cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fuzuilhadenn North Hollywood
Dre an niver a dud c'hloazet, a dennoù, aa armoù implijet ha padelezh an eskemmoù tennoù, e lakaer ar fuzuilhadeg-se da unan eus ar re washañ en istor torfederezh ar vro.
Cravanzana
Cravanzana (Cravansan-a e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Caíssa (Brazil)
Caíssa a oa ur gazetenn bortugalek gouestlet d'an echedoù embannet e Brazil e 1978- 1982. Waldemar Costa ha Luiz Vasconcellos Loureiro a oa he fenngazetennourion.
Kosmologiezh
Ar gosmologiezh, pe ar vedoniezh zo ur skourr eus an astrofizik hag a studi orin, natur, framm hag emdroadur an hollved.
Brived
Kumunioù treuzet
Devrieg (andon), Santez-Anna-ar-Brived, Pontkastell-Keren kember gant al Liger etre Sant-Nazer ha Mouster-al-Loc'h.
Jean Tricoire
Jean Tricoire, pe Jean Clément Anatole Tricoire, bet ganet e Saint-Martin-des-Noyers (Vendée) d’an 28 a viz Genver 1921 ha marvet e Kastell-Briant d’ar 17 a viz Meurzh 1994, a oa mezeg ha saver un hentenn da zeskiñ brezhoneg embannet gant Emgleo Breiz.
E Naoned e reas e studioù medisinerezh. Mont a reas da vezeg e Kastel--Briant. Dimeziñ a reas e 1946 da Germaine Allenou, eus Groñvel ; e vamm-gaer ne ouie ket galleg. Brezhoneg a grogas da zeskiñ e 1948 digant e bried.
Perzh a gemere e-barzh Al Leur Nevez hag Emgleo Breiz. Dastum a reas ivez danvez pobl eus korn-bro Kastell-Briant.
Porto Sant'Elpidio
Porto Sant'Elpidio a zo ur gumun ag Italia e proviñs Fermo.
Maria Anna Spagn
Maria Anna Spagn zo anv meur a briñsez.
Horseshoe Bend (Arizona)
Horseshoe Bend (« krommenn houarn marc'h ») eo anv ul lec'h naturel lec'hiet 6 km er su da gêr Bage en Arizona.
Al lec'h ne oa ket brudet-tre a-raok ar bloavezhioù 2010, un nebeud milieroù a weladennerien o tont bep bloaz. Gant krouidigezh ar rouedad sokial Instagram hag eskemm poltredoù eus Horseshoe Bend drezañ eo tremenet da 1,5 milion a dud bep bloaz.
Touristerezh
Un nebeud milieroù a arvesterien a veze a-raok 2013 ; implijidi ar Glen Canyon National Recreation Area o doa merzet e oa aet an niver war gresk adalek 2015 ha penn-kentañ 2016. E 2017, ar c'hentañ bloavezh ma voe kontet an niver a arvesterien en un doare ofisiel, al lec'h a oa bet gweladennet gant 1,7 milion a dud. Istimet e vez ez eus bet daou vilion a weladennerien e 2018.
Gwallzarvoudoù
Ral eo ar gwallzarvoudoù en Horseshoe Bend. E miz Gouhere 2010, un tourist gresian a varvas diwar gouezhañ. D'ar 6 a viz Mae 2018 e kouezhas un den all eus 240 metrad. D'ar 27 a viz Kerzu 2018, ur plac'h yaouank 14 vloaz a oa kouezhet ivez, eus 200 metrad.
An tommder zo un dañjer ivez, lod eus an douristed ne gemeront ket dour a-walc'h evit ar valeadenn ha pellgomz a reont d'an 911. Dre ma 'z eo aet an niver a weladennerien war gresk ez eo kresket ivez an niver a bellgomzadennoù d'ar servijoù sikour. Ne oa bet pellgomzadenn ebet etre 2012 ha 2013, 7 a oa bet e 2014, 17 e 2015 ha 56 e 2016. Goude ma voe staliet panelloù kemenn evit ar weladennerien, ez eo digresket an niver da 28 e 2017.
Agenor
Agenor (Ἀγήνωρ / Agếnôr e gregach) zo anv meur a zen e mojennoù Hellaz kozh, deuet da vezañ un anv-badez zoken e meur a yezh.
Yezhoù all
Kavout a reer an anv-badez e meur a yezh:
Aggius
Aggius zo ur gumun italian e proviñs Sassari en enez Sardigna.
Polykso
Polykso (Πολυξώ e gregach), zo anv div vaouez e mojennoù Hellaz kozh.
Maner Keryann
Maner Keryann (evel ma lavar tud ar vro), pe Kastell Keryann, zo ur maner, pe gastell, e Sant-Nouga, e Gorre-Leon, e departamant Penn-ar-Bed. Lakaet eo bet da vonumant istorel e 1911.
Un testeni eo Maner Keryann eus pinvidigezh Breizh er 16vet kantved, hag unan eus skouerioù bravañ tisaverezh an Azginivelezh e Bro-Leon.
Betek dibenn an XVIIIvetkantved
Fin ar 16vet kantved a voe ur prantad pinvidik evit Breizh, ha Bro-Leon dreist-holl. Berzh a rae al labour-douar hag ar c’henwerzh a-drugarez da c'hounidigezh an edajoù hag al lin, ha da wiaderezh al lien a veze gwerzhet hed-a-hed aochoù Europa gant bigi o vont kuit diouzh porzhioù Montroulez, Landerne ha Rosko. E-kreiz ar prantad a binvidigezh ekonomikel-mañ e lakaas ar familh Barbier sevel o annez war o douaroù e Sant-Nouga, ur barrez hanter-hent etre Lesneven ha Kastell-Paol. E-lec’h ar maner kozh, e voe lakaet ganto sevel ur c’hastell-kreñv, kaeroc’h eget holl annezioù noblañsed ar Vro : Kastell Keryann.
Ul lec'h evit degemer tud hag evit o dudiañ e oa Kastell Keryann. Heuilhañ a rae gizoù e gantved ha reolennoù tisavouriezh an Azginivelezh, dilezel a rae an arkitektouriezh gotek evit treveziñ kenedusted an Henamzer. Ne ouezer ket piv eo an arkitektour a savas ar c'hastell, met sklaer eo e klaske heuilhañ doareoù tisavourien veur evel Jacques Androuet du Cerceau, a savas ar Pont Nevez e Pariz, Philibert Delorme, a savas Palez an Teolerezh pe Sebastiano Serlio, aozer ul levr-studi brudet diwar-benn ti-savouriezh e amzer, an holl anezho o deus levezonet stumm arkitektouriezh Keryann.
E 1618 e c’houlennas ar familh Barbier digant roue Bro-C’hall Loeiz XIII ma vije anvet domani Keryann da varkizelezh. O vezañ ma oa unan eus kaerañ kestell Breizh ha Bro-C'hall ez asantas ar roue ha lakaat a reas perc’henned ar c’hastell da varkized. Dilezet e voe ar c’hastell un tamm e-kerzh ar 17vet kantved met adkavout a reas e lufr gant e berc’henned nevez, ar re Goatanskour a gemeras lec'h ar familh Barbier en 18vet kantved. En eil lodenn an 18 vet kantved e veze degemeret ingal noblañsoù Bro Leon er savadur pompadus gant Suzanne Augustine Koatanskour pried François-Gilles Kersaozon. An Dispac'h Gall a lakaas un termen d’ar pompadoù. Harzet e voe ar Varkizez Koatanskour, bac’het e Brest ha dibennet.
Adalek deroù an XIXvet kantved
E-pad ur mare e talvezas ar c’hastell da warnizon evit soudarded ar republik. Gwerzhet e voe e 1802 d’ar familh Brilhac. Gant ar re-se e voe lakaet ar c’hastell da fall en ur gwerzhañ mein tennet diouzh ar mogerioù. Ar berc’henned a zeuas da c’houde, ar re Forsanz ha Koatgoureden a zalc’has ar savadur e stad vat. E 1911 e voe prenet ar c’hastell gant ar Stad ha klaset da vonumant istorel. Meret e vez ar maner gant Kuzul-Meur Penn-ar-Bed abaoe 1985. E 2005 e oa achuet al labourioù evit adkempenn annez an Aotrouien. .
Tro ar C'hastell
thumb|Porzh diabarzh, toull-dor ha [[kouldri gwelet eus annez an Aotrou]] Kastell-kreñv hag arouez an Azginivelezh e Breizh war un dro, e tiskouez Kastell Keryann d'ar weladennerien un istor trubuilhet a ro e ene d'al lec'h. A-dreñv ar mogerioù kinklet e c'heller gwelet garidoù, ranndioù prevez, keginoù o kontañ buhez aotrouien Keryann. Adkempennet eo bet al lec'h e kerz an hañv 2005. A-hed ar weladenn er savadur dro dro d'ar porzh a enor e c'heller gwelet ar salioù degemer, ar c'heginoù hanter-zouaret,ar chapel kañv gant delwennoù an aotrouien a wechall hag en estaj kentañ lojeiz ha kambr ar varkizez ha sal an dielloù kozh. Meur a dra all c'hoazh o tiskouez splannder adkavet ar c'hastell.
Ar Park
N'eo ket heñvel ar park a vremañ ouzh hini maner Aotrouien Keryann. Nebeut a zielloù a c'hell diskouez penaos e oa gwechall e gwirionez. Er 16vet kantved ne oa ket tu soñjal en ur c'hastell mod an Azginivelezh hep ul liorzh tro-dro dezhañ. Ur park avaloù, ur jardrin legumaj, hag ul liorzh louzeier a oa tro dro da annez ar familh Barbier en eil lodenn ar 16vet kantved. Dilezet e voe er 17 vet kantved pa oa bet kudennoù arc'hant gant ar berc'hened. E penn kentañ an 18 vet kantved e oa bet troet an domani da liorzh klasel, hervez gizoù ar mare-se. Izelaet e voe mogerioù hanternoz ar c'hastell evit aesaat ar gweled war al liorzhoù. Deskrivadurioù ar mare a ra anv eus gweleadoù bleunioù, ur milendall hag ur c'hoad o vont betek ar stank. Dilezet e voe a-nevez ar park e-pad an Dispac'h Gall, implijet ar gwez d'ober keuneud, ha feurmet al liorzhoù da beizanted. E kreiz an 19 vet kantved e voe adtreset al liorzh ha simplaet, Etre miz Here 2002 ha miz Even 2003 e voe adkempennet ul lodenn eus ar park. Klañv e oa lod eus ar gwez ha ret e voe diskar anezho. Adsavet e voe al liorzh doare an 18 vet kantved, un alez gwez gwez faou a voa savet er c'hreisteiz hag en hanternoz ha savet ur c'hoad stummet reizh e-kichen ar feunteun.
Peulioù ar Justisoù
Peulioù ar justisoù zo unan eus arouezioù galloud aotrouien Keryann. E 1537 e oa bet roet aotre d'ar familh Barbier gant roue Bro C'hall Fransez I da rentañ ar justis ha da grougañ an dud bet kondaonet d'ar marv. E-kichen ar c'hoad e oa ar peulioù d'ar mare-se, e-kichen dor pennañ ar park. Koad ar justisoù a veze graet eus ar c'hoad-se evel ma tiskouez an anv bet adkavet er c'hadastr eus 1828. Treustoù koad a oa war c'horre ar peulioù hag outo e veze staget ar gordenn evit krougañ an dorfedourien kondaonet.
Ar Feunteun
Feunteunioù a veze kavet ingal e liorzhioù an Azginivelezh a c'hoarie alies gant red an dour. Emañ ar feunteun dindan ur wezenn e kichen ur stank. Ur poull dour klozet gant ur vogerig mein a ya d'ober ar feunteun, ouzh he moger uhelañ, kolonennoù ionek a bep tu dezhi, e sav ur c'hustod a-us d'ar poull dour.
Ar C'houldri
Savet e oa bet e 1599. Evel peulioù ar justisoù e oa unan eus arouezioù galloud ar aotrouien. Ne oa nemet an noblañsoù a oa aotreet da sevel savadurioù evel-se. Savet e veze pichoned ennañ hag a veze debret.
Pezh-c'hoari
Savet ez eus bet ur pezh-c'hoari war Maner Keryann gant Strollad ar Vro Bagan ha Goulc'han Kervella, anvet "Tan-gwall e Maner Keryann".
Maria Anna Aostria hag Aostria-Stiria
Maria Anna Aostria hag Aostria-Stiria, pe María Ana Spagn (1606-1646), merc'h da Felipe III, roue Spagn, a oa un infantez spagnol, dimezet da Ferdinand III, impalaer santel.
C'hoar e oa da Anna Aostria (1601-1666), rouanez Bro-C'hall dre he dimeziñ d'ar roue Loeiz XIII (Bro-C'hall).
Pleg-mor Thailand
Pleg-mor Thailand, anvet gwechall pleg-mor Siam ( อ่าวไทย Ao Thai e taieg ; Teluk Siam en indonezeg ; ឈូងសមុទ្រសៀម, Chhoung Samut Siem e kmereg), zo ur pleg-mor eus Azia. En em astenn a ra war ur gorread 320 000 km².
En-dro dezhañ emañ Malaysia, Thailand, Kambodja ha Vietnam. E goueled ar pleg-mor, en norzh, emañ bae Bangkok. Er su eo bevennet gant ul linenn a dap eus beg su Vietnam (Mũi Cà Mau) betek aber ar stêr Kelantan e-kichen kêr Kota Bharu e Malaysia. Er gevred emañ Mor Su Sina.
N'eo ket gwall zon ar mor ennañ, pa dap 80 metr donder d'ar muiañ. E dibenn oadvezh diwezhañ ar skorn e oa douaroù eno ha ne oant ket beuzet.
Cortemilia
Cortemilia (Cortmija e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Pleg-mor Thailand
Koural zo, ha meur a enezenn, ma teu kalzik a douristed da splujañ en dour tomm.
Brezel etre Rusia ha Turkia (1877-1878)
Ar Brezel etre Rusia ha Turkia a c'hoarvezas e 1877 ha 1878 a oa ur brezel etre div impalaeriezh, an Impalaeriezh otoman en un tu, hag Impalaeriezh Rusia en tu all, gant he harperezed, Roumania, Serbia ha Montenegro. Hennezh eo ar brezel kentañ ma voe gwelet stadoù bodet en anv an hollslavelezh, gant Rusia karget da zieubiñ ar pobloù slav chomet dindan yev Turkia evit sevel ur c'hengevredad hollslav;
Brezel Afghanistan (1979-1989)
Kentañ Brezel Afghanistan pe ar Brezel etre an Unvaniezh Soviedel hag Afghanistan (Soviet–Afghan War) a oa bet ur brezel etre ar 24 a viz Kerzu 1979 hag ar 15 a viz C'hwevrer 1989. Emsavidi anvet moujahidin a oa bet o stourm a-enep an Arme Ruz ha nerzhioù Republik Demokratel Afghanistan. Etre 562 000 ha 2 milion a dud a voe lazhet, milionoù a dud eus ar vro a rankas mont d'an harlu, da Bakistan pe Iran dreist-holl. Ar brezel-se a zo gwelet evel ul lodenn eus ar Brezel Yen. A-raok ma errufe an Arme Ruz en Afghanistan e oa bet kemeret ar galloud er vro gant Strollad pobl Demokratel Afghanistan e 1978 dre un taol-stad. Nur Mohammad Taraki a oa prezidant Republik Demokratel Afghanistan.
Brezel etre Rusia ha Turkia (1877-1878)
Oberoù-brezel
Brezel a reas Rusia war daou dalbenn: er C'haokaz hag er Balkanoù.
Brezel Afghanistan (1979-1989)
Ar strollad a oa kroget gant un heuliad nevezadurioù krenn evit modernaat ar vro. Dre-se e oa gwelet fall ar strollad dreist-holl e-touez ar c'hêriadennoù war ar maez a oa mirour hag a oa aozadurioù kreñv hengounel. Ar gouarnamant a stourmas garv a-enep e enebourien, harzet e voe milieroù a dud. Tro 27 000 prizoniad politikel a voe lakaet d'ar marv. Ar respont a voe evit enebourien ar gouarnamant da gregiñ gant ar stourm kuzh, e miz Ebrel 1979 lodennoù bras eus an tiriad a oa emsavet.
Brezel etre Rusia ha Turkia (1877-1878)
Er Balkanoù
En Mezheven 1877 ez eas an arme rus, ha bagadoù rouman d'o heul, da dreizhañ an Danav. Treuziñ a eurejont hanternoz Bulgaria ha chom sac'het en odeoù ar Balkanoù (en ode Chipka da skouer) dirak an Otomaned. E-keit-se ez eas ar Roumaned, gant skoazell Bulgared, da lakaat seziz war gêr Plevna a oa dalc'het gant Osman Pacha, a rankas kodianañ d'ar 7 a viz Kerzu.
Brezel Afghanistan (1979-1989)
Ar gouarnamant e-unan a oa distabil dre stourmoù e-touez an izili, e miz Gwengolo 1979 ar prezidant a oa digadoriet gant harperien Hafizullah Amin, a teuas da vezañ ar prezidant nevez. Gant an emsavadegoù o c'hounnez pouez hag al liammoù o tistanañ gant URSS, ar gouarnamant soviedel, gant Leonid Brejnev e-penn, a grogas gant kas an 40vet arme en Afghanistan d'ar 24 a viz Kerzu 1979. Ur wech tizhet ganto Kaboul, e sevenont un taol-stad. Lazhet e voe ar prezidant Amin ha lakaet en e blas Babrak Karmal un harp a-grenn d'ar soviediz.
E miz Genver 1980, Maodierned an aferioù estren eus 34 bro eus ar c'hendiviz islamek a save ur mennad o c'houlenn "kiladeg prim, an nerzhioù soviedel" eus Afghanistan, pad ma oa Kendalc'h meur an ABU o embann un destenn a-nep aloubadeg Afghanistan gant ar Soviediz gant ur votadeg 104 mouez evit – 18 enep.
Brezel etre Rusia ha Turkia (1877-1878)
Er Balkanoù
Neuze e oa digor an hent d'ar Rused : adal Genver 1878 e tegouezhjont e plaenenn Trakia, hag int neuze da gerzhout war-du Konstantinopolis. D'an 19 a viz Genver e c'houlennas an Durked un ehan-brezel.
Gunilla Bielke
Gunilla Bielke, pe Gunilla Johansdotter Bielke (25 a viz Mezheven 1568–1597), a oa rouanez Sveden hag eil pried ar roue Yann III Sveden (1537-1592). Kaer-eston e oa ha levezon bras he doe war he fried kozh, 31 bloaz koshoc'h eviti.
He buhez
Merc'h e oa da Johan Axelsson Bielke, kenderv d'ar roue, bet gouarnour Östergötland, ha da Margareta Posse. D'he 10 vloaz e oa bet kaset d'al lez da vezañ kamaradez-c'hoari gant merc'h ar roue, ar briñsez Anna Finland (1568-1625), a oa er memes oadoù evelti. En 1582 e voe anvet da zimezell a enor gant ar rouanez. E 1583 e varvas ar rouanez.
Evel div rouanez all a-raok dezhi, Margareta Leijonhufvud (mamm ar roue, 1516-1551) ha Katarina Stenbock (1535-1621), e oa bet prometet he dorn d'un denjentil yaouank pa fellas d'ar roue dimeziñ dezhi. Nac'h a reas Gunilla dimeziñ d'ar roue, ken feuket e voe Yann III ma roas ur skouarnad dezhi gant e vanegoù. Destrizhet e voe gant he zud, ha torret ar bromesa gant ar paotr yaouank, Per Jonsson.
Dimeziñ a reas e 1585, ha droug bras a oa e c'hoarezed ar roue, a gave dezho e oa un dimeziñ dindan renk. Ne zeuas ket breudeur ha c'hoarezed ar roue d'an eured.
Rouanez
Ur gaer a veleganez e oa evit-doare, pa zimezas. Poltred ebet ne roe enor a-walc'h dezhi, a lavared. Hañvalout a ra ar roue bezañ bet sachet daveti gant hoal he yaouankiz hag he c'hened, e-kreiz melkoni e gozhni deuet goude marv e bried kentañ, Katarina Jagellonica. Setu bepred an abeg a roas ar roue d'e c'houarnamant. Ha pa oa bet goulennet outañ perak ne zimeze ket d'ur briñsez roueel e lavaras e c'hoantae ur wreg kaer ha ne c'halle ket kaout fiziañs er poltredoù.
Ur bern arc'hant a voe roet dezhi, hag unan eus pinvidikañ rouanezed Sveden eo bet. Bras e oa he levezon war ar roue kozh. Treiñ a reas ar roue war-du ar Brotestantiezh, evel ma oa bet troet war-du ar gatoligiezh gant e wreg kentañ. Meur a wech ec'h anzavas ar roue bezañ kemmet e soñj hag e zisentez "abalamour da c'hoant hon mestrez ar Rouanez".
E 1590 e reas d'he fried dieubiñ prizonidi bolitikel, kannaded er Parlamant.
Ruth Snyder
Ruth Brown Snyder (Manhattan, New York, 27 a viz Meurzh 1895 - Prizon Sing Sing, Ossining, 12 a viz Genver 1928) a oa un dorfedourez stadunanat. Chomet eo brudet dre ma voe kondaonet d'ar gador-dredan e toull-bac'h Sing Sing evit muntr he gwaz, Albert, ha dre ma voe luc'hskeudennet, filmet hag embannet he lazhadenn.
Gunilla Bielke
Bugale
Ur mab he doe:
Gabriel Lannuzel
Gabriel Lannuzel, ganet e 1888, zo ur soudard breizhat, skrivet e anv war monumant ar re varv e kumun Milizag, e Bro-Leon, e-kichen Brest hag a vije bet lazhet er brezel-bed kentañ e 1916.
Bloavezh e varv
Hervez e fichenn, e Servij dielloù an Arme c'hall, eo bet marvet d’ar 25 a viz Here 1916, e Pargny-lès-Reims (Marne), diwar c'hloazioù brezel.
Koulskoude, hervez ar pemdezieg gallek, e vije deuet en-dro da gostez Brest e-pad an eil brezel-bed, ha gantañ lifre an arme alaman. Deuet e vije gant e lifre da gemenn d'an tavarnour Adolphe Pelleau, e brezhoneg, edo ar Gestapo o klask war e lerc'h, ha gallet en dije tec'hel a-raok.
Diskennidi an den-se, koulz ha re an tavarnour, o deus dinac'het an displegadur-se. Hervezo n'en deus ket ranket an tavarnour kuitaat e ostaleri rak ar Gestapo, ha n'o deus-i biskoazh klevet anv eus an istor-se. Hervezo e vije bet ijinet an istor gant ur sekretour ti-kêr kozh a studie istor ar vro.
Marvet e vije Gabriel Lannuzel war-dro 1975 pe 1976 en Alamagn.
Sant'Elpidio
Sant'Elpidio zo un anv-lec'h italianek.
Ludwig Emil Grimm
Ludwig Emil Grimm (1790-1863) a oa ul livour alaman. Ar c'hwec'hvet eus ar vreudeur Grimm e oa, breur da Jacob Grimm ha da Wilhelm Grimm, an eil hag an trede eus ar vreudeur, brudet o dastumad kontadennoù, anavezet peurvuiañ evel ar vreudeur Grimm. Skeudennaouiñ a reas darn eus o c'hontadennoù.
An tiegezh Grimm
Heinrich Grimm (Bergen-Enkheim, 12 Kerzu 1637 – Dörnigheim, 11 Gwengolo 1713) ∞ Mezheven 1670 Juliane Marie Pezenius (Dillenburg, 2 Gouhere 1653 – Hanau, 8 C'hwevrer 1692)
Naomi Bronstein
E 1983 e sikouras sevel en Ottawa an aozadur Heal The Children Canada ("Pareañ ar Vugale e Kanada"). Ar pal a oa degemer bugale baour evit ma vefent oberataet e Kanada.
Buhez personel
12 bugel he doa, 7 anezho advabet ganti. Bet eo ezel eus Urzh Kanada adalek 1983.
Maria Tereza Aostria
Maria Tereza Aostria zo anv meur a briñsez eus Aostria.
Pennad kar
Maria Theresa of Austria (disambiguation)
Tavarn
Un davarn zo ur lec'h ma vez kavet diedoù alkoolek pe evajoù dialkool, yen peurliesañ, met servijet e vez kafe hag evajoù tomm all ivez. Ar pratikoù a ya di da evañ ur banne pe vuioc'h, ouzh ar c'hontouer pe ouzh taol, alies gant tud all evel mignoned pe kenlabourerien. Gallout a reont ivez lenn ar gazetenn, c'hoari da c'hoarioù a bep seurt evel ar biroùigoù, dañsal, hag all. Pep tavarn he deus he aergelc'h dezhi.
Roccaforte Mondovì
Roccaforte Mondovì (Ròcafòrt en okitaneg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Roccasparvera
Roccasparvera (La Ròca en okitaneg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Heikki Kovalainen
Heikki Johannes Kovalainen (bet ganet d'an 19 a viz Here 1981 e Suomussalmi e Finland) a zo ur blenier kirri a red e Formulenn 1 gant Caterham e 2012. Krog gant ar F1 e 2007 gant Renault, goude bezañ bet eil-gampion ar GP2 e 2006. Aet eo da VcLaren goude-se e-lec'h en deus tapet un trec'h e 2008. Deuet eo e-barzh skipailh Tony Fernandes e 2010.
Legio I Isaura Sagittaria
Istor
Legio I Isaura Sagittaria (Lejion kentañ gwaregerien Isauria) zo ul lejion roman bet savet gant Dioklesian (impalaer eus 284 da 305), tost da fin e ren, evit difenn rannvro Isauria, e-kichen ar menezioù Taurus en Azia Vihanañ.
Da gentañ, Legio I Isaura Sagittaria a oa dindan urzh Comes per Isauriam (= kont evit Isauria) hag a oa e penn al limitanei (gward-harzoù).
Hervez Ammianus Marcellinus, war-dro 350, e oa dilaosket o bro gant Isaurianed evit mont da ober riblerezh war an aod war-dro Seleucia ad Calycadnum (hirie Silifke e Turkia). Er bloaz 354, difennet e oa mat ar gêr gant Legio I Isaura Sagittaria, Legio II Isaura ha Legio III Isaura, dindan urzhioù comes Castricius.
War a seblant, da vare an impalaer Valens (364-378), Legio I Isaura Sagittaria zo bet galvet evel pseudocomitatenses evit heuliañ an impalaer, hag e oa e Caesarea hag Ankyra, hag en devoa ezhomm muioc'h a soudarded evit stourm ouzh an alouber Procopius. Trec'h e voe Valens war Procopius d'ar 27 a viz Mae 366.
Adkregiñ e reas an Isaurianed gant o freizhadeg er bloaz 368. Galvet e voe Musonius, Vicarius Asiae (gouarnour eskopti Azia) gant e Diogmiten (harperien polis), mes gallout a reas tud al lejion ha difennerien an harzoù dont a-benn eus an strafuilh-se.
Hervez Notitia Dignitatum, e oa implijet Legio I Isaura Sagittaria evel pseudocomitatenses dindan urzh Magister militum per Orientem (penn-jeneral armeoù ar Reter Izelañ)
Roger Holeindre
Roger Holeindre, ganet d'an 21 a viz Meurzh 1929 e Corrano (Korsika) hag aet da Anaon d'an 30 a viz Genver 2020 e Vaucresson (Hauts-de-Seine), a oa ur soudard, kazetenner ha politikour gall.
Micherour er vetalurgiezh, isofiser a-youl-vat e voe e-kerzh brezelioù Indez-Sina hag Aljeria. Enoret e vo alies evit e obererezh. Harper d'an Impalaeriezh c'hall, kemer a reas perzh en OAS, toullbac'het e voe meur a vloaz. Goude an toull-bac'h e teuas da vezañ kazetenner ha skrivagner.
E 1972, goude bezañ bet krouet meur a aozadur eus an tu-dehoù pellañ, kemer a reas perzh e savidigezh ar Front national ha bet eo besprezidant ar strollad e-pad ul lajadig amzer. Kannad e voe evit ar Seine-Saint-Denis eus 1986 betek 1988 ha kuzulier rannvro e voe ivez evit an Île-de-France etre 1992 ha 2010. Kamalad Jean-Marie Le Pen met enebet eo daonet d'ar verc'h Marine hag a glask sioulaat skeudenn ar strollad. Kuitaat a ra an FN e 2011 evit mont er strollad Parti de la France. Bez e voe prezidant enor ar strollad eus 2016 betek e varv.
Jad
Ar jad, pe maen-jad, zo ur maen kalet ha glas-gwer, implijet d'ober bravigoù. Tri seurt maen damheñvel zo e gwirionez:
Saint-Rémy (Calvados)
Saint-Rémy, pe  Saint-Rémy-sur-Orne, a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall. left|thumb|An ti-kêr
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Karrnijourion e oant, mervel a rejont d’an 30 a viz Gouere e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil Brezel Bed.
Douaroniezh
left|thumb|An Orne e Saint-Rémy
Sallertaine
Sallertaine a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Amañ hag Ahont
Amañ hag Ahont zo ul levr brezhonek savet gant Jarl Priel (1885-1965) hag embannet gant Al Liamm e 1957. Ennañ e kont e eñvorennoù e Pariz er c'hoariva hag e zarempredoù gant Charles Dullin (1885-1949) ha Louis Jouvet (1887-1951).
Kerc'heiz Madagaskar
Kerc'heiz Madagaskar (Ardea humbloti) a zo un evn hirc'harek.
Annez
Bevañ a ra al labous en izeldirioù Madagaskar.
Montefortino
Montefortino zo ur gumun en Italia, e proviñs Fermo, e Marche.
Roccavione
Roccavione (Rocavion en okitaneg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Caíssa (Arc'hantina)
Caíssa a oa ur gazetenn spagnolek gouestlet d'an echedoù embannet en Arc'hantina e 1978- 1982. E. J. Marchisotti a oa he fenngazetennour.
Oberiadur-brezel Hailstone
Oberiadur-brezel Hailstone (Saozneg: Operation Hailstone ; Japaneg: トラック島空襲 Torakku-tō Kūshū, "bombezadeg an inizi Truk ") a oa bet un dagadenn vras gant listri ha nijerezioù d'ar 16 ha 17 a viz C'hwevrer 1944e-pad an Eil Brezel-bed. An United States Navy en devoa taget bazenn nij ar morlu japanat e Truk Inizi Caroline, un dachenn aloubet gant Japan a-raok ar brezel. An Oberiadur-brezel Hailstone a vez keñveriet alies gant an dagadenn war Pearl Harbor.
Monte Giberto
Monte Giberto zo ur gumun en Italia, e proviñs Fermo, e Marche.
Oberiadur-brezel Hailstone
Listri-distruj
Akikaze (秋風) 峯風型 1215 tonenn, terc'het didamall
Lingua franca
Al lingua franca (langue franque ivez e galleg) zo ur yezh voutin komzet etre ar Grennamzer hag an, gant martoloded ha marc'hadourien dreist-holl, met ivez gant prizonidi, tec'hidi pe sklaved, e perzhier ar Mor Kreizdouar, anezhi ur meskaj yezhoù latin dreist-holl (italianeg, katalaneg, okitaneg, spagnoleg) ennañ gerioù o tont eus yezhoù all (gresianeg, arabeg, turkeg). Meneget eo an anv e Dictionnaire universel Antoine Furetière e 1690.
Implijet e vez an anv lingua franca ivez evit komz eus ur yezh voutin etre yezherien disheñvel. Ar gregach hag al latin zo bet yezhoù boutin en-dro d'ar Mor Kreizdouar. Gerioù all evel sabir ha pidgin zo bet implijet e rannvedoù all. Ar galleg zo ivez ur seurt lingua franca en Afrika, hag ar saozneg dre ar bed.
Sabir
E Le Bourgeois gentilhomme gant Molière e kaver gwerzennoù kanet e sabir gant ar Mufti : A c'haller keñveriañ gant yezhoù all :
Montottone
Montottone  zo ur gumun en Italia, e proviñs Fermo, e Marche.
Frank Nitti
Francesco Raffaele Nitto, ganet d'ar 27 a viz Genver 1886 hag emlazhet d'an 19 a viz Meurzh 1943, brudet evel Frank Nitti, ha lesanvet "The Enforcer", a oa ur gangster italian-amerikan. Unan eus pennoù bras gang Al Capone e oa, Nitti a rae war-dro an arc'hant lous gounezet gant ar gang. Nitti a oa deuet da vezañ penn ar Chicago Outfit, ur wech toullbac'het Capone.
Chess in Israel
Chess in Israel a zo ur gazetenn gouestlet d'an echedoù embannet en Israel. Efraim Carmel eo he fenngazetennour.
Roaschia
Roaschia (Roascha en okitaneg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Ardea (genad)
Ardea a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ kerc'heized hag un herlegon, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daouzek spesad a ya d'ober ar genad :
Ugent (20) isspesad en holl.
Jacques Saurel
Jacques Saurel, ganet e Pariz e 1933, zo brudet evit bezañ test eus deportadur ar yuzevien, alies e teu dirak ar skolajidi pe liseidi da gontañ e istor.
A-raok an deportadur
Ganet e oa bet Jacques Saurel d'ar 15 a viz C'hwevrer 1933 e Pariz en ur familh yuzev envroet eus Polonia. An tad a oa Henri Saurel hag ar vamm Berthe Saureln micherourien difeiz o-daou. Div c'hoar hag ur breur en deus. An tad a emezel el lu C'hall (Régiments de marche de volontaires étrangers) e-pad an Eil Brezel-bed hag a voe prizoniet en Alamagn e Hombourt-Haut er Stalag XII F (Forbach). Pa oa erruet an tad dirak an ofiser evit emezeliñ e oa bet disklêriet dezhañ «gant pevar bugel, n'o peus ket da emezeliñ el lu.» Hag an tad da respont « Justamant, pevar abeg a ra din ouzhpenn evit emzeliñ.»
E 1942 n'eo ket bet harzet Jacques Saurel hag e familh e-pad skrapadenn ar Vel'd'Hiv' dre ma oant familh ur prizoniad brezel. an tad-kozh, e wreg hag e vugale a zo harzet int.
Nozvezh an 3 ha 4 a viz C'hwevrer 1944 ez eo harzet Jacques Saurel gant ur c'hoar, e vreur hag e vamm. Prizoniet int e kamp Drancy, 11 vloaz eo. Eno e tisklêr n'en doa ket bet naon pe yen, hag e oa ur vuhez sioul e-pad tri miz. Komprenet e oa bet gantaén ha tud ar c'hamp e oant inti er savadurioù kleiz (ar re a chome pelloc'h er c'hamp) hag an dud lies kaset er savadurioù dehoù a oa kaset nebeut amzer war-lerc'h en ul lec'h kuzh (Auschwitz). Gwelet a reas evel-se 44 bugel Izieu kaset er savadurioù dehoù ha deportet e tri strollad betek kamp Auschwitz, hini ebet anezho ne zreistvevas. Chomet eo skeudenn ar vugale-se o erruout er c'hamp e-penn Jacques Saurel, unan eus ar re ziwezhañ e vez eñ da vezañ bet gwelet bev ar vugale-se.
An 3 a viz Mae 1944 e oa deportet e Bergen-Belsen gant e familh evel yuzevien mac'hiaded. Dezouget e oant bet en un tren trede klas. Kanañ a rae ar vugale ar ganaouenn Ce n'est qu'un au revoir. Sebezet e oa bet Jacques Saurel gant an urzhioù garv en alamaneg, ar ger "Schnell" a zo chomet bev birvidik evitañ. E kamp Bergen-Belsen ar mammoù c'hall a glask chom strollet evit dreistbevañ Pouezañ a reont kreñv evit ma vefe prop ar vugale. E miz Ebrel 1945 ez eo deportet 2000 yuzev eus ar c'hamp, ar re a c'hellfe kaout un dalvoudegezh marc'hatañ. E-pad pevarzek devezh pad e voe beajet dindan tennoù an nijluioù Kevredet. Dieubet e vo gant yuzevien an tren gant an Arme Ruz e Tröbitz d'an 23 a viz Ebrel 1945. . Adkavet e voe gantañ an tad en ti familh e Pariz, an holl eus ar familh o devoa dreistbevet. An tad a oa bet o bevañ sioulig en Alamagn biken ne oa bet kudennoù dre e orinoù.
Goude ar Brezel
Goude ar brezel, labourat a ra evel perukenner ha krouer dilhad. E 1963 e gemm e anv. E 2000 e tistro evit ar wech kentañ e Kamp Bergen-Belsen bountet warnanñ gant e wreg. Erruet eno e tiviz e vez rediet dezhañ rannañ e istor gant ar brashañ niver a dud. Sekretour-meur ar strollad Bergen-Belsen eo abaoe 2003.
Terrifier
Terrifier zo bet bannet evit ar wech kentañ en Telluride Horror Show Film Festival e miz Here 2016 a-raok bezañ skignet en un nebeud salioù sinema gant Dread Central Presents hag Epic Pictures e miz Meurzh 2018.
E miz C'hwevrer 2019, Damien Leone en doa embannet e oa ur film da-heul da vezañ filmet hag e oa bet skrivet ar senario dija. Embannet e vo an Terrifier 2 e 2020
Produiñ
An dudenn Art the Clown a oa bet gwelet da gentañ er film berr embannet e 2008 anvet The 9th Circle, skrivet ha sevenet gant Leone. Leone en doa skrivet ha renet ur film berr all anvet Terrifier,gant distro an dudenn Art hag embannet e 2011. An daou film berr-se a oa bet ouzhpennet en antologiezh filmoù spont All Hallows' Eve e 2016.
Monte Vidon Combatte
Monte Vidon Combatte zo ur gumun en Italia, e proviñs Fermo, e Marche.
Chess Notes
Chess Notes a oa ur gazetenn gouestlet d'an echedoù embannet e Suis adalek miz Genver 1982 betek miz Kerzu 1989. Edward Winter a oa he fenngazetennour.
Monte Vidon Corrado
Monte Vidon Corrado  zo ur gumun en Italia, e proviñs Fermo, e Marche.
Tro Breizh 2009
Tro Breizh 2009 (pe Tour de Bretagne ez-ofisiel) a zo bet redet eus ar 25 a viz Ebrel betek ar 1añ a viz Mae 2009.
Levice (Slovakia)
Levice zo ur gêr eus Slovakia, pennlec'h distrig Levice, e rannvro Nitra. 33 332 a oa o chom enni e dibenn ar bloaz 2017.
Nepell diouti e red ar stêrioù Ipoly ha Hron, anezho adstêrioù d'an Danav.
Martha M. Place
Martha M. Place (Readington Township, New Jersey, 18 a viz Gwengolo 1849 – Prizon Sing Sing, Ossining, New York, 20 a viz Meurzh 1899) a oa ur vuntrerez stadunanat hag ar c'hentañ hini o vezañ lakaet d'ar marv dre gador-dredan. Lazhet e voe abalamour da vuntr he merc'h-kaer Ida Place.
Chess Life
Chess Life a zo ur gazetenn saoznek gouestlet d'an echedoù embannet en SUA gant Kevre Echedoù SUA. Mestrc'hoarierion brudet ha skrivagnerion a skriv e Chess Life, evel Pal Benko (In the Arena), Robert Byrne, Bobby Fischer (Fischer Talks Chess), Garry Kasparov, Paul Keres (Keres Annotates...), Edmar Mednis, Bruce Pandolfini (Solitaire Chess), Zsuzsa Polgár (Opening Secrets), Samuel Reshevsky (The Art of Positional Play), Jennifer Shahade hag Andrew Soltis (Chess to Enjoy).
Martha M. Place
Kenarroud
Ganet e voe Martha "Mattie" Garretson d'an 18 a viz Gwengolo 1849 e Readington Township, New Jersey, merc'h da Ellen (ganet Wyckoff) hag Isaac V. N. Garretson. Skoet e voe en he fenn gant ur stlejell pa oa-hi 23 bloaz. Hervez he breur e oa chomet distabil he spered abaoe ar gwallzarvoud. Martha a voe dimezet d'an intañv William Place e 1893. Place en devoa ur verc'h anvet Ida eus un dimeziñ kent. William a oa dimezet gant Martha evit kavout sikour da zesevel Ida. Kaozioù zo savet evit embann e oa jalous Martha eus Ida. William en doa pellgomzet d'an archerien ur wech d'an nebeutañ goude ma vefe bet embannet gant Martha e lazhfe Ida.
Lazhadenn
Gouarnour Stad New York, Theodore Roosevelt, a nac'has ar goulennoù ma vefe kemmet ar boan a varv evel kastiz evit Martha Place.
El Rey
El Rey a zo ur gazetenn spagnolek gouestlet d'an echedoù embannet en Arc'hantina. Juan Sebastian Morgado eo he fenngazetennour.
Europa-Rochade
Europa-Rochade a zo ur gazetenn alamanek gouestlet d'an echedoù embannet bep miz en Alamagn. H. Köhler eo he fenngazetennour.
Bongorz-kanell
Ar bongorz-kanell a zo un evn hirc'harek, Ixobrychus cinnamomeus an anv skiantel anezhañ.
Monte Urano
Monte Urano zo ur gumun en Italia, e proviñs Fermo, e Marche.
Bongorz-kanell
Annez
Bevañ a ra al labous en Azia.
Trefil
Trefil zo ur gêriadenn vihan e distrig Blaenau Gwent, e kreisteiz Kembre. Emañ el lodenn uhelañ eus Dyffryn Sirhywi, er gwalarn da Dredegar. Tremen a ra bevenn greisteiz Park Broadel Bannau Brycheiniog en hanternoz d'ar gêriadenn.
A-hervez ez eo Trefil ar gêriadenn uhelañ e Kembre.
Guangxi
Guangxi (e sinaeg : 广西, Kornôg ledan) zo ur rannvro emren eus Republik Pobl Sina, e kreisteiz ar vro, krouet evit reiñ gwirioù ispisial d'ar bobl Zhuang.
Distrig Tel Aviv
Tel Aviv eo kêrbenn an distrig, ha Gush Dan eo anv ar veurgêr enni Tel Aviv hag ar c'hêrioù tro-dro.
En Passant
En Passant a oa ur gazetenn bortugalek gouestlet d'an echedoù embannet e Brazil e 1983. Nélson Lopes da Silva e Antônio de Oliveira PintoJuan Sebastian Morgado a oa he fenngazetennourion.
Sainte Ursule
Sainte Ursule a zo
Francavilla d'Ete
Francavilla d'Ete   zo ur gumun en Italia, e proviñs Fermo, e Marche.
Boston Massacre
Ar Boston Massacre (Lazhadeg Boston), pe Incident on King Street, d'ar Saozon, a voe ur stourmad ma voe gwelet al lu saoz o tennañ war ur mor a dud d'ar 5 a viz Meurzh 1770. 5 den a voe lazhet ha 6 gloazet. Trouz bras a voe graet tro-dro d'an darvoud gant brogarourien Amerika evel Paul Revere ha Samuel Adams, evit entanañ tud an trevadennoù d'en em sevel a-enep ar galloud saoz.
Monte San Pietrangeli
Monte San Pietrangeli zo ur gumun en Italia, e proviñs Fermo, e Marche.
Ningxia
Ningxia (e sinaeg : 宁夏) zo ur rannvro emren eus Republik Pobl Sina, e hanternoz ar vro, krouet evit reiñ gwirioù ispisial d'ar bobl Hui.
thumb|center|Moskeenn Wuzhong
Montegiorgio
Montegiorgio zo ur gumun en Italia, e proviñs Fermo, e Marche.
Satanig Elliot
Ar Satanig Elliot (liester: Sataniged Elliot) a zo un evn-mor, Oceanites gracilis an anv skiantel anezhañ. Bevañ a ra e reter ar Meurvor Habask (er-maez da aodoù Suamerika).
Pont del Diable (Cardona)
Ar Pont del Diable, pe pont Trencat ("pont torret"), zo ur pont e kêr Cardona, e Katalonia, dreist ar stêr Cardener, a zo adstêr d'al Llobregat.
Satanig Zeland-Nevez
Ar Satanig Zeland-Nevez (liester: Sataniged Zeland-Nevez) a zo un evn-mor, Fregetta maorianus an anv skiantel anezhañ. Krediñ a raed e oa ur spesad aet da get abaoe 1850 met er bloaz 2003 e oa bet kavet un toullad anezho.
Santa Vittoria in Matenano
Santa Vittoria in Matenano a zo ur gumun ag Italia e proviñs Fermo.
Exclama!
Exclama! a oa ur gazetenn bortugalek gouestlet d'an echedoù embannet e São Paulo e Brazil e 1999. Rodrigo Disconzi da Silva a oa he fenngazetenner.
Lance
Lance a oa ur gazetenn bortugalek gouestlet d'an echedoù embannet e Brasilia e Brazil e 1995-1998. Marcos Roland a oa he fenngazetennour.
Jogo Aberto (gazetenn)
Jogo Aberto a oa ur gazetenn bortugalek gouestlet d'an echedoù embannet e São Paulo e Brazil e 1985-1990. Dirk Dagobert van Riemsdijk hag Isabel Sampaio a oa he fenngazetennourion.
Kerc'heiz penn du
Ar gerc'heiz penn du (Ardea melanocephala) zo un evn hirc'harek eus kerentiad an Ardeidae.
Annez
Bevañ a ra al labous e geoteier ha savanennoù Afrika issahara.
Marianne
Marianne zo
Anv-badez
Marianne zo un anv-badez gallek, hag a gaver ivez en alamaneg evel e saozneg.
Savet eo diwar stagañ an anvioù gallek Marie hag Anne, ha Marie-Anne a gaver ivez alies. Ar re-se a oa daou anv boutin a-walc'h e-touesk ar merc'hed en XVIIIvet kantved, daou anv katolik, hini ar Werc'hez Vari hag he mamm, ha daou anv roueel dre ma oant bet anvioù meur a rouanez er rouantelezh c'hall : Marie de Médicis, Anne d'Autriche dreist-holl, Marie-Antoinette ivez, hep kontañ ar ribitailh priñsezed.
Gregory Benford
Greory Benford (Mobile, Alabama, 30 a viz Genver 1941 zo un astrofizikour hag ur skrivagner skiant-faltazi stadunanat. Kelenner enorus eo e Rann ar Fizik hag ar Steredoniezh e Skol-veur Kalifornia en Irvine. Ur c'hendaoler d'ar gelaouenn liberterour Reason eo ivez.
Anavezet eo evel aozer The Scarred Man ("Ar gwaz andennet", 1969), an istor kentañ diwar-benn ur viruz en un urzhiataer, hag evit ar stirad Galactic Center Saga (1977-94) a zeskriv ur brezel didermen etre boudoù bevedel speredek ha boudoù tredantreloc'hel ken speredek all.
Buhez
E Mobile (Alabama) e voe ganet Gregory Benford kent kreskiñ e Robertsdale ha Fairhope, en Alabama bepred. Un ofiser en US Army e oa e dad, neuze e tremenas G. Benford un tamm eus e vugaleaj en Alamagn hag e Japan goude an Eil Brezel-bed. Goude bet dilennet Phi Beta Kappa e tapas ur Bachelor of Science (un aotreegezh) war ar fizik e 1963 e Skol-veur Oklahoma e Norman, kent tapout ur Master of Science e Skol-veur Kalifornia e San Diego e 1965 hag un doktorelezh er memes skol-veur e 1967. E 1967 end-eeun e timezas gant Joan Abbe ; daou vugel o devoe.
E 1971 e voe anvet da veskelenner e Skol-veur Kalifornia en Irvine, hag e 1979 e voe kelenner entitlet eno.
Pont del Diable (Martorell)
Pont del Diable zo ur pont e Katalonia, anavet eivez evel pont Sant Bartomeu, dreist ar stêr Llobregat, entre Martorell ha Castellbisbal. N'eo digor nemet d'an dud war-droad. Ar pont a vremañ, savet e 1965, zo un eilenn eus ar pont gotek a oa bet savet eno e 1283 war diazezadurioù roman.
Gregory Benford
Skiantour
Goude aet war e leve e 2006 e krouas Genescient Corporation, ur gompagnunezh bev deknologel a zastum genomoù loened ha tud evit krouiñ louzeier nevez a c'hellfe pareañ ar c'hleñvedoù henek a zeu gant an oad.
Skrivagner
Da 14 vloaz, e miz Mae 1955, Gregory Benford hag e vreur gevell James a grouas Void ("Goullo"), ur fanzine a voe pouezus en istor ar skiant-faltazi stadunanat ; reoliek e voe embannet betek 1962 (niverenn 28) hag e miz Mezheven 1969 e voe an niverenn 29 ha diwezhañ.
E miz Mezheven 1965, ar gelaouenn Magazine of Fantasy and Science Fiction a embannas an istor kentañ gant Gregory Benford, Stand-In, a c'hounezas an eil priz en ur genstrivadeg diazezet war ur varzhoneg gant ar skrivagnerez SF Doris P. Buck (1898-1980). Adalek 1969 e skrivas pennadoù diwar-benn an SF evit ar gelaouenn Amazing Stories.
Techet eo G. Benford da lakaat danvez tennet eus e enklaskoù skiantel en e istorioù, ar pezh a ra ur skrivagner SF kalet anezhañ.
Nikozia
Levkosía (gresianeg: Λευκωσία / Lefkosía; turkeg Lefkoşa), pe Nikozia, eo kêr-benn Kiprenez. Rannet eo kêr abaoe brezel 1974 pa'z eo bet rannet an enez e div, gant Republik Kiprenez, an hini nemeti anavezet war an dachenn etrebroadel, ha Republik Turk Kiprenez an Norzh (anavezet hepken gant Turkia). Kêr-benn an div Republik-se eo Nikozia.
FK Kauno Žalgiris
Futbolo klubas Kauno Žalgiris zo ur c’hlub mell-droad bet krouet e 2004, dindan an anv kentañ Futbolo klubas Spyris Kaunas.
Sportva
C'hoariet o deus er sportva S. Dariaus ir S. Girėno stadionas (15 315 plas) betek 2018, hag abaoe 2019 e c'hoariont e Kauno Žalgirio futbolo akademijos stadionas (Tauro sporto mokyklos stadionas), digoret e 1980, dezhañ 500 plas, pa'z eus labourioù er sportva all.
Ponte del Diavolo
Ponte del Diavolo, da lâret eo "Pont an Diaoul", zo anv meur a bont en Italia:
Inside Chess
Inside Chess a oa ur gazetenn saoznek gouestlet d'an echedoù embannet en SUA e 1999. Ar mestrc'hoarier Yasser Seirawan a oa he fenngazetennour.
Le comte de Chanteleine
Le comte de Chanteleine – Épisode de la Révolution zo ur romant istorel gant Jules Verne e 1864. E Breizh e c'hoarvez an istor.
Istor
Embannet e voe ar romant e 1864 er gelaouenn Musée des familles. An oberenn nemeti diwar zorn ar romantour eo ma tezrevell darvoudoù c'hoarvezet e Breizh, etre Naoned ha Douarnenez, adal ar 14 a viz Meurzh 1793 betek an 9 Thermidor (27 a viz Gouhere 1794).
Awenet eo an oberenn gant buhez Pierre-Suzanne Lucas de La Championnière (Naoned, 1769 – Brenn, 1828), ul letanant da Charette (Koufeg, 1763 – Ankiniz, 1796) e-pad Brezel Vendée. Meur a wech en em gavas Jules Verne gant bugale Lucas de La Championnière e ti e eontr Prudent, e Brenn e-tal Naoned.
Adembann
Kentañ adembannadur gallek a voe e 1971, en Éditions Rencontre, ha 1994 evel oberenn distag.
Impalaeriezh Gupta
Buan e tiorras er 4re kantved dindan ren Chandragupta ha Samudragupta. En e varr e voe kent kreiz ar, dindan ren Kumaragupta hag e vab Skandagupta. War ziskar ez eas da c'houde, an abeg da aloubadennoù ha da luskoù e diabarzh India.
An daveoù hon eus
Dre ma 'z eo skortik an daveoù a-zivout ar mare-se ne c'heller ket resisaat an istor politikel ha sevenadurel anezhañ. War divoud arz ha sevenadur ar mare-se eo an darn vrasañ eus an titouroù hon eus, anezho skridoù lennegel, relijiel ha skiantel pouezus a zo bet miret betek bremañ, oberennoù meur eus ar sevenadur indian en o zouez (Puranas, skridoù gant Kālidāsa ha re gant Aryabhatal da skouer . Diaes eo avat o amzeriadiñ resis, ne c'heller nemet goulakaat e pe amzer ez int bet savet.
Laguna Mar Chiquita
Laguna Mar Chiquita zo un anv-lec'h spagnolek ha hini meur a c'heun pe loc'h en Arc'hantina.
Impalaeriezh Gupta
Orin ar remziad
Goulakaet e vez e teu ar gerentiezh Gupta eus paou Magadha, e norzh Stad Bihar, pe eus Stad Uttar Pradesh. Dre an anv Gupta e c'heller kendastum e oant kenwerzhourien pe dornwezhourien, nemet e vijent uhelgargidi,. E norzh Stad Bihar eo avat ez eo bet merket an arouezioù kentañ eus o galloud.
Diwar an hengoun hag enskrivadur Samadragupta en Allahabad – anvet Prayāga gwezhall – e c'heller kendastum e renas kentañ ri ar remziad, Srî Gupta, eus ~240 da ~280 GJK, hag e warlerc'hiad Ghatotkachagupta eus ~280 betek ~319 ; an daou a veze lesanvet mahārājā (roue meur). Strizh e oa o zachenn hep mar, anezhi kreizenn gozh an douaroù Maurya, a oa evel meur a Stad all un tamm eus traoñienn ar stêr Ganga hag ur vruzhunenn bet dastumet goude an diskar eus an div impalaeriezh a rene en eil kantved, Kouchan e gwalarn India ha Satavana er c'hreiz-reter.
Emledegezh ar remziad
Srî Gupta e voe ar ri kentañ neuze. War e lerc'h e renas Ghatotkachagupta, ha war-dro ar bloavezh 320 GJK e voe Chandragupta, mab Ghatotkachagupta a c'heller soñjal, roue d'e dro (arabat eo droukveskañ gant Chandragupta Maurya (340-293 BCE), diazezer an impalaeriezh Maurya).br/> Chandragupta e voe a roas lañs da Vare ar remziad Gupta ; ne ouzer ket avat ha diwar un darvoudenn resis en devoa divizet en ober.
War-dro 308 GJK e timezas evit abegoù politikel gant Kumaradevi, anezhi ur briñsez Lichhavi eus unan eus ar Stadoù amezeg. Ur wezh unanet gant ur gerentiezh c'halloudus e kendalc'has Chandragupta da astenn e c'halloud, betek bezañ er bloavezh 321 mestr war an darn vrasañ eus glann reteriek ar stêr Ganga, betek Prayaga (Allahabad hiziv), ha gourc'hemenn bezañ anvet mahārājā-adhirājā, "Roue meur ar rouaned".
Er bloavezh 335, goude marv e dad Chandragupta, e pignas Samudragupta war kador roue meur ar rouaned. Hennezh eo a gasas galloud ar remziad Gupta d'e varr. En hengoun indian e vez sellet outañ evel ouzh ur roue disi, ur brezelour trec'hus hag ur mignon d'an arzoù. War piler Allahabad, bet savet meur a gantved kentoc'h gant ur roue Maurya anvet Ashoka, e c'heller lenn e drec'hioù war rouaned all, a droas da wizien dezhañ pe da gevredidi dre ret. War tremen ugent rouantelezh e oa bet trec'h pa varvas er bloavezh 380. "An Napoleon indian" a rae an istorour Vincent A. Smith anezhañ .Eus an Himalaya betek ar stêr Narmada, hag eus ar stêr Brahmapoutra betek ar stêr Yamuna ez anzaved e veli, ha marteze betek enez Sri Lanka, met Su an iskevandir ne gouezhas ket en e yalc'h. Neoazh e kemeras Samudragupta al lesanv a Chakravartin, "Mestr war an hollved". War-du Vishnu e oa troet e feiz, met habask e chomas e-keñver ar feizidi da Shiva ha da Vouddha.
Ar remziad en e varr
E vab henañ Ramagupta a voe roue e 375, evel ma tesker dre bezhioù-moneiz, met hervez an hengoun lennegel indian en devije kollet un emgann ouzh ur roue amezek, ha ret e vije bet dezhañ reiñ e wreg d'an enebour. E vreur Chandragupta a vije aet neuze betek palez an enebour, m'en devije lazhet ar roue kent degas gwreg e vreur d'ar gêr en-dro. Ramagupta en devije klasket lazhañ ar saveteer a guzhe an heol outañ, met trec'h e voe Chandragupta hervez an hengoun : lazhet e vreur ha tapet ar galloud gantañ dindan an anv a Chandragupta II. Eus 380 betek 413 e renas neuze, ha galloudusoc'h c'hoazh e teuas ar rouantelezh Gupta dre aloubadennoù hag euredoù politikel : diouzh tu ar C'hornôg e voe ledanet an domani betek ma voe mestr ag aod da aod. War-dro ar bloavezh 409 e kemeras Ujjain, kêrbenn ar rouantelezh Shaka (e Stad Madhya Pradesh hiziv), evel ma c'heller lenn war ur mell piler houarn a zo en Delhi hiziv an deiz. Rouaned Bangala zoken a anzavas e veli.
Da neuze e voe Chandragupta II lesanvet Vikramāditya, "Heol ar Galloud". En Ujjain e stalias kêrbenn e rouantelezh a-benn merañ ar c'henwerzh en India an Norzh. En e varr edo ar rouantelezh, ha petra bennak ma oa kresket diwar brezelioù e oa ur greizenn bouezus a-fed sevenadur ha skiant. Er bloavezh 415 e voe mab Chandragupta roue d'e dro, dindan an anv a Kumaragupta I.
E-pad tremen 30 vloaz e renas en un doare peoc'hus a-walc'h hep na tigreskje galloud ar rouantelezh. E dibenn e ren e tizhas meuriadoù Shvetahūna (an Huned|"Huned Wenn"]) treuziñ harzoù ar Gwalarn. Gallus eo en devije Kumaragupta I echuet e vuhez evel ur penitiour en ur goadeg.
Skandagupta, e vab, a voe roue e 455. Trec'h e voe war an Huned Wenn ha war amezeien a glaske plantañ o banniel e korn pe gorn eus e rouantelezh. Evel e ziagentidi e voe Skandagupta ur roue gouzañvus a lakaas sevel azeuldioù da zoueed all estreget Vishnu. Kudennoù a savas evelkent : rivinet pe dost e oa ar Stad en abeg d'ar stourm ouzh an Huned Wenn, kevez a oa el lez, ha gwizien deuet da vezañ galloudus a glaske mont en o frankiz dre dennañ splet eus an aloubadennoù a oa bet harzet gant ar roue.
Aloubadegoù an Huned Wenn ha diwezh ar remziad Gupta
Er bloavezh 467 e varvas Skandagupta. War e lerc'h e renas Purugupta etre 467 ha 473, Kumaragupta II (473-476), Budhagupta(476-495?), Narasimhagupta-Baladitya, Chandragupta III, Samudragupta II, Kumaragupta III, Vishnugupta ha Bhanagupta, a echuas e ren war-dro ar bloavezh 550.
N'eo an heuliad-se nemet anvioù kavet war mein pe sielloù : luziet eo urzh ar rouaned eta, ha n'ouzer netra a-zivout o oberennoù. A-dra-sur e tremenjont kalz eus o amzer o stourm ouzh aloubadegoù an Huned Wenn. Ur boblad eus Kreiz Azia e oa an Huned Wenn, anvet ivez Yue-Zhi gant Sinaiz pe Hephtalites gant ar C'hresianed.
En 3de kantved e klaskjont aloubiñ Mervent Azia, en aner avat. Neuze ez aloubjont Ghandara – anezhi ur vro gozh em astenne war an dachenn a zo hiziv Reter Afghanistan, Norzh Pakistan ha Gwalarn India – ma tistrujont ur sevenadur gresian-bouddhaat eus ar re vleuniusañ e dibenn ar 5vet kantved. Da c'houde ez ejont tre e Norzh India, er rouantelezh Gupta.