cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vizon Amerika
Doareoù pennañ
En o-unan e vev vizoned Amerika nemet e-pad koulz ar parañ a c'hoarvez etre miz C'hwevrer ha miz Ebrel.
Vizon Amerika en Europa
Gallout a ra ar pared parañ gant parezed vizon Europa kent na c'aellfe pared ar spesad-mañ en ober, ar pezh a zo abeg da ziskar poblañs vizon Europa. Kemeret en deus perzh ivez e diskar ar vuenn voutin e Breizh-Veur.
Pipistrell Kuhl
Pipistrell Kuhl (Pipistrellus kuhlii) zo un askell-groc'hen a vev en Eurazia ha Norzhafrika.
Çankırı (proviñs)
Proviñs Çankırı zo ur proviñs e hanternoz Turkia.
Douaroniezh
War-dro 270.000 annezad a oa e Çankırı e 2007.
Jakez, mab Zebedea (abostol)
Jakez an Henañ pe  ar C'hoshañ (hebraeg: יעקב בן־זַבדַי‎ Ya'akov Ben-Zebdi; aramaeg: Ya'akov Bar-Zebdi; gresianeg: Ἰάκωβος; spagnoleg: Santiago el Mayor, Santiago Matamoros), zo unan eus an daouzek abostol o deus heuliet Jezuz Krist, ha « Jakez, mab Zebedea », a vez graet anezhañ en Testamant Nevez. Mab eo da Zebedea eta ha da Mari Salome.
Breur henañ an abostol Yann eo, ha Jakez an Henañ, pe ar C'hoshañ a vez lavaret anezhañ abalamour da se, hag evit lakaat kemm etre eñ hag an abostol all « Jakez mab Alfe ». Eus Jakez hag e vreur Yann e vez graet ar Boanerges anezhe o-daou er Bibl, da lavaret eo « Mibien ar gurun » (Mazhev IV:21-22).
E-touez ar re gentañ eus an Ebestel e oa, hag unan eus ar re dostañ da Jezuz. Gant Pêr ha Yann e oa er mareoù a-bouez, da vare an treuzneuziañ war Menez an Olivez ha da goulz e varv.
Çorum (proviñs)
Douaroniezh
War-dro 600.000 annezad a oa e Çorum e 2007.
Jakez, mab Zebedea (abostol)
Lakaet eo bet da sant gant an Iliz katolik.
Çorum (proviñs)
Douaroniezh
12.000 km² eo e c'horread.
Jakez, mab Zebedea (abostol)
Santiago a-enep an Islam
Gant ar roue Alfonso hag e warlerc'hidi e voe troet an abostol da arouez er brezel a-enep an islam, evel-se eo ganet mojenn ar Santiago Matamoros, Sant Jakez lazher Mored, a veze brudet a-hed Hent Sant Jakez.
Voir aussi
{{commons|Category:Saint James the Great|Saint Jacques le Majeur}
Film berr
Ur film berroc'h eget ar filmoù ha tremen a ra er salioù eo ar film berr. Seurt film a bad war-dro 59 munud hervez Centre national de la cinématographie (CNC). Hervez al lec'hienn amerikan IMDb e pad 45 munut en e hirañ. Er memes rummoù e vez ranket ha gant filmoù hir (teulfilmoù, faltazi...).
Pelec'h vez kavet filmoù berr?
Kavet vez war chadennoù dre fun pe dre loarell, war DVDioù, war internet ha war pellgomzerioù hezoug.
War internet e vez kavet da skouer Across the Hall. Ur film amerikan lañset war internet hepken eo :
Lec'hiennoù internet zo hag a skign filmoù berr : YouTube, BritFilms, Daimymotion ha Newgrounds. War ar chadenn skinwel kanadian BITE TV ez eus tu kas o filmoù berr gant an dud ivez.
Filmoù berr war ar Web
Arzourien
Bez zo ivez festivalioù diwar-benn ar filmoù berr.
Festivalioù
E Clermont-Ferrand e vez aozet Festival etrevroadel ar filmoù berr Clermont-Ferrand.
E Brest e vez kavet Festival European ar Filmoù Berr abaoe 1986. Ar gevredigezh Côte Ouest a aoz anezhañ bep bloaz.
Festivalioù all :
Jarosław Kaczyński
Jarosław Aleksander Kaczyński (bet ganet d'an 18 a viz Mezheven 1949 à Varsovia e Polonia), a zo ur politikour polonat anezhañ. E penn ar gostezenn bolitikel Gwir ha Justis (PiS) emañ abaoe 2003. Breur gevell eo da Lech Kaczyński, a oa Prezidant Polonia, pa oa-eñ Kentañ Ministr, etre miz Gouere 2006 ha miz Du 2007.
Lois Kuter
Lois Kuter a zo ur gelennerez skol-veur hag ur virourez mirdi stadunanat war ar sonouriezh-werin. Pa oa o sevel un dezenn war sonerezh ar bobl hag hini Bro-Iwerzhon da-gentañ holl eo deuet da vezañ dedennet gant ar c'han brezhonek ha diouzh-se gant statud ar brezhoneg. Bet eo unan eus diazezerien skourr stadunanat an International Committee for the Defence of the breton Language (ICDBL = C'hengor etrebroadel evit difenn ar brezhoneg) hag eo-hi e genurzhierez, ur c'hantad a izili ennañ.
Buhez
Deuet e oe da Vreizh e 1978 evit he studioù hag e reas ur gejadenn a-bouez pa selaou a reas ouzh sonadegoù ar Gevrenn Alre. Setu perak he deus talc'het da lakaat ar Gevrenn da gemer perzh e ambrougadeg Sant Padraig e Nevez-York e Meurzh 2007. Ur wech distroet da SUA e lakaas da embann ur gelaouennig saoznek "Bro Nevez" e 1980 hag e 1981 e kemeras-hi perzh da grouidigezh an ICBDL. Produet he deus abadennoù sonerezh vreizhek war ar skingomz stadunanat (muioc'h evit 120 anezho). E 1995 e resevas digant Skol-Uhel ar Vro kolier Urzh an Erminig evit he labour evit Breizh. Maeronez Skol Diwan Landerne eo.
Liammoù diavaez
[https://web.archive.org/web/20080112074220/http://www.breizh.net/icdbl/saozg/index.htm Lec'hienn an International Committee for the Defence of the breton Language (ICDBL). ] Roll ar re o deus resevet kolier Urzh an Erminig war lec'hienn Skol-Uhel ar Vro (gant poltred Lois Kuter)
En dedans (barrez)
E barrez klasel e implijer an termen en dedans evit deskrivañ ur fiñvadenn kelc'hiek he stumm ma krog ar c'har oberiant, d.l.e an hini o fiñval, en arrière ("war-dreñv") pe à la seconde ("a-gostez") ha neuze e vez kaset en avant ("war-raok") o vont a gleiz da zehoù evit ar c'har dehoù hag a zehoù da gleiz evit ar c'har gleiz.
Da skouer, gant ur rond de jambe en dedans, o kregiñ er c'hentañ emstumm e lakaer an troad (kleiz pe dehoù) e tendu en arrière, ha neuze e vez kaset da tendu à la seconde a-raok distreiñ , oc'h achuiñ er c'hentañ emstumm adarre.
Gant ur pirouette en dehors e tro an dañser(ez) war-du kostez ar c'har m'emañ en he/e sav warni.
Rouantelezh Northumbria
Rouantelezh Northumbria a oa ur rouantelezh angl-ha-saoz e biz Bro-Saoz hiziv. Dont a ra hec'h anv eus ar stêr Humber a verke an harz gant ar rouantelezhioù er c'hreisteiz. Beda Venerabilis an hini a roas an anv-se d'ar vro tra ma oa war zigresk galloud ar rouantelezh dija ha n'ouzer ket petra e oa hec'h anv orin.
Douaroniezh
Krouet e oa bet Northumbria dre unvaniñ div rouantelezh angl-ha-saoz, Bernikia ha Deira. En em astenn a rae adalek ar stêr Humber er c'hreisteiz betek ar stêrioù Mersey ha Forth. Brasoc'h e c'hallfe bezañ bet d'ur mare bennak. Dre vras e oa enni an douaroù-mañ a vremañ:
Orin
Savet e voe Northumbria dre unvaniñ div rouantelezh distag : Bernikia ha Deira. Derc'hel a rae Bernikia tirioù an Tee tra ma glote Deira tamm-pe-damm ouzh Yorkshire a-vremañ. Unvanet e voent evit ar wech kentañ e 604 gant Æthelfrith Northumbria, ur roue eus Bernikia a aloubas Deira hag a lazhas he roue Aethelric Deira. Rouantelezh ar su a stagas ouzh e hini met ne voe ket barrek d'he derc'hel pell rak e 616 e voe faezhet ha lazhet gant Raedwald East-Anglia en Emgann ar Stêr Idle. Lakaat a reas hemañ Edwin Northumbria, mab Ælla of Deira da roue Deira ha Bernikia.
E 627 e voe gounezet Edwin d'ar feiz kristen ha dont a reas da vezañ unan eus rouaned pouezusañ Bro-Saoz. Aloubiñ a reas Manav ha Gwynedd met divarrek e voe d'o derc'hel. Faezhet e voe en Emgann Hatfield Chase e 633 gant Penda Mercia ha Cadwallon ap Cadfan.
Ren Oswald
Goude marv Edwin e voe disrannet Northumbria etre Bernikia, renet gant Eanfrith Bernikia, ur mab da Aethelfrith, ha Deira a voe renet gant ar roue Osric Deira. Lazhet e voent gant Cadwallon er bloavezh da-heul tra ma kendalc'he roue Gwynedd da wastañ ar vro. Goude muntr Earnfrith e tistroas e vreur Oswald Northumbria d'ar vro gant kadourien pourvezet gant Domnall Brecc Dál Riata avat. E 634 e lazhas Cadwallon en Emgann Heavenfield.
Kenderc'hel a rae ar brezel gant Mercia avat, hag e 642 e voe lazhet Oswald gant Penda Mercia en Emgann Maserfield. E 655 e voe aloubet Northumbria gant Penda adarre, gant skoazell Aethelwald Deira, isroue Deira, met faezhet e voe gant Oswiu Northumbria en Emgann Winwaed
Ren Oswiu
Trec'het Penda gantañ, setu Oswiu deuet da vout galloudusañ roue Preden. Staliañ a reas mab Penda Peada war dron Mercia ar Su ha stagañ a reas rest ar vro ouzh e rouantelezh. Marteze e harpas Æthelwold East Anglia da c'hounid e dron ha Talorcan, e niz a yeas da roue ar Bikted. Ne badas ket hir ar jeu-se avat. Pusunet e voe Peada e 656 war a seblant ha gouarnerien a stalias Oswiu e Mercia en e lec'h. Kaset kuit e voent etre 657 ha 659 gant un emsavadeg bleniet gant tri uhelad - Immin, Eata, hag Eadberht - a lakkaas Wulfhere Mercia, mab Penda, war an tron. En Essex e voe muntret kevread Oswiu Sigeberht Essex hag erlc'hiet e voe gant Swithhelm Essex a chomas kristien met mont a reas da sujet East-Anglia.
Un dudenn c'halloudus e chomas Oswiu betek fin e vuhez. E 664 e kenstrollas Sinod Whitby ma voe divizet e heulio Northumbria reolenn roman e keñver amzeriad Pask, ar pezh a embannas fin ar Iliz Geltiek.
Northumbria a miras e le'ch goude marv Oswiu betek Emgann Nechtansmere e 685 ma voe lazhet Ecgfrith Northumbria gant ar Bikted. Kollet e voe darn vrasañ hec'h aotrouniezh war an norzh goude-se ha da ziskarr e teoaouas ar rouantelezh.
Diskar ar rouantelezh
Goude 685 ez eas war zigresk Northumbria. Daouast ma teuas a-benn Aldfrith Northumbria da vevenniñ drougoù krouet gant faezhidigezh Nechtansmere e kouezhas ar vro en distabilded goude e varv. E lec'h aotrouniezh ur familh nemeti e arvester ouzh ur stourm etre familhoù bras ar vro. Erlec'hier Aldfrith, Osred Northumbria na renas nemet un nebeud mizioù kent bezañ muntret ha kinniget atav e veze galloud ar re o-doa heuliet anezhañ. Adkavout a reas ar vro e stabilded dindan ren Eadbert Northumbria a astennas ar rouantelezh war-du an norzh. Muntret e voe e vab, avat.
War a seblant e stourme pemp familg vras evit an tron. Ouzhpenn-se e oa war zigresk peadraoù ar rouaned e-pad an. Kalz douareier o-doa roet d'an Iliz ha uhelidi, ar pezh a vleinas d'un digresk bras an tailhoù. Faezhidigezh Nechtansmere a dalveze ivez ne c'helle mui goulenn truajoù digant ar rouantelezhioù brezhon. Abeg ur gwanadur eus ar galloud roueel a voe an traoù-se hag e fin ar ne voent mui barrek rouaned Northumbria da lakaat o youl war ar vro.
An aloudabeg viking ha fin ar rouantelezh
Nebeut tre a anavezer diwar-benn istor Northumbria. An tabud etre an tiegezhoù roueel a genderc'has, war a seblant ha da vuioc'h-muiañ skoet gant an aloudabegoù viking ez eas ar rouantelezh.Lazhet e voe Raedwulf Northumbria e 844 ganto asambles gant un niver vras ag uhelidi hag e 866 e voe aloubet ar vro gant al Lu Vras Pagan. Ur brezel diabarzh a oa d'ar mare-se etre Osbert Northumbria hag e geveler Aelle. Daoust ma strolljont asambles da stourm ar vikinged e voent faezhet ganto e 867.
Goude an emgann-se e tremenas Deira dindan kontrol reizh an alouberien met is-rouaned saoz a gendalc'has da ren e Bernikia betek adaouldabeg ar rannvro gant Athelstan e 927.
Gazteluberri
260px|thumb|right|Sede pelec'h emañ Gazteluberri e [[Nafarroa. ]]
Gazteluberri zo anv euskarek ur gumun eus Navarra, anvet Castillo-Nuevo e spagnoleg, tre e reter ar vro, a-stok ouzh Aragon. 18 a dud a oa enni o chom e 2006.
Diyarbakır (proviñs)
Proviñs Diyarbakır zo ur proviñs e gevred Turkia.
Douaroniezh
War-dro 1.500.000 annezad a oa e Diyarbakır e 2007.
15.200 km² eo e c'horread.
Eskuz
Eskuz  (Lécousse e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Felger-1 e departamant Il-ha-Gwilen.
Yezhoù aostriek-bavarek
Renket e-touez ar yezhoù germanek uhel e vez ar yezhoù aostriek-bavarek pe bavarek.
Disheñvel eo ar rannyezhoù aostriek-bavarek diouzh an alamaneg unvan hag a dalvez peurliesañ da yezh dre skrid abalamour ma n'eus yezh bavarek unvan ebet met graet e vez kentoc'h gant ar bavareg dre gomz. En holl e vez komzet ar yezhoù aostriek-bavarek gant 12 milion bennak a dud.
Komzet e vez ar rannyezhoù bavarek el lec'hioù-mañ da heul:
Denizli (proviñs)
Douaroniezh
War-dro 900.000 annezad a oa e Denizli e 2007.
11.700 km² eo e c'horread.
Pipistrell Savi
Pipistrell Savi (Hypsugo savii pe Pipistrellus savii) a zo un askell-groc'hen hag a vev en Eurazia.
1403
Diwar-benn bloavezh 1403 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1403
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1403
Adolf Anderssen
Karl Ernst Adolf Anderssen a zo bet ganet d'ar 6 a viz Gouere 1818 e Breslau, Alamagn (bremañ Wrocław, Polonia), marvet d'an 13 a viz Meurzh 1879.
Krogad « divarvel »
Ar c'hrogad divarvel zo ur c'hrogad a voe d'an 21 a viz Mezheven 1851 e Londrez etre Adolf Anderssen hag ar mestrc'hoarier estonian Lionel Kieseritzky, er-maez eus pep tournamant. Brudet eo abalamour d'an doare ma c'hounezas A. Anderssen : dre lamm goude aberzhet ur Faourell, e zaou Dour hag e Zamez, padal n'en doa L. Kieseritzky kollet nemet tri soudard.
Da-geñver an Diskouezadeg Hollvedel e Londrez, e 1851, ec'h aozas ar mestr-c'hoarier saoz Howard Staunton, gwellañ c'hoarier Europa d'ar mare, un tournamant etrebroadel a voe gounezet gant Anderssen. Goude-se, ar c'hampion alaman a c'hoarias krogadoù dizalc'h ; a-enep L. Kieseritzky e c'hounezas unan anezho. Ken bamet e voe L. Kieseritzky ma pellskrivas an dibun d'e gleub echedoù e Pariz, hag e miz Gouere 1951 e voe embannet er gazetenn La Régence ar c'hrogad a voe anvet Unsterbliche Partie "Krogad Divarvel" gant ar mestrc'hoarier aostrian Ernst Falkbeer er gelaouenn Wien Schachzeitung e 1855.
Pipistrell Nathusius
Pipistrell Nathusius (Pipistrellus nathusii) zo un askell-groc'hen a vev en Europa.
thumb|left|250px|Tiriad pipistrell Nathusius
Stagadenn
Ur rummad yezhoniezh ledan-tre an hini eo neuze, ennañ gerioù hag a ya en-dro koulz evel gerioù hag evel kengerioù.
Bez' e c'heller dielfennañ ar stagadennoù evel elfennoù bet gerioù distag gwezhall o tont da vezañ elfennoù stag, hanter-hent neuze etre morfemennoù stag ha morfemennoù distag.
Ur rummad yezhadurel eo ar stagadennoù ha ne glot ket an doare d'o skrivañ atav hervez reolennoù reizhskrivañ pep yezh rak a-wezhoù e vez skrivet distag diouzh ar gerioù ostiz ha gwezhoù all e vezont skrivet stag oute, liammet oute a-wezhoù gant ur varrennig-stagañ.
Renket e vez ar stagadennoù hervez o lec'h e-keñver ar ger ostiz ma vezont staget outan :
Staget ouzh deroù ar ger ostiz, evel da skouer ar gerioù-mell e brezhoneg :
Staget ouzh diwezh ar ger ostiz, evel da skouer ar raganvioù renadenn stag e galizeg :
Staget etre gwrizienn ar ger ostiz ha kengerioù all evel da skouer e portugaleg :
Disrannet e vez gwrizienn ar ger ostiz ha staget etre an daou damm. Gwezhall e kredjod e oa dibosubl seurt stagadennoù met kavet e vezont en oudieg war a seblant.
Parzieg
Parzieg (Parcé e galleg, Parczae e gallaoueg,) a zo ur gumun eus kanton Felger-1 e departamant Il-ha-Gwilen. Ar gumun gentañ e Breizh-Uhel eo he deus panelloù divyezhek galleg-gallaoueg.
Châteauneuf
Un toullad mat a lec'hioù zo anvet Châteauneuf e Breizh hag e Bro-C'hall.
Gerdarzh
Diwar ar gerioù gallek château (kastell) ha neuf (nevez).
Staol
Staol a oa ur gumun eus Breizh war aod Bro-Oueloù, etre Sant-Brieg ha Pempoull, er c'hreisteiz da Blouha, er c'hornaoueg da vae Sant-Brieg. Kendeuzet e oa gant Binig d'ar 1 a viz Meurzh 2016 d'ober ur gumun nevez: Binig-Staol.
Elazığ (proviñs)
Proviñs Elazığ zo ur proviñs e reter Turkia.
Douaroniezh
War-dro 570.000 annezad a oa e Elazığ e 2007.
9.200 km² eo e c'horread.
1402
Diwar-benn bloavezh 1402 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Bloavezh boutin, o kregin hag oc'h echuin gant ur sul.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1402
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1402
Brabanteg
Ur yezh c'hermanek eus skourr ar frankeg izel eo ar brabanteg (izelvroeg: brabants) komzet e Norzh Brabant en Izelvroioù hag en Antwerpen ha Brabant Flandrez e Belgia.
Peurliesañ e vez graet an diforc'h etre ar brabanteg diouzh un tu hag ar c'hleverlandeg (zuid-gelders) diouzh an tu all met eo gwirionez ez int ken tost an eil d'egile ma vefe tu d'ober rannyezhoù eus an hevelep yezh anezhe.
Spisaermerkadur
Er yezhoniezh e vez implijet an termen spisaermerkadur (saoz: dependent marking) evit komz eus yezhoù ma vez staget ouzh spisaerien kentoc'h evit ouzh penn ur frazenn merkoù morfologel hag a dalvez da diskwel al liammoù kevreadurezhel etre elfennoù ar frazenn.
Ur skouer splann eo ar japaneg ma vez merket hogozik pep elfenn er frazenn evit diswel pehini eo he ferzh kevreadurezhel er frazenn (rener, tema, renadenn...) keit ha ne vez ket merket ar verb evit diskwel gour, an niver nag ar jener an arguzennoù ma ra dave oute, da skouer:
Ur mont-en-dro heñvel a gaver e yezhoù all evel an tchekeg, al latin, ar spagnoleg hag an alamaneg.
Brabanteg
N'en deus ar brabanteg statud ofisiel ebet e neblec'h.
Daoust ma chom un drederenn eus poblañs an Izelvroioù war takad-yezh ar brabanteg ne vez ket komzet er c'hêrioù bras. E Belgia ez eo ar brabanteg yezh voutin an darn vrasañ eus an dud a ra gant ar flandrezeg nemet e Brusel ma ra an dud kentoc'h gant ar galleg.
Sañskriteg
Ar sañskriteg, pe sanskriteg (संस्कृता वाक् saṃskṛtā vāk) a zo ur yezh indez-europek klasel eus India. Ar ger saṃskṛta- a dalvez "glan, santelezet, sakr". An anv saṃskṛtā vāk pe "yezh c'hlan" a roer d'ar sañskriteg a ra dave d'ur 'yezh uhel' implijet evit lidoù relijiel. Ar yezhadur koshañ eo an Ạṣtādhyāyī bet savet gant Panini (Pāṇini पाणिनि ) er.
Damheñvel eo statud ar sañskriteg evit sevenadur India ouzh hini al latin evit Europa, dre ma'z eo hounnezh ar yezh a voe implijet evit skrivañ ar vedaoù o tennañ d'an hindouegezh. Ur yezh varv eo ar sañskriteg ivez, dres evel al latin, dre ma n'eus kumuniezh ebet hag a ra gantañ. Diouzh an tu all avat, e vez desket ar sañskriteg evel eil yezh alies ha 6 000 brahmin bennak a lâr ez eo ar sañskriteg o yezh kentañ ha tud zo a glask lakaat ar sañskriteg da vezañ ur yezh vev en-dro. Implijet e vez ar sañskriteg peurliesañ evel ur yezh relijiel evit al lidoù hindouek.
Ar sañskriteg rakklasel pe vedel a zo unan eus ar yezhoù indez-europek koshañ a gaver roudoù skrivet diouto. Amañ e vo kaoz kentoc'h eus ar sañskritek klasek evel ma voe bet deskrivet e yezhadur gant Panini tro-dro da 500 a-raok Jezuz.
Fonologiezh ha doare-skrivañ
48 fonem ez eus en holl er sañskriteg klasel (49 ez eus er sañskriteg vedek).
Deskrivet e vez ar sonennoù hervez an urzh hengounel, da lâret eo: vogalennoù, kensonennoù tarzh, kensonennoù dre fri, kensonennoù linkr ha kensonennoù c'hwezh.
Vogalennoù eeun
Vogalennoù eo ṛ, ṝ, and ḷ. A-wezhoù e vez menneget ॡ ḹ evel un ḷ hir met ne vez ket implijet ar son-mañ e sañskriteg ha war a seblant e vije bet ijinet al lizherenn-mañ dre genveriañ gant ar c'hensonennoù all.
Diftongennoù
Friet a c'hell bezañ an holl vogalennoù.
Kensonennoù
E sañskriteg ez kensonennoù tarzh divouezh, mouezhiet c'hwezhet pe dic'hwezh el pep lec'h distagañ da heul:
Sandhi
Luziet a-walc'h eo reolennoù ar sandhi e sañskriteg. Kavet e vez alies ar sandhi e hogozik n'eus forzh peseurt yezh pa gemm ar sonennoù pa vezont kostez-ha-kostez e diwezh ur ger hag e dibenn ur ger all dre gomz dreist-holl. E sañskriteg avat ez eo ret o anavezout hag o skrivañ ivez.
Skritur
E gwirionez n'eus skritur ebet liammet gant an sañskriteg hag implijet ez eus bet meur a skritur disheñvel evit e skrivañ o kemm a vare da vare hag a lec'h da lec'h, d.s. ar skritur brahmiek hag ar skritur kharosthiek da gentañ ha war-lerc'h (kantvedoù 4-8 goude Jezuz) e voe implijet ar skritur guptaek. Adalek an 8vet kantvet e voe implijet ar skritur charada diorroet diwar ar skritr gupataek ha neuze, war-dro an 12vet kantvet, e voe implijet ar skritur devanagari. Skrivet eo bet a-hend-all gant ar skritur kannadek e Su ar vro in the South, hag ar skritur bengalek e Norzh ar vro dreist-holl.
Peurliesañ ez eo bet implijet an devanagari evit skrivañ ar sañskritek abaoe ar grennamzer betek hiziv.
Renkadur ar verboù
Dek renkad disheñvel ez eus en holl e sañskriteg a c'hell bezañ isrannet etre verboù o deus ur wrizienn resis hag ar re n'o deus ket.
Displegadur ar verboù
Renket e vez ar verboù e pevar strollad. Setu penaos e vez implijet ha dispartiet ar pevar "amzer" pe "rumm"-se:
Displegadur an anvioù
Ur yezh enteuzel eo ar sañskriteg, gantañ tri jener (gourel, benel, nebreizh) ha tri niver (unander, liester, daouder). Eizh kas ez eus: nominativel, vokativel, akuzativel, benvegel, dativel, ablative, genitivel, lokativel.
Gerioù kevrennek
Stank-tre eo ar gerioù kenvrennek e sañskriteg hag hir spontus e c'hell bezañ seurt anvioù kevrennek enne betek ouzhpenn 10 anv-kadarn. Isrannet e vez ar gerioù-kevrennek hervez o struktur evel hen:
1. Dvandva (kenurzhiañ) 2. Bahuvrihi (perc'hennañ) 3. Tatpurusha (spishaat) 4. Karmadharaya (deskrivañ) 5. Amredita (adlâret)
Kevreadur
Digor eo urzh ar frazenn, met peurliesañ e vez kavet kentoc'h an urzh Rener - Renadenn - Verb (SOV).
Sañskriteg yezh vev
Klasket ez eus bet - hag e vez c'hoazh - lakaat ar sañskriteg da vezañ ur yezh vev adarre, hag e skolioù zo en India e vez kelennet ar sañskriteg evel trede yezh dre ret. Aozadurioù evel ar Samskrta Bharati a gas da benn ivez stajoù evit ma vefe gouest an dud da gaozeal e sañskriteg hag hiziv ez eus pevar milion a dud a lâr gallout kaozeal e sañskriteg.
Roz-ki
Ar roz-ki, pe agroaz, pe roz-gouez, pe rosa canina e latin, a vez kavet er girzhier, etre plant dreinek evel an drez hag ar spern-du. Mont a ra o bleuñv roz da frouezh ruz, stumm vioù hir pe hiroc’h dezhe, vitaminoù C a-leizh enne. Graet e vez roz-agroaz pe roz-ki deus o bleuñv. Dour diwar delioù agroaz zo ur gargouilh mat evit ar boan-dent, ar c’hig-dent taniget hag ar boan-c’hoûg. Implijet e vez ar bleunioù evit soagnañ ar goulioù : lakat 12 gwenneg petalennoù sec’h e glec’h e-pad 10 devezh e-barzh un hanter-litrad lambig (ur gwenneg a dalvez ur gramm mui pe vui). Trempañ un tamm lien e-barzh ha lakat anezhañ neuze war ar gouli. Rankañ a raer chañch lien meur a wech an dez. Gant ar frouezh e c’haller prientiñ ur remed enep ar sklis : flastrit anezhe, dastumit ar chug ha mesket gant kemend-all a sukr (peotramant mel). Tommit ul lajadig (hep lakaat war an tan bras avat) ha lakit en ur voutailh stouvet mat. Teir loaiad teir gwech an dez, ken ma wellaer. M’ho pez poan o tiazezañ ho poued, debrit koñfitur graet gant frouezh agroaz.
Roz-ki all
Roz-ki a vez graet eus roz-aer gant Jules Gros.
Pumeg
Ur yezh direnk komzet e Venezuelae kompezenn ar Río Apure. Komzet eo gant all holl izili eus ar meuriad.
Tabud ez eus a-zivout e liammoù gant yezhoù arall ar rannvro. Tra ma kred klaskourien'zo e perc'henn d'ar familh jivaroeg pe chibcheg e soñj reoù arall ez eo ur yezh direnk.
Ur yezh lisilabek eo ar pumeg ha tonenn ebet ez eus gantañ.
Gwelet ivez
Yezhoù Venezuela
Yezhoù direnk
Viareggio
Viareggio a zo ur gumun ag Italia, e proviñs Lucca.
Serotin
Ar serotined zo eskell-kroc'hen eus ar c'herentiad Vespertilionidae.
Pipistrell
Ar pipistrelled a zo eskell-kroc'hen eus ar c'herentiad Vespertilionidae. Dont a ra o anv diwar an italianeg Pipistrello a sinifi Askell-groc'hen.
Spesadoù
E-touez ar spesadoù pipistrelled emañ : ...
En dehors (barrez)
E barrez klasel e implijer an termen en dedans evit deskrivañ ur fiñvadenn kelc'hiek he stumm ma krog ar c'har oberiant, d.l.e an hini o fiñval, en avant ("dirak") pe à la seconde ("a-gostez") ha neuze e vez kaset en arrière ("a-dreñv") o vont a dehoù da gleiz evit ar c'har dehoù hag a gleiz da dehoù evit ar c'har gleiz.
1401
Diwar-benn bloavezh 1401 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
En dehors (barrez)
Da skouer, gant ur rond de jambe en dehors, o kregiñ er c'hentañ emstumm e lakaer an troad (kleiz pe dehoù) e tendu en avant, ha neuze e vez kaset da tendu à la seconde a-raok distreiñ , oc'h achuiñ er c'hentañ emstumm adarre.
Gant ur pirouette en dehors e tro an dañser(ez) war-du kostez ar c'har oberiant, d.l.e an hini o fiñval, savet ar c'har e passé.
1401
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1401
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1401
Roz
Roz a c'hall bezañ meur a dra e brezhoneg
Plant
Ar roz zo plant, ha diwar an anv-se :
Nest
Nest, pe Nesta (raloc'h), zo un anv-badez kembraek, hag anv meur a briñsez en istor Kembre.
Roz
Plant
Hag ivez :
Liv
Hal al loened-mañ :
Douaroniezh
Ur roz zo un dachenn war-naou, un anv hag a gaver el lec'hanvadurezh, kar d'ar ger Rhos e kembraeg.
Setu un darn eus an anvioù-lec'h-se, kumunioù :
Hag ivez Piz Roz pe Piz Rots, ur menez war harzoù Suis-Aostria, en Alpoù.
Anv-tud
Berranv saoznek Rosa, Rosalyn ha Rosalind eo.
Erzincan (proviñs)
Proviñs Erzincan zo ur proviñs e biz Turkia.
Douaroniezh
War-dro 320.000 annezad a oa e Erzincan e 2007.
12.000 km² eo e c'horread.
Merewalh
Merewalh a oa ur roue pe un is-roue eus ar Magonsæte, un is-rouantelezh sujet da Vercia lec'hiet en Heredfordshire ha Shropshire. Renet en-defe e fin ar. Hervez ar Kronik angl-ha-saoz e vefe bet mab Penda Mercia. Marvet e vefe etre 670 ha 685 hag erlerc'hiet e voe gant e vab Merchelm
Edirne (proviñs)
thumb|350px|Lec'hiadur proviñs Edirne
Proviñs Edirne zo ur proviñs e gwalarn Turkia, e Trakia, war harzoù Gres ha Bulgaria.
Douaroniezh
War-dro 400.000 annezad a oa er proviñs e 2007, 140.000 anezho e kêr Edirne.
6.200 km² eo e c'horread.
thumb|center|350px|Iliz bulgarian e kêr [[Edirne]]
An
An zo ur ger a gaver e meur a yezh.
Neuchâtel
Neuchâtel zo un anv-lec'h gallek a gaver e Suis dreist-holl.
Valenza
Valenza, anv meur a lec'h :
Puquinaeg
Ar puquinaeg a oa unan eus ar yezhoù komzet en Impalaerezh Inka a-raok aloudabeg ar Spagnoled. Komzet e veze en departamantoù a-vremañ Arequipa, Moquegua ha Tacna, en un darn eus hini Cuzco, war ribloù al lenn Titicaca hag en uheldirioù eus ar pezh a zo hiziv Bolivia ha Chili. Roudennoù eus ar yezh a c'heller kavout en abvioù-lec'h eus ar rannvro ma veze komzet hag e luc'haj ar vezeien hengounel, ar c'hallawayeg (moarvat ur meskaj a buquinaeg hag a getchwaeg).
Ur yezh direnk eo
Puquinaeg a vez graet ivez eus yezh orin an urued met n'eo ket an hevelep yezh.
Gwelet ivez
Yezhoù Perou
Yezhoù direnk
Kanton Orvez
Kanton Orvez a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant al Liger-Atlantel e Breizh.
Kumunioù
Div gumun a yae d'ober Kanton Orvez:
Daouverkadur
Ral a-walc'h e vez implijet seurt merkoù doubl en un doare sistematel gant yezhoù ar bed, met kavet e vez gwezh a gwezh all e yezhoù zo evel da skouer evit merkañ ar genitivel gant daou anv strizh (anvet belirtili tamlama) e turkeg pa vez merket ar perc'henner gant merk ar genitivel keit ha ma vez merket ivez ar perc'hennad gant ul lostger kevatal d'an anv-gwan perc'hennañ e brezhoneg, da skouer:
Latina (Italia)
Latina a zo ur gumun ag Italia ha kêr-benn proviñs Latina el Lazio.
Skouarnegell
Spesadoù
E-touez ar spesadoù skouarnegelled emañ : ...
Cattolica (Rimini)
Cattolica a zo ur gumun ag Italia, e proviñs Rimini.
Kersalver-al-Lann
Kersalver-al-Lann  a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Felger-1 e departamant Il-ha-Gwilen.
Cyngen ap Cadell
Cyngen ap Cadell a oa roue Powys. Pa varvas e Roma e 855 e tegouezhas e rouantelezh etre daouarn e niz Rhodri Mawr, roue Gwynedd.
Vitória
Vitoria zo un anv spagnolek, Vitória e portugaleg.
Kleuboù mell-droad
Meur a gleub mell-droad zo anvet Vitória er broioù portugalek:
Evrann
Evrann a zo ur gumun eus Bro Sant-Maloù ha pennlec'h kanton Evrann, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Hanternoz Breizh.
1400
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1400
Neuenburg
En Alamagn
Tri Neuenburg zo anavet en Alamagn:
1400
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1400
Neuenburg
E broioù all
Neuenburg a vez graet ivez en alamaneg eus an div gêr-mañ:
Erzurum (proviñs)
Proviñs Erzurum zo ur proviñs e biz Turkia.
Douaroniezh
War-dro 930.000 annezad a oa e Erzurum e 2007.
25.000 km² eo e c'horread.
center|thumb|300px|Lenn Tortum
Alba
Alba zo un anv-lec'h, ha hini meur a dra all. Un anv latin eo ha talvout a ra kement ha "gwenn".
Kêrioù en Henamzer
Alba zo bet anv meur a gêr en Henamzer roman:
Div gêr zo en anv-se: hag ivez
Orvez
Orvez a zo ur gêr hag ur gumun a Vreizh el Liger-Atlantel.
1500
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1500
Orvez
Douaroniezh
Treuzet eo ar gumun gant ar stêr Gevr.
1500
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1500
Orvez
Anv
Stummoù skrivet
An Yangfeng
An Yangfeng (sinaeg : 安艳凤 ; An eo an anv-tiegezh), bet ganet d'ar 1añ a viz Gwengolo 1963 e Sina, zo ur Vestrc'hoarierez echedoù sinaat.
Orvez
Anv
Gerdarzh
An Yangfeng
Peder gwezh he deus-hi kemeret perzh gant skipailh broadel Sina er bloavezhioù 1980-1986. Diwar an 58 partienn he deus bet an disoc'hoù-mañ: + 28, 1/2 13 , - 12.
C'hoari a ra e Kleub Echedoù Guangdong.
Orvez
Ardamezioù
"en sabel, e sourin en arc'hant gousourinet en aour, e c'houdreustell kommek en arc'hant ouzh beg, hag e nein en aour ouzh kab"
aozer : Michel Pressensé;
Kuzul ar Gumunn : 4 Gouere 1966
Brezhoneg
right|180px
Gevelliñ
Gevellet eo ar gêr gant : Liammoù zo ivez gant :
Osip Bernstein
Osip Samoylovitch Bernstein (e ruseg: Осип Самойлович Бернштейн, Osip Samoylovitch Bernchteyn) a zo bet ganet d'an 20 a viz Gwengolo 1882 e Jitomir (Ukraina) ha marvet d'an 30 a viz Du 1962 er Pireneoù gall.
Doktor war ar Gwir (Heidelberg, 1906).
Newcastle
Meur a lec'h zo anvet Newcastle er broioù saoznek.
Osip Bernstein
Mestr-meur etrebroadel echedoù rusian-ukrainan.
Lec'hiet kentañ e tournamant Oostende (Belgia) e 1906. Dilezel a reas an echedoù goude 1914. Dont a reas d'ober e annez e Pariz (Bro-C'hall). C'hoari a reas e tournamant Londrez (Breizh-Veur) e 1946 koulskoude, ha dont a reas a-benn da dapout an eilvet plas. left|thumb|Garadenn Bernstein
Newcastle
Lakaat a reer da gentañ kêr Newcastle upon Tyne e Bro-Saoz.
Met an anv a gaver ivez e broioù all.
Meur a gêr eus Iwerzhon zo anvet Newcastle e saozneg pe An Caisleán Nua en iwerzhoneg. An hini brudetañ eo
Meur a gêr eus Kembre zo anvet Newcastle e saozneg pe Castell Newydd e kembraeg. En o zouez emañ :
Rovenieg
Rovenieg (Romanyaé e gallaoueg, Romagné e galleg, ofisiel) zo ur gumun e Breizh e Kanton Felger-1 e departamant Il-ha-Gwilen.
Ardamezioù
Palefarzhet : ouzh 1 ha 4 en argant karget gant teir brizhenn erminig en sabel ; ouzh 2 en aour e joskenn hoc'h-gouez diframmet en sabel, lagadet ha stilhonet en aour ; ouzh 3 en aour e varr raden a ziv zelienn c'heotet.
XXIvet kantved
../.. | |  |  | ../..
Bloavezhioù 2000 | Bloavezhioù 2010 | Bloavezhioù 2020 | Bloavezhioù 2030 | Bloavezhioù 2040
Bloavezhioù 2050 | Bloavezhioù 2060 | Bloavezhioù 2070 | Bloavezhioù 2080 | Bloavezhioù 2090
Kregiñ a ra an  kantved d'ar 2001 hag echuiñ a ra d'an 31 Kerzu 2100.
Tud dibar
Er bloavezhioù 2000 :
Arwald
Arwald pe Atwald a oa roue diwezhañ Wight ha doue pagan diwezhañ Preden. N'anavezomp nemet ar pezh a lâr Bede diwar e benn. E 686 e voe aloubet an enez gant Cædwalla Wessex hag Arwald a voe lazhet en ur stourm outañ.
Phaedrus
Phaedrus, pe Caius Iulius Phaedrus, hervez e anv latin en e hed, bet ganet er bloaz 15 kent JK, marvet er bloaz 50 goude JK, a oa ur sklav hag ur skrivagner latin a vevas en amzer an impalaered Augustus, Tiberius, Gaius (Caligula) ha Claudius.
E vuhez
Pezh a ouzer diwar e benn eo pezh a gaver en e skridoù, e fablennoù. Hellazad e oa ganet e Trakia. En-bugel e voe degaset da sklav da Roma. Dishualet e voe gant Augustus. Marteze eo e ti an impalaer e tapas e zeskadurezh war al latin hag ar gregach, hag e kavas an dastumad eus fablennoù Aesopos, a-hervez, graet gant Demetrius eus Phaleron, un 250 bloaz war-lerc'h.
Neuze e stagas da sevel fablennoù, ha da ober un dastumad anezho. Gantañ e teujont da vezañ un doare lennegezh.
Labourat a rae e palez an impalaer ha gwelout a rae ar bec'h a veze pa varve unan, ha pevar impalaer eo a welas o vervel. Diskred a voe warnañ en amzer Tiberius : dre zindan en dije graet meneg eus gwellañ mignon an impalaer, Sejanus. Barnet e voe, ha kondaonet d'an harlu, eus ar bloaz 27 betek 31. War-lerc'h marv Tiberius e tistroas da Roma ma embannas 4 dastumad all a-raok mervel e penn kentañ ren Nero.
E oberenn
Phaedri Augusti Liberti Fabulae Aesopiae (Fablennoù ezopek Phaedrus, disklav Aogust) eo anv oberenn Phaedrus, a ya 5 levrad d'ober anezhi, ha 135 fablenn enne. Ur rakskrid zo da bep levr, hag ur goude-skrid ivez, war-bouez al levr diwezhañ.
Diwar Aesopos
N'eo ket treuzskrivañ e gwerzennoù hepken a reas peogwir ne oa nemet 47 pezh a zo tennet eus komz-plaen Aesopos. Kontañ istorioù loened ha tud a ra an oberour, ha lakaat Aesopos da vevañ a ra ivez.
Pezhioù all
Evit ar peurrest eus ar pezhioù n'int ket bet tapet diwar skrivagnerien all, met krouet gantañ diwar darvoudoù eus an amzer.
Brud
Koulskoude, en desped da berzhioù mat e fablennoù ne voe ket brudet-bras Phaedrus e-pad e vuhez, ha klemm a ra abalamour da se e rakskrid al Levrenn III, na kennebeut war-lerc'h. Meneget eo e anv gant Martialis hag Avianus, netra ken. Ne voe tennet e anv eus puñs an ankoun nemet pa voe diskoachet un dornskrid kozh gant al lenneg gall Pithou en 1596, a zo e dalc'h Markiz Rozambo hiriv.
Awenet e voe Jean de La Fontaine gant kalz eus barzhonegoù Phaedrus evit sevel e re.
Sigered Kent
Sigered Kent a voe roue Kent asambles gant Eadberht II Kent war-dro 760. Dre gartaoù hepken eo anavezet.
Eskişehir (proviñs)
thumb|350px|Lec'hiadur proviñs Eskişehir
Douaroniezh
War-dro 700.000 annezad a oa e Eskişehir e 2007.
13.900 km² eo e c'horread.
Tikal
Ul lec'h Glad bedel eus an UNESCO eo. Ar c'hêrioù bras tostañ eo Flores ha Santa Elena.
Eardwulf Kent
Eardwulf a voe roue Kent eus 747 da 765, asambles gant e eontr, Æthelbert II Kent, da gentañ, ha neuze gant Sigered Kent. N'anavezomp anezhañ nemet dre zaou garta. Amzeriad ebet ez eus war an hini gentañ met hervezañ e vefe Eardwulf mab Eadberht I Kent (a patre meo Eadberhtuo). An egile a vefe bet graet e 762 met difizius eo rak unanan eus an testoù, Arc'heskob Cuðbert a zo marvet e 760
Tikal
Kreizenn ur rouantelezh pouezus d'ar bobl maya e oa an Tikal. Daoust ma oa bet savet ar monumantoù brasañ er e anavezas ar gêr he marevezh-aour etre 250 ha 850. E-pad ar prantad-se e aotrounie ar gêr ar rannvro dre e armerzh hag e nerzh soudardel ha darempredoù he-doa gant un darn vras eus Kreizamerika. War a seblant e voe aloubet ha sujet da Deotihuakan e-pad ar. Goude fin ar prantad klasel e paouezjod da sevel monumantoù nevez ha devet e voe palezioù an uhelidi war a seblant. Dilezet e voe ar gêr e-pad an.
Frigribell vihan
Ar frigribell vihan (Rhinolophus hipposideros) a zo un askell-groc'hen eus Eurazia hag Afrika.
Doareoù pennañ
4 cm eo hirder he c'horf hag etre 5 ha 10 g he fouez. An hini vihanañ eo e-touez ar frigribelled.
Bevañ a ra a-stroll e tachennoù koadek ha strouezhek.
thumb|left|250px|Tiriad ar frigribell vihan
Ar Faved
Ar Faved (distaget alies er vro), a zo ur gumun eus Treger, bremañ e kanton Plouha, e departamant Aodoù-an-Arvor, e hanternoz Breizh.
An anv
Bet skrivet "ar Faoued-Pontrev" evit he dishañvalout diouzh ar Faoued er Mor-Bihan.
E 2015 eo skrivet Ar Faved e lec'hienn ar gumun, hag Ar Faoued war ar skritelloù-hent.
Ifern
An Ifern, a zo kaoz anezhañ e meur a relijion, a zo ul lec'h a faltazi ma'z a an dud varv di, p'o devez graet pec'hed pe torfed, da vezañ jahinet da viken, pe betek deiz o adenkorfadur. M'eo ul lec'h kastiz e kas an dud a iliz (tud a relijion moarvat) da zeskrivañ ul lec'h a evurusted evit an dud kavet gwirion goude o varv, ar baradoz eo.
Gerdarzh ha furmoù dibar
Kavet eo bet ar furm koshañ, iffern, er a C'hatholikon (1499), met dre ar furm kembraek uffern ez eer d'ar furm latin, infernus a zo un heklev anezhi, infern, e Le Sacré Collège de Jésus (1659). Gregor Rostren (1732) a ziskouez ifern hag iffern. Er skridoù gwenedeg e vez gwelet ihuern. Implijet eo ar ger evit termeniñ oberezhioù pe draou droug-tre (c'hoarzhiñ ifern, gast an ifern). Evel e latin hag e galleg e vez implijet al liester, Ifernioù.
E relijion Hellaz
E relijion Hellaz vez komzet eus an Ifernioù evel bro an holl dud varv.
Komzet e vez eus an Hades ivez, abalamour m'eo Hades, anv doue ar re varv, ha Pluton (Pluto e latin) eo e anv e Roma. Tri barner zo e toull an nor: Minos, Radamant, hag Eaque. Met n'eus nemet ul lec'h ennañ, ul lodenn anezhañ, ma vez kastizet ar re zrouk: an Tartar an hini eo.
E relijion ar Gelted
E mojennerezh an Iwerzhoniz hag ar C'hembreiz evel ma komprener e testennoù ar Grennamzer ez eus menegoù eus ur bed all, ha n'eo ket dindanzouar ha pa 'z eus dorioù evit mont da zouar an dud. Ar Síd eo er meulganoù iwerzhoneg ma c'hell an dud bezañ miret a-enep dezho.
E-men emañ
Dindan an douar emañ an Ifernioù-se, pell mat diouzhimp, dindan Gres hag Italia, hag en em astenn a reont betek Rouantelezh an Noz. A-du e oa tud Hellaz ha re Roma war ar poent-mañ: d'an Ifernioù e kase kement toull don, kement mougev a oa.
Tartar
Bac'h an doueed eo. Teir mogerenn arem zo en-dro dezhañ. Eno emañ palez Hades, mestr an Ifernioù, hag ivez ar Ramzed, Titaned, hag an holl zoueed a oa enebet ouzh Doueed an Olimp. Eno e vez kastizet ar bec'herien
Ar Stiks
Honnezh eo stêr brudetañ an Ifernioù. Un nimfenn e oa, un Okeanidezenn anezhi, da lavarout eo merc'h da Okeanos ha Tethys. Dimeziñ a reas da Ballas, mab Krios. Gantañ he doe meur a vugel: Zelos (ar Gred), Kratos (ar Galloud), Bia (an Nerzh) ha Nike (an Trec'h).
An ifern er relijion yuzev
Kaoz a zo e-leizh eus an Ifern el levr kabbal.
An ifern er relijion gristen
Levezonet eo bet ar relijion gristen gant relijionoù pagan Hellaz ha Roma evit a sell ar vuhez war-lerc'h ar marv.
An Ifern en arz ar Grennamzer
Skeudennoù eus an Ifern a weler en ilizoù, kaoz enne eus Deiz ar Varn,
Frigribell Blasius
Frigribell Blasius (Rhinolophus blasii) a zo un askell-groc'hen eus Eurazia hag Afrika.
Mai Ewen
Huguette Gaudart, Mai Ewen hec'h anv-pluenn, zo ur skrivagnerez vrezhonek. He familh a zo a orin deus ar vro etre Skaer ha Banaleg.
Desavet eo bet divyezhek, ha kaset d'ar skol e galleg. D'an oad a dregont vloaz he doa desket skrivañ ha lenn brezhoneg gant Visant Seite, avat. Kenlabouret he deus evit sevel geriadur Pêr-Jakez Heliaz embannet e 1986, lec'h m'eo trugarekaet. Abaoe 2016 e labour ingal gant ar yezhourez Mélanie Jouitteau.
Oberennoù
E skolveurieg e oa skrivet hec'h oberennoù kentañ, embannet gant Emgleo Breiz. Abaoe 2004 e sav levrioù evit ar yaouankiz hag a vez embannet e peurunvan gant Keit Vimp Bev.
Ernst Jünger
Ernst Jünger (29 a viz Meurzh 1895 e Heidelberg - 17 a viz C'hwevrer 1998 e Riedlingen) a oa ur skrivagner alaman. Brudet eo dre e romantoù, hag ivez dre ma en deus kemeret perzh en daou vrezel bed : er fozioù-difenn e-pad ar Brezel bed kentañ, hag evel ofiser-alouber e Pariz e-pad an eil. Evel skrivagner eo bet brudet gant In Stahlgewittern, embannet e 1920. Ennañ e kont e eñvorennoù eus ar Brezel-bed kentañ. A-hed e vuhez e lakaas embann meur a romant, un deizlevr (bloavezhioù 1939-1948 ha 1965-1996) hag arnodadennoù. Auf den Marmorklippen eo e levr brudetañ.
Yaouankiz, Brezel bed kentañ hag In Stahlgewittern
Bugel henañ ur familh a bemp bugel e oa Ernst Jünger. A-hed e vuhez en doe darempredoù mat-tre gant e vreur, Friedrich Georg Jünger e anv. Goude bezañ bet skorer Viktor Meyer er skol-veur e teuas o zad da vezañ kimiour hag apotiker. Ernst en doe poan o toujañ da reolenn ar skol, ha da 16 vloaz ec'h emezelas er strollad Wandervogel. Pa oa 17 vloaz e tec'has kuit hag ec'h emouestlas el lejion estren gall. Ar pennad-se e us e vuhez a gont en e levr Afrikanische Spiele bet embannet e 1936.
Kerkent hag embannet an engalvadeg gant an impalaer Gwilherm II (miz Eost 1914) en em ginnigas Ernst Jünger. Evel lod brasañ e genvroidi e voe entanet o kemer perzh er Brezel bed kentañ. 14 gwech e voe gloazet hag un nebeud sizhunvezhioù a-raok fin ar brezel e voe roetd ezhañ medalenn bouezusañ Alamagn, hini an dellid.
Ar pezh a c'hoarvezas dezhañ er fozioù-difenn a gontas en e levr In Stahlgewittern hag a embannas diwar e gont e 1920, diwar ali e dad. Ennañ e kont an darvoudoù start a welas, hag ivez pegen boemet e voe gant an emgannoù. Berzh a reas al levr, hag hiziv an deiz c'hoazh ez eo e levr lennet ar muiañ. André Gide a skrivas: «Levr Ernst Jünger diwar-benn Brezel 14, In Stahlgewittern, eo sur-mat al levr brezel bravañ am eus bet tro da lenn. A feiz vat, onest ha gwirheñvel eo».
E 1922 e skrivas Der Kampf als inneres Erlebnis. Ul levr ennañ ur meskaj romant hag arnodadenn eo, dre ma kaver ennañ e eñvorennoù brezel, ar pezh a c'houzañvas ar soudarded a oa er fozioù-difenn, hag e soñjoù politikel ha prederouriezhel war ar beoc'hgarouriezh hag ar galonegezh.
Maget e voe preder istorel ha politikel Jünger diwar-benn stad Alamagn goude an drec'hididgezh gant ar pezh en doa bevet e-pad ar brezel. Perzh a gemere er Kriegsideologie, ul luskad a voe anezhañ da vare Republik Weimar,.
Etre an daou Vrezel-bed : broadelouriezh ha dispac'h
Goude an drec'hidigezh e voe disoudardet hag e labouras e-pad ur pennad e ministrerezh ar Reichswehr e Hannover. Dornlevrioù a servije da droadeien a voe skrivet gantañ. D'an 31 a viz Eost 1923 e kuitaas an arme hag e krogas e studioù war skiantoù ar vuhez hag an amprevanoniezh e Leipzig. Kentelioù prederouriezh Hans Driesch ha Felix Krüger a heulias ivez, ha lenn a reas kalz, oberennoù Friedrich Nietzsche hag Oswald Spengler e-touez re all. Meur a veaj studi diwar-benn al loenoniezh a reas da Napoli, unan anezho etre miz C'hwevrer ha miz Ebrel 1925. Ar skol-veur a guitaas d'ar 26 a viz Mae 1926 hag en em stalias evel skrivagner war e gont ha kazetenner war ar politikerezh. Skrivañ a reas neuze «ouzhpenn kant pennad» e kazetennoù broadelour. Daremprediñ a reas ivez tud mennozhioù broadelour ha dispac'hour ganto, ul luskad zo anavezet Dispac'h mirelour Weimar. Daremprediñ a reas Otto Strasser hag Erich Mühsam ha tostaat a reas ouzh Ernst Niekisch, hag eñ kealoniour pennañ ar broadelouriezh-bolchevouriezh. Brudet e teuas da vezañ e-touez ar gefredourien vroadelour. E 1932 e teuas er-maez Der Arbeiter, ma kan Jünger meuleudi d'ar Stad, ha d'an teknik evel doare da entanañ an dud. Walter Benjamin a soñje dezhañ e oa Jünger «sevener feal ha faskour brezel ar renkadoù ».
Da vare an Trede Reich hag an Eil Brezel-bed
An Nazied a glaskas lakaat anezhañ da sevel a-du ganto, dre ma oa brudet a-drugarez d'e skridoù ha peogwir en doa brezelet e-pad ar Brezel bed kentañ. Met nac'h a reas Jünger, hag e roas e zilez eus e glub ennañ brezelerien gozh pa ouezas e oa bet skarzhet ar yuzevien diouzh ar c'hlub-se. Azalek miz Ebrel 1933 e voe furchet e di gant izili Gestapo ha spiet e voe. D'an 18 a viz Du 1933 e nac'has bezañ ezel eus akademiezh alaman al lennegezh, daoust ma oa bet dilennet enni d'an 9 a viz Even. Berlin a guitaas, hag ez eas da Goslar. E 1936 e tivizas mont da chom war ar maez : da gentañ en Überlingen ha goude-se e Kirchhorst. Er bloavzhioù da-heul e reas meur a veaj da Norvegia, Brazil, Frañs, Enez Rodos. E 1939 e teuas er-maez Auf den Marmorklippen hag a vez gwelet peurliesañ evel e bennoberenn. Ur skeudennadur a-enep ar varbarelezh hag an diktatouriezh a gaver er romant-se, ha gwelet eo bet evel un doare da stourm a-enep an naziegezh. En arvar e voe e vuhez azalek ar mare ma voe embannet ar romant, hag ar Reichsleiter Philipp Bouhler a c'houlennas gant Hitler ma vefe graet un dra bennak a-enep da Jünger, met ne c'hoarvezas netra dre ma touje Hitler ouzh Jünger abalamour m' en doa brezelet e 1914-18, bet en doa bet medalenn an dellid hag abalamour m'en doa skrivet danevelloù brezel ivez.
Jünger a voe engalvet er Wehrmacht d'an 30 a viz Eost 1939. Kabiten e oa e renk. Kemer a reas perzh e emgann Frañs ha goude trec'h an alamaned e voe degemeret e-touez ar pennoù-bras a oa e Pariz a-drugarez da Hans Speidel. Roet e voe ur burev dezhañ en ostaleri «Majestic». E amzer vak a gasas o skrivañ e zeizlevr brezel hag an arnodadenn Der Friede (Ar peoc'h, kroget azalek an diskar-amzer 1940).
En e zeizlevrioù e lenner pegen spontet e oa gant ar pezh a c'hoarveze en Alamagn, hag ar c'has en doa ouzh Hitler (anavezet Kniebolo gantañ) hag ouzh ar re a save a-du gantañ (a rae semeilhoù anezho). Lenn a reer ivez en doa mezh pa wele yuzevien rediet da ziskouez ur steredenn velen : «Neuze en em santan heuget pa welan unwiskoù, skoazgennoù, medalennoù, armoù, kement tra a lufre hag a blije din .»
Daremprediñ a reas Erwin Rommel. Chom a reas hep kemer perzh ne gemeras ket perzh en irienn ("Taol Walkyrie") a-enep Hitler aozet d'an 20 a viz Gouere 1944, met kalz tud a soñjas dezho, ha gant gwir abeg, e oueze e vefe eus an taol. «Biken ne c'hallin en em frealziñ dre ma tevis goude an 20 a viz Gouere an deizlevr a skriven d'ar mare-se» a skrivas d'ar 25 a viz Mae 1988. Disoudardet e voe ha distreiñ a reas da Alamagn e-pad an hañv 1944. Lakaet e voe e penn ur strollad Volkssturm ha pa zegouezhas soudarded saoz hag amerikan e c'houlennas digant izili e vagad chom hep stourm.
D'an 29 a viz Du 1944 e voe lazhet e vab, hag a oa 18 vloaz, en Italia, e menezioù Carrare. «Abaoe e vugaleaj en doa strivet da heuliañ roudoù e dad. Hag amañ, d'an taol kentañ, e teu a-benn gwelloc'h evitañ, mont a ra dreistañ da vat.»
Goude an Eil Brezel bed
Goude ma vije bet trec'het Alamagn e voe difennet outañ embann levrioù e-pad pevar bloaz, dre m'en doa nac'het bezañ dinaziet. Eus 1950 betek e varv d'ar 17 a viz C'hwevrer 1998, edo o chom e Wilflingen, ur gêriadenn vihan e Schwaben. Er bed a-bezh e veajas a-benn pleustriñ war an amprevanoniezh. Un nebeud c'hwiled ha balafenned a zo bet gouestlet dezhañ.
Daoust ma oa bet gwelet evel un den eus an tu-dehou broadelour er bloavezhioù 1930 e teuas da vezañ hiniennour hag ae-enep d'ar Stad goude 1945 evel ma c'haller lenn e-barzh an arnodadenn Der Waldgänger  (1951) hag er romant Eumeswill (1977).