cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sarah Jacob
He buhez
Ganet e voe Sarah war ar maez e Letherneuadd Uchaf e-kichen Pencader, e Sir Gaerfyrddin, e 1857. Eno e tremenas he buhez verr. Adalek he dek vloaz e konter e tremene hep boued e-pad prantadoù hirik. He zud a reseve ar re a gare dont da welet o merc'h, ha lavaret a raent n'he doa ket debret e-pad meur a viz. Ha goulenn a raent digant ar weladennerien reiñ arc'hant eviti. E dibenn he buhez e chome war he gwele gant ar gwan ma oa, gwisket evel ur plac'h nevez. Mervel a reas e 1869, en he daouzek vloaz. Ensellet e voe he c'horf, goude he marv, ha gwelet e voe he doa debret un tammig boued nebeud amzer a-raok.
Kaset e voe he zud dirak al lez-varn goude-se, tamallet e voe dezho bezañ lazhet o merc'h ha kondaonet e voent d'an toull-bac'h.
Bourgvallées
Bourgvallées a zo ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
Camille Saint-Saëns
Camille Saint-Saëns (distaget [] e galleg) a oa un sonaozour gall eus an.
Amsterdam (Jacques Brel)
Amsterdam zo ur gananouenn skrivet ha kanet e 1964 gant Jacques Brel, <abbr title="Nann-holloueziadurel">awenet marteze gant an ton saoz hengounel Greensleeves. Biskoazh n'eo bet enrollet gant Jacques Brel en ur studio ; n'eus anezhi nemet un enrolladenn diwar leurenn an Olympia, enrollet e 1964. War pladenn an enrolladenn-se e lenner ez eo bet skrivet an ton hag ar c'homzoù gant Brel.
Cundinamarca
Cundinamarca zo unan eus departamantoù Kolombia, a zo 32 anezhe. Ennañ emañ Bogota, kêr-benn ar vro.
Dolchstoßlegende
An Dolchstoßlegende pe Dolchstoßlüge ("Mojenn an taol-goustilh er c'hein") a oa un damkaniezh iriennel diorroet gant penvarnerien an arme alaman (Obersten Heeresleitung, OHL) a lakaas atebegezh faezhidigezh an Impalaeriezh alaman, e-kerzh ar Brezel-bed kentañ, ouzh ar sokialourien, an demokratourion, Republik Weimar hag ar "yuzevegezh volchevik". Fougasiñ a ranet e oant chomet didrec'het war an dachenn betek fin ar brezel hag e voent trubardet gant lod eus ar bobl he-unan.
Mengleuz ar Re Fuzuilhet
D'an 22 a viz Here 1941 e oa bet fuzuilhet ostajoù gant Alamaned en ur vengleuz e Kastell-Briant. Lazhet e oant bet e rebourserezh d'an ober rezistañs. Ul letanant-koronal, Karl Hotz, eus ar Wehrmacht a oa bet lazhet e Naoned. Daou zevezh war-lec'h e oa bet divizet lakaat 48 ostaj d'ar marv : 27 e Kastell-Briant, 16 e Naoned ha 5 e Pariz. Guy Môquet, 16 vloaz, a oa en o zouez.
Thomas Gee
Thomas Gee (24 Genver 1815 – 28 Gwengolo 1898) a oa ur prezeger protestant kembreat, kazetenner, embanner ha mouller.
Ganet e voe e Dinbych, e hanternoz Kembre. Da bevarzek vloaz e krogas da labourat e ti-moullañ e dad, met kenderc’hel a reas da vont d’ar skol war un dro.
E-touez an traoù embannet gant e di-moullañ e ranker menegiñ Y Traethodydd, kelaouenn gembraek an Iliz Presbiterian a zeue er-maez peder gwech ar bloaz, Y Gwyddoniadur Cymreig ("Encyclopaedia Cambrensis") ha geriadur saozneg-kembraeg Daniel Silvan Evans (1868), met e labour pennañ a-fet embann kembraeg e voe ar gelaouenn Baner Cymru ("Banniel Kembre"), savet e 1857 hag unvanet gant Yr Amserau ("An Amzerioù") daou vloaz war-lerc’h, da ober Baner ac Amserau Cymru.
Ur plas bras a gemeras ar gelaouenn-se e buhez Kembre ha kas a reas war-raok mennozhioù ar vrogarourien hag an emrenourien. Reiñ a rae Thomas Gee hag e gelaouenn skoazell d’al luskad Cymru Fydd. Stourm a reas evit ma vefe dispartiet ar Stad diouzh an Iliz anglikan ha stourm a reas ivez evit ma vefe savet skolioù distag diouzh an ilizoù. Daremprediñ a rae an Eisteddfodoù ingal. Pa varvas e 1898 e voe ur mor a dud o tont d’e obidoù.
Pietrapaola
Pietrapaola  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Belsito
Belsito  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
William Lynch
William Lynch zo bet anv meur a zen:
Bianchi (Calabria)
Bianchi  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Stephanie von Hohenzollern
Stephanie Josepha Friederike Wilhelmine Antonia von Hohenzollern (1837 en Krauchenwies - 1859 en Lisboa) a oa ur briñsez eus Hohenzollern-Sigmaringen deuet da vout Rouanez Portugal.
Dimezet e voe e 1858 da Pedro V, roue Portugal. Mervel a reas er bloaz goude, da 22 vloaz, ha divugel. Ar roue intañv a varvas daou vloaz goude.
Seziz Yorktown
Emgann Yorktown anvet ivez Battle of Yorktown, the Surrender at Yorktown, German Battle pe c'hoazh Siege of Little York (Seziz Yorktown) kroget d'an 29 a viz Gwengolo 1781 hag echuet d'an 19 a viz Here 1781 a oa bet un trec'h kadoniel meur gant nerzhioù kevredet ar Continental Army gant ar jeneral George Washington en e benn, harpet gant lu Bro-C'hall renet gant Jean-Baptiste Donatien de Vimeur, kont de Rochambeau, enebet ouzh al lu saoz renet gant al lord ha letanant jeneral Charles Cornwallis.
Belvedere Marittimo
Belvedere Marittimo  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Seziz Yorktown
Darvoud pennañ Kampagn Yorktown e voe ar sez war kêr Yorktown. Ouzhpenn da-se e voe an emgann meur diwezhañ war zouar e-pad Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet war tiriad Norzhamerika. Gant kodianidigezh Charles Cornwallis, hag e arme graet prizoniet, gouarnamant Bro-Saoz a voe rediet da gregiñ da atropiñ evit klask un tu d'en em dennañ diouzh ar brezel koustus-se. An trec'h a roas nerzh d'ar reveulzierien amerikan a oa o vont war zigresk, ouzhpenn-se e roas brud mat d'ar brezel e Bro-C'hall. Eus un tu all ar c'holl-se evit Bro-Saoz a lakaas ar bobl da goll e entan er brezel hag er c'hoant da zerc'hel an trevadennoù amerikan.
Sangineto
Sangineto a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Bernard Lasbleiz
Bernard Lasbleiz, ganet d'an 22 a viz Kerzu 1951 e Pariz, a zo un akordeoñser hag ur c'helenner eus Bro-Dreger. Embannet en deus pladennoù ha levrioù.
Oberennoù
Tri levr skridoù-sonerezh en deus graet :
D'an unan a viz Kerzu 2012 en deus dalc'het e dezenn "War Don... les timbres des chansons et cantiques populaires en langue bretonne (17e - 20e siècle)", e Skol-Veur Brest.
Marano Marchesato
Marano Marchesato  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Penngwenn
Pengwenn pe Penngwenn zo un anv brezhonek:
Lennegezh
Er werz Abad Plonevez, e Soniou Breiz Izel, e vez graet anv eus ur c'had penn-gwenn: war a seblant e oa ul lesanv roet d'ar mesaerezed, gant o c'hoefoù, hag a veze "chaseet" gant tudjentil.
Strollad Komunour Perou (Gwenodenn Skedus)
Strollad Komunour Perou (Gwenodenn Skedus) (e spagnoleg: Partido Comunista del Peru (Sendero Luminoso) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour maoour bet krouet e Perou e dibenn ar bloavezhioù 1960.
Seizhvet pastell-vro Penn-ar-Bed
Seizhvet pastell-vro Penn-ar-Bed zo enni pemp kanton abaoe 1986.
Eus 1958 da 1986
Pevar c'hanton a oa en amzer-se:
Abaoe 1986
Pemp kanton zo bremañ: unan zo bet tennet, ha daou all staget:
Cartagena de Indias
Cartagena de Indias zo kêr-benn departamant Bolívar, e Kolombia, e Kreisteizamerika, war aod ar Mor Karib, nepell diouzh kêr Barranquilla.
Diazezet e voe e 1533 gant Pedro de Heredia.
E 1984 e voe disklêriet Cartagenia de Indias hag he c'hreñvlec'h e Glad bedel an UNESCO.
Leitha
Al Leitha (en alamaneg ; Lajta en hungareg) zo ur stêr en Aostria hag Hungaria, adstêr d'an Danav war e lez dehoù.
En Aostria-Izel emañ eien al Leitha, ganet diwar kember div wazh-dour, ar Schwarza hag ar Pitten, nepell diouzh Wiener Neustadt. E meur a lec'h e verk ar vevenn etre Aostria-Izel ha Burgenland.
E-kichen Mosonmagyaróvár, en Hungaria, en em daol er Mosoni Duna, unan eus brec'hioù an Danav.
Istor
Da vare Aostria-Hungaria e talveze ar stêr da verkañ ar vevenn etre an douaroù renet eus Vienna hag ar re renet eus Budapest, anvet Cisleithanien ha Transleithanien.
Goude ar Brezel-bed Kentañ e talvezas da harz etre Hungaria hag Aostria. Goude sinadur Feur-emglev Trianon e 1920 e voe ur stadig hungarat verrbad anvet Lajtabánság er gevred d'ar stêr, etre ar 4 a viz Here hag ar 5 a viz Du 1921. Staget e voe ar vroig-se ouzh Aostria avat ha roet dezhi an anv Burgenland. Evel-se e teuas al Leitha da vezañ ur stêr e diabarzh Aostria hag a verke ar vevenn etre daou Land aostrian.
Maria Kalaniemi
Maria Kalaniemi (ganet e 1964) zo un akordeoñserez finnat.
Marano Principato
Marano Principato  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Quidditch
Er c'hoari-se e vez enebet daou skipailh, seizh c'hoarier e pep hini, gant ur garg hag ur pal dishenval da bep hini.
C'hoariet e vez ar sport-se war skubellennoù-nij ha gant un astell koad. Kregiñ a ra ar c'hoari en ur teurel etre an daou skipailh ur volotenn anvet Lenk en aer. Ret eo tapout pe skeiñ al "Lenk", ur volotenn ruz, e barzh unan eus an teir gwalenn, pe lagadenn,  hag a zo e skourr en aer, e kamp pep skipailh, en daou benn d'an dachenn-c'hoari.
Rebecca West
Rebecca West (21 a viz Kerzu, 1892–15 a viz Meurzh, 1983), a oa anv pluenn Cicely (pe "Cicily") Isabel Fairfield, ur skrivagnerez saoz-iwerzhonat, brudet evel kazetennerez, romantourez, ha serc'h H. G. Wells.
Vangelis
Vangelis, ganet Evangelos Odysseas Papathanassiou (Agriá, – Pariz, ), a oa ur sonaozour gresian.
Mokasin
Ar mokasinoù zo botoù lêr blot diseul kivijet e doare Amerindianed Norzhamerika. Evel ma'z eus e-leizh a bobloù amerindian ez eus kemend-all a zoareoù da aozañ mokasinoù.
Hiziv e vez lavaret aes mokasinoù eus botoù dilasoù, aes da wiskañ, tanav o solioù. Darn anezhe a vez graet anvioù saoznek anezho : (penny) loafer'.
Roggiano Gravina
Roggiano Gravina  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Anna Maria Franziska von Sachsen-Lauenburg
Anna Maria Franziska von Sachsen-Lauenburg ( 1672 en Neuhaus an der Elbe; 1741 en Reichstadt) a oa ur briñsez alaman, eus dugelezh Sachsen-Lauenburg, ha dre zimeziñ e voe Kontez Neuburg ha Dugez-veur Toskana.
He zud
Merc'h e oa d'an dug Julius Franz von Sachsen-Lauenburg (1641-1689 ), diwezhañ dug Sachsen-Lauenburg adalek 1666 betek e varv e 1689, ha da Marie Hedwig Auguste von Pfalz-Sulzbach (1650-1681). Div verc'h o doe, Anna Maria Franziska an henañ, ha  Franziska Sibylla Augusta. O-div e voent savet e Bohemia, ma o doa douaroù bras.
Dimeziñ ha bugale
Anna Maria Franziska, a zimezas div wech.
Intañveziñ a reas Anna Maria Franziskaen 1691.
Casali del Manco
Casali del Manco  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Behaskane-Laphizketa
thumb|right|270px|Sede pelec'h emañ Behaskane-Laphizketa, e [[Nafarroa Beherea.]] Behaskane-Laphizketa (Béhasque-Lapiste e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus Euskal Herria, e proviñs Nafarroa Beherea, en Iparralde, e kanton Donapaleu.
76 a dud o chom enni e 2011.
David Lodge
David Lodge zo ur romantour saoznek.
Freuzadeg Pfalz
thumb|alt=portrait d’époque|left|upright=1|[[Henri de La Tour d'Auvergne, beskont Turenne, penn an armeoù gall.]]
Un eil freuzadeg, anvet ivez arigrap Pfalz, a c'hoarvezas 15 vloaz goude, e 1689, war urzh ar ministr gall François Michel Le Tellier de Louvois e-kerzh Brezel an nav bloaz.
Bormida (stêr)
Ar  Bormida (Bormia e ligureg hag e piemonteg, Burnia er rannyezh lec'hel) zo ur stêr e Piemonte ha Liguria, 180 km hed dezhi, adstêr d'an Tanaro. Un dourva 2 663 km² zo dezhi.
Freuzadeg Pfalz
Istor
C'hoarvezout a reas ar freuzadeg e-kerzh Brezel an Izelvroioù (1672-1678), etre ar roue gall Loeiz XIV ha Leopold Iañ an Impalaeriezh santel, impalaer german. Daou du a oa er brezel-se:
Bormida (stêr)
meur a adstêr zo dezhi, ar Visone (stêr) en o zouez.
Freuzadeg Pfalz
Istor
Aon en devoa Turenne rak donedigezh soudarded an Impalaeriezh santel roman german en Elzas pe e bro Metz. Abalamour da se, e-lec'h gortoz hag en em zifenn, e kavas gwell mont d'ober brezel dezho en tu all d'ar Roen.
Georg V Hannover
Georg V, Roue Hannover hag eil Dug Cumberland ha Teviotdale (Berlin, 27 Mae 1819 – Paris, 12 Mezheven 1878), a voe diwezhañ Roue Hannover.
Freuzadeg Pfalz
Istor
D'ar 14 a viz Mezheven e treuzas ar Roen eta hag e voe trec'h en emgann Sinsheim d'ar 16 a viz Mezheven. Neuze e teuas kenkent war e giz da eveshaat darn vuiañ an arme impalaerel, staliet war lez ar stêr Mosel hag a c'halle, d'e soñj, aloubiñ Elzas.
Georg V Hannover
Orin ha bugaleaj (1819–1851)
Ar priñs Georg Friedrich Alexander Karl Ernst August a oa mab da Ernst August I eus an tiegezh alaman-saoz Hannover ha d'e wreg Friederike von Mecklenburg-Strelitz. Ur c'henderv d'ar rouanez Victoria e oa. Tremen a reas e vugaleaj e Berlin hag e Bro-Saoz. War-lec'h fin an unaniezh etre Breizh-Veur ha Hannover ha tronidigezh e dad e teuas da vout hêr ar gurunenn, hogen chom a reas hêr lezennel ar roue George III betek ganedigezh merc'h ar rouanez Victoria, ar briñsez Victoria, e 1840.
Freuzadeg Pfalz
Istor
D'ar 1añ a viz Gouhere e voe kemeret an armoù gant Dilenner Brandenburg a-enep Bro-C'hall. Gant Dieta Rastisbonna, bodadeg ar briñsed-dilennerien e voe diskleriet ar brezel da Vro-C'hall. Skoazell en doa kavetan impalaer santel, ne oa ket e-unan ken. An holl a vrezele bremañ a-enep ar roue gall.
Ha Turenne da dreuziñ ar Roen adarre e Philippsburg, d'an 3 a viz Gouhere 1674. Fellout a rae dezhañ trec'hiñ war armeoù an impalaer a-raok na vije bet bodet o nerzhioù. Ne deuas ket an taol da vat gantañ: lakaet e voe Bournonville da dec'hel, faezhet e voe penn a-raok an arme c'hall dirak Dünewald Bournonville a oa repuet en hanternoz d'ar stêr Main, a glaske chom hep en em gannañ. Turenne arankas gortoz neuze. Nec'het e oa o soñjal e rankje mont gant 16 000 den da dalañ ouzh 40 000 enebour. A-raok en em dennañ en Bro-Elzas e felle dezhañ gwareziñ anezhi.
Georg V Hannover
Skoazeller ar sevenadur
Dindan ren Georgs V e kreskas buan-ha-buan buhez ar sonerezh-lez e Hannover. Kemer a reas perzh ennañ dre ma oa pianoour ha sonaozer e-unan. War-dro 200 oberenn zo bet savet gantañ, en o zouesk liedoù, laz-kanaouennoù ha kensonadurioù. Daoust ma plije dezhañ muioc'h hesonoù italian ha ma oa levezonet ganto en e oberennoù, e kasas war-raok labour e gempredidi evel Hector Berlioz, Robert Schumann, Richard Wagner ha Johannes Brahms.
Freuzadeg Pfalz
Darvoudoù
Gouzout a rae Turenne e oa soudarded an impalaer war var a vara hag a foenn, pa ne oa ket ar soudarded c'hall, dre ma oant pourvezet mat. Arme an impalaer a ranke klask o boued ha hini o c'hezeg war ar vro, ha se zo kaoz e tivizas Turenne lakaat freuz ha reuz e Pfalz evit o marnaoniañ.
<!-- Dans son esprit, l’affaire est claire. Il coupe ainsi aux Impériaux la route de l’Alsace. Il punit dans le même temps l’électeur palatin, Charles I, qui a rompu l’alliance avec la France. Il terrorise les autres princes allemands coupables de défection. Il terrorise enfin des populations par trop indociles.
Car les habitants, excédés, ne cessent de harceler les troupes de Turenne. Le soldat français est particulièrement mal vu des Palatins, qui le surnomment schnapphahn (maraudeur). Comme tous les soldats en campagne, il commet des écarts. Mais ce ne sont jusqu’ici que méfaits traditionnels, qui s’opèrent plus ou moins à l’insu de la hiérarchie. La nouveauté qu’introduit Turenne, ce sont des exactions systématiques, ordonnées par le haut commandement, menées à grande échelle.
Elles vont dépasser tout ce qu’il est permis d’imaginer. Turenne veut frapper les esprits. Les incendies et les pires atrocités se multiplient, entre Rhin et Neckar. La seconde quinzaine de juillet voit l’anéantissement de 32 localités. Les temples ne sont pas épargnés, ni même les églises.
Heuliadoù
Turenne va frapper les esprits, mais pas de la façon escomptée. En Europa, ce n’est qu’un cri d’horreur indigné. Ces pratiques d’une cruauté que l’on croyait l’apanage de l’armée ottomane, exercées dans un « pays uni et fertile, couvert de villes et de bourgs opulents », au lieu d’effrayer ar briñsed vont les dresser plus encore contre la France.
Jean Bérenger voit dans cet épisode l’origine du lourd contentieux franco-allemand, qui ne sera réglé qu’avec la construction européenne, après la Seconde Guerre mondiale.
Brud Turenne, en France, n’en souffre pas. On préfère voir en lui le stratège de la campagne d’Alsace qui suivit (conclue de façon extraordinaire, en décembre 1674 et janvier 1675.
Les deux sacs du Palatinat ont un retentissement d'autant plus grand qu'ils surviennent dans une période de relatif adoucissement des conflits. Les pillages et saccages de la Guerre de Trente Ans s'expliquaient par l'épuisement financier des États, l'impossibilité de payer les troupes, et par la haine religieuse (catholiques contre protestants). Les exactions françaises en Palatinat, comme le bombardement de Gênes en 1684, sont des actes de terreur délibérés d'un État qui dispose de finances saines et de troupes disciplinées. L'opinion du temps les juge d'autant moins excusables.
Ce premier ravage, occulté par le second, peu détaillé par les historiens français, est de nos jours mal connu. Une source de confusion est constituée par la belle marche Les Dragons de Noailles. Elle associe en effet Turenne à quelque incendie de Coblence, à un pillage du Palatinat non précisé, ainsi qu’au régiment Noailles-Dragons qui n’est pas contemporain des ravages.
-->
Arigrap Pfalz
Ur brezel all a vo etre ar roue Loeiz XIV ha Leopold Iañ : Brezel an nav bloaz (1688-1697). Digarez o devoe ar C'hallaoued da ober freuz adarre, nemet kalz gwashoc'h, war urzh fraezh ar ministr François Michel Le Tellier de Louvois en 1689. En dro-mañ e vo graet freuz er c'hêrioù, ha n'eo ket war ar maez hepken. Kenderc'hel a reas ar freuz neuze betek 1693, goude marv Louvois.
William Lynch (lezenn Lynch)
Ar c'habiten William Lynch (1742–1820) a oa un den eus Pittsylvania County, e Virginia, e SUA, a lavare bout deraouer al "lynch law" hag al "lynching".
N'eo ket eñ ar William Lynch en dije graet ar William Lynch speech, prezegenn William Lynch, e 1712, a voe distaget 30 vloaz a-raok ma voe-eñ ganet.
Lezenn Lynch
Ar gerioù "Lynch's Law", pe Lezenn Lynch, a oa anavezet a-benn 1782 abalamour d'un den anvet Charles Lynch hag a rae an anv-se eus e oberoù e 1780 a-enep un emsavadeg gant tud manet feal d'ar gurunenn saoz e-pad ar Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet.
An dud a oa diskred warne a veze barnet buan-ha-buan gant ur seurt lez-varn, kondaonet e vezent da vezañ skourjezet, kemeret o madoù digante, rediet da douiñ fealded d'ar galloud nevez, ha da vont d'an arme. Anavezet e voe oberoù eneplezenn Charles Lynch evel oberoù hervez lezenn goude gant Bodadeg Veur Virginia e 1782.
Cassano all'Ionio
Cassano all'Ionio  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Satanig ar C'hab Glas
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar sataniged en urzhiad Procellariiformes pe Ciconiiformes.
Antoneta
Antoneta zo un anv-badez brezhonek roet d'ar merc'hed.
Bormida di Spigno
Ar Bormida di Spigno zo ur stêr e Piemonte.
Antoneta
Gerdarzh
Meneget eo an anv en Dictionnaire français breton e 1974. Savet eo diwar an anv Antoinette e galleg, un anv deuet eus anv sant Anton, pe gentoc'h eus e anv italianek, Antonio.
Kleopatra (merc'h Idas)
Kleopatra Alkyone (Κλεοπάτρη Ἀλκυόνη/Kleopátrē Alkuónē e gregach) a oa merc'h da Idas ha Marpessa. Dimezet e oa da Veleagros. Mervel a reas gant ar glac'har pa voe lazhet he fried gant Apollon, ,.
Behorlegi
thumb|right|220px|Sede pelec'h emañ Behorlegi, e Nafarroa Beherea. Behorlegi (Béhorléguy e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus Euskal Herria, e proviñs Nafarroa Beherea, en Iparralde, e kanton Donibane Garazi.
Cherchez la femme
Cherchez la femme ("Klaskit ar vaouez") zo ur bomm gallek a vez implijet el lennegezh polis saoznek.
Cherchez la femme e Les Mohicans de Paris
"Cherchez la femme, pardieu ! cherchez la femme !"
"''Il y a une femme dans toutes les affaires ; aussitôt qu'on me fait un rapport, je dis : « Cherchez la femme ! »"
Lennegezh
Meneget eo ar frazenn
San Donato di Ninea
San Donato di Ninea  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Emmanuel Svob
Emmanuel Svob (Naoned, 5 Mezheven 1874 - An Oriant, 28 Mae 1946) a voe maer an Oriant dre deir gwech.
Genidik e oa eus Naoned ha dont a reas d'an Oriant da labourat en ur vravigerezh.
Sevel a reas ur gevelouri kerkent ha 1913, ha bodañ a reas tud en-dro dezhañ evit sevel an Union Coopérative Lorientaise. E penn ar gevelouri-se e voe e-pad ur pennad. E 1919 e voe dilennet er c'huzul-kêr ; goude bezañ kuzulier en tu-enep e teuas da vezañ maer e miz Mae 1925. Koll a reas e garg e 1929, met adkavout a reas anezhi e miz Mae 1935. D'ar 1añ a viz Ebrel 1941 e roas e zilez, dre ma ne felle ket dezhañ touiñ fealded d'ar marichal Philippe Pétain ha da renad Vichy.
Maer e voe adarre eus ar 1añ a viz Gwengolo 1944 da viz Ebrel 1946. D'ar mare-se ivez e oa kuzulier e kanton an Oriant-Kreiz. Reiñ a reas e zilez eus e gargoù e 1946 peogwir e oa klañv-bras ha mervel a reas miz war-lerc'h.
Ur merour mat e voe, ha dindan e ren evel maer e voe kaset meur a dra war-raok en Oriant : lakaat a reas prenañ maner Soe e Plañvour gant ar gumun evit degemer bugale skolioù an Oriant en o amzer vak, hag e 1936 e voe digoret un herberc'h yaouankiz er maner-se ; lakaat a reas sevel gar ar c'hirri-boutin er vali Chazelles. Da vare e respetad kentañ, e 1927, e voe digoret porzh-pesketa Keroman.
Georg von Küchler
Georg von Küchler (30 a viz Mae 1881 er Schloss Philippsruhe e Hanau; 25 a viz Mae 1968 e Garmisch-Partenkirchen) a oa ur generalfeldmarschall alaman, pennkomandour an Arme ha marc'heg enor Urzh Sant-Yann (Johanniterorden) e-pad an Eil Brezel-bed.
E-kerzh Ebrel 1949 e Nürnberg e voe kondaonet d'ur prantad 20 vloaz toull-bac'h goude prosez an OKW (Oberkommando der Wehrmacht) evit torfedoù-brezel, met lezet e voe da vont dieub e 1953.
Kerentiezh
E dad e oa ar c'horonal ha dug-meur Hessen Karl von Küchler (1831–1922), eil-a-gamp (Flügeladjutant) ha marichal-lez (Hofmarschall), hag e vamm Marie, ganet von Scholten (1851–1924), a oa merc'h d'al letanant jeneral Wilhelm von Scholten (1797–1868).
Impalaeriezh ha Brezel-bed Kentañ
Goude bezañ graet e studioù e Gymnasium Ludwig-Georgin e Darmstadt ez eas von küchler d'ar "1. Großherzoglich Hessische Feldartillerie-Regiment Nr. 25" en Arme Prusian, adal 1901. Mont a reas da vezañ letanant kentañ (Oberleutnant) war-lerc'h e servij e skol-varc'hegezh Hannover e 1910. Goude tremen en Akademiezh ar Brezel (Kriegsakademie) e kenrenas ar C'huzul-meur Bras e Berlin.
E-kerzh ar Brezel-bed kentañ e voe anvet Küchler da benn-bateri (Batteriechef) ha goude-se e oa bet savet d'ar renk Kabiten (Hauptmann). E fin ar brezel e oa Ofiser Kentañ ar C'huzul-meur en 206vet rannarme-droadegiezh hag en 9vet rannarme-adarme. Küchler a resevas ar Groaz-houarn hag ar Groaz-varc'heg eus ar c 'h/Königlichen Hausordens von Hohenzollern, gant klezeier.
Suresnes
Suresnes zo ur gumun c'hall e departamant Hauts-de-Seine e rannvro Île-de-France, war glann gleiz ar stêr Seine, 10 km diouzh kreiz Paris. E-kichen 130 kumun all emañ e Métropole du Grand Paris abaoe krouidigezh an ensavadur e 2016.
Lec'hanvadurezh
Soresnæ e oa anv latin kêr er Grennamzer, eus Surisna, an doueez c'halian hag a ziwalle unan eus stivelloù ar Mont Valérien, Syrenæ diwezhatoc'h. Surisnas eo an anv gallek kentañ.
Douaroniezh
Emañ Suresnes war uhelennoù (etre 29 m ha 162 m) glann dehoù ar stêr Seine, e-tal Koadeg Boulogne hag a zo war ar ribl all e 16 arondisamant Paris. El liveoù izelañ ez eus gouezelennoù pri eus an trede hoalad, mein-Champagn enno ; a-us dezho ez eus ur plateiz razek hag a c'hronn penn uhelañ Suresnes, ar Mont Valérien, anezhañ ur bank mein-Champagn ha n'eo ket bet krignet gant an amzer. Annezet penn-da-benn eo kêr Suresnes ha hini Paris eo he hin.
Istor
Unan eus domanioù ar roue Charles III e oa an tiriad betek m'er roas e 918 da Robert, kont Paris hag abad Saint-Germain-des-Prés. Tamm-ha-tamm e voe savet ha kresket kêriadenn Suresnes, a veve diwar ar gwiniegi hag ar pesketaerezh er stêr.
E miz Ebrel 1593 e voe dalc'het enno ar breutadegoù etre ar roue Henri IV hag ar gatoliked evit terriñ ar brezel a renent enep ar brotestanted.
Endaf Emlyn
Endaf Emlyn Jones ganet e 1944 e Bangor, zo ur sonaozour ha kaner kembraek. Kanañ a rae el lazoù Injaroc ha Jîp.
Suresnes
Istor
En e voe savet ur c'halvar war ar Mont Valérien, ma teuas pirc'hirinded. Dizale e voe digoret tavarnioù evit bodañ ha boueta ar feizidi. Uhelidi Paris a lakaas sevel melloù tiez ha liorzhoù. Da vare an Dispac'h gall e kollas abati Saint-Germain-des-Prés he beli war ar Mont-Valérien.
Er bloaz 1830 e voe berzet ar birc'hirinded. E 1839 e voe boulc'het savadur ur pont dreist ar stêr ; pa voe echuet e 1842 e voe fiziet merañ ar gwirioù-treizh en ur poster evit ur badelezh a 77 vloaz, met distrujet e voe ar pont e-kerzh Brezel 1870-1871. E 1840-1846 e voe savet ur c'hreñvelc'h milourel war ar Mont-Valérien, a gollas neuze e dalvoudegezh relijiel. Ur pont nevez a voe savet e Suresnes er bloaz 1874. E dibenn ar c'hantved e voe staliet labouradegoù a-hed ar stêr, tra ma kendalc'he ar sevel tiez war ar rozioù.
Mui-ouzh-mui a labourerien a voe e kêr e deroù an, p'en em stalias labouradegoù kirri-tan, nijerezioù ha gwispid. Pa darzhas ar Brezel-bed kentañ e 1914 e troas Suresnes da unan eus al lec'hioù pennañ ma veze fardet obuzioù. E 1919 e voe dilennet Henri Sellier, un ezel eus an SFIO, da vaer. Er bloavezhioù 1920 ha 1930 e lakaas sevel keoded-liorzh Suresnes hag an annezioù izelfeurm (AIF) kentañ, a anvas "annezioù marc'had-mat" (Habitations à bon marché, "HBM" ; Habitations à Loyer Modéré, HLM, hiziv), ul lise e 1929 hag ar « Skol dindan an amzer » (École de plein air) evit ar vugale dorzhellek e 1934-35. E 1938 e voe boulc'het ur pont nevez evit erlerc'hañ ouzh hini 1846. E dalc'h an nazied e voe kreñvlec'h ar Mont-Valérien e-kerzh an Eil Brezel-bed ; eno e voe fuzuilhet tremen mil gouestlad hag izili eus ar Rezistañs. Ur c'hounlec'h eo hiziv evit enoriñ gouzañvidi ar brezel, ouzhpenn bout annezet gant servijoù al lu c'hall bepred. E 1950 e voe echuet ar pont nevez. Nebeut-ha-nebeut e serras al labouradegoù, lodennaouegoù tiez a voe savet en o lec'h, ha savadurioù arnevez evit sezioù embregerezhioù meur.
Poblañs
Abaoe 1793 e vez renablet poblañs Suresnes, 1 470 a dud enni er bloaz-se. E 2015 e oa 48 565 a dud o chom e kêr, ur c'hresk a 3,94% e-keñver 2010. • Mammennoù : Cassini (1793-2006) hag INSEE (2006-2015)
Met piv eo Belfegor ? III
'''Met piv eo Belfegor ? III, sinet eo Belfegor''' zo ur film berr brezhoneg da vezañ embannet e miz Gwengolo 2021. An trede, ha diwezhañ hini eo, eus an heuliad filmoù Met piv eo Belfegor?. Goude bezañ bet gwelet yaouankiz Arthur Bernède en en eil film, eo distro an ober en amzer-vremañ en un enklask kaset gant ur strollad tud yaouank war un arouez iskis, bet livet ouzh ar mogerioù dre ar vro a-bezh.
Guardia Piemontese
Guardia Piemontese (La Gàrdia en okitaneg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Met piv eo Belfegor ? III
An aktourien zo skolajidi en hentenn divyezhek eus Skolaj ar C'hleuz Sant Jozeb e Redon. Ar senario zo bet skrivet gant Padrig Denieul, Christian Baudu hag ur c'hlasad gallek eus ar skolaj.
Guardia Piemontese
Er gumun e komzer ur rannyezh okitanek abaoe ma oa deuet di tud eus traoñiennoù okitanek Piemont en.
Met piv eo Belfegor ? III
Digoradur ar film zo bet savet gant ur c'hlasad RDHMA ha Philippe Jullien, saver tresadennoù-bev anezhañ.
Krouidigezh
Arc'hantaouet eo bet gant sikour yalc'hadoù foran hag ur c'hampagn rastellañ arc'hant dre HelloAsso.
Alison Mosshart
Alison Nicole Mosshart (23 a viz Du 1978 e Vero Beach, Florida) a zo ur ganerez, ur saverez kanaouennoù hag un diskouezerez dilhad stadunanat. Kanerez The Kills ha The Dead Weather eo. E 1995 e stagas gant ar sonerezh, pa gemeras perzh er strollad punk floridian Discount hag a voe divodet e 2000. E 2000 e savas an daouad The Kills asambles gant ar gitarour breizhveuriat Jamie Hince. Pa gan gant The Kills e ra gant al lesanv VV.
E penn-kentañ 2009 e kemeras perzh e sevel ar strollad The Dead Weather, asambles gant Jack White, Jack Lawrence ha Dean Fertita. Er strollad-se e ra gant al lesanv "Baby Ruthless."
E 2006 e kanas ar ganaouenn Dolls (Sweet Rock and Roll) a gaver er bladenn Riot City Blues gant Primal Scream hag ivez ar ganaouenn Meds savet gant Placebo.
E miz Ebrel 2011 e kemeras perzh e Today I'm Wearing aozet gant Vogue.co.uk : e-pad miz e voe diskouezet unan eus he dilhadoù bemdez.
Motown
Motown (pe Motown Records) a zo un ti-embann pladennoù stadunanat. Ur rann eus Universal Music Group eo. Krouet eo bet gant Berry Gordy e Detroit (Michigan) e miz Genver 1959. Enrollet e voe gant an anv Motown Record Corporation d'ar 14 a viz Ebrel 1960. Dont a ra ar ger Motown eus Motor Town («kêr ar c'heflusker»), diwar lesanv Detroit, ma veze savet kalz kirri enni d'ar mare-se. E-toueze kanerien vrudetañ Motown emañMichael Jackson & The Jackson Five, Diana Ross et The Supremes, The Four Tops, Martha and the Vandellas, Smokey Robinson, Gladys Knight, Marvin Gaye, Stevie Wonder, The Pointer Sisters, Edwin Starr ha The Temptations. Evit a sell ouzh aozerien ha krouerien kanaouenn emañ Berry Gordy, Smokey Robinson, Holland, Dozier & Holland, Norman Whitfield et Barrett Strong, Nickolas Ashford ha Valerie Simpson.
Istor
Gant krouiñ Motown e felle da Berry Gordy tizhjout selaouerien wenn koulz ha re zu gant tonioù soul ha rhythm and blues aesoc'h evit ar pezh a veze kinniget gant tiez-embann all evel Stax. Aozet e voe Motown evel ul labouradeg ma vefe savet tonioù a rafe berzh : da sevel tonioù brudet : klask a reas war-lerc'h ar sonaozerien wellañ, kanerien varrek ha lakaet e voe kalz pouez war ar mod da broduiñ an tonioù. Lesanvet e voe Detroit Hitsville USA, diwar berzh Motown.
Dont a reas Berry Gordy a-benn da zastum argant a-walc'h da sevel e di-embann pladennoù gant an argant a c'hounezas gant kanaouennoù savet ha produet gantañ. Tri anv a voe : Gordy, goude-se Tamla, ha Motown. E 1959 e teuas er-maez Money (That's What I Want) gant Barrett Strong, embannet gant Tamla. Kanaouenn gentañ Motown a reas berzh e voe.
Etre 1959 ha 1972 e voe implijet ar strollad sonerien The Funk Brothers da seniñ war lod brasañ pladennoù Motown, ha perzh e voent e krouiñ «son Motown» : sonerezh soul mesket gant sonerezh pop, kan ha stlakadennoù daouarn diwar skouer ar gospel.
E 1971 e voe kaset Motown da Los Angeles. Arzourien evel Stevie Wonder pe Marvin Gaye a zibabas labourat en ur mod dizalc'h, skignet e veze o fladennoù gant Motown memestra. Er memes koulz e voe degemeret The Jackson Five ha Michael Jackson hag ivez Lionel Richie ha The Commodores.
Lod brasañ arzourien Motown a fellas dezho, mare pe vare, kuitaat an ti-embann abalamour d'ar c'hevratoù dister kinniget dezho. Ne c'hounezent ket kalz war ar pezh a raent, ha reolennoù strizh a oa a-fet implijout anvioù : anvioù evel "The Supremes" pe "Jackson 5" a oa perc'hennet gant Motown. Goude kuitaat an ti-embann e ranke an arzourien kavout anvioù nevez neuze. E 1983 e voe aozet ur sonadeg da lidañ 25vet deiz-ha-bloaz an ti-embann. Kendrec'het e voe arzourien o doa kuitaet Motown evel Michael Jackson and The Jackson Five, Diana Ross, pe Marvin Gaye da gemer perzh enni.
Roll rannoù Motown
Dre seurtoù sonerezh :
Bormida (Liguria)
Bormida zo ur gumun eus proviñs Savona e Liguria en Italia war lez ar stêr Bormida.
San Donato
San Donato zo un anv-lec'h italianek ha spagnolek.
Ouzia
Hervez ar Bibl (2Dn 26) e voe Ouzia pe Ouziahou, roue Rouantelezh Yehouda etre 781 ha 740 kent JK.
Mottafollone
Mottafollone a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Pontblyddyn
Pontblyddyn zo ur gêriadenn vihan e biz Kembre, e Sir y Fflint. Emañ war harzoù Coed-llai. Redek a ra ar stêr Alun dre ar gêriadenn.
A.J. Foyt
Anthony Joseph Foyt pe A.J. Foyt (bet ganet d'ar e Houston, Stadoù-Unanet) a zo ur blenier kirri a rede e kirri un-plas hag e rummadoù-all. Kemeret en deus perzh e 35 abadenn Indianapolis 500 ha gounezet en deus ar redadeg-se peder gwech. Gounezet en deus ivez 24 eurvezh ar Mañs, 24 eurvezh Daytona, 12 eurvezh Sebring, hag an Daytona 500. Krouet en deus e skipailh dezhañ, an A.J. Foyt Enterprises.
Frédéric Guichen
Frédéric Guichen zo un akordeoñser breizhat, bet o seniñ el laz Ar Re Yaouank.
San Basile
San Basile a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Mendibe
Mendibe (Mendive e galleg) zo ur gumun eus Euskal Herria, e proviñs Nafarroa Beherea, en Iparralde, e kanton Donibane Garazi. 164 a dud a oa o chom enni e 2016. Un darn eus ar gumun zo dindan gwez koadeg Irati.
Priz ar Yaouankiz
- Priz ar Yaouankiz zo war un dro ur genstrivadeg hag ur priz lennegel brezhonek, savet e 2004 gant Fanny Chauffin ha Yann-Fañch Jacq, daou gelenner e Diwan.
Mendibe
Koad ha menez
Ul lodenn eus ar gumun zo dindan gwez koadeg Irati.
Menashe (roue Yehouda)
Hervez ar Bibl (2Dn 33, 1-20) e voe Menashe pe Manase roue Rouantelezh Yehouda goude e dad Yehizkia pe Hizkia.
Priz ar Yaouankiz
Istor
Krouet eo bet diwar intrudu Fanny Chauffin, kelennerez e Diwan: dre ma kave diaes an diouer a levrioù brezhonek evit ar grennarded he doa klasket bodañ ur strollad-barn evit barnañ romantoù berr ha kavout un ti-embann dezho. Hervez a lenner e lec'hienn ar genstrivadeg e oa awenet gant ar Prix des Incorruptibles er skolioù gall.
Da gentañ e veze embannet oberennoù an danvez-loreidi er Genrouedad, evit ma c'hellje kement skolajiad brezhonek mouezhiañ da zibab ar romantig a garje gwelout loreet. Bremañ e vez embannet al levrioù war baper gant Keit Vimp Bev da gentañ, a-raok kinnig anezho d'ar skolidi, ha pep a skouerenn eus pep romant o devez ar skolidi.
Doare ar genstrivadeg
Digor eo ar genstrivadeg da gement den a garfe kemer perzh, d'ar vugale evel d'ar re vras, d'ar skolajidi ha liseidi ivez. Ret eo kas an dornskridoù, f.ea@laposte.net eo ar chomlec'h elektronek. Bep bloaz e vez loreet daou levr diwar vot bugale ar skolioù hag o deus kemeret perzh. Gounezet e vez 250 euro gant ar priz kentañ ha 150 euro gant an eil priz. Kemm zo bet e 2010 e dasparzh ar rummoù. Er penn-kentañ e oa 6/5 klas hag 4/3 klas. Bremañ pa 'z eus daou rumm (6/5/4 klas ha 3 klas/Lise) ez eus daou briz kentañ ha daou eil briz.
Embanner
Gant Keit Vimp Bev e vez embannet al levrioù dibabet hag e ro dezhañ Kuzul-Departamant Penn-ar-Bed, Renerezh Yaouankiz ha sportoù, an DRAC un harp evit souten an embannerezh evit ar yaouankiz. E 2007 eo bet astennet an oberiadenn da skolidi ar c'hlasoù brezhonek CE 1, CM 1, CM 2 (anvet e vez ar priz nevez-se Priz ar vugale). Gant ar gevredigezh FEA e vez aozet ar priz. Bep bloaz e vez lañset ar Prizioù-se e saloñs Karaez. E 2008/2009, 23 skol, 11 skolaj ha 2 lise o doa kemeret perzh : muioc'h eget 1000 skoliad en holl !
2010
Kemm zo bet lakaet en aozadur an daou rummad. Un tamm uheloc'h e vez live ar rummad diwezhañ ha dre-se e vez evit an 3 hag al lise. Ha neuze e teu ar rummad all da vezañ evit ar 6, ar 5 hag ar 4
2013
C'hwec'h levr zo bet war ar renk ar bloaz-mañ.
Amos (tad Yeshaia)
Hervez gwerzenn gentañ Levr Yeshaia (Ye 1,1) e oa Amos anv tad ar profed Yeshaia.
Kseniya Anatolyevna Sobchak
Kseniya Anatolyevna Sobchak (rusianeg : Ксе́ния Анато́льевна Собча́к, ganet d'ar 5 a viz Du 1981 e Leningrad, Unvaniezh Soviedel (hiziv an deiz Sant Petersbourg, Rusia) a zo eil merc'h Anatoly Sobchak, hag eñ bet an hini kentañ dilennet da vaer Sant Petersbourg en un doare demokratel. Brudet eo-hi evel kinnigerez an abadenn skinwel gwirvoud "Dom-2" a vez skignet gant TNT. A-wechoù e vez graet "It girl" Rusia anezhi, pe c'hoazh " Paris Hilton Rusia".
He buhez
Pa oa bugel ez eas d'ar skol-dañs stag ouzh c'hoariva Mariinsky hag ouzh skol-arzoù Mirdi ar Peniti. E 1998 e kuitaas ar skol stag ouzh skol-veur Herzen hag ec'h enskrivas e kevrenn darempredoù etrebroadel skol-veur stad Sant Petersbourg. E 2001 ez eas da Voskva ma studias an darempredoù etrebroadel e Skol-Uhel stad an darempredoù etrebroadel. E 2002 ec'h enskrivas e master e kevrenn politikerezh an hevelep skol-veur.
E 2004 e c'hoarias er film Thieves and Prostitutes, hag a zo diazezet war he bugaleaj.
Treserez dilhad ha botezennoù kaoutchouk eo ivez. E miz Even 2006 e krouas e dastumad botezennoù kentañ.
E 2004 e voe e-touez an dud a lakaas o anv da gemer perzh er veaj touristerezh kentañ en egor en ur fuzeenn Soyouz. Ne voe ket kaset ar raktres da benn vat.
D'an 28 a viz Kerzu 2008 do en ur c'harr-nij perc'hennet gant Aeroflot hag a yae eus Moskva da New York. Asambles gant tud all er c'harr-nij-se e verzas e oa mezv al levier. He brud a implijas da bellgomz da dud Aeroflot ha tennet e voe al levier diouzh ar c'hockpit.
Gant kazetennerien ar gelaouenn Tatler eo bet savet roll merc'hed c'hoantus o-unan a zo e Rusia. Diazezet eo ar roll war o finvidgezh hag o brud. Anavezet eo-hi e Rusia evel mondianez ha palc'h ar skinwel. Lakaet eo bet da 'it girl' pennañ ar vro, rak heñvel eo ouzh Paris Hilton.
Darempredoù gant Vladimir Poutin
He zad Anatoly a sikouras Vladimir Poutin da stagañ gant ar politikerezh, d'ar mare ma oa maer Sant Petersbourg. Ha Poutin a sikouras anezhañ d'e dro pa voe kaoz eus breinadur. War a lenner e Moscow News, "a-drugarez da hegarated Poutin e-keñver familh Sobchak e c'haller lavarout ez eo gwarezet family Ksenia Sobchak, se zo kaoz e c'hall-hi bezañ hardizh". Kement-se a voe gwelet e miz Here 2011 pa gejas gant Vasily Yakemenko, hag eñ e penn ar strollad yaouankizoù Nashi. Skandalet e voe ganti peogwir en doa bet debret en ur preti cheuc'h e Moskva. Ganti e voe lakaet video o c'hejadenn enlinenn. Koulskoude e hañval bezañ kemmet an darempred etrezi ha Poutin. Goude dilennadegoù an Douma d'ar 4 a viz Kerzu 2011 e kemeras Ksenia perzh er manifestadegoù aozet gant ar re a save a-enep disoc'h an dilennadegoù. Kemer perzh a reas er stourm kaset e miz Meurzh 2012 a-enep dilenn Poutin da brezidant en-dro.
NCIS: Los Angeles
NCIS : Los Angeles a zo ur stirad skinwel amerikan krouet gant Shane Brennan. Un daoladenn da NCIS eo. Seizh koulzad, 158 rann a 42 vunutenn pep hini, a zo bet savet betek bremañ. Skignet eo bet da gentañ war rouedad CBS en SUA adalek an 22 a viz Gwengolo 2009 ha war hini Global e Kanada.
Guadalcanaria
a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1929 gant an evnoniour alaman Ernst Hartert (1859-1933). Dont a ra e anv eus hini enez Guadalcanal (en Inizi Salomon) m'eo brosezat ar genad.
NCIS: Los Angeles
E Frañs ez eo bet skignet adalek an 12 a viz Meurzh 2010 war M6.
Praia a Mare
Praia a Mare   a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
NCIS: Los Angeles
Kontañ a ra avanturioù izili an "Office of Special Projectd" (OPS) ur rann eus an NCIS diazezet e Los Angeles ha arbennik war obererezhioù "ensilet" luziet ha dañjerus-kenañ.
Guadalcanaria
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : Guadalcanaria inexpectata.
Arvor
Arvor zo ur ger brezhonek a denn d'an douaroniezh hag implijet e meur a zoare.
Paterno Calabro
Paterno Calabro  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Koadeg Irati
Koadeg Irati zo ur goadeg vras en Euskal Herria, 34 600 devezh-arat (17 300 ha) gwez etre Larraine (e Zuberoa), Mendibe ha Lekunberri (e Nafarroa Beherea) ha Nafarroa Uhel.
Menezioù
Ur menez tremen 2 000 metr zo, ha 3 tremen 1 500 metr:
Dreadnought
An dreadnought (which dreads nought : "n'en devez aon rak netra") e oa al lestr-hobregonet diazez e penn-kentañ an. Ar c'hentañ hini implijet gant ar Royal Navy, an HMS Dreadnought, a oa bet ken souezhus ul lestr pa oa bet moret e 1906 ma chomas stag an anv ouzh ar bigi dammheñvel outañ. Graet e vez pre-dreadnoughts eus ar bigi a oa bet savet a-raok 1906. Daou gemm bras zo bet degaset gant ar rummad dreadnought : un armañ doare all-big-gun (kanolioù tev nemetken), gant kalz muioc'h a ganolioù ponner evit ar bigi en a-raok, hag ur motor dre aezhenn.
Tresoù
Pal diazez saverien ar bigi doare dreadnought a oa kaout ar muiañ a hobregon, tizh, hag armamant posubl evit ur vag marc'had-mat. Mennozh diazez an dreadnought a oa bezañ ur vag gant un armamant "all-big-gun". Ne oa ket disoñjet an hobregon dreist-holl a live linenn vor ar vag. An armamant a-eil, kreizenn an tan, hag an difenn enep torpilhennoù a oa pouezus ivez.
Ar C'hab (disheñvelout)
Ar C'hab a c'hall bezañ :
Eulalia
Eulalia zo un anv-badez spagnolek, italianek, saoznek, roet d'ar merc'hed, hag a gaver e meur a yezh all,  a Bortugal da Rusia.
Gerdarzh
Eus an henc'hresianeg Ευλαλια, "a gomz brav" ; Εὐλάλιος eo evit ar baotred )
Codex Borgia
Ar C'hodex Borgia (Levraoueg ar Vatikan, Bibl. Vat., Borg.mess.1), anavezet ivez evel Codex Borgianus, Dornskrid Veletri ha Codex Yohualli Ehecatl, zo un dornskrid skeudennoù rakkolombian eus kreiz Mec'hiko, ennañ danvez hag a denn da galander ha lidoù an Azteked, savet er. Anvet eo bet diwar anv Stefano Borgia, ur c'hardinal italian eus an a biaouas anezhañ, a-raok ma voe lakaet e Levraoueg ar Vatikan goude marv ar c'hardinal e 1804. Ar c'hodex Borgia zo un dornskrid eus ar strollad dornskridoù Borgia, hag e ro e anv dezhañ. Sellet e vez outañ e-giz unan eus ar mammennoù pouezusañ evit studiañ doueed kreiz Mec'hiko, o lidoù, an diouganerezh, ar c'halander, ar relijion hag an ikonografiezh. Emañ e-mesk an dornad dornskridoù rakkomombian eus ar Vec'hikaed n'int ket bet distrujet e-pad an aloubadeg er. Skrivet e voe e-kichen Cholula marteze, e Tlaxcala, Huejotzingo pe e lodenn vixtek Puebla. N'ouzer ket gwall vat eus pelec'h e teu, ha bez' e c'hallje bezañ bet savet gant Tlaxcalteced hag a oa nahouatlegerien anezhe, pe tud eus Cholulteca, peotramant gant Mixteked.
Deskrivadur
Mont a ra krec'hin loened pleget e 39 follenn d'ober ar c'hodex. Pep follenn zo ur garrezenn 27x27 cm, evit un hirder eus tost 11 metr. Livet eo an holl follennoù war an daou du nemet ar re ziwezhañ, ar pezh a ra 76 pajenn. Lenn a reer ar c'hodex eus an tu dehou d'an tu kleiz. Troet eo ar pajennoù 29–46 a-skouer gant ar peurrest eus ar c'hodex. Laez ar gevrenn-se a ya d'ober tu dehou ar bajenn 29, ha lenn a reer ar skeudennoù eus an nec'h d'an traoñ. Dre se e tlee al lenner treiñ an dornskrid eus 90 derez da welet mat ar gevrenn-se. Livet e oa bet skeudennoù war an daou du. Implijet ez eus bet lêr reutaet e pennoù an dornskrid ha peget ar c'hentañ hag an diwezhañ bandennad da grouiñ ur golo.
Istor
Degaset e voe ar C'hodex Borgia en Europa e-pad ar prantad ma voe trevadennet Mec'hiko gant Bro-Spagn. Evit doare e oa perc'henn an tiegezh Giustiniani war an dornskrid a-raok ma voe perc'hennet gant Stefano Borgia. Meneget ez eus ul levr eus Mec'hiko e-barzh ar renabloù eus kambr ar C'hardinal Benedetto Giustiniani e 1600-1611, daoust m'eo diasur c'hoazh ez eo ar memes dornskrid. Gallout a rafe bezañ degouezhet en Europa abretoc'h, rak, evel ma oa merzet gant Franz Ehrle, ur spisc'her en italianeg fall zo e pajenn 68 ar c'hodex. Hennezh a laka da soñjal en ur beleg spagnol eus ar XVIvet kantved a implije ur meneger pe ur skritur implijet er mare-se. Meneget eo ar c'hodex Borgia evit ar wezh kentañ en un doare asur e dastumad ar c'hardinal Stefano Borgia e Veletri : ar Museum Borgianum Veliternum, niverenn 365 ar c'hatalog, "Gran codice messicano in Pelle", talvoudegezh istimet da 300 skoed. Goude marv Borgia e teuas da vezañ perc'hennet gant ar C'hongregasion sakr evit skignañ ar feiz, a savas ur mirdi Borgia er Palazzo di Propaganda Fide. Diaes eo gwiriañ an istorioù a red diwar-benn ar c'hodex a-raok ar mare ma oa piaouet gant Borgia. Hervez ar pezh a lavarer er C'hongregasion e oa savetaet eus un Auto de fé e Mec'hiko e 1762. Disklêriañ a ra ar baron von Humboldt diouzh e du e oa d'an tiegezh Giustiniani, hag e kouezas etre daouarn mevelien zigas hag a labezas an dornskrid gant tan, a-raok ma oa savetaet gant Borgia. D'an 21 a viz Ebrel 1902, e oa kaset dastumad Borgia da Levraoueg abostolek ar Vatikan, el lec'h m'emañ c'hoazh hiziv. Skannet eo bet ha lakaet en amen an holl dud..
Endalc'h
28 kevrenn zo en dornskrid. Gouestlet eo an darn vrasañ anezhe da duioù disheñvel an Tonalpohualli, kalander divinerezh kreiz Mec'hiko. Peurliesañ e kinnig an dornskrid al liammoù etre prantadoù amzer, doueed, ha skeudennoù a denn d'an divinerezh. Ar gevrenn 13, enni ar pajennoù 29–46, zo bet komprenet e doareoù disheñvel gant red an amzer. En em glevet a reer peurliesañ evit gwelet enni deskrivadur un heuliad lidoù. Un tonalamatl eo ar c'hodex Borgia, ul « Levr eus an tonkad », a veze implijet gant an divinourien da gompren levezonoù mat pe fall an doueed war pep devezh ar bloaz. Graet e vez « tonalpouhque » eus an divinourien-se, ar pezh a dalvez « ar re a zalc'h kont an deizioù » pe « ar re a oar lenn ar blanedenn ». Implijout a raent ar c'halander-mañ d'ober diouganoù a bep seurt : peseurt deiz e oa ar gwellañ da veajiñ, da vrezeliñ, da zimeziñ, d'ober labourioù er parkeier met dreist-holl da ziouganañ an tonalli, da lâret eo planedenn ar vugale. Ken pouezus e oa an devezh ganedigezh ma klote anv ar vugale gant un devezh eus ar c'halander. Da skouer pa veze ganet unan deiz ur c'hrokodil, pemp avel pe dek raosklenn, e veze lakaet dindan levezon doue an dour, ar sav-heol pe ar jagoar eus an noz. Pep deiz a glote gant un tonkad disheñvel, ha pep deiz a levezone ur perzh resis eus ar bersonelezh.
San Cosmo Albanese
San Cosmo Albanese  (Strigàri en arbëreshë, San Cuòsimu en calabrese ) a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria. 590 a dud zo enni o chom.
Codex Borgia
Kevrenn 1: Tonalpohualli in extenso (pajenn 1–8)
An eizh pajenn gentañ a ro roll an 260 arouezenn deiz en tonalpohualli. Diskouezet eo pep trecena, pe rummad 13 deiz, war ur renk a-blaen war div bajenn. Evi abegoù dianav ez eus bet merket deizioù zo gant arouez louc'h un troad. Lakaet ez eus bet skeudennoù divinerezh a-us ha dindan arouezennoù an deizioù. Kevrennoù damheñvel ouzh houmañ zo en eizh pajenn gentañ ar C'hodex Cospi hag ar c'hodex Vaticanus B. ouzhpenn-se emañ Aotrounez an noz war ziskouez e-kichen arouezennoù an deizioù er C'hodex Cospi (gwelet ar gevrenn 3).
San Cosmo Albanese
Albaneg
Dont a ra an anv albanek Strighari eus ur brezelour eus kêr Stura en Albania.
Codex Borgia
Kevrenn 2: Arouezennoù an 20 deiz kentañ gant o doue rener (pajennoù 9–13)
Rannet eo ar pajennoù 9 da 13 e peder lodenn. E pep lodenn e weler unan eus an 20 arouezenn deiz, doue patrom an deiz, hag arouezioù divinerezh liammet outañ, evel rakweladennoù evit an dud ganet d'an deizioù-se moarvat. Setu ar roll mañ da-heul :
Kevrenn 3 : Aotrounez an noz (14)
Rannet eo ar bajenn 14 e nav rann evit pep hini eus Aotrounez an noz, doueed rakhispanek a rene an nozvezhioù. Skeudennaouet int gant pep a arouezenn deiz hag arouezennoù a verk liammoù pozitiv pe negativ. An doueed hag an diouganoù hervez ar C'hodex Ríos ha Jacinto de la Serna, ur c'hloareg spagnol eus ar, amañ dindan :
Kevrenn 4 ha 5: divinerezh a denn d'ar vugale. Tezcatlipoca, aotrou an tonkad (15–17)
Ar pajennoù 15 da 17 zo skeudennaouet gant doueed liammet ouzh ar c'hanedigezh. E pep hini eus an 20 rann ez eus peder arouezenn deiz. E traoñ ar bajenn 17 ez eus ur skeudenn vras eus Tezcatlipoca, gant arouezennoù deiz liammet ouzh rannoù disheñvel eus e gorf.