cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Spoltore
Spoltore zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pescara er rannvro Abruzzo.
Canelli
Canelli zo ur gumun en Italia e proviñs Asti hag e rannvro Piemonte.
Kumuniezh kumunioù kanton Entraven
Kumuniezh kumunioù kanton Entraven, a oa anezhi ur gumuniezh kumunioù, e Bro Felger, departamant Il-ha-Gwilen e Breizh. Krouet e voe e 1992. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Kumuniezh-kumunioù Kouenon Marzoù Breizh, goude kendeuziñ gant Ar Gougleiz Kumuniezh hag ur gumun eus Kumuniezh kumunioù bro Elvinieg.
Edo he sez e Entraven. He frezidant diwezhañ a oa René Canto, maer Marc'helleg-Raoul.
Kumunioù
E Kumuniezh kumunioù kanton Entraven ez e oa 10 kumun :
Seán Ó Donnabháin
Dont a reas da vout kelenner war ar yezhoù keltiek e Skol-veur Queen's, e Béal Feirste. E 1848 e voe anavezet e labour war ar yezhoniezh gant Akademiezh roueel Iwerzhon ha roet dezhañ Medalenn Cunningham. A-drugarez da Jacob Grimm e oa bet dilennet evel ezel (dre-lizher) Akademiezh Roueel Prusia e 1856.
Jahangir
Nur-ud-Din Salim Jahangir (نورالدین سلیم جهانگیر e perseg) (anv leun : Al-Sultan al-'Azam wal Khaqan al-Mukarram, Khushru-i-Giti Panah, Abu'l-Fath Nur-ud-din Muhammad Jahangir Padshah Ghazi [Jannat-Makaani]), anavezet peurvuiañ evel Jahangir (20 a viz Gwengolo 1569 - 8 a viz Here 1627) a voe e penn an Impalaeriezh Voghol en Indez, etre 1605 ha 1627.
Talvezout a ra Jahangir e perseg kement hag "Alouber ar bed" ha Nur al-Din (pe Nud-ud-Din) kement ha "Gouloù ar Feiz" en arabeg. Trede mab an impalaer Akbar e oa (an daou vab henañ, Hasan ha Husayn a oa marvet pa oant bihan). Ganet e voe e kreñvlec’h Fatehpur Sikri, savet gant e dad, e-kichen Agra, kêr-benn an impalaeriezh, ha “Muhammad Salim” e oa an anv lakaet dezhañ gant e dud.
Evezh bras a daolas e dad ouzh e zeskadurezh ha kelennet e voe dezhañ perseg, turkeg, arabeg hag ourdoueg, ar skiantoù evel an douaroniezh, ar jedoniezh, an istor ha re all c'hoazh.
Muhammad Salim ne oa ket evit padout hep bezañ impalaer ha meur a wech klaskas kemer ar galloud en e lec’h : e 1592 e voe tamallet dezhañ gant Akbar bezañ klasket ampoezoniñ e dad. E 1602 e lakaas ar priñs Muhammad Salim lazhañ sekretour e dad, Abu'l-Fazl ibn Mubarak, hag embann a reas e oa-eñ an impalaer. Dont a reas Akbar da chom e penn an impalaeriezh memes tra. N’eo nemet war-lerc’h e varv, e miz Du 1605, e c’hallas Jahangir dont da vezañ impalaer, pa oa 36 vloaz.
Evel e dad e kendalc’has Jahangir da vrasaat tachenn an impalaeriezh voghol ha stagañ a reas outi douaroù a oa rouantelezhioù dizalc’h diagent e-harz an Himalaya, etre Kachmir ha Bengal. Brezeliañ a reas start a-enep nerzhioù Persia, er c’hornôg. E 1622 e kasas Jahangir e vab henañ, ar priñs Khurram, da vrezeliañ a-enep rouantelezhioù eus kreisteiz Indez. Goude e drec’h warno e klaskas Khurram kemer ar galloud digant e dad. Met dont a reas Jahangir a-benn da chom e penn an impalaeriezh.
War-lerc'h e dad e kendalc’has Jahangir da wareziñ an arz hag an arzourien, dreist-holl al livourien. Kontañ a reer ivez e c’halle n’eus forzh peseurt annezad eus an impalaeriezh displegañ e gaoz d’an impalaer dirak e gastell en Agra. Hag eñ mab d’un impalaer muzulmat ha d’ur briñsez a oa an hindouegezh he relijion gentañ, e oa Jahangir ur muzulmad devot hogen pled a daole da verañ e impalaeriezh hervez e boell ha n’eo ket hervez e relijion. El lezioù-barn e veze barnet ar vuzulmiz hervez al lezenn vuzulmat hag an Hindouiz hervez al lezenn hindouat.
Dimeziñ a reas Jahangir gant meur a wreg : an eured kentañ a voe gant Manbhawati Bai, e 1585, met goude-se e timezas ivez gant ar briñsez Manmati (Jagat Gosain) a voe mamm d’ar priñs Khurram (Shah Jahan), impalaer war e lerc’h. En holl e lavarer e oa 800 maouez en e harem. E 1611 e timezas Jahangir d’un intañvez koant, ha speredek ar briñsez Mihr al-Nisa (anavezet goude evel Nur Jahan). Lavarout a reer e voe bras levezon Nur Jahan war he gwaz.
Mervel a reas Jahangir war e hent da zistreiñ eus Kachmir e miz Du 1627 ha beziet e voe e-kichen Lahore, zo e Pakistan hiziv. E vab Khurram a voe lakaet da impalaer, dindan an anv Shah Jahan.
Liammoù diavaez
ജഹാംഗീര്‍
Ross Lynch
Ross Shor Lynch, ganet d'an 29 a viz Kerzu 1995 e Littleton (Colorado), a zo un aktour, kaner ha dañser amerikan. Anavezet eo peogwir e deus c'hoariet er stirad Austin and Ally a vez skignet gant ar chadenn skinwel Disney Channel adalek an 2 a viz Kerzu 2011.
Catignano
Catignano zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pescara er rannvro Abruzzo.
Cantarana
Cantarana zo ur gumun en Italia e proviñs Asti hag e rannvro Piemonte.
Vivarés
Ar Vivarés (Vivarais e galleg) a zo ur vroig istorel eus Lengadok en Okitania, en-dro da eskopti kozh Vivièrs. Klotañ a ra he zachenn, tamm-pe-damm, gant hini departamant an Ardèche.
Hutteridi
An Hutteridi  a zo ur rummad etno-relijiel skourr eus an advadezouriezh ha gav e wriziennoù en Adreizhadur Krenn ar XVIvet kantved evel an Amished hag ar Vennonidi. Abaoe marv o diazezer Jakob Hutter e 1536 o deus renket e-pad kantvedoù mont a vro da vro abalamour d'o c'hredennoù (lakaat boutin ar madoù ha peoc'hgarouriezh krenn peurgetket). Ne oa tost hini anezho ebet ken war-dro fin an XVIIIvet ha deroù an XIXvet kantved met kavet o deus un annez nevez en Amerika an Norzh18th. Abaoe ouzhpenn 125 bloaz ez kresket o niver eus 400 d'un 42000 bennak. Bevañ a ra an darn vrasañ anezho hirie e Kornôg Kanada hag e norzh plaenennoù bras ar Stadoù-Unanet.
Angelina
Angelina zo un anv-badez italianek ha saoznek.
Tud
Angelina a oa un anv bet douget gant merc'hed eus an tiegezh Angelos e Bizantion ar Grennamzer.
Pennadoù kar
Angelina Angelina アンジェリーナ Angelina Angelina Angelina
Plom dau Cantal
Plom dau Cantal (Plomb du Cantal e galleg) eo menez uhelañ Menezioù Cantal e Bro-Arvern. Gant 1 855 m eo an eil menez uhelañ eus an Torosad Kreiz war-lerc'h ar Puèi de Sant Circ (1 886 m).
Sancha León
Sancha de León zo bet anv meur a infantez eus Rouantelezh León.
Littleton
Littleton zo un anv-lec'h saoznek.
Gerdarzh
Eus little (bihan) ha ton, evit town, (kêr)
Amis du Parler Gallo
Ar gevredigezh Amis du Parler Gallo zo bet savet e 1976 e Plédéliau Encyclopédie de Brocéliande evit kas ar gallaoueg war-raok.
Istor
Ar prezidant kentañ, Louis Petiot, a chomas er penn betek 1978, ha Gilles Morin a gemeras e lec'h d'an 18 a viz Mezheven 1978 : ar pal neuze a oa krouiñ ur gelaouenn ha sevel ur fest da reiñ bod d'ar gomzerien.
E 1983 e teuas da vezañ Bertaèyn Galeizz.
Cassinasco
Cassinasco zo ur gumun en Italia e proviñs Asti hag e rannvro Piemonte.
Neuvy (Loir-et-Cher)
Douaroniezh
31,28 km2 eo gorread Neuvy.
Poblañs
War-dro 310 a dud a zo o chom eno e 2016.
Melestradurezh
E 2014 e voe addilennet Patrick Marion da vaer.
Yves Miossec
Yves Miossec, bet ganet d'an 18 a viz Mezheven 1907 e Gwiglann (Penn-ar-Bed) hag aet da Anaon d'ar 17 a viz Eost 2001 e Gwikourvest (Penn-ar-Bed), a oa ur skrivagner brezhonek.
Buhez
Da seizh vloaz e tesk galleg pa ya d'ar skol e Penzez ; mont a ra pelloc'h war e studi e kloerdi bihan Kastell-Paol ; diwezhatoc'h e ya da beurzeskiñ galleg, latin ha gresianeg e skol-veur Poitiers ; echuiñ a ra e studioù er Sorbonne e Pariz. Adalek 1933 eo anvet da gelenner war ar galleg, latin ha gregach e lise ar baotred e Brest m'edo Louis Paul Nemo o kelenn saozneg. N'en deus ket bet kalz darempredoù gant hemañ, a zo gwelloc'h anavezet dindan e anv-pluenn Roparz Hemon. Anvet eo da ofiser adarme e 1935, galvet eo e miz Gouhere 1939, daou viz a-raok diskleriadur an Eil Brezel-bed. E-kerzh an drouziwezh e miz Mezheven 1940 eo tapet da brizoner ha kaset d'an ereoù en Oflag XIII-A e-kichen Nürnberg. Chom a ra eno e-pad ur bloaz ha goude-se e tremen tri bloavezh en Oflag IV-D. Prizonidi all a c'houlenn digantañ kelenn brezhoneg dezho, setu ma sav kentelioù brezhoneg evito ; hag en ur gelenn brezhoneg d'ur c'hant ofiser bennak, hep levr da gentañ, e "tesk mat a-walc'h ar brezhoneg". D'an 23 a viz Eost 1944 e kaser anezhañ da Oflag X-C e Lübeck, un Oflag evit ar "pennoù-fall, hervez an Alamaned". Dont a ra er-maez d'ar 17 a viz Mae 1945. Adkavout a ra e wreg goude pemp bloavezh hanter a zisparti.
Kelenn e ra e lise Laval betek ar bloaz 1950 a-raok distreiñ da gêr Vrest e lise an Harteloire. Kelenn a ra eno betek mont war e leve e 1967. Mervel a ra e wreg daou vloaz war-lerc'h e 1969.
Enklask evit an ALBB nevez
Yves Le Gallo, a oa bet skoliet gantañ, a c’houlenn digantañ skoazellañ Jean Le Dû, kelenner e KEBK Kreizenn an Enklaskoù Breizhek ha Keltiek, da enrollañ doare komz brezhonegerien a-vihanik evit en ALBB (Atlas Yezh Nevez Breizh-Izel). Un dastumad kartennoù eo hag a ziskouez penaos e kemm ar parlantoù eus an eil lec’h d'egile. Graet eo bet dre enrollañ penaos e teu, gant tud deus ar vro, doare lavar war 600 ger bennak. Da skouer evit ar ger spezad e vez klevet spezard, spezerd, spe-t, spezot, speiet, spet pe grozeiz, grozerez, hag all... Setu adalek miz Meurzh 1970 betek 1974 emañ O c’haloupat war hentoù Breizh-Izel. Enrollañ a ra tud e 75 eus an 187 lec’h a vez kavet e-barzh an atlas. Ul lodenn vras eus an enrolladennoù a c’heller selaou war ar genrouedad. Embannet eo bet an Atlas Nevez e 2001 gant Jean Le Dû.
Lennegezh c'hallek
War ar memes tro e labour war dielloù Gwiglann, e barrez c'henidik, savetaet gantañ dre chañs just a-raok bezañ skarzhet. E levr kentañ, e galleg Une vieille paroisse bretonne, bizskrivet ha moulet 300 skouerenn anezhañ, a voe gwerzhet dindan div sizhunvezh.
Lennegezh vrezhonek
Adalek 1978, e skriv e brezhoneg nemetken. Embannet eo e oberenn gentañ, Ur veaj e stadoù Unaned an Amerik e Studi Nn 9 gant Skol-Veur Brest e 198? hag O foetañ bro er C’hanada e Studi Nn 19 e 1989, daou levr danevelloù-beaj.
E levrioù all a zo embannet gant Emgleo Breiz : an hini kentañ eo Dreist ar mor braz e 1981. Embannet eo e romant Lorc’h, kasoni ha poan e 1983 ; kontañ a ra buhez div familh eus Bro-Leon da vare ar brezel etre ar gatoliked hag ar brotestanted. E 1987 e embanner e levr O c’haloupat war hentoù Breizh-Izel : ennañ e kont penaos en deus graet al labour enrollañ tud evit magañ an ALBB nevez. E 1991 e embanner ur danevell-beaj all Mont da Israel.
Daoust ma oa kelenner war ar galleg, latin ha gresianeg eo bet atav ar brezhoneg a-bouez dezhañ ; ar yezh nemeti komzet gantañ e-pad e vugaleaj, kelennet pa oa prizoner ha treuzkaset dre e levrioù. Skrivañ a ra diwar ar Brezhoneg hag ar Galleg en e levr O c’haloupat war hentoù Breizh-Izel” : Ur binvidigezh eo atav ur yezh, pa ya ur Breizhad bihan d’ar skol ne deus poan ebet o teskiñ ar galleg ; hag ar galleg a zesk neuze a vez kalz gwelloc’h eget an hini a vefe desket dezhañ er gêr, rak hemañ ne vez nemet ur galleg mac’hagnet diaes-kenañ da wellaat goude. Diwezhatoc’h ma teu dezhañ rankout deskiñ ur yezh all e vo aesoc’h dezhañ rak e spered a zigoro buanoc’h.''
El burrito de Belén
El burrito de Belén (Azenig Betleem) zo ur villancico, pe nouel spagnolek, savet gant an telenner venezuelat Hugo Blanco e 1972.
Brud
E 1972 e voe enrollet gant ar c'haner Simón Díaz, hag embannet er bladenn "Las Gaitas de Simón" ma klever ivez kanerien Coral Infantil de Venezuela.
E miz Du 1975 e voe enrollet gant al laz "La Rondallita" hag ar bugel kaner Ricardo Cuenci, ha hennezh eo an doare brudetañ betek-hen Kalz lazoù-kanañ all a glever o kanañ ar sonenn ivez,.
Brudet eo ivez doare ar c'haner Juanes embannet e 2006.
Elvis Vermeulen
thumb|120px
Elvis Vermeulen a zo ur rugbier gall ganet e Senlis (Oise) d'ar 5 a viz Ebrel 1979. C'hoari a ra evel niverenn 8 evit ASM Clermont Auvergne abaoe 2001.
Adelheid
Adelheid zo un anv-badez alamanek.
Gerdarzh
Eus adel (uhel, nobl).
ZAD
ZAD, Zone À Défendre e galleg, "Takad Da Virout", zo ur gwreskanv nevez evit envel un doare stourm politikel ma 'z alouber en dachenn, er-maez peurliesañ, evit he difenn enep ur raktres terkadur evel hini aerborzh Kernitron-al-Lann e Liger-Atlantel. Diwar ar gwreskanv gallek nevez ez eus bet deveret ar ger zadistes evit komz eus ar stourmerien ; kalz anezhe a zeu eus an emsav emren.
Gerdarzh
Diwar ZAD, Zone d'Aménagement Différé, "Takad da Derkaderañ Ampellet" e teu Zone À Défendre : ur ZAD a oa bet krouet e 1974 evit raktres an aerborzh e Kernitron-al-Lann, a zo deuet da vezañ ar Zone À Défendre kentañ e Bro-C'hall.
Quanno nascette Ninno
Quanno nascette Ninno zo un nouel napolitanek savet gant Sant Alfonso Maria de' Liguori. Ur c'han all, Tu scendi dalle stelle, zo bet savet diwarnañ en italianeg, e Kerzu 1754.
Bathilde
Bathilde zo un anv-badez gallek ral a-walc'h.
Cevenas
Ar Cevenas, pe Cevena (okitaneg; Cévennes e galleg), a zo un torosad e penn gevred an Torosad Kreiz en Okitania. Emañ war varc'h departamantoù al Lozère hag an Gard. Ar "Menez Losera" (Mont Losera), 1 699 m, eo al lec'h uhelañ. Ur "Park Broadel ar Cevenas" (Parc national des Cévennes) a zo bet savet e 1970. Alès eo ar gêr bennañ en tolead.
Anv
Lakaet e vez an anv da zont eus ar c'heltieg kozh, diwar ur ger kar d'ar brezhoneg kein (cefn e kembraeg).
Capriglio
Capriglio zo ur gumun en Italia e proviñs Asti hag e rannvro Piemonte.
Plankenn
260px|right|thumb|Ur [[puñs goloet gant plenk d'ober un tamm loch.]]
Ur plankenn (plankennoù ha plenk el liester) zo ur pezh koad tanav a-walc'h troc'het e korf ur wezenn, hag a servij d'ober arrebeuri, lochennoù, speurennoù, pe traoù a bep seurt.
Southampton
Southampton (distaget e saozneg) zo ur gêr vras eus kontelezh Hampshire, en arvor kreisteiz Bro-Saoz. Emañ war-hed 120 km diouzh Londrez ha 30 km diouzh Portsmouth.
Acqui Terme
Acqui Terme (Àich e piemonteg) zo ur gumun e proviñs Alessandria, e Piemonte, e hanternoz Italia.
Southampton
Tost emañ Southampton da dolead New Forest ha ur porzh bras eo. Emañ e goueled ur pleg-mor anvet Southampton Water. Eus ar porzh-se e loc’has ar lestr Titanic e 1912, a-raok mont d'ar strad nepell diouzh an Douar-Nevez.
Emañ kêr Southampton (Southampton City) e-kreiz un tolpad-kêrioù lesanvet Solent City, hag ennañ kêrioù evel Gosport, Fareham, Havant, Eastleigh, Portsmouth ha Southampton. Er gêr hec'h-unan ez eus 239 700 a annezidi (e 2010). En tolpad-kêrioù ez eus ouzhpenn ur milion a annezidi ha gant-se ez eo unan eus toleadoù pobletañ Breizh-Veur. "Sotonian" a reer eus tud Southampton, diwar an anv "So'ton" pe "Soton", ur berradur skrivet a gaver a-wechoù e-lec'h "Southampton"
Dre ma oa ur porzh a bouez e voe bombezet Southampton meur a wech e-pad an Eil Brezel-bed ha distrujet e voe ul lodenn vras anezhi.
Yves Rocher
E vuhez
14 vloaz e oa pa varvas e dad ha d'ar mare-se e tivizas sikour e vamm a rae war-dro un embregerezh gwiaderezh bihan. A-hervez en dije desket digant ur bareerez penaos aozañ un traet diwar louzaouenn an dravoued. Neuze e tivizas Yves Rocher aozañ an traet e solier e di, ha gwerzhañ anezhañ war-eeun d'an dud o doa ezhomm anezhañ.
E embregerezh gwezelad a savas e 1959, ha diazezet e voe war ar gwerzhañ dre lizher ha war implij produioù naturel.
Maer Gazilieg e voe Yves Rocher etre 1962 ha 2008. Dedennet e oa gant buhez politikel hag armerzh Breizh, ha kuzulier-departamant e teuas da vezañ e 1982, ha kuzulier-rannvro e 1992. E 1977 e voe lakaet da Vreton ar bloaz gant skipailh ar gelaouenn viziek Armor Magazine. Urzh an Erminig a voe roet dezhañ e 2002, lakaet e voe da Ofiser al Légion d'honneur e 1992, hag e miz Ebrel 2007 e voe lakaet da Gomandour.
Jean-Baptiste Barré
Jean-Baptiste Barré, bet ganet d'an 28 a viz Gwengolo 1804 e Naoned hag aet d'an Anaon d'ar 24 a viz Ebrel 1877 e Roazhon, a oa ur c'hizeller hag ul livour breizhat.
Narsis Kelien
Narsis Kelien pe Kellien (Narcisse Quellien, e galleg ofisiel) a oa ur barzh ha gwerinoniour brezhonek ganet e karter Penn ar Pont / Traoñ ar Pont, e Kêr ar Roc'h, e Bro-Dreger, d'ar 27 a viz Mezheven 1848 ha marvet d'an 16 a viz Meurzh 1902 e Pariz, goude bezañ bet diskaret gant ur c'harr-tan kaset gant Agamemnon Schliemann.
Mab e oa da Gwilh-Mai Kelien, kereour, ha Soazig Jaffrezou, stammerez.
Narsis Kelien a zo bet e skol eil-derez kloerdi-bihan Landreger. E 1875 e oa aet da Bariz.
Gedichtendag
Gedichtendag (Devezh ar Barzhonegoù) eo devezh ar varzhoniezh nederlandek e Belgia hag en Izelvroioù, lidet bep bloaz d'ar Yaou diwezhañ a viz Genver.
Istor
Diazezet eo bet ar fest-se gant Poetry International e Rotterdam (NL – Devezhioù ar Varzhoniezh Etrevroadel) e 2000, evit reiñ tu da gement den a gompren nederlandeg da vont e darempred gant ar varzhoniezh. Pep hini a c’hall aozañ abadennoù barzhoniel hag a vez paeroniet gant Poetry International. E-giz-se e vez bep bloaz 200 betek 250 abadenn hag a vez kinniget d’an nederlandegerien.
Darvoudoù
A bep seurt a vez:
E Breizh n'eus ket a zevezh ar varzhoniezh vrezhonek.
Picumnus olivaceus
Picumnus olivaceus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ en un takad bihan a-walc'h e Kreizamerika ha gwalarn Suamerika :
Andreas Baader
Yaouankiz
En ur vro rannet e daou goude an Eil Brezel Bed, en deus kresket Andreas Baader e ti e vamm-gozh a-hed blavezhioù kentañ e vuhez, ha war lerc'h, en un tiegezh gant 3 flac'h : e vamm, e vamm-gozh hag e voereb. Bugale, adkaset eo bet digant kalz skolioù. Tremen a ra e yaouankiz hep e dad, an istourion Berndt Phillipp Baader, aet diwar wel e 1945 e pad ar brezel. Pa, o tont a vMunich, degouezh a ra e Berlin hag en em daol war al leurenn an tu-kleiz pellañ, en deus dija un dremened hir evel gwallgrennard (meur a felladenn war an hent ha kudennoù arall). Tost kement e felladennoù a zo e-keñver e entan evit ar c'hirri-buan ha dirolloù-tizh dre noz : laerezh kirri, falsañ paperoù.
Evit ar Baader yaouank, un dud a fiziañs a oa e eontr, korollour ha aktour Michael Kroecher, gant piv e miras darempred gantañ e-doug pell, memes pa e oas oadour.
A felliezh da stourm
Oberezhioù Baader a zo a bep seurt (a wezhoù manikin evit kazetennoù heñvelreizh). E-pad e vloavezhioù e Berlin, labour a ra evel saver tiez, ha hep berzh, evel kazetenour gant keleier «à sensations». Dedenet eo ivez gant al lennegezh hag ar prederouriezh.
An 2 a viz ebrel 1968 Baader, Gudrun Ensslin, Thorwald Proll] et [[Horst Shönlein a laka tan da galz gourmac'hat e Frankfort. An tanioù-gwall-mañ a goust un neubeut 675 000 marks, met gloazet ebet. An 31 a viz here 1968, Badder hag e vignonez Gudrun Ensslin zo bet kondaonet da zremen 3 bloaz en toull-bac'h rak an afer-se.
Goude ur goulenn da adwelaat e boan, Baader zo bet dieubet ha kemer perzh e Frankfort, gant Ensslin, d'ar c'houlzad e alamaneg Heimkampagne gant ar strollad «enebiezh ouzhpenn-breujoù». Pa en deus da zistreiñ en toull-bac'h e 1969, e kuit ar Vro Alamagn hag e kuzh e Pariz da gentañ, ha goude en Italia.
An RAF
D'ar 5 a viz mezheven 1970, an destenn « Sav a arme ruz» a zo embannet er gazetenn Agir 883 hag e oa an disklêriadur kefridie ha diazezet an RAF. An destenn a oa tonket gant ar frazennoù : «Kas war-raok stourm ar renkadoù – kenaozañ ar proleteriezh – Krog ar rezistañs armet – Sevel an arme ruz».
Eus miz mezheven betek miz eost, Andreas Baader, Gudrun Ensslin, Ulrike Meinhof, Horst Mahler, Peter Homann, Brigitte Asdonk hag un daouzek den all a zo bet chomet en ur c'hamp aozet gant ar Fatah, e Sisjordania, evit kaout ur stummadur soudard.
En amzer gentañ, Baader hag e strollad a sach an evezh ar gouarnamant rak o argadoù ouzh tiez-bank, laeradennoù kirri ha teulioù pouezus evit gounit o bara en o buhez evel tud kuzh. An 29 a viz gwengolo, 3 ti-bank a zo bet argadet da heul gant 16 ezel eus ar strollad, ha laeret o deus tro-dro 209 000 DM.
Boris Gelfand
Boris Gelfand (belaruseg:Барыс Гельфанд; en hebraeg: בוריס גלפנד) a zo bet ganet d'ar 24 a viz Mezheven 1968 e Minsk e Bielorusia (Unaniezh Soviedel).
Andreas Baader
An RAF
E miz ebrel 1971, a zo aet kuit gant an dizanv en ur skignañ en ur mod boutin un plegfollen anvet «meizad ar brezel kuzh e kêr». An dra-se a zo re evit ar gouarnamant, hag an aotrouniezhoù a grog un enklask bras en RAF a-bezh, evit kavout an 50 ezel ar strollad, askorn ar rumm kentañ an RAF.
Boris Gelfand
Mestrc'hoarier echedoù belarus, soviedat hag israelian.
Andreas Baader
An RAF
E-doug mizioù kentañ ar bloavezh 1972, Baader hag e vrigadenn a darzho savadurioù lu an S.U.A., ha savadurioù publik. O 5 argad gant ar vombezenn a raïo 5 den marv ha 30 den goazet. E miz mezheven 1972, Baader, Ensslin, Meinhof, Raspe,ha Gerhard Müller, ar pennoù kentañ an RAF a vo arzet ha lakaet en toull bac'h.
Ar prederour Jean-Paul Sartre en em gavas gant Andreas Baader, d'ar 4 a viz kerzu 1974, en e log e Stuttgart-Stammhein, evit kaozeal diwar-benn stad karc'haridegezh ar prizoniadoù-se, diskrivet evel «jahinerezh dre zifuadur» gante.
E miz ebrel 1977, goude 192 devezh prosez e Stammheim, kondaonet eo bet Andreas Baader rak lazheadennoù d'ar bac'hadur hed-buhez.
Marv
D'an 13 a viz here 1977, 4 ezel ar Talbenn ar Bopl evit Dishualded Palestina a zihent ur c'harr-nij, ar nij 181 Lufthansa dibradet eus Palma de Majorque evit Frankfurt-am-Main, en ur skrapañ 81 mac'hiad. O fenn a c'houlenn an dieubidigezh evit 11 prizoniad izili an RAF toull-bac'het e Stammhein. Ar c'harr-nij az a evit echuiñ da Mogadiscio, e Somalia. An abadenn a echuo an 18 a viz here, gant emellerezh ur strollad ispisiallu Alamagn.
Hervez an testennoù kefridiel, Rapse en devoa desket ar c'hwitadenn an taol-esae dre ur skingomz ha komzet en devoa gant Baader, Ensslin ha Irmgard Möller, evit kenurzhiañ ur pakt emlazhadenn a-stroll. E-pad ar beure, Baader ha Rapse a zo kavet marv dre volet en o log, Ensslin zo kavet krouget, ha Möller laeret gant 4 zaol gontell e-barzh e gof.[Irmgard Möller|Möller]] a chomo bev.
Ana Muzičuk
Anna Mouzytchouk (en ukraineg: Анна Музичук), pe Ana Muzičuk (e sloveneg), ganet d'an 28 a viz C'hwevrer 1990 e Lviv, en Ukraina, zo mestrc'hoarierez echedoù ukrainat ha sloven (keodedourez sloven eo abaoe 2004).
Mestr Etrebroadel (Maouezi) abaoe 2002, Mestr Meur Etrebroadel (Maouezi) abaoe 2004, Mestr Etrebroadel abaoe 2007.
He renk Elo (FIDE) a oa 2 532 e miz Du 2009, da lâret eo an niverenn 6 er c'hoarierezed ag ar bed.
Armel Beaufils
Émile Jean Armel-Beaufils lesanvet Armel Beaufils pe Armel-Beaufils, bet ganet d'ar 26 a viz Du 1882 e Roazhon hag aet d'an Anaon d'ar 21 a viz C'hwevrer 1952 e Sant-Briag, a oa ur c'hizeller breizhat.
Ober a reas e studi e Skol rannvroel an arzoù-kaer Roazhon. Kizellet en deus meur a vonumant koun evit kumunioù Breizh.
Nav straed da nebeutañ a zo bet anvet war e lerc'h e Breizh.
René Quillivic (kizeller)
René Quillivic, bet ganet d'an 13 a viz Mae 1879 e Ploeneg hag aet d'an Anaon d'an 8 a viz Ebrel 1969 e Pariz, a oa ur c'hizeller hag ur priour breizhat.
Awenet eo bet gant Breizh.
Argenon
Er Menez emañ hec'h eienenn, e parrez Gorre. E bae Argenon en em daol ar stêr e mor Breizh, etre Itron-Varia-ar-Gwildoù ha Krehen, nepell diouzh ar c'hastell. A-raok ma voe savet ur pont eno e oa ur roudour hepken evit tremen eus an eil ribl d'egile. E-leizh a goñchennoù a oa neuze diwar-benn al lec'h tremen souezhus-se, etre eskopti Sant-Brieg ha hini Sant-Maloù.
Gant ar chal ez a doureier ar mor dre aber an Argenon betek kêr Blangoed a-wechoù, ha neuze e sav eon gwenn war c'horre ar stêr. Hervez tud ar vro e vefe bet anvet ar stêr Ar Gwenn Eon en abeg da se.
Devezh ar varzhoniezh er bed
Devezh ar varzhoniezh er bed (World Poetry Day) zo d'an 21 a viz Meurzh hervez an UNESCO abaoe 1999.
Peurvuiañ e veze lidet e miz Here, d'ar 5 a-wechoù, met e dibenn an kantved e veze lidet d'ar 15, deiz ganedigezh Vergilius, ar barzh roman eus amzer an impalaer Augustus. Abaoe e vez kendalc'het da lidañ ar varzhoniezh er miz-se e meur a vro.
E Breizh-Veur
D'ar 5 a viz Kerzu e vez atav e Breizh-Veur. Bep an amzer e vez lakaet d'un deiz all a viz Here pe a viz Du zoken.
Clair de lune (danevell, Gouhere 1882)
Clair de lune  (Loargann) zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1882.
Istor
Kentañ ma voe embannet Clair de lune a oa e Le Gaulois ar 1añ a viz Gouhere 1882. Ne voe adembannet nemet goude marv ar skrivagner, en dastumad dalif Le Père Milon en 1899.
Santa Comba
Santa Comba zo ur gumun eus gwalarn Galiza, e proviñs A Coruña.
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Álvaro Cunqueiro
Álvaro Cunqueiro Mora (Mondoñedo, 1911 — Vigo, 1981) zo ur skrivagner galizeg, romantour, hag unan eus brasañ skrivagnerien Galiza.
E vuhez
Mab e oa da Joaquín Cunqueiro Montenegro, ha Pepita Mora Moirón. Lenn a blije dezhañ, evel istorioù an amzer-se duiwar-benn Buffalo Bill ha Fitz Roy. Kontet en deus en doa skrivet e romant kentañ diwar-benn ar re wenn a gomze kastilhaneg hag an Indianed a gomze galizeg (hag an Indianed a oa trec'h d'ar re wenn).
E studioù kentañ a reas e Lugo ma tapas e vachelouriezh (1921), hag eno e oa kamarad da Evaristo Correa Calderón hag Ánxel Fole. Goude-se e studias prederouriezh e skol-veur Santiago de Compostela en 1927, met paouez a reas da vont da skrivañ er c'hazetennoù, ha kelaouennoù, evel Papel de Color ha Galiza, met dreist-holl «El Pueblo Gallego» adalek 1937. Daremprediñ a rae an ostaleri Café Español. Eno en em gave e wellañ mignoned, Francisco Fernández del Riego, Domingo García Sabell, Gonzalo Torrente Ballester, Ricardo Carballo Calero, Carlos Maside ha Xosé Eiroa, ha bez e voe unan eus kentañ izili ar strollad Partido Galeguista.
En 1936, pa en em savas an arme a-enep ar Republik, edo Cunqueiro en Mondoñedo. Ne voe ket heskinet dre ma oa bras levezon e dud e metoù ar virourien, ha kavout a rejont labour dezhañ en ur skol brevez en Ortigueira, e miz Here 1936. Emezelañ a reas er Falange Española e-pad Brezel Spagn, ha karget e oa eus ar Wask hag ar Propaganda, skrivañ a rae en o c'helaouenn lec'hel Era Azul.
Marcomanni
Marcomanni a reer eus ur bobl c'herman kreñv a-walc'h a oa diazezet en hanternoz d'an Danav, el lec'h m'emañ Tchekia bremañ.
Álvaro Cunqueiro
En galizeg
Barzhoniezh
Maria Adelheid Theresia Hilda Antonia Wilhelmina Luksembourg
Maria Adelheid Theresia Hilda Antonia Wilhelmina vu Lëtzebuerg , pe Marie Adélaïde Thérèse Hilda Antonie Wilhelmine e galleg (1894 – 1924), a oa dugez-veur Luksembourg adalek 1912 betek 1919. Goude 7 bloavezh ren e rankas dilezel ar gurunenn, ken fall e veze erru gant he fobl, hag he c'hoar Charlotte an hini a voe dugez-veur en he lec'h neuze.
Merc'h e oa d'an dug-meur Gwilherm IV Luksembourg, ha d'e bried Maria Ana de Bragança. Merc'h-vihan e oa da Miguel Iañ Portugal, roue Portugal, ha d'e bried Adelheid von Löwenstein-Wertheim-Rosenberg.
Marcomanni
Ar meneg kentañ anezho zo e skridoù Julius Caesar, pa voent o stourm, a-gevret gant Sueved Ariovistus, a-enep ar Romaned e Galia, goude treuziñ ar Roen.
D'ar mare-se ivez e rankjont talañ ouzh donedigezh an Huned e-kreiz Europa : meur a bobl c'herman a guitaas o douaroù da neuze da vont war-zu Galia. Un armead Sueved, Marcomanni, Vandaled hag Alaned a dreuzas ar Roen e 406 hag ar Pireneoù e 409, ha mont a rejont betek Gallaecia, e kornôg al ledenez iberek. Eno e voe savet ganto ur rouantelezh suev.
Altavilla
Altavilla zo un anv-lec'h italianek.
-Kumunioù:
-Ranngumunioù
Advadezouriezh
An Advadezouriezh, pe "Anabaptism" e saozneg, deuet eus ar ger anabaptista, e latin an iliz, eus ar gresianeg ἀναβαπτισμός: ἀνά- "ad-" ha βαπτισμός "badeziant" ) a zo ur skourr eus ar Gristeniezh hag a gav e wrizienn en Adreizhadur Krenn.
Krediñ a ra an advadezourien ne zleer badeziñ nemet tud hag a c'hell diskleriañ o feiz, kontrol d'an Ilizoù kristen pennañ (katoliked, ortodoksed, luterianed, kalvinisted) a vadez bugale nevez c'hanet.
Imbourc'herien a wel el luskad-se ur skourr eus ar Brotestantiezh ha re all ul luskad distag,.
Álvaro Cunqueiro
En galizeg
Komz-plaen
Advadezouriezh
An Amished, an Hutteridi hag ar Vennonidi a ziskenn war eeun eus al luskad. Ar Schwarzenau Brethren, Bruderhof, hag an Apostolic Christian Church a zo gwelet evel skourroù ganet diwezhatoc'h e-touez an advadezourien.
Álvaro Cunqueiro
En galizeg
C'hoariva
Arnodskridoù
Advadezouriezh
An anv a "advadezour" a zo bet roet dezho gant ar re a waske anezho pe a stourme outo abalamour d'o boaz da vadeziñ tud gounezet d'o feiz daoust dezho bezañ bet badezet endeo pa oant bugel. Pouezus oa evito e c'hellfe an hini a felle dezhañ bezañ badezet ober e ziskleriadur a feiz e-unan ; n'hellent ket asantiñ da vadeziant bugale eta. Kentañ izili al luskad a nac'he an anv a "advadezour" o lavarout n'helle ket bezañ o badeziant un eil peogwir ne dalveze netra an hini gentañ hag e oa enep ar skriturioù ; ar vadeziant kentañ oa o hini eta.
Madame de Staël
Anne-Louise Germaine Necker, baronez Staël-Holstein, anavezet evel Madame de Staël ( 1766-1817), a oa ur romantourez c'hallek suis. Ganet e oa en un tiegezh protestanted suis pinvidik-mor, hag he zad, Jacques Necker, a oa banker e Genève, a deuio da vezañ ministr ar yalc'h gant Loeiz XVI, Roue Bro-C'hall. He mamm, Suzanne Curchod, a oa genidik eus kanton Vaud, ha derc'hel a rae ur saloñs ma tegemere speredoù meur an amzer, Buffon, Marmontel, Friedrich Melchior Grimm, Edward Gibbon, an abad Raynal ha Jean-François de La Harpe.
Advadezouriezh
Abalamour d'o mennozhioù a-zivout ar vadeziant ha danvezioù all e voe heskinet garv an Adavadezourien e-kerzh ar XVIvet kantved ha betek an XVIIvet kantved koulz gant an ilizoù Protestant hag an iliz Katolik roman.
An darn vrasañ eus an advadezourien a lenne ger-ha-ger ar Brezegenn war ar Menez : ne douent le ebet, ne asantent ket mont da brezeliñ, ne gemerent ket perzh e melestradurezh ar vro. Un nebeud o deus bet ur sell all evel a re a gemeras perzh en Emsavadaeg Münster pe Thomas Müntzer ha Balthasar Hubmaier. Daoust d'ar re-mañ "advadeziñ" ne voent ket gwelet evel advadezourien gwirion gant strolladoù evel Amished, Mennonidi, ha Hutteridi hag un toullad istorourien.
Dhuizon
Dhuizon a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e kanton Chambord, en arondisamant Romorantin-Lanthenay, e rannvro Centre-Val de Loire.
Dulce
Dulce zo un anv-badez spagnolek, roet d'ar merc'hed.
San Sadurniño
San Sadurniño zo ur gumun eus gwalarn Galiza, e proviñs A Coruña.
Dhuizon
Douaroniezh
43,34 km2 eo gorread Dhuizon.
San Sadurniño
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Dhuizon
Melestradurezh
E 2014 e voe addilennet Michel Buffet da vaer.
René Quillivic (engraver)
René Quillivic, bet ganet d'an 30 a viz Ebrel 1925 e Carpentras, a zo un engraver hag ur c'hizeller gall. Engravet en deus ouzhpenn 250 timbr abaoe 1970.
Mab eo d'ar c'hizeller breizhat René Quillivic ha d'ul livourez.
Berenicornis comatus
Berenicornis comatus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Bucerotidae. Ar spesad nemetañ an hini eo er genad Berenicornis.
Anvet e voe Buceros comatus da gentañ-penn (kentanv) (e 1822) gant an naturour breizhveuriat Thomas Stamford Raffles (1781-1826).
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh ha loened bihan (bronneged, evned ha glazarded a vent vihan).
Annez
Bevañ a ra ar spesad en Azia ar Gevred : kreisteiz-pellañ Myanmar, Malezia, Sumatera ha Borneo.
Angeline (priñsez)
Angeline pe  ar briñsez Angeline (war-dro 1820 - 1896), eo anv saoznek ar briñsez amerindian anavezet ivez er yezh lushootseed evel Kikisoblu, Kick-is-om-lo, pe Wewick, a oa merc'h henañ ar penn amerindian Seattle.
Ganet e oa e Rainier Beach en Seattle. Anvet e voe Angeline gant Catherine Broshears Maynard, eil pried Doc Maynard. E 1855, hervez Feur-emglev Point Elliott, e ranke holl Indianed ar meuriad Duwamish kuitaat o douaroù da vont da virvaoù met Angeline ne reas van ebet ha chom a reas e kêr. Ul loch he doa dirak ar mor e Western Avenue, etre Pike Street ha Pine Street, e-kichen Pike Place Market hiziv. Bevañ a rae diwar gannañ dilhad ha gwerzhañ paneroù gwiadennet ganti, da gentañ e straedoù Downtown ha goude en Ye Olde Curiosity Shop.
Cepagatti
Cepagatti zo ur gumun italian e Proviñs Pescara e rannvro Abruzzo.
Adelheid von Löwenstein-Wertheim-Rosenberg
Adelheid Löwenstein-Wertheim-Rosenberg pe Adelheid Sophie Amelie Louise Johanne Leopoldine von Löwenstein-Wertheim-Rosenberg (en alamaneg), pe Adelaide de Löwenstein-Wertheim-Rosenberg (e portugaleg), ganet d'an 3 a viz Ebrel 1831 e Kleinheubach, ha marvet e Ryde d'ar 16 a viz Kerzu 1909, a oa ur briñsez alaman, dimezet da Miguel II, roue Portugal.
Merc'h e oa d'ar priñs Konstantin zu Löwenstein-Wertheim-Rosenberg ha da Inês von Hohenlohe-Langenburg, div briñselezh vihan en Alamagn.
He bugale
Dimezet e voe e Gwengolo 1851, e Kleinheubach, gant ar roue Miguel Iañ Portugal, bet diroueet.
Nana Dzagnidze
Nana Dzagnidze (e jorjieg:ნანა ძაგნიძე) a zo bet ganet d'ar 1añ a viz Genver 1987 e Republik Jorjia (Unaniezh Soviedel).
Mestrc'hoarierez echedoù jorjian.
Mestr Etrebroadel (Maouezi) abaoe 1999, Mestr Meur Etrebroadel (Maouezi) abaoe 2001, Mestr Etrebroadel abaoe 2004, Mestr Meur Etrebroadel abaoe 2008.
He renk Elo (FIDE) a oa 2 547 e miz Du 2009, da lâret eo an niverenn 4 er c'hoarierezed ag ar bed.
La Maison Tellier
La Maison Tellier zo un danevell c'hallek, gant Guy de Maupassant, embannet en 1881 en dastumad heñvelanvet, La Maison Tellier.
Adelasia del Vasto
Adelasia del Vasto pe Adelasia Incisa del Vasto ( Piemonte 1072 pe 1074–1118 Patti), anavezet en alamaneg evel Adelheid von Savona, hag e galleg evel Adélaïde de Montferrat, a oa kontez ha rejantez Sikilia.
Dimeziñ a reas e 1089 da Ruggero Iañ Sikilia, Pa varvas he fried en 1101 e voe rejantez betek 1112 evit he mab Ruggero II.
Dimezioù
Div wech e timezas:
Scafa
Scafa zo ur gumun italian e Proviñs Pescara e rannvro Abruzzo.
Le Transporteur (film 2002)
Le Transporteur zo ur film gall embannet e 2002, renet gant Corey Yuen ha Louis Leterrier (lakaet da rener arzel ar film). Skrivet eo bet gant Luc Besson, awenet gant filmoù BMW an heuliad The Hire. Evel aktourien emañ Jason Statham evel Frank Martin, ur blenier – doare goprsoudard "dezougen" paeet-mat. Kavout a reer ivez Shu Qi evel Lai Kwai.
Ar c'hentañ lodenn eo eus an heuliad filmoù, gant daou film ouzhpenn an hini kentañ, Le Transporteur 2 ha Le Transporteur 3. Bez ez eus bet ivez un adsevel reboot, Le Transporteur : Héritage hag ur stirad skinwel Le Transporteur : la série.
Sada
Sada zo ur gumun eus arvor gwalarn Galiza, e proviñs A Coruña.
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Adelheid Vilich
Adelheid von Vilich (war-dro 970– 1015) a oa ul leanez alaman, abadez Villich anvet da santez gant an Iliz katolik. Merc'h e oa da Megingoz des Brunharingen, pe Megingoz von Geldern, Kont Guelders, ha Gerberga von Metzgau, ur verc'h-vihan da Charlez III, roue Frankia ar C'hornôg.
Adelheid Bourgogn
Adelheid Bourgogn, pe Adelheid von Burgund zo anv meur a briñsez frank.
Hag ivez:
Santa Crotz (Roergue)
Santa Crotz a zo ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.
Cornouaille (AOG)
Cornouaille eo Anvadur Orin Gwarezet ur sistr produet en-dro da Gemper.
Gavaudan
Ar Gavaudan pe Gevaudan (okitaneg; Gabalitanus pagus e latin; Gévaudan e galleg) a zo ur vroig istorel hag a oa ur gontelezh e Lengadok, en Okitania. Mende e oa ar gêr-benn, ha kêr an eskob.
Macé (anv)
Macé zo un anv-tiegezh gallek. Un anv-bihan e oa gwechall, roet stank a-walc'h betek ar. Kavet e vez dreist-holl e Breizh-Uhel hag e kornaoueg Bro-C'hall (etre Pariz ha Breizh). Evel an anv brezhonek Mazhe(v) eo deveret, war a seblant, eus Mattheus/Matthaeus, anv an abostol meneget er Bibl. Ur furm venel, Macée, zo ivez.
Gavaudan
Gant an Dispac'h gall e 1790 e oa aet d'ober ar pezh a zo bremañ departamant al Lozère, war-bouez un darnig,  kanton Saugues, a oa bet staget ouzh an Haute-Loire.
Brudet e voe en XVIIIvet kantved gant istor Loen Gavaudan.
Phare d’Eckmühl
Phare d’Eckmühl a zo merk bio ar fritur Chancerelle.
Cambre (Bro-C'hall)
Ar stêr Cambre (pe ruisseau du Moulin du Pré) zo ur stêr eus departamant Mayenne, e Bro-C'hall. Dispartiañ a ra an departamantoù Manche ha Mayenne. Tremen a ra dirak dismantroù abati Savigny-le-Vieux, hag aberiñ er stêr Airon el lec'h anvet  l'Habit.
376
Diwar-benn ar bloavezh 376 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Bloavezh bizeost o kregiñ gant ur Gwener hag hoc'h echuiñ gant ur Sadorn
Collecorvino
Collecorvino zo ur gumun italian e Proviñs Pescara e rannvro Abruzzo.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1956
E 1956 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder gall Roger Walkoviak, daoust ma n'en deus gounezet tennad ebet, nag en Dro-mañ nag e Tro-C'hall all ebet.
Sancha León (1013-1067)
Sancha León (1013-1067), pe Sancha de León e spagnoleg, a oa merc'h da Alfonso V León ha d'ar rouanez Elvira Menéndez.
Rouanez León e oa a-gevret gant he fried Fernando Iañ León.
The Ballad of High Noon
The Ballad of High Noon (anavezet evel Do Not Forsake Me, O My Darlin' ivez) zo ur ganaouenn saoznek bet savet an ton anezhi gant ar sonaozer rusian Dimitri Tiomkin hag he gerioù gant ar Stadunanad Ned Washington e 1952.
Dibabet e voe gant ar filmaozer Fred Zinnemann da vont da dem sonerezh pennañ e bennoberenn High Noon (miz Gouere 1952, gant Gary Cooper ha Grace Kelly peurgetket).
Kanerien
Dindan anv Si toi aussi tu m'abandonnes e voe kanet e galleg gant John William e 1957.
Rois (A Coruña)
Rois zo ur gumun eus kornôg Galiza, e mervent proviñs A Coruña. 92,8 km² eo ar gorread anezhi.
Parrezioù
Sede 12 parrez ar gumun:
Poblañs
E 2009 e oa 4.995 a dud o chom eno (5.105 e 2006, 5.149 e 2005, 5.122 e 2004, 5.137 e 2003).
La Belle-Îloise
La Belle-Îloise a zo ur fritur vreizhat. E Kiberen emañ ar sez sokial hag e Sant-Teve ez eus ur pol lec'haveiñ. 64 stal a zo bet savet a-hed aodoù Bro-C'hall, e Naoned, Lyon ha Pariz ivez.
Barry Bostwick
Barry Knapp Bostwick (bet ganet e San Mateo, e Stadoù-Unanet Amerika, d'an 24 a viz C'hwevrer 1945) zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Dulce León
Dulce León, pe Dulce de León e spagnoleg, (1192-1245), a oa merc'h d'ar roue Alfonso IX León ha d'e bried kentañ Teresa Portugal, a oa merc'h da Sancho Iañ Portugal, roue Portugal.
C'hoar yaouankoc'h e oa Dulce da Sancha León, rouanez León, ha d'an infant Fernando León (marvet e 1214), marvet e 1214.
E 1230, pa varvas he zad Alfonso IX, roue León, e tegouezhas ar rouantelezh gant an div c'hoar.
Adal 1231 en em dennas Dulce da gouent Lorvao, gant he mamm Teresa de Portugal, hag eno e varvas war-dro 1245.
José Mujica
150px|right|thumb|José Mujica e 2014. José Alberto Mujica Cordano (ganet e Montevideo d'an 20 a viz Mae 1935) zo ur politikour eus Uruguay. Lesanvet eo "Pepe Mujica"pe "el Pepe". Prezidant e vro eo bet etre ar 1añ a viz Meurzh 2010 hag ar 1añ a viz Meurzh 2015.
Labourer-douar e oa eus e vicher, a-raok bezañ dilennet da gannad ha mont da vinistr al labour-douar (2005-2008). Pa oa yaouank e oa bet o stourm el luskad armet Tupamaros. Dont a reas da vezañ unan eus stourmerien anavezetañ an emsav-se da vare an diktatouriezh (1972-1985).
Marcel Mouloudji
Marcel André Mouloudji (anavezetoc'h evel Mouloudji), bet ganet d'ar 16 a viz Gwengolo 1922 e Pariz hag aet da Anaon d'ar 14 a viz Mezheven 1994 e Neuilly-sur-Seine (Hauts-de-Seine, Bro-C'hall), a oa un aktour, ur c'haner-sonaozer hag ul livour gall.
Rois
Rois zo un anv-lec'h e Galiza. Un anv-tiegezh eo ivez.
Conrad Bain
Conrad Stafford Bain a zo un aktor amerikan bet ganet d'ar 4 a viz C'hwevrer 1923 en Alberta, e Kanada, ha marvet e Kalifornia e 2013.
Colibri coruscans
Anvet e voe Trochilus (Petasophora) coruscans (kentanv) da gentañ-penn (e 1846) gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Publius Ostorius Scapula
Publius Ostorius Sacapula, marvet e 52, a voe eil gouarnour roman Britannia Romana (Enez Vreizh) adalek 47, war-lerc'h Aulus Plautius.
Am Parbh
Am Parbh (e gouezeleg), pe Cape Wrath e saozneg, zo ur beg-douar e beg gwalarn Bro-Skos, e kontelezh Sutherland.
Merc'hed ar Roen
Merc'hed ar Roen, pe Rheintöchter en alamaneg, zo dourwragez eus ar mojennoù germanek hag a vev er stêr Roen. Gant o zad, ar stêr, int bet karget da eveshaat an aour kuzhet e goueled ar stêr. Anv zo anezho e Der Ring des Nibelungen, c'hoarigan Richard Wagner. Setu o anvioù : Wellgunde, Flosshilde (Floßhilde), ha Woglinde.
Saint-Mesmin (Vande)
Saint-Mesmin a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Julio Llamazares
Julio Llamazares, ganet d´an 28 a viz Meurzh 1955 e Vegamián, e Proviñs León, e Spagn, zo ur skrivagner ha kazetenner spagnolek
Ganet e oa nebeut amzer a-raok ma voe beuzet e gêriadenn gant stank ar stêr Porma. Goude distruj Vergamián e yeas ar familh da chom da Olleros de Sabero. E vugaleaj en div gêriadenn-se zo pouezus en e oberenn. Aotreet war ar Gwir, e tilezo ar vicher-se evit gouestlañ e vuhez d´ar c´hazetennerezh dre skrid ha dre c´hleweled e Madrid, e-lec´h m´emañ o chom.
Sancha León, rouanez León
Sancha León (Sancha de León e spagnoleg) (war-dro 1192 — Manati San Guillermo Villabuena, León, a-raok 1243), a oa rouanez León.
Loreley
Al Loreley (pe Lorelei) zo ur vri roc'hellek war lez reter ar stêr Roen, e-kichen Sankt Goarshausen, en Alamagn.
Julio Llamazares
En 1983 e krogas skrivañ Luna de lobos (Loar bleizi), e romant kentañ (1985), y e 1988 eh embannas La lluvia amarilla (Ar glav melen). Escenas de cine mudo (Arvestoù Sinema mut) e 1994 zo unan eus e oberennoù pouezus all.
Loreley
Sevel a ra betek 120 metr a-us an dour. Eno emañ al lec'h m'emañ ar stêr en he strishañ etre Suis ha Mor an Hanternoz. Al lec'h brudetañ eo e Kanienn ar Roen, ul lodenn enk eus traoñienn ar stêr-se, etre Koblenz ha Bingen, hag a zo bet lakaet e-touez lec'hiennoù glad naturel ar bed, abaoe Mezheven 2002. Kreñv eo kas an dour e-harz al Loreley ha kerreg zo er stêr. Gant se ez eus bet gwallzarvoudoù gant meur a vag eno. Hervez ar mojennoù ez eo Loreley ivez anv un Niksenn, ur voudig eus an doureier, dezhi stumm ur plac'h yaouank kaer, azezet e diribin ar vri, o kanañ. Gant he c'hanaouennoù e vez hoalet ar vageerien ha mont a ra o bigi a-benn er c'herreg.
Sancha León, rouanez León
He buhez
En 1216, e voe prometet Sancha da Enrique Iañ, Roue Kastilha met ne voe eured ebet rak mervel a reas Enrique en 1217. Er bloaz-se end-eeun, e roas Alfonso IX d'e ziv verc'h, Sancha ha Dulce, meur a susit ha leveoù hed-buhez.
Rouanez León e voe de jure, a-gevret gant he c'hoar yaouankoc'h, Dulce León, pa varvas o zad en 1230.
Avaloù sistr
Avaloù sistr a vez graet deus ar gouennoù ne vezont ket debret kriz pe poaz met implijet evit fardañ an evajoù sistr, lambig hag all goude bezañ treuzfeurmet gant sikour ur go pe un distilhadur zoken.
Julio Llamazares
Pennadoù kazetennerezh
En Babia, 1991 ha Nadie escucha.
Sancha León, rouanez León
He buhez
A-wechoù e vez droukvesk etrezi hag he lezc'hoar Sancha Alfonso de León, bastardez he zad ha Teresa Gil de Soverosa.
Avaloù sistr
Renket e vez ar gouennoù-se hervez o blaz (3 blaz pennañ, hag a-wechoù blazioù etrezo):
375
Diwar-benn ar bloavezh 375 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Avaloù sistr
Evit fardañ sistr a-galite eo rediet an aliesañ meskañ meur a c'houenn. Pep farder sistr a ra ar meskaj hervez e skiant prenet hag ar seurt sistr en deus c'hoant fardañ.
375
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Yaou
Sancha León, rouanez León
He buhez
En 1230, pa varvas Alfonso IX, e voe anvet e ziv verc'h, Sancha ha Dulce, da bennhêrezed León, pezh a ziskouez e oa bet lakaet dija da eil renk Fernando el Santo, hag eñ roue e Kastilha. Neuze, gant skoazell efedus e vamm Berenguela Kastilha, e stagas roue Kastilha da c'houlenn rouantelezh Leon kement ha ken bihan ma voe roet dezhañ goude un emglev etre Berenguela Kastilha ha Teresa Portugal, mamm an div c'hoar, a gollas o rouantelezh.
En em dennañ a reas an div c'hoar e manati San Guillermo en Villabuena, en el Bierzo, diazezet gant o mamm hag o zad ar roue su madre Alfonso IX. Eno e varvas Sancha a-raok 1243 hervez a skrivas arc'heskob Toledo, Rodrigo Jiménez de Rada, en e oberenn De rebus Hispaniae pa veneg e oa bet Teresamamm da Sancha ha Fernando, marvet divugel o-daou, ha ne vane nemet o c'hoar Dulce.
Vic Chesnutt
Vic Chesnutt (12 a viz Du 1964 e Jacksonville, Florida – 25 a viz Kerzu 2009 en Athens, Georgia) a oa ur c'haner hag ur sonaozer amerikan a oa o chom en Athens. Kregiñ a reas da sevel kanaouennoù d'an oad a 5 bloaz. Gloazet e voe en ur gwallzarvoud kirri e 1983, ha nammet e voe.
E vuhez
E-tro 1985 ez eas Chesnutt da Athens da seniñ gant ar strollad The La-Di-Da's. Goude kuitaat ar strollad e krogas da seniñ e-unan en 40 Watt Club; ma voe merzet gant Michael Stipe (R.E.M.). Gant Stipe e voe produet an div bladenn gentañ savet gant produced Chesnutt : Little (1990) ha West of Rome (1991).
E 1992 e voe savet un teulfilm, Speed racer e ditl, diwar-benn Chesnutt. Ur perzh bihan en doe ivez er film Sling Blade savet e 1996 gant Billy Bob Thornton.
Kenlabourat a reas gant kalz arzourien ha sonerien all. Gant Widespread Panic e savas div bladenn gant an anv brute. The Salesman and Bernadette (1998) a savas gant izili ar strollad alt-country Lambchop. The album Merriment was a Chesnutt ha Kelly ha Nikki Keneipp a genlabouras a-benn sevel ar bladenn Merriment. E 2005 e lakaas embann Ghetto Bells savet gant ar gitarour Bill Frisell. War Ghetto Bells e son ivez Van Dyke Parks.
Peder fladenn gentañ Chesnutt a voe embannet gant Texas Hotel. Goude-se ec'h enrollas About to Choke (1996) embannet gant Capitol. The Salesman and Bernadette (1998) a voe embannet gant PolyGram; ha Merriment (2000) a voe embannet gant Backburner Records; tra ma voe embannet Left to His Own Devices (2001) gant spinART. Goude-se e voe degemeret Chesnutt gant an ti-embann New West Records, a lakaas embann div bladenn savet gantañ. E 2004 e voe adembannet pladennoù Texas Hotel gant kanaouennoù ouzhpennet.
Er goañv 2006 ec'h enrollas Chesnutt North Star Deserter e Hotel2Tango e Montreal. Embannet e voe d'an 11 a viz Gwengolo 2007 gant Constellation Records. Er bladenn e son arzourien evel izili Thee Silver Mt. Zion Memorial Orchestra & Tra-La-La Band, izili Godspeed You! Black Emperor, hag ivez Guy Picciotto (Fugazi). Produet e voe gant ar filmaozer Jem Cohen. Pedet e voe ivez Chesnutt da seniñ war ar bladenn Trinity Revisited gant Cowboy Junkies (2007).
Elf Power (eus Athens, Georgia) a genlabouras gant Chesnutt a-benn sevel an albom anvet Dark Developments, bet embannet gant an anv Vic Chesnutt, Elf Power, and the Amorphous Strums.
Mervel a reas Chesnutt d'ar 25 a viz Kerzu 2009 goude bezañ lonket re a louzeier da zistanañ e gigennoù.
Oberenn
Gant an anv brute.
Caereni
Caereni a oa ur bobl keltiek eus penn gwalarnañ Kaledonia, hiriv e Bro-Skos, e kontelezh Sutherland.
Douaroniezh
E penn pellañ hanternoz Bro-Skos en em gave ar Gaereni, etre Cornovii er reter ha Carnonacae er c'hornôg, Smertae er c'hreisteiz, ha war aod ar strizh-mor anvet The Minch.
Tarvedum promontarium, deuet da vout Cape Wrath e saozneg, e oa anv ar beg-douar ma vevent.
O anv
Evit Rivert & Smith : saverien deñved.
Mes ret eo teurel pled ez eus gant ar pobloù a oa o vevañ war ribl ar Minch, anvioù gant K.R.N enno : Cornavii; Caereni; Carnonacae; Creones.
Sparf
Ur sparf zo ur benveg da skuilhañ dour benniget war an dud gant ar veleien gatolik pa vezont o reiñ o bennozh pe e-pad an oferenn. A-wechoù e vez kanet arc'hantik Asperges me da-heul.