cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kurunenn drogêrel
Kumunioù unpol a vez graet eus ar kumunioù a zo en ur gurunenn drogêrel ha kumunioù liespol eus ar c'humunioù trogêrel all, ar re a zo e-maez an toleadoù kêr.
Perzhioù
E 1999 e oa 10,808 kumun eus pennvro Frañs e kurunennoù trogêrel (30 % an niver hollek a gumunioù), gant 9,344,739 annezad (16 % eus poblañs Frañs) war 131,600 km² (24 % eus ar gorread).
Saint-Martin-du-Mesnil-Oury
Bodet e oa gant 21 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Livarot-Pays-d'Auge.
Inés Akitania (1059-1078)
Inés Akitania (1059-1078) a oa pried kentañ Alfonso VI León ha Kastilha, rouanez León ha Kastilha entre 1073-74 y 1077.
Merc'h e oa d'an dug Gwilherm VIII Poatev ha d'e eil pried Matilde de la Marche, ur briñsez ha n'ouzer netra anezhi.
En 1069 ne oa Inés nemet dek vloaz pa voe dimezet da Alfonso VI León, ha ret e voe gortoz ken na voe en oad da eurediñ, da bevarzek vloaz eta, a-raok an eured e 1073 pe deroù 1074.
Mervel a reas e Mezheven 1078, da driwec'h vloaz.
Bracca
Bracca  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Valle de las Navas
Valle de Losa zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Calcio (Lombardia)
Calcio  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Valle de Manzanedo
Valle de Manzanedo zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Sourouc'han bras
Ar sourouc'han bras (liester : sourouc'haned bras) a zo ur spesad evned hirc'harek eus ar c'herentiad Scolopacidae, Calidris tenuirostris an anv skiantel anezhañ.
Marc'harid Tudor (rouanez Bro-Skos)
Marc'harid Tudor, pe Margaret Tudor  e saozneg (1489–1541), a oa ur briñsez saoz, rouanez Bro-Skos dre he dimeziñ da Jakez IV (Bro-Skos)
Sourouc'han bras
Annez
Bevañ a ra ar spesad e biz Siberia.
Karoline Henriette Christiane
Karoline von Pfalz-Zweibrücken
Günzburg
Günzburg a zo ur gêr e Stad dieub Bavaria, en Alamagn. Poblet eo gant 19 676 a dud (e 2013).
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Günzburg gant ar c'hêrioù-mañ :
Francisco de Zurbarán
E vuhez
Badezet e voe Francisco de Zurbarán d'ar 7 a viz Du 1598 e Fuente de Cantos (Badajoz). Daou livour meur all eus Kantved Aour Spagn a voe ganet prestik goude : Diego Velázquez (1599–1660) hag Alonso Cano (1601–1667).
Da 14 vloaz e voe lakaet Zurbarán da zeskiñ ar vicher a livour e Sevilla, e labourva Pedro Díaz de Villanueva (1564-1654), ma teuas Alonso Cano e 1616. Echu gantañ deskiñ e 1617, ha neuze e timezas gant Maria Páez.
E Llerena (Extremadura) e oa o chom da neuze, hag eno e voe ganet e vugale : Maria, Juan (a voe livour hag a varvas gant ar vosenn e 1649) hag Isabel Paula.
Friederike von Mecklenburg-Strelitz
Friederike von Mecklenburg-Strelitz (1778-1841), a oa ur briñsez alaman, eus dugelezh Mecklenburg-Strelitz, a zeuas da vout rouanez Hannover goude dimeziñ da Ernst August Iañ Hannover.
Dimezioù
Teir gwech e timezas Friederike.
He bugale
Gant Friedrich Ludwig Karl Prusia,
Gant Friedrich Wilhelm zu Solms-Braunfels:
Gant Ernst August, roue Hannover:
Frered an deskadurezh kristen a Bloermael
Frered an deskadurezh kristen a Bloermael (latin : Institutum Fratrum instructionis christianae de Ploërmel, e berr FICP) a zo ur genvreuriezh laik gourel hag a wir pabel, dezho ar gefridi da gelenn d'ar yaouankiz. "Frered Ploermael" pe "Frered ar skolioù kristen" a reer anezho ivez e brezhoneg.
Krouet e 1819 gant an abad Jean-Marie de Lamennais (1780-1860) hag an abad Gabriel Deshayes, neuze person en Alre (1767-1841), ar c'hoant a oa ganto da sevel remziadoù mistri-skol kristen ha da zigeriñ skolioù. Ar genvreuriezh-se a zo bet savet e Ploermael, er Morbihan. Aotreet eo bet ofisiel e 1822.
Astenn
Ur miliad bennak int hiziv o verañ skolioù e pep korn eus ar bed pe dost. Padal, e Breizh, evel just e vezont kavet ar stankañ : 2 zousennad skolioù, un 30 skolaj bennak, 15 lise, en o-zouez ul lise labour-douar e pep departamant. Sellit, da skouer, ouzh Skolaj ar C'hleuz.
Microcerculus
Microcerculus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1861 gant an naturour saoz Osbert Salvin (1835-1898).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, trizek (13) isspesad dezhe en holl.
Valle de Zamanzas
Valle de Zamanzas zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos, e  Castilla y León. 19,27 km² zo dindani, ha 68 a dud enni o chom, gant ur feur a 3,53 a dud  dre km².
E Gallejones emañ pennlec'h ar gumun.
Baiersdorf
Baiersdorf a zo ur gêr e Stad dieub Bavaria, en Alamagn. Poblet eo gant 7 433 a dud (e 2013).
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Baiersdorf gant ar c'hêrioù-mañ :
Brumano
Brumano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Bottanuco
Bottanuco zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Brembate
Brembate zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
¡El pueblo unido jamás será vencido!
¡El pueblo unido, jamás será vencido! (Ar bobl unanet, biken ne vo trec'het e brezhoneg) zo titl ur ganaouenn bet savet an ton anezhi gant ar sonaozer ha pianoour eus Chile Sergio Ortega. Savet e oa bet ar gerioù anezhi gant ar strollad Quilapayún hag enrollet gantañ e miz Mezheven 1973.
Ar frazenn ¡El pueblo unido, jamás será vencido!, hag a zo diskan ar ganaouenn, a oa bet ar lugan pennañ en devoa graet gantañ kostezenn Salvador Allende a-hed ar c'houlzad prezidantel e 1970.
Vertova
Vertova zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Verdello
Vertello zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Aigasjuntas
Aigasjuntas (en okitaneg; Aigues-Juntes e galleg) a zo ur gumun eus Lengadok en Okitania, hag e departamant an Arieja er rannvro Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées.
An anv
Talvezout a ra an anv kement ha "dourioù juntet", kember.
Gouelan Armenia
Gouelan Armenia (liester: Gouelini Armenia) a zo un evn-mor ha -dour, Larus armenicus an anv skiantel anezhañ.
Poicephalus
Poicephalus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855), ennañ perokeded.
Gouelan Armenia
Annez
Bevañ ha neizhiañ a ra alies en-dro da lennoù menezioù ar C'haokaz.
Poicephalus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Dek spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer holl en Afrika.
Chicheboville
Bodet e oa gant Moult d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Moult-Chicheboville.
Ayguemorte-les-Graves
Ayguemorte-les-Graves (hervez ar galleg), pe Aiga Mòrta de las Gravas (hervez an okitaneg), zo ur gumun c'hall e Gironde, war lez ar stêr Saucats.
Treviglio
Treviglio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Cheffreville-Tonnencourt
Cheffreville-Tonnencourt a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: lazhet e voe ur paotrig gant tennoù kanol e Cheffreville-Tonnencourt d'an 21 a viz Eost.
Melestradurezh
thumb|left|Ar maerdi
Im Westen nichts Neues
Im Westen nichts Neues (Netra nevez er gornaoueg) a zo un oberenn lennegel alamanek gant ar skrivagner Erich Maria Remarque hag a voe embannet, da gentañ-penn, er Vossische Zeitung adalek miz Du 1928 evel romant-kazetenn. E 1929 e voe embannet al levr.
Breitenbrunn (Schwaben)
Breitenbrunn a zo ur gêr e Stad dieub Bavaria, en Alamagn. Poblet eo gant 2 330 a dud (e 2013).
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Breitenbrunn gant ar c'hêrioù-mañ :
Cuco Valoy
Cuco Valoy ganet e 1937 e Santo Domingo, zo ur c'haner dominikan salsa, son montuno ha merengue. Er bloavezhioù 1950 e krogas da ganañ gant e vreur Martín el laz Los Ahijados ; e 1975 e savas al laz Los Virtuosos.Juliana eo e ganouenn brudetañ.
Tolead kêr
Un tolead kêr zo un tolead gant tier (tier-annez, industriezh, melestradurezh), ennañ ur greizenn annezet stank hag he ziriadoù tro-dro ha n'int ket annezet ken stank. N'eo ket en abeg d'ar stank m'eo annezet e greizenn hepken e vez sellet ouzh un takad evel un tolead kêr, met ivez en abeg d'e bouez sokial hag ekonomikel er riez m'emañ.
Anas georgica
Anas georgica a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Anatidae.
Tolead kêr
Termenadurioù
Disheñvel eo an termenadurioù roet gant ensavadurioù ar stadegoù hervez ar broioù.
Anas georgica
Boued
Bevañ a ra diwar blant peurvuiañ.
Tolead kêr
Frañs
E Frañs eo resis termenadur an tolead kêr roet gant an INSEE : bez' eo un teskad kumunioù en ur pezh, hep enklozadur, gant ur pol kêrel (tolpad kêrel gant ouzhpenn 10,000 post-labour) hag e gurunenn drogêrel a labour ennañ ouzhpenn 40 % eus ar boblañs oberiant annezour.
Anas georgica
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Tolead kêr
Frañs
Ar memes termenadur a zo d'an toleadoù krenn met gant un niver a bostoù-labour etre 5,000 ha 10,000, ha d'an toleadoù bihan gant un niver a bostoù-labour etre 1,500 ha 5,000.
Anas georgica
Annez hag isspesadoù
Aet e oa da get A. g. niceforoi e-tro 1952 ; daremprediñ a rae Andoù Kolombia.
Cuxhaven
Cuxhaven a zo ur gêr e stad Saks-Izel, en Alamagn. Poblet eo gant 48 325 a dud (e 2013).
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Cuxhaven gant ar c'hêrioù-mañ :
Liammoù he deus ivez gant :
Arondisamant Grenoble
Arondisamant Grenoble a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Isère hag e rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Grenoble e 39 c'hanton (betek 2014) hag e 297 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Isère d'ar 1 a viz Genver 2017. 267 kumun zo en arondisamant Grenoble bremañ.
Dido Elizabeth Belle
Dido Elizabeth Belle (1761-1804) a oa ur sklavez saoz. He mamm, Maria Belle (pe Bell), a oa ur sklavez afrikan er British West Indies hag he zad a oa Sir John Lindsay, un ofiser er morlu saoz, komandant ar fourgadenn HMS Trent en Antilhez, a gemeras perzh e kemeridigezh La Habana en 1762 hag a voe anvet goude da amiral.
Gant Belle ez eas Lindsay da Vro-Saoz e 1765, ha desavet e voe eno gant hec'h eontr William Murray, Kont Mansfield hag e bried Elizabeth Murray, Kontez Mansfield. Desavet ha skoliet e voe Belle evel ur vaouez en he frankiz, e Kenwood House, gant o nizez, Lady Elizabeth Murray, a oa marvet he mamm. E-pad tregont vloaz e chomas Belle eno. He zad, Lord Mansfield, a reas e destamant e 1793, a gadarnaas e oa-hi dieub, hag a laoskas un tamm mat a arc'hant ganti.
Joan Larzac
Breur eo d’ur skrivagner okitanek all, Ives Roqueta (Yves Rouquette).
Oberennoù
Gant an anv Jean Rouquette :
Gant an anv Joan Larzac :
E brezhoneg
Un nebeud barzhonegoù savet gantañ zo bet troet e brezhoneg :
Henicorhina
Henicorhina a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1868 gant an daou skiantour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913) hag Osbert Salvin (1835-1898).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, tregont (30) isspesad dezhe en holl.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1937
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1937 a zo bet gounezet gant ar reder bask Roger Lapébie a rede evit skipailh Frañs.
Albillos
Albillos zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Barrio de Muñó
Barrio de Muñó zo ur gumun e Spagn,  e proviñs Burgos.
Treviolo
Treviolo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Penmaen Dewi
Penmaen Dewi (St David's Head e saozneg) zo ur c'hab e mervent Kembre, e Sir Benfro. Lakaat a reer ar beg-douar-se da vezañ bevenn su Mor Iwerzhon.
Tost eo da gêr Tyddewi ha merkañ a ra ivez bevenn su Bae Ceredigion. Er c'hreisteiz d'ar beg-douar emañ traezhenn Porth Mawr ha, pelloc'h, Ynys Dewi. Pelloc'h c'hoazh emañ Bae Sain Ffraid. Perc'hennet eo ar beg-douar hag an douaroù tro-dro gant an National Trust.
Un toullad aspadennoù a ziskouez e oa annezet al lec'h pell-pell zo : rivinoù ur c'hreñvlec'h eus Oadvezh an Houarn, roudoù parkeier eus an Neolitik, taol-vaen Coetan Arthur.
Naig Gars
Naig Gars (Anne Le Gars e marilh ar boblañs) zo ur stourmerez vreizhat. Kelennerez Istor ha douaroniezh eo.
Leonard
Leonard zo un anv-badez saoznek roet d'ar baotred. Un anv-tiegezh eo deuet da vezañ ivez.
Naig Gars
Buhez
Ganet eo bet d'an 11 a viz Du 1956 e Kemper. Eus Brieg eo he familh, seizh bugel enni. Goude he bachelouriezh e labouras evel gwerzherez e stal he mamm-gozh. Er gounezerezh e labouras goude. Kendelc'her gant e studioù a eure betek tapout un DEUG e 1982.
Leonard
Orin
Dont a ra eus an anv alamanek Leonhard, diwar levon ("leon") ha hardu ("kadarn").
Naig Gars
Buhez
Eveshaerez ha studierez e voe etre 1982 ha 1987. Goude ur vestroniezh Istor e 1985 e tapas an diplom CAPES e 1987. Kelennerez eo abaoe er c'hlasoù divyezhek. Ganet he deus daou vugel : Anna e 1982 ha Yann e 1984.
Leonard
Orin
Sant paeron ar brizonidi eo sant Leonard.
Naig Gars
Ar stourmerez
Stourmerez eo bet abaoe ar bloavezhioù 1973, 1974 ha 1975 en he lise.
Leonard
Orin
Gallout a ra ivez Leonard pe O'Leonard bezañ un anv iwerzhonat saoznekaet diwar O'Leannain, a zo O'  ("mab da") ha Leannan ("karus").
Naig Gars
Ar stourmerez
Kendalc'het he deus war meur a dachenn (ekologiezh, gwir ar merc'hed, brezhoneg, stourm evit ar brizonidi politikel breizhat (Kuzulioù an Distaoliadeg / KAD hag all). Emezelañ a reas en Emgann pa voe krouet ar strollad e 1983. Anvet e voe da vouezh aotreet ar strollad e 1987. Pellaat a reas diouzh Emgann adalek 1993.
Leonard
Berrstumm
Leo zo ur berrstumm brudet, Lenny, Lennie ha Len zo e saozneg ivez, ha Léon e galleg.
Naig Gars
Ar stourmerez
Skrivet he deus meur a levr ha krouet ar gevredigezh Ijin e 1995 evit stourm evit sevenadur Breizh e bro Gemper.
E miz Gwengolo 1999 ec'h emezelas en UDB.
Dilennet e voe e kuzul-kêr Pluguen e 2001. Eilmaerez karget eus ar c'hehentiñ e voe. Dilennet e voe da guzulierez e Rannvro Breizh e 2004 hag a-nevez e 2010. Anvet e voe da ezelez eus kuzul-merañ Ofis Publik ar Brezhoneg e 2010 ivez.
E 2014 e kemeras penn ul listenn Gauche bretonne, Kemper a-gleiz evit an dilennadegoù kuzulioù-kêr (6,06% eus ar mouezhioù e c'hentañ tro).
Valbrembo
Valbrembo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Olmillos de Muñó
Olmillos de Muñó zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Verst
Ar verst ( верста/versta, en ruseg) zo ur muzul hed kozh eus Rusia, hag a zo kement ha 1 066,8 metr.
500 sajen zo ennañ.
Didone (Mantegna)
Didone zo un daolenn gant al livour italian Andrea Mantegna (1495-1506), anezhi poltred Didon, rouanez vojennel Kartada, c'hoar da b-Pumayyaton‎‎‎‎, roue Tir, e Fenikia.
Miret eo er Montreal Museum of Fine Arts, e Kanada.
Istor
Mantegna, a oa deuet da vout livour e lez an tiegezh Gonzaga, e Mantova, ma livas taolennoù awenet gant an Henamzer evit studiolo Isabella d'Este.
Arondisamant La Tour-du-Pin
Arondisamant La Tour-du-Pin a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Isère hag e rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Isère d'ar 1 a viz Genver 2017. 137 kumun zo en arondisamant La Tour-du-Pin bremañ.
Kintin Kumuniezh
Kintin Kumuniezh, bet Kumuniezh kumuniezh Bro Kintin, a oa un etrekumuniezh en Aodoù-an-Arvor. Un darn eo eus Bro Sant-Brieg. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù, goude kendeuziñ gant teir etrekumuniezh-all hag ur gumun eus Kumuniezh kumunioù Bro Monkontour.
Ar c'humunioù
10 kumun a oa en etrekumuniezh.
Gouelan Olrog
Anv
Dougen a ra anv an evnoniour svedat-arc'hantinat Claës Christian Olrog (1912-1985).
Annez
Bevañ a ra al labous war aodoù gevred Suamerika. Gouennañ a ra en (Arc'hantina, hag evit goañviñ e strew en norzh (Brazil hag Uruguay) hag er peurrest eus aodoù Arc'hantina.
Val-d'Arry
Val-d'Arry a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Istor
Krouet eo bet ar gumun d'ar 1 a viz Genver 2016 dindan anv Noyers-Missy, o vodañ kumunioù Noyers-Bocage ha Missy.
Brasaet e oa bet d'ar 1 a viz Genver 2017 o vodañ kumunioù Le Locheur ha Tournay-sur-Odon. Cheñchet e vez he anv da Val-d'Arry d'ar mare-se.
Les Cent Contes drolatiques
Les Cent Contes drolatiques zo un dastumad kant kontadenn c'hallek gant Honoré de Balzac embannet e Pariz, adalek 1832 betek 1837, ha skrivet e doare Rabelais, en ur gallek kozh ha rannyezhel.
Minoc'h-oposom inka
Ar minoc'h-oposom inka (Lestoros inca) zo ur bronneg godellek a vev e Suamerika (Bolivia ha Perou). Ar spesad nemetañ eo er genad Lestoros.
thumb|left|250px|Tiriad ar minoc'h-oposom inka
Helmstedt
Helmstedt a zo ur gêr e stad Saks-Izel, en Alamagn. Poblet eo gant 22 934 a dud (e 2013)
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Helmstedt gant ar c'hêrioù-mañ :
Entraigues
Entraigues zo un anv-lec'h gallek, ha ne gaver nemet e Bro-C'hall, hag a dalv kement hag etre an dourioù.
Kumunioù all
Hag ivez :
Valle de Mena
Valle de Mena zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Maner Pontkalleg
Maner Pontkalleg zo ur maner e kumun Berne.
Savet e voe ar maner kentañ e dibenn an. Da zuged Breizh e voe an dalc'h betek 1332. Goude se e tremenas etre daouarn meur a diegezh nobl eus Breizh, an tiegezh Derval, an tiegezh Malastreg hag an tiegezh Gwern diwezhatoc'h c'hoazh. Ur varkizelezh e voe graet eus an douar-se e 1657, gant Loeiz XIV. Clément-Chrysogone de Guer, trede markiz Pontkalleg, dibennet e Naoned e 1720, a voe perc'henn d'an douar-se war-lerc'h e dad-kozh hag e dad.
E-pad brezelioù ar C'hevre e voe kemeret ar maner meur a wech gant an eil tu pe egile. Ur pennad amzer goude eo bet koad Pontkalleg un toull-kuzh d'ar Chouaned. Ken ne grede ket ar re c'hlas monet a-barzh nemeur.
Goude an tiegezh Gwern e tremenas ar maner, pe ar pezh a chome anezhañ, rak an tan a oa bet ennañ e 1795, d'an tiegezh Cossé-Brissac, eus Anjou. Adsavet e voe ganto e 1882.
Abaoe 1955 ez eus ur gumuniezh leanezed, Dominikanezed, o chom eno.
Bag
Ur vag (bigi pe bagoù el liester) a zo ur savadur krouet evit bageal war an dour, war ar stêrioù, lennoù pe war vor. Ijinet eo bet ar bagoù gant dud an Neoletek, 10 000 bloaz 'zo.
Manolis Glezos
thumb|E [[2007]] Manolis Glezos (e gresianeg :Μανώλης Γλέζος) a zo ur politikour hag ur skrivagner gresian ganet d'an 9 a viz Gwenholon 1922 hag aet da Anaon d'an 30 a viz Meurzh 2020 e kêriadenn Apiranthos en Enez Naksos.
Saint-Denis (ar Reünion)
Saint-Denis (galleg; Sin-Dni e kreoleg) eo kêr-benn Enez ar Reünion, er Meurvor Indez. Hervez al lezenn c'hall n'eo nemet ur prefeti. 0 a annezidi a oa o chom eno e.
Istor
Diazezet eo Saint-Denis gant Etienne Régnault, komandant ar Bourbon, e 1669. Roet eo ar statud a bennlec'h dezhi e 1738 gant ar gouarnour Bertrand-François Mahé de la Bourdonnais. En em ziorren a ra ar gêr adalek an kantved a drugarez d'ar gounid korz-sukr.
Douaroniezh
Trevanel gleb eo an hin. Ne ya morse ar gwrezverk dindan 10°C ha mont a ra dreist 30°C 125 deiz ar bloaz.
Tud liammet gant ar gêr
Rouanez diwezhañ Madagaskar Ranavalona III hag he heul a voe deportet e Saint-Denis e-pad ur mare. He hêrez Marie-Louise Razafinkeriefo Madagaskar a voe ganet eno e 1897. Kondaonet e voe ar rais marokat Abd el-Krim d'an harlu eno e-pad un nebeud bloavezhioù adalek 1926. En harlu e voe ar priñs Vinh San ivez. A-hend-all e voe ganet e Saint-Denis :
Emgann Uclés
Daou emgann zo bet en Uclés, e proviñs Cuenca, e Spagn:
Rogno
Rogno zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Skoed (arm)
Skoedoù hiziv
Abaoe ar mare ma oa bet ijinet an armoù-tan, ar skoedoù n'int ket ken pouezus ken. Implijet e vezont c'hoazh koulskoude gant poliserien d'en em wareziñ a-enep an traoù a c'hall bezañ taolet pe skoet ganto gant manifesterien.
Anas andium
Anas andium a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Anatidae.
Anvet e voe Querquedula andium (kentanv) da gentañ-penn (e 1873) gant an daou skiantour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913) hag Osbert Salvin (1835-1898).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika :
Rummatadur
Sellet e veze outañ evel un isspesad da Anas flavirostris kent.
Valle de Oca
Valle de Oca zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Stelle
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Stelle gant ar c'hêrioù-mañ :
Breal
Breal zo anv meur a dra :
Río Viejo (Bolívar)
Río Viejo zo ur gumun e Colombia en departamant Bolívar, war lez ar  Brazo de Morales tost d'ar stêr Río Magdalena ha d'ar Brazo de Papayal ; 450 km zo ac'hano da Cartagena de Indias, kêr-benn an departamant.
Savet e voe gant pesketaerien d'ar 26 a viz Eost 1785, hag ur gumun eo abaoe ar 26 a viz Du 1982.
Sevel chatal ha pesketa a ra an dud dreist-holl er río Magdalena.
Telgate
Telgate zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Didone abbandonata (Sarti)
Didone abbandonata zo ur c'hoarigan italianek, gant Giuseppe Sarti (1729-1802), diwar-benn ar rouanez Didon, rouanez Kartada, c'hoar da b-Pygmalion, roue Tir.
Obis'
Obis' a zo ur strollad breizhat sonerezh fest-deiz ha noz.
Valgoglio
Valgoglio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Didone abbandonata (Sarro)
Didone abbandonata zo ur c'hoarigan italianek, gant Domenico Sarro (1679-1744), diwar-benn ar rouanez Didon, rouanez Kartada, c'hoar da b-Pygmalion, roue Tir.
Chicago (Graham Nash)
Enrollet e 1970-71 e oa deuet e-maez an albom d'an 28 a viz Mae 1971.
Savet e oa bet ar ganaouenn da-heul an taolioù-dispac'h bet c'hoarvezet e Chicago da-geñver Kendalc'h broadel ar Strollad Demokratel e 1968 hag ivez abalamour d'ar prosez a oa bet savet ouzh seizh den (Chicago Seven) hag o devoa kemeret perzh en emsavadeg-kêr.
Adkannet eo bet gant ar strollad Crosby, Stills, Nash & Young, peurgetket war e eil albom, 4 Way Street an titl anezhañ, a oa bet enrollet war leurennoù New York City, Chicago ha Los Angeles : dediañ a reas Graham Nash e ganaouenn da Richard Daley, hag eñ maer Chicago da goulz an darvoudoù.
Valle de Valdelaguna
Valle de Valdelaguna zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Valle de Valdebezana
Valle de Valdebezana zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Sébastien Patoche
Nicolas-Bonaventure Ciattoni, lesanvet Cartman pe Sébastien Patoche, ganet d'ar 7 a viz Gwengolo 1978 e Ghisonaccia (Haute-Corse), a zo un animatour radio, un aktour, den a skinwel, fentigellour, kaner, soner ha produour Gall. Brudet eo bet gant ar ganaouenn Quand il pète il troue son slip, ur bennoberenn eus ar mousfent gall.
Baa, Baa, Black Sheep
Baa, Baa, Black Sheep zo ur rimadell saoznek a oa bet embannet da gentañ en Tommy Thumb's Pretty Song Book, war-dro 1744, anezhañ ar c'hoshañ dastumad rimadelloù bugale saoznek. Kanet e vez war ton ar ganaouenn c'hallek Ah ! vous dirai-je, maman‎, eus 1761, pe gentoc'h hervez un doare anezhi.
Waldkappel
Waldkappel a zo ur gêr e stad Hessen, en Alamagn. Poblet eo gant 4 482 a dud (e 2013).
Valle de Valdelucio
Valle de Valdelucio zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Waldkappel
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Waldkappel gant ar c'hêrioù-mañ :
Baa, Baa, Black Sheep
Ar skrid
Setu an doare a-vremañ:
Doare kentañ
Peuzheñvel e oa gerioù ar rimadell ouzh ar re a ganer hiziv c'hoazh:
Phyllopteryx taeniolatus
Phyllopteryx taeniolatus a zo ur spesad pesked-mor, kar d'ar c'hezeg-mor.
Annez
Kavet e vez en doureier er-maez da aodoù kreisteiz Aostralia.
Baa, Baa, Black Sheep
Doare kentañ
Adalek Mother Goose's Melody, war-dro 1765, e voe kemmet al linennoù diwezhañ, ha lakaet "But none for the little boy who cries in the lane".
Arondisamant Vienne
Arondisamant Vienne a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Isère hag e rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.
La Gohannière
La Gohannière a zo ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall.
Arondisamant Vienne
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Vienne e 8 kanton (betek 2014) hag e 99 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Isère d'ar 1 a viz Genver 2017. 117 kumun zo en arondisamant Vienne bremañ.
Agnes Poatev (1052-1089)
Agnes Poatev pe Inés de Aquitania (1052-1089) a oa ur briñsez frank, eus Poatev. Marteze e oa merc'h da Gwilherm VII, Dug Akitania.
Div wech e timezas :
Valle de Tobalina
Valle de Tobalina zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
La Vega
La Vega zo un anv-lec'h spagnolek hag anv meur a lec'h.
-e proviñs A Coruña.
-e proviñs Lugo.
-e proviñs Ourense
-e proviñs Pontevedra.
<!--* La Vega, comarca natural de la proviñs Palencia.
Friedrich Prusia (1794-1863)
Friedrich Wilhelm Ludwig Prusia, pe Friedrich Wilhelm Ludwig von Preußen (en alamaneg), bet ganet d'an 30 a viz Here 1794 en Berlin (Rouantelezh Prusia d'ar mare-se) ha marvet d'ar 27 a viz Gouere 1863 er memes kêr, a oa ur jeneral prusian.
E dud
Mab e oa d'ar priñs Friedrich Ludwig Karl Prusia, ha d'e bried Friederike von Mecklenburg-Strelitz‎, a voe rouanez Hannover, pa eildimezas diwezhatoc'h. Niz e oa da roue Prusia, Friedrich Wilhelm III, ha lezvab e teuas da vezañ da roue Hannover, Ernst August I Hannover.
Daou vloaz e oa pa varvas e dad. Addimeziñ a reas e vamm.
Charlotte Augusta Kembre a oa troet a-walc'h gant Friedrich e 1814 hag a soñje e timezje dezhañ. Meur a wech en em gavjont an eil gant egile, met da gazh ez eas an taol.
Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas e 1817 e Ballenstedt da Luise von Anhalt-Bernburg (1799-1882), merc'h da Alexius Frederick Christian, Dug Anhalt-Bernburg. Daou vab o doe :
E vuhez e Düsseldorf
Adal 1815 betek e varv e servijas ar Priñs evel komandant ur rejimant hobregonerien. O chom edo en ur palez Wilhelmstrasse betek 1820, pa voe anvet da gomandant an 20 rannarme e Düsseldorf hag eno edo o chom e Kastell Jägerhof.
Bloavezhioù diwezhañ e Berlin
Galvet e voe da zistreiñ da Verlin e-pad ar Reveulzioù e 1848 e Stadoù Alamagn. Ken mat e oa e vrud e Düsseldorf ma voe anvet da geodedad a enor e 1856.
Friedrich ne veve ket gant e wreg ken abaoe bloaz, abalamour ma oa klañv he nervennoù. En Eller edo-hi o chom, nepell diouzh Düsseldorf, ha mont a rae d'he gwelet bep an amzer.
Lec'hanvadurezh
Kêr Fredericksburg, Texas, lesanvet Fritzburg er vro, a voe anvet evel-hen gant an diazezer, ar baron John O. Meusebach.
Verdellino
Verdellino zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Saarlouis
Saarlouis (e galleg Sarrelouis, en alamaneg etre 1935 ha 1945 Saarlautern) a zo ur gêr e stad Saarland, en Alamagn. Poblet eo gant 34 354 a dud (e 2013).
Michel Pignolet de Montéclair
Michel Pignolet de Montéclair (1667-1737), zo ur sonaozour gall.
Saarlouis
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Saarlouis gant ar c'hêrioù-mañ :
Valnegra
Valnegra zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Gladveli
Ar c'hladveli, pe gladveliezh, eo galloud ar binvidien, an dud a beadra. Ur ger all a implijer a-wechoù ivez, ploutokratiezh, savet diwar ar gerioù gregach  ploutos, pinvidigezh, ha kratos, beli, galloud.
Valle de Santibáñez
Valle de Santibáñez zo ur gumun e Spagn,  e proviñs Burgos.
Emgann Uclés (1108)
Emgann Uclés a c'hoarvezas e 1108 en Uclés e Proviñs Cuenca etre arme gristen Alfonso VI León ha Kastilha ouzh Almoravided Ali ben Yusuf.
Didone abbandonata (Scarlatti)
Didone abbandonata zo ur c'hoarigan italianek, gant Domenico Scarlatti (1685-1757), diwar-benn ar rouanez Didon, rouanez Kartada, c'hoar da b-Pygmalion, roue Tir.
Emgann Uclés (1108)
Trec'h e voe an Almoravided, a adkemeras Uclés, Cuenca, Huete hag Ocaña.
Didone abbandonata (Albinoni)
Didone abbandonata zo ur c'hoarigan italianek, e tri arvest, gant Tomaso Albinoni (1671-1751), al libretto gant ar barzh Metastasio, diwar-benn ar rouanez Didon, rouanez Kartada, c'hoar da b-Pygmalion‎, roue Tir. Kentañ ma voe c'hoariet a oa en Teatro San Cassiano e Venezia, d'ar 26 a viz Kerzu 1724.
Valle de Sedano
Valle de Sedano zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Friedrich Ludwig Karl Prusia
Friedrich Ludwig Karl Prusia, en alamaneg Friedrich Ludwig Karl von Preußen (5 a viz Du 1773 e Potsdam-28 a viz Kerzu 1796 e Berlin) a oa ur priñs prusian.
E dud
Eil mab ha trede bugel Friedrich Wilhelm II Prusia, roue Prusia, hag e bried Friederike Luise von Hessen-Darmstadt, e oa.
Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas da Friederike von Mecklenburg-Strelitz‎. Bugale o doe :
E varv
Mervel a reas da dri bloaz warn-ugent. Addimeziñ a reas e intañvez Friederike von Mecklenburg-Strelitz‎.
Anas zonorhyncha
Anas zonorhyncha a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Anatidae.
Boued
Bevañ a ra diwar blant hag a bak dre foutouilhat e doureier ar geunioù hag al lennoù.
Santibáñez de Esgueva
Santibáñez de Esgueva zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Didone abbandonata (Mercadante)
Didone abbandonata zo ur c'hoarigan italianek, gant Saverio Mercadante (1795-1870), diwar-benn ar rouanez Didon, rouanez Kartada, c'hoar da b-Pygmalion‎, roue Tir.
Scat
Ar scat zo un doare da ganañ jazz, o leuskel silabennoù hep ster, hep ober gant gerioù eus ar yezh.
Hervez emvuhezskrid Mezz Mezzrow, Really the Blues, eo Louis Armstrong an hini kentañ en deus kanet scat en un enrolladenn.
Ragusa
Ragusa zo ur gumun eus Sikilia, ha kêr-benn proviñs Ragusa. Div rann zo e kêr : ar gêr gozh, Ragusa Ibla, en traoñ, hag an hini nevez, Ragusa Nuova, war an uhel.
Santibáñez del Val
Santibáñez del Val zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Valtorta (Lombardia)
Valtorta  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Will
Will zo ur berranv e meur a yezh: e saozneg, diwar William; en izelvroeg diwar Willem.
Avesnelles
Avesnelles a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
Clinchamps-sur-Orne
Clinchamps-sur-Orne a oa ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall, war lez ar stêr Orne.
Bodet e oa gant Laize-la-Ville d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Laize-Clinchamps.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|Iliz katolik Intron-Varia
Karl Joseph Aostria
Karl Joseph Aostria, zo anv meur a zen.
Grimmen
Grimmen a zo ur gêr e stad Mecklenburg-Pomerania ar C'hornaoueg, en Alamagn. Poblet eo gant 9 969 a dud (e 2013).
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Grimmen gant ar c'hêrioù-mañ :
-46
708 Ab Urbe Condita = 46 kent J.-K.
Mozarab
Mozarabed (eus ar ger arabek musta’rib, مستعرب, "arabekaet") a veze lavaret eus ar gristenien a veve en douaroù muzulman al-Ándalus.
Capizzone
Capizzone zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Gwilherm VIII Poatev
Dimezioù
Teir gwech e timezas:
Port Louis (Inizi Maloù)
Port Louis zo un annezlec'h en Inizi Maloù, e biz an enezenn anvet Maloù ar Reter, pe East Falkland. Krouet e voe gant ar Gall Louis de Bougainville en 1764, met roet e voe d'ar Spagnoled en 1767 hag adanvet Puerto Soledad, abalamour ma vez graet Isla Soledad eus East Falkland ar Saozon.
Son al lizherenneg
An Alphabet song saoznek
Embannet e oa bet e 1835 ur ganaouenn anvet "The A.B.C., a German air with variations for the flute with an easy accompaniment for the piano forte" gant Charles Bradlee e Boston. Kempennet e oa bet an ton gant Louis Le Maire (pe Lemaire), ur sonaozour eus an XVIIIvet kantved. War ar memes ton evel ar ganaouenn c'hallek A ! vous dirai-je, maman‎ eo bet savet ivez Twinkle Twinkle Little Star ha Baa, Baa, Black Sheep.
Brusaporto
Brusaporto zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Son al lizherenneg
E brezhoneg
Klasket ez eus bet sevel sonioù damheñvel e brezhoneg. Ne reont ket berzh abalamour ma n'eus ket emglev etre an dud a fell dezhe ober gant A, B, C (distaget "se" peurliesañ), hag ar re a ra gant A, B, CH.
Sains-du-Nord
Sains-du-Nord zo ur gumun e departamant Norzh e Bro-C'hall.
Phoenicurus
Phoenicurus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1817 gant an naturour saoz Thomas Ignatius Maria Forster (1789-1860).
Sains-du-Nord
Douaroniezh
E gevred an departamant emañ a rgumun.
Phoenicurus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevarzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Trizek (13) isspesad dezhe en holl.
Albrecht Prusia (1809-1872)
Albrecht Prusia, Albrecht von Preußen, Friedrich Heinrich Albrecht von Preußen (Königsberg, 1809 - Berlin, 1872) a oa ur priñs prusian hag ur Generaloberst en arme Prusia.
Dimezioù
Div wech e timezas:
E vugale
-Gant e bried kentañ: -Gant e eil pried:
Calcinate
Calcinate zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Hälsingland
Hälsingland zo ur broviñs eus Sveden (landskap e svedeg), e kreiz ar vro. Un darn eo eus Norrland.
thumb|100px|left|Skoed Hälsingland.
Santibáñez de Béjar
Santibáñez de Béjar  zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Tuatha Dé Danann
Kenel doueez Dannou pe Tuatha Dé Danann en iwerzhoneg (distagadur [t̪ˠuːəhə dʲeː d̪ˠan̪ˠən̪ˠ]), a zo ur meuriad e gwengelouriezh Iwerzhon. Hervez hengoun aloubadegoù Iwerzhon taolennet el Lebor Gabála Érenn ez int ar pempet rummad tud deuet d’ober o bro eus Iwerzhon, o kemer anezhi diwar-goust ar Fir Bolg.
Gwezenn kerentiezh Tuatha Dé Danann
Tud all eus Tuatha Dé Danann:
Dorota Miśkiewicz
Dorota Miśkiewicz (distaget e poloneg), ganet d'an 12 a viz Gwengolo 1973, zo ur ganerez polonat ; troet eo gant ar jazz ha sonerezh Brazil.
Perzh he deus kemeret en albom Rogamar, gant Cesária Évora. E 2008 ec'h enrollas ar bladenn Caminho, ma klever samba ha bossa nova.
Emgann Gergovia
Emgann Gergovia a oa c'hoarvezet er bloaz 52 kent JK etre an armeoù roman renet gant ar prokoñsul Jul Kezar hag ar C'halianed renet gant Verkingetorix, e-kerzh Brezel Galia. Mont a reas an trec'h gant ar C'halianed. Krediñ a reer dre vras e oa c'hoarvezet an emgann e Merdogne (ur gêriadenn adanvet "Gergovie" gant Napoleon III), lec'hiet war un uhelenn blaen e kumun La Roche-Blanche, nepell diouzh Clarmont-Ferrand, e Bro-Arvern.
Roll livadurioù Zurbarán
Setu amañ ur roll eus oberennoù al livour spagnol Francisco de Zurbarán.
En ilizoù pe dastumadoù publik:
En dastumadoù prevez:
Didone abbandonata (Metastasio)
thumb|200px|right|[[Pietro Metastasio (e-tro 1770).]] Didone abbandonata zo ul libretto c'hoarigan italianek, savet en 1724 gant ar barzh Pietro Metastasio (1698-1782), evit ar sonaozour Domenico Sarro, diwar-benn mojenn Didon (Didone en italianeg), rouanez Kartada ha c'hoar Pumayyaton, roue Tir.
Kentañ ma voe c'hoariet a oa en Teatro San Bartolomeo, e Napoli, d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1724. Marianna Benti Bulgarelli (1684-1734), lesanvet La Romanina, a gane perzh Didone.
C'hoariet e voe doare Giuseppe Scolari en Teatre de la Santa Creu (Barcelona) ivez d'an 30 a viz Mae 1752.
Planedenn an oberenn
E-pad kant vloaz e voe implijet e skrid da sevel c'hoariganoù all gant sonaozourien a bep seurt, en o zouez Nicola Porpora (1725), Leonardo Vinci (1726), Baldassare Galuppi (1740), Johann Adolph Hasse (1742), Niccolò Jommelli (1747), Tommaso Traetta (1757), Giuseppe Sarti (1762), Niccolò Piccinni (1770), Saverio Mercadante (1823).
Skrillex
Skrillex (Sonny John Moore e wir anv) a zo un DJ stadunanat, ganet d'ar 15 a viz Genver 1988, e lesanv: ϟƘƦƖןןΣx (Skrillex).
San Miguel del Robledo
San Miguel del Robledo  zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Saint-Ovin
Saint-Ovin a zo ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall.
Collectif Jeu à la Nantaise
Collectif Jeu à la Nantaise a zo ur strollad sonerien eus Naoned.
La Tour-du-Pin
La Tour-du-Pin zo ur gumun en departamant Isère hag er rannvro Auvergne-Rhône-Alpes, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant La Tour-du-Pin eo.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Turripinois anezho e galleg.
Sovere
Sovere zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Calvenzano
Calvenzano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
San Muñoz
San Muñoz  zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Guillermo
Guillermo zo un anv-badez spagnolek, hag a glot gant Gwilherm e brezhoneg.
Gouelan Belcher
Ar Gouelan Belcher (liester: Gouelini Belcher) a zo un evn-mor, Larus belcheri eus e anv skiantel.
Annez
Bevañ a ra al labous en aodoù kornôg Suamerika.
San Miguel de Valero
San Miguel de Valero  zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Port Louis (disheñvelout)
Port Louis a zo anv meur a lec'h:
hag ivez, gant ur varrennig-stagañ, hervez giz ar galleg:
Santibáñez
-e Proviñs Burgos
-e Proviñs Salamanca
-e Proviñs Zamora
-e Proviñs Palencia
-e Proviñs Valladolid
Santibáñez de la Sierra
Santibáñez de la Sierra  zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Ornica
Ornica zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Kripton
Ur gaz nobl eo, a zo bet kavet e 1898 gant ar c'himiour skosat William Ramsay (1852-1916) hag ar c'himiour saoz Morris Travers (1872-1961) ; eus an henc'hresianeg κρυπτός, kryptos, "an hini kuzh" e teu an anv a rojont d'ar gaz-se.
Aldeanueva
Aldeanueva zo anv meur a gumun e Spagn.
Gouelanig penn gell
Ar Gouelanig penn gell (liester : Gouelaniged penn gell) a zo un evn-mor, Chroicocephalus brunnicephalus eus e anv skiantel.
Annez
Neizhañ a ra e douaroù uhel reter ar menezioù Tian Shan ha hanternoz an Himalaya.
Eydie Gormé
Eydie Gormé, ganet e 1928 e New York ha marvet e 2013 e Las Vegas, a oa ur ganerez stadunanat, a orin yuzev italian, hag a gane e saozneg hag e spagnoleg. E-pad 50 vloaz he deus kanet gant he fried Steve Lawrence. Un daou-ugent albom he deus graet. Berzh a reas dreist-holl gant ar ganaouenn Blame It on the Bossa Nova, en 1963.
Kanet he deus gant Los Panchos.
Ithobaal II
Ithobaal II a oa roue Tir.
Conteville (Calvados)
Conteville a oa ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant peder c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Valambray.
Monumantoù ha traoù heverk
.
Putto
Dont a ra ar putti eus arz Henc'hres, a zo bet implijet da vare Quattrocento Italia.
Zaida
Goulenn skoazell
Kemeret e voe Toledo gant Alfonso VI (1040-1109) en 1085, ma voe nec'het e oa tud Al-Ándalus o welout daénjer an armeoù kristen o tostaat. Gelver a rejont d'o harpañ soudarded eus meuriadoù berber, eus ar skourr lamtuna, anvet ivez Almoravided.
Interamant Toñ Zidor
Interamant Toñ Zidor zo ul levr kant daouzek pajenn anezhañ gant Fañch Jestin bet embannet e dibenn 2002 gant Skol Vreizh.
Heuliet e oa bet gant Marv eo Fañch ! (embannet e miz Here 2006).
Zaida
Goulenn skoazell
Roue Sevilla, al-Mutamid, a c'houlennas skoazell gant ar gerioù-mañ:
Interamant Toñ Zidor
Al levr
C'hwec'h testenn verr warn-ugent a ya d'ober an oberenn-mañ, bet rannet houmañ etre teir lodenn :
Zaida
An Almoravided
Dre bemp gwech e treuzas Ali ben Yusuf ar strizh-vor. Er wech kentañ e voe trec'h war Alfonso VI en Sagrajas (1086), en eil e reas seziz kastell Aledo (1088), en trede (1090) e oa mennet da ziskar an holl rouaned e pep taifa ha bezañ emir Al-Ándalus. Kouezhañ a reas kêrioù Málaga ha Granada etre e zaouarn.
Pa welas ar roue al-Mu'tamid penaos e troe an traoù e c'houlennas digant e vab al-Ma'mun, a oa bet karget da zifenn Córdoba, derc'hel kousto pe gousto, en e gêr rak ne wele ket penaos e c'hallfe difenn Sevilla ma kouezhe Granada. Tostaat a rae an Almoravided ouzh Córdoba hag al-Ma'mun, o welout n'hallfe ket an traoù mont war wellaat, a glaskas diwall e wreg Zaida, hag e vugale, o kas anezho gant dek marc'heger ha tri-ugent, koskor hag all, da gastell Almodóvar del Río, a oa bet mogeriet ha kreñvaet gantañ ur pennad a-raok.
Kouezhañ a reas Córdoba e meurzh 1091, gouez da Abbad, T.I, pp 54–55, en e oberenn Cartás y Abd-al-Wahid: "Fath al-Ma'mun a glaskas digeriñ e hent gant e gleze a-dreuz an enebourien ha treitourien, met plegañ a rankas dindan o niver bras. Troc'hañ a rejont e benn, e lakaat e penn ur goaf, ha pourmen gantañ da lidañ o zrec'hadenn".
En hañv 1091 e tegemeras Alfonso VI León an dec'herien eus taifa Sevilla. Klask a reas seveniñ e gefridi a warezer o kas un arme, war c'houlenn Álvar Fáñez, da sikour Almodóvar del Río. Un emgann kalet a voe war ar maez a-enep an Almoravided, kolloù bras a voe en daou du, trec'het e voe jeneral Alfonso VI, met Zaida a voe degemeret en arme kristen ha degouezhout a reas e lez Toledo, e palez Alfonso VI. Treiñ a reas da gristenez, kemer an anv Isabel, ha dimeziñ d'ar roue kristen.
Argadenn ha tec'hadenn
E 1091 e voe argadet kêr Sevilla gant an Almoravided. Tec'hel a reas Zaida war-du Kastilha gant gant he mibien ha mitizhien. Degemeret e voe gant roue Kastilha, Alfonso VI, ha karet gantañ. Dont a reas da vout kristen, anvet e voe Isabel neuze, hag he mibien ha mitizhien da vont da gristenien d'he heul, ha dimeziñ d'ar roue marteze.
He mab Sancho
Kaoze bras zo bet diwar-benn ganedigezh he mab Sancho, rak dislavar zo er c'hronikoù.
Taleggio (Lombardia)
Taleggio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Zaida
He mab Sancho
N'ouzer ket, hervez ar skridoù, pe dont a-benn a reas Zaida da zimezién pe get. En De rebus Hispaniae, savet gant Rodrigo Jiménez de Rada, arc'heskob Toledo, eo meneget Zaida e-touez priedoù Alfonso VI. Er skridoù Crónica najerense ha Chronicon mundi avat eo skrivet e voe serc'h, ha n'eo ket pried da Alfonso VI.
He marv
Genel a reas ar priñs Sancho Alfónsez, ha mervel er gwilioud, en 1097 ou 1098. Mervel a reas Sancho, mab nemetañ ha pennhêr ar roue, en emgann Uclés (1108).
Martezeadenn
Istorourien zo o deus kinniget gwelout e pedervet gwreg Alfonso, anvet Isabel, ar memes maouez evel Zaida,, met kement-se zo danvez tabut c'hoazh etre ar skolveuridi, rak da lod eo anat eo div vaouez eo Zaida hag Isabel , , ha re all c'hoazh a lavar en doa bet Alfonso div wreg anvet Isabel, nemet an eil anezho e oa Zaida Merc'hed Alfonso, anvet Elvira ha Sancha, a oa bet ganet gant ar rouanez Isabel, da lavarout eo marteze gant Zaida. .
Mervel a reas er gwilioud, met n'eo ket sur eo diwar Sancho, pe Sancha, pe Elvira (ar yaouankañ eus an div verc'h ma'z eo Zaida eo ar rouanez Isabel, rak n'ouzer ket piv anezho a oa ganet da gentañ), pe ur bugel all c'hoazh, met neuze n'ouzer ket e anv.
En un enskrivadur war ur bez e Sahagun e lenned: Kaset e voe ar bez da Leon, ma c'haller o gwelout c'hoazh, bez hag enskrivadur.
Aldea del Obispo
Aldea del Obispo zo ur gumun e Spagn e proviñs Salamanca.
Karoo
Karoo zo ur rannvro naturel eus Suafrika.
Bagadoù Stourm
Ar Bagadoù Stourm e oa strollad emzifenn Strollad Broadel Breizh, Yann Goulet er penn anezhañ.
Eil Brezel-bed
Hervez Ronan Caouissin, ar Bagadou stourm a oa bet adanvet e-pad ur pennadig Strolladoù Stourm e 1941 evit ma vefe adkavet an tallizherennoù SS, evit ma plijfe da Célestin Lainé
Evit Europa nevez
Lod anezho evel Ange Péresse a guitaas anezhañ da heuliañ Célestin Lainé ha Marsel Guieysse war-du ar strollad stourm Bezen Perrot, ur strollad tud armet hag emezelet e servij an Trede Reich.
Evit ar Rezistañs
Lod all avat a yeas war-du ar Rezistañs C'hall (strollad Liberté eus Sant-Nazer).
Sturnella loyca
Sturnella loyca a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Icteridae.
Anvet e voe Sturnus Loyca (kentanv) da gentañ-penn (e 1782) gant ar skiantour chilean Juan Ignacio Molina (1740-1829).
Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged dreist-holl.
Sophie Marceau
Sophie Marceau (Sophie Danièle Sylvie Maupu hec'h anv en ti-kêr) a zo un aktourez (c'hoariva, sinema ha skinwel) c'hall, bet ganet d'ar 17 a viz Du 1966 e Pariz. He c'hentañ film (unan berr) evel filmaozerez ha saverez senario a oa deuet e-maez e 1995 : L'Aube à l'envers an titl anezhañ.
Deuet eo da vezañ brudet evel aktourez gant he c'hentañ film hir La Boum, sevenet e 1980 gant Claude Pinoteau, ha hi pevarzek vloaz d'an ampoent.
Sonora Matancera
La Sonora Matancera:
Gouelanig beg du
Ar Gouelanig beg du (liester: Gouelaniged beg du), Chroicocephalus bulleri eus e anv skiantel, a zo un evn-mor brosezat e Zeland-Nevez.
Architeuthis dux
Architeuthis dux zo ur pennbrec'hieg, bras e vent : betek 13 m hed d'ar barez, ha 10 m d'ar pared.
Aldeanueva de la Sierra
Aldeanueva de la Sierra zo ur gumun e Spagn  e proviñs Salamanca.
Porzh ar Forest
Porzh ar Forest zo ur porzh eus ar Forest-Fouenant, e Kerne-Izel, e bae ar Forest, a-drek ar C'hab Kozh. An eil brasañ porzh bigi-plijadur eo e departamant Penn-ar-Bed.
Betek 1956 ne oa nemet un aod naturel, abaoe ez eus bet savet tier ha stalioù, e-kichen ar chanterioù bigi. Tier nevez a vo savet c'hoazh, diwar-goust kleuzioù ha gwez, gant Bouygues.
Pheugopedius
Pheugopedius a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daouzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Arondisamant Dole
Arondisamant Dole a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Jura hag e rannvro Bourgogne-Franche-Comté.
Pheugopedius
O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, hanter-kant (50) isspesad dezhe en holl.
Arondisamant Dole
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Dole e 10 kanton (betek 2014) hag e 125 kumun :
Aldeaseca de Alba
Aldeaseca de Alba zo ur gumun e Spagn e proviñs Salamanca.
Gwilym Rhyfel
Gwilym Rhyfel pe Gwilym Ryfel (fl. war-dro 1174), a oa ur barzh-lez kembraek e Rouantelezh Gwynedd ha Powys en eil hanterenn an XIIvet kantved.
Germán Valdés
Germán Genaro Cipriano Valdés Castillo pe Germán Valdés (19 a viz Gwengolo 1915 – 29 a viz Mezheven 1973), lesanvet Tin Tan, a oa un aktour ha kaner eus Mec'hiko. Breur e oa d'an aktourien Ramón Valdés ha Manuel Valdés.
Pedet e voe gant Ringo Starr da ziskouez e benn war golo ar bladenn Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band.
Aldeaseca de la Frontera
Aldeaseca de la Frontera zo ur gumun e Spagn e proviñs Salamanca.
Santa María de Sando
Santa María de Sando zo ur gumun e Spagn e proviñs Salamanca.
Agnes Bourgogn
Agnes Bourgogn, pe Agnès de Bourgogne e galleg, zo anv meur a briñsez eus dugelezh Bourgogn, er Grennamzer.
Otis Redding
Otis Ray Redding, Jr., bet ganet d'an 9 a viz Gwengolo 1941 e Dawson (Georgia) (Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'an 10 a viz Kerzu 1967 e Madison (Wisconsin) (SUA), a voe ur c'haner-sonaozer ha produour stadunanat.
Koll e vuhez a reas, en ur gwallzarvoud karr-nij, un nebeud deizioù goude bezañ bet enrollet e Memphis (Tennessee) (Sittin' On) The Dock of the Bay, unan e-touez e vrudetañ kanaouennoù hep mar ebet.
Sambre
Ar Sambre zo ur stêr 193 km he hed, a eien e Le Nouvion-en-Thiérache, en departamant Aisne, e Bro-C'hall, hag a gember gant ar Meuse e Namur, e Belgia.
Red ar stêr
Tremen a ra ar Sambre dre al lec'hioù-mañ:
Kayah
Kayah zo :
Leonardo De Lorenzo
Leonardo De Lorenzo (29 a viz Eost 1875 - 29 a viz Gouere 1962) a oa ur fleüter italian.
Ganet eo Leonardo De Lorenzo e 1875 e Viggiano, e proviñs Potenza, ha marvet e 1962 e Santa Barbara, en Kalifornia.
Kenstrivadeg
Bep bloaz e vez ar genstrivadeg fleüterien Leonardo De Lorenzo e Viggiano, e barrez c'henidik.
Ocyphaps lophotes
Ocyphaps lophotes a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Anvet e voe Columba lophotes da gentañ-penn (e 1822) gant al loenoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858) : ar spesad nemetañ er genad Ocyphaps an hini eo.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :