cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zsa Zsa Gábor
Respet
Buan e voe lakaet Zsa Zsa Gábor da aktourez en Hollywood abalamour d'he stil europat. Adalek ar film Moulin Rouge sevenet gant John Huston e 1952 e loc'has he respet er sinema, gant rolloù brudet evel e Lilli Charles Walters (1953) ha Touch of Evil Orson Welles (1958). E 79 film er sinema hag er skinwel he deus c'hoariet Zsa Zsa Gábor; ouzhpenn, c'hoariet he deus he roll e 177 stirad skinwel ha teulfilm.
Nii Amaa Ollennu
Nii Amaa Ollennu (21 a viz Mae 1906 - 22 a viz Kerzu 1986) a oa ur politikour eus Ghana, bet prezidant ar vro e-pad teir sizhun.
Mont a reas da brezidant Ghana da vare an eil Republik, d'ar 7 a viz Eost 1970. Leuskel a reas ar garg-se da Edward Akufo-Addo dilennet d'an 31 a viz Eost gant ur c'holaj-dilenn.
Bel Air
Bel Air pe Bel-Air zo un anv-lec'h a gaver stank e korrlec'hanvadurezh Breizh, Bro-C'hall, Bro-Saoz, pe c'hoazh Aostria. Keltiek eo rak atav e vez, en Europa bepred, anv un uhelenn dediet d'an doue galian Belenos. Strewet eo bet er-maez eus Europa dre ar yezhoù saoznek ha gallek.
Megaceryle
Megaceryle a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ dirediged, krouet e 1848 gant an naturour alaman Johann Jakob Kaup (1803-1873).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
Joseph Iañ an Impalaeriezh Santel
Joseph Iañ an Impalaeriezh Santel, ganet e Vienna d'ar 26 a viz Gouhere 1678 ha marvet eno d'ar 17 a viz Ebrel 1711, a voe dilennet da roue ar Romaned d'ar 24 a viz Genver 1690, kurunennet evel Impalaer ar Romaned dindan an anv a Joseph Iañ, roue Hungaria en 1687, roue Bohemia, roue Kroatia, hag arc'hdug Aostria en 1705. Mab e oa d'an impalaer Leopold Iañ an Impalaeriezh Santel ha d'e bried Eleonore Magdalene von der Pfalz.
Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas da Amalia Wilhelmine von Braunschweig-Lüneburg.
Stactolaema
Stactolaema a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1870 gant an daou skiantour breizhveuriat Charles Henry Tilson Marshall (1841-1927) ha George Frederick Leycester Marshall (1843-1934).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
Seitek (17) isspesad en holl : o c'havout a reer holl en Afrika.
Río Dulce
Río Dulce zo anv meur a stêr.
Yann IX
Yann IX (e latin: Ioannes IX), ganet e 840 e Tivoli ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e miz.
Édouard Philippe
Édouard Charles Philippe (ganet d'an 28 a viz Du 1970 e Rouan, Normandi) zo ur c'hargad stad uhel hag ur politikour gall. Bez eo an 22vet kentañ ministr eus ar Vvet Republik, anvet er post-se d'ar 15 a viz Mae 2017 gant Emmanuel Macron, deuet da vezañ prezidant nevez Bro-C'hall an deiz a-raok. Chomet eo kentan ministr betek an 3 a viz Gouere 2020.
Krog eo gant ar politikerezh er Strollad Sokialour gall. Bez e oa bet goude-se ezel en Union pour un mouvement populaire (UMP) ha goude-se er strollad Les Républicains (LR). E 2010 e teuas da vezañ maer An Havr-Nevez ha prezidant kumuniezh an tolpad-kêrioù. Bez e voe ivez kannad er 7vet pastell-vro er Seine-Maritime e 2012.
Yaouankiz
Édouard Philippe a zo ganet e Rouen. Mab eo da gelennerien galleg, ur c'hoar en deus, hag a zo kelennerez war ar galleg. Gwrizioù micherel ar familh a zo reoù doker, an tad-kozh, an tad-kuñv a rae ar vicher-se. An tad-kuñv a oa bet unan eus kentañ izili ar Parti Communiste Français en Havr-Nevez. Ul lod kendirvi da Edouard Philippe a ra c'hoazh ar vicher doker.
Stummadur
Ur wech echuet gant an ENA e 1997 ez a Édouard Philippe d'ar C'huzul-Stad. Arbennigour eo war gwir ar marc'hadoù publik.
Politikerezh
E-pad e studioù e Sciences Po, stourm a ra daou vloavezh er Parti socialiste da harpañ Michel Rocard. Goude-se e ro e zilez evit mont etrezek an tu dehoù.
Solesmes (Norzh)
Solesmes a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Solesmes eo.
Bered ar C'hommonwealth : Amerval Communal Cemetery Extension
Ur vered eus ar Brezel-bed kentañ eo.
Bered ar C'hommonwealth: Solesmes British Cemetery
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Implijet e voe e dibenn 1917, e-pad Emgann Cambrai .
Bered ar C'hommonwealth: Ovillers New Communal Cemetery
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. An holl vilourion douaret enni a varvas e mizioù Here ha Du 1918.
Ann Coulter
Ann Hart Coulter, bet ganet d'an 8 a viz Kerzu 1961, zo ur rendaelourez politikel ha stourmerez mirour, ur skrivagnerez hag un alvokadez stadunanat. Alies e vez gwelet er skinwel pe glevet er skingomz o reiñ he soñjoù a-zivout darvoudoù foran pe brevez.
Ganet e voe e New York City en ur familh mirourien, ha desavet e New Canaan (Connecticut). Pa oa o studiañ an Istor e Cornell University e voe entanet muioc'h-mui gant ar mennozhioù mirour rik. D'ar mare-se e sikouras da sevel ar The Cornell Review, ur gazetenn dizalc'h embannet gant studierien he skol-veur.
Brudet eo evit implij troiennoù dichek, evit kaout savboentoù strizh ha bezañ helavar. Un Éric Zemmour stadunanat a reer anezhi a-wechoù. Flemmus ha drouk eo gant an Strollad Demokratel hag ar pezh a soñj dezhi bezañ tu kleiz ar politikerezh stadunanat. Embann a ra anat n'eo ket neptu, ha plijout a ra dezhi plantañ reuz.
Leopoldo di Borbone-Napoli (1790-1851)
Leopoldo di Borbone-Napoli (1790-1851) a oa priñs Salerno.
Mab e oa da Ferdinando Iañ an Div Sikilia. Dimezet e oa d'an arc'hdugez Maria Klementine Aostria (1798–1881), merc'h d'e c'hoar, an arc'hdugez Maria Teresa.
Lys Assia
Lys Assia, ganet Rosa Mina Schärer d'an 3 a viz Meurzh 1924 e Rupperswil, e kanton Aargau, e bro Suis ha marv d'ar 24 a viz Meurzh 2018, zo ur ganerez a voe trec'h er c'hentañ Eurovision e 1956. Pa oa yaouank e oa dañserez. E 1940 e oa kroget da ganañ ha tapet he doa brud evel-se. Plijet-bras e veze an dud a gleve anezhi ha bountet e voe warni da baouez gant an dañs ha da ganañ hepken.
Noir Désir
Noir Désir a oa ur strollad sonerezh rock gall krouet e Bourdel e 1980. Izili Noir Désir a oa Denis Barthe, Bertrand Cantat, Jean-Paul Roy ha Serge Teyssot-Gay pa voe kemennet fin ar strollad e miz Du 2010.
Beatrice di Monferrato
Beatrice di Monferrato(c.1210- 1274) a oa un itron italian en XIIIvet kantved.
Merc'h e oa da
Dimezet e oa da. He zrede pried e oa, ha daou vab o doa bet. Goude marv he fried ec'h addimezas teir gwech.
Hervez vida an troubadour Gauseran de Saint-Leidier e oa Beatrice an hini a oa an domna (iton, mestrez) a gare. Kanañ a rae e garantez outi en e ''cansos.
<!-- noblewoman and the suo jure Lady of Saint-Bonnet. She was the eldest daughter of William VI, Marquess of Montferrat, and the third wife of Guigues VI of Viennois,
Family
Beatrice was born in about 1210 the eldest daughter and second child of William VI, Marquess of Montferrat and Berta of Clavesana. Her brother was Boniface II, Marquess of Montferrat, and her younger sister Alix married King Henry I of Cyprus.
Beatrice's paternal grandparents were Boniface I, Marquess of Montferrat and his first wife Helena del Bosco; her maternal grandparents were Marquess Boniface of Clavesana, Count of Cortemiglia and his wife who is unnamed.
Pogoniulus
Pogoniulus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1842 gant an evnoniour gall Frédéric de Lafresnaye (1783-1861).
Beatrice di Monferrato
Marriages and issue
Beatrice was immortalised as the domna of the troubadour Gauseran de Saint-Leidier, who extolled his idealised and unconsummated love for Beatrice in his cansos, of which only two are extant.
Pogoniulus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Dek spesad a ya d'ober ar genad :
Un isspesad warn-ugent (21) en holl : o c'havout a reer holl en Afrika.
Beatrice di Monferrato
Marriages and issue
In 1252, after being a widow from since 1237, Beatrice married her second husband, Sire Guy II, Lord of Bauge. The marriage produced one daughter:
Tallit
Un tallit ( [taˈlit], modern : talit ; tālēt en hebraeg sefarad hag e ladineg ; tallis en hebraeg achkenaz hag e yideg) (liester : tallitot [taliˈtot] ; talleisim, tallism e hebareg achkenaz hag e yideg ; ṭālēth/ṭelāyōth en hebraeg tiberian) zo ur pezh danvez gwisket evel ur chal gant Yuzeveien relijiel. Asambles gant ar pezh danvez ez eus peder fempilhenn skoulmet staget ouzh ar pevar c'horn, anvet tzitzit. Gwiadet e vez gant gloan pe gant kotoñs, daoust ma c'heller kavout tallitot savet gant seiz evit un tallit gadol.
Beatrice di Monferrato
Marriages and issue
Sometime between Guy's death which occurred the year her only daughter was born and 1259, she married her third husband, Jean II, Sire de Chatillon-en-Bazois and de La Roche-Milay. In about 1271, she married her fourth and last husband, Pierre de la Roue. These last two marriages were childless.
Tallit
Meur a hengoun zo a-ziwar ar mare ma c'hell unan dougen un tallit evit ar wezh kentañ. E kumuniezhioù zo e touger anezhañ adalak ar Bar miztvah, e lod all e touger anezhañ adalek an eured.
Beatrice di Monferrato
Death
Beatrice died on an unrecorded date in 1274.
-->
Río Dulce (Guatemala)
Ar Río Dulce zo ur stêr 43 km hed dezhi e Guatemala, e departamant Izabal, etre lenn Izabal ha Bae Amatique.
Brit milah
Brit milah ( [bʁit miˈla] ; "emglev an amdroc'h") zo ul lid yuzev a vez graet pa vez amdroc'het ur paotrig eizhteiz gant ur mohel, ha diskuliet anv ar babig. Ur pred-lid a vez da-heul.
Teodor II
Teodor II (e latin: Theodorus II), ganet e 840 e Roma ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e miz.
Julia Antonia
Julia Antonia zo anv meur a vaouez eus ar gens Antonia.
Río Dulce (Guadalajara)
Ar Río Dulce zo ur stêr e Spagn, e proviñs Guadalajara, adstêr d'ar stêr Henares.
Eieniñ a ra e kumun Estriégana (Guadalajara), er sierra Ministra, entre La Umbría ha La Buitrera. Redek a ra dre gomark Serranía de Guadalajara, tremen dre Jodra del Pinar, Pelegrina, La Cabrera, Aragosa, Mandayona ha Villaseca de Henares, ha kemberiñ er stêr Henares e kumun Matillas en ul lec'h anvet Salto de la Villa.
Romanus
Romanus (latin: Romanus), bet ganet e Gallese ha marvet e miz, a voe dilennet da bab an Iliz katolik roman e miz.
Henri Guaino
Henri Guaino (Arle, 11 Meurzh 1957) zo ur politikour gall, bet kuzulier ar prezidant gall Nicolas Sarkozy adalek 2007 betek 2012 kent bezañ dilennad an Yvelines (2012-2017).
Monferrato
Monferrato (Monfrà e piemonteg) zo ur vro gozh hag un dugelezh eus hanternoz Italia, e Piemonte. Casale Monferrato ( Casal e piemonteg, Casà e rannyezh Monferrato) a oa ar gêrbenn anezhi.
Aet eo d'ober proviñsoù Alessandria ha Asti.
Skrivagnerien brudet ar vro eo ar barzh Vittorio Alfieri hag Umberto Eco.
Douaroniezh
Treuzet eo Monferrato gant ar stêr Tanaro.
Istor
Kontelezh e oa a-raok dont da vout markizelezh en 967 ha dugelezh en 1574. Gallout a reer gwelout meur a varevezh en istor ar vro:
Gwin
Brudet eo gwin Monferrato
Sacro Monte di Crea
Ar Sacro Monte di Crea zo un dorgenn e Monferrato, en ardremez Serralunga di Crea, e proviñs Alessandria, ha lakaet e 2003  war roll glad an denelezh gant an UNESCO.
Corry Brokken
Cornelia Maria Brokken, anavezet evel Corry Brokken, ganet d'an 3 a viz Kerzu 1932 ha marvet d'an 31 a viz Mae 2016, a oa ur ganerez izelvroat. E 1957 e voe ar c'hentañ kaner izelvroek o vezañ trec'h en Eurovision, ar barr en he buhez kanerez hag arzourez er bloavezhioù 1950 ha 1960. Brudet e voe ivez dre ma embannas kanaouennoù a reas berzh. Un abadenn skinwel dezhi hec'h-unan he doa. Paouezet e oa gant he micher kanerez e 1976 evit mont war studi ar Gwir, dont a reas da vezañ prokulorez ha barnerez goude-se. Brokken a skrivas ur skrid-buhez hag er bloavezhioù 1990 e tistroas war-zu ur vuhez arzel, o kanañ hag enrollañ kanaouennoù ha skrivañ e kazetennoù.
Kugant
Kugant (galleg: Cugand) a zo ur gumun, bremañ e departamant ar Vande, sko ouzh Klison, hag a oa e Marzioù dispartiañ Breizh ha Poatev (er "Marzioù boutin uhel").
Luisa Maria an Div Sikilia
Luisa Maria di Borbone-Napoli, pe Luisa Maria Amalia Teresa di Borbone, hag a vez graet Maria Luisa anezhi ivez a-wechoù (1773 – 1802), a oa ur briñsez eus an Div Sikilia, anezhi eil merc'h ar roue Ferdinando Iañ an Div Sikilia hag e bried Maria Karolina Aostria.
Eured
Dimezet e voe Luisa Maria da Ferdinando III Toskana, Dug-meur Toskana er memes deiz hag he c'hoar henañ Maria Teresa hag a zimezas da Franz, an danvez Impalaer Santel a oa intañvet.
Mervel a reas Luisa Maria da 29 vloaz. Addimeziñ a reas an intañv.
Emgann Dybbøl
Emgann Dybbøl (daneg: Slaget ved Dybbøl; Alamaneg: Erstürmung der Düppeler Schanzen) a voe emgann pennañ Eil Brezel Schleswig, mintin an 18 a viz Ebrel 1864 goude ur sez a oa bet kroget d'ar 7 a viz Ebrel. Nerzhioù lu Danmark a voe flastret gant re Prusia, ar pezh a voe diazez da zisoc'h ar brezel. Dybbøl a oa bet ivez un dachenn emgan e-pad Kentañ Brezel Schleswig.
Kenarroud
Goude ma oa bet aloubet Dugelezh Schleswig e miz Du 1863 gant ar roue danat Christian IX (a oa ivez dug Schleswig), Prusia hag Aostria a aloubas Jutland e miz Genver 1864.
Chloroceryle
Chloroceryle a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ dirediged, krouet e 1848 gant an naturour alaman Johann Jakob Kaup (1803-1873).
O c'havout a reer holl en Amerika.
Monte Argentario
Monte Argentario zo ur gumun eus kreisteiz Toskana, e proviñs Grosseto, en ur c'hourenez. Tremen 12 000 a dud enni o chom.
Istor
E Porto Ercole e varvas al livour Caravaggio.
Julia Antonia (merc'h Iullus Antonius)
Julia Antonia, pe Iulla Antonia, ganet e Roma goude ar bloaz -19, a oa merc'h d'ur c'honsul roman Iullus Antonius ha d'e bried Claudia Marcella Major. Er bloaz - 2 e voe lazhet he zad gant e eontr peogwir en devoa bet un darempred gant merc'h an impalaer Augustus, Julia an Henañ.
He c'herentiezh
C'hoar e oa da Lucius Antonius ha da Gaius Antonius. Hanterc'hoar e oa da Vipsania Marcella ha Appuleia Varilla.
Lea (Bibl)
Lea pe Leah ( לֵאָה en hebreeg) zo anv ur vaouez er Bibl, e Levr ar C'heneliezh, er pennad 29.
An anv
Daou ster a lavarer zo d'an anv: pe e teu eus ar ger hebreek lé àh, hag e talv kement ha « bioc'h ar furnezh » (anv he c'hoar Rahel a dalv kement ha dañvadez), pe eus ar ger le'ah, « an hini skuizh».
Istor ar vaouez
Merc'h eo da Laban, ha c'hoar henañ Rachel, a fell da Jakob kemer da bried. Keniterv eo da Jakob, rak he zad Laban a zo breur da Rebecca, mamm Jakob.
Pried kentañ Jakob eo. Dimezet eo bet dezhañ pa grede-eñ dimeziñ da Rachel, rak Laban en doa roet urzh dezhi kemer lec'h he c'hoar en deñvalijenn. Pa oa aet Jakob da glemm ouzh e dad-kaer e voe respontet dezhañ ne oa ket ar c'hiz en e diegezh da zimeziñ ar verc'h yaouañ a-raok ar verc'h henañ.
Mamm eo da c'hwec'h mab, Ruben, Simeon, Levi, Juda, Issachar ha Zabulon, a vo krouerien Daouzek Meuriad Israel, ha d'ur verc'h, Dinah. Hi a c'han bugale Jakob, e-skoaz Rahel, a zo gaonac'h.
He marv
Mervel a reas a-raok Jakob, hervez levr ar C'heneliezh (49:31) Beziet e vije bet gant he fried Jakob en Hebron gant he fried e Kev-bez an Ezec'h. eno ivez emañ bezioù Abraham ha Sarah, Isaac ha Rebekah.
Stefan VI
Stefan VI (e latin: Stephanus VI), ganet e Roma ha marvet e miz, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e miz. left|thumb|Stefan VI (a-gleiz) ha Formosus (a-zehoù)
Piciformes
Piciformes a zo un urzhiad e rummatadur an evned, ennañ ar speged hag an toukaned. Termenet e voe e 1810 gant an daou naturour alaman Bernhard Meyer (1767-1836) ha Johann Wolf (1765-1824).
Vigodarzere
Vigodarzere  a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Piciformes
Kerentiadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)
Diouzh Doare 6.2 an IOC World Bird List ez a nav c'herentiad d'ober an urzhiad :
Vescovana
Vescovana  a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Massanzago
Massanzago  a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e  rannvro Veneto.
Tricholaema
Tricholaema a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1855 gant an daou skiantour gall Jules Verreaux (1807-1873) hag Édouard Verreaux (1810-1868).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwec'h spesad a ya d'ober ar genad :
Pemzek (15) isspesad en holl : o c'havout a reer holl en Afrika.
Lybius
Lybius a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1873 gant an naturour gall Jean Hermann (1738-1800).
Pevar isspesad warn-ugent (24) en holl : o c'havout a reer holl en Afrika.
Prodotiscus
Prodotiscus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant al loenoniour svedat Carl Jacob Sundevall (1801-1875).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad a ya d'ober ar genad :
Seizh (7) isspesad en holl : o c'havout a reer holl en Afrika.
Dun
Dun, Din (e Breizh ha Bro-Gembre dreist-holl) ha Don zo ur ger keltiek kozh hag a gaver stank e lec'hanvadurezh Europa. Talvezout a ra kement ha kreñvlec'h, hag ivez torgenn. Dunum eo e stumm latin, Dūnon ar stumm galianek (gant un "u" hir).
Mellad (c'hoari)
Ur pennad disheñvelout mellad zo ivez. Ar vellad, pe c'hoari ar vell, a zo ur c’hoari pobl kozh, hendad ar vell-droad hag ar rugbi. Levezonet (pe liammet) eo ar sport-mañ gant meur a sport e broioù (pe mareoù) all: bro Iwerzhon (mell-droad ouezelek), an horell kanadian, ar vell-droad amerikan…
Dun
En Enez Vreizh e seblant an dun-où bezañ erruet er VIIvet kantved kent JK, en Oadvezh an Houarn.
Emma Mærsk
Emma Mærsk zo anv ul lestr-karg, hini al lestr hirañ er bed, da vihanañ an hirañ da vont ha da zont dre ar morioù hiziv an deiz. Un douger-endalc'herioù eo. 397 m eo e hed penn-da-benn (376 m hed e linenn flod). Hiroc'h listri a zo pe a zo bet, evel an eoullestr Knock Nevis, met hemañ ned a ket war ar morioù ken, hag an eoullestr Pierre Guillaumat (414 m) met dispennet eo bet hemañ abaoe.
Mellad (c'hoari)
Ur film zo bet graet war ar vellad anvet La Soule gant Michel Sibra e 1989.
Istor
Dre guzh e vo c’hoariet betek an eil brezel bed dreist-holl e Bro Normandi, Pikardi ha Breizh.
E bro Firenze en Italia e vez embreget ur sport dre skipailh c’hoazh hiziv an deiz, Calcio fiorentino, a zo diskennad an haspartum roman (hag a vefe gourdad ar vellad ivez).
E Breizh
Bez e oa eus ar Vellad e Breizh. Unan eus ar melladoù diwezhañ oa Mellad Kergohann e-kichen Langedig etre An Oriant ha Gwened. J.-P. Le Bihan ha S. Moëlo o deus skrivet ul levr bet embannet gant Dastum : Kergohann hag ar Vellad diwar e benn. Kontañ a ra al levr fest Kergohann hag a zigore koulz ar pardonioù. Echuet e veze an devezh gant ar vellad (adlañset e oa bet ar vellad e Kergohann e 1968). Ar reolennoù oa mod-se : un tredeog a skoe ar vellad er vann (ur vellig graet gant brenn-heskenn ha lêr, ment un dorn ganti) hag an daou skipailh a rede a-drek, ar gwir a oa ganto da skeiñ an eil re gant ar re all met an tredeog a oa ar gwir gantañ skarzhañ ur c’hoarier a oa re feuls hervezañ. Ar pal a oa lakaat ar vellad e ludu ur siminal e n’eus forzh peseurt ti. An ti oa ret dezhañ bezañ da nebeutañ daou gilometr eus al lec’h kregiñ. Ar skipailhoù a gemere perzh o devoa ur prof pep hini e fin ar c'hrogad. Ar skipailh az ae ar maout gantañ a c'houneze ur pemoc’h, an eil ur yar indez hag ar re all a c'houneze ur sison.
Listenn pedennoù ha bennozhioù yuzev
Bez e kaver amañ pedennoù ha bennozhioù yuzev en hebraeg, perzh eus lidoù pemdeziek ar Yuzevien. Ar brasañ niver anezho a c'heller lenn er Siddour, pe levr-pediñ. Er pennad-mañ e kaver bennozhioù lid a gomañs peurvuiañ gant :
Troet : "Ra vezi benniget, Aotrou hon Doue, Roue an hollved..."
Pesukei d'zimra
Lodennoù da heul ar pedennoù a c'hoari evel digoradur ar pedennoù-mintin.
Sebastiano del Piombo
Sebastiano del Piombo, pe Sebastiano Luciani, a zo ul livour italian bet ganet tro 1485 e Venezia ha marvet d'an 21 a viz Even 1547 e Roma.
Listenn pedennoù ha bennozhioù yuzev
Ar Chema hag e vennozhioù
Dibunañ a reer pedennoù ar Chema bemdez e Chac'harit ha Maariv. Atav e reer daou vennozh a-raok ar Chema, met goude ar Chema ne vez lavaret nemet unan diouzh deiz, ha daou diouzh noz (pe tri zoken, evit kumuniezhioù zo er-maez eus Israel).
Amidah
Ar "bedenn war-sav", anavezet ivez evel Chemoneh Esreh ("An Triwec'h"), a zo enni 19 pennad e-pad ar sizhun, seiz da Chabat ha 9 da Roch ha-Chanah. Un elfenn a-bouez el lid yuzev hag al lid nemetañ a zo graet anezhañ "pedenn" gant an Talmud an hini eo. Lavaret a reer anezhi teir gwezh an deiz (peder gwezh da Chabat ha d'an deizioù gouel, pemp gwezh da Yom Kippour).
Rannet eo ar bedenn e teir lodenn, bennozhioù ha meuleudioù da Zoue, goulennoù diwar-benn hon ezhommoù (pe kanañ santelezh an deiz da Chabbat pe d'ur Yom Tov), hag evit echuiñ, bennozhioù pe trugarezioù.
Krennvennozhioù
A-hed ur sizhun reoliek ez eus 13 bennozh a c'houlenn digant Doue seveniñ ezhommoù an nen. Un nebeudig rabined a lavar n'eus nemet 12 anezho. D'an deizioù-yuniñ, da vare an Talmud, e oa un niver a vennozhioù ouzhpenn. Hiziv, e kumuniezhioù zo, e lavarer ur 14 bennozh ouzhpenn da adlavaret ar C'hazzan.
Andrev (abostol)
Hervez an avieloù kenwel (an tri aviel kentañ, Aviel Mazhev, Aviel Mark hag Aviel Lukaz) e oa Andrev breur d'an abostol Pêr, unan eus ar pevar fesketaer (Pêr, Andrev ha Yann ha Jakez, mibien Zebedea, galvet gant Jezuz da vont d'e heul. Yann ha Jakez, mibien da Zebedea, a voe an daou vreur all.
Listenn pedennoù ha bennozhioù yuzev
Krennvennozhioù
Da Chabat ha Yom Tov n'eus nemet ur bennozh.
Andrev (abostol)
A-raok heuliañ Jezuz e vefe bet diskibl da Yann Vadezour. Hervez un hengoun e voe karget da avielañ Rusia. Merzheriet e vefe bet e Patras e Bro C'hres, staget ouzh ur groaz e stumm un "x" a voe anvet goude "kroaz Sant Andrev"
Listenn pedennoù ha bennozhioù yuzev
Krennvennozhioù
E-pad Mussaf Roch HaChana ez eus 3 bennozh e kreiz, pep hini savet tro-dro da 10 gwerzenn an Tanac'h hag ur sujed bennak.
Andrev (abostol)
Lidet e vez e c'houel d'an 30 a viz Du gant an iliz katolik.
Listenn pedennoù ha bennozhioù yuzev
Kaddich
Ur bedenn arameek da zreist-taolenniñ ha santelaat anv Doue. Pemp stumm a zo d'ar c'haddich evit ober traoù disheñvel.
Chabat
Talvezet a ra ivez ar bennozhioù-se evit ar gouelioù, gant kemmoù dister er gerioù.
Andrev (abostol)
An hengoun
Goude ar Pantekost ez eas da brezeg e-kerzh un hir a veaj en-dro d'ar Mor-Du. Mont a reas da Vezopotamia, Bitinia, Efesos, da Drakia, da Dobroudja, da Grimea, da Vizantion hag evit echuiñ da Akaia ma voe staget ouzh ur groaz didan ren Nero, e Patras e 60 GJK.
Adrian III
Adrian III (e latin: Hadrianus III), ganet e Roma ha marvet e miz, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar.
Listenn pedennoù ha bennozhioù yuzev
Bennozhioù ar Gouelioù
Pa vez dibunet n'eus forzh pehini eus ar bennozhioù da heul evit ar wezh kentañ er bloavezh e tibuner she'he'cheyanu.
Andrev (abostol)
An hengoun
Kontañ a ra al Legenda aurea e voe roet an urzh d'e lazhañ gant prokoñsul ar vro peogwir en doa lakaet e wreg da dreiñ ouzh ar C'hrist. Roet e voe dezhañ da zibab etre azeuliñ an idolennoù pe mervel ouzh ar groaz. Dibab a reas bezañ merzheriet. Chom a reas bev e-pad daou zevezh ma prezegas ar feiz d'an engroez. Imoret e voe an dud hag e c'hourdrouzjont lazhañ ar prokoñsul. Klak a reas hemañ distagañ anezhañ diouzh ar groaz met n'hellas ket. Mervel a reas Andrev gronnet gant a sklerijenn vras.
Listenn pedennoù ha bennozhioù yuzev
N'tilat Yadayim (Gwalc'hiñ lidek e zaouarn)
Gwalc'het e vez an daouarn en un doare lidek a-raok ober traoù zo er vuhez.
Andrev (abostol)
An hengoun
Peogwir en doa graet Andrev tro ar Mor-Du ez eo gwelet evel sant-paeron an iliz ortodoks Roumania hag hini merdeadurezh vrezel impalaeriezh Rusia.
Monselice
Monselice a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Andrev (abostol)
An hengoun
Er pevare kantved e voe kaset e relegoù da Gontantinopolis. En Italia, en Amalfi emaint bremañ. E-kerzh ar bloavezhioù 1960-1970 e voe roet un darn vras eus relegoù ar sant da iliz ortodoks Bro-C'hres. Un iliz vras (penniliz Sant Andrev an Abostol) a voe savet e kêr Patras evit degemer anezho.
Listenn pedennoù ha bennozhioù yuzev
N'tilat Yadayim (Gwalc'hiñ lidek e zaouarn)
En hengoun achkenaz kenkoulz hag e kumuniezhioù sefarad zo e reer a-raok debriñ bara. E lidoù sefarad zo hag er gumuniezh alaman a zeu eus Frankfurt e vez graet a-raok evañ gwin ha/pe debriñ bara, e-unan pe asambles gant gwin (evel ma vez graet a-raok Chabat pe ur pred-fest), diwar neuze e vez lavaret goude bezañ gwalc'het an daouarn met a-raok o sec'hañ :
Andrev (abostol)
An hengoun
Ur groaz gant brec'hioù kevatal (en "x") eo arouez Sant Andrev. Ar groaz a soñjer e voe staget outi a zo e penniliz Patras.
Listenn pedennoù ha bennozhioù yuzev
Goude ar pred
Ar bennozh Birkat ha-Mazon ne vez lavaret nemet goude bezañ debret ur pred ennañ bara (matzah a gont) graet gant unan pe holl c'hreun da heul : gwinizh, heiz, segal, kerc'h ha yell.
Andrev (abostol)
An hengoun
Hervez ar Bibl e oa Pêr hag Andrev breudeur. Memes micher (pesketaer) o doa. Eus Kafarnaoum a C'halilea e teuent. Merzheriet int bet o daou o vezañ staget ouzh ur groaz evel Jezuz. Ma vez graet eus Pêr an hini kentañ ("princeps") eus an ebestel e vez graet eus Andrev ar c'hentañ galvet ("protocletos"). Pêr avez gwelet evel diazezer iliz Roma, iliz ar c'hornôg hag Andrev evel diazezer iliz Konstantinopolis, iliz ar Reter.
Listenn pedennoù ha bennozhioù yuzev
Goude ar pred
Goude Birkat ha-Mazon e tibun forzhig Sefaraded a lid spagnol ha portugal Ya Cominos, pe e kanont Bendigamos, pedennoù heñvel ouzh ar Birkat ha-Mazon.
Andrev (abostol)
An hengoun
Pa gejas ar Pab Paol VI gant ar Patriark Atenagoras Iañ e Jeruzalem deiz Gouel ar Rouaned 1964 e roas Atenagoras d'ar Pab un ikonenn o tiskouez Pêr hag Andrev o pokat an eil d'egile, un arouez eus an ilizoù war hent an unaniezh
Dindan paeroniezh Sant Andrev
Ur bern ensavadurioù ha lec'hioù a zo bet lakaet dindan paeroniezh Andrev.
Kavet e vez kroaz Sant Andrev war an ikurina, banniel Bro Euskadi; hini Breizh-Veur hag hini Bro-Skos, war vanniel Sant Andrev evel-just ha war hini Sant-Padrig ivez
Gwelet e vez en Ukraina evel kentañ avieler Kiev. Da vare impalaeriezh Rusia e oa Urzh Impalaerel Sant Andrev ar brudetañ urzh a enor. Adlakaet eo bet kroaz sant Andrev war listri merdeadurezh vrezel Rusia a-vremañ evel ma oa abaoe 1690 war listri merdeadurezh vrezel an Tsar. Kavet e vez ivez war vanniel ar verdeadurezh roueel a Velgia peogwir e oa paeroniet gwech-all Dugelezh Bourgogne gant sant-Andrev.
Gwelet e vez Sant Andrev evel kentañ avieler an tiriad a zo bremañ hini Roumania ha lidet e vez evel unan eus brasañ sent iliz ortodoks Roumania. Hervez George Alexandrou, e vije bet sant Andrev o vevañ evel ermit en Dobroudja en ur c'hev e-kichen ar gêriadenn anvet bremañ Ion Corvin e-pad ugent vloaz. Sant-paeron Bro-Skos eo. Meur a log vasonek, e-leizh a beuboù hag ilizoù hag ur gêr a zoug e anv. E kêr Saint-Andrews ez eus unan eus ar c'hoshañ tachennoù golf er bed hag ur skol-veur vrudet o tougen e anv evit e enoriñ. Sant-paeron kêr San Andrés en Tenerife eo ivez.
Ennio Morricone
Mab Ennio Morricone zo ur sonaozour ivez. Ennio Morricone en deus krouet sonerezh mil-anavezet ar filmoù Il Buono, il Brutto, il cattivo ha C'era una volta il West.
Ennio Morricone en deus savet sonerezh ouzhpenn 500 a filmoù hag abadennoù tele, ha gwerzhet en tu-hont da 50 milion a bladennoù er bed a-bezh.
Louis de Bourbon-Vendôme
Louis de Bourbon-Vendôme e oa dija arc'heskob Sens, eskob Laon hag ar Mañs, pa voe anvet da eskob Treger d'ar 14 Mezheven 1538, war lerc'h Antoine de Grignaux.
Dilezel e reas e garg e 1542.
Savet e oa bet da gardinal e 1531.
Mervel e reas e Pariz er bloaz 1557.
Jean VII Juvénal des Ursins e zeuas war e lerc'h.
Golo (departamant)
Golo a oa un departamant gall e Korsika, eus 1793 betek 1811, lakaet dezhañ anv ar stêr Golo, a red e hanternoz an enezenn hag en em daol e Mor Tirrenia.
Bastia e oa ar gêr-benn.
Krouet e voe diwar departamant Korsika e 1793, rannet etre Golo, en hanternoz, ha Liamone, er c'hreisteiz. Adsavet e voe departamant Korsika e 1811, dre adunaniñ an daou zepartamant Liamone ha Golo, hag un departamant unvan e chomas betek ar 1añ a viz Genver 1976. Neuze e voe rannet adarre ha krouet daou zepartamant, hini Corse-du-Sud ha hini Haute-Corse a glot tre-ha-tre gant ar Golo kozh, gant korn-bro Niolu, e-kreiz an enezenn, ouzhpenn, tra ma oa e Liamone gwechall.
Triple Entente
An Triple Entente eo an emglev-brezeliñ etre ar Rouantelezh-Unanet, Bro-C'hall, ha Rusia e 1914, da dalañ ouzh broioù an Triple Alliance.
Merlara
Merlara  a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Paul Bloas
Paul Bloas a zo un arzour eus Breizh a zo bet ganet e Brest d’ar 27 a viz Meurzh 1961. Bet eo en arzoù-kaer e Brest, e-lec'h m'emañ o vevañ hag o labourat abaoe 1990. Brudet eo a-drugarez d'e dresadennoù bras a c'heller gwelout e Berlin, Budapest, Londrez, Bilbo, Madagaskar hag e Brest graet gant un dro e gwenn. Livet en deus e Rekourañs war toull-bac'h Pontaniou e 1991.
Lenn Izabal
Lenn Izabal zo ul lenn e Republik Guatemala, e departamant Izabal, tost da aod ar Mor Karib.
Melignomon
Melignomon a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1898 gant al loenoniour alaman Anton Reichenow (1847-1941).
Spesadoù
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer en Afrika.
Fédération Nationale de la Libre Pensée
E Breizh eo bet un harp da Françoise Morvan da zivrudañ ar brezhoneg.
Peoc'h ha brezhoneg
D'an 11 a viz Du 2010 e c'halve mignoned al Libre Pensée (Kelc'h Déguignet) d'en em vodañ dirak monumant ar re varv e Prevel, abalamour, emezo, ma vefe an hini peoc'hgar nemetañ e Penn-ar-Bed ; koulskoude ez eus re all, evel hini Milizag, ma lenner Milizag d'he bugale maro er vrezel, hag a zo ken peoc'hgar nemet un tamm re vrezhonek dezho marteze.
Noventa Padovana
Noventa Padovana  a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Julia
Julia zo un anv-badez a orin latin, anavezet e meur a yezh all, alamaneg ha saozneg, ha roet d'ar merc'hed.
Lidet e vez d'an 8 a viz Ebrel.
Henroma
Er gens Iulia e veze anvet Julia (pe Iulia) ar merc'hed.
Mestrino
Mestrino a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Ophelia (Millais)
Ophelia a zo ul livadur gant al livour saoz Sir John Everett Millais, livet e voe gantañ etre 1851 ha 1852. War ziskouez emañ e Tate Britain Londrez. El livadur e weler Ophelia, un dudenn eus Hamlet (skrivet gant William Shakespeare), hag a zo o kanañ e-keit ha m'emañ war neuñv, a-raok beuziñ en ur stêr. Taolennet eo en arvest IV, senenn VII eus ar pezh. Ne voe ket priziet-tre al livadur pa voe diskouezet er Royal Academy evit ar wech kentañ. Hiziv an deiz ez eo gwelet evel ul livadur a-bouez, dreist-holl abalamour d'ar mod m'eo livet an natur. E-tro 30 milion a lurioù saoz e vefe talvoudegezh al livadur. Elizabeth Eleanor Siddal eo ar vaouez a voe kemeret da batrom gant an arzour.
Marinus Iañ
Marinus Iañ (e latin: Marinus), ganet e Gallese ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar.
Shelby Chesnes
Shelby Chesnes zo ur bikini model stadunanat bet ganet d'ar 14 a viz C'hwevrer 1991 e West Palm Beach, Florida. Dibabet e voe evel Playboy Playmate evit miz Gouhere 2012 ha luc'hskeudennet gant an arzour brudet Stephen Wayda.
Embann a ra bezañ naturel, hep tatou ebet (100% natural and has no tattoos).
Jack and the Beanstalk
Jack and the Beanstalk ("Jack hag ar c'harenn fav") zo ur gontadenn saoznek, dezhi meur a zoare disheñvel.
1938 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Elizabeth Siddal
Elizabeth Eleanor Siddal (25 a viz Gouere 1829 e Londrez– 11 a viz C'hwevrer 1862, en hevelep kêr) a oa ur varzhez hag ul livourez saoz eus luskad ar Rakrafaelouriezh. Meur a wech e voe savet he foltred gant livourien al luskad-se.
Unan eus an daou batrom livet ar muiañ gant rakrafaelourien e voe Elizabeth Siddal. Jane Burden eo a oa an hini all. Patrom pennañ Dante Gabriel Rossetti e voe, met livet e voe he foltred gant Walter Deverell, William Holman Hunt ha John Everett Millais ivez.
Dimeziñ a reas da Dante Gabriel Rossetti e fin he buhez.
He yaouankiz
Elizabeth Eleanor Siddall, anvet diwar-lerc'h he mamm, pe “Lizzie” Siddall, a oa ganet d'ar 25 a viz Gouhere 1829, e ti he zud, 7 Charles Street, Hatton Garden. He zad e oa Charles Crooke Siddall, a lavare bezañ mab da noblañsed, hag he mamm e oa Eleanor Evans, a oa kembreat hec'h anv-tiegezh. Ne oant ket tud paour, hag he zad a oa e penn ur gompagnunezh ober kontilli.
War-dro 1831 ez eas an tiegezh Siddall da chom da Southwark, e kreisteiz kêr Londrez, ul lec'h lousoc'h eget Hatton Garden. E Southwark e voe ganet breudeur ha c'hoarezed Lizzie Sidall: Lydia, mignonez dezhi, Mary, Clara, James ha Henry. N'ouzer ket ha mont a reas Lizzie Siddall d'ar skol met lenn ha skrivañ a ouie, kelennet gant he zud marteze. Abred e tizoloas ar varzhoniezh goude kavout ur varzhoneg gant Alfred Tennyson war un tamm kazetenn lakaet da bakañ amann; diwar se e teuas c'hoant dezhi da skrivañ.
Rouge
Rouge zo ur strollad pop brazilian doare girl group, savet 2002. Izili ar strollad eo Aline Wirley, Fantine Thó, Karin Hils, Li Martins, ha Lu Andrade. Sinet o deus gant al label Sony Music.
Terrassa Padovana
Terrassa Padovana  a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Montagnana
Montagnana a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Piombino Dese
Piombino Dese a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Lenn San Roque
Lenn San Roque zo ul lenn en Proviñs Córdoba, en Arc'hantina.
Landshut
Landshut zo ur gêr eus Alamagn, e gevred Bavaria. Emañ war lez ar stêr Isar ha bez' eo kêr-benn Bavaria Izel, unan eus seizh rannvro Stad dieub Bavaria. Kêr vrasañ Bavaria Izel eo Landshut : gant tost 70,000 a annezidi ez eo brasoc'h eget Passau ha Straubing, a zo kêrioù bras all el lodenn eus ar vro.
Brudet eo al Landshuter Hochzeit ("Eured Landshut"), ur fest vras e doare ar Grennamzer.
Tost a-walc'h emañ Landshut da gêr München ha d'he aerborzh etrebroadel. Gant se eo kresket ha deuet da vezañ ur gêr a bouez e Bavaria.
E 1800 e voe kaset skol-veur Ingolstadt da Landshut, evit tec'hout diouzh an alouberien c'hall. Neuze e voe graet "skol-veur Masimilian I" anezhi, diwar anv roue Bavaria d'an ampoent. E 1826 e voe kaset ar skol-veur da gêr-benn Bavaria, München, ha bremañ eo anavezet evel "skol-veur München", met Ludwig-Maximilians-Universität München eo hec'h anv ofisiel.
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Landshut gant ar c'hêrioù-mañ :
Mohel
Ur mohel ( [moˈhel], distagadur achkenaz [ˈmɔɪ.əl], liester : mohalim [mo.haˈlim], arameeg : מוֹהֲלָא‎ mohala, "amdroc'her") zo ur Yuzev en deus studiet evit ober war-dro ar brit milah, "emglev an amdroc'h", da lavaret eo an hini a amdroc'h ur paotrig eizhtez e-pad ul lid ispisial.
Koad Arez
Koad Arez zo ur goadeg en em astenn war 956 hektar e kumunioù Marzhinieg-Houarnruz hag Aentieg, e Bro-Roazhon hag en Il-ha-Gwilen. Adkoadet e oa betek re gant gwez rousinek, betek digreskiñ liesseurted buhez ar c'hoad. Renablet eo en TNLELP abaoe 1974.
Emañ menez Bretèche, beg uhelañ Liger-Atlantel, e harz kornôg ar c'hoad.
Henamzer
Koadoù Arez, ar Perzh, Gwerc'h ha Felger a yae d'ober gwechall ur goadeg hepken etre ar Riedoned hag ar Genomaned, ur seurt marzioù kentañ etre Breizh, Maen hag Anjev.
Eil brezel Bed
An arme alaman he deus sanailhet munisionoù e Koad Arez e-pad an Eil Brezel Bed. Liammet e oa ouzh un hent-houarn bet dilezet dibaoe. Kaset eo bet an evezh war savidigezh an hent-tizh etre Roazhon hag Anje ha brasaet e voe an hent a dreuz ar c'hoad.
Yoko
Yoko pe Yōko zo un anv-bihan japanek roet d'ar merc'hed.
Piacenza d'Adige
Piacenza d'Adige a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Piove di Sacco
Piove di Sacco  a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Yann VIII (pab)
Yann VIII (e latin: Ioannes VIII), ganet tro 820, e Roma ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar.
Pernumia
Pernumia a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Fanny Cornforth
He buhez
Sarah Cox e oa he gwir anv, a greder, met n'eus netra sur, ha n'ouzer ket pegoulz e teuas da vout "Fanny Cornforth".
Taolennoù Fanny Cornforth
He gwelout a reer e 60 livadur, dre eoul pe dre zour, pastel pe greion, gant Rossetti. En o zouez:
Tresadennoù gant Rossetti :
Rossetti Archive en deus kalzik a skeudennoù.
Edward Akufo-Addo
Edward Akufo-Addo (26 a viz Even 1906 - 17 a viz Gouere 1979) a oa un alvokad hag ur politikour eus Ghana.
Prezidant dilennet Ghana e voe eus an 31 a viz Eost 1970 d'an 13 a viz Genver 1972 ma voe distroadet gant un taol-Stad aozet gant Ignatius Kutu Acheampong.
Tad eo da Nana Akufo-Addo, kollet gantañ dilennadeg prezidantel Ghana 2008.
Penngamm (evn)
Ar penngammed eo an evned a ya d'ober ar genad Jynx, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Indicator
Indicator a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1815 gant ar skiantour saoz James Francis Stephens (1792-1852).
Penngamm (evn)
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Indicator
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Unnek spesad a ya d'ober ar genad :
Penngamm (evn)
Nav (9) isspesad en holl : o c'havout a reer en Afrika a-bezh evit ar spesad ruficollis hag en Eurazia a-bezh evit ar spesad torquilla.
Indicator
Tra ma vev an darn vrasañ eus ar spesadoù en Afrika e kaver an daou spesad archipelagicus ha xanthonotus en Azia ar gevred.
Triwec'h (18) isspesad en holl.
Nikolaz Iañ (pab)
Nikolaz Iañ (e latin: Nicolaus), ganet tro 800 e Roma ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar.
Limón
Limón zo un anv-lec'h hag anv-tiegezh spagnolek.
Viesly
Viesly a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Viesly Communal Cemetery
Marvet int e miz Here 1918 e-pad ar Brezel bed kentañ. .
Adrian II
Adrian II (e latin: Hadrianus II), ganet e 792 e Roma ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e miz.
Antoine de Grignaux
Antoine de Grignaux (Grigneaux) a oa bet eskob Treger eus 1505 da 1537.
Buhez
Genidik e oa eus Perigord.
Jean de Grignaux, e vreur, e oa bet anvet da eskob Treger gant ar rouanez Anna Breizh, war-lerc'h Jean Calloët. Jean de Grignaux bet roet e zilez, Antoine, e vreur, e voe anvet en e blas, d'an 22 Kerzu 1505.
Alies e oa en diemglev gant kuzul-chalonied Treger, hag alies a-walc'h ivez er-maez eus Landreger.
Antoine de Grignaux a oa aet da Anaon e Loches d'ar 16 Du 1537. Louis de Bourbon e zeuas war e lerc'h war gador eskopti Treger.
Polverara
Polverara a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Laura Antonelli
Laura Antonelli, eo anv-micher an aktourez italian Laura Antonaz, ganet e Pola d'an 28 a viz Du 1941, marvet d'an 22 a viz Even 2015, ha brudet etre ar bloavezhioù 1960 ha 1980 gant ar filmoù he deus graet dindan renerezh Dino Risi.
Marv
Mervel a reas gant un taol-kalon d'an 22 a viz Even 2015 en he zi, e Ladispoli, 40 kilometrad eus Roma. Eno eo bet beziet.
Priz Bras kirri an Izelvroioù
Priz Bras an Izelvroioù (izelvroeg : Grote Prijs van Nederland) zo ur redadeg Formulenn 1 dalc'het e troiad Zandvoort etre ha  hag abaoe. Kontet en deus evit kevezadeg bed ar Formulenn 1 adalek.
Roll al loreidi
Holl Brizioù Bras an Izelvroioù a zo bet dalc'het e Zandvoort. Ur foñs roz a ziskouez ur redadeg ne oa ket perzh eus Kevezadeg bed ar Formulenn 1.
Trec'herien
Ur foñs roz a ziskouez ur redadeg ne oa ket perzh eus Kevezadeg bed ar Formulenn 1.
Saverien
Ur foñs roz a ziskouez ur redadeg ne oa ket perzh eus Kevezadeg bed ar Formulenn 1.
Ponso
Ponso a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Òlt
Òlt eo anv okitanek ar stêr anvet Lot e galleg, hag a gaver el lec'hanvadurezh.
Bevoniezh/Poull-traezh
Rummatadur ar beved a reer amañ eus rummatadur filogenetek ar boudoù bev, a zo diazezet war al liammoù kerentiezh a zo etrezo diwar hêrezh perzhioù deuet eus un hendad boutin. En e voe boulc'het ar rummatadur-se, a zo war sevel hiziv c'hoazh. Distroadet eo bet ar rummatadur klasel a oa bet savet diwar heñvelderioù evel an endro hag an doareoù pennañ ; kement a gemmoù zo bet degaset gant ar rummatadur filogenetek ma ne gomzer mui eus mellkeineged, stlejviled pe besked abalamour ma n'eus perzh filogenetek ebet en termenadur-se.
Roblox
Roblox zo ur savenn sevel c'hoarioù video doare MMO (Massively multiplayer online game). An implijerien a c'hell sevel c'hoarioù gant doareoù lies, hag ivez c'hoari gant ar c'hoarioù savet gant an implijerien all. Kavet e vez c'hoarioù redadeg, FPS (First-person shooter), hag all. E miz Eost 2019, Roblox a oa implijet gant 100 milion a dud bep miz. Graet eo ar savenn evit tud yaouank, krennarded ha bugale. Krouet eo bet gant David Baszucki e 2003 hag embannet e 2004 gant ar stumm Beta. E 2006 e voe embannet ar stumm reoliek.
Ramón Pavón Cabrera
Ramón Pavón Cabrera (1918-1993) zo ur soner ha sonaozour kuban hag a savas un toullad kanaouennoù evit ar c'haner Benny Moré.
Benead III
Benead III (e latin: Benedictus III), marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e miz.
Río Bermejo
Río Bermejo zo anv spagnolek meur a stêr.
Indicatoridae
Indicatoridae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned. Heñcherien pe Heñcherien-mel a vez graet eus an evned-se dre m'o deus ar brud da gas loened 'zo, evel ar ratel da skouer, war-du tolpadoù gwenan war-bouez o c'han. Termenet e voe e 1837 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
Diouzh Doare 6.2 an IOC World Bird List ez a pevar genad d'ober ar c'herentiad :
Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)
Seitek (17) spesad en holl ; n'eus spesad ebet aet da get (†) en o zouez. N'eus nemet an daou spesad Indicator archipelagicus hag Indicator xanthonotus na vevont ket en Afrika dre m'o c'haver en Azia ar gevred. Pemp isspesad warn-ugent (25) bev c'hoazh hiziv an deiz.
Melanerpes
Melanerpes a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ speged, krouet e 1832 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad warn-ugent a ya d'ober ar genad :
Brezhoneg e Kenya
Kelennet ez eus bet brezhoneg e-pad un daou viz bennak en Alego, e Kenya, war lez al lenn Victoria, bro ar bobl Luo, er bloavezh 2009, gant un den ac'haleno en deus desket brezhoneg e Bro-C'hall, ha filmet eo bet ar vugale o vrezhonegañ, hag o kanañ kanaouennoù evel Gwir Vretoned pe An Alarc'h.
Veggiano
Veggiano a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Placidia
Placidia (latin: [plaˈkɪdɪ.a]) a oa ur verc'h da Valentinian III, impalaer roman ar C'hornôg adal 425 betek 455.
Rovolon
Rovolon a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Placidia
Adal 454/455 e voe gwreg Olybrius, a voe impalaer ivez e 472.
Urbana (Veneto)
Urbana a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Pont Verrazzano-Narrows
Pont Verrazzano-Narrows zo ur pont-skourr e kêr New York. Liammañ a ra karterioù Brooklyn ha Staten Island. Anvet e voe diwar an ergerzher italian Giovanni da Verrazzano, an Europad kentañ o vezañ treuzet an Narrows, ar strizh-mor etre Lower New York Bay hag Upper New York Bay, ha bezañ dilestret el lec'h m'emañ bremañ kêr New York anvet Angoulême Nevez gantañ.
Perc'hennet eo ar pont gant kêr New York ha fiziet eo bet e gorvoiñ en MTA Bridges and Tunnels hag a zo ur gevredigezh eus ar Metropolitan Transportation Authority.
American Indian Movement
right|250px|thumb|Banniel an American Indian Movement An American Indian Movement (AIM, emsav indian amerikan) a zo ur strollad politikel hag a zifenn gwirioù Amerindianed Stadoù-Unanet Amerika.
Río Dulce (Arc'hantina)
Ar Río Dulce, pe Salí, zo ur stêr en Arc'hantina, e proviñs Córdoba (Arc'hantina).
Pont Verrazzano-Narrows
C'hwezek dollar eo an treizhaj evit ar c'hirri abaoe an 22 a viz Meurzh 2015, war-zu Staten Island hepken.
Río Dulce (Arc'hantina)
Eieniñ a ra e su Proviñs Salta, ma'z eo anvet Río Anta. Kresket eo gant dourioù meur a stêr : río Candelaria, ha pelloc'hik eo anvet Río Tala. E proviñs Tucumán eo anvet 'Río Salí. Neuze eo kresket gant doureier ar stêrioù Las Cañas, Choromoros, Vipos, Los Sosa, Lules, Famaillá, Balderrama, Seco, Gastona, Chico, Marapa hag Ovanta.
Mika Häkkinen
Mika Pauli Häkkinen (bet ganet d'an 28 a viz Gwengolo 1968) zo ur blenier kirri finlandat a rede e Formulenn 1 etre 1991 ha 2001 o c'hounit daou ditl gant McLaren-Prix, hag e DTM etre 2004 ha 2007.
Pont Verrazzano-Narrows
Ijinet e voe gant Othmar Ammann hag a oa tad pontoù all evel ar pont George Washington, ar pont Bronx–Whitestone, ar pont Robert F. Kennedy hag ar pont Throgs Neck a-us ar stêr Hudson. Kroget e voe d'e sevel d'an 13 a viz Eost 1954 ha digoret e voe d'ar c'hirri d'an 21 a viz Du 1964. Koustet en deus 320 milion a zollaroù. Ar pont-skourr hirañ er bed eo bet betek ma voe savet ar pont Humber e Bro-Saoz e 1981.
Río Dulce (Arc'hantina)
Aberiñ a ra en ul lenn sall anvet Mar Chiquita, e proviñs Córdoba.
Pont Verrazzano-Narrows
== Mentoù ==
Ar pont e sevenadur ar bobl
Servijet en deus d'ar mare ma voe troet ar film Saturday Night Fever, e 1977, gant an aktour John Travolta o c'hoari ennañ.
Er film The Avengers deuet er-maez e 2012 e tremen ar fuc'hell nukleel hag a zle distrujañ Manhattan a-us ar pont, just a-raok ma vefe daspaket gant Iron Man.
Ignatius Kutu Acheampong
Ignatius Kutu Acheampong (23 a viz Gwengolo 1931 - 16 a viz Even 1979) a oa ur soudard hag ur politikour eus Ghana.
Kemer a reas ar galloud e Ghana dre un taol-Stad a zistroadas Edward Akufo-Addo d'an 13 a viz Genver 1972. Distroadet e voe d'e dro d'ar 5 a viz Gouere 1978. Fuzuilhet e voe e miz Even 1979, asambles gant ofiserien all, en o zouez Akwasi Afrifa ha Fred Akuffo bet prezidanted Ghana ivez.
Roll livadurioù Dominique Ingres
Setu amañ un dibab eus taolennoù Dominique Ingres.
Dorotea Gonzaga
Dorotea Gonzaga a oa ur briñsez italian er XVvet kantved.
Merc'h e oa da Ludovico III Gonzaga, markiz Mantova etre 1444 ha 1478, ha da Barbara di Brandeburgo.
He c'hoar Susanna a oa tri bloaz anezhi pa voe klasket gant dug Milano, Francesco Sforza, evit e vab Galeazzo Maria. Met ar plac'hig a oa distummet he livenn-gein, evel ma oa hini Paola Malatesta, pried Gianfrancesco Gonzaga, hag e-lec'h an dortez e voe roet Dorotea d'ar Milanad e 1457.
Eured
E 1466 e timezas da Galeazzo Maria Sforza. Mervel a reas bloaz goude, e 1467. N'he devoa ket bet amzer da ren e dugelezh Milano
Goude he marv
He fried ac'h addimezas da Bona di Savoia (dugez Milano).
Semnornis
Semnornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1900 gant an evnoniour stadunanat Charles Wallace Richmond (1868-1932).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Saonara
Saonara a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Penisarcwm
Penisarcwm zo ur gêriadenn vihan eus Kembre, e kontelezh Powys. Emañ e-kichen Lenn Efyrnwy, er mervent da gêriadenn Llanwddyn, war lez ar stêr Conwy.
Lenn Huron
250px|thumb|right|Pelec'h emañ Lenn Huron e-touez al Lennoù Meur Lenn Huron a zo unan pemp Lenn Veur Norzhamerika. Diouzh un tu emañ Stad amerikan Michigan ha diouzh an tu all emañ proviñs Kanada Ontario. 59 600 km² eo he gorread.