cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Walter
Walter zo un anv-badez germanek ha frankek, a gaver hiziv c'hoazh en alamaneg (a-wechoù Walther) hag e saozneg, par d'ar brezhoneg Gaoter.
Jeanne Malivel
Jeanne Malivel (15 a viz Ebrel 1895 e Loudieg - 2 a viz Gwengolo 1926 e Roazhon) a oa un arzourez vreizhat.
Walter
Dont a ra eus "wald," a dalv "reol" ha "heri" a dalv "arme".
Jeanne Malivel
Yaouankiz
Merc'h e oa da Albert Malivel ha da Anne Marie Victorine Hermange, kenwerzhourien anezhe. He zad a voe kuzulier-kêr. Pa oa bihan Jeanne Malivel e plije dezhi tresañ. Ken troet war an arzoù e oa ma implije forzh peseurt danvez evit krouiñ : war he c'haieroù-skol e trese ingal ha kistin a gizelle.
Walter
Priñsed
Tud zo, anavezet en istor Bro-Saoz evel en istor Bro-C'hall, a zo anavezet evel Walter en eil bro, hag evel Gautier en eben.
Jeanne Malivel
Studierez ha klañvdiourez
Merzout a ra he zad hag he mamm he deus Jeanne Malivel un donezon evit an tresañ. Goulenn a reont alioù digant Louise Gicquel, kelennerez war an arzoù e Roazhon. Kinnig a ra-hi dezho reiñ kentelioù da Jeanne Malivel e-pad ar vakañsoù. Heuliañ a ra Jeanne Malivel he studioù en « Immaculée Conception » e Roazhon. Merket eo bet du-se gant he c'helennerez war an arzoù, Louise Gicquel. Mont da arzourez a-vicher a ziviz Jeanne Malivel. A-du oa he zud evit ma'z afe da Bariz da genderc'hel gant he studioù war an arzoù-kaer. Koulskoude pa darzh ar Brezel-bed kentañ e fell dezhi distreiñ da Vreizh da vezañ klañvdiourez en Ospitalioù milourel Loudieg ha Trestraou. Sevel a ra damdresadennoù niverus eus an dud gloazet he deus pareet. E 1916 he doa heuliet kentelioù an Akademiezh Julian e Pariz. Bloaz goude (1917) e tremen ar genstrivadeg evit mont e Skol Vroadel Uhel an Arzoù-Kaer. Dipitet eo abalamour ma'z erru er 14 plas. Gant ar 4e plas e voe degemeret e 1918 goude bezañ prientet an arnodennoù gant Ferdinand Humbert. Hennezh a roe ar c'hentelioù nemeto digor d'ar merc'hed.
Hiraezh ouzh Breizh
E Pariz he deus tañvaet an aergelc'h arzel e Montparnasse. Kejet he deus ouzh kalz arzourien vreton harluet evel René Quillivic (1879-1969), James Bouillé (1894-1945) pe Reun (1898-1964) ha Suzanne Kreston (1899-1979). Maurice Denis a ginnig dezhi aozañ kentelioù engravañ en "Ateliers d'art sacré", atalieroù savet gantañ. Met ne zeu-hi ket a-benn d'en em gustumiñ gant Pariz. Ken dipitet eo gant buhez kêr-benn Bro-C'hall ma en em laka da zeskiñ brezhoneg. Labourat ha bevañ en he bro he deus c'hoant. E 1923 he doa bet tro da zistreiñ da Vreizh : kelenn a ra koadengravañ e Skol rannvroel an Arzoù-Kaer Roazhon.
Engravadur « La France protégeant la Bretagne », Istor hon Breizh
Engravadur brudetañ Jeanne Malivel a oa bet embannet en Istor hon Breizh, ul levr bet skrivet gant Jeanne Coroller-Danio, ur stourmerez vreizhat. Anaoudegezh o doa graet an eil gant eben en ospital milourel. Savet he deus Jeanne Malivel 74 engravadur war goad evit skeudenniñ levr he mignonez. Burutellet kalz zo bet al levr evit he zestennoù met an engravadurioù zo bet kavet brav-tre. Koulskoude e oa bet rebechet groñs da Jeanne Malivel bezañ savet un engravadur el lec'h ma vez gwelet Bro-C'hall o laerezh yalc'had Breizh, Union de la Bretagne à la France, hec'h anv pe La France protégeant la Bretagne. Adembannet eo bet al levr goude bezañ tennet engravadurioù Jeanne Malivel. Morse n'he deus dinac'het hec'h engravadur.
Bloaz 1925 : dimeziñ ha marv Jeanne Malivel
Dimeziñ a reas e 1925 gant Maurice Alphonse Hund ha mervel a reas bloaz goude da 31 bloaz digant un derzhienn-alter.
973
Diwar-benn bloavezh 973 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 973
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 973
Epikreizenn
Graet e vez epikreizenn (henc'hresianeg: επίκεντρον) eus al lec'h eus an Douar zo dres a-us da boent loc'h ur c'hren-douar pe un darzhadenn danzouar. Dres a-us d'an hipokreizenn, poent loc'h an energiezh a fu e diabarzh an Douar, emañ an epikreizenn. Gwagennoù sismek en em led dre gelc'hioù en-dro d'an hipokreizenn. En tu all d'an Douar diouzh epikreizenn ar c'hren-douar e c'hoarvez gwagennoù sismek ivez peogwir e vez lonket ar gwagennoù a-dreuz gant al liñvenn en-dro d'ar graoñell tra ma vez distaolet ar gwagennoù led (pe gwagennoù gwasket.
Graet e vez gant an termen epikreizenn evit ober anv eus kreizenn darvoudoù reuziek all ivez evel, da skouer, impakt ur c'horf-egor pe ur gometenn.
Punk rock
thumb|upright=1.6|Punk fashion — Giz ar bunked Ganet eo ar sonerezh punk er Stadoù-Unanet e-kerzh ar bloavezhioù 1970 p'en em lakaas ar strolladoù rock da implij muic'h-mui a vinviji tredan, ha da glask kinnig traoù nevez, gant soñjoù nevez ivez war ar gevredigezh hag ar frankiz, tost eus an anarkouriezh. Luskadoù evel re ar glam-rock (The New York Dolls), an new wave (Patti Smith, Talking Heads, Blondie...), hag ar sonerezh Garage (MC5, The Stooges...) a vez bodet er rumm protopunk, da lâret eo ar pezh en deus maget ar sonerezh punk.
D'ar memes mare koulz lâret e krogas an traoù evit gwir er Rouantelezh-Unanet gant strolladoù evel Buzzcocks, Sex Pistols, pe c'hoazh The Clash.
Tremenet eo ar sonerezh punk a-dreuz cheñchamantoù a-bep seurt ha roet ivez a-bep seurt doareoù sonerezh all: grunge, hardcore, ska-punk, street-punk.
N'eus ket tu distagañ ar sonerezh punk diouzh familh vras ar rock, ha kemmesket eo darn vrasañ an doareoù sonerezh enni. An diforc'h brasañ etre ar punk hag peurrestr ar rock eo e spered: nevez, dieub, distag diouzh trubuilhoù marc'had ar sonerezh hag o vont kentoc'h war-du ar bobl, an dud. Spered ar sonerezh-mañ a zo a-enep d'ar gizioù, d'ar renkadurezh ha d'ar stad (d.l.e. enep ar polis lies). Lies a garourion ar sonerezh punk a zo punked da lâret eo paotred ha merc'hed gwisket get ur justin lêr tachet (perfecto) pe unr chupenn Harrington troet, gant bragoù jeans troñset, botoù Paraboots pe Dr. Martens hag - el rezon - get ur gribenn, forzh piv a c'hell kaout plijadur o selaou ouzh muzik punk.
Peurliesañ e kaozeer eus 1977 evel eus ar bloavezh pouezusañ evit ar sonerezh punk dre ma'z eo bet embannet er bloavezh-se un niver bras-kenañ a bladennoù gant strolladoù arouezus e istor ar sonerezh punk, da skouer:
Rœux
Roeux a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Marvet int e-pad an Eil brezel-bed .
Bered ar C'hommonwealth: Roeux British Cemetery
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Implijet eo bet adalek miz Ebrel 1917 betek miz Du 1918 .
Zermezele
Zermezele en izelvroeg, anv ofisiel e galleg: Zermezeele, a zo ur gumun eus Flandrez Frañs (departamant Norzh), er Westhoek.
Fabio Bellini
right|thumb|200px|Fabio Bellini, a-zehoù, e “Torneo di Capodanno” 2003-2004 (Tournamant Etrebroadel Deiz-Kentañ-Bloaz) e [[Reggio nell'Emilia|Reggio Emilia]]
Fabio Bellini a zo bet ganet d’ar 17 a viz Here 1969 e Castellanza (Italia).
Kelennour skol-veur.
Mestrc’hoarier echedoù italian.
Mestr Etrebroadel eo.
2 500 edo e renk Elo e miz Meurzh 2011.
Kampion Italia e voe e 1999 e Saint-Vincent (Aosta).
Godog beg tev
Ar Godog beg tev (liester: Godoged beg tev) a zo un evn-mor. Aethia psittacula eo e anv skiantel.
Rummatadur
Rummet gwechall Cyclorrhynchus psittacula.
Gresianeg Kiprenez
Komzet e vez evel yezh kentañ gant an darn vrasañ eus ar Gipreneziz c'hresianek, an darn vrasañ anezhe o chom e lodenn su ar vro e Republik Kiprenez hag ivez gant un nebeud tud kozh pe goshoc'h e kêriadennoù resis tro-dro da Louroudjina ha Tylliria/Dillirga e Republik Turk Kiprenez an Norzh ha komzet e vez evel eil yezh ivez gant an darn vrasañ eus ar Gipreneziz turkek gozh.
Ul liamm diglosia zo etre ar rannyezh c'hresianek komzet e Kiprenez en un tu, implijet dre gomz gant an darn vrasañ eus an dud, hag an dimotiki pe "gresianeg unvan", implijet dre skrid hag evit kas da benn aferioù ofisiel hag a renk uhel, en tu all. Implijet e vez ar gresianeg unvan (gant ur pouez-mouezh lec'hel peurliesañ avat) er skolioù (estreget war porzh ar skol), er breujoù, er mediaoù (skingomz, skinwel, kelaouennoù...) hag ivez pa gomzer dirak ha gant tud o tont eus lec'h all. Implijet e vez stank avat ar c'hiprenezeg war ar genrouedad hag evit kas gerioùigoù a bellgomz da bellgomz.
Dre vras, seul greñvoc'h ar rannyezh implijet gant un den bennak (da lâret eo seul dostoc'h ouzh ar vazilektenn), seul vuioc'h e vo lakaet da "blaou" (χώρκατος; "kêriadennad"), da lâret un den dizesk ha paour dreist-holl gant an Kiprenezed a renkad uhel pe uheloc'h.
Istor ha lennegezh
Ne oa ket diorroet ar rannyezh kiprenezeg a-vremañ diwar rannyezh arkadokiprenezek a-gozh met kentoc'h diwar ar gresianeg koine. Abalamour da arsailhoù a-berzh an Arabed warni e vanas troc'het diouzh ar peurrest eus ar c'hresianegerion adal ar 7vet bet an 10vet Kantved. Dont a reas da vezañ ul lodenn eus Impalaeriezh Bizantion e 962 met menel a reas dizarempred adarre e 1191 pa gouezhas etre daouarn ar groaziaded. Keit ha ma chomas disrannet diouzh ar peurrest eus Bizantion pellas ar yezh diouzh ar gresianeg bizantek.
Skrivet e veze lezennoù Rouantelezh Kiprenez e kiprenezeg da geñver ar Grennamzer kichen-ha-kichen gant oberennoù a-bouez all, da skouer danevelladurioù Leontios Mac'hairas (Λεόντιος Μαχαιράς) ha George Boustronios hag un dastumad sonedennoù.
Implijet e oa bet rannyezh Kiprenez evit sevel barzhonegoù dreist-holl e-kerzh ar c'hant vloaz diwezhañ gant barzhed vudet evel Vasilis Mic'hailidis (Βασίλς Μιχαηλίδης) and Dimitris Lipertis (Δημήτρης Λιπέρτης). Implijet e vez ivez e kanaouennoù hengounel ha doareoù barzhoniezh hengounel, en o zouez τσιαττιστά (barzhonegoù emgannoù).
War ar skinwel e kaver ivez abadennoù fent-c'hoari e rannyezh Kiprenez.
Kevreadurezh
Notenn: bremañ ec'h implijer εγιώ/εγιώνι ha εσού/εσούνι nebeutoc'h evit ar stummoù unvan εγώ hag εσύ. Τούντο a zo ur stumm diverraet diwar Τούτον το hag all hag gallout a reer implijout an daou stumm, d.s. Τούτον το πράμαν= τούντο πράμαν.
Ouzhpenn ar stumm ledan e ster τούτος ('eñ/hemañ') e c'heller implijout ar stumm τζείνος, -η, -ο ('henhont, hounhont'), savet diwar ar gresianeg unvan εκείνος.
Diwar c'hoarzin
thumb|right|200px|Pajenn gentañ golo al levr Diwar c'hoarzin... zo un dastumad pennadoù fentus, skrivet e brezhoneg Leon, gant an Tad Medar, hag awenet gant spered katolik ar bloavezhioù 1940.
Embannet e oa bet al levr e 1945, gant Ar Vuhez Kristen, e Rosko, skeudennaouet gant Langleiz ha savet ar rakskrid anezhañ gant Loeiz ar Floc'h.
Pennadoù al levr
Pemp pennad ha daou-ugent a ya d'ober al levr :
Ebrel 2006 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
2006 e Breizh
Sadorn 8 Ebrel
thumbs|left|130px Dalc'het ez eus bet ur vanifestadeg e Gwened a-benn dislavarout Penndiviz 2001/18 Unaniezh Europa war an OGK (organeg he genoù kemmet) hag evit stourm ouzh al lezenn a zo war ar stern gant gouarnamant Frañs war an dachenn-se. Etre 6000 ha 10000 den, José Bové en o zouesk, a zo bet o vanifestiñ (Diwar Wikinews).
Merc'her 19 Ebrel
thumbs|left|130px Krog eo Yannig Baron, prezidant an gevredigezh Dihun, d'ober un harz-debriñ a-benn sachañ evezh an dud war an diouer a yalc'hadoù a vez postet evit ar skolioù katolik divyezhek e Breizh, e-skoaz an ezhommoù a zo war gresk. Lec'hienn Dihun Breizh
Sul 30 Ebrel
Digoradur lec’h-dastumadeg arz a-vremañ ar Breton François Pinault e Venezia, er Palazzo Grassi. Evit an degouezh e oa bet gwintet ar Gwenn ha Du war an ti e-kichen banniel Venezia, met ne oa triliv ebet.
René Werneer
René Werneer zo ur biolinour (soner violoñs) gall a orin flamank (tu Belgia) hag en deus bet ur roll a-bouez e berzh strollad Alan Stivell e deroù ar bloazioù 70.
Dizoleiñ a reas ar sonerezh folk asambles gant ar soner Gabriel Yacoub (Malicorne, Alan Stivell). Deskiñ a reas seniñ gant ar violin dre selaou ar re all ha tremen meur a laziad e Breizh-Veur e-mesk ar sonerien folk niverus a oa eno. Buan e teuas da vezañ brudet-kaer e metoù ar sonerezh folk hag e deroù ar bloazioù 70 e voe pedet gant ar soner Alain Cochevelou da zont da c'hoari gantañ ; savet e oa strollad kult Alan Stivell. Asambles gant Gabriel Yacoub ha Michel Santangeli, e voe René Werneer unan eus ar sonerien bennañ a yeas d'ober ar strollad-se. Bommoù ha soloioù boemus e violin a c'haller klevet war meur a don brudet ("Tri martolod", "The trees they grow high", etc). Ur soner hep e bar a voe pedet da seniñ amañ hag ahont, gant ar strollad Iwerzhonat Planxty da skouer. E 1978 e voe skrivet er gelaouenn Rock & Folk : ''« Werneer a joué un rôle essentiel dans le mouvement folk et n'est peut-être pas tout à fait étranger au surprenant engouement qui se produisit en France vers 1973 pour le violon. »''.
E 1975, goude bezañ kuitaet strollad Alan Stivell e savas, gant Michel Santangeli ar strollad "araoger" Ys (sonerezh rock pe folk-rock awenet gant sonerezh hengounel Breizh, Iwerzhon ha Bro-C'hall). Ne voe enrollet nemet ur bladenn. E 1976 e tilezas "Ys" hag ar sonerezh keltiek a-benn en em reiñ da vat d'ar sonerezh folk gallek hag e c'hoarias e-pad ur bloavezhig bihan gant ar strollad Malicorne.
E 1977 e krouas ar strollad L'Habit de Plumes gant meur a soner all (en o zouez Jean-Luc Chevalier ha Claude Alvarez-Pereyre). Ar bladenn gentañ, anvet "L'Habit de Plumes", ma c'halled klevet elfennoù rock, folk, pop, hengounel, krennamzerel, a blijas kalz d'ar vurutellerien.
Distreiñ a reas da sonerezh Iwerzhon er bloazioù 80 hag er bloazioù 90 e kemeras perzh er bladenn "Bel" (Gabriel Yacoub) gant e guatuor La réjouissance française.
Hiziv an deiz ez eo em roet d'ar c'helenn.
4 Gwengolo
Lidoù
Sant an deiz : Sant Berin
Avisenna
Abū ‘Alī al-Husayn ibn ‘Abd Allāh ibn Sīnā, ent-berr ibn Sīnā, bet latinaet e anv en Avisenna (perseg : ابو علی الحسين بن عبد الله بن سينا), a oa ganet d'ar 7 a viz Eost 980 nepell eus Boukhara (en Ouzbekistan hiziv) ha marvet e miz Eost 1037 e Hamadan (Iran). Ouzbek e oa e dad, tadjik e vamm. Bevet ha labouret en deus dreist-holl en Iran a vremañ, rannet d'ar prantad-se e meur a emirelezh.
Unan eus prederourien pennañ ar bed islamek eo bet Avisenna : war un dro filozofour, skiantour ha mezeg ; politikour (vizir, e Hamadan) eo bet ouzhpenn-se e-pad ur pennad. Skrivet en deus bet en arabeg aliesañ, e perseg a-wechoù.
Oberennoù
Ouzhpenn 250 skrid digantañ a gont ar ouizieien. E-touez ar re vrudetañ :
Meizadurioù
Teir mammenn, sañset kemberiñ, a oa deut da vagañ prederennoù Avisenna : N'eo ket gwall aes d'ar speredoù modern mont tre e meizadurioù Avisenna dre meur a abeg :
Levezon
Meneget eo bet c'hoazh penaos en deus graet berzh levr medisinerezh Avisenna : ne vo anv amañ nemet eus e levezon filozofek.
Santez-Anna-ar-Brived
Santez-Anna-ar-Brived (Santez-Anna pe Santez-Anna-Kambon gwechall) a zo ur gumun a Vreizh e Kanton Pontkastell-Keren, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Avisenna
Levezon
Burutellet eo bet meizadurioù Avisenna a-hed meur a gantved, kerkoulz er C'hornôg kristen hag er bed muzulman, dreist-holl diwar-benn al liamm gant Aristoteles, da lârout eo, e fin ar gont, diwar-benn ar rezon hag ar filozofiezh e-keñver an diskuliadur hag ar feiz.
Hanter-ankouaet eo bet Avisenna er prantad modern, hep mar e-giz ur skeudenn eus « teñvalijenn ar Grennamzer ». An istorourien a oar lenn er prederiadennoù nevez diwar-benn ar bezoud un aspadenn guzh eus hentoù bet difraostet gant ar filozofour.
E koun Avisenna
Enoret eo bet Avisenna e meur a vod. Roet eo bet e anv da meur a dra.
Delwennoù eus ar skiantour-filozofour a gaver e Boukhara, e Karaganda (Kazakstan), e Douchanbe (Tadjikistan), e Qax (pe Qakh e Azerbaidjan), e Hamadan, en Ankara, e Vienna (Burev an ABU/ONU en Aostria). Broioù zo o deus embannet timbroù en e enor : RDA (e 1952), Aljeria, Iran, Tadjikistan – pe bilhedoù-bank (Tadjikistan).
Anúna
Anúna a zo ul laz-kanañ iwerzhonat. Krouet eo bet An Uaithne (anv kozh Anúna) e 1987 gant ar sonaozour Michael McGlynn e Dulenn. An anv-se a ziskriv tri seurt sonerezh a orin keltiek, ar Suantraí (kanaouenn da luskellat), ar Geantraí (kanaouenn evurus) hag ar Goltraí (klemmgan). Unan eus palioù pennañ ar strollad a oa dizoleiñ hag adtermeniñ ar sonerezh-se, ha gellet kanañ oberennoù McGlynn kempennet hervez oberennoù ar grennamzer hag hervez oberennoù iwerzhonat. An Uaithne a zo bet adanvet Anúna e 1991. Kenlabouret o deus stank gant The Riverdance phenomenon etre 1994 ha 1996. Al lodenn vrasañ eus ar ganerien o deus bet ur stummadur diazez hag etrevroadel a drugarez da Anúna: Eimear Quinn he deus gounezet an Eurovision e 1996, ha peder c'hanerez eus ar strollad o deus kemeret perzh e-barzh Celtic Woman.
Rio Pelotas
Ar stêr Pelotas, pe Rio Pelotas e portugaleg, zo ur stêr etre stadoù Santa Catarina ha Rio Grande do Sul e Brazil. Ul lodenn eus ar stêr a ya d'ober an disparti etre an div stad-se.
Eieniñ a ra er Parque Nacional de São Joaquim er Serra Geral, e kumun Bom Jardim da Serra, e Santa Catarina, tost da eienoù ar río Laranjeiras hag ar río Lava Tudo, en ul lec'h a 1.000 m uhelder.
Neuze e red war-du ar c'hreisteiz, ober an disparti etre kumunioù Bom Jardim da Serra ha São Joaquim. Pa zegouezh en harzoù etre stadoù Santa Catarina ha Rio Grande do Sul e sko war-zu ar c'hornôg.
Teurel a ra e zour er stêr Canoas d'ober ar stêr Uruguay a red betek ar Río de la Plata hag alese d'ar Meurvor Atlantel.
(2876) Aeschylus
(2876) Aeschylus a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol, er Gourizad asteroidennoù. Dizoloet e vor gant Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld ha Tom Gehrels, eus arvestva Menez Palomar, er Stadoù-Unanet, d'ar 24 a viz Gwengolo 1960. Anv latin ar barzh atenat eus an Henamzer Aesc’hulos a voe roet dezhañ.
Cambridge (Massachusetts)
Cambridge, kêr eus Stad Massachusetts e Stadoù-Unanet Amerika.
Eno e kaver Skol-veur Harvard.
Raganv nepreizh
Implijet e vez hi e brezhoneg evel raganv nepreizh (goude ma'z eo benel ar ger "hi" evel-just) nemet atav gant un araogenn :
Implijet e vez homañ en hevelep doare en div skouer-mañ tennet eus unan eus levrioù Jules Gros:
Troienn heñvel pe damheñvel e yezhoù all
Keñveriañ a c'haller
Menez Hua
Menez Hua, (华山 Huashan e sinaeg) zo unan eus "pemp menez santel Sina". E proviñs Shaanxi emañ. Brudet eo bet Menez Hua a-gozh evit bezañ ur greizenn ma pleustred war an arzoù emgannañ sinaat. Eno e oa diazezet meur a vanati taoour zo bet bras o levezon speredel.
Rudolf
Rudolf (a-wechoù Rudolph, Rudolphe) zo un anv-badez alamanek.
Hipokreizenn
Hipokreizenn ar c'hrenoù-douar
240px|thumb|Dres dindan an [[epikreizenn emañ an hipokreizenn pe fokus]]
Pa c'hoarvez ur c'hren-douar, e vez graet gant hipokreizenn (pe fokus) evit ober anv eus poent loc'h an torr sismek war ar frailh. Graet e vez epikreizenn eus eztaoladur an hipokreizenn war c'horre an Douar.
Evit lec'hiañ orin ar c'hren-douar e vez graet gant muzulioù diazezet war fenomen ar wagenn sismek. Evel en holl fenomennoù gwagenn e fizik e kresk diasurter un hevelep muzulioù gant an hirder gwagenn a vez pledet gantañ.
A-bouez bras eo rak gant ar c'hrenoù-douar kreñv e vez skignet ul lodenn vat eus o energiezh laosket dindan stumm gwagennoù sismek dezho hirderioù gwagenn hir-tre. Diaes eo kavout petra eo donder resis ar gwagennoù-se.
Hipokreizenn an tarzhadennoù en aer
Da-geñver un darzhadenn nukleel e talvez an hipokreizenn (ground zero e saozneg) evit ar poent a zo war gorre an douar a-blom dindan an darzhadenn (pa c'hoarvez en aer), el lec'h m'emañ an impakt brasañ.
Gerdarzh
Henc'hresianeg υπόκεντρον : ger-ha-ger : dindan ar greizenn.
Rudolf
Aostria
Meur a zen zo anvet Rudolf Aostria, en o zouez :
Menez Hua
Liammoù diavaez
Mt. Manati taoour Hua
Gene Tierney
Gene Tierney a oa un aktourez amerikan, ganet e New York e 1920 ha marvet e Houston, e Teksas, e 1991. Sellet eo bet outi evel unan eus ar merc'hed kaerañ eus an XXvet kantved. Brudet eo dreist-holl evit bezañ c'hoariet er film Laura (1944) hag he roll e Leave Her to Heaven (1945).
He roll kentañ e Hollywood a voe roet dezhi get Fritz Lang e Distro Frank James (1940). A 1940 betek 1945 e c'hoari get ar renerien film vrasañ ag an amzer a reas anezhi un harozez «filmoù du» en Oad aour Hollywood :
Get penn-oberenn Otto Preminger, Laura (1944), e kavas ar roll he lakaas da vout ur sterenn vojennel get ur skeudenn vinimus ha lik. Degemeret a reas ivez da-heul un Oscar evit he roll e Laosk anezhi da vonet d’an neñv, a John Stahl, e 1945, met goude daou film a Joseph Mankiewicz : Dragonwyck e 1946, hag Ar spontailh hag an Intron Muir, e 1947, ne voe roet dezhi nemet rolloù eil renk, hag he hent-micher a achuas er blezadoù hanter-kant. Ar spontailh hag an Intron Muir e oa ur film dudius hag hi e oa eno un harozez lugernuz.
Filmoù
Gene Tierney a c’hoari tudenn Eleanor Stone, merc’h rener ar gazetenn « Star » a fell dezhi dont da vezañ kazetennerez Barbara Hall, c’hoar unan eus an tudennoù Ellie May Lester, une des enfants de Jeeter et Ada Belle Shirley alias Belle Starr, ur vaouez yaouank a ro bod d'ur soudard gloazet Zia, un arabez yaouank Poppy Smith alias Vistoria, ur vaouez yaouank en em ro d'ar c'hoari ha d'ar boeson Martha Strabel Van Cleve, ur vaouez yaouank heuliet gant unan bennak en ur stal levrioù Tina, ur sikilianez melen he blev ; Ellen Berent, maouez ur skrivagnour Isabel Bradley, un danvez-pried pinvidik-mor Lucy Muir, un intañvez en em gav gant un tasmant Anna Gouzenko, gwreg ur spier Sara Farley, ur bennhêrez pinvidik-mor Ann Sutton, gwreg ur bredelfennour brudet Mary Bristol, maouez fur ul labous-noz Midge Sheridan hag he fried a fell dezhe advabañ ur bugel Maggie Carleton, merc’h ur c’hannad hep ur gwenneg war e anv Lilli Marcia Stoddard, mignonez Rudy Teresa, ur plac’h yaouank skrapet gant un indian en Arc’hantina Dorothy Bradford, ur vaouez e bourzh ar Mayflower. Marya Lamarkina, ur Rusianez dimezet gant un amerikan Kay Barlow, dimezet gant ur saoz, ne blij ket dezhi ar vuhez e Breizh-Veur Baketamon, c’hoar ar faraon
Ann Scott, ur glañvdiourez e Sina Dolly Harrison Albertine Prine, ur vamm binvidik-mor Jane Barton, ur vaouez zo desevet he fried gant ur vaouez yaouankoc’h
Hoc'h-dreinek Filipinez
Hoc'h-dreinek Filipinez (Hystrix pumila) a zo ur bronneg krigner brosezat en inizi Palawan ha Busuanga (Filipinez).
Godogig korr
Ar Godogig korr (liester: Godogiged korr) a zo un evn-mor, Aethia pusilla an anv skiantel anezhañ.
Annez
Neizhiañ a ra en inizi henternoz Meurvor Habask.
Inizi ABC
Inizi ABC  eo an anv a vez graet a-wechoù eus div enezeg (abalamour da lizherenn gentañ an inizi) :
Enep-adwelouriezh
Un ideologiezh komunour kevatal d'ar varksouriezh-leninouriezh rik hervez tezennoù Stalin pe Mao eo an enep-adwelouriezh.
Implijet e voe an termen-mañ evit ar wech kentañ e dibenn an 19vet kantved da vare an dizemglev hag an disparti etre ar leninourion hag ar sokialourion demokratel. Fellout a rae d'an eil re adwelet tezenn bennañ Marx a gelenne ne c'helle lakaat ar gevredigezh da vont war-raok hep rankout kas da benn an dispac'h dre ret. A-enep da seurt tezennoù sokial-demokratel e save al leninourion neuze o nac'hañ e oa ret adwelet tezennoù politikel pennañ ar varksouriezh.
Da c'houde e voe adimplijet an termen enep-welour evit ar re a save a-enep d'al linenn bolitikel bet diorroet gant Nikita C'hrouchtchov (Unaniezh Soviedel) goude marv Stalin dreist-holl hag ivez hini Tito (Yugoslavia).
Sozialistische Einheitspartei Deutschlands
Sozialistische Einheitspartei Deutschlands, SED (alamaneg a dalvez Strollad sokialour unvan Alamagn) a oa strolad politikel pennañ DDR.
Istor
E miz Ebrel 1946 e c'houlennas ar Soviediz digant izili SPD ha re KPD a oa en tiriad aloubet ganto ma vefe kendeuzet an daou strollad ha ma vefe savet ur strollad marksour-leninour nemetken. Sed penaos e voe krouet SED, an aozañ o vezañ heñvel ouzh hini Strollad komunour URSS,. E penn ar strollad e voe lakaet ar c'homunour Wilhelm Pieck hag ar sokial-demokrat Otto Grotewohl. E penn DDR e voe SED betek diskar moger Berlin e 1989. Kadarnaet e voe e berzh pennañ e bonreizh DDR 1968, ar pezh a badas betek ar 1añ a viz Kerzu 1989. thumb|200px|Digoradur 11 Parteitag e [[Palast der Republik e 1986]] Pa voe diskaret DDR e teuas SED da vezañ PDS e 1990, gant ar breutaer Gregor Gysi en e benn. Ar gomunourien na sajvont ket a-du a savas KPD nevez (en:Communist Party of Germany (1990)), ma kemeras perzh Erich Honecker ennañ.
Da-geñver dilennadegoù 2005 e voe un emglev etre PDS ha WASG (kaset gant Oskar Lafontaine) gant an anv Die Linkspartei («Strollad an tu-kleiz»). An daou strollad a gendeuzas e 2007 hag evel-se e voe krouet Die Linke.
Gaoter Portugal
Gaoter, Gaoter Portugal, sant Gaoter (São Guálter e portugaleg) a voe ur manac'h kaset da Bortugal gant Francesco de Assisi, e penn-kentañ an da sevel ul leandi fransiskan.
Ne ouzer ket pegoulz e voe ganet ; er bloaz 1258 e varvas e Guimarães, e Distrig Braga.
Franco Mimmi
Ur skrivagnour romantoù eo ivez. Lod anezhe a zo bet troet en alamaneg, galleg ha spagnoleg.
Tañvadenn
Ur c'hlip evit diskouez tennadoù eus ur film hag a zo en e goulzad brudañ eo an dañvadenn. An teaser a zo ur c'hinnig bet lañset c'hwec'h miz a-raok bannañ ar film. An trailer a zo an dañvadenn peurglok ha fetisoc'h.
Implijet e vezont ivez evit ar c'hoarioù video.
Shelley
Shelley, el lennegezh, a c'hall bezañ :
Ti embann Minihi Levenez
Stag ouzh ar gevredigezh Minihi Levenez eo an ti-embann heñvelanvet. Divyezhek e vez al levriou peurvuiañ, ar skridoù brezhonek ha gallek keñver-ha-keñver.
Hoc'h-dreinek Malaysia
Hoc'h-dreinek Malaysia (Hystrix brachyura) a zo ur bronneg krigner hag a vev e gevred Azia.
Rhegin
Ur rouantelezh vrezhon e kreisteiz Preden e oa Rhegin. En em astenn a rae war vord Mor Breizh e reter Enez Wight, e tachennad poblad kozh ar Regini
Hogozik netra a anavezer diwar-benn ar rouantelezh-se. Abred ez eo aet da get, moarvat. Hervez ar c'hronik angl-ha-saoz eo enni e tilestras ar pennvrezelour sakson Ælle e 477, en ul lec'h anvet Cymenes ora. Stourm a reas ouzh ar Vrezhoned en Emgann Mearcredes burne e 485, hag e 491 e kemeras Anderida (Pevensey hiziv). War he zro e savas-eñ ar rouantelezh Sussex.
1819
Diwar-benn bloavezh 1819 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1819
Zuidpene
Zuidpene en izelvroeg, anv ofisiel e galleg: Zuytpeene, a zo ur gumun eus Flandrez Frañs (departamant Norzh), er Westhoek, war lez ar stêr Pene.
Knesselare (kumun)
Knesselare a zo ur gumun eus Flandrez Belgia e proviñs Reter-Flandrez.
Água Boa
Água Boa zo anv div gumun e Brazil:
Ouzhpenn-se:
Emgann Deorham
E 577 e c'hoarvezas Emgann Deorham, e-kichen ar gêriadenn anvet Dyrham hiziv moarvat, e kreisteiz ar Gloucestershire. Enebiñ a reas ar roue saoz Ceawlin Wessex ouzh rouaned teir rouantelezh vrezhon eus traoñienn an Hafren: Caer Ceri, Caer Baddan ha Caer Gloui. N'eus diskrivadur ebet eus an emgann ha n'anavezer anezhañ nemet dre un arroudenn verr er C'hronik Angl-ha-Saoz.
Un trec'h saoz bras e voe. Goude an emgann e kemeras Ceawlin Wessex teir c'hêr: Cirencester (Corinium) a oa ur gêr-benn proviñs moarvat dindan an impalaeriezh roman, Gloucester (Glevum) a oa ur c'hreñvlec'h roman kozh ha Bath (Aquae Sulis), ur gêr kouronkoù kozh. Kalz dismantroù kenkizioù zo bet kavet tost d'ar c'hêrioù-se, ar pezh a dalvez e oa ur rannvro binvidik ha sevenaet. He c'holl a voe ur gwall daol evit ar Vrezhoned.
Pouez istorel
Lenn a reer alies e voe biskoazh pouezusoc'h an trec'h saoz rak a-drugarez dezhañ e c'hellas rouantelezh Wessex tizhout Mor Iwerzhon ha disrannañ Brezhoned ar c'hreisteiz diouzh ar pezh a yelo da vezañ Bro-Gembre. Ne harpas ket an darempredoù etre an div rannvro, avat, rak er e oa dalc'het c'hoazh rouantelezh Glastenning gant tierned Dogfeiling. Evit gwir ez eo ouzh rouantelezh Hwicce e voe staget darnioù an tiernegezhioù faezhet, neket ouzh hini Wessex. Ha daoust ma oa aloubet diouzhtu rannvro Cirencester gant rouantelezh Wessex ne berc'hennas Bath ha Gloucester nemet bloavezhioù diwezhatoc'h.
Efed pouezusañ an emgann a oa, war a seblant, e roe an tu da Saozon Wessex da bellaat kêriadennoù brezhon traoñienn an Hafren, tra ma teue kalz diaesoc'h d'hec'h enebourien argasiñ kreiz o zachenn.
Daveoù
The Age of Arthur, John Morris, Phoenx Press, Londrez, 2004, ISBN 1842124773
Watou
thumb|left|Iliz katolik Sint-Bavo, XIIvet Kantved
Bieroù
left|thumb|180px|Hommelbier
E Watou, e vez bervet:
Lélex
Lélex zo ur gumun c'hall e menezioù Jura e departamant an Ain. Anavezet eo evel goañvlec'h ma c'haller skiañ.
40
792 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0039 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Gwelet ivez
40er
Pagodenn vihan ar Waz Ouez
thumb|Pagodenn vihan ar Waz Ouez Pagodenn vihan ar waz Ouez  , a vez graet eus unan eus div bagodenn heverk kêr Xi'an, e Sina. Eben eo Pagodenn veur ar Waz Ouez.
Sailly-en-Ostrevent
Sailly-en-Ostrevent a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Pagodenn vihan ar Waz Ouez
Lakaet e oa bet sevel pagodenn vihan ar waz etre 707 – 709 e-pad an dierniezh Tang gant an Impalaer Gaozong. Sevel a rae da 45 metr uhelder betek Kren-douar Shaanxi e 1556. Ken stroñset e voe ar bagodenn gant ar c'hren-douar ma voe gwasket ha ne dap mui nemet 43.4 metr uhelder bremañ. Degaset ez eus bet skriturioù boudaat sakr d'ar bagodenn eus India gant pirc'hirined hindiat.
Sailly-en-Ostrevent
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Godog beg berr
Ar Godog beg berr (liester: Godoged beg berr) a zo un evn-mor, Brachyramphus brevirostris an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra war aodoù Alaska ha reter Siberia.
Kren-douar Shaanxi
thumb|upright=1.5|Kartenn Sina a ziskouez proviñs Shaanxi (e ruz) hag ar proviñsoù all tizhet gant ar c'hren-douar (orañjez)
Ar c'hren-douar
C'hoarvezet eo e-kerzh ren an Impalaer Jiajing eus an dierniezh Ming.
Istimadurioù a-vremañ, diazezet war roadennoù geologel, a laka da eizh mui pe vui ampled ar c'hren-douar war skeul Richter. Daoust da hemañ bezañ bet ar c'hren-douar marvusañ hag ar pempvet gwallreuz naturel gwashañ en istor ez eus bet krenoù-douar o deus tizhet un ampled brasoc'h c'hoazh. E-pad an hanter eus ar bloaz war-lerc'h e voe kendalc'het da santout stroñsadennoù all meur a wech bep miz. E kontelezh Hua nepell eus Menez Hua e Shaanxi (Ledred 34.5, Hedred 109.7) eo bet an epikreizenn.
Setu penaos eo bet dezrevellet e danevell vloaz sina :
Gwallet fall e voe meur a vaen-koun eus ar c'hoad mein. War ar 114 maen Kaicheng e voe torret 40 gant ar c'hren-douar.
Gallout a reas ar c'helenner Qin Keda treuzvevañ ha testeniañ. Setu ar gentel a dennas eus ar c'hren-douar : "e deroù-tout ur c'hren-douar ne zlefe ket an dud zo en diabarzh klask mont er-maez diouzhtu. En em deuler d'an traoñ ha gortoz e blanedenn. Ha pa vefe diskaret an neizh e c'hall vioù zo enni chom dibistig a-wechoù." Diwar ar meneg-mañ e c'haller soñjal e voe lazhet kalz a dud o pennfolliñ hag o klask tec'hout tra ma c'hallas lod a oa chomet el lec'h ma oant en em dennañ.
Gant ar stroñsadennoù e voe krennet uhelder Pagodenn vihan ar Waz Ouez e Xi'an eus 45 metr da 43.4 metr.
Kevioù Loess
D'an ampoent e veve milionoù a dud e mougevioù Loess kalvezel toullet e tarrozioù e kostez ar gompezenn Loess. Graet e vez Loess eus an douar gouelezennek bet degaset gant ar barroù-avel a-hed an amzerioù. En em stummet eo al loess gwak priellek goude milionoù a vloavezhioù gant gouelezennoù degaset gant an avelioù o tont eus dezerzh Gobi. Un douar hegrign-meurbet eo al Loess; stummet e vez aes gant nerzh an avel hag an dour. En em astenn a ra ar gompezenn loess hag he douar poultrennek penn-da-benn a-hed proviñsoù Shanxi, Shaanxi, ha Gansu, war-bouez nebeut. Ha goleiñ a ra darn eus proviñsoù all. Bevañ a rae an darn vrasañ eus ar boblañs e mougevioù anvet Yaodong toullet en torgennoù. Hennezh eo bet an abeg pennañ d'ur c'houst marvioù ken bras. Disac'het eo an douar gant ar c'hren-douar ha freuzet eo bet ar c'hevioù.
Niver a reuzidi
Koulz lavaret eo dibosupl priziañ ment an dismantroù deuet da-heul ar c'hren-douar-mañ. Dre voas e roer ar sifr a 830.000 a dud varv. Ken bras eo bet sur a-walc'h ment an distruj war ar perc'henniezhioù ken n'hall ket bezañ ijinet. Distrujet-lip e voe un dachenn ec'hon-spontus eus argoad Sina hag istimet e vez ez eus bet kollet betek 60 % eus ar boblañs er proviñsoù-se. Live ar freuz n'hall bezañ keñveriet nemet gant hini tarzhadenn ur vombezenn nukleel.
Keñveriañ
Kouskoude n'eo ket bet kren-douar 1556 Shaanxi ar gwallreuz spontusañ en istor Sina. Da skouer ez eus bet dekmilionoù a dud varv e-pad an tri bloavezh reuzioù naturel etre 1959 ha 1961.
Lewis Valentine
Lewis Valentine a zo bet ganet e 1893 e Llanddulas e Kembre ha marvet e1986.
Pastor badezour, skrivagnour, embannour, brogarour kembreat ha stourmer politikel eus Kembre.
Kentañ kadoriad Plaid Cymru e voe.
1añ tierniezh Henegipt
Dastum a reer an div dierniezh gentañ eus Henegipt dindan anv Prantad thinit. Thinis a oa ar gêrbenn d'an amzer-hont.
Kronologiezh faraoned an dierniezh
N'anavezer ar Prantad raktierniezh hag ar Prantad prototierniezh nemet dre un nebeud monumantoù ha traoù añvioù roueel warno. An hini pennañ eo tablezenn Narmer. Danevell ebet hon eus a-zivout darvoudoù an dierniezh gentañ, estreget ul listenn anvioù war Mein Palermo.
Gwelet ivez
Roll Faraoned Egipt
Yann Diarc'hen
Sant Yann Diarc'hen (pe sant Yann Divoutoù pe ar Santig Du) a oa ur manac'h frañsezad bet ganet e-tro 1279 e Sant-Nouga (Bro-Leon, Penn-ar-Bed) ha marvet e Kemper (Kerne, Penn-ar-Bed) e 1349. Biskoazh evit gwir n'eo bet lakaet da sant gant an Iliz katolik, pa n'eus bet den o c'houlenn ma vije, met chomet eo e vrud e koun Kemperiz.
Buhez
Dre ma oa paour e dud ha dre ma oa chomet emzivad ez-yaouank e teskas bezañ mañsoner ha kalvez e ti un eontr pe ur c'henderv dezhañ. Goude e labour e plije dezhañ sevel kroazioù er c'hroashentoù ha pontoùigoù war ar gwazhioù ivez. Evit mont da veleg ez eas d'ober e studi da gloerdi Roazhon hag e 1303 e voe beleget. Anvet e voe da berson Sant-Gregor en norzh da Roazhon. Eno e vevas gant nebeut a dra pa glaske reiñ hogos e holl beadra d'ar beorien. Goude 13 vloaz e kavas dezhañ e oa re zous e vuhez e Sant-Gregor hag e c'houlennas bezañ kaset da unan eus kouentoù nevez ar Frañsezidi. E-pad 33 bloaz e chomas e kouent ar Gordennerien (lesanv ar Frañsezidi) e Kemper. Yuniñ a rae alies ha ne grede ket gwiskañ botoù, ken e voe lesanvet an Divoutoù pe an Diarc'hen e brezhoneg, discalceatus e latin.
E servij ar beorien e veze ha skoazellañ an dud a reas pa voe sezizet Kemper gant lu Charlez Bleaz e 1344 ha 1345. Pa zeuas an naonegezh vras e 1346 e reas war-dro dastum an aluzenoù e Kerne a-bezh.
E diwezh ar bloaz 1349 e varvas gant ar vosenn dre m'en doa klasket pareañ an dud ha graet war-dro sebeliañ ar re varv. Beziet e voe e kouent ar Gordennerien hag ul lec'h pirc'hirinañ e oa a-raok ma voe serret da vare an Dispac'h gall. Lesanvet eo bet Santig Du ha chomet eo bev e azeulerezh. En iliz-veur Kemper, tost d'ur releg dezhañ, e vez lakaet bara war ur plankenn gant lod tud da vezañ roet d'an dud paour. Un delwenn hag ur werenn-livet nevez zo ivez. Ur Straed Santig Du zo e Kemper.
D'ar 15 a viz Kerzu e vez lidet Santig Du hervez an deiziadurioù brezhon.
Kerstin
Kerstin zo un anv-badez alamanek ha svedek. Un adstumm d'an anv Kristin eo. Anavezet eo e Sveden abaoe ar bloavezhioù 1500.
thumb| Kerstin Linnartz
Steredoniezh
Kirsten Kirsten Kirsten
Vvet tierniezh Henegipt
Kronologiezh faraoned an dierniezh
Altes Reich
Partit Comunista Català
Ar Partit Comunista Català ("Strollad Komunour Katalanek") a oa bet krouet e miz Kerzu 1928 gant tud eus Ateneu Enciclopèdic Popular ha broadelourion varksour.
Hollywood
Anv lodenn gwalarn rannvro Los Angeles eo Hollywood. E Kalifornia, SUA emañ. 300 000 annezad zo.
Epimetheus (loarenn)
Epimetheus (henc'hresianeg Επιμηθεύς) a zo ul loarenn diabarzh eus Sadorn. Sadorn XI e vez anvet ivez. Hec'h an a denn eus Epimetheus.
Hollywood
Brudet eo ar c'harter gant e studioioù sinema, sezoù ar c'hevredad strolloù bras ar greanterezh sinema hag ivez ablamour emañ o chom kalz staroù.
Epimetheus (loarenn)
Dizoloadenn
An hevelep kelc'htro a zalc'h Epithemeus ha Janus. Betek n'eus ket pell 'zo e krede ar steredonourien na oa nemet ur gorfenn war ar c'helc'htro-mañ. Diaes-tre e oa evito jediñ perzhioù ar c'helc'htro-se.
D'ar 15 a viz Kerzu e tizoloas Audouin Dollfus ul loarenn a ginnigas envel Janus. D'an 18 a viz Kerzu e tizoloas Richard Walker al loarenn a anver Epimetheus hiziv. D'ar mare-se e kreded na oa nemet ul loarenn el lec'h-se hag anvet e voe en un doare diofisiel "Janus".
Hollywood
Istor
Krouet eo bet anv Hollywood en ur mod ofisiel e 1887.
Epimetheus (loarenn)
Dizoloadenn
Daouzek vloaz diwezhatoc'h, e 1978, e komprenas Stephen M. Larson ha John W. Fountain e c'helle ar selladennoù bezañ displeget gwelloc'h ma vartezeed e oa div gorfenn war an hevelep kelc'htro. Gwiriekaet e voe ar vartezeadenn-se e 1980 gant Voyager 1.
E 1980 e rojod an anv da c'hortoz S/1980 S 3. E 1983 hepken e voe anvet Epimetheus en un doare ofisiel.
Hollywood
Istor
E 1911, Nestor Studios a zo studio sinema kentañ e Hollywood.
Epimetheus (loarenn)
Darempredoù gant Janus
thumb|left|Epimetheus (tu-dehou) ha Janus (tu-kleiz) thumb|left|Epimetheus ha Titan
Hollywood
Hollywood Boulevard
Bali vrudetañ Hollywood eo Hollywood Boulevard. Mont a ra eus Vermont Avenue betek Sunset Boulevard.
Epimetheus (loarenn)
Darempredoù gant Janus
An hevelep kelc'htro o deus Epimetheus ha Janus. 50 km nebeutoc'h eget hini Epimetheus hepken eo radius krenn Janus. Tra m'o deus ar c'heltroioù tostoc'h un tizh brasoc'h e tle an div loarenn tostaat an eil ouzh an eben. Evel ma vuzuilh Epimetheus 115 km ha Janus 178 km e rankje ur stokadenn c'hoarvezout tro-pe-dro. Tra ma tosta al loarenn ziabarzh ouzh an hini ziavaez, avat, e c'hounez he c'heltro nerzh ha kreskiñ a ra tra ma tigresk hini al loarenn ziavaez. En doare-se ec'h "eskemm" al loarennoù o c'helc'htroioù hag e krogont da bellaat adarre. Gwech ebet ne vezont tostoc'h an eil ouzh an eben eget 10.000 km. Bep pevar bloaz e c'hoarvez an eskemm. D'an 21 a viz Genver 2006 e c'hoarvezas unan hag e 2010 e c'hoarvezas an hini war-lerc'h. D'an amzer-se e kreskas kelc'htro Janus a 20 km tra ma tigreskas hini Epimetheus a 80 km.
Skouer arall ebet eus an doare emzalc'h ez eus e koskoriad an Heol.
Hollywood
Hollywood Boulevard
Kavet vez ar Walk of Fame (ar steredennoù gant anvioù ar starioù), ar Chinese Theater hag ar Kodak Theatre e-lec'h ma int roet an Oscarioù bep deroù ar bloazh.
Epimetheus (loarenn)
Perzhioù fizikel
Bez ez eus meur a grater brasoc'h eget 30 km war c'horre Epimetheus. An dra se a ziskouez eo kozh Epimetheus. Posupl eo e oa bet krouet asambles gant Janus pa voe distrujet ul loarenn brasoc'h met abred e istor koskoriad an Heol eo c'hoarvezet. E douester izel hag e albedo uhel a zamveneg eo graet a skorn dreist holl Epimetheus. Diasur eo, avat, hag ezhomm ez eus eus studioù pishoc'h.
Hollywood
An Hollywood Sign
War ar Mont Lee emañ. Ur vruderezh e oa e penn-kentañ.
Epimetheus (loarenn)
Gwalenn
Bez ez eus ur walenn a boultr er rannved m'emañ kelc'htroioù Janus hag Epimetheus. Gant an sontenn Cassini e oa bet dizoloet ha 5.000 km e vuzul he radius. Furmet e oa bet gant poultrennoù kaset kuit eus gorre an div loarenn gant stokadennoù.
Hollywood
An Hollywood Sign
Daveennoù : 34°13'37"N, 118°32'20"W (e Gwalarn Los Angeles, Griffith Park, kemer Mulholland Drive)
Epimetheus (loarenn)
Daveoù
... | Pandora | Epimetheus | Janus | ...
Hollywood
An Hollywood Sign
Uhelder : 478 metr
Ar c'hCapitol Records Building
Ar c'hCapitol Records Building a zegemer meur a studio enroliñ.
Giga
Giga (aroueziet G) zo ur rakger eus ar sistem etrebroadel (SI) a dalv 109, da lavarout eo ur milmilion.
Dont a ra eus ar gresianeg γίγας "ramz".
En urzhiataerezh e talv ar Ge (e saozneg GB, evit gigabyte; e galleg Go evit gigaoctet) ent direizh 10243 eizhad pe c'hoazh 1 073 741 824 ha n'eo ket ur miliard. Sellit ouzh ar pennad rakger binarel.
974
Diwar-benn bloavezh 974 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 974
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 974
Hoc'h-dreinek ar C'hab
Hoc'h-dreinek ar C'hab (Hystrix africaeaustralis) a zo ur bronneg krigner hag a vev e kreiz hag e su Afrika.
Boeschepe
Boeschepe a zo ur gumun a Flandrez Frañs (departamant Norzh), er Westhoek.
Gwinizh-du
Ar gwinizh-du (distaget [ˌgwinisˈtyː] pe [ˌgɥinisˈtyː]), pe ed-du (distaget [e'tyː]), Fagopyrum esculentum, a zo ur blantenn gounezet hag a renker e familh ar poligonakadezed. Gwelet eo evel unan eus an edoù (el liester e vez lavaret an ed-du), met n'eo ket ur geoteg evel an ed all.
Anvet eo ar sarrazin e galleg hag an trigo sarraceno e spagnoleg ha portugaleg, rak anavezetoc'h eo bet e Kornôg Europa e mare an aloubadegoù arab ( kantved goude Jezuz-Krist) pa oa boued pennañ al luioù muzulman (sarrazined a veze graet anezho ivez).
Gounererezh
thumb|left|200px|Bleuñv gwinizh-du
Kreskiñ a ra buan ar gwinizh-du ha plijout a ra dezhañ douaroù paour ha trenk. Ret eo dezho bezañ dizouret mat, avat. Un dreistmuzul a demz a vez o vihanaat an ampledoù. Kizidik eo ar blantenn ouzh ar wrez ha ret eo, e hinadoù tomm, hec'h hadañ diwezhatoc'h er mare-bloaz.
A-wechoù e vez talvoudekaet evel un temz glas pe evit gwareziñ an douaroù a-enep ar c'hrignerezh.
Spletoù e-keñver ar magadurezh
Degas a ra magneziom, fosfor, houarn, fluor ha kalsiom pa vez debret. Aes eo da enteuziñ pa endalc'h proteinoù (10%) enno trenkennoù aminek a-bouez : lizin, arginin, kistin... ha dreist-holl triptofan. Pa n'endalc'h gluten ebet eo mat evit ar re o deus allergiezhioù.
Leleks
Leleks (henc'hresianeg : Λέλεξ) e oa kentañ roue Sparta ha Lakonia e mojennoù Hellaz kozh.
Brud en deus da vezañ a orin eus ar vro, ha koulskoude e kaver meneg anezhañ gant Paosanias ma lavar an oberour e oa genidik eus Egipt, ma vije bet ganet diwar an doue Poseidon ha Libya.
Dimeziñ a reas d'an naiadenn Kleoc'hareia ha meur a vugel o doe:
Hervez pseudo-Apollodoros eo ret ouzhpennañ anv Eurotas.
Lochristi
Lochristi a zo ur gumun eus Flandrez Belgia e proviñs Reter-Flandrez.
Saint-James
Saint-James (distagadur gallek LFE: [sɛ̃ʒɑm]) zo ur gumun eus Normandi, war harzoù Breizh, e departamant ar Manche, etre Avranches ha Felger, stok ouzh Ferred ha Dorioù-ar-Gougleiz. Pennlec'h Kanton Saint-James e oa betek 2015.
kantved
Kresket eo bet ar gumun d'ar 1 a viz Genver 2017 goude bezañ bodet gant Argouges, Carnet, La Croix-Avranchin, Montanel, Vergoncey ha Villiers-le-Pré d'ober ur gumun nevez.
Mirdi Bode
Mirdi Bode (alamaneg : Bode-Museum) a zo unan eus ar mirdioù a gaver en Enezenn ar mirdioù e Berlin. Treset eo bet steuñv ar mirdi gant Ernst von Ihne hag e chuet e voe ar chanter e 1904. Er penn-kentañ e voe anvet Kaiser-Friedrich-Museum diwar anv an impalaer Friedrich III. E 1956 e voe kemmet an anv da enoriñ ar mirour kentañ, Wilhelm von Bode e anv.
Mega
Mega (aroueziet M) zo ur rakger eus ar sistem etrebroadel (SI) a dalv 106, da lavarout eo ur milion.
Mirdi Bode
Serret e voe ar mirdi a-benn bezañ kempennet e 1997, ha digoret en-dro d'an 18 a viz Here 2006 Ennañ e kaver delwennoù, arz bizantian, pezhioù ha medalennoù. . En dastumad delwennoù e kaver oberennoù kristen ar Reter, re eus Bizantion ha Ravenna, re all eus ar Grennamzer, arz gotek italian hag eus penn-kentañ an Azginivelezh. Kavout a reer ivez oberennoù eus dibenn an arz gotek alaman (Tilman Riemenschneider) re eus an Azginivelezh e su Alamagn, hag arz barok prusian (betek an 18 kantved).
Mega
Kadarnaet e voe gant 11 Kendalc'h Meur ar Pouezioù hag ar Muzulioù (CGPM) e 1960.
Mirdi Bode
Er Münzkabinett e kaver unan eus brasañ dastumadoù pezhioù-moneiz a zo er bed. Pezhioù eus ar 7 kantved kent JK betek an deiz a hiziv a zo. En holl ez eus war-dro 500 000 pezh en dastumad.
Mega
Dont a ra eus ar gresianeg μέγας bras.
En urzhiataerezh e talv ar Me (e saozneg MB, evit megabyte; e galleg Mo evit megaoctet) ent direizh 10242 eizhad pe c'hoazh 1 048 576 ha n'eo ket ur milion. Sellit ouzh ar pennad rakger binarel.
Marcel Callo
Marcel Callo a oa ur micherour kristen breizhat, bet ganet d'ar 6 a viz Kerzu 1921 e Roazhon.
Stourm a reas er Yaouankiz vicherourel gristen. Peogwir e oa rezistant e-pad an Eil Brezel-bed e voe paket e 1944 ha kaset da gamp-tolpañ Mauthausen en Aostria, nepell diouzh Linz, e-lec'h ma varvas d'an 19 a viz Meurzh 1945 d'an oad a 23 bloaz.
Felipe IV
Felipe IV (1605–1665) a voe roue Spagn ha war un dro roue Portugal (evel Filipe III, pe Fulup III) hag an Div Sikilia.
Marcel Callo
Gwenvidikaet e voe e 1987 gant an Iliz katolik.
John Stuart Mill
John Stuart Mill (20 Mae 1806 – 8 Mae 1873) a oa ur prederour, armerzhour politikel, kargiad ha parlamantour breizhveurat. Levezonet en deus ar preder frank en XIXvet kantved. Kelennet en deus an arverelouriezh. Unan eus izili diwezhañ ar skol glasel eo.
Felipe IV
Mab e oa da Felipe III ha da Varc'harid Aostria.
Dimezioù
Div wech e timezas.
Bugale
Seizh bugel en doe digant Isabel de Borbón, met daou hepken a vevas :
Godog marellek
Ar Godog marellek (liester: Godoged marellek) a zo un evn-mor, Brachyramphus marmoratus an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous war aodoù gwalarn Norzhamerika.
1820
Diwar-benn bloavezh 1820 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1820
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1820
Blankenburg
thumb|right|200px|Blankenburg thumb|right|200px|Lec'hiadur Blankenburg e Pankow
Blankenburg a zo ur c'harter (Ortsteil) en arondisamant (Bezirk) Pankow e Berlin. Betek 2001 e oa ul lodenn eus Weißensee. 6,03 km² eo gorread ar c'harter, 6 550 annezad a oa ennañ d'an 30 a viz Even 2008. E biz bannlevioù Berlin emañ, tost ouzh Französisch Buchholz, Karow, Stadtrandsiedlung Malchow ha Heinersdorf.
Istor
Meneget e voe Blankeburg evit ar wech kentañ e 1375. Ur gumun emren e oa e distrig Niederbarnim a voe kendeuzet e Berlin e 1920.
Treuzdougen
Linennoù S-Bahn S2, S8 ha S9 en arsav arsav Blankenburg ha liennoù kirri-boutin 150, 154 ha 158.
Kirsten
Kirsten zo un anv-badez danek. Un adstumm d'an anv Kristin eo.
Anv-tiegezh
Un anv tiegezh alamanek eo Kirsten.
Villach
Villach (LFE: [ˈfɪlax], sloveneg Beljak), meneget evit ar wech kentañ en un dornskrid eus 878, eo eil gêr vrasañ Karintia, Aostria. Lec'hiet eo war gember an Drava hag ar Gail, tost ouzh harzhoù Aostria gant Italia ha Slovenia. Div wech, e 1348 hag e 1690, e voe distrujet Villach gant krenoù-douar. Aloubet gant Napoleone Buonaparte e 1809, e tistroas e dalc'h Aostria e 1813.
Władysław Kozakiewicz
150px|right|thumb|Władysław Kozakiewicz Władysław Kozakiewicz (bet ganet d'an 8 Kerzu, 1953) a oa ul lammer dre berchenn polonat er bloavezhioù 70 ha 80.
Villach
Liamm diavaez
Lec'hienn ofisiel kêr Villach
Władysław Kozakiewicz
E Šalčininkai (Poloneg : Sołeczniki) nepell eus Vilnius, Lituania eo bet ganet Kozakiewicz en ur familh Poloniz.
Kirsten
Anv-tiegezh
Kirsten Kirsten
Władysław Kozakiewicz
Teir gwech eo bet pilet rekord ar bed gantañ. Kampion Europa indoor eo bet e 1977 ha 1979, ha kampion Polonia 10 gwech. Gounezet en deus ur vedalenn aour e-doug ar C'hoarioù olimpek hañv e Moskov.