha da v-Macliau. Gwilioudiñ a reas-hi ha genel Treveur. Gourc'hemenn a reas Konomor e zibennañ. Poltred ar roue kriz ha droug a vez taolennet e Buhezioù ar Sent bet skrivet 5 kantved goude e varv a ziskouez splann n'en doa ket brud vat e-touez ar venec'h kristen. Hervez lenneien zo e c'hellfe dont ar vrud-se dre ma vije chomet feal ar roue Konomor da feiz kozh ar Gelted ha n'en doa ket asantet heuliañ ar relijion kristen.
Lysandros
Lysandros e penn Aten
Da-heul e drec'hoù e oa deuet Lysandros a-benn da c'hounit madoù bras. Koulskoude, hervez hengoun Sparta, e felle dezhañ lezel e arc'hant d'an efored e Sparta. Goulenn a reas gant ar jeneral Gylippos kas e vadoù da Sparta. Gylippos avat ne c'hellas ket herzel ouzh an temptadur da binvidikaat hag e laeras ur lodenn vras eus ar pezh a oa bet fiziet ennañ. Pa oa dizoloet ez eas en harlu hag e oa kondaonet d'ar marv.
Trifina
Krediñ a ra lenneien zo e c'hallfe bezañ ar roue Marc'h e mojenn Tristan hag Izold, hag ivez Paotr e varv glas ar c'hontadennoù. Adkavet ez eus bet roud eus ur roue Conomor e Kerne-Veur ha gallout a rae e rouantelezh en em astenn en daou du da Mor Breizh.
Lysandros
Stourm Ateniz ouzh an Oligarkiezh
Ar jeneral Thrasyboulos, a oa bet harluet eus Aten gant an oligarkiezh, a renas stourm an demokrated a-enep ar gouarnamant nevez. E 403 kent JK ec'h aloubas Attika e penn ur bagad bihan a harluidi hag e faezhas en emgannoù disheñvel, da gentañ gwarnizon Sparta ha goude bagadoù an Oligarked en emgann Munikia. Lazhet e oa penn an tregon tirant, Kritias, e-pad an emgann.
En emgann Peiraieüs, an harluidi a oa o paouez diskar gouarnamant an tregon tirant hag o doa kemeret ar porzh a gannas ur bagad Spartaiz kaset en o enep. E-doug an emgann e voe tost Spartaiz da gannañ an harluidi, ha koll a reas an div kostezenn un niver bras a hoplited. Goude an emgann-se, Paosanias, Roue Sparta, a skoulmas un emglev etre an div gostezenn daoust da eneberezh Lysandros. Adsavet e oa ar gouarnamant demokratek en Aten. Aotreet e oa izili an oligarkiezh a oa bev c'hoazh da dec'hout betek Eleusis. Thrasyboulos a adsavas an ensavadurioù demokratel hag a zisklêrias un distaoliadeg evit an holl war-bouez un nebeud oligarked aheurtet.
Perzh Lysandros en emsav Kyros a-enep Artaserses II, roue Persia
E 401 en doa c'hoazh Lysandros kalz a levezon e Sparta daoust d'e c'hwitadenn en Aten. Dont a reas a-benn da lakaat Spartaiz da choaz Agesilaus II evel roue Euripontidat nevez Sparta goude marv Agis II. Atizañ a reas anezhe ivez da harpañ Kyros yaouank en e emsavadeg a-enep e vreur koshañ, Artakserkses II Persia.
Kregiñ a reas Kyros e emsavadeg gant 20 000 den, en o zouez 10 000 goprsoudard gresian, Spartaiz en o mesk. Pa dizhas an Eufratez, e tisklêrias e save a-enep Artakserkses II. Aloubiñ a reas Babilonia met Artakserkses II, kenteliet d'ar mare diwezhañ gant Tissafernes, a zastumas un arme buan-ha-buan.
Kejañ a reas an div arme en emgann Kounaksa, e norzh Babilon ha mervel a reas Kyros en emgann. En em gavout a reas ar c'hoprsoudarded a oa o stourm evit Kyros en o unan. Ret e oa dezhe en em gannañ da zigeriñ un hent etrezek an norzh daoust d'ar Bersed, d'an Armenianed, ha d'ar Gurded enebet betek Trapezounta, war aod ar Mor Du dinan renerezh Ksenofon. Pa zistrojont da Vro-C'hres, ar pep brasañ eus soudarded Ksenofon a lakaas o anv en arme Sparta. Trec'h Ksenofon, dezrevellet en Anabasis, a roas kalon a-walc'h da Sparta da dreiñ ouzh ar Bersed ha da gregiñ un heuliad brezelioù en o enep en Asia Minor.
Bloavezhioù diwezhañ Lysandros
En soñj e oa Lysandros da adsevel an oligarkiezh en doa lakaet e penn Aten e diwezh Brezelioù ar Peloponnesos, hag atizañ a reas Agesilaos II, roue Sparta, da gemer penn ar C'hresianed a-enep Pers e 396 kent JK. Galvet e oa bet Sparta gant Ioniaiz da harpañ anezhe a-enep ar roue Artakserkses II. Moarvat e oa e soñj da vezañ lakaet e penn an armeoù eus Sparta na gemerfent ket perzh en ergerzhadeg-se. Koulskoude ne blije ket da Agesilaos II galloud ha levezon Lysandros hag e-lec'h lezel anezhañ war e lerc'h e anvas anezhañ e penn arme Sparta en Hellespontos, pell diouzh Sparta hag eus kreiz Bro-C'hres.
Distro e Sparta e 395 kent JK, Lysandros a vroudas Spartaiz da zisklêriañ ar brezel da Dhebai, ar pezh a loc'has brezel Korinthos. Diviz a reas Spartaiz kas un arme a-enep ar c'hevredad nevez etre Aten, Thebai, Korinthos hag Argos (sikouret gant impalaeriezh an Akemenided) hag urzh a rojont da Agesilaos II da zistreiñ e Bro-Chres. Agesilaos hag e arme a dreizhas an Hellespontos hag a dreuzas Trakia.
E varv
Lakaet e oa un emgav etre div arme, unan dindan Lysandros hag eben dindan Paosanias, da dagañ keoded Haliartus, e Boiotia. Erruout a reas Lysandros a-raok Paosanias ha broudañ a reas keoded Orc'homenos d'en em sevel a-enep kengevredad Boiotia. Kerzhet a reas neuze trema Haliartus gant e arme. Lazhet e oa e-doug emgann Haliartos, goude bezañ tostaet re gant e arme ouzh mogerioù ar geoded-se.
Goude e varv e oa "dizoloet" gant Agesilaos II un irienn savet gant Lysandros da greskiñ e c'halloud o lakaat rouanez Sparta da vezañ dilennet e-touez an Herakleided ha dre chom hep lakaat roue Sparta dre ret e penn an arme. Dizemglev zo etre an istorourien da c'hoût hag-eñ e oa ijinet an irienn-se da zismantrañ brud ha levezon Lysandros goude e varv. Hervez Nigel Kennell e klot an irienn-se gant a pezh a ouzomp eus Lysandros.
Displann e chom personelezh Lysandros. Tamall a ra e vuhezskriver roman, Cornelius Nepos, outañ e "grizded hag e c'hanasded". Lysandros avat – hervez Ksenofon – a espernas poblañs keodedoù gresian kemeret evel e Lampsakos, marteze abalamour da c'hounit brud talvoudus un den truezus.
Sant'Angelo Limosano
Sant'Angelo Limosano zo ur gumun en Italia, e proviñs Campobasso, e rannvro Molise.
Rivara
Rivara zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Rivalta di Torino
Rivalta di Torino zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Aberdâr
Emañ Aberdâr er mervent da Ferthyr Tudful, war-dro 30 km en norzh da Gêrdiz, war lez ar stêr Cynon.
E deroù an ne oa Aberdâr nemet ur gêr vihan war ar maez. Kreskiñ a reas kalz abalamour da c’hreanterezh nevez ar glaou hag an houarn er vro. Tremen a reas poblañs Aberdâr eus 1,486 den e 1801 da 36 112 e 1871. Daoust ma n’eo ket ken pouezus labour ar mengleuzioù bremañ e chom ur gêr c’hreantel en hon amzer.
Dont a ra an anv Aberdâr eus an elfennoù "aber" a dalvez alies kement ha kember en anvioù-lec’h kembraek, ha "dâr", anv un adstêr d’ar stêr Cynon, hag a zo kar d’ar ger derv moarvat.
Ur gêr savet e New South Wales, en Aostralia, zo bet anvet Aberdare ivez, ha mengleuzioù glaou zo enni.
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Aberdâr gant :
Henry Céard
Henry Céard, ganet e 1851 e Bercy ha marvet e Pariz e 1924, a oa ur romantour gall. Mignon e oa da Émile Zola betek an afer Dreyfus.
Aman
Ur stêr e Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre eo an  Aman (River Amman e saozneg). Ur stêr all zo dezhi ar memes anv.
Adstêr eo d'ar Llwchwr. Eieniñ a ra er Mynydd Du. Redek a ra dre Dyffryn Aman, ar saonenn, da gejañ gant al Llwchwr e-kichen Pantyffynnon.
San Martino in Pensilis
San Martino in Pensilis zo ur gumun en Italia, e proviñs Campobasso, e rannvro Molise.
Esquay-Notre-Dame
Esquay-Notre-Dame a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodwyn
Bodwyn zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Cylch-y-Garn, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 228,6 km eus Kerdiz.
Hans-Ulrich Rudel
Hans-Ulrich Rudel, lesanvet "Erer Talbenn ar Reter" (2 a viz Gouere 1916-18 a viz Du 1982) a oa ur blenier kirri-nij alaman bombezer gant ur Stuka el Luftwaffe hag un ezel eus an NSDAP. Skrivagner ez eo bet ivez adal e skiant-prenet brezelour. Bet eo ar soudard alaman ar muiañ enoret e-kerzh an Eil brezel-bed. Kaset en deus da benn tro 2530 nij-brezel ha distrujet en deus muioc'h 'vit 2000 a siblennoù pe gwennoù war-zouar, war-vor ha war-nij:
Gwelet ez eo evel un As padal n'en deus tizhet 9 karr-nij enebour nemetken.
Reino (Campania)
Reino zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Monty Python
Ur strollad fentigellerien saoz eo Monty Python, bet brudet er penn-kentañ gant o abadenn skinwel Monty Python's Flying Circus, skignet etre 1969 ha 1974 war ar BBC. 45 rann a zo bet en holl. C'hwec'h ezel a oa : Graham Chapman, John Cleese, Eric Idle, Michael Palin, Terry Jones ha Terry Gilliam. Eus Kembre eo Terry Jones hag eus ar Stadoù-Unanet eo Terry Gilliam, eus Bro-Saoz an holl izili all. Lakaet e vez fent Monty Python da skouer ar fent saoz diboell, hag ul levezon vras o deus bet war fentigellerien all er bed a-bezh. Kaoz a vez eus un darvoudenn Monty Python kroget er skinwel deuet e oant a-benn da vont etrezek abadennoù fent war leurenn, filmoù, pladennoù, levrioù lies ha sonerezh. Keñveriet e vez ar re Python gant ar Beatles a-fed levezon war bed ar fent.
Filmoù o deus sevenet ivez :
Goude fin an abadenn e kemeras an izili pep a hent disheñvel : aktourien vrudet eo deuet John Cleese ha Michael Palin da vezañ, ha Terry Gilliam a stagas er filmaozañ. Graham Chapman a varvas e 1989.
D'an 19 a viz Du 2013 e voe embannet gant Terry Jones e vefe adsavet ar strollad gant ar pemp ezel a zo bev c'hoazh.
Anna Aloysia Maximiliane von Lamberg
Anna Aloysia Maximiliane Louise von Lamberg, pe Anna Aloysia Esterle (? - 1738) a oa ur gontez aostrian a voe serc'h d'ar roue Aogust II, roue Pologn, ha da Aleksander Benedykt Sobieski a bep eil. Anavezet eo en istor evel Kontez Esterle.
Merc'h e oa Maximiliane d'ar c'hont aostrian Kaspar Friedrich von Lamberg-Kunstadt ha d'e gentañ pried Marie Františka Terezie Hýzrlová z Chodů, un itron tchek En 1695 e timezas d'ar c'hont Franz Michael Hiserle (Esterle) von Chodau (Hýzrle z Chodů e techekeg, Hýzrlové z Chodů e poloneg). Dont a reas da vout serc'h Aogust II pe e 1696, ha da chom gantañ betek 1699, pe 1704 (hervez oberourez al levr Sex with Kings ). He fried kentañ a zizimezas diganti e 1697, hag e 1698 ec'h addimezas Anna Aloysia da Gustav Hanibal von Oppersdorff (Oppersdorf). D'an 1 a viz Du 1698 e c'hanas ur mab, graf von Oppersdorf, hag Aogust II an hini e oa e dad, a greder. . Prestik goude e c'hanedigezh e varvas ar bugel. Echuiñ a reas he darempred gant ar roue pa glevas Aogust e veze Maximiliane o taremprediñ gwazed all eus al lez: reiñ a reas 24 eur dezhi da guitaat ar vro.
Diwezhatoc'h, e Wrocław, e teuas da vout serc'h Aleksander Benedykt Sobieski, a oa bet kevezer Aogust e dilennadeg 1697 da vout roue Pologn.
Andrés Manuel López Obrador
Andrés Manuel López Obrador, ganet d'an 13 a viz Du 1953, berraet alies en AMLO, zo ur politikour mec'hikan ha prezidant ar vro. Dilennet eo bet goude dilennadegoù prezidant Mec'hiko 2018 ha kadoriet e vo d'ar 1añ a viz Kerzu 2018. Sellet a reer outañ evel ur politikour poblelour ha broadelour eus an tu kleiz. López Obrador a zo bet ur politikour penn en istor Mec'hiko abaoe 20 vloaz.
Anna Aloysia Maximiliane von Lamberg
Mervel a reas d'an 28 a viz Mezheven 1738 en Wrocław. He fried, ar c'hont Graf von Oppersdorff (Oppersdorf) a varvas d'an 29 a viz Kerzu 1744 en Kostelec nad Orlicí.
Andrés Manuel López Obrador
Diazez e brogram prezidant a zo stourm a-enep ar baourentez, ar mafia hag ar breinadur er vro.
Stourm a-enep an torfederezh e Mec'hiko
Pa oa e penn ar gêr-benn, Andrés Manuel López Obrador en doa klasket talañ ouzh an torfedoù hag ar feulster ramzel. Setu grafikoù savet a-ziwar sifroù ar polis. E ruz ar bloavezhioù ma oa e penn ar gêr.
Rivalba
Rivalba zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Anthus spragueii
Anthus spragueii a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ar peurliesañ hag ivez diwar c'hreun.
Annez
Neizhañ a ra ar spesad e pradinier ha geotegi Norzhamerika ha goañviñ e kreisteiz Mec'hiko.
Ceppaloni
Ceppaloni zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Montefalcone
Montefalcone zo anv meur a gumun italian.
L'Épingle
L'Épingle zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant e 1885.
Istor
Kentañ ma voe embannet a voe e Gil Blas d'an 13 a viz Eost 1885. Goude e voe adembannet en dastumad Monsieur Parent en 1886 e ti an embanner Paul Ollendorff. E 1979 e voe adembannet en eil levrenn Contes et Nouvelles, e Bibliothèque de la Pléiade an ti-embann Gallimard. E 1988 e voe adembannet an dastumad Monsieur Parent er rumm Folio Classique.
Spitsbergen
Spitsbergen eo enezenn vrasañ enezeg Svalbard ledet etre 74° ledred (Bjørnøya) ha 81° (Norzh enez Nordaustlandet). Bet eo bet ul lec'h pouezus evit chaseal ar balumed abaoe ar (Magdalenefjorden) betek ar mare ma voe lakaet un harz da lazhadeg ar spesad. Mengleuzioù glaou a oa bet digoret war Spitsbergen e penn kentañ an. Div a ya c'hoazh en-dro war an enezenn : ar vengleuz n°7 e-kichen Longyearbyen ha hini Svea Nord. Aour a vefe e douar Svalbard ha petrol ha gaz dindan ar mor tro-dro. Ma kendalc'h an hin da gemm e teuio aesoc'h mont d'o c'hlask. Gellout a raio kemm ivez neuz Svalbard, Sptisbergen hag he c'hêr-benn Longyearbyen.
Pevar lec'h annezet a-hed ar bloaz zo war an enezenn : Longyearbyen (war dro 2000 a dud), Barentsburg (war dro 400) ; Pyramiden (un eizh bennak) ha Ny Alesund (30 ha war dro 130 e-kereh an hañv).
An hin zo hini un dezerzh arktek. Man, reier moal ha skornegi a gaver war Spitsbergen evel er peurrest eus Svalbard
Ribordone
Ribordone zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Bryn-minceg
Bryn-minceg zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Cwm Cadnant, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 206,9 km eus Kerdiz.
Montefalcone di Val Fortore
Montefalcone di Val Fortore zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Longyearbyen
Un 2000 annezad bennak enni, Longyearbyen eo kêr vrasañ Svalbard.
Bet krouet e penn kentañ an abalamour d'ar mengleuzioù glaou. Dont a ra anv ar gêr diwar anv John Munroe Longyear, perc'henn amerikan an Arctic Coal Company a grogas da dennañ glaou eus douar ar Spitsbergen e 1906. N' eus nemet ur vengleuz, an niverenn 7, 15 km eus kêr, o produiñ glaou bepred.
Kêr-benn Svalbard eo. Eno e kaver ar gouarnour. E Longyearbyen ez eus mirdioù, stalioù, ostalerioù (troiadoù a vez aozet e-kerzh an hañv hag e-kerzh ar goañv zoken gant motoioù-erc'h pe stlejelloù gant chas), un iliz (Svalbard Kirke), bet savet da gentañ e 1920 hag adsavet goude an Eil brezel bed.
Mammenn
Levr hentañ Norvège Lonely planet, embannadur 2011.
Gwilh ar C'hoad
Gwilh ar C'hoad, bet ganet d'ar 27 a viz Eost 1845 e Tremael (Treger), ha marvet eno d'ar 1 a viz Meurzh 1914, a oa pastor protestant ha skrivagner brezhonek.
E dad-kozh, Gwilherm Rikou, a oa bet o kenlabourat gant ar pastor John Jenkins evit adwelet an droidigezh eus ar Bibl a oa bet graet gant ar Gonideg. Rikou e-unan ne oa ket protestant c'hoazh met e verc'h a oa, hag hi skolaerez dimezet d'ur botaouer.
Abred a-walc'h e voe taolet evezh ouzh o mabig Gwilh, gant person ar barrez met ivez gant John Jenkins. Gant ar pastor kembreat-se e voe kaset ar paotrig da dremen konkour Skol-vistri brotestant Courbevoie ha d'ober e studioù di. Distreiñ a reas Gwilh ar C'hoad da Dremael e 1866, gant un diplom a roe an tud dezhañ d'ober skol.
D'ar 1añ a viz Here 1868 e timezas da Gertrude Shaw, ur vaouez ganet e Breizh met eus ur familh saoz-hag-iwerzhonat. Diouzhtu goude e voe anvet da skolaer-avielour gant ar brotestanted.
Buan e teuas brud dezhañ. A-du e oa gant ar Republik, pa oa kalz a gatoliked tro-dro a-enep. Lakaat a reas digeriñ un templ e Tremael hag a veze darempredet gant kalzig a dud. Nebeut a zarempred en doa gant badezourien Montroulez, met dre ma ouie saozneg en doa darempred war-eeun gant ar "Baptist Missionary Society", e Bro-Saoz. Bep bloaz ez ae du-hont ha skoazellet e veze gant arc'hant dastumet e Breizh-Veur.
Berzh a rae mision ar C'hoad e Tremael : ouzhpenn ar chapel en doa digoret un ti-emzivaded, skolioù hag un ospital ha kas a rae tud da brezeg an aviel dre ar vro, betek Brest pe Jerzenez zoken.
Oberennoù
Troet gantañ e brezhoneg :
Les Bécasses
Istor
Kentañ ma voe embannet a voe e Gil Blas d'an 20 a viz Here 1885. Goude e voe adembannet en dastumad Monsieur Parent en 1885 e ti an embanner Paul Ollendorff. E 1979 e voe adembannet en eil levrenn Contes et Nouvelles, e Bibliothèque de la Pléiade an ti-embann Gallimard. E 1988 e voe adembannet gant Folio classique, e ti Gallimard.
Reano
Reano zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Anna Katharina von Brandenburg
Bugale
C'hwec'h bugel he doe:
Guardia Sanframondi
Guardia Sanframondi  zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Montefalcone nel Sannio
Montefalcone nel Sannio zo ur gumun en Italia, e proviñs Campobasso, e rannvro Molise.
Feur-emglev Svalbard
Sinet e oa bet e Pariz d'an 9 a viz C'hwevrer 1920. An div yezh ofisiel anezhañ eo ar galleg (Traité concernant le Spitzberg) hag ar saozneg (Treaty concerning Spitsbergen). Sinet eo bet da gentañ gant Aostralia, Kanada, Danmark, Frañs, Italia, Japan, Sveden, ar Rouantelezh-Unanet, ar Stadoù-Unanet. Sinet eo bet gant an Unvaniezh Soviedel e 1924 ha gant Alamagn e 1925. Ouzhpenn 40 bro o deus sinet bremañ.
Kregiñ a reas da dalvezout e 1925.
Anzav a ra riegezh Norvegia war an enezeg a zeu da vezañ lec'h disoudardet. Reiñ a ra memes gwirioù da Norvegiz ha da geodedourien ar broioù all evit tennañ gounid eus ar pinvidigezhioù naturel (glaou d'ar mare-se).
Sidan (disheñvelout)
Sidan a zo anv meur a dra.
Brynsiencyn
Brynsiencyn zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanidan, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 203 km eus Kerdiz.
Quincinetto
Quincinetto zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Quassolo
Quassolo zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Kleofon (politikour)
Kleofon (Kleophōn, Κλεοφῶν) a oa ur politikour eus Aten en Henamzer. Hervez Aristofanes e on un Trak a orin.
Anv zo anezhañ evit ar wezh kentañ er vuhez politikel goude ar c'hentañ dispac'h oligarkek en Aten (411 kt JK). Sevel a reas an diobeliezh e 410-409 kt JK. Kontrol d'an holl bolitikourien a-bouez en Aten d'ar c'houlz-se e oa un den eus ar bobl ha n'eo ket eus an aristokratiezh. Sevel a rae lourennoù da c'hounit e vuhez. Kondaonet e voe d'ar marv gant an oligarked e 404 kt JK.
Ginestra degli Schiavoni
Ginestra degli Schiavoni zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Quagliuzzo
Quagliuzzo zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Wilhelmine von Lichtenau
Wilhelmine von Lichtenau, pe Wilhelmine Enke (pe  Encke), ganet e Potsdam e 1753, marvet e Berlin e 1820, a oa ur gontez alaman, serc'h d'ar roue Friedrich Wilhelm II Prusia.
Wilhelmine und der König
1764 lernte Wilhelmine den Kronprinzen Friedrich Wilhelm kennen. Dem König war eine gefestigte Bindung zu Wilhelmine Enke lieber als wechselnde Affären mit ausländischen Frauen, und so wurde Wilhelmine 1769 auf Befehl Friedrich II. zur offiziellen Maitresse des Kronprinzen. Sie erhielt ein Haus in Charlottenburg und eine Apanage von jährlich 30.000 Talern.
Der Beziehung entstammten fünf Kinder, von denen drei dem Kindstod erlagen. Der Lieblingssohn Friedrich Wilhelms II. blieb der Nachwelt in Erinnerung durch sein von Johann Gottfried Schadow geschaffenes Grabmal: Graf Alexander von der Mark (1779–87), der von Friedrich II. in den Adelsstand erhoben wurde, jedoch in jugendlichem Alter ebenfalls verstarb. Länger lebte die Tochter der beiden, die Gräfin Marianne von der Mark (1780–1814). Im Jahr 1782 löste Friedrich Wilhelm die offizielle Beziehung und verheiratete Wilhelmine mit seinem Kammerdiener, späteren Geheimrat und Kämmerer Johann Friedrich Ritz (1755–1809). Bei einem oder zwei weiteren Kindern aus der Ehezeit mit Ritz ist strittig, ob sie von Friedrich Wilhelm stammen oder von Dritten.
Nach dem Tod Friedrichs II. hatte Friedrich Wilhelm II. der kleinen Marianne das Niederländische Palais in der Straße Unter den Linden in Berlin geschenkt, wo Wilhelmine bald einen Nebenhof etablierte, der nun zum Schauplatz des anrüchigen Treibens um den neuen König wurde.
Friedrich Wilhelm erhob am 28. April 1796 Wilhelmine durch eine um zwei Jahre zurück datierte Urkunde zur Gräfin Lichtenau. Zu dieser Zeit errichte er für sie das intime Schloss auf der Pfaueninsel. Wegen des Todes Friedrich Wilhelms II. im November 1797 konnte sie es jedoch nicht mehr nutzen.
Cerreto Sannita
Cerreto Sannita zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Wilhelmine von Lichtenau
Nach dem Tod Friedrich Wilhelms II.
Friedrich Wilhelm III. ließ nach dem Tode seines Vaters umgehend unter anderem wegen Hochverrats und Unterschlagung gegen Wilhelmine ermitteln. Obwohl die Ermittlungen ins Leere liefen, wurde Lichtenau in Festungshaft genommen und nach Glogau verbannt. 1800 wurde ihr gesamtes Vermögen konfisziert, stattdessen erhielt sie eine Pension. Erst 1811 wurde Lichtenau vollständig rehabilitiert, nachdem sie – auf Intervention Napoleons I. – für ihr enteignetes Vermögen 1809 in Teilen entschädigt worden war und nach Berlin zurückkehren durfte.
Am 3. Mai 1802 heiratete die achtundvierzigjährige „schöne Wilhelmine“ in Breslau den 26 Jahre jüngeren Theaterdichter Franz Ignaz Holbein von Holbeinsberg, der unter dem Künstlernamen „Fontano“ auch als Schauspieler auftrat. Nach vier Jahren wurde die Ehe wieder geschieden. 1820 starb Wilhelmine und wurde in der Nähe ihres Wohnhauses Unter den Linden in der Gruft der Hedwigskirche beigesetzt. Die Gruft wurde 1943 leergeräumt, um als Luftschutzkeller zu dienen. Zusammen mit 80 weiteren teilweise sehr bekannten Berliner Persönlichkeiten wurde sie – nun in einem schlichten Sarg – auf den Hedwigskirchhof an der Liesenstraße umgebettet. Ihr Grab wurde 1961 noch einmal abgeräumt, da es nun im Todesstreifen der Berliner Mauer lag.
Der ehemalige Todesstreifen ist heute wieder als Grünfläche zugänglich. Der Ort ihrer Grabstelle wurde jüngst mittels einer eingelassenen kleinen Platte kenntlich gemacht. Sie liegt neben dem ebenfalls wieder kenntlich gemachten Grab des bedeutenden und spendablen Kunstsammlers Graf Athanasius von Raczynski.
Wirken
Inwieweit Wilhelmine mit den Rosenkreuzern Bischoffwerder und Wöllner gemeinsame Sache machte, um Kontrolle über den König zu erhalten, ist umstritten. Wenig umstritten ist, dass sie eine gemäßigt musisch geprägte Person ohne auffällige Raffinesse war, die ganz im Gegensatz zu ihren berühmten oder berüchtigten Zeitgenossinnen gleicher Position keinerlei merkliches Interesse an politischer Machtausübung entwickelte. Dennoch wurde sie gelegentlich als „preußische Pompadour“ bezeichnet.
Éterville
Éterville a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Sophie von Mecklenburg-Güstrow
Sophie von Mecklenburg-Güstrow (Wismar 1557-1631 Nykøbing) zo ur briñsez alaman hag a zeuas da vout rouanez Danmark ha Norge dre he dimeziñ da Frederik II, roue Danmark. Merc'h e oa da Ulrich, Dug Mecklenburg, ha d'e bried Elisabeth, priñsez eus Danmark.
Hypargos niveoguttatus
Anvet e voe Spermophaga niveoguttata (kentanv) da gentañ-penn (e 1868) gant an naturour alaman Wilhelm Peters (1815-1883).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Afrika issahara :
Pratiglione
Pratiglione zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Monteleone
Monteleone zo un anv-lec'h italianek.
Prarostino
Prarostino zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Treorci
Treorci (skrivet Treorchy e saozneg) zo ur gêr eus su Kembre, e traoñienn Rhondda, e tolead melestradurel Rhondda Cynon Taf.
Pramollo
Pramollo zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Treorci
Brudet eo al laz-kanañ paotred a zo e Treorci, Côr Meibion Treorci.
Gwechall e oa bras pouez ar mengleuzioù glaou er c'horn-bro, met war an diskar int aet abaoe ha serret e voe an holl anezho er bloavezhioù 1980, en desped da harzoù-labour bras.
Ludwig II von Baden
Ludwig II von Baden (1824-1858) a oa dug-meur Baden adalek 1852. Mab e oa d'an dug-meur Ludwig Iañ von Baden ha d'e bried Sophie Wilhelmine von Schleswig-Holstein-Gottorf.
Brynteg
Brynteg zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanfair-Mathafarn-Eithaf, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 217,2 km eus Kerdiz.
Julie Gayet
He buhez
Marc'hadourez traoù-kozh 'oa he mamm hag he zad, Brice Gayet, a oa kelenner surjianerezh (e-touez e studierien e oa an danvez politikour Jérôme Cahuzac). Studiañ a reas-hi ar c'han adal hec'h eizh vloaz, ar gomedienn da bevarzek vloaz ; e Londrez e studias arz ar c'hoariva en Actors Studio gant Jack Waltzer. Goude-se ez eas da skol-c'hoariva Tania Balachova, d'ar skol-sirk Fratellini, ha studiañ a reas ar c'hoarigan gant Tosca Marmor. [...].
Prascorsano
Prascorsano zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Childerig Iañ
Arabat droukveskañ gant Chilperig Iañ.
Kentañ meneg eus Childerig a oa e 457, e Liber Historiarum Gregor Teurgn. Er bloaz-se e veze Childerig o tizenoriñ gwragez e sujidi, ma sachas konnar ar bobl war e choug ha ma rankas tec'hel da Dhuringen ma chomas e-pad eizh vloaz.
Bez
E 1653 e voe kavet e vez, ennañ bravigoù aour hag ur paludamentum, ur vantell ruz douget gant ar jeneraled roman.
Maud Gonne
Maud Gonne MacBride (Maud Nic Ghoinn Bean Mhic Giolla Bhríde en iwerzhoneg) (1866-1953), a oa un aktorez hag emsaverez iwerzhonat.
Merc'h e oa d'un ofiser eus an arme saoz. Mont a reas a-du gant an emsav evit frankiz Iwerzhon. Karet e oa gant ar barzh William Butler Yeats. Dimeziñ a reas d'an emsaver John MacBride.
Mamm eo da Seán MacBride a savas Amnesty International.
Matilda Bro-Saoz
An Impalaerez Matilda (1102-1167) a vez anvet an Impalaerez Maud (pe Maude) e saozneg a-wechoù, pe Matilda Bro-Saoz, a oa merc'h pennhêrez ar roue Herri Iañ (Bro-Saoz). Matilda hag he breur yaouankoc'h, William Adelin, e oa ar re nemeto manet bev eus bugale ar roue hervez al lezenn.
William a varvas e peñse ar Blanche-Nef (The White Ship e saozneg) e 1120, setu ma ne chome nemet Matilda e-touez bugale-vihan Gwilherm an Alouber.
Dimezioù ha bugale
Div wech e timezas:
Llanfyllin
Llanfyllin zo ur gêr vihan, ur barrez hag ur gumuniezh eus Kembre, e hanternoz Powys. Kêr vrasañ hanternoz Sir Drefaldwyn e oa ivez. Emañ nepell diouzh an Afon Cain, un adstêr d'an Efyrnwy, er c'hreisteiz da venezioù Y Berwyn. Emañ er mervent da Groesoswallt.
A-gozh eo anavezet Llanfyllin abalamour d'ar feunteun vurzhudus a zo enni, "Fynnon Coed y Llanin". Gouestlet eo ar feunteun-se da sant Myllin, ha kontañ a reer e veze badezet tud gantañ eno er Gouestlet eo an iliz-parrez da sant Myllin ivez, ur sant hag a a vije deuet eus Iwerzhon, marteze. Hervez ar richenn emañ bez ar sant dindan aoter an iliz. . Eus 1706 eo ar savadur a zo bremañ avat, hag an hanter vrasoc'h eget an iliz kentañ.
Poblañs
E 2011 e oa 1532 a dud o chom e kumuniezh Llanfyllin hag 505 anezho a oa kembraegerien (34,1%).
Cannara
Cannara zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Segré-en-Anjou Bleu
Istor
Krouet eo bet d'an 15 a viz Kerzu 2016, o vodañ kumunioù Aviré, Le Bourg-d'Iré, La Chapelle-sur-Oudon, Châtelais, La Ferrière-de-Flée, L'Hôtellerie-de-Flée, Louvaines, Marans, Montguillon, Noyant-la-Gravoyère, Nyoiseau, Sainte-Gemmes-d'Andigné, Saint-Martin-du-Bois, Saint-Sauveur-de-Flée ha Segré.
Isurium Brigantium
Isurium Brigantium a oa ur c'hreñvlec'h roman e proviñs Britannia, el lec'h m'emañ bremañ kêriadenn Aldborough e North Yorkshire, e Bro-Saoz. Kêr-benn ar Vriganted eo bet ivez.
Anv
Dianav eo talvoudegezh an anv-se. Marteze eo liammet gant anv ar stêr Ure (Yorkshire), pe marteze eo kar d'an anv Isara (stêrioù a gaver e Bavaria, e Bro-C'hall)
Châtellerault
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Châtelleraudais anezho e galleg.
Cascia
Cascia zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Wilhelmine von Grävenitz
Wilhelmine von Grävenitz a emellas er politikerezh hag adal 1717 betek 1731 e kemeras perzh e kuzulva kuzh ar gouarnamant a rene dugelezh Württemberg.
E 1731 e fellas da Eberhard terriñ o darempred. Bloaz goude e roas dezhi ul leve ha kuit ez eas-hi eus Württemberg. Daou vloaz goude, e 1733, e varvas an dug.
Traves (Piemonte)
Traves zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Llangadfan
Llangadfan zo ur gêriadenn eus Kembre, e kornad Maldwyn, e hanternoz Powys. Emañ e traoñienn ar stêr Banwy, hanter-hent etre Y Trallwng er reter ha Dolgellau er c'hornôg.
Anvet eo ar gêriadenn hag ar barrez diwar sant Cadfan, ur sant a savas iliz Tywyn e Meirionnydd hag a voe abad kentañ manati Ynys Enlli.
Anthus chacoensis
Anthus chacoensis a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.
Dont a ra e anv eus ar ger chaco a gaver e meur a anv-lec'h eus Suamerika.
Annez
Kavet e vez ar spesad e takadoù 'zo e chaco reter Paraguay ha hanternoz Arc'hantina, ma plij ar geotegi kerreizh dezhañ.
Marie von Hessen-Kassel (1796-1880)
Marie Wilhelmine Friederike von Hessen-Kassel (1796-1880) a oa ur briñsez alaman hag a zeuas da vout dugez-veur Mecklenburg-Strelitz goude dimeziñ da George, Dug-meur Mecklenburg.
He bugale
Pevar bugel he doe
Phelpsia inornata
Phelpsia inornata a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.
Anvet e voe Myiozetetes inornatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1869) gant an evnoniour amatour stadunanat George Newbold Lawrence (1806-1895). Ar spesad nemetañ er genad Phelpsia an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned peurvuiañ ha kemer frouezh bihan gwech an amzer.
Annez
Brosezat eo ar spesad e hanternoz Venezuela.
-62
692 Ab Urbe Condita = 62 kent J.-K.
Cerreto di Spoleto
Cerreto di Spoleto  zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Burwen
Burwen zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Amlwch, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 229,7 km eus Kerdiz.
John Barnes Linnett
John Barnes Linnett, ur mouller e Birmingham (Bro-Saoz), zo anavezet evit bezañ breouet ar folioskop d'an 18 a viz Meurzh 1868 dindan an anv kineograph.
Ne ouzer netra muioc'h diwar e benn, nemet e varvas diwar skeventfo. Goude marv John Barnes Linnet, e intañvez a werzhas ar breou d'un Amerikan. D'ar 16 a viz Mae 1882 e voe breouet ar flipbook er Stadoù-Unanet, gant Henry van Hovenbergh.
Porth Llechog
Porth Llechog zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Amlwch, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 230,5 km eus Kerdiz.
Fanfiction
Ur fanfiction pe ur fanfic a zo istorioù skrivet diwar faltazi gant faned, pe vamidi, evit cheñch pe astenn buhez pe zanvez un aozad mediatekaet hag a zo plijet dezho. Da skouer dre : ur romant, ur manga, ur stirad skinwel, ur film, ur c'hoari video pe c'hoazh diwar-benn un den brudet. Ur fanfiction a adkemer senario pe skridc'hoari an aozad, ar c'hanon, met cheñch a ra anezhañ en e zoare. Tu zo da genderc'hel gant an istor e-lec'h ma 'z eo echuet e gwirionez pe da ouzhpennañ traoù 'zo.
Villar Perosa
Villar Perosa zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Fanfiction
Skrivañ ur fanfiction a servij d'al lennerien pe d'ar sellerien tik gant an dra da welout ar pezh en defe plijet dezho da welout er c'hanon.
Kreizennet e vez ar fanfiction alies war un [tudenn|dudenn]] : gweladennet eo darempredoù an dudenn, o sikologiezh ; krouet pe kendalc'het e vez an istorioù karantez, leusket e vez muioc'h a blas d'an tudennoù a eil renk pe ouzhpennet e vez tudennoù all. Tud 'zo avat na implijont ken nemet ar bed krouet er c'hanon hag e krouont o oberenn dezho gant o senario hag o zudennoù. Plijet eo kalz a dud gant ar frankiz a zo roet gant ar fanfiction. N'eus bevenn ebet. Tu zo da skrivañ diwar-benn n'eus forzh peseurt sujed.
Fanfiction hag e gevredigezh
Pa vez skrivet pe lennet ur fanfiction e vez ur spered bras a genskoazell er gevredigezh-mañ. Reizh eo dre ma vez eskemmet ar memes plijadur etre an dud. Disheñvel eo an doare daremprediñ etre ar faned : taolet e vez pled e vez skrivet tro-spered ha buhez ar skrivagnerien en ur stumm diviz. Lakaat a reont ivez notennoù e fin o fennadoù d'al lennerien evit goulenn ali al lennerien e-keñver an istor pe ar pezh a c'hellfe c'hoarvezout er pennadoù da heul. Evit sikour an darempredoù ez eus tu d'al lennerien da leuskel un evezhiadenn, un adweladenn. Servijout a ra da reiñ kalon d'ar skrivagnerien pe da sikour anezho. Ar stumm heuliadenn a servij ivez da derc'hel an darempredoù a-hed mizioù pe a-hed bloavezhioù etre an hini a skriv an istor hag an hini a zo o c'hortoz pennadoù nevez. Pouez al lennerien en deus un efed a-raok embannadur ur pennad nevez : adlennet e vez an destenn gant ar skrivagner hag un den all war ar lec'hienn, ur beta-lenner, evit diwall ouzh ar fazioù skritur pe evit diwall ma vefe komprenus an destenn. Al labour a-stroll a servij da wellaat kalite ar fanfiction.
Villarbasse
Villarbasse zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Norfolk (disheñvelout)
Norfolk zo ur gontelezh eus Bro-Saoz. Savet eo an anv diwar ar gerioù saoznek north (norzh, hanternoz) ha folk (tud, pobl), hag a dalv kement ha tud an hanternoz, e-kichen an anv Suffolk. Lec'hioù all ha traoù all zo anvet Norfolk ivez.
Elvira Alfónsez (1079-1157)
Elvira Alfónsez (1079-1157) a oa ur briñsez eus Kastilha, kontez Toloza dre zimeziñ.
He buhez
Merc'h vastard e oa da Alfonso VI León, roue León ha Kastilha, ha d'e bried-kleiz Jimena Muñoz. C'hoar e oa da Teresa de León, a voe mamm Afonso Henriques, kentañ roue Portugal.
He zud a oa dimezet war-dro 1078, met abalamour d'ar genwadelezh etre ar priedoù e oa bet dispennet an eured. Adddimeziñ a reas ar roue da Constance de Bourgogne, met chom a reas Jimena da bried-kleiz.
Kontez
Dimeziñ a reas Elvira en 1094, da 15 vloaz, da Remont IV, kont Toloza. Hennezh a oa mab d'ar c'hont Ponce de Tolosa ha d'ar gontez Almodis de la Marca. Graet e oa an eured-se evit enebiñ ouzh an amezeg, roue Aragon. Un afer vat e oa ivez evit kont Toloza a zimeze da verc'h ur roue, hag a zastume un argouroù a zoare ouzhpenn.
E dibenn 1095 e krogas ar pab Urban II da c'hervel tud uhel ar broioù kristen da vont da vrezeliñ da Balestina da zieubiñ al lec'hioù santel kouezhet etre daouarn ar Vuzulmaned. Remon a voe unan eus pennoù ar groazadeg kentañ.
D'an 28 e viz C'hwevrer 1105, e varvas Remon. Kemeret e voe e lec'h en arme gant e genderv Guillaume de Cerdagne, hag urzh a roas da gas Elvira hag Alfonso en-dro da Doloza war-dro 1108.
Addimeziñ a reas elvira (a-raok Gouhere 1117) d'ar c'hont Fernando Fernández de Carrión, met dispartiañ a rejont a-raok 1121.
Meneg diwezhañ eus Elvira a voe pa roas da Iliz-veur Astorga, en Ebrel 1157, an drederenn eus he madoù, ur pennadig a-raok mervel moarvat.
Kegin durkez
Ar gegin durkez (liester : kegined turkez) a zo un evn, Cyanolyca turcosa an anv skiantel anezhañ.
Childerig
Gerdarzh
Talvezout a rafe kement ha « nerzhus en emgann ».
Herlegon jave gwenn
An herlegon jave gwenn a zo ur spesad evned hirc'harek, Egretta gularis an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Ardea gularis (kentanv) da gentañ-penn (e 1792) gant an naturour gall Louis-Augustin Bosc d'Antic (1759-1828).
Boued
Bevañ a ra diwar vlotviled, kresteneged ha pesked bihan hep ober fae ouzh amprevaned, glazarded ha preñved.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Anthus furcatus
Anthus furcatus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Motacillidae.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika :
Puglianello
Puglianello zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Ursula
Gerdarzh
Deuet eo diwar an anv latin ursa, a zo arzhez e brezhoneg.
Notennoù
Ursula Uršuľa
En wagon
En wagon zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant e 1885.
Istor
Kentañ ma voe embannet a voe e Gil Blas d'ar 24 a viz Meurzh 1884. Goude e voe adembannet en dastumad Monsieur Parent en 1885 e ti an embanner Paul Ollendorff, dastumad adembannet gant Folio classique, e ti Gallimard e 1988. E 1979 e voe adembannet en eil levrenn Contes et Nouvelles, e Bibliothèque de la Pléiade an ti-embann Gallimard.
Pietro Carnesecchi
Pietro Carnesecchi (Firenze, 24 a viz Kerzu 1508 - Roma, 1añ a viz Here 1567) a oa ul lenneg italian eus Firenze, a voe kondaonet d'ar marv gant an Iliz katolik, dibennet ha devet.
Buhez
Ganet e oa e Firenze, mab da Andrea di Paolo di Simone Carnesecchi, ur marc'hadour pinvidik, ha da Ginevra Tani. E darempred e oa e dad gant an tiegezh Medici, gant Giulio di Giuliano de' Medici dreist-holl, an hini a voe pab dindan an anv Klemañs VII, ma teuas da gaout kargoù uhel e lez ar pab. Un eontr kardinal en doa ivez e Roma, anvet Bernardo Dovizi. Un den galloudek e oa hogen pep galloud a gollas gant marv ar pab Klemañs VII.
Pa voe anvet Pius V da bab e 1565 ec'h adkrogas Ofis santel Spagn gant he labour heskinañ krisoc'h evit biskoazh. Carnesecchi a oa e Venezia pa glevas ar c'heloù, ha mont kuit a reas neuze da Firenze ma soñje dezhañ e vije e surentez. Trubardet e voe gant an dug Cosimo Iañ de' Medici, a glaske bezañ war baperoù ar pab. Adalek Gouhere 1566 e chomas bloaz er vac'h.
D'an 21 a viz Gwengolo 1567 e voe kondaonet d'ar marv, gant c'hwezek den arall. En aner e teuas kannaded eus Firenze da zaoulinañ dirak ar pab da c'houlenn kaout truez outañ. D'ar 1añ a viz Here e voe dibennet dirak ar bobl ha devet e gorf.
<div style="height: 200px; width:80%; overflow:auto; border: thin solid #9F9C95; background: #FFF6DF; padding: 4px; font-size:80%">
Daou vloaz goude e voe roet da Gosimo I gopr e drubarderezh gant an titl a zug-meur hag ur Vuilh digant ar pab a zisklêrie penaos, dre e oberoù, e vertuz, e furnezh, e oa chomet Toskana frankoc'h eget an holl vroioù a vosenn an disivoud.
Pietro Carnesecchi a vez enoret evel merzher gant ar Vetodourien, d'an 2 a viz Here.
Folk
Folk zo ur ger saoznek hag a dalvez tud, pobl. Implijet e vez ar ger e meur a lavar da gomz eus sonerezh dreist-holl, pe eus traoù all.
Bac'h
Ur vac'h, pe toull-bac'h, pe prizon, pe karc'har, zo ul lec'h ma talc'her an dud dindan brenn.
En un doare ofisiel ha hervez al lezennoù ne zalc'her er vac'h nemet an dud a zo o c'hortoz bout barnet, pe ar re zo bet kondaonet.