cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anaforenn (yezhadur)
An anaforenn (diwar ar ger gregach ἀναφορά / anafora, douget adarre) zo ur ger implijet da advenegiñ ur ger bet meneget a-raok.
Peurvuiañ e vez implijet ur raganv e-lec'h un anv a zo bet meneget er rannfrazenn gentañ.
Er c'helenn brezhoneg e vez graet ivez anaforenn eus ur ger-perc'hennañ pe un araogenn en e stumm personel d'ober dave eus ur perc'henn pe ur renadenn a zo bet meneget e penn kentañ ar frazenn (me, en div skouer-mañ) :
France Info
France Info zo ur radio publik gall a gelaouiñ dizehan krouet d'ar gant Roland Faure ha Jérôme Bellay. Ezel eo eus ar strollad Radio France. War ar memes patrom e oa bet krouet ur chadenn skinwel e 2016.
Keleier dizehan a skign, diouzh ar mod ma c'hoarvez, a-hed an deiz.
San Lorenzo
San Lorenzo zo anv meur a lec'h en Italia.
-kumunioù:
-kêriadennoù:
Calenzano
Calenzano a zo ur gumun eus Italia e proviñs Firenze, e Toskana.
NGC 2547
NGC 2547 a zo un druilhad digor lec'hiet 1960 a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg ar Gouelioù.
Santez Dahud
Santez Dahud zo un danevell vrezhonek gant Roparz Hemon, embannet e miz Ebrel 1935 e-barzh ar gelaouenn lennegel Gwalarn.
Galloudoù kreiz
Ar galloudoù kreiz a oa ur c'hevredad etre lod pennoù impalaerel e-pad ar brezel-bed kentañ, e-keit ma veze graet Emglev an teir bro eus o enebourion.
Santez Dahud
Unan deus pennoberennoù Roparz Hemon eo, kontañ a ra mojenn Kêr-Is en un doare disheñvel-krenn : Dahud n'eo ket mui ur briñsez fall met deuet eo da vezañ Santez.
Galloudoù kreiz
Ar c'hevredad milourel-mañ a oa anvet evel-se peogwir e veze dalc'het an tiriad e kreiz Europa gant an daou gevredet e penn ar jeu, an Impalaeriezh alaman hag Aostria-Hungaria. Diwezhatoc'h e voe degemeret ganto an Impalaeriezh otoman ha hini Bulgaria. En alamaneg e vez graet Mittelmächten ("Galloudoù kreiz"), Zentralmächte (idem) pe Vierbund ("Bagad ar pevar") eus ar c'hevredad-mañ.
Santez Dahud
Istor Santez Dahud
Kêr Is zo ur gêr e-kreiz ar mor, gwarezet gant mogerioù uhel, unan deus kêrioù kaerañ ha splannañ a zo bet biskoazh e Breizh. E penn Kêr Is ez eus ur roue, anvet Gralon, hag en deus ur verc'h, Dahud, ur gwir santez anezhi.
Liammoù diavaez
Santez Dahud war Google Books
Saint-Étienne-de-Brillouet
Saint-Étienne-de-Brillouet a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Enezeg Ons
Enezeg Ons, pe Illas Ons e galizeg, zo inizi e kornôg Galiza, dirak genoù ría Pontevedra.
Rouantelezh Sardigna
Rouantelezh Sardigna zo ur rouantelezh a zo bet e Sardigna ha Piemonte, en XVIIIvet ha XIXvet kantved, eus 1720 da 1861, a-raok savidigezh Rouantelezh Italia unvan, hag a oa dalc'het gant Tierniezh Savoia. Torino e oa ar gêr-benn. A-wechoù e komzer eus Piemonte-Sardigna, dre verrdro.
Vinci
Vinci ( /ˈvinʧi/) a zo ur gumun eus Italia e proviñs Firenze, e Toskana,  14 548 a dud o chom enni.
The Bronze Ring
The Bronze Ring ("Ar Walenn Arem") zo kentañ kontadenn al levr The Blue Fairy Book, anezhi ur vojenn eus kreiz Azia, troet e saozneg gant Andrew Lang diwar ul levr gallek, Traditions Populaires de l'Asie Mineure, gant E. Henry Carnoy ha Jean Nicolaides e 1899.
An istor
Ur roue zo o klask ul liorzher.
Erythropitta rufiventris
Erythropitta rufiventris (Pitta rufiventris kent) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.
Anvet e voe Coloburis rufiventris (kentanv) da gentañ-penn (e 1860) gant an evnoniour alaman Ferdinand Heine (1809-1894).
Porphyrio
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson (1723-1806).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Dek spesad douryer (bev c'hoazh) a ya d'ober ar genad :
Indez ar Sav-heol Spagnol
Indez ar Sav-heol Spagnol (Indias orientales españolas e spagnoleg) eo an tiriadoù e dalc'h Spagn en Azia hag Okeania etre 1565 ha 1898.
Enno e oa:
E Cebu e oa sez ar gouarnamant a-raok bout kaset da gêr Manila. Etre 1565 ha 1821 e oant gouarnet eus Kêr Mec'hiko.
Abraham (disheñvelout)
Abraham zo anv ur profed eus ar Bibl. Roet eo evel anv-badez hag evel anv-tiegezh. Un anv-lec'h eo ivez.
Penkermin
Penkermin zo un ti-embann krouet e 2016, renet gant Michel Dardare e Pabu, a embann labourioù ha troidigezhioù Job Lec'hvien. Anvet eo bet diwar anv ar gêriadenn m'edo an aotrou Lec'hvien o chom, e Pabu. Ar Bibl eo al levr kentañ bet embannet gantañ, e 2018,.
Kenlabourat a ra gant ar gumuniezh Tiegezh Santez Anna.
Ar misal suliek (bloavezhioù A, B, K) a zo bet embannet e 2021.
Seizhvet Kroaziadeg
Ar seizhvet kroaziadeg a oa ur "bircʼhirinerezh armet" savet gant roue Frañs Loeiz IX hag a badas eus miz Eost 1248 betek e faezhidigezh e miz Ebrel 1254.
Pal ar groaziadeg-se e oa harpañ stadoù latin ar Reter hag adaloubiñ Jeruzalem adarre kent ma kouezhje dindan beli ar vuzulmaned. An argad a dremenas war tiriad Sultanelezh an Ayyoubided en Ejipt, a oa kreiz ar galloud muzulman hag a zalc'he Jeruzalem. Un trec'h da vat a-enep Ejiptiz a veze gwelet evel pouezus-kenañ da c'hallout kemer Jeruzalem en-dro goude-se.
En Alamagn e vez graet ar c'hwec'hvet kroaziadeg anezhi en abeg da groaziadeg Frederik II ha kroaziadeg Damiette hag a vez gwelet evel ar bempvet kroaziadeg en he fezh ganto.
Dardanelloù
thumb|250px|Kartenn strizh-mor an Dardanelloù
Douaroniezh
Un hirded 61 c'hilometr a zo da ganol ar strizh-mor p'eo al led etre 1,6 ha 6 kilometr. Un donder 82 m a zo dezhañ d'ar muiañ (keidenn : 55 m). Kaset eo an dour eus ar Mor Egaios betek Mor Marmara e gorre ar ganol, met ur gasenn gontrol a ya dindanvor. Un dreizhidell listri-samm a-bouez-kenañ a zo er strizh-mor p'eo al liamm etre Gres hag ar Mor Kreizdouarel eus un tu hag Istanbul ha pelloc'h eget ar Bosfor, ar broioù war riblennoù ar Mor Du eus an tu all.
thumb|left|200px|[[Kreñvlec'h savet gant tud Republik Venezia war enez Bozcaada e Mor Egea.]]
Pen-caer
Pen-caer, pe Pen Caer pe Pencaer, zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Benfro, e mervent Kembre. Emañ er gwalarn da Wdig. Enni emañ kêriadennoù Llanwnda, Tremarchog, Granston, Llangloffan, Trefaser. E 2011 e oa 474 den o chom e kumuniezh Pen-caer ha 187 anezho a ouie kembraeg (41,2%).
Emañ beg-douar Pen Strwmbl e kumuniezh Pen-caer.
Màrius Serra i Roig
Màrius Serra i Roig, ganet e Barcelona d'ar 1añ a viz Mae 1963, zo ur skrivagner katalanek.
Carghjese
Carghjese (Cargèse e galleg, Καργκέζε e gresianeg) zo ur gêriadenn hag ur gumun eus Korsika, e departamant Korsika-ar-Su. Emañ war an aod, e kornôg an enezenn, 27 km en norzh da Aiacciu. Hervez niveradeg 2012 e oa 1 263 a dud o chom e Carghjese.
Diazezet e voe ar gêriadenn e dibenn an XVIII kantved gant diskennidi tud deuet eus ledenez Mani e kreisteiz Gres. Div iliz zo e Carghjese, eus an o-div, an eil savet gant diskennidi an enbroidi eus Gres hag eben gant broidi eus Korsika.
Oadvezh Shōwa
Graet e vez Oadvezh Shōwa eus ren an impalaer Hirohito adalek 1926 betek 1989, goude hini an impalaer Taishō. Ar ren hirañ e voe en Istor Japan. E-pad ugent bloavezh kentañ e ren e savas al luskad broadelour radikal, ha meur a vrezel emledelour a voe. Goude bout bet faezhet en Eil Brezel-bed e voe dalc'het Japan gant Stadoù estren evit ar wezh kentañ en Istor ; pelloc'h e savas en-dro evel unan eus ar galloudoù armerzhel pennañ er bed.
Kresk galloud an arme
Moustret e oa bet luskadoù politikel an tu-kleiz e diwezh ar Marvezeh Taishō, ha buan e voe graet berzh gant strolladoù eus an tu-dehou levezonet gant ar faskouriezh. Galloudus e oa an tu-dehou pellañ koulz er gouarnamant hag er gevredigezh, dreist-holl a-drugarez da Arme Kantōgun (関東軍 Kantō-gun), a oa kantonet e Sina a-hed an hent-houarn japanat e Manchouria ar Su.
D'an 18 a viz Gwengolo 1931, un ofiser japanat eus an tu-dehou pellañ a lakaas dinamit da darzhañ war an hent-houarn, hep freuzañ tra ebet avat. Goude bezañ tamallet Sinaiz, arme Bro-Japan a aloubas Manchouria kent staliañ eno ur Stad dezhi, Manchukuo (満州国 Manshū kuni), d'an 18 a viz C'hwevrer 1932, hep aotre ebet a-berzh o gouarnamant. Taolet e voe ar garez etrebroadel war Japan, en em dennas diouzh Kevredigezh ar Broadoù e miz Meurzh 1933.
Ar Pennmaodiern Tsuyoshi Inukai (1855-1932) a glaskas krennañ war galloud Arme Kantōgun, met drouklazhet e voe d'ar 15 a viz Mae 1932 gant tud eus an tu-dehou pellañ. Dre ma oa kreñvoc'h-kreñvañ enebiezh an arme hag an tu-dehou pellañ ouzh ar bolitikerion na oant ket soudarded, a lakaent da dud goubrenet, Tsuyoshi Inukai a voe ar sivil diwezhañ e penn gouarnamant Bro-Japan etre an daou Vrezel-bed. D'ar 26 a viz C'hwevrer 1936, ofiserion eus an Arme Impalaerel a glaskas kemer ar galloud : kalz politikerion habask a voe drouklazhet a-raok ma c'hwitas an taol-Stad. Startaet e voe beli al Lu war ar bolitikerion evelkent, hag an darn vuiañ eus ar strolladoù politikel a voe diskaret gant Kevredigezh Skoazell Beli an Impalaer (大政翼賛会 Taisei yokusan-kai), a voe disklêriet e miz Here 1940 gant ar Pennmaodiern Konoe Fumimaro (1891-1945).
Eil brezel etre Japan ha Sina
Kalz politikerion japanat a oa mennet da vrasaat tiriad Japan evit ar mengleuzierezh hag evit divroañ dreistad ar boblañs, ar pezh a gasas d'an Eil brezel etre Japan ha Sina e 1937. Goude bezañ kemeret Nanjing, a oa kêr-benn Sina d'ar mare, e miz Kerzu 1937, e voe lazhadeg, palforsadeg, jahinadeg, preizhadeg, tangwalladeg ha torfedoù brezel all gant Lu Japan. Daoust d'o zrec'h, Japaniz ne zeujont ket a-benn da ziskar gouarnamant Sina hag ar brezel a droas d'un hent-dall gwadek a badas betek 1945, ha da get ez eas raktres Japan da sevel ur bloc'had Stadoù aziat renet ganti ; den ne oar petra e voe perzh resis an impalaer Shōwa e brezelioù emastenn Japan : hervez lod istorourion ne oa nemet ur vargodenn dic'halloud, hervez lod all e skore hag e vroude raktresoù ar vilourion. Ar Stadoù-Unanet a zivizas respont da aloubadeg Sina dre gastizañ armerzh Japan evit krennañ war he fourchesadur danvez ha mirout outi a vrezeliñ.
An Eil Brezel-bed
D'ar 1añ a viz Gwengolo 1939 e tarzhas an Eil Brezel-bed. Evit enebiñ ouzh darbaroù Stadoù-Unanet Amerika, Japan a sinas ur feur-emglev gant Alamagn hag Italia d'ar 27 a viz Gwengolo 1940 hag e miz Gwengolo ar bloaz-se e aloubas Indez-Sina c'hall ; e miz Gouere 1941 e voe lakaet seziz war holl vadoù Bro-Japan en Europa gant ar Stadoù-Unanet, ar Rouantelezh-Unanet hag an Izelvroioù. E dibenn 1941, gouarnamant Japan renet gant ar Pennmaodiern Tōjō Hideki (1884-1948), a oa jeneral ha kadoriad Kevredigezh Skoazell Beli an Impalaer, a zivizas terriñ embargo SUA dre nerzh. D'ar 7 a viz Kerzu 1941 e loc'has Morlu an Impalaeriezh an arsailh war Pearl Harbor, ur porzh eus morlu ar Stadoù-Unanet en Hawaii, ar pezh a redias SUA da zisklêriañ ar brezel dezhe ha da gemer perzh en Eil Brezel-bed antronoz, a-du gant ar Gevredidi. Goude an argadenn-se, Japan a aloubas trevadennoù eus ar Stadoù-Unanet, ar Rouantelezh-Unanet hag an Izelvroioù en Azia.
Diaesoc'h-diaesañ e teuas buhez Japaniz da vezañ en abeg d'ar boued tailhet, d'an troc'hoù tredan ha da voustrerezh garv pep enebiezh ouzh ar gouarnamant. E kreiz 1944 bepred, ar Stadoù-Unanet a c'hounezas Emgann Saipan hag a adkemeras Inizi Mariana digant Japaniz. Alese e krogas an Amerikaned da vombezañ Bro-Japan. Tremen an hanter eus gorread ar c'hêrioù bras a voe distrujet. Emgann Okinawa (Ebrel-Mezheven 1945) a voe brasañ emgann war vor an Eil Brezel-bed ; 115 000 soudard ha 150 000 sivil japanat a voe lazhet eno. D'ar 6 a viz Eost 1945, ar Stadoù-Unanet a vannas ur vombezenn derc'hanel war Hiroshima, a lazhas 20 000 soudard ha tremen 120 000 sivil japanat ; tri deiz goude, d'an 9 a viz Eost, e rejont heñvel e Nagasaki (betek 80 000 a dud lazhet). Ar c'hentañ argadenn derc'hanel en Istor e voe bombezadennoù derc'hanel Hiroshima ha Nagasaki. D'an hevelep deiz, URSS a zisklêrias ar brezel da Vro-Japan hag a aloubas Manchouria. D'ar 14 a viz Eost e kodianas Japan, hag antronoz e komzas an impalaer Shōwa er skingomz broadel.
Bro-Japan dalc'het
E dalc'h ar Gevredidi e voe Japan neuze. Renet e voe de facto gant Komandant Meur ar Gevredidi, jeneral ar Stadoù-Unanet Douglas MacArthur (1880-1964), a voe lesanvet "shōgun estren" (外人将軍 gaijin-shōgun) gant Japaniz. Kalz eus ar c'hemmoù a vroudas a voe levezonet gant re an New Deal bet lakaet e pleustr gant Franklin D. Roosevelt er bloavezhioù 1930. Klask a reas an dalc'hidi digreizennañ ar galloud e Bro-Japan dre derriñ ar zaibatsu, eleze o diberc'hennañ diouzh an douaroù labouret, a voe roet d'an dud o gouneze ha dre vroudañ an dud da sevel sindikadoù labourerion. Dizarmet e voe arme Impalaeriezh Japan, en o frankiz e voe lakaet he zrevadennoù , ha torret e voe al "Lezenn evit mirout ar peoc'h" hag an Tokkō. Barnet ha kondaonet e voe an dorfedourion brezel gant al Lezvarn Vilourel Etrebroadel evit ar Reter-Pellañ, unnek Stad enni : Aostralia, Bro-C'hall, Filipinez, India, Izelvroioù, Kanada, Rouantelezh-Unanet, Sina, SUA, URSS ha Zeland-Nevez.
Ar gouarnamant a voe tennet diouzh beli an impalaer ha lakaet da vezañ atebek dirak ur Parlamant dilennet. Aotreet e voe an impalaer da chom war an tron, met rediet e voe da zianzav e orin doueel, ar pezh a reas d'ar 1añ a viz Genver 1946 dre an Ningen-sengen (人間宣言 "Disklêriadenn a zenelezh"). Echu e oa gant ar "Stad shintō" neuze. Ur Vonreizh nevez a voe skrivet, a wareze ar frankizoù foran, gwirioù al labourerion, ar gwir d'ar maouezed da vouezhiañ, hag a verze ouzh Japan a vrezeliñ.
D'an 8 a viz Gwengolo 1951 e voe sinet e San Francisco ur feur-emglev a beoc'h etre Bro-Japan ha 49 Stad all. Bloaz goude e voe lakaet Japan en he frankiz en-dro, petra bennak ma kendalc'has SUA da verañ ul lodenn eus Inizi Ryūkyū. E 1968, SUA a zistroas Inizi Ogasawara da Japan ; aotreet e voe Japaniz da zistreiñ di. E 1972 e voe restaolet Okinawa da Vro-Japan, met kampoù milourel eus ar Stadoù-Unanet zo c'hoazh eno hag en Inizi Ryūkyū da-heul ar Feur-emglev kenlabour ha surentez etre SUA ha Japan a voe sinet e 1960, ar pezh a lakaas kantadoù a viliadoù a Japaniz da vanifestiñ a-enep.
Diorroadur ar vro
Yoshida Shigeru (1878-1967) a voe Pennmaodiern e 1946–47 ha 1948–54, unan eus ar re a badas ar pellañ en Istor Japan. Mennet e oa da startaat al liammoù etre e vro hag SUA evit diorren an armerzh e-lec'h an darempredoù etrebroadel. E 1955, e strollad politikel, ar Jiyūtō (自由党 "Strollad Frankizour") a zeuas da vezañ ar Jiyū-Minshutō (自由民主党 "Strollad Demokratel Frankizour", SDF) a zo c'hoazh o ren e 2022. Gwan e oa armerzh Japan goude ar brezel, met gwellaat a reas adalek 1949 a-drugarez da labour ar banker Joseph M. Dodge (1890-1964) ha da Vrezel Korea (1950-53). Gant ar gouarnamant Yoshida e voe staliet ur Vaodiernezh ar C'henwerzh Etrebroadel hag ar Greanterezh (MKEG) evit ma kenlabourfe an embregerezhioù bras gant ar gouarnamant. Berz a reas an MKEG, pa vleunias an ijinerezh pounner hag an ezporzhiañ,. Broudet e oa an armerzh japanat er bloavezhioù-se gant meur a dra : an teknologiezh hag an doareoù kornôgel da wiriañ perzhded ar c'henderc'hadoù, ar c'henlabour etre Japan hag SUA a-fed difenn hag armerzh, frankiz an enporzhiañ, digresk ar c'hweluniadoù, hiradenn an amzer-labour, politikerezh ar stummadur hag ar shūshin koyō (終身雇用 "implij a-hed buhez") en embregerezhioù. E 1955 e tizhas armerzh Japan ul live dreist hini ar bloavezhioù 1930. E 1968 e oa armerzh Japan an eil kreñvañ er bed goude hini SUA Ur c'hresk tost da 10% bep bloaz a voe e Korvoder broadel kriz (KBK) Japan adalek 1956 betek enkadenn an tireoul, e 1973, a izelaas ar c'hresk da 4% betek deroù ar bloavezhioù 1990. E-kerzh ar marevezh-se e teuas Japan da vout ar c'hentañ saverez kirri-tan er bed hag unan eus brasañ kenderc'herezed binvioù elektronek.
Hiraat a reas ar spi bevañ ; da 128 milion a dud e save poblañs Japan e 1990 (125,47 milion zo bet jedet evit miz Kerzu 2021 )
Diwar c'houlenn SUA e voe assavet Lu Japan e 1954, dindan an anv "Nerzhioù Emzifenn Japan" (自衛隊 Jieitai) ; lod Japaniz a savas enep en ur lavaret e torre mellad 9 ar Vonreizh. E 1956, Japan a emezelas en ABU. hag en hañv 1964 ez aozas ar C'hoarioù Olimpek. Kevreded gant SUA e voe a-hed ar Brezel Yen, daoust ma savas lod Japaniz a-enep. E 1956 c'hoazh, Japan hag URSS a zisklêrias ent-ofisiel diwezh ar brezel hag a eskemmas kannaded, daoust d'un dizemglev a-zivout Inizi Kouril a chom c'hoazh e 2022. E 1960 e voe anazavet Republik Korea gant Japan daoust d'an dizemglev a-zivout Reier Liancourt e Mor Japan. Goude an Eil Brezel-bed ha hervez politikerezh SUA, Japan he devoa anazavet Republik Sina e Taiwan evel gouarnamant reizh Sina ; er bloaz 1972 avat ez anzavas Republik Pobl Sina.
Sevenadur
A-c'houde diwezh ar gouzalc'herezh e 1952 e vleuñvas ar sinema japanat, en abeg ma oa bet torret kontrollerezh ar gouarnamant, ma oa marc'had-mat ar sevel filmoù, ma oa deuet teknikoù nevez eus ar C'hornôg ha ma'z ae un niver bras a dud d'ar salioù.
Acrefair
Acrefair zo ur gêriadenn e distrig Wrecsam, e biz Kembre. E-barzh kumuniezh Cefn emañ, evel m'emañ ivez kêriadennoù Cefn Mawr pe Rhosymedre. Emañ Acrefair etre Wrecsam ha Llangollen, er gornaoueg da Rhiwabon hag en hanternoz da Gefn Mawr, tost da ribl an Dyfrdwy.
Cindy Crawford
Cindy Crawford zo anv div aktourez, brudetoc'h an eil eget eben :
Geraint ac Enid
Geraint ac Enid, pe Geraint fab Erbin a-wechoù, zo un danevell grennamzerel kembraek hag unan eus ar Mabinogi embannet gant Charlotte Guest en XIXvet kantved.
Yasuke
Yasuke (skrivet e japaneg: 弥助 pe 弥介, 彌助 pe c'hoazh 彌介), lesanvet Kurusan Yasuke pe Kuru-suke, ganet e 1555 pe 1566, a oa ur sklav afrikan deuet da vezañ ar samourai kroc'hen du, an hini nemetañ en istor Japan. Servijet en devoa ar penn brezel Oda Nobunaga e 1581 ha 1582. An anv "Yasuke" a oa bet roet d'an den gant Nobunaga, ne ouier ket na perak na peur. E anv gwirion n'eo ket bet testeniekaet neblec'h, dre-se ne ouier ket daoust ha Yasuke a oa un doare japanek d'e anv gwirion pe un anv nevez roet dezhañ gant e aotrou.
Geraint ac Enid
Bez ez eo unan eus an teir danevell anvet an Tair Rhamant, hag a zo awenet gant mojenn Arzhur; an div all eo Iarlles y Ffynnon ha Peredur fab Efrawg. 260px|thumb|left|Linennoù kentañ [[Geraint ac Enid (Geraint fab Erbin) e Llyfr Coch Hergest.]] Tennañ a ra da  Erec et Enide , ur varzhonek c'hallek gant Chrétien de Troyes e dibenn an XIIvet kantved.
Yasuke
Istor
Hervez an Histoire Ecclesiastique Des Isles Et Royaumes Du Japon, skrivet gant ar Jezuist François Solier e 1627, Yasuke a oa bet ganet e Mozambik.
Enez Tambo
Enez Tambo zo un enezenn eus Galiza, e penn ría Pontevedra, stag ouzh kumun Poio. 1,5 km² zo dindani, 80 m uhelder dezhi d'an uhelañ, 4 km hed d'hec'h aodoù.
Strizh-mor Korea
Strizh-mor Korea zo ur strizh-mor etre ledenez Korea ha Japan. Dispartiañ a ra Mor Reter Sina diouzh Mor Japan. En e greiz emañ enez Tsushima ; div lodenn a ya d'ober strizh-mor Korea eta : Kanol ar gornaoueg ha strizh-mor Tsushima.
Bab al-Mandab
Bab al-Mandab, pe Bab el Mandeb (  باب المندب  en arabeg, da lavaret eo "dor al leñvoù"), zo ur strizh-mor etre Djibouti, en Afrika, ha Yemen, en Azia. Drezañ eo liammet ar Mor Ruz ha Pleg-mor Aden.
Ul lec'h strategel a bouez eo, rak dre ar strizh-mor-se e tremen e-leizh a listri, da vont eus ar Mor Kreizdouar da Veurvor Indez. E-pad pell e voe eveshaet al lec'h gant ar Saozon, diazezet e Yemen, hag ar C'hallaoued, staliet e Djibouti. Bremañ c'hoazh ez eus soudarded estren e Djibouti : Gallaoued, Stadunaniz abaoe 2002, ha Sinaiz abaoe 2017.
Sigismondo d'Este
Sigimondo d'Este zo anv meur a briñs italian:
Nariño (Colombia)
Nariño  zo un departamant eus Kolombia, a-stok ouzh Ecuador. San Juan de Pasto eo ar gêr-benn.
Meta (Kolombia)
thumb|Lec'hiadur Meta e Kolombia Meta  zo un departamant e Kolombia, treuzet gant ar Stêr Meta, a zo un adstêr d'an Orinoco. Villavicencio eo ar gêr-benn.
Iduna (genad)
Iduna a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1840 gant an daou skiantour alaman Alexander Graf Keyserling (1815-1891) ha Johann Heinrich Blasius (1809-1870).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Seizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
Rummatadur
Renket e veze ar spesadoù caligata, opaca, pallida ha rama er genad Hippolais kent.
Unnek (11) isspesad en holl.
Emgann Sinsheim
Emgann Sinsheim a c'hoarvezas d'ar 16 a viz Mezheven 1674, e Sinsheim, e-kichen Heidelberg, ma c'hallas Henri de La Tour d'Auvergne, beskont Turenne, gant e arme c'hall, kemer e greñv war arme an Impalaeriezh Santel.
Enez Area
thumb|Enez Area Enez Area (Illa de Area, pe Illa da Insua da Area) zo un enezennig eus Galiza, e ría Viveiro, e kumun Viveiro, e proviñs Lugo. Didud eo abaoe deroù an.
Emsavadeg Mokrani
Emsavadeg Mokrani zo un emsavadeg a c'hoarvezas d'ar 16 a viz Meurzh 1871 en Aljeria, hag an hini bouezusañ a-enep an drevadennerien c'hall abaoe aloubadeg c'hall 1830. Kaset e oa gant ar cheikh Mohand Amokrane (Mohamed Mokrani) hag ar cheikh Mohand Ameziane Ahaddad cheikh Ahaddad, penn kenvreuriezh ar Rahmaniya.
For Honor
For Honor zo ur c'hoari video hag a voe embannet d'ar 14 a viz C'hwevrer 2017 gant Ubisoft evit Microsoft Windows, PlayStation 4 hag Xbox One. Oberiant e vo ar c'hoari, ha krennamzerel e vo e zoare. Unc'hoarier ha lies c'hoarier e vo. Un embann doare Beta a vo etre an 9 hag an 12 a viz C'hwevrer.
Emsavadeg Mokrani
Istor
En 1870 e oa ur C'habil a renk uhel, Mohand Amokrane, lesanvet Cheikh El Mokrani, a voe izelaet e renk, ha lakaet da v-bachagha dre an abeg m'en devoa roet harp da emsavadeg ar Cheikh Bouaquaz, ur mignon d'e dad, en 1864-1865.
For Honor
Tri stumm a oa d'ar c'hoari da brenañ pa voe embannet:For Honor, For Honor Deluxe Edition, For Honor Gold Edition.
Doare ar c'hoari
Doare ar c'hoari a vezo unan ma vo etre daou hag eizh c'hoarier o klask dreistbevañ emgannoù. Daouzek tudenn disheñvel a vezo tu da c'hoari drezo. Teir familh vras a vo mammenn d'an tudennoù : marc'heien Europa, samouraied ha vikinged.
Charles Willson Peale
Charles Willson Peale, ganet d'ar 15 a viz Ebrel 1741 hag aet da Anaon d'ar 22 a viz C'hwevrer 1827, a oa ul livour, soudard, ijinour, skiantour, politikour ha bevoniour stadunanat. Chomet eo brudet evit al livadurioù poltred eus pennoù an Dispac'h stadunanat, hag eveel krouer unan eus kentañ mirdioù Stadoù-Unanet Amerika.
Emsavadeg Mokrani
Istor
<!--
Est complètement fausse, par contre, l'assertion répandue selon laquelle le décret Crémieux du 24 octobre 1870, attribuant la citoyenneté aux juifs d'Algérie, aurait été la cause de la révolte. On sait cela par Mokrani lui-même, puisque sa lettre exposant les causes de sa rébellion au général Augerand ne contient pas la moindre allusion à ce décret. Cette légende a, en réalité, été inventée par les Européens et militaires locaux, hostiles à cette accession d'indigènes à la citoyenneté.
Quoi qu'il en soit, la révolte des spahis fut amplifiée à partir du 16 mars 1871 par sa prise en main par Mokrani, dont l'influence était très forte. Elle constitua la plus importante insurrection et la dernière d'Algérie durant l'occupation française.
Le mouvement soulève 250 tribus, près du tiers de la population algérienne. Les insurgés sont contraints à la reddition après l’attaque des Français. Ils sont arrêtés à l’Alma le 22 avril 1871, et le 5 mai le bachagha Mokrani mourut au combat près de l’oued Soufflat. Les troupes françaises (vingt colonnes) marchent sur Dellys et Draâ El Mizan. Le cheikh Haddad et ses fils se rendent le 13 juillet, après la bataille d'Icheriden. L’insurrection ne prend fin qu’après la capture de Bou-Mezrag, le 20 janvier 1872.
La répression fut très sévère et se traduisit, une fois matée l'insurrection, par des internements de Kabyles et déportations en Nouvelle-Calédonie (on parle des « Algériens du Pacifique »), mais aussi par d'importantes confiscations de terres, qui ensuite ont obligé de nombreux Kabyles à s'expatrier. -->
Dugelezh-veur Würtzburg
Dugelezh-veur Würtzburg (alamaneg : Großherzogtum Würzburg) a oa unan eus stadoù kengevread ar Roen hag a badas eus 1805 da 1814.
Norte de Santander
Norte de Santander  zo un departamant e biz Kolombia, a-stok ouzh Venezuela. San José de Cúcuta eo ar gêr-benn.
Sigismondo Iañ d'Este
Sigismondo d'Este (Ferrara, 31 Eost 1433 – Ferrara, 1añ Ebrel 1507), a oa ur mab d'an dug Niccolò III d'Este hag a voe aotrou San Martino, Campogalliano, Castellarano, San Cassiano ha Rodeglia, ha gouarnour Reggio ha letanant Dugelezh Ferrara.
Eured ha bugale
Dimeiñ a reas da Pizzocara ha pevar bugel o doe :
Geoffroi Loiz
Geoffroi Loiz, genidik eus Gwengamp, a voe eskob Treger eus 1179 da war-dro 1220.
Deut e oa war-lec'h Yves Hougnon. Asantiñ e reas da ziazez abati Itron-Varia Boporzh e-kichen Pempoull, eus eskopti Sant-Brieg, er bloaz 1202.
Étienne a zeuas war e lerc'h war gador an eskob.
Ría Pontevedra
Ría Pontevedra, pe Ría de Pontevedra e galizeg, zo un aber e kornôg Galiza, e proviñs Pontevedra.
Bezañ ec'h eo unan eus teir brasañ ría ar Rías Baixas hag eus Galiza, gant ur gorread a 145 km².
Chapel Sant-Yann (Plougastell)
Chapel Sant-Yann zo ur chapel e Plougastell war lez an Elorn. Ur monumant istorel eo abaoe 1932.
Istor
War lez an Elorn e voe savet ur c'hlañvdi gant Herberc'hourien Sant Yann Jeruzalem en kantved. Ar chapel he zour mod Kerne zo dediet da sant Yann Vadezour pe Yann ar Badezour. Savet e voe er kantved. Daou c'hant vloaz war-lerc'h e voe brasaet pa voe savet un eil nev e 1607. Gant bombezadegoù 1944 e oa bet distrujet an darn vrasañ eus delwennoù hag arrebeuri ar chapel. N'eo ket bet peurrenevezet abaoe. N'eus bolz ebet ken hag un nebeud delwennoù a chom gwenn o c'hortoz o livioù orin liesseurt. Elfennoù dedennus zo chomet er savadur; teir gwareg-volz kaer ha daou vaen-korn kizellet eston.
Ur c'halvar kaer greunaen ha maen kersantit a vav e kornôg ar chapel. E 1987 ha 1997 un eil gwech, ez eus bet freuzet traou enni ha peurzistrujet zo bet ur c'hrist flammek eus ar.
Morgan
Morgane e brezhoneg, hag e saozneg , Morgain pe Morgue , pe Morgane e galleg, zo un hudourez e mojennoù ar roue Arzhur. Hanterc'hoar, pe c'hoar, eo da Arzhur. Enebourez eo d'ar roue, d'e bried Gwenivar, ha da varc'heien an Daol Grenn.
Kentañ meneg anezhi a zo gant Jafrez Menoe en XIIvet kantved.
Lennegezh Kembre
Er Vita Merlini, ur varzhoneg latin gant Jafrez Menoe e 1150, e lenner ar c'hentañ meneg anezhi. Un hudourez desket eo en Avalon ma tegemer Arzhur, gloazet fall.
Mont a ra Jean Markale da glask an orin anezhi en un doueez Morrigan, hañval ouzh an doueez-vamm ar C'halianed. Met fae a vez graet war brizhtezennoù Markale gant ar geltiegourien peurvuiañ.
Merc'h eo da Avallach, pe da roue Avallach (Avalon ?), en Trioedd Ynys Prydein, darempred he deus gant ar roue Urien, ha genel a ra e zaou vab, Owain ha Morvydd.
Ariane
Ariane (distaget /a'rjan/) zo un anv-badez gallek, deuet eus gallekadur Ariadne (distaget /a'rjadne/) e mojennoù Hellaz kozh, skrivet Arianne a-wechoù. Anv meur a c'hallez pe kebekadez eo.
Yezhoù all
En daolenn e weler n'eo bet kollet an "d" orin en anv nemet e galleg, italianeg, hag euskareg.
Tud
-evel Arianne :
Sonerezh
Meur a c'hoarigan zo en anv Ariane pe Ariadne: Ouzhpenn-se
Antonio Alberico II Malaspina
Antonio Alberico II Malaspina a oa ur priñs italian. Mab e oa da Giacomo Malaspina, markiz Fosdinovo betek 1467 hag aotrou Massa e Carrara betek e varv, ha da Taddea Pico. Pa varvas e dad e 1481 e renas war un dro gant e vreur Francesco, a voe skarzhet eus ar gouarnamant e 1484 hag a rankas mont d'an harlu.
E 1494 e roas bod en e balez e Massa d'ar roue gall Charlez VIII.
Mervel a eure d'an 13 a viz Ebrel 1519, divab, ma legadas e vadoù d'e verc'h Ricciarda a voe aotreet e 1529 gant Carlos V da zerc'hel Markizelezh Massa, hag Aotrouniezhioù Carrara, Moneta hag Avenza.
Pried ha bugale
Peder merc'h o doe :
Stadoù latin ar Reter
Stadoù latin ar Reter eo ar peder Stad savet war-lerc'h ar c'hentañ Kroaziadeg e Palestina ha Siria, en o zouesk Rouantelezh Jeruzalem, Priñselezh Antiochia, Kontelezh Edessa ha Kontelezh Tripolis.
Aloubadeg al Sav-Heol a voe aesaet er mare-se gant an emgannoù a c'hoarveze ingal etre nerzhioù muzulman enebet hag o doa breskaet dalc'hidigezh an tiriad. Europiz hag a veze graet Franked anezho er amzer-se a oa staliet evel ur vinorelezh e penn Stadoù goude ar c'hentañ Kroaziadeg e-keit ma veze poblet ar vro gant kristenien digatolik, yuzevien ha muzulmaned. Komzet e veze arabeg evel yezh-kenwerzh daoust ma veze implijet an henc'halleg gant ar Franked, an okitaneg da gentañ penn e Tripoli.
Armoù kimiek e brezel ar Rif
Armoù kimiek a voe implijet e Maroko, e-doug brezel ar Rif, entre 1921 ha 1927 (a lavarer ivez trede brezel ar Rif), gant armeoù Spagn ha Bro-C'hall, evit mougañ emsavadeg ar Verbered renet gant Abd el-Krim. Ar wech kentañ e voe d'an armeoù c'hoari gant armoù kimiek a-enep tud ha ne oant ket soudarded.
Etre 1921 ha 1927 e voe implijet fosgen, difosgen, kloropikrin ha gaz moustard (anavezet ivez evel iperit) hag a veze skoet war ar marc'hadoù hag er stêrioù. E bombezadegoù 1924 eo e voe strinket, ar wech kentañ en ur brezel, iperit adalek kirri-nij, bloaz a-raok ma voe sinet an emglev etrebroadel, anvet Protokol Jeneva, « diwar-benn lakaat berz war implij ar gazoù mougus kontammus, pe heñvelik hag an doareoù bakteriologek" er brezel. Aozet e voe ar gaz e La Marañosa, e-tal Madrid, gant ar Fabrica Nacional de Productos Quimicos, un embregerezh savet gant ar c'himiour alaman Hugo Stoltzenberg, a reas war-dro armoù kimiek ar gouarnamant alaman e deroù ar bloavezhioù 1920.
En ur pellskrid kaset gant komiser Maroko spagnol, Dámaso Berenguer, d'an 12 a viz Eost 1921, da vinistr ar brezel, Luis Marichalar y Monreal, e skrive Berenguer :
D'an 20 a viz Eost 1921 e c'houlennas Spagn digant Alamagn kas dezhi gaz moustard, petra bennak ma oa berzet ouzh Alamagn aozañ an armoù-se gant Feur-emglev Versailhez e 1919.
Hugin ha Munin
Hugin ha Munin eo div vran zu an doue Odin e mitologiezh Skandinavia. Kement ha "Soñj" hag "Eñvor" e talv Hugin ha Munin.
John Coster-Mullen
John Coster-Mullen, ganet d'an 21 a viz Kerzu 1946 hag aet da Anaon d'ar 24 a viz Ebrel 2021, a oa ul luc'hskeudenner greantel, blenier kamionoù hag istorour war an armoù nukleel. Ur roll a bouez en deus bet evit ma ne vije ket kollet istor ar bombezennoù nukleel.
Kantrevoù Kerne-Veur
Kantrevoù Kernev-Veur (kerneveureg : Keverangow Kernow ) a oa pastelloù-bro, anvet hundreds e saozneg, hag a yae da sevel tiriad Kernev-Veur adalek war-dro 925 betek 1894, pa voe aozet distrigoù lec'hel.
Cormont
Cormont a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Skoulm (unanenn)
Ar skoulm zo un unanenn evit muzuliañ an tizh. Talvezout a ra kement hag ur milmor (1852 metr) en un eur.
Kantrevoù Kerne-Veur
Lod anvioù kantrevoù a echue gant al lostger -shire evel Pydarshire, East Wivelshire, West Wivelshire ha Powdershire hag a zo testeniekaet abaoe ar bloavezhioù 1184–87. Kenster gant ar saozneg hundred hag ar c'hembraeg cantref eo ar ger kerneveurek keverang. Al liester keverangow a gaver en anvioù-lec'hioù evel "Meankeverango" (« Maen ar c'hantrevoù ») e 1580, "Assa Govranckowe" (1580) ha "Kyver Ankou" (c. 1720). An unander a gaver e "Buscaverran", er su da Egloskrewen. Ar c'hantrev anvet Trigordh zo meneget er dindan an anv latin Pagus Tricurius, "Bro an Tri Lu" ha Triconcire war-dro ar bloaz 881. .
Sgiwen
Sgiwen (Skewen e saozneg) zo ur gêriadenn e kreisteiz Kembre, e bwrdeistref Castell-nedd Port Talbot. Er mervent da gêr Castell-nedd emañ.
Hugin ha Munin
Bep mintin, pa darzh an deiz, e tibrad Hugin ha Munin war-du ar bedoù da nijal a-us Åsgard (bed an doueed) ha Midgard (An Douar). Gwelet a reont ar pezh a c'hoarvez eno ha klevout ar pezh a vez lavaret. E dibenn an devezh e tistroont da azezañ war divskoaz Odin ha da vouslavarout d'e zivskouarn ar pezh o deus gwelet ha klevet koulz e bed an dud hag e hini an doueed. Abalamour da gement-se ez eo Odin an doue furañ ha gouiziekañ.
Kantrevoù Kerne-Veur
Istor
War a greder e voe rannet Rouantelezh Wessex e kantrevoù etre ar bloavezhioù 924 ha 939, da vare ren ar roue Æthelstan ; e dornskrid ar Geld Inquest (1083) ne gaver nemet seizh kantrev e Kernev-Veur, hag an holl anezho anvet diwar manerioù : An Lysardh, Godhyan, Nanssans, Strasnedh, Tibesteu, Fawton ha Rillaton (a zo Penwyth, Keryer, Pedera, Pow Ereder, Trigordh, West Wivel hag East Wivel). Da vare an Domesday Book (1086), urzh diabarzh ar manerioù kerneveurat e Liber Exoniensis Exeter zo diazezet peurliesañ war ar c'hantrevoù m'emaint, petra bennak ma ne gaver meneg ebet eus anvioù an hundreds.
Dugelezh Kernev-Veur a oa perc'hennez war Kantrevoù Kernev-Veur, evel m'emañ hiziv c'hoazh, war-bouez Penwith hag a oa e dalc'h an tiegezh Arundell abaoe kreiz an ; e 1813 e werzhas ar re Arundell o aotrouniezh d'an tiegezh Hawkins hag he gwerzhas d'o zro d'an tiegezh Paynter e 1832. Kalz gwirioù a oa stag ouzh aotrouniezh Penwyth, en o zouez ar gwir da varn nostanted, torfedourien ha laeron, da c'hoprañ ur bac'her, da zastum feurmoù digant aotrouien ar manerioù pennañ, ha da azgoulenn ar brientoù roueel stag ouzh ar stêrioù, ar perzhier, ar mengleuzioù aour hag arc'hant, ouzh kement peñse, dishêradur, deodandum, teñzor kavet, emzivad, loen kantreer, perc'henadennoù kenkizet dre lezenn ha kement a c'hoarveze e diabarzh ar c'hantrev.
Orin anvioù ar c'hantrevoù
Luziet eo orin anvioù ar c'hantrevoù kerneveurat.
Kantrevoù 1841
Setu amañ an dek kantrev a oa e 1841, a-raok an adaozadur eta, eus ar Su d'an Norzh : Syllan, Penwyth, Keryer, Pedera, Pow Ereder, Trigorth, Fawy, Lysnowyth, Ryslegh ha Stradneth.
Sgiwen
Tremen 8 000 a dud zo o chom e Sgiwen ha neuze ez eo kêriadenn vrasañ Kembre, ha marteze Breizh-Veur.
Kanaouennoù Irving Berlin
Sed amañ ur roll eus un 850 kanaouenn savet gant Irving Berlin ha rannet etre pemp marevezh. N'eo graet ar rannidigezh-se nemet evit reiñ un alberz eus emdroadur Berlin evel kanaozer a-hedan dekvloazioù. Diglok eo ar roll: a-hervez en dije skrivet etre 400 ha 600 kanaouenn arall.
John Coster-Mullen
E 2002 en devoa embannet drezañ e-unan ul levr mil vrudet anvet Atom Bombs: The Top Secret, Inside Story of Little Boy and Fat Man.
Cindy Crawford (pornoaktourez)
Cindy Crawford, ganet e 1980 e Las Vegas, Nevada (SUA), zo ur bornoaktourez staduanat. Brudet e voe abalamour ma oa heñvel hec'h anv ouzh hini an aktourez enoret Cindy Ann Crawford.
Skoulm (unanenn)
E brezhoneg, evel e yezhoù all, e reer gant ur ger a dalvez da envel ur weadenn en ur gordenn, ur skoulm. Kement-se zo deuet abalamour d'an doare ma veze muzulet tizh ar bigi gwechall. Implijet e veze ur gordenn a veze taolet er mor ha lezet da vont a-feur ma'z ae ar vag war-raok. A-hed ar gordenn-se e oa skoulmoù, ingal. Kontet e veze ar skoulmoù a dremene etre bizied an den en doa taolet ar gordenn er mor, e-pad ur pennadig amzer. Evel-se e c'halled muzuliañ tizh ar vag, eztaolet en un niver a "skoulmoù".
Ar skoulm n'eo ket un unanenn eus ar reizhiad unanennoù etrebroadel, rak an hed etre daou skoulm, a-hed ar gordenn, a oa 47 troatad ha 3 meutad gwechall (=14,4 m). Klotañ a ra ur skoulm gant ur milmor en un eur, hag ar milmor n'eo ket un unanenn etrebroadel kennebeut.
Bwlchgwyn
Bwlchgwyn zo ur ur gêriadenn e distrig Wrecsam, e biz Kembre. Emañ er gevred da Rhuthun. E kumuniezh Brymbo emañ. E 2011 e oa 855 a dud o chom e Bwlchgwyn.
D’ur mare e veze lavaret e oa Bwlchgwyn ar gêriadenn uhelañ e Kembre. Met uheloc'h c'hoazh emañ kêriadenn Trefil, e Blaenau Gwent. Eus al lec’h m’emañ monumant ar re varv er gêriadenn e weler plaenenn Cheshire er reter ha Bryniau Clwyd er gornaoueg, gant Moel Famau ha Moel Fenlli.
Etienne (eskob Treger)
Etienne a voe eskob Treger eus 1222 da 1240.
Arc'hdiagon Landreger e oa pa oa bet anvet da eskob Treger, war-lerc'h Geoffroi Loiz.
Sinet en doa Etienne an diazez eus kouent an Dominigiz e Montroulez e 1237.
Hamon e zeuas war e lerc'h war gador an eskob.
Presses populaires de Bretagne
Presses populaires de Bretagne (PPB) zo un ti embann gallek e Sant-Brieg, krouet e 1981.
Y Bers
Y Bers (Bersham e saozneg) zo ur ur gêriadenn e distrig Wrecsam, e biz Kembre. Emañ er gwalarn da gêriadenn Rhostyllen.
Pouezus eo bet Y Bers en istor an Dispac'h Greantel e Kembre, abalamour da labour an houarn a veze graet eno. En Y Bers e oa labouradegoù ma voe kroget da broduiñ houarn adalek 1670 ha lec'h ma voe savet e labouradeg gant John Wilkinson e 1761. E-pad pell e oa kornad Y Bers unan eus al lec'hioù er bed ma veze produet ar muiañ a houarn. Ur mirdi zo bremañ hag a gont an istor-se. E kêriadenn Rhostyllen, e-kichen, e oa mengleuz glaou Glanyrafon (anvet Bersham Colliery e saozneg).
Tremen a ra Kleuz Offa dre ur c'hoad, Coed Plas Power, a zo e-kichen Y Bers, war lez an Afon Clywedog.
Emgann Ramadi
Emgann Ramadi zo anv meur a emgann en-dro da gêr Ramadi en Irak.
Santander (Colombia)
thumb|right|260px|Sede pelec'h emañ departamant Santander e [[Kolombia]]
Gant departamant Norte de Santander, stok outañ, e komzer eus rannvro ar Santanderes.
Longvilliers (Pas-de-Calais)
Longvilliers (Longvillers betek 1997) a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Carnières (Norzh)
Carnières a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Carnières eo.
Bezioù ar C'hommonwealth en astenn bered ar gumun: Carnières Communal Cemetery Extension
Marvet int e miz Here 1918 e dibenn ar Brezel-bed kentañ. Digoret e voe ar vered gant ar Guards Division .
Emdroadur ar boblañs 1793-2007
• Andonioù : Cassini hag EBSSA
Ouargha
Ar stêr Ouargha, pe Ouergha (  واد ورغة  en arabeg), zo ur stêr eus Maroko hag a ziskenn eus ar Menezioù Atlas, adstêr d'ar Sebu.
Tremen a reas dre gêriadennoù Jorf El Melha ha Douar Zouayed.
Ajdir
Ajdir zo anv meur a lec'h e Norzhafrika.
Saint-Jean-de-Beugné
Saint-Jean-de-Beugné a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Loch Dearg
thumb|Loch Dearg Loch Dearg pe Loch Geirg (Lough Derg e saozneg) zo ul lenn vihan e kontelezh Dún na nGall, nepell diouzh an harzoù etre Hanternoz Iwerzhon ha Republik Iwerzhon. En em astenn a ra war 890 hektar ha bas eo an dour enni.
Enezenn
E-kreiz al lenn ez eus un enezennig anvet Purgadóir Naoimh Phádraig (Purgator Sant Padrig) pe Station Island. Ur manati zo enni, bet savet en, ha dont a ra tud da birc'hirinañ di bep bloaz e koun sant Padrig a vije bet o vevañ eno er. Er manati-se e voe skrivet an dornskrid brudet Tractatus de Purgatorio Sancti Patricii.
SÁM 66
SÁM 66 (Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, "Savet gant Árna Magnússon en Island") zo ul levr islandat bet skrivet e 1765 gant Jakob Sigurðsson.
Bihan eo ment SÁM 66 (18,3 x 14,5 cm), ennañ 16 skeudenn diwar-benn mitologiezh Skandinavia ; damheñvel eo ouzh ur skrid islandat all a anver NKS 1847 4to, bet savet e 1760.
E Kopenhagen e Danmark e voe moullet en islandeg, daneg ha latin. An Edda e gwerzennoù eo danvez SÁM 66, diwar dornskrid Snorri Sturluson (1179-1241)bet savet e 1215.
Miret eo al levr er Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum (Ensavadur Árni Magnússon evit ar Studioù Islandat) e Reykjavík.
Pladennoù Joan Baez
Setu roll pladennoù ar ganerez stadunanat Joan Baez.
Fayetteville rifle
Ar Fayetteville Rifl a oa ur garabinenn mousked produet gant an arsanailh kengevreet Fayetteville e North Carolina. Ar mekanikoù a servije da broduiñ an armoù-se a oa bet reoù skrapet digant an Unaniezh en arsanailh Harpers Ferry (West Virginia). Ar mekanikoù-se a voe implijet da gentañ da broduiñ an US Model 1855 Rifle.
Dorioù-ar-Gougleiz
Dorioù-ar-Gougleiz (Les Portes-du-Coglais e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2017, o vodañ kumunioù Gougleiz, Kell-Gougleiz ha Montourz.
Putumayo
Putumayo zo un anv-lec'h e Suamerika.
Erythropitta rubrinucha
Anvet e voe Pitta rubrinucha (kentanv) da gentañ-penn (e 1862) gant ar skiantour breizhveuriat Alfred Russel Wallace (1823-1913).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Inizi Maluku :
Charles Lynch
Charles Lynch zo bet anv meur a zen:
Panzergrenadier
Panzergrenadier, berraet e PzGren pe Pzg, zo un anv alamanek evit an droadegiezh gant karbedoù pe an droadegiezh mekanikaet – da lavaret eo troadeien kaset gant karbedoù stourm arbennikaet evel ma oa bet krouet e-pad an Eil Brezel-bed. Implijet e vez ar ger-se bremañ ivez evit unvezioù heñvel e luioù Aostria, Alamagn ha Suis.
E-barzh an Heer, ur skourr eus al lu alaman, ar Panzergrenadier zo ivez ar renk izelañ evit an emouestlidi (Mannschaften) er Panzergrenadiertruppe (soudarded an unvezioù Panzergrenadier), lakaet skoaz-ha-skoaz gant ar c'hod OTAN OR-1.
Mammenn
Ar ger Panzergrenadier ne veze ket implijet betek ar bloavezh 1942. An troadegiezh er rannarmeoù panzer adal 1937 a oa anvet rejimantoù Schützen ; dougen a raent ar memes ardamez roz war o unwiskoù evit bourzhidi an tankoù (gant un "S" evit chom hep kemmeskañ ar Schützen gant bourzhidi an tankoù pe an unvezhioù enep tankoù a zouge ar memes livioù).
Ar soudarded en unvezioù kefluskeriet arbennikaet a zouge ardamez gwenn an troadegiezh. E 1942, pa voe adanvet ar rejimantoù troadegiezh da rejimantoù greunadennerien gant Adolf Hitler e stumm un enoriñ lu Friedrich II, ar rejimantoù Schützen (hag ar soudarded o sevel anezho) a grogas da vezañ anvet "rejimantoù Panzergrenadier" memestra evit an unvezioù troadegiezh kefluskeriet hag ar soudarded.
Belfegor (doue)
Belfegor pe Baal Fegor (hebraeg: בַּעַל-פְּעוֹר‎‎, baʿal-pəʿōr - Aotrou an toull) zo un drougael, unan eus seizh priñs an Ifern evit ar gristenien. Sikour a ra an dud da c'hounit brud pe arc'hant en ur reiñ dezho mennozhioù krouadennoù burzhudus. Kontañ a reer e kemerfe alies tres merc'hed koant ha yaouank. Hervez ar beleg ha chaseour drougaeled Peter Binsfeld (1540-1598), Belfegor a zesach an dud war-zu al leziregezh. Hervez e levr Renkadur an droukaeled, Belfegor zo drougael al leziregezh, unan eus ar Seizh pec'hed kapital en hengoun kristen.
Panzergrenadier
Mammenn
Al livioù rejimantel pe Waffenfarbe a voe cheñchet eus al liv gwenn (evit an troadegiezh kefluskeriet ) pe roz d'al liv gwer sklaer na veze douget nemet gant an unvezioù marc'hoù-tan. Un nebeud unvezhioù na gemmjont nag o anvioù, nag o livioù waffenfarbe betek 1943 ; un darn eus henaourien ar re Schützen a zisentas hag a zalc'has d'o livioù roz-mouk betek fin an Eil Brezel-bed.
Belfegor (doue)
Doue pagan
Belfegor a oa da gentañ un doue kozh a veze azeulet war ar menez Pe’or, awenet e oa gant an doue Baal Fegor (בעל פעור)1, a oa bet testeniekaet en Testamant Kozh: an Hebreed gant Moizez en o fenn a baouezas gant o hent pa errujont e bro Kenaan, darn anezho a yelo gant hent an hudurnez gant maouezed moabited ha madianited a azeule an doue Baal Fegor.
Dictionnaire Infernal
Evit Jacques Auguste Simon Collin de Plancy en e levr Dictionnaire Infernal.
San Andrés y Providencia
San Andrés ha Providencia, pe San Andrés y Providencia hervez an anv ofisiel spagnolek, zo un enezeg hag un departamant e Kolombia, en hanternoz ar vro, er Mor Karib.
NKS 1847 4to
NKS 1867 4to (daneg : Den nye kongelige samling, "Ar dastumad roueel nevez") zo un dornskrid islandek bet skrivet e 1760 gant ar beleg Ólafur Brynjúlfsson.
An Edda e gwerzennoù hag an Edda e komz-plaen eo danvez NKS 1867 4to. Ouzhpenn an Edda ez eus en dornskrid ur rann hiroc'h ma lenner eñvorennoù, barzhonegoù ha danvez all.
Miret eo al levr e Det Kongelige Bibliotek (Levraoueg Roueel Danmark) e København.
Michelin
Michelin zo un embregerezh gall a ra bandennoù-rod, diazezet e Clermont-Ferrand. Gwerzhañ a ra bandennoù-rod dre ar bed a-bezh, ha gant 20% eus ar marc'had emañ Michelin er penn anezhañ. 123 975 den zo o labourat evitañ, 31 000 e Bro-C'hall.
Anavezet eo ivez abalamour d'ar c'hartennoù hent graet gantañ, ha d'al levr-heñchañ dreist-holl.
Listennad lec'hiennoù kaer e Prefedelezh Wakayama
Setu amañ ul listennad lec'hiennoù kaer e Prefedelezh Wakayama e Japan, evel diuzet ent-ofisiel gant Servij an Aferioù Sevenadurel Gouarnamant Japan ; e miz Gouere 2020 e voe embannet al listenn-mañ.
Lec'hiennoù dezanvet el live broadel
Hervez 11 rummad e vez renket al lec'hiennoù kaer broadel gant Gouarnamant Japan.
Putumayo (Colombia)
thumb|Lec'hiadur Putumayo e [[Kolombia]] Putumayo  zo un departamant e mervent Kolombia, a-stok ouzh Perou hag Ecuador. Mocoa eo ar gêr-benn.
Skarn (strollad)
Skarn a oa anv ur strollad sonerezh folk metal breizhat ha brezhonek bet savet e 2011 e Roazhon. Redek al leurennoù hag ar festoù-noz a reas e Breizh ha pelloc'h e-pad eizh vloaz.
Pladennoù
Ur CD pevar zitl, anvet « Yenijenn », a voe enrollet e 2013, ar sonerezh savet gant Skarn hag an holl gomzoù gant Moran Dipode.
A-c'houde kimiad Moran Dipode, aet da vevañ er Rouantelezh-Unanet, e paouezas Skarn da seniñ er festoù-noz e miz Ebrel 2019. Leisly Castillo eus Monterrey e Mec'hiko eo kanerez nevez ar strollad, a zo anvet NightSeed bremañ.
Ayrton Senna
Ur blenier Formulenn 1 brazilian eo Ayrton Senna, bet ganet d'ar 21 a viz Meurzh 1960 e São Paulo, Brazil, marvet e Bologna, Italia goude ur gwallzarvoud e Priz Bras Sant-Marino 1994.
Muioc'h eget ur c'hampion e Brazil, anavezet eo evit e baravi gant Alain Prost. Sellet evel unan eus ar vlenierien wellañ, bet eo kampion teir gwech e 1988, 1990 ha 1991. An hini diwezhañ marvet e Formulenn 1 eo.
Uzzone
An Uzzone zo ur froud eus Piemonte ha Liguria en Italia, 20 km dezhi. Adstêr eo d'ar Bormida di Millesimo e Proviñs Cuneo.
Elachuridae
a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 2014 gant an evnoniour svedat Per Alström (1961-) hag e genlabourerion.
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List n'eus nemet ur genad golvaneged oc'h ober ar c'herentiad :
Louis Héry
Louis Émile Héry (Redon, 15 Here 1801 - Saint-Denis, 27 Here 1856) a oa kelenner ha skrivagner en Enez ar Reünion hag a voe an hini kentañ o skrivañ kreoleg an enezenn.
Genidik e oa eus Redon hag e 1820 ec'h erruas en enez Bourbon (Reünion bremañ), e Meurvor Indez. Labourat a reas da gentañ war-dro ur blantadeg korz-sukr hag a oa perc'hennet gant div genitervez dezhañ. Buan a-walc'h e cheñchas micher avat ha mont da gelenner e skolaj roueel Saint-Denis.
En em lakaat a reas Louis Héry da dreiñ fablennoù anavezet e kreoleg. E 1828 e voe embannet e Fables créoles dédiées aux dames de l'île Bourbon, awenet gant fablennoù Jean de La Fontaine. Al levr kreolek kentañ e oa. Adembannet e voe, kresket, e 1849, 1856 ha 1883.
Rouantelezh an Izelvroioù
Rouantelezh an Izelvroioù (Koninkrijk der Nederlanden e nederlandeg) zo un aozadur politikel zo meur a vro ennañ : an Izelvroioù (Nederland e nederlandeg), Aruba, Curaçao ha Sint Maarten. A-hed an istor avat n’eo ket bet atav e-giz-se. Penn ar stad eo roue pe rouanez an Izelvroioù, zo bremañ ar roue Willem-Alexander.
Gouarnamant
Ur gouarnamant a ra war-dro aferioù Rouantelezh an Izelvroioù. E gwirionez eo kemmesket gouarnamant ar Rouantelezh ha gouarnamant an Izelvroioù. E penn ar stad emañ ar roue pe ar rouanez. Ar roue-se zo e penn ar galloud (regering) e pep hini eus lodennoù ar rouantelezh. En e anv ez eus pep a c'houarnour en Aruba, Curaçao ha Sint Maarten. An aferioù boutin dezho holl eo ar re-mañ:
Evit an traoù all ez int fiziet e gouarnamant pep hini eus ar broioù zo er rouantelezh. Gant pep hini anezho ez eus ur vonreizh hag ur gouarnamant. En emvodoù kuzul ar rouantelezh e kemer perzh ministred an Izelvroioù hag ur ministr a-berzh pep hini eus ar broioù all.