cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Darvoudoù 2008 e Tibet
En em ledañ a ra ar manifestadegoù
Gouarnamant Tibet en harlu a zisklêrias e oa « prederiet-kenañ » gant ar c'heleier « a zeue eus tri rannvro an Tibet hag a lavare e oa bet lazhet tud au hasard, tud gloazet hag harzet miliadoù Tibetiz a oa o vanifesstiñ en un doare habask a-enep politikerezh Sina ». Penn gouarnamant Rannvro Emren Tibet, Qiangba Puncog, a lavare "n'hon eus ket tennet war ar vanifesterien", ha tamall a rae ouzh « santier » disrannour an dalaï-lama da vezañ a-dreñv ar reuz. Resissat a ray d'ar 17 a viz Meurzh : « Ne oa bet na douget nag implijet armoù distruj gant tud ar servijoù surentez e-doug taolioù-dispac'h Lhasa ». Nac'hañ a reas an dalaï-lama kement kiriegezh en darvoudoù ha disklêriañ e tiskoueze ar manifestadegoù-se « droug kreñv » Tibetiz ouzh ar galloud sinaat.
An Unaniezh europat a embannas neuze e oa prederiet hag an Ti gwenn a c'halvas ar galloud sinaat da « zoujañ da sevenadur Tibet ».
D'ar sadorn 15 a viz Meurzh, poz d'ar greizenn tibetat evit gwirioù mab-den hag an demokratiezh, miliadoù manifesterien en em vodas adarre er vro-se tost da vanati Labrang. Touristed estren o deus lavaret e oa tankoù ha kirri eus an arme sinaat e Lhasa. Lakaet e oa kreiz istorel ar gêr dindan keulfe, difennet e oa ar rannvro emren d'an douristed ha paouez a reas Sinaiz da reiñ tremenoù-hent ispisial ret evit beajiñ e Rannvro Emren Tibet, ar pezh a vire ouzh ar mediaioù estren da dizhout ar vro. Goulenn a reas ar 14dalai-lama digant sina « Paouez a implijout an nerzh », « respont d'an droug zo en des Tibetiz o kaozeal gante » ha digant Dibetiz « chom hep ober gant ar feulster ». E-pad an dibenn sizhun e tarzhas manifestadegoù a-enep Sina er gêrbenn. E Xiahe, e proviñs Gansu, e voe manifestadegoù d'ar Gwener ha d'ar Sadorn en-dro da manati bras Labrang, miliadoù menec'h a vanifeste en ur huchal « Tibet dieub ! » ha « Lezit an dalai-lama da zistreiñ en Tibet ! ». Hervez Kate Saunders, e penn an International Campaign for Tibet, « Manifestaadegoù zo bet d'ar sul e kêr Ngawa (er Sichuan) ha lazhet ez eus eizh den ». Prometet en deus ar gouarnamant lec'hel « da zisklêriañ ur brezel eus ar bobl da stourm ouzh an disrannouriezh ha da zispakañ dremm vil an dalai-lama hag e strollad », roet en deus ivez un ultimatum d'ar vanifesterien o c'houlenn digante en em zaskoriñ a-raok al lun da noz.
Lupus
Lupus eo anv latin ar bleiz, deuet da vezañ un anv-badez latin.
Anv latin
Adkemeret eo bet anv latin ar bleiz en anvioù-mañ:
An anv-badez
Troet eo Lupus da Loup e galleg hag e brezhoneg. Anv meur a sant eo bet.
Frañsez II
Frañsez II a c'hall bezañ anv un dug, pe ur roue pe un impalaer, pe un eskob:
Strollad Komunour Turkia (Marksour-Leninour)
Strollad Komunour Turkia/Marksour-Leninour (e turkeg: Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist: TKP/ML) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour maoour bet krouet e Turkia e 1972 en e benn er penn-kentañ İbrahim Kaypakkaya.
Sevel a ra ar Strollad a-du gant linenn bolitikel Mao Zedong hag ezel eo eus Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour (Kelc'hlizher Etrebroadel) (kemeret perzh er 6vet, 7vet hag 8vet Kuzuliadegoù).
Ur Strollad er-maez eus al lezenn an hini eo, gantañ ur bagad armet dre guzh anvet Türk İşci ve Köylü Kurtuluş Ordusu: TİKKO ("Arme Dieubidigezh Labouerion ha Kouerion Turkia").
Marbereg
Marbereg (Marpiré e galleg) zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gwitreg-Kornôg e departamant Il-ha-Gwilen.
1607
Diwar-benn bloavezh 1607 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1607
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1607
Yezh sintezel
Ur yezh sintezel (saoz. synthetic language) a zo ur yezh renket hervez he doare morfologiezh (Gw. Renkadur hervez ar vorfologiezh) ganti meur a vorfem e pep ger well-wazh. Ur pennad rummad morfologel eo ar sintezelezh, ennañ isrummadoù ispisial evel ar yezhoù liessintezel.
Dre vras, met n'eo ket dre ret, e klot seurt yezhoù gant an doare ma vez implijet ar morfemoù en ur yezh resis bennaket, d.s. peurliesañ e vez sintezel ur yezh daspegel.
Yezhoù sintezel ha yezhoù dezrannel
Alies e vez keñveriet ar yezhoù sintezel gant ar yezhoù dezrannel, met ret eo goût ez eo kentoc'h un heuliad (pe continuum) o vont diouzh ar re liesssintezel pe oligosintezel diouzh un tu d'ar re dezrannel diouzh an tu all. Etre an daou benn e vefe neuze ar re sintezel.
Skouerioù
Meur a yezh sintezel a zo er bed holl, ha sintezel eo ivez an darn vrasañ eus ar yezhoù komzet en Europa. Setu un nebeud skouerioù: ar yezhoù indez-europek evel an alamaneg hag ar rusianeg; tost d'an holl yezhoù altaek (en o zouez an turkeg, ar mongoleg hag ar yezhoù toungousek); ar yezhoù ouralek (en o zouez ar finneg, an estoneg hag ar hungareg); ar japaneg, ar c'horeaneg; meur a yezh genidik eus Amerika evel an navac'hoeg, an nahuatl hag ar yezhoù irokwoyek (en o zouez armohawkeg hag ar c'hetchwaeg ("runasimi").
Doareoù an sintezelezh
Meur a doare zo da lakaat e pleustr ar sintezelezh en ur yezh :
Kevrennadur sintezel
Savet e vez gerioù kevrennek hir a-walc'h war diazez morfemoù a bep seurt, da skouer verboù, anvioù-kadarn, kengerioù, hag all:
Liammadur sintezel
(dieplegadur). Amañ e vez ouzhpennet morfemoù stag (ul kenger) ouzh ur wrizienn (d.s. ober > gwrizienn (g)ra) evit merkañ perzhioù yezhoniel ur ger:
Derezioù sintezelezh
Setu un nebeud skouerioù reis evit diskwel mont-en-dro an heuliad o vont d'ar yezhoù dezrannelañ diouzh un tu d'ar re sintezelañ d'an tu all:
Dezrannel rik
tahiteg: Ua marere te manu na te ara = "Un evn a nijas pell ac'han". Kazi pep ger a zo anezhañ ur morfem distag.
Damdezrannel
saozneg: He travelled by sailboat ("Beajiñ a reas dre vag-dre-lien"). Dre vras ez eo ar saozneg ur yezh techet war du an dezrannelezh met a-wechoù e sach ivez war-du an sintezelezh. Amañ, da skouer, ez eus daou vorfem er gerioù travelled ("beajet") travel (gwrizienn verb) + ed (lost-ger) ha sailboat (sail "lien" ha boat "boat").
Damsintezel
japaneg: Watashitachi ni totte, kono naku kodomo no shashin wa miseraregatai mono desu = "Evidimp ez eo diaezet diskwel ar poltridi-mañ enne bugale o leñval." Kazi pep ger a zo ennañ ouzhpenn ur morfem hag en darn vrasañ anezhe ez eus kement ha 5 morfem.
Sintezel-tre
finneg: Käyttäytyessään tottelemattomasti oppilas saa jälki-istuntoa = "Ma ne vez ket fur e vo kastizet ar studier." Kazi pep ger a zo ennañ meur a vorfem hag ur ger a zo liessintezel.
Liessintezel
mohawkeg: Washakotya'tawitsherahetkvhta'se = "Kaset en devoe da ras he sae". Ger-ha-ger: "Gantañ e voe lakaet divalav eviti ar pezh e vez lakaet war ar c'horf"). Gant ur ger hepmuiken ez eo gouest ar yezh-mañ da lâret ar pezh a rankfe ur yezh nann-sintezel ober gant ur frazenn a-bezh.
Oligosintezel
Un isrummad yezhoù sintezel ispisial e vefe ar re oligosintezel enne nebeut-tre a vorfemoù en holl. Un deorienn an hini eo nemetken, ha n'eus bet kavet betek henn yezh ebet a c'hellfe bezañ renket evel ur yezh oligosintezel.
1073
Diwar-benn bloavezh 1073 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1073
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1073
Belaeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù loloek direnk eo ar belaeg (bela, pela, polo pe bolo) komzet gant tro-dro da 2.000-3.000 den (1992) e Luxi e Sina ha marteze ivez e Myanmar.
Cesare Pavese
Cesare Pavese zo ganet d'an 9 a viz Gwengolo 1908 e Santo Stefano Belbo ur gêriadennig el Langhe, e proviñs Cuneo, ha marvet e 1950 e Torino. E vugaleaj hag e grennardiezh a dremenas e Torino. Eno e studias ivez hag e tapas kaout un diplom a studioù uhel war al lizhiri diwar-benn ar skrivagner amerikan Walt Whitman. Kelenn a reas e-pad ur pennadig ivez. Pa voe krouet an ti-embann Einaudi e 1933 e kemeras perzh ennañ, o labourat dreist-holl war al lennegezh amerikan. E 1939 e troas Moby Dick, romant Herman Melville. Treiñ a reas ivez skridoù William Faulkner, James Joyce pe c'hoazh Charles Dickens. Ezel e voe eus ar strollad faskour broadel etre 1932 ha 1935. Harzet e voe e 1935, war zigarez e rae oberiantizoù enepfaskour, ha kaset d'an harlu da Galabria ur bloavezh-pad. Goude an eil brezel bed e voe ezel eus ar strollad komunour italian (PCI). En em lazhañ a reas en e gambr e Torino d'ar 26 a viz Eost 1950, goude bezañ lonket un 20 bennak a gachedoù da gousket.
Kuzul "Unvaniezh Proleter" Aozadur Marksour-Leninour Portugal (oc'h en em adaozañ)
Kuzul "Unvaniezh Proleter" Aozadur Marksour-Leninour Portugal (oc'h en em adaozañ) (e portugaleg: Comité "União Proletária" da Organização Comunista Marxista-Leninista Portuguesa (em reorganização)) a oa anv ur strollad komunour marksour-leninour bet krouet e Portugal e 1976 da heul un disrann e diabarzh Aozadur Komunour Marksour-Leninour Portugal.
Embannet e veze gant ar Strollad ar gelaouenn União Proletária ("Unvaniezh Proleter"), ganti da rener José Campos.
Henning Mankell
Henning Mankell zo ur skrivagner romantoù polis svedat, ganet d'an 3 a viz C'hwevrer 1948 ha marv d'ar 5 a viz Here 2015. Brudet eo e gomiser Kurt Wallander er bed a-bezh.
Ar Priz Nils Holgersson en deus bet e 1991. Troet eo bet e oberennoù en ur bern yezhoù, nemet e brezhoneg.
Poulaeg
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo dre ma ra an darn vrasañ eus an dud kentoc'h gant ar vietnameg.
Laopangeg
Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr ar yezhoù loloek direnk eo al laopangeg (laopa(ng)) komzet e Myanmar.
Kuzul Marksour-Leninour Portugal
An anv Kuzul Marksour-Leninour Portugal a c'hell ober dave da :
Toullañ ar fronell
thumb|right|150px|Maouez eus India (toullet he fronell)
Toullañ ar fronell zo un doare toullgorferezh. Toullet e vez kroc'hen ar fronell evit gallout plantañ ur bravig ouzh ar fri, ur walennig peurliesañ.
Unan eus an doareoù toullgorferezh boutinañ eo hemañ, war-lerc'h toullañ flip ar skouarn
Toullet e vez alies fronell ar fri en India: kentoc'h ar fronell gleiz e norzh ar vro hag ar fronell dehoù er su. En India e talvez ar bravig plantet er fronell da goantaat ur vaouez dreist-holl, hag gwezhall (XVIvet kantved) evit merkañ he renk er gevredigezh hag evit enoriñ Pārvatī, doueez an dimeziñ hervez an hindouegezh. Hiziv e vez gwisket kalz bravigoù er fronell koulz en India hag e Bangladesh hag e Pakistan, met e Pakistan e reer kentoc'h gant un tamm diamant bihan kentoc'h evit ar gwalennoùigoù a gaver peurliesañ en India.
Toullet e vez ar fronell e meur a vro arab eus ar Reter-Kreiz ivez abaoe kantvedoù, ha meneget e vez er Bibl zoken (Isa. 3:21, Gen. 24:47, Krennlav. 11:22, Hos. 2:13)
Deuet eo da vezañ ur c'hiz ivez e broioù ar C'hornôg (Europa, Norzhamerika, Aostralia...) abaoe ar bloavezhioù 1960 ha 1970, gwisket gant an hippied, ha neuze gant ar re b-punk er bloavezhioù 1990. Daoust ma vez gwisket muioc'h gant maouezed evit gant gwazed e vez gwelet gant paotred ivez hiziv.
Pennadoù kar
Nose piercing Прокол носа Nenälävistys
Chapel-Huelin
Chapel-Huelin a zo ur gumun a Vreizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Kuzul Marksour-Leninour Portugal (1970)
Kuzul Marksour-Leninour Portugal (e portugaleg: Comité Marxista-Leninista de Portugal) a oa anv ur strollad komunour marksour-leninour a stourme dre guzh, bet krouet e Portugal war-dro 1970 Kuzul Marksour-Leninour Portugal (Comité Marxista-Leninista Português).
Embannet e veze gant ar Strollad ar gelaouenn O Bolchevista ("Ar Bolchevikour").
Rhydderch Hael
200px|thumb|Maen Rhydderch.
Riderch Hael, hervez ar stumm skrivet koshañ, pe Rhydderch Hael, pe Rhydderch Hen hervez ar c'hembraeg a vremañ, marvet war-dro 614, a oa roue Alt Clut (dre vras kêr Dumbarton) ha Strat Clut (dre vras Strathclyde) en Hanternoz Kozh Enez Vreizh, war-dro deroù ar VIIvet kantved.
Mab e oa d'ar roue Tudwal Tudclyd, mab-bihan da Dyfnwal Hen. Hervez Achau'r Saeson ez eas gant Urien Rheged, Gwallawg, ha Morgan a-enep da Hussa, roue Northumbria war-dro 590.
Hervez Buchedd Colum Cille e oa keneil da sant Colum Cille. Hervez Buchedd Cyndeyrn e oa marvet er memes bloavezh ha sant Cyndeyrn, anavezet evel Kentigern e brezhoneg.
Nachieg
Ur yezh gant peder zonenn an hini eo.
Teir rannyezh ez eus:
Un doare-skrivañ hengounel ez eus anvet dongba ha diazezet skeudennoù kentoc'h evit lizherennoù. Ne vez implijet emet evit lidoù ispisial. Div silabenneg hengounel ez eus ivez a-hendall anvet geba ha malimasa implijet e Weixi. Peurliesañ avat e vez implijet ur sistem diwazet war al lizherenneg latin bet diorroet er bloavezhioù 1950 hag adwelet er bloavezhioù 1980 evit ober gant ar nachieg dre skrid.
Soilwork
O sonerezh a zo ur meskaj etre metal Gothenburg gant riffoù power-groove saoz eus fin ar bloavezhioù 1970, penn-kentañ ar bloavezhioù 1980, ha metal European. En o album nevez o deus lakaet elfennoù eus doareoù all evel ar blues rock hag an alternative metal, gant ur son melodekoc'h.
Prion
Prion zo ur ger a dalv meur a dra:
Boggy Depot
Boggy Depot eo pladenn solo kentañ gitarour ar strollad Alice in Chains Jerry Cantrell. Savet e oa d'ar 31 Meurzh, 1998 war al label Columbia Records.
Chartoù
Pladenn - Billboard (Amerika an Hanternoz)
Single-ioù - Billboard (Amerika an Hanternoz)
Skilgog meur
Annez
Al labous a vev an daouzek isspesad anezhañ en Azia hag Europa :
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar skilgog meur er c'herentiad Phasianidae pe Tetraonidae.
Saron
Saron zo un anv-den hag un anv-lec'h a gaver e meur a vro.
Eus an anv biblek eo deuet an anv-lec'h kembraek roet d'un toullad kêriadennoù:
Toullañ ar septom
100px|right|thumb|
Toullañ ar septom zo un doare toullgorferezh. Toullet e vez fronell ar fri a du da du evit gallout lakaat ur bravig ennañ, peurliesañ ur walennig en degouezh-mañ.
Raloc'h e touller ar septom evit ar fronell pa douller ar fri. E gwirionez, kentoc'h evit toullañ migourn ar septom war-eeun e touller an tamm kroc'hen er penn anezhañ.
Bez' e c'heller astenn an toull tammig-ha-tammig, da lavaret eo d'ar muiañ 1 mm bewezh en ur c'hortoz miz d'an nebeutañ etre pep tro.
thumb|150px|left|Ten-sqúat-a-way, livet gant George Catlin e 1830 Ez hengounel e veze toullet o septom evit gwiskañ bravigoù gant pobloù zo eus Norzhamerika, da skouer pennoù-meur ar meuriadoù shawnee, tecumseh ha tenskwatawa.
Pennadoù kar
Nose piercing Прокол носа Nenälävistys
Mezieg
Mezieg a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gwitreg-Kornôg e departamant Il-ha-Gwilen.
Faliskeg
Ar faliskeg a zo ur yezh varv, eus ar familh italek. Komzet e veze en Henamzer en Norzh da Roma, ha heñvel-tre ouzh al latin e oa. War ar seblant e oa marvet abred a-walc'h pa oa deuet Roma da greskiñ.
Ur skouer eus ar yezh
E-touesk an engravadennoù adkavet e faliskeg e c'haller lenn homañ:
Neofelis
Daou spesad a ya d'ober ar genad neofelis:
Faliskeg
Ur skouer eus ar yezh
Foied pipafo, cra carefo.
Neofelis
Loupard koumoulek Borneo a zo bet lakaet en ur spesad distag e 2006. Evel un isspesad eus al loupard koumoulek e oa rummataet gwechall. ,
Faliskeg
Ur skouer eus ar yezh
E latin: Hodie bibam, cras carebo, ar pezh a dalv : "Hudu ec'h evin, warc'hoazh e vankin".
Loeiz VIII (Bro-C'hall)
Loeiz VIII, lesanvet "al Leon", bet ganet d'ar 5 a viz Gwengolo 1187 e Pariz (Bro-C'hall) ha marvet d'an 8 a viz Du 1226 e Montpensier, a oa mab d'ar roue Fulup II (1165-1223), lesanvet "an Aogust", ha da Isabelle de Hainaut (1170-1190).
Roue Bro-C'hall e voe war-lerc'h e dad ha betek e varv e 1226.
Adelaid
Adelaid zo un anv-badez germanek ha frankek, savet diwar adal (= nobl), ha hild (= emgann) pe haid (= lanneg).
Ur ger all zo, "adalheit", a dalvez kement ha noblted ar gwad.
Lec'hanvioù
Ul lec'hanv eo er broioù saoznek er stumm Adelaide.
Thibaut Maenhout
Thibaut Maenhout a zo bet ganet e 1989.
Mestrc'hoarier echedoù belgiat eo.
Mestr FIDE eo.
Adalek an 2 betek an 10 a viz Gouere 2005, c'hoari a reas e Kampion Belgia a voe en Aalst. Pevare e voe gant 5,5 poent.
Adalek an 9 betek an 22 a viz Du 2005, c'hoari a reas e Kampionad Bedel ar Re Yaouank. 6,5 poent a voe merket gantañ.
2 232 edo e renk Elo e miz Here 2008.
Stadegoù e Simbase
Hervez an diellaoueg echedoù Simbase, diwar 93 partienn, Maenhout en deus : 52 eo e dregantad a drec'hoù neuze.
Nix
thumb|right|300px|Reizhiad Ploudon gwelet eus [[Hydra (loarenn)|Hydra. Emañ Ploudon e-kreiz an oabl, Charon pelloc'hik a-zehoù ha Nix eo ar pik lemm a-gleiz (gwel arzour embannet gant NASA).]] Unan eus loarennoù Ploudon eo Nix. Dizoloet e voe gant an pellseller Hubble d'ar 6 a viz Mezheven 2005. Goude tremenadenn ar sontenn New Horizons e miz Gouhere 2015 e tiskouez he ment bezañ 42 km war 36 km.
Gilles Servat
thumb|Gilles Servat [[An Oriant|en Oriant.]] Gilles Servat zo bet ganet d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1945 e Tarbes, e Pireneoù-Uhel, e Bro-C'hall. Ur sonaozer ha kaner breizhat eo.
Krog e oa da ganañ e Pariz en ostalerioù ar Vretoned, ha goude e Groe war-dro 1970. Da vare ar stourmadoù da skoazellañ micherourien ha labourerien-douar e 1972 e voe brudet e Breizh a-bezh gant kanaouennoù a-du gant Breizh.
E vuhez
Gilles Servat a zo ganet e Tarbes, d'ar c'hentañ a viz C'hwevrer 1945, e-barzh ur familh a orin eus Naoned. Dilojañ a reont un nebeud mizioù war-lerc'h da vont da Cholet da vevañ. Tremen a reas eno e yaouankiz gant beajoù e Naoned. Goude ar vachelouriezh en em enskrivas e skol an arzoù-kaer en Angers evit mont war hent ar c'hizellerezh, met e-kerzh ur veaj e Groe e krogas da ganañ diwar-benn Breizh. Dizoloiñ a raio Glenmor hag Alan Stivell. En em staliañ a ra e Pariz evit deskiñ c'hoarierezh ar margodennoù. Dilezel a ra ul labour kargad er PPP evit kregiñ gant ar sonerezh e-barzh tavarn Ti Jos, ul lec'h emgav evit ar Vretoned e Pariz. Chom a raio e-pad daou vloaz. Eno en deus kanet evit ar wech kentañ «La Blanche Hermine». E penn kentañ ar bloavezhioù 1970 e kemer perzh Gilles Servat e-barzh krouidigezh al label "Kelenn" hag e 1972 ec'h embann e bladenn gentañ, «La Blanche Hermine», hag a raio berzh peogwir e vo roet dezhañ ar bladenn aour evit se.
Ar red arzour
Kaset war-raok gant berzh «La Blanche Hermine» en deus kresket e roll pladennoù tamm-ha-tamm. Er memes mare en deus graet sonadegoù e Bro-C'hall hag en estrenvro. Er bloavezhioù 1970 ec'h embann war-dro ur bladenn bep bloaz: Ki du e 1973 ha L'Hirondelle, La Liberté dans la nuit, Le pouvoir des mots. An testennoù skrivet gantañ a zo awenet gant e stourm evit Breizh ha gant e varzhoniezh. E 1977 en deus savet Chantez la vie, l'amour et la mort.
Goude L'Or et le Cuivre e 1979, e raio enor da René-Guy Cadou (1920-1951), ur barzh breizhat marv re abred. En 1981 e kinnig ur bladenn e-pad ur sonadeg hag en 1982, Je ne hurlerai pas avec les loups. E 1984 ha 1985 e kemeras perzh e Théâtre de la chimère Michel Ecoffart. 1988, Mad in Sérénité a zo priziet gant Priz Braz Akademiezh Charles-Cros ha Priz kuzul rannvro Breizh. Savet ez eus bet un arvest e «Tombées de la Nuit», ur gouel lidet e Roazhon diwar ar bladenn Le Fleuve embannet e 1992.
Adalek 1993 e krog «L'Héritage des Celtes» gant Dan ar Braz, ur raktres savet evit embann pinvidigezh ar sonerezh keltiek. Adkavout a reer ivez Elaine Morgan, Nollaig Casey, Karen Matheson (hag a gan evit ar strollad Capercaillie), Yann-Fañch Kemener ha Donald Shaw. Kemer a ra perzh e-barzh enrolladur pevar fladenn: Héritage des Celtes (1994), Finisterres (1997) hag ar Zénith (sonadeg e 1998). Ar bloavezh war-lerc'h e vo Gilles Servat en emgav Bretagnes à Bercy gant, da skouer, arzourien an Héritage, Armens, Alan Stivell hag an Tri Yann.
Ur skrivagner a skiant-faltazi eo ivez Gilles Servat. Meur a romant zo bet embannet gant L'Atalante, embanner e Naoned.
Montserrat
Montserrat a zo
Lec'hanv
hag
Tud
Paot eo ar merc'hed anvet Montserrat e Katalonia, diwar anv Itron Varia Montserrat. Diwar an anv e teu ar berranv Montse (ha Mont, Muntsa, Serrat ha Rat).
Korsika
Korsika (Corsica e korseg, Corse e galleg) a zo un enezenn veneziek hag ur vroad er Mor Kreizdouar, e-tal kreiz Italia. Un departamant gall eo bet, ur strollegezh tiriadel nemeti eus Frañs eo bremañ, enni daou zepartamant: Korsika-Uhel (2B) en hanternoz, ha Korsika-ar-Su (2A) er c'hreisteiz.
Tro-dro 350 000 annezad a zo. Aiacciu er Mervent eo pennlec'h an enez, ha Bastia er Biz ar gêr vrasañ. Div yezh a vez komzet eno : galleg ha korseg.
Istor
E-barzh Republik Genova eo bet e-pad pevar c'hantved, eus 1284 betek 1755. Ar stad demokratel gentañ en Europa e voe Korsika, gant ur Vonreizh (da gentañ e 1735 ha da eil e 1755). Goude emgann Ponte Nuovu, d’an 8 a viz Mae 1769, ma voe pilet arme Pasquale Paoli gant ar C'hallaoued kalz niverusoc’h, e voe staget Korsika ouzh Bro-C'hall. Ar memes bloaz e voe ganet Napoleone Buonaparte.
Diwan a reas al luskad broadelour er bloavezhioù 1920, o c'houlenn emrenerezh, ha treiñ a reas ul lodenn vras anezhañ d'an irredentouriezh er bloavezhioù 1930.
E miz Du 1942 e voe gouzalc'het Korsika gant an nerzhioù armet italian hag alaman da heul aloubadeg Norzhafrika gant ar Gevredidi. Dieubet e voe an enezenn e miz Gwengolo 1943 gant ar Rezistañs. Staliet e voe 17 tachenn kirri-nij eno gant ar Stadunaniz evit tagañ ouzh Italia gouzalc'het gant Alamagn.
Douaroniezh
thumb|kleiz|200px|Kartenn eus Korsika Pevarvet enezenn vrasañ ar Mor Kreizdouar eo, goude Sikilia, Kiprenez ha Sardigna. 184 km a zo etre he foent norzh hag e foent su. E 12 km eus Sardigna emañ er su ha 160 km eus Genova e Liguria er norzh. E 83 km eus Livorno e Toskana emañ er biz hag e 180 km eus Nisa emañ er gwalarn. E-barzh ar rannvro douaroniel italian emañ Korsika war ur mikroblakenn gevandir gant Sardigna.
Enezenn veneziekañ ar mor Kreizdouar eo Korsika. Monte Cinto eo he menez uhelañ (2706m). Koadek awalac'h eo ivez peogwir eo goloet 20% eus an tiriad gant ar c'hoadeier. Tornaodoù uhel zo war an aodoù kreisteiz, da skouer e Bunifaziu.
Katharina Hacker
Katharina Hacker (1añ a viz Genver 1967 e Frankfurt am Main) a zo ur skrivagnerez alaman bet tapet ganti Priz ar romant alamanek e 2006 gant Die Habenichtse. Studiet he deus ar brederouriezh, an istor hag ar studioù yuzev e skol-veur Freiburg hag e hini Jeruzalem. Abaoe 1996 e labour evel skrivagnerez, e Berlin emañ o chom. Embannet e vez hec'h oberennoù gant Suhrkamp Verlag.
Korsika
Loenoniezh
Brosezat eo ar pokerig-Korsika (Sitta whiteheadi) eno.
Melestradurezh
Mont a reas Korsika d'ober un departamant gall etre 1790 ha 1793 hag etre 1811 ha 1976. Ur « strollegezh dibar he statud » eo deuet da vezañ abaoe 2018, gant lezenn 2015 an adreizh tiriadel. Ar C'huzul seveniñ hag ar Vodadenn diriadel eo daou organ politikel an enezenn.
Kêrioù
Aiacciu eo pennlec'h an enez. Eno emañ prefeti departamant Korsika ar Su ivez. Met Corti, e-kreiz an enez, war an hent etre Aiacciu ha Bastia, eo ar gêr-benn istorel ; kêr-benn e oa da vare an dizalc'hiezh. E Bastia, ar gêr vrasañ, emañ prefeti departamant Korsika Uhel.
Kreizdouarel eo an hin en arvor hag eus meneziat da alpat en argoad.
Ar yezh
thumb|250px|Ar yezhoù italian-romanek. Ur yezh latin eus familh ar yezhoù italian-romanek eo ar c'horseg. Tost-tre eo ouzh an toskaneg. An italianeg oa ar yezh ofisiel betek 1859 pa voe kemeret he flas gant ar galleg.
Ar skrivagnerien
E korseg : E galleg : Skrivagnerien estren o deus skrivet diwar-benn Korsika :
1608
Diwar-benn bloavezh 1608 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1608
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1608
Catopuma
Catopuma a zo ur genad gant daou spesad: ar c'hazh alaouret Azia hag ar c'hazh bay.
Pardofelis Pardofelis
Nousoueg
Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr ar yezhoù loloek direnk eo an nousoueg (nusu, anung, zauzou pe along; sinaeg: 怒族; pinyin: Nùzú) komzet gant tro-dro da 7 500 den (1999) e kontelezh Lushui ha Fugong e gwalarn Yunnan, e Sina. Daoust d'he niver bihan a gomzer n'emañ ket en arvar. Yezh nemeti ur 1 000 a dud eo.
Ur yezh gant peder zonenn an hini eo. SOV eo urzh ar gerioù
Teir rannyezh a zo:
Arondisamant Kastellin
Arondisamant Kastellin a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed hag e rannvro Breizh.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Kastellin e 7 kanton (betek 2014) :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Penn-ar-Bed d'ar 1 a viz Genver 2017. 58 kumun zo en arondisamant Kastellin bremañ.
Indez-Sina c'hall
Enni e oa: An aliesañ e vez lâret "Indosina" evit termeniñ an hollad-se met an dra-se a gas ur c'hemmesk gant Indez-Sina douaroniel hag a dermen ar broioù lec'hiet etre India ha Sina. Da lâret eo ar broioù-se ha Birmania, Thailand, hag ul lodenn eus Malaysia.
Bera
thumb|left|260px|Bera, e [[Nafarroa]] thumb|right|260px|Maen-bonn etre an div stad, war an hent etre Bera ha [[Biriatu]] Bera (anv euskarek ofisiel), pe Vera de Bidasoa e spagnoleg, zo ur gêr vihan eus Nafarroa, en Euskal Herria, war lez hanternoz ar stêr Bidasoa, stok ouzh Biriatu, Urruña, Azkaine ha Sara, en Iparralde, ouzh Etxalar ha Lesaka e Nafarroa, hag ouzh Irun e Gipuzkoa. 3829 a dud a oa e 2013.
Zaozoueg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù loloek direnk eo ar zaozoueg (zauzou, rourou pe jaojo) komzet gant tro-dro da 1.500 a dud (1990) e gwalarn Yunnan e Sina.
Ur yezh c'hwec'h tonenn eo.
Anton Tchec'hov
Anton Pavlovitch Tchec'hov (Rusianeg : Анто́н Па́влович Че́хов, LFE : [ʌnˈton ˈpavləvʲɪtɕ ˈtɕɛxəf]) (29 a viz Genver 1860 e Taganrog - 15 a viz Gouere 1904 e Badenweiler) a oa ur skrivagner rusian. E oberennoù kentañ a embannas dindan anv Antocha Tchec'honte (Антоша Чехонте) met brudet e teuas da vezañ abalamour d'e zanevelloù ha d'e bezhioù-c'hoari.
Denoniezh
An denoniezh eo e bal studiañ an Den evel ur spesad hag, ent-resis, e berzhioù a denn d'ar gorfadurezh (pe anatomiezh), d'ar vevoniezh ha, dreist-holl, da studi e spered. Gwelet ivez Homo (doaread). Holistik eo an denoniezh, rak e tenn d'an Den e pep amzer ha e pep lec'h hag e pep ment an denelezh ivez.
Ar meizad pennañ eo ar c'hultur ha diwar an meizad-mañ e kadarner en deus spesad an Den ur varregezh hollvedel evit un emdroad davit kompren ar bed dre arouezioù a vez kelennet ha desket dre ar vuhez gevredigezhel, un emdroad evit lakaat ar bed hag e annezerien da vezañ treuzfurmet dre jeu an arouezioù-se.
Ur frapad-amzer'zo e veze dispartiet an denoniezh eus ar c'helennoù denel all diwar e dech da dreuzkenveriañ ar c'hulturoù, met bremañ e sav savboentoù disheñvel pa ya denoniourien'zo da studiañ kevredigezhioù pe strolloù en o-unan.
Osman II
thumb|Osman II Osman II pe Osman ar Yaouank, ganet d'an 3 a viz Du 1604, a voe sultan an Impalaeriezh otoman.
Mab e oa da Ahmet I ha da Mahfiruz Haseki Sultan (pe Mahfiruz Hadice Sultan).
Ren a reas eus ar 26 a viz C'hwevrer 1618 betek an 10 a viz Mae 1622.
Yaouankiz
Un deskadurezh a-zoare a voe roet dezhañ hag e teskas arabeg, perseg, latin, gresianeg hag italianeg.
Ren
Un nebeud mizioù goude e zonedigezh war an tron e voe sinet ar peoc'h etre an Otomaned hag an Iraniz gant feur-emglev Serav (diazezet war feur-emglev Nasuh Pacha) d'ar 26 a viz Gwengolo 1618.
Osman II a gemeras perzh er c'hampagn war-zu Pologn e 1621. An ergerzhadeg a echuas gant feur-emglev Hotin (29 a viz Gwengolo 1621) ma embanne n'hallfe ket hini ebet eus an div stad tagañ eben ken. Distreiñ a reas Osman da Istanbul, kouezhet ar veud en e zorn. Kregiñ a reas neuze da rebechiñ ouzh ar Yeniçeried da vezañ lakaet bolontez fall er brezel.
Nevezadennoù a glaskas ar sultan seveniñ el lezennoù hag en arme.
Aon gant lod rak koll o galloud e voe savet un taol-stad ha lazhet ar sultan yaouank d'an 20 a viz Mae 1622. E eontr, Mustafa I, a voe adlaket war an tron.
Raganv kenemober
Hervez reolennoù kevreadurezhel ar brezhoneg e reer an diforc'h etre raganvioù kenemober diouzh un tu ha raganvioù emober hag ivez etreze o-daou hag an tu gouzañv.
E yezhoù all avat ne reer ket un diforc'h ken splann atav, da skouer:
Deiziadur pers
An deiziadur pers (گاهشماری هجری خورشيدى e perseg) anvet ivez deiziadur iranek pe deiziadur Jalāli, zo un deiziadur heolel implijet en Iran, Afghanistan hag e broioù tro-dro evel Kurdistan. Ar bloaz nevez a grog d’an 21 a viz Meurzh, da vare kedez an nevezamzer.
Degemeret eo bet an deiziadur-se da zeiziadur ofisiel en Iran e 1925. Neuze e voe lakaet sklaer e veze niveret ar bloavezhioù, evel en deiziadur muzulman, adalek an Hijra, pa’z eas Muhammad hag e heulierien eus Mekka da Vedina er bloavezh 622 goude J.K. E miz Meurzh 2007 eus hon deiziadur e krog ar bloavezh 1386 hervez an deiziadur pers. Kalz resisoc’h eo hennezh eget an deiziadur gregorian, rak gant an deiziadur gregorian e vo ur fazi un devezh goude 3320 bloavezh, tra ma ne vo ur fazi un devezh gant an deiziadur pers nemet goude 3,8 milion a vloavezhioù !
Anvioù ar mizioù en deiziadur iranek
(gant an deiziad ma krog pep miz hervez an deiziadur gregorian)
Conakry
Conakry (Kɔnakiri e maninka, Konaakri e fulfulde) eo kêr-benn ha kêr vrasañ Ginea. Emañ war an aod, war ribl ar Meurvor Atlantel. Kêr vrasañ Ginea eo, ha kreizenn velestradurel hag armerzhel ar vro. Kresket eo en-dro d'ar porzh a ezporzhier aluminiom ha bananez drezañ. E 1887 en em stalias ar C'hallaoued eno hag e 1904 e rejont eus Conakry pennlec'h an drevadenn anvet neuze Ginea c'hall.
Mousterel-al-Lann
Mousterel-al-Lann (Montreuil-des-Landes e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gwitreg-Kornôg en departamant Il-ha-Gwilen.
Conakry
Gevelliñ
Gevellet eo Conakry gant Cleveland en Ohio, er Stadoù-Unanet.
1074
Diwar-benn bloavezh 1074 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1074
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1074
Cwm
thumb|250px|[[Cwm Idwal, hag ar menez Glyder Fawr en a-dreñv.]] Cwm zo unan eus an daou anv a vez graet e kembraeg eus un draonienn pe saonenn. Dyffryn eo ar ger all, hag an daou anv a vez kavet e lec'hanvadurezh ar vro.
Galleg
Kar eo ar ger cwm d'ar ger gallek fr:Combe.
Lec'hanvadurezh
Stank eo an anvioù-lec'hioù savet gant ar ger cwm, anv ar stêr da-heul, pe a-wechoù anv un den.
Ha:
Emgann Dürnkrut
Gant Rudolf ha László ez eas an trec'h, ha lazhet e oa Ottokar pa oa o tec'hout gant ur marc'heg karintian. Lazhet e oa bet 12 000 den en holl.
Arno Geiger
Arno Geiger (22 a viz Gouere 1968 e Bregenz) a zo ur skrivagner romantoù aostrian. E Wolfurt hag e Vienna e vez o chom.
Lens (Belgia)
Lens (e pikareg: Linse) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Hainaut.
Arno Geiger
Geiger a gasas e vugaleaj e kêriadenn Wolfurt e-kichen Bregenz. Alamaneg, istor ha lennegezh keñveriet a studias e studied Germanistik, Ancient history and comparative literature e skol-veur Innsbruck hag e hini Vienna. Abaoe 1993 e skriv. Etre 1986 ha 2002 e labouras evel teknikour evit ar festival opera Bregenzer Festspiele.
E 1996 hag e 2004 e kemeras perzh e Priz Ingeborg-Bachmann e Klagenfurt.
E miz Here 2005 e voe loread kentañ priz ar romant alamanek gant e romant Es geht uns gut.
Kloar-Karnoed
Kloar-Karnoed a zo ur gumun eus Bro-Gerne e kanton Kemperle e departamant Penn-ar-Bed, e mervent Breizh. Enni emañ ar Pouldu ha Dolan.
Anv
Gerdarzh
Ardamezioù
Troc'het ː
- ouzh 1, geotet e groaz avalouek divouedet balirant war c'hwec'h tañvoezenn ed lammellet 3, 3, un aval ouzh pep konk, an hol en aour;
- ouzh 2, en aour e lestr en gul, e c'houel en erminoù, war ur mor geotet kommek.
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun
.
Yezhoniezh kognitivel
Ur skol yezhoniezh eo ar yezhoniezh kognitivel hag he-deus da bal klask lakaat da genglotañ mont-en-dro ar yezhoù naturel hag ar pezh a ouzer diwar-benn mont-en-dro an empenn. Hervez ar skol-mañ ez eo ret neuze displegañ penaos vez implijet ha penaos e vez dielfennet ur yezh gant an dud en ur geñveriañ gant an doare ma vez urzhiet ar soñjoù en o empenn.
Div isdachenn a zo:
Setu un nebeud yezhoniourion brudet evit o labour war dachenn ar yezhoniezh kognitivel: George Lakoff, Mark Johnson, Eve Sweetser, Leonard Talmy, Ronald Langacker, Mark Turner, Gilles Fauconnier, Zoltán Kövecses, Charles Fillmore, Adele Goldberg ha Chris Johnson. Daoust ha ma ra Ray Jackendoff ur yezhoniour generativel outañ e-unan, heñvel-tre eo an darn vrasañ eus ar pezh a skriv e-keñver ar yezhoniezh kognitivel.
Damkanoù a zo o tennañ d'ar yezhoniezh kognitivel hag a zo ar c'hontrol-mik diouzh ar pezh a vez kelennet gant ar yezhadur generativel. Gwiriekaet e vez an teoriennoù-se vez gant tud o labourat war dachenn ar bredoniezh hag ar yezhonouriezh bredoniel (pe psikoyezhonouriezh) evel Michael Tomasello, Raymond Gibbs, Michael Ramscar, Michael Spivey, Teenie Matlock ha Benjamin Bergen.
Disoc'hoù arnodennoù bet kaset da benn gant David McNeill o labourat war tachenn ar jestroù a dalvez da diskwel ez eo reizh damkanoù ar yezhoniezh kognitivel.
Tud all evel Jerome Feldman, Terry Regier ha Srinivas Narayanan o deus pledet gant al liammoù etre ar yezhoniezh hag an urzhiataerezh.
Setu gant peseurt tachennoù-studi pennañ e vez pledet ar yezhoniezh kognitivel:
Betek-henn n'eo ket bet posupl lakaat an holl isdachennoù-se da genglotañ an eil gant eben, dreist-holl peogwir e labour an dud war o zachenn resis hep derc'hel kont eus ar pezh emeur oc'h ober e lec'h all. Tud zo avat a zo o labourat evit lakaat an holl dachennoù-studi da vezañ genliammet kenetreze a-benn sevel un deorienn hollek o tennañ d'ar yezhoniezh kognitivel en he fezh.
Kontelezh Tiobraid Árann
right|thumb|kontelezh Tiobrad Árann
Kontelezh Tiobraid Árann (Contae Thiobraid Árann en iwerzhoneg ha County Tipperary e saozneg) zo ur gontelezh e kreisteiz Iwerzhon. A-raok miz Mezheven 2014 e oa daouhanteret ar gontelezh e div rann e-keñver melestradurezh, Su Tiobraid Árann ha Norzh Tiobraid Árann. Anvet eo ar gontelezh diwar anv kêr Tiobraid Árann. E-touez ar c'hêrioù bras all emañ Cluain Meala, An tAonach ha Durlas. 149 040 a dud a oa o chom enni e 2006. Niver an annezidi a sav bremañ da.
Kolkida
Kolkida, pe Kolc'his (Jorjieg ha lazeg : კოლხეთი, ḳolc'hethi pe "ḳolc'ha" ; henc'hresianeg : Κολχίς, Kolkhís) a oa ur Stad, , ur rouantelezh hag ur vro , war aod ar Mor Du, e kornôg Jorjia , , , , he deus bet ur roll pouezus e savidigezh broad Jorjia , ,.
Rouantelezh Kolkida a oa unvanet gant rouantelezh jorjian Iberia,. Graet e vez Kolc'hisidi eus ar meuriadoù jorjian a boble aod reter ar Mor Du gwezhall.
E gwengelouriezh Hellaz e oa Aietes ha Medea o chom e Kolkida. Eno e oa ar Maoutken aour a yeas Iason hag an Argonaoted da gerc'hat ivez. Soñjal a reer ivez e oa bro an Amazonezed marteze.
Hervez ar skrivagnerien e c'haller kompren e oa e Kolkida ur geoded-impalaeriezh trevadennet gant ar C'hresianed. Eus ar rouantelezh kozh-se e teu Jorjia a hiriv.
Istor
E dibenn ar bloavezhioù 2000 a-raok JK e oa, e reter ar Mor Du, div rouantelezh o kreskiñ, hini Diaochi Daïaé, ha hini Kolkha (Κολχίς / Kolkhís pe Kolkhis e gregach) pe Kolkida, bro mojenn ar maoutken aour.
Aea (?) a veze graet eus Kolkida a-wechoù, diwar anv an enezenn m'edo ar roue Aietes hag e c'hoar Kirke o chom er vitologiezh, en aber ar stêr Phase (a zo Rioni hiziv). Gant ar stêr-se e oa graet an disparti, hervez soñj Hellaziz kozh, etre Europa hag Azia, hag aleshont e c'halled merdeiñ c'hoazh war-zu ar reter. Gant Hellaziz Miletos e voe savet trevadennoù en kent JK, ha da gentañ-penn hini Diaskourias, a voe anvet Sebastopolis diwezhatoc'h, hag a zo anvet Soukhoumi hiziv. Bevennet e oa Kolkida gant ar Menezioù Kaokaz en hanternoz ha klotañ a ra tamm-pe-damm gant Jorjia hiziv. War-dro 330 kent JK e voe skarzhet ar Bersed ac'haleno gant Aleksandr Veur (-336/-323).
Gant tierniezh ar Farnavazided, a badas betek 93 kent JK, e teuas da vout rouantelezh Kartlia, pe Iberia hervez ar C'hresianed. Goude e teuas Iberia da vout e dalc'h tierniezh an Arsakided, etre 93 ha 32 kent JK, ha neuze e tistroas ar Farnavazided. E 65 kent JK e voe aloubet ar vro gant Pompeius (-106 /-48). Diwezhatoc'h, en amzer an impalaer roman Trajan e voe staget Kolkida ouzh proviñs roman Pontus, betek krouidigezh kentañ rouantelezh Jorjia e 265.
En 311 e voe degaset ar relijion gristen gan santez Ninon (pe Nino pe Nina), sklavez ha merzherez. Adal 337, goude badezet ar roue Mirvan III (265-342) hag e bried Nana, e voe relijion ofisiel ar rouantelezh
En 654 edo ar Bersed ha Buzantion o klask mestroniaén ar vro, pa voe kemeret o dizalc'hted gant ar Jorjianed en VIIIvet kantved.
Maria
Maria zo un anv-badez e meur a yezh, deuet eus anv latin Mari, mamm Jezuz.
Maria a gaver ivez e brezhoneg, hag e ruseg, hag er yezhoù latin, evel an italianeg hag ar portugaleg. E spagnoleg avat e skriver María.
E brezhoneg
E brezhoneg eo troet Maria da Mari abaoe pell, met
Anvioù deveret
Stank eo an anvioù deveret evel hag ivez
Podilymbus gigas
Podilymbus gigas a oa ur spesad evned-dour eus ar c'herentiad Podicipedidae.
Maria
Tud all
hag ivez
Cunedda
Cunedda, pe Cunedda ap Edern, Cunetacius en latin (war-dro 386 - 460), anvet ivez Cunedda Wledig e kembraeg, a oa ur penn-brezel brezhon, eus Gododdin, er, hag a zeuas da ziazezañ e dierniezh e Rouantelezh Gwynedd, e hanternoz Kembre. Krediñ a reer e renas adalek ar bloavezhioù 440 pe 450.
E anv
Dont a ra e anv eus ar predeneg, counodagos - ki mat. Lod a gompren ki evel aotrou, a gavont enorusoc'h (abalamour d'ar chas a vremañ), met kompren a c'haller ivez ez eus kaoz eus ki-emgann, ha brezelour eo neuze ster ar ger.
Kerentiezh
Mab e oa da Edern ("Eternus" e latin, ha mab-bihan da Badarn Beisrudd ("Paternus" e latin) a oa mab da dTegid ("Tacitus").
Diouzh an anvioù e weler e oa kreñv al levezon roman war an tiegezh, ha krediñ a ra da lod e oa "Peisrudd" anv e dad-kozh abalamour d'ur vantell ruz a veze gant ofiserien uhel an arme roman. Hennezh a oa un ofiser e penn an armeoù roman e bro ar Votadini, deuet da vout rouantelezh Manaw Gododdin (pe Clackmannanshire kalz diwezhatoc'h), lakaet eno gant Magnus Maximus, daoust ma c'haller krediñ ivez e oa ur penn-meuriad brezhon hag a oa bet roet un titl ofisiel dezhañ gant ar Romaned, evel a c'hoarveze a-wechoù. Legadet e voe e garg d'e vab Edern ap Padarn ha war e lerc'h da Gunedda.
Kas a reas Cunedda ar Votadini d'an emgann ouzh ar Bikted hag an Iwerzhoniz e su Moger Hadrian met war-dro 430 e voe dilec'hiet e lu da norzh Kembre da zifenn ar vro diouzh aloudabegoù tud Iwerzhon. En em staliañ a reas Cunedda e bro ar Venedoti, er pezh a vo egin Rouantelezh Gwynedd. N'eo ket sklaer petra e oa abegoù an dilec'hiadeg-se. Marteze en doa sentet Cunedda ouzh urzhioù Maximus, pe ouzh re Vortigern, penn-roue ar Vrezhoned goude disparti ar Romaned.
Maria
Oberennoù
Levrioù e brezhoneg :
Cunedda
Kerentiezh
N'eo ket an holl istorourien a ya a-du gant an istor-se, avat. Krediñ a ra David Dumville n'eo ket gwall wirheñvel e kontrolle mat a-walc'h ar melestradur goude-roman e dachenn er da vezañ barrek da zilec'hiañ pobloù en doare ma rae an impalaeriezh roman. Evel ma oa aet Maximus da anaon e 388 hag e oa aet kuit Constantine III gant ar pezh a chome eus al lu roman e 407 eo douetus he doa an impalaeriezh roman kalz levezon c'hoazh war ar pezh a c'hoarveze e Preden.
Maria
Oberennoù
E ruseg :
Cunedda
Kerentiezh
Hervez Dumville en defe roet Maximus, pe e erlerc'hier, karg da zifenn an harzoù da bennoù lec'hel abretoc'h eget ma vez kredet, war-dro an amzer ma voe dilezet ar c'hreñvlec'h e Chester er bloavezhioù 470.
Maria
Oberennoù
E spagnoleg :
Cunedda
Kerentiezh
N'ouzer hogozik netra diwar-benn buhez Cunedda. Dimezet e vefe bet gant Gwawl, merc'h da roue Ebrauc, Coel Hen, nav mab en dije bet, ha rannet en dije e rouantelezh etrezo goude.
Podilymbus gigas
Gwelet e oa bet an daou evn diwezhañ e 1989.
Koeron
Koeron a zo ur gumun eus Breizh, e Liger-Atlantel, e Bro-Naoned, e gevred ar vro.
Kontelezh Aontroim
right|thumb|kontelezh Aontroim Kontelezh Aontroim (Contae Aontroma en iwerzhoneg ha County Antrim e saozneg) zo ur gontelezh e biz Iwerzhon. Aontroim eo kêr-benn ar gontelezh. 566 000 a dud a oa o chom enni e Genver 2007. Niver an annezidi a sav bremañ da.
Podilymbus gigas
Annez
Bevañ a rae ar spesad war glannoù hanternoz al Lenn Atitlán, e mervent Guatemala.
Omo Ilinden Pirin
Omo Ilinden Pirin (Обединена македонска организация: Илинден–Пирин) a zo ur strollad politikel emverourel a zifenn gwirioù ar vakedoniz e Bulgaria. Krouet e oa bet e 1999 ha gounezet eñ-deus war-dro 3000 a vouezhioù en dilennadegoù kêriel. E 2000, avat, e oa bet diaotret gant penn-lez-barn Bulgaria peogwir e vefe, hervezañ, un aozadur disranner.
D'an 25 a viz du 2000 e voe kondaonet Bulgaria gant Lez-Barn Europeat evit Gwirioù an Dud evit se hag d'an 26 a viz even 2006 e talc'has ar strollad un c'hendalc'h ag adaozadur. C'hoarvezout a reas e Gotse Delchev daoust d'ur vanifestadeg gant an IMRO-BNM. D'an 30 a viz gouere 2006 e nac'has adarre al lez-barn da aotriñ ar strollad peogwir n'en defe ket dastummet an 530 sinadur goulennet gant al lezenn.
Daoust d'e statud disklaer e oa bet degemeret Omo Ilinden Pirin e-barzh Emglev Libr Europa.
Kontelezh Ard Mhacha
right|thumb|kontelezh Ard Mhacha
Kontelezh Ard Mhacha (Contae Ard Mhacha en iwerzhoneg ha County Armagh e saozneg) zo ur gontelezh e biz Iwerzhon. Ard Mhacha eo kêr-benn ar gontelezh. 141 000 a dud a oa o chom enni e Genver 2007. Niver an annezidi a sav bremañ da.
Hargeysa
Hargeysa zo ur gêr e Somalia. Kêr-benn Somaliland eo ivez, abaoe m'eo dizalc'h ar stad-mañ de facto, da lavaret eo abaoe 1991.
C.S. Lewis
Kant milion a skouerennoù eus e levrioù zo bet gwerzhet er bed a-bezh, The Chronicles of Narnia en o zouez.
Hargeysa
Emañ e-kreiz torgennoù, war-hed 120 km diouzh arvor Pleg-mor Aden, tost a-walc'h da harzoù Etiopia. War-dro 450 000 a dud zo o chom e Hargeysa.
Brias
Brias (skrivet Bryas alies) a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
1075
Diwar-benn bloavezh 1075 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1075
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1075
Garan louet
Ar c'haran louet (Grus grus) a zo un evn hirc'harek.
Annez
Bevañ a ra al labous en hanternoz Eurazia hag Anatolia,.
Goldfrapp
Goldfrapp a zo ur strollad sonerezh elektronek, ha resisoc'h : sonerezh elektropop, elektronika, folktronica ha trip-hop. Ennañ emañ Will Gregory hag Alison Goldfrapp. Anavezet eo bet Alison Goldfrapp dre ma kanas war bladennoù kentañ Tricky ha re Orbital.
Koadyar-Eurazia
Ar goadyar-Eurazia (liester : koadyer-Eurazia) a zo ur spesad evned, Tetrastes bonasia an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Tetrao Bonasia (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Perzh lec'hel (yezhoniezh)
Peurliesañ e vez lakaaet a-stroll yezhoù disheñvel e familhoù yezh hervez ar perzhioù boutin kentereze o tont diwar ur yezh orin nemeti. Ar perzhioù lec'hel avat a denn da bezhioù yezhoniel a kaver entre meur a yezh dre en em levezoniñ an eil hag ebn abalomour ma vezont komzet gant tud o vevañ tost-tre an eil re ouzh are re all. A-wechoù ez eo diazet a-walc'h ober an diforc'h etre perzhioù boutin etre parioù yezh disheñvel o tennañ d'ur yezh voutin (tipologiezh) pe o tont diwar ul levezon kenetreze (perzh lec'hel).
Ur skouer vat a gaver e yezhoù Su Afrika: n'eus liamm orinel ebet etre ar yezhoù bantu evel an zulueg (isiZulu) hag ar xhosaeg (isiXhosa) diouzh un tu hag ar yezhoù Khoi-San diouzh an tu all. Kouskoude, kavet e vez ur re kensonennoù ral-tre anvet klikoù enne o-daou. E gwirionez voe bet ampreset ar sonennoù-se gant ar yezhoù bantu digant ar yezhoù khoi-san.
Monrovia
Monrovia eo kêr-benn ha kêr vrasañ Liberia. Emañ war ribl ar Mor Atlantel, e kontelezh Montserrado. E 2003 e oa poblet gant 572 000 a dud.
Savet e oa bet kêr gant an American Colonization Society, e 1822, evit bezañ ur repu evit tud du bet sklaved er Stadoù Unanet, evel ma oa bet graet gant ar Saozon e Freetown e dibenn an. Anvet eo bet en enor da brezidant ar Stadoù Unanet James Monroe, a oa o ren d’ar mare-se (1758-1831).
Adelita
Adelita zo anv un dispac'herez vec'hikan a stourmas gant Pancho Villa e-pad Dispac'h 1910. Hervez lod e oa Altagracia Martínez he gwir anv, hag e oa ur vaouez a renk uhel e Kêr Mec'hiko. Ar merc'hed all a rae evelti a veze graet adelitas anezho.
Kanaouenn
Setu ur ganaouenn (corrido eo an anv a vez graet eus ar seurt kanaouennoù) diwar-benn Adelita. Doareoù all zo, pe zo bet, dezhi.
En lo alto de la abrupta serranía acampado se encontraba un regimiento y una musa que valiente los seguía locamente enamorada del sargento.
Popular entre la tropa era Adelita la mujer que el sargento idolatraba y además de ser valiente era bonita que hasta el mismo Coronel la respetaba.
Y se oía, que decía, aquel que tanto la quería: Y si Adelita quisiera ser mi novia y si Adelita fuera mi mujer le compraría un vestido de seda para llevarla a bailar al cuartel.
Y si Adelita se fuera con otro la seguiría por tierra y por mar si por mar en un buque de guerra si por tierra en un tren militar.
Kastell Harlech
Kastell Harlech zo ur c’hastell e kêr Harlech, e Gwynedd, e gwalarn Kembre.
Istor
Savet e voe ar c’hastell-se gant Edouarzh Iañ, roue Bro-Saoz, etre 1283 ha 1290, goude e drec’h war Llywelyn ap Gruffudd. Emañ war un dorgenn, dreist Mor Iwerzhon, gant diri hag a gas eus ar c’hastell d’an aod. Evel-se e oa posupl da vagoù, e-pad ur seziz, dont betek ar c’hastell eus Iwerzhon. Skoazell a voe degaset evel-se e-pad seziz ar c’hastell gant Madog ap Llywelyn e 1294–1295.
Meur a wech e voe lakaet seziz war ar c’hastell-se. E deroù ar e voe gronnet kastell Harlech gant soudarded Owain Glyndŵr. Ha pa gouezhas ar c’hastell etre o c’hrabanoù e voe bodet parlamant Kembre eno, e 1404. Met pevar bloaz war-lerc’h e oa bet adaloubet gant ar Saozon renet gant ar Priñs Herri Venoe (deut da vezañ Herri V, roue Bro-Saoz).
E-pad Brezel an Div Rozenn, en eil hanterenn ar, e oa ar c’hastell e dalc'h Kembreiz a-du gant Tiegezh Lancaster. En o fenn e oa Dafydd ap Ieuan a dalas ouzh an enebourien e-pad eizh vloaz, an hirañ seziz anavezet en istor Breizh-Veur, tra ma oa Tiegezh Lancaster, e Bro-Saoz, o koll tachenn dirak Tiegezh York, a oa a-du gant ar roue. Ar ganaouenn Rhyfelgyrch Gwŷr Harlech (Men of Harlech e saozneg) a gont ar seziz-se.
Denez Abernot
Denez Abernot, ganet en arvor Bro-Leon (Bro-Bagan) e 1955, zo ur c'haner ha saver kanaouennoù brezhonek. Kanañ a rae gant Storlok e penn diwezhañ ar bloavezhiou 1970, hiziv eo livour (ha barzh) en Arvor Bro-Leon.
Buhez
A bep seurt traoù en deus bet graet : pesketaer, koñversant, skolaer (skolaer kentañ Diwan e 1977), c’hoarier pezh (gant Strollad ar Vro Bagan) ha kabiten war listri an Departamant eus Konk-Leon da Eusa. Kaner eo ivez, ha saver tonioù ha sonioù, doare rock, blues pe folk. E don brudetañ a zo, hep mar ebet, Gwerz ar vezhinaerien.
Kanet en deus bet gant ar strollad Storlok, hag ur bladenn solo, Tri miz noz, a oa deuet er-maez gantañ e 1998 gant Jacques Le Guellec.
1609
Diwar-benn bloavezh 1609 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1609
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1609
Kelenn (ti-embann)
Kelenn zo un ti-embann lennegel bet krouet gant Glenmor, Xavier Grall ha Paul Guel er bloavezhioù 1970. Embann a rae levrioù ha pladennoù.