cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
C'hloris
C'hloris (Meliboia)
Meliboia a oa unan eus pevarzek bugel Niobe hag Amfion (anvet ivez Niobided), hag an hini nemeti eus ar vugale (pe unan eus ar re nemeto) a voe laosket e vuhez gantañ pa voe lazhet ar re all gant Artemis hag he breur gevell Apollon, evel dic'haou eus an dismeg graet gant Niobe d'o mamm Leto, pa oa bet o fougeal he doa bet bugale a-leizh, e-keit ma ne oa bet nemet daou d'an doueez.
Ken spontet e voe Meliboia gant al lazhadeg ma oa aet glaslivet he dremm, ha ma kemmas hec'h anv da vezañ C'hloris ("an hini glaslivet"). Honnezh eo an hini a zo meneget gant Homeros en Odysseia (levr 11, linennoù 281-296).
Roll kumunioù Liger-Atlantel
Toleadoù kêr
Evezhiadenn : ar roadennoù kinniget amañ a sell ouzh kumunioù Liger-Atlantel hepken. Gallout a ra an toleadoù kêr tizhout meur a zepartamant (da skouer : hini Naoned a zo ennañ kumun La Varenne e Maine-et-Loire).
Lennegezh latin
Meur a wech en deus klasket oberour-mañ oberour chom etre harzoù al lennegezh latin klasel m'en doa desket er skol (skol ur mestr unan, emichañs) dre lenn an oberourien gozh. Ret eo bet ledanaat tamm ha tamm tachenn al latin lennegel ha ne oa tech ebet gant ar Romaned treiñ o spered daved ar mennozhioù difetis. Lavaret e vez e oa ar Romaned kouerien chikanerien da gentañ, gwelloc'h e o vleud gant traou ar Gwir. Koulskoude ul lennegezh eus ar c'hentañ eo bet al lennegezh latin p'en deus levezonet istor Europa e-pad 22 kantved. Ha n'eo echu c'hoazh hec'h istor-dezhi ha pa n'eo ket desket puilh al latin ha goulennet sevel testennoù latin er skol evel m'eo bet betek derou an 20vet kantved.
Istor berr al lennegezh latin
Yezh ur skourr an Indezeuropiz a yeas da aloubiñ Italia war-dro - 1400 eo al latin, dezhañ div yezh italek nes an oskeg hag an ombrieg. Deskiñ a reas al Latined o chom el Latiom e kreiz Italia treuzskrivañ dre al lizherenneg degaset dezho gant an Etrusked a oa deuet d'en em staliañ e Norzh o ziriad. Goude m'o deus tud ar gêr-benn latin, Roma hec'h anv, skarzhet ar beli etrusk e kreskas ar gêr dre lakaat ar pobloù amezeg dindan e he c'hazell-ye. Ar Romaned hag o riez milourel anvet Henroma (evit ober un diforc'h gant Kêr-Roma) a gaso da benn staliañ o veli war darnvuiañ ar bed a c'hellfent anavezout.
War-dro - 450 eo bet engravet Lezenn an XII taolenn, un neuz lennegel dezhi diwar an nebeut arroudennoù adskrivet a zo bet treuzkaset. Prezegennoù ofisiel Appius Claudius Caecus (war-dro 300) a veze lennet c'hoaz gant Kikero (- 101 - - 43).
Ar c'hoariva a zo bet un genad lennegel priziet-tre gant ar Romaned ha an testenn lennegel gentañ anavezet a zo 60 gwerzenn distag savet gant Livius Andronicus, hemañ ur saver pezhioù-c'hoari ha troour an Odysseia. Bet e oa bel Livius Andronicus ur sklav gresianek eus Tarento hag e reas berzh er IIIvet kantved kent Jezuz-krist pa oa ar Romaned o klask drevezañ ar stuzegezhioù gresian hag al lennegezh gresianek.
Roll kumunioù Liger-Atlantel
Toleadoù kêr
(a) Kumunioù kêrel unpol tolead kêr Naoned : Bouez, Enorzh, Kerc'hevrel, Lavreer-Botorel, Pont-Marzhin, Sant-Enion-al-Lenn-Veur, Santez-Pezhenn, Sant-Filberzh-Deaz, Sant-Juluan-Kankell, Sant-Stefan-Brengoloù, Sulieg.
Yezhoù bizkaokazek
Yezhoù avarek-andiek-didoek
Ne vez skrivet yezh nag andiek na yezh didoek ebet. implijet e vez an avareg evel yezh dre skrid en o lec'h.
Mysaios
Musaeus (ar stumm stankañ hiriv), pe Mysaios ( Μυσαῖος e gregach) zo anv tri barzh eus Hellaz kozh.
C'hloris
C'hloris (Meliboia)
Goude e timezas da Neleüs hag e voe rouanez e Pylos. Meur a vab o doe, en o zouez:
Ur mab he doe C'hloris ivez, Periklymenos e anv, pa oa dimezet gant Neleüs, met hervez doareoù all eus ar vojenn eo Poseidon an hini a oa tad da Periklymenos (ha tad da Neleüs ivez). Poseidon a roas da b-Periklymenos ar galloud da dreiñ e kement loen a gare. Bugale all he doe, anaout a reer: Tauros, Asterios, Pylaon, Deimac'hos, Eurybios, Frasios, Eurymenes, Evagoras hag Epilaos.
Deiziadur loarel
Graet e vez deiziadur loarel eus un deiziadur diazezet war prantadoù al loar.
Yezhoù bizkaokazek
Yezhoù lakek-darvek
Komzet e douaroù-uhel kreiz Dagestan
C'hloris
C'hloris (Meliboia)
Odysseüs a oa en em gavet gant C'hloris pa oa aet d'ober e dro d'an Hades (hervez Odysseia Homeros, 11, 281ff).
Deiziadur loarel
Peurliesañ ez a en-dro gant mizioù a glot gant ul loariad. Evel-se e verk deiz ar miz e peseurt prantad emañ al loar.
Mysaios
Musaeus Aten, ar barzh mojennel
Barzh, soner, beleg pe diouganer e oa, etre gwirvoud ha mojenn.
Yidgeg
Ur yezh iranek eus skourr ar yezhoù pamirek eo ar yidgeg (yidgha) komzet e traonienn Lutkuh e Chitral e Pakistan.
Roll kumunioù Liger-Atlantel
Roll ar C'humunioù
Al listennad a-is a ro evit pep kumun :
Yidgeg
Tost-tre eo ar yidgheg d'ar moundjeg komzet en tu all eus ar vevenn en Afganistan.
Yezhoù bizkaokazek
Yezhoù lakek-darvek
Implijet e vez an div yezh-mañ kement dre skrid ha dre gomz.
Yezhoù lezgiek
Komzet e vez ar yezhoù lezgiek e douaroù-huel $Southeast Dagestan hag e norzh Azerbaidjan.
Mysaios
Musaeus Aten, ar barzh mojennel
Mab e oa da Eumolp ha da Selene hervez lod. Hervez lod all e oa pe diskib pe mab da Orfeos, ha diazezer ar varzhoniezh relijiel en Attika. Hervez Paosanias an douaroniour, e voe beziet e tosenn ar Museum, er gevred d'an Akropolis. Sevel a reas kanoù ha levrioù komz-plaen hag orakloù. Ar re-se a voe dastumet en amzer Peisistratus gant Onomacritus, a ouzhpennas displegadurioù. Orakloù Attika e gwerzennoù zo stag ouzh e anv, re Eleusis peurgetket. (Herodotos vii. 6; viii. 96; ix. 43). Ul levr Titanomachia ha Theogonia a zo bet lakaet war e anv gant Gottfried Kinkel (Epicorum graecorum fragmenta, 1878).
Yezhoù bizkaokazek
Yezhoù lezgiek
Ne vez skrivet nemet al lezgieg hag an tabasareg. Dre gomz e vez implijet ar yezhoù all hepmuiken.
Roll kumunioù Liger-Atlantel
Roll ar C'humunioù
Evit a sell ouzh an toleadoù kêr e ro an daolenn :
Daveoù : INSEE evit ar boblañs, IGN evit ar gorreadoù.
Mysaios
Musaeus Grammaticus
An trede Musaeus (a veze anvet Grammaticus en holl zornskridoù) n'ouzer ket gwall vat pegoulz e vevas, nemet krediñ a reer peurvuiañ e oa e penn-kentañ ar, dre ma skriv e doare Nonnos. A-raok Agathias (530-582) e rank bezañ bevet, ha kavet ez eus bet e oa eñ ar mignon da b-Procopius en doa skrivet ar varzhoneg (340 hexameter lines) diwar-benn Hero ha Leandros hag a zo ar pep gwellañ bet skrivet en amzerioù-hont (moulet gant Franz Passow, 1810; G. H. Schafer, 1825; C. Dilthey, 1874). Ar varzhoneg vihan Alpheus hag Arethusa (Anthol. pal. ix. 362) a zo bet skrivet gant Musaeus ivez, a greder.
Deiziadur loarel
Gallout a ra un deiziadur loarel merkañ ar c’houlzioù-amzer ha prantad al loar war un dro. Evel-se emañ kont gant an deiziadur sinaat, an deiziadur hebraek hag an deiziadur hindi. Deiziadurioù evel-se zo deiziadurioù heolloarek. Met n'eo ket ret d'un deiziadur loarel bezañ evel-se. Ober a ra an deiziadur muzulman gant ur bloavezh na heuilh ket ar c’houlzioù-amzer. Ur gwir deiziadur loarel eo neuze.
C'hloris
C'hloris (mamm Mopsos)
Dimeziñ a eure C'hloris d'an diouganer Ampyks (mab da Elatos), ha digantañ he doe ur mab, Mopsos, a voe un diouganer brudet ivez, hag a yeas da-heul an Argonaoted.
Navad
Navadoù Henegip
En Henegipt e raed navad eus ur strollad nav Doue. Da skouer Navad Bras Ioulou (Heliopolis) Evit Egiptiz e oa ur galloud bras gant an niver nav, a dalveze teir gwezh tri. En o yezh e raent "pesedjet" eus un navad, ar pezh zo bet troet e gresianek gant Ἐννεάς, enneas, a dalvez "an nav".
Savet e oa bet meur a navad gant Henegiptiz. Meneget e vezont e skridoù ar piramidennoù : an navad bras, an navad bihanañ, an navad doubl, hag ar seizh navad zoken. Pep kreizenn relijiel vras en doa e hini, savet war patrom hini Heliopolis moarvat, gant doueed eus ar c'hornad. Lod eus ar "pesedjetoù" a vode muioc'h pe nebeutoc'h evit nav doue. Lod anezhe n'o deus ket bodet ar memes niver a zoueed a-hed ar c'hantvedoù.
Lod eus ar faraoned o doa savet navadoù hag e oant ezel anezho o-unan. E templ Sethi Iañ, e Redesiyah, e veze azeulet un navad, enni c'hwec'h doue a-bouez ha tri stumm doueet disheñvel anezhañ e-unan.
An Navad Bras
An hini pouezusañ ha koshañ eus an navadoù egitian e oa an Navad Bras a vod Atoum, an doue kentañ, e vugale Chou ha Tefnout, hag o diskennidi Geb, Nout, Osiris, Isis, Seth, ha Nefthis. Anvet eo ivez Navad Ioulou (Heliopolis)) abalamour ma veze azeulet eno.
N'eo ket sklaer orin ar strollad-se. Krediñ a raed betek kreiz an ugentvet kantved e oa bet savet gant beleien Heliopolis evit lakaat o doue heol (Ra) a-us da zoueed all evel Osiris. Diskred o deus an egiptologourien a vremañ war kement-mañ. Hogos diarvar eo avat ez eo diwanet an Navad Bras pa oa azeulerezh Ra o vont war ziskar e-pad ar VIvet tierniezh hag e kreskas a-nevez goude.
Mojenn krouidigezh ar bed
Setu amañ da-heul un diverrañ eus krouidigezh ar bed hervez beleien Ioulou : Sevel a reas ur menez a-us d'an dourioù kentañ, anvet Noun. Atoum a oa bet engehentet gantañ e-unan a azezas war lein ar menez. Evel ma kave hir an amzer en e-unan e skopas war al leur ha krouet e voe an aer (Chou) hag ar glebor [Tefnout]]. Gant Chou ha Tefnout e voe engehentet an Douar (Geb), hag an oabl (Nout) a oa stag an eil eus egile. Dispartiet e voent gant Nout. Diwar Nout ha Geb e oa ganet pevar bugel : Osiris, Isis, Seth, ha Nepthis.
Navadoù all
En Ioulou (Heliopolis), ne oad ket bet evit bodañ an holl zoueed azeulet e kêr e-barzh an Navad Bras. Savet e voe un all, an Navad Bihanañ evit an doueed a eil renk. Bodañ a ra Toth, Anubis, Maat, Heket, ha kement zo ..., dindan renerezh an doue Horus. Un trede navad a vode eizh doue eus bed diwelus an Douat dindan renerezh Osiris.
E kêrioù all e kaver navadoù all, enne muioc'h pe nebeutoc'h a zoueed alies. En Hermopolis e oa ur strollad pevar c'houblad doueed a arouezie an elfennoù a oa anezhe en deroù, kent krouidigezh ar bed : eizh doue dezhe stumm gleskered pe naeron a anneze ar mor. Krouet o dije ur vi o dije lakaet goude war ur savenn en Hermopolis. Diflukañ a reas an heol diouzh ar vi-se hag hemañ a grouas ar bed a vremañ.
E Memphis ez eo an doue Ptah a grou eizh doue bras all dre ar soñj hag al lavar krouer. Da vare Hatshepsut e oa 13 doue e navad Karnak, hervez ar pezh a lenner e templ Deir el-Bahari. E navad Abidos avat ne gaver ken seizh doue.
Navadoù Plotinus
Graet e vez navadoù pe "Enneadoù" ivez a-wezhioù eus an oberenn skrivet gant Plotinus. Ar C'hwec'h navad pe "Ennead" eo dastumad e skridoù, dastumet hag embannet gant e ziskibl Porphiros. Sellet e vez outañ evel unan eus krouerien ar blatonegezh nevez ma n'eo ket evel an hini kentañ eus ar skol-se. E labour en deus levezonet kalz preder ar C'hornôg hag hini ar Reter-nesañ dre hanterouriezh skridoù Aogustina an Hippoat ha re ar brederourien gristen pe arabek.
C'hloris
Gerdarzh
Donet a ra anv Chloris eus ar gregach Khloros a dalv kement ha "melen-glas," "glas-sklaer," "gwenn-glas" pe "fresk".
Anezhañ ez eus deuet un toullad gerioù anavezet er yezhoù europat bras (saozneg, galleg, ha yezhoù latin) :
Yazgoulyameg
Ur yezh iranek eus skourr ar yezhoù pamirek eo ar yazgoulyameg (yazgoulyameg: yuzdami zevég; tadjikeg: yazgulomi; saozneg: yazgulyam) komzet gant tro-dro da 4.000 den evel yezh kentañ (1994) e a-hed lennoù ar Stêr Yazgoulyam e Gorno-Badac'hchan e Tadjikistan.
Lignezoù doueed Hellaz kozh
Setu amañ lignezoù doueed ha harozed Henc'hres.
Yann-Bêr Thomin
Yann-Bêr Thomin pe Jean-Pierre Thomin (1950-) zo ur politikour breton eus ar PS.
Ganet eo bet e miz C'hwevrer 1949 e Landerne. Kroget e oa da labourat gant ar Bleun Brug. Desket en deus brezhoneg.
Maer kêr Landerne etre 1989 ha 2008, eilprezidant Kumuniezh kumunioù Landerne-Daoulaz e-pad ur pennad, ha kuzulier Rannvro Breizh adalek 1997 betek 2010.
Moundjeg
Ur yezh iranek eus skourr ar yezhoù pamirek eo ar moundjeg (munji ) komzet e Badakshan en Afganistan.
Tost-tre eo ar moundjeg d'ar yidgeg komzet en tu all d'ar vevenn e Pakistan.
Djouangeg
Ur yezh taiek eus skourr ar yezhoù taiek ar c'hreiz eo an djouangeg (djouangeg: cueŋь/cuengh; sinaeg: 壮语; pinyin: zhuàngyǔ) komzet e Rannbarzh Emren Djouang (Zhuang) e Guangxi e Sina e-lec'h m'emañ ur yezh ofisiel.
Re
Re a zo
Djouangeg
War ranniezh Kontelezh Wuming eo diazezet yezh ofisiel. Bouyieg, ha a varner evel ur yezh dizalc'h e Sina, a zo ur rannyezh eus Djouangeg hepken. Komzet eo war harzioù etre Guangxi ha Guizhou. Ur c'hontinuom rannyezhel ez eus etre djouangeg ha Bouyieg
Kendalc'h Yalta
Jozef Stalin, Franklin D. Roosevelt ha Winston Churchill a voe bodet eno etre ar 4 hag an 11 a viz C'hwevrer 1945.
Djouangeg
Djouangeg a zo ur yezh donennel. C'hwec'h tonenn he-deus e silabennoù digor
Kendalc'h Yalta
Alies-kaer e vez lennet e vije bet rannet ar bed e Yalta. N'eus netra er feur-emglev bet sinet eno a yafe a-du gant ar soñj-se.
Djouangeg
Div donenn (uhel hag izel) he-deus en silabennoù serret. <!--
Wakheg
Ur yezh iranek eus skourr ar yezhoù pamirek eo ar wakheg/wac'heg (wakhi tajiki) komzet gant ar Wakhied (tro-dro da 50.000 den er bed-holl) genidik eus Afganistan.
Kendalc'h Yalta
Ar c'hontrol a oa en "Disklêriadur diwar-benn an Europa dieubet" zoken. Ne oa ket anv a lezel reter Europa dindan an URSS : diouzh karta an Atlantik e lakae sklaer "gwir pep pobl da zibab e vod da vezañ renet".
Ar brezel yen an hini eo a zo kaoz eo bet rannet Europa.
Djouangeg
Writing systems
-->
Wakheg
Bremañ e vevont e peder bro: norzh Pakistan (Gojal, Ishkoman, Darkut ha Broghol), Tadjikistan, Afganistan, ha Sina.
Gwener Urbino
thumb|400px|  Gwener Urbino, livet gant [[Tizian (1538) Eoullivadur war lien, 119 cm X 165 cm Mirdi an Ofisoù - Firenze ]] thumb|250px|Munud eus un oberenn diwar zorn [[John Zoffany e 1772, anvet Tribuna of the Uffizi ma weler diskouez oberenn Tizian d'an anaoudeien.]] thumb|[[Gwener o kousket, gant Giorgione (war-dro 1510).]] thumb|[[Olympia, gant Édouard Manet (1863).]] Gwener Urbino (Venere di Urbino en italianeg) a zo un eoullivadur brudet gant al livour veneziat Tizian, graet etre 1538 ha 1539, hag a weler hiriv e Mirdi an Ofisoù e Firenze. Goulennet e oa bet digant al livour gant un noblañs uhel. 50 vloaz e oa Tizian neuze, hag an dro gentañ e oa dezhañ kaout d'ober taolenn ur vaouez en he noazh penn-kil-ha-troad.
Ar prener
Da gentañ avat e oa graet da vezañ aes da gas (119 cm x 165 cm) hervez a c'houlenne ar prener.
An daolenn
Diskouezet ez eus ur vaouez yaouank, a dlefemp gwelout evel an doueez Gwener, en he noazh hag en he gourvez war ur gwele, en ur palez eus an Azginivelezh italian. War zigarez ar vojenn henamzerel eo korf ur gourtizanez anavet gantañ (ha gant tud all neuze ivez), marteze ar gourtizanez Veronica Franco, a fell d'al livour diskouez.
Stumm ar c'horf a zo diazezet war ul livadur gant al livour Giorgione (war-dro 1510) anvet Gwener Dresden pe Gwener o kousket. Muioc'h a vuhez hag a likentez avat zo e doare Tizian.
Harpet eo ar vaouez noazh war he brec'h dehoù, un dorchenn dindan he fenn, he blev dispak war he skoaz, un nebeud roz etre he bizied. Ne guzh netra eus he c'horf nemet he moudenn dindan he dorn kleiz, en un doare naturel. Ur c'hi bihan zo ouzh he zreid. En ur palez eus ar XVIvet kantved emañ. A-dreñv dezhi e weler div vatezh wa-dro un arc'h dilhad.
Gwener Urbino
Un oberenn arouezius eus e vuhez vicherel eo, ha patrom ar poltredoù gwragez noazh en o gourvez en un ti, evel a zo bet gwelet kalzik digant livourien Europa.
Gant an oberenn-se e vo awenet tud evel Édouard Manet pa livo Olympia, nemet ur c'hast eo a vo livet gantañ e-lec'h Gwener. Evit lenn un dielfennañ anezhi, ne vo ken lenn skridoù Daniel Arasse ha re Erwin Panofsky.
Delwennoù
Un delwenn zo bet savet, diwar al livadur, gant Lorenzo Bartolini, diwar an daolenn graet gant e vignon Ingres. War ziskouez emañ er Mirdi Fabre e Montpellier (Bro-C'hall). Un adstumm a oa da A. hag F. Pears Ltd., zo el Lady Lever Art Gallery e-kichen Liverpool.
Discordia
Discordia (Dizemglev) eo anv latin an doueez a glot gant Eris tud Hellaz. Hi an hini zo kaoz d'ar brezelioù ha d'an tabutoù, etre ar Bobl hag an Uhelidi, e Roma, hag e-barzh an tiegezhioù. N'eo ket blev, met naered, a zo war he fenn, hag un naer a vez ganti en he dorn. Gwad zo war he dilhad.
Concordia eo hec'h enebourez.
Lennegezh
El lennegezh e weler an doueez-se oc'h ober he reuz hag oc'h iriennañ enep an dud
Goueled-Goulen
Goueled-Goulen a zo ur gumun eus Breizh e departamant al Liger-Atlantel.
Ardamezioù
Troc'het; ouzh 1 en argant e peulven dehouiet gant ur maen ront, an holl en glazur; ouzh 2, en glazur e begeg en argant treustellet
18 Here
Lidoù
Sant an deiz : Sant Lukaz
Concordia
Concordia zo ur ger latin a dalv kement hag "Emglev", "gant ur galon", hag ivez
Skritur rashi
Ur stil-skrivañ hebraek eo ar skritur rashi (ktav rashi) diwar pennlizherennoù anv ar rabbi Rabbi Shlomo Itzhaki (1040-1105).
Concordia
Ouzhpenn-se e kaver an anv-se
Skritur rashi
N'eo ket gant ar rabbi-se e oa bet ijinet ar stil rashi avat, met gant ur c'hristen, Daniel Bomberg e anv hag embanner a-vicher, bet embannet gantañ ouzhpenn 200 levr en hebraeg en e ti-moullañ e Venezia. E 1517 e voulas ur bibl ennañ meur a displegadenn anvet ar mikra'ot gedolot hag evit ober an diforc'h etre ar displegadennoù savet gant ar rabbi Shlomo Itzhaki diouzh re Abraham ibn Ezram embannet gant ar stil boutin anvet skritur karezennek (ketav ashri) e ijinas ur stil nevez. Dont a reas ar stil nevez-se da vezañ brudet ha anvet e voe skritur rashi.
Concordia
Kêrioù
A-wechoù e tiskoueze an anv e oa bet diazezet gant kenfeizidi Luther.
Skritur rashi
Liammoù diavaez
http://www.hebrew4christians.com/Grammar/Unit_One/Rashi_Script/rashi_script.html
Azereg (kumun)
Azereg zo ur gumun eus al Liger-Atlantel, e gevred Breizh.
Ardamezioù
Barlennet etre aour ha glazur a eizh pezh
Ardamezioù familh Assérac.
Degemeret gant ar Gumunn an 8 C'hwevrer 1972.
Enrollet an 19 Gouere 1972
Vafseg
Ur yezh iranek eus skourr yezhoù iranek ar c'hornôg eo vafseg (vafsi) komzet e Markazi en Iran.
Kelaino
Kelaino (Κελαινώ e henc'hresianeg) a oa unan eus ar seizh Pleiadenn. Ur mab he doe digant Poseidon, ha Likos e oa e anv. Roue ar Mariandinianed e oa, ha kavout a reer e anv e mojenn beaj an Argonaoted.
Hag ouzhpenn
Kemmesk a vez a-wechoù etre anv Celaeno ha hini Selene.
Jean Galfione
thumb|Jean Galfione Ur sportour gall vha breizhat eo Jean Galfione (9 a viz Mezheven 1971 e Pariz). Un atletour eo bet, al lammat gant ar berchenn e ziskiblezh, ha bremañ eo merdeer.
Lamm gant ar berchenn
Setu amañ e rekordoù :
Gérard Lenzoni ha da c'houde Maurice Houvion a oa bet gourdoner dezhañ.
Ezel eus ar Stade Français eo bet betek 2001 ha da c'houde eo bet gant Kab Pont-'n-Abad adalek 2002.
En hañv 2005 e oa bet divizet gantañ chom a-sav goude kampionad ar bed.
Bageal-dre-lien
Kemeret en deus perzh er Solidaire du Chocolat etre Naoned / Sant-Nazer ha Progreso e 2012.
Beirout
Beirout (arabeg : بيروت Bayrūt) eo kêr-benn Liban, ha kêr vrasañ ar vro-se. E 2015 e oa 363 033 a dud o chom eno, ha tost da 2 vilion gant an trowardroioù war a zo bet brasjedet ; tost da 50% eus poblañs Liban zo o chom e Beirout. Unan eus kêrioù koshañ er bed eo, pa oa bet diazezet 5 000 bloaz zo.
Sez ar gouarnamant eo. Ur greizenn a bouez evit ar c’henwerzh hag ar bankoù e oa er Reter-Nesañ a-bezh a-raok ar brezel diabarzh a c'hoarvezas etre 1975 ha 1990. En ur blegenn diaes emañ c'hoazh hiziv ar gêr hag ar vro, war dachenn an armerzh koulz hag ar politikerezh. Div darzhadenn a c'hoarvezas e porzh Beirout d'ar 4 a viz Eost 2020, o tistrujañ ar porzh hag an trowardroioù ; 2 750 ton a nitrat amoniom a vijet kaoz d'an dra-se hervez ar pennadurezhioù libanat.
Wazireg
Ur yezh iranek eus skourr yezhoù iranek ar gevred eo ar wazireg (waziri) komzet e Waziristan e Pakistan hag ivez el lec'hioù tostañ eus Afganistan.
Kurmandjeg
Ur yezh iranek eus skourr yezhoù iranek ar c'hornôg eo c'hurmandjeg (kurdeg : kurmancî pe kirmancî), yezh pennañ ar Gurded e Turkia, Siria, Irak, Iran hag ar Stadoù ez-soviedel e kreiz Azia.
Komzet e vez ar rannyezh kurdek-mañ gant kazi 65% eus an holl Gurded.
Osiris
Doue egiptat ar vuhez, ar marv hag ar strujusted eo Osiris. N'eo ket hepken roue ar Re Varv ha barner madelezhus an anaon. Gwarantiñ a ra buhez an anaon er bed dindanzouar. Mab henañ an Douar Geb hag an Oabl Nout eo hag ezel eus navad bras doueed Iounou (Heliopolis).
Ar piler Djed eo e arouez. Diskouez a reer anezhañ gant ar barv faos, ar vazh Heka, ar freilh (Nec'hec'h) hag ar gurunenn anvet Atef.
E skridoù ar piramidennoù e oa hevelebekaet ar roue marv ouzh Osiris. Da vare ar Grennimpelaeriezh avat ar faraon n'eo ket ken an hini nemetañ da ziraez an divarvelezh : kement den marv a c'hall bezañ degemeret er vuhez peurbadus ha dont evel se heñvel ouzh Osiris.
Orin e anv
Dont a ra an anv Osiris eus ar gresianeg. Ousir pe Asir e oa e anv egiptat n'oad ket bet gouest da lenn a-raok an XIXet kantved. Kavout a reer e anv skrivet ws-ir pe os-ir e Hieroglifoù abalamour ma ne vez ket skrivet ar vogalennoù gant ar skrivadur hieroglifek. Meur a vartezeadenn zo bet graet diwar-benn ster an anv-se. Troet eo bet « ousir » gant « Tron al lagad » (hini an heol?). Bev eo c'hoazh an anv-se e kopteg dindan ar stumm « Ousire ». Sterioù all a c'hallfe bezañ « Lagad galloudus », « An hini a ra e dron », « Sez ar galloud », ha kement zo. Graet e veze ivez Ounen-Néfer anezhañ (« An hini zo brav da viken ») ha Khenty-Imentyou (« An hini zo e penn Kornogiz », da lâret eo an anaon).
Mojenn Osiris
Hervez ar mojennoù e teskas d'an dud penaos labourat an douar hag e tilamas an antropofagiezh. sevel a reas an temploù hag ar c'hêrioù kentañ. Lezennoù reizh a roas d'e bobl hag e kelennas dezhi skiant an urzh hollvedel, eeun gwir ha reizh anvet Maat.
Mont a reas da zegas ar sevenadur da vroioù all, heuliet gant Tot hag Anubis hag e lezas e wreg e penn ar vro. Goude bezañ deut a-benn da seveniñ ar bed a-vezh gant ar c'han hag ar sonerezh e teuas en-dro d'e rouantelezh. E vreur gevell Seth en doa gwarizi outañ hag en doa c'haont d vezañ roue en e lec'h. Marteze ivez en doa droug ouzh e vreur abalamour m'en doa kousket hemañ gant e wreg Neftis ha m'o doa enghentet Anubis. E-pad ar banvez a oa aozet evit festañ distro an doue Osiris e kavas an dro da lazhañ anezhañ. Lakaat a reas sevel un arc'h dispar, dezhañ ment Osiris. E-pad ar banvez e kiniga neuze profañ an arc'h-se d'an hini a c'hallfe gourvez ennañ ha stekiñ ouzh ar speurennoù. Un taol esae a reas ar gouvidi an eil war-lerc'h egile met ne zegouehze e vent ouzh den ebet. En Diwezh e teuas tro Osiris a gave plijus ar c'hoari-se. Met ur wezh ma oa aet klok e-barzh, Seth hag ar gbalerien all ha serriñ dor an arc'h ha tachañ anezhañ ken e vougas ar roue e-barzh. Ur wezh kaset an torfed da benn e oa stlapet an arc'h deuet da vezañ un arched en Nil.
Pa glevas ar c'heloù, Isis a oa rannet he c'halon. Dispenn a reas he dilhad ha troc'hañ he blev kaer. Ha hi ha klask adkavout arched he fried. Dont a reas a-benn da gavout anezhañ hag e kuzhas anezhañ en ur wern, met Seth a gavas anezhañ d'e dro en ur jiboesa. Evit bezañ sur da gaout an dizober eus ar c'horf e tispennas anezhañ e 14 tamm a strewas dre ar vro a-bezh. Isis ne gollas ket kalon ha gant sikour he c'hoar Neftis e teuas a-benn d'adkavout holl an tammoù, an eil war-lerc'h egile, war-bouez ar c'halc'h a voe lonket gant ur pesk marlonk eus an Nil. Aozañ a reas unan nevez gant pri ha gant skoazell Anubis e lurellas hag e valzamas ar c'horf, hag Osiris a zasorc'has. Gallout a reas neuze reiñ ur mab dezhi : an doue Horus.
Diskaret e oa Seth gant Horus goude se ha lezvarn an doueed a roas dezhañ tron Egipt, dezhañ da gemer lec'h e dad evel Faraon.
Adsavet gant lidoù ar valzamerezh e teuas Osiris da vezañ ar c'hentañ balzamegenn : Ounen-Nefer (« An hini zo brav da viken ») abalamour ma oa gwarezet diouzh ar vreinadurezh ha ma teue d'ar vuhez en-dro evel an Nil goude pep dic'hlann. Deuet da vezañ doue ar Re Varv hag aotrou ar bed dindanzouar e tifraostas parkeier strujus en e rouantelezh : Parkeier Ialou. Abaoe emañ e penn lezvarn an doueed, pa vez pouezet kalon an hini marv, dindan ar stumm a anavezomp : kroaziet e zivrec'h gantañ war e vruched, balzamet ha gwisket gant ul lienenn lin na lez nemet e benn hag e zaouarn noazh er-maez, ar gurunenn Atef gantañ war e benn, o terc'hel arouezioù e rouantelezh war bed ar "Gornogiz", ar Re Varv. Barner meur an anaon, e ro dezhe ar vuhez peurbadus pe e kondaon anezhe da zianadiñ.
Kehelerezh Osiris
Un niver a lec'hioù azeulerezh a oa. C'hwezek nom a embanne kaout ur releg. Ar re bouezusañ a oa Abidos, en Egipt-uhel, e lec'h ma veze miret ur relegouer, ennañ penn an doue sañset, ha Bousiris e delta an Nil. En Abidos e oa bez ar roue Djer, ur faraon eus ar c'hentañ rummad rouaned. Kemeret e oa goude evit bez Osiris. Sethi 1añ a lakaas sevel ur volz-eñvor war batrom ar bez-se e-kichen an templ savet gantañ war hent pirc'hirinaj ar gêr santel-se.
Abidos a oa anezhi an nor a gevree ar bed dindanzouar gant hini ar Re Vev ha lec'h ar "Brosesion Vras" bloaziek. Bep bloaz, d'ar pevare miz eus an dour-beuz, e veze tennet an doue eus e dempl en e skaf Nechemet. Treuziñ a rae neuze al leurenn vras m'en em ganne e feizidi ha dalc'hidi Seth. Degouezhet e lec'h sakr Peker e veze diskennet e bez Djer, dasorc'het ha ambrouget betek e dempl gant lid ha levenez.
Anavezet eo bet bezioù all eus Osiris, en o zouez hini Gizeh, dizoloet nevez zo, hini Philae, war un enezenn tost da dempl bras Isis, re Denderah ha Karnak. Re all c'hoazh zo testeniekaet e skridoù istorourien eus an Henamzer evel Herodotos en deus bizitet unan e Sais.
Tateg
Ur yezh iranek eus skourr ar yezhoù lakek-darvek eo an tateg komzet gant an Dated.
Ur yezh yuzevek ez eus anvet djouhourieg pe yuzev-tateg.
Talicheg
Ur yezh iranek eus skourr yezhoù iranek ar gwalarn eo an talicheg (talishi pe taleshi) komzet gant tro-dro da 200 000 a dud e Gilan hag Ardabil en Iran (112 000) hag e su Azerbaidjan (76 800).
Div rannyezh pennañ ez eus - hini an norzh (Azerbaidjan hag Iran) hag hini ar su (Iran) - ha daoust ha m'eo posupl kompren an eil dre eben e vezont renket evel yezhoù disheñvel a-wechoù.
Ma'at
E mitologiezh Henegipt eo Ma'at doueez an urzh, ar reizhded, ar peoc'h, ar justis ha kempouez ar bed. Ar c'hontrol eus an isfet (ar rouestl, an direizhded, an dizurzh sokial...) eo.
Dre ma oa bet implijet Kelted 'zo evel goprsoudarded en Henegipt ez eus marteze ul liamm gant ar ger keltiek "mat".
Atoum
Atoum zo un doue eus mitologiezh Henegipt. Doue an douar da gentañ, e voe sellet outañ tamm-ha-tamm evel an heol pa dremen an dremmwel. Hervez mare an deiz en doa Atoum un doare disheñvel : pa save an heol en doa stumm un doue yaouank. Hemañ, anvet Nefertoum, da lavaret eo "An Atoum yaouank", a zeuas da vezañ un doue disheñvel gant an amzer. Ha da-heul ar c'hemm-se e veze sellet ouzh Atoum evel an heol o vont da guzh.
Mazanderaneg
Ur yezh iranek eus skourr yezhoù ar gwalarn eo ar mazanderaneg (mazanderani pe mazandarani مازندرانی) komzet e Mazandaran e gwalarn Iran,.
En arvar da vont da get emañ ar yezh-mañ abalamour ma vez dilezet muioc'h-mui gant ar re yaouank hag a ra kentoc'h gant ar perseg, dreist-holl er c'hêrioù bras.
Hamadriadezed
thumb|right|Marelladur teol ma weler [[Pan (doue)|Pan gant un hamadriadenn, kavet e Pompeii]] An Hamadriadezed eo nimfezed ar gwez.
An anv
Ἁμαδρυάδες / Hamadryádes, pe Ἀδρυάδες / Adryádes e oa o anv e gregach.
Piv int
Ur rumm driadezed int, hag ar re-se zo ivez ur rumm nimfezed. Stag int ouzh ur wezenn, bevañ a reont dindan ar ruskenn. Ma varv ar wezenn e varvont ivez raktal. Se zo kaoz e vez kastizet ar re a ra droug d'ar gwez gant an driadezed hag an doueed. Kement-se a c'hoarvezas gant Erysic'hthon.
Anaout a reer eizh Hamadriadenn, merc'hed Oksylos ha Hamadryas:
Concordia (doueez)
Concordia eo anv doueez henroman ar c'hengompren, an emglev en tiegezhioù, etre ar priedoù. A-wechoù ne ouzer ket ober ar c'hemm etre hi hag he c'hoar, ar Peoc'h.
Er Forum Romanum edo an templ koshañ savet dezhi ; savet e voe e 367 kent JK gant Marcus Furius Camillus. Alies en em vode Sened Roma ennañ.
En arzoù
Diskouezet e veze Concordia en he c'hoazez, en he sae hir, o terc'hel ur patera (bolenn aberzhoù) hag ur ''gornucopia.
Klotañ a ra gant doueez Henc'hrzs Harmonia. Discordia eo an doueez kontrol dezhi.
Leiden
Leiden (distaget ['lɛidən] pe ['lɛidə] e nederlandeg, skrivet Leyden gwechall) zo ur gêr gozh eus an Izelvroioù, e Holland ar Su, 15 km en norzh da Den Haag ha 40 km er mervent da Amsterdam. E Genver 2006 e oa 118 070 den o chom enni. Savet eo bet ouzh kember ar stêrioù Oude Rijn ha Nieuwe Rijn (ar "Roen kozh" hag ar "Roen nevez"), div vrec’h eus ar stêr Roen.
Ur gêr gozh eo Leiden, pa gaver meneg anezhi en istor abaoe an da nebeutañ. Marteze ez eo Lugdunum Batavorum ar Romaned. Brudet eo he skol-veur, savet e 1575, unan eus skolioù-meur koshañ Europa. E levraoueg ar skol-veur-se emañ Dornskrid Leiden, skrivet en henvrezhoneg. E Leiden ivez e vije bet embannet, a-hervez, geriadur galleg-brezhoneg Cillart de Kerampoul, anavezet dindan an anv-pluenn L'Armerye.
Tot
Tot a oa unan eus doueoù pennañ relijion Henegipt. Doue ar ouiziegezh, ar furnez, al Loar hag ar skribed e oa.
Chou
Un doue eus mitologiezh Henegipt eo Chou. Ezel eo eus Navad Bras Onou-Iounou (Heliopolis). Engehentet e voe gant e c'hoar Tefnis gant skop pe natur an doue Atoum.
Aguaneg
Ur yezh komzet gwechal e Perou, e Santa Cruz de Huallaga, eo an aguaneg. Spagnoleg a gomz an holl izili eus ar meuriad hiziv.
Gwelet ivez
Yezhoù Perou
Yezhoù direnk
Hunmin Jeongeum (teul)
Embannet eo bet an Hunmin Jeongeum (ger evit ger Sonioù Reizh evit Desevel an Dud) e 1446. Ur skritur nevez-flamm e oa da neuze hag engenidik penn-da-benn, savet a-ratozh evit ar Goreaned. En deroù e voe roet anv an teul embannet d'ar skritur e-unan met, da-c’houde, e voe anvet Hangul. Savet eo bet gant ar roue Sejong Veur e-unan evit ma c’hallfe an dud vutun dizesk war an Hanja lenn ha skrivañ flour ar c’horeaneg. Stourm taer a rankas ober a-enep da Skolaj ar re Enorus (Jiphyeonjeon) ha da lenneien ar mare. Krediñ a reer eo bet embannet ar skrid d'an 9 a viz Here, un deiz a vez graet Deiz an Hangul anezhañ e Korea ar Su bremañ.
Ur rakskrid zo d'an embannadur gant roll lizherennoù (jamo) al lizherenneg hag un deskrivadur berr eus ar sonioù a glot ganto. Diwezhatoc’h ez eus bet embannet un teul displegañ hiroc’h a vez graet an Hunmin Jeongeum Haerye anezhañ. Evit digejañ an daou deul e vez graet a-wechoù gant "Skouerioù ha Talvoudegezh embannidigezh an Hunmin Jeongeum" eus an teul diwezhañ. (훈민정음예의본 ; 訓民正音例義本).
Displeget eo mennad ar roue Sejong da sevel an Hangul er rannbennad kentañ :
나랏말 싸미 듕국에 달아 문짜와로 서로 사맛디 아니할쌔 이런 전차로 어린 백셩이 이르고져 할배이셔도 마참내 제 뜻을 시러펴지 못할 노미 하니라 내 이랄 위하야 어엿비 여겨 스물여덜 자를 맹가노니 사람마다 해여 수비니겨 날로 쑤메 편한케 하고져 할 따라미니라 (Peogwir eo disheñvel hor yezh diouzh hini Sina n'haller ket ober ganti evit daremprediñ ar re all. Gant se, pa glask an dud vunud embann un dra bennak, kalz anezho ne zeuont ket a-benn. Peogwir on doaniet gant kement-se em eus savet 28 lizherenn a c’hall bezañ desket aes gant an holl hag a c’haller implijout war ar pemdez.)
Daou zoare zo da zornskrid orin an Hunmin Jeongeum : Dalc’het e mirdi an arz Kansong (澗松 美術館), ez eo teñzor broadel niverenn 70 Korea ar Su hag emañ war marilh memor ar bed an UNESCO abaoe 1997.
Gilakeg
Ur yezh iranek eus skourr yezhoù ar gwalarn eo ar gilakeg (gilaki گیلکی) komzet gant den e Gilan e gwalarn Iran.
Div rannyezh pennañ ez eus: It can be divided into two dialects:
Filoitios
Filoitios (henc'hresianeg : Φιλοίτιος) a oa mêsaer hag a ziwalle chatal Odysseüs. En em gannañ a eure a-gevret gant ar moc'her Eumaios hag e vestr, a-enep Melantios, paotr ar givri, a oa aet a-du gant ar re a glaske fred gant Penelope. Karget e voe da gastizañ Melantios ha da droc'hañ pennoù e izili dioutañ.
Sant-Sebastian-an-Enk
Sant-Sebastian-an-Enk (Saint-Sébastien-sur-Loire e galleg) zo ur gumun eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel, er gevred da gêr Naoned. 24726 den zo o chom enni ha dre-se eo 5 kumun an departamant.
Ardamezioù
En gul e wifrell gommek en argant karget gant teir brizhenn erminig en sabel lakaet en o flom, heuliet ouzh kab gant ul leon en aour hag ouzh beg gant ur vreunenn louzaouenn-an-hañv ivez en argant he delioù ivez en aour.
Istor
Er barrez e oa div rann: rann (bremañ e Naoned) herberc’hti Sant Jakez, gant ur chapel, ha rann iliz Sant Sebastian. Etre ar hag an  (1792) e oa an iliz Sant Sebastian ul lec’h pirc’hirinañh a-enep ar vosenn.
Harzaneg
Ur yezh iranek eus skourr yezhoù iranek ar gwalarn eo an harzaneg (harzani pe harzandi) komzet tro-dro da gêriadenn Harzand en Azarbaidjan ar Reter en Iran.
Peurliesañ e vez renket evel ur rannyezh tatiek ha tost-tre eo ivez d'an talicheg ha d'ar c'haringaneg.
Erysic'hthon
Daou Erysic'hthon zo anavezet:
Kanton Erbigneg
Kanton Erbigneg a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant al Liger-Atlantel e Breizh.
Kumunioù abaoe 1790
Kanton Erbigneg a yae peder c'humun d'ober anezhañ :
Tangcheweg
Ur yezh iranek eo an tangcheweg komzet gant tro-dro da 10.000 den (1994) en Afganistan.
Neftis
E mitologiezh Henegipt eo Neftis un doueez eus Navad Bras Onou-Iounou (Heliopolis). Neb-hout pe Nebet-hout a oa hec'h anv egiptat, hervez an hieroglifoù, da lavaret eo "Intron ar c'hastell". Merc'h Nout ha Geb eo, ha c'hoar ha gwreg an doue Seth. Diskouezet e vez dindan stumm ur vaouez koefet gant daou hieroglif a dalvez da skrivañ hec'h anv. Gwareziñ a ra ar re varv o teuler evezh ouzh o sarkofagenn. Skoazell a ra Hapi evit gwareziñ al lestr kanope ma vez lakaet skevent ar re varv.
Gant Isis, a skoazellas evit dastum tammoù korf he gwaz Osiris, ez eo unan eus an daou "skoul" youc'her a seblante teuler klemmvanoù kañvaouus. A-wezhioù e vez sellet outi evel serc'h Osiris. Engehentet he dije Anubis gantañ.
Emañ he neved pennañ e Heliopolis, e lec'h m'eo kontet e-touez doued an Navad Bras. Azeulet e veze ivez e Kom Mer (pe Kômir, en Egipt Uhel), e-pad ar prantad gresian-ha-roman, evel kenseurtez Anoukis. E templ Efdou e veze lidet ur gouel anvet "Sederaat a ra kalon Neftis" d'an 28vet devezh eus miz Farnouti, e koulz Peret.
Erbigneg
Erbigneg a zo ur gumun eus Breizh e Liger-Atlantel, e gevred ar vro. Pennlec'h Kanton Erbigneg e oa.
Anv
Gerdarzh ː
Uppsala
Uppsala (distaget [ɵpˈsɑːla]) zo ur gêr e-kreiz Sveden, brudet dreist-holl abalamour d’he skol-veur, an hini goshañ er vro hag e Skandinavia a-bezh. Sez arc’heskob Iliz Sveden eo ivez.
Erbigneg
Ardamezioù
Geotet e c'hastell en aour tourigellet a dri tour kranellet, mogeriet ha digor en sabel; e vevenn barlennet etre aour ha glazur a eizh pezh, hag a zo Azereg.
Degemeret gant ar Gumunn ar 4 Ebrel 1970.
Aimakeg
Ur yezh iranek eus skourr yezhoù ar mervent eo an aimakeg (aimaq) komzet e kornôg Hazara, kreiz-gwalarn Afghanistan, reter Iran ha Tadjikistan.
Medieg
Ur yezh iranek eus skourr yezhoù ar gwalarn eo ar medieg komzet gwechall gant ar Veded.
Ur yezh varv an hini eo, aet da get hep leuskel war he lerc'h roud ebet dre skrid, met pusubl eo e vije bet ar medieg ur rannyezh hen-berseg.
Bikyeg
Ur yezh nijerek-kongoek eo ar bikyeg (bikya) pe fouroueg (furu) komzet gezhall e Kameroun.
Ur yezh varv an hini eo hiziv sur-mat dre ma ne oa barrek warni nemet komzet gant un den kozh e 1986.
Zazakeg
Ur yezh iranek eus skourr yezhoù ar gwalarn eo ar zazakeg (zazakî pe dimli), komzet gant ar Zazaked e reter Anatolia e Turkia.
Nengatoueg
Ur yezh toupiek eo an nengatoueg (Nheengatu [ɲeʔeŋa'tu]; portugaleg: língua geral "yezh voutin")
Stad Brest 29
Ur c'hlub mell-droad bet krouet e 1950 eo ar Stade Brestois 29 (Stad Brest 29 e Brezhoneg).
Zazakeg
N'eo ket sklaer hag-eñ ez eo Kurded ar Zazaked pe get ha cheñch a ra renkadur ar yezh-mañ hervez ma vez renket ar bobl zazakek e-touez ar Gurded pe evel ur bobl disheñvel dioute.
Div rannyezh pennañ a zo:
Stad Brest 29
Roll loreidi
Beskampion Frañs D2 : 1979 ha 2010.
Beskampion Frañs D3 : 2004.
Istor
Betek 1950 e oa Paeroniezh an Arvorik anv klub Brest. E 1926 ez eas ar maout gant ar Vrestiz ouzh skipailh Saint-Jean-de-Luz (3-0) ha titl Frañs ar baeroniezh ganto.
E 1950 e voe bet krouet Stad Brest dre gendeuziñ 5 klub a baeroniezh katolik.
E 1970 ez eas gant an eil rummad micherel hag e 1979 gant ar rummad micherel kentañ. E 1986 e teuas ar bravañ ganto (8vet) pa oa ganto c'hoaererien vrudet goude Kib mell-droad ar bed : Jose Brown ha Julio Cesar. Siwazh ez eas da fall an darempredoù etre ar Prezidant Fañch Ivineg ha sponsor ar c'hlub : ar stalioù Leclerc hag ar c'hlub a ziskennas en eil rummad e 1988.
Ur bloavezh hepken e chomjont eno avat a-drugarez da c'hoarierien a-feson evel Paul Le Guen pe Roberto Cabanas. 2 vloavezh brav a voe bet kaset er rummad kentañ kampionad mell-droad Frañs dindan ar gourdoner Slavo Muslin : David Ginola, Bernard Lama, Claude Makelele, Stefan Gwivarc'h a c'hoarie asambles e Brest d'ar c'houlz-se.
Abalamour da gudennoù arc'hant ez eas ar stal da stalig. Graet freuz-stal gant ar c'hlub e chomas 10 vloaz gant ar c'hluboù amatourien a-raok adkavout an eil rummad micherel e 2004. C'hwec'h vloaz goude, e 2010 ez achu ar c'hampionad en eil plas hag e adkav ar rummad kentañ.
Skipailh 2016/2017
Diwallerien : Difennerien : Kreizerien Tagerien
Stad Brest er bed
E miz Gwengolo 2011 oa sinet etre Stad Brest ha BZH New York ur sponsorship evit krouiñ ur skipailh gant Bretoned e Amerika. BZH New York zo ur gevredigezh e lec'h ma en em degouezont asambles Bretoned ar gêr vrasañ e Stadoù Unanet. Neuze bremañ eo gwisket skipailh BZH New York evel an hini a-vicher e Penn-ar-Bed hag anvet evelti Stade Brestois New York.
Badageg
Ur yezh dravidek eus skourr yezhoù tamilek-kannadek ar su eo ar badageg (badaga) komzet gant tro-dro da 250.000 den er menezioù Nilgiri e su India.
Toupinambaeg
Ur yezh toupiek eo an toupinambaeg (tupinambá) pe hen-doupinambaeg (tupí antigo) komzet gwechall war aodoù Brazil.
Ur yezh varv an hini eo.
Plehedel
Plehedel (distaget: er vro) a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Oueloù hag en Aodoù-an-Arvor.
Plian
Plian a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Oueloù hag e departamant Aodoù-an-Arvor.
Yezhoù toupiek
C'hwec'h yezh toupiek-rik zo:
Toupinkineg
Ur yezh toupiek-gwaraniek e oa an toupinkineg (tupinikin). Komzet e oa en Espirito Santo e stad Bahia e Brazil. Erlerc'hiet e oa bet gant ar portugaleg.
Potigwareg
Ur yezh toupiek eo ar potigwareg (potiguara) komzet gant tro-dro da 6.000 den e Paraíba ha Pôsto Nísia Brasileira e Brazil.
Dareg
Ur yezh iranek eus skourr yezhoù ar gwalarn eo an dareg (dari), komzet gant tro-dro da 2.000-3.000 den (Zoroastrianed dreist-holl) evel yezh kentañ tro-dro d'ar c'hêrioù Yazd ha Kerman e kreiz Iran.
Div rannyezh pennañ ez eus, pep hini anezhe gant meur a isrannyezh:
Evit abegoù politikel hag ekonomikel emañ an dud o tilezel o yezh tamm-ha-tamm evit ober muioc'h-mui gant ar perseg ha peurliesañ ne vez ket desket an dareg d'ar vugale.
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo neuze.
Kokomeg
Ur yezh toupiek eo ar c'hkomeg (cocoma pe cocama) komzet gant 18.000 den e Perou dreist-holl, hag ivez e Brazil (200 den) ha Kolombia (nebeutoc'h evit 100 den).
Liammoù diavaez
Ethnologue
Cocama-Cocamilla
Omagweg
Ur yezh toupiek eo an omagweg komzet gant nebeutoc'h evit 100 den en Iquitos e Perou.
Yezhoù gwaraniek
Ur skourr eus ar yezhoù toupiek-gwaraniek eo ar yezhoù gwaraniek ennañ 10 yezh.
Ar gwaranieg komzet e Paraguay eo an hini vrudetañ e-touez ar yezhoù gwaraniek ha komzet gant an niver brasañ a dud.
Frehel
Frehel a zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor. Anv orin ar gumun eo Pleherel. Etre 1992 ha 2004 e oa unanet Pleherel gant kumun Plevenon gant an anv Frehel. Pa oa bet torret an unvanidigezh-se e oa bet miret gant Pleherel an anv Frehel, daoust m'emañ Kab Frehel war dachenn Plevenon.
Pledran
Pledran a zo ur gumun e kanton Ploufragan e departamant Aodoù-an-Arvor, e norzh Breizh.
Anv
Gerdarzh
Ardamezioù
Ardamezioù familh Pledran, 1375.
Kuzul ar Gumun ː 17 Mezheven 1965
Brezhoneg
E distro-skol 2022 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 28 skoliad (3,9 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm
20 Here
Lidoù
Sant an deiz : Santez Gwenguñv
Plelann-Vihan
Ur gumun ha penn-kanton eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor eo Plelann-Vihan.
Alain Cedelle
Ganet eo bet Alain Cedelle e Rabat e Maroko e 1957. Soudard e oa e dad. Goude studioù evit bezañ ijinour en em stailh e bro Roazhon ma oa genidik e familh. Stlennegour eo e skol-veur Roazhon I. Emezelañ a ra en UDB e 1986. Kuzulier-kêr e teu da vezañ e Bruz e 1995, en tu enep. Kemer a ra perzh er gevredigezh Div Yezh ha stourmet en deus evit savidigezh ar c’hlas divyezhek kentañ e kêr Bruz.
Lakieg
Notenn: Arabat kemmesk gant al lakeg, ur yezh kaokazek.
Ur yezh iranek eus skourr yezhoù ar gwalarn eo al lakieg (laki) komzet gant al Laked e Zagros en Iran
Peurliesañ e vez renket ar lakieg evel ur rannyezh c'horanek.
Levezonet e vez muioc'h-mui gant ar perseg.
Pêr Morvan
Ganet Pêr Morvan, anvet ivez Pierre Morvan, e Pempoull e 1953. Dibab a ra mont da labourat evit ar Post. Ezel oberiant eus an UDB eo abaoe 1978. E 1983 eo anvet kuzulier-kêr hag e 1989 adarre. Kentañ eilmaer eo deuet da vezañ e 1995. Abaoe 2001 hag ar cheñchamant muiañ-niver en ti-kêr ez eo kuzulier-kêr eus an tu enep. Lañset en deus Gouel ar c’hanaouennoù mor ha chomet eo prezidant ar gevredigezh. Dedennet eo Pêr Morvan gant sonerezh ar vro ha derc’hel a ra ar rubrikenn Selaouit e kelaouenn an UDB abaoe ar bloavezhioù 80.
Yezhoù fourek
Ur skourr eus ar yezhoù nilek-saharek eo ar yezhoù fourekk (saozneg: Fur) ennañ div yezh tost-tre an eil d'eben:
Goraneg
Ur yezh iranek eus skourr yezhoù ar gwalarn eo ar goraneg (gorani pe hewrami), komzet gant ar Gurded o chom e Kermanshah en Iran hag er menezioù Hewraman etre Iran hag Irak.
E goraneg e oa bet savet ar skridoù kentañ hag ez eus roud anezhe e kurdeg.
Tost-tre eo ar goraneg d'ar zazakeg.
War digresk ec'h a an niver a dud a ra gant ar goraneg abaoe an XIXvet kantved ha kemeret e vez e blas tamm-ha-tamm gant ar soraneg kement en Irak hag en Iran.
Aietes
Breur e oa da b-Pasifae (a zo merc'h dezhañ e mojennoù 'zo) ha da g-Kirke.
Gant an eil, Idyia en doe ur mab, en doa bet div verc'h, Medeia, C'halkiope hag Absyrtos.
Mojenn
Pa zegemeras Friksos en e rouantelezh e roas e verc'h C'halkiope dezhañ, hag e vab-kaer a roas d'e dad-kaer kroc'hen aour al loen en doa aberzhet da Zeus. Ispilhet e oa bet ar maoutken ouzh ur wezenn ha diwallet e veze gant un aerouant.
Un toullad bloavezhioù goude e teuas an Argonaoted da Golc'his. Prometiñ a reas ar roue reiñ dezho ar c'hroc'hen gant ma raje Iason un nebeud amprouennoù a-raok. Bep tro e c'hounezas Iason, met nac'h seveniñ e bromesa a reas ar roue. Neuze ez eas Iason d'e laerezh, ha tec'hel a reas gant Medea, merc'h ar roue. En aner ez eas Aietes war o lerc'h.
Oseteg
Ur yezh iranek eus skourr yezhoù ar biz eo an oseteg (Иронау Ironau pe Ирон æвзаг iron avžag), komzet gant tro-dro da 500.000 den en Osetia an Norzh (60%) hag en Osetia ar Su (15%) er C´haokaz war ar vevenn etre Rusia ha Jorjia hag ivez e Turkia.
Etre 1923-1937 e veze skrivet an oseteg gant al lizherenneg latin. Abaoe 1938 betek hiziv eo bet skrivet gant al lizherenneg kirillek enni lizherennoù ispisial ouzhpenn evit sonennoù na vezont ket kavet e rusianeg, da skouer æ.
Paol ar Meur
Paol ar Meur zo ur skrivagner brezhonek, ganet d'an 13 Genver 1960 e Brest. Ur familh martoloded eus ar morlu ha micherourien eus an arsanailh e oa hini e dad. Brezhoneg a oa gant e dud-kozh a-berzh e vamm, labourerien douar e Kore. Pa oa aet da foetañ bro, e reas e soñj rentañ kont eus e veajoù niverus e brezhoneg, ur yezh desket gantañ er skol-veur ha dre lizher. Aet eo war ar vicher fakteur e kêr e vugaleaj war-lerc'h bezañ bet sammer e-barzh tier-post e Pariz. Troet en deus kentelioù istor ha geografiezh evit bodadoù eil derez Diwan. Ezel eo eus an UDB (etre 1977 ha 1984 hag, adarre, abaoe 1997). Skrivañ a ra ingal pennadoù, liesseurt o danvez, e meur a gelaouenn vrezhonek, Al Lanv, Bremañ, Pobl Vreizh. Aet eo Priz Langleiz 2022 gantañ evit e oberenn lennegel.
Mayo
Mayo zo un anv divoutin e meur a yezh ha meur a vro.
Rusianeg
Ar rusianeg, pe ruseg , pe rouseg (ру́сский язы́к, rousski yezik) zo ur yezh eus skourr slavek ar reter e familh ar yezhoù indezeuropek. Er strollad-se emañ ivez an ukraineg hag ar belaruseg. Ouzhpenn 300 milion a rusegerien zo. Yezh ofisiel Kevread Rusia, Belarus, Kazakstan ha Kirgizstan eo, an tu kreñv a zo gantañ e rannvroioù 'zo eus Ukraina (pergen e Su hag e Reter ar vro hag er gêr-benn Kiev), e Moldova, Latvia, Estonia ha broioù all bet e-barzh an Unaniezh Soviedel. Yezh daremprediñ eo e-barzh Kenglad ar Stadoù Dizalc'h, hag ur statud a yezh ofisiel en deus ivez en Aozadur ar Broadoù Unanet.
Reoliet eo gant Росси́йская Акаде́мия Нау́к (Akademiezh skiantoù Rusia).
Ober a reer gant ul lizherenneg kirillek a 33 lizherenn evit skrivañ ar rusianeg. Dibar eo ar yezh evit meur a abeg. Daou fonem disheñvel a c'hall bezañ al lodenn vrasañ eus he c'hensonennoù : unan staonekaet (blot) hag egile drekstaonekaet (kalet). War lerc'h ar c'hensonennoù kalet emañ ar vogalennoù а, е (er gerioù estren), э, о, у, ы, ъ (doare skrivañ kozh) pe vogalenn ebet, ha war lerc'h ar c'hensonennoù blot emañ ar vogalennoù я, е, ё, и, ю, ь. Atav kalet eo ar c'hensonennoù ж, ш ha ц, atav blot eo ч ha щ. Ur yezh taol-mouezhiet eo ar rusianeg. Cheñch a ra distagadur ar vogalennoù n'int ket pouezet. Gallout a ra plas an taol-mouezh cheñch ster ar ger eta : da skouer замо́к (zamok, hag a dalv kement ha krogenn-alc'hwez) and за́мок (zamak, kastel).
Nonnos Panopolis
Nonnos Panopolis (Νόννος pe Νόννος ο Πανοπολίτης e gregach, diwar νέννος / nénnos « eontr»), ganet e Panopolis, en Egipt, er, a oa ur barzh a skrivas e gregach.
Oberennoù
Bez ez eo unan eus oberourien egiptat e amzer a oa troet gant barzhoniezh Hellaz, evel
Dionusiaka
Skrivañ a eure an Dionusiaka (Διονυσιακά / Dionusiaká e gregach), un dastumad meurganoù, daou strobad 24 c'han oc'h ober anezho, gant mojennoù kontet diwar-benn Dionysos, savet gantañ etre 450 ha 470.
E penn-kentañ pep kan ez eus ur c'hinnig d'ar Muzezed. Savet eo ar skridoù hervez reolennoù ar retorik ha klask a reont keveziñ gant skridoù Homeros.
Embannadur kentañ
Un dornskrid diembann a voe kavet er e Tarenta gant Sambucus hag embannet prestik goude gant Christophe Plantin.
Kristen
Goude-se e troas Nonnos da gristen hag e savas un Aviel hervez Yann e gwerzennoù ( hexamètres dactyliques).
Aloutoreg
Ur yezh tchoukotkek-kamtchatkek eo an aloutoreg (alutor) komzet gant 100-200 den e Ledenez Kamchatka e Rusia.
Liammoù diavaez
Ethnologue
Tchemakoumeg
Dont a ra anv ar yezh diwar ar salacheg: čə́bqəb [ʧə́bqəb] (kent: [ʧə́mqəm])
Tost-tre e oa an tchemakoumeg d'ar c'hileuteg (quileute), deuet da vezañ ur yezh digenvez goude ma oa bet lazhet an holl dud a rae gant an tchemakoumeg gant Chief Seattle er bloavezhioù 1860.
Brudet e oa ar yezh-mañ rak ne oa enni kensonenn staon simpl ebet.
Anloeg
Ur yezh c'hbeek eo an anloeg (anlo LFE : Aŋlo) komzet gant tro-dro da 230 000 den (1960). Peurliesañ e vez renket evel ur rannyezh eweek.