cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1213
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1213
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1213
Agua Caliente, California
Agua Caliente a c'hall bezañ meur a lec'h e Kalifornia, SUA.
Sabrenn (disheñvelout)
Ur sabrenn zo :
Greunader (pesk)
Ar greunadered, pe razhedenned, eo ar pesked a ya d'ober ar c'herentiad Macrouridae.
War-dro 35 genad ha 380 spesad greunadered zo.
thumb|left|250px|Albatrossia pectoralis
Verbadurezh
Er yezhoniezh e vez implijet an termen verbadurezh  (saoz: verbification pe verbing) evit komz eus un argerezh deveradurezhel a dalvez da lakaat un anv-kadarn, un anv-gwan pe ur ger nann-verbel all da vezañ implijet evel ur verb.
Ur c'hemm arc'hwel eo ar verbadurezh neuze ha gallout a ra bezañ merket gant ur morfem resis pe amverk
Verbadurezh merket
Pa deu ur ger, eus ur rummenn yezhadurel all, da vezañ implijet evel verb e vez merket ar c'hemm arc'hwel-se a-drugarez da argerzhadurioù deveradurezhel vorfologel, da lâret eo a-drugarez da implij kengerioù, da skouer:
Verbadurezh amverk
Bez' e c'hell ar c'hemm rummenn yezhadurel bezañ amverk avat, da lâret eo e yezhoù 'zo e c'hell bezañ implijet ur ger eus ur rummenn yezhadurel all evel verb war-eeun hep degas kemm morfologel ebet. Un doare tregemmerezh boutin-tre e saozneg an hini eo, da skouer:
Oud-Berkijn
Oud-Berkijn  pe Noord-Berkin ( e galleg:Vieux-Berquin ) a zo ur gumun eus Flandrez Frañs, e departamant an Norzh, e Hanternoz Bro-C'hall.
Nieppe Bois (Rue du Bois) British Cemetery
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo.
Aval Wood Military Cemetery
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo.
Sabrenn (pesk)
Ar sabrenn (Trichiurus lepturus) a zo ur pesk mor hir.
Ч
Pempvet lizherenn war 'n-ugent al lizherennoù kirillek eo Ч, ч (tche) hag a dalvez evit skrivañ ar gensonenn skrivet /ʧ/ pe /ʨ/ hervez al Lizherenneg fonetikel etrebroadel.
Implijet e oa bet ivez evel ul lizherenn ispisial eus al lizherenneg latin implijet etre 1957 ha 1986 evit skrivañ ar djangeg (zhang).
Implijet e veze evit merkañ un donenn, hag abaoe 1986 e vez implijet al lizherenn x en he lec'h.
Ploutarc'hos
Ploutarc'hos (e gregach: Πλούταρχος), pe Plutark (eus al latin: Plutarchus), a oa bet ganet e C'haeroneia (Χαιρώνεια), en Aonia (pe Beotia), war-dro ar bloavezh 46 ha marvet eno e 125, a oa un istorour gresian.
Verb daoudranzitivel
Ar verboù daoudranzitivel (saoz. ditransitive) o devez div renadenn verb, anvet ar gouzañver/renadenn eeun hag ar resever/renadenn dieeun.
Ploutarc'hos
E vuhez
Tud e karg ha pinvidik e oa e dud, ha kaset e voe da studiañ da Atena. Da gentañ e voe kenteliet diwar-benn prederouriezh Platon goude se ez eas da welout skolioù all, ken war ar brederouriezh, ken war ar retorik, ken war ar skiantoù. Deuet e oa a-benn da vezañ keodedour eus Atena, ma voe aesoc’h dezhañ beajiñ en-dro d’ar Mor Kreizdouarel. Da gentañ e weladennas Egipt, goude-se Azia Vihanañ ha da c’houde Roma.
Hervez ar Souda e oa bet anvet prokulator en Ac’haia e kreisteiz ledenez ar Pelopónnēsos, en amzer an impalaer Hadrian. Moarvat ne oa ket bet diefed harp e vignoned. Distreiñ a reas da C’heronia war-dro 90 hag eno e skrivas ar pep brasañ eus e oberenn. Beleg Apollo e oa ivez e Delfi.
Ar Buhezioù keñver-ha-keñver
Ar Buhezioù keñver-ha-keñver (e gregach Βίοι Παράλληλοι / Bíoi Parállêloi) a zo enne 50 buhez, 46 anezhe kinniget dre ziv, o lakaat ur Gresian hag ur Roman tal ouzh tal (evel Tezeus ha Romulus, Alesant Veur ha Julius Caesar, Demostenes ha Cicero).
E dibenn pep daouad peurvuiañ e teu ur pennad berr (σύγκρισις / súnkrisis) da geñveriañ an daou zen. Kollet eo bet an daouad kentañ a oa diwar-benn Epaminondas ha Scipio. E-touez ar buhezioù all emañ re Artaxerxes an Eilvet, Aratos, hag an eizh buhez caesared, adalek Aogust betek Vitellius.
Al levr-se eo an hini brudetañ diwar zorn Ploutarc’hos. Meulet eo bet gant Montaigne, ha bet Shakespeare o klask e-barzh danvez meur a bezh-c’hoari.
E buhez Alesant e kaver meneg eus darvoudoù n’int ket bet kontet gant den ebet all. E buhez ar roue roman Numa Pompilius ez eus displegadennoù talvoudus diwar-benn an deiziadur roman.
Ar Moralia
Ar Moralia zo anezho un 230 skrid savet diwar-benn a bep seurt, met n’eus nemet 79 a zo deuet betek ennomp. N’eo ket Ploutarc’hos e-unan a roas an anv–se dezho, met ur manac’h bizantat Máximo Planudes, a zastumas en XIII-vet kantved un toullad skridoù strewet amañ hag ahont. Skrivet int diwar-benn :
Modh
Modh a vez graet eus un nyat (kumuniezh) marc'hadourien (bania) genidik e penn-kentañ eus Modhera e Stad Gujarat en Xvet kantved-.
Macbeth
thumb|330px|Macbeth thumb|275px|right|Macbeth ha Banquo gant ar gwrac'hed, livet gant [[Johann Heinrich Füssli.]] thumb|275px|right| Ar gwrac'hed hag ar weledigezh, livet gant [[William Rimmer( 1816-1879).]] Macbeth zo ur pezh-c'hoari gant William Shakespeare, ar verrañ eus e drajediennoù, skrivet etre 1603 ha 1606, diwar-benn ur roue skosat, Macbeth, a renas en e vro etre 1040 ha 1057.
Kaoz zo ennañ eus dañjer ar c'hoant-galloud ha trubarderezh ar vignoned.
Modh
Un nebeud Modhed vrudet
Hindoued Vaishnava eo ar Vodhed pe, a-wechoù, Jained. Dre m'eo digresket an niver a Vodhed jain er c'hantvedoù diwezhañ o deus kavet bod e kumuniezh jain an nav-nat.
Macbeth
Diwar-benn ar c'hoari
Lady Macbeth a lavarer a zo diaes-meurbet da c'hoari d'ur vaouez, ha n'eus ket diaesoc'h er c'hoariva.
Modh
Kuzulier speredel mamm Mahatama Gandhi a oa ur manac'h jain Becherji. Diwar e intrudu eo ma c'houlennas mamm Gandhi ouzh he mab prometiñ chom hep debriñ tamm kig ebet e Bro-Saoz, a-benn ma c'hallfe-hi reiñ hec'h asant dezhañ da vont di da studiañ ar gwir.
Macbeth
Brezhoneg
Makbez, troet gant Roparz Hemon e 1939, Sterenn, 1941.
Galina
Galina (pe Гали́на e ruseg) zo un anv-badez rusek.
Yimtchoungroueg
Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr ar yezhoù aoek eo ar yimtchoungroueg (yimchungrü, tozhuma pe yachumi) komzet gant 37 000 den pe war-dro (1997) e Nagaland en India.
C'hwec'h rannyezh a zo:
1587
Diwar-benn bloavezh 1587 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1587
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1587
Ɽ
Ul lizherenn latin ispisial eo Ɽ, ɽ, implijet evit skrivañ un nebeud yezhoù soudanek evel ar heibaneg, ar c'hoalibeg, ar moroeg hag an otoroeg.
Implijet e vez ivez al lizherenn vihan gant ar Lizherenneg Fonetikel Etrebroadel evit ober diouzh treuzskrivadennoù fonologel pe fonetikel.
Beatris Loren
Beatris Loren, pe Beatris Bar ( Béatrice de Bar  e galleg), marvet en 1076, a voe, dre he dimezioù, markizez Toskana, goude-se dugez Lotaringia Izel. Eil merc'h an dug Frederig II Loren, a oa dug Lotaringia Uhel ha kont Bar, ha Matilda Swabia e oa he mamm.
Pa varvas he breur Frederig III Loren e voe savet Beatris hag he c'hoar Sofia Bar gant he moereb Gisela Swabia, a oa pried an impalaer Konrad II. En 1037 e voe dimezet da v-Bonifatius III Toskana (war-dro 052), Dug-meur Toskana. Tri bugel o doe:
Drouklazhet e voe Bonifatius III en 1052, ha diwar-se e voe lakaet da ren e stadoù he fried da c'hortoz he mab da vout en oad. Met pa varvas he mab e tistroas da Lotharingia-Izel. En 1054 e timezas d'he c'henderv, Godefroy II († 1069), dug Lotharingia-Izel, hep aotre an impalaer Herri III, abalamour ma oa en em savet Godefroy II meur a wech a-raok hag e krede ne vije ket bet roet aotre ebet dezhañ.
Ha setu Henri III da skrapañ Beatris hag he merc'h Mathilde.
Goude marv Godefroy e tistroas Beatris da Doskana, ma skoazellas ar pab Gregor VII da stourm ouzh ar Sarrasined hag an Normaned.
Maner Kernod
Maner Kernod a zo ur maner e Mellag, nepell diouzh Kemperle, e Kerne Izel, e Penn ar Bed.
Trondheim
thumb|Ar gwel eus iliz-veur Trondheim, war-zu ar fjord Trondheim (distaget [] pe [] e norvegeg) zo ur gêr vras eus Norvegia, an trede kêr vrasañ eus ar vro, e kontelezh Sør-Trøndelag. Annezet eo gant 158 613 a dud er gêr hec'h-unan (niveradeg Eost 2006) ha 246 751 a dud en trowardroioù. Emañ war ribl ar stêr Nidelva, el lec'h m'en em daol en Trondheimsfjord. E-touez ar savadurioù pennañ e Trondheim, emañ iliz-veur Nidaros, un iliz-veur eus ar Grennamzer hag an hini vrasañ e Skandinavia.
Maner Kernod
Istor ar savadur
Soñjal a reer e voe savet ur maner eno ken abred hag en kantved, rak kavet ez eus bet roudoù unan eus ar mare-se.
Lodennoù koshañ ar maner a weler hiziv a voe savet e-kreiz ar kantved. D'ar mare-se e oa perc'hennet ar maner gant ar familh Leskoad, ha skoed-ardamez ar familh a weler en unan eus gwerennoù livet ar chapel. Goude-se e voe perc'hennet gant meur a familh : Le Bœuf, Le Veer, du Vergier de Kerorlay ha de Poulpiquet de Brescanvel. Kemmoù a voe degaset d'ar savadur er hag en  kantved.
Kumuniezh kumunioù Bro Ankiniz
Kumuniezh-kumunioù Bro Ankiniz, berraet e KUMBA, a zo un etrekumuniezh lec'hiet e departamantoù Liger-Atlantel ha Maine-et-Loire. Krouet eo bet e 1977. Merañ a ra un dachenn a 863,32 km² gant 66,984 a dud o chom e 2017.
Maner Kernod
Istor ar savadur
Pouezus e oa ar maner a-fet labour-douar : er kantved e voe savet ur solier dezhañ bannoù-koad, a-us d'un tremen. Unan eus ar skouerioù nemeto a gaver e Breizh eo. E penn-kentañ an kantved e voe plantet gwez avaloù chistr. E 1995 e voe aozet ur verje arnodiñ : hiziv an deiz e kaver enni 42 spesad avaloù chistr disheñvel. Da vare an Dispac'h gall e voe degemeret beleien ha chouanted er maner, en ur guzhiadell e choment.
Sar boutin
Ar sar boutin (Diplodus sargus) a zo ur pesk mor hag a vev e reter ar meurvor Atlantel hag er mor Kreizdouar.
Maner Kernod
An domani hag an dielloù
Anavezout a c'haller darvoudoù pennañ an istor dre ma'z eus bet miret dielloù e-leizh abaoe ar kantved.
Kumuniezh kumunioù Bro Ankiniz
Ar c'humunioù
20 kumun a zo:
Maner Kernod
An domani hag an dielloù
Gouzout a reer da skouer e oa an domani 73 hektar dezhañ er kantved. Met gant ar c'hemmoù armerzh, hag al lodennerezhioù ne chom nemet 30 hektar hiziv an deiz. Gant an dielloù e c'haller gouzout ivez e oa pemp ruskenn er maner da vare an Dispac'h Gall, ar pezh n'eo ket souezhus rak a-bouez e oa ar gwenanerezh e Kerne Izel, hag ivez ur muz testeniet en dielloù abaoe 1540. Kempennet eo bet e 1993. Annezet e voe ar maner betek 1989 ha pa varvas ar perc'henn diwezhañ e voe prenet gant Kuzul meur Penn ar Bed e 1990. E 1991 e voe lakaet da savadur istorel. Hiziv an deiz ez eo gouestlet d'al lennegezh dre gomz, hag ennañ e kaver Kreizenn enklask ha dielloù al lennegezh dre gomz. Ur rann eus skol-veur Brest eo.
Unaniezh Afrika
Unaniezh Afrika a oa bet savet d'an 9 a viz Gouere 2002, e-lec'h an Aozadur evit Unvaniezh Afrika, un aozadur koshoc'h a vode dija stadoù Afrika.
Ar palioù embannet gant Unaniezh Afrika eo kas war-raok an demokratelezh ha gwirioù mab-den ha gwellaat an armerzh dre Afrika a-bezh. Muioc'h a c'halloud en deus Unaniezh Afrika eget n'en doa an AUA, evit emellout e traoù diabarzh ar stadoù zo izili. Ganti ez eus ul lez-varn etrebroadel, nerzhioù da virout ar peoc'h hag ur bank kreiz.
Prezidanted
Bep bloaz e vez anvet ur prezidant nevez, dilennet a-douez renerien o bro.
Sar begek
Ar sar begek (Diplodus puntazzo) a zo ur pesk mor hag a vev e reter ar meurvor Atlantel, er mor Kreizdouar hag er mor Du.
Renadenn verb
Da skouer, ar verboù unandranzitivel-mañ (saoz. monotransitive) da heulh o deus renadennoù eeun (merket gant arouezennoù tev) nemetken:
Ar verboù daoudranzitivel (saoz. ditransitive) o devez, diouzh o zu, div renadenn, anvet ar gouzañver (saoz. patient) hag ar resever (saoz. recipient).
Merket e c'hell bezañ gant morfologiezh ar yezh ar perzhioù yezhadurel-se (gw. Nominativel-akuzativel).
E meur a yezh e vez merket gouzañver ur verb daoudranzitivel en ur mod heñvel-mik ouzh an doare ma vez merket renadenn nemeti ur verb unandranzitivel. Neuze e vez graet renadenn eeun diouti.
Merket en un doare disheñvel e vez resever ur verb daoudranzitivel hag e vez great renadenn dieeun outi.
Peuliesañ gant ar yezhoù a implij traodoù yezhadurel evel al latin, e vez merket ar renadenn eeun hervez reolennoù morfologel an akuzativel keit ha ma vez merket ar renadenn dieeun en un daore disheñvel hervez reolennoù an dativel.
E yezhoù all evel ar brezhoneg na implijont ket traodoù yezhadurel e vez anavet perzhioù ar renadennoù, eeun pe dieeun, hervez o lec'h er frazenn hag gant araogennoù, d.s.:
E brezhoneg e talvez ar rannouigoù-verb a hag e hag ar c'hemmadurioù da diwel perzh an renadennoù en ur frazenn.
E darn vrasañ yezhoù ar bed e teu ar renadenn verb goude ar verb.
Bez' e c'hell renadenn ur frazenn dont da vezañ rener ar frazenn dre implijout an tu-gouzañv, d.s.
Ʋ
Ul lizherenn latin ispisial eo Ʋ, ʋ, implijet evit skrivañ un nebeud yezhoù eus Afrika evel an eweeg (ma vez distaget []).
Implijet e vez ivez al lizherenn vihan gant al Lizherenneg Fonetikel Etrebroadel evit treuzskrivañ ar gensonenn [ʋ], distaget hanter-hent etre ur v hag ur w, evel en izelvroeg.
BMEzine
BME, pe BMEzine, pe Body Modification Ezine zo unan eus lec'hiennoù-brudañ an doullerien-groc'hen a vicher. Enni e kinnigont skeudennoù korfoù toullet hag ar stalikerezh ha marc'hadourezh a ya da-heul, bravigoù hag all.
Kaoz a vez a-wechoù gante eus istor an toullañ-kroc'hen, hervez ma vez gwelet gante.
Kavet e vez ivez pennadoù savet gant tud da ganañ meuleudi d'an toullgorfañ, e doare ar bruderezh a gaver e kazetennoù zo (da werzhañ mein pe louzoù burzhudus).
Diwar al lec'hienn-se eo savet an darn vrasañ eus pennadoù ar wikipedia saoznek war an toullañ-kroc'hen, hag ar re-se eo mammennoù ar re all. Ouzhpenn-se eo liammet tost kement pennad savet diwar-benn an toullañ-kroc'hen ouzh BMEzine
Bec'h
Bec'h o deus bet tud BMEzine gant al lezenn en Alamagn hag e SUA abalamour d'ar bruderezh a glaskent ober war-du ar yaouankiz. Diskleriet eo bet dañjet evit ar yaouankiz gant ar Bundesprüfstelle für jugendgefährdende Medien (pe BPjM) ar Rann Gevredadel evit ar Media Noazus d'ar Yaouankiz e 1999.
Rannoù kuzh
Serret eo ar rannoù-se eus al lec'hienn evit diwall ar vugale evit doare, abalamour d'ar skeudennoù eus oberoù a vazoc'hegezh reizhel a zo ar penndanvez anezho.
18 Du
Lidoù
Sant an deiz : Sant Maodez.
Den Helder
Den Helder (distagañ : ) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. E penn norzh ledenez Noord-Holland emañ, hag enni emañ diazezlec'h morlu an Izelvroioù. 178,83 km² eo gorread Den Helder (douar : 45,41 km², dour : 133,42 km²). D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 57 553 annezad enni. Ar c'hêrioù, kêriadennoù ha distrigoù da-heul a ya d'ober kumun Den Helder : Den Helder, Huisduinen, Julianadorp, Friese Buurt ha De Kooy. Oude Den Helder, Nieuw-Den Helder (savet er bloavezhioù 1950) ha De Schooten (savet er bloavezhioù 1960) eo ar c'harterioù pennañ.
Kêr heoliekañ an Izelvroioù eo Den Helder. Daou di-gar a zo : Den Helder ha Den Helder Zuid. Gant bagoù-treizh a gumpagnunezh TESO e c'haller mont eus Den Helder da Wadden pe da enezenn Texel.
Diazezlec'h ar morlu
thumb|left|200px|Skeudenn tapet gant ul loarell (NASA, 2007) thumb|left|200px|Tour-tan Lange Jaap
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Den Helder ez eus 31 dileuriad :
403
1156 Ab Urbe Condita = 403 goude J.-K.
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Yaou
Sangtameg
C'hwec'h rannyezh ez eus, :
1214
Diwar-benn bloavezh 1214 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Œ
Ul lizherenn latin ispisial eo Œ, œ savet diwar un o hag un e skrivet stag an eil ouzh egile.
1214
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1214
Œ
Implijet e veze evit skrivañ al latin er Grennamzer evit treuzskrivañ gerioù o tont diwar ar gresianeg οι peurliesañ, en ur ober an diforc'h gant oe deuet da vezañ distaget [eː].
1214
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1214
Œ
Implijet e vez ivez ken al lizherenn vihan hag al lizherenn vras gant ar Lizherenneg Fonetikel Etrebroadel evit ober diouzh treuzskrivadennoù fonologel pe fonetikel.
Renadenn dieeun
Ar verboù daoudranzitivel (saoz. ditransitive) o devez div renadenn, anvet ar gouzañver (saoz. patient) hag ar resever (saoz. recipient).
E meur a yezh e vez merket gouzañver ur verb daoudranzitivel en ur mod heñvel-mik ouzh an doare ma vez merket renadenn nemeti ur verb undranzitivel. Neuze e vez graet renadenn eeun diouti.
Merket e vez resever ur verb daoudranzitivel en un doare disheñvel hag e vez graet renadenn dieeun outi.
Ƅ
Ul lizherenn latin ispisial eo Ƅ, ƅ bet implijet evit skrivañ ar djangeg (zhang) etre 1957 ha 1986.
Renadenn dieeun
Peurliesañ, gant ar yezhoù a implij troadoù yezhadurel evel al latin, e vez merket ar renadenn eeun hervez reolennoù morfologel an akuzativel keit ha ma vez merket ar renadenn dieeun en un doare disheñvel hervez reolennoù an dativel.
Lasne
Lasne (e walloneg : Lane) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Brabant Wallonia.
Renadenn dieeun
E yezhoù all evel ar saozneg, avat, e vez merket perzh pep renadenn hervez al lec'h ma vezont kavet er frazenn.
E brezhoneg e vez merket seurt perzhioù gant ar rannigoù-verb 'a' hag 'e' hag o c'hemmadurioù.
Gwelet ivez
Object (grammar)
Sar penn du
Ar sar penn du (Diplodus vulgaris) a zo ur pesk mor.
Ƅ
Awenet e oa bet stumm al lizherenn-mañ gant hini ar sifr 6.
Implijet e veze evit merkañ an donenn skrivet [˧˧] hervez al Lizherenneg fonetikel etrebroadel hag abaoe 1986 e vez implijet al lizherenn h en he lec'h.
Gnaeus Pompeius Magnus
Gnaeus Pompeius Magnus, Pompeius Meur pe Pompeius a oa un jeneral, politikour ha den-a-Stad roman, ganet d'an 29 a viz Gwengolo 106 kent JK er Picenum (er Marche a-vremañ), en Italia, ha drouklazhet d'an 29 a viz Gwengolo 48 kent JK e Pelusium, nepell diouzh Aleksandria Egipt. Dimezet e oa bet pemp gwech, gant Julia, merc'h Caesar, peurgetket.
O vezañ kanmeulet peogwir e tistrobas ar Mor Kreizdouar eus morlaeron Kilikia hag a-drugarez d'e ergerzh-brezel a-enep da Vitridates etre -67 ha -63, e skoulmas Pompeius e -60 un emglev gant Caesar ha Crassus, an Driumvirelezh kentañ, o lodennañ ar galloud etrezo. Divroc'het gant ar Sened e teuas da vout brasañ enebour Caesar da c'houde. E -49 e strakas ar brezel-diabarzh. O vezañ klasket repu en Egipt e voe lazhet eno dre urzh ar faraon Ptolemaios XIII.
Deroù e Red-buhez
Mab e oa Pompeius d'ar jeneral Gnaeus Pompeius Strabo a voe kaoz anezhañ e-pad ar brezel sokial hag a voe kasaet gant pobl Roma. « Biskoazh ne voe ken kasaet un tad ha ken meulet e vab » eme Bloutarc'hos.
Dimezet eo bet pemp gwech. E bevare gwreg a voe merc'h Caesar, Julia. Gant merc'h Metellus Scipio, Cornelia, e timezas evit ar wech ziwezhañ.
Lush
Ur strollad shoegaze / dream pop saoz savet e Londrez e 1988 e oa Lush. Holl ganaouennoù ar strollad a voe savet ha kanet gant Miki Berenyi pe Emma Anderson. Paouez a reas ar strollad pa varvas Chris Acland d'ar 17 a viz Here 1996.
Gnaeus Pompeius Magnus
Unan eus jeneraled Sylla
Da 23 bloaz en doa e arme diwar hêr e dad hag e teuas da vout jeneral. Gant Sylla e savas a-du e-kerz ar brezel etre Sylla ha Caius Marius hag e voe trec'h war dalc'hidi hennezh e Sikilia hag en Afrika. Marcus Aemilius Lepidus a oa bet faezhiet gantañ ivez war-lerc'h.
A-drugarez d'e drec'hioù niverus e voe anvet da imperator gant e soudarded daoust d'ar fed ne oa nemet marc'heg, ar pezh a oa dibaot d'ar mare-se. Evit gwir, n'en doa karg ebet. Distroet trec'h war dalc'hidi ziwezhañ kostezenn Marius e resevas al lesanv (cognomen) « Magnus » digant Sylla, ar pezh a dalvez « Meur » o taveiñ da Aleksandr Veur. Un trec'hlid a voe profet dezhañ gant Sylla tra ma ne reseve Crassus nemet ur youadeg.
Mary McAleese
thumb Mary Patricia McAleese, Máire Pádraigín Mhic Ghiolla Íosa en iwerzhoneg, Mary Leneghan (Máire Ní Lionnacháin) hervez hec'h anv plac'h yaouank, ganet d'ar 27 a viz Mezheven 1951 e Belfast, a zo bet prezidantez Republik Iwerzhon eus an 11 a viz Du 1997 d'an 10 a viz Du 2011.
Gnaeus Pompeius Magnus
Unan eus jeneraled Sylla
E 77 kent JK e voe kaset da Hispania da vrezeliñ ouzh partizaned ziwezhañ Marius. Goude emgannoù niverus e voe trec'h war bagadoù Sertorius war-lerc'h un dekvloaziad a stourmoù kalet ha marv hennezh. Distreiñ a reas da Italia evit peurzistrujañ strolladoù diwezhañ Spartacus bet trec'het gant Crassus.
E 70 kent JK e voe anvet da goñsul, a-gevret gant Crassus, daoust d'ar fed n'en doa ket graet ar c'h-cursus honorum ret evit kaout ar garg-mañ (kestor, edil ha pretor war-lerc'h).
Lush
Miki Berenyi ha Emma Anderson en em anavezas ez-vihan pa oant o chom e Camden (norzh Londrez). Da gentañ e sonjont pep hini en he strollad : The Bugs ha The Rover Girls. Goude-se e savjont Baby Machines asambles gant Meriel Barham, hag a vo goude er Pale Saints. Pa'z eas kuit e teuas Baby Machines da vezañ Lush hag e tapjont ur gevrat gant al label 4AD Records, renet gant Ivo Watts-Russell.
Gnaeus Pompeius Magnus
Pompeius en Azia
E-pad ar goañv 67 kent JK e voe goulennet dezhañ mont da zilamat morlaeron ar mor Kreizdouar. Ez wir e lakae o argadennoù dizehan en arvar an treuzdougen-bevañs hag e oa ledenez Italia war-nes bout divoued. Kas a reas Pompeius e gefridi da benn e tri miz. War-lerc'h e voe kaset da Azia-Vihanañ da vrezeliñ ouzh roue Pontos, Mithridates VI Eupator. A-drugarez d'e drec'h e c'hellas Roma ledanaat he beli betek Bithynia, Pontos, Syria ha Judea, diazezlec'hioù an Impalaeriezh roman er Reter.
Etrevroadel saviadelour
An Etrevroadel saviadelour (galleg : 'Internationale situationniste pe c'hoazh IS) a oa ul luskad reveulzier hag a lakae da bal distruj kevredigezh an arvestiñ. A-fet politikerezh e oa un heuliad eus mennozhioù Karl Marx, re Anton Pannekoek, re Rosa Luxemburg, hag ivez mennozhioù diazez komunouriezh ar c'huzulioù ha re ar strollad anvet Socialisme ou barbarie (Claude Lefort, Cornelius Castoriadis en o zouez) er bloavezhioù 1950. Ouzhpenn an dachenn bolitikel e felle d'al luskad mont war dachenn an arzoù. Ar pal a oa kas pelloc'h ar mennozhioù bet diwanet a-drugarez da luskadoù evel dada, luskad al lizherennourien hag an dreistgwirvoudelezh. Aozet e voe ez-ofisiel e 1957 e-pad prezegenn Gosio di Arroscia, hag en aozadur e kaver izili meur a aozadur all : Testenn ziazez ar strollad a voe skrivet e 1957 gant Guy Debord, anvet e voe Rapport sur la construction de situations.... Enni e kinnige Debord "cheñch ar bed" ha mont dreist d'an holl luskadoù arzoù en ur cheñch, e forzh pe zoare, ar vuhez pemdez. Ma oa bet divizet mont war dachenn an arzoù, e kemmas buan an aozadur hag ez eas da vat dachenn ar politikerezh (gwelout levr Debord : La Société du spectacle). Un disparti a voe neuze e 1962 : diouzh un tu an arzourien, diouzh an tu all, ar bolitikourien. Goude-se e voe skarzhet an arzourien diouzh an aoadur ganr ar bolitikourien.
Gnaeus Pompeius Magnus
Pompeius en Azia
E 63 kent JK ec'h emellas Pompeius er brezel a enebe Aristobulus II ouzh e vreur Hyrcanus II. Dre ma oa bet Aristobulus a-du tamm pe damm gant Mithridates ha gant ar vorlaeron, tra ma oa Hyrcanus douget da Roma, ez eas a-du gant Hyrcanus. Trec'h e voe war Aristobulus war Menez an Templ e-lec'h ma'z eas en Templ hep aotre Hyrcanus, a voe beleg meur templ Jeruzalem ivez. Neoazh edo Judea dindan beli Pompeius hag e voe anvet da etnark gant Hyrcanus.
Dav e oa dezhañ gortoz c'hwerc'h miz goude e zistro e -61 evit ma voe lidet e trec'h « war ar bed a-bezh » (de orbi universo) abalamour da zisfiz ar Sened en-e-geñver.
An Driumvirelezh kentañ
E 60 kent JK e skoulmas an Driumvirelezh kentañ gant Julius Caesar ha Crassus. Hispania, Afrika ha Roma a voe dindan e veli da neuze. Dimeziñ a reas gant Julia, merc'h Caesar, evit kreñvaat an emglev etrezo.
A-enep Caesar
Goude marv Crassus e-kerz faezhidigezh Carrhae (53 kent JK) a-enep d'ar Barthed, hag e-keit ha ma edo Caesar e Galia, edo Roma dindan an trubuilhoù hag an dispac'hadegoù. Dindan levezon Bibulus ha Cato e voe mouezhiet gant ar Sened ul lezenn evit envel Pompeius da goñsul nemetañ evit 52 kent JK. Koulskoude e kemeras hennezh e dad-kaer nevez, Metellus Scipio, da genseurt evit pemp miz diwezhañ e goñsulerezh. E 49 kent JK e lakaas da embann edo Caesar e-maez al lezenn. Betek Roma e kerzas Caesar da neuze o treuziñ ar stêr Rubico, ha Pompeius, tapet berr gantañ, a guitas Roma evit mont da Vrundisium e-lec'h ma adkavas dalc'hidi dezhañ, senedourion zo hag ar goñsuled.
Emgann Pharsalus
Peogwir ne c'helle ket paeañ e soudarded e kavas gwelloc'h diwall diouzh un emgann gant e enebour diouzhtu o lestrañ war-zu Gres. E-keit ha ma oa Caesar o vrezeliñ ouzh dalc'hidi Pompeius en Hispania e vodas hennezh lejionoù roman ar Reter. Goude ur stourmadenn gentañ e Tessalia he doa gwanet lu Caesar e fellas da Bompeius peurdrec'hiñ e enebour. E 48 kent JK e tegouezhas emgann Pharsalus. Daoust d'e lañs dre an niver e voe trec'het Pompeius hag e oa ret dezhañ tec'hout kuit. A-drugarez d'an emgann-se e kemeras Caesar an tu-kreñv war an optimates.
Marv ur Roman meur
Tad Sextus Pompeius ha Pompeius ar Yaouank a oa Pompeius.
Lush
EP kentañ Lush (Scar) a zeuas er-maez e miz Here 1989, produet gant Tim Friese-Greene. Da heul e teuas Mad Love ha Sweetness & Light, an daou anezho produet gant Robin Guthrie, gitarour ar strollad Cocteau Twins, unan eus strolladoù brudetañ al label. Lush a zigoras evit abadenn The Cure er c'h/Crystal Palace Bowl (Londrez) e 1990 ha treiñ a reas e Europa hag er Stadoù-Unanet asambles gant Ride hag ar Pale Saints. Un dastumadeg anvet Gala, enni an tri EP kentañ hag ar ganaouenn Hey Hey Helen (ABBA), a voe skignet er Stadoù-Unanet gant Reprise.
Steve Rippon (gitar boud) a guitaas ar strollad e miz C'hwevrer 1992 ur wech enrollet For Love hag en e blas e teuas Phil King, hemañ bet o seniñ c'hoazh gant Felt ha Biff Bang Pow!. Er memes bloavezh e teuas er-maez Spooky, an albom kentañ, bepred produet gant Guthrie. Pignat a reas betek an Top 10 er Rouantelezh-Unanet, hag ouzhpenn 120 000 skouerenn a voe gwerzhet er Stadoù-Unanet. E-pad an hañv e kemeras Lush perzh en droiad Lollapalooza II asambles gant The Jesus and [(Mary Chain]], Pearl Jam, Soundgarden, Ministry, Ice Cube ha The Red Hot Chili Peppers.
E 1994 e voe produet an EP Hypocrite gant Mike Hedges (The Cure, Siouxsie & the Banshees…)ha mesket gant Alan Moulder (Ride, My Bloody Valentine) ; an daou anezho a genlabouras en-dro evit Split, eil albom Lush, met ne reas ket kement a verzh hag an hini kentañ.
Daou vloaz goude e teuas o fladenn ziwezhañ, enni ur ganaouenn kanet asambles gant Jarvis Cocker ([(Pulp]]). Kentoc'h pop e voe an albom-se, hag an tri single a gaver warnañ Single Girl, Ladykillers ha 500 (Shake Baby Shake) a bignas betek Top 20 ar Rouantelezh-Unanet.
Goude un droiad er Stadoù Unanet en em zistrujas Chris Acland. Ez-ofisiel e voe divodet ar strollad e 1998. Phil King a sonas neuze gant The Jesus and Mary Chain hag Emma Anderson a savas Sing-Sing asambles gant Lisa O’Neill.
Pladennoù
EP
Pladenn LP
Dastumadegoù
Liammoù diavaez
lec'hienn ofisiel
Aoeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù aoek eo an aoeg (ao(rr), paimi, cholimi, nowgong, hatigoria pe uri) komzet gant tro-dro da 141.000 den (1997) e biz Nagaland hag en Assam en India.
Pemp rannyezh ez eus, :
Vitry-en-Artois
Vitry-en-Artois a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Ɯ
Ul lizherenn latin ispisial eo Ɯ, ɯ bet implijet evit skrivañ ar djangeg (zhang) etre 1957 ha 1986 hag abaoe 1986 e vez implijet al lizherenn w en he lec'h.
Awenet e oa bet stumm al lizherenn-mañ gant hini al lizherenn m bihan en tu-gin.
Implijet e vez ivez gant ar Lizherenneg Fonetikel Etrebroadel evit ober diouzh treuzskrivadennoù fonologel pe fonetikel.
Art Basel
Art Basel a zo un abadenn gouestlet d'an arzoù a-vremañ a vez aozet bep bloaz e Basel (Suis) abaoe 1970 (11-16 a viz Even), hag a bad ur sizhunvezh. Er penn-kentañ e oa anvet ART, ha kenaozet eo bet gant Ernst Beyeler. Tro-dro da 60 000 gweladenner a vez, hag unan eus an abadennoù pouezusañ gouestlet d'an arzoù a-vremañ eo. 40 deiz-ha-bloaz an abadenn a zo bet lidet e 2009.
Un abadenn brudet-mat e-touez an dud a-vicher eo : diwar ar 1 100 perc'henn diskouezva a laka o anv e 2009, ne voe degemeret nemet 300 anezho. Kinnig a reont oberennoù 2 500 arzour disheñvel,. Ar re a fell dezho kaout plas da ziskouez labour o arzourien a rank kinnig arzourien vrudet koulz ha re dianv, rankout a reont ivez prouiñ e strivont da vroudañ labour an arzourien hag e kemeront perzh e sevel an oberennoù.
E 2000 e tivizas ar rener, Samuel Keller e anv (hag a zo hiziv an deiz e penn diazezadur Beyeler), aozañ Art Unlimited, un diskouezva ma kinniger an oberennoù brasañ. Unan eus perzhioù dibar Art Basel eo deuet da vezañ. Tro-dro da Art Basel e vez aozet abadennoù all, da lakaat ar gêr da vezañ brudet er bed a-bezh. Abaoe 2002 e vez aozet un abadenn heñvel e Miami, anvet eo Art Basel Miami Beach. En Art Basel 2008 (etre ar 4 hag an 8 a viz Even 2008) e voe kinniget war-dro 5 000 oberenn gant ouzhpenn 2 000 arzour disheñvel. En holl e oa 72 diskouezva eus SUA, 49 eus Alamagn, 35 eus Suis, 29 eus ar Rouantelezh-Unanet ha 22 eus Frañs.
Abu Nuwas
Abu-Nuwas al-Hasan ben Hani al-Hakami (750–810) brudet dreist-holl dindan an anv Abū-Nuwās (arabeg ابونواس) a oa unan eus barzhed pouezusañ marevezh an Abasided. Ganet e oa bet e Ahvaz e Persia. Arabat ha persiat e oa e dud.
Evel unan eus ar varzhed arabek klasel brasañ e vez barnet. Ur mestr e oa war an holl rummoù lennegel eus e vare, met war e ganennoù a-zivout ar gwin(khamriyyat) ha war e varzhonegoù a-zivout karantez ar grennarded (mudhakkarat) eo diazezet e vrud. Un tamm eus an hengoun folklorel eo deuet e oberenn da vezañ ha meneget eo meur a wech e Levr ar mil nozvezh hag unan
Studiañ a reas e Basra ha desker e voe da Walibah ibn al-Hubab ha Khalaf al-Ahmar. Tu-se estudias ar C'horan hag an hadithoù met ivez ar yezhadur hag ar varzhoniezh. Hervez an hengoun eñ-defe tremenet ur bloavezh en dezerzh e-touez ar vedouined da zeskiñ o yezh.
Mat e oa an darempredoù etre Abū-Nuwās hag an diernelezh abasid da gentañ abalamour d'e geneilded gant vizired ar familh Bamarkis. Goude o diskarr, avat e voe rediet da dec'hout da Egipt.Goude marv Harun al-Rashid hepken e tistroas da Vagdad. D'ur barzh ofisiel e lez al-Amin ez eas neuze.
Merk an tema
Merk an tema (saoz. topic marker) a zo anezhañ ur rannig implijet gant yezhadur ar japaneg (は) hag ar c'horeaneg (는 goude ur vogalenn pe 은 goude ur gensonenn) evit merkañ tema ur frazenn, da skouer e koreaneg:
Alies e klot an elfenn merket gant merk an tem (da lâret eo, an tema) gant rener ar frazenn, met n'eo ket ret.
Setu ur skouer evit diskwel mont en-dro merk an tema e japaneg.
Meur a rannig yezhadurel ez eus e japaneg, en o zouez merk an tem skrivet gant ar silabenn hiragana ha は met distaget wa atav pa vez implijet evel merk an tema. Ul lerc'henn an hini eo ar rannig-mañ, da lâret eo e vez lakaat war-lerc'h an elfenn merket evel tema ar frazenn, da skouer:
Er frazenn-mañ eo "karr-tan" (車 kuruma) rener ar frazen, merket amañ evel tema ar frazenn gant は. Kemer a ra neuze merk an tema は (wa) plas ar rannig a dalvezfe a-hend all evit merkañ ar rener が (ga). E penn-kentañ a lavarenn e vez lakaet an tema atav.
Er skouer-mañ eo bet merket an adverb "bremañ" (今 ima) evel tema ar frazenn gant merk an tema:
Kefisodotos
Kefisodotos (Κηφισόδοτος / Kephisodotos e gregach) zo anv daou gizeller eus Aten:
Hag ivez:
Genghis Khan
Gengis Khan (distaget: [ʧiŋgɪs χaːŋ]; mongoleg: Чингис Хаан; sinaeg: 成吉思汗; turkeg: Cengiz Han) Temüjin (mongoleg: Тэмүүжин; sinaeg 鐵木真, pinyin: Tiěmùzhēn) diouzh e anv gwir a zo bet ganet e 1162. Marvet eo e 1227.
Impalaer mongol e voe. Unvaniñ a reas ar meuriadoù turk ha mongol eus kreiz Azia ha dre se e savas e impalaeriezh. Aloubiñ a reas al lodenn vat eus Azia, Sina, Rusia, Persia, ar reter nesañ ha tout. Reter Europa a yeas gantañ ivez.
E vab-bihan, Kubilai Khan, a voe impalaer kentañ ar rummad-rouanez Yuan e Sina.
E yaouankiz
Ne ouzer ket gwall dra eus yaouankiz. Tro 1162 eo ganet, e rannvro Khentii e Dunlunboldag a-hed an Onon e Mongolia. E anv Temüjin eus an turkeg-mongoleg temür, tömör a dalvez houarn. Mab henañ Yesügei eo, hemañ penn meuriad Borjigin (Боржигин), ha Hoelun a oa e vamm, homañ eus meuriad Olkhunut. Hervez ar mojennoù mongol e vefe bet ganet ur bouloudenn-wad e stumm un askornig en e zorn. Sin e rafe traoù dreistordinal e oa.
Kalet e vefe bet e vloavezhioù kentañ. Da 9 bloaz ez eas Borte da zanvez-pried dezhañ, homañ eus ur meuriad galloudus (Khongirated). Ret e oa dezhañ bevañ gant e familh-gaer evit priz e zanvez-pried dre e labour. E dad avat a varvas trumm. Binimet e voe er c'heoteg velen, pa oa o vanvezañ gant an Dartared. Temüjin a oa re yaouank : ne blegas ket e veuriad dezhañ enta. Meuriad an Dayichouted a yeas ar galloud gantañ. Ar chatal a yeas ganto ivez hag an intañvez Yesügei a chomas he-unan gant he familh.
Ar bloavezhioù da heul e chomas gant e familh : evel kantreerien e vevent. Un deiz e voe skrapet gant ur meuriad all met en em zieubiñ a reas a-drugarez da sikour unan eus e skrapourien. E-pad a bloavezhioù reuzeudik-se e voe lazhet o hanter-vreur Bekter gant eñ hag e vreur Kassar. Tamm-ha-tamm e voe adperc'hennet o madoù ganto.
Dimeziñ a reas da Bortë pa oa 16 vloaz met hi a voe skrapet d'he zro, gant meuriad ar Verkited. Friket e voent gant Temüjin avat, a-drugarez da skoazell Toghril ha Djamuka, penn an Djadjirated. Ganet e oa bet Jochi, e vab henañ, 9 miz rik-ha-rik goude dieubidigezh e vamm, se zo kaoz n'eo ket sur eo e vab da vat...
Pa oa 19 vloaz e vo deskrivet Temüjin evel ur brezelour taer, bras ha kigennet. Ur politikour fin e oa ivez ha rak se e voe unvanet ar meuriadoù mongol all gantañ. Kreskiñ a reas e vrud hag ur bern tud yaouank c'hoant ganto mont pelloc'h en em vodas tro-dro dezhañ. Bortchou, Djelmé, Djebé ar Bir ha Subötai a oa en zouez : ar pevar c'hi gouez a voe graet anezho.
E familh
D'e bried Borte en deus bet 4 mab :
An holl anezho a yeas da vrezeliñ gantañ ha Khan e voent d'o zro. Ogödei a yeas da Khan meur avat.
Dolouoeg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù nilotek ar c'hornôg eo an dolouoeg (dholuo pe luo) komzet gant tro-dro da 3 milion a dud e Kenya ha Tanzania.
Tost-tre eo an dolouoeg d'al langoeg, d'an atcholeg ha d'an dopadoleg komzet en Ouganda.
1588
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1588
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1588
Krater (lestr)
Lakaet e veze ar c'hraterioù e-kreiz ur sal. Ledan a-walc'h e vezent, gant se ne veze ket diboan o dougen pa vezent leun.
Krater Eufronios zo brudet evit bezañ unan eus ar c'haerañ listri eus an Henamzer zo deuet betek ennomp.
Lotaeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù aoek eo al lotaeg (lotha, chizima, choimi, hlota, miklai pe tsontsii) komzet gant tro-dro da 80.000 den (1997) e Nagaland en India.
Seizh rannyezh ez eus, :
402
1155 Ab Urbe Condita = 402 goude J.-K.
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Merc'her
Arnaut Daniel
Arnaut Daniel a oa un troubadour provañsat eus an kantved a oa bet barnet gant Dante Alighieri evel il miglior fabbro ("ar c'hrouer gwellañ") hag anvet mestr meur ar garantez gant Francesco Petrarca.
Gwall nebeut a anavezer a-zivout e vuhez. Hervez ur vida e vefe ganet en ur familh nobl e kastell Rabairac e bro-Berigord met livet e vez alies evel ur furlukin paour. Krouer ar sestina e voe. Hervez Henry Wadsworth Longfellow eñ-defe skrivet Lancillotto or Launcelot of the Lake met prouenn ebet eus an dra-se n'ez eus. Meneget eo ivez gant Dante e Divina Commedia.
Gwezvoud
Ar gwezvoud pe gavrvoued (genad:Lonicera) a zo ur seurt plant frondus a gresk ouzh ar mogerioù hag ar gwez.
Bronnoù koukoug
Bronnoù-koukoug a vez graet eus ar bleunioù a blij d'ar vugale chutal.
RSS Jorjia
Unan eus republikoù diazez an Unaniezh Soviedel etre 1936-1991 oa Republik Sokialour Soviedel Jorjia (jorjieg: საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, Sak'art'velos Sabčota Soc'ialisturi Respublika).
Tbilisi e oa kêr-benn ar Republik soviedel-mañ, anavezet ivez gwechall dindan an anv Tifilis.
Krouet e oa bet evel Republik Soviedel Sokialour (RSS) d'ar 25 a viz C'hweverer 1921, hag adalek an 12 a viz Meurzh 1922 betek ar 5 a viz Kerzu 1936 e oa enbarzhet evel ur rann eus ar RSKS Treuzkaokazek gant RSS Armenia ha RSS Azerbaidjan.
D'ar 15 a viz Du 1990 e kemmas hec'h anv da zont da vezañ Republik Jorjia, ha d'an 9 a viz Ebrel 1991 e tisklêrias he dishualded diouzh an Unaniezh Soviedel, bet anavezet ganti evel ur vro dishual e miz Gwengolo.
Roue (disheñvelout)
Ur roue zo :
Atcholeg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù nilotek ar c'hornôg eo an tesoeg (acoli, shuli, gang pe lwo) komzet gant tro-dro da 800.000 den en Ouganda, Sudan.
Tost-kenñ eo an atcholeg d'an aloureg ha d'al langieg.
Vleteren (Belle)
Vleteren, Flêtre hec'h anv ofisiel gallek, zo ur gumun e Flandrez Frañs, e departamant Norzh, en Hanternoz Bro-C'hall.
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Bered ar C'hommonwealth :Bertenacre Military Cemetery
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Digoret e voe gant al Lu gall. Implijet e voe e mizioù Gouere, Eost ha Gwengolo 1918 gant an 36th (Ulster) Division (36 Uladh Rannlu) goude Emgannoù al Leie. Goude an arsav-brezel e voet tennet 115 bez gall ha daou vez alaman. Degaset e voe bezioù eus ur vered all e Vleteren, ar Royal West Surrey Cemetery. Enni e oa bet douaret 42 soudard ar Rouantelezh Unanet, 38 anezhe eus an 10th Queen's Regiment, bet lazhet d'an 18 a viz Eost 1917 en un dagadenn eus an Aerlu alaman hag ur soudard kanadian bet lazhet e miz Even 1918.
Emdroadur ar boblañs 1793-2007
• Andonioù : Cassini hag EBSSA
Maringeg
Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr ar yezhoù tangkoulek eo ar maringeg (maring, minjia, labbu pe nama) komzet gant tro-dro 16 000 den (1997) e Manipour en India.
Rannvro Prešov
thumb|right|200px|Banniel Rannvro Prešov thumb|right|200px|Skoed-ardamez Rannvro Prešov thumb|right|200px|Lec'hiadur Rannvro Prešov e Slovakia
Rannvro Prešov (slovakeg : Prešovský kraj) a zo unan eus eizh rannvro velestradurel Slovakia, lec'hiet e biz ar vro. 8 974,5 km² eo gorread ar rannvro ha d'an 31 a viz Kerzu 2008 e oa 807 011 annezad enni (stankter : 90 annezad/km²). Prešov eo ar gêr-benn.
Distrigoù
thumb|right|200px|Distrigoù Rannvro Prešov Ranet eo Rannvro Prešov e trizek distrig :
Liamm diavaez
Пряшівщина
Broekburg
Broekburg  (e galleg: Bourbourg ) a zo ur gumun eus Flandrez Frañs, e departamant an Norzh, en Hanternoz Bro-C'hall.
1215
Diwar-benn bloavezh 1215 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1215
Reeleg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù nilotek ar c'hornôg eo ar reeleg (reel pe atuot) komzet gant tro-dro da 50.000 den (1998) e Soudan.
Piramidenn Djoser
Piramidenn Djoser, pe piramidenn dereziek Djoser (kbhw-ntrw e Henegipteg), a oa savet da veziañ ar faraon Djoser gant e vizir Imhotep. Savet e oa da vare ar kantved kent J.-K. e bered-veur Sakkara e gwalarn kêr Menfis, hag ez eo kreiz ur strollad savadurioù kañv bras en ur porzh divent gronnet gant savadurioù liderezh ha kinkladurioù.
Briseis
Briseis (Βρισηΐς / Brisêís e gregach) a oa ur plac'h yaouank eus Troia, genidik eus kêr Lyrnessos. He zad Briseüs a oa beleg Apollon.
Anv
Hippodameia (Ἱπποδάμεια / Hippodámeia) e oa he gwir anv, « Briseis » a dalveze kement ha « merc'h Briseüs ».
Piramidenn Djoser
Tachenn ar biramidenn
Ar pep brasañ eus kinkladurioù hag eus savadurioù diabarzh ar biramidenn, daoust ma'z int savet e maen, a laka da soñjal e neuz frammoù koshoc'h, a vije bet savet e prenn, e raoskl pe e brikennoù pri. N'ouzer ket heg eñ e teu eus artistic, symbolic or technological convention, daoust ma c'hall dont eus levezon an tri war un dro.
En-dro d'ar biramidenn ez eus ur voger 10.5 metrad uhelder, savet e maen-raz kizellet gant aked (Lod anezhe zo bet kempennet gant Jean-Philippe Lauer), gronnet gant ur fozell vras. Graet e oa ar voger evit tennañ da ballennoù gloan, ha kinklet e oa gant sikludoù. 15 dor a oa warnañ, met unan hepken a oa an nor wirion da vont tre. Seblantout a ra bezañ savet war patrom ar "c'hreñvlec'hioù" bras e brikennoù savet e-doug ar c'hentañ hag an eil tierniezh en Abidos ha Hierokonpolis.
Briseis
Ar vojenn
Skrapet e voe Briseis gant Akilles, e-kerzh brezel Troia, goude dezhañ lazhañ he zri breur hag he fried, Mines, a oa roue Lyrnessos. Kaset e voe gant Akilles evel sklavez. E brizoniadez a rankas reiñ da Agamemnon avat, en desped dezhañ, ma nac'has neuze mont d'an emgann. Pa voe lazhet Patrokles ez eas Akilles d'an emgann adarre gant Agamemnon, ma voe daskoret e sklavez dezhañ.
Piramidenn Djoser
Tachenn ar biramidenn
An nor wirion a oa un trepas gant kolonennoù gant un doen kizellet e stumm treustoù prenn. Merket eo an hent gant daou bikol 'dor' maen, kizellet evel ma vefent digor.
Dinkeg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù nilotek ar c'hornôg eo an dinkeg (dinka) komzet gant tro-dro da 320 000 den (1986) e Soudan ar Su hag en toleadoù tro-war-dro.
Meur a rannyezh a zo, isrannet evel-henn:
Piramidenn Djoser
Ar porzh bras
war-dro 180 m war 100 m eo ar porzh, nebeut-kenañ a savadurioù hag a vonumantoù ennañ.
Tachenn ar gouel Sed
Savet e oa ar porzh evit lidañ ar gouel sed. Goude tregont vloaz ren e ranke pep faraon prouiñ e startijenn o chaseal an tarv sakr en-dro d'ar porzh hag o tapout anezhañ diwar-bouez e lost. Krediñ a reer e choazas Djoser lidañ ar gouel-se bep tri bloaz e-lec'h bep tregont vloaz. Kornioù ar savadurioù a oa ront da vezañ dizañjerusoc'h.
Ar biramidenn
Kroget e oa ar biramidenn e stumm ur mastaba heñvel ouzh ar bezioù e brikennoù pri savet evit ar faraoned a-raok. Brasaet eo a div wezh oc'h ouzhpennañ ul live all a-raok bezañ goloet gant ur biramidenn dezhi pevar derez, a oa brasaet c'hoazh diwezhatoc'h evit mont d'ober ar biramidenn gant c'hwec'h derez a weler hiziv.
An templ kañv
N'halled antreal ken 'met dre an templ kañv er c'horn gevret. Tremen a reer eno etre mogerioù savet gant bloc'hoù maen e stumm dorioù digor betek ar sal hipostil gant div rank kolonennoù maen kizellet e doare ma tennont da hordennoù papiruz. Staliet ez eus bet un doen vodern en uhelder an doen a oa gwezhall. Skeiñ a ra ar sal-se er porzh.
Nouereg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù nilotek ar c'hornôg eo an nouereg (nuer) komzet gant tro-dro da 740.000 den (1982) e Soudan.
Geneva
Genève (e galleg, yezh ofisiel er vro ; Geneva en arpitaneg) zo ur gêr e Kanton Geneva e Suis, war glannoù ar stêr Ron el lec'h ma kuita lenn Geneva (Léman e galleg, Lèman e frankoprovañseg).
Stummoù an anv
Genava eo ar stumm latin a gaver e De Bello Gallico gant Caius Julius Caesar e 58 a-raok JK, ha Genáva e latin ar bobl, alese ar stumm gallek Genève. E yezhoù ofisiel ar vro e skriver Genève e galleg neuze, Genf en alamaneg, Ginevra en italianeg ha Genevra e romañcheg. Génva eo ar stumm arpitanek, Genves e oa e galleg kozh kent ar stumm Gennes. E brezhoneg e kaver Jeneva, Genava (hervez ar stummm latin) e geriadur Vallée ; n'eus meneg ebet e Geriadur Hemon-Huon (na 1993, na 2005).
Orin an anv
Diasur eo orin Geneva. Kinniget ez eus bet un orin keltiek en abeg d'ar galianeg genava, a zo kar d'ar c'hembraeg gen, genau ha d'ar brezhoneg genoù : e "genoù" al lenn emañ kêr. Un displegadur all zo deuet dre ar genyezhoniezh, pa dalvez ar wrizienn indezeuropek *gen- kement ha "javed", "jod", "chin" – un astenn d'ar ster-se eo "genoù" pa gomzer eus an dremm ha n'eo ket eus an digor ma lakaer boued ; kement ha "plegadenn", "kogn" e oa ster *gen- ivez (gwelit al latin genū, glin), alese Geneva oc'h ober dave d'ar c'hogn a zo e penn al lenn. Keltiek avat e chom an dibenn -ava. .
Ur gêr a bouez
Eil kêr Suis eo Geneva ha kêr-benn ar c'hanton. 185 028 a dud a oa enni e 2005, met an dachenn kêriet en dro dezhi en em astenn war kanton Vaud ha departamantoù gall an Ain hag an Haute-Savoie, a vev 760 000 a dud enni.
Istor
E bro an Allobroged e oa pa oa aloubet gant ar Romaned.
Degemer
Douar repuidi eo Geneva abaoe pell, dreist-holl abaoe ma voe degemeret enni ar brotestanted heskinet, evel Guillaume Farel, Jean Calvin ha Théodore de Bèze, ma veze graet ar Roma brotestant anezhi, hag ivez kêr Calvin. E-touez an holl bolitikerien repuet enni emañ Lenin a-raok dispac'h 1917.
Kalz aozadurioù etrebroadel zo diazezet e Geneva, en o zouez : thumb|[[Palez ar Broadoù]]
Liorzhoù ha parkoù
thumb|An Horolaj bleuniet 310 hektar zo dindan koad pe geot, da lavarout eo 20% eus douar kêr.
Mell-droad
Brudet eo ar c'hleub Servette FC savet e 1890. E 2005 e reas freuz-stal.
Beredoù
Etre 1700 ha 1853, ne oa nemet ur vered e kêr, hini Plainpalais. E penn-kentañ ar bloavezhioù 1850 e voe krouet hini Châtelaine, ha hini Saint-Georges er bloavezhioù 1880. Hini kumun Petit-Saconnex zo e kêr abaoe 1931 pa voe kendeuzet an div gumun.
E-touez an dud veur beziet e Geneva emañ Jean Calvin ha Jorge Luis Borges.
401
1154 Ab Urbe Condita = 401 goude J.-K.
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Murzh
Spagnoletto
Spagnoletto (ar Spagnolig) a zo ul lesanv italianek
Ar Granneg
Ar Granneg (Le Tronchet e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Dol e departamant Il-ha-Gwilen.
Tangkouleg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù tangkoulek eo ar baieg (tangkhul(m), champhung, lu(hu)ppa pe somra) komzet gant tro-dro da 110.000 den (1997) e Manipour, Nagaland ha Tripoura en India.
Pemp rannyezh ez eus, :
Koiboueg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù tangkoulek eo ar c'hoiboueg (khoibu pe khoibu maring) komzet gant tro-dro da 20.000 den (1987) e Manipour en India.
Priedelezh
An dimeziñ a vez graet eus an emglev-se, ha lidet e vez peurvuiañ gant un eured.
Dimeziñ heñvelrevidi
(Gwelit ivez ar pennad pennañ: "Dimezioù etre paotred pe etre maouezed")
Abaoe 2001 ez eus bet degemeret gant un toullad stadoù er bed dimeziñ tud gante an hevelep rev: Stad an traoù e miz Ebrel 2013:
Ouzhpenn e vez anavezet gant Israel, Aruba hag an Antilhez Nederlandat an euredoù etre tud gante an hevelep reizh bet lidet e lec'h all
Istor
Un dra a-bouez eo an emglev-se, rak bevañ a c'hall daou zen an eil gant egile hep ma vefent priedoù anavezet gant al lezenn.
Gwechall ne c'halle ket tud ha ne oant ket dimezet hervez al lezenn bevañ asamblez. Rak kement-se a dalveze e oant e-maez al lezenn, hag e c'hallent bezañ kastizet.
Mennet e oa an dimeziñ da aozañ urzh ar gevredigezh, dre reoliñ enni an darempredoù reizhel ha frouezhusted ar gwragez, ha kadarnaat an aotrouniezh (hini an ezec'h) en tiegezh.
Unpriedelezh, liespriedelezh
Komz a reer eus unpriedelezh, pe stad unpried peurvuiañ, rak en hon bro eo difennet kaout muioc'h eget ur pried pe ur bried. Ne vez ket kont evel-se en holl vroioù. E broioù arab pe afrikan zo eo aotreet ar gwaz da gaout meur a wreg: komz a reer neuze a lieswregiezh.
Ral eo liespredelezh ar merc'hed. Met e rannvroioù zo eus Azia eo aotreet ar briedelezh lieswaz, al lieswaziezh.
Eured
Kregiñ a ra ar briedelezh gant ul lid anvet eured, a c'hell bout relijiel pe nann.
Redioù ar briedelezh
Hervez al lezenn e rank an daou bried chom en hevelep ti ha bezañ feal an eil ouzh egile, da lavarout eo War an div redienn-se eo diazezet ar briedelezh hervez lezenn.