cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Louis Massignon
Relijion
Diazez feiz Louis Massignon eo ospitalded nevet ar soufiegezh, a zeskas digant an tiegezh Alusi e Baghdad, hag ar badaliya. Unan eus gourc'hemennoù an islam eo. Hervez Louis Massignon e ranker degemer forzh pe zen ha zoken en em lakaat ouzh e servij hep klask e gemmañ pe karout e vije disheñvel. Diwar kement-se e teu e stourm evit kenvezañs peoc'hiek ar pobloù, e enebiezh ouzh disrannadur Palestina, hag e stourm evit ma vije Aljeria ur Stad dizalc'h met lies ar sevenadurioù hag ar relijionoù enni. Diwar buhezskrid ar santez katolik izelvroat Liduina a Schiedam (1380-1433) bet savet gant ar skrivagner gall Joris-Karl Huysmans (1848-1907) hag embannet e 1901 e teu kredenn start L. Massignon ez eo ar badiliya kar islamek boureverezh ar C'hrist war ar groaz : hervez Huysmans, ar santez a ginnigas da Zoue gouzañv evit dasprenañ pec'hedoù un den all, evel ma reas ar C'hrist war ar groaz evit Mab-den ; ouzhpenn, kement hag an erbediñ kristen — pediñ evit mad un den all — eo ar badaliya. Meizad ar badaliya eo a gasas an islamoniour da gomz d'an doue kristen en anv ar vuzulmaned — hep klask o zreiñ da gristenien avat rak enep an ospitalded e vije — gant ar soñj da seveniñ youl an doue drezo. Pelloc'h, mont da veleg a reas gant ar mennozh da reiñ e vuhez evit e hentez. Louis Massignon a wele an islam evel ur relijion diazezet war awen Mohamed, pa veizas hennezh an توحيد tawhid "unelezh" an doue. Pelloc'h ez eas ar profed, hag e Levr ar C'heneliezh ar Bibl e kavas ur respont : mab henañ Abraham, Ishmael, e voe hendad an Arabed Neuze e soñjas e voe an diskuliadur-se ur respont kevrinus a-berzh gras Doue da bedenn Abraham evit Ishmael hag an Arabed. . Hervez L. Massignon ez eo an islam un distro da relijion an Natur, hogen gant un doue hepken na c'heller ket anaout e hennad, dre deir fazenn : an hendadoù a azeulas an Natur dre al loened, ar plant, ar mein hag ar c'hosmoz ; an doue a ziskulias e lezennoù da Voizez ; Jezuz-Krist a ziskulias karantez an doue. Neuze ne c'hall Mab-den nemet asantiñ d'ar pezh a zo bet diskuliet diwar-benn an doue ha sentiñ d'e lezennoù, hep klask en em unaniñ gant an doue dre al lezennoù-se. Hervez an islamoniour e tiskleir kement-se an diforc'hioù a zo etre an islam diouzh an eil tu, ar gristeniezh hag ar yuzevegezh diouzh an tu all evit a sell ouzh an divezegezh. Peogwir ez eo Abraham o hendad boutin e rankje ar gristenien hag ar vuzulmaned bout breudeur er feiz hag en alberzh, ha saveteiñ an eil re ar re all de ar badaliya ; neuze e fellas da L. Massignon degemer ar vuzulmaned er salvidigezh bet degaset gant Jezuz-Krist hep dezho treiñ war-du ar feiz kristen. Ar pezh a rank ar vuzulmaned ober, e gwirionez, eo treiñ o-unan war-du an islam gwirion — ar soufiegezh, en e spered.
Dre e studioù war an islam ha war skridoù Mansour al-Hallaj e c'hallas Louis Massignon termeniñ ha disklêriañ meur a bimpatrom boutin d'an div relijion :
Politikerezh
En e oberoù politikel e chomas feal Louis Massignon da genvezañs peoc'hus ar pobloù hag ar relijionoù (an ospitalded nevet) ha da vennozhioù Mahatma Gandhi a-zivout an ober hep bell.
Trivia arctica
An hoc'higed-mor Europa hep pikoù a zo blotviled bihan eus Eurazia a ya d'ober ar spesad Trivia arctica. Renket int bet e-pad pell en hevelep spesad hag ar spesad all Trivia monacha hag a vev e hevelep lec'hioù. An diforc'h gwelabl etrezo o vezañ kein ar grogenn a zo hep pikoù gell teñval evel hini Trivia monacha.
Louis Massignon
Burutelladennoù
Petra bennak ma chomas an islamoniour feal bepred d'ar gatoligiezh, hep kouezhañ gwech ebet er sinkretegezh, e voe tamallet dezhañ bout ur sinkretour gant kalz katoliged, a reas ur "muzulman katolik" anezhañ ; heñvel a voe lavaret diwar e benn, evel meuleudi avat, gant ar pab Pi XI.
Trivia arctica
Graet e vez eus outo e yezhoù tro war-dro "unspotted european cowrie" pe "false cowrie", "British trivia" (saozneg), "Europäische Kauri" pe "gerippte Kaurischnecke" (alamaneg), "gevlekt koffieboontje" (nederlandeg), "grain de café rose", "cochon", "pucelage", porcelaine puce" (galleg).
Louis Massignon
Burutelladennoù
Mennozhioù Louis Massignon a zegasas kemm en emzalc'h pennadurezhioù ar gatoligiezh e-keñver an islam, pa grogjont da gendivizout gant re an islam a-c'houde ar sened-Iliz Vatikan II ( – ) hag e zisklêriadenn Nostra Ætate ("En hon amzer"). Ne oa ket echu Vatikan II pa varvas an islamoniour, met dre e zarempredoù gant ar bibien Pi XI, Pi XII ha Yann XXIII e voulc'has al labourioù evit reiñ bod d'an div relijion d'en em glevout.
Trivia arctica
Bevoniezh
Kavet e vint etre 0 ha 100 m donder er morioù Europa. Dindan reier el lanv izel eo posupl kavout lod kuzhet. Kregin al loened marv a vez kavet a-wechoù war an draezhenn. War aodoù Breizh int dastumet ingal ha dibaoe pell.
Kigdebrerien int hag an Ascidiacea a seblant bezañ o fredoù pennañ a tebront o peuriñ anezho.
Louis Massignon
Burutelladennoù
Lod muzulmaned o deus rebechet da L. Massignon dougen re a vri da dud evel Mansour al-Hallaj hag a zo dister e bed an islam ; lod all o deus tamallet dezhañ bout troet betek re war-du ar soufiegezh e-lec'h chom gant lezennoù hollek ar relijion.
Trivia arctica
Bevoniezh
thumb|right|250px|Hoc'hig-mor Europa hep pikoù
Louis Massignon
Burutelladennoù
Al lenneg palestinat-ha-stadunanat Edwar Said (1935-2003), ha n'eo ket mulzulman, a zisklêrias ez implijas L. Massignon skridoù Mansour al-Hallaj evit enkorfañ talvoudegezhioù berzet gant kelennadurezh pennañ an islam ha diskar ar verz-se.
Trivia arctica
Heñvelsterioù
Diskrivet eo bet a spesad dindan meur a anv a zo aet da get :
Bulla diaphana Montagu, 1803
Cypraea arctica Pulteney, 1799
Ebrill, Mehefin, Medi, Tachwedd
Ebrill, Mehefin, Medi, Tachwedd, zo ur rimadell kembraek diwar-benn ar mizioù enno tregont deiz, pe un deiz ha tregont. Anavezet eo ar rimadell abaoe an XVIIIvet kantved da vihanañ. Stummoù all modernoc'h zo dezhi. Geiriadur yr Academi, p. 1723.
Infant
Infant pe infantez eo brezhonekadurioù ar gerioù spagnolek infante (gourel) hag infanta (gwregel) a zo an titl roet e rouantelezhioù Portugal ha Spagn, hag a-raok se e rouantelezhioù Aragon, Kastilha, Navarra ha León, da mibien ha merc'hed ar roue.
Trivia arctica
Heñvelsterioù
Cypraea bullata Montagu, 1803
Cypraea europaea var. minor Marshall, 1893
Ebrill, Mehefin, Medi, Tachwedd
Ur stumm modernaet zo :
Trivia arctica
Heñvelsterioù
Cypraea norvegica Sars M., 1835
Ebrill, Mehefin, Medi, Tachwedd
E stumm penillion e kaver:
Trivia arctica
Heñvelsterioù
Cypraea umbilicalis O. G. Costa, 1830
Marginella anglica Leach, 1852
Ebrill, Mehefin, Medi, Tachwedd
Gant O. M. Lloyd ar pennill-mañ:
Yezhoù all
Meur a rimadell saoznek zo, setu unan eus ar re verrañ :
Bastida
Bastida, La Bastida, zo ul lec'hanv a gaver e Mervent Europa.
Daou ster zo d'ar ger en okitaneg, hervez ar mare istorel hag al lec'h.
Trivia arctica
Heñvelsterioù
Trivia dorsolevigata Schilder, 1932
Trivia globulosa Locard & Caziot, 1900
Trivia hispania Cate, 1979
Trivia mollerati Locard, 1894
Nón lá
thumb|250px|left|Maouez toget gant un nón tơi.
An nón tơi zo un tog plouz eus Gevredazia, graet gant plouz riz.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 2005
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 2005 a oa 56 abadenn kevezadeg bed ar vlenierien, gant 19 Priz Bras e-barzh. Aet eo ar maout gant Fernando Alonso ha Renault.
Blenierien
Dispartioù
Treuzkasoù
Deraouidi
Treuzkasoù e-pad ar bloavezh
Distroioù e-pad ar bloavezh
Darvoudoù ar bloavezh
right|240px|thumb|[[Michael Schumacher e-pad Priz Bras Stadoù-Unanet.]]
Renkadur 2005
Alc'hwez: DIL = Dilezel, DIB = Dibezrhet, DE = n'eo ket dispartiet, - = redadeg hep poent, case blanche = Ne oa ket er redadeg
Paul L. Smith
Paul Lawrence Smith, bet ganet en Everett (Massachusetts, Stadoù-Unanet Amerika) d'ar 24 a viz Mezheven 1936 hag aet da Anaon e Ra'anana (Israel) d'ar 25 a viz Ebrel 2012, a oa un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Kanton Douai
Kanton Douai a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.
Kumunioù
Kanton Douai a ya 7 kumun d'ober anezhañ:
Llanddewibrefi
Anvet eo evel-se en enor da sant Dewi, evel al lec'hioù all anvet Llanddewi, hag amañ eo resisaet gant anv ar stêr Brefi, unan eus adstêrioù ar stêr Teifi.
Daoust ma n'eo ket bras Llanddewibrefi he deus bet ar geriadenn-se ur pouez bras en istor ar gristeniezh e Kembre. Hervez ar richenn e voe bodet gant sant Dewi ur sened-iliz eno, sened Brefi. Kontañ a reer e savas an douar el lec'h ma oa sant Dewi evit ma c'hallfe bezañ gwelet ha klevet gant an holl dud a oa bodet eno. War an dorgenn stummet evel-se e voe savet un iliz. Unan eus parrezioù brasañ Kembre eo Llanddewibrefi.
E 2011 e oa 640 a dud o chom e kumuniezh Llanddewibrefi ha 347 anezho a oa kembraegerien (56%).
Sant Erle
Sant Erle a oa ur misioner breizhat, diagon ha merzher, enoret d'an 10 a viz Eost gant an Iliz katolik (d'an 9 a viz Eost hervez Turiaw, eskob reizhvriek). Ne ouzer netra diwar-benn ar sant brezhon kozh-mañ, nemet e voe lakaet da batrom iliz-parrez Ploare (Plo-Erle) e 1426.
Skeudennet eo en iliz-se evel un diagon, o tougen palmez ar verzherien, gantañ ul levr en e zorn all. Daou bardon a vez lidet en e enor : da Sul an Drinded ha d'ar Sul tostañ d'e ouel e Ploare.
Patrom iliz Sant Erle eo bet lakaet e Ploare (hiriv e Douarnenez) er bloaz 1426.
An anv
E Douarnenez e vez skrivet "Herle".
Infante
Infante a zo
Aodai
Un aodai zo un doneg seiz gwisket gant ar merc'hed e Viêt Nam.
Gaspar Melchor de Jovellanos
Gaspar Melchor de Jovellanos (1744 – 1811) zo ur skrivagner spagnolek, eus Xixón, en Asturiez, e dibenn an XVIIIvet kantved.
Stad dieub Oranje
Stad dieub Oranje (Oranje-Vrystaat en afrikaneg, Oranje Vrijstaat e nederlandeg) a oa ur republik boer etre 1854 ha 1902, hag unan eus peder froviñs kozh Suafrika etre 1910 ha 1995. Bloemfontein e oa ar gêr-benn.
E 1875 e oa war-dro 100 000 a dud o chom er Stad, ha sothoeg yezh an darn vrasañ anezho. E 1880 e oa 45,7% a Europiz er Stad, hogen war-lerc'h Eil brezel ar Voeren ne chome nemet 36,8% anezho e 1904, pa oa 20,67% e Transvaal hag 8% e Natal.
Wallers
Wallers a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Stefán Karl Stefánsson
Stefán Karl Stefánsson, bet ganet e Hafnarfjörður (Island) d'an 10 a viz Gouere 1975 ha marvet d'an 21 a viz Eost 2018 en Island, a oa un aktor ha kaner islandat.
Alfonsina Grecco Constantino
Alfonsina Grecco Constantino (1906-2001), pe  Perlita Greco hervez hec'h anv-micher, a oa ur ganerez tango arc'hantinat, ganet e Rosario (Santa Fe).
He buhez
Alfonsina Grecco Constantini, ganet e Rosario a oa merc'h da Giovina Constantini (1886-1969) divroet da Arc'hantina eus kêriadennig de Casacanditella, en Abruzzo. Anv he zad e oa Grecco (gant div lizherenn "c"). Giovina, intañvezet yaouank, a lakaas anv he merc'h en er  Santa Unión de los Sagrados Corazones1, un urzh relijiel spagnol ma veze kelennet kan ha dañs, ha seniñ gitar, ha senién piano a reas ouzhpenn.
En 1924, ez eas gant he mamm da chom da gêr Buenos Aires.
Couvains (Manche)
Couvains a zo ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
Maria Dietsch
Maria Dietsch (19 a viz Gouere 1835 - 6 a viz C'hwevrer 1869) a oa ur gemenerez alaman. E 1865 e timezas gant Georg Sprecher, hag eñ embanner ar gazetenn Augsburger Abendzeitung. Hiziv an deiz ne ouezer ket petra e voe an darempred etrezi hag an impalaer Ludwig Iañ Bavaria.
Poltredet e voe gant Joseph Karl Stieler e 1850 ha serret an oberenn e dastumad Ludwig Iañ, roue Bavaria, ha diskouezet e Poltredaoueg ar gened.
Alawited
An Alawited (arabeg: ʿalawīy, علويّ, alawit), anvet ivez nousayried (nuṣayrī, نصيريّ, nousayrit) a zo ur boblad a-orin eus Djabal Ansariya e norzh Siria. Ar bobl-se a ya d'ober ur ranngredenn eus an islam chiit (ar pezh n'eo ket degemeret gant an holl chiited, met fatwahoù ’zo o deus disklêriet e oant), levezonet gant an ismaelianed. E-pad pell int bet lakaet da baganed gant ar sunnited ha kement-se betek an. Alawit eo ar familh al-Asad a zo e penn Siria abaoe 1971.
Utrecht (Suafrika)
Utrecht zo ur gêr eus Suafrika, e proviñs KwaZulu-Natal. War-dro 32 000 a dud zo o chom enni.
Savet e voe kêr en 18531, ha roet dezhi anv kêr Utrecht en Izelvroioù, en Europa.
Republik Utrecht a oa ur stad izelvroek en Suafrika (1852 - 1858), e kêr Utrecht.
Eus 1854 betek 1858 e voe Republik Utrecht, hag er bloaz-se e voe enteuzet e Republik Lydenburg, ha e 1860 neuze e Republik boer Transvaal.
Kommando Utrecht a gemeras perzh en daou vrezel ar Voered.
Infanta
Infanta zo
Perdaxius
Perdaxius zo ur gumun eus Sardigna. E Proviñs Carbonia-Iglesias e oa betek 2016, hiziv emañ e proviñs Sud Sardegna.
Ceann Chill Mhantáin
Ceann Chill Mhantáin (Wicklow Head e saozneg ) zo un beg-douar e reter Iwerzhon, war aod kontelezh Cill Mhantáin.
Uhel eo Ceann Chill Mhantáin, betek 83 metr uhelder a-us ar mor. Emañ war-hed 3 km diouzh kêr Cill Mhantáin, kêr-benn ar gontelezh. War ar beg-douar ez eus daou dour-tan, unan kozh savet e 1781 hag unan nevesoc’h ha tostoc’h d’ar mor, savet e 1818
Maryvonne Berthou
Maryvonne Berthou zo embannerez e ti TES, goude bezañ bet skolaerez e Diwan Lesneven e-pad pell. C'hoari a ra e Strollad ar Vro Bagan ivez.
Natalia (Suafrika)
Natalia a oa ur stad izelvroek e Suafrika adal 1838 betek 1843.
Junkers Ju 87
Ar Junkers Ju 87 berraet e Ju 87 ha lesanvet Stuka, er servij etre 1937 betek 1945, a zo ar c'harr-nij bombezadeg dre a-us anavezetañ (alamaneg: « Sturzkampfflugzeug », pe « Stuka » berraet) eus al Luftwaffe, implijet e voe dreist-holl e-pad an Eil Brezel-bed. Ar ger « Stuka » en alamaneg a talvez evit an holl karbedoù bombezadeg dre a-us. Koulskoude dre implij ar Ju 87 e-pad an Eil Brezel-bed hag ar brud eus ar c'harr-nij e chomo an anv stag eus outañ. Tro 6 500 Ju 87 a voe produet gant an embregerezh kirri-nij Junkers (ar bombarder dre a-us ar muiañ produet a voe ar Curtiss SB2C Helldiver amerikan gant 7 140 skouerenn).
Krouidigezh
Ar c'hentañ karbed arnod eus ar Ju 87 a nijo e 1935. savet e oa gant houarn nemetken, bez e oa dija un askell e-stumm un W. Kaset war-raok gant ur motor Rolls-Royce Kestrel a 640 jaou, distabil da vat e oa ha ken diaes da chom mestr warnañ, distrujet e voe e-pad an taolioù-arnod.
An eil karbed arnod, marilhet D-UHUH, a gemeras perzh e kenstrivadeg ar bombarderioù dre a-us e Meurzh 1936.
C'hwitellerez-tro
Ar c'hirrin-nij Ju-87 a oa dafaret gant c'hwitellerezioù-tro lakaet ouzh an troad douarañ, lesanvet e oant "trompilh Jeriko". Ur rod-viñs a oa hag a fiñve hervez an avel krouet gant fiñvoù ar c'harr-nij. Ar pal a oa da grouiñ ur son skiltr pa spluje ar c'harr-nij evit tagañ.
Lod tud a embann ez eo ur vojenn ar c'hwitellerezed-tro war ar Stuka en ur ziazezañ o gaoz war oberenn Hans Ulrich Rudel « Stuka pilot», met pa lenner an oberenn n'eo ket ken sklaer a-se. War un tu all ar skiantourien istor ar c'hirri-nij a laka war-wel an implij e-pad Brezeliadenn ar Frañs e 1940, ha war-lec'h.
Poltriji a zo test eus ar c'hwitellerezioù-tro war lod stuka er Frañs e 1940, met ivez e-pad brezeliadenn ar Balkanioù e 1941, ha memes war talbenn ar Reter betek 1943.
Greta Garbo
Greta Garbo (ganet Greta Lovisa Gustafsson, 18 a viz Gwengolo 1905 e Stockholm - 15 a viz Ebrel 1990 e New York) a oa un aktorez svedat.
N'he deus bet Greta Garbo Oscar ebet. Meur a wech e voe lakaet hec'h anv war a roll Oscar an aktorez wellañ koulskoude : gant ar filmoù Anna Christie ha Romance e 1930, Conquest e 1937 ha Ninotchka e 1939. E 1955 e voe roet un Oscar a enor dezhi abalamour d'an holl filmoù he doa c'hoariet enno. un
Ur steredenn war hec'h anv a zo e Hollywood Walk of Fame e Los Angeles.
E 1999 e voe lakaet e pempvet renk ar 50 Greatest American Screen Legends savet gant izili American Film Institute.
Emily Milbanke
Emily Milbanke a oa pried un diplomat saoz en XIXvet kantved, e Rouantelezh Bavaria.
Poltredet e voe gant Joseph Karl Stieler, livour lez roue Bavaria, e 1844, serret an oberenn e dastumad Ludwig Iañ, ha diskouezet e Poltredaoueg ar gened.
Kanton Brest-5
Kanton Brest-5 a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Penn-ar-Bed e Breizh.
Cepphus
Cepphus a zo ur genad e rummatadur an evned, er genad Alcidae.
Castañeda
Castañeda zo un anv-lec'h spagnolek, deuet da vout anv-tiegezh.
Elena del Montenegro
Jelena Petrović-Njegoš e serbeg, Elena del Montenegro en italianeg (Cetinje, 8 a viz Genver 1873 - Montpellier, 28 a viz Du 1952), pe  Elena di Savoia goude hec'h eured, a oa ur briñsez eus Montenegro, merc'h d'ar roue Nikolaz Iañ Montenegro ha Milena Vukotić, a oa rouanez Italia evel pried Vittorio Emanuele III.
Tampa (Florida)
Tampa zo ur gêr lec'hiet e mervent stad Florida e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 335 709 a annezidi e 2010. Pennlec'h kontelezh Hillsborough eo ivez.
Krouzh
Anv
Krouzh eo anv brezhonek ar benveg-seniñ a anver crwth ( e kembraeg, eus ar c'hentkeltieg *kruttos "tra ront", en deus roet ivez ar gerioù gouezelek croit : ur bos, un tort, ur vronn, un duchennig ha cruit : un delenn, hep mar en abeg da stumm ront ar c'hef-dasson koulz er c'hrouzhioù koshañ hag en telennoù . E galianeg e oa crotta, chrotta hervez Fortunat , ha rote e galleg, eus ar germaneg hrotta.
Salakot
thumb|Henry Morton Stanley gant e dog salakot thumb|De Gaulle o stardañ dorn gouarnour un drevadenn c'hall en salakot. [[René Pleven an hini zo adrekañ.]] Ar salakot, pe tog safari, zo ur pennwisk skañv, e lech alies, a veze douget gant Europeiz er broioù tomm, evel an ergerzhourien saoz en Afrika en XIXvet kantved.
Krouzh
Anv
Crouth ha crowd eo stummoù saoznek an anv ; roud zo eus ar sonerien pe ar farderien crwth en anvioù-tiegezh saoznek Crewther, Crowder, Crotherha Crowther ; eus crwth ivez e teu an anvioù-tiegezh skosat MacWhirter ha MacWhorter, e dave d'an delenn.
Salakot
Douget e vez c'hoazh gant soudarded ar Royal Marines saoz ha gant tud ordinal e Viet Nam.
Krouzh
Istor
Meur a zoare binvioù-seniñ kar d'ar c'hrouzh zo bet e Kembre, ken abred ha donedigezh ar Romaned er bloaz 43. Skeudennoù zo bet er Grennamzer adalek an, nebeut goude donedigezh ar wareg-seniñ en Europa ar C'hornaoueg.
Kentañ gwech ma'z eo menet ar c'hrouzh en ur skrid eo e Nghyfreithiau Hywel Dda ("Lezennoù Hywel Dda", ). Ur genstrivadeg krouzh a voe en Eisteddfod kentañ, e kastell Cardigan en Aberteifi er bloaz 1176.
En eil lec'h goude an delenn e oa ar c'hrouzh en urzhaz ar sonerezh e Kembre.
Betek dibenn an e veze sonet ar c'hrouzh evit lakaat an dud da zañsal ; tamm-ha-tamm avat e voe distroadet gant ar violin.
Emdroadur
En Azia en Henamzer e voe ganet hendad ar c'hrouz, kent errout dre Drakia pe dre Lydia en Henc'hres ma voe anvet λύρα lyra.
Ouzh ur c'hef-dasson (ἠχεῖον icheíon) e veze staget div vrec'h (πήχεις pícheis) kromm ha kenstaget el laez dre ur yev (ζυγόν zygón). Ouzh ar yev-se e veze staget kerdin ha stegnet ouzh traoñ ar c'hef-dasson dreist ur pontig. Peder, seizh pe dek kordenn e katgut (χορδή chordí, alese ar ger "kordenn") a oa, hervez ar mare ha marteze hervez ar rannvro ivez. Ar c'hitar (eus an asirianeg chetaraj; henc'hresianeg : κιθάρα kithára) zo testeniekaet e 1700 kJK en Asiria, e Henegipt, en Anatolia, e Henc'hres hag en Impalaeriezh roman kent en em strewiñ dre Europa a-bezh.
E dibenn ar e voe darbet d'ar c'hitar mont da get en Impalaeriezh roman, pa lakaas an Iliz serriñ ar c'hoarivaoù : berzet e voe ar sonerezh koulz er vuhez foran hag el lidoù relijiel, ha berzet ivez ar c'hoariadegoù broadel. Gant pobladoù nann-kristen an Norzh hag ar C'hornôg e voe miret an hengoun a oa bet desket dezho gant an alouberien hag an drevadennerien. Dre C'hresianed Anatolia ec'h emdroas ar c'hitara, pazenn-ha-pazenn, betek ar gitar, ar bazenn gentañ o vezañ ar chrotta. . Ur chrotta eus ar pe  zo bet kavet en ur bez er Schwarzwald :  hirgarrezek eo, stummet en un tamm prenn hepken eo ar c'hef-dasson, ar brec'hioù hag ar yev, dres evel ar c'hrouzh ; un doare all a oa deveret diouzh al lourenn, gant an traoñ kromm evel hini ur violin. Paot e oa an daou stumm en Europa betek ar ; sonet e vezent gwech gant ar bizied, gwech gant ur wareg, hag anvet kitara ha chrotta war an dro. Nebeutoc'h a gerdin a oa, 8 d'ar muiañ. Sonn e veze dalc'het ar benveg e Henc'hres, a-led hag a-skouer en Asiria.
Ur soner chrotta zo skeudennet war follenn 215v Bibl kentañ Charles II, bet dornskrivet e 845-846], m'e weler o terc'hel ar benveg son hag a-skouer dirazañ, o vougañ ar c'herdin gant e zoen kleiz en ur o skrabañ gant e zorn dehou.
Nuxis
Nuxis zo ur gumun eus Sardigna. E Proviñs Carbonia-Iglesias e oa betek 2016, hiziv emañ e proviñs Sud Sardegna.
Krouzh
Emdroadur
Goude ar bazenn-se e voe ouzhpennet un troad er c'hreiz evit ar bizied : meur a notenn a c'helled seniñ neuze, e-lec'h un notenn hepken dre gordenn al lourenn. Tro a oa da lakaat un dorn da dremen etre an troad hag unan eus kostezioù ar benveg, evit mougañ ar son, ha nebeutoc'h a gerdin a voe, 3 pe 4 hepken : dre-se e voe ganet ar c'hrouzioù kentañ.
Hiziv
Pevar c'hrouzh kozh zo deuet betek ennomp.
Meur a luder a-vremañ o deus fardet krouzhioù nevez, ha meur a zen zo bet ouzh o seniñ, un 20 bennak hepken avat ; ar Gembreadez Cass Meurig eo an hini brudetañ dre hec'h albom Crwth (2004).
Rummatadur
Hervez ar rummatadur Hornbostel-Sachs (Systematik der  Musikinstrumente ) ez eo ar c'hrouzh ur benveg dre gerdin (3), lieselfenn (32), e familh al ludoù (321),  en is-familh al loudoù yevet hag al lourennoù (321.2), a zo binvioù gant ur c'hef-dasson e prenn.
Seniñ
Lodennoù eus sonerezh ar c'hrouz er Grennamzer zo deuet betek ennomp dre zornskrid an telenner hag eilskriver Robert ap Huw (1580-1665) ; sonerezh hen evit an delenn eo, met lod anezhañ a c'heller seniñ gant ar c'hrouzh. Bihan-tre eo an niver a sonadennoù eus an kantved a zo deuet betek ennomp ; biskoazh evit doare n'eus bet dastumadoù sonerezh evit ar c'hrouzh. Pezhioù hengounel all a c'hall bezañ kempennet evit ar benveg avat.
Kement den a zo mennet da seniñ ar c'hrouzh a rank kavout penaos seniñ, ha petore sonadennoù a c'heller seniñ. Lod tud a glask tonioù krennamzerel, lod all a dro war-du an tonioù hengounel a veze sonet kent steuzidigezh ar benveg, lod all c'hoazh ne sonont ar c'hrouzh nemet evit eilañ binvioù all en ul laz, ha lod ivez a aoz sonadennoù nevez.
Da zalc'hennoù taravet gant ar wareg e talv an div gordenn izelañ alies, daoust ma c'heller o seniñ gant ar biz-meud evit reiñ lusk d'ur sonadenn ; a-drugarez d'ar c'hwec'h kordenn ez eo ar c'hrouzh ur benveg klotadek-kenañ, setu ez eo savet ar c'hrouz evit seniñ pezhioù klotadek skoret gant dalc'hennoù, evel ar meulganoù hag ar plygain carols, a vez kanet da veure an Nedeleg. Azasaat sonadennoù bet skrivet evit ar viel a c'heller ivez, koulz ha tonioù a soner gant binvioù kar d'ar c'hrouz : ar jouhikko finnat hag ar hiiu kannel estonian, da skouer.
Kanton Dunkerque-1
Kumunioù
Kanton Dunkerque-1 a ya ul lodenn kumun Dunkerque d'ober anezhañ.
Pennwisk
Ur pennwisk zo ur pezh dilhad a vez lakaet war penn an dud, koulz paotred koulz merc'hed.
Pennwiskoù
A bep seurt pennwiskoù zo:
Narcao
Narcao zo ur gumun eus Sardigna. E Proviñs Carbonia-Iglesias e oa betek 2016, hiziv emañ e proviñs Sud Sardegna.
Nieuwe Republiek
An Nieuwe Republiek  (Republik Nevez en afrikaneg) a oa ur Stad izelvroek vihan en e Suafrika, war aod Meurvor Indez. Vryheid e oa ar gêr-benn anezhi.
Istor
Savet e voe gant Boered hag o devoa sikouret ar roue Dinuzulu (1868-1913) da virout ar galloud =ha da vezañ trec'h war glann ar c'hlann Mandlakazi en eskemm ouzh douaroù war lez ar stêr Mfolozi.
Disklêriet e voe ar republik dizalc'h d'ar 5 a viz Eost 1884 ha diazezet kêr Vryheid hepdale, d'an 23 a viz Gwengolo. Kaset e voe ar Zouloued kuit. Daou vloaz goude, d'an 22 a viz Here 1886, e voe anzavet ar Stadig gant ar Rouantelezh-Unanet.
Goude Eil brezel ar Voeren e 1903 e voe staget ouzh Natal.
Zydeco
Ar zideko, pe zydeco e galleg ha saoznek, pe zarico, zo un doare sonerezh difluket en Louisiana er bloavezhioù 1930, kar tost d'ar sonerezh "kadian", ma soner blues ha rhythm and blues.
Istor
Clifton Chenier, lesanvet "The King of Zydeco," a sone akordeoñs er skingomz. Er bloavezhioù 1950 ec'h enrollas pladennoù gant Specialty Records, ar gompagnunezh a skigne pladennoù Little Richard ha Sam Cooke. Chenier a gane "Les Haricots Sont Pas Salés" (" N'eo ket sall ar fav ruz"), arouez ar baourentez da unan ha n'halle ket lakaat kig sall en e fav.
Amédé Ardoin
Pa varvas, e 1941 pe 1942, da 44 bloaz, met n'ouzer ket pegoulz resis, na pelec'h, e voe lakaet e toull ar re baour. Mervel yaouank a reas eta, diwar ur gwallzarvoud hervez lod, diwar an naplez hervez lod all, komzet e voe ivez eus ul lazhadenn abalamour da liv e groc'hen, pe d'ur soner gwarizius.
Hiriv e larer e varvas en ospital Pineville en Alexandrie, d'ar 4 a viz Du 1941, diwar ur c'hleñved ha ne bareed ket en amzer-se.
La Ceiba
La Ceiba zo anv meur a lec'h e meur a vro en Amerika, diwar an anv ceiba, hini ur wezenn eus ar broioù-se.
Estadio Belvedere
An Estadio Belvedere zo ur sportva bet savet e Belvedere, unan eus karterioù Montevideo, en Uruguay.
La Ceiba
Ar Ceiba pentandra eo arouez broadel Guatemala.
Estadio Belvedere
Bet digoret d'ar 4 a viz Gouere 1909, piaouet e voe ar sportva gant Montevideo Wanderers da gentañ-penn. Da c'houde e voe Ministrerezh ar Yec'hed Foran perc'henn warnañ kent bezañ piaouet da vat gant Liverpool Fútbol Club adalek 1938. Degemer a c'hell betek eizh mil pemp kant arvester.
Liammet eo istor an Estadio Belvedere ouzh hini skipailh broadel Uruguay. D'ar 15 a viz Eost 1910 e voe dalc'het ennañ ur c'hrogad Copa Lipton ouzh skipailh broadel Arc'hantina. Ar wech kentañ e voe d'ar velldroaderien uruguayat dougen ar c'hrez glas-oabl al liv anezhañ a zo deuet da vezañ ken brudet e metoù ar vell-droad etrebroadel. A-hervez e teuje al lesanv La Celeste, bet tapet gant skipailh Uruguay, eus an darvoud-se (ur blakenn-goun a zo bet peget er sportva d'e lidañ).
Santez-Sofia (Istanbul)
Iliz Santez-Sofia (e turkeg Ayasofya) pe ent-ofisiel Moskeenn Veur Santel Hagia Sofia a oa un iliz savet e Bizantion dindan ren an impalaer Justinian etre 532 ha 537. Izidor Miletos hag Anthemios Tralleis a voe he daou saver gresian. Iliz-veur patriarkel an impalaeriezh e oa. Iliz vrasañ Impalaeriezh roman ar Reter hag an Iliz ortodoks e oa, nemet etre 1204 ha 1261 pa oa un iliz katolik e-pad Impalaeriezh latin Kergustentin.
Pa voe aloubet Istanbul e 1453 gant Mehmet II e voe treuzfurmet Santez-Sofia en ur voskeenn.
St. Petersburg (Florida)
right|250px|border St. Petersburg zo ur gêr lec'hiet e mervent stad Florida e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 244 769 a annezidi e 2010. Pennlec'h kontelezh Pinellas eo ivez.
Santez-Sofia (Istanbul)
D'ar 24 a viz Du 1934, diwar ziviz Mustafa Kemal Atatürk, e voe graet ur mirdi eus Santez-Sofia. Divizet e voe gant ar prezidant turk Recep Tayyip Erdogan ober ur voskeenn anezhi en-dro e 2020.
Musei
Musei zo ur gumun eus Sardigna. E Proviñs Carbonia-Iglesias e oa betek 2016, hiziv emañ e proviñs Sud Sardegna.
Cayos Cochinos
Cayos Cochinos zo un anv roet d'un enezeg er Mor Karib, e Honduras, ha da gentañ-penn d'an div vrasañ anezho: Cayo Cochino Mayor, pe Cayo Grande, ha Cayo Cochino Menor, pe Cayo Menor hepmui. Un 30 km er biz da La Ceiba emaint, ur pemzek enezennig kouralek a zo anezho, ha 2 km². Stag int ouzh kumun Roatán, e departamant Islas de la Bahía.
108 den a oa o chom eno hervez niveradeg 2001.
La Bastide
La Bastide, pe Labastide, zo un anv-lec'h gallek, deuet eus an anv okitanek La Bastida (deuet eus an anv-boutin okitanek bastida), hag anv meur a gumun e broioù okitanek Bro-C'hall, kentoc'h e mervent ar vro, da lavarout eo er c'hornôg d'ar stêr Ron dreist-holl.
Kumunioù
... hag un toullad re all.
La Ceiba (Honduras)
La Ceiba zo ur gêr hag ur porzh eus Honduras, war aod ar Mor Karib, ha kêr-benn departamant Atlántida.
Kasketenn
Yezh
Dont a ra ar ger brezhonek eus ar ger gallek "casquette", savet diwar ar ger "casque", tokarn. E saozneg e vez graet "cap" eus ur gasketenn met ivez eus pennwiskoù all hep lerbenn: koef, boned hag a bep seurt.
Orin
Peurvuiañ e weler orin ar gasketenn a hiziv er chako a veze gant soudarded ar rejimantoù hungarat war varc'h en. Kemeret e voe ar chako en armeoù Buonaparte, ha brudet dre Europa. Abaoe ez eus bet implijet meur a seurt kasketenn en armeoù pe er polisoù pe er postoù pe e kompagnunezhioù trenioù, evel ul lodenn a-bouez eus al lifreoù. Evit ar bobl e veze graet kasketennoù plad, evit ar vicherourien ha labourerien ar maezoù. En Alamagn evel en Izelvroioù pe Lec'hlenn e veze gwisket ur gasketenn gant ar studierien en kanved, en Alamagn e veze anvet Biedermeiermützen.
Giz
Hiziv e plij kentoc'h d'ar re yaouank ha d'ar sportourien gant he zres skañv hag aes.
Marc'hhouarnerien
Er bloavezhioù 1950 ha 1960 e veze douget ur gasketenn gant ar varc'houarnerien a vicher, ha warni e veze skrivet anvioù ar c'hompagnunezhioù o goprae. Reolennoù nevez zo deuet er vicher, ret e vez lakaat ur pennwisk-gwarez bremañ, ha kuit ar gasketenn.
Broioù yen
Er broioù yen e weler kasketennoù gant divskouarnioù. Seurt kasketennoù zo bet gwelet en armeoù ivez.
Karia
Karia (Καρία e gregach, Karya e turkeg) a oa ur vro gozh, pe ur broviñs, e mervent Azia Vihanañ, etre Likia er reter, Frigia en hanternoz, Lidia er c'hornôg, ha Mor Egea er c'hreisteiz.
Hervez Herodotos e oa Minoiz a orin e oa tud Karia. Int avat a lavare e oant tud eus Anatolia, aet da voraerien hag e oant kerent d'ar Vysianed ha da dud Lidia.
Hellened Ionia ha Doria eo a drevadennas ar c'hornôg anezhi hag en em veskas gant tud Karia evit sevel stadoù hellen nevez, en o zouez kêrioù Knidos, pe Halikarnassos. Karianed a veze graet eus an dud orin degouezhet er vro a-raok an Hellened.
Pa deuas ar Bersed e voe savet ur satrapiezh ganto. Ar satraped avat en em zalc'he evel rouaned, evel Mausolos pe e wreg Artemisia II. Gant an impalaeriezh roman e oa ur broviñs roman en Azia.
Yezh
Ur yezh anatolek a gomze ar Garianed.
Upingtonia
Republik Upingtonia a oa ur stad izelvroek, pe republik boer, en Suafrika, krouet d'an 20 a viz Here 1885. E 1886 e voe kemmet hec'h anv en Lijdensrust. En 1887 e voe enteuzet en Deutsch-Südwestafrika, a zo Namibia hiriv.
Istor
Etre 1874 ha 1880 e tivroas kouerien eus  Transvaal d'ar vro a oa  su Angola neuze. Bec'h a savas gant an drevadennerien bortugalat, lod a zistroas da-vetek Transvaal, lod all a yeas davet ar su.
In 1885 e prenas William Worthington Jordan kement ha 50 000 km2 a zouaroù digant ar penn-bras Ovambo Kambonde, evit  300 lur, paeet evel 25 arm-tan, ur march yac'h,  hag ur varrikennad kognag. En em astenn a rae an dachennad a-hed 170 km adal Okaukuejo er c'hornôg betek Fischer's Pan er reter. Ar penn-bras Kambonde en devoa ezhomm eus skoazell Jordan evit bezañ trec'h war e enebour Nehale.
Etre 1876 ha 1879, en amzer an  Dorsland Trek e oa  Boered o devoa treuzet  an tolead da vont da Angola. En 1885 e tistroas lod da chom e Grootfontein war douaroù roet evit netra dezho gant Jordan. Disklêriet e voe Republik Upingtonia d'an 20 a viz Here 1885.
Agnuted
An Agnuted, pe Anagnuted, Anagnutes e latin, a oa ur bobl c'halian a veve war harzoù al Liger-Atlantel ha Vendée,. Amezeien e oant d'an Ambiliati.
Ada Karia
Ada Karia ( Ἄδα, Áda, e gregach), c'hoar da Mausolos hag Artemisia II, pried d'he breur Idrieus, a oa satrapez Karia e 344 kent JK.
Merc'h e oa da Hekatomnos (Ἑκάτoμνως e gregach). Dimeziñ a reas d'he breur Idrieus ha ren a reas en e lec'h pa varvas e 344. E 340 avat e voe distroadet gant he breur yaouankoc'h Pixodaros, sikouret gant ar goprsoudard Mentor Rodos, ha ne chome ganti nemet Alinda, he c'hreñvlec'h.
Mervel a reas Pixodaros e 335, ha roet e voe Karia d'e vab-kaer pers Orontobates gant roue Pers. E 334 e tegouezhas Alesant Veur er vro ha mont a reas da gaout Aria en he c'hreñvlec'h en Alinda, ma talc'he penn ouzh Orontobates. Advabiñ a reas Alesant ha lakaat anezhañ da hêr dezhi.
Gonnesa
Gonnesa zo ur gumun eus Sardigna. E Proviñs Carbonia-Iglesias e oa betek 2016, hiziv emañ e proviñs Sud Sardegna.
Herve Lossec
Herve Lossec zo ur skrivagner brezhonek ha gallek, ganet d'an 13 a viz Here 1947 e Lesneven, e Bro-Leon.
Brudet eo deuet da vezañ gant berzh al levr gallek Les Bretonnismes e dibenn ar bloavezh 2010.
Jamie Oliver
250px|thumb|Jamie Oliver en [[Union Square (New York City)|Union Square e New York City e 2008]] Jamie Oliver, bet ganet gant an anv James Trevor Oliver d'ar e Clavering e kontelezh Essex e Bro-Saoz, a zo ur mestr keginer brudet ha lusker er Rouantelezh-Unanet, e lec'h ma 'z eo lesanvet Naked Chef (ar chef noazh). Kresket en deus e vrud betek broioù saoznek all evel ar Stadoù-Unanet.
Tulban
thumb|left|220px|Morianez tulbanet Poltred gant [[Alberto Henschel, war-dro 1870]] Un tulban zo ur pennwisk graet gant ur pezh danvez hir, ha douget e broioù zo, en Azia dreist-holl, er broioù arab hag en India, hag e broioù zo eus Afrika.
Jamie Oliver
Buhezskrid
Jamie Oliver en deus bevet e yaouankiz e kêriadenn Clavering, en Essex. E gerent o doa ur preti-pub du-se. E 1989 e krouas ur strollad sonerezh ar Scarlet Division, gant Leigh Haggerwood hag a zo deuet da vezañ sonaozour abaoe.
Dizoloet e voe e 1996 gant ar broduerez skinwel Patricia Llewellyn en un teulfilm diwar-benn un Noël au ptit Normand e Londrez, e-lec'h ma laboure Jamie. Dont a reas da vezañ keginer an abadenn keginerez The Naked Chef (1998-1999) hag a reas berzh bras.
Synthliboramphus
Synthliboramphus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ godoged.
Jamie Oliver
Buhezskrid
Ne zeu ket tamm ebet e lesanv "Naked Chef" (Chef Noazh) eus simplded e "aozadennoù", met eus ar fed n'en defe morse e dog keginer.
Dimeziñ a reas gant Juliette "Jools" Norton d'an ; div verc'h o deus bet, Daisy Boo ha Poppy Honey, ganet e 2002 ha 2003.
Jamie er skinwel
Brudet oe bet gant an heuliad Naked Chef war ar BBC : The Naked Chef, Return of the Naked Chef ha Happy Days with the Naked Chef.
Orlando (Florida)
right|250px|border Orlando zo ur gêr lec'hiet e su-kreiz stad Florida e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 238 300 a annezidi e 2010. Penn-lec'h kontelezh Orange eo ivez.
Jamie Oliver
Jamie er skinwel
Da c'houde eo bet war Channel Four, e-lec'h ma tiskouezas krouidigezh ha buhez ar predti Fifteen e Jamie's Kitchen (2002) ha Return to Jamie's Kitchen, ha gwirvoud ar c'hantinoù-skol e Jamie's School Dinners.
Josepha Conti
Josepha Conti, ganet d'ar 17 a viz C'hwevrer 1825 ha marvet d'an 28 a viz Du 1881, a oa ur servijerez koant eus Bavaria en XIXvet kantved.
Lezenn Jante
Lezenn Jante pe Janteloven en daneg (Jantelagen e svedeg) zo un hollad dek reolenn-emzalc'h a faltazi krouet gant ar skrivagner danat Aksel Sandemose. Dont a ra an anv-se eus ar romant En flygtning krydser sit spor (Un tec'hour o tispenn e roudoù) en 1933, ma lavar an oberour eo ar reolennoù-se a zo o ren en e gêr c'henidik e Jutland.
Josepha Conti
Merc'h henañ ur vatezh e oa. Da 15 vloaz, e 1840, e voe dimezet d'al livour Anton Conti, 45 bloaz dezhañ. O chom edont er Briennerstrasse, en München, nepell diouzh palez ar roue Ludwig Iañ Bavaria.
Poltredet e voe gant Joseph Karl Stieler e 1844, pa oa 19 vloaz. Adstagañ a reas an arzout gant an alegoriennoù evel en e oberoù kentañ eus ar rummad. Lakaet e voe Josepha da zougen ur gurunennad roz, ha da sellout trema an neñvoù, e doare al leanez ha santez Rosa de Lima.
Iglesias (Sardigna)
Iglesias zo ur gumun eus Sardigna. E Proviñs Carbonia-Iglesias e oa betek 2016, hiziv emañ e proviñs Sud Sardegna.
Josepha Conti
Serret e voe an oberenn e dastumad Ludwig Iañ, roue Bavaria, ha diskouezet e Poltredaoueg ar gened.
Jamie Oliver
Jamie er skinwel
Skignet e vez e abadennoù en un daou-gugent bro bennak, er Stadoù-Unanet war ar chadenn Food Network, e Bro-C'hall war Cuisine.tv.
Embannet ez eus bet meur a levr gant rekipeoù abadennoù Oliver. Skrivañ a ra ivez kronikennoù er c'helaouennoù breizhveuriat.
La Bayamesa
La Bayamesa, pe Himno de Bayamo, zo ur ganaouenn spagnolek bet savet an ton (e miz Eost 1867) hag ar gerioù (e 1868) anezhi gant an emsaver kuban Pedro Figueredo. Kempennet e voe gant ar sonaozer Manuel Muñoz Cedeño evit ma vije sonet gant ul laz-seniñ.
Klevet e voe an ton anezhi d'an 11 a viz Mezheven 1868 evit ar wech kentañ en iliz-veur Bayamo, c'hoariet dirak pennoù bras ar gouarnamant trevadennel spagnol a oa deuet da lidañ Gouel ar Sakramant. Un nebeud mizvezhioù diwezhatoc'h e tarzhas ar Brezel Dek Vloaz ouzh Spagn d'an 10 a viz Here. D'an 18 e krogas Emgann Bayamo ha ne zaleas ket kêr da gouezhañ etre daouarn an emsavidi guban : rediet e voe al lu spagnol da godianañ d'an 20 da noz. Hervez kont en dije Figueredo skrivet ar gerioù, hag eñ chomet a-c'haoliad war e varc'h. Lakaet e voe harz warnañ gant ar soudarded spagnol ha kaset d'ar marv d'ar 17 a viz Eost 1870 e Santiago de Cuba : kent mervel en devoe amzer da rannañ un nebeud gerioù eus e ganaouenn : ¡Morir por la Patria es vivir!
Degemeret e voe da himn Kuba ent-ofisiel e 1902, o virout an daou boz kentañ hepken dre ma voe kavet ar re da-heul re dagus ouzh emlorc'h ar Spagnoled...
Doareoù all
Savet e voe un doare all eus ar ganaouenn, e 1908, gant ar sonaozer Sindo Garay, Mujer bayamesa an titl anezhi. Dindan an titl La Bayamesa e voe enrollet gant an daouad a yae d'ober Jesús Cabrisas hag Irene Farach ha chomet e oa anavezet evel-se. He c'hlevet a c'heller en albom Buena Vista Social Club deuet er-maez d'ar 16 a viz Gwengolo 1997.
Kanton Dunkerque-2
Kanton Dunkerque-2 (kanton Dukark-2 en izelvroeg) a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.
Kumunioù
Goude ar c'hendeuzadur etre De Moeren ha Gijvelde d'ar 1 a viz Genver 2016, ez a 4 c'humun hag ul lodenn kumun Dunkerque d'ober ar c'hanton:
Eachinis
Eachinis (Aughinish e saozneg ) zo un enezenn vihan en aod hanternoz kontelezh An Clár, en Iwerzhon. Emañ er c'hreisteiz da Vae Gaillimh, nepell diouzh Cinn Mhara. En em astenn a ra war 3 km hed hag 1,6 km led, ha war-dro 50 den zo o chom enni.
Gwechall e oa stag ouzh an douar-bras, met e 1755 e voe distaget dioutañ gant un tsunami da-heul kren-douar Lisbon er bloavezh-se. War-lerc'h e voe savet ur chaoser a liamme an enezenn ouzh gourenez Dúros, er reter, hag a zo e kontelezh Gaillimh. D'ar mare-se ivez e voe savet un tour Martello war an enezenn gant an arme saoz.
Rhamphocharis
Rhamphocharis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1876 gant an evnoniour italian Tommaso Salvadori (1835-1923).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Ginea Nevez, daou (2) isspesad dezhe en holl.
Omnes
Omnes zo un anv-badez brezhonek kozh, hag ur ger latin.
E latin
Omnes zo ur raganv latin hag a dalv kement hag « (an) holl »; e gavout a reer e lavaredoù evel :
Kanton Brest-3
Kanton Brest-3 a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Penn-ar-Bed e Breizh.
Omnes
E brezhoneg
thumbnail|Ardamezioù an tiegezh Omnes Un anv-badez eo Omnes (Omnès hervez an doare gallek, Omnesius e latin), deuet marteze diwar ul lesanv, hag aet da anv-tiegezh. E kartular Redon eo e kaver ar stumm latin Omnesius, met n'ouzer ket a belec'h e teu; martezeadennoù zo bet savet, ha lod savet diwar faltazi.
Hervez Albert Dauzat, ar yezhour gall a skrive e-barzh Le Monde a-enep ar yezhoù rannvroel e 1951, e vije bet lesanv ur c'holist a gare kanañ ar salm 47 hag a grog gant « Omnes populi… ».
Ur vartezeadenn siriusoc'h zo, diazezet war ar ger kembraek efnys, « konnaret, enebet ».
Lec'hanvadurezh
Diwar an anv Omnes eo savet an anv-lec'h Keromnes, deuet da vout anv-tiegezh.
Eus Omnes an toger d'an omnibus
Mont a raio Stanislas Baudry goude da Bariz ma tigoro ur rouedad 18 linenn a girri-boutin.
Núño
Núño zo un anv-badez spagnolek.
Gerdarzh
Eus an anv latin Nunnius. Diwar Núño e teu an anv-tiegezh Núñez.
Pennad kar
.
Austrasiatica alexhuberti
Austrasiatica alexhuberti a zo unan eus ar pemp spesad a vez renket er genad Austrasiatica e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin dizoloet diwezhat ha ral-spontus a vev e mor Andaman ar Su en dour don an hini eo. E 2000 ne oa ket bet kavet muioc'h eget un dek bennak a gregin.
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Lorenz & Huber e 2000 dindan an anv genad Nesiocypraea. An anv alexhuberti a zo bet roet en enor da Alex Hubert kenskrivanier al levr aet d'an anaon a-raok an eil embann (1938-1999).
Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Austrasiatica alexhuberti o vezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
Bevoniezh
Kregin brav ha ral spontus eo an Austrasiatica alexhuberti. Kavet e vezont er mor don etre 80 m ha 200 m donder draget gant bagoù.
Ment
Mentoù boutin ar c'hregin bras-se a zo etre 58 mm ha 61 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig pe ramz, betek 63 mm.
Gwelout ivez
Austrasiatica deforgesi, Austrasiatica hirasei, Austrasiatica langfordi, Austrasiatica sakuraii spesadoù all ar genad.
Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo e mor Andaman etre Thailand ha Sumatra.
Pêr-Vari Kerloc'h
thumb|260px|Pêr-Vari Kerloc'h
Pêr-Vari Kerloc'h zo 6vet drouiz meur Goursez Breizh, ar vreuriezh savet e 1899. Kemeret en doa lec'h Gwenc'hlan ar Skouezeg e penn Goursez Vreizh, war-lerc'h marv hennezh e 2008. Morgan eo e anv drouiz.
Oranje
Oranje zo anv meur a dra.
Ponterwyd
Istor
Mengleuzioù a oa gwechall tro-war-dro Ponterwyd. Ur vengleuz arc'hant, a oa e Llywernog, zo bet treuzfurmet en ur mirdi.
Masainas
Masainas zo ur gumun eus Sardigna. E Proviñs Carbonia-Iglesias e oa betek 2016, hiziv emañ e proviñs Sud Sardegna.
Boned Balmoral
Kar eo d'an Tam o'shanter ha da voned Glengarry.
An anv
Anvet eo diwar-lerc'h Kastell Balmoral, perc'hennet gant an Tiegezh Roueel saoz abaoe dibenn an.
Istor
Dont a rafe eus ur boned eus ar, plat ha ledanoc'h, glas gwechall, gant ur seizenn marellet, ruz ha gwenn peurvuiañ.
Uria
Spesadoù
2 spesad ereved a zo ennañ:
Leopold von Baden
Leopold von Baden zo anv daou zen:
Austrasiatica deforgesi
Austrasiatica deforgesi a zo unan eus ar pemp spesad a vez renket er genad Austrasiatica e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin dizoloet diwezhat ha ral-spontus an hini eo.
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Lorenz e 2002 dindan an anv genad Nesiocypraea. An anv deforgesi a zo bet roet en enor da Deforges.
Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Austrasiatica deforgesi  o vezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
Bevoniezh
Kregin brav ha ral spontus eo an Austrasiatica deforgesi.
Gwelout ivez
Austrasiatica alexhuberti, Austrasiatica hirasei, Austrasiatica langfordi, Austrasiatica sakuraii spesadoù all ar genad.
Margarida
Margarida zo anv ur vleunienn hag un anv-badez katalanek, galizek ha portugalek roet d'ar merc'hed.
Eilstummoù
Keñveriañ a c'haller an daou stumm Margarida/Margalida gant ar gerioù servij/selvij e brezhoneg.
Boned plu
thumb|Soner e voned plu Ur boned plu (feather bonnet e saozneg) zo ur boned graet gant plu ha gwisket gant soudarded eus rejimantoù Uheldirioù Bro-Skos. Douget eo bet en arme Breizh-Veur eus war-dro 1763 betek deroù ar Brezel-bed kentañ. Hiziv ne vez gwisket nemet gant sonerien binioù skos.
Himantopus melanurus
a zo ur spesad skaseged eus ar c'herentiad Recurvirostridae.
An Bior
An Bior (Burr Point e saozneg ) zo un beg-douar e biz Iwerzhon, war aod ledenez Aird pe Aird Uladh, e kontelezh An Dún.
Al lec’h reterañ eo en enez Iwerzhon a-bezh.
Spont bras
Ar Spont bras (galleg: Terreur) a voe ur mare e-pad ar Dispac'h gall ma voe lazhadegoù a-vras hag ur ren amreoliek. Goustadik eo bet lakaet e-plas, deiziad an enaouadenn a zo disheñvel hervez an istorourien: adal ganedigezh al lezvarnioù dispac'hel e miz Meurzh 1793, lazhadegoù Gwengolo 1792, pe ar c'hentañ pennoù troc'het e Gouhere 1789.
Ar gwashañ mare a voe tizhet gant al lazhadegoù goude ma voe bet kemeret ar galloud gant kannaded ar Venezidi (Les Montagnards) e 1793, hag a echuo d'an 28 a viz Gouhere 1794 (d'an 10 a viz ar wrez er bloavezh II), gant kouezhadenn Robespierre ha pa voe dibennet gant darn eus pennoù e luskad. Goude kouezhadenn ar vonarkiezh c'hall d'an 10 a viz Eost 1792 hag harzhadenn kannaded ar Girondins e-pad devezhioù emsav an 31 a viz Mae hag an 2 a viz Even 1793, ar Venezidi o devoa kemeret ar galloud ha penn an Dispac'h gall. Ar c'hentañ Republik, e-krog gant ur brezel reveulzier a-enep ur c'hengevread europaat hag enebet dre stumm ur brezel diabarzh a-enep ar roueelourien hag ar gevredadelezh, a vez dindan beli ur galloud dreistordinal diazezet war an nerzh. Ouzhpenn d'an nerzh e oa implijet doareoù maez lezenn hag ar flastridigezh a-enep ar re disfiz warno pe enep-reveulzierien.
Ar flastridigezh a oa da gentañ unan a-enep ar roueelourien, goude-se ar re Girondins, ar re kerreizh, a-raok ma ne vefe ar Venezidi oc'h en em lazhañ etrezo o welet ar re Hébertistes flastret, goude-se ar re Dantonistes hag evit echuiñ ar re Indulgents. Goude trec'hioù al luioù republikan, kanaded ar Plaine, an ez dantonistes ha memes dreistbeverien an hébertistes harpet gant ul lid eus ar Jakobined a voe deuet a-benn da lakaat Robespierre hag e gevredidi da gouezhañ ha da vezañ lakaet d'ar marv d'an 28 a viz Gouhere 1794, echuet e voe neuze evel-se mare ar Spont bras.
E-pad mare ar Spont bras tro 500 000 a dud a voe harzet ha tro 100 000 a voe lakaet d'ar marv pe a voe gouzañverien lazhadegoù direizh; ur 17 000 a oa bet dibennet, 20 000 pe 30 000 fuzuilhet, ha degadoù a milieroù a prizonidi ha trevourien eus Vendée, paotred, maouezed, bugale, a voe gouzañverien e-pad lazhadegoù ar Mans, lazhadegoù Savenay, lazhet gant ar unvezioù stourm ar colonnes infernales, pe e-pad Beuzadegoù Naoned.
Istor
Kavout peur e oa bet kroget gant ar Spont bras n'eo ket aes, an istorourien n'int ket a-du etrezo. Div mare a vez lakaet war-raok. An hini gentañ a krog gant kouezhadenn ar vonarkiezh d'an 10 a viz Eost 1792, hag a voe echuet gnat kentañ bodadenn ar goñvañsion vroadel d'an 20 a viz Gwengolo 1792 ha dreist-holl gant trec'h Emgann Valmy, hag a voe ar memes devezh ha brudet buan betek Pariz adal an deiz war-lec'h.
E-pad ar c'hentañ mare-se e vez krouet ardivinkoù justis hag a vo diazez ar Spont Bras: ul lezvarn dreistordinal a zo krouet d'ar 17 a viz Eost 1792 — kentañ pazenn al lezvarnioù reveulzier — karget eo da varnañ, hep ma vefe posubl goulenn ur galv, an dud lakaet da gablus eus « torfedoù » an 10 a viz Eost hag holl perzidi irienn al Lez.