cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saladenn Caesar
Istor
Dont a ra hec'h anv eus hini Caesar Cardini, hag a oa e penn ur preti italian ha mec'hikan a orin eus San Diego. Goude ur pennad ez eas d'en em staliañ e Tijuana e Mec'hiko, a-benn tapout pratikoù a felle dezho tremen dreist d'ar Berz. Ne ouezer ket re penaos e voe krouet ar saladenn. Hervez Rosa Cardini (ganet e 1928) e vije bet c'hoarvezet d'ar 4 a viz Gouere 1924. En deiz-se ne chome ket mui tamm boued ebet e preti he zad, hag e stagas-eñ da aozañ meuzioù diwar dizh e-kichen taolioù e bratikoù. Hervez lod e vije bet ijinet gant tud brudet eus Hollywood goude un dibenn-sizhun riboul. Tud all evel Giacomo Junia (Chicago, 1903), Livio Santini (hag a labouras e preti Caesar hag a embannas en doa fardet ar saladenn evel ma rae e vamm, 1925), Paul Maggiora (kenlabourer da Cardini, 1927) pe c'hoazh Alex (Alessandro, kenlabourer ha breur da Cesare e Tijuana) Cardini. E 1948 e voe perc'hennet ar breved gant ar familh Cardini. Hiziv an deiz e kaver meur a seurt lipig gwerzhet gant an anv Cardini's Original Caesar Dressing.
Aozennoù
Ouzhpennañ a c'haller : hag ivez tomatez, avokadez, tammoù kig-yar (rostet pe get), chifretez pe larjezennoù.
Urzhiataer
thumb|An IBM PC savet e 1981 thumb|Un urzhiataer hezoug (2010) Un urzhiataer a zo un aveadur stlennek a ro an tu da verañ hag implijout stlennadoù hervez heuliadoù kemennadoù pe brogrammoù.
Stlenneg a reer eus an diskibliezh a bled gant damkaniezh, fardañ, hag implij an urzhiataerioù.
Pennaennoù hollek
Da gentañ penn e veze implijet an urzhiataerioù evit jediñ (niveroù anterin, diwezhatoc'h niveroù skej fiñvus).
An urzhiataerioù kentañ, an ENIAC savet er Stadoù Unanet pe ar Mark I savet e Breizh-Veur, a zo bet roet dezho an anv saoznek « computer » a dalveze da gentañ-penn evit an den a ra jedadennoù niverel gant skoazell ardivinkoù evel ar voulleg, ar reolenn-jediñ pe ar jederez vekanek.
Daoust da gresk barregezh an urzhiataerioù dibaoe, hag a ya kalz pelloc'h eget jediñ, ez eus bet dalc'het d'ar ger saoznek memestra. E galleg ez eo diwar goulenn skourr gall an embregerezh IBM ez eo bet kinniget ar ger « ordinateur », a zo testeniekaet evel anv-gwan e geriadur meur Emile Littré o talvezout evit « Doue o lakaat urzh er bed», gant ar yezhoniour Jacques Perret. Kavout a rae d'ar renerien e oa kalz re strizh ar ger « calculateur » – kevatal da « computer » – e-skoaz barregezhioù o ardivinkoù. Diwar un hevelep patrom eo bet krouet er bloavezhioù 1960 ar ger brezhonek « urzhiataer », en deus graet berzh daoust d'ar ger dazeilat « kompoder » bezañ bet kinniget e deroù ar bloavezhioù 1990.
N'eo ken nemet e deroù ar bloavezhioù 1970 he deus lezet ar vekanografiezh he flas d'ar stlenneg.
Diwar krouadur an nevezc'her e tiwanas troidigezhioù lies eus troiennoù evel supercomputer, goururzhiataer pe c'hourgompoder, ha quantum computer, urzhiataer kwantek pe gompoder kwantek. En degouezh diwezhañ-mañ ez eo soulwerzhet implij ar ger "urzhiataer" just a-walc'h dre m'emañ pell ar barregezhioù a c'haller rakwelet evit ar jediñ kwantek diouzh liesvarregezh un "urzhiataer".
Gant ar skiant-prenet ez eus bet tapet digemmañ daou arvez en un urzhiataer, a oa bet ispriziet an eil hini anezho en deroù : Un urzhiataer araokaet-kenañ a-fet teknik diouzh ar mare evel Gamma 60 ar gompagnunezh Bull na reas ket berzh evel a oa gortozet, ken nemet en arbenn ma oa nebeut a zoareoù da lakaat e pleustr aes e varregezhioù teknikel. Ar meziantoù – hag o c'hlokadur ar servijoù (stummadur, trezalc'h, h.a.) - a ya d'ober abaoe kreiz ar bloavezhioù 1980 ar braz eus koustoù an aveadur stlennek, tra m'eo bihanoc'h lodenn an dafar.
Mont en-dro un urzhiataer
thumb|Gwel tarzhet eus un urzhiataer personel. Kemmet a-galz eo an teknologiezhioù lakaet e pleustr dibaoe ar bloavezhioù 1940, ha deuet int da vezañ un teknologiezh da vat – da lavarout eo un teskad greantel aozet tro-dro da deknikoù – adalek ar bloavezhioù 1970. Kalz anezho a implij c'hoazh ar c'healioù termenet gant John von Neumann, daoust m'emañ an adeiladezh-mañ war gilañ : ar programmoù n'en em gemmont mui nemeur o-unan (ar pezh a vije sellet outañ evel un doare siek da brogrammiñ), hag an dafar a gemer kement-mañ e kont en ur zispartiañ fraezh hiziv mirout ar c'hemennoù hag ar roadennoù, er c'hrubuilhoù hag all.
Hervez Adeiladezh von Neumann, peder lodenn zo en un urzhiataer :
UAL hag UK
An unvez aritmetik ha lojikel (UAL) eo an hini a ra an oberiadennoù diazez (sammadurioù, lamadurioù ...), an oberiadennoù poell (HA, PE, NA...) hag an oberiadennoù-keñveriañ (da skouer ur geñveriadenn-gevatalted etre daou dakad-memor). An UAL an hini a seven jedadennoù an urzhiataer.
An unvez-kontrolliñ (UK) a gemer he c'hemennoù er vemor. Ar re-mañ a ziskouez dezhi petra urzhiañ d'an UAL, ha penaos e vo ret dezhi efediñ diouzh ret, hervez an disoc'hoù a vo pourvezet gant homañ. Ur wezh echu an oberiadenn, an unvez-kontrolliñ a ya pe d'ar c'hemenn a heuilh, pe d'ur c'hemenn all e-lec'h ma vo urzhiet dezhi en em skourrañ gant ar programm.
Aesaat a ra an unvez-kontrolliñ ar c'hehentiñ etre an unvez aritmetik ha lojikel, ar vemor hag an trobarzhelloù. Merañ a ra ar braz eus ar c'hemennoù sevenet en urzhiataer.
Memor
E framm ar reizhiad, ar vemor a c'heller gwelet evel un heuliad kelligoù niverennet pep a dammig stlenn enno. Ar stlenn-se a c'hall servijout da ziskouez d'an urzhiataer ar pezh a zo goulennet digantañ ober (kemennoù) pe delc'her roadennoù da dretiñ. Gant ar braz eus an adeiladezhioù stlennek ez eo ar memes memor a dalvez evit an daou arc'hwel.
Evit a sell ouzh ar jederezioù a-stur a-vras e tegemerer zoken e yafe kemennoù programmoù da erlec'hiañ lod all e-kerzh an oberiata gant ma tegas muioc'h a efedusted. Gwechall e oa kemend-all un doare boas d'ober, hogen redioù a helennded an ijinerezh meziantel o deus graet dezhañ mont war rouesaat, panevet en degouezh resis-mañ, abaoe meur a zekvloaziad.
Gallout a reer adskrivañ ar vemor-se kel lies gwezh ha mar bez ezhomm. Ment bloc'hoù ar vemor hag an teknologiezh implijet o deus kemmet hervez ar c'houstoù hag an ezhommoù : 8 bit evit ar pellgehentiñ, 16 bit evit an ardivinkañ (DEC) ha 64 bit evit pikoloù jederezioù skiantel (Control Data). Ur c'henasant zo bet kavet tamm-ha-tamm gant an okted da unanenn haezadus, ha kemennoù war ur vent a 4 pe 8 okted.
En holl zegouezhioù e chom haezadus an okted, ar pezh a eeuna ar skrivañ programmoù.
E-touez an teknikoù implijet evit oberiañ ar vemorioù e kaver azhenterioù tredantreloc'hel, korzennoù dre vevargant a veze ganet en o ser gwagennoù klev, transistorioù hiniennel, korennoù ferrit, hag en diwezh amredoù enframmet enno milionoù a drañzistorioù.
Enkas-Diskas
Perzh boutin an holl trobarzhelloù enkas eo amdreiñ ar stlenn tapet ganto en diavaez e roadennoù a c'hello an urzhiataer ober e vad ganto. Padal an trobarzhelloù diskas a zigod ar stlenn pourchaset gant an urzhiataer e seurt ma vefe spletus evit an implijer.
Bus
Al lodennoù disheñvel-se a zo liammet etrezo gant tri bus, bus ar chomlec'hiañ, bus ar roadennoù ha bus an urzhiadoù.
Kemennoù
E-barzh un urzhiataer, ar c'hemennoù a glot gant kodoù – 001 e vo kod ar c'hopiañ, da skouer. An teskad kemennoù degemeret gant un urzhiataer, a reer anezhañ e lavar-ardivink, zo un heuliad sifroù binarel dre ma n'eus ken nemet 0 (zero) hag 1 (unan) ouzh ober ar c'hemennoù hag ar roadennoù a vez intentet gant ar unvez-tretañ :0 = "Ne dremen ket ar red tredan", 1 = "Tremen a ra ar red tredan".
Peurvuiañ ne implij mui ar brogrammourien lavaroù a seurt-se, ober a reont kentoc'h gant ar pezh a anver ul lavar a live uhel, a vezo amdroet da c'houde e lavar binarel gant ur programm arbennik (ur jubenner pe ur c'hempuner, diouzh an ezhommoù). Da heul an treterezh-mañ, ar programmoù a vo meizadus gant an urzhiataer en e lavar genidik.
Lavaroù-programmiñ zo, al lavar gronnañ da skouer, a vez graet « lavaroù a live izel » anezho, rak ar c'hemennoù implijet ganto a chom tost-tre da re an urzhiataer. Da heul ez eo bet diorroet evitañ ar programmoù skrivet gant al lavaroù-se a zo liammet-kreñv gant ar savenn. Al lavar C, kalz aesoc'h da adlenn eget al lavar gronnañ, a ra d'ar brogrammourien bezañ ampletusoc'h. Setu perak ez eus bet graet gantañ muioc'h-mui a-feur ma tigreske koust ar periant ha ma kreske gopr ar brogrammourien.
Meziantoù
Par da velloù rolloù kemennoù roet d'un urzhiataer eo ar meziantoù, a zo programmoù niverus a gaver enno milionoù a gemennoù, lod anezho adsevenet dizehan. Meur a vilmilion a gemennoù dre eilenn a vez sevenet gant un urzhiatazer personel bet kenderc'het e 2006.
Abaoe kreiz ar bloavezhioù 1960 ez eus bet ijinet urzhiataerioù ha reizhiadoù a-benn ma c'hallfent seveniñ meur a brogram war un dro. Graet e vez "lies-trevell" eus ar barregezh-se. An degouezh eo gant an holl urzhiataerioù ha reizhiadoù a-vremañ.
E gwirionez ne seven ar prosesor ken nemet ur programm war un dro, en ur dremen eus an eil d'egile bewezh ma c'hall. Mar deo uhel a-walc'h tizh ar prosesor e-skoaz an niver a drevelloù da seveniñ e kavo d'an implijer ez eus meur a brogramm o seveniñ war un dro. Gant ar reizhiad korvoiñ, peurvuiañ, e vez meret ar malluster roet da bep programm.
Reizhiad korvoiñ
Ar reizhiad korvoiñ eo ar programm-kreiz ennañ an elfennoù diazez ret da vont en-dro reizh an urzhiataer.
Ar reizhiad korvoiñ a zeverk loazoù fizikel an urzhiataer (amzer prosesor, memor, h.a.) d'ar programmoù liesseurt war seveniñ. Pourchas a ra ivez ostilhoù d'ar programmoù all (evel ar sturieroù) a-benn aesaat implij an holl drobarzhelloù, kuit dezho da gemer e kont munudoù fizikel ar re-mañ. Setu da heul ar reizhiadoù korvoiñ pennañ :
Pontos (bro)
Pontos (henc'hresianeg Πόντος, Pontus e latin) zo ur vro zo bet anezhi en Azia-Vihanañ, en arvor kreisteiz ar Mor Du en Henamzer, un douar hag a zo e Turkia hiriv. Dont a ra an anv eus ar Mor Du a oa anvet Πόντος Εύξεινος Pontos Euxeinos (da lâret eo "Mor degemerus" ) en henc'hresianeg, gant tud Henc'hres. Kentañ meneg eus an impalaeriezh-se a gaver en Anabasis Ksenofon.
Division of Laura Lee
Division Of Laura Lee a zo ur strollad sonerien ha skateboarderien eus Vänersborg e Sveden. Krouet eo bet e 1997. Levezonet int gant ar sonerezh post-punk, britpop ha strolladoù Dischord Records. Dont a ra anv ar strollad eus hini Laura Lee, ur ganerez sonerezh soul. E Gothenburg emañ ar strollad o chom.
Pontos (bro)
Ment ar vro a gemmas hervez ar mare met peurliesañ en em lede eus Kolc'his (Jorjia a-vremañ) betek e diabarzh Paflagonia er c'hornôg. Meur a stad hag a broviñs zo bet dezho un anv kar da hini Pontos en amzerioù hellenadek, roman ha bizantat.
Liamm diabarzh
Roll rouaned Pontus
Quelmes
Quelmes a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
2007
''Diwar-benn bloavezh 2007 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Deiziadurioù all
Klotañ a raio bloavezh 2007 an deiziadur gregorian gant ar bloavezhioù-mañ :
Strazele
Strazele en izelvroeg, anv ofisiel: Strazeele, a zo ur gumun eus Flandrez Frañs, er Westhoek hag e departamant Norzh.
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Kanton Kraozon
Kanton Kraozon a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e gourenez Kraozon, e Breizh.
Betek 2015
Kanton Kraozon a yae 7 kumun d'ober anezhañ :
Abaoe 2015
Kanton Kraozon a ya 18 kumun d'ober anezhañ :
Cairnsichthys rhombosomoides
E gavout a ra e gwazhioù bihan er c'hoadegoù gleb.
Livadur
Gallout a ra Cairnsichthys rhombosomoides tizhout 15 cm met darn vrasañ anezho na yelont ket pelloc'h eget 10 cm. Ar piri a zo muioc'h livet eget ar barrezed.
Liammoù diavaez
Cairnsichthys rhombosomoides
Football Club Sochaux-Montbéliard
Ar Football Club Sochaux-Montbéliard (anvet ivez FCSM pe Les Lionceaux) a zo ur c'hlub mell-droad gall krouet gant Jean-Pierre Peugeot e 1928.
Skipailh 2007-2008
<br style="clear: left" />
Amouzgoeg
Ur yezh otek-mangeek eus skourr ar yezhoù koupanek eo an amouzgoeg (amuzgo) komzet gant tro-dro da 30.000 den e reter Guerrero hag e kornôg Oaxaca e Mec'hiko.
Ur yezh digenvez an hini eo e-touez ar yezhoù otek-mangeek all, gant tonennoù (betek eizh en holl hervez ar rannyezh) hag gant gerioù enne ur silabenn nemetken eo an amouzgoeg, dres evel ar sinaeg daoust ha ma n'eus liamm familh ebet kenetreze.
Teir rannyezh pennañ a zo.
Yezhoù mazatekek
Meur a donenn a vez implijet gant ar yezhoù-mañ.
Eizh yezh ez eus is-skourr-mañ anvet hervez al lec'h ma vezont komzet:
Rosário (Maranhão)
Rosário zo ur gumun e hanternoz stad Maranhão, e Brazil, er rannvro Nordeste.
Troddi
250px|thumb| Bihan an dour er stêr Troddi Ar stêr  Troddi (Afon Troddi e kembraeg, River Trothy e saozneg) zo ur stêr e Sir Fynwy, e gevred Kembre.
Eieniñ a ra e Campston Hill, er biz da Y Fenni (pe Abergavenny, hervez ar saozneg). Redek a ra war-zu ar c'hreisteiz betek Llanfable (pe Llanvapley e saozneg), ha treiñ d'ar reter.
E kêr Menoe e kember gant ar stêr Gwy, 0,5 km izeloc'h eget kember ar stêrioù Gwy ha Menoe. tremen a ra neuze dre kêriadennoù Llandeilo Gresynni, Llanddingad ha Llanfihangel Troddi.
Kejañ a ra gant ar stêr Gwy e-kichen Trefynwy, ur 500 m izeloc'h eget kember ar stêrioù Gwy ha Mynwy.
Arz disteraet
Arz disteraet (alamaneg : entartete Kunst) a oa un dro-lavar ijinet gant an Nazied da envel an holl arzoù modern. An arz-se a voe berzet ganto peogwir e kave dezho e oa enebalaman pe yuzev ha bolchevik. Kastizet e voe neuze an arzourien a save oberennoù lakaat da zister : berzet e voe outo kelenn, diskouez o oberennoù pe sevel oberennoù zoken.
Arz disteraet a voe ivez anv un diskouezadeg aozet gant an Nazied e München e 1937 ma voe diskouezet oberennoù modern en dizurzh ha gant panelloù ma veze goapaet an arz. Pal an diskouezadeg a oa lakaat an arvesterien da sevel a-enep ar vodernegezh. Aozet e voe an diskouezadeg e meur a gêr en Alamagn hag en Aostria. Tra ma veze berzet an arzoù modern e vroude an Nazied arzoù hengounel ma veze uhelaet glanded ar ouenn, ar soudardegezh hag ar sentidigezh. Ar sonerezh jazz hag ar filmoù a veze kontrollet ivez.
An diskouezadeg Entartete Kunst
D'an 30 a viz Even 1937 e c'houlennas Joseph Goebbels gant Adolf Ziegler, hag eñ e penn Reichskammer der Bildenden Künste (Kambr arzoù ar gweled ar Reich), bezañ e penn ur bodad-labour c'hwec'h den ennañ o c'harg dastum kment oberenn vodern, disteraet pe dispac'hus en holl virdioù ha dastumadoù arzoù a oa er Reich. Da-heul e vefe diskouezet an oberennoù-se d'an dud da greñvaat o heug ouzh "ar spered gwallsiek yuzev" en em sile er sevenadur alaman.
Ouzhpenn 5000 oberenn a voe dastumet, en o zouez : 1052 gant Nolde, 759 gant Heckel, 639 gant Ernst Ludwig Kirchner ha 508 gant Max Beckmann, hag ivez re all gant Alexander Archipenko, Marc Chagall, James Ensor, Henri Matisse, Pablo Picasso ha Vincent van Gogh. En diskouezadeg e voe kinniget 650 livadur, delwenn, engravadur ha levrioù bet tapet e dastumadoù 33 mirdi alaman. Digoret e voe an diskouezadeg d'an 19 a viz Gouere 1937 e München hag e chomas digor betek an 30 a viz Du. Goude-se e voe kinniget e unnek kêr en Alamagn hag en Aostria. Er sal gentañ e oa oberennoù ma veze goapaet, hevrez an Nazied, ar relijion, en eil hini oberennoù savet gant yuzevien hag en trede hini oberennoù ma veze goapaet maouezed, soudarded ha labourerine-douar Alamagn. Ne oa urzh ispisial ebet er peurrest eus an diskouezadeg. Pal an diskouezadeg a oa lakaat splann e oa ar vodernegezh heñvel ouzh un irienn kaset gant tud o doa kas ouzh an dereadegezh alaman. Lakaet e oa ivez ar vodernegezh da vezañ gwelet evel aozet gant yuzevien ha bolcheviked, daoust ma ne oa nemet 6 yuzev e-touez an 112 arzour kinniget. Un nebeud sizhunvezhiom goude digoridigezh an diskouezadeg e kemennas Goebbels ma vefe dastumet oberennoù all; En holl e eo neuze 16 558 oberenn a voe dastumet.
Da vare an diskouezadeg Entartete Kunst e voe aozet an hini anvet Grosse deutsche Kunstausstellung (Diskouezadeg arz meur Alamagn) en Haus der deutschen Kunst (Ti an arz alaman), ma oa diskouezet oberennoù savet gant arzourien priziet gant an Nazied evel Arno Breker pe Adolf Wissel. Ouzhpenn daou vilion a dud az eas da welout diskouezadeg an Entartete Kunst dindan pevar miz, teir gwech hanter nebeutoc'h a dud az eas da welout ar Grosse deutsche Kunstausstellung.
Tonkadur an arzourien hag o oberennoù
An arzourien rakward alaman a voe lakaet neuze da enebourien ar stad ha da zistrujerien ar sevenadur alaman. Ur bern anezho a guitaas ar vro. Da zevezh kentañ an diskouezadeg "arz disteraet" e tec'has Max Beckmann da Amsterdam. Max Ernst a voe sikouret gant Peggy Guggenheim hag ez eas d'ar Stadoù-Unanet. Ernst Ludwig Kirchner en em lazhas e Suis e 1938. Paul Klee a gasas e vloavezhioù harlu e Suis, met ne voe ket roet ar vroadelezh suis dezhañ, war zigarez e oa bet kinniget e obernenoù en diskouezadeg arz disteraet. Arzourien all a zibabas an harlu diabarzh : Otto Dix en em stalias war ar maez ma savas livadurioù gweledvaoù spis hep diskouez den warno Gant ar Reichskulturkammere voe nac'het ouzh Edgar Ende hag ouzh Emil Nolde prenañ dafar livañ. Berzet e voe d'an holl re a chomas en Alamagn labourat er skolioù-meur ha gweladennoù dic'hortoz a-berzh izili Gestapo o doe, a-benn bezañ sur ne gendalc'hent ket da sevel oberennoù. Nolde a gendalc'has da livañ dre guzh, met gant dourlivaj nemetken, evit chom hep bezañ tapet abalamour da c'hwezh an eoullivaj. Hini ebet anezho a voe kondaonet d'ar marv, met ar re a orin yuzev ha ne zeujont ket a-benn da vont kuit a voe kaset da gampoù-bac'h..
Goude an diskoueadeg e voe dibabet livadurioù zo da werzhañ diouzh ar c'hresk e Suis. Re zo a voe prenet da lakaat e mirdioù, re all a voe prenet gant tud war o anv. Pennoù-bras nazi zo a brenas oberennoù zo ivez : Hermann Göring a dapas pevarzek oberenn en o zouez unan gant Van Gogh hag unan gant Cézanne. E miz Meurzh 1939 e voe devet war-dro 400 oberenn n'od doa ket kalz talvoudegezh gant pomperien Berlin.
Listennad lennoù Rio Grande do Sul
Listennad lennoù stad Rio Grande do Sul, e Brazil
Arz disteraet
Tonkadur an arzourien hag o oberennoù
Kalz oberennoù gant Picasso, Dalí, Ernst, Klee, Léger ha Miró a voe taolet en tan d'ar 27 a viz Gouere 1942 e liorzhoù Galerie nationale du Jeu de Paume e Pariz. Goude diskar Alamagn e voe tizhet Berlin gant an Arme Ruz. Ul lodenn eus oberennoù an diskoueadeg a voe kavet kuzhet dindan zouar. Ne ouezer ket pet anezho en em gavas goude-se e Mirdi ar Peniti e Sankt Peterbourg. Er mirdi ez eo skrivet ez int a orin dianav.
Évreux
Évreux, a vije Evrog e brezhoneg, a zo ur gêr eus Normandi, ha pennlec'h departamant gall an Eure.
Douaroniezh
War lez ar stêr Iton en em gav Evreux
Anv
An anv koshañ anavezet eo Μεδιολάνιον (Mediolanion) e Douaroniezh Ptolemeios war-dro 150 ha  Mediolanum er ivvet kantved gant Ammien Marcellin, Itinéraire d'Antonin.
Dont a ra an anv a-vremañ eus un anv all, hini pobl c'halian ar c'hornad, an Eburovices, ha roud zo eus an anv Ebrocas gant Richer de Reims e fin an  xvet kantved : ; a droas da  Ebroas en 1024 hag  en 1034 (Fauroux 87), Ebroys en 1055 - 1066 (Fauroux 208)28.
Gerdarzh
Soñjet eo bet e-pad pell hag anvioù Mediolan-um e dalveze kement ha Kreiz ar blaenenn (medio = kreiz; (p)len-um = plaenen)
Soñjet e vez bremañ hag e dalv kement ha Penn-lec'h sakr ar bobl (medio-glan-um)
Aulerci = anv ar bobl.
Ebroicum, deuet eus pobl galian an Eburovices, diwar eburo, ivinenn, e galianeg.
Levrlennadur
Nancy Gauthier ː T''opographie chrétienne des cités de la Gaule, des origines au milieu du VIIIè siècle. IX. Province ecclésiastique de Rouen (Lugdunensis Secunda).'' De Boccard. 1996
Glossolepis wanamensis
Glossolepis wanamensis a zo ur pesk eus kerentiad ar Melanotaeniidae o vevañ e lenn Wanam e Papoua Ginea-Nevez. Livet e oa bet en un doare skiantel gant Allen e 1979. Muzuliañ a ra war-dro 10 cm (6 - 8 cm evit ar barrezed) ha glaz eo o liv.
E bagadoù e vev ha plijout a ra dezho ur PH etre 6.8 ha 7.8. En natur e tebr amprevaned dour bihan dreist holl.
Chilatherina
Ur genad eus kerentiad ar Melanotaeniidae, ennañ 10 spesad.
Dilastezer
thumb|right|250px|Karr-nij o strewiñ dilastezerien war ar parkeier. Dilastezer eo an anv hollek roet d’an holl danvezioù naturel pe kevanaozel gouest da gontrolañ, da zedennañ, da argas, da zistrujañ pa da enebiñ ouzh diorroadur ar boudoù bev (mikroboù, loened ha plant) a vez sellet oute evel noazus evit al labour-douar, an naetadurezh publik (da skouer ar c’hwiled-du en tier), ar yec’hed publik (an amprevaned arvevat (laou, c’hwen) pe a zegas kleñvedoù evel terzhienn-ar-paludoù hag ar bakteri kontammus eus an dour distrujet gant klor), yec’hed al loened, pe an tachennoù n’int ket gounezet (hentoù, aerborzhioù, hentoù-houarn, rouedadoù tredan...).
Ledanoc’h hag hollekoc’h eo ar ger « dilastezer » evit an anv « produioù fitoyec’hedel » rak talvezout a ra ivez evit an holl broduioù implijet evit stourm ouzh holl an organegoù anvet noazus, pe mall o c’has (da skouer ar c’habelloù-touseg a c’hallfe labezañ koadaj un ti) hag al louzeier evit al loened a dalvez da wareziñ ar chatal, ar jiber pe al loened doñv (da skouer, an troioù-c’hoûg enep ar c’hwen evit ar chas).
Mazatekeg San Jerónimo Tecóatl
Ur yezh otek-mangeek eus is-skourr ar yezhoù mazatekek eo mazatekek San Jerónimo Tecóatl komzet gant tro-dro da 34.000 den e Mec'hiko.
Enez Karn
Enez Karn, pe Karn, zo un enezennig tost d'an douar-bras e Mor Breizh, e kumun Gwitalmeze. Pa vez tre e c'haller mont betek enni war droad.
Pont traezh pe Pont Karn a reer eus an erv draezh a stag an enezennig ouzh an douar-bras pa vez izelvor.
Istor
War an enezenn ez eus ur c'harn ragistorel, savet war-dro 4 200 vloaz a-raok J.-K. En amzer-hont e oa izeloc'h live ar mor ha stag e oa an enezenn ouzh an douar-bras. E 1954 e oa bet addizoloet an hini gentañ eus an teir c'hambr zo er c'harn. Savet e voent evit beziañ tud varv moarvat. Hervez ar pezh zo bet kavet enno gant ar furcherien e oa bet implijet ar bezioù-se betek ar bloaz 2 500 a-raok J.-K.
Mangup
thumb|250px|right|Rivinoù Mangup
Mangup (ukraineg Мангуп, rusianeg Мангуп, tatareg Krimea Mangup), anvet ivez Mangup Kale, a oa ur c'hreñvlec'h istorel lec'hiet war un uhelgompezenn e Krimea, er reter da Sevastopol. Doros e oa anvet e-pad ar c'hrennamzer, diwezhatoc'h e rojod an anv kipchakek Mangup dezhañ.
E-pad an trede kantved e voe diazezet ar gêr ha mogeriet e voe gant Justinian I e-pad ar. Gant goted Krimea e oa annezet dreist-holl ha da greizenn o friñselezh emren ez eas. Aloubet e voe gant ar C'hazared e deroù an ha kreizenn un emsavidigezh c'hwitet bleinet gant Yann Gotia e voe.
Sujet e voe priñselezh Doros da impalaerezh Bizantion adalek an betek an. Neuze e kouezhas dindan aotrouniezh Impalaerezh Kiev hag ar c'hevread Kipchak. Gwallaozet e voe gant ur c'hren-douar e-pad an met dont a reas a-benn da virout e emrenerezh e-pad aloudabeg vongol Krimea.
Er e voe Mangup kêr-benn Priñselezh Teodoros, ur riez kevreet gant Impalaeriezh Trebizond. E dierniezh, ar Gabras, a oa kar da impalaerien Trebizond. E fin ar e tivroas ur skourr eus ar familh da Rusia lec'h ma tiazezas Manati Simovov. Kemm a rejont o anv e Golovin ha da deñzorierien hêrezel Moskovia ez ejont.
E 1475 e kasas Stefan III Moldavia e vreur-kaer Alexander Gabras da erlec'hiañ priñs Mangup a oa aet da waz an Otomaned. E miz Mae eus an hevelep bloaz ec'h aloubas ar jeneral otoman Gedik Ahmet Pasha Kafa ha sezizañ a reas Mangup e fin ar bloaz. Kouezhañ a reas kêr goude pemp miz a seziz. Lakaet d'ar marv e voe ar priñs hag e vibien tra ma voe kaset e wreg hag e verc'hed d'un harem. Tra ma oa bet staget ar peurrest eus Krimea ouzh Kanat Krimea e chomas Mangup un darn eus an impalaeriezh otoman.
War an diskar ez eas êr bezañ bet aloubet. Mont kuit a reas ar gwarnizon turkat e 1774 hag annezidi diwezhañ ar gêr (ur gummuniezh vihan a garaimed) a zilezeas anezhi war-dro 1790.
Mazatekeg Mazatlán
Ur yezh otek-mangeek eus is-skourr ar yezhoù mazatekek eo mazatekeg Mazatlán komzet gant tro-dro da 13.000 den e Mec'hiko.
Y Gelli Gandryll
Y Gelli Gandryll, pe Y Gelli (Hay-on-Wye e saozneg) zo ur gêr vihan e Powys, e gevred Kembre, war lez ar stêr Gwy tost d'an harzoù gant Bro-Saoz. 1 469 a dud a oa o chom eno e 2001.
Brudet eo evel kêr al levrioù.
Aberaeron
Ur gêr eus Kembre eo Aberaeron, etre Aberystwyth hag Aberteifi, ha sez kontelezh Ceredigion eo. Savet e oa bet e 1805 gant Alban Thomas Jones war ribl ar stêr Aeron, a zo bet ledanaet da grouiñ ur porzh.
Hervez niveradeg 2001 e vez komzet kembraeg gant 70% eus an dud eno.
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Ibn Zaydún
Abu al-Waleed Ahmad Ibn Zaydún al-Makhzumi (Arabeg 1003 - 1071) أبو الوليد أحمد بن زيدون المخزومي) a oa ur barzh andalouz arabek hag a vevas e Córdoba (Spagn)‎ ha Sevilla e-pad an Xvet kantved. Eus ar meuriad Mac'hzum e oa ha bac'het e voe gant Muhammad III, rener Córdoba (Spagn)‎. Ne c'hellas distreiñ d'e vro nemet goude ma voe bet aloudabeg gant rouantelezh Sevilla.
Leon (anv-badez)
Leon zo un anv-badez brezhonek deuet eus an anv latin Leo hag a dalv kement ha leon. Nebeut implijet eo e brezhoneg, nemet da vrezhonekaat an anv-badez a gaver e yezhoù all.
Young British Artists
Young British Artists (Arzourien vreizhveuriat yaouank) a zo ur strollad arzourien vreizhveuriat a-vremañ, al lod brasañ anezho a zo bet o studiañ er Goldsmiths College e Londrez. An dro-lavar « Young British Artist » a zeu eus un heuliad diskouezadegoù anvet evel-se, hag aozet e diskouezva Saatchi adalek 1992. Gant an diskouezadegoù-se e teuas ar arzourien-se da vezañ brudet. A-drugarez d'o doare da labourat e voent merzet ivez : temoù dic'hortoz hag atahinus, danvezioù divoutin ha loened. Gwelet mat e voent gant bed ar media, ha berzh a rejont e bed an arzoù er Rouantelezh-Unanet er bloavezhioù 1990. Un dro-lavar degemeret en istor an arzoù eo ivez. Damien Hirst ha Tracey Emin eo ar re vrudetañ en o zouez.
Arzourien ezel eus YBA
Steven Adamson | Fiona Banner | Christine Borland | Angela Bulloch | Simon Callery | Jake and Dinos Chapman | Mat Collishaw | Ian Davenport | Tacita Dean | Tracey Emin | Angus Fairhurst | Anya Gallaccio | Liam Gillick | Marcus Harvey | Damien Hirst | Gary Hume | Michael Landy | Abigail Lane | Steve McQueen | Lala Meredith-Vula | Chris Ofili | Sarah Lucas | Martin Maloney | Stephen Park | Cornelia Parker | Richard Patterson | Simon Patterson | Marc Quinn | Fiona Rae | Jenny Saville | Georgina Starr | Sam Taylor-Wood | Gavin Turk | Gillian Wearing | Mark Wallinger | Rachel Whiteread | The Wilson Sisters
Leon (anv-badez)
Gerdarzh
Dont a ra eus ar ger latin leo, a zo ivez un anv-badez saoznek. N'eo ket kar tamm ebet d'an anvioù germanek Leonard ha Leopold eta
Mazatekeg Soyaltepec
Ur yezh otek-mangeek eus is-skourr ar yezhoù mazatekek eo mazatekek Soyaltepec komzet gant tro-dro da 23.000 den e Mec'hiko.
Leon (anv-badez)
Pibien
Trizek pab zo bet anvet Leon.
Humières
Humières a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Leon (anv-badez)
Impalaerien Bizantion
C'hwec'h impalaer anvet  Leon zo bet e Bizantion
Rouaned Armenia
C'hwec'h roue zo bet anvet Leon en Armenia
Lec'hioù
Anv meur a gêr eo León er bed spagnolek.
Jan Mayen
Armerzh
N'eus tamm pinvidigezh en Enez Jan Mayen. Liammet eo an oberiantiz armerzhel ouzh an diazezlec'hioù hiniourel ha skinwel lec'hiet war an enez. Un dachenn-nijal a 1585 m he-deus met porzh mat ebet ez eus war hec'h aodoù. Ur greizenn-valumeta e voe etre 1633 ha 1640 met echuiñ a reas an dra-se pa'z eas ar balum reizh Greunland hogozik da get. Un tabud etre Danmark ha Norvegia a-zivout ar c'helc'hiad-pesketa war-dro an enez a voe diskoulmet e 1988. Degemerout a reas Danmark an darn vrasañ anezhi.
Kevredigezh
An annezidi nemeto a zo izili al lu norvegiat hag an servijou hiniourel norvegiat. 14 a dud a vez o chom en enez e-pad ar goañv met daougementiñ a c'hell ar boblañs e-pad an hañv pan' eus ezhomm da zresañ an danvezioù. C'hwec'h miz pe ur bloavezh e chom an dud ha kemmet e vezont e mizioù Ebrel pe Here. Kefridi ar soudarded a zo ober war-dro an diazezlec'h LORAN. Er geriadenn Olonkinbyen e annezont.
Gant ur Hercules C-130 eus an aerlu roueel norvegiat eo liammet an enez ouzh Diazezlec'h-nij Bodø. E Aerporzh Jan Mayen e vez o touarañ. Evel ma n'eus ardivink merdeerezh ebet e Jan Mayen ne c'hell douarañ ar c'hirri-nij nemet pa vez brav an amzer ha boutin eo evito da vezañ rediet da zistreiñ da vBodø hep douarañ. Douget e vezont an traou pounner dre lestr e-pad an hañv.
D'an enez e oa bet roet ar c'hod ISO SJ hag ar c'hod internet .sj. N'eo ket implijet, avat.
Istor
Dizoloet e oa bet an enez en un dore sur e 1614 hag en e oa bet weladennet, hervez andonoù'zo, meur a wech a-raok. Un nebeud ag istorourien a gred e oa tizhet Sant Brendan an enez er kantved. Posupl eo e anaveze ar vikinged an enez.
Krediñ a reer en-doa weladennet Henry Hudson an enez e 1607 ha Hudson's Tutches pe Touches e voe anvet gantañ. E 1611 e anvas balumerien eus Hull anezhi Trinity Island. E 1612 e anvas Jean Vrolicq anezhi Île de Richelieu hag e 1614 John Clarke hec'h anvas Isabella.
Eus an izelvroat Jan Jacobs May van Schellinkhout a zilozoas anezhi e tenn an enez hec'h anv a-vremañ. E 1882 - 1883 e reas un ergezhadeg aostriek kartennoù peurglok an enez. Betek ar bloavezhioù 1950 e voe implijet o c'hartennoù. Etre 1900 ha 1920 hemolc'herien a dremenas meur a c'hoañvioù e Jan Mayen da hemolc'h lern glaz met da ral ez eas an anevaled buan a-walc'h ha dilezet e voe an enez adarre.
An diazezlec'h hinourel kentañ a voe staliet e 1921 gant Norvegia a stagas an enez ur bloavezh diwezhatoc'h. Un darn eus ar rountelezh e voe graet dre ul lezenn ag ar 27 miz c'hwevrer 1930. Ne voe ket aloubet an enez e 1940 met an hinourien a zevas an diazezlec'h. Distreiñ a rejont e 1941 gant soudarded d'e sevel adarre. E 1943 e savas an amerikaned un diazezlec'h-sellaouiñ, Atlantic City e anv, da spiañ ar c'haozoù alamagn.
Goude ar brezel e voe adstaliet an diazezlec'h hinourel en Atlantic City met diblaset e voe d'ul lec'h arall e 1949. Skingomz Jan Mayen a c'hoarie n roll bras er merdeerezh er mor skorneg hag pa divizas an AFNA da aozañ urouedad Loran-C e 1959 e stalias un diazezlec'h en Enez. Peurechuet e voe e 1961.
E-pad un amzer hir e krede e oa marv ar menez-tan Beerenberg. E 1970 e tedarzhas, avat, ha brasaat a reas an enez a 3 km². Dislonkadennoù arall a oa e 1973 ha 1985.
Mazatekeg Huautla
Ur yezh otek-mangeek eus is-skourr ar yezhoù mazatekek eo mazatekeg Huautla komzet gant tro-dro da 72.000 den e Mec'hiko.
Mazatekeg Chiquihuitlán
Ur yezh otek-mangeek eus is-skourr ar yezhoù mazatekek eo mazatekeg Chiquihuitlán komzet gant tro-dro da 2.500 den e Mec'hiko.
Sant-Fregan
Sant-Fregan (distaget ) a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Lesneven, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Koadyar frezennek
Ar goadyar frezennek (liester : koadyer frezennek) a zo ur spesad evned, Bonasa umbellus an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ er genad Bonasa an hini eo.
Anvet e voe Tetrao umbellus (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an trizek isspesad anezhañ e Norzhamerika :
Johann Wolfgang von Goethe
Johann Wolfgang von Goethe (28 a viz Eost 1749 e Frankfurt - 22 a viz Meurzh 1832 e Weimar) a oa ur skrivagner alaman. E oberenn bennañ Faust a vez gwelet evel unan eus pennoberennoù lennegezh ar bed. Ouzhpenn e labour evel skrivagner ez eo brudet ivez dre ma oa dedennet gant meur a dra : an tresañ, an optik hag ar vevoniezh.
E vuhez
Etre 1765 ha 1768 ez eas da studiañ ar gwir e skol-veur Leipzig. Goude-se e kendalc'has gant studioù e skol-veur Strasbourg (1770-1771). E 1772 e voe breutaer e lez-varn an impalaerezh e Wetzlar. Er memes koulz en doe un istor karantez gant Charlotte Buff, ar pezh a roas mennozhioù dezhañ pa skrivas Die Leiden des jungen Werthers. E 1773 e tistroas da Frankfurt, hag e skrivas Götz von Berlichingen. E 1774 e lakaas embann Die Leiden des jungen Werthers. E miz Du 1776 en em stalias e Weimar. An dugez Anna Amalia a c'houlennas gantañ ober war-dro he mab. Ouzhpenn bezañ kuzulier e voe Goethe ur seurt ministr eno. Eno ivez e teskas an douarouriezh hag ar vaenoniezh. Adalek 1782 e reas war-dro arc'hant ar stad. D'an 3 a viz Gwengolo 1786 ez eas kuit dre guzh eus Carlsbad (Karlovy Vary hiziv an deiz, er Republik Tchek) war-du Italia. Eno e chomas betek 1788. Er bloavezh-se e tistroas da Weimar, hag e voe lakaet da vinistr. E 1794 e kejas gant Schiller. En em anavezout a raent abaoe 1788. Diwar o mignoniezh e tiwanas al luskad anvet klaselezh Weimar. Rener c'hoariva Weimar e voe etre 1791 ha 1817.
Liammoù diavaez
Oberennoù Goethe
Geotyar lost moan
Ar c'heotyar lost moan (liester : geotyer lost moan) a zo un evn, Tympanuchus phasianellus (Tetrao phasianellus gwechall) an anv skiantel anezhañ.
Tienen (Norzh)
Tienen en izelvroeg, anv ofisiel: Thiennes, a zo ur gumun eus Flandrez Frañs, er Westhoek hag e departamant an Norzh.
SFIO
An SFIO (Section Française de l'Internationale Ouvrière) a voe krouet e 1905 dre unanidigezh Strollad Sokialour Bro C'hall (Parti Socialiste de France, PSdF, strollad Jules Guesde) hag ar Strollad Sokialour Gall (Parti Socialiste Français, PSF, strollad Jean Jaurès). Mont a reas da get e 1969 pa voe krouet ar PS en e blas.
Glossolepis
Ur genad eus kerentiad ar Melanotaeniidae, ennañ 8 spesad, eo ar Glossolepis
Tienen
Tienen a c'hell bout:
Mazatekeg Ayautla
Ur yezh otek-mangeek eus is-skourr ar yezhoù mazatekek eo mazatekeg Ayautla komzet gant tro-dro da 3.500 den e Mec'hiko.
Kanton ar Faou
Kanton ar Faou a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.
Kumunioù
Kanton ar Faou a yae 4 c'humun d'ober anezhañ :
Mazatekeg Ixcatlán
Ur yezh otek-mangeek eus is-skourr ar yezhoù mazatekek eo mazatekeg Ixcatlán komzet gant tro-dro da 11.000 den e Mec'hiko.
Mazatekeg Jalapa de Díaz
Ur yezh otek-mangeek eus is-skourr ar yezhoù mazatekek eo mazatekeg Jalapa de Díaz komzet gant tro-dro da 15.500 den e Mec'hiko.
794
Diwar-benn bloavezh 794 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 794
Mario Kart DS
Ur c'hoari redadegoù eo Mario Kart DS.
794
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 794
Mario Kart DS
D'ar 25 a viz Du 2005 e oa deuet er-maez en Europa war Nintendo DS. 5vet tamm an heuliadenn Mario Kart eo.
Klik staon
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar c'hlik kevig-staon pe peurliesañ staon treuzskrivet [ǂ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 179. Betek 1989 e veze skrivet.
Mario Kart DS
C'hoari kentañ ar goñsolenn a c'heller kas en-linenn eo, a-drugarez d'ar gevreadenn Nintendo Wi-Fi.
Klik staon
Ur familh klikoù eo ar c'hlikoù dent implijet evel fonemoù en un nebeud familhoù yezh komzet en Afrika. Kavet e vez stank klikoù kevig a-gostez er yezhoù koiek-sanek dreist-holl.
Kendistaget e e vez ar c'hlik-mañ atav evel-hen, da skouer:
Mario Kart DS
Er c'hoari-mañ e adkaver ul lodenn vat eus tudennoù an heuliadenn Mario (met lod all a zo nevez-flamm). Un diforc'h a-bouez a zo e-keñver Mario Kart: Doubl Dash !! : o-unan eo ar rederien en o c'harr.
Ouzh skramm an nec'h a zo d'an Nintendo DS e weler e dudenn dre ur sell sinema. War skramm an traoñ e weler ur gartenn eus ar redadeg dre ur sell a-us d'ar c'hoarier.
Liammoù diavaez
Mario Kart
Timbroù Skos Nevez
left|140px|Timbr Skos Nevez - 1851
Emañ ledenez Skos Nevez ("Nova Scotia" e latin) e hanternoz Amerika. Unan eus proviñsoù reterañ Kanada eo.
Etre 1851 ha 1863 ez eus aet ur servij postel emren en-dro. Dek timbr bennak zo embannet dindan an anv <SMALL>NOVA SCOTIA</SMALL>, an darn vrasañ poltred ar Rouanez Victoria warno, tri anezho zo fleurennoù ardamezek en-dro d'ur gurunenn warno.
Abaoe 1868 e vez implijet timbroù Kanada e Skos-Nevez.
Frañsez Iañ an Impalaeriezh Santel
Frañsez Loren, pe François de Lorraine e galleg, pe Franz Stephan von Lothringen en alamaneg, pe ivez Frañsez Iañ, pe Franz Iañ, ganet d'an 8 a viz Kerzu 1708 e Nancy ha marvet d'an 18 a viz Eost 1765 en Innsbruck (Aostria), a oa dug Loren ha dug Bar da gentañ (1729-1737) (evel Frañsez III), dug Teschen (1729-1765), besroue Hungaria (1732-1765), dug-meur Toskana (1737–1765) evel Francesco II Stefano. Ouzhpenn -se e voe anvet da Impalaer Santel da varv e dad-kaer daoust ma oa ar galloud gwir gant e wreg, an impalaerez Maria Theresia. Ganti e voe diazezet an dierniezh Habsbourg-Loren.
E vugale
da ganet er memes bloaz evel he fried; merc'h e oa d'an dug dug Parma, Piacenza, ha Guastella; mervel a reas ar briñsez da 22 vloaz;
Aberfan
Aberfan zo ur gêriadenn eus Kembre, 6,5 km eus kêr Merthyr Tudful. Brudet eo abalamour d'ar gwallzarvoud degouezhet e 1966.
Ruilh-douar
D'an 21 a viz Here 1966, da 9 e 15 diouzh ar beure, e kouezhas ur bern kaoc'h-glaou diwar ar menez. Distrujet e voe un 20 ti, un atant, hag ur skol, ar Pantglas Junior School, ma voe lazhet 144 den, ha 116 bugel en o zouez.
Geotyar
Ar geotyer a zo evned hag a vev e pradennoù Norzhamerika hag a ya d'ober ar genad Tympanuchus.
Notenn a bouez
Ne zisheñveler ket spesadoù hag isspesadoù ar genad Tympanuchus en hevelep doare hiziv an deiz.
Quercamps
Quercamps a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Lagoa dos Patos
right|250px|Lagoa dos Patos Al Lagoa dos Patos eo lenn vrasañ Brazil e stad Rio Grande do Sul. Ul lenn hir eo a-hed aod ar Meurvor Atlantel, 265 km hed zo dezhi, hag ur gorread 10.144 km².
Istor
Dont a rafe an anv eus ar bobl amerindian a oa o chom e Rio Grande do Sul, anvet Patos evit doare, met un displegadur zo.
Yezhoù tchotchoek
Un isskourr eus ar yezhoù otek-mangeek eo ar yezhoù tchotchoek, ennañ ur yezh nemetken:
Jord Cochevelou
Evel Gildas Jaffrennou e oa dedennet-bras Georges Cochevelou gant an telennoù liesseurt a gaved e Kembre, Bro-Skos hag Iwerzhon betek c'hoantaat reiñ lañs ha brud dezhi war an douar-bras (komz a ra e vab eus "azginivelezh" evit a sell Breizh). Sevel a reas e delenn gentañ e deroù ar bloavezhioù 1950. E deroù ar bloavezhioù 1960 e savas an delenn gentañ gant kerdin metal, hag a zeuio ken brudet a drugarez d'e vab er bloavezhioù 1970.
Pelangia mbutaensis
Ur pesk bihan eus kerentiad ar Melanotaeniidae eo pelangia mbutaensis. Dizoloet e oa bet e 1998 gant Allen en ur c'heun anvet "lenn Mbuta". Bevañ a ra e doureier sklaer ha trenk asambles gant Melanotaenia goldiei. 6 cm e c'hell tizhout met ar peurliesañ e tap 5 cm hepken.
Stagell
E brezhoneg, ur stagell zo un dra da stagañ. Meur a stagell zo.
Joëlle Aubron
Joëlle Aubron, ganet d'ar 26 a viz Mezheven 1959 e Neuilly-sur-Seine, ha marvet d'ar 1añ a viz Meurzh 2006, a oa ur stourmerez en Action Directe.
Gwreg kleiz eo bet da Yann-Ber Tihernon e fin ar bloavezhioù 70. Harzet eo bet d'an 9 a viz Ebrel 1982, ha kondaonet eo bet da 4 bloavezh toull-bac'h evit bezañ kuzhet armoù. Dimezet he doa gant Régis Schleicher, ezel ivez eus Action Directe. Ober a rae war-dro ul levrdi anarkour met divizout a reas bezañ dindan kuzh e 1985 pa zivizas Action Directe kreñvaat e oberennoù. En em strollañ a rejont neuze gant ar Fraction Armée Rouge. Kemeret he deus perzh e drouklazh ar jeneral René Audran d'ar 25 a viz Genver 1985, hag en hini Georges Besse d'an 19 a viz Du 1986. Harzet eo bet gant he c'hamaladed Jean-Marc Rouillan, Nathalie Ménigon ha Georges Cipriani d'ar 21 a viz C'hwevrer 1987 e-barzh un ti-feurm e Vitry-aux-Loges (Loiret). Kondaonet eo bet e 1989 hag e 1994 d'an toull-bac'h he buhez-pad, gant ur prantad surentez a 18 vloaz. Kaset da gentañ da brizon Fleury-Mérogis (Essonne), eo bet da heul, asambles gant Nathalie Ménigon, e toull-bac'h Bapaume (Pas-de-Calais) e miz Here 1999. Dieubet eo bet ar 16 a viz Even 2004 abalamour d'he yec'hed, fall-put, goude bezañ bet operet evit ur c'hrign-bev er c'hlopenn. Gwelet eo bet e 2005 e-barzh ar film Ni vieux, ni traîtres, savet gant Pierre Carles. Stourmet he deus betek fin he buhez evit ma vefe dieubet he c'hamaladed a stourm.
Marvet eo gant krign-bev ar skevent.
Mont-Tonnerre
thumb|right|Departamantoù gall en Alamagn, er c'hornôg d'ar [[Roen, e 1812.]]
Ar Mont-Tonnerre (Donnersberg en alamaneg) a oa unan eus an 13 departamant gall a voe savet gant ar Republik c'hall nevez en Alamagn e 1798, pa voe staget lez kleiz ar stêr Roen ouzh Bro-C'hall.
Mainz e oa ar pennlec'h.
An anv
Dont a ra an anv eus troidigezh c'hallek anv menez uhelañ Rheinland-Pfalz, an Donnersberg.
thumb|left|An [[Donnersberg]]
Savidigezh
A-raok aloubidigezh ar C'hallaoued edo an douaroù-se en eskopti Mainz evit lod, e Pfalz evit lod all.
The Presets
The Presets a zo ur strollad sonerien eus Sydney ennañ Julian Hamilton ha Kim Moyes. E 1995 e kejjont evit ar wech kentañ e Sydney Conservatorium of Music ma oant o studiañ E miz Gwengolo 2005 e teuas er-maez o fladenn gentañ titlet Beams, ha degemeret mat e voe gant ar vurutellerien. D'an 12 a viz Ebrel 2008 e teuas er-maez o eil pladenn titlet Apocalypso. Berzh a reas ha degemeret e voe mat-tre ivez gant ar vurutellerien, ha dastum a reas ar strollad meur a briz,.
An Intel
An Intel a zo ur gumun eus Breizh e kanton Kiberen e departamant ar Mor-Bihan.
Brezel-bed kentañ Korventenn 1930 Eil Brezel-bed
Tarzh-meur an Intel
Brezelioù didrevadennañ
Ames (Bro-C'hall)
Ames a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Tchotchotekeg
Ur yezh otek-mangeek eus isskourr ar yezhoù tchotchoek eo ar tchotchotekeg (Chocho, Chocholtec, Chocholteco Chochotec, Chochon, pe Ngigua) komzet gant tro-dro da 540 den (2000) e Mec'hiko.
Yezhoù tchotchoek-popolokek
Isrannet d'o zro ar yezhoù er isskourr-mañ e daou isskourr:
Wysg
thumb|right|Ar stêr Wysg o tremen e-kichen [[Y Fenni, ar menez Blorens en diadreñv]]
Ar stêr Wysg (Afon Wysg e kembraeg, River Usk e saozneg) zo ur stêr eus gevred ha kreisteiz Kembre.
An anv
Evel meur a stêr all e Breizh-Veur e teu anv ar stêr eus an anv keltiek kozh Isca. Meneget eo gant Dizanv Ravenna (10827) : Isca.
He red
Eieniñ a ra er Mynydd Du, e Sir Gaerfyrddin.
Redek a ra dre gêrioù Aberhonddu, Crucywel, Y Fenni, Brynbuga (Usk e saozneg), Caerllion, ha Casnewydd, a-raok degouezhout en aber ar stêr Hafren. 250px|thumb|Pon treuzvourzhañ ([[Pont Gludo Casnewydd) dreist ar stêr Wysg e Casnewydd.]]
Malakit
Ar pennad-mañ a zo diwar-benn ar vein.
Wysg
He red
Donañ stêr Breizh-Veur eo ar stêr Wysg.
Malakit
Evit ar valafenn sellit ouzh Malakit (Balafenn).
Ar malakit a zo eur mein hanter-prizius.
Barbapapa
Troet eo bet al levrioù-se diwar ar galleg en ouzhpenn 30 yezh.
Dibarder ar barbapapaed eo o barregezh da cheñch stumm a-benn diskoulmañ ar c'hudennoù en em gavont ganto.
Tudennoù
o seizh bugel :
Aitne (loarenn)
Tennañ a ra hec'h anv eus Aitne, doue ar menez-tan Etna.
Geotyar vihan
Ar c'heotyar vihan (liester : geotyer bihan) a zo ur spesad evned, Tympanuchus pallidicinctus an anv skiantel anezhañ.
Annez
Kavout a reer ar spesad e Stadoù-Unanet Amerika.
Yezhoù popolokek
Un isskourr eus ar yezhoù otek-mangeek eo ar yezhoù popolokek, ennañ seizh yezh anvet hervez al lec'h ma vezont komzet:
Kastell an Erminig
Kastell an Erminig e oa anv, pe lesanv, kastell Gwened ma veze duged Breizh o chom er a-raok mont da gastell Naoned da chom.
Ar c'hastell gwechall
An anv-mañ a voe roet d'ur c'hastell savet gant an dug Yann IV entre 1380 ha 1385 da greñvaat kêr Gwened ha da ober e annezlec'h. Savet e voe e reter ar gêr gloz, war douaroù prenet gant an dug e 1380. Ur wech savet ar c'hastell, e voe prenet douaroù all gantañ c'hoazh, er reter evit ober ul liorzh vras. Eno emañ liorzhioù ar Waremm hiziv.
E Kastell an Erminig e voe ganet Yann V, mab Yann IV. Eno ivez e voe lidet eured Frañsez II gant e wreg Marc'harid Breizh e 1455. Goude eured Anna Breizh gant ar roue gall Charlez VIII avat, ne voe ket implijet ar c'hastell kement. Eno e oa gouarnour Gwened o chom, hag eno ivez e voe degemeret ar roue Frañsez Iañ e 1518 hag e 1532, met tamm-ha-tamm goude-se e voe dilezet. Loeiz XIV a roas aotre da adimplijout lod eus ar mein da echuiñ kaeoù ar porzh.
Hiziv
E 1785 e voe savet, war ar rivinoù-se, ar savadur a weler hiziv, ha n'eo ket ur c'hreñvlec'h krennamzerel ken.
Popolokeg Santa inés Ahuatempan
Ur yezh otek-mangeek eus is-skourr ar yezhoù popolokek eo popolokeg Santa inés Ahuatempan komzet gant tro-dro da 7.500 den e Mec'hiko.
Stagell an teod
Stagell an teod|thumb|right|250px Gant ar stagell pe an neudennigenn eo stag beg an teod er genoù.
Pa vez troc'het ar stagell, d'an evned, e lavarer int distagellet. Un den distagellet e deod zo techet da gomz re.
Tud zo a blij dezho toullañ stagell o zeod.
Ross 248
Ross 248 a zo ur gorrez ruz lec'hiet 3.2 parsek pe 10.33 bloavezh-goulou diouzh an Douar. Ar steredenn dostañ outi a zo Groombridge 34, hag a zo lec'hiet 0.47 parsek pe 1.54 bloavezh-goulou diouti.
Tremn a raio Voyager 2 e-kichen Ross 248 e 40.000 blavezh.
Pop Art
Ar Pop Art a zo ul luskad arzoù bet krouet e Bro-Saoz e-kreiz ar bloavezhioù 1950, diwar atiz Richard Hamilton hag Edouardo Paolozzi. Er bloavezhioù 1960 e teuas war wel ar Pop Art amerikan gant arzourien evel Andy Warhol, Roy Lichtenstein, Robert Rauschenberg pe Jasper Johns. A-drugarez d’an Amerikaned e vo brudet ar Pop Art er bed a-bezh. O fal a oa diskouez e oa deuet an oberennoù arz da vezañ ul lodenn eus ar gevredigezh beveziñ : marc’hadmat, berrbad, evel un dra a daoler kuit ur wech implijet.
thumb|right|400px|[[Andy Warhol, 1962 Campbell Soup Cans]]
Termenadur
A ger Pop Art (« popular art ») a zo bet implijet evit ar wech kentañ e 1955 gant Lawrence Alloway. Buruteller arzoù saoz e oa, ezel eus an Independent Group (ur strollad tud desket a laboure war perzh an teknologiezh er gevredigezh).
793
Diwar-benn bloavezh 793 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 793
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 793
Verviers
Verviers a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
Pop Art
Termenadur
Diazezet eo luskad ar Pop Art war perzh a gevredigezh beveziñ, hag ar c’hemmoù a zeu da heul en hor buhez pemdez.
Popolokeg San Marcos Tlalcoyalco
Ur yezh otek-mangeek eus is-skourr ar yezhoù popolokek eo popolokeg San Marcos Tlalcoyalco komzet gant tro-dro da 5.000 den (1993) e Mec'hiko.
Pop Art
Termenadur
Diwar ar bennaenn-se e labouras an arzourien amerikan hag e fellas dezho lakaat war wel perzh ar bruderezh, ar magazinoù, ar bannoù-treset hag ar skinwel er bed a-vremañ.
Goude- se ez eas war ledanaat ar Pop Art : savouriezh, giz pe c’hoazh design pop a zo.