cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sonerezh rock
Sonerezh surf
Berzh brasañ ar sonerezh surf a oa deuet gant sonerezh mouezhiet ar strollad The Beach Boys, bodet e 1961 e Kalifornia ar Su. En o albomoù kentañ e oa sonennoù binvioù (lod anezho adkemeret diwar labour Dick Dale) ha kanaouennoù mouezhiet a denne muioc'h d'ar rock 'n' roll ha d'an doo wop pe heson tost strolladoù-mouezh evel Four Freshmen. Berzh kentañ the Beach Boys a voe Surfin' e 1962. Evelato e lavarer e oa echu gant giz ar sonerezh surf ha red-vicher ar strolladoù-se pa oa deuet amzer an Aloubadeg Breizhveuriat e 1964 : hogozik an holl verzhioù surf a oa bet enrollet hag embannet etre 1961 ha 1965. Ar Beach Boys hepken a zeuas a-benn da zelc'her berzh da c'houde, oc'h embann albomoù ha singloù gouest da geveziñ gant reoù The Beatles, evel an albom Pet Sounds e 1966.
An Aloubadeg Vreizhveurat
A-raok fin ar bloaz 1962 e oa lañset leurenn ar rock breizhveuriat gant strolladoù beat evel The Beatles, Gerry & The Pacemakers ha The Searchers eus a Liverpool ha Freddie and the Dreamers, Herman's Hermits ha The Hollies eus a vManchester. Stummet e oant bet holl gant levezonoù ledan ar sonerezh amerikan, evel rock 'n' roll, soul, rythm and blues ha sonerezh surf ar bloavezhioù 1950-60, hag o komañs o kanañ tonioù standard amerikan sonet evit dañserien. Strolladoù evel The Animals eus a Newcastle upon Tyne, Them eus a vBelfast, ha dreist-holl reoù eus a Londrez evel The Rolling Stones pe The Yardbirds a oa bet levezonet kalz gant ar rythm and blues ha ar sonerezh blues Buan e oa deuet ar strolladoù-se da sevel o c'hanaouennoù-dezho, o veskañ tout al levezonoù amerikan o doa bet asambles gant kalz a nerzh. Strolladoù Beat a oa aet war-zu tonioù nerzhus, dañsus hag a-boz tra ma tue ar strolladoù blues breizhveuriat war-zu kanaouennoù ne oant ket ken inosant ha se e-keñver ar sekselezh ha traoù tagusoc'h a-enep an establishment. Pontoù a-vil vern a oa bet etre an daou stil-se avat e penn-kentañ, dreist-holl e penn-kentañ. E 1963, kaset gant The Beatles, e teuas ar strolladoù-Beat da gaout berzh war al leurenn breizhveuriat, heuliet a-dost gant ar strolladoù tostoc'h d'ar rythm and blues.
I Want To Hold Your Hand a voe berzh kentañ The Beatles er Billboard, o tremen seizh sizhunvezh e penn ha pemzek war ar roll en holl. O donedigezh en abadenn The Ed Sullivan Show d'an a oa bet heuliet gant 73 milion a Amerikaned, ur rekord d'ar mare-se, ha gwelet eo evel ur bazenn a-bouez en istor sevenadur pop ar Stadoù-Unanet. E-kerzh sizhun ar e oa bet kemeret gant ar Beatles daouzek plas e roll ar Billboard, ar pempvet kentañ en o zouez. Ar strollad rock en doa gwerzhet ar muiañ a albomoù e oa deuet ar Beatles da vezañ hag heuliet e oant bet er rolloù gant meur a strollad hag arzour rock breizhveuriat evel Peter and Gordon, The Animals, Manfred Mann, Petula Clark, Freddie and the Dreamers, Wayne Fontana and the Mindblenders, Herman's Hermits, The Rolling Stones, The Troggs, Donovan, The Kinks pe The Dave Clark Five.
An Aloubadeg Vreizhveuriat he deus sikouret ar rock da vont war-zu an etrevroadelañ, o tigeriñ an nor evit strolladoù all eus Breizh-Veur, peotramant eus Iwerzhon, da gaout berzh er bed a-bezh. Er Stadoù-Unanet avat he doa roet un termen d'ar sonerezh surf, d'ar pevaradoù-merc'hed ha d'an idoloù ar yaouankiz (evit ur pennadig d'an nebeutañ) a oa chomet e penn ar rolloù amerikan e fin ar bloavezhioù 1950 ha deroù ar bloavezhioù 1960 Poan he doa graet da red-vicher arzourien rythm and blues ivez, evel Fats Domino ha Chubby Checker, ha d'an arzourien a oa chomet eus mare ar rock and roll, betek Elvis Presley zoken Bras e voe perzh an Aloubadeg Breizhveuriat da sevel doareoù-rock nevez kenkoulz ha skornañ trec'h ar strollad-rock, diazezet war ar gitaroù hag an toumperezh, a skriv e ganaouennoù. Diwar skouer albom The Beatles Rubber Soul (1965) e oa bet savet albomoù gant ar strolladoù-rock breizhveuriat savet evel un oberenn-arzel e 1966, evel Aftermath gant The Rolling Stones, Revolver gant The Beatles adarre, A Quick One gant The Who ha gant arzourien amerikan ivez evel Pet Sounds gant The Beach Boys ha Blonde on Blonde gant Bob Dylan. .
Rock ar c'harrdioù
Ar Garage Rock (rock ar c'harrdioù) a oa ur sonerezh rust a gleved kalz en Amerika an Norzh e-kreiz ar bloavezhioù 1960, anvet e-giz kar e seblante bezañ graet ha pleustret e karrdioù familhoù ar bannlevioù. Kanaouennoù garage rock a veze alies diwar-benn kudennoù al lise, diwar-benn ar "merc'hed a live gevier" ha direizhded an darempredoù sokial. Ar pozioù hag an doare da ganañ a veze alies tagusoc'h eget ar pezh a vezed kustum da glevet d'ar mare-se, pozioù soroc'het pe huchet disolvet e yudadennoù distumm. Klevet a raed kanaouennoù un akord kriz evel reoù The Seeds peotramant ur sonerezh par da reoù ar studioioù, evel The Knickerbockers, The Remains pe The Fifth Estate. Cheñchamantoù a gleved a-hed ar vro, e pep lec'h e oa leurennoù buhezek, dreist-holl e Kalifornia hag e Texas. Gant lod e kaver e oa ur sonerezh dibar e stadoù ar Washington hag Oregon.
Diorroet e oa ar stil-se diwar leurennoù rannvroel ken abred a 1958. Tall Cool One (1959) gant The Wailers ha Louie Louie (1963) gant The Kingsmen zo skouerioù brudet eus an doare-sonerezh-se pa oa oc'h en em stummañ c'hoazh Adalek 1963 e oa komañset strolladoù zo da vezañ gwelet er rolloù, gant Paul Rever and the Raiders da skouer, The Trashmen eus Minneapolis ha The Rivieras, eus Indiana. Strolladoù-karrdi all, evel The Sonic eus Tacoma, Washington, o doa bet ul levezon bras hep dont a-benn da erruet er rolloù. .
Levezonet bras e oa bet ar strolladoù-karrdi gant an Aloubadeg Vreizhveuriat, o tigeriñ hent ur publik broadel hag o lakaat anezho da cheñch stil (tra ma oant strolladoù-surf pe hot rod alies) da gemer ur stil breizhveuriat, hag o lakaat ur bern strolladoù da vezañ savet. Miliadoù a strolladoù-karrdi a oa oberiant en SUA hag e Kanada d'ar mare-se o produiñ kantadoù a ganaouennoù o doa graet berzh war ul live rannvroel. Goude ma oa bet sinet leun a strolladoù gant labeloù bras pe rannvroel e voe ur c'hwitadenn evit ar brasañ anezho. Brasañ berzh ar garage rock a voe er bloavezh 1966 hervez kont. E 1968 e oa aet ar stil-se diwar-wel er rolloù-pennañ tra ma oa aet ar brasañ eus ar strolladoù nann-vicherel d'ober studioù, d'an arme pe da labourat. Doareoù-sonerezh nevez a oa ganet da erlec'hiañ ar stil-se. Un astenn d'ar stil-se a gleved e Detroit e penn-kentañ ar bloavezhioù 1970, gant ar strollad The Stooge (hag Iggy Pop) da skouer, met staget eo bet ar strolladoù-se ouzh ragistor ar sonerezh punk kentoc'h.
Blues rock
Goude ma oa deuet gwagenn gentañ an Aloubadeg Vreizhveuriat dre arzourien beat pe rythm and blues e oa heuliet gant un eil gwagenn a strolladoù o kemer skouer kentoc'h diwar ar blues, evel The Rolling Stones pe The Yardbirds Sonerien blues breizhveuriat fin ar bloavezhioù 1950 ha penn-kentañ ar bloavezhioù 1960 a oa bet levezonet gant seniñ akoustik tudennoù evel Lead Belly, en doa bet ul levezon bras war al luskad skiffle, ha Robert Johnson Tamm ha tamm e oa bet adoptet ganto ur son amplaet trouzusoc'h, diazezet war ar gitar tredan, diwar ar Chicago blues, dreist-holl goude troiad breizhveuriat Muddy Waters e 1958 en doa lusket Cyril Davies hag ar gitarour Alexis Korner da vodañ ar strollad Blues Incorporated. . Levezoniñ a reas ar strollad leun a arzourien deuet da heul, ar brasañ anezho o labourat gantañ, evel izili zo eus ar Rolling Stones ha Cream, o veskañ standardoù blues ha binvioù ha pouez ar rock. Unan eus tudennoù pennañ al luskad blues rock a oa John Mayall. En e strollad The Bluesbreakers e kleved Eric Clapton (goude ma oa aet kuit eus The Yardbirds) ha Peter Green da c'houde. A-bouez e oa bet an albom Blues Breakers with Eric Clapton (Beano) e 1966 gwelet evel unan eus albomoù mammenn evit son arzourien breizhveuriat hag amerikan er peurrest eus an degad. Da c'houde ez eas Eric Clapton da vodañ dreist-strolladoù evel Cream, Blind Faith ha Derek and the Dominos, heuliet gant ur red-vicher solo he doa sikouret ar blues rock da vezañ brudetoc'h, en ur sevel pontoù ouzh ar sonerezh pop dre e vignoniezh gant George Harrison. E fin ar bloavezhioù 1960 e oa bet kaset ar blues rock war-zu an heavy rock (rock ponner) gant Jeff Beck, un ezel bet d'ar Yardbirds, hag e strollad The Jeff Beck Group. Gitarour ar Yardbirds diwezhañ, Jimmy Page, az eas da vodañ ar strollad The New Yardbirds a zeuas da vezañ Led Zeppelin buan. Ar brasañ eus kanaouennoù o zri albom kentañ, med lod all diwezhatoc'h ivez, a oa astennadennoù eus kanaouennoù blues hengounel.
En Amerika e oa bet komañset ar blues rock e deroù ar bloavezhioù 1960 gant ar gitarour Lonnie Mack hag an doare-sonerezh a gomañsas da vezañ brudetoc'h e-kreiz ar bloavezhioù 1960 pa dapas ur son heñvel ouzh hini ar blues rock breizhveuriat. Arzourien bennañ al luskad-se a oa Paul Butterfield (e strollad en doa bet ul levezon par da hini The Bluesbreakers o lañsal leun a arzourien donezonet), Canned Heat, bloavezhioù kentañ Jefferson Airplane, Janis Joplin, Johnny Winter, The J. Geils Band ha Jimi Hendrix hag e bpower trios, The Jimmy Hendrix Experience (daou ezel breizhveuriat ennañ, ha bodet e Breizh-Veur) ha Band of Gypsys, e varregezh gant ar gitar hag e zoare da vezañ war al leurenn dezrevellet ar muiañ en degad-se. Strolladoù blues rock eus Su ar Stadoù-Unanet evel an Allman Brothers Band, Lynyrd Skynyrd ha ZZ Top o doa lakaet un tamm sonerezh country en o stil d'ober un doare-sonerezh dibar anvet Southern rock.
Ar strolladoù blues rock kentañ a zezrevelle alies ar jazz, o seniñ alies tammoù hir war ar prim a voe elfennoù pennañ ar rock araogour. War-dro 1967 e oa aet strolladoù evel Cream pe The Jimmy Hendrix Experience diouzh ur sonerezh blues rock glann da vont war-zu ar psikedelia. Er bloavezhioù 1970 e oa deuet ponneroc'h ar blues rock, diazezet war riffoù a glever e labour Led Zeppelin pe Deep Purple, ha start e voe ober un diforc'h etre blues orck hag hard rock. Gant arzourien evel George Thorogood pe Pat Travers e oa kendalc'het ar blues rock, met war al leurenn breizhveuriat dreist-holl e oa aet an arzourien war-zu an heavy metal hag echu e oa gant brud ar blues rock.
Folk rock
Adalek ar bloavezhioù 1960 e oa kresket al luskad diorroet diouzh dihun ar sonerezh folk amerikan d'ur berzh brasoc'h, oc'h implijet sonerezh hengounel ha kanaouennoù nevez graet mod-kozh, gant binvioù akoustik. Pennoù kentañ an doare-sonerezh-se en SUA, liammet kreñv ouzh politikerezhioù araogour ha micherour, a voe Woody Gunthrie ha Pete Seeger. Tud all evel Joan Baez ha Bob Dylan a oa deuet e penn al luskad-se evel skrivagnerien-aozerien. Dylan a oa komañset da vezañ brudet gant kanaouennoù evel Blowin' in the Wind (1963) ha Masters of War (1963) a sachas evezh ar publik diwar-benn ar c'hanaouennoù-stourm, met chom a rae ar sonerezh folk hag ar sonerezh rock estren an eil d'egile, goude ma oa levezonoù etrezo, gant daou bublik disheñvel.
Klaskoù abred da veskañ elfennoù folk ha rock a oa deuet gant The Animals hag ar ganaouenn House of the Rising Sun (1964), a oa bet ar sonenn folk kentañ sonaozet er mod rock he doa graet berzh, ha kanaouenn The Beatles I'm a Loser (1964), moarvat ar ganaouenn gentañ levezonet gant Dylan bet savet gant ar Beatles. Al luskad folk rock a lavarer e oa komañset da greskiñ kalz pa voe añrejistret kanaouenn Dylan Mr. Tambourine Man gant The Byrds hga aet anezhi e penn ar rolloù e 1965. Lod eus izili the Byrds a oa bet perzh eus leurenn kafeoù-folk Los Angeles met adoptet e oa bet gant ar strollad binvioù-sonerezh rock, gant toumperezh ha gitaroù 12 kordenn Rickenbacker a zeuas da vezañ elfennoù a-bouez en doare-sonerezh-se. Diwezhatoc'h ar bloaz-mañ e oa bet implijet binvioù-tredan gant Dylan, daoust da reuz difennerien ur folk glann, hag e ganaouenn Like a Rolling Stone o kemer penn ar rolloù er Stadoù-Unanet. Hervez Richie Unterberger en doa levezonet Dylan strolladoù rock evel The Beatles, a-raok implijet binvioù-tredan zoken, o tiskouez dezho ha da remziad ar rock e c'helle un albom bezañ un oberenn e-unan hep lakaat pouez war ar singloù, evel e-barzh The Freewheelin' Bob Dylan e 1963.
Berzh a reas ar folk rock e Kalifornia dreist-holl, o kas arzourien evel The Mamas & the Papas ha Crosby, Stills, and Nash da dremen d'ar binvioù-tredan, hag e New York e lec'h ma tiwanas arzourien evel The Lovin' Spoonful ha Simon and Garfunkel, ar re ziwezhañ oc'h adenrollañ ar ganaouenn akoustik The Sounds of Silence (1965) gant binvioù modern d'ober an hini kentañ eus ur bern berzhioù. Ar strolladoù-se o doa bet ul levezon eeun war strolladoù breizhveuriat evel Donovan pe Fairport Convention. E 1969 e tilezas hemañ diwezhañ o c'hanaouennoù amerikan pe awenet gant Dylan evit kanañ folk saoz hengounel gant binvioù tredan Ar folk-rock breizhveuriat-se a oa bet kendalc'het gant Pentangle, Steeleye Span ha The Albion Band o reiñ skouer da strolladoù iwerzhonat evel Horslips, pe skosat evel JSD Band, Spencer's Feat ha da c'houde Five Hand Reel, d'ober kement all ha krouiñ ur rock keltiek e penn-kentañ ar bloavezhioù 1970,. ul luskad deuet betek Breizh gant arzourien evel Alan Stivell, Dan ar Braz, Tri Yann hag ar strollad brezhonek Storlok.
Ar folk-rock a voe en e vrudetañ e 1967-68 a-raok ma'z eas leun a arzourien war-zu doareoù all, evel Dylan ha The Byrds a ziorroas ar sonerezh country rock Evelato, ar meskaj etre folk ha rock a oa bet ul levezon bras da gas ar sonerezh rock pelloc'h, o tennañ elfennoù eus al luskad psikedelek ivez, ha da lakaat war-wel mennozh ar skriver-kanaouennoù, ar c'hanaouennoù-stourm ha meiziad ar "gwirionded". .
Rock psikedelek
Ar sonerezh psikedelek, awenet gant an dramm nevez LSD, a oa diwanet war al leurenn folk. Ar strollad kentañ oc'h embann e oant o seniñ rock psikedelek a oa The 13th Floor Elevator e Texas. Ar Beatles avat o doa lakaet ar publik da anavezout elfennoù pennañ ar rock psikedelek evel distro ar gitar, ar sitar, ur benveg sonerezh indian, hag ar backmasking. Kresket e voe kalz ar rock psikedelek war leurenn Kalifornia pa heulias strolladoù zo treuzfurmadur The Byrds eus ar folk d'ar folk rock e 1965. Ar mod da vevañ doare psikedelek, a droe tro-dro d'an drammoù pennsaoutiñ, a oa diwanet mat e-barzh e San Francisco hag eno e oa lañset strolladoù a-bouez evel Big Brother and the Holding Company, The Grateful Dead pe Jefferson Airplane. Gitarour pennañ The Jimi Hendrix Experience, Jimi Hendrix a oa kustum da seniñ prantadoù hir leun a zistroioù a voe un elfenn arouez d'ar psikedelia. War e uhelañ e voe an doare-sonerezh-se e fin ar bloavezhioù 1960. E 1967 e voe enrollet gant The Beatles o embann psikedelek Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band, gant ar ganaouenn Lucy In the Sky with Diamonds ma savas tabut diwar-benn he liamm ouzh an LSD, ha respont The Rolling Stones a oa deuet ar bloaz da c'houde gant Their Satanic Majesties Request, ar memes bloaz ma oa embannet gant Pink Floyd o albom kentañ The Piper at the Gates of Dawn. Albom Jefferson Airplane Surrealistic Pillow, gant ar ganaouenn White Rabbit hag hini The Doors Strange Days a voe albomoù-pennañ eus ar mare ivez. En e varr e voe ar sonerezh-se e gouel Woodstock e 1969, e-lec'h ma sonas an arzourien psikedelek pennañ eus ar mare.
Da c'houde e voe sellet ouzh Sgt. Pepper evel gwellañ albom istor ar sonerezh, hag ur bazenn all e voe da vont war-zu mare an albomoù e-lec'h ma veze savet an albomoù evito o-unan ha pas evel un dastumad singloù ha ma teujont a-benn da vezañ gwelet reizh e-keñver ar sevendadur mainstream En ul luskad kaset gant ar Beatles adalek kreiz ar bloavezhioù 1960,. e voe kaset gant an arzourien rock an LP (Long Play pe albom) evel doare-pennañ da ezteuler ha koñsomiñ sonerezh enrollet, ar pezh zo chomet gwir e-pad degadoù da heul tra ma oa deuet ar stumm-se, kaset gant ar rock a-raok bezañ stantard e greanterezh ar sonerezh, an hini implijetañ.
Progressive rock
Progressive rock (pe rock araogour), un termen a c'heller implijet kement hag art rock, zo bet kaset gant an arzourien en tu all d'an doareoù rannet mat a vezed kustum da glevet en ur lakaat binvioù disheñvel da seniñ e-barzh kanaouennoù disheñvel o stumm. Adalek kreiz ar bloavezhioù 1960, The Left Banke, The Beatles, The Rolling Stones ha The Beach Boys a oa ar re gentañ o seniñ klavier, binvioù koad ha kerdin en o c'hanaouennoù d'ober ur seurt rock barok a glever ar gwellañ er single A Whiter Shade of Pale gant Procol Harum (1967), e zigoradur awenet gant Bach Ur laz-seniñ a-bezh a oa bet implijet gant The Moddy Blues en oc'h album Days of Future Passed (1967) ha krouet o doa sonioù laz-seniñ gant sintetizoroù da c'houde. Sonaozañ klasel, klavieroù ha sintetizoroù a oa bet implijet stank da c'houde ouzhpenn d'ar stumm hengounel gant gitar, gitar-boud ha toumperezh gant ar strolladoù rock araougour.
Sonennoù divouezh, pe nebeut a vouezh, e glever alies er jañr-se, tra ma vez difetis, meizadel ar pozioù, peotramant int diazezet war skiant-faltazi pe fantasy SF Sorrow, gant The Pretty Things (1968), hag Arthur (Or the Decline and Fall of the British Empire) gant The Kinks (1969), o doa lañset doare an opera rock hag an albomoù-meiziad en ur gontañ un istor epik pe ober war-dro temoù bras. Albom kentañ Kim Crimson, In the Court of the Crimson KIng (1969), a veske riffoù gitar trouzus ha mellotron gant jazz ha sonerezh simfonek, a vez gwelet evel un albom-pazenn evit ar progressive rock alies, o kas meur a strollad blues rock pe psikedelek da adoptiñ ar stil-se e-penn kentañ ar bloavezhioù 1970, kenkoulz ha strolladoù nevez. Leurenn Canterbury he doa gwelet arzourien evel Caravan, Hatfield and the North pe National Health oc'h heuliañ Soft Machine pelloc'h diouzh ar psikedelia, levezonet gant ar jazz, war-zu ur rock taer.
Gant Pink Floyd e voe ar muiañ a verzh, az eas kuit diouzh luskad ar psikedelia goude ma oa aet Syd Barrett diouzh ar strollad e 1968, gant an albom The Dark Side of the Moon (1973), a oa bet meulet evel ur bennoberenn en doare-sonerezh-mañ ha deuet da unan eus albomoù gwellañ gwerzhet en istor ar sonerezh Pouez a veze lakaet war ar varregezh da seniñ, gant Yes o kontañ war mailhoni ar gitarour Steve Howe hag ar c'hlavierour Rick Wakeman, tra ma oa Emerson, Lake & Palmer ur super-strollad en doa produet unan eus oberennoù kempleshañ a-fet teknik er jañr-se. Jethro Tull ha Genesis o doa roet daou zoare disheñvel, met saoz penn-kil-ha-troad o daou, da seniñ. Renaissance, savet gant izili-bet eus Yardbirds, Jim McCarty ha Keith Relf e 1969, a oa emdroet en ur strollad meiziad-uhel gant mouezh tri oktav Annie Haslam. Ar brasañ eus ar strolladoù breizhveuriat a oa e dalc'h azeulerien ne oant ket gwall niverus, met un nebeud, evel Pink Floyd, Jethro Tull pe Genesis a zeuas a-benn da gaout singloù en 10 plas uhelañ ha kaout berzh war ar marc'had amerikan Skourr amerikan ar rock araogour a oa disheñvel-kenañ etre sonerezh liesseurt ha nevezus Franck Zappa, Captai Beefheart pe Blood, Sweat & Tears. ha strolladoù troet war-zu ar pop rock evel Boston, Foreigner, Kansas, Journey ha Styx. Ar re-mañ, ouzhpenn d'ar strolladoù breizhveuriat Supertramp hag ELO, a gonte e-touez an arzourien o doa ar muiañ a verzh er bloavezhioù 1970, o tegas ivez mare ar pomp rock pe arena rock gant sonadegoù bras divent, leun a efedoù-gouloù ha c'hoariva, en doa padet betek ma voe re gaer da aozañ seurt arvestoù, erlec'hiet gant ar sonedadegoù e gouelioù-rock adalek ar bloavezhioù 1990.
Skourr binvioù an doare-sonerezh-se en doa roet Tubular Bells (1973) gant Mike Oldfield, albom kentañ Virgin Records hag ur berzh bedel a zeuas da batrom ar jañr. En Europa kevandirel e kleved ar muiañ eus ar sonerezh-se, gant strolladoù evel Kraftwerk, Tangerine Dream, Can pe Faust a zeuas a-benn da vont dreist harzoù ar yezh a-drugarez d'an dra-se Ar rock-arnodiñ alaman Krautrock, leun a sintetizoroù, asambles gant oberenn Brian Eno (a oa bet klavierour Roxy Music), a voe ul levezon bras war ganedigezh ar sonerezh electronic rock. Gant ar cheñchamantoù teknologiezh ha donedigezh ar punk e fin ar bloavezhioù 1970 e oa bet muioc'h-mui ar santimant e oa ar rock araogour ur sonerezh fougaser Leun a strolladoù a zivodas, met lod, evel Genisis, ELP, Yes ha Pink Floyd a gendalc'has da gaout berzh gant o albomoù hag o zroiadoù dre ar bed a-bezh. Strolladoù zo a ziwanas goude ar wagenn punk, evel Siouxsie and the Banshees, Ultravox pe Simple Minds, a ziskouezas bezañ levezonet gant ar prog rock ouzhpenn bezañ awenet gant ar punk, ar pezh a veze anatoc'h..
Jazz rock
E fin ar bloavezhioù 1960 e oa deuet ar jazz rock war-wel evel un is-doare disheñvel diwar al leurennoù blues rock, rock psikedelek ha rock araogour, o veskañ kreñvder ar rock gant sonerezh kemplez ha sonet ar ar prim mestal d'ar jazz. War lec'hienn AllMusic ez eus bet skrivet e oa ar jazz rock un termen a c'hell ober anv eus "strolladoù teuziñ trouzusañ, gouesañ, tredanetañ diwar tu ar jazz, met alies mat e ra anv eus arzourien deuet diwar tu rock an ekwasion. "Jazz-rock" ... zo diwanet dre vras diwar an is-doareoù rock o doa ar muiañ a imor a-fet arz e fin ar bloavezhioù 1960 ha penn-kentañ ar bloavezhioù 1970, en o zouez luskad ar skriverien-kanaouennoù." Leun a arzourien eus deroù ar rock 'n' roll er Stadoù-Unanet o doa komañset e strolladoù jazz ha degaset e oa bet elfennoù eus an doare-se en o doare nevez da seniñ. E Breizh-Veur e oa diwanet ar blues rock, ha kalz eus e arzourien bennañ evel Ginger Baker ha Jack Bruce eus strollad Eric Clapton Cream, diwar leurenn ar British jazz. Alies e vez lakaet albom nemetañ ur strollad chomet dianav a-walc'h, The Free Spirits, eus a New York City, anvet Out of Sight and Sound (1966], da enrolladenn jazz rock gwir kentañ. Ar strolladoù kentañ o doa implijet al liketenn-se da vat a oa strolladoù tud gwenn eus ar rythm and blues a sone lodennoù jazzy gant kernioù, evel Electric Flag, Blood, Sweat & Tears ha Chicago, o kaout berzh e fin ar bloavezhioù 1960 ha deroù ar bloavezhioù 1970.
Roots rock
Roots rock, pe "rock ar gwriziennoù", eo an anv a roer bremañ d'ul luskad en doa klasket pellaat diouzh re-veur ar psikedelia en ur zistreiñ d'ur rock 'n' roll diazez ha distreiñ war e levezonoù kentañ, dreist-holl ar c'hountry hag ar sonerezh folk, o doa ganet ar c'hountry rock hag ar Southern rock Da Nashville ez eas Bob Dylan da enrollañ e albom Blonde on Blonde e 1966. An dra-se, asambles gant albomoù levezonetoc'h gant ar c'hountry c'hoazh, a oa bet gwelet evel deroù doare ar sonerezh country folk, un hent heuliet gant leun a sonerien folk akoustik. Arzourien all a heulias giz an distro d'an diazez, evel ar strollad kanadien The Band pe ar strollad kalifornat Creedence Clearwater Revival, an daou anezho a veske rock eeun gant folk, country ha blues, hag e-touez ar strolladoù o doa bet ar muiañ a verzh e fin ar bloavezhioù 1960 e oant D'ar memes mare e komañsas arzourien solo eus Kalifornia da enrollañ o oberenn, evel Ry Cooder, Bonnie Raitt ha Lowell George, o levezoniñ oberenn arzourien koshoc'h evel The Rolling Stones gant o albom Beggar's Banquet (1968) ha The Beatles gant Let it Be (1970). En ur soñjal e-barzh ar c'hiz-se e oa bet skrivet gant Crhistgau e 1970 en e bennad-stur e-barzh e Consumer's Guide e oa bet dilezet gant ar reizhkredouriez nevez ar seniñ war ar prim ha klinkladurioù ar studio da lakaat pouez war ur sonazoañ gant nebeut a vinvioù ha kalite ar skrivañ-kanaouennoù, o kemer rock, country ha rythm and blues ar bloavezhioù 1950 da batrom. Ar skouer pennañ a oa The Band hervezañ. .
E 1968 e voe enrollet gant Gram Parsons an albom Safe at Home asambles gant International Submarine Band, moarvat ar bladenn country rock gwir kentañ. Diwezhatoc'h e-pad ar bloaz e sonas gant The Byrds evit Sweetheart of the Rodeo (1968), a vez gwelet evel unan eus ar pladennoù o doa bet al levezon kreñvañ war an doare-sonerezh-se. Kendelc'her a reas The Byrds gant ar memes doare-sonerezh, met mont a reas kuit Parsons dioutañ asambles gant un ezel all eus ar strollad, Chris Hillman da vodañ The Flying Burrito Brothers en doa sikouret ar jañr da gaout muioc'h a zoujañs kenkoulz hag e stummañ. Parsons a oa aet da seniñ e-unan da c'houde. Strolladoù eus Kalifornia o doa adoptet ar sonerezh-se, evel Hearts and Flowers, Poco, New Riders of the Purple Sage, Beau Brummels ha The Nitty Gritty Dirt Band Berzh brasañ an doare-sonerezh-se a oa deuet er bloavezhioù 1970, gant Doobie Brothers, Emmylou Harris, Lindia Ronstadt peotramant Eagles, bodet gant izili bet eus Burritos, Poco ha Stone Canyon Band, a oa deuet da vezañ strollad brudetañ al luskad gant o albom Hotel California (1976).
Alies mat e lavarer eo saverien ar Southern rock izili Allman Brothers Band, o doa krouet ur son dibar, diwar ar blues rock dre vras, met o veskañ ennañ ar sonerezh boogie, ar soul ha country deroù ar bloavezhioù 1970. Ar strollad en doa bet ar muiañ a verzh gant seurt sonerezh a voe Lynyrd Skynyrd en doa diazezet skeudenn Good ol' boy an doare sonerezh-se ha stumm hollek ar guitar rock er bloavezhioù 1970. E-touez o diskennidi e kaver ar strollad teuziñ/araogour Dixie Dregs, Outlaws, levezonetoc'h gant ar c'hountry, Wet Willie, a droe muioc'h war-zu ar funk ha rythm and blues, ha The Ozark Mountain Daredevils. Diouzh ar c'hiz e oa aet al luskad-se e fin ar bloavezhioù 1970, ur wezh paouezet izili kentañ Allman ha Lynyrd Skynyrd da seniñ, met kendalc'het e voe er bloavezhioù 1980 memestra gant arzourien evel .38 Special, Molly Hatchet ha The Marshall Tucker Band.
Die Schwalbe
Die Schwalbe a zo ur gazetenn echedoù alaman hag alamanek. Embannet e vez gant ar gevredigezh Die Schwalbe. Gouestlet eo d'ar c'hudennoù echedoù. Bep daou viz e vez embannet.
Kreven
Kreven (Crevin e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Baen-Veur e departamant Il-ha-Gwilen.
1530
Diwar-benn bloavezh 1530 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1530
Gras-Uzel
Gras-Uzel a zo ur gumun eus Bro Sant-Brieg e kanton Mur, e departamant Aodoù-an-Arvor, e hanternoz Breizh.
Istor
== Istor ==
Razh
Ar razhed zo krignerien eus ar genad Rattus. Daou spesad razhed o deus trevadennet ar bed a-bezh : ar razh du hag ar razh rous.
Spesad nevez-kavet
Ur spesad razhed a oa dianav betek-henn zo bet kavet war enezenn Sulawesi gant enklaskerien eus Aostralia, Indonezia ha Stadoù-Unanet Amerika.
Hog-nosed rat, "razh fri-pemoc'h" eo bet anvet, Hyorhinomys stuempkei e anv skiantel, en abeg d'e zivfron valirek ha d'e zent izelañ, a zo balirek ivez,.
Sark
Sark (saozneg: Sark; galleg: Sercq; sarkeg: Sèr) a zo un enezenn e Mor Breizh. Emañ e-touez an Inizi Angl-ha-Normand.
550 den a oa o chom en enez vihan-mañ e 2002, 5.5 km² dezhi.
Difennet eo ouzh ar c’hirri. Traktourien ha marc’hoù-houarn a vez implijet gant an dud.
Parlamant an enezenn zo ennañ 52 ezel.
Tremen d'an demokratelezh
Al lod brasañ eus ar vodadenn a c'hall bezañ dilennet e 2009 Izili breujoù an enez a savas a-du evit ur gambr gant 30 ezel, en o zouez 28 dilennet. Asantet e voe d'ar c'hempenadur lezenniñ d'an 9 a viz Ebrel 2008 gant ar C'huzul Prevez An dilennadegoù kentañ zo bet e miz Kerzu 2008 hag ar gambr nevez en em vodas e miz Genver 2009, ,.
Riz
Ar riz zo greun taolet gant plant eus ar genad Oryza, ar spesad Oryza sativa (riz Azia) pe ar spesad Oryza glaberrima (riz Afrika).
Plombières (Belgia)
left|thumb|280px|Iliz katolik Plombères
Plombières (e frankeg:Op-ene-Bliiberech, en alamaneg: Bleiberg, en izelvroeg: Blieberg) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
Aesamantoù yezhel
Ur gumun c'hallek gant aezamantoù yezhel eo: aotreet e vez kelenn en alamaneg hag en izelvroeg.
1531
Diwar-benn bloavezh 1531 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1531
Gwenroc'h
Gwenroc'h a zo ur gumun eus Bro Sant-Maloù e kanton Kaon, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Hanternoz Breizh.
Ardamezioù
"En gul, e zri roc'h-gwezboell en aour, e vevenn ivez en aour"
Hervez Froger & Pressensé ː En gul e zri roc'h-gwezboell en argant.
Ardamezioù kanus.
Frazenn liesrann
Er yezhoniezh e vez implijet an termen frazenn liesrann (saoz: compound sentence) evit komz eus ur frazenn enni div bennlavarenn (pe « kenlavarenn ») d'an nebeutañ met hep islavarenn ebet.
Liammet e vez pep frazenn emren an eil ouzh eben gant stagelloù ha/pe poentadur), da skouer:
Hollvedelezh republikan
An hollvedelezh republikan zo unan eus pennaennoù an ideologiezh republikan gall a embann ez eo un dalvoudhollvedel ar republik penegwir etoug bri da dalvoudoù hollvedel evel ar Frankiz, ar parded, ar Genvreuriezh.
Ar gwir etre vroadel
Kavout a reer ar memes pennaennoù en diskleriadurioù etrevroadel a bep seurt graet a-enep an droukziforc'hañ, diskleriadurioù ha ne reont ket dave gwech ebet d'an hollvedelezh republikan c'hall met meneg a vez enno eus an disheñvelded sevenadurel ha yezhel, hag eus gwarez iñ ar bihan niveroù.
Koulskoude e vez nac'het gant ar republik c'hall e vije bihan-niveroù ennni ha kement-se en anv an hollvedelezh republikan;
Anat eo en nac'hadennoù graet ganti pa veze kaoz a sinañ:
et à l'article 30 de la Convention internationale des droits de l'enfant): 1 On constate donc que les instances internationales et universelles recommandent la protection des minorités, et que la France refuse cette protection au nom de sa spécificité républicaine française et d'un "universalisme" qui ne dépasse guère ses frontières.
An hollvedelezh republikan n'eo hollvedel eta nemet e Bro-C'hall.
1552
Diwar-benn bloavezh 1552 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1552
Herzieg-Mez
Herzieg-Mez  (Ercé-en-Lamée e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Baen-Veur e departamant Il-ha-Gwilen.
Anv
Gerdarzh
Ardamezioù
N'ez eus ket evit ar poent
Aldernez
Aldernez (e saozneg Alderney, e galleg Aurigny, en aldernezeg Aoeur'gny) a zo un enezenn e Mor Breizh, er biz da Wernenez, hag er c'hornôg da Beg La Hague. Trede enezenn an Inizi Angl-ha-Normand eo dre he ment.
Kêriadennoù
Saint Anne (Alderney) eo kêrbenn an enez.
Statud politikel hag armerzh
Ar Parlamant a zo ennañ 11 den.
Goude an Eil Brezel Bed ne c'helle ket mui Aldernez chom distag hag emren pa oa bet distrujet ar chaoser bras a ro goudor d'he forzh ken e tivizas kevrediñ gant Beliezh Gwernenez, met spi o deus an annezidi da adc'hounit o emrenerezh dre forzh dastum gounidoù bras al lotirioù war Internet. Evit gwir e vez degemeret lec’hiennoù kenrouedad c’hoarioù enlinenn (kazino hag all).
Douaroniezh
250px|thumb|right|Kartenn an Inizi Angl-ha-Norman. 2 400 den a zo o chom en enezenn. 5 km hed ha 3 km led eo. Pell eus an inizi all emañ hag anavezet eo evel ul lec'h sioul. Ur barrez zo hepken : St Anne. Tornaodoù ha traezhennoù zo. En-dro dezhi ez eus kerreg hag a zo bet kaoz da gantadoù a beñseoù.
Div gas-vor zo a beb tu da Aldernez:
Ur pozh zo: porzh Braye.
2019
E-kichenik Aldernez e vefe aet karr-nij Emiliano Sala e Genver 2019.
Verb termen
Er yezhoniezh e vez implijet an termen verb termen (saoz.: finite verb) evit komz eus ur verb displeget evit merkañ ar gour hag an amzer hervez reolennoù yezhadur ar yezh-mañ'r-yezh.
Implijet a c'hell bezañ verboù termen evit sevel lavarennoù dizalc'h (pe pennlavarennoù) hag a dalvez dreze o-unan evel frazennoù klok hepmuiken.
Verb didermen
Er yezhoniezh e vez implijet an termen verb didermen (saoz.: non-finite verb pe verbal) evit komz eus ur verb ha ne gemm ket e stumm evit klotaat gant ar rener, da lâret eo ne vez ket displeget evit merkañ ar gour nag an amzer hervez reolennoù yezhadur ar yezh-mañ'r-yezh.
Implijet e vez verboù didermen neuze en islavarennoù stag dre ma n'hallont ket bezañ implijet evit sevel pennlavarennoù hag a dalvez dreze o-unan evel frazennoù klok hepmuiken.
En em derc'hel a reont verboù didermn evelverboù, dre ma vez savet frazennoù ver diwarne, hag ivez evel rummadoù yezhadur all war un dro, da skouer arc'hwel un anv, un anv-gwan pe un adverb e-keñver ur rannfrazenn pe ur frazenn brasoc'h. Diwar an arc'hweloù-se e teu o anvioù e brezhoneg.
Setu ar stummoù didermen pennañ:
Verb termen
ha:
E meur a yezh, ar brezhoneg hag an darn vrasañ eus yezhoù all Europa en o zouez, ez eo termen ur verb bennak nemet e doareoù (pe "modoù") resis, da skouer:
Diouzh an tu all avat eo didermen stummoù all ar verboù, da skouer:
1553
Diwar-benn bloavezh 1553 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1553
Ar Roc'h-Wenn
Ar Roc'h-Wenn a zo ur gumun eus Kanton Ankiniz, e Liger-Atlantel, e gevred Breizh.
Ninian (stêr)
An Ninian zo ur stêr eus Bro-Sant-Brieg ha Bro-Sant-Maloù, 62 km hed dezhi. Eienañ a ra en ul lec'h anvet "la Hutte à l'Anguille", e-kichen Monkontour, hag adstêr eo d'an Oud e Ploermael.
Saotradur
D'al Lun 16 a viz Ebrel 2007 da noz e oa beret 100 m3 a zour-hañvouez eus poull ul labourer-douar e La Ville-Guyomard e Lanreunan er wazh anvet "La Bergerie", en em daol en Ninian tostik. Ur saotradur a-hed un 10 km bennak e oa.
An anv
Hervez Jean Markale e teufe eus Ninian, unan eus anvioù ar voudig Viviana e mojennoù ar roue Arzhur.
Ar Wazh-Wenn
Ar Wazh-Wenn (La Noë-Blanche e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Baen-Veur e departamant Il-ha-Gwilen.
1555
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1555
Distrigoù Kontelezh Durham, 1974-2009
Betek ar 1añ Ebrel 2009 e oa rannet kontelezh amaezel Durham e 7 distrig :
Disrannet e voe endeo diouti :
581
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 581
Tonieg
An tonieg eo maread kentañ an Neoproterozoeg. En em astenn a ra eus 1.000 milion bloaz'zo betek 850 milion bloaz'zo. N'eo ket termenet gant ar stratigrafiezh met gant ar skinvetriezh.
Liammoù diavaez
An tonieg war GeoWhen
Gwiñver
Ar gwiñvered, pe kizhier-koad, pe razhed-koad, pe bisiged ruz, a zo bronneged krignerien, krenn pe krennik, eus ar c'herentiad Sciuridae.
Boued
Greun a zebront, mez, kraoñ, kistin, finij. Ral eo dezho debriñ amprevaned pe vioù, pe evned bihan, rak n'int ket kigzebrerien. Douar a c'hallont debriñ ivez.
Spesadoù
E-touez ar spesadoù gwiñvered emañ: ...
Spesadoù 'zo, ar gwiñvered-nij, a c'hell plavañ a-drugarez d'ur groc'henenn stag etre o favioù.
Hierrezuelo
Hierrezuelo zo un anv-tiegezh brudet en istor sonerezh Kuba. En Europa e anavezer dreist-holl:
Richer Zaoulaz
Richer Zaoulaz, pe Stêr Daoulaz, a zo ur stêr vihan e Daoulaz, e Kerne, hag anvet La Mignonne e galleg, un anv ijinet en kantved da gemer lec'h an anv brezhonek, met posubl eo e teufe an anv gallek diwar ar galianeg mign/mignen/mignon, a dalvez 'lec'h gwerniek' evel Pont-Avignon e Plougerne pe Avignon e Bro-C'hall.
Inizi angl-ha-norman
250px|thumb|right|Kartenn an Inizi Angl-ha-Norman.
An Inizi Angl-ha-Norman (Îles Anglo-Normandes e galleg Frañs) pe Inizi Mor Breizh (Channel Islands e saozneg, da lâret eo "Inizi Mor Breizh", hag Îles d'la Manche e normaneg, hag Îles de la Manche e galleg an inizi-se) a zo inizi etre Breizh ha Bro-Saoz, perc'hennet gant kurunenn Bro-Saoz met n'emaint ket lodek er Rouantelezh-Unanet nag en Unaniezh Europa. E kornôg Mor Breizh emaint, en hanternoz da Vro-Zol.
Lod eus Normandi istorel eo an enezeg-se, met betek ar bloaz 933 e oant da Vreizh.
Inizi tudet
Peder enezenn zo dreist-holl :
Enezennoù all zo ivez, bihanoc'h avat, ha darn ez eus tud o chom enne ivez; holl ez int lodek e beliezh Gwernenez.
Mezeg (kumun)
Mezeg a oa ur gumun eus Breizh e Kanton Redon e departamant Il-ha-Gwilen.
Inizi angl-ha-norman
Inizi tudet
Inizi Kalzenez hag a zo lod eus an Inizi Angl-ha-Norman dre an douaroniezh met dindan melestradurezh c'hall (lod eus ar Manche).
Mezeg (kumun)
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Ur c'harrnijour e oa. Marvet eo d'ar 5 a viz Eost 1944 pa voe diskennet e garr-nij (Lysander V9748, marilhet MA-D) e La Patouillais, e kumun Mezeg, e-pad an Eil Brezel Bed. Tennet e voe outañ dre fazi gant ur c'harr-nij arall eus Aerlu ar Rouantelezh-Unanet,.
Inizi angl-ha-norman
Inizi tudet
Enezennoù bihanoc'h zo c'hoazh ivez, met den ebet enne.
Istor an Enezeg
Ur bod e oa evit kalz a dud eus an douar-bras e-pad kantvedoù.
Adalek 1066 (emgann Hastings) e aet titl Dugelezh Normandi d'ar Rouantelezh Saoz. Ar C’hallaoued a glaske aloubiñ an enez, met n’int deuet a-benn morse.
An dachennad vreizhveurek nemeti dalc’het gant an Alamaned e oa bet e-pad an Eil Brezel Bed.
Ar statud politikel
Staget int ouzh ar Gurunenn saoz, met n’int ket lod eus ar Rouantelezh Unanet nag eus Unvaniezh Europa. Dre vras e vezont renet dindan pennaennoù ar gladdalc'helezh evel ma vezed kustum d'ober e derou ar Grennamzer. Teir stad emren int, div gant ur gouarnamant hag ur parlamant (an "États") : Beliezh Gwernenez kevredet gant Aldernez ha Beliezh Jerzenez ivez p'eo Sark un aotrouniezh hep dael gant galloud lezenniñ. E Sark koulz hag en Aldernez e aparchant kazi an holl zouaroù d'an aotrounez. An Emzifenn Broadel hag an Diplomaterezh zo barregezhioù ar Rouantelezh-Unanet.
An div enezenn vras, Gwernenez ha Jerzenez a zo rannet e parrezioù.
Ar c’housezadelezh eo ar reolenn, da lâret eo al lezennoù breizhveuriat na c’hellont bezañ lakaet nemet ma vezont c’hoantaet gant ar gouarnamant.
An armerzh
An armerzh zo diazezet war an douristerezh, al labour-douar hag an obererezhioù arc’hant. Kalz a diez-bank hag a ensavadurioù arc'hantañ a zo bet digoret eno p'eo izel an tailhoù.
E 1991 eo bet aotreet Gwernenez ha Jerzenez kaout ur voneiz dezho, ingal o zalvoudegezh gant hini al lur saoz : lur Gwernenez ha lur Jerzenez, met ne c'heller ket implij anezhi nag en inizi all nag e Breizh-Veur. Degemeret e vez al lur saoz hag an euro gant ar genwerzhidi.
Klask zo war timbroù Jerzenez ha Gwernenez.
340px|thumb|right|[[Tornaodoù Plémont war aod Norzh Jerzenez]]
Ar sevenadur
Al lennegezh angl-ha-normand a ya eus 1066 da 1204. Skrivet eo er yezh angl-ha-normandek, ur yezh komzet e lez Bro-Saoz ha gant ar vegenn e-pad ar Grennamzer.
Normand eo an dud dre ar sevenadur, an istor hag an douaroniezh, met muioc'h muiañ a Vreizhveuridi a zo deuet evit ober o annez ken eo bet saoznekaet darn vuiañ an inizi. Ar yezh normanek (da lavaret eo he ranyezhoù ar jerzenezeg, ar gwernenezeg hag ar sarkeg) n’int ket komzet kalz ken. Evit an aldernezeg a varvas en XXvet kantved. Ar galleg hag evel-just ar saozneg a vez komzet gant an dud.
1554
Diwar-benn bloavezh 1554 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1554
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1554
1556
Diwar-benn bloavezh 1556 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1556
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1556
Dañvad
Ur bronneg daskirier doñv eus ar c'herentiad Bovidae, anv spesad Ovis aries eo an dañvad (liester : deñved). M'eo dañvad anv boutin ar spesad eo maout anv ar par, dañvadez anv ar barez hag oan anv an hini bihan. Maget e vez an deñved evit o c'hreoñv a zo graet gant gloan, evit o c'hig hag evit laezh an dañvadezed implijet evit fardañ meur a seurt fourmaj.
Orin ar ger
Eus ur ger predenek martezeüs *damatos e teu dañvad. Savet e oa bet war ur wrizienn indezeuropek a dalvez « doñvaat » hag a gaver ivez er c'hembraeg dafad, er c'herneveureg davas.
Frazenn gevrennek
Koulz er yezhoniezh evel er yezhadur e vez lavaret frazenn gevrennek ( e saozneg: complex sentence) eus ur frazenn a zo enni div elfenn, da lavarout eo daou verb displeget :
Liammet e vez pep frazenn dizalc'h an eil ouzh eben gant stagelloù.
Lavarennoù
En ur frazenn gevrennek ez eus meur a lavarenn, dre ma'z eus meur a verb, da lavarout eo meur a stroll en-dro da bep verb. Bez' ez eus :
Brezhoneg
E brezhoneg e vez liammet, pe ereet, ar bennlavarenn hag an islavarenn gant gerioù-stagañ, pe stagelloù isurzhiañ. Sed amañ un darn anezho:
Saozneg
E saozneg e vez liammet, pe ereet, ar bennlavarenn hag an islavarenn gant gerioù-stagañ, pe stagelloù isurzhiañ. Sed amañ un darn anezho:
Gwitei
Gwitei a zo ur gumun eus Bro Sant-Maloù e kanton Bronn, e departamant Aodoù-an-Arvor, e hanternoz Breizh.
Daoulaz (Blavezh)
An Daoulaz zo un adstêr d'ar Blavezh, war e lez kleiz. 19 kilometr eo e hed, etre Sant-Vaeg ha Gwareg e Breizh. Brudet eo al lec'h "Kanienn an Daoulaz" evit bezañ kaer.
582
Diwar-benn ar bloavezh 582 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 582
Thetis
Thetis (Θέτις / Thetis e gregach) a zo un Nereidenn merc'h da Nereüs ha Doris.
Mojenn
Desavet e voe gant Hera. Gant Zeus hag en desped dezhi e voe dimezet da Beleüs, roue Fthia, e Thessalia. En Ilias Homeros e tiskleir Thetis kement-mañ (XVIII, 432–435) :
Hervez ur vojenn arall e oa Zeus ha Poseidon o virviñ gant ar c'hoant anezhi, met pa ziouganas Themis edo o vont da c'henel ur mab hag a vije kreñvoc'h eget e dad e voe mall war an doueed he dimeziñ d'un den ag an douar.
He bugale
Seizh mab he devoa ganet, hag o-seizh e voent laket ganti en tan evit o dizober eus o natur marvel. C'hwec'h a chomas e-barzh, met Akilles, ar seizhvet, a voe saveteet gant e dad.
Goude-se e reas war-dro he mab, e klaskas diwall anezhañ rak pep droug, pa soubas anezhañ er stêr Styks, ha pa glaskas mirout outañ a vont da vrezeliñ da d-Troia, penegwir e ouie ervat e oa o vont da vervel eno.
Petra bennak ma tisplegas dezhañ petra a oa da zibab (bevañ kozh ha divrud, pe mervel yaouank ha brudet) ne voe ket selaouet.
Derc'hel a reas da skoazellañ he mab e bro Ilion : goulenn a ra digant Zeus reiñ an trec'h da dud Troia pa oa en em dennet Akilles dindan e deltenn.
Goulenn a reas digant Hefaistos goveliañ armoù nevez, pa oa bet kemeretar re gozh gant Hektor diwar gorf Patrokles. Klask a reas e zizaliañ da vont d'en em gannañ gant Hektor, diouganiñ dezhañ edo o vont da vervel, met aner e voe he c'homzoù hag he strivoù.
Skrav
Ar skraved a zo evned-mor eus ar c'herentiad Sternidae pe an iskerentiad Sterninae hervez ar rummatadurioù. Bremañ o lakaer kentoc'h er c'herentiad Laridae (hervez IOC 5.3. (2015) ).
An darn vrasañ anezho a zo heverk gant o c'habell du hag o fluñv louet.
Roll ar spesadoù
Er genad Sterna:
Gwechall er genad Sterna ha lakaet er genad Onychoprion bremañ:
Gwechall er genad Sterna ha lakaet er genad Gelochelidon bremañ:
Gwechall er genad Sterna ha lakaet er genad Sternula bremañ:
Gwechall er genad Sterna ha lakaet er genad Thalasseus bremañ:
Genad Larosterna :
thumb|left|250px|Skrav an Hanternoz en [[Inizi Faero.]]
1557
Diwar-benn bloavezh 1557 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1557
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1557
Welkenraedt
Welkenraedt ([], e ripoareg:Welkenraat, en alamaneg: Welkenrath, en izelvroeg: Welkenraedt pe Welkenraat) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
Aezamantoù yezhel
Ur gumun c'hallek gant aezamantoù yezhel eo: aotreet e vez kelenn en alamaneg hag en izelvroeg.
Waimes
Waimes ( en alamaneg: Weismes, e walloneg: Waime, en izelvroeg: Weismes) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
Aesamantoù yezhel
Ur gumun c'hallek gant aesamantoù yezhel eo: aotreet e vez kelenn en alamaneg.
Sportoù goañv
left|thumb|200px
Kazakeg
Yezh ofisiel Kazakstan ec'h eo ha komzet gant tro-dro da 8,5 milion a dud en holl e Kazakstan hag ivez e Afganistan, Sina, Iran, Kirgizstan, Mongolia, Rusia, Tadjikistan, Turkia, Turkmenistan, Ukraina, hag Ouzbekistan.
Skrivet e vez pe gant al lizherenneg latinek (Turkia) pe gant al lizherenneg kirillek (Sina, Iran, Afganistan). Implijet e vez nav lizherenn ispisial evit sonioù na vezont ket kavet er rusianeg:
Ә, Ғ, Қ, Ң, Ө, Ұ, Ү, Һ, İ
Frazennoù talvoudus
Demat Қайырлы таң
Mont a ra? Налыңыз қалай?
Noz vat Қайырлы түң
Mar plij Өтінем
Kenavo Сау болыңыз
Ya Иә
Nann Жоқ
Mat eo Болады
Trugarez Рахмет
Petra eo hoc'h anv? Атыныз зім?
… eo ma anv Менің ңтым…
Ar raganvioù
Me мен
Te сен (unander), сендер (liester)
Eñ /Hi ол
Ni біз
C'hwi сіз (unander), сіздер (liester)
Int олар
Pantieg
Pantieg  a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Baen-Veur e departamant Il-ha-Gwilen.
Kazakeg
Goulennoù
Piv? кім?
Petra? не?
Pelec'h? қайда?
Penaos? қалай?
Pegoulz? қашан?
Pegement? неше?
Pe(hini)? қай?
Devezhioù ar sizhun
Dilun Дүйсенбі
Dimeurzh Сейсенбі
Dimerc'her Сәрсенбі
Diriaou Бейсенбі
Digwener Жұма
Disadorn Сенбі
Disul Жексенбі
Ar mizioù
Miz Genver Қаңтар
Miz C'wevrer Ақпан
Miz Meurzh Наурыз
Gwiñver gris
Ar gwiñver gris (Sciurus carolinensis) a zo ur bronneg krigner a-orin eus reter Norzhamerika.
Kazakeg
Ar mizioù
Miz Ebrel Сәуір
Miz Mae Мамыр
Miz Mezheven Маусым
Miz Eost Тамыз
Miz Gwengolo Қыркүйек
Miz Here Қазан
Miz Du Қараша
Miz Kerzu Желтоқсан
An niveroù
Unan бір
Daou екі
Tri үш
Pevar төрт
Pemp бес
C'hwec'h алты
Eizh сегіз
Nav тоғыз
Dek он екі
Unnek он бір
Daouzek он
Trizek он үш
Pevarzek он төрт
Lanhervoed
kleiz|220px
Kazakeg
An niveroù
Pempzek он бес
Lanhervoed
Lanhervoed a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Gernev hag e kanton Pleuloc'h, e departamant Aodoù-an-Arvor.
Kazakeg
An niveroù
Seitek он жеті
Tric'hwec'h он сегіз
Naontek он тоғыз
Ugent жиырма
Unan-warn'n-ugent жиырма бір
Tregont отыз
Daou-ha-tregont отыз екі
Daou-ugent қырық
Tri-ha-daou-ugent қырық үш
Hanterkant елу
Tri-ugent алныс
Dek-ha-tri-ugent жетніс
Pevar-ugent сексен
Dek-ha-pevar-ugent тоқсан
Kant жүз
Mil мың
Eil екінші
Trede үшінші
Pevare төртінші
Pempvet бесінші
C'hwec'hvet адтыншы
Seizhvet жетінші
Eizhvet сегізінші
Naovet тщғызыншы
Dekvet оныншы
Disklêriadur gwirioù mab-den
Mellad 1: Барлық адамдар тумысынан азат және қадір‐қасиеті мен кұқықтары тең болып дүниеге келеді. Адамдарға ақыл‐парасат, ар‐ождан берілген, сондықтан олар бір‐бірімен туыстық, бауырмалдық қарым‐қатынас жасаулары тиіс.