cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Timbroù Mikronezia
Ur stad dizalc’h eo Mikronezia abaoe 1983, anezhi un enezeg savet gant 600 enezenn er Meurvor Habask, anavezet dindan anv an Inizi Karolina e-pad ar prantad-amzer m’eo bet dindan beli Spagn (1886-1899), Alamagn (1899-1914), Japan (1914-1944) hag ar Stadoù-Unanet (1944-1984).
Degemeret eo bet Stad Kevredadel Mikronezia en Aozadur ar Broadoù Unanet e Miz Kerzu 1990.
Gwelout : Timbroù an Inizi Karolina
Bloavezhioù 1450
Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù
Roll ijinadennoù ar bloavezhioù 1450
163
916 Ab Urbe Condita = 163 goude J.-K.
Daveoù
160er
Edegem
Edegem a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen.
Bloavezhioù 1460
Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù
Roll ijinadennoù ar bloavezhioù 1460
164
917 Ab Urbe Condita = 164 goude J.-K.
Daveoù
160er
Essen (Belgia)
Essen a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen.
Mantova
Mantova a zo ur gumun ag Italia; kêr-benn proviñs Mantova eo. Brudet e oa en amzer an Azginivelezh italian.
Hatay (proviñs)
Proviñs Hatay zo ur proviñs e kreisteiz Turkia, etre ar mor Kreizdouarel ha Siria.
Mantova
Istor
E 1433 e voe krouet markizelezh Mantova gant an impalaer Sigismond evit Gianfrancesco Gonzaga. Mab ar markiz kentañ, Luigi III, a renas eus 1444 da 1478 hag en em glevas gant Venezia da gentañ, a-enep Francesco Sforza.
Hatay (proviñs)
Douaroniezh
War-dro 1.400.000 annezad a oa e Hatay e 2007.
5.600 km² eo e c'horread.
Imperia
Imperia a zo ur gumun ag arvor hanternoz Italia, e rannvro Liguria. Kêrbenn proviñs Imperia eo, a-stok ouzh Bro-C'hall.
George Alan Thomas
thumb|George Thomas (1947) George Thomas a zo bet ganet d'ar 14 a viz Mezheven 1881 e Therapia (Turkia) ha marvet d'an 23 a viz Gouere 1972.
Mestrc'hoarier echedoù a-vicher saoz, bet kampion Breizh-Veur.
C'hoarier badmington ha tennis a-vicher.
Echedoù
Div wezh e voe kampion Breizh-Veur. Trec'h e voe e kampionad 1934-1935 e Hastings, dirak gwellañ c'hoarierion ar prantad, evel Max Euwe, Salomon Flohr, José Raúl Capablanca ha Mikhail Botvinnik.
Badmington
Adalek 1906 betek 1928, e voe kampion "All England" :
Krouiñ a reas ar Gib Thomas.
Roll an elfennoù hervez o arouezioù
Setu amañ ur roll eus an elfennoù kimiek renket hervez o arouezioù, ennañ an arouezioù boas implijet evit envel an elfennoù kimiek hag anavezet gant Unaniezh Etrevroadel ar Gimiezh Pur hag Arveret. Evit pep elfenn e vez roet ivez e niver atomek, e vas atomek (pe niver mas e izotop stabilañ), niveroù e strollad hag e beriodenn en daolenn beriodek hag orin an arouez ma n'eo ket anat diwar anv boas an elfenn.
Lancashire
Abaoe ar 1añ Ebrel 1998 ez eo disrannet Blackpool ha Blackburn gant Darwen diouzh ar gontelezh amaezel, daoust dezho chom en he c'hontelezh lidel.
Newton
Newton a zo un anv-lec'h saoznek da gentañ-penn, adstumm da Newtown, a dalv kement ha kêr nevez, hag a zo anv meur a dra:
Lec'hioù
Newton zo un anv-lec'h a gaver stank e Bro-Saoz hag er broioù saoznekaet.
Cadell ap Brochfael
Cadell Powys a vez graet ivez eus Cadell ap Brochfael, roue Powys e dibenn an VIIvet kantved ha deroù an IXvet kantved, war-lerc'h e dad Brochfael ab Elisedd.
E vab Cyngen ap Cadell a voe roue war e lerc'h.
Cyngen
Cyngen zo un anv-badez kembraek, ha hini daou briñs anavezet er Grennamzer:
Castelnovo
Castelnovo zo un anv-lec'h italianek, hag anv meur a gumun en Italia.
2005 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
2005 e Breizh
Ourania
300px|thumb|Ar muzezed Ourania ha [[Kalliope.]] Ourania (Ουρανία, "neñvel" e gregach, diwar Οὐρανός / Ouranós, « an Oabl ») a oa muzenn ar steredoniezh hag al lennerezh-planedennoù e mojennoù Hellaz kozh.
Mamm e oa da Linos, he devoa bet diwar pe Apollon, pe Amfimaros.
Peurvuiañ e vez gwelet gant ur voul-douar en he dorn kleiz hag ur wialenn en he dorn dehoù, gwisket gant ur sae glas evel an oabl, stered en-dro d'he fenn, hag he zroad ganti war ur vaot, arouez an davedegezh. Gouzout a oar lenn planedenn pep hini diouzh lec'h ar stered en oabl. Alies e vez kaoz eus Kengarantez ha Spered Santel pa gomzer anezhi. He dilhad zo goloet a stered, ha dalc'hmat e vez troet he selled etrezek an neñv. Karout a ra an dud troet gant ar brederouriezh hag an neñvoù.
165
918 Ab Urbe Condita = 165 goude J.-K.
Reter nesañ
Tapout ha preizhata a ra Lucius Verus kêrioù Seleuciae ha Ctesiphon
Amazonezed
An Amazonezed (unander: Amazonenn) zo ur boblad maouezed eus an Henamzer hervez mojennoù Hellaz kozh.
Kastell (lec'hanvadurezh)
Ar ger kastell a gaver stank e lec'hanvadurezh Breizh. Miret ez eus enno roud eus kastilli distrujet pell zo a-wechoù.
Gerdarzh
Dont a ra ar ger eus ar ger gallek castel, deuet diwar al latin castra. Diwar ar ger latin-se ivez eo deuet ar ger kêr (caer e kembraeg).
Anvioù kumunioù savet diwar ar ger kastell
Hag ivez :
Kastellad a vez graet eus an den a vev en ur gêr a zo Kastell e penn hec'h anv.
Seaska
Seaska eo anv kevredad ar skolioù euskarek, krouet e 1970, en Iparralde (hanternoz Euskadi), bloaz war-lerc'h ma oa bet krouet ar skol gentañ en Arrangoitze (Lapurdi).
Kasenn
thumb|400px| Kasennoù morioù ar bed
Ur gasenn (-dour), ur froud-veur (meurvorel), ur froud-vor pe ur vorfroud a c'hoarvez pa vez kas gant an dour war gorre un dolzennad dour pe en donder anezhi ; kasennoù bras pe vrasoc'h zo er mor. Implijet e vez ar ger kasenn koulz hag e ledennadoù dour hag en dourredennoù ivez.
Dre ar c'hasennoù e vez dastumet gremm diwar implij ar milinoù (war ar stêrioù hag an aberioù) pe ar stankelloù dourdredan. Klask a reer sevel milinoù-dour e strad ar mor evit tapout gremm diwar ar c'hasennoù don.
Kasennoù-mor bras
Ouzhpenn meur a gasenn-vor lec'hel, darn anezho dindan levezon ar mareoù-mor (ar mareennoù vez graet anezho), ez eus kasennoù o redek er meurvorioù war gehedoù divent. Ur pouez bras o deus e buhez an dud hag en armerzh p'o deus ul levezon war an hin ha war ar beskerezh. Kasenn ar Gulf Stream a zegas un hin dommoc'h e Gwalarn Europa ; e Perou hag e Japan, el lec'h ma kej ar c'hasennoù yen ha tomm, e kav ar besketaerien pesked a-gementadoù bras. Dre ziforc'hioù etre gwrezverkoù an dour mor ha dre ziforc'hioù holenegezh ennañ e vez kaset ar c'hasennoù bras da redek. Gremm an Heol ha lusk an Douar eo orinoù pennañ an diforc'hioù-se. Pa vez ahel an Douar kostez e-keñver an Heol ez erru nebeutoc'h a c'hremm war bennahel an Norzh ha hini ar Su eget war ar c'heheder (etre an trovanoù) ken e resev an takad etretrovanel kement gremm ha pep all eus peurrest an Douar. Evit ma vije ur c'hempouez etre ar c'hementadoù gwrez e fiñv an aergelc'h hag ar meurvorioù, ha diouzh ar fiñvoù-se e teu daou zoare kasennoù :
Frank Marshall
dehou Frank Marshall a zo bet ganet d'an 10 a viz Eost 1877 e New York (SUA) ha marvet d'an 9 a viz Du 1944.
Meurc'hoarier echedoù, kampion SUA adalek 1909 betek 1936, unan ag ar re greñvañ ag ar bed a-bezh e penn kentañ an XXvet Kantved.
Rhodri
Rhodri zo un anv-badez kembraek.
Newtown
Newtown zo un anv-lec'h saoznek eus ar re stankañ.
Iliz Itron Varia Brasparzh
Iliz Brasparzh a zo dediet d’an Itron Varia hag ivez da sant Tujen, ur sant breizhat.
Pezhioù all ez eus ivez :
Ar pevar c’hloc'h a zo bet « badezet » e 1904 dindan anvioù Marie Léonce Renée Charlotte, Marie Louise Suzanne, Françoise Marie Anne hag Anne Marie Augustine.
Hemiksem
Hemiksem a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen.
Bloavezhioù 1470
Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù
Roll ijinadennoù ar bloavezhioù 1470
Rumst
Rumst a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen.
166
919 Ab Urbe Condita = 166 goude J.-K.
Reter nesañ
An arme roman, en argad war bro Media, skuizh ha naoniek, eo ret dezhi mont war dreñv. Un trec'hlid an 12 Here ez eus bepred e Roma evit Marcus Aurelius ha Lucius Verus.
Daveoù
160er
Gwener (doueez)
''*Diwar-benn an doueez roman eo ar pennad-mañ. Diwar-benn an doueez hellazat sellout ouzh Afrodite.''
thumb|Darn eus  [[Ganedigezh Gwener  gant William Adolphe Bouguereau]] thumb|250px|[[Gwener dirak he melezour, gant Peter Paul Rubens war-dro 1615]]
Bloavezhioù 1480
Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù
Roll ijinadennoù ar bloavezhioù 1480
Gwener (doueez)
Gwener a oa doueez ar gened hag ar garantez e relijion ar Romaned kozh. Tennañ a ra da Afrodite an Hellened ha da d-Turan an Etrusked.
Istor ur vojenn
Da gentañ e oa un doueez italek dister a-walc'h, a ziwalle al liorzhoù, strujusaat ar bleunioù ha dareviñ ar plant. N'eo nemet adalek an IIvet kantved kent JK e voe kemmesket gant Afrodite Hellaz, hag e voe roet dezhi perzhioù an doueez hellazat. Neuze eo e voe brud dezhi e Roma.
Er Iañ kantved, pa lavare Julius Caesar e tiskenne e diegezh, ar "gens Julia", eus Eneas, mab da Anchise ha da Wener, e voe reoliet gantañ lidoù-azeuliñ e "c'hourvamm". Neuze eo e voe gouestlet miz Ebrel d'an doueez, abalamour ma oa koulz dihun an natur, hag ivez, a-hervez, hini ar garantez.
Hec'h anv
Gant ar Romaned e oa anavezet dindan an anv Venus ha dont a ra an anv Gwener eus tro-c'henel latin Venus, a zo Veneris. Kevatal e oa Venus, pe Gwener, da Afrodite ar C’hresianed kozh.
Kerentiezh
Merc’h e oa da Yaou ha da Zione. Dimezet e oa da Vulcanus.
thumb|right|200px|Meurzh ha Gwener, [[Agostino Carracci]]
E-touez he bugale:
Karantezioù
thumb|right|350px|[[Ganedigezh Gwener (Botticelli)|Ganedigezh Gwener livet gant Sandro Botticelli en 1485.]]
Karet he deus doueed ha tud kenkoulz all.
Gant doueed
Rediet e voe gant he zad Yaou da zimeziñ gant Vulkan, an doue tort ha divalav.
Oberennoù arzel
Gwelout:
Lennegezh
250|centerGwener anadiomene, murlivadur e Pompei, gant Apelles (a greder), kollet abaoe. Tapet e oa bet ar skeudenn a-raok an distruj.
Hippolytos
Hippolytos pe Hippolyte (Ἱππόλυτος / Hippólutos e gregach a dalvez « a zistag ar c'hezeg») zo anv meur a zen en Henamzer en Hellaz.
Gwener (doueez)
Lennegezh
thumb|260px|left|Gwener Anadiomene, gant [[Tizian (war-dro 1525)]] 300px|thumb|right|Gwener rus, gant [[Kustodiev .]]
167
920 Ab Urbe Condita = 167 goude J.-K.
Daveoù
160er
Bloavezhioù 1490
Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù
Roll ijinadennoù ar bloavezhioù 1490
Pika Amerika
Pika Amerika (Ochotona princeps) a zo ur bronneg geotdebrer hag a vev e menezioù kornôg Norzhamerika.
Kalliope
Kalliope (Καλλιόπη / Kalliópê, « mouezh kaer » e gregach) a oa merc'h da Zeus ha Mnemosyne, hag ar goshañ ha furañ eus an teir muzenn. Muzenn ar varzhoniezh veurganek hag an helavarded e oa Kalliope, ha hi an hini a roe an awen da Homeros pa savas an Ilias hag an Odysseia.
Mojenn
Daou vab he doe: Orfeüs ha Linos, pe gant an doue Apollon, pe gant Oiagros, roue Trakia.
Barnerez e voe en tabut a voe etre Afrodite ha Persefone diwar-benn Adonis.
Livet e vez evel ur plac'h meurdezus he neuz-dremm hag ur gurunenn aour war he fenn. Hervez Hesiodos e tiskouez homañ he renk e-touez ar muzezed arall. Gant garlantezioù eo-hi fichet. Ur drompilh a vez ganti en un dorn hag ur meurgan en egile. thumb|left|250px|Ar Muzezed [[Ourania ha Kalliope (rann), gant Simon Vouet (e-tro 1643)]]
Pika Hoffmann
Pika Hoffmann (Ochotona hoffmanni) a zo ur bronneg geotdebrer hag a vev e Mongolia.
Tired
An tiredoù zo arouezennoù diakritek a lakaer a-us d'ul lizherenn evit merkañ un distagadur peurliesañ.
Meur a seurt tiredoù a implijer :
Ral int e brezhoneg.
Ranst (kumun)
Ranst a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen.
Pika
Ar pikaed eo ar bronneged bihan geotdebrer a ya d'ober ar c'herentiad Ochotonidae hag ar genad nemetañ ennañ: Ochotona.
Daoust ma tennont d'ar chinchillaed emaint en urzhiad Lagomorpha, asambles gant ar gedon hag ar c'honikled.
169
922 Ab Urbe Condita = 169 goude J.-K.
Daveoù
160er
Kanol-vor
Ur ganol-vor (liester: kanolioù-mor) a zo un tremen-mor bageüs strizh a-walc'h etre aodoù, enezennoù, kerreg. Kas a ra alies d'ur porzh-mor.
D'an aliesañ e vez merket ar c'hanoloù a gas d'ar ar porzhioù gant reizhiadoù merkoù. E-touez ar merkoù e kaver an aouezioù-aod (ur savadur pe ur peul savet a-ratozh), tourioù-tan, balizennoù livet liesliv ha boueoù lies o ment. Gouloù pe ijinennoù da gas sonioù a vez implijet evit aesaat ar merdeiñ en noz pe er vrumenn.
Gwengolo 2005 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Sadorn 30 Gwengolo
70px|Logo nevez rannvro-Breizh
Niel
Niel zo un anv-tiegezh gallek hag un anv-lec'h.
168
921 Ab Urbe Condita = 168 goude J.-K.
Impalaeriezh roman
--
Daveoù
160er
Pika Pallas
Pika Pallas (Ochotona pallasi) a zo ur bronneg geotdebrer hag a vev e menezioù kornôg Mongolia.
170
923 Ab Urbe Condita = 170 goude J.-K.
Shen Yang
Shen eo an anv-tiegezh.''
Merfyn
Merfyn zo un anv-badez kembraek, skrivet Mervyn e saozneg a-wechoù ha Mervin alies.
Shen Yang
right|thumb|180px|Shen Yang e miz Gouere 2007 Shen Yang (e sinaeg: 沈 阳 ) a zo bet ganet d'an 23 a viz Genver 1989 e Nanjing (Sina).
Mestrc'hoarierez echedoù sinaat.
E 2001, trec'h e voe e Kampionad Bedel ar Re Yaouank (Maouezi) dindan 12 vloaz e Spagn.
Angharad
Angharad zo un anv-badez kembraek hag anv meur a briñsez en istor Kembre.
Mojennoù
Angharad a gare Peredur e-barzh ar Mabinogion.
Shen Yang
E 2006, trec'h e voe e Kampionad Bedel ar Re Yaouank en Yerevan, en Armenia.
E 2006, c'hoari a reas e skipailh broadel Sina en Olimpiadoù Echedoù e Torino (Italia). Teirvet e voe he skipailh.
E 2007, c'hoari a reas e skipailh broadel Maouezi Sina en Yekaterinbourg (Rusia). Trec'h e voe he skipailh.
Aisopos
Aisopos (Αίσωπος/Aísôpos e gregach), pe Esopus (e latin), pe Ezop (diwar an anv gallek Esope) a-wechoù e brezhoneg ivez, a zo ur sklav ha skrivagner eus Hellaz kozh a veve war-dro ar ha. Eñ a vije tad ar fablennoù, brudet dreist-holl e lennegezh c'hallek ar.
Bloavezhioù 1500
Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù
Roll ijinadennoù ar bloavezhioù 1500
Aisopos
Istor
Hervez Ploutarc'hos e oa ur sklav hellazat, bet prizoniet er brezel, divalav, kamm, tort, besteod, hag a gonte istorioù.
Hervez martezeadenn M. L. West, eo e Samos e vije bet savet ar vojenn diwar e benn, hag a zo kontet gant La Fontaine e rakskrid e fablennoù-eñ.
Hunvreet gantañ edo an doueez Fortuna (pe gentoc'h Tuc'he tud Hellaz) o tistagellañ e deod e tihunas un deiz ha gouest da gomz hep satouilhat. Prenet e voe gant ur marc'hadour sklaved ha degouezhout a reas e ti ur prederour eus Samos, Ksantos e anv. Eno e strivas da c'hoari e baotr fin, gant bommoù a bep seurt, ma voe disklavet a-benn ar fin. Neuze ez eas da gaout Krezuz, evit klask saveteiñ dizalc'hted Samos. Dont a-benn a reas o kontañ d'ar roue unan eus e vojennoù. War-lerc'h e servijas roue Babilon a gemere plijadur o selaou e zivinadennoù. Krog e oa sorc'henn ar beajoù ennañ, ha mont a reas da Hellaz, da Zelfi dreist-holl. N'ouzer ket perak e voe taolet eno eus lein ur vri.
Antonio Sicurezza
thumb|right|150px|Antonio Sicurezza Antonio Sicurezza (25 a viz C'hwevrer 1905 e Santa Maria Capua Vetere – 29 a viz Eost 1979 e Formia) oa ul livour italian. E oberennoù a renker el luskad skeudenniñ a oa e rannvro Lazio en Italia.
New Town
E Breizh-Veur
Bez e c'hall bezañ:
Osred II Northumbria
Osred II a voe roue Northumbria etre 789 ha 790. Mab Alhred Northumbria hag Osgifu, merc'h Eadberht Northumbria. Da roue ez eas goude muntr Ælfwald Northumbria gant ar patricius Sicga.
New Town
E broioù all eus Europa
D'an douristed e vez re ziaes deskiñ anvioù ar broiioù, setu ma vez troet e saoznek anvioù zo evel ar re-mañ:
Osred II Northumbria
Daoust m'en doa an div gabal o stourm evit ar galloud na chomas war an tron nemet ur bloavezh kent bezañ kaset kuit gant Æthelred I Northumbria. En harlu e voe rediet da vont neuze, e Manav moarvat.
E 792 e tistroas eus e Northumbria hag hervez ar Kronik Angl-ha-Saoz met lazhet e voe ha da dTynemouth e voe kaset e gorf.
Aisopos
Ar re wan
E komz-plaen e oa skrivet fablennoù Aisopos, hep klask bezañ traoù kaer, ken e lavaras Hegel: « E genoù ur sklav e krogas ar gomz-plaen » (Kenedouriezh). Kentañ dastumad fablennoù a voe a zo bet savet gant Demetrios Falereus war-dro 325 kent JK. Kollet eo bet an dastumad orin. An hini a oa anavezet gant Jean de La Fontaine e oa ennañ 127 fablenn.
Antonio Sicurezza
E vuhez
En akademiezh arzoù-kaer Napoli e studias, ha diplomet war a livañ e voe goude bezañ desket gant Carlo Siviero, Vincenzo Volpe, Vincenzo Migliaro ha Paolo Vetri.
E 1933-1934 ez eas da Formia evit ar wech kentañ, rak goulennet e oa bet gantañ livañ chapel Sant Anton, en iliz Maranola. Eno eo e kejas gant Virginia Mastrogiovanni ha dimeziñ a rejont e 1934.
Aisopos
Ar re wan
Fablennoù Aisopos a vo troet e latin gant Phaedrus. Gant Babrias e voe graet re all en.
Planudes, ur manac'h bizantinat eus ar a vrudas ur skrid anvet Buhez Aisopos diwar un dafar a oa eus ar  moarvat.
Slovintseg
Ar slovintseg a zo ur yezh varv eus skourr yezhoù slavek ar c’hornôg, kar d'ar c'hachoubeg. Betek an e veze komzet e Pomerania.
Edgar P. Jacobs
Edgard Félix Pierre Jacobs, anavezetoc'h dindan an anv Edgar P. Jacobs (30 a viz Meurzh 1904 – 20 a viz C'hwevrer 1987 e Brusel) a oa un aozer bannoù-treset belgiat. Krouer Blake ha Mortimer e voe ha kenlabourat a reas gant Hergé.
E vuhez
Etre 1917 ha 1940 e voe Jabobs ledaktor ha kaner c'hoarigan. Goude-se e stagas gant an tresañ, ha betek 1946 e labouras evit ar gelaouenn Bravo. Pa voe berzhet ar bannoù-treset amerikan Flash Gordon gant an alouberien alaman, e voe goulennet gantañ echuiñ gant an istor evit ma ouzefe al lennerien penaos ec'h echue. Goude-se e lakaas embann un istor all, Le Rayon U e ditl, hag a oa damheñvel (ur meskaj troioù-kaer ha skiant-faltazi eo) e Bravo. Damheñvel eo an tudennoù anezhañ : ar soudard jentil (Major Walton e anv), ar c'helenner mat (ar c'helenner Marduk), an treitour a labour evit un arme all (ar c'habiten Dagon). Ar pimpatromoù-se a gaver e holl e oberennoù.
Mignon da Hergé e teuas da vezañ, hag asambles e kemmjont tresadennoù meur a albom : Tintin e Kongo, Tintin en Amerika, Bazh roue Ottokar, hag Al Lotuz glas e 1943. E 1944 e labouras war Ar seizh boulenn strink hag ivez war Templ an heol : dafar an tudennoù ha kinkladurioù a voe savet gantañ.
E 1977 e lakaas embann levrenn gentañ 3 Formules du professeur Satō. An eil hin a zeuas er-maez 13 vloaz goude : treset e voe gant Bob de Moor, diwar senario ha maketenn Jacobs.
Pika an Altai
Pika an Altai (Ochotona alpina) zo ur bronneg geotdebrer hag a vev en Azia.
Edgar P. Jacobs
E vuhez
Goude marv Jacobs e voe kendalc'het troioù-kaer Blake et Mortimer gant treserien ha senarioourien all : L'Affaire Francis Blake e 1996 gant Jean Van Hamme ha Ted Benoit, La Machination Voronov e 2000 gant Yves Sente hag André Juillard, L'Étrange Rendez-vous e 2001 gant Jean Van Hamme ha Ted Benoit, Les Sarcophages du 6e continent levrenn 1 e 2003, levrenn 2 e 2004, hag ivez Le Sanctuaire du Gondwana e 2008, gant Yves Sente hag André Juillard.
Ernst Grünfeld
Mestrc'hoarier, kazetennour ha skrivagnour echedoù aostrian.
E tournamant Vienna (1920) e tapas ar plas kentañ a-gevred gant Savielly Tartakower; 1añ e Margate (Breizh-Veur) e 1923: trec'h e voe war Aleksandr Alekhin, Efim Bogoljubov ha Richárd Réti; 1añ e Merano-Meran (1924); 1añ e Budapest (Hungaria) e 1926 a-gevred gant Mario Monticelli; 1añ e Vienna (1927), 1añ e Vienna (1928) a-gevred gant Sándor Takács ha 1añ e Vienna (1933) a-gevred gant Hans Müller, 1añ en Ostrava (Mährisch-Ostrau) e 1933; kampion Alamagn e 1923.
Hervez "Chessmetrics" e voe tizhet e renk Elo uhelañ gantañ e 1924-1925 : 2715.
An Difenn Grünfeld
right|thumb|An Difenn Grunfeld
Alies e implije an Difenn Grünfeld:
1. d4 Mf6
2. c4 g6
3. Mc3 d5
Pika Royle
Pika Royle (Ochotona roylei) a zo ur bronneg geotdebrer hag a vev en Azia (India, Pakistan, Nepal, Tibet).
Malle
Malle a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen.
Bloavezhioù 1510
Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù
Roll ijinadennoù ar bloavezhioù 1510
Hywel ap Rhodri Molwynog
Hywel ap Rhodri Molwynog, marvet e 825, anvet ivez Hywel Farf-fehinog ap Caradog, a oa roue Gwynedd.
Evit doare e oa mab da Rhodri Molwynog ha breur da gCynan Dindaethwy ap Rhodri. Cynan hag Hywel a zo kontet da vezañ bet oc'h en em gannañ da c'houzout piv a vije mestr en Enez Von e deroù an. Pa varvas Cynan e 816 e renas Hywel war e lerc'h.
Mervel a reas Hywel e 825, ha gantañ ez eas da get lignez Cunedda dre ar wazed. War e lerc'h e renas Merfyn Frych ap Gwriad — ur priñs eus ur skourr all eus Manaw Gododdin — ha setu penaos e tremenas gwad Cunedda d'al lignez nevez drezañ ha dre Ethyllt, merc'h da gCynan Dindaethwy.
Arouez kimiek
Berradurioù eus anvioù an elfennoù kimiek eo an arouezioù kimiek. An holl elfennoù naturel o deus pep a arouez, anezhañ ul lizherenn pe ziv. Bras eo al lizherenn gentañ ha bihan ar re all, da skouer : "H" evit an elfenn hidrogen, "O" evit an oksigen, "Ti" evit an titaniom.
Renket eo an arouezioù kimiek en daolenn beriodek ha graet e vez ganto er c'hevatalennoù kimiek, da skouer :.
Dre ma vez deveret alies an arouezioù kimiek diouzh anvioù latin pe c'hresianek e c'hell arouezioù an elfennoù bezañ disheñvel-mat diouzh an anvioù brezhonek boas, da skouer : "Fe" evit houarn (latin ferum) hag "Hg" evit bevargant (gresianeg hydrargyrum).
Lod elfennoù zo aroueziet dre deir lizherenn : n'int ket bet dizoloet pe fardet gant mab-den c'hoazh ; anvet hag aroueziet dre ziv lizherenn e vint pa vo anezho da vat. Da skouer : e 2009 e voe dizoloet an elfenn "Uuq" (ununkwadiom), a voe anvet fleroviom hag arouziet dre "Fl" adal neuze.
E Sina e vez roet un arouezlun evel arouez da bep elfenn gimiek (gwelet). Ar pep brasañ anezho zo bet krouet a-ratozh, evel 鈦 tài evit an titaniom — distagadur saoznek an arouez "Ti" eo tài.
Theia
Theia a zo anv
An anv
Theia a zo Θεία / Theía, pe Θέα / Théa, da lavarout eo doueez, e gregach, a vez graet anvioù all anezhi ivez:
Roll kantonioù Liger-Atlantel
Kantonioù Liger-Atlantel abaoe 2015
Rannet e oa bet departamant al Liger-Atlantel e 31 kanton gant dekred ar 25 a viz C'hwevrer 2014.
Daou guzulier departamant a zo dilennet e bep kanton.
Kantonioù Liger-Atlantel betek 2015
Roll an 59 c'hanton a oa e departamant al Liger-Atlantel betek 2015, arondisamant hag arondisamant :
kanton Ankiniz - kanton Gwared - kanton Legneg - kanton Rialeg - kanton Sant-Marzh-an-Olivenn
kanton Blaen - kanton Kastell-Briant - kanton Derwal - kanton Gwenvenez-Penfaou - kanton Maezon-ar-Stêr - kanton Enorzh - kanton Nozieg - kanton Ruzieg - kanton Sant-Juluan-Gouwent - kanton Sant-Nikolaz-an-Hent
kanton Kelenneg-ar-Mewan - kanton Bouez - kanton Kerc'hfaou - kanton Chapel-Erzh - kanton Klison - kanton Levieg - kanton Lavreer-Botorel - kanton Machikoul - kanton Naoned-1 - kanton Naoned-2 - kanton Naoned-3 - kanton Naoned-4 - kanton Naoned-5 - kanton Naoned-6 - kanton Naoned-7 - kanton Naoned-8 - kanton Naoned-9 - kanton Naoned-10 - kanton Naoned-11 - kanton Pentelloù - kanton Sant-Stefan-Brengoloù - kanton Sant-Filberzh-Deaz - kanton Gwaled - kanton Gwerzhav - kanton Gwerzhav-Gwinieg - kanton Reudied - kanton Sant-Ervlan-Reter - kanton Sant-Ervlan-Kornôg-Antr - kanton Orvez
Kanton ar Baol-Skoubleg - kanton Bourc'hnevez-Raez - kanton ar Groazig - kanton Gwenrann - kanton Erbigneg - kanton Mouster-al-Loc'h - kanton Pembo - kanton Pontkastell-Keren - kanton Pornizh - kanton Gweltaz-Lambrizig - kanton Sant-Nazer-Reter - kanton Sant-Nazer-Kornôg - kanton Sant-Nazer-Kreiz - kanton Sant-Pêr-Raez - kanton Savenneg
Effacé (barrez)
E barrez klasel e implijer an termen effacé evit deskrivañ unan eus an tuioù épaulement p'en em gav an dañserez a-veskell e-keñver an arvesterion, kuzhet dioute ur rann eus he c'horf. Graet e vez ouvert eus an emstumm-mañ er Skol c'hall.
Emañ an dañserez en emstumm effacé p'emañ he gar dehoù dirak o sellout war du kogn dirak hag a-dehoù al leurenn pe p'emañ p'emañ he c'har gleiz dirak o sellet ouzh kogn dirak hag a-gleiz al leurenn.
Mila Kunis
Mila Kunis, pe Milena Markovna Kunis he gwir anv, a zo un aktorez stadunanat. Brudet eo dreist-holl evit bezañ c'hoariet perzh Jackie Burkhart er rummad tele That '70s Show (1998-2006).
Arrangoitze
Arrangoitze (Arcangues e galleg) a zo ur gumun eus Lapurdi, en Iparralde Euskal Herria, e kanton Uztaritze-Errobi eta Urdazuri ibarrak. 3 107 a annezidi a oa enni e 2011.
Mila Kunis
Ganet e oa bet Mila Kunis e Tchernivtsi, Ukraina, d'ar 14 a viz Eost 1983.
Kole-mor
Ar c'hole-mor (Odobenus rosmarus), liester : koleoù-mor, a zo ur bronneg mor bras. Ar spesad nemetañ eo er genad Odobenus hag er c'herentiad Odobenidae.
Croisé (barrez)
E barrez klasel e implijer an termen croisé  evit deskrivañ unan eus an tuioù épaulement p'en em gav an dañserez o sellet ouzh unan eus kognoù al leurenn a-veskell gant an arvesterion met evit ma c'hell bezañ gwelet mat he divskoaz hag he divlez.
Arrangoitze
Yezh
An anv euskarek kozh *Arkhangoiza (galleg: Archangois e 1302) a dalvez "beg ar c'hra". Eno e oa bet krouet ar skol Seaska kentañ e 1969.
Croisé (barrez)
Emañ an dañserez en emstumm croisé p'emañ he gar dehoù dirak o sellout war du kogn dirak hag a-gleiz al leurenn pe p'emañ p'emañ he c'har gleiz dirak o sellet ouzh kogn dirak hag a-dehoù al leurenn.
Bez' e c'hell bezañ kroaziet ar c'har devant ("dirak") pe derrière ("a-dreñv") ha bez' e c'hell bezañ kaset da-benn en trede, pevare hag er pempvet emstummoù.
Lint (kumun)
Lint a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen.
Bloavezhioù 1520
Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù
Roll ijinadennoù ar bloavezhioù 1520
Reudied
Reudied (Rezé e galleg) zo ur gumun eus Breizh el Liger-Atlantel.
Ardamezioù
En glazur e lestr en aour gwisket en erminoù, war gwagennoù geotet ; e gab talbennanek etre gul hag argant, an argant karget gant peder goudreustell en glazur Sturienn : « Ratiatum respecte son passé, assure son avenir ».
Brezhoneg
E miz Gwengolo 2011 e oa krog ar gevredigezh Kentelioù an Noz da gas kentelioù d'an dud deuet eno. Votet eo bet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant ar c'huzul-kêr d'an 28 a viz Mezheven 2018. Panelloù divyezhek zo abaoe miz Genver 2019.
Here 2005 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
2005 e Breizh
Bloavezhioù 1530
Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù
Roll ijinadennoù ar bloavezhioù 1530
Unanenn vas atomek
An unanenn vas atomek unanet (simbol: u, daoust ma vez graet gant uma a-wezhioù) zo un unanenn vuzuliañ standart a vez graet ganti evit muzuliañ mas an atomoù. Un unanenn er-maez eus ar sistem etrebroadel (SI) eo, implijet e vez asambles gantañ met diwar arnodiñ e vez kavet he zalvoud.
Klotañ a ra 1 u gant 1/12 eus mas un nukleid 12C (karbon-12), nann ereet, dilusk, hag en e stad diazez. Talvezout a ra war-dro 1,66056 × 10-27kg. War dachenn ar viokimiezh e vez graet anezhi dalton (simbol Da) c'hoazh.
Changement de pieds (barrez)
E barrez klasel e implijer an termen changement de pieds evit deskrivañ unan eus un doare lammadenn ma kemm emstumm an treid p'emañ an dañser(ez) en aer.
Da skouer, o kregiñ er pempvet emstumm gant an troad dehoù en avant ("dirak"), neuze plié ha lammat en ur lakaat an troad dehoù a-dreñv a-raok acuiñ war al leurenn adarre gant an troad kleiz er pempvet emstumm.
En Hentenn Vaganova ec'h implijer an termen petit changement de pieds evit komz eus ur c'hemm pa van an treid tost-kenañ ouzh al leur atav.
Isparta (proviñs)
Proviñs Isparta zo ur proviñs e mervent Turkia, e rannvro al lennoù, brudet evit e roz hag e ballennoù. Isparta eo ar gêr-benn.
Douaroniezh
War-dro 410.000 annezad a oa e Isparta e 2007.
8.700 km² eo e c'horread.
Igwanodon
Meur a spesad a vez kavet er genad Igwanodon:
Badajoz
Badajoz zo ur gêr eus Extremadura, e Spagn, ha kêr-benn Proviñs Badajoz.
Inac'hos
Inac'hos (Ίναχος / Inakhos e gregach) a oa ur mab d'an doue Okeanos ha da d-Tethys, ha doue-stêr (ar stêr Panitsa en Argolis hiziv) e mojennoù Hellaz kozh.
Gant e c'hoar Melia e oa dimezet ha diganti en doe kalz bugale, en o zouez:
Mamm ar vugale-se a zo, hervez ar mojennoù:
Diazezañ a reas kêr Argos war-lerc'h Dour-Beuz Deukalion.
Anvet e voe da varner pa voe bec'h etre Hera ha Poseidon diwar-benn an douaroù hag ar stêr Inac'hos.
Goude e fellas da Hera e teuje e verc'h Io da velegez ganti. Met Zeus a deuas d'he skrapañ d'ober e serc'h anezhi.
Re a zoujañs ouzh an doueed a gasas Inac'hos da goll pep tra, ma teuas Eris, doueez an Dizemglev da dreiñ e sentidigezh e kasoni. P'edo ar gasoni o leuniañ ar bed e teuas Tisifone, kaset gant Zeus, da adsevel an urzh vat, ha troet e voe Inac'hos e stêr.
Louzaouenn
Meur a anv plant zo savet diwar ar ger louzaouenn
İstanbul (proviñs)
Proviñs İstanbul zo ur proviñs e gwalarn Turkia a bep tu eus ar Bosfor, m'emañ İstanbul, kêr vrasañ Turkia, ennañ.
Douaroniezh
War-dro 12.500.000 annezad a oa e proviñs İstanbul e 2007.
5.300 km² eo e c'horread.
Bloavezhioù 1540
Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù
Roll ijinadennoù ar bloavezhioù 1540
Sho (lizherenn)
kleiz|100px Ul lizherenn c’hresianek kozh ha na vez ket implijet ken eo sho (Ϸ, ϸ). Implijet e veze al lizherenn-mañ evit ober diouzh ar son LFE [ʃ] kavet er baktreg.
Konogan
Konogan pe Kognogan e oa anv ur sant en deus bevet e Breizh. Ur penitiour a orin eus Kembre e oa, kompagnun d'ar sant Paol Aorelian er.
Kanienn
thumb|upright|Kanienn an Tara e [[Montenegro, an hini zonañ en Europa.]] Ur ganienn zo un draonienn enk ha serzh etre div uhelenn, hir a-walc'h alies. Devoudet eo gant krignadur goustad ar c'harregadoù gouelezennek, un anadenn graet gant dour ur stêr.
Kaniennoù heverk
Kalz anezho a gaver war an Douar, da skouer :
...ha Valles Marineris war ar blanedenn Meurzh zoken.
Mersin (proviñs)
thumb|350px|Lec'hiadur proviñs Mersin
Proviñs Mersin zo ur proviñs e kreisteiz Turkia, o skeiñ war ar mor Kreizdouarel.
Içel a oa anv ar proviñs betek 2002.
Douaroniezh
War-dro 1.500.000 annezad a oa e Mersin e 2007.
15.700 km² eo e c'horread.
thumb|center|350px|Kızkalesi (Kreñvlec'h ar plac'h) e Erdemli
İzmir (proviñs)
Proviñs İzmir zo ur proviñs e kornôg Turkia, o skeiñ war mor Egea.
İzmir, kêrbenn ar proviñs, eo trede kêr vrasañ ar vro.
Douaroniezh
War-dro 3.700.000 annezad a oa e İzmir e 2007.
11.900 km² eo e c'horread.
Kinkieg
Ar c'hinkiek a zo ur yezh direnk implijet gant ur bagad a gantreerien o vevañ dreist-holl e hanternoz bro-Spagn. Quinquilleros a reer anezho ar peurliesañ ha plijout a ra gwelloc'h dezho bezañ anvet mercheros.
Gwelet ivez
Kinked
Yezhoù Spagn
Yezhoù direnk
Rer Bareg
Gwelet ivez
Yezhoù Etiopia
Yezhoù direnk
591
Diwar-benn ar bloavezh 591 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 591
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 591
Hove (Antwerpen)
Hove a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen.
Stigma (lizherenn)
kleiz|100px Ul lizherenn c’hresianek kozh eo stigma (Ϛ, ϛ). A-wechoù e vez implijet c’hoazh hiziv evit talvezout 6 hervez ar sistem niverenniñ gresianek.
Distaget e veze [st] (LFE) hag implijet e-lec’h skrivañ στ. Ne veze ket implijet al lizherenn-mañ e gresianeg klasel war a seblant.
Yezhoù aroutaniek-sapek
Ur familh-yezhoù eo ar yezhoù arawanek (saozneg: Arutani-Sape), ennañ 2 yezh komzet e Brazil ha Venezuela:
Yezhoù en arvar da vont da get int-i o-div.
Kars (proviñs)
Douaroniezh
War-dro 320.000 annezad a oa e Kars e 2007.
9.500 km² eo e c'horread.
Aroutanieg
Ur yezh aroutaniek-sapek eo an aroutanieg (arutani, auaqué, auake, awake, aoaqui, oewaku, uruak, urutani, orotani) komzet e 17 den e Roraima e Brazil (1986) ha 2 den e Bolivar e Venezuela (2002).
Ur yezh damvarv an hini eo.
Tingui-Botoeg
Ur yezh direnk komzet en Alagoas e oa an Tingui-Botoeg. Erlec'hiet e oa bet gant ar portugaleg.
Gwelet ivez
Yezhoù Brazil
Yezhoù direnk
Kerkopes
Ar g-Kerkopes (Κερκοπης) a oa daou vreur, paotred fall anezhe, o chom e Thermopylai pe e menez Euboia met redek bro a raent d'ober o zroioù fall.
Gaouiaded touet e oant ha lamponed eus ar re washañ (Loukianos).
O anvioù
Hervez ar mojennoù e vez graet meur a anv disheñvel anezhe:
Peurvuiañ avat e vezont kontet da vezañ mibien da Okeanos ha Theia.
O zro gant Herakles
Pa oa Herakles oc'h ober e reuziad pinijenn evel mevel da Omphale ne baouezent ket da zont d'ober goap anezhañ, da derriñ e benn, da virout outañ a gousket, goude ma oa bet lavaret dezho gant o mamm: « Ma revrioù bihan gwenn, a-raok pell emaoc'h o vonet d'en em gavout gant ur pezh revr du. »
Ur wech o devoa laeret e armoù digantañ. Kastizañ anezho a reas o stagañ anezho ouzh ur mell skourr dre o zreid, ha bale a rae an haroz gant ar vazh-se war e skoaz, hag al lamponed a-drek e gein, o fenn en traoñ hervez ma vezont diskouezet war priachoù Hellaz. O welout revr rous dizolo Herakles (a oa bet duet en emgannoù, ma veze graet « revr du » anezhañ gant Theia) e tirollas al lamponed da c'hoarzhin, hag an haroz ivez, ma voent laosket gantañ da vont.
Mojennoù all
En ur vojenn all e oant bet kemmet gant Zeus e marmouzien (o anv a dalv kement ha "tud lostek") (alese anv ar genad Cercopithecus).
En ur vojenn all e oant bet troet e mein gant Zeus pa o doa klasket e vourdañ. Diskouezet e veze ar roc'h e Thermopylae.
Ouranos
Ouranos (henc'hresianeg : Οὐρανός / Ouranós "oabl steredek") eo an Oabl e mojennoù Henc'hres. Uranus a veze graet anezhañ e Roma.
Mab e oa d'an doueez Gaia, an Douar, ganet ganti hep tad hervez Hesiodos en e levr Theogonia. Breur e oa da Ourea, doueez ar menezioù ha da Bontos, doue ar mor don. Diwezhatoc'h, war-lerc'h Hesiodos, e voe roet un tad dezhañ, Aither. Mab da Nyks, an Noz, eo hervez oberourien all an Henamzer.
Mojenn Ouranos hervez Hesiodos
Dont a rae Ouranos, an Oabl, bemnoz, d'en em barañ gant Gaia, an Douar. Evel-se e voe engehentet an Ditaned, c'hwec'h mab ha c'hwec'h mec'h, hag ar Gikloped, hag ivez an Hekatonc'hired, ramzed o c'hant brec'h. Kasoni a vage Ouranos ouzh ar re-se avat, hag o dastum a reas pell dindan an douar, en Tartaros, ma voe glac'haret o mamm Gaia.
Neuze e c'houlennas Gaia digant he mab Kronos lazhañ e dad. Spazhañ e dad a reas Kronos ha diwar ar gwad a flistre e voe ganet ar Ramzed, Merc'hed ar Gonnar, hag ar Meliadezed.
Taolet e voe strobelloù Ouranos er mor, ha diwar kej-mej gwad ha sper ha spoum eo e voe ganet Afrodite, doueez ar Garantez.
Diwar-benn ar vojenn
Ne oa kehelerezh ebet en-dro d'ar vojenn. Karg Ouranos a seblant bezañ arouez un doue trec'het eus un amzer gozh, a-raok deroù ar gwir amzer. Goude e spazhidigezh ne zeuas ket an Oabl ken da c'holoiñ an Douar da noz, chom a reas en e lec'h, hag echu gant an engehentiñ ha krouiñ euzhtud pe euzhviled.
Ne veze ket gwelet Ouranos evel un doue denheñvel, war-bouez e mojenn e gelloù stlapet er mor. Ne oa nemet an oabl, un doenn arem dalc'het gant an Titan Atlas.
Jord
thumb|right|200px| Sant Jord trec'h d'an [[aerouant ]] Jord pe Jorj (hervez an dud) a zo un anv-badez brezhonek kevatal d'an anv saoznek George ha d'an anv gallek Georges.
Gerdarzh
Talvezout a ra "an hini a labour an douar, labourer-douar" e gregach (Γεώργιος / Georgios).
Adstumm
Dont a ra ar stumm Jorj eus ar galleg, pa'z eo tostoc'h ar stumm Jord d'an anv katalanek Jordi, dre ma seblant dont eveltañ eus an anv gregach.
Lennegezh
Diwar an anv gregach (Γεώργιος / Georgios) eo deuet an anv Georgica, barzhoneg Vergilius, en deus awenet Levr al labourer, barzhoneg Joakim Gwilhom.
Kontich
Kontich a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen.
590
Diwar-benn ar bloavezh 590 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 590
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 590
Aithra
Meur a vaouez zo bet anvet Aithra (Αἴθρα / Aíthra e gregach, latinekaet en Aethra pe Ethra), e mojennoù Hellaz kozh.
Sapeeg
Ur yezh aroutaniek-sapek eo an sapeeg (sapé, kariana, kaliána, caliana, chirichano) komzet gant 5 den e tri lec'hiadenn vihan ouzh ar Stêrioù Paragua ha Karuna e Venezuela (1977).
Ur yezh damvarv an hini eo.
Tapebaeg
Ur yezh direnk komzet e Ceara, war ribloù ar stêr Ceara e oa an tapebaeg. Erlec'hiet e oa bet gant ar portugaleg.
Gwelet ivez
Yezhoù Brazil
Yezhoù direnk
Kayseri (proviñs)
Douaroniezh
War-dro 1.100.000 annezad a oa e Kayseri e 2007.
17.000 km² eo e c'horread.
Merfyn Frych
Merfyn ap Gwriad, pe Merfyn Frych (Merfyn Brizhellet), marvet e 844, a oa roue Gwynedd, ha marteze Powys ivez. Roue ar Vrezhoned a veze graet anezhañ e daou deul savet en e lez: Historia Brittonum hag ar Bamberg Cryptogram.
Roueet e voe e 825, pa varvas Hywel ap Rhodri Molwynog (anvet ivez Hywel Farf-fehinog ap Caradog). Krediñ a reer e oa dija un tamm roue en Enez Von abaoe 818. Ne oa ket eus lignez Gwynedd, diskennad da Vaelgwn Gwynedd, ha gantañ e krogas un dierniezh arall.
E vamm, Esyllt, a oa merc'h da gCynan Dindaethwy ap Rhodri, ha nizez da Hywel ap Rhodri. Hervez ar barzhonegoù e teue eus Manav, met n'eo ket sklaer pe eus Enez Vanav, pe eus Manaw Gododdin, un tamm rouantelezh e Gododdin, war-dro ar Firth of Forth, en Hanternoz Kozh.
Gallout a rafe bezañ kar a bell da gCunedda, diazezer tierniezh Gwynedd, a oa ur priñs deuet eus Manaw Gododdin. Koulskoude ez eus ur groaz en Enez Vanav, eus an pe, ha warni an enskrivadur-mañ: "Crux Guriat". Gallout a rafe bezañ anv tad Merfyn.
Kastamonu (proviñs)
Proviñs Kastamonu zo ur proviñs e hanternoz Turkia, o skeiñ war ar mor Du.
Douaroniezh
War-dro 370.000 annezad a oa e Kastamonu e 2007.
Merfyn Frych
Brudet eo da vezañ bet skoazeller an dud a zeskadurezh. Krediñ a ra lod eo en e lez, e Gwynedd, e voe savet danvez an Historia Britonum, lakaet war gont Nennius, ha marteze war c'houlenn Merfyn e-unan. Un dornskid all zo, kavet e Bamberg, a ziskouez e oa troet gant ar studi. An Iwerzhoniz a deue d'e lez a veze roet dezhe ur seurt kriptogramm ha n'hallent diluziañ nemet dre lakaat al lizherennoù latin e lizherennoù gregach.
Kastamonu (proviñs)
Douaroniezh
13.100 km² eo e c'horread.
Cadell ap Gruffudd
Cadell ap Gruffudd, marvet e 1175, a oa priñs Deheubarth, e mervent Kembre. Mab e oa da Gruffudd ap Rhys. Ren a reas war-lerc'h e vreur henañ Anarawd ap Gruffydd (1137 – 1143), betek 1153.
Merfyn Frych
Daoust d'an argadegoù kaset gant an Daned e c'hallas Merfyn talañ oute, ha pa varvas e 844, eo ur rouantelezh divoulc'h an hini a roas d'e vab Rhodri Mawr. A-hervez e vije bet lazhet en un emgann, met pelec'h ha penaos n'ouzer ket. E ziskennidi a renas e Gwynedd, Powys ha Deheubarth, hag a chomas e penn ar vuhez politikel e Kembre betek an deiz ma voe staget ouzh Bro-Saoz e 1283.
Bloavezhioù 1560
Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù
Roll ijinadennoù ar bloavezhioù 1560
Roll ar Pennoù Stad e 213
Pennoù Stad ar bloaz 2127 - Darvoudoù ar bloaz 213 - Pennoù Stad ar bloaz 214 - Pennoù Stad dre vloaz -
Azia
Abgar X Severus bar Ma'nu, Roue Osroene (212-214)
Qoppa (lizherenn)
Ul lizherenn c’hresianek kozh ha na vez ket implijet ken eo qoppa (Ϙ, ϙ) hag a dalvez 90 hervez ar sistem niverenniñ gresianek. Pa vez implijet c’hoazh al lizherenn-mañ evel niverenn e vez implijet ur stumm ispisial: Ϟ ϟ.
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn fenisek qof (LFE [q]). War-lerc'h e oa bet diorroet ivez al lizherennoù latin Q ([kw]) ha kirillek a-gozh Ҁ, ҁ diwar al lizherenn c'hresianek-mañ d'he zro.
Roll an ergerzherien war ar mor
An ergerzherien war ar mor o deus graet ergerzhadegoù peurliesañ nemet Roald Amundsen a oa bet a-wechoù ar moraer nemetañ war e vag.
Gouel ar Sakramant
Gouel ar Sakramant zo ur gouel relijiel katolik hag anglikan a vez lidet d'ar Yaou a deu goude Gouel an Dreinded, da lâret eo tri-ugent devezh goude Pask.
Lec'hanvadurezh
Corpus Christi eo an anv e latin, un anv a vez adkavet el lec'hanvadurezh.
Yezh ar veajourien skosat
Ur yezh direnk gant ur bagad a gantreerien o vevañ e bro-Skos. Heñvel a-walc'h ouzh hini ar Romed eo o doare-vevañ met n'o-deus ket an hevelep orin. Ur meskaj eus romanieg hag eus luc'haj saoznek eo o yezh.
Gwelet ivez
Veajourien skosat
Yezhoù Breizh-Veur
Yezhoù direnk
Kırklareli (proviñs)
Proviñs Kırklareli zo ur proviñs e tachenn european Turkia, o skeiñ war ar mor Du ha war harzoù Bulgaria.
Douaroniezh
War-dro 330.000 annezad a oa e Kırklareli e 2007.
6.000 km² eo e c'horread.
thumb|center|350px|Pont Babaeski
Sampi
left|100px Ul lizherenn c’hresianek kozh ha na vez ket implijet ken eo sampi (diwar ar gresianeg: [o]sàn pî: "evel pi" pe a-wechoù ivez disigma (“daou s”) (Ͳ, ͳ) hag a dalvez 900 hervez ar sistem niverenniñ gresianek.
Distaget e veze LFE [ss] pe [ks] e gresianek klasel.
thumb|left|50px|Arouez arnevez sampi.
San (lizherenn)
Renket e veze al lizherenn gozh-mañ etre pi ha qoppa el lizherenneg o klotañ gant al lizherenn fenisek tsade, daoust ha ma teu hec’h anv diwar hini al lizherenn fenisek shin.
Distaget e veze LFE [s] e gresianek klasel ha kemeret e oa bet e lec’h gant al lizherenn sigma da heul. Implijet e oa bet dre skrid hervez ar roudoù a van evit ar wezh diwezhañ er a-raok ar marevezh voutin. Implijet e veze ivez evit treuzskrivañ ar son [ts] kavet er rannyezh arkadek-kiprenezek.
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn fenisek sade 20px|Aleph. War-lerc'h e oa bet diorroet ivez al lizherenn italek M (treuzskrivet Ś).
Bloavezhioù 1570
Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù
Roll ijinadennoù ar bloavezhioù 1570
Sezni
Sezni a oa un eskob hag abad en Iwerzhon. Ganet e oa bet eno, er bloaz 402, a lavarer. Hervez ar vojenn, Sezni a gemeras hent Rom ; eno en en gavas gant sant Padrig hag e voe graet eskob gant ar pab. Sezni ha Padrig, distroet da Iwerzhon, en em lakaas, pep hini eus e du, da brezeg an aviel er vro a oa digristen en amzer-se. Hervez ar vojenn atav, Sezni a dreuzas ar mor hag a zouaras el lec'h m'emañ bremañ Kerlouan. Eno en em gavas gant ur manac'h all, Brewalaer, hag e savas ur peniti, anvet peneti sant Sezni. Goude-se e savas ur manati bihan evitañ hag evit e ziskibled pelloc'h, el lec'h anvet hiziv Gwiseni. Eno e varvas, er VIIvet kantved, d'an oad a 127 vloaz !
D'an 19 a viz Gwengolo emañ gouel sant Sezni.
Lec'hanvadurezh
Enoret eo ar sant-se e meur a lec'h e Breizh.
Lesanv
Ul lesanv zo un anv roet d'un den gant an dud all en desped dezhañ.
E Henroma e oa tra ordinal kaout ul lesanv, ha cognomen a veze graet eus se.
Tremembeg
Ur yezh direnk komzet e Ceara eo an tremembeg. N'ouzer hogozik netra diwar e benn ha marteze a-walc'h eo ez eo aet da get. Ne oa komzet mui nemet gant un nebeud tud kozh e 1995.
Gwelet ivez
Yezhoù Brazil
Yezhoù direnk
Roll rouaned Laighin
Amañ e kavor roll rouaned Laighin hag o tiskennidi betek an amzer a-vremañ.
right|Kartenn Laighin
Kırşehir (proviñs)
Proviñs Kırşehir zo ur proviñs e Turkia, e kreiz Anatolia.
Bernkastel-Wittlich
Unan eus 24 Landkreis Rheinland-Pfalz eo Landkreis Bernkastel-Wittlich
Kırşehir (proviñs)
Douaroniezh
War-dro 250.000 annezad a oa e Kırşehir e 2007.
Bernkastel-Wittlich
Wittlich eo e benngêr.
Aozadur diabarzh
Rannet eo Landkreis Bernkastel-Wittlich e 7 kumuniezhoù kumunioù, pep hini amparet gant kumunioù) ha 2 Verbandsfreie Gemeinden/Städte ("kêrioù frank")
7 Verbandsgemeinden Landkreis Bernkastel-Wittlich (merket o fenngêrioù gant *) :
2 Verbandsfreie Gemeinden/Städte Landkreis Bernkastel-Wittlich :
Aod
right|thumb|250px|Un aod traezh er [[Filipinez.]]
Ar riblennad douar a gaver a-hed ar mor eo an aod (pe an aot). Implijet e vez ribl ar mor hag arvor ivez. Evit ur stêr e komzer eus ar ribl pe eus he riblennoù, pe eus al lez.
Neuz an aodoù
Meur a seurt aod a zo diwar morfologiezh an douaroù ma ya ar mor tost outo. M'eo plat an douar hag ar riblennad dindanvor tostañ e teuio d'an aod un neuz digor, met distabil d'an aliesañ pa vez kaset da vont pelloc'h ar mor gant an avelioù. Er c'hontrol m'eo an aod lec'h ma 'z eus un douar uheloc'h eget live ar mor re dost dezhi e c'hell homañ bezañ harzet gant tornaodoù reeier kalet. Met m'eo ar reier graet gant danvezioù bruzunabl e c'hell ar mor krignañ anezho ha lakaat tres an aod da gilañ war-zu an douar.
Pa ne c'hell ar mor krignañ ar reier, kaset e vez alies traezh ha bili gantañ ken e tastum ur riblenn douar nevez a-dal d'un tornaod marv.
Tres an aod a zo bet deuet evit ar brasañ gant al live krenn tizhet gant araogerezh ar mor divezhañ, an araogerezh dunkirkat (4vet kantved-5ved kantved), met diwar krignerezh ar mor koulz hag ijinerezh an Den eo bet kemmet neuz an aod e meur a lec'h. War aodoù plat Mor an Hanternoz p'en deus diskennet live ar mor er Grennamzer eo bet adtapet douaroù nevez gant an Izelvroiz, ar Saozon hag an Alamaned. Koulskoude e ya goustadik uheloc'h live ar mor hiziv ken e vez douaroù traezhennek hag darn an traezhennoù o-unan diskaret tamm ha tamm pa vez ruilh-diruilh ar gwagennoù poulzet gant ar c'horventennoù.
An aod vev
Er morioù ma vez ul lanv (ur mare) e vez goloet ha dichalet ur riblennad etre live ar gourlenn ha live an daere, an aod bev a reer eus outañ. Pa vez dizolo e weler ar pezh a zo bet kaset gant al lanv deuet kent, al lanvad eo, graet gant polotennoù pe neudennadoù bezhin ha gouemon. Aze e vev plant-mor ha loenigoù-mor a c'hell bezañ dizoloet unan pe div wech an deiz. Un endro bevoniel pinvidik eo. Gant loenigoù dastumet war an aod bev, kresteneged peurvuiañ, e c'helle tennañ ur boued fonnus a-walc'h annezerien baour an aodoù (an aocherien, sell pelloc'h) a-raok kreiz an XXvet kantved.
Tud an aod
Eus ar ger aod eo deveret ar verb aochañ, bageal pe besketa en ur chom tost d'an aod hag aocha, dastum boued-aod pe draoù mor e-tal an aod. Un aocher a c'hell bezañ pe un den o vevañ tost ouzh an aod pe ur vag pe ul lestr ha ne vez kaset pell diouzh an aod. Pa komzer eus an dud pe eus an traoù a zo tost an aod e vez graet an arvor eus an tiriadoù m'emaint warnañ. Peurliesañ e vez implijet aod evit an aod mor, da lavaret eo an aod e-tal an donvor p'eo an arvor evit un aod goudoret ivez (hini ur pleg-mor pe ur vorlenn).
Termenadur reizhel e-keñver ar gwir
Kontrol d'an emglev a gaver etre ar skiantourien e sav diaesterioù e-touez ar wiraourien da dermeniñ an aodoù war kostez an douar peogwir e c'hell bezañ pouezus e-keñver an doareoù da gorvoiñ ar pinvidigezhioù war ar seizennad douar a gaver en o hed. Sellout ivez ouzh Dourioù etrebroadel.
Bloavezhioù 1580
Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù
Roll ijinadennoù ar bloavezhioù 1580
Gruffudd
Gruffudd zo un anv-badez kembraek anavezet a gozh, hag anavezet atav. Pell amzer avat eo bet skrivet Gruffydd a-raom ma voe adkemeret ar stumm krennamzerel.