cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pindaros
E respet
Savet e oa e delenngan, an Pitegenn gantañ pa oa 20 vloaz. Lidañ a ra trec'h an Tessaliad Hippokleas er stadenn zoubl, ha tiegezh an atlet, an Aleuaded. Buan-kenañ e teuas da vezañ ur barzh brudet. E 490 e savas e Pitegenn en enor Ksenokrates, breur Teron, a zeuio da vezañ tirant Akragas. E 480 e oa aloubet Henc'hres gant ar Bersed. En em renkañ a ra Tebai diouz kostez an alouberien. Hep mar e heuilh Pindaros politikerezh e geoded rak Simonides Keos an hini eo a lid viktor Salamis.
Labouret en deus evit lezioù brientinion eus kornioù disheñvel eus Henc'hres evel hini an tirant Hieron Sirakuza, a oa savet ar c'hentañ Pitegenn en e enor, pe hini roue Kirene, a oa savet evitañ ar Pitegennoù III ha IV. War an dachenn-se e kevez gant ar barzh Bakkilides, ur stumm mistroc'h da skrivañ gant hemañ. Skrivañ a ra Pindaros gant ur sell hollhellenek. Sellet a ra da skouer ouzh ar Brezelioù medek evel ur gourdrouz evit Henc'hres a-bezh.
Oberoù
Deuet eo testennoù Pindaros betek ennomp dindan stumm papiruzoù eus an eil kantved kent J.-K. betek an eil kantved goude J.-K., en o mesk kalz tammoù peanoù ha meur a epinikion (henc'hresianeg ἐπίνικοι epinikoi). Dornskridoù eus an hag eus an  kantved hon eus ivez, ar re bouezusañ anezhe o vezañ an Ambrosianus C222, ar Vaticanus Græcus, al Laurentianus hag ar Parisinus Græcus. Dont a reont eus un dibab graet en kantved hag epinikionoù n'eus enne ken.
Pevar levr epinikionoù zo bet miret eta. Kanoù trec'h e oa a oa savet en enor da drec'herien ar pevar c'hoari hollhellenek, kanet da c'houde gant korioù dañserien war hent an trec'her. En e epinikionoù, e veul Pindaros talvoudegezh hiniennel an atlet kentoc'h evit taolioù sport dreist : e drec'h a ziskouez viktor ar brav hag ar mad war an distervez.
Treveron
Treveron  a zo ur gumun eus Breizh e kanton Lanvalae e departamant Aodoù-an-Arvor.
Kanton Gwerzhav
Kanton Gwerzhav a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs). Brasaet e oa bet da 5 kumun gant dekred ar 25 a viz C'hwevrer 2014.
Treveron
Ardamezioù
Skejet etre azur ha geoteg, ur c'houwifrell gommek en argant balirant war al lodennadur, ar glazur karget gant ur groaz keltiek en aour, ar c'heoteg karget gant ur skoultrig gwinienn en argant e frouezh en gul ; e gab en erminoù Ar wifrell a zo evit ar stêr Guinefort. Aozerien ː Maël Dewynter & Didier Voisin ; degemeret gant ar gumun d'an 12 Kerzu 1997.
Kanton Gwerzhav
Betek 2015
Kanton Gwerzhav a yae 2 gumun d'ober anezhañ:
Abaoe 2015
Kanton Gwerzhav a ya 5 kumun d'ober anezhañ:
RMS Titanic
An <abbr title="Royal Mail Ship">RMS Titanic a oa ur mell batimant mordreizher hag a yeas d'ar strad d’ar 15 a viz Ebrel 1912 en donvor d'an Douar-Nevez e-kerzh he beaj kentañ. Ar beñseadenn vrudetañ eus an Istor eo.
Etre 1909 ha 1912 e voe savet an Titanic er chanter Harland & Wolff e Béal Feirste (Norzhiwerzhon), evit ar gompagnunezh White Star Line. Ur gwir lestr a-stroñs e oa evit e amzer : 269,1 m e hirder : 28,2 m a ledander ; 7 pont ; 892 implijad. Gouest e oa da zegemer 2 435 a dreizhidi.
27 Gouere
Marvioù
right|thumb|Emboltred dediet da Baul Gauguin
Umberto II (Savoia)
thumb|Umberto II
Umberto II a Savoia a zo bet ganet d'ar 15 a viz Gwenholon 1904 e Racconigi (Italia) ha marvet d'an 18 a viz Meurzh 1983 e Genève (Suis).
Roue Italia adalek an 9 a viz Mae 1946 betek an 2 a viz Even 1946.
Kalao
Ar c'halaoed (diwar ar malayeg) eo an evned a ya d'ober ar c'herentiad Bucerotidae, termenet e 1815 gant ar skiantour stadunanat Constantine Samuel Rafinesque (1783-1840).
Heverk eo ar c'halaoed gant o figos kromm, livet flamm ha toget gant ur c'horn kleuz alies.
Nathalie Dechy
thumb|right|Nathalie Dechy e 2003 Ur c'hoarierez tennis eo Nathalie Dechy.
E Abymes (Gwadeloup) eo ganet d'an 21 C'hwevrer 1979.
E 1997 he doa gounezet he zitl kentañ war un tournamant a-vicher (Bad Gogging, Alamagn).
E 1998 e voe renket e-touez an 50 c'hoarierezed gwellañ.
E 2002 e voe renket e-touez an 20 c'hoarierezed gwellañ.
E dibenn 2005 e voe 11vet c'hoarierez ar bed goude bezañ bet e hanterc'hourfenn Open Aostralia.
Strollad Komunour Haiti
Strollad Komunour Haiti (e galleg: Parti Communiste Haïtien) a oa anv ur strollad komunour en Haiti, bet krouet e 1934 gant Jacques Roumain, deuet da vezañ Sekretour-Meur ar Strollad.
E 1936 e oa bet divodet ar Strollad gant Prezidant, Sténio Vincent.
1151
Diwar-benn bloavezh 1151 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1151
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1151
Petroicidae
Petroicidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1920 gant an evnoniour amatour aostralian Gregory Mathews (1876-1949).
Diouzh Doare 6.1 an IOC World Bird List ez a pevarzek genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :
Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)
O c'havout a reer holl en Aostralazia.
Management
Ar management a zo penaos merañ ha kas war raok un aozadur, kenwerzhel alies, pe ul lodenn deus un aozadur, en doare efedusañ, o tispakañ hag oc'h ober gant an danvezioù zo (tud, arc'hant, benviji, korvoderioù dizanvezel), o lakaat e pleustr ur strategiezh evit tizhout palioù. Ur manager a vez graet eus un den a ra war-dro management.
Talvezout a ra merañ pe mererezh an dud hag an traoù, en embregerezhioù peurliesañ met ivez er c'hevredigezhioù hep pal arc'hantus hag er melestradurezhioù foran. Sevel strategiezh an aozadur ha kenurzhiañ labour ar genlabourerien dre an danvezioù hegerz eo an obererezhioù pennañ. Daou du zo gant ar management eta : teknikel (ar gontouriezh analitek hag an hentennoù kontroll war ar merañ evit gwellekaat an danvezioù, dreist-holl) ha psikologel (lakaat an dud da gaout c'hoant da genlabourat). Disheñvel eo rol ar vanagerien hervez ment an aozadur : seul vrasoc'h eo eñ seul arbennikoc'h int, ha seul vihanoc'h seul ledanoc'h eo o c'hefridioù hag o roloù.
Gerdarzh
« Management » a zo ur ger saoznek, kemeret deus an italianek maneggiare (ober war-dro, embregañ, dreist pep tra ur marc'h) o tont deus al latin manu agere («konduiñ dre an dorn»). Ar ger gallek mesnagement (diwezatoc'h ménagement) a levezono endro ster ar ger saoznek management er ha  kantved.
Ar wikipedia spagnolek a ra gant Gestión empresarial, mererezh an embregerezhioù, hag an hini portugalek Gestão comercial, mererezh genwerzhel.
Istor ar management
Prederiañ a reas Adam Smith ha John Stuart Mill war ar produiñ hag implij an danvezioù en klanved. E deroù an kantved e klaskas Stadunaniz sevel pennaennoù skiantel d'al labour, da skouer Frederick Winslow Taylor. E 1921 e voe krouet en SUA ar c'hentañ Master of Business Administration gant Skol-veur Kenwerzh Harvard. D'ar c'houlz-se e voed krog da implijout ar vredoniezh er management, evel Elton Mayo, hag ar sokiologiezh, evel Max Weber ; e-touez skiantoù verañ an armerzhour alaman e kaver mererezh ar c'hoskor, strategiezh an embregerezh, skiant an arc'hant pe ar marketing.
Peter Drucker (1909-2005) a voe unan eus ar re gentañ da skrivañ levrioù management pleustrek.
Skolioù management
Studiet e vez ar management e kalz skolioù a gelennadurezh uhel, skolioù-meur publik ha skolioù-kenwerzh prevez. E-touez ar re vrudetañ e c'haller mennegiñ an Harvard Business School diazezet e 1908 e Massachusetts. E Breizh ez eus skolioù uhel lec'h ma vez kelennet ar management : Ensavadur Merañ Roazhon (ur rann eus Skol-Veur Roazhon 1), ha teir skol uhel kenwerzh, Audencia Naoned krouet e 1900, Skol-Uhel Kenwerzh Roazhon krouet e 1990 ha Skol uhel kenwerzh Breizh krouet e 1962. Da welout : Skolioù kenwerzh e Breizh.
Praha
Praha (tchekeg : Praha) eo kêr-benn ha kêr vrasañ ar Republik Tchek (tchekeg : Česká republika). Unan eus ar pevarzek rannvro a ya d'ober Tchekia eo, kêr-benn rannvro velestradurel Kreiz Bohemia hag ivez kêr-benn rannvro istorel Bohemia. Enni e tremen ar stêr Vltava (Moldau en alamaneg). Bet eo bet kêr-benn Rouantelezh Bohemia, hini an Impalaeriezh santel roman german ha hini Tchekoslovakia (ČSR, ČSSR ha ČSFR).
Malá Strana, karter ar C’hastell
E-touez al lec’hioù dibar a sach evezh an douristed emañ pont Charlez, a liamm ar Gêr Gozh ouzh Malá Strana. Eno e c’haller gwelout kastell, iliz-veur Sant Gi hag ar Straed Aour (anv diaezezet war labour an alkimiezhourien), moger John Lennon e-tal kannati Bro-C’hall, bered Vyšehrad, Plasenn Venceslas ha kenkiz Müller. Distruj a zo bet er c’harter goude dour-beuz 2002.
Ar Gêr Gozh hag ar Gêr Nevez
Kêr Gozh Praha (Staré Město, pe Staré Město pražské) a zo lodenn goshañ kreiz-kêr Praha. Diouzh tu dehou ar stêr Vltava emañ, hag he gorread a zo 129 hektar.
Betek 1784 e voe Kêr Gozh Praha renet gant un ti-kêr dizalc’h, evel er c’harterioù all (Malá Strana, Hradčany hag ar Gêr Nevez). Er bloavezh-se e voe kenteuzet an holl gumunioù-se a-benn sevel ur gêr nemetken, hag e teujont da vezañ pastelloù-bro. Anvet eo ar c’harter-se ar Gêr Gozh a-benn e ziforc’hiñ diouzh ar Gêr Nevez (Nové Město), bet aozet gant an impalaer Charlez IV er XIVvet kantved. Dispartiet eo an div gêr gant ar straedoù da heul : Národní (broadel), Na Příkopě (War ar Foz) ha Revoluční (straed an dispac’h). Etre ar Gêr Gozh ha Malá Strana e red ar stêr Vltava. Er Gêr Gozh emañ ivez Josefov, bet ur ghetto, hag a voe meret e-pad pell gant ar yuzevien o-unan.
Savouriezh dibar er Gêr Gozh
Pinvidik-tre eo ar c’harter a-fet savouriezh, hag er memes straed e c’haller gwelout savadurioù gwall zisheñvel an eil diouzh egile : iliz roman, tour gotek, ti doare Azginivelezh, palez barok pe c’hoazh tiez-bank Arz Nevez.
Da skouer:
Praha hag ar Yuzevien
Josefov, ar ghetto kozh a lak da gaout soñj eus ar gêr yuzev bet emren e-pad pell, hag e barr he brud er XVIIvet kantved. D’ar mare-se e oa war-dro 15 000 annezad ennañ, da lavaret eo 30 % eus poblañs kêrioù Praha ( Staré Město, Nové Město, Malá Strana ha Hradčany a voe kenteuzet e 1784). Etre 1597 ha 1609 e voe lakaet Maharal Praha, Juda Loew ben Bezalel e anv, da rabbin ar gumuniezh. Hiziv an deiz eo gwelet c’hoazh evel unan eus doktorien wellañ lezenn Moiz. Douaret eo bet e bered yuzev, ha kalz tud a zeu da birc’hirinañ eno. War zigarez “kenlabourat” gant armeoù Friedrich II Prusia e voe skarzhet ar Yuzevien eus Praha e 1745. Aotreet e voent da zistreiñ e 1748, pa voe echu Brezel Hêrezh Aostria. Dorioù ar ghetto a voe distrujet e 1848. Enframmañ ar Yuzevien ar oa ar pal, met o gwirioù a-fet emrenerezh a golljont war un dro. War-bouez un nebeud savadurioù eo bet distrujet ar ghetto penn-da-benn e XIXvet kantved. D’ar mare-se e voe divizet gant an ti-kêr yac’husaat karter Josefov : ledanaat ar straedoù, degas gaz, staliañ kanoù-skarzh.
Darempredoù etrebroadel
Praha en deus kevelerezhioù ofisiel kenkoulz hag anofisiel gant kêrioù bras all. Kêr Braha he deus ivez he dileurierezh hec'h-unan ouzh Unvaniezh Europa e Brusel. Graet eo vez Prague House anezhi.
Kevelerezhioù:
Nouelig bras
An nouelig bras a zo un evn, Charadrius hiaticula an anv skiantel skiantel anezhañ, hag a vev war an aod.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket an nouelig bras en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Laphroaig
Laphroaig (distaget [ləˈfrɔɪɡ] pe 'la-froyg') zo anv ul labouradeg wiski skos, en enez Ìle (Islay e saozneg), enez meulet he doureeier hag an evajoù aozet gante, ha labouradeg brudet he dourenn abalamour d'ar blaz taouarc'h kreñv a zo warni, blaz a blij peurliesañ d'ar wazed muioc'h eget d'ar maouezed, a gav gras forzh penaos gant dourennoù al labouradegoù amezek, skañvoc'h warne blaz an taouarc'h, en enez paradozel-hont.
Dont a ra an anv eus ar gerioù gouezelek Lag a'mhor aig a dalvez kement ha « mougev ar pleg-mor».
Blended
Ar wiski na vez ket boutailhet digemmesk (Single malt) a servij d'ober ur blend (meskaj) a gaver er wiskioù marc'had-mat ha divlaz anvet Islay Mist ha Long John.
Da zibab
C'hwec'h seurt a vez graet, goude ma ne vezont ket kavet holl e gwerzh ken aes ha ken aes:
Arondisamant Lannuon
Kantonoù
Rannet eo arondisamant Lannuon e 7 kanton (betek 2014) ha 57 kumun :
Roll skrivagnerien Skol Walarn
Er bloaz 1925 e voe krouet Gwalarn evel stagadenn lennegel trimiziek da Vreiz Atao hag a oa er mare-se kelaouenn viziek ar Strollad emrener Breiz. E korf ar bloavezh 1926 e oa deuet da vezañ ur gelaouenn distag. A-benn 1930 e teuas ingal bep miz betek 1944. Meur a skrivagner a skrivas e-barzh dindan renerezh Roparz Hemon ha gant ur spered nevez.
"Skrivagnerien Skol Walarn" pe "Gwalarnerien" zo bet graet eus ar re-se.
27 C'hwevrer
Ganedigezhioù
thumb|150px|Ariel Sharon e 2001.
Marvioù
thumb|150px|right|Delwenn James Joyce e [[Dublin]] thumb|150px|Bez Stan Laurel
Listennad skrivagnerien eus Polonia
Setu amañ ul listennad skrivagnerien eus Polonia. Un nebeudig anezho n'o deus ket skrivet e poloneg.
Strollad Komunour Nevez Haiti
Strollad Komunour Haiti (e galleg: Nouveau Parti Communiste Haïtien) a oa anv ur strollad komunour marksour-leninour oberiant en Haiti, bet savet, hervez ar Strollad, diwar herezh Strollad Komunour Haiti.
Enrico Fermi
Enrico Fermi (ganet an 29 a viz Gwengolo 1901 e Roma, marvet an 28 a viz du 1954 e Chicago) a oa ur fizikour italian. Tapout a reas ur priz Nobel e 1938 evit e labour diwar ar fizik nukleel. Da heul e servijo e enklaskoù da ziaz da implij an energiezh nukleel. Gounit a reas ivez medalenn Hughes e 1942, medalenn Franklin e 1947 ha priz Rumford e 1953.
E vuhez
Studiañ a ra e unan un nebeud skoulmadoù fizik matematik, ha lenn a ra evit se levrioù Poincaré, Poisson pe Appel. Adalek 1919 ez a Fermi trezek an teoriennoù nevez evel ar relativelezh pe ar fizik atomek. En doare-se e pak kalz a anaoudegezh diwar benn teoriennoù: ar relavivelezh bevennet, ar c'horf du pe c'hoazh patrom Hidrogenn Niels Bohr. Abalamour da kement-mañ ez eo Fermi an den nemetañ er skol veur o anavezout an teoriennoù-se, ha goude goulenn e gelennerien e ra prezegennoù d'ar gelennerien ha d'ar skoazellerien diwar dizoloadennoù diwezhañ ar fizik atomek.
Da heul pevar bloavezh studi e embann Enrico fermi, e miz genver 1922, ur pennad diwar benn ar relativelezh hollek. E touez skiantourien Italia ez eo Fermi ha Levi-Civita ar re nemeto o tifenn teorien Einstein.
Kejañ a ra ouzh kalzig fizikourien brudet en Italia a-raok bezañ prezeger 'pad daou vloaz e skol veur Firenze. War-lerc'h, e 1926, ez a da gelenner war ar fizik teorikel e Roma. E-kerz ar mare-se eo e tiorroo teorienn stadennel kantik, anvet diwezhatoc'h stadegoù Fermi- Dirac.
Adalek 1932 ez a war zu ar fizik nukleel. E-kerzh ar bloavezh-se e skrivo ur pennad diwar benn ar radioaktivelezh β. E 1934 ez a pelloc'h gant e deorienn diwar ar skignadennoù banoù β hag ez a etrezek krouadur izotopoù nevez skinoberiant dre bombezadurioù neutronoù gorrek.
E penn kentañ an eil brezel bed (genver 1939) e tivro Fermi gant e familh d'ar Stadoù Unanet. Kelenn a ra neuze e Columbia gant e vignon Leó Szilárd. Kenlabourat a reont asambles e skol veur Chicago da sevel ur pil atomek. Aze eo d'an 2 a viz kerzu 1942 ez krouet ar reaktadur terriñ heuliet gentañ meret gant mab-den. Ar reaktor nukleel kentañ eo. Labourat a ra goude e labourva Los Alamos e skipailh raktres Manhattan betek fin ar brezel. Roet ' vo dezhañ ar vroadelezh amerikan e 1945 evit e labour tro ar vombezenn nukleel.
E 1946 e asant ar post kelenner en INS (Institute for Nuclear Studies)e Chicago (SUA), anvet diwezhatoc'h Enrico-Fermi Institute. Evit e enoriñ ez eus bet savet ar priz Enrico-Fermi, roet adalek 1954 evit goprañ diorroadennoù dibar e ran an energiezh.
Mervel a reas e 1954 diwar ur c'hrign bev eus ar stomok.
Ursula K. Le Guin
Ur skrivagnerez stadunanat eo Ursula Kroeber Le Guin (21 a viz Here 1929 – 22 a viz Genver 2018). Skrivet he deus romantoù, danevelloù, arnodadennoù, barzhoniezh, ha levrioù evit ar vugale. Brudet eo dreist-holl evel ur skrivagnerez faltazi ha skiant-faltazi. Meur a wech he deus resevet ar prizioù Hugo ha Nebula. Dezhi e voe roet ar Gandalf Grand Master award e 1979 hag ar Science Fiction and Fantasy Writers of America Grand Master Award e 2003.
Dimezet eo gant an istorour Charles A. Le Guin, a orin breizhat, hag o chom emañ e Portland, Oregon abaoe 1958.
J. G. Ballard
James Graham Ballard (15 a viz Du 1930 e Shanghai, Sina - 19 a viz Ebrel 2009 e Londrez) a zo ur skrivagner romantoù ha danevelloù breizhveuriat. Unan eus skrivagnerien al luskad skiant-faltazi anvet luskad nevez (new wave e saozneg) eo. Brudet eo dreist-holl a-drugarez da zaou levr : Crash (1973) hag Empire of the Sun, a zo deuet da vezañ filmoù. E saozneg e kaver an anv-gwan « ballardian » hag a dalvez : "resembling or suggestive of the conditions described in J. G. Ballard's novels and stories, especially dystopian modernity, bleak man-made landscapes and the psychological effects of technological, social or environmental developments", hag e kaver anezhañ e-barzh Collins English Dictionary.
En un atersadenn embannet e-barzh The Sunday Times e miz Genver 2008, (war zigarez Miracles of Life, danevell vuhez Ballard) e tesker ez eo tapet Ballard gant krign-bev ar raksavenn abaoe miz Even 2006. D'ar 17 a viz Here 2008 e voe embannet war BookBrunch e oa Margaret Hanbury, ha hi kouraterez Ballard degouezhet foar al levrioù e Frankfurt gant ur skrid nevez-flamm savet gantañ, Conversations with My Physician: The Meaning, if Any, of Life. Ar fizikour a zo kaoz anezhañ amañ eo ar mezeg Jonathan Waxman (Imperial College, Londrez) hag eñ eo a ra war-dro krign-bev Ballard. Ouzhpenn danvez ar c'hrign-bev a zo el levr, hag emañ bepred Hanbury o varc'hata gant tiez-embann a-benn lakaat embann al levr-se.
Shanghai
Tad Ballard a oa kimiour en embregerezh The Calico Printers Association (un embregerezh fardañ gwriad eus Manchester), hag e teuas da vezañ rener skourr (anvet : the China Printing and Finishing Company) an embregerezh-se e Shanghai. Ballard a voe ganet hag a gasas e yaouankiz e Tiriad Etrebroadel Shangai (saozneg : Shanghai International Settlement) hag a oa dindan levezon sevenadur ar Stadoù-Unanet. Mont a reas da Cathedral School e Shanghai. Pa darzhas an eil brezel etre Japan ha Sina e rankas familh Ballard kuitaat he zi e bannlev Shangai hag ez ejont d'en em staliañ kreiz-kêr. Aloubet e voe Tiriad Etrebroadel Shangai goude taol Pearl Harbor. Ar Japaniz a grogas da vac'hañ ar siviled adalek nevez amzer 1943, ha Ballard a voe kaset da Lunghua Civilian Assembly Center, asambles gant e dud hag e c'hoar. Ouzhpenn daou vloaz a dremenas er c'hamp-se, er bloc'had G, ur bloc'had dezhañ daou estaj ha 40 familh enno. Er c'hamp-se ez eas d'ar skol. Diwar al lodenn-se eus e vuhez e skrivas Empire of the Sun, en ur zegas kalz kemmoù (anv ebet eus e gerent en istor, da skouer),.
Breizh-Veur ha Kanada
E 1946 e tistroas da Rouantelezh-Unanet gant e vamm hag e c'hoar war vourzh SS Arrawa. En em staliañ a rejont e West Country, kostez Plymouth, hag ez eas d'ar skol e Leys School e Cambridge. Goude un nebeud bloavezhioù e tistroas e vamm hag e c'hoar da Sina, neuze e chomas Ballard gant e dud-kozh, pe e hunva e skol. E 1949 e stagas gant studiañ ar medisinerezh e King's College e Cambridge, gant ar pal dont da vezañ bredvezeg. E-keit ma oa er skol-veur e skrivas ballard testennoù levezonet gant ar bredelfennerezh hag an dreistrealouriezh. D'ar mare-se en doa lakaet da bal bezañ mezeg ha skrivagner war-un-dro. E miz Mae 1951 e oa Ballard gant e eil bloavezh studi hag e skrivas un danevell diazezet war skridoù Hemingway "The Violent Noon". Ur genstrivadeg a c'hounezas gant an danevell-se, hag embannet e voe er gelaouenn studierien anvet ''Varsity ».
Kemend-se a roas kalon dezhañ evit skrivañ, ha goude bezañ merzet n'en defe ket amzer a-walc'h evit en ober ma kendalc'he gant e studioù medisinerezh, e tivizas dilezel anezho e 1952 hag ez eas da skol-veur Londrez a-benn reiñ reiñ kentelioù war al lennegezh saoznek. Goude ur bloaz e voe goulennet gantañ dilezel ar post, neuze e labouras en un ajañs vruderezh hag e werzhas hollouziegezhioù. Kenderc'hel a reas da skrivañ danevelloù met ne zeuas ket a-benn da lakaat embann anezho.
Ballard a guitaas RAF e 1954 hag e tistroas d'ar Rouantelezh-Unanet. E 1955 e timezas gant Helen Mary Matthews hag en em staljont e Chiswick. O bugel kentañ a voe ganet e 1956, hag er memes bloavezh e voe embannet evit ar wech kentañ un destenn skiant-faltazi savet gant Ballard ("Prima Belladonna" he zitl) e niverenn miz Kerzu ar gazetenn New Worlds. Edward J. Carnell eo an den a oa e karg eus ar gazetenn, ha goude-se e kendalc'has da skoazellañ Ballard, hag e lakaas embann tost holl e istorioù kentañ.
Azalek 1957 e labouras evel skoazeller an embann evit ar gazetenn skiantoù Chemistry and Industry. Dre ma oa dedennet gant an arzoù e kemeras perzh er Pop Art, hag e dibenn ar bloavezhioù 1950 e tiskouezas meur a begadur graet gantañ. E sell war ar skiant-faltazi a lakaas anezhañ da bellaat diouzh luskad ar skiant-faltazi klasel. Ha pa gemeras perzh e Bodadenn ar skiant-faltazi e Londrez e 1957 e voe ken dipitet ken e chomas a-sav gant ar skrivañ e-pad bloaz. E dibenn ar bloavezhioù 1960 en em gavas e karg eus ar gazetenn Ambit Magazine. Ur gazetenn rakward e oa, ar pezh a glotae kalz muioc'h gant e vennozhioù war ar skiant-faltazi.
Skrivagner penn-da-benn
E 1960 e tilojas Ballard hag e familh da Shepperton, e diavaez Londrez. Dre ma soñje n'en doa ket amzer a-walc'h evit skrivañ e chomas a-sav gant e vicher a-benn en em ouestlañ d'ar skrivañ nemetken. E romant kentañ, The Wind from Nowhere e ditl, a skrivas dindan pemzektez, hag embannet e voe e miz Genver 1962. Dilezel a reas neuze e labour e Chemistry and Industry, hag azalek ar mare-se e skrivas diehan. Diwezhatoc'h er memes bloavezh e voe embannet e eil romant, The Drowned World e ditl, ha gant ar romant-se e voe renket Ballard el luskad anvet « luskad nevez » (saozneg : New Wave). Dastumadegoù danevelloù savet gantañ a voe embannet, ha skrivañ a reas muioc'h-mui. Gant oberennoù evel The Terminal Beach e tiskouezas ivez e oa gouest da ledanaat tachenn voutin ar skiant-faltazi.
E 1964 e varvas gwreg Ballard abalamour d'an danijenn-skevent. (Un doare disheñvel da zisplegañ he marv a zo e-barzh The Kindness of Women). Ur fromadenn vras a voe evit Ballard, hag e 1965 e stagas gant skrivañ The Atrocity Exhibition, en ur genderc'hel da skrivañ istorioù skiant-faltazi.
Reuz a savas abalamour da The Atrocity Exhibition : ur prosez (abalamour d'na hudurniezh) a voe aozet ha Doubleday, hag a oa ti-embann Ballard er Stadoù-Unanet, a lakaas distruj holl skouerennoù al levr a-raok ma vefe bet skignet. Brud a dapas Ballard a-drugarez d'al levr-se, ha gwelet e vez evel unan eus e levrioù pouezusañ. Lakaet eo bet da film e 2001.
Ur pennad eus The Atrocity Exhibition a zo anvet "Crash!", ha Ballard a aozas un diskouezadeg kirri distrujet (anvet « Crashed Cars ») e New Arts Laboratory e 1970. Diskouezet e oa ar c'hirri hep tamm displegadenn ebet, ar pezh a zisplijas kalz, ha re zo a voe distrujet e-pad an diskouezadeg. (Ballard 1993) En diskouezadeg koulz hag er romant e felle da Ballard lakaat war wel perzh ar gwallzarvoudoù kirri war dachenn ar reizhelezh. Ar romant, Crash e ditl, a zeuas er-maez e 1973.
Tudenn bennañ Crash a zo anvet James Ballard hag o chom e vez e Shepperton (elfennoù all ne gloton ket gant buhez ar skrivagner), ha Ballard a c'houzañvas ur gwallzarvoud oto nepell goude bezañ echu gant skrivañ ar romant. (Ballard 1993) A-benn ar fin e voe kement a reuz gant Crash ha ma oa bet gant The Atrocity Exhibition, ha muioc'h c'hoazh pa voe lakaet da film gant David Cronenberg.
Ballard a gendalc'has da skrivañ a-hed ar bloavezhioù 1970 ha 1980, ha dont a reas da vezañ brudet a-drugarez da Empire of the Sun, ur romant diazezet war e vuhez e Shangai hag e kamp Lunghua. Gant al levr-se e c'hounezas priz James Tait Black Memorial e 1984. Al levrioù a lakaas embann goude ne rejont ket kement a verzh. Empire of the Sun a voe lakaet da film gant Steven Spielberg e 1987. Ballard a weler buan ha buan er film, ha kontañ a reas en doa kavet iskis c'hoari en ur film diwar-benn e vugaleaj .,
Ballard a gendalc'h da skrivañ (degemeret mat-tre eo bet unan eus e skridoù diwezhañ, Cocaine Nights e ditl), ha skrivañ a ra ivez e kazetennoù Breizh-Veur. Al levr diwezhañ (2008) deuet diwar e zorn eo Miracles Of Life. Un danevell vuhez eo.
Ballard hag an distopiezh
Unan eus temoù pennañ oberenn eo an distopiezh. Marteze ez eo Crash skouer wellañ an dra-se. Er romant-se ez eo arouezet ardivinkadur ar bed gant ar c'hirri ha gant barregezh mab-den d'en em zistruj en ur implijout an teknolgiezhioù krouet gantañ. Holl dudennoù ar romant (Ballard en o zouez) a vez sorc'hennet muioc'h-mui gant galloud erotek ha feuls ar gwallzarvoudoù kirri, hag ar re a c'hoarvez gant tud vrudet dreist-holl. Ken direnkus all eo ar film savet gant David Cronenberg e 1996, ha rezu bras a savas pa voe kinniget da vare gouel filmoù Cannes. Priziet kalz eo an dastumad danevelloù anvet Vermilion Sands, diazezet en ur gêr e-kreiz un dezerzh, enni tud bet brudet, arzourien iskis, hêred sot, gwerzherien ha mevelien iskiz. Kement istor kinniget en dastumad a ginnig urzhiataerioù a gouest da sevel barzhonegoù, orkide a oar kaozeal, taolennoù en em liv o-unan, ha traoù all a seurt-se. Stag e chom neuze an holl zanevelloù-se ouzh temoù pennañ Ballard : teknologiezh ha mazoc'herezh e servij c'hoantoù ha techoù teñvalañ mab-den. En e rakskrid e skriv Ballard ez eo an dastumad a blij ar muiañ dezhañ.
Ouzhpenn skrivañ romantoù en deus Ballard implijet stank stumm an danevell, ha danevelloù e oa lod brasañ e skridoù embannet er bloavezhioù 1950 ha 1960.
Oberenn Ballard er skinwel
D'an 13 a viz Kerzu 1965 e voe skignet war BBC Two ur film un eurvezh-pad diazezet war "Thirteen to Centaurus". E 2003 e voe skignet war BBC ur film un eurvezh-pad anvet Home diazezet war an danevell anvet "The Enormous Space" (embannet da gentañ er gazetenn skiant-faltazi Interzone e 1989, hag adembannet en dastumad War Fever). Istor un den eus ar renk etre hag a ziviz pellaat diouzh ar be dha kregiñ da vevañ evel ur penitiour eo.
Levezon Ballard
Istorioù Ballard a vez peurliesañ klasket, iskis, ha mont a reont a-enep da raksoñjoù e lennerien. Evel m'en deus lavaret Martin Amis : "Ballard is quite unlike anyone else; indeed, he seems to address a different - a disused - part of the reader's brain." (Gwall zisheñvel diouzh ar re all eo Ballard, hag e gwirionez e seblant komz ouzh ul lodenn zisheñvel – ul lodenn nann-implijet – eus empenn e lennerien.) Abalamour d'an tech-se n'eo ket gwall vrudet Ballard, koulskoude e vez gwelet evel unan eus skrivagnerien bouezusañ ar Rouantelezh-Unanet gant ar vurutellerien. Hervez Bruce Sterling ez eo unan eus krouerien an doare cyberpunk (gwelout digoradur Mirrorshades ). E destenn anvet "Why I Want to Fuck Ronald Reagan" (a gaver e-barzh The Atrocity Exhibition), a voe luc'heilet ha skignet gant tud e-pad kendalc'h ar strollad republikan e 1980. E penn-kentañ ar bloavezhioù 1970 e voe aozet ur prosez a-enep da Bill Butler, ur gwerzher levrioù eus Brighton, peogwir e werzhe skouerennoù eus an destenn-se.
Hervez Brian McHale eo The Atrocity Exhibition  un destenn bost-modern a-bouez bras.
E-barzh Simulacra and Simulation en deus skrivet Jean Baudrillard e oa Crash kentañ romant prantad an drevezañ.
Lee Killough a lavar eo bet Vermilion Sands ul levezon bras pa skrivas "Aventine", un istor damheñvel.
Levezon Ballard war ar sonerezh pop
Ballard en deus bet ul levezon bras war strolladoù sonerezh, ha dreist-holl war ar sonerezh post-punk er Rouantelezh-Unanet. E-touez arn oberennoù levezonet gantañ e kaver Metamatic gant John Foxx, meur a ganaouenn gant Joy Division (dreist-holl "Atrocity Exhibition" war Closer), "Down in the Park" gant Gary Numan ha "Warm Leatherette" gant The Normal. Trevor Horn ha Bruce Woolley o deus lavaret e oant bet levezonet gant an istor anvet "The Sound-Sweep," evit sevel ar ganaouenn "Video Killed the Radio Star". War eil pladenn The Buggles e kaver ivez un ton anvet "Vermillion Sands."
Woumen
Woumen (e flandrezeg kornôgel: Woomn) a oa ur gumun eus Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Lakaet eo bet e kumun Diksmuide gant lezenn 1977.
Alexandre Dumas
Alexandre Dumas a c'hall bout anv meur a zen:
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2008
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn a voe gounezet gant ar reder spagnol Carlos Sastre e 2008, renket da eil ar reder aostralian Cadel Evans ha da 3de ar reder aostrian Bernhard Kohl (hemañ ziwezhañ bezañ direnket war-lerc'h ur c'hontroll enepdoperezh pozitivel e miz here 2008 : roet e oa e blas da Zenis Menchov (Rusia)).
J. G. Ballard
Levezon Ballard war ar sonerezh pop
Un enrolladenn eus mouezh Ballard a glever war an ton anvet Mausoleum savet gant Manic Street Preachers (albom : The Holy Bible, 1994). War an enrolladenn-se, e klever Ballard o lavarout (kazi sur diwar-benn Crash) : "I wanted to rub the human face in its own vomit,I wanted to force it to look in the mirror..." (C'hoant'm eus da frotañ dremm mab-den ouzh e zislonk, c'hoant'm eus rediañ anezhañ da sellout outañ e-unan en ur melezour...)
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2008
Krez ar gwellañ kraper a oa aet gant Carlos Sastre ivez, goude direnkadur Bernhard Kohl.
J. G. Ballard
Levezon Ballard war ar sonerezh pop
J. Robbins, hag eñ e penn ar strollad Jawbox, en deus meneget Ballard e-touez ar skrivagnerien a blij ar muiañ dezhañ, hag implijet en deus an droienn "concrete island" er ganaouenn "Grip". O c'hanaouenn anvet "Motorist" a zo ivez levezonet gant Crash ha Concrete Island.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2008
Krez ar gwellañ reder yaouank a oa aet gant Andy Schleck (Luksembourg) ha Krez ar renkadur dre boentoù gant Óscar Freire (Spagn).
J. G. Ballard
Levezon Ballard war ar sonerezh pop
Ar strollad Hawkwind en deus savet ur ganaouenn anvet "High Rise" (albom : PXR5), diazezet war ar romant anvet evel-se, hag war "The Man on the 99th Floor".
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2008
Aet e oa ar Renkadur a skipailh gant CSC-Saxo Bank (Danmark), Bjarne Riis hec'h alier meur.
J. G. Ballard
Levezon Ballard war ar sonerezh pop
Ar strollad breizhveuriat Kode9 a laka ivez oberenn Ballard e-touez e levezonioù.
Ursula K. Le Guin
Buhez
Ganet eo bet Ursula K. Le Guin e Berkeley, Kalifornia. He zad a oa an denoniour Alfred L. Kroeber hag he mamm ar skrivagnerez Theodora Kroeber. He danevell gentañ a ginnigas d'ar gelaouenn skiant-faltazi Astounding Science Fiction pa oa unnek vloaz met ne voe ket degemeret.
Kalao Tickell
Dougen a ra anv Samuel Tickell (1811-1875), ofiser en arme vreizhveuriat diouzh e vicher hag evnoniour.
Morlivid-lann
Ar morlivid-lann pe lagaour, a zo un evn hirc'harek, Pluvialis apricaria an anv skiantel anezhañ.
Kalao Tickell
Annez
Bevañ a ra ar spesad e kreisteiz Myanmar ha kornôg Thailand.
Morlivid-lann
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar morlivid-lann en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Ursula K. Le Guin
Buhez
Brudet e voe e 1969 goude embannadur he romant The Left Hand of Darkness, a zegemeras-hi ar prizioù Hugo ha Nebula evitañ.
Oberennoù
He skridoù a ro ur pouez bras d'ar skiantoù denel evel an denoniezh pe ar sokiologiezh. Alies e talvoudeka kevredigezhoù arallblanedennek da zereiñ ur c'hannadur diwar-benn hon hini, da skouer a-zivout ar gevalaouriezh hag ar sokialouriezh e The Dispossessed (Les Dépossédés e galleg), pe al liested sevenadurel e The Telling (Le Dit d'Aka e galleg).
Kalz eus hec'h oberennoù skiant-faltazi a zo lec'hiet en ur gevredigezh c'halaksiek anvet an Ekumen. N'eo ket an Ekumen ur gouarnamant met un doare kenstrolladur bedoù frank hag a striv da luskañ eskemmoù sevenadurel etrezo. Un niver bras eus romant Ursula Le Guin (The Left Hand of Darkness da skouer) a liv donedigezh ur c'hannad eus an ekumen war ur bed dizarempred betek neuze hag ar stroñs sevenadurel e sav diwar an dra-mañ.
Ur perzh a ziforc'h hollved Ursula K. Le Guin eus an darn vrasañ eus an hollvedoù skiant-faltazi arall eo an diouer eus ar varregezh da vont buanoc'h eget ar gouloù. Un ardivink hag a aotre da zaremprediñ - pas beajiñ - en un doare trumm a zo : an ansibl
Brudet eo ivez Ursula Le Guin evit he doare skrivañ hag a zo tostoc'h ouzh hini ar skrivagnerien "klasel" eget ouzh an darn vrasañ eus ar skrivagnerien skiant-faltazi arall.
Distagadur hec'h anv
E 2004 e voe goulennet ouzh Ursula Le Guin hag-eñ e tistage-hi hec'h anv hervez an doare gallek pe an doare saoznek. Respontet he doa : "Een zees country we say Luh Gwinn. En France nous disons Le Guin, comme le vin ou le gain ; et en Bretagne - c'est un nom breton - je crois que c'est encore Luh Gwinn. (Like Gwyn in Welsh - I think it's the same word.)"
J. G. Ballard
Levezon Ballard war ar sonerezh pop
Titl pladenn gentañ (2007) ar strollad breizhveuriat Klaxons a zo diazezet war titl un dastumad danevelloù gant Ballard : Myths of the Near Future. Thom Yorke, kaner Radiohead, a lakaas tammoù eus Kingdom Come war vlog ar strollad a-raok ma lakafe embann e bladenn In Rainbows (2007).
Andrew Eldritch, hag eñ e penn ar strollad The Sisters of Mercy en deus lakaet war e lec'hienn oberennoù Ballard a blij ar muiañ dezhañ : Crash, The Atrocity Exhibition, High Rise, Low-Flying Aircraft, The Unlimited Dream Company ha Myths Of The Near Future. Ul lodenn eus ar c'homzoù skrivet gant Eldritch a c'haller keñveriañ gant temoù Ballard (teknologiezh, erotegezh, distopiezh) ivez (kanaouennoù : Crash and Burn ha Doktor Jeep).
Pachycephalidae
Pachycephalidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ evned hag a vev en Aostralazia. E rummatadurioù 'zo e vez renket e holl spesadoù e Corvidae.
Genadoù
C'hwec'h genad a ya d'ober ar c'herentiad hiziv an deiz :
Mîntchièrs
thumb|right|250px|Al lec'h m'emañ ar Mîntchièrs.
Kanton Mouster-al-Loc'h
Kanton Mouster-al-Loc'h a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs).
Mîntchièrs
Les Mîntchièrs a zo anv ur renkad enezennoùigoù ha reier er su da Jerzenez, ez-melestradurel e parrez Grouville, anvet Les Minquiers e galleg ha Minquiers e saozneg (ha Menkies alies dre gomz er vro). Dont a raje an anv, hervez lod, diwar ar brezhoneg minic'hi.
Kanton Mouster-al-Loc'h
Kumunioù (1790-1801)
Kanton Mouster-al-Loc'h a yae teir c'humun d'ober anezhañ :
Mîntchièrs
N'eus den ebet o chom war an izini a-hed an amzer, nemet bezhinaerion o tont da bleustriñ o micher.
Broadelouriezh queer
right|thumb|250px|Ur banniel bet implijet evit ober dave d'ar vroad queer
Ar vroadelouriezh queer a zo anezhi un ideologiezh savet diwar teorienn ar vroadelouriezh diouzh un tu hag al luskad evit gwirioù al lesbianed hag ar re c'hae.
Hervez an ideologiezh-se n'eo ket an tud heñvelrevel ur strollad hiniennoù gant emdalc'hioù ha pratikoù disheñvel douzh re an darn-vrasañ eus an dud (arallrevel) met kentoc'h ur bobl pe ur vroad diazezet war an identelezhioù revel pe/hag an tuadurioù reizhel gant ur sevenadur ha reolennoù mont-en-dro sokial resis dezhi hec'h-unan.
Alies a-walc'h e teu strolladoù tud bet mac'homet en amzer dremenet d'en em genstrollañ a-benn en em wareziñ. Goude ma chomas an heñvelrevelezh da vezañ kastizet evel torfed gant lezennoù an darn varasñ eus broioù Europa e krogas al luskad hushualerezh gae ha lesbian d'en em aozañ da vat a-benn tappout an hevelep gwirioù evit an dud arallrevel. Sevel a reas diwar ur stourm-se ur spered identelezh kreñvoc'h-kreñvañ. Ne oa ket tu da dizhout ar pal-se ha lod a gredas e oa ezhomm en en disrannañ penn-da-benn diouzh ar gevredigezh arallrevel. E 1990 e oa bet krouet an aozadur "Broad Queer" (Queer Nation), gante al luganoù I hate straights ("Kas eo din an dud arallrevel") ha "We're here. We're queer. Get used to it" ( Amañ omp hag queer hag evel-se e chomfomp).
Koshoc'h avat eo istor ar spered pobl, hag er bloavezh 1867 e komzas an alvokad alaman Karl Heinrich Ulrichs eus an "identelezh gae" hag anaouet e oa bet "Broad Queer" (Queer Nation) evel un doare broadelouriezh nevez gant Bérubé ha Chee e 1991.
E 1996 e oa bet embannet gant Brian Walker ur pennad anvet "Luskadoù sokial evel broadelouriezhioù pe diwar-benn ar mennozh ur vroad queer" (Social Movements as Nationalisms, or, On the Very Idea of a Queer Nation) ma vez difennet ez eus e gwirionez ur vroad eus ar gumuniuzh c'hae ha lesbianel.
Hervez tezennoù Walker ec'h eo reizh lârete ez eus ur vroad pe ur bobl eus ar gumuniezh gae ha lesbianel evit meur a beg pa vez keñveriet ouzh an abegoù ar [vroadelouriezh dre vras:
Klasket e oa bet sevel ur vroad c'hae stag ouzh un takad-douar resis evit ar wech kentañ e 2004 pa oa bet disklêriet gant ur strolladig tud heñvelrevel eus Aostralia e oa deuet da vezañ inizi Cato Rouantelezh Gae ha Lesbian Mor ar C'houral.
N'eo ket gwall disheñvel arguzennoù ar vroadelouriezh gae ha lesbianel diouzh re luskad dishualerezh ar yuzevion hervez skridoù Theodor Herzl dreist-holl.
Ne vez ket soutenet gant an darn vrasañ eus an dud a labour war dachenn an deorienn queer klask tizhout an dishualerezh dre an disrannouriezh savet diwar an ideologiezh vroadelour.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2007
Krez ar gwellañ kraper a oa aet gant Mauricio Soler (Kolombia).
Krez ar gwellañ reder yaouank a oa aet gant Alberto Contador ivez ha Krez ar renkadur dre boentoù gant Tom Boonen (Belgia).
Aet e oa ar Renkadur a skipailh gant Discovery Channel (Stadoù Unanet), Bill Stapleton hec'h alier meur.
Kanton Mouster-al-Loc'h
Kumunioù
Kanton Mouster-al-Loc'h a yae peder c'humun d'ober anezhañ:
Unanennoù deveret eus ar sistem etrebroadel
An unanennoù deveret eus ar sistem etrebroadel a ya d'ober ul lodenn eus ar sistem unanennoù SI, ha deveret int eus ar seizh unanenn SI diazez.
Unanennoù deveret hep ment
An unanennoù SI amañ da heul a zo anezho keñverioù hep ment, deuet diwar rannadenn div unanenn SI peurheñvel. Dre se e vez sellet outo gant ar BIPM evel unanennoù deveret. Evit gwir, n'eo o unanenn netra nemet an niver 1, met roet ez eus bet anvioù ispisial dezho an abeg ma c'hellfe an diouer a unanenn degas kemmesk.
Unanennoù deveret dezho un anv ispisial
Gallout a reer lakaat unanennoù diazez asambles a-benn deverañ unanennoù muzuliañ evit kementadoù all.
Gwelet ivez
SI-enhet
Ar C'haeoù
Ar C’haeoù (Le Quiou e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Evrann e departamant Aodoù-an-Arvor.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1999
E 1999 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant Lance Armstrong, a-raok bezañ rasket e 2012.
1152
Diwar-benn bloavezh 1152 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1152
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1152
Roll skrivagnerien Emgleo Breiz
E 1946, un nebeud a dud, an darnvuiañ anezhe mistri-skol kar-o-yezh hag o doa kemeret perzh er "Rezistañs", pe er stourm a-enep an Alamaned, a oa bet aotreet gant an Deskadurezh Vroadel da zerc'hel ur c'hamp-hañv e Gwaien.
Da c'houde, ar strollad-se a grouas an Entente culturelle bretonne, "Emgleo Breiz". E 1955 e tegemeras skrivagnerien ar bodad-se an doare-skrivañ savet gant ar chaloni Frañsez Falc'hun, kelenner e Skol-Veur Roazhon d'ar poent-se, graet e voe "an doare-skrivañ skolveurieg" anezhañ.
E 1957 e voe krouet ar gelaouenn lennegel viziek Brud a zeuas da vezañ Brud Nevez diwezhatoc'h.
Daveoù :
Favereau, Francis. Littérature et écrivains bretonnants depuis 1945. 'Skol Vreizh, n° 20, 1991
Démouville
Démouville a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall, 3 297 annezad enni.
Melestradurezh-kêr
Ar c'huzul-kêr a zo 23 ezel ennañ, ar maer ha 6 eilmaer en o zouez.
Etrekumuniezh
Ar gumun a ya d'ober perzh er gumuniezh tolpad-kêrioù Caen abaoe ma oa bet krouet honnezh d'an. 18 kumun a oa d'ar mare-se en aozadur.
Efed Doppler
An Efed Doppler-Fizeau zo an diferañs etre frekañs ar wagenn skingaset hag ar wagenn resevet pa ez eus ul lusk etre ar skingaser hag ar resever. Dizoloet en deus Christian Doppler an efed-mañ e 1842. Implijet en deus Hippolyte Fizeau diwar benn ar wagenn elektromagnetik e 1848.
Displegadenn fizik
Emañ an den war e sav en dour, war vord ar mor. Ar gwagennnoù zo o tont war e zreid pep dek segond. Bremañ e red da geze ar gwagennoù. Kejal a ra ar gwagennoù gant ur frekañs brasoc'h (eizh segond da skouer). Ober a ra an den un hanter-dro ha redek a ra da geze an draezhenn. Izeloc’h eo frekañs ar gwagennoù bremañ (pemzek segond da skouer).
Goulakomp ur skingaser a zo o tilec’hiañ d’ur resever diloc'h (degouezh simpl). b zo buander ar gwagenn ha bs zo buander ar skingaser. Ma zo f0 frekañs ar wagenn skingaset, reseviñ a ra ar resever ur wagenn gant ur frekañs hewel fh:
Skouer brudet-mat
Emañ un den war vord an hent; ur c’harr zo o tont, o tremen dirakañ hag o vont. Skiltr eo trouz ar c’harr da gentañ, da c’houde boudoc’h-boudañ hag a-benn ar fin boud-tre.
Radar ar polis
Frekañs ar wagenn dameuzhet gant ar c’harr zo disheñvel diouzh ar frekañs skingaset gant ar radar. Buander ar c'hirri a anavez ar polis gant an disheñvelder etre an div frekañs.
Ekografiezh
Implijet eo ivez an efed Doppler evit muzuliañ buander ar gwad er gwazhennoù. Livet eo ar skeudenn ekografek hervez buander an heklevioù. Gallout a reer e-giz-se gwelout red ar gwad er c’horf.
Seizeg
Ar seizeged eo an evned a ya d'ober ar genad Bombycilla, genad nemetañ ar c'herentiad Bombycillidae. Krouet e oa bet e 1808 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Daou (2) isspesad en holl.
Jean-François Jolly
thumb|right|Jean-François Jolly e Tournamant Baden d'an 13 a viz Mae 2007. Jean-François Jolly a zo bet ganet d'ar 14 a viz C'hwevrer 1986.
Ezel eo ag ar c'hlub a Gemper, "L'Échiquier Quimpérois".
Mestr FIDE eo.
2318 eo e renk Elo (FIDE).
Dug Beaufort (Bro-C'hall)
An titl dug Beaufort a zo bet da dri den en noblañs c'hall.
Istor
D'ar 6 a viz Gouhere 1597 e prenas Gabrielle d'Estrée, serc'h ar roue gall Herri IV, kontelezh Beaufort digant Catherine de Clèves, dugez Guise.
Herri IV a stagas ar gontelezh ouzh baronelezh Jaucourt hag a savas un dugelezh evit e vab bastard César de Vendôme, dug Vendôme.
En 1688 e voe gwerzhet an dugelezh evit 460,000 livr gant an trede dug da Charles Ier Frédéric de Montmorency-Luxembourg (1662-1726),
Êcrého
thumb|right|250px|Les Écréhou(s), er biz da [[Jerzenez. ]]
L's Êcrého (e jerzenezeg, Les Écréhou(s) e galleg hag e saozneg) a zo anv ur regennad enezennoùigoù ha reier etre Jerzenez, er mervent dezho, hag aod Normandi, er reter. Ez-melestradurel emaint e parrez Saint Martîn, e Jerzenez.
E gwrionez emañ Les Êcrého en hevelep regennad inizi ha Les Dithouïl'yes er c'hornôg ha Les Pièrres dé Lé pelloc'h c'hoazh er c'hornôg.
Ne deu war wel an darn vrasañ eus ar reier nemet pa vez izelvor, ha n'eus den ebet o chom warno.
Yezhoù alseek
Div yezh ez eus e familh ar yezhoù alseek (anvet ivez yezhoù yakonek) komzet war aodoù Oregon (Stadoù Unanet).
Yezhoù alseek
E gwirionez ez eo ken tost an eil yezh d'eben ma vez komz a-wechoù eus rannyezhoù.
Kornigell
Ar c'hornigelled, pe kernigelled, eo an evned hirc'harek a ya d'ober ar genad Vanellus.
Spesadoù
24 spesad kornigelled zo :
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar c'hornigelled en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Kalao kabellek
Ar c'halao kabellek a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Bucerotidae, Lophoceros alboterminatus (Tockus alboterminatus kent) an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Lophoceros alboterminatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1889) gant an evnoniour suis Johann Büttikofer (1850-1929).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, frouezh, greun, krignerien bihan ha raned.
Annez
Kavout a reer ar spesad e savanennoù kreisteiz ha reter Afrika, Zanzibar ha Pemba.
Yezhoù barbakoek
Un anvadur douaroniel kentoc'h eget yezhoniel eo an anvadur yezhoù barbakoek. Graet e vez gantañ evit renkañ yezhoù komzet e mervent Colombia (departamantoù Cauca ha Nariño) ha norzh Ecuador. N'eur ket sur c'hoazh eo kar ar yezhoù a ginniger renkañ dindan an tog-se ha, dre-se, n'eo ket soliet da vat an anvadur "yezhoù barbakoek". Implijet e vez evit renkañ mesk-ha-mesk yezhoù bev n'int ket bet deskrivet-holl c'hoazh ha yezhoù marv n'ouzer ket gwall dra diwar o fenn, estreget int bet meneget ur mare bennak e mammennoù skrivet ergerzhourien pe skriverien zo.
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù er familh-se peurliesañ :
Yezhoù barbakoek
I. Yezhoù an hanternoz II. Yezhoù ar c'hreisteiz
Evit doare ez eo da vat an totoroeg, komzet e kumun Totoró ur rannyezh eus ar gwambiaeg.
Lod a renk ar gwambiaeg e-touez ar yezhoù barbakoek; lod all o deus e renket e-touez ar yezhoù nasaek. Sklaer eo bet diskouezet bremañ n'eo ket kar ar gwambiaeg d'an Nasa Yuwe (nasaeg)
Notennoù
Moguex a oa bet graet gantañ evel anv all evit ar gwambiaeg a-wechoù. N'eo nemet an anv roet da Wambiaiz gant ar bobl amezek avat (Nasaed pe Paezed).
Liammoù diavaez
Ethnologue
Led Zeppelin
Ur strollad sonerien hard-rock eus Bro-Saoz eo Led Zeppelin (1968-1980), blaz kreñv ar blues en o sonerezh, e deroù o istor dreist-holl.
Jimmy Page (gitar), John Paul Jones (gitar-boud, klavier), Robert Plant (kan) ha John "Bonzo" Bonham (taboulinoù) a oa e izili.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2000
E 2000 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder stadunanat Lance Armstrong, a-raok bezañ rasket e 2012.
Yezhoù songayek ar su
Un is-skourr eus ar yezhoù nilez-saharek eo yezhoù songayek ar su komzet tro-dro d'ar Stêr Nijer.
Setu ar yezhoù pennañ en is-skourr-mañ:
Yann-Bêr Kalloc'h
Yann-Bêr Kalloc'h a oa ur skrivagner hag ur barzh hag a skrive e brezhoneg. Ganet eo bet d'an 21 a viz Gouhere 1888 en Enez Groe (Mor-Bihan) ha marvet eo war an talbenn en Urvillers e Kanton Moÿ-de-l'Aisne en Aisne (Bro-C'hall) d'an 10 a viz Ebrel 1917 e-pad ar Brezel-bed kentañ. Brudet eo da gentañ-penn evit e zastumad barzhonegoù Ar en deulin (Àr an daoulin).
Soñjoù a-zivout ar Brezel Bras
Yann-Bêr Kalloc'h, ne oa ket Abeozen. Ne oa ket ur peoc'hgarour anezhañ kerseet gant ar brezel. Kavet e vez aroudennoù brezelour en e skridoù.
Lec'h e varv
left|thumb|150px|Fichenn hiniennel an is-letanant Kalloc'h, "marvet evit [[Bro-C'hall"]] "Maruet (...) etal Urvillers" hervez e vez e bered Groe ha douaret e Cerizy ( Aisne), met hervez an div fichenn hiniennel savet diwar e benn gant ant al lu gall e vefe marvet e Cerizy ( Aisne) pe e Cerisy (Somme). E rejimant a servijas en Oise hag en Aisne e 1917. E bro Cerizy (Aisne) edo e penn-kentañ miz Ebrel 1917. Douaret e voe e Cerizy (Aisne). Adkavet e voe e laour e miz Mae 1923. Douaret e voe en-dro e Groe e miz Gouere 1923.
Skridoù arall
(en galleg alies)