cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vitis vinifera
An doare gwinienn bennañ eo a vez gounezet en Europa hag er bed, peogwir he deus roet kalz gouennadoù a dalvez d'ober gwin, rak gant Vitis vinefera e vez roet ar fro gwellañ.
Is-spesadoù
Daou is-spesad pennañ zo :
Banniel Chile
Banniel Chile a voe degemeret ent-ofisiel d'an 18 a viz Here 1817, ur pennadig a-raok ma ve bet embannet dizalc'hidigezh ar vro, d'an 12 a viz C'hwevrer 1818.
AK-47
Istor an AK-47
Mennozh hag ambroug an ijinour Kalachnikov a voe merzhet ha setu anezhañ savet da ijinour e-penn ur skipailh enklask gant ar memes pal. E fin ar bloavezh 1946 ur wech savet ul lod prototipoù eus an AK-1, setu unan eus skipailh Kalachnikov o vountañ trumm warnañ evit cheñch stumm an arm d'e simplaat. Aleksandr Zaitsev a zeuas a-benn da cheñch tro-spered penn e skipailh memes ma voe diaes dre ma oa dammechu an AK-1 hag e soñje da Galachnikov e oant sur da vezañ tec'h er genstrivadeg.
Vitis vinifera
Is-spesadoù
Hep mar ez eus meur a rummad en is-spesad Vitis vinifera vinifera, an niver anezho o vout kemm-digemm hervez ar skiantourion. Kantadoù a ouennadoù gwini zo bet ganet diwar Vitis vinifera, petra bennak ma teu lod anezho eus hironadurioù gant spesadoù arall.
AK-47
Istor an AK-47
Da heuil an AK-1 e voe savet an AK-2 hag an AK-3 ha peurechuet lod anezho e miz du 1947. E 1948 e grog ur broduerezh sioul eus an AK-47 en embregerezh produiñ armoù Izhevsk, en uzin 524. Er bloavezh 1949 e voe lakaet da arm ofisiel al lu soviedel dindan an anv "7.62 mm fuzuilh-arsailh Kalachnikov (AK)"
Banniel Chile
Ennañ ez eus div vandenn a-led, gwenn ha ruz, hag ur garrezenn c'hlas er c'horn kleiz gant ur steredenn wenn. Gant al liv glas e arouezier an oabl hag ar Meurvor Habask, gant al liv gwenn erc'h an Andoù, ha gant al liv ruz ar gwad skuilhet evit dieubiñ ar vro.
Vitis vinifera
Is-spesadoù
E-maez ar re hiron ez eus bet gounezet gouennadoù diwar ziuzouennañ a-hed kantvedoù, ar pezh en deus o fellaet diouzh ar gwini gouez. Neuze e rankjed moarvat komz eus gouennadoù gwini "bet tapet diwar" Vitis vinifera.
Istor
E-pad milvedoù ez eo bet gounezet Vitis vinifera en Azia (Reter-Kreiz, Kaokaz), en Afrika an norzh hag ar su, en Europa ; kemmesket eo istor ar blantenn hag istor ar gwin abaoe keit all.
En Neolitik dija e oa anavezet gant mab-den, a gutuilhe rezin gouez kent kregiñ d'o gounez war-dro 3500-3000 KJK, koulz evit debriñ hag evit ar vezegiezh, e mervent Azia, en Armenia ha Jorjia, e Roumania ha Bulgaria.
E Meurgan Gilgamech (trede milved KJK) emañ ar meneg kentañ eus rezin ha gwin ; dre hieroglifoù Egipt e tesker e oa ar gwin un drugar miret evit ar veleion, an uhelgargidi hag ar faraon hepken.
Pelloc'h, en Henc'hres, e teskrivas Hesiodos doare e vro da vendemiñ ha d'ober gwin. Eus Henc'hres e voe kaset an troioù-micher-se da su Italia (Magna Grecia, "Gres Veur", pe c'hoazh Œnotria, "Bro ar gwin"). Eus su Italia e voe kaset d'an norzh ; gant an Etrusked eno e voe gwellaet an teknikoù, hag enhentet ar Romaned Gwellaet c'hoazh e voe an doareoù gant ar Romaned, ha lod anezho zo chomet digemm abaoe ar skrid De Agri Cultura gant Kato an Henañ (234-149 KJK), unan eus al levrioù niverus bet skrivet en Henamzer a-zivout ar gwinierezh.
Er Reter-Kreiz en devoe ar gwinierezh ur pouez armerzhel diarvar betek ar, ma krogas da gilañ a-zirak islamekadur ar pobladoù.
Cemais
Cemais zo un anv-lec'h e Kembre
Vitis vinifera
Istor
En Europa, eus ar Vvet betek an Xvet kantved ne veze gounezet Vitis vinifera tost-da-vat nemet gant an urzhioù relijiel en o manatioù ; gant Beneadiz e voe plantet gwiniegi pelloc'h war-du an norzh hag uheloc'h er menezioù. Ar peurrest eus ar gwiniegi a veze e dalc'h an noblañs. Eus dibenn ar Grennamzer betek an Azginivelezh e voe plantet mui-ouzh-mui a winiegi en abeg d'ar c'hresk e poblañs ar c'hêrioù ; peogwir e kreske ivez pinvidigezh ar varc'hadourion hag an artizaned e krogjont da bostañ arc'hant er gwinierezh, a c'hounezas a-nevez ur pouez en armerzh europat.
Da heul politikerezh trevadennour Europiz e voe degaset Vitis vinifera en holl gevandirioù : e Norzhamerika ez erruas er, e Suamerika hag en Aostralia diwezhatoc'h. E Norzhamerika e voe hironet gant gouennadoù lec'hiel, evit krouiñ plant a vije gouest da herzel ouzh ar c'hwen-gwini (Daktulosphaira vitifoliæ) ; imboudet e voe gwini amerikan war Vitis vinifera europat evit ma c'hallfe stourm gwelloc'h.
Perzhioù
Trenk, startaus ha freskaus eo Vitis vinifera. Troazhus eo, skañvaat a ra an tanijennoù, gwellaat red ar gwad, reoliañ an diwadañ ha skarzhañ an toksinoù.
Mezegiezh hengounel
Perzhioù mat evit ar yec'hed zo d'ar blantenn ha d'he frouezh, evel m'eo bet gouezet abaoe pell. Er vezegiezh hengounel, en Europa pergen, e veze arveret kement tamm eus ar blantenn evit klask pareañ meur a gleñved.
Bulzun
Ur vulzun zo ur benveg m'eo staget un neudenn warni evit he c'has dre ur stern-gwiader p'emaer o weañ danvez. Kroaziet e vez neudennoù an anneuenn dre o lakaat da dremen etre neudennoù ar steuñvenn.
Lennegezh
« Ma yaje en-dro ar bulzunoù dre o-unan, ar vistri n'o dije ket ezhomm kaout sklaved. »
Jacqueline
Jacqueline zo un anv-badez gallek, roet d'ar merc'hed.
Dejalma dos Santos
Dejalma Pereira Dias dos Santos (pell anavezetoc'h evel Djalma Santos), bet ganet d'ar 27 a viz C'hwevrer 1929 e São Paulo (Brazil) hag aet da Anaon d'an 23 a viz Gouere 2013 en Uberaba (Minas Gerais, Brazil), a oa ur melldroader etrebroadel brazilian.
Jacqueline
Adstummoù
Jacotte, Jacquette, Jacquine, Jacquy, Jaqueline.
Dejalma dos Santos
Triwec'h gwech ha pevar-ugent en devoa douget krez gwer hag aour A Seleção etre 1952 ha 1968 ha merket tri fal.
Kib vell-droad ar bed
Difenner dehou e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en devoa perzh Djalma Santos e pevar dalc'h :
Faedo Valtellino
Faedo Valtellino zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Kansas (disheñvelout)
Kansas zo anv ur stad e SUA, ha hini meur a lec'h all.
Patagonia Chile
Patagonia Chile (Patagonia chilena e spagnoleg), eo al lodenn eus Patagonia a zo perc'hennet gant Chile, rak al lodenn all, er eeter d'an Andoù, zo en Arc'hantina. Ur vro kanolioù ha fiordoù eo, hogen meneziek e-harz an Andoù. Enni emañ ar rannvroioù er su da ledred 42°:
Bro Roazhon (Voynet)
Brezhoneg
E distro-skol 2019 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 1242 skoliad (1,8% eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez. Distro-skol ar c’helenn divyezhek e 2019
Hydrornis caeruleus
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Kansas City
Kansas City zo anv meur a lec'h e SUA.
Biesheim
Biesheim zo ur gumun eus Elzas, e kanton Ensisheim, en arondisamant Kolmar-Rappoltsweiler, e Haut-Rhin.
Bro Naoned (Voynet)
Brezhoneg
E distro-skol 2012 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 525 skoliad (0,8 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
Bro Sant-Maloù (Voynet)
Brezhoneg
E distro-skol 2022 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 100 skoliad (6,2 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
Kanton Kolmar-Norzh
Kanton Kolmar-Norzh a oa ur c'hanton en arondisamant Kolmar, e Haut-Rhin. Divodet e voe e 2015.
Rakig Patagonia
Rakig Patagonia (Rallus antarcticus) zo un evn hag a vev en Arc'hantina ha Chile.
Bro Sant-Brieg (Voynet)
Brezhoneg
E distro-skol 2022 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 391 skoliad (0,6 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
Buenaventura García de Paredes
Ganet eo bet d'an 19 a viz Ebrel 1866 e Castañedo de Valdés e-kichen Luarca (Asturias). Unan eus e vreudeur oa beleg.
Aet eo da Anaon d'an 12 a viz Eost 1936. Fuzuilhet eo bet en ul lec'h anvet «Valdesenderín del Encinar» e Madrid abalamour d'e stad a veleg e-kerzh brezel diabarzh Spagn.
Skoliataet e voe da gentañ en e c'hêr c'henidik. Mont a reas goude da gloerdi bihan Corias (Asturias)e-pad daou vloavezh. Rediet e voe da ziskuizhañ ur pennad er gêr abalamour d'e yec'hed. Goude e studias ar brederouriezh e skol an dominikaned e Ocaña (Rannvro Toledo), degemeret e voe en urzh e 1884. Studiañ a reas an deologiezh e kouent Santo Tomás a Ávila. Diplomet e voe war ar gwir keodedel e Skol-veur Salamanca e 1891. Beleget e voe en Ávila d'ar 25 a viz Gouere 1891. Kendelc'her a reas gant e studioù prederourieh ha lizhiri e Valencia ha Madrid. Degemert e voe doktor e 1897 gant un dezenn anvet Santo Tomás y la Estética moderna.Necesidad de restaurar el pensamiento estético del angélico doctor en la ciencia de lo bello. Degemeret e voe doktor war ar gwir keodedel e 1898 gant un dezenn anvet La Iglesia y el Estado en la Teoría jurídico-social de santo Tomás comparada con las Teorías modernas sobre el mismo asunto.
E 1899 e kelenne e Skiol-veur Manila (Filipinez). E 1990 e teuas de vezañ kelenner Gwir politikel ha melestradurel e Skol-veur Santo Tomás e Manila. rener a gelaouenn bemdeziek katolik "Libertas" e voe e 1901.
Dilennet e voe priol Santo Tomás de Ávila e 1901, rektor Skolaj Santa María de Nieva e Segovia, priol Ocaña e 1910.
E 1911 e voe dilennet priol Proviñs Filipinez? Chom a reas e karg seizh bloavezh. labourat a reas evit diorren ar Proviñs. Reiñ a reas tachennoù mision e Bro-Sina ha Viet-Nam da broviñsoù all. Krouiñ a reas ar gelaouenn Misiones Dominicanas. Prenañ a reas tachennoù evit kreskiñ Sko-veur Santo Tomás e Manila. Soursial a reas eus diorroadur proviñsoù e Spagn hag er Stadoù-Unanet.
E 1917 e voe dilennet priol kouent ar Rozera e Madrid (e Calle Conde de Peñalver). Chom a reas nav bloaz e karg.
E 1927 e prenas kouent kozh Sant Dominig ha Sant Sikstus (e dalc'h ar Stad abaoe 1873) digant ar gouarnamant italian. Kendelc'her a reas gant raktres Hyacinthe-Marie Cormier staliañ eno ar Pontificium Institutum Internationale Angelicum, a zeuas da vezañ Skol-veur pabel sant Tomaz Akwino, Angelicum. Lidañ a reas oferenn gentañ ar bloavezh skol-veur 1928-1929 en iliz Sent Dominig ha Sikstus. Ur gentel digeriñ a voe graet gant Réginald Garrigou-Lagrange.
Reiñ a reas e zilez e 1929.
Mont a reas en-dro da Ocaña. Ret e voe dezhañ klask repu e meur a lec'h e Bro-Spagn adalek 1934. E Madrid edo e miz Gouere 1936. Harzet e voe d'an 11 a viz Eost. Fuzuilhet e voe d'an 12.
Lakaet eo bet war roll ar wenvidien gant ar Pab Benead XVI d'an 28 a viz Here 2007.
Gopr-leve
Gopr-leve a vez graet eus ul leve a deu eus ur garg, hep na ve ezhomm da labourat tamm ebet.
Gwechall e oa stag ouzh kargoù ur chaloni en un iliz-veur, ha roet e veze ar c'hargoù gant an dud c'halloudek d'o c'herent ha mignoned, dezho da gaout arc'hant diboan.
Fruela II Asturiez ha León
Trede mab Alfonso III, roue Asturiez, hag e bried Jimena Garcés, pe Jimena Asturiez (? - 912), e oa. Breur e oa d'ar rouaned García Iañ hag Ordoño II, ha eontr d'ar rouaned Sancho Ordóñez, Alfonso IV ha Ramiro II León.
Dimeziñ
Dimeziñ a reas d'e geniterv, ar rouanez Nomilia Ximenes, merc'h da Sancho Garcez, roue Navarra, ha d'e bried Toda Aragon. Hervez skridoù zo e oa dimezet, a-raok 911, da Nunilo Jimena, mamm da Alfonso Froilaz.
Bugale
Bugale en doe gant Nunilo : Fruela II a zimezas a-raok 917 da Urraca, merc'h da Abdallah Ibn Muhammad, valí Tudela, eus tierniezh ar Banu Qasi,
Er bloaz 932 e voent prizoniet ha dallet war un dro gant Alfonso Ordóñez hag Alfonso Froilaz war urzh ar roue Ramiro II León, ha goude kraouiet e manati Ruiforco de Torío, ma varvjont.
La Vingt-cinquième Heure (film)
La Vingt-cinquième Heure (Ar Pempvet Eur warn-ugent e brezhoneg) zo ur film sevenet gant ar filmaozour gall Henri Verneuil e 1966.
Fruela II Asturiez ha León
Bugale
Bugale all en doe, n'ouzer gant pe vamm pe vammoù avat:
La Vingt-cinquième Heure (film)
An danvez
E 1938, e Rouantelezh Roumania. Emañ Johann Moritz hag e wreg Suzanna o chom en ur gêriadenn, Fontana an anv anezhi. Da-geñver badeziant e eil bugel en deus pedet ar c'houblad yaouank ar pop Koruga hag e vab Trajan, skrivagner diouzh e vicher, d'ar gouel da-heul. Ur goantenn eo Suzanna ha c'hoant an archer Dobrescu zo warni. M'eo flatret Moritz da vezañ yuzev gantañ hag ar paour-kaezh Johann kaset d'ur c'hamp-labour. Manet hec'h-unan-penn, diarbenn a ra Suzanna Dobrescu en un doare rust ha, gant skoazell ar pop, klask dibac'hañ he gwaz.
Ac'hubet eo ar vro e miz Du 1940 gant an armeoù alaman ha lamet madoù ar Yuzevien dioute : rediet eo Suzanna da derriñ he nask diouzh he gwaz evit gallout delc'her un ti da wareziñ he familh. Dont a ra Johann a-benn d'en em zivac'hañ diouzh e gamp ha, tra ma'z a e geneiled da Stadoù-Unanet Amerika, ez a-eñ da Hungaria... e-lec'h m'eo paket gant ar polis lec'hel ha kaset d'an Nazied evel labourer a-youl vat.
E-keit m'emañ un tudoniour nazi o weladenniñ al labouradeg m'emañ Moritz o labourat ec'h anavez ar skiantour doare Arianed gentidik an Hanternoz e Johann. Ma vo gwisket lifre ar Waffen-SS gant ar paourkaezh Roumanad ha luc'hskeudennet penn-kil-ha-troad. Embannet eo e boltred, en Europa a-bezh, war pajenn gentañ ar gazetenn bropaganda nazi Signal ! Didamallet da-geñver Prosez Nürnberger e c'hell Moritz distreiñ d'e vro orin e 1949, a-barzh fin ar gont : adkavout a ra e wreg Suzanna, koshaet gant trubuilhoù he fladenenn rust. En he c'hichen, war gae an ti-gar, ur paotrig melen e vlev evel an ed darev, ganet anezhi goude bezañ bet gwallet gant ur milour soviedel...
Afon Gwaun
An Afon Gwaun, pe Stêr Gwaun, zo ur stêr a red e mervent Kembre, e Sir Benfro, 15 km hed dezhi.
Eieniñ a ra e menezioù Preseli, nepell diouzh Tafarn-y-bwlch ha Foel Eryr (468 metr). Alese e red war-du ar c'hornôg, tremen a ra dre Cwm Gwaun, Y Bont Faen, ha Llanychaer. Aberiñ a ra en Abergwaun, e Bae Abergwaun, a zo lodenn greisteisañ Bae Ceredigion.
Istor
Er Grennamzer e oa ar Stêr Gwaun a rae an harz etre kantrevoù Cemais ha Pebidiog.
Fusine
Fusine zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Hedvig Ulrika De la Gardie
Hedvig Ulrika De la Gardie (Stockholm, Sveden 1761 – Stockholm 1832) a oa un dimezell a enor svedat. Pried e oa da Gustaf Mauritz Armfelt. Gouarnerez priñsed tiegezh roue Sveden e oa etre 1799 ha 1803.
He buhez
Merc'h e oa d'ar c'hont Carl Julius De la Gardie ha d'ar gontez Magdalena Christina Stenbock.
Dimezell a enor e oa gant ar rouanez Sofia Magdalena Danmark, pried Gustav III.
E miz Eost 1785 e timezas e Palez Drottningholm da Gustaf Mauritz Armfelt. Armfelt en doa c'hoant da zimeziñ dezhi abalamour d'he renk ha d'hec'h anv ; doujañs outi en doa, karantez n'en doa ket, hag ur pried-kleiz en doa, anvet Magdalena Rudenschöld.
Hedvig Ulrika avat a gare he fried hag a chomas feal dezhañ ; habask, tavedek ha leal e oa.
En 1792 ez eas da-heul he fried da Naplez, ma oa bet anvet da gannad, evit e bellaat eus al lez. Eno e krogas Armfelt da iriennañ gant Katelin II, impalaerez Rusia. Fiziet en doa paperioù en Hedvig, ha hi o c'huzhas en douar en o liorzh. Ar mevel o lakaas en douar avat a werzhas an dihelloù hag a lakaas paper gwenn en o lec'h. Evel-se e voe dizoloet irienn Armfelt.
Urzh a oa bet roet da gregiñ en he fried, met hennezh a deuas a-benn da skampañ kuit. Se zo kaoz e voe-hi bac'het meur a wech en Roma ha Venezia, e-pad he beaj eus Italia da Riga, en Livonia, en 1794. Kondaonet e voe he gwaz d'ar marv in absentia en abeg d'e drubarderezh, hag harluet e voe eus Sveden ha difennet outi ober gant e anv. Dre ma oa bet dimezell a enor gant ar rouanez e voe aotreet da virout he goprig-emdennañ hag un toullad gwenneien a voe roet dezhi da veajiñ gant an Dug Karl. Axel von Fersen ar Yaouankañ an hini a reas war-dro an afer-se e Sveden. Hi avat a gave dezhi e oa digablus he fried, en-ofisiel da vihanañ.
O chom e oant e Kaluga, dindan warez Katelin II. Hedvig Ulrika a reas evit he fried meur a wech. Mont a reas da welout an tsar Pavel Iañ Rusia da c'houlenn doareoù-bevañ gwelloc'h, e 1796, met kaeg a reas.
Rakig Afrika
Ar rakig Afrika a zo un evn, Rallus caerulescens an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika issahara.
Antistenes
Antistenes (gresianeg : Ἀντισθένης "Antisthénês") a oa ur prederour gresian a vevas er 4e kantved kent hon amzer.
Goude bezañ desket ar retorik (e gregach rhètorikè), pe dareulerezh, digant Gorgias (* –485, † –380) e voe un diskibl da Sokrates. Da heul kelennadurezh Sokrates e tibabas bevañ evel un askezour vertuzus.
Hervez lod gouizieien ec'h eo Antistenes ar mestr a ziazezas, war-dro ar bloavezh –390, ar skol brederouriezh a anver κυνισμός kynismos, Kinegezh, met lod all a lavar ez eo bet levezonet ar ginegezh gant Antistenes hep n'en dije kemeret perzh el luskad.
Buhez
En Aten, war-dro ar bloavezh –445, e voe ganet Antistenes. Trakian e oa e vamm, ar pezh a viras ouzh ar bugel a vezañ ur c'heodedour leunwir en Aten daoust d'e dad bezañ unan : un νόθος nothos, ur bastard, e chomas a-hed e vuhez.
E –426, hag eñ 19 vloaz, e kemeras perzh en emgann Tanagra ma voe trec'h Aten war Danagra ha Thebai.
Goude-se e chomas Antistenes da gelenn en ur jiminasva a zegemere an hantergeodedourien. Κυνόσαργες "Kynósarges" e oa anv al lec'h-se, alese an anv Κυνικοί "Kynikoí", kineien, a voe roet d'e zeskarded.
Meur a skrid a veneg Diogenes Sinopeûs (* –413, † –327) evel diskibl Antistenes, daoust d'ar mestr nac'hañ kaout diskibled ; hervez ar vojenn, pa savas Antistenes e vazh da argas Diogenes e lavaras hennezh : "« Sko ! Biken ne vo kalet a-walc'h da vazh evit ma c'has kuit keit ha ma vi o komz ! »."
Hervez Eudokia Augusta e varvas Antistenes d'an oad a 70 vloaz, er bloavezh –375 neuze, met Ploutarc'hos a skrivas e voe Antistenes, oadet 74 vloaz, en Emgann Leuktra d'ar , ma voe trec'h Thebai war Sparta ; hervez Ploutarc'hos c'hoazh e lavaras Antistenes e oa an trec'h-se « ur bagad skolidi o vazhata o c'helenner ».
Diodoros Sikilia (* c. –90, † c. –30) a ra meneg eus Antistenes o vezañ bev c'hoazh er bloavezh –366, oadet 79 bloaz. En Aten e varvas Antistenes, d'an oad a 80 vloaz pe dost.
Labour
Da lavar Diogenes Laertios e voe dek levr digant Antistenes, met tammoù hepken eus al labour-se zo deuet betek ennomp.
Diouzh an tammoù-se e c'heller krediñ e laboure Antistenes dre gendivizoù.
Glan ha mistr e oa stil Antistenes, a verzer pa lenner ar pezh a chom eus e labour.
Hervez an istorour gresian Theopompos (* c. –380, † c. –315) ec'h amprestas Plato un niver bras eus mennozhioù Antistenes.
Ar prederour roman Kikero (* –106, † –43) a zisklêrias : "« Ken plijet on bet gant levrennoù 4 (δ') ha 5 (ε') Kuros hag gant ar re all bet aozet gant Antistenes, un den speredek eo kentoc'h eget ur gouizieg »." Anat eo e oa Antistenes un den speredek, ha barrek war an droukc'hoap ; plijout a rae dezhañ c'hoari gant ar gerioù, evel pa lavaras e kavje gwell kouezhañ e-touez brini (korakes) eget lubanerien (kolakes) rak ar re varv a vez debret gant an eil re hag ar re vev gant ar re all.
Prederouriezh
Diogenes Laertios a skrivas : "Klask a rae prouiñ e c'hell ar vertuz bezañ kelennet, ha n'eus noblañs ebet estreget er vertuz. Ha lakaat a rae ar vertuz da vezañ trawalc'h da zegas hevoud rak trawalc'h eo dezhi bezañ ken kreñv ha Sokrates. Ha kadarn e oa war ar soñj ma'z eo ar vertuz un afer a oberoù, n'eo ket a c'herioù hag a gelennadurezh, ma c'hell an den fur bastañ d'e ezhommoù e-unan peogwir eo dezhañ holl madoù an dud all ; un dra mat eo ar vrud fall, par d'ar boan eo ; gant lezenn ar vertuz e vez sturiet an den fur en e oberoù foran, n'eo ket gant lezennoù ar gevredigezh ; dimeziñ a raio gant ar sell da gaout bugale gant ar merc'hed bravañ ; ne raio ket fae war ar garantez, rak ar furien hepken a oar piv zo dellezek da vezañ karet." Pa laka Antistenes lezenn an hinienn dreist lezenn ar gevredigezh e c'heller lavaret e tiskleir unan eus pennaennoù an anveliouriezh.
Divezelezh
Digant Sokrates e teskas Antistenes ur pennaenn eus an divezelezh : ar vertuz eo pal ar vuhez, ar blijadur n'eo ket.
Da lavar Antistenes, diouzh ar vertuz c'hlan eo oberoù ar furien hag un droug eo ar blijadur ouzhpenn dezhi bezañ diezhomm.
Hervez an impalaer roman Juluan II (Flavius Caius Julianus, * 331, † 363) e oa ar boan ur bennozh evit Antistenes.
« Gwell eo din bezañ diskiant eget kaout plijadur » eme ar prederour gresian, met da grediñ zo ne gomze nemet eus plijadurioù dibad ar pemp skiant, pa gaver e skridoù Diogenes Laertios un deskrivadur eus Antistenes o kanañ meuleudi d'ar vignoniezh dibabet gant evezh tra ma ra an istorour gresian Zenofon (* c. –430, † –354) meneg eus ar prederour ha plijadurioù an ene.
Prederouriezh naturel
E labour Antistenes e kaver e soñj diwar-benn natur an doueed : hervez ar prederour e kred ar bobl e kalz doueed met n'eus nemet unan a gement a zo naturel.
A-hend-all, n'eus netra par d'an doue-se war an Douar, neuze ne c'heller ket meizañ e natur dre skeudenn pe skeudenn.
Poelloniezh
Dre ma oa un nominalour anezhañ, lakaet diaes e veze Antistenes gant ar meizadoù hollek : pe gwir bepred pe diwir bepred e vez an termenadurioù hag al lakadennoù-diazez, emezañ, peogwir ne c'heller nemet deskrivañ ar pezh a weler hag e geñveriañ gant traoù all a anavezer ; dre-se e chome a-enep reizhiad Kealioù Platon : « Ur marc'h a c'hellan gwelet, » eme Antistenes, « hogen ar "varc'helezh" ne c'hellan ket. ».
Kinegezh
Boas e vezer da lakaat Antistenes da ziazezour luskad prederouriezhel ar gineien, met den ne c'hall kadarnaat e vije bet degemeret an anv-se gant ar prederour.
Karl XIII
Karl XIII (1748-1818) a oa ur priñs svedat, Dug Södermanland da gentañ, ha goude-se roue Sveden adalek 1809, ha roue Norge, evel Karl II, adalek 1814 betek e varv e 1818.
Hilderaldo Luís Bellini
Hilderaldo Luís Bellini (pell anavezetoc'h evel Bellini), bet ganet d'ar 7 a viz Mezheven 1930 en Itapira (São Paulo, Brazil) hag aet da Anaon d'an 20 a viz Meurzh 2014 e São Paulo (Brazil), a oa ur melldroader etrebroadel brazilian.
Karl XIII
E vuhez
Eil mab ar roue Adolf Fredrik e oa. E vamm, Lovisa Ulrika, a oa c'hoar da Frederig II Prusia.
Hilderaldo Luís Bellini
Ur wech ha hanter-kant en devoa douget krez gwer hag aour A Seleção etre 1957 ha 1966, hep merkañ pal ebet.
Karl XIII
E ren
Ren a reas pa oa bet diskaret e niz Gustav IV Adolf, mab d'e vreur ar roue Gustav III, gant un taol-stad.
Dimeziñ ha bugale
Dimezet e oa d'ar briñsez Hedvig Elisabet Charlotta av Holstein-Gottorp, hogen bugel ebet n'o doe. Se zo kaoz e voe advabet gante ar jeneral gall Bernadotte.
Ur mab en doa bet a-raok e eured avat, gant e serc'h Augusta von Fersen‎:
Serc'hed all en doa bet ivez: Charlotte Eckermann, Charlotte Slottsberg, Lolotte Forssberg, Mariana Koskull ...
E varv
Mervel a reas e miz C'hwevrer 1818, e bried a varvas pevar miz goude, e miz Mezheven. Bernadotte a renas war e lerc'h.
36vet rann SS grenadennerien
An unvez-se a oa bet implijet e-pad ar gwashañ obererezhioù spontañ sevenet gant nerzhioù lu an Trede Reich. E-pad ar brezel war Talbenn ar Reter, Dirlewanger en devoa devet pe lakaet da zeviñ maouezed ha bugale, laosket trevourien da vervel dre an naon, betek laoskel chas da vezañ hanter marvet gant an naon ha leuskel anezho da lammañ war tud dizifenn. Roet e oa bet ivez dre an nerzh strychnine da yuzevien. E-pad ma oa unvez Dirlewanger e Bielorusia a oa en em ledet trouz an doareoù spouronus a oa ganto etrezek rannoù all ar Waffen-SS. Lies niver e oa bet pennoù uhel ar Werhmacht betek reoù an SS da c'houlenn ma vefe skarzhet eus an SS ha divodet e unvez muntrerien gwadus. Lod o devoa goulennet e vefent barnet ha fuzuilhet. en desped d'ar c'hlemmoù e oa gwarezet Dirlewanger gant pennoù uhel eus ar strollad Nazi ha bewech ma save re a drouz e oa fiñvet ar rann SS pelloc'h. Unan eus torfedoù brasañ an Dirlewanger Brigade a oa bet peurzistrujadenn Warszawa, o kemer perzh e lazhadeg tro ~100 000 anneziad eus ar gêrbenn polonat gant sikour (hag o keveziñ) ar Vrigadenn Kaminski. Implijet e oant bet ivez evit mougañ er gwad an emsav broadelour slovakian e 1944. Strollad torfedourien Dirlewanger dre e obererezhioù garv a rae aon da soudarded all ar Waffen-SS betek reoù an SS-Führungshauptamt (Pennoù meur milourel an SS). Deuet e oant a-benn da gaout ar brud spontusañ warno. Ne zegasent nemet kasoni eus perzh enebourien an Trede Reich met ivez eus perzh an nerzhioù lu all alaman pe harperien Alamagn.
Kod-lezenn Ur-Nammu
Kod-lezenn Ur-Nammu eo anv an dabletenn goshañ gant lezennoù erruet betek ennomp. Skrivet e oa bet e sumereg e-tro 2100-2050 a-raok Jezuz-Krist, e-kerzh trede tierniezh Ur.
Santa Claus
Santa Claus zo un anv saoznek roet da Tad-kozh an Nedeleg. Anv meur a dra all eo ivez.
Kod-lezenn Ur-Nammu
Er rakskrid e lenner eo bet savet al lezennoù gant ar roue Ur-Nammu eus keoded Ur (2112-2095 AJK) ; hervez lod istorourien int oberenn e vab Shulgi.
Pen-bre
Pen-bre (skrivet Pembrey e saozneg) zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre. Emañ war aod Bae Caerfyrddin, etre Porth Tywyn ha Cydweli.
Meur a greñvlec'h kozh eus Oadvezh an Houarn zo en tolead ha priajoù roman zo bet kavet er gêriadenn.
Gouestlet eo an iliz da Sant Ildud, hag eus an eo al lodennoù koshañ anezhi.
E-pad an daou vrezel-bed e voe savet un aerborzh e-kichen ar gêriadenn. Bremañ e vez implijet evit ober redadegoù kirri.
De gustibus et coloribus non disputandum
De gustibus et coloribus non disputandum zo ul lavared latin, brudet a-walc'h hiziv c'hoazh, hag a dalv da lavarout ec'h eo arabat kaozeal eus blizidigezh nag eus livioù. Ret eo kompren e vije amzer gollet, rak disheñvel e vo ali pep den ha n'eus emglev posupl ebet war gement-se.
Pell e oa bet soñjet e oa bet savet gant Marcus Tullius Cicero, hiziv e kreder eo gant kelennerien ar Grennamzer.
Julius Leber
Mab e oa da Katharina Schubetzer. Diwezhatoc'h e timezas e vamm da Jean Leber, ur masoner hag a anavezas ar bugel. En 1908 ec'h echuas Leber gant e studi e Breisach am Rhein, war-dro live ar breved, d'ober ur stummadur kenwerzhel en ul labouradeg paper-moger, e Breisach.
En 1910 edo e Freiburg im Breisgau en un Oberrealschule, hag o skrivañ pennadoù er c'hazetennoù hag o reiñ kentelioù amañ hag ahont da baeañ e studioù micherel.
En 1914 ez eas da soudard
En 1921 e teuas Leber da vout pennskridaozer ar gazetenn sokialdemokrat Lübecker Volksboten, ma skrivas Willy Brandt enni ivez pa oa skoliad c'hoazh e deroù ar bloavezhioù 1930. Etre 1921 ha 1933 e oa kuzulier-kêr e Lübeck. Evel kannad SPD er Reichstag adalek 1924 e reas war-dro ar politikerezh-difenn.
Krouget e voe e toull-bac'h Plötzensee.
Polystictus
Polystictus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, tri (3) isspesad dezhe en holl.
Dominig Bouchaud
Dominig Bouchaud a zo un telenner breizhat. E 1978 e voe roet da zDominig Bouchaud kentañ priz an delenn e Skol sonerezh Broadel Uhel Pariz. D'ar mare-se e ra anaoudegezh gant sonerien eus Breizh hag Iwerzhon ha tamm-ha-tamm e teu da vezañ unan eus gwellañ arbenigourien an delenn geltiek. Kelenner war an delenn eo e Skol Sonerezh Kemper. Seniñ a ra da-geñver gouelioù keltiek etrebroadel ingal, e solo pe gant sonerien all.
Arvest
Arvest zo ur strollad sonerezh breizhek bet savet e 2000 er Mor-Bihan : ur strollad dibar, div vouezh, ur gitar, ur piano. Ur renabl sonerezhioù aozet gant tonioù henvoazel ha tonioù arnevez sonaozet ganto, met atao o servij an dañs (?!). Arvest a zo ur strollad fest-noz priziet-tre. Ar ganerien, Yves Jego ha Yann Raoul, a ra kan-ha-diskan.
Maenor
Maenor zo ur ger kembraek hag a gaver e lec'hanvadurezh Kembre. Sez lez ur c'hombod e oa.
Daoust ma seblant kar d'ar ger brezhonek maner ha d'ar ger saoznek manor, ar ger kembraek a zle bezañ koshoc'h, ha bezañ deveret eus ar ger maen. Talvezout a rae da envel lec'hioù a oa enno meur a di maen. Ar stumm maenol a gaver ivez, en hanternoz Kembre.
Rouaned Asturiez
Trizek roue a renas e Rouantelezh Asturiez ha Pelayo e voe an hini kentañ, goude ma'z eo Alfonso Iañ Asturiez an hini kentañ a embannas bezañ roue. Ne vez ket kontet Nepociano e-touez ar rouaned peurliesañ, panevet da se e vije bet pevarzek roue.
Maenor
A-wechoù e kaver un anv-badez stag ouzh ar ger maenor (Pŷr, Teilo, Owen):
Hag ivez
Rouaned Asturiez
Goude marv Alfonso III
Pa varvas Alfonso III e rannas e rouantelezhioù etre e dri mab:
Hydrornis schwaneri
Hydrornis schwaneri a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.
Dougen a ra anv an naturour alaman Carl Schwaner (1817-1851).
Louisette Ighil Ahriz
Louisette Ighil Ahriz, ganet d'an 22 a viz Eost 1936 e Oujda (Maroko), a oa un emsaverez aljerian e-pad Brezel Aljeria. Da 20 vloaz e choazas mont en FLN dindan un anv all, « Lila ».
He buhez
Louisette Ighil Ahriz a zo ur plac'h he deus kemeret perzh en emgann Aljer e 1957 gant an FLN. A-raok ar brezel e kemeras perzh e harz-labour liseidi Aljeria. Goude se e tec'has kuit peogwir e oa ar polis o klask war he lerc'h.
An 28 a viz Gwengolo 1957 e Chebli e-pad ar brezel e voe gwall-c'hloazet Louisette Ighil Ahriz. Ret e voe neuze dezhi mont d'an ospital. Kaset e voe neuze e-barzh kazarn an 10vet D.P. en Aljer e-lec’h ma chomas un tri miz bennak jahinet etre daouarn ur c’horonal hag ar c’habiten Jean Graziani.
E-pad m oa eno he devoa gwelet Jacques Massu ha Marcel Bigeard, a oa e-touez kargidi uhelañ an arme d’ar c’houlz-se. Unan eus o c’heneiled, ar c’habiten Graziani, a ranke atersiñ anezhi. Ar « Pied-noir »-mañ na implijas nag ar « gégène » nag ar boureviadur dre an dour evit lakaat anezhi da gomz. Ne reas ken nemet gwallañ anezhi.
A-benn ar fin goude bezañ gwallet e-pad tri miz gant ar c’habiten Graziani e oa hi etre ar vuhez hag ar marv. Pareet e voe gant ur medisin eus an arme c’hall, ar c’homandant Richard. Sikour a reas anezhi da cheñch toull-bac'h (eus « Les Baumettes » da « vBastia » en ur dremen dre « La Roquette », « Amiens », « Fresnes » ha « Toulouse » ). A-benn ar fin e tec’has kuit eus Bastia e miz Genver 1962, daou viz a-raok ar c'heulfe brezel. Sikouret e oa bet gant stourmerien komunour gall o devoa herberc’hiet anezhi betek dieubidigezh Aljeria.
Abaoe ez eo he deuet da vezañ psikologourez. Stourm a ra c’hoazh Louisette Ighil Ahriz evit Aljeria. En deiz a hiziv ez eo deuet da vezañ kozh ha koulskoude e kendalc’h da stourm a-enep ha da ziskuilhañ ar jahinerezh pe ar boureverezh a zo bet graet gant arme Vro-C’hall e-pad brezel Aljeria. Diskleriet he deus he doa c’hoant “ da ziskouez petra e oa bet an trevadennerezh gall ha da lavarout d’an dud yaouank ne voe ket profet an dieubidigezh da Aljeria gant Bro-C’hall.”
Rhytipterna
Rhytipterna a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Appignano del Tronto
Appignano del Tronto a zo ur gumun eus Italia e proviñs Ascoli Piceno, er Rannvro Marche.
Sueved
Ar Sueved, pe Suevi pe Suebi en latin, a zo un anv roet da bobloù kelt ha german, a zo chomet o anv war Bro-Swabia. Ur rouantelezh o devoa savet e Galiza.
Meneget eo anv ar bobl-se en De Bello Gallico, gant Julius Caesar, ha gant Tacitus.
Allen Ginsberg
Irwin Allen Ginsberg, bet ganet e Newark (New Jersey) d'an 3 a viz Mezheven 1926 hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Ebrel 1997 e New York, a oa ur barzh hag ur skrivagner stadunanat.
Grosio
Grosio zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Allen Ginsberg
Bez' e voe e-touez kentañ saverien al luskad lennegel Beat Generation a oa bet roet lañs dezhañ gant Jack Kerouac kenkent ha 1948.
Mil anavezet eo e hir a varzhoneg Howl a savas tabut diwar he fenn pa zeuas er-maez e 1956 abalamour d'ar gerioù noazh en devoa graet Allan Ginsberg gante.
Grosotto
Grosotto zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Allen Ginsberg
Embannet ez eus bet barzhonegoù gantañ er c'helaouennoù brezhonek Al Liamm e 1992 hag Al Lanv e 2020, digudenn.
21st Century Fox
21st Century Fox zo ur c'hevredad kleweled stadunanat diazezet e Midtown Manhattan, e New York City. Bez e voe unan eus an div embregerezh savet e 2013 goude ma voe rannet e div lodenn News Corporation, a oa bet savet gant Rupert Murdoch e 1979.
21st Century Fox zo hêr eeun da News Corporation hag ober a ar war-dro produiñ filmoù ha danvez evit ar skinwel. E Stadoù-Unanet Amerika ez eo an trede strollad kleweled a-dreñv ar Walt Disney Company ha Comcast. An embregerezh all, an "News Corporation nevez", zo ganti hêrezh Murdoch evit an embann kazetennoù ha dafar kleweled en Aostralia (pep embregerezh a zo perc'hennet gantañ ha gant e familh dre un "trust" a gontroll 39% eus al lodennoù e pep hini).
Ozan Trio
Ozan Trio zo ur strollad sonerezh Breizh bet savet e 2000. « Gwir OVNI ar vro » (hervez Gouel an Erer Kozh), Ozan Trio zo, e gwirionez, ur strollad diseblant (!) eus al leurenn vreizhek a-vremañ. Muioc'h eget arneveshaat e fell d'an trio-se « adskrivañ » sonerezh henvoazel Breizh, evit lakaat da glevet ur grouidigezh arzel hag a glot gant stumm ar c'han breizhek. E 2009, gant Koñsert 2, ez eo aet gant Ozan Trio priz gwellañ pladenn deroet gant France 3 Ouest.
Nílton dos Santos
Graet e veze A Enciclopédia anezhañ ivez.
Kib vell-droad ar bed
Difenner kleiz e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en devoa perzh Nílton Santos e pevar dalc'h :
Arquata del Tronto
Arquata del Tronto  a zo ur gumun eus Italia e proviñs Ascoli Piceno, er Rannvro Marche.
Ascoli Piceno
Ascoli Piceno a zo ur gumun eus Italia e proviñs Ascoli Piceno,  er Rannvro Marche.
De la Gardie
De la Gardie zo un tiegezh eus noblañs Sveden, a orin gall.
Hydrornis schneideri
Hydrornis schneideri a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.
Hydrornis cyaneus
Hydrornis cyaneus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.
Rakig tek
Ar rakig tek a zo ur spesad evned, Rallus elegans an anv skiantel anezhañ.
Hydrornis schneideri
Dougen a ra anv an evnoniour alaman Adolf Schneider (1881-1946).
Rotella (Marche)
Rotella  a zo ur gumun eus Italia e proviñs Ascoli Piceno, er Rannvro Marche.
Hydrornis cyaneus
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a vez kavet an tri isspesad anezhañ :
Myiotheretes
Myiotheretes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, c'hwec'h (6) isspesad dezhe en holl.
Hydrornis schneideri
Annez
Ar spesad a zo brosezat e menezioù hanternoz Sumatera.
Rakig tek
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned-dour ha kresteneged dreist-holl.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Hans Holbein an Henañ
Hans Holbein an Henañ (e-tro 1465 en Augsburg – 1524 en Isenheim) a oa ul livour hag un engraver alaman eus an Azginivelezh.
E vuhez
Hans Holbein hag e vreur, Sigismund Holbein e anv, a savas oberennoù relijiel a renker e dibenn an arz gotek. Hans Holbein gozh a voe an hini a gasas an arz alaman eus an arz gotek d'an Azginivelezh. Skeudennaouiñ a reas un nebeud levrioù ivez, evel "Meuleudi d'ar follentez" skrivet gant Erasmus.
Gantañ eo e teskas e zaou vab, Ambrosius Holbein hag Hans Holbein ar Yaouankañ.
Lanzada
Lanzada zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Penweddig
Penweddig a oa ur c'hantrev e Rouantelezh Ceredigion gwechall, e Kembre. En em astenn a rae en hanternoz ar rouantelezh-se, en hanternoz kontelezh a vremañ Ceredigion eta. Tri c'hombod a oa e Penweddig :
Gwaun
Gwaun zo un anv-lec'h kembraek, kar d'ar ger "geun" brezhonek, hag a dalv kement ha "roz", "lanneg", "brugeg", "gwaremm", "geun", ha "prad" dre astenn ster , hag a zo stankik e lec'hanvadurezh Kembre.
Montefiore dell'Aso
Montefiore dell'Aso a zo ur gumun eus Italia e proviñs Ascoli Piceno, er Rannvro Marche.
Listenn kumunioù São Paulo
Kontañ a reer 645 kumun (município en portugaleg) e stad São Paulo, e Brazil.
Gwaun
Kêrioù
Hag ivez:
James Rodríguez
James Rodríguez, bet ganet James David Rodríguez Rubio d'an 12 a viz Gouere 1991 e Cúcuta (Norte de Santander, Kolombia), a zo ur melldroader etrebroadel kolombian.
Kib vell-droad ar bed
Kreizer argader pe araoger e bost dezhañ war an dachenn en deus kemeret perzh en un dalc'h hepken evit poent :
Rakig Virjinia
Ar rakig Virjinia a zo un evn, Rallus limicola an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous dreist-holl e Norzhamerika.
Maria das Neves de Bragança
Maria das Neves de Bragança, pe Maria das Neves Isabel Eulália Carlota Adelaide Micaela Gabriela Rafaela Gonzaga de Paula de Assis Inès Sofia Romanade Bragança (Kleinheubach, 5 a viz Eost 1852 - Vienna, 15 a viz C'hwevrer 1941), merc'h d'ar roue Miguel Iañ Portugal, a oa infantez Portugal, hag infantez Spagn ivez dre he dimeziñ d'an infant Afonso Carlos de España.
Hedvig Ulrika Taube
Hedvig Ulrika Taube, kontez von Hessenstein (1714-1744), a oa ur gontez svedat, ha dimezell a enor gant rouanez Sveden, Ulrika Eleonora.
Merc'h e oa d'ar c'hont Edvard Didrik Taube ha d'e bried Christina Maria Falkenberg. C'hoar e oa da Catherine Charlotte De la Gardie, hag a oa c'hoar-gaer d'ar gontez Eva Ekeblad, ur skiantourez hag a oa moereb d'ar c'hont Axel von Fersen, brudet e zarempredoù gant ar rouanez Marie-Antoinette, d'e c'hoar Sophie Piper ha d'ar gontez Klinckowström.
Serc'h da Fredrik Iañ Sveden, roue Sveden. Anavezet eo evel serc'h ofisiel nemeti ur roue en istor ar vro, ha pouez he doe er politikerezh.
Redadeg 2014
Ar Redadeg e 2014 zo bet a-dreuz Breizh etre Montroulez ha Groñvel.
Livigno
Livigno zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Lord Of War
Lord Of war a zo ur film gall-stadunanat-alaman skrivet ha sevenet gant Andrew Niccol war an trafikerezh armoù en 2005.
Istor ar film
Yuri Orlov (Nicolas Cage) gant e vreur yaouankoc'h Vitali a zo bet ganet o-daou en Ukraina soviedel e-pad mare ar Brezel-yen.
Kerent an daou vreur a derc'h deus an URSS evit mont etrezek ar Stadoù-Unanet. Eno e krogo an daou gañfard gant mont etrezek an trafikerezh armoù betek tizhout penn ar gwerzh-se.
Roccafluvione
Roccafluvione a zo ur gumun eus Italia e proviñs Ascoli Piceno, er Rannvro Marche. Dont a ra hec'h anv eus hini ar stêr Fluvione a red drezi.
Moskva (disheñvelout)
Moskva a c'hall bezañ meur a dra :
Moskva (stêr)
Skeudenn:Meurastumm.png Evit sterioù all ar ger Moskva, gwelit ivez ar pennad Moskva (disheñvelout).
Ar Moskva pe Stêr Voskva (rusianeg: Москва-река Moskva-reka) eo ar stêr a red dre Gêr-Voskov, kêr-benn Rusia. Un adstêr eo d’an Oka, hag un adadstêr d’ar Volga.
Anairetes
Anairetes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, unnek (11) isspesad dezhe en holl.
Nauru
Nauru, ent-hir Republik Nauru (e naoeroeg Naoero ha Ripublik Naoero, e saozneg Republic of Nauru), a zo ur enezenn-stad eus Oseania, e Mikronezia. 9 267 a dud a oa o chom enni e 2010. Bihanañ republik ar bed eo (21 km²) hag an eil riez poblet an nebeutañ (war-lerc'h ar Vatikan). N'eus kêr-benn ebet, daoust ma vez lavaret alies ez eo Yaren, an distrig pennañ e-lec'h m'emañ ar braz eus ar savadurioù ofisiel. N'eus kêr na kêr-benn en enez.
Ushuaia
Ushuaia (distagadur spagnolek LFE: [uˈswaʝa]) eo kêr-benn Proviñs Douar an Tan en Arc'hantina. Lakaet e vez da vezañ ar gêr ar muiañ er su eus ar bed. Emañ Ushuaia war ribl ur bae bras war aod su Enez Veur Douar an Tan; en norzh dezhi emañ ar Menezioù Martial hag er su dezhi, Kanol Beagle. E 2010 e oa 56 956 a dud o vevañ enni.
Ur porzh don he deus, unan eus ar re dostañ eus Antarktika.
Anv
Dont a ra eus ar yezh yamanek ush (er foñs) ha wuaia (bae pe ouf).
İslam III Giray
İslam III Giray a oa khan Krimea e kreiz ar XVIIvet kantved.
Kas a reas peder ergerzhadenn vrezel ouzh ar Rusianed hag ar Gazaked.
Jerry Lawson (ijinour)
Gerald Anderson Lawson anavezet evel Jerry Lawson (1 a viz Kerzu 1940 - 9 a viz Ebrel 2011), a oa un ijinour amerikan. Anavezet eo evit e labour evit krouiñ al letrin c'hoari video Fairchild Channel F.
Air Breizh
Air Breizh zo un aozadur karget da eveshaat ouzh naetadurezh an aer analet e Rannvro Breizh.
Ripatransone
Ripatransone a zo ur gumun eus Italia e proviñs Ascoli Piceno, er Rannvro Marche.
Lovero
Lovero zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Castel di Lama
Spinetoli a zo ur gumun eus Italia e proviñs Ascoli Piceno, er Rannvro Marche.
Madesimo
Madesimo zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Giulio Strozzi
Giulio Strozzi (1583-1652) a oa ur barzh italianek.
Fañch Fave
Fañch Fave pe François Favé, ganet d'an 18 a viz Kerzu 1905 e Gwineventer ha marvet d'ar 17 a viz Meurzh 1951 e Lesneven, a oa ur reder war varc'h-houarn breizhat.
Giulio Strozzi
Advabet en devoa Barbara Strozzi.
The Visit (Loreena McKennitt)
The Visit zo un albom gant Loreena McKennitt e 1991, produet gant L. McKennitt ha Brian Hughes.
Roland Becker
Roland Becker a zo ur soner (bombard, binioù kozh, saksell) breizhat, ganet e 1957 e An Alre.
Crocidura
Ar genad Crocidura a zo unan eus an nav genad a zo en iskerentiad minelled Crocidurinae. En tu-hont da 180 spesad a gaver en genad-se, da lavaret eo unan eus ar genadoù bronneged niverusañ.
A.E.I.O.U.
thumb|Enlivadur en dornskrid Registratur ar roue Friedrich IV, 1446 thumb| Murengravadur e kastell [[Graz, e 1453]] thumb| AEIOU war un [[horolaj-heol ]] thumb| A.E.I.O.U. a oa lizherennoù-arouez al lavar latin « Austria Est Imperare Orbi Universo» a oa ger-stur latin an Tiegezh Habsburg : Aostria eo dezhi da c'hourc'hemen ar bed-holl ; en alamaneg e vez lavaret: « Alle Erde Ist Oesterreich Untertan. ».
Agua
Agua (e spagnoleg), pe Água (e portugaleg) zo ur ger hag a gaver e lec'hanvadurezh meur a vro, hag a-wechoù el liester, Aguas (e spagnoleg), pe Águas(e portugaleg).
Pennadoù kar
-hag ivez:
Sibylle Christine von Anhalt-Dessau
Sibylle Christine von Anhalt-Dessau (Dessau 1603–1686 Hanau), kontez Hanau-Münzenberg, a oa merc'h da Johann Georg Iañ von Anhalt-Dessau (* 1567; † 1618) ha da Dorothea von Pfalz-Simmern.
Trawsgoed
Trawsgoed zo ur gumuniezh eus Kembre, e hanternoz Ceredigion. Emañ en hanternoz da saonenn ar stêr Ystwyth.
Sibylle Christine von Anhalt-Dessau
Dimezioù
Div wech e timezas.
Trawsgoed
E kumuniezh Trawsgoed emañ kêriadennoù Llanafan, Llanfihangel y Creuddyn, Abermagwr, Cnwch Coch hag Y Gors. Dont a ra hec'h anv eus hini maner Trawscoed, maner an tiegezh Vaughan. Gwechall e oa domani ar maner-se an hini brasañ e Ceredigion. E-kichen ar maner ez eus aspadennoù eus ur c'hreñvlec'h roman.
E 2011 e oa 989 a annezidi e Trawsgoed ha 550 anezho a oa kembraegerien (57,2%)
Mantello
Mantello zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
T-72
An T-72 a zo ar c'harr-hobregon pe un tank bet savet gant an URSS e-kerzh ar Brezel Yen an hini produetañ ez eo bet a-benn harpañ led ar gomunouriezh dre ar bed. Etre 1973 betek bremañ ez eus bet savet muioc'h 'vit 25000 anezho. Ar re doare modernañ a zo anvet T-90
Ar c'harr-hobregon T-72
Krouet ez eo bet e-kerzh ar bloavezhioù 1960. Ar pouezh a zo bet lakaet pad e aozadur war ur priz an izelañ posupl ha war ur c'harr-hobregon kreñv.
Kevezerezh a zo bet adal fin ar bloavezhioù 1970 etre an T-72 hag ar c'harr-hobregon nevesoc'h an T-80.
Skipailh sevel an T-72 a oa hini uzin kirri-hobregon an Oural gant an ijinour L.Kartsev e penn ha V.Venidiktov d'e heul pa zeas da anaon.
Le Reculey
Le Reculey a oa ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant 19 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Souleuvre-en-Bocage.
Morzhed
An askorn morzhed eo askorn bras ar vorzhed.
Eva Ekeblad
Merc'h e oa d'ar c'hont Magnus Julius De la Gardie (1668–1741) ha da Hedvig Catharina Lillie (1695-1745). C'hoar e oa d'ar c'habiten Carl Julius De la Gardie ha da Hedvig Catharina De la Gardie; moereb e oa da Axel von Fersen ar Yaouankañ. He breur Carl a zimezas da Cathérine Charlotte De la Gardie ha breur-kaer e oa da Hedvig Ulrika Taube, serc'h da Fredrik I, roue Sveden.
16 vloaz e oa Eva e 1740 pa voe dimezet d'ar c'hont Claes Claesson Ekeblad, diplomat, ha pemp bugel o doe. Un ti o doa e Stockholm hag un domani e Västergötland. Tud eus noblañs uhelañ Sveden e oant.
Hi an hini a gavas an tu d'ober bleud hag alkool gant patatez e 1746.
Montemonaco
Montemonaco  a zo ur gumun eus Italia e proviñs Ascoli Piceno, er Rannvro Marche.
Agua Blanca
Agua Blanca ("dour gwenn") zo anv meur a lec'h dre ar bed e spagnoleg.
Sibylle Hedwig von Sachsen-Lauenburg
Sibylle Hedwig von Sachsen-Lauenburg, ganet e 1625 en Ratzeburg, ha marvet e 1703 e Lauenburg, a oa ur briñsez eus Sachsen-Lauenburg ha dugez Sachsen-Lauenburg, un dugelezh a zo bremañ e land Schleswig-Holstein.
Dimeziñ a reas e 1654 d'he c'henderv, an dug Franz Erdmann von Sachsen-Lauenburg (1629–1666).
Aulus Gellius
Aulus Gellius (war-dro 125 – war-dro 180) a oa ur gramadegour latin e Roma war-dro ar bloaz 130.
Brudet eo e skrid Noctes Atticae (Nozvezhioù Attika), a zo un dastumad notennoù yezhadur, prederouriezh, istor ha traoù all c'hoazh, gant skrivagnerien a bep seurt hag a vije bet disoñjet panevet al levr-se.
Theodor Busse
Buhez
Busse, genidik a Frankfurt (Oder), a oa emezelet e lu an Impalaeriezh alaman evel skoliad ofiser e 1915. Diplomet ha degemeret er servij e voe e miz C'hwevrer 1917. Enoret e voe gant ar groaz houarn gant klezeier eus an urzhiad Hohenzollern. Goude an arsav-brezel e voe degemeret evel unan eus an 2000 ofiser degemeret er Reichswehr. Pignat a reas gant ar renkoù goustadik, betek bezañ un ofiser e penn uhelañ al lu e miz Ebrel 1939. Kregiñ a reas ur stummadur e miz Eost. Ar stummadur a bade etre ar 1añ a viz Here 1939 ha an 30 a viz Gwengolo 1940. Etre 1940 ha 1942 e oa penn ofiser an obererezhioù evit ar Jeneral (ha goude-se Generalfeldmarschall) Erich von Manstein en 11vet lu war Talbenn ar Reter.
Chomet e oa e servij von Manstein etre 1942 ha 1943 evel Penn an oberiadurioù e Strollad Arme an Don. Etre 1943 ha 1944 e oa unan eus pennoù uhelañ ar Strollad Arme Su. O vezañ e servij ar Strollad Arme Su e voe enoret gant Kroaz marc'heg ar Groaz houarn d'an 30 a viz Genver 1944. Chomet e oa nebeut amzer en adarmead a-raok bezañ kefridiet evel penn uhel ar 121vet divizion troadegiezh. E miz Gouhere 1944 e oa e penn ar 1añ Korf Arme.
E-pad pemp miz diwezhañ ar brezel, Busse a oa e penn an 9vet lu alaman a oa e Strollad Arme ar Vistula. Gant ma oa ar soviediz o kenderc'hel da aloubiñ Alamagn, stourmet en devoa evit difenn ar gêr-benn e-pad Emgann Berlin. An tu a voe dezhañ da vezañ diazez an difenn e-penn an 9vet lu e-pad Emgann Seelow hag Emgann an Oder-Neisse.
Gant ma oa Busse e penn an 9vet lu abaoe an 21 a viz Genver 1945, ne oa ket bet anzavet ent-ofisiel. Ar boaz a oa evit ar pennoù uhel e stummadur da gaout ur mare a 6 miz test a-raok bezañ lakaet e post en gwirionez. Dre ma oa kodianet Alamagn a-raok ar 6 miz ne voe ket titlet biken.