cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Daouzek trevell Herakles
Labourioù bihan
Dek vloaz e voe Herakles o klask echuiñ an dek trevell-se. Troioù all a reas e-keit-se avat — pa oa o chom e-kichen Omfale da skouer : darn a vez graet trevelloù bihan anezho : Ha re all c'hoazh.
Meneget eo evel unan eus an Argonaoted. Aet e vije war vor gant e niz Iolaos, a varvas e-kerzh an dro.
Tamil Nadu
Tamil Nadu (tamil: தமிழ் நாடு - tamiḻ nāṭu - [ˈtʌmiʐˌnaːɖɯ], „Bro Damil“) zo ur stad eus su India, dezhi 130 266 km² a c’horread ha 64 445 183 a annezidi (d’ar 1añ a viz Genver 2006). Chennai eo ar gêr-benn (anvet Madras gwechall).
E=mc²
Dispaket eo bet ar gevatalenn fizik teorikel E = mc2 evit ar wech kentañ gant Albert Einstein en e bennad eus 1905 "Ist die Trägheit eines Körpers von seinem Energieinhalt abhängig?" ("Hag emañ Inertiezh ur C'horf diouzh an Energiezh Endalc'het ennañ?", embannet en Annalen der Physik d'ar 27 a viz Gwengolo), unan eus ar pennadoù anavezet bremañ evel Pennadoù an Annus Mirabilis. Ennañ e anata Einstein ul liamm etre an energiezh (E) hag an tolz (m).
E bed teorienn ar relativelezh strishaet ez empleg eo, en ur mod, kevatal an energiezh hag an tolz. War an dachenn bleustrek eo disoc'het war savidigezh ar vombezenn atomek. Unan eus brudetañ kevatalennoù bet savet biskoazh ez eo. Memes an dud na ouzont ket resis petra a dalvez o deus un tamm soñj bennak, dre o sevenadur, eus he zalvoudegezh.
Tamil Nadu
Savet e voe stad Tamil Nadu e 1956, o’n em ziazezañ war harzoù ar yezh tamil, unan eus yezhoù bras India, dezhi ul lennegezh daou vil bloaz. Graet e voe "Stad Madras" anezhi da gentañ. E miz Genver 1969 e voe roet dezhi an anv zo ganti bremañ, Tamil Nadu, a dalvez kement ha "bro an Damiled", "bro Damil" hag a ziskouez mat dibarder he fobl.
E=mc²
250px|right|Albert Einstein
Tamil Nadu
Tamiled zo ivez en enezenn er gevred, stad Sri Lanka.
E=mc²
Istor hag heuliadoù
Diouzh ar gevatalenn eo par sammad uhelañ an energiezh a c'haller tennañ eus ur c'horf da tolz ar c'horf lieskementet dre karrez tizh al luc'h.
Hollbouezus eo bet ar gevatalenn-mañ a-benn diorren an vombezenn atomek. Pa vez muzuliet tolz derc'hanoù nukleel disheñvel ha pa vez keñveriet an niver kavet gant tolz ar protonennoù ha neutronennoù, e c'haller brasjediñ an energiezh distrollañ endalc'het e diabarzh an derc'han nukleel. Diskouez a ra ez eus tu da broduiñ energiezh dre uniaduriñ derc'hanoù skañv ha dre skiriañ derc'hanoù pounner; anataat a ra ivez e c'haller istimañ ar c'hementad a energiezh a c'hall en em zispakañ diwar-se.
N'eo ket anavezet nemeur eo bet skrivet ar gevatalenn gant Einstein da gentañ er stumm m = L/c² (gant un "L", e-lec'h un "E", evit an enegiezh).
Ur c'hilogramm tolz a glot gant
Pouezus eo notenniñ eo ral-kenañ e vije 100% efedus an amdroadurioù tolz en energiezh. Gallout a raje un amdroadur pleustrek peurvat dont eus ur c'henstok materi gant enepmateri; peurliesañ koulskoude e vez ganet adproduioù e-lec'h energiezh, ha ne amdro ket an tolz nemeur. Er gevatalenn, tolz zo energiezh, met evit bezañ sklaer ez eus bet graet gant ar ger amdreiñ e plas.
Hervez Umberto Bartocci (Skol-veur Perugia, istorour ar jedoniezh), e oa bet embannet ar gevatalenn evit ar wech kentañ daou vloaz a-raok gant Olinto De Pretto, un embregour eus Vicenza, Italia; ne gav ket d'an darn vrasañ eus an istorourien eo gwir pe pouezus kement-se avat. Ha pa vije bet ijinet ar formulenn gant De Pretto ez eo gant Einstein eo bet graet al liamm gant teorienn ar relativelezh.
Ar gevatalenn e pleustr
Pa'z eo gwir ez eo an tolz energiezh e sell ar gevatalenn ouzh an holl draezoù dezho un tolz. An implij anezhañ a-benn lakaat traezoù da fiñval zo diouzh termenadur an tolz implijet er gevatalenn.
Implijout un tolz relativel
En e bennadoù kentañ (gwelet ) e rae Einstein gant m evit ar pezh a vefe graet tolz relativel anezhañ an deiz a hiziv. Liammet eo ouzh an tolz war ziskuizh m0 (dle. tolz an draezenn er framm dave m'emañ difiñv) evel-henn:
Chapel-Karozh
Bodet e oa gant Killi ha Roz-Sant-Andrev d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Traoñ-an-Oud.
E=mc²
Implijout un tolz relativel
En ur implijout an tolz relativel e sell ar gevatalenn ouzh traezoù a fiñv da ne vern pe dizh.
Chapel-Karozh
Anv
Stumm kozh ebet roet
Ardamezioù
Palefarzhet : ouzh 1 ha 4 en erminoù, ouzh 2 ha 3 en argant e ziv dreustell en gul.
E=mc²
Implijout an tolz war ziskuizh
Ne ra ket nemeur ar fizikourien a-hiziv gant an tolz relativel a implij m evit merkañ an tolz war ziskuizh en doare m'eo E = mc² evit energiezh war ziskuizh (dle. energiezh an traezoù pa vezont war ziskuizh) un dra bennak. En degouezh-mañ ne sell ar gevatalenn nemet ouzh an traezoù difiñv; stumm a-vremañ ar gevatalenn evit un draezenn enni un tamm tizh bennak zo
El lec'h m'emañ evit momed relativel an draezenn. Krennet e vez da E = mc² evit an degouezh pa ne vez tamm tizh ebet. En enep d'an implij a-vremañ, hag evit ma chomo sklaer ar pennad-mañ, eo bet implijet amañ m evit an tolz relativel hag m0 evit an tolz war ziskuizh.
Chapel-Karozh
Istor
ar Chapel-Karozh e oa un drevadenn eus Ploermael.
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed
E=mc²
Tostaat d'an energiezh dister
Dre m'eo par an energiezh war ziskuizh da m0c², hag an energiezh hollek zo an energiezh kinetek mui an energiezh war ziskuizh, e kaver an energiezh relativel gant
Chapel-Karozh
Liac'hven
Liac'hven an Ti Toull zo unan e-mesk an nebeud liac'hvenoù diouzh stumm re Añje, a vez kavet e reter an departamant.
E=mc²
Tostaat d'an energiezh dister
ha d'un tizh dister e tlefe klotañ gant formulenn glasel an energiezh kinetek,
Chapel-Karozh
Liac'hven
Seblantout a ra ar monumantoù eus ar stumm-mañ bout yaouankoc'h eget liac'hvenoù klasel get trepas. Ouzhpenn bout bras-tre, e vezont anavezet dre o c'hambr reizhkogn (amañ 4,30 metrad a hirded ha 2 vetrad a zigorded) ha dre o forched. Ne chom amañ nemet ur gambr, hanter guzhet edan ar grugell diskaret. Savet er bleadoù kentañ an drivet milvlead a-raok JK, da lâret e dibenn mare an Nevezoadvezh ar Maen.
Eno en em gav an drouized mod nevez bep blez d'ober o lid, e dibenn miz Gwengolo.
E=mc²
Tostaat d'an energiezh dister
Diskouez a c'haller an daou anezho dre astenn \gamma en ur implijout un heuliadoù Taylor,
o lakaat se en-dro e-barzh hor c'hevatalenn gentañ,
a-du gant formulenn glasel Newton evit an energiezh kinetek. Kement-se a ziskouez ez eo ar relativelezh un urzh reizhder uheloc'h d'ar mekanikerezh klasel hag ez eo kenkoulz ar mekanikerezh relativel ha newtonel en ur renad klasel pe dister e dizh. En ur gas pelloc'h ar mekanikerezh klasel war dachenn ar founnus-tre hag ar bras-divent eo bet diskouezet gant Einstein e oa kamm ar mekanikerezh klasel. E degouezh an traezoù bihanoc'h ha gorrekoc'h, diouzh ar re bet implijet evit diazezañ ar mekanikerezh klasel, ez eo ar mekanikerezh klasel un adstal d'ar mekanikerezh relativel. Ne gaver eneberezh etre an div deorienn nemet er-maez eus ar renad klasel.
Abadennoù skinwel
Bet eo E=mc² titl un abadenn skinwel e 2005 diwar-benn buhez Einstein ha, peurgetket, ar bloavezh 1905, skignet e breizh-Veur.
Kurdistan
thumb|right|250px|Kurdistan right|thumb|Banniel Kurdistan Kurdistan (e kurdeg: Kurdistan/كوردستان) eo an anv a roer d’ar vro poblet gant Kurded, er Reter-Kreiz. En em astenn a ra Kurdistan war lodennoù bras pe vrasoc’h eus Turkia, Irak, Iran ha Siria, war ur gorread war-dro 190 000 km2 hervez lod ha betek 392 000 km2 hervez lod all.
E Kurdistan Irak ez eus bremañ ur gouarmant emren diouzh galloud kreiz Irak, hervez bonreizh 2005. Er stadoù all avat ne anavezer ket gwirioù broadel dibar d’ar Gurded ha kement-se zo abeg d’ar bec’h a vez etrezo hag ar gouarnamantoù kreiz. E Turkia ez eus brezel zoken etre nerzhioù ar stad (polis, arme) hag an emsaverien gurd bodet er PKK.
Lizioù
Lizioù a zo ur gumun eus Breizh e kanton Mourieg e departamant ar Mor-Bihan.
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed Brezel Aljeria
Skritur etiopek
Daoust ha n'emañ ket klok penn-da-benn an daolenn-mañ da heul, ez eo sklaer n'eo ar skritur etiopek nag ul lizherenneg enni lizherennoù disheñvel evit pep fonem, da lâret eo kensonennoù diouzh un tu ha vogalennoù diouzh un tu all, nag ur silabenneg rik, rak damheñvel eo stumm al lizherennoù silabennek diazez e pep renk, da lâret eo o kregiñ gant an hevelep kensonenn.
Un abugida eo neuze ar skritur etiopek anvet "fidel" (ፊደል) a implij lizherennoù silabennek diazez enne ur vogalenn atav a c'hell bezañ kemmet dre cheñch stumm al lizherenn diazez gant skrapoù, pikoù hag all staget outi. N'eo ket un abjad kenneubet rak diskwel a ra ar skritur ar vogalennoù ouzhpenn ar c'hensonennoù.
Implijet e voe er penn kentañ evit skrivañ ar geuzeg (ur yezh sakr marbv anezhañ) ha bremañ e vez implijet evit skrivañ an amhareg dreist-holl met ivez yezhoù all komzet en Etiopia evel an tigrinyeg.
Taolenn an abiguda
Evit gellet gwelet al lizherenneoù etiopek ez eo ret diskargañ ul lizherenneg ispisial da vezañ staliet war an urzhiataer
Bourecq
Bourecq a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Skritur etiopek
Taolenn an abiguda
Daoust ha m'emañ heñvel-tre a-wechoù ar al lizherennoù pa vez kemmet ar vogalennoù, n'eo ket ur gudenn e gwirionez evit gellout lenn ar skritur-mañ rak implijet e vez evit skrivañ yezhoù semitek ha n'eo ket dav goût peseurt vogalennoù a zo e pep ger evit gallout o kompren abalamour m'emañ diazezet struktur ar gerioù er yezhoù a-seurt-se war gwriziennoù enne teir c'hensonenn.
Setu sifroù ar skritur etiopek:
An dervenn
Skrivet eo bet gant Mich Beyer, skrivagner ar “Pennoù-koltar”, evit Priz ar yaouankiz 2008.
Piv omp? Piv eo ar re a vev tro-dro deomp? Peseurt liamm hon eus, ni, ganto? Piv eo hor c’herent, ar re a gar ac’hanomp? Ur c’hlask en deus boulc’het Veig. N’en do fin ebet ken, betek kaout ur respont...
Ul levr a-vremañ evit un istor a-vremañ. Tro-dro deomp e vez tud dispartiet, familhoù adaozet, bugale o klask gwelet sklaer ha diluziañ kudenn o orin.
Diverradenn
E miz Mezheven, e Kemper emaomp. Istor daou grennard, Malo ha Veig eo. Bevañ a reont o-daou e-ti Maï ha Pêr abalamour ma 'z eo Veig emzivad hag en deus poan Malo da zaremprediñ mat e gerent.
Un deiz, e kav Veig e-barzh burev Pêr paperioù a-zivoud e dad gwirion. Neuze, ne c'hoantaas ken nemet mont da Bariz d'e glask. Ne oa ket Malo, e vreur, evit e leuskel da vont e-mod-se war un taol-penn. A-feur ma zielfennjent an titouroù-se e tizolojont ur skeudenn vihan n'o doa ket merzhet a-raok gant ur groaz euskarat warni. Neuze e kemmas-eñ ali hag e tivizas mont da Vro-Euskadi. Ha Veig ha kemer an tren, ur mintin-vezh, hep kalaouiñ nikun. Erruet eno, e Baiona, e kejas gant tud yaouank hag hegarat-tre a brofjont repu dezhañ en o ranndi. Daoust dezhañ da gaout nebeud a ditouroù diwar-benn e dad e oa kendrec'het e oa bev, en tu bennak e Bro-C'Hall. Gant ar mennozh-se eo, e krogas gant e enkask. Tamm-ha-tamm, ez ae e yalc'h war-skañvaat ma voe rediet, ur wech, laerezh en ur stal-spisoù. Tapet e voe war an taol ha goulennataet gant ar perc'henn, Jon. Displegañ a reas Veig e drubuilhoù dezhañ. Kerkent en doa kinniget goulenn gant e vreur, Julen, ur foueter-bro fri-furch a ouie an holl klakennajoù. An deiz war-lerc'h, ez ejont da welet breur Jon hag ez eas ar c'hevrin war-sklaeraat. Daoust da-se e voe rediet dezhañ distreiñ d'ar gêr. Koulskoude, e kendalc'has Julen gant e enklask hag-eñ mont d'ur manati ha da zeskiñ gant ar breur Arturo e oa marvet Mikel Haristegi, tad Veig, er bloavezh 1990 amañ e Baiona, dre ma oa klañv bras.
Yezhoù papouek
Graet e vez gant an termen yezhoù papouek evit ober dave da veur a yezh komzet e kornôg ar Meurvor Habask ha n'int na yezhoù aostronezek nag aostralek, da lâret eo ne vez ket kenstrollet ar yezhoù papouek dre ma'z int gwall heñvel an eil ouzh eben, met kentoc'h peogwir ne c'hellont bezañ renket e hini ebet eus an div familh-yezhoù pennañ tostañ. Ouzhpenn-se, n'eo ket gwall sklaer hag-eñ ez eus ul liamm-familh etre ar yezhoù papouek pe get.
Ar yezhoù
thumb|450px|Dasparzh ar yezhoù papouek An darn vrasañ eus ar yezhoù papouek a vez komzet en enez Ginea Nevez (isrannet etre Papoua-Ginea Nevez ha Papoua ar C'hornaoueg), hag un nebeud re all a vez komzet ivez en Inizi Solomon, en un nebeud inizi en Indonezia, dreist-holl e Halmahera, Timor, Alor ha Pantar. Kavet e vez ur yezh papouek ivez en Aostralia e Torres Straits.
Ginea Nevez a zo sur a-walc'h ar rannved gant ar muiañ a yezhoù disheñvel.Ouzhpenn d'ar yezhoù Aostronezian e vez kavet un 800 yezh bennak all, luziet peurvuiañ al liammoù etrezo, dasparzhet e tri-ugent familh yezh, ha meur a yezh digenvez.
N'eo ket unvan tamm ebet ar yezhoù papouek. Kavet 'vez meur a rannyezh, rannet abalamour d'ar fed ma 'z eo bet e-pad pell ur yezh komzet hepken. Setu ma vez renket ar rannyezhoù dre familhoù.
Renabl
Setu da heul roll ar familhoù pennañ a yezhoù papouek, hervez labourioù Stephen Wurm:
Yezhoù kwomtarek-baibaiek
Ur skourr eus Yezhoù papouek eo ar yezhoù kwomtarek-baibaiek.
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù er skourr-mañ :
Gwelet ivez
Kwomtari-Baibai languages
Taouarc'heg
Un daouarc'heg zo un dachenn c'hleborek leun a daouarc'h.
1759
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1759
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1759
Añ
añ a zo :
Karahawyanaeg
Ur yezh direnk komzet e Brazil, e stad Amazonas, eo ar c'harahawyanaeg. Hogozik aet da get eo. E-kichen ar Wawaied e vev ar meuriad hag un darn anezhañ a gomz yezh hiziv. Un nebeud anezho a gomz hixkaryanaeg.
Niver naturel
Un niver naturel, a c'halver ivez kevan naturel, zo un niver kevan ha muiel.
Bez' ez eus anezho niveroù a gevaraez da gontañ ergorennoù pa vezont en ur c'hementad arskarek (da skouer ar bizied, pe delioù ur wezenn). Ne gevaraezont ket da vuzuliañ kementadoù kendalc'hek evel un hed, un ec'honad pe un tolz.
Ar mennozh zo da zesellout mann evel ur c'hevan naturel zo nevez a-geñver.
Daoust ma seblant nadel ar c'heal-mañ, o zermenadur furmel e jedoniezh n'eo ket bet ken aes da fetisaat. Aksiomoù Peano a zespiz teskad ar c'hevanion naturel, noted N pe teskad ar c'hevanion naturel dioueret a 'n elfenn mann.
Gurmukhī
Taolenn al lizherenn
Er gurmukhi a-vremañ ez eus ur gensonenn ha daou-ugent (vianjan) nav sin evit ar vogalennoù (laga matra) daou sin evit diswel ar friadur(bindi ha tippi) hag ur sin a dalvez da diskwel e vez distaget div wech ur gensonenn (addak).
Ouzhpenn-se ez eus peder lizherenn gevrennek: tri stumm ispisial evit ar c'hensonennoù rara, haha ha vava hag un hanter-sin all evit yaiyya.
Ouzhpenn-se ez eus c'hwec'h kensonenn krouet dre lakaat ur pik (bindi) ouzh troad (pair) ul lizherenn diazez:
Ar C'hrashoù
Skrivet eo bet ar romant Ar C'hrashoù gant Yann Gerven evit Priz ar Yaouankiz 2008. “Ar C’hrasoù” zo anezhañ lodenn gentañ eus un oberenn e teir levrenn a gas al lennerien e milendall ur bed ha n’eo ket pleustret c’hoazh evit kalz : ar sorserezh e mod ar vro.
Gurmukhī
Taolenn al lizherenn
Nevez-krouet eo al lizherenn lulla paireen.
Vogalennoù
Heñvel eo mont-en-dro abugida ar gurmukhi ouzh hini an devanagari dre ma teu kazi holl doareoù-skrivañ India diwar an hevelep mammenn, da lâret eo ar skritur bramek (brahmi).
Implijet e vez teir lizherenn diazez ispisial evit "dougen" sinoù ar vogalennoù evit ober dioute vogalennoù distag, da lâret eo pa c'hoarvezh ar vogalenn e penn ur silabennn hep kensonenn ebet: ura (ੳ), aira (ਅ) hag iri (ੲ).
Sifroù
Daoust ha ma'z eus sifroù hengounel evit ar gurmukhi e vez implijet aliesoc'h-aliesañ ar sifrou arabek:
Sinoù all
Implijet e vez ar bindi (ਂ) hag antippi (ੰ) evit diskwel friadur ur vogalenn.
Oiartzun
thumb|right|260px|Sede pelec'h emañ Oiartzun e [[Gipuzkoa]]
Oiartzun (stumm ofisiel; Oyarzun e kastilhaneg, diofisiel) zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria, etre Donostia hag an harzoù etre stadoù Spagn ha Gall. 9 728 a dud a gonted eno e 2005.
Gevellet eo gant Karaez.
Ar C'hrashoù
Mantret eo sorserezed Kreiz-Breizh – ar re gozh koulz hag ar re a zo c’hoazh er skolaj, hini Rostren da skouer, gant daou wallzarvoud o deus laosket div anezhe war bep a wele ospital. Piv a zo o klask noazañ oute? Kas a reont un enklask war-raok, ouzhpenn an enklask ofisiel renet gant ur strollad archerien, evit esae tostaat ouzh ar wirionez.
Yezhoù Mamberamo Izelañ
Ur skourr eus ar yezhoù papouek eo ar yezhoù Mamberamo Izelañ, ennañ div yezh:
Ar C'hrashoù
Diverradenn
Pep tra a grogas pa grachas Louise Boudehent gant he mekanik ha dreist-holl, ur miz war-lerc'h pa voe tro Maivon Turdu. Kregiñ a rae ar sorserezed all da gaout aon. E-keit-se n'ez ae ket an enklask ar bolised war-raok daoust dezhe da vezañ bet goulennataet an div sorserez a-benn sklaeraat an afer. E-keit ha ma ma klaskent diskoulmañ ar gudenn e oa ur strolladig danvez-sorserien eus skolaj Rostren, Malo Bleogad, mab-bihan Maivon Turdu, en o zouez o klask kompren. Ur vodadeg a aozjont, un nebeud devezhioù goude, a-benn komz eus ar gwallzarvoud kevrinus o doa kaset Maivon d'an ospital. Ha pep krennard ha mont da ditouriñ gant o mammoù-kozh. Ar re-mañ a oa en em vodet e ti Katrin Chato, unan eus ar c'hoarezed koshañ, a-benn klask kompren ivez. An deiz war-lerc'h, en archerdi, e kinnige ar jañdarmez, Cindy Denmat ur renta-kont. Lavarout a rae e oa un hailhon en doa graet an taol a-benn adkavout e deñzor bet laosket gantañ e kof ur sunerez bennak. Padal e oa sur Diana hag he mamm-gozh e oa kiriek ar Grec'hmitouarn eus ar fedoù-se. War an hent mat e oa pep hini daoust ma ne oa ken nemet martezeadennoù gante.
881
Diwar-benn bloavezh 881 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Gurmukhī
Sinoù all
An arouez addak (ੱ) a dlavez da diskwel e vez distaget div wech ur gensonenn.
881
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 881
Oiartzun
Eizh karter
Eizh karter zo er gumun ha sed o anvioù:
Gurmukhī
Visarg
Ral a-wech e vez implijet ar visarg(ਃ). Talvezout a c'hell da diskwel ez eo bet diverret ur ger pe c'hoazh evit diswel e vez distaget un h da heul ar vogalenn evel er sañskriteg.
Ek Onkar
Ek Onkar (ੴ) eo anv un arouez ispisial implijet gant ar sikhed hag a dalv kement hag ‘un doue’.
Liammoù diavaez:
Deskiñ gurmukhi hag ar panjabeg
Oiartzun
Politikerezh
Ur gumun kreñv enni ar vroadelouriezh euskarat eo.
Hestrud
Hestrud a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
881
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 881
Yezhoù Left May
Ur familh yezh vihan eo ar yezhoù Left May pe Arai, ennañ seizh yezh. Komzet e vezont e kreiz Ginea-Nevez gant 1 600 a dud hepken.
Kevan daveel
Ur c'hevan daveel zo un niver kevan (eleze hep parzh rannel) ha muiel (+) pe leiel (-). Teskad \mathbb Z ar c'hevanion daveel zo kediad kevanion naturel 0, 1, 2, ... (anvet kevanion daveel muiel) hag o enebadoù 0, -1, -2, -3, ... (anvet kevanion daveel leiel).
Abeg pennañ digoradur an niveroù leiel zo gallusted diskoulmañ holl ataladoù ar furm : E teskad ar c'hevanion naturel, lod eus an ataladoù-mañ hepken o deus un diskoulm.
Tiriodh
thumb|275px|right|Bae Baile a' Phuill, en enez Tiriodh, gant ar [[machair dirazañ.]]
Kariri-Ksokoeg
Gwelet ivez
Yezhoù Brazil
Tiriodh
Tiriodh (distagadur LFE: [ˈtʲʰiɾʲəɣ]; Tiree e saozneg), a zo unan eus an Inizi Gall e gwalarn Bro-Skos. Emañ an enezenn er mervent da enez Colla, ha war-dro 800 den a zo o vevañ enni.
Kariri-Ksokoeg
Gwelet ivez
Yezhoù direnk
Kehueg
Ur yezh direnk komzet e Papoua ar C'hornaoueg, etre tachenadennoù an Dayoed hag an Aouyiz, eeo ar c'hehueg. Hogozik aet da get eo
Kanton Redon
Kanton Redon a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh. Brasaet e oa bet da 16 kumun gant dekred an 18 a viz C'hwevrer 2014.
Eujen ar Rouz
Eujen ar Rouz (1893-1976), pe Eugène Le Roux en ti-kêr, "Evnig Penn-ar-C'hoad" e anv skrivagner, a zo un Tregeriad anezhañ, brudet e ganaouennoù hag e bezhioù-choari.
Buhez
Ganet eo bet Eugène Le Roux d'an 9 a viz Gwengolo 1893 e Peurid-ar-Roc'h. Goude-se e kemeras an anv-barzh « Evnig Penn ar C'hoad », anv al geriadenn ma oa o chom hag a zo anvet « Le Chef du Bois » war banelloù-hent Peurid-ar-Roc'h ! Pa oa bugel c'hoazh e kemeras perzh e gouelioù kentañ Bleuñ Brug hag a oa aozet gant kure yaouank Sant-Nouga, Yann-Vari Perrot, e maner Keryann, e Bro-Leon. Deuet eo da vezañ tamm-ha-tamm saver kanaouennoù ha pezhioù-c'hoari. Dont a rae brud dezhañ amañ hag ahont e Bro-Dreger dre ma kemere perzh e gouelioù a bep seurt. Ezel e oa eus Breuriezh ar Brezhoneg, ha skrivañ a rae e kelaouennoù evel "Arvorig" kent ar brezel kentañ.
E 1922, ez eas Evnig Penn-ar-C'hoad da Bariz da labourat e Ministrerezh an Arc'hantaerezh hag an dra-se a reas e-pad dek vloaz. Evnig a oa d'ar c'houlz-se ezel eus Kelc'h Keltiek Pariz ha barner er c'henstrivadegoù displegañ ha kanañ e brezhoneg hag a veze dalc'het bep bloaz eno. Kas a rae ar sonioù kompozet gantañ da Erwan ar Moal evit bezañ embannet  war ar gelaouenn Breiz. Distroet e oa da Vreizh e 1933, rak anvet e oa bet da dailhanter da Rosko ha, goude, da Werliskin.
Degemeret e voe da ezel gant ar C'hoursez (pe Gorsedd) e voe resevet dindan e anv-barzh, Evnig Penn ar C'hoad.
Aet e oa da Berwenan war e leve-kozhni e 1956 hag eno e kendalc'has da labourat war dachenn ar brezhoneg. Degemer a rae a bep seurt tud en e di, hag eno ez eas Makoto Noguchi da vrezhonegañ gantañ alies.
Marvet ha douaret eo bet e Plougouskant d'an 19 a viz Ebrel 1976.
Skrivagner
Skrivañ a rae p'en deveze un tamm amzer. Kemer a reas perzh e kenstrivadegoù ar Bleuñ-Brug ha goude gounit meur a briz e voe embannet e sonioù da c'houde e Feiz ha Breiz hag e Breiz, krouet e 1927 ha renet gant e vignon Erwan ar Moal.
Oberennoù
Ur bern pennadoù a zo bet savet gantañ e "Breiz" hag en "Arvorig".
Leogenn peder mourrenn
Al leogenn peder mourrenn (Enchelyopus cimbrius) a zo ur pesk mor. Ar spesad nemetañ eo er genad Enchelyopus.
Homofiliezh
Implijet e vez an termen homofiliezh e lec'h "heñvelrevelezh" evit komz eus darempredoù diazezet war ar garantez pe ar mignoniezh etre daou den eus an hevelep rev hep ma vije graet dave da darempredoù reizhel kenetreze.
Talvoudus e c'hell bezañ ober an diforc'h etre an homofiliezh hag an heñvelrevelezh e meur a degouez, da skouer :
Eccles
Eccles zo un anv-lec'h saoznek ha gallek, deuet da vout anv-tiegezh.
Mary Jane Watson
thumb| Mary Jane Watson treset gant [[Adam Hugues ]] Mary Jane Watson a zo un dudenn hag a gaver en istorioù Spider-Man. E wreg eo ivez. Krouet eo bet gant Stan Lee ha John Romita. Gwelout a reer anezhi evit ar wech kentañ e-barzh The Amazing Spider-Man(Vol. 1) #42 (miz Du 1966).
Kirsten Dunst eo an aktourez a c'hoari perzh Mary Jane er filmoù aozet gant Sam Raimi.
Londrez
Kêr-benn Bro-Saoz, ha Rouantelezh Unanet Breizh-Veur ha Norzhiwerzhon eo Londrez (saozneg: London ). Lec'hiet eo war riblennoù an Tavoez (Thames) e gevred ar vro; houmañ eo al lodenn binvidikañ eus ar rouantelezh. Tolpet ez eus tro-dro d'ar gêr war-dro 8 milion a annezidi (Londreziz o anv). Rannet eo an tolpad-kêr etre 32 boroughs (= bourc'hioù), mui ar City (Keoded). E penn ar rouantelezh emañ Londrez e meur a savboent. Amañ emañ o chom an unpenn, da lavaret eo ar rouanez (Elizabeth II, hiziv) hag he gouarnamant ha dreist-holl ar c'hambroù, hini ar C'humunioù (the Chamber of Commons) hag hini al Lorded (The Chamber of Lords). Sez ar galloud arc'hant eo ivez p'eo ar City an eil plas goude New York. Porzh pennañ Breizh-Veur eo ivez.
Anv
Testeniekaet eo ar stumm latin Londinium er GJK ; Londinio, "e Londrez", a lenner war dablezennoù roman dornskrivet bet kavet e kêr. Meur a zisplegadenn zo bet kinniget a-hed an amzer, an hini gentañ gant Geoffrey of Monmouth en e Historia Regum Britanniae (c. 1136),. Goude dielfennañ stummadur hag emdroadur ar stummoù paotañ (Londinium e latin, Lunden en hensaozneg ha Llundain e kembraeg) ez eus bet kenemglev evit disklêriañ ez eo deuet an anv eus ar predeneg ; emeur bremañ o klask adkavout ar stumm keltiek orin, a vefe *[Lōndonjon] pe un anv tost, alese ar stumm latin hag an holl stummoù arall a anaver.
E-keñver ster an anv-lec'h, ar yezhoniour Richard Coates a ginnigas e 1998 ur wrizienn rakkeltiek war dachenn an douranvadurezh, *(p)lowonida, "stêr re ledan evit bout treuzet war droad", a rafe dave d'ar stêr Thames pa dreuz kêr ; eus ar wrizienn-se e teufe ar stumm keltiek *Lowonidonjon. Hogen an darn vuiañ eus ar studiadennoù a sav a-du gant un orin keltiek da vat ; labourioù nevesoc'h eget hini R. Coates a ginnig e teufe an anv eus ur wrizienn rakindezeuropek *lendh-, "gouelediñ, lakaat da c'houelediñ" + al lostger keltiek *-injo pe *-onjo da verkañ anv ul lec'h, eleze "ul lec'h a vez liñvet a vare da vare gant al lanv" hervez ar yezhoniour izelvroat Peter Schrijver,.
Enskrivaduroù
JRS (?), XLIV (1954), 108 : ul lizher gant Rufus Callusini da Epillicus, war un daolenn goad dizoloet e 1927 : Londinio
Ardamezouriezh
En argant e groaz en gul, ouzh konk kentañ ur c'hleze ivez en gul e veg ouzh kab.
Istor
Distrujet eo bet Londinium (tan ha lazhadeg veur) e-kerzh emsav Boudika.
Londrez a zo bet distrujet evit un eil gwech war-dro 125-130.
Tan-gwall bras Londrez a voe un tan-gwall all a zistrujas tost razh kêr Londrez adalek an 2 a viz Gwengolo betek ar 5 a viz Gwengolo 1666. An tan a oa bet e-kreiz kêr Londrez, dreist-holl e-barzh al lodenn enkelc'hiet gant mogerioù kozh eus mare ar Romaned.
Monumantoù ha traoù heverk
Kalz mirdioù, palieroù ha levraouegoù zo e Londrez, en o zouez ar British Museum, an National Gallery, ar Mirdi istor naturel, an Tate Modern hag ar British Library.
Arvezioù sevenadur Londrez
E karterioù poblek Reter Londrez e voe e-pad pell arvezioù ur sevenadur dibar dezhañ e-unan. Eno e voe pergen graet gant un doare luc'haj anvet cockney, disheñvel-mat diouzh ar saoznek skoueriek.
Gevelliñ
Londrez he deus skoulmet liammoù gant :
Sint-Jans-Molenbeek
thumb|left|Kreizenn an embregerezhioù
Katawbeg
Ur yezh eus ar familh gatawbek eo ar c'hatawbek. Komzet e oa e-kichen Rock Hill e Karolina ar Su. Ar c'homzer gwir diwezhañ, Red Thunder Cloud a zo marvet e 1960 met bez ez eus strivioù evit dasorc'hiñ ar yezh.
Liammoù diavaez
Marv ar c'hatawbeger diwezhañ
Gwelet ivez
Yezhoù ar Stadoù-Unanet
Kembraeg (Papoua)
Ur yezh direnk komzet e Papoua ar C'hornaoueg, E Jayawijaya Kabupaten, war-du ar reter d'ar stêr Sogber, eo e vez komzet kembraeg. Etre 20% ha 60% eus ar boblañs veuriadel a gomz anezhañ hag implijet e vez gant un nebeud bugale c'hoazh.
Gwelet ivez
Кеху
Kanton ar Sal
Kanton ar Sal a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Schaarbeek
Schaarbeek (e galleg: Schaerbeek) a zo ur gumun eus Rannvro Brusel-Kêrbenn e Belgia. Bez' eo unan eus an 19 kumun zivyezhek a zo en Arondisamant Brusel-Kêrbenn.
Gast
Gast a zo ur ger hag a gaver e meur a yezh.
Brezhoneg
Kar eo an anv brezhonek-se d'ar ger kembraek gast, a dalveze kiez e brezhoneg gwechall, evel e kembraeg hiziv.
Er C'hatolicon emañ ar ger : <blockquote style="font-family:Palatino; font-size:1.2em;"> Gast, g. putain, l. puida. Item ganea. Item cest lecherie ; uide in gruec foll. Dianav eo gerdarzh gast hervez Albert Deshayes met hervez Yves Le Berre e teu eus ar galleg gaste evel testeni eus levezon an ideologiezh war ar skiant. Eus gaste ivez e teu ar ger brezhonek heñvelster gwastañ, hag e zeveradennoù, koulz hag ar gerioù gallek gâter, gâteux, dégàt, ravager.
Deuet eo ar ger gast da vezañ implijet e genoù ar wazed evit ur rumm maouezi e-lec'h loened, ma'z eo bet savet ar ger kiez da ober kemm etre tud ha loened. Evel kunujenn, sakreadenn pe estlammadell e vez implijet gast bremañ na mui na maez.
Galleg
Un anv-lec'h gallek eo gast ivez e Breizh-Uhel hag e Normandi, deuet eus ar galleg kozh gaste diwar ar ger latin vastus, a veze graet eus ul lec'h gwastet, douar fall, mat da vagañ deñved pe givri Kar dezhañ e vefe an anvioù-lec'h Gâtinais, kontelezh kozh, Gâtinois, ha Gâtine ; kenorin e vefe ar ger flandrezek wastina, a dalvez kement ha maez distruj.
Normandi
E Normandi e kaver ivez ar stumm Vast : Le Vast, Hardinvast, Tollevast, Martinvast, Sottevast.
Ezpeize-Ündüreine
Ezpeize-Ündüreine (Espés-Undurenh en okitaneg; Espès-Undurein e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus proviñs Zuberoa, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù, e kanton Maule-Lextarre.
Yezhoù papouek ar c'hornôg
Ur skourr eus ar Yezhoù papouek eo ar yezhoù papouek ar c'hornôg komzet e Papoua ar C'hornaoueg hag e Maluku en Indonezia.
Turkey Tayac
Turkey Tayac a oa un indian piscataway hag un doktor dre louzoù. E anv gwir a oa Philip Sheridan Proctor. Ganet e oa e 1895 e Kontelezh Charles e Maryland. Turkey Tayac a oa hini diwezhañ da anavezout ar yezh piscataway. Kenlabouret en deus gant daou yezhour war an algonkeg, Ives Goddard ha Julian Granberry.
En em gannañ a reas e Bro-C'hall e-pad ar Brezel Bed Kentañ. Tost oa da vezañ lazhet gant gaz sezv. Kontañ a reas en doa en em louzaouet dre ar medisinerezh hengounel indian. Distroet e SUA e stourmas evit gwirioù an Indianed a-kerzh an ugentvet kantved.
Republik Soviedel Terek
Ur Republik Bolchevikour berrbad e oa Republik Soviedel Terek (ruseg: Терская Советская Республика) war takad Oblast Terek e RSKS Rusia e miz C'hwevrer 1919, gant he c'herbênn e Vladikavkaz (bremañ anvet Pyatigorsk).
Goude miz Mezheven 1918 e oa bet ennbarzhiet e Republik Soviedel Kaokaz an Norzh.
Charmeleon
Pa 'vez enervet e tremen an tan war beg e lost da glas-gwenn.
Kohoroksitarieg
Ur yezh direnk komzet e Brazil, en Amazonas, eo ar c'hampinawaeg. Ne oa ket bet studiet rik c'hoazh ha posupl eo ez eo an hevelep yezh hag ar baniwaeg
Gwelet ivez
Yezhoù Brazil
Warlencourt-Eaucourt
Warlencourt-Eaucourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Estrée-Blanche
Estrée-Blanche a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Warlencourt-Eaucourt
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Estrée-Blanche
Monumantoù ha traoù heverk
E-giz e lod ag ar c’humunioù tro-dro ez eus krochedoù ouzh korzenn an iliz katolik.
Warlencourt-Eaucourt
Bered ar C'hommonwealth:Warlencourt British Cemetery
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Digoret e voe e 1919, goude an arsav-brezel. Degaset e voe enni ur bern korfoù soudarded kemeret e tachennoù-emgann Warlencourt ha Le Sars (1916, 1917 ha 1918) hag e beredoù bihan ag ar vro. .
Treuzlizherennadur
Treuzlizherennadur a vez lavaret eus adskrivañ ur reizhad lizherennañ en ur reizhad lizherennañ all, evel treuzhlizherennañ un anv a zo el lizherenneg c'hresianek en hini latin. <!-- Transliteration attempts to be lossless, so that an informed reader should be able to reconstruct the original spelling of unknown transliterated words. To achieve this objective transliteration may define complex conventions for dealing with letters in a source script which do not correspond with letters in a goal script. Romaji is an example of a transliterating method.
This is opposed to treuzskrivadur, which maps the sounds of one language to the script of another language. Still, most transliterations map the letters of the source script to letters pronounced similarly in the goal script, for some specific pair of source and goal language.
One instance of transliteration is the use of an English computer keyboard to type in a language that uses a different alphabet, such as in Russian. While the first usage of the word implies seeking the best way to render foreign words into a particular language, the typing transliteration is a purely pragmatic process of inputting text in a particular language. Transliteration from English letters is particularly important for users who are only familiar with the English keyboard layout, and hence could not type quickly in a different alphabet even if their software would actually support a keyboard layout for another language. Some programs, such as the Russian language word processor Hieroglyph provide typing by transliteration as an important feature. The rest of the article concerns itself with the first meaning of the word, that is rendering foreign words into a different alphabet.
Example to illustrate the difference between transliteration and transcription
In Modern Greek, the letters <η> <ι> <υ> and the letter combinations <ει> <oι> <υι> are all pronounced [i] (in IPA notation). A transcription consequently renders them all as <i>, but a transliteration still distinguishes them, for example by transliterating to <ē> <i> <y> and <ei> <oi> <yi>. (As the old Greek pronunciation of <η> was [ɛ:], this proposal uses the character appropriate for an Old Greek transliteration or transcription <ē>, an <e> with a macron.) On the other hand, <ευ> is sometimes pronounced [ev] and sometimes [ef], depending on the following sound. A transcription distinguishes them, but this is no requirement for a transliteration.
Issues in transliterating particular languages
Some languages and scripts present particular difficulties to transcribers. These are discussed on separate pages.
Transliteration sites
-->
Garindaine
Garindaine (Garindenh en okitaneg; Garindein e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus proviñs Zuberoa, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù, e kanton Maule-Lextarre.
Yezhoù skoek
Ur skourr eus ar Yezhoù papouek eo ar yezhoù skoek komzet dreist-holl war aodoù Sandaun e Papoua Ginea-Nevez, hag un nebeud re all komzet e diabarzh ar vro pe c'hoazh e Papoua ar C'hornaoueg.
Savet e vez yezhadurioù ha geriadurioù evit gallout ober gant ar yezhoù-mañ er skolioù.
Isrannet e vez ar skourr-mañ e daou vloc'had:
Zhang Pengxiang
thumb|right|Zhang Pengxiang Zhang eo an anv-familh.
Mestrc'hoarier echedoù sinaat eo.
Mestr Meur Etrebroadel eo.
Gant e renk Elo (FIDE) a 2638 e miz Genver 2006 edo an 69vet c'hoarier ag ar bed.
E Moskov e miz Du 2001 e trec'has Anatolij Karpov, bet kampion ar bed.
Siian
siiAn a zo ganet e 1975 en Aodoù-an-Arvor. Dizoloet he deus ar gitar en he c'hrennardiezh, echuiñ a reas diazezoù ar gitar e skol-veur sonerezh Roazhon ha da c'houde en Paris. Setu he deus desket eno seniñ gitar ha kanañ. Ha bremañ emañ o vevañ e Naoned.
He sonerezh dre vras
Ijinañ a ra he sonerezh ha skrivañ 'ra he c'homzoù. He-unan e vez war al leurenn gant he gitar-tredan hag hec'h urzhiataer. Hennezh a zo amañ a-benn ober an toumperezh ha sonioù-boud a-benn ober ur sonerezh elektronek. War ar sonerezh elektro-se e c'hoari gitar-tredan en un doare rock... Kanañ gant kalz a varzhoniezh... Plijus e vez da selaou, ober a ra ur meskaj etre Pink Floyd, the Cure, David Bowie...
Apartheid
An apartheid (distaget []) zo ur ger afrikanek pe nederlandek a dalv kement ha "disparti", "disrann", da lavaret eo dispartiañ an dud. Bez' eo bet ur politikerezh evit diforc'hañ annezidi Suafrika hervez o gouenn, lakaet e pleustr adalek 1948 betek 1991 gant ar Strollad broadel afrikanour. Diazezet e oa war pennaennoù ar ouennelouriezh.
Kanton Presperieg
Kanton Presperieg a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Hun Sen
Ne ouezer ket hag-eñ e oa bet ganet Hun Sen e 1950 pe 1952.
Apartheid
Ar bennaenn a zo bet rannadur tiriad Suafrika etre pevar rummad tud : an Dud wenn, ar Vantoued (da lavaret eo ar vorianed), an Hironed hag an Indezidi. Statudoù ha gwirioù disheñvel a oa roet da bep rummad ha dre al lezennoù ne veze ket aotreet an darempredoù boutin etrezo. Difennet e oa groñs an darempredoù revel hag an dimeziñ etre tud disheñvel o rummad ofisiel.
Hun Sen
Pa oa 16 vloaz e oa aet gant tu Pol Pot. Unan eus pennoù e lu e oa pa oa bet argaset Phnom Penh e 1975. Gloazet e voe d'ar c'houlz-se.
E 1977 e tec'has kuit rak spontet e voe gant ar gwalleur kaset gant ar Ghmered ruz hervezañ.
Apartheid
Istor
Pa oa an Afrikanourien ar strollad tud wenn staliet er vro abaoe derou an drevadenn izelvroat er hag an hini niverusañ eus ar re wenn e-kreiz mor ar vorianed orinad e talc'has pennoù an Afrikanourien da sevel ur politikerezh broadelour hervez deurioù o c'humuniezh. Kentañ tro ma voe klevet ar ger apartheid e teuas er maez eus genou ar Ministr kentañ da zont Jan Smuts e 1917.
koulskoude ur politikerezh disrannadur a oa bet staliet dija gant an drevadennourien saoz er bloavezioù 1910 goude bezañ trec'h war ar Boers. Lezennoù strizh war implij ar vorianed a voe embannet hag e 1913 e tivizas ar Saozon ne c'helle ar vorianed bezañ perc'henned nemet er mirlec'hioù savet evit an orinidi, da lavaret eo 7,8% eus an tiriad.
Hun Sen
Sikour a reas al lu Viêt Namat da zont tre er vro hag e 1979 e voe anvet Ministr an Aferioù Diavaez.
Da Gentañ Ministr Kambodja ez eas e 1985.
Erwan Hupel
Erwan Hupel, ganet d'ar 7 a viz Here 1975 e Roazhon, zo kelenner, skrivagner ha troour.
1760
Diwar-benn bloavezh 1760 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1760
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1760
Erwan Hupel
Buhez personel
Bet eo bet kannad Emgann e Brest e 2001
Dragonair
Dragonair a zo anavezet evel ar pokemon aerouant, emdroadur dratini eo. Hir kenañ eo abalamour d'e lost ; gellout a ra ober betek 13 metrad a hirder. Ur c'horn evel an unkorneg zo war e benn, hag ur seurt voullenn vras dindan e goug (ne vez ket ar voullenn-se nag gant e stadeveret nag gant e stadgourdad). E groc'hen a zo leuniet a skantennoù e safir, nemet war e dor hag a vez gwenn sklaer. Kas a ra tro dro dezhañ ur gelc'hienn madelezus, hag a c'hell bezañ santet gant mab-den. Alies ez eo bet gwelet ar pokemon-se o nijal en oabl daoust d'ar fed ma n'eus nemet askellioù bihan, staget ouzh e benn. Implijout a ra un doare skañvidigezh a-benn chom en oabl. A-drugarez d'an energiezh vras hag a zo gantañ, ez eo eñ barrek da zispakañ an energiezh-se ha neuze cheñch an amzer. E voullenn a c'hell ivez bezañ implijet evel mammenn gouloù.
Er skinwel, gwelet eo bet dragonair ar wech kentañ en degouezh "Mojenn Dratini" ("The Legend of dratini"), evel un dratini hag a emdro e fin an degouezh. Ar c'hampion Clair en deus un dratini hag a emdroo da-heul e dragonair.
Dimont
Dimont a zo ur gumun eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
Malastred
Malastred a zo ur gumun eus Breizh e departamant ar Mor-Bihan. Pennlec'h kanton Malastred e oa betek 2015.
Brezel-bed kentañ Kemm arondisamant Eil Brezel-bed
Kig leue
Kig leue a gaver er stalioù, ha pa vez kig "gall" e teu eus loened etre 4 ha 6 miz, hag a vez 230 lur enne (115 kg bennak).
Zhang Zhong
dehou Zhang eo an anv-familh.
Kig leue
E Belgia hag Italia e vez ponneroc'h al loened: lazhet e vezont pa vez etre 260 pe 300 lur enne (130 pe 150 kg).
Gwenn eo ar c'hig leue. Disheñvel e vo avat hervez an doare da sevel leueoù.
Zhang Zhong
Zhang Zhong a zo bet ganet d'ar 5 a viz Gwengolo 1978.
Kig leue
Tri seurt kig leue
thumb|left|200px|Ul leue war e vamm zo ul leue a zen e vamm ha n'eo ket dizonet c'hoazh Denañ e vamm a ra al leue, met ret e vez ober war e dro, diwall na vije klañv. "Labeloù ruz" zo bet ijinet evit brudañ ar c'hig-se.
"Labeloù ruz" zo bet roet da leueoù Vande ha Normandi.
Ur mare zo bet eo al loened-se a veze maget gant hormonoù, savet e krevier bras ha kombodoù bihan, ha flaer ganto gant ar foerell.
Zhang Zhong
Mestrc'hoarier echedoù sinaat.
Kig leue
Tri seurt kig leue
A-wechoù, pa vez maget al leueoù gant poultr laezh eus an dibab e vez roet un testeni.
Zhang Zhong
Mestr Meur Etrebroadel eo.
Kig leue
Tri seurt kig leue
Adalek ma krog al leueoù da zebriñ geot e teu ruz o c'hig, ha koll a ra e dalvoudegezh.
Leueoù diwar hormonoù
Berzet eo gwerzhañ kig leue diwar hormonoù er stad c'hall abaoe 1989, hag ivez e broioù Europa. Koulskoude e vez tapet saverien a-wechoù amañ pe ahont o trafikañ.
Zhang Zhong
E miz Ebrel 2005, e renk Elo (FIDE) a 2599 a lakae anezhañ 4vet e Sina, goude Ye Jiangchuan, Ni Hua ha Bu Xiangzhi.
Kig leue
Leueoù diwar hormonoù
E Stadoù Unanet Amerika eo aotreet reiñ hormonoù d'al leueoù.
Kaset e vez leueoù da vagañ ha da devaat da Italia pe da Vro-C'hres.
Penaos aozañ kig leue
Poazhet mat e rank bezañ ar c'hig leue. Pa vez mat kenañ e teuz er genoù. Un teuzar!
Black metal
Ar Black metal a zo un isrummad eus an heavy metal. Perzhioù boutin ar sonerezh-mañ zo un tempo fonnus, ur c'han kraouennek pe garmet, distreserezioù kreñv gant ar gitar tredan, elfedoù tremolo, enrolladennoù war ar prim, hag aergelc'hioù a-bouez. Alies e teu an arzourion war al leurenn gant o c'horf livet gwenn ha du evel tud marv, hag e vez implijet lesañvioù kalz ganto.
Er bloavezioù 1980, meur a strollad hag a rae thrash metal ha death metal o devoa taolet diazezoù ar black metal. Al lanv kentañ a oa Venom (eñ en deus roet an anv d'an doare sonerezh-mañ gant o albom "Black Metal" aet er-maez e 1982), Bathory, Mercyful Fate, Hellhammer ha Celtic Frost ennañ. Un eil lanv a c'hoarvezas e deroù ar bloavezhioù 90, distegnet gant strolladoù norvegiat evel Mayhem, Darkthrone, Burzum, Immortal, Emperor, Satyricon ha Gorgoroth. Leurenn ar black metal norvegiat o devoa kemmet ar stil un tamm hag al levezon-se a strewas davet Europa a-bezh, hag er Stadoù-Unanet, daoust ma tiorennas doareoù lec'hel hervez ar vro. Kalzig a strolladoù svedat a ziflukas e-kerzh al lanv-se, sturiet gant Dissection, Abruptum, Marduk,, ha Nifelheim. Un nebeud eus ar strolladoù-mañ a embann e oa o fal en em gannañ a-enep lanv boblek an Death metal amerikan hag a oa mestr war ar metal d'ar mare-se.
Da gentañ e oa un term heñvelster a "Satanic metal", peogwir e vez savet meur a dabut outañ rak an ideologiezhoù staget ouzh an doare sonerezh-se. Arzoù a gonta o selloù dengasel ha un nebeud anezho a rann soñjoù enepkristenel, Sataniel, pe evit ur baganiezh genelel. Er bloavezhioù 90 e c'hoarvezas gwallzarvoudoù liammet gant bed ar black metal (gwalltan ilizioù ha lazhadennoù). Ennañ ez eus ul luskad nevez-naziel (an National Socialist black metal, "NSBM"), daoust ma vez tec'het gant peurvuiañ an arzourion,. Dre vras e fell d'ar sonerien black metal e chomfe ar sonerezh-se ul lusk "underground".
Ieng Sary
E 1926 e oa bet ganet Ieng Sary.
Ezel eus ar strollad komunour e voe adalaek 1960. E Pariz e reas anaoudegezh gant Pol Pot.
Ministr Aferioù Diavaez Kambodja e voe e 1975.
E 1996 ez eas digant tu Pol Pot avat ha digastizet e voe gant ar Roue.
Villers-au-Flos
Villers-au-Flos a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Muskildi
Muskildi (Musculdy e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus proviñs Zuberoa, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù, e kanton Maule-Lextarre.
Leuegen
Al leuegen a vez graet eus kroc'hen ul leue. Gwelloc'h ha tanavoc'h e vez pa vez hini ul leue marvet e korf e vamm-buoc'h.
390
1143 Ab Urbe Condita = 390 goude J.-K.
Leuegen
Kroc'hen da skrivañ
Er Grennamzer e veze implijet krec'hin al leueoù d'ober golo al levrioù dornskrivet, dindan stumm an dornskridoù enlivet peurvuiañ. Ar skrivañ hag ar skeudenniñ a oa graet war follennoù parch da skrivañ warnañ. Priziet bras e oa al liv gwenn ha flourded ar c'hrec'hin-se. Ul labour diaes eo prientiñ ar c'hrec'hin hag an dra-se a zo graet gant kivijerien pe gant meginerien.
390
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Meurzh
Leuegen
Kroc'hen da skrivañ
Al leuegen a c'hell bezañ prientet d'ober al lêr tanav evit keinañ al levrioù. Ar perzhded uhelañ a ya gant kroc'hen al leueoù ganet marv hag en deus un anv dibar dezhi, ar velin.
Paper velin (ha velin) a vez graet ivez eus ur seurt paper kotoñs gwenn ha tanav implijet gant ar voullerien d'ober levrioù kaer. Graet e veze gwechall gant ur mekanik d'ober paper, ijinet en 1750 gant ar Saoz John Baskerville.
Leuegen n'a ket da goll
War leuegen gwir (ha n'eo ket war baper kotoñs) e vez moulet hidif aktaoù Breujoù Breizh-Veur, evit ma vint miret mat. N'hall ket bezañ ur mennozh fall pa soñjer ez eus bet kavet e 2006, en un daouarc'heg en Iwerzhon, ul levr salmoù a oa sanket enni 1000 bloaz a-raok, ha deuet eo war wel en ur stad vat.
Botoù
Hidif e vez graet botoù-lêr pompad gant leuegen dreist-holl.
Notennoù ha daveennoù
Pergament
Ta Mok
Ta Mok diouzh e anv-brezel ha Chhit Choeun diouzh e wir anv a oa bet ganet e 1926, ha d'an 21 Gouere 2006 e varvas.
Gant al luskad broadelour Khmer Issarak e stourmas a-enep ar C'hallaoued hag ar Japaniz er bloavezhioù 40. Da c'houde ez eas gant ar gomunisted.
E 1973 e kasas da benn ar skarzhadegoù kentañ e-touez ar Ghmered ruz. Unan eus ar re a zo kaoz eo bet distrujet Phnom Penh eo ha dekmiliadoù a dud a voe kaset er-maez abalamour dezhañ. "Ar c'higer" e voe e lesanv.
E 1997 ec'h aozas an itrikañ a-enep Pol Pot.
E 1999 e voe harzet e Thailand.
Kang Kek Ieu
Kang Kek Ieu, anavezet evel Douch, ganet e 1942, a oae penn kampoù-bac'h Kambodja.
Gantañ e oa bet savet ar c'hampoù bac'hañ. Goude trec'h ar Ghmered ruz e voe e penn ar greizenn S-21.
Kondaonet eo bet d'ar 26 a viz Gouere 2010 da 35 bloaz toull-bac'h abalamour d'e dorfedoù.
Korouboeg
Ur yezh direnk komzet e Brazil, en Amazonas, eo ar c'horouboeg. Ne oa ket bet studiet rik c'hoazh ha posupl eo ez eo an hevelep yezh hag ar marouboeg
Gwelet ivez
Yezhoù Brazil
Yezhoù direnk
Yezhoù ar Bed
Kavet e vo amañ listennad yezhoù ar Bed, renket hervez al lec'hioù ma vezont (pe ma vezent) komzet.
=Afrika=
Meurvor Indez
kreoleg mauricien
=Kevandir amerikan=
En Amerika an hanternoz e vez komzet yezhoù degaset gant an drevadennerien european dreist-holl : ar saozneg dre holl, ar galleg, e Kanada dreist-holl, ha muioc’h-mui ar Spagnoleg abalamour da zivroidi Amerika ar C’hreiz hag ar Su a zeu da glask fred er Stadoù-Unanet.
En Amerika ar C’hreiz hag ar Su ez eo ar Spagnoleg a vez implijet ar muiañ war-bouez e Brazil ma komzer Portugaleg.
En tu all d’ar yezhoù ofisiel bras ha komzet ar muiañ e kaver un niver a yezhoù amerindian komzet gant diskennidi ar wirvroidi. Lod anezho o deus ur statud ofisiel.
Sellet ouzh ar bajenn diwar-benn Yezhoù Amerika
Kanada
Evit ur roll klok sellet ouzh ar bajenn gouestlet da Yezhoù Kanada
Stadoù-Unanet Amerika
Er Stadoù-Unanet, n'eus yezh ofisiel ebet memes ma vez implijet ar saozneg gant ar gouarnamant hag ar stad. Lod eus ar stadoù hag eus an tachennoù kevredel zo divyezhek en un doare ofisiel avat. Ar Spagnoleg eo eil yezh ar vro rak komzet e veze gant tremen 10 % eus ar boblañs er bloavezh 2000.
Evit ur roll klok eus ar yezhoù komzet er Stadoù-Unanet, sellet ouzh ar bajenn gouestlet da Yezhoù ar Stadoù-Unanet. Setu amañ da-heul un nebeud anezhe :
Mec’hiko
Evit ur roll klok sellet ouzh ar bajenn gouestlet da Yezhoù Mec'hiko
Amerika ar Su
Evit ur roll klok sellet ouzh ar bajenn gouestlet da Yezhoù Amerika
=Azia=
Sonioù bro saoz
1962-1970 : Sonioù nevez o tont eus Bro-Saoz
Yezhoù ar Bed
Amerika ar Su
Evit kavout ur roll klokoc'h eus yezhoù Azia e pep bro, sellet ouzh ar bajenn diwar-benn Yezhoù Azia