cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stur (kelaouenn)
Ar gelaouenn War-du ar pal, krouet gant ar vreudeur Delaporte, a oa enebet ouzh Stur hag a embanne mennozhioù gouennelour pell hag enep katolik.
Embannet e voe ar gazetenn Stur etre 1934 ha 1939 hag etre 1942 ha 1943.
Palioù
Pal ar gelaouenn a oa kendrec'hiñ ar brasañ niver gant programm politikel Mordrel anvet "SAGA" (Strollad Ar Gelted Adsavet). Mammennoù ar gelaouenn Stur a zo dreist-holl selloù Olier Mordrel hag a oa an hini a skrive ar muiañ e-barzh. Ar vammenn bennañ a zo Alamagn an Trede Reich hag an naziegezh. Kerkent hag an niverenn gentañ e veze embannet testennoù gant Goebbels hag Hitler. Biken ne zeuas a-benn da dizhout ar pal, al lennerien a oa tud kendrec'het dija gant ar mennozhioù-se. Ouzhpenn se, ar pennadoù enep-kristen a veze embannet enni a lakaas ar gristenien da chom pell diouzh al luskad-se.
Cavaquinho
Ar c'havaquinho zo ur seurt gitar bihan a vez sonet e Portugal ha Brazil, da seniñ choro da skouer.
Bezen Al-Khansaa
Bezen Al-Khansaa (Arabeg: لواء الخنساء), a wechoù skrivet Al-Khanssaa a vez graet eus ur bezen doare polis ar vertuz d'an aozadur Stad Islamek krouet er bloavezh 2014. Ne gaver nemet merc'hed er bezen-se, ar pal a zo lakaat an dud dreist-holl ar vaouezed en tiriadoù perc'hennet gant ar Stad Islamek da sentiñ ouzh kodoù strizh an aozadur hervez o implij eus ar Charia, al lezenn islamek. Ar bezen a zo unan dibar er bed islamek dre ma vez an hini nemetañ renet ha savet gant merc'hed hepken. Ar polisoù ar vertuz el lec'hioù all a vez paotred nemetken eno.
Obererezhioù feuls a vez rebechet dar bezen evel jahinerez, lakaat tud d'ar marv.
Hervez mammennoù enebet d'ar Stad Islamek kement hag ez izili d'an aozadur gant ma vez difennet d'ar maouezed bleniañ, dougen armoù pe mont maez o ziez hep paotr, izili ar Bezen Al-Khansaa a zo aotret inti d'en ober pezh a vefe unan eus an abegoù da vont-tre ar bezen. Istimet e vez da 60 a niver a izili en aozadur, dreist-holl maouezed estrañjour d'ar vroioù Irak ha Siria. Ret eo d'an izili touiñ lealded d'ar c'halif Abu Bakr al-Baghdadi evit dont-tre an aozadur.
Izili brudet
Umm a talvez kement ha mamm
Krater Chicxulub
Krater Chicxulub (/ˈtʃiːkʃəluːb/) zo ur c'hrater a oa krouet gant ur veteoritenn dezhi tost 10 kilometr treuzkiz a skoas an Douar war-dro 65 milion vloaz zo, da lâret eo da vare diwezh ar c'hretase. Merkañ a ra an darvoud-se fin an Eil hoalad hag ivez unan eus ar steuzidegezhioù meur o deus skoet an Douar. Treuzkiz ar c'hrater, dezhañ 180 kilometr, a ziskouez pegen kreñv e oa an darzhadenn heñvel ouzh "meur a viliard gwezh hini bombezenn Hiroshima . Emañ krater ar veteoritenn-se e-kichen Chicxulub e norzh ledenez Yucatan, e Mec'hiko.
Ar stokadenn
Un asteroidenn pe ur steredenn-lostek dezhi un dek kilometr bennak treuzkiz a vije kouezet war an Douar, ar pezh a vije bet heuliet gant ur gwallreuz bras. Embannet e oa an damkaniezh-se gant Walter Alvarez hag e genseurted e 1980. Alvarez et al. a lavaras e oa bet ur c'hresk trumm eus live an iridium dre ar bed e gouelezennoù eus mare ar steuzidigezh, hag e oa ur brouenn eus ar stokadenn Stoket e vije bet an Douar gant ur c'horf dezhañ war-dro 5 pe 15 kilometr led e-kichen ledenez Yucatán, hag en dije krouet krater Chicxulub, dezhañ 180 km treuzkiz. Ouzhpenn an distrujoù graet gant ar stokadenn hag ar pezh a c'hoarvezas (tsunamioù ha kement zo) e vije bet taolet an Douar a-bezh en deñvalijenn hag er yenijenn e-pad meur a vloaz abalamour d'an drailhoù strinket en aergelc'h gant ar stokadenn, o viret ouzh banneoù an heol da dremen. An deñvalijenn en dije miret ivez ouzh ar fotosintezenn. Heuliet e vije bet gant marv ur bern plant ha dreist-holl hini ar plankton ha goude se hini ur bern spesadoù n'o doa ket boued ken. Ar vartezeadenn-se, harpet gant kalz arguzennoù hiziv, a ro an tu da zisplegañ, un tamm, ar c'hemmoù er feurioù steuzidigezh disheñvel hervez an taksonoù. Ouzhpenn, a-drugarez da zizoloadenn (e miz Ebrel 2008) kenosferennoù (sferennoù mikroskopek a sav pa losk ar glaou hag an eoul-maen krai) e gouelezennoù an enkadenn K-T, ar skiantourien a soñj dezhe e c'hallje bezañ kouezet ar maen-kurun e-kreiz ur gwelead eoul-maen, hag kaset en dije en aergelc'h kementadoù bras a eoul-douar entanet. Un abeg ouzhpenn e vefe evit steuzidigezh trumm ur bern spesadoù. Daoust ma n'haller ket divinout tizh steuzidigezh an dinosaored a-drugarez d'ar c'harrekaennoù hepken, ar patromoù zo bet savet a laka da soñjal e c'hoarvezas buan-kenañ, en ur prantad amzer kontet en eurvezhioù kentoc'h evit e bloavezhioù.
E miz gwengolo 2007, klaskerien amerikan renet gant William Bottke eus ar Southwest Research Institute e Boulder e Kolorado, ha skiantourien dchek a implijas drevezadennoù dre urzhiataer da c'houzout eus pelec'h e teue an asteroidenn en doa krouet krater Chicxulub. Jedet o deus gant 90% gwirheñvelder e oa bet darc'haouet un asteroidenn ramz anvet Baptistina, dezhi tro 160 km treuzkiz, e kelc'htro e gourizad asteroidennoù zo etre Meurzh ha Yaou, gant un asteroidenn bihanoc'h ha dizanv dezhi 55 km treuzkiz war-dro 160 milion vloaz zo. Drailhet e oa Baptistina gant ar stokadenn, ha krouet e oa ur strollad asteroidennoù anvet tiegezh Baptistina. Hervez ar jedadennoù, lod eus an drailhennoù a oa kaset e kelc'htroioù a dreuze hent an Douar.unan anezhea oa an maen-kurun 10 km led a skoas ledenez Yucatan 65 milion vloaz zo.
Un displegadenn damheñvel met a sav dael diwarni a lavar e vije kouezhet ur bern stered-lostek abalamour d'ar steredenn Nemesis o treuziñ koumoulennad Oort. Unan pe muioc'h eus ar stered-lostek-se en dije skoet ouzh an Douar d'ar memes mare tamm-pe-damm. Evel e kaz stokadenn un asteroidenn hepken e vije bet heuliet gant gwrezverkoù o kouezhañ trumm, hag heuliet gant ur prantad yen.
Koulskoude ar studiadennoù renet diwar-benn ar c'hrater a ro da soñjal e vefe bet kleuzet 300 000 vloaz a-raok ma c'hoarvezfe an enkadenn veur.
Buoc'hig-Doue Azia
Buoc'hig-Doue Azia (Harmonia axyridis) zo un amprevan a-orin eus reter Azia ha degaset da Europa ha Norzhamerika en XXvet kantved gant an den a-benn stourm ouzh ar c'hwen-gwez hag an tane. Paotaat a ra kement m'eo deuet da vezañ un dañjer ouzh ar spesadoù all a vuoc'higed-Doue.
Ptyonoprogne
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad gwennilied a ya d'ober ar genad :
Pemzek (15) isspesad en holl.
C'hoarezed Mirabal
Ar c'hoarezed Mirabal (Hermanas Mirabal e spagnoleg, distaget ) a oa peder c'hoar dominikan. Stourmet o deus a-enep diktatouriezh Rafael Trujillo. Teir anezho a voe muntret d'ar 25 a viz Du 1960. Ar muntroù-se o deus lakaet ar c'hoarezed Mirabal da arouez emsavadur ar bobl hag ar merc'hed er Republik Dominikan.
Zélia
Zélia zo un anv-badez portugalek bet roet d'ar merc'hed e Brazil.
Würzburg
Würzburg (distaget [ˈvʏʁtsbʊʁk], [ˈvʏɐ̯tsbʊɐ̯k] en alamaneg) zo ur gêr eus hanternoz Bavaria, en Alamagn. Emañ war lez ar stêr Main ha bez’ eo pennlec’h rannvro Unterfranken (unan eus seizh rannvro Bavaria).
War-hed ur 120 km bennak emañ Würzburg diouzh Frankfurt am Main ha Nürnberg. Annezet e oa 133 501 a dud enni e dibenn 2008.
Sez un eskopti kozh eo Würzburg. Ur skol-veur zo enni, ar Julius-Maximilians-Universität, savet e 1402, hervez a lavarer, hag adsavet e 1582.
Enni emañ ivez Annez Würzburg, a oa palez an eskibien gwechall. Lakaet e oa bet Annez Würzburg war roll glad ar bed gant UNESCO e 1981.
Philippe de Villiers
Philippe de Villiers, ganet e 1949 e Boulogne (Vendée), zo ur politikour gall. Savet en deus arvest ar Puy du Fou. Etre 1986 ha 1987 e oa sekretour-stad e ministrerezh ar sevenadur en eil gouarnamant Chirac. Goude e voe prezidant kuzul-departamant Vendée ha kannad european. Sevel a reas ur strollad politikel, ar Mouvement pour la France (MPF), souverenour, hag en em ginnig da vont da brezidant ar Republik c'hall e 1995 hag adarre e 2007.
Royal Society
The President, Council and Fellows of the Royal Society of London for Improving Natural Knowledge, berraet e Royal Society, a vez graet eus un akademiezh ar skiantoù diazezet e Londrez, marteze an hini goshañ o kenderc'hel gant he obererezhioù. E miz Du 1660 e voe diazezet. Roet e oa bet d'an aozadur ur garta roueel anvet "The Royal Society" gant ar roue Charles II. Lies eo palioù ar Royal Society : brudañ ar skiantoù hag o c'hounidoù, lakaat war-raok an dibarelezhioù er skiantoù, reiñ harp d'an obererezhioù skiantel dibar, reiñ alioù evit mad ar skiantoù, sikour al liammoù etrebroadel hag al labourioù a-stroll dre ar bed, sikour an deskadurezh hag an obererezhioù foran.
Evit bezañ degemeret evel ezel (Fellow of the Royal Society) e rank un hinienn bezañ degaset substantial contribution to the improvement of natural knowledge, including mathematics, engineering science and medical science, da lavaret eo "degasadennoù dercʼhvoudel evit gwellaat ar ouiziegezh naturel, enni ar ar matematikoù, skiantoù an ijinouriezh hag ar vezegiezh").
La Fille de Brest
thumb|Skritell ar film La Fille de Brest a zo ur film gall bet sevenet gant Emmanuelle Bercot deuet er-maez d'an 23 a viz Du 2016. Savet eo diwar al levr Mediator 150 mg : combien de morts ? savet gant mezegez ar skevent Irène Frachon, eus CHU Brest e karter Ar Gazeg Wenn, a zanevell he stourm da lakaat afer ar Mediator da vezañ anavezet ha da ziskuliañ riskloù al louzoù-se, ar benfluorex, gwerzhet gant an arnodvaoù Servier dindan an anv "Mediator".
Berr-ha-berr
E miz C'hwevrer 2009 en em gav mezeien CHU Brest dirak kazioù valvulopatiezh ha dreistgwask arterel ar skevent. Mervel a ra klañvourien zo. Soñjal a reont ez eus ul liamm gant ul louzoù kemeret, ar Mediator, gwerzhet gant Servier. Irène Frachon, skoazellet gant ar c'helenner Antoine Le Bihan, a glask reiñ da anavout riskloù ar Mediator. Ne glaskont nemet saveteiñ buhezioù. E Pariz avat en em gavont gant tud ha n'int gwall nec'het gant mad an holl, gant an arc'hant da c'hounit ne lavaran ket. Dont a ra a-benn an embregerzhioù apotikerezh da levezoniñ emzalc'h melestradur ar yec'hed. En em gavout a reont tal-ouzh-tal gant skolveuridi c'houbrenet, rok ha brusk, bodadoù arbennigourien hag o deus kenstokoù lazioù. Poaniañ a ra Irène Frachon hag Antoine le Bihan o klask lakaat kemm etre arbennigourien an ajañsoù yec'hed ha re Servier.
Diskaret eo buan brud ar C'helenner Antoine Le Bihan evel enklasker. Fae zo graet war e enklaskoù. Tennañ a reer e yalc'hadoù digantañ ha ret eo dezhañ mont en harlu d'ar C'hanada a-benn ar fin. Daoust da gement-se n'eo ket digalonekaet Irène Frachon ha kavout a ra harperien dic'hortoz a skoazell anezhi da genderc'hel gant he stourm : ar studierez war an apotikerezh a veneg an niver a dud marvet en he zezenn, an epidemiologourez Catherine Hill, un embanner pennek, ur gazetennerez eus ar Figaro, « Boulom Nedeleg », ur skoazeller dianv o labourat er Cnam zo gantañ en e urzhiataer niver ar re varv er Frañs a-bezh, met n'hall diskuliañ anezhe en un doare ofisiel nemet war urzh e hierarkiezh.
Grupo Revelação
Ar Grupo Revelação zo ul laz-seniñ samba eus Rio de Janeiro, e Brazil.
Kure
Ar c'hure (diwar al latin curatus) eo ar beleg katolik a zo lakaet en ur barrez gant an eskob evit skoazellañ ar person (cf. kanonioù 545-552 eus Lezenn ar gwir kanonel). Er parrezioù bras e veze gwechall meur a gure, pe kureed-skolaerien.
Kavet e vez ar ger curad e kerneveureg hag e kembraeg ivez. Ar saozneg a ra gant curate. Ar yezhoù latin a implij gerioù deveret eus ger vicarius : vicaire (paroissial) e galleg, vicario (parrocchiale) en italianeg, vicario (parroquial) e spagnoleg, vigário (paroquial) e portugaleg (gwelet ivez Pfarrvikar en alamaneg).
El lennegezh vrezhonek
Kure Brelevenez a oa bet lazhet c'hwec'h gwezh : titl ur gontadenn hag a voe dastumet e 1869 e Plûned gant Fañch an Uhel (Kontadennoù ar Bobl, teirvet levrenn, Al Liamm, 1988 ha niv. 29-30 Yod-Kerc'h).
Zélia Duncan
Zélia Cristina Gonçalves Moreira, pe Zélia Duncan (Duncan eo anv he mamm), ganet d'an 28 a viz Here 1964 e Niterói (stad Rio de Janeiro), zo ur ganerez ha sonaozourez vrazilian.
Entre 2006 ha 2007 e kemeras lec'h ar ganerez Rita Lee evel mouezh al laz Os Mutantes. Renerez eo ivez el label zizalc'h, "Duncan Discos".
Lu Impalaeriezh Japan
Lu Impalaeriezh Japan (IJA; Kyūjitai: 大日本帝國陸軍, Shinjitai: 大日本帝国陸軍, Romaji: Dai-Nippon Teikoku Rikugun) "Lu an Impalaeriezh Japanaat Meur" a oa anv lu douar ofisiel Impalaeriezh Japan adal ar bloavezh 1871 betek 1945. E-penn al lu e oa kavet Impalaer Japan evel penn-meur al lu troadegiezh hag ar morlu, dres dindan d'e harpañ e oa kavet Ministrerezh Brezel Japan ha Burev kreizenniñ al lu Impalaeriel (参謀本部, Sanbō Honbu). Goude-se e voe krouet un trede rann hini an ensellerezh-meur d'an nijerezh-brezel dindan ren al lu.
Saurischia
Ar Saurischia (eus an henc'hresianeg sauros « stlejvil» hag ischia « askorn al lestr »), zo unan eus an div urzhiad vras a ya d'ober kladenn an dinosaored. Diwan a rejont en Triaseg uhel war-dro 230 milion vloaz zo ha mont da get hogos penn-da-benn da vare Enkadenn an Triaseg-Juraseg a verk diwezh ar Mezozoeg, 65,5 milion vloaz zo. An evned hepken, anezhe diskennidi eus Saurischia bihan eus ar Juraseg kreiz, a chomas bev. Ar Saurischia, unan eus ar strolladoù mellkeineged zo ar muiañ liesseurt o morfologiezh, o deus trevadennet buan an holl gevandirioù kerkent ha deroù ar Juraseg hag e kaver anezhe eno c'hoazh hiziv an deiz gant an evned.
Lu Impalaeriezh Japan
E-pad ar mareoù brezel pe arvar bras d'an impalaeriezh e oa kreizennet pep galloudoù diviz fiziet gant an Impalaer e Kuzul-meur soudard impalaeriel, ur c'huzul strizhik o welet Penn hag is penn Burev kreizenniñ al lu Impalaeriel, ministr ar brezel, penn hag is penn ar morlu, enseller-meur an nijerezh-brezel hag enseller-meur ar gourdoniñ soudard.
Krouidigezh
E-pad mare an adsevel Meiji, an nerzhioù lu diazez leal d'an impalaer Meiji a oa kadourien Samourai deuet evit ul lod bras adal nerzhioù ar re daimyo eus domanioù Satsuma ha Chōshū. Goude ma vefe bet lakaet e-plas ar gouarnamant Meiji pe bakufu, savet diwar skouer reoù Europa, e oa bet rediet sevel nerzhioù lu modern ha leal d'ar gouarnamant kreizennet evit kemer plas ar strolladoù o tont eus domanioù. Kement-mañ a voe sikouret gant ar fed ma oa gortozet gant ar boblañs un nerzh kreñv hag a c'hellfe difenn ar vro diouzh soñjoù trevadennel broioù ar C'hornôg.
An arme nevez Dai-Nippon Teikoku Rikugun, a voe galloudusoc'h c'hoazh ur wech roet lamm d'ar sistem han e 1871. Evit adsevel ha nevesaat al lu, ar gouarnamant a lakas e-plas un enrolladur broadel e 1873, o rediañ pep paotr etre 17 ha 40 vloaz da emezelliñ evit 3 bloaz a servij oberiant gant ouzhpenn-se daou vloaz er c'hentañ lu da c'hortoz (oberiant) ha daou vloaz ouzhpenn en eil lu da c'hortoz (dizoberiant). Unan eus an diforc'hioù anatañ etre ur samourai hag ur peizant a oa ar gwir da zougen un arm; an dreist-gwir-se a oa bet lammet trumm ha roet d'an holl baotred er vro.
An harp estren
Kentañ arme an impalaeriezh japanat a oa bet savet gant harp ambrougerien an Eil Impalaeriezh C'hall, e-pad an Eil kefridi milourel Gall e Japan (1872–80), ha goude-se e-pad an Trede kefridi milourel Gall e Japan (1884–89). Siwazh d'ar C'hallaoued ur wech trec'het er Brezel Gall-Prusian, gouarnamant Japan a c'houlennas ivez harp Prusia a-benn sevel ul lu efedus. Daou ambrouger milourel a voe kaset eno gant Prusia ar Major Jakob Meckel a voe adeilet e 1888 gant von Wildenbrück hag ar c'habiten von Blankenbourg hag a voe karget gant gourdoniñ Kuzul-meur soudard impalaeriel etre 1886 betek Ebrel 1890: ar C'huzul-meur soudard impalaeriel, savet diwar hini alamagn, a voe lakaet dindan urzhioù striz an impalaer e 1878 hag a voe fiziet dezhañ ar gargoù steuñvidigezh milourel hag ar gadoniezhoù.
Brezel etre Japan ha Rusia
Pennad spisoc'h: Brezel etre Japan ha Rusia Ar Brezel etre Rusia ha Japan (1904–1905) a oa disoc'h disemglevioù etre Rusia ha Japan e-liamm gant c'hoantoù impalaeriel. Tiriadoù Manchouria ha Korea a oa an dalc'h anatañ. Lu Impalaeriel Japan a zeuas a-benn da flastrañ re Impalaeriezh Rusia ar pezh a souezhas an holl. En desped da vezañ trec'h e oa bet uhel kolloù an arme japanat dreist-holl e-pad Emgann Porzh Arzhur.
Nunatsiavut
Nunatsiavut zo ur rannvro emren e Kanada, gouarnet gant Inuited Douar-Nevez ha Labrador. En em ledañ a ra en arvor Labrador. Ar saozneg hag an inuktitut zo yezhoù ofisiel. Savet e oa bet Nunatsiavut e 2005, da-heul ar goulennoù emrenerezh embannet gant Inuited Labrador. Talvezout a ra an anv "Nunatsiavut" (ᓄᓇᑦᓯᐊᕗᑦ) kement hag "Hor bro gaer". Savet e voe an tiriad emren-se evit gwareziñ yezh ha sevenadur an Inuited eno, kenkoulz hag an endro.
Nunavik
Nunavik zo ur rannvro emren e Kanada, e hanternoz proviñs Kebek. Emañ en norzh d'ar 55vet ledredenn, a-hed arvor bae Hudson, strizh-mor Hudson ha bae Ungava. En em ledañ a ra war NaN km² ; e-touez an 12,090 annezad (sifroù 2011) ez eus 90% anezho a zo Inuited.
Pretium doloris
Pretium doloris (troienn latin hag a dalv kement ha « priz ar boan ») eo an anv a vez graet eus an dic'haouenn a vez roet d'ur gouzañvad goude ur gwallzarvoud.
Hégésippe Légitimus
Hégésippe Légitimus (1868 - 1944) a oa ur politikour sokialour e Gwadloup. Unan eus saverien ar gostezenn sokialour anvet Parti ouvrier de Guadeloupe e voe, hag unan eus saverien ar gazetenn Le Peuple, e 1891. Dilennet e voe da guzulier kanton e Pointe-à-Pitre, ha da gannad e 1896. Dont a reas da vezañ prezidant kuzul-meur an enezenn e 1899, ha maer Pointe-à-Pitre e 1904. Unan eus kentañ kannaded du ar Gambr e voe ha mignon e voe da sokialourien c'hall evel Jules Guesde, Jean Jaurès pe Léon Blum.
Emglev a reas gant pennoù bras labouradegoù Gwadloup avat hag abeg a voe kavet ennañ, gant lod o tisklêriañ en doa treitouret ar vicherourien. Daoust da se e chom en eñvor an dud e Gwadloup evel difennour gwirioù ar re zu hag ar vicherourien.
E-pad an Eil Brezel-bed e rankas chom e Bro-C'hall ha mervel a reas eno d'an 29 a viz Du 1944, en Angles-sur-l'Anglin (Vienne). Adkaset e voe e relegoù da b-Pointe-à-Pitre d'an 2 a viz Ebrel 1947 ha lidet e voe e obidoù war an ton bras eno.
As Rosas não Falam
As Rosas não Falam zo ur ganaouen bortugalek savet gant ar sonaozour brazilian Cartola, anv-micher Angenor de Oliveira, e 1974.
Nunavik
Talvezout a ra an anv Nunavik (ᓄᓇᕕᒃ) kement hag "al lec'h da vevañ" en inuktitut.
As Rosas não Falam
Enrolladurioù
Enrollet e voe e 1976 gant Cartola en e bladenn Cartola II hag ivez gant ar ganerez Beth Carvalho en hec'h albom Mundo Melhor.
Herrerasaurus
Herrerasaurus (a dalvez "Glazard Herrera", diwar anv ar rancher a zizoloas ar c'hentañ karrekaenn eus al loened-se) a oa unan eus ar c'hentañ dinosaored. Holl garrekaennoù ar c'higdebrer-se a oa dizoloet e gwiskadoù roc'h eus diwezh al Ladinian (Triaseg kreiz hervez ar Bodad Stratigraphiezh etrebroadel, bloaziet eus 231,4 milion vloaz zo e gwalarn Arc'hantina. Ar spesad diazez, Herrerasaurus ischigualastensis, a oa deskrivet gant Osvaldo Reig e 1963 hag ar spesad nemetañ eo a gaver er genad. An anvioù Ischisaurus ha Frenguellisaurus zo heñvelsterioù eus Herrerasaurus. E-pad meur a vloaz e oa diaes gwelet penaos renkañ Herrerasaurus rak ne oa anavezet al loened-se nemet diwar aspadennoù relegoù bihan-kenañ. Savet e oa meur a vartezeadenn a lâre e oa un Theropoda diazez, ur sauropodomorpha diazez, ur saurischia diazez, pe ne oa ket un dinosaor tamm ebet. Koulskoude pa oa dizoloet ur relegenn tost klok e 1988,, Herrerasaurus a oa renket evel unan eus an Theropoda pe ar saurischia kentañ e pemp rentañ-kont diwar-benn emdroadur an Theropoda, ha kalz klaskerien a sell outañ evel ezel kentidikañ an Theropoda, betek-gouzout d'an nebeutañ. Ezel e oa eus an Herrerasauridae, ur strollad loened damheñvel a oa e-touez ar re gentañ eus an dinosaored. ,
Fellow of the Royal Society
Izili an aozadur, an akademiezh skiantoù koshañ o kenderc'hel gant e obererezhioù, a vez graet un enor bras dezho pa vezont degemeret rak ar skiantourien bet enoret a zo bet reoù hollbouezus en Istor evel Isaac Newton (1672), Charles Darwin (1839), Michael Faraday (1824), Ernest Rutherford (1903), Srinivasa Ramanujan (1919), Albert Einstein (1921), Dorothy Hodgkin (1947), Alan Turing (1951) ha Francis Crick (1959).
Tostoc'h diouzhomp ez eo bet degemeret evel izili Stephen Hawking (1974), Tim Hunt (1991), Elizabeth Blackburn (1992), Tim Berners-Lee (2001), Venkatraman Ramakrishnan (2003), Andre Geim (2007), James Dyson (2015). En holl ez eus tro-dro 8000 ezel d'an aozadur, gant 280 bet enoret gant ur priz Nobel abaoe 1663.
Renkoù disheñvel ar genvreuriezh
Bep bloaz e miz Mae e vez degemeret 60 ezel nevez en aozadur ar re nevezianted pe New fellows (FRS), a-enor pe honorary (HonFRS) hag izili a vroioù estren pe foreign members (ForMemRS). Dilennet e vez an izili nevez, gant ur bodad adal ul listenn 700 ezel war ar renk. An nevezianted ne c'hellont bezañ lakaet war al listenn gant izili d'an aozadur hag evit unan eus ar rummadoù listennet a-zindan:
Lexique breton-français et français-breton
Al '''Lexique breton-français et français-breton. Geriadur brezoneg-galleg ha galleg-brezoneg''' zo ur geriadur bihan, bet embannet hag adembannet adalek 1956 betek 2011, gant embannadurioù Emgleo Breiz. Savet e oa gant Visant Seite ha Laorañs Stefan, gant skoazell Visant Fave ha Kaourintin Riou.
Gant an 29 embannadur, e 2010, e voe kemmet titl gallek an oberenn e Dictionnaire Breton-Français, Français-Breton. Brudet eo ar geriadurig-mañ, gant 29 embannadur. Implijet eo bet gant studierien ha kelennerien ar Skol dre Lizer.
Curzio Malaparte
Curzio Malaparte ganet d'an 9 a viz Even 1898 hag aet da Anaon d'an 19 a viz Gouhere 1957 e Roma, Kurt Erich Suckert eus e anv gwirion, a oa ur c'hazetenner italian, un dramaour, ur skrivagner hag un diplomat. Choazet en deus e lesanv er bloavezh 1925, diskleriañ a ra "eus an tu fall", ur c'hoari ger eo awenet gant anv familh Napoleone "Buonaparte" (eus an tu mat).
Marvet eo dre ur c'hrign-bev ar skevent, e gorzioù-skevent a oa bet devet e-pad à C'hentañ Brezel-bed.
Buhez
Ganet e Prato, Toskana, Malaparte a oa mab un Alaman, Erwin Suckert, ul labourer uhel war an dilhad, ar vamm a oa a orin Lombard.
François d'Orléans
François d'Orléans zo anv meur a briñs gall.
Rouantelezh Unanet Breizh-Veur hag Iwerzhon
Rouantelezh Unanet Breizh-Veur hag Iwerzhon a voe krouet e 1801 pa voe staget Rouantelezh Iwerzhon ouzh Rouantelezh Unanet Breizh-Veur dre Skrid unvaniezh 1800 goude emsavidigezh iwerzhonat 1798.
E kentañ bloavezhioù ar Rouantelezh Unanet nevez e voe gwelet emsavadegoù Jakobited feuls, betek flastradenn ar re Stuart en emgann Culloden e 1746. Adalek 1763, goude an trec'h e-pad ar Brezel Seizh Vloaz eo ganti edo ar galloud brasañ e-pad ur 100 vloaz bennak ma voe krouet an impalaeriezh vrasañ en istor Mab-den.
E 1922, ar braz eus Iwerzhon a guitaas an aozadur a zeuas da vezañ betek an deiz-ha-hiziv Rouantelezh Unanet Breizh-Veur ha Norzhiwerzhon ("United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland").
Christian Rivoalen
Christian Rivoalen eo rener Radio Kreiz Breizh, kinniger skingomz brezhonek ha gallek ha kaner kan-ha-diskan.
Téléphone
Téléphone (1976-1986) a oa ur strollad sonerezh rock gallek hag a reas berzh e Bro-C'hall hag e broioù all ivez.
Kuzul ar Veleien
Hervez kanon 495 § 1 eus Lezenn gwir kanoneg, « E peb eskopti e vezo savet kuzul ar veleien, da lavaret eo bodad ar veleien dileuridi ar Presbyterium da vezañ ’vel sened an Eskob, hag en deus d’e sikour, hervez ar gwir, da c’houarn an eskopti, evit kas war-raok gwellañ mad pastorel al lodenn-se eus pobl Doue fiziet en Eskob ».
Un darn eus an izili a vez dibabet gant ar veleien, an darn all a vez anvet gant an eskob.
Pierre Roy
Pierre Roy zo anv meur a zen:
Ornithischia
An ornithischia (anvet ivez predentata ) zo unan eus an div urzhiad vras a zinosaored. Kinniget e oa o anv gant ar c'helenner Harry Govier Seeley (1839-1909) e 1887 ha degemeret buan.
Gerdarzh
Dont a ra an anv Ornithischia eus an henc'hresianeg ornitheos (ορνιθειος) a dalvez evn hag eus ischion (ισχιον), an askorn klun. Savet e oa an anv-se gant Harry Govier Seeley e 1887. Koulskoude, daoust d'an anv-se, e tiskenn al lapoused eus ar Saurischia (da lâret eo "listri glazard") ha n'eo ket eus an Ornithischia.
Aluzener
An aluzener (pe aluzenner ) zo un den a Iliz karget da reiñ an aluzen (aluzon, e yezh Treger) d’an tud paour, pe karget d’ober war-dro an ofisoù, ar zakramantoù hag ar gelennadurezh kristen en un ensavadur bennak : Aluzener ar skolaj, aluzener ar gouent…
Kavet e vez alüseneor e kerneveureg hag elusennwr e kembraeg. Met implijet e vez dreist-holl ar ger caplan e kembraeg abalamour ma ra ar saozneg gant ar ger chaplain.
Ar gerioù aluzener ha chapalan (cappellanus e latin ) zo heñvelster met, hervez gwir an Iliz katolik, e rank ur chapalan bezañ beleg (kanon 564 eus Lezenn gwir kanoneg), daoust ma vez roet, e Bro Frañs, an titl a aluzener d’an tud lik karget d’ober ur ministrerezh pastorel : aluzener ar skolaj, al lise ; aluzener en ospital, en un ti-retred ; aluzener en armeoù ; aluzener un toull-bac'h.
Sauropodomorpha
Ar sauropodomorpha zo un isurzhiad dinosaored saurischia, en o zouez :
Toyen
Marie Čermínová, anavezet evel Toyen ivez, bet ganet d'an 21 a viz Gwengolo 1902 e Praha (Aostria-Hungaria d'ar mare-se, Republik Tchek a-vremañ) hag aet d'an Anaon d'an 9 a viz Du 1980 e Pariz (Bro-C'hall), a oa ul livourez tchek hag a labouras e Pariz.
Genasauria
Genasauria zo ur gladenn dinosaored pigosek geotdebrer. Badezet eo ar strollad gant ar paleontologour Paul Sereno e 1986, ha rannet eo e Thyreophora, ur strollad dinosoared hobrejonet, ha Cerapoda, en o zouez dinosaored Ceratopsia ha Hadrosauridae. Genasauria, hervez Sereno, zo anezhe Ankylosaurus magniventris, Pachycephalosaurus wyomingensis, Parasaurolophus walkeri, Stegosaurus stenops, Triceratops horridus, o hendad boutin tostañ, hag holl e ziskennidi. Implijet eo bet an anv Genasauria tost hepken gant Sereno e-pad un nebeud bloavezhioù, met gounezet en deus tachenn abaoe ar bloavezhioù diwezhañ.
Sauropodomorpha
Sauropodomorpha a dalvez « stummoù o zreid glazard ». Er strollad-se e oa geotdebrerien daoudroadek pe pevarzroadek, dezhe ur penn bihan e penn ur gouzoug hir, hag ul lost hir-kenañ. Bevañ a raent a vagadoù moarvat. Bleuniañ a rejont eus an Triaseg uhel betek ar Juraseg uhel. Lod eus ar c'hrentiadoù (brachiosaurida, titanosaurida, diplodocida, camarasaurida) o deus bevet betek fin ar C'hretase.
Martino
Martino zo un anv-badez italianek.
Pierre Roy (livour)
Kemeret en deus perzh e kentañ diskouezadegoù ar surrealourien.
Gaius Baltar
Gaius Baltar a zo un den gant donezonoù ur barzh. Gellout a ra livañ gevier o sevel un istor hir hag a seblant gwir a-benn tizhout e bal : dreistbevañ. Ur fent flemmus hag un dro-spered dibleg en deus. Un den speredek-tre eo a laka an dud da vamiñ. Sot eo gant ar merc'hed. E penn kentañ ar stirad ez eo deskrivet evel un den dezhañ e-unan ha gwan met gant an amzer e teu da vezañ kalonekoc'h hag e klask sikour an denelezh hag e garantez, Niverenn 6. Daoust ma krog ar stirad gant un den digred, Gaius Baltar a zeu goustadik da vezañ un den a gred don e relijion undoueek Cylon. Baltar a zo diskrivet evel "gwan", "otus" hag "digalon" gant an amiral Lee Adama. Evit Caprica C'hwec'h ez eo Baltar un "paotr outañ e-unan, kreizennet warnañ e-unan, dic'houest ha didalvoud." met gant "un donezon dibar evit chom bev en ur soñjal ennañ e-unan", ar pezh a gar-hi ennañ.
Saimaa
Saimaa zo ul lenn e Finland. Brasañ lenn ar vro eo, gant ur gorread war-dro 4 400 km², ha pedervet lenn vrasañ Europa. Emañ e kreisteiz ar vro, nepell diouzh an harzoù gant Rusia. War he lez emañ kêrioù Lappeenranta, Imatra, Savonlinna ha Mikkeli. Redek a ra ar stêr Vuoksi eus Lenn Saimaa da Lenn Ladoga, ha liammet eo ouzh Pleg-mor Finland dre ur ganol.
Ur bern inizi bihan zo war al lenn. Ur spesad reuniged, ar reunig kelc'hennek, a gaver el lenn-se. En arvar emañ avat, pa ne chom nemet 270 loen seurt-se el lenn.
Aloubadeg Polonia
An dagadenn Alaman a voe lañset d'ar 1añ a viz Gwengolo 1939, ur sizhun goude ma vefe bet sinet an Emglev Molotov–Ribbentrop (feur-emglev german-soviedel). An URSS a dagas Pologn d'ar 17 a viz Gwengolo 1939 dres goude an emglev Molotov-Tōgō a roe un harz d'an emgannoù etre Japan hag an URSS war an dachenn reter d'ar 16 a viz Gwengolo. Ar c'hampagn a voe echuet d'ar 6 a viz Here, pa voe rannet hag aloubet Polonia gant Alamagn hag URSS, hervez feur-emglev an harzoù alaman-soviedel.
Nerzhioù an Trede Reich o devoa taget Polonia adal an norzh, ar su hag ar c'hornôg d'ar mintin goude Gwalldaol Gleiwitz. Gant ma oa ar Wehrmacht o vont war-raok bliv e voe rediet nerzhioù lu Polonia da gilañ adal o lec'hioù difenn tost ouzh an harzoù poloniat-alaman evit mont etrezek ar reter ha klask sevel linennoù difenn eno.
Prosauropoda
Ar prosauropoda zo ur dreistkerentiad dinosaored, a vod kerentiadoù kentidik eus urzhiad ar sauropodomorphe :
Aloubadeg Polonia
Goude koll meur emgann Bzura gant Polonia, an Alamanted a c'hounezas ul lañs kadoniel anat. An nerzhioù polonat a gilas c'hoazh evit mont war-zu gevred ar vro gant ar soñj sevel eno un difenn hir ha taer er pennlec'h difenn romanian (Przedmoście rumuńskie). Ar pal a oa da gas eno an holl nerzhioù difenn posubl evit gounnez amzer en ur c'hortoz ar sikourioù Gall ha Saoz. Un taol-kleze en dour e voe dre ma ne voe ket kaset sikourioù ebet d'al lu polonat en desped d'an emglevioù etre an tri vro, kement hag un diskleriadur brezel d'an 3 a viz Gwengolo 1939.
Prosauropoda
Ar Prosauropoda a oa geotdebrer. Bevet o deus etre an Triaseg ha deroù ar Juraseg, ha kemeret e oa o lec'h goude se gant ar Sauropoda, geotdebrerien pevarzroadek ramz.
Hiziv an deiz, karrekaennoù eus Prosauropoda kavet e Madagaskar eo ar c'hoshañ karrekaennoù dinosaored anavezet.
Aloubadeg Polonia
Ar c'holloù a oa bet:
Richard Owen
Sir Richard Owen (20 a viz Gouere 1804-18 a viz Kerzu 1892) a oa ur bevoniour arbennikaet war an anatomiezh keñveriet hag ur paleontologour eus Breizh-Veur, loread eus ar Royal Medal e 1846, eus ar vedalenn Copley e 1851 hag eus medalenn Linnée e 1888. E labourioù anatomiezh keñveriet o deus roet an digarez dezhañ da vadeziñ meur a strollad bras a loened mellkeinek karrekaet, en o zouez an dinosaored.
Spesadoù
<!--
Ses débuts
Il envisage la carrière médicale habituelle mais son inclination le pousse vers la recherche en anatomie et Abernethy le pousse à accepter le poste d'assistant du conservateur du musée du Royal College of Surgeons William Clift. Cette agréable occupation le pousse à abandonner la pratique médicale et à se lancer dans la recherche. Il prépare une série de catalogues du musée ; durant ce travail, il acquiert les connaissances en anatomie comparative qui lui seront utiles pour le reste de sa carrière, spécialement pour l'étude de fossiles. En 1836, il devient professeur et en 1849 il succède à Clift comme conservateur du musée. Il occupe ce poste jusqu'en 1856 où il devient surintendant du département d'histoire naturelle du British Museum. Sa réorganisation de ce département conduira à le séparer du British Museum pour créer le Natural History Museum. Il reste à ce poste jusqu'en 1884.
Sa carrière est éclaboussée par plusieurs accusations de plagiat scientifique. Ceci culmine en 1844 lorsqu'il s'attribue le crédit d'un article sur les bélemnites qui avait déjà été présenté quelques années auparavant à la Geological Society of London par Chaning Pearce. En conséquence, il est démis de ses fonctions à la Geological Society et à la Royal Society.
Pycnonotus squamatus
Pycnonotus squamatus a zo ur spesad bulbuled eus ar c'herentiad Pycnonotidae.
Richard Owen
Les invertébrés
Tandis qu'il catalogue la collection du Royal College of Surgeons, Owen ne se confine pas aux préparations déjà effectuées mais saisit aussi chaque occasion de faire de nouvelles dissections. Il bénéficie du privilège de pouvoir examiner les spécimens morts de la Zoological Society of London. Quand cette société commence à publier des articles scientifiques, ses contributions sont la principale source en anatomie. Sa première publication est Memoir on the Pearly Nautilus en 1832, rapidement considérée comme un classique. À partir de ce moment il continue son travail en anatomie comparative et en zoologie pendant près de cinquante ans. Il décrit des spongiaires (1841, 1857), découvre un parasite du muscle humain Trichinella spiralis (1835, voir aussi James Paget). Il étudie en détail des brachiopodes et met en place une classification adoptée pendant une longue période. Il décrit des mollusques tel que le spirula en 1850 et d'autres céphalopodes vivants ou fossiles et propose leur classification en deux branches Dibranchiata et Tetrabranchiata en 1832 qui devient universellement acceptée. L'arthropode Limulus est aussi l'objet d'un mémoire en 1873.
Osnabrück
Osnabrück (distaget [ɔsnaˈbʁʏk] en alamaneg, Ossenbrügge e Plattdüütsch) zo ur gêr e Saks-Izel, en Alamagn.
Pycnonotus squamatus
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
Richard Owen
Poissons, reptiles et oiseaux
L'essentiel de son travail sur les reptiles est lié aux squelettes fossiles et ses principaux mémoires sur les spécimens britanniques seront réédités en quatre volumes appelés History of British Fossil Reptiles. Il publie le premier compte-rendu volumineux sur le groupe de reptiles terrestres du Mésozoïque qu'il nomme dinosaures. Il reconnaît aussi le premier le curieux groupe de reptiles du Mésozoïque primitif qui possède des affinités avec les amphibiens et les mammifères et les nomme  Anomodontia. La plupart proviennent d'Afrique du Sud et lui fournissent le matériel nécessaire à son Catalogue of the Fossil Reptilia of South Africa publié par le British Museum en 1876. Entre autres travaux sur les oiseaux, son mémoire classique sur l'aptéryx (1840-1846), une longue série sur l'espèce disparue du moa (Dinornithidae) de Nouvelle-Zélande, d'autres mémoires sur l'aptornis, le notornis, le dodo, et la grand pingouin, doivent être mentionnés. Sa monographie sur l'archéoptéryx, 1863, un oiseau denté à longue queue provenant de Bavière, a aussi marqué son époque.
Osnabrück
Emañ ur 80 km bennak er gwalarn da z-Dortmund, 45 km er biz da v-Münster, ha war-dro 100 km er c’hornôg da Hannover. Diazezet eo en un draoñienn en hanternoz da goad Teutoburg. D’an 30 a viz Mezheven 2006 e oa poblet gant 163 357 a dud, ar pezh a rae da Osnabrück bezañ an trede kêr vrasañ e land Niedersachsen (Saks-Izel), goude Hannover ha Braunschweig.
Richard Owen
Poissons, reptiles et oiseaux
Avec Benjamin Waterhouse Hawkins, Owen crée les premières sculptures grandeur nature réalistes de dinosaures. Certaines de celles-ci sont créées pour l'exposition universelle de 1851, d'autres quand le Crystal Palace est déplacé à Sydenham dans le sud de Londres. Owen y a organisé un célèbre dîner où 21 des plus fameux scientifiques de l'époque ont été invités.
Osnabrück
Istor
Kreskiñ a reas kêr Osnabrück e-kichen an eskopti savet eno gant Karl Veur, roue ar Franked e 780. E 804 e oa bet savet eno, gant Karl Veur, ar Gymnasium Carolinum, a vefe neuze, hervez kont, koshañ skol Alamagn ha koshañ skol Europa. A-raok ar bloavezh 803 e oa deuet kêr da vezañ sez priñs-eskob Osnabrück. En Impalaeriezh Santel Roman e oa priñselezh-eskopti Osnabrück betek 1803.
Richard Owen
Les mammifères
Les contributions de Owen les plus marquantes concernent les monotrèmes, les marsupiaux et les singes anthropoïdes. Tandis qu'il décrit des restes fossiles en 1870, il est le premier à reconnaître les deux groupes d'ongulés, ceux avec un nombre pair de doigts, les artiodactyles, et ceux avec un nombre impair de doigts, les périssodactyles. Toutefois la plupart de ses travaux sur les mammifères concernent des espèces disparues sur lesquelles son attention semble avoir été attirée par la remarquable collection de fossiles sud-américain de Charles Darwin. Les toxodons des pampas constituent la première évidence d'un ongulés disparu, un pachyderme possédant des caractéristiques des rongeurs, des édentés et des cétacés herbivores. Il découvre aussi des tatous géants qu'il nomme glyptodon (1839) et écrit des mémoires sur des espèces de paresseux géants vivant au sol, les mylodon (1842) et les megatherium (1860) entre autres importantes contributions.
À la même époque Sir Thomas Mitchell découvre des os fossilisés en Nouvelle-Galles du Sud qui fournissent à Owen le matériel pour la première contribution d'une longue série sur les mammifères disparus d'Australie, qui seront rééditées en 1877. Il découvre les diprotodons et les thylacoleo ainsi que des espèces de kangourous et des wombats géants. Dans le même temps, il collecte des fossiles des îles Britanniques et entre 1844 et 1846 publie son History of British Fossil Mammals and Birds qui est suivi par de nombreux autres mémoires dont Monograph of the Fossil Mammalia of the Mesozoic Formations. L'un de ses derniers travaux est intitulé Antiquity of Man as deduced from the Discovery of a Human Skeleton during Excavations of the Docks at Tilbury.
Ses legs
La lecture des mémoires d'Owen réclame une lecture laborieuse, due à la nomenclature utilisée et l'ambiguïté de ses modes d'expressions ; une faible part de sa terminologie sera universellement reconnue et sera donc plus ou moins négligée. Dans le même temps, il faut se souvenir qu'il est un pionnier dans la nomenclature anatomique concise et que, au moins pour les squelettes de vertébrés, ses termes sont choisis selon un schéma philosophique soigneusement réfléchi qui distingue pour la première fois clairement entre l'analogie et l'homologie. La théorie d'Owen sur les Archetype and Homologies of the Vertebrate Skeleton illustré en 1849 par On the Nature of Limbs décrit la structure des vertébrés comme consistant en une série de segments fondamentaux identiques, chacun modifié en fonction de sa position et de sa fonction. Beaucoup de ces idées sont chimériques et échouent quand on les examine du point de vue de l'embryologie, qu'Owen ignore systématiquement dans tous ces travaux. Toutefois sa vision possède une valeur distinctive à cette époque.
Il traite rarement du problème philosophique plus profond soulevé par les progrès de la biologie. Ses généralisations ne s'étendent guère au-delà de l'anatomie comparative, des phénomènes d'adaptation à la fonction et des faits géographiques ou des distributions géologiques. Toutefois ses leçons sur la parthénogenèse publiées en 1849 contiennent l'essence de la théorie du plasma germinatif élaborée plus tard par August Weismann. Il fait aussi plusieurs fois des allusions, mais assez vagues, à la succession des genres et des espèces et à leur possible dérive les unes des autres. Il se réfère plus particulièrement aux formes successives de chevaux (1868) et de crocodiles (1884) mais il n'a jamais dit clairement jusqu'à quel point il admettait les théories modernes sur l'évolution. Il se contenta de cette simple remarque : « La démonstration inductive de la nature et du mode d'opération des lois gouvernant la vie devrait dorénavant être le plus grand but des philosophes naturalistes. » -->
Megalosauroidea
Ar Megalosauroidea zo anezhe ur gladenn Tetanurae diazez, Theropoda o doa bevet adalek ar Juraseg kreiz betek ar C'hretase uhel (senomanian). Kavet e vezent er bed a-bezh. Dizoloet ez eus karrekaennoù anezhe war an holl kevandirioù nemet en Okeania hag en Antarktika e vefe. Er strollad-se e kaver unan eus ar breizherien vrasañ o deus bevet war an Douar (Spinosaurus aegyptiacus) met peurliesañ e vez etre ment izili ar gladenn-se.
Deskrivadur
Ar Megalosauroidea o doa izili a-raok kreñv gant ur skilf bras-kenañ ouzh ar biz kentañ hag ur c'harvan na oa ket gwall dev. Izili nevesañ ar gladenn-se eo izili kerentiad ar Spinosauridae, loened o c'hlopenn strizh hag astennet war-raok a zebre pesked dreist-holl. ,
Megalosauroidea
<!--
-->
Derby (disheñvelout)
Derby zo ur gêr eus Bro-Saoz, e kontelezh Derbyshire.
Gallout a ra bezañ ivez :
Don Knotts
Jesse Donald Knotts (anavezetoc'h evel Don Knotts), bet ganet e Morgantown (West Virginia, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 21 a viz Gouere 1924 hag aet da Anaon d'ar 24 a viz C'hwevrer 2006 e Los Angeles (Kalifornia, SUA), a oa un aktour, ur fentigellour ha saver senario stadunanat.
Skol (disheñvelout)
Ur skol zo un ti ma vez roet deskadurezh.
Bez' e c'hall bezañ ivez :
En anvioù
Kavet e vez ar ger en anv meur a aozadur:
Keith Ferguson
Keith James Ferguson, ganet e Los Angeles (Kalifornia, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 26 a viz C'hwevrer 1972, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Ceratosauria
Ar Ceratosauria zo izili eus strollad an dinosaored theropoda termenet evel hollad an Theropoda dezhe un hendad boutin nevesoc'h gant Ceratosaurus evit gant an evned. Ar skiantourien n'emaint ket holl a-du hiziv an deiz diwar-benn pe spesad a oa er strollad-se pe diwar-benn perzhioù heverk Ceratosauria, daoust ma ne oa ket ken emdroet o morfologiezh hag hini an Tetanurae. Hervez an damkaniezh nevesañ ha degemeret ar muiañ, emañ e-touez ar Ceratosauria Theropoda ar Juraseg hag eus diwezh ar c'hretase da-heul : Ceratosaurus, Elaphrosaurus, hag Abelisaurus, kavet en hantervoul su dreist-holl. Da gentañ, Ceratosauria a vode an dinosaored meneget mui Coelophysoidea ha Dilophosauridae, ar pezh a empleg en em zispartias ar c'heratosauria kalz abretoc'h diouzh an Theropoda all. Koulskoude, ar studiadennoù nevesañ o deus diskouezet ne'z ae ket Coelophysoida ha Dilophosaurida d'ober ur gladenn gant ar C'heratosauria all, ha n'emaint ket e-barzh ar strollad-se eta.
Alexis Valdés
Alexis Valdés zo un aktour kuban, kaner, ha primganer, ha fentigeller kuban.
Ptyonoprogne obsoleta
Ptyonoprogne obsoleta (Hirundo obsoleta kent) a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Hirundinidae.
Coppélia
Coppélia a zo ur varrez korollet gant Arthur Saint-Léon war tonioù savet e 1870 gant Léo Delibes diwar ur gontadenn gant Hoffmann.
Alexis Valdés
Goude bout aktour e Kuba e-pad 10 vloaz eo bet o chom e Spagn er bloavezhioù 1990, ma labouras en abadennoù skinwel evel  El club de la comedia. En 2005 e savas e film kentañ, Un rey en La Habana. O chom e Miami ha betek kerzu 2012 edo o kinnig un abadenn skinwel spagnolek fentigellat anvet "Esta noche tonight" ma tegemere arzourien ha kanerien broioù spagnolek ar Mor Karib (Kuba, Kolombia,...) evel Oscar D'León, La India, pe Aymée Nuviola.
Ptyonoprogne obsoleta
Anvet e voe Cotyle obsoleta (kentanv) da gentañ-penn (e 1850) gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).
Coelophysoidea
Ar C'hoelophysoidea a oa dinosaored boutin-kenañ e diwezh an Triaseg hag e deroù ar Juraseg. boutin-kenañ e oant ha marteze e kaved anezhe war an holl gevandirioù. Ar C'hoelophysoidea a oa holl geotdebrerien vistr damheñvel da welet gant ar C'hoelurosauria, a oa renket gante gwezhall, ha darn eus ar spesadoù o devoa kribelloù bresk. Etre 1 ha 6 m e oant. N'ouzer ket peseurt neuz o doa, ha kalz arzourien o deus savet skeudennoù anezhe gwezh gant skant gwezh gant pluñv. Lod eus ar spesadoù o deus bevet e bagadoù moarvat, evel ma c'haller soñjal diqar lec'hiennoù ma oa kavet karrekaennoù niverus eus ar spesad-se asambles.
Ptyonoprogne obsoleta
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl.
Coppélia
Entanet eo Frantz gant trolinenn gCoppélia, bet gwelet a-dreñv prenestr stal ar paotr kozh Coppélius. Siwazh n'eo-hi nemet ur vargodenn.
Coelophysoidea
Genadoù Coelophysoidae anavet-mat eo Coelophysis, Procompsognathus ha Liliensternus. Ar pep brasañ eus an dinosaored a veze renket en takson "Podokesauridae" gwezhall zo renket bremañ e-touez ar C'hoelophysoidea.
Ptyonoprogne obsoleta
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ :
Sallen
Sallen a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Heterodontosauridae
Heterodontosauridae a zo ur c'herentiad eus kentañ dinosaored an Ornithischia a oa bet sellet oute alies evel un distaoladenn abred eus an Ornithopoda. Koulskoude, studiadennoù o deus lakaet ar skiantourien da soñjal nevez ’zo e vijent bet tostoc'h d'ar Marginocephalia. Dibaot eo o c'harrekaennoù avat. Bevañ a raent e diwezh an Triaseg ha marteze ez int chomet bev betek deroù ar c'hretase.
Sallen
Armerzh
left|thumb|Park [[Rod-avel|rodoù-avel]]
Feur-emglev Frankfurt (1489)
Feur-emglev Frankfurt a voe sinet d'an 22 a viz Gouere 1489 e Frankfurt am Main etre Masimilian Aostria ha kannaded ar roue gall Charlez VIII. Dre ar feur-emglev-se e asante Charlez VIII lakaat ar peoc'h da ren etre an Impalaer Masimilian hag emsavidi Flandrez hag asantiñ a rae ivez lezel ar c'hêrioù a oa bet aloubet gant ar C'hallaoued e Breizh, gant ma vefe kaset kuit ar soudarded saoz eus he bro gant an Dugez Anna Breizh.
Masiela Lusha
thumb|right|Masiela Lusha Masiela Lusha, zo un aktourez eus ar Stadoù-Unanet.
Ganet eo bet Masiela Lusha en Albania, d'an 23 a viz Here 1985.
Trotro
Trotro, pe an azen Trotro, pe Trotig e brezhoneg, zo un heuliad levrioù evit ar yaouankiz skrivet gant Bénédicte Guettier hag embannet gant Gallimard abaoe ar bloavezh 2000.
Lakaet eo bet troioù-kaer Trotig e brezhoneg gant ar gevredigezh Dizale ha gallout a reer o fellgargañ dre al lec'hienn Breizhvod.
An azen Tro tro
Un dudenn evit ar vugale eo ha plijout a ra dezhi c'hoari gant poulladoù dour met displijet bras eo gant pakañ ur gibelladenn pe debriñ sardin. Un azen laosk ha foutouilhek eo gant un ijin dibar.
Trotro a zo un azen fentus ha gant joa-bevañ, klask a ra kavout tuioù mat e pep koulzad eus e vuhez. Plijout a ra dezhañ, evel-just, c'hoari a-hed an deiz.
Anctoville
Anctoville a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant teir c'humun all d'ober ur gumun nevez: Aurseulles.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|Iliz Feuguerolles
left|thumb|Iliz Sermentot
Ilizoù katolik:
Scott Adsit
Robert Scott Adsit, bet ganet e Northbrook (Illinois, Stadoù-Unanet Amerika) d'ar 26 a viz Du 1965, a zo un aktour, skrivagner ha fentigellour stadunanat.
Mohamed Haddouche
Mohamed Haddouche zo bet ganet d'an 19 a viz Eost 1984 en Aljeria.
Meurc'hoarier echedoù aljerian.
Mestr Etrebroadel eo abaoe 2004.
Mestr Meur abaoe 2014.
2 497 edo e renk Elo e miz Du 2016, pezh a lak anezhañ e penn ar c'hoarierien aljerian.
Disoc'hoù hiniennel
C'hwec'h gwezh e voe Kampion Echedoù Aljeria er bloavezhioù 2005, 2009, 2012, 2013, 2014 ha 2015.
E 2004 e voe trede e Kampionad Afrika dindan 20 vloaz e Tripoli (Libia). E miz Here 2014 e voe Kampion ar Strollad A er Memorial Med Slama e Monastir (Tunizia).
Cerapoda
Ar Cerapoda zo un isurzhiad dinosaored eus strollad an Ornithischia.
Rannet int e tri strollad bras. Da gentañ an Ornithopoda (« treid laboused »). Ar strolladoù all zo Pachycephalosauria (« Glazarded o fenn tev ») hag ar Ceratopsia (« dremmoù kornek »).
Dugelezh Breizh
Dugelezh Breizh (galleg: Duché de Bretagne) a vez lavaret eus gouarnamant Breizh etre 939 ha 1547. Tachenn an dugelezh a oa hini Breizh istorel, gant Bro-Naoned. An dugelezh a oa bet savet goude ma voe skarzhet al luioù viking eus ar vro e 939. Distabil e oa an dugelezh en Xvet hag XIvet kantved, an duged a oa gwan gant ur galloud gwirion war o douaroù personel. Al liammoù a oa reoù en entremar gant Dugelezh Normandi. A-wechoù e oa kevredet an dugelezhioù, a-wechoù all evel e-pad ar brezel Norman-Breton (1064-1066) e-pad ren Konan II enebet ouzh Gwilherm II.
Sauropoda
Ar Sauropoda zo un danurzhiad dinosaored pevarzroadek geotdebrer eus isurzhad ar Sauropodomorpha. Bevañ a rejont etre ar Juraseg kreiz hag ar C'hretase uhel ha kemer lec'h ar Prosauropoda war ar blanedenn a-bezh. E-touez ar Sauropoda emañ an dinosaored hirañ ha brasañ (Brachiosaurus, Diplodokus, sauroposeidon), ha dre se al loened brasañ a oa biskoazh war-c'horre an Douar. Setu amañ un darn eus kerentiadoù an danurzhiad :