cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Honoré Jacquinot
Honoré Jacquinot, bet ganet d'ar 1añ a viz Eost 1815 e Moulins-Engilbert (Nièvre, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 22 a viz Mae 1887 e Nevers (Nièvre), a oa un evnoniour, ul louzawour ha loenoniour gall. Breur eil-koshañ e oa d'an ofiser a vor Charles Hector Jacquinot (1796-1879) ha, gantañ, e kemeras perzh en Ergerzhadenn Dumont d'Urville e Meurvor ar Su adalek 1837 betek 1840.
Costanza de Sicilia
Costanza Sikilia, pe Costanza de Sicilia zo anv meur a briñsez.
Giant Magellan Telescope
Giant Magellan Telescope a zo ur pellseller diawelet evit 2020. Peder gwech brasoc'h e vo e c'horread dastum eget ar pellseller brasañ a-vremañ. Savet e vo tost da ouelec'h Atacama ha La Serena e norzh Chile.
Cisticola cherina
Cisticola cherina zo anv skiantel ur spesad golvaneged e-touez kerentiad ar Cisticolidae.
Saint-Charles-de-Percy
Saint-Charles-de-Percy a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant 13 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Valdallière.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: mervel a reas seitek den nann soudard e Saint-Charles-de-Percy, c'hwezek anezhe, pemp bugel ha div blac'h yaouank en o mesk, a voe lazhet pa voe bombezet ha mindrailhet ar gumun d'an 8 a viz Gouere, un den all a voe lazhet d'ar 4 a viz Eost gant ur vombezadeg ; d'an 2 a viz Eost e gouloù-deiz e voe krogadoù dirak Saint-Charles-de-Percy etre ar 2nd Armoured Reconnaissance Battalion Welsh Guards ha tankoù an 9 SS-Panzer-Division Hohenstaufen. Pa teuas an noz e c'hellas ar 3rd Battalion Irish Guards degouezhout er vourc'h ha chom enni. Dieubet e voe ar gumun d'an 3 a viz Eost.
Eil brezel-bed
Mervel a rejont e-pad an Eil brezel-bed, ul lodenn vat anezhe e-pad Emgann Normandi, enni e voe dastumet korfoù marv bet kavet e meur a dachenn-emgann e Normandi,.
Dragey-Ronthon
Dragey-Ronthon a zo ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall.
Dro (Italia)
Dro zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Samone
Samone zo un anv-lec'h italianek :
L'Ordonnance
Istor
Kentañ ma voe embannet a voe d'an 31 a viz Mae 1887 er pemdezieg Gil Blas.
An Earagail
An Earagail (pe an tEaragal ; Errigal pe Mount Errigal e saozneg) zo ur menez bihan eus Iwerzhon, e kontelezh Dún na nGall.
L'Ordonnance
Istor
E 1889 e voe adembannet en dastumad La Main gauche.
An Earagail
E gwalarn ar gontelezh emañ, nepell diouzh Gaoth Dobhair. Menez uhelañ kontelezh Dún na nGall eo (751 metr).
L'Ordonnance
An danevell
Bet eo ar c'horonal en obidoù e wreg yaouank.
Plantu
Jean Plantureux, Plantu e anv-pluenn, a zo ur tresour kazetenn gall ganet e Pariz d'ar. Labourat a ra evit ar gazetenn Le Monde.
Buhezskrid
Ganet e Pariz, tapet en doa e vachelouriezh e 1969 e likez Henri-IV. Goude bezañ kroget da studiañ ar vezegiezh e yeas da da Vrusel da studiañ an tresañ e Skol Saint-Luc.
E 1972 e krogas Plantu da dresañ evit ar gazetenn c'hall Le Monde. Etre 1980 ha 1986 e labouras evit Phosphore ivez.
Barycypraea fultoni
Barycypraea fultoni a zo unan eus an daou spesad a vez renket er genad Barycypraea e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WORMS. Ur spesad kregin ral pe ral-tre a vev er morioù don an hini eo. Betek 1987 ne oa bet kavet kregin nemet e stomokoù pesked en un dachennig eus Natal. Dibaoe eo bet kavet e lec'hioù all, gant splujerien ha dragourioù e lec'hioù all e Suafrika hag er Mozambik.
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Sowerby e 1903 dindan an anv genad Bernaya. An anv fultoni a zo bet ret en honor da Hugh C. Fulton un dastumer ha gwerzher a vro Saoz (1861-1942) ha zo bet perc'henn an hinienn gentañ ha nemeti kavet e-pad pell.
Heñvelanvioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Barycypraea fultoni o vezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
isspesadoù
Tri isspesad a zo bet diskrivet :
Bevoniezh
Kregin brav ha ral eo an Barycypraea fultoni. Kavet e vezont er mor don etre 60 ha 250 m donder.
Ment
Mentoù boutin ar c'hregin bras-se a zo etre 54 mm ha 80 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 48 mm gour, pe ramz, betek 83 mm.
Kevin Rudd
Kevin Michael Rudd (ganet d'an 21 a viz Gwengolo 1957 e Nambour, e Queensland) zo ur politikour eus Aostralia.
Barycypraea fultoni
Gwelout ivez
Barycypraea teulerei a zo ur spesad tost a-walc'h. Muracypraea mus ur spesad eus Amerika ar c'hreiz gant tresadennoù ha livioù damheñvel.
Kevin Rudd
E penn Strollad al Labour emañ. E miz Du 2007, goude trec'h e strollad en dilennadegoù, e oa deuet da vezañ Kentañ Ministr Aostralia. E zilez en doa roet d'ar 24 a viz Mezheven 2010 ha kemeret e oa bet e lec'h gant Julia Gillard. Addilennet e oa bet e penn e strollad e miz Mezheven 2013 avat, ha deuet e oa da vezañ Kentañ Ministr en-dro, d'ar 27 a viz Mezheven.
Barycypraea fultoni
Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo er meurvor Indez er Suafrika hag er Mozambik.
Dastumadegoù
Evit kalz dastumerien eo ur seurt 'gral' kregin an hoc'hig-mor ral-se, abalamour d'e ralded, d'e bravantez d'e istor ha d'e briz.
An anv 'fultoni' a zo bet roet en enor da Hugh C. Fulton un dastumer ha gwerzher a vro Saoz (1861-1942) ha oa perc'henn an hinienn gentañ ha nemeti kavet. Gwezet en deus ar grogenn-se d'un dastumer all, Trechmannu e 1930 evit 30 pound Saoz. Eman an tip-se er British Museum bremañ. E-pad ar 85 bloaz goude an diskrivadenn n'eo bet kavet kalz kregin Barycypraea fultoni. E 1970 n'eo oa annavezet nemet ur 25 krogenn bennak kavet e stomokoù pesked hag an hanter anezho nemetken en ur stad deread. Goude-se eo bet sonjet e veve ar spesad er mor-don. E 1975 eo bet skrivet ur pennad a zisplege e oa e stomokoù ar spesad pesk Sparodon durbanensis e veze kavet an hoc'higed-mor Fulton. Kalz kregin o doa merkoù dent pesked hag e oa skrivet e oa mat kalite ar c'hregin ma oa lonket anezho gant ar pesked nebeut eurvezhioù a-raok.
A-raok 1987 e oa ral-spontus ar c'hregin.
E-penn kentañ ar bloavezhioù 1990, ur grogenn disi pe dost a veze gwerzhet etre 10 ha 15 000 USD. Div grogenn a oa gant grezhour breudet Gino Raybaudi zo bet gwerzhet 25 000 USD an tamm.
E 1988 eo bet gwerzhet ur Barycypraea fultoni da 37 000 USD, marteze ar grogenn kêrañ gwerzhet. Ar priz uhel-se a oa liammet gant ar fed e oa ral spontus d'ar mare-se.
Dibaoe eo bet kavet lod all bev gant splujerien ha dragourioù er SuAfrika. Bagoù rusian (sovietek) a zo deuet adalek 1987 da zragiñ er Mozambik e-lec'h o deus kavet ur c'hementad mat a gregin. Chom a ra ral ar spesad, met diskennet eo kalz ar prizioù a oa e 2002 tro-dro da 300-400 USD evit ur grogenn etre, gant sioù, ha 600-1000 USD evit ur grogenn disi pe dost.
Sover
Sover zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Richard Schiff
Richard Schiff a oa un aktor amerikan bet ganet d'ar 27 a viz May 1955 en Bethesda, e Maryland.
Aerlu Arab Siria
Aerlu Arab Siria (arabeg: القوات الجوية العربية السورية‎, Al Quwwat al-Jawwiyah al Arabiya as-Souriya), zo skourr nij nerzhioù lu Siria. Savet eo bet e 1948. An nerzhioù difenn douar-oabl a zo strollet en Nerzh Difenn Oabl Arab Sirian, rannet e div skourr re an aerlu ha re an tirlu.
Yann II Alençon (Valois)
Yann II Alençon (1409 - 1476) a oa dug Alençon, kont Perche, ha brezelour gall e-pad ar Brezel Kant Vloaz.
Aerlu Arab Siria
Istor
E fin an Eil Brezel-bed, ar Rouantelezh-Unanet ha Bro-C'hall a zilaosk ar Reter-Nesañ ha neuze Siria. E 1948 e vez krouet Aerlu Arab Siria goude ma vefe bet diplomet ar c'hentañ klasad blenerien kirri-nij eus skolioù ar Rouantelezh-Unanet. Ne vo ket implijet kalz an nerzh lu nevez krouet e-pad ar Brezel israelat-arab e 1948. Nebeut bombezadegoù a voe sevenet war nerzhioù lu Israel ha war trevadennoù 'zo. Un North American T-6 Texan a voe kollet dre tennoù ouzh an douar pa oa o tagañ Ayelet Hashahar d'ar 16 a viz Gouhere 1948. Unan all a vefe bet distrujet en oabl gant Morris Mann (o nijal en un Avia S-199) d'an 10 a viz Even.
Corrán Tuathail
Corrán Tuathail (skrivet Carrauntoohil pe Carrantuohill e saozneg) eo menez uhelañ Iwerzhon, e mervent ar vro. Emañ en aradennad Na Cruacha Dubha, e kontelezh Ciarraí. E beg uhelañ ar menez 1 038 metr ez eus bet savet ur pezh kroaz vetal.
Yann II Alençon (Valois)
Mab e oa da Yann Iañ Alençon ha Mari Breizh, itron La Guerche.
Aerlu Arab Siria
Istor
Aerlu Arab Siria a embann e oa bet lazhet un nijer gantañ e-pad ar brezel. D'an 10 a viz Gouhere, un Harvard en defe distrujet un Avia S-199 bleniet gant Lionel Bloch.
Yann II Alençon (Valois)
Brezeliñ a reas evit ar roue gall Charlez VII gant Janed Ark. En em gannañ a reas ivez e tu ar Saozon hervez an dro. Bac'het e voe en abeg da se. Dieubet e voe gant ar roue Loeiz XI.
Larino
Larino  zo ur gumun en Italia e proviñs Campobasso, e rannvro Molise.
Petrella Tifernina
Petrella Tifernina  zo ur gumun en Italia e proviñs Campobasso, e rannvro Molise.
Limosano
Limosano  zo ur gumun en Italia e proviñs Campobasso, e rannvro Molise.
Kanton Arzhon
Kanton Arzhon a oa anezhañ ur rann velestradurel ha barnel hag ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant al Liger-Izelañ.
Kumunioù
Kanton Arzhon a yae pemp kumun d'ober anezhañ :
Petacciato
Petacciato  zo ur gumun en Italia e proviñs Campobasso, e rannvro Molise.
Agadir
Agadir (ⴰⴳⴰⴷⵉⵔ e tamazight ; اگادير en arabeg Maroko) zo ur gêr eus Maroko, e mervent ar vro. Emañ war ribl ar Mor Atlantel, e rannvro Souss-Massa-Draa. Poblet eo gant war-dro 200 000 a dud.
Un drevadenn bortugalat a voe savet en Agadir e deroù ar. D'an 29 a viz C'hwevrer 1960 e voe distrujet ul lodenn vras eus kêr gant ur c'hren-douar : war-dro 15 000 den a voe lazhet. Adsavet e voe hag abaoe dreist-holl eo deuet da vezañ ur greizenn vras a douristerezh e-pad ar goañv. Dont a ra di touristed e-leizh dre garr-nij, tud eus Europa dreist-holl.
Soraga di Fassa
Soraga di Fassa zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Poloniom
Un elfenn gimiek eo ar poloniom ; Po eo e arouez kimiek, 84 e niver atomek ha 208,982 e dolz atomek. Ur metaloid eo, evel 5B, 14Si, 32Ge, 33As, 51Sb ha 52Te.
Istor
E dibenn an XIXvet kantved e oa Marie Curie hag he gwaz o klask gouzout ar perag eus skinoberiegezh ar pechblende goude m'o devoe tennet an uraniom hag an toriom anezhañ : skinoberiekoc'h c'hoazh eget 92U ha 90Th kevret e chome ar pechblende. An elfenn 84Po, betek 400 gwezh skinoberiekoc'h eget an uraniom, a voe hiniennekaet ganto da gentañ, e miz Gouere 1898, , hag an elfenn 88Ra e miz Kerzu 1898.
Diwar Polonia, bro-c'henidik Marie Curie, e voe anvet an elfenn 84 ; ur mennozh politikel a voe pennabeg an dibab-se, pa felle da Varie Curie embann stad he bro a oa rannet etre Aostria, Prusia ha Rusia d'ar mare-se.
Kenderc'hadur
Nebeut-tre a boloniom naturel zo war an Douar, pa ne gaver nemet war-dro 0,1 mg anezhañ en un donennad pechblende ; diaes-bras eo neuze kenderc'hañ Po : war-dro 9 gramm a voe tennet eus 37 tonennad ag oksidenn blom PbO2 er bloavezhioù 1950, ha biskoazh n'eus bet tennet muioc'h abaoe. Kevanaozañ 210Po a c'haller ober dre vombezenniñ bismut 209Bi gant neutronoù a-benn kaout 210Bi, a ro 210Po dre skinoberiegezh β. War-dro 100 gramm a boloniom a vez kenderc'het bep bloaz dre an hentenn-se, e kreizennoù nukleel Rusia pergen.
Perzhioù
Daoust d'ar poloniom teuziñ e 254°C ha birviñ e 962 °C ez eo aezhidik-kenañ : pa vez lakaet en aer e 155 °C hepken ez a an hanter anezhañ da aezhenn e 45 eurvezh. Ar perzh-se a c'haller arverañ evit disrannañ Po diouzh Bi.
Kimiek
Par da re ar bismut 83Bi hag an telluriom 84Te eo perzhioù kimiek ar poloniom. Aes eo dileizhañ Po en trenkennoù, hogen diaesoc'h eo en ober e bazennoù. Liv roz zo gant an dileizhennoù en abeg d'an ionoù Po++, met dre skinoberiegezh e tro an ionoù da Po++++ ha liv melen a zeu gant an dileizher. Klogor a c'hoarvez en argerzh, tommañ ha bannañ gouloù a ra an endalc'herioù e gwer en abeg ma lonkont rannoùigoù α.
Evel ar seleniom 34Se, an telluriom 52Te hag ar bevargant 80Hg e c'hall ar polonium bezañ metilaet gant garvevien : dre oberiantiz ar garvevien hag ar metilkobalamin (vitamin B12) e teu CH3Po, a dro buan da aezhenn.
Izotopoù
Gant un hanter-vuhez a 138,376 devezh ez eo 210Po an izotop naturel stabilañ a-douez an 33 izotop anavezet, eus Po-188 da Po-220. Rannoùigoù α a vez eztaolet gant Po-210, pemp mil gwezh muioc'h eget Ra-226 bep eilenn, setu perak e ro an izotop Po-206 (hanter-vuhez : 8,8 devezh).
Kevanaozet e vez 209Po (hanter-vuhez : 103 bloavezh) ha 208Po (2,898 vloavezh).
Arver
En abeg d'e skinoberiegezh c'halloudus ez eo bet arveret Po en U. R. S. S. evel un andon a rannoùigoù α, a servije da dermeniñ tevder gwiskadoù metal dre vuzuliañ ar c'holl er skinoberiegezh. Pa voe merzet e vez eztaolet gwrez gant ar poloniom — dre skinoberiegezh e ro 1 gramm Po 140 watt a c'hremm e 500 °C — e voe implijet da c'henel gwrez, ar pezh a sevijas da dommañ diabarzh al loarelloù Kosmos 84 ha Kosmos 90 a voe bannet e 1965, hag an egorlistri Lunokhod a voe kaset d'al Loar e 1970 ha 1973. Gant oksidenn beriliom BeO e farder ar c'hendeuzad Po-BeO a servij da dreiñ ar rannoùigoù α e neutronoù a vez arveret da zeluskañ armoù nukleel ha da ensellet ar puñsoù eoul-maen. An hevelep rannoùigoù α a vez implijet da ionaat an aer ha dre-se da nullañ an tredansavoniezh er gwiaderezhioù, ar rolladoù paper ha mezell, hag ar metal kent e livañ. Dañjerus-kenañ eo ar poloniom evelato, setu e vez erlerc'hiet ouzh andonioù rannoùigoù β, a c'hall bezañ harzet gant ur follenn aluminiom.
Snowboard
Ur Snowboard (Snow: erc'h, board: plankenn) a vez graet eus ur plankenn implijet evit ruzañ war an erc'h. Pep troad a vez lakaet en ur skoulm stag a-us d'ar plankenn. Ledander ur plankenn snowboard zo etre 15 ha 30 santimetr. Disheñvel eo ar plankennoù-erc'h diouzh ar monoski. Implijet e vez ar plankennoù-erc'h gant an dud evit skiañ war ar menezioù evit an dudi, evit seveniñ lammoù, pe evit kenstrivedegoù.
Sfruz
Sfruz zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Mari Breizh
Mari Breizh zo anv meur a briñsez vreizhat.
Yvonne Breilly-Le Calvez
Yvonne Breilly-Le Calvez, ganet e Dirinonn (Kerne), a zo renerez ha blenierez kan ul laz-kanañ eus Naoned.
He buhez
Skolaerez ha renerez skol eo bet. E 1965 he doa krouet ul laz-kanañ evit bugale. Ur wech aet war he leve he deus krouet unan evit an dud deuet: "Fa-Si-Nantes", deuet da vezañ "Anna Vreizh"" e 1992.
Sonaozourez eo ivez. Skrivet he deus (a-wechoù gant René Abjean) tonioù war testennoù bet savet gant Naig Rozmor, Antony L'Héritier, Xavier Grall, Job an Irien, Jeva Omnès pe Tugdual Kalvez...
C'hwec'h pladennig arc'hant zo bet enrollet gant he laz-kanañ.
Sella Giudicarie
Sella Giudicarie zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Tarzh-gouloù
Un tarzh-gouloù, zo un anadenn naturel en oabl noz evel gouelioù gouloù a weler war-dro pennoù-ahel boul an Douar, nemet e-kerzh bloavezhioù zo, pa zeu kreñvoc'h an obererezh war gorread an Heol.
Bulzuneg
thumb|350 px|Eskern ar chouk-troad e liv (tu kleiz, gwelet eus dindan ; tu dehou, gwelet eus a-us); A:[[askorn seul; B:askorn fer; C:diñseg; D:bulzuneg; E, F, G:eskern gennheñvel]] thumb|ar bulzuneg
Tarzh-gouloù
Deskrivadur
C'hoarvezout a ra dreist-holl en takadoù a zo tost d'ar pennoù-ahel magnetek (etre 65° ha 75° ledred), diwar etreobererezh an avel heol hag an aergelc'h uhel. Pa c'hoarvez en hantervoul norzh e reer anv eus tarzh-gouloù boreel hag en hantervoul su e reer anv eus tarzh-gouloù aostrel.
Bulzuneg
Ar bulzuneg zo unan eus eskern ar chouk-troad.
Koublet eo ouzh an askorn fer, an diñseg hag an eskern gennheñvel.
Tarzh-gouloù
Deskrivadur
Pa c'hoarvez didarzhadennoù ma ya ar materi heolel da strinkañ e weler el lec'hioù-se takadoù teñvaloc'h, ur sin m'eo uheloc'h live ar park magnetek. Diouzh an didarzhadennoù e teu klogorennoù danvez heolel, bras-divent, enno miliardoù a rannoùigoù elektromagnetek a c'hell tizhout gwiskadoù uhel aergelc'h an Douar m'emañ-eñ war o hent. An avel heolel a reer eus ar strinkadennoù rannoùigoù-se. A-hed linennoù ar park magnetek e vez dasparzhet ar rannoùigoù ken e vezont sellet gant an denion evel seurtoù stignoù gant neudennoù a-serzh hag evel tennerisoù kromm. Gwer ha lufrus e vezont peurvuiañ.
Tarzh-gouloù boreel e Breizh
Rouez-tre e vez gwelout tarzhoù-gouloù e Breizh ha ne vezont ket ken lufrus ha spis o stummoù hag ar re a weler bep bloaz dindan kelc'hioù ar pennoù-ahel.
P'eo kreñvoc'h obererezh an Heol abaoe 2020 eo bet gwelet tarzhoù-gouloù e Norzh al ledenez e-kerzh ar goañvezh 2022-2023.
Monacilioni
Monacilioni  zo ur gumun en Italia e proviñs Campobasso, e rannvro Molise.
Roll kumunioù kozh Il-ha-Gwilen
Roll Kumunioù kozh Il-ha-Gwilen : =A= =B= =C= = D = = E= = F= = G= = K=
= L= = M= = N = = O = = P= = S=
= T= = V=
San Giovanni la Punta
San Giovanni la Punta zo ur gumun e Sikilia, e proviñs Catania
Sarnonico
Sarnonico zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Lupara
Lupara  zo ur gumun en Italia e proviñs Campobasso, e rannvro Molise.
Montagano
Montagano  zo ur gumun en Italia e proviñs Campobasso, e rannvro Molise.
Argelers de la Marenda
Argelers de la Marenda (Argelès-sur-Mer e galleg) zo ur gumun eus Rousilhon, e Katalonia an Norzh, e departamant Pireneoù-ar-Reter, war aod ar Mor Kreizdouar.
Petroica rodinogaster
Petroica rodinogaster a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Petroicidae.
Anvet e voe Saxicola Rodinogaster (kentanv) da gentañ-penn (e 1819) gant an naturour belgiat Auguste Drapiez (1778-1856).
Boued
Bevañ a ra diwar gevnid hag amprevaned a bep seurt (biskoul, c'hwiled, kelien, merien, hag all).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Sanzeno
Sanzeno zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Scurelle
Scurelle zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Segonzano
Segonzano zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Nidiad
thumb|right|200px|Niverenn gentañ Nidiad (Miz Genver 2010)
Nidiad a zo ur gelaouenn lennegel vrezhonek bet krouet e 2010 e Naoned gant Gwendal Piégais, Malo Adeux ha Hoel Mahe. Dont a ra er-maez bep tri miz abaoe 2010.
Kavet eo bet titl ar gelaouenn diwar labour Guy Étienne.
Enni e vez kavet ingal barzhonegoù, testennoù a brederouriezh pe Istor ha komz-plaen. Tud all o deus kemeret perzh er gelaouenn-se evel Yann-Varc'h Thorel, Ronan an Deroff, Dan Ar Wern, Alan Kervern, Yann-Ildut Galiou, Kevin Laquaine-Jakez, Manon Le Gourrierec, Celestine Doedens, Fabrice Coupechoux, Gayanêh Guerineau, Bigorn He!, Sören Hand, Olia Tsaplina, Youen Le Bris, Yulia Borisova, Tepod Mab Kerlevenez pe Fulup Pirc'hirin.
40 niverenn a ya d'ober heuliad Nidiad e miz Genver 2020.
Amazona imperialis
Amazona imperialis a zo ur spesad perokeded eus ar c'herentiad Psittacidae.
Doareoù pennañ
Ar spesad brasañ an hini eo er genad Amazona.
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh ha greun dreist-holl.
San Pietro Clarenza
San Pietro Clarenza zo ur gumun e Sikilia, e proviñs Catania.
Costanza da Varano
Costanza da Varano (1428 – 1447) a oa pried da Alessandro Sforza.
Dimeziñ a reas e 1444.
Kumuniezh kumunioù Breizh ar Romantelourien
Kumuniezh kumunioù Breizh ar Romantelourien, a zo anezhi ur gumuniezh kumunioù, e Bro Sant-Maloù, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh. Krouet e voe e 1995.
Costanza da Varano
Daou vugel o doe: Mervel a reas Costanza er gwentloù o c'henel hec'h eil mab Costenzo.
Kumuniezh kumunioù Breizh ar Romantelourien
Emañ he sez e Chapel-Hilveven.
Kumunioù
E Kumuniezh kumunioù Breizh ar Romantelourien ez eus 25 kumun :
Prezidanted
Etre 1995 ha 2020, he frezidant oa André Lefeuvre, kuzulier-kêr Plegeneg ha kuzulier-departamant kanton Tintenieg.
Abaoe 2020 zo Loïc Régeard, maer Plegeneg, he frezidant.
Pierre Lemoine
Pierre Julien Yves Marie Lemoine, anvet ivez Pêr Lemoine pe Pêr Manac'h, a zo un tisavour ha stourmer breizhat. Ganet eo bet d'ar 4 a viz Eost 1927 e Mêl-Karaez (Kerne).
San Michele di Ganzaria
San Michele di Ganzaria zo ur gumun e Sikilia, e proviñs Catania.
Emgann Plataia
Emgann bras diwezhañ ar Brezelioù medek eo Emgann Plataia (henc'hresianeg Μάχη τῶν Πλαταιῶν, Machē tōn Plataiōn). C'hoarvezout a reas e 479 kent J.-K. e-kichen keoded Plataia e Boiotia etre arme ur c'hevredad keodedoù eus Henc'hres, en o zouez Sparta, Aten, Korinthos ha Megara, hag arme Impalaeriezh Persia a oa renet gant Kserses I.
Pierre Lemoine
Buhez ha micher
E dad, bet ofisour kanolierezh, a zeuas da vezañ labourer-douar dre zibab. Bet ganet e Karaez e 1889 e oa doktor war ar skiantoù hag en doa un aotreegezh war ar gwir.
Rumo
Rumo zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Riad al-Asaad
Riad Mousa al-Asaad (arabeg: رياض موسى الأسعد), ganet e 1961, a oa penn uhelañ Lu Dieub Siria. A-raok bezañ e penn al luskad milourel-se e oa koronal e aerlu Siria a-raok kuitaat e bost e Gouhere 2011.
Metsys
Matsys, pe Metsys, zo anv un tiegezh livourien flandrezat.
Emgann Plataia
Er bloavezh a-raok e oa bet trec'h arme Persia, renet gant ar roue e-unan, en emgannoù an Termopiloù hag en Artemision, hag aloubet ganti Thessalia, Boiotia hag Attika da-heul. Koulskoude e oa bet trec'h listri ar C'hresianed d'o zro en Emgann Salamin, en un doare dic'hortoz, ar pezh en doa miret ouzh ar Bersed da aloubiñ ar Peloponnesos. Kserses a oa en em dennet gant al lodenn vrasañ eus e arme ha lezet en doa ar jeneral Mardonios da echuiñ aloubadeg Bro-C'hres.
Riad al-Asaad
Darn eus e familh a zo bet lazhet gant nerzhioù gouarnamant Bashar al-Assad.
Emgann Plataia
En hañv -479 o doa dastumet ar C'hresianed un arme vras (hervez ar pezh a veze graet d'ar mare-se) ha bale a rejont trema an norzh. Kilañ a reas ar Bersed e Boiotia ha sevel ur c'hreñvlec'h e-kichen Plataia. Nac'hañ a reas ar C'hresianed koulskoude mont war-raok en un dachenn ma c'halle ar Bersed tennañ splet eus o marc'hegerezh en un doare re aes. Chom a reas pep hini en e lec'h e-pad unnek devezh. Dre ma veze taget o linennoù pourveziñ gant ar Bersed, ar C'hresianed a gilas etrezek ul lec'h gwelloc'h gant dizurzh a-walc'h. Evel ma soñje dezhañ e oa ar C'hresianed a-greiz mont kuit e roas Mardonios an urzh d'e soudarded da vont war o lerc'h met ar C'hresianed (Spartiaiz, Tegeaiz hag Ateniz dreist-holl) en em gannas en o enep ha lazhet e voe Mardonios. Lazhet e voe ivez ul lodenn vras eus arme ar Bersed a oa bac'het en o c'hamp. Distruj an arme-se hag hini an nemorant eus morlu an impalaeriezh en emgann Mykale a lakaas an aloubadeg da baouez. Ha pa vefe un trec'h bras, emgann Plataia n'en deus ket bet ar memes brud (memes d'ar mare-se) hag Emgann Marathon pe memes ha koll an Termopiloù.
Riad al-Asaad
Krouidigezh Lu Dieub Siria
D'an 29 a viz Gouhere 2011, al-Asaad gant lod ofiserien all hag o devoa kuitaet nerzhioù lu Siria a embanne e oa bet krouet Lu Dieub Siria. Ar pal a oa stourm a-enep, ha distroadañ, gouarnamant Bashar al-Assad.
Pierre Lemoine
Buhez ha micher
Ur familh gwiraourien, medisined hag ofisourien uhel e oa familh Pierre Lemoine. Graet he doa hec'h annez e Mêl-Karaez war dro 1587.
Riad al-Asaad
Krouidigezh Lu Dieub Siria
Ar c'horonal Asaad a nac'h diouzhtu e vefe roet an tu da Vashar al-Assad da guitaat ar vro bev, bountañ a ra evit ma vefe ur stourm betek ma vefe riñset gouarnamant Siria da vat.
D'an 22 a viz Gwengolo 2012, Lu Dieub Siria a embann ez eo choazet kemmañ penn-lec'h eus Turkia betek "tiriadoù dieubet" e Siria.
Pierre Lemoine
Buhez ha micher
Mont a reas Pierre Lemoine da Skol an Drinded e Mêl-Karaez da gentañ ha da Sant-Brieg evit an eil derez.
Riad al-Asaad
Krouidigezh Lu Dieub Siria
E miz Du 2012, o klask kaout un harp kreñvoc'h a-berzh Arabia Saoudat, an emsaverien a embann e fell dezho fiñval o lec'h pennañ e Siria atav. Ar jeneral al-Sheikh a oa aet betek livañ gevier ha diskleriañ e oa bet graet e miz Gwengolo 2012.
Pierre Lemoine
Buhez ha micher
Un troc'h a zo bet en e studioù e 1943 pa yeas gant paotred FTP ar strouezh asambles gant e dad hag e vreur henañ. Harzhet int bet o-zri e miz Gouere 1943. Dont a rejont a-benn da dec'hout.
Riad al-Asaad
Emglev peoc'h c'hwitet an ABU e 2012
Goude ma vefe bet ensellerien milourel an ABU o tont e Siria, al-Asaad en devoa embannet un emglev nann argadiñ evit an holl nerzhioù. Goulennet e oa bet gant Kofi Annan evit ar steuñv peoc'h evit Siria.
György Szepesi
György Szepesi, ganet Friedländer, d'ar 5 a viz C'hwevrer 1922 hag aet da Anaon d'ar 25 a viz Gouhere 2018, a oa un animatour radio, kazetenner ha displeger sport hungarat. E 2006, Szepesi a oa bet enoret gant rekord ar badelezh evel kinniger sport.
Marv
Marvet eo Szepesi d'ar 25 a viz Gouhere 2018 e Budapest d'an oad a 96 vloaz.
Pierre Lemoine
Buhez ha micher
Goude ar brezel Pierre Lemoine a studias e klasoù evit em brientiñ d'ar skolioù-uhel ("Mathématiques Supérieures" e Roazhon ha "Mathématiques Spéciales" e Pariz). Klañv e voe e-pad daou vloaz. Pa adkrogas gant e studioù en em droas war-du an disavouriezh hag ar c'hêraozañ (stal-labour Perret ha Lopez e Pariz) etre 1948 ha 1954. Tisavour kêraozer e voe e 1954. En em staliañ a reas e Brest e 1954 hag e Kemper e 1959 betek 1987. Kaset en deus a-benn raktresoù e Breizh hag en Irak, Aljeria, Breizh-Veur ivez. Etre 1979 ha 1997 e voe aliour al lezioù-barn. Mont a reas war e leve e 1997.
Dimeziñ a reas e 1962 da vMaryvonne Vallerie, merc'h d'ar Jeneral Pierre Vallerie ha c'hoar da Erwan Vallerie.
Riad al-Asaad
Emglev peoc'h c'hwitet an ABU e 2012
En desped da-se goude nebeut devezhioù e embanne al-Asaad e oa adkroget gant an tagadennoù a-berzh ar rebeled dre ma ne vefe ket bet sentet gant nerzhioù lu gouarnamant Siria da baouez an emgannoù evel prometet. D'an 31 a viz Mae 2012, ar c'horonal al-Asaad a c'houlenne gant Kofi Annan paouez gant ar steuñv peoc'h a oa un taol kleze en dour hervezañ.
Pierre Lemoine
Buhez ha micher
Adalek 1971 e reas e annez e Jerzenez.
Riad al-Asaad
Renkadur e Lu Dieub Siria
Ar c'horonal Kasim Saaduddin, ezel da Lu Dieub Siria en deus bet embannet ne oa ket renet en gwirionez al luskad gant ar c'horonal al-Asaad. Al-Asaad eus e du a embann ez eo eñ ar penn gwirion en un atersadenn.
Pierre Lemoine
Stourm evit Breizh
Deskiñ a reas brezhoneg gant Skol Ober ha kentelioù Kêr-Vreizh. Kemer a reas perzh e Kamp Etrekeltiek ar Vrezhonegerien ingal e-pad dek vloaz.
Riad al-Asaad
Renkadur e Lu Dieub Siria
D'an 8 a viz Kerzu 2012, en Antalya, Turkia, Asaad a oa erlec'hiet gant ar Jeneral brigadenn Salim Idris evel penn uhelañ milourel Lu Dieub Siria.
Pierre Lemoine
Stourm evit Breizh
Unan eus merourien Kuzul ar Brezhoneg eo bet adalek ar penn-kentañ hag e-pad un 20 vloaz bennak.
Riad al-Asaad
Burutelladennoù
Lod emsaverien da Vashar al Assad o deus kerse ouzh ar c'horonal al-Asaad. E kêr Salamiyah, ur vanifestadeg a oa bet d'an 3 a viz Eost 2012 o embann "Aotrou Jeneral Riad al-Asaad, e-pad ma oa hor gêr o emsevel evit ar wech kentañ e oac'h c'hwi, o labourat evit gouarnamant Assad".
Pierre Lemoine
Stourm evit Breizh
Ezel e voe eus Unvaniezh Kevredelour kumuniezhioù etnek Europa (Union Féréraliste des communautés ethniques en Europe - UFCE - e galleg) pa voe krouet e 1949. Besprezidant eo bet etre 1980 ha 1986. Prezidant e voe etre 1986 ha 1990. Kannad an UFCE e Kuzul Europa adalek 1990 hag e pad un toullad bloavezhioù, hag en OSCE (Organization for Security and Cooperation in Europe) adalek 1992.
Riad al-Asaad
Tabutoù
Riad al-Asaad en deus bet diskleriet gerioù o deus bet feuket an dud. Embannet en deus e oa an tagadennoù emlazh dre bombezenn "an integral part of revolutionary action, of Free Syrian Army action."
Pierre Lemoine
Stourm evit Breizh
E 1954 e krouas gant stoumerien all ar gelaouenn Ar Vro - Jeune Bretagne a baouezas pa grogas kelaouenn ar MOB, L'Avenir de la Bretagne.
Heidrun
Heidrun zo ur c'havr eus ar vitologiezh c'herman hag a voueta diwar delioù ar wezenn Yggdrasil. E-lec'h laezh e taol mez forzh pegement, peadra da leuniañ ur veol, hag a zo dastumet gant Andhrimnir evit banvezioù an doueed hag hini brezelourien Odin er Valhalla.
Pierre Lemoine
Stourm evit Breizh
Prezidant Oaled Menez Kamm eo bet.
Riad al-Asaad
Tabutoù
En ur filmig lakaet enlinenn d'ar 26 a viz Meurzh 2013, ar c'horonal Riad al-Asaad a zifenne islamisted an Talbenn al-Nusra, o tiskrivañ anezho evel "omp breudeur en Islam". E-pad peurrest an atersadenn e gendalc'he o tisplegañ e oa bet Lu Dieub Siria o reiñ un harp milourel d'al-Nusra en e stourm a-enep ar gouarnamant Ba'ath.
Samone (Trentino-Alto Adige)
Samone zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Marc'harid Orleañs
Marc'harid Orleañs, anavezet evel Marguerite d'Orléans e galleg, ganet d'ar 4 a viz Kerzu 1406, ha marvet e 1466, a oa ur briñsez c'hall, kontez Vertus, ha mamm da Frañsez II, dug Breizh. Mamm-gozh Anna Vreizh e oa eta.
Riad al-Asaad
Tabutoù
Un disrann a zo bet e Lu Dieub Siria gant ul lodenn eus an aozadur o vont dindan sujidigezh Turkia, ar re-se a embann ez eo liammet don al-Asaad gant al-Qaeda.
Heidrun
En Edda e gwerzennoù e lenner :
Sant'Agata li Battiati
Sant'Agata li Battiati zo ur gumun e Sikilia, e proviñs Catania.
Pierre Lemoine
Stourm evit Breizh
Krouet en deus un aozadur anvet "Comité d'Action Régionale de Bretagne" e 1961.
Harzhet e voe e miz Genver 1969 evit bezañ kemeret perzh en FLB. C'hwec'h mizvezh a dremenas en toull-bac'h betek distaoliadeg miz Mezheven 1969 bet divizet gant Georges Pompidou.
Ezel eo eus Skol-Uhel ar Vro. Bet eo bet prezidant rann an Darempredoù Etrebroadel.
Ezel eus POBL e voe adalek 1981.
Bet eo bet 21 war al listenn "Peuple Breton, Peuple d'Europe" e Penn-ar-Bed evit dilennadegoù Rannvro 1992.
Skrivet en deus e Armor Magazine ingal.
Sagron Mis
Sagron Mis zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Jean-Michel Alhaits
Jean-Michel Alhaits a zo ur soner bason ha talabarder. Kelenner war ar bason ha sonerezh kambr eo er Skol-Sonerezh Vroadel e Cachan.
Ruffré-Mendola
Ruffré-Mendola zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Jean-Michel Alhaits
Sonet en deus asambles gant Pierre Yves Artaud, Michel Becquet, Arnaud Dumond, Sophie-Véronique Choplin, Detlev Eisinger, Yan Honeyman, Claude Khan, Roger Muraro, Aurel Nicolet, Kun-Wo Paik,Teddy Papavrami, Anne Queffélec, Michel Strauss,...
San Michele
San Michele (Sant-Mikael pe Sant-Vikael  e brezhoneg) zo anv meur a lec'h en Italia.
Pierre Lemoine
Enorioù
Ezel eus an Ordre du Combattant européen.
Resevet en deus Kolier an Erminig e 1994.
Sened ar Stadoù-Unanet
Sened ar Stadoù-Unanet (United States Senate) eo kambr uhel Kongres ar Stadoù-Unanet, Parlamant Stadoù-Unanet Amerika, gantañ ar galloud lezenniñ ha gwirioù all, kreñvoc'h eget re ar gambr izel, Ti Dileuridi ar Stadoù-Unanet. 100 dileuriad (anvet evit 6 vloaz) a zo ennañ, daou evit pep Stad. Bep eil bloaz e vez votadeg, ma vez cheñchet un drederenn eus ar senedidi bep tro.
Marc'harid Orleañs
Merc'h e oa da Loeiz Iañ Orleañs, a oa breur d'ar roue gall Charlez VI (Bro-C'hall), ha da Valentina Visconti (1368-1408), a oa merc'h da Gian Galeazzo Visconti, Dug Milano. Merc'h-vihan ha nizez e oa war un dro d'ar rouaned c'hall Charlez V ha Charlez VI. C'hoar e oa d'ar priñs gall Charlez, Dug Orleañs, a voe prizoniet gant ar Saozon en emgann Azincourt ha dalc'het e Bro-Saoz e-pad pemp bloaz warn-ugent, amzer dezhañ da skrivañ barzhonegoù ha da zont da vezañ an eil pouezusañ barzh gallek eus ar, war-lerc'h François Villon.
Dimeziñ ha bugale
E 1423 e timezas da Richarzh Breizh, anavezet e galleg evel Richard d'Étampes, ha bugale o doe.
Banfield
Banfield zo ur gêr en Arc'hantina, er reter d'ar partido Lomas de Zamora, er su d'ar Gran Buenos Aires, ur 16 km eus kêr Buenos Aires, kêr-benn ar vro.
En-dro dezhi emañ:
Costanza d'Altavilla
Costanza d'Altavilla zo anv div briñsez eus Sikilia:
Olivetta San Michele
Olivetta San Michele zo ur gumun eus Proviñs Imperia, e Liguria, en Italia.
Edda e gwerzennoù
An Edda e gwerzennoù zo un dastumad barzhonegoù en hennorseg miret en un dornskrid eus Island ar Grennamzer : ar c'hodex Regius. Gant an Edda e komz-plaen, skrivet gant Snorri Sturluson, ez eo mammenn vrasañ hon anaoudegezh eus mitologiezh Skandinavia ha eus mojennoù harozek Germania. Adalek an en deus bet ul levezon vras war lennegezh Skandinavia, n'eo ket hepken dre an istorioù a gaver ennañ met dre an nerzh hag ar perzh dramatek eus kalz eus ar barzhonegoù. Deut eo ivez da vezañ un awen evit kalz nevezadennoù en arzh ar barzhonegoù. Vilhelm Ekelund, Aogust Strindberg, J.R.R. Tolkien, Ezra Pound ha Karin Boye o deus anavezet e tleent kalz d'an Edda e gwerzennoù.
Skrivet e oa ar c'hodex Regius en kantved met n'anavezer netra diwar-benn e istor betek 1643 ma teuas Brynjólfur Sveinsson, eskob Skálholt d'ar c'houlz-se, da vezañ perc'henn warnañ. D'ar mare-se e oa stummoù anavezet-mat eus an Edda e komz-plaen en Island met an dud desket a ouie e oa bet un Edda all, an Edda koshañ ; ma oa ar barzhonegoù pagan meneget gant Snorri en e Edda e komz-plaen. Pa oa dizoloet ar C'hodex Regius, e oa degemeret evel al levr gortozer a-bell. Brynjólfur a soñje dezhañ e oa bet skrivet gant Saemund|Sæmundr desket, ur beleg eus an. Daoust ma n'eo ket degemeret ar mennozh-se gant an dud desket a-vremañ e kaver a-wezhioù an anv Edda Sæmund c'hoazh.
Kas a reas an eskob Brynjólfur ar c'hodex Regius evel donezon da roue Danmark, ha setu perak e vez anvet codex ar roue e latin. E-pad kantvedoù e oa miret e levraoueg roueel Kopenhagen met e 1971 e voe kaset da Island en-dro.
Barzhonegoù an Edda koshañ
Cheñch a ra niver ar barzhonegoù hervez an embanadurioù.
Costanza d'Altavilla (1154-1198)
Costanza d'Altavilla, pe Constance de Hauteville (1154 - 1198) a oa ur briñsez norman eus Sikilia, hag ac'h eas da impalaerez santel.
Merc'h dalif e oa da Ruggero II, roue Sikilia, ha d'e drede pried Beatrice di Rethel (1135 - 1185).
Hervez ur vojenn-bobl lec'hel, deuet dre Giovanni Villani hag adkemeret gant Dante ha re all, he dije bet c'hoantaet Costanza mont da leanez. Sur avat e seblant ne oa ket dimezet c'hoazh da dregont vloaz, un dra ral en amzer-hont.
Costanza, prizoniet e Salerno, a voe degaset da Balermo, ha kaset da Naplez goude, a-raok bout dieubet gant he fried, Herri Hohenstaufen, pa voe trec'h war Tancredi, ha lakaet war e benn kurunennet ar rouaned, ken ar fin, d'ar 25 a viz Kerzu 1194 ; ha setu Costanza rouanez Sikilia.
N'hallas ket Costanza mirout ouzh freuz ha reuz ha skrap an eneze gant armeoù german he fried, na dial ar roue ouzh an uhelidi norman. met pa varvas Herri en 1197 e kasas un toullad aotrounez alaman kuit d'o bro en-dro.
Mamm an danvez-roue Friedrich Hohenstaufen, « stupor mundi », ha mervel a eure prestik war-lerc'h he fried, d'ar 27 a viz Du 1198, goude fiziet rejañs rouantelezh Sikilia d'ar pab Inosant III dre destamant.
Embuscade
An embuscade a zo ur c'hoktel greunadin, gwin gwenn, bier, ha kalva. Krouet e oa bet e Caen, Kalvados, ha brudetoc'h-brudetañ eo e kornôg Bro-C'hall.
Askorn fer
An askorn fer, pe astragal, zo unan eus eskern ar chouk-troad, er seul.
Koublet eo ouzh ar skin hag ar spilhenn, eskern ar c'har anezhe, hag ouzh an askorn seul hag ar bulzuneg.
Pa vez torret an askorn fer eo hir ar prantad pareañ dre n'eo ket gwall bourvezet e gwad.
Rovereto
Rovereto zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Marc'h Fjord
Ar Fjord a zo ur ouenn kezeg bihan a zeu eus Norvegia.
Roveré della Luna
Roveré della Luna zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Ronzone
Ronzone zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
San Michele all'Adige
San Michele all'Adige zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
Ellie Soutter
Ellie Soutter, ganet d'ar 25 a viz Gouhere 2000 ha marvet d'ar 25 a viz Gouhere 2018) a oa ur snowboarderez saoz. Tapet he devoa ur vedalenn arem e-pad kenstrivadeg yaouankiz c'hoarioù olimpek ar goañv 2017. Ezel he oa eus skipailh ar Rouantelezh-Unanet pa varvas e 2018.
Buhez
Bevet he devoa e Surrey, a-raok dilojañ d'an Alpoù gall. He zad eo Tony Soutter. Evit an Daily Telegraph e oa-hi unan eus ar “Future Stars of British Snow Sports.” Studierez e oa en Hawthorns School e Surrey.
Marv
Marvet eo devezh he 18 vloaz, d'ar 25 a viz Gouhere 2018, e Bro-Saoz. Embannet eo bet ar c'heloù dre Twitter hep displegañ penaos e oa marvet hi:
"The British Olympic Association is saddened to hear of the sudden passing of snowboard cross athlete Ellie Soutter, aged 18. Our thoughts are with her family and friends at this sad time." — Team GB (@TeamGB) 26 a viz Gouhere 2018
32nd Iowa Volunteer Infantry Regiment
An 32nd Iowa Volunteer Infantry Regiment a oa ur rejimant troadegiezh eus an Union Army e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika.
Servij
An 32nd Iowa Infantry a oa bet savet e Camp Franklin, Dubuque, Iowa. Roet e oa bet lamm dezhañ d'ar 24 a viz Eost 1865.
Nerzh ha kolloù
En holl e oa bet d'ar muiañ 1292 soudard o servijout en 32nd Iowa war ar memes lajad amzer. 6 ofiser ha 101 soudard a oa bet lazhet ouzh ar stourm pe marvet gant gloazadennoù. 2 ofiser ha 213 soudard a zo marvet gant kleñvedoù, evit un hollad kolloù a 322.
Banniel Arabia Saoudat
Banniel rouantelezh Arabia Saoudat (arabeg : علم المملكة العربية السعودية‎) zo banniel ofisiel gouarnamant ar vro abaoe ar 15 a viz Meurzh 1973. Gwer eo gant ur skrivadur arabek hag ur c'hleze gwenn. Ar frazenn a zo kredo an Islam pe Chahada.
Kemmoù hervez ar mare
Goustadik eo bet lamet ar varrenn wenn diouzh tu kleiz ar banniel ha brasaet ar Chahada skrivet betek stumm 1973 ha chomet eo digemm betek an deiz-ha-hiziv, war-bouez stumm ar c'hleze.
Sauveterre-de-Béarn
Sauveterre-de-Béarn, a zo Sauvatèrra hec'h anv en okitaneg, zo ur gêrig eus Bearn, e departamant Pyrénées-Atlantiques. Brudet eo ar pont war ar gave d'Oloron.
Ronzo-Chienis
Ronzo-Chienis zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Yann Riou
Yann Riou zo ur c'helenner matematik e Brest hag ur c'hlasker war-dro ar brezhoneg.
Pietraperzia
Pietraperzia zo ur gumun e-kreiz Sikilia, eProviñs Enna e
Fulvio Pellegrino Morato
Fulvio Pellegrino Morato, pe Moreto pe Moretto, ganet e Mantova war-dro 1483, ha marvet e Ferrara e 1548, a oa ul lenneg italian eus deroù ar XVIvet kantved.
Dimezet e oa da Lucrezia Gozzi, ha tad e oa da Olimpia Fulvia Morata, lennegez a-bouez.
Pedet e voe da vont da gelenn d'ar Scuola Pubblica di Vicenza, hag ur gador gelenner en doe eno etre 1532 ha 1539. Troet e oa gant ar brotestantiezh.
Roncegno Terme
Roncegno Terme zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Villarosa
Villarosa  zo ur gumun e-kreiz Sikilia, e Proviñs Enna.
Ronchi Valsugana
Ronchi Valsugana zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Ausci
An Ausci, a oa ur bobl eus Aquitania a oa o vevañ er vro m'emañ kêr Auch bremañ.
En-dro dezho e oa ar pobloù-mañ : Tarusates hag Elusates er gornaoueg, Lactorates er hanternoz, nord, Tolosates er reter, Convenae ha Bigerri pe Bigerriones er c'hreisteiz. Elimberrum pe Eliberris e oa o c'hêr-benn, un anv hag a zo bet displeget gant ar gerioù euskarek hiri (kêr) ha berri (nevez).
O anv ivez zo bet klasket keñveriañ gant an euskareg : kar e vefe Ausci hag an elfenn eusk- a gaver er ger "euskara".
Jack Sumner
John Colton Sumner (1840–1907) a oa un ergerzher stadunanat hag a oa bet ezel eus ar Powell Geographic Expedition, a-hed ar stêrioù Green River ha Colorado e 1869. Mailh-tenner ha martolod arbennikaet, choazet e oa bet gant John Wesley Powell evit bezañ penn kentañ bag an ergerzhadennn. Ne oa ket en em glevet an daou zen, ha sabatuet e oa bet evit ar peurrest eus e vuhez gant koll ha marv tri den eus an ergerzhadenn. Ken sabatuet e oa bet ma en em spazhas e 1902.
Yaouankiz
Jack Sumner a oa unan eus eizh bugel ar familh Sumner, desavet e oa bet en un ti-feurm e Muscatine (Iowa). Sot e oa gant al lenn ha ne oa ket troet gant ar vuhez peizant. E-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika en doa tizhet ar renk a gaporal evel mailh-tenner en 32nd Iowa Volunteer Infantry. Stourmet en devoa evit an Union Army e Vicksburg ha Nashville. Gloazet e oa bet gant ur bir en e vrec'h kleiz, plijet e oa goude o tiskouez ar gleizenn d'an dud.
Marv
Sumner a oa chomet bev goude e spazhadur, marvet eo e-unan abafet pemp bloaz war-lerc'h, e 1907, e Vernal (Utah).
Rouvres (Calvados)
Rouvres a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.
Romeno
Romeno zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
Pedro Kastilha ha Molina
Pedro Kastilha ha Molina (Valladolid, 1290 – Ledesma, 1319), a oa infant Kastilha.
Mab e oa da Sancho IV Kastilha ha da María de Molina.
Aotrou e oa (señor) e Cameros, Almazán, Berlanga, Monteagudo ha Cifuentes, ha Mayordomo e vreur Ferdinando IV, Roue Kastilha.
Dimezet e oa da Maria Aragon, Itron Cameros.
Les Trois Mousquetaires
Les Trois Mousquetaires zo ur romant istorel gallek gant Alexandre Dumas (tad) e 1844.
Kaoz zo er romant eus Charles d'Artagnan hag e dri c'heneil, Athos, Porthos, hag Aramis, soudarded e kompagnunezh Jean-Armand du Peyrer, kont Tréville (pe Troisville), anavezet evel M. de Tréville, letanant-kabiten ar gompagnunezh mouskederien en amzer ar roue gall Loeiz XIII.
Reizhiad enborc'hadel
Hollad ar c'helligoù, ar gwagrennoù hag ar gwiadoù a vorc'h hormonoù e gwad ur bevedeg a-benn reoliañ e emzalc'h bevedel eo ar reizhiad enborc'hadel. Ur reizhiad arhentoù evel ar reizhiad nervennel eo, nemet e-lec'h kas arhentoù tredanel e kas reoù gimiek : an hormonoù, a reoilh kalz arc'hwelioù er bevedegoù – en o zouez an imor, ar c'hresk, arc'hwel ar gwiadoù hag ar c'hennevid – dre gelligoù arbennik ha gwagrennoù enborc'hadel.
Kemm a lakaer etre ar reizhiad enborc'hadel hag ar gwagrennoù ezvorc'hadel ma vez borc'het an hormonoù dre ur ganol-vorc'hañ ha n'eo ket er gwad war-eeun. An enborc'honiezh eo ar skiant a bled gant ar reizhiad enborc'hadel, an hormonoù, o gweredoù (o efedoù) war ar bevedegoù, gant ar c'hlenvedoù a c'hoarvez pa ned a ket ar reizhiad en-dro hag an doaeroù d'e bareañ.
Meur a wagrenn a ya da sevel ar reizhiad enborc'hadel ; un "ahel" a reer eus ur strollad gwragenoù a gas arhentoù an eil d'eben, evel an ahel gouzerc'hvel-gougorfenn-gwagrenn us-lounezh. Boutin d'an holl wagrennoù enborc'hañ eo an diouer a ganol, an niver bras a wazhiennoù, ha vakuolennoù ma vez boniet an hormonoù. Lod organoù a ren un arc'hwel enborc'hadel eilrenk : an avu, ar galon, al lounezhi, ar gonadoù zo en o zouez ; gant al lounezhi, da skouer, e vez enborc'het an hormonoù eritropoietin (a laka an eritrokit da greskiñ e mel an eskern) ha renin (a reoilh ar c'hementad a wad a zo en ur bevedeg).
Costanza Monti
Costanza Monti (1792-1840) zo ur gontez italian ha barzhez eus an.
Reizhiad enborc'hadel
An hormonoù
Danvezennoù kimiek a vez boniet er gwagrennoù enborc'hadel eo an hormonoù. Evel kannaded ez eont en-dro, pa dreuzkasont ditouroù a gellig da gellig. E red ar gwad e vezont ensinklet, en o unan pe gevret gant lod proteinennoù a astenn o fadelezh, hag oberiant e vezont e gwiadoù pe organoù resis a zo pell diouzh al lec'h ma vezont kenderc'het. Diouzh kont e c'hallont bout efedus, ha seul vrasoc'h ar c'hementad seul vrasoc'h an efed, met null eo o efed hep fraouva er gellig pe en organ.
Arc'hweladur er bevedegoù
Liesdoare eo arc'hweladur an hormonoù er bevedegoù.
Gweredoù er bronneged
Setu amañ efedoù pennañ an hormonoù e korf ur bronneg :
Kimiezh
Meur a zoare hormonoù a vez kenderc'het gant ar gwagrennoù enborc'hañ ; hervez o aozadur kimiek e vezont diforc'hekaet.
Mankato (Minnesota)
Mankato zo ur gêr e Minnesota, e Stadoù-Unanet Amerika.
Poblañs
Hervez niveradeg-poblañs ar bloavezh 2000 e oa 32 427 a annezidi e kêr, kresket betek war-dro 36 500 e 2009.
Istor
Bro ar bobl amerindian Lakota e oa a-raok donedigezh Europeaned. Krouet e voe ar gumun gant donedigezh Parsons King Johnson e miz C'hwevrer 1852, gant an divroadeg a reter da gornôg en.
Evit kêr ne voe diazezet da vat nemet d'an 11 a viz Mae 1858, gant Henry Jackson, Parsons King Johnson, ar c'horonal D. A. Robertson ha Justus C. Ramsey.
Krougadeg Amerindianed
D'ar 26 a viz Kerzu 1862 e voe krouget 38 Amerindian eus ar bobl Dakota gant an arme stadunanat goude Brezel Dakota 1862. E gwirionez eo 303 den a oa bet kondaonet gant lezvarn an arme, met ar prezidant Abraham Lincoln a roas e bardon da 265 anezho.
Le Désert
Le Désert a oa ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant 13 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Valdallière.
Gerdarzh
Le Désert, de Déserto e 1108 désert (gouelec'h) kenkoulz ha gast (Le Gast) pe vast (Le Vast), a veze graet eus un douar distuz.
Istor
Tro 1101 e vehe bet savet ur prioldi gant Robert de Presles, aotrou Le Désert, dindan beli abati Sant Martin eus Troarn, pevar manac'h ennañ e 1250. . Dilamet e voe e-pad an Dispac'h Gall.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944-1945: mervel a reas pemp den nann soudard e Le Désert abalamour d'ar brezel, tri anezhe e miz Gouere a voe lazhet gant mindrailhadegoù ha bombezadegoù, an daou all e miz Eost, unan a voe lazhet gant tennoù kanol, an hini all pa darzhas ur vinenn ; dieubet e voe Le Désert d'an 10 a viz Gouere gant tirlu SUA. Adkemeret e voe d'an 11 gant ar rallu alaman Panzer-Lehr met tapet e voe kerkent en-dro gant an 9th American Infantry Division.
Martin Butzer
Martin Bucer, pe Butzer (Martinus Buccer, pe  Martinus Bucerus e latin), ganet e Schlettstadt (en Elzas) d'an 11 a viz Du 1491, ha marvet e Cambridge (Bro-Saoz) d'an 28 a viz C'hwevrer 1551, a oa ur beleg ha doueoniour alaman.
Isak Samokovlija
Samuel Isak Samokovlija a oa ur skrivagner eus Bosnia-ha-Herzegovina, ganet e kêr Goražde d'an 3 a viz Gwengolo 1889, en ur familh yuzevien sefarad a oa deuet o hendadoù eus kêr Samokov e Bulgaria. Medisin e oa eus e vicher. E studioù a reas e Vienna ; dimeziñ a reas gant ur vaouez eus Aostria, Hedda Brunner, ha tri bugel o devoe. Labourat a reas en ospital Koševo e kêr Sarajevo.
E zanevell gentañ Rafina avlija a voe embannet e 1927. Sevel a reas danevelloù hag a gont buhez yuzevien Bosnia, romantoù, pezhioù-c'hoari ha barzhonegoù. E-pad an Eil Brezel-bed e voe skarzhet eus an ospital ma laboure, abalamour ma oa yuzev, met labourat a reas neuze en ur c'hamp repuidi e Sarajevo. E nevez-amzer 1945 e rankas kuzhat diouzh an Ustaša (polis gouarnamant faskour Kroatia), betek dieubidigezh ar vro. Goude ar brezel e labouras evel pennskrivagner ar gelaouenn lennegel "Brazda" eus 1948 da 1951, hag evel pennskridaozer an ti-embann "Svjetlost" eus 1951 betek e varv. Prezidant Kevredigezh Skrivagnerien Bosnia-ha-Herzegovina e voe. Mervel a reas e Sarajevo, d'ar 15 a viz Genver 1955.
E 1933 e voe embannet er gelaouenn La Bretagne Fédérale, un danevellig gant Isak Samokovlija, Bleo Miriam, lakaet e brezhoneg gant Youenn Drezen.