cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Winter's Tale
Au Théâtre
--> Brud vat zo d'ar pezh hiziv c'hoazh. E miz C'hwevrer 2009 e veze c'hoariet er Brooklyn Academy of Music e New-York (leurennet gant Sam Mendes) hag er Folger Elizabethan Theatre e Washington, D.C. (leurennet gant Blake Robison),.
Brezel Yen
Un adsavadur ekonomikel
E miz Even 1947, e-kerzh ur brezegenn distaget e Skol-veur Harvard, ar sekretour-Stad George Marshall a roas da Europa "ur sikour breurel" a-benn mont a-enep "an naon, an dispi hag ar reuz" a rene. Ar steuñv Marshall pe "steuñv adsavadeg Europa" ( European Recovery Program) a voe kinniget da Europa a-bezh, broioù ar reter hag URSS en o zouez. Daou ziviz a oa memestra : ar sikour stadunanat a vefe meret gant ensavadurioù europat hag ar gouarnamant kevredadel stadunanat en defe ar gwir da sellet ouzh an dasparzh. Jozef Stalin en deus haketet, hag e fin miz Even e nac'has. Polonia ha Tchekoslovakia, a oa gant ar soñj asantiñ ar steuñv, a rankas kemmañ ali.
The Winter's Tale
Fiñvskeudennerezh
Tri film zo bet graet:
Brezel Yen
Un adsavadur ekonomikel
Er fin, c'hwezek bro, gant donedigezh Alamagn ar C'hornôg e 1949, a asantas d'ar steuñv Marshall : Bro C'hall hag ar Rouantelezh-Unanet, a voe ar broioù pennañ sikouret gantañ, Aostria, Benelux, Gres, Iwerzhon, Island, Italia, ar broioù skandinaviat, Portugal, Suis ha Turkia. E miz Ebrel 1948, ar c'hwezek bro-mañ o deus savet an Aozadur Europat a Genobererezh Ekonomikel (AEGE), un aozadur dreistbroadel a oa e bal kentañ merañ ha dasparzhañ ar sikour stadunanat etre ar broioù ezel.
The Winter's Tale
Skinwel
Ur film zo bet graet evit ar BBC en 1981 gant Jonathan Miller, leurennet gant Jane Howell, ha Jeremy Kemp an hini a oa Leontes. La BBC en a produit plusieurs autres adaptations.
Brezel Yen
Un adsavadur ekonomikel
Eus 1948 betek 1952, muioc'h eget trizek milmilion a zollaroù US, 5/6 evel roadoù, 1/6 evel amprestoù, a voe roet gant ar Stadoù-Unanet. Ar sikour-mañ evit an adsavidigezh a oa savet gant ul lodenn arc'hantel (skoaziadennoù hag amprestoù) hag unan all e danvezioù ha kenderc'hadoù liesseurt (boued, traktourien, ostilhoù...).
Hogen, pal ar steuñv Marshall ne oa ket ekonomikel nemetken. Gouarnamant federalour ar Stadoù-Unanet e Washington en doa komprenet e sikoure arvar Europa ar strolladoù Marksourien staliet e Moskou, e Bro-C'hall hag e Italia dreist-holl lec'h ma vote ur c'hard eus an dileuridi evit ar c'homunourien. Neuze, ensinklerezh ar c'hevala stadunanat a voe ar c'henglokausted ekonomikel evit doktrin ar c'h/containment : chaoseriañ al levezon soviedel en ur c'hrouiñ ur spas a berzh mat e Europa.
Ar Soviediz a verzo kement-se, hag e miz Here 1947 e-pad emvod diazezer ar c'h/Kominform, Andrei Jdanov, sekretour strollad kommunour an Unaniezh Soviedel (SKUS), bodet gant kannaded an nav strollad komunour European, a freuzas an "impalaerouriezh stadunanat". Hervez doktrin Jdanov, ar bed a oa bremañ rannet e daou : ul lodenn "impalaerour hag enep-demokratel", ar Stadoù-Unanet o vezañ "an nerzh sturiañ pennañ" hag ul lodenn "enep-impalaerour ha demokratel", Moskou en he benn.
Ur c'hoant peoc'h
E miz Eost 1941, Churchill ha Roosevelt o doa sinet ar c'harta atlantel, un diskleriadur awenet gant priñsipoù Wilson, lec'h ma oa raktres an daou brezidant lakaat e plas ur "reizhad ledanet ha pad evit surentez an holl". E miz C'hwevrer 1945, emglevioù Yalta o deus adkemeret al lavarenn-se ha diskleriet o deus kengalv ur "c'hendiviz eus ar broioù unanet war an aozadur bedel (...) d'ar 25 a viz Ebrel 1945, er Stadoù-Unanet."
Mikstekeg Atatláhuca
Ur rannyezh mikstekek eo Mikstekeg Atatláhuca eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 8.300 den (1995) e Mec'hiko.
Brezel Yen
Ur c'hoant peoc'h
D'ar 26 a viz Even 1945, kaset gant lusk ur meno trubuilhet gant an oberennoù nazi ha krizder an emgannoù, kannaded ar 51 bro o deus asantet e San Fransisco karta ar broioù unanet, an destenn ziazez evit Aozadur ar broioù unanet (ABU), gant ar pal pennañ a oa "gwareziñ ar remziadoù o tont eus distrujoù ar brezel en deus gloazet an denelezh div wech e amzer buhez un den."
Abegoù
Goude an Eil Brezel-bed, an darempredoù etre an Amerikaned hag ar Soviediz a za war fallaat. An URSS a ziskler en deus ar c'hoant gwarantiñ e surentez oc'h en em gelc'hiañ gant broioù kevredidi a-hed e harzhoù. An arme ruz a chom er broioù bet savetaet eus an naziegezh ganti ha, ez kontrol eus ar pezh a oa bet divizet e Yalta, ne lak dilennadegoù aozet ebet e plas. Ur "brezel" eus un doare nevez a sav etre ar Stadoù-Unanet hag ar Soviediz, ha brezel al levezon a dizh buan-tre an trede-bed, stabilaet gant ur c'hempouez nukleel, anvet "kempouez ar spont", adalek 1949, bloavezh lec'h ma vo ar vombezenn nukleel gant an URSS ivez.
Arbeit macht frei
Orin
Miret e voe gant an NSDAP, ar strollad nazi, pa erruas e penn ar vro e 1933.
Brezel Yen
An abegoù kentañ : ar blegenn goude ar brezel
Stalin a glask goudoriñ an URSS eus un dagadenn nevez en ur c'hrouiñ ur "rakkêr" douarel hag ideologel, da lâret eo ur spas gwarezour a bella gourdrouz an harzhoù soviedel :
Arbeit macht frei
Orin
Met n'eo ket hini ebet eus ar sterioù kent zo bet roet diwezhatoc'h gant an nazied, a skrivas ar ger e meur a gamp-bac'h, hini Auschwitz dreist-holl, a oa stag ul lodenn anezhañ ouzh ul labouradeg kimiek a oa da IG Farben, ha ma labouras prizonidi evel ar c'himiour italian yuzev Primo Levi.
Brezel Yen
An abegoù kentañ : ar blegenn goude ar brezel
A-raok fin ar brezel gant Alamagn, an unaniezh soviedel en deus staliet he galloud e tachennoù dieubet gant an arme ruz :
Fin ar Brezel Yen
Echu e voe d’ar Brezel Yen pa grogas Mikhail Gorbatchev da adkempenn e vro dre brogrammoù ar Perestroika hag ar Glasnost, pa leuskas da vont dizalc’h Reter Europa, hag ivez, pa voe divodet an Unvaniezh Soviedel e 1991.
OE Ingouchia
Krouet e oa bet Oblast Emren Ingouchia, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel, d'ar 7 a viz Mezheven 1924.
Zenobia
Zenobia zo anv meur a vaouez:
Pennadoù kar
Zenobia
Goz Reteramerika
Goz Reteramerika (Scalopus aquaticus) a zo ur bronneg turier. Ar spesad nemetañ eo er genad Scalopus.
Bevañ a ra e reter Stadoù-Unanet Amerika, hanternoz Mec'hiko hag en Ontario (Kanada).
Biache-Saint-Vaast
Biache-Saint-Vaast a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
.
Stedelijk Museum
thumb|200px|Stedelijk Museum
Stedelijk Museum Amsterdam a zo ur mirdi gouestlet d'an arzoù modern zo e Museumplein, en Amsterdam (Izelvroioù). Krouet eo bet e 1895. E-touez an oberennoù a c'haller gwelout ennañ ez eus ur sal livet gant Karel Appel hag un dastumad bras eus oberennoù Kazimir Malevich. Ennañ e kaver ivez oberennoù Barnett Newman, re Sol LeWitt, re arzourien luskad CoBrA, re Piet Mondrian pe c'hoazh re Theo van Doesburg. Abaoe 1980 ez eus ivez ur sal gouestlet d'an arz video, enni oberennoù Barnett Newman, re Nam June Paik pe c'hoazh re Bill Viola.
Sant-Tonan
Sant-Tonan a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Landerne, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Mikstekeg Ocotepec
Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Ocotepec eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 5.000-8.000 den (1982) e Mec'hiko.
Kwangeg
Ur yezh tchadek eus isskourr ar yezhoù tchadek ar reter A.3 eo ar c'hwangeg (kwang, kuang, louang pe kwong) komzet gant tro-dro da 16.805 den e mervent Tchad (1993)
Eizh rannyezh a zo, tost-tre an eil d'eben:
Goz Gansu
Goz Gansu (Scapanulus oweni) a zo ur bronneg turier hag a vev e Sina. Ar spesad nemetañ eo er genad Scapanulus.
Loeiz II (impalaer ar C'hornôg)
Loeiz II, lesanvet ar Yaouank, ganet war-dro 825 ha marvet e 875, a voe roue Italia hag impalaer ar C'hornôg.
Mab e oa da Lotar Iañ hag Ermengard Tours.
Mervel a reas hep mab ha leuskel e zomani ha kurunenn an impalaeriezh d'e eontr Karl Voal.
Mikstekeg San Miguel el Grande
Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg San Miguel el Grande eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 14.453 den (1990) e Mec'hiko.
Kanton Sizun
Kanton Sizun a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.
Mikstekeg Chayuco
Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Chayuco eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 30 000 den (1977) e Mec'hiko.
Kanton Sizun
Kumunioù
Kanton Sizun a yaef 4 c'humun d'ober anezhañ:
Scapanus
Scapanus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.
Spesadoù
3 spesad gozed hag a vev e kornôg Norzhamerika a zo ennañ:
Moukouleg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar reter B.2 eo ar moukouleg (mukulu, mok(o)ulo pe djonkor guera) komzet gant tro-dro da 12 000 den e kreiz Tchad (1990).
C'hwec'h rannyezh ez eus :
Annaig Renault
Annaig Renault (4 a viz Eost 1946, Neuilly-sur-Seine - 8 a viz Genver 2012, Roazhon) a oa ur skrivagnerez.
Buhez
He zad a oa eus Treveur (Aodoù-an-Arvor) hag he mamm eus Brest. Bevet he doa e Pariz betek 1967. Pa oa o chom eno he doa darempredet kreizenn sevenadurel Kêr-Vreizh ha sonet he doa e strollad Telennoù Bleimor. D'an oad a seizh vloaz e oa krog da zeskiñ brezhoneg diwar intrudu he zud. Kendalc'het he doa da zeskiñ ar yezh-mañ a-drugarez da Yann Kerlann ha da c'houde gant stajoù KEAV ha skol-veur Roazhon 2.
Da 20 vloaz e kuitaas Pariz evit dont da Vreizh. Er bloavezhioù 1980 e teuas da vezañ eilrenerez kreizenn sevenadurel La Briantais e Sant-Maloù. Eno e veze aozet kejadegoù gant skrivagnerien hag arzourien ha prederourien ha skiantourien. Hebraeg ar bibl a grogas da zeskiñ eno ivez. Ar studioù-se a badas betek he marv rak ur gredenn gwriziet don enni e oa ar redi da gaout meur a sevenadur, keñveriañ an doareoù all da welout ha da lavarout ar bed.
Oberenn
Goude bezañ echuet he studioù e rann ar brezhoneg e skol-veur Roazhon 2 ec'h embannas barzhonegoù hag e savas ur bern pennadoù skridvarnerezh.
Mambo (sonerezh)
Un dañs
Diwezhatoc'h e teuas da vout un dañs ivez.
Annaig Renault
Oberenn
Lakaet eo bet da skrivagnerez neoklasel e Lennegezh ar brezhoneg en gant Frañsez Favereau. D'an 9 a viz Eost 2010 e oa bet degemeret en Urzh an Erminig evit he labour.
Ar Priz Pêr Roy hag Imram he doa bet evit he levrioù, romantoù ha barzhonegoù. Meur a zanevell a zo bet lakaet e kembraeg gant Rhisiart Hincks eus skol-veur Aberystwyth.
Mouvaux
Mouvaux  a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Tollent
Tollent a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Euroscaptor
Euroscaptor a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.
Spesadoù
6 spesad gozed hag a vev e reter ha gevred Azia a zo ennañ:
Mikstekeg Peñoles
Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Peñoles eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 13.417 den (2000) e Mec'hiko.
Mikstekeg Chigmecatitlán
Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Chigmecatitlán eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 1.600 den (1990) e Mec'hiko.
Melia
En istorioù arall e oa mamm da Amykos, ha Poseidon an tad. Hervez Theogonia ar barzh Hesiodos e voe ganet ar Meliai eus takennoù gwad Ouranos pa voe spazhet gant e vab Kronos.
Hag ivez
Anv ur gêriadenn e gevred Hellaz eo ivez.
Gwandaraeg
C'hwec'h rannyezh a zo:
Remengol
<HR noShade>
Remengol a oa ur gumun e Breizh e Kanton Logunec'h e departamant ar Mor-Bihan.
Ardamezioù
En geot e dreustell wriet en glazur, e groaz valirant savet gant pevar zour en sabel mogeriet en argant, an hini ouzh kab goloet ; e skoed lankellet en aour karget gant santez Julita en argant, balirant ouzh kondon er c'hreiz-holl ha heuliet ouzh kab a-zehoù gant un tan en gwirion, ouzh kab a-gleiz gant un taf gwer en argant, ouzh beg a-zehoù gant ur gordenn dalwedek en aour, hag ouzh beg a-gleiz gant daou dour-iliz en argant, toet en sabel, renket e giz ur sourin, an hini ouzh beg balirant war egile.
Melbourne
Melbourne (distaget [ˈmɛlbən] e saozneg) zo unan eus kêrioù brasañ Aostralia ha kêr-benn stad Victoria.
En em astenn a ra Melbourne war 1.705 km² ha reiñ a ra bod da 4.246.345 a annezidi (e 2012) a oa er veurgêr. Gant se ez eo an eil kêr vrasañ en Aostralia (goude Sydney). Emañ war aod su ar vro, war ribl bae Port Phillip.
Diazezet e oa bet gant trevadennerien deuet eus Europa e 1835.
E 1956 e oa bet degemeret ar C'hoarioù Olimpek e Melbourne. Degemer a ra ivez bep bloaz Priz Bras Aostralia e Formulenn 1 abaoe 1996.
Doareoù ar vuhez
Hervez renkadur an Economist Intelligence Unit eo Melbourne ar gêr wellañ er bed evit bevañ.
Hildegart Rodríguez Carballeira
Hildegart Rodríguez Carballeira (Madrid, 9 a viz Kerzu 1914, † 9 a viz Mezheven 1933 e Madrid) a oa merc'h Aurora Rodríguez Carballeira, eus Ferrol, e Galiza. Ganet ha savet e oa bet gant he mamm evit bezañ maouez an amzer da zont. Peogwir ne blege ket da c'hoantoù he mamm evit he dazont e voe lazhet ganti a-greiz he c'housk. Ur bugel ampart-dreist e oa, hag a ouie skrivañ da 3 bloaz, a ouie 6 yezh da 8 vloaz, hag a echuas he studioù war ar gwir da 17 vloaz. Ezel e oa eus ar PSOE ha goude eus ar Partido Federal.
Bugaleaj
Engehentet e voe e Ferrol (Galiza) gant ar sokialourez Aurora Rodríguez Carballeira diwar un tad hag a oa bet dibabet evit se. Pa ouias Aurora e oa dougerez ez eas da chom da Vadrid. Eno e c'hanas Hildegart d'an 9 a viz Kerzu er straed Juanelo. E-touez mennozhioù divoas he mamm e oa hemañ: arabat skrivañ anv ar vugale er marilhoù, sede ne reas nemet d'an 29 a viz Ebrel.
... E-touez mennozhioù he mamm e oa ar pennad kalet ne dleje ket ar vugale bezañ marilhet ha koulskoude e reas, met d'an 29 a viz Ebrel, pa oa bet badezet he merc'h d'an 23 a viz Meurzh, ha hi dizoue hagenebet ruz ouzh ar relijion.
Diskennenn (yezhoniezh)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen diskennenn a(saoz.: downstep) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ar fed ma'c'h a war digresk live an donenn a silabenn da silabenn pe a c'her da c'her en ur yezh ganti tonennoù.
Hildegart Rodríguez Carballeira
Bugaleaj
Betek he fevarbloaze teue hezad d'he gwelout, ken ma krogas Aurora dagaout disfiz ouzh e levezon warni, ha neuze e tifennas outañ dont.
Diskennenn (yezhoniezh)
Talvezout a ra da fonem e yezhoù 'zo ha kalz stankoc'h e vez kavet evit ar bignenn.
Hildegart Rodríguez Carballeira
Emsaverez
Adalek he yaouankiz e oa krog da labourat a-zevri er PSOE hag en UGT.
Diskennenn (yezhoniezh)
Gant al lizherenneg fonetikel etrebroadel e vez merket ar bignenn gant ur birig ↓. A-wezhoù, evit abegoù teknikel, e implijer an arouezenn ! e lec'h ar birig.
Daoust ha ma c'hell seblantout bezañ heñvel ouzh ar fed ma c'hell mont war izelaat live lusk ar frazenn, da skouer e japaneg, ec'h eo disheñvel an diskennenn outañ dre ma tenn war-eeun d'ar yezhoù enne tonennoù nemetken.
Gallout a ra degouezhout ur diskennenn fonetik etre elfennoù gante an hvelep tonenn, da skouer pa degouezh div donenn greiz an eil war-lerc'h eben e twieg e vez distaget an eil hini war un ton izeloc'h evit an hini gentañ. Ur perzh a-bouez e c'hoari an diskennenn neuze er diskennred hag er skeuliadur tonennel.
Luziet a-walc'h e c'hell bezañ mont-en-dro resis an diskennenn hervez reolennoù kevreadurezhel ha fonetikel resis, da skouer e twieg:
gant hag hep diskennenn:
Leztad
Gwaz nevez ar vamm eo al leztad, war-lerc'h marv an tad , Pa addimez un intañvez e teu he fried nevez da vezañ leztad he bugale. Er gevredigezh kozh en doa galloud un tad war bugale e wreg.
Hiriv an deiz, en ur gevredigezh ma'z eo boutin an torr-dimeziñ, e c'hall ur wreg addimeziñ, ha bev he gwaz kentañ, tad he bugale. Hogen gwir ebet n'en deus al leztad war bugale e wreg.
Brud vad, brud fall
Brud vat en doa leztad gwechall, brokus ha sikourus ouzh e  lezvibien  ha  lezverc'hed .
E gwirionez e oa kentoc'h divrud a-walc'h, dre ma ne oa ket ken niverus al leztadoù hag al lezvammoù: dre ma varve stank ar gwragez yaouank er gwentloù, e oa stankoc'h an intañvien eget an intañvezed, hag ar wazed eo o deveze tro da addimeziñ. Marventez ar merc'hed an hini a oa kaoz da se eta.
Kement-se avat a veze kemmet da vareoù ar brezelioù bras, re Napoleon da gentañ, ar brezelioù bed war-lerc'h, pa veze falc'het buan remziadoù gwazed.
N'eo ket heñvel er gevredigezh a hiriv, addimeziñ kement ha kement a ra gwazed ha gwragez, hag echu eo ar bezelioù bras evel re an XXvet kantved. Ma'z eo deuet skeudenn al leztad drouk da gemer lec'h skeudenn al lezvamm drouk er gevredigezh a vremañ, ha brudet e vez torfedoù al leztadoù o devez gwallet bugale o gwreg dre ar c'hazetennoù hag ar skinwel evel ma veze brudet torfedoù al lezvammoù er c'hontadennoù kozh.
1285
Diwar-benn bloavezh 1285 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1285
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1285
Vogalenn beuzserr tost a-raok ront
Ur vogalenn a drede renk eo ar vogalenn beuzserr tost a-raok ront treuzskrivet [ʏ] hervez reolennoù al lizherenneg fonetikel etrebroadel, ganti an niverenn dave 320. Klotaat a ra gant ar vogalenn beuzserr tost a-raok plaen [ʏ].
Talvezout a ra a-wezhoù ar vogalenn [ʏ] da alofonenn an arc'hfonem |Y| a-grevret gant ar vogalenn serr a-raok ront [y] evel da skouer en alamaneg unvan
Implijet e vez an arouezenn [ʏ] evit treuzskrivañ ivez ar vogalenn beuzserr tost a-raok gwasket [ʏ̫̫ː] implijet gant ar svedeg.
Mogera
Mogera a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.
Krakkioc'h
Ar c'hrakkioc'h (pe gioc'h bihan) a zo un evn hirc'harek, Lymnocryptes minimus an anv skiantel anezhañ.
Ar spesad nemetañ eo er genad Lymnocryptes.
Septimia Zenobia
Pa intañvezas e troas ar stad en ur rouantelezh dizalc'h hag ec'h anvas he mab Vaballathus da Augustus. Aloubiñ Egipt a reas ouzhpenn da greskiñ he rouantelezh.
thumb|200px|left|Zenobia prizoniet, hervez ([[Herbert Schmalz).]] Kregiñ a eure da ren ur politikerezh enebet ouzh ar Romaned, e-lec'h en em zerc'hel evel ur stad kevredet en impalaeriezh roman. Maouez a benn e oa en ober, hag a spered ivez el lennegezh hag en arzoù. En he lez e tegemere prederourien.
Aloubiñ a reas Egipt. E 270 e redias an impalaer Marcus Aurelius Claudius Gothicus da blegañ d'he galloud en un emglev ma'c'h anaveze stad nevez an traoù er Reter.
Strollad Komunour Belgia (Grippa)
Strollad Komunour Belgia (Grippa) a zo ur strollad politikel belgiat. Savet e voe e 1963 gant Jacques Grippa pa guitaas Strollad Komunour Belgia.
Alain Defize
Alain Defize a zo bet ganet e 1953.
Mestrc'hoarier echedoù belgiat.
Kampion Echedoù Belgia e voe e Sint-Niklaas e 1979 hag, a-gevred gant Richard Meulders, e Veurne e 1983.
Gioc'h
Ar gioc'hed a zo evned hirc'harek eus ar c'herentiad Scolopacidae, asambles gant ar c'hefeleged pe ar strelleged.
Alain Defize
E miz Gouere 2005 edo 2290 e renk Elo.
Gioc'h
Spesadoù
3 genad ha 19 spesad gioc'hed zo :
genad Gallinago genad Lymnocryptes genad Coenocorypha
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar gioc'hed en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Mikstekeg Alacatlatzala
Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Alacatlatzala eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 22 226 den (2000) e Mec'hiko.
101
854 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0101 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Mikstekeg Pinotepa Nacional
Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Pinotepa Nacional eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 20 000 den (1990) e Mec'hiko.
Boiry-Notre-Dame
Boiry-Notre-Dame a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Vandalerezh
Gant ar ger vandalerezh e venner deskrivañ ar freuz, pe an holl zistrujoù, pe oberoù gwasterezh diabeg, a vez kaset da benn war madoù foran pe prevez. Peurliesañ ez eo ar savadurioù pe ar madoù diloc'h a vez skoet gant ar vandalerezh, lec'hiennoù naturel, dielloù pe oberennoù arz, ha kement tra a ra identelezh ur sevenadur, e c'hlad peurgetket. Er yezh pemdez avat e vez implijet evit seurtoù gwasterezh all.
Sant-Turian
Sant-Turian a zo ur gumun eus Bro-Gerne e kanton Kemperle, e departamant Penn-ar-Bed, e mervent Breizh.
Emdroadur ar boblañs
Emdroadur ar boblañs abaoe 1793
Vandalerezh
Deskrivadur
Dre vras e vez graet vandalerezh eus un taol gaou bet graet evit ar blijadur da noazout ouzh an nesañ. Implijet e vez an termen, da skouer, evit ober anv eus kemmoù n'int ket bet aotreet pe en enep da c'hoantoù an dud dre vras.
War ar Genrouedad
Gant diorroidigezh ar Genrouedad ez eus bet kemmet alies, hep aotre, pajennoù Web. En degouezh-mañ e vez graet gant vandalerezh evit ober anv eus emzalc'h un den a fell dezhañ noazout a-ratozh-kaer ouzh ul lec'hienn. Alies e vez graet en ur gas da benn tagadennoù bras.
Wikipedia
War Wikipedia n'eus ket kalz a vandalerezh peogwir e c'hall bezañ gwelet aes ha dizarbennet fonnus.
Mambo (dañs)
An dañs mambo a voe ijinet gant ar soner kuban Dámaso Pérez Prado e 1943 da vezañ dañset war ar sonerezh "mambo" (bet brudet gantañ ivez),. Goude bezañ roet brud d'e zañs e La Habana, ec'h ezporzhias Prado e sonerezh hag e zañs da Vro-Vec'hiko ha da New York, ma voe reolennet an dañs. Chom a reas brudet-bras an dañs betek ar bloazioù 1960.
Vandalerezh
Wikipedia
Padal e vez kalzig a dabutoù, pa sav dizemglev etre an dud diwar-benn danvez pennad pe bennad.
Lenn ivez Petra ober pa vez un taol vandalerezh war Wikipedia?
Istor
A-hed an istor eo bet implijet an distruj monumantoù bet savet gant ar renadoù kent da arouez ar cheñchamant galloud.
102
855 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0102 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Vandalerezh
Istor
E-touez an degouezhioù vandalerezh nevez a-walc'h emañ an distruj monumantoù en Unaniezh Soviedel goude diskar ar renad ha distruj an delwennoù boudaat en Afghanistan gant an Dalibaned. Bez' emañ ivez an distruj monumantoù muzulman en ez-Yougoslavia asambles gant an dismatroù otoman o deus merket buhez ar rannved-se etre 1299 ha 1699.
102
Reter-nesañ
Azia===
Vogalenn serr greiz plaen
Ur vogalenn a drede renk eo ar vogalenn serr greiz plaen, treuzskrivet [ɨ] hervez reolennoù al lizherenneg fonetikel etrebroadel, ganti an niverenn dave 317. Klotaat a ra gant ar vogalenn serr greiz ront [ʉ].
Skouerioù
Ral a wezh e kaver ar vogalenn /ɨ/ evel fonem er yezhoù indezeuropek dre vras, met stank-tre e vez kavet e-touez yezhoù an Amerikaoù, enebiet alies ouzh ar vogalennoù fonemek /i/ hag /u/.
Mikstekeg Ayutla
Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Ayutla eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 8.500 den (1990) e Mec'hiko.
Kanton Taole
Kanton Taole a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.
Rougefay
Rougefay a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Sapfo
Sappho, Sapfo pe Safo (henc'hresianeg attek: Σαπφώ [sapːʰɔː], henc'hresianeg eoliek: Ψάπφω [psapːʰɔː]) a oa ur varzhez hag a veve e Mytilene, kêr-benn Lesbos, er VIIvet kantved kent JK. E Lesbos, e Mitilene pe en Eresos e oa bet ganet, etre –630 ha –612, ha marvet war-dro –570.
He barzhonegoù a veze meulet en Henamzer n'int ket deuet betek ennomp, nemet unan en he hed, ha tammouigoù eus re all. He brud avat zo brasoc'h evit biskoazh.
He buhez
Krediñ a reer e oa merc'h da Skamander ha Kleis, hag he doa tri breur. Dimezet e oa. Atav e chomas en enez Lesbos, war -bouez ur pennad harlu e Sikilia, da dec'hel rak un dañjer dianav, war-dro -604, ha distreiñ a eure e -581. Savet he devoa ur bagad merc'hed gouestlet da gehelidigezh Afrodite, ma veze mesket barzhoniezh ha sonerezh. Hir e voe he buhez.
E galleg
— Renée Vivien, Sapho.
Mikstekeg Apasco-Apoala
Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Apasco-Apoala eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 7 866 den (1990) e Mec'hiko.
Luigi Sabatelli
Luigi Sabatelli (ganet e 1772 e Firenze - marvet en 1850 e Milano) a oa ul livour italian nevezklasel.
Reductio ad Hitlerum
Reductio ad Hitlerum zo ur bomm-lavar goapaus, savet war batrom al lavar latin reductio ad absurdum, d'ober anv eus ur fals poellata a vez implijet er politikerezh evit diskar un eneber dre geñveriañ anezhañ gant un diaoul a zen (Adolf Hitler peurvuiañ). Gant an doare-ober-se e klasker skarzhañ un den eus ur gaoz evit chom hep kaozeal gantañ eus un danvez displijus. Kentañ gwech ma voe implijet an droienn a voe e 1950 e levr ar c’helenner skol-veur Leo Strauss, Natural Right and History.
Goude eo bet adkemeret gant ar prederour George Steiner. Adkavet eo bet e-barzh Usenet hag Internet gant « Lezenn Godwin », a embann kement-mañ : « seul hiroc’h ur gaoz e-barzh Usenet, seul dostoc’h ouzh unan e vo an niver a geñveriadennoù gant an Nazied pe gant Hitler ». Ur skouer splann eus ar Reductio ad Hitlerum eo kaozeadenn Silvio Berlusconi e Breujoù Europa pa alias Martin Schulz, ha ne oa ket a-du gantañ, da glask labour en ur film evel kapo dre ma "vije tre dioutañ", emezañ.
Reductio ad Rivierum
Kar d'ar Reductio ad Hitlerum eo ar Reductio ad Rivierum : kenkent ha savet goulenn pe arvar diwar-benn implij ar gerioù okitan pe okitanek e vez taolet an anaoue gant tud zo, rak hervezo ne c'hall dont ar peragoù nemet eus diskibien Jean-Claude Rivière, da lavarout eo nazied c'hall.
Goz lost gwenn
Ar c'hoz lost gwenn (Parascaptor leucura) a zo ur bronneg turier hag a vev e Sina, India, Bangladesh ha Myanmar. Ar spesad nemetañ eo er genad Parascaptor.
Lontra
Lontra a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ pevar spesad dourgon eus Amerika:
Claude Evin
Claude Evin a zo ur politikour hag un alvokad breizhat ganet d'an 29 a viz even 1949 e Keller, e Liger-Atlantel. Kannad eus an Eizhvet pastell-vro Liger-Atlantel e oa bet betek 2007. N'en doa ket en em ginniget adarre en dilennadegoù lezennel 2007. Prezidant eus Kevread Tiez-klañv Frañs eo hiziv.
Priamos
thumb|300px|[[Neoptolemos o lazhañ Astianaks dirak Priamos, oberenn eus deroù an ]]
Priamos (henc’hresianeg Πρίαμος, Priamos, berraet alies e "Priam" er yezhoù ma ne reer ket gant an dibennoù gresianek ) a oa mab yaouankañ Laomedon, ha roue Troia da vare Brezel Troia, evel a zo kontet en Ilias ar barzh Homeros. Dimezet e oa da Hekabe. Ur bern bugale en doe, en o zouez Hektor ha Paris.
Euredoù ha bugale
Un toullad gwragez en doa bet Priamos.
An hini gentañ a oa Arisbe, a roas dezhañ ur mab, Aisakos, hag a varvas en un doare skrijus kent deroù Brezel Troia.
Eurediñ a reas goude gant Hekabe (pe "Hekuba"), merc’h da roue Frygia, Dimas. Gant e wragez hag e serc’hed niverus en doe Priamos hanter-kant mab ha meur a verc’h (12 en holl), ha dreist-holl Hektor, a oa mab henañ Priamos hag Hekabe, ha pennhêr tron Troia, ha Paris, ur mab all, a lakaas brezel Troia da ziwan. E-touez bugale Priamos hag Hekabe e kaver Helenos ha Kasandra; Deifobos; Troilos; Polites; Kreousa, gwreg Aineias; Laodike, gwreg Helikaon; Polyksene, a oa diskaret war bez Ac'hilleüs; ha Polydoros, e vab yaouankañ.
Buhez
thumb|left|Priam dirak teltenn [[Ac'hilleüs gant Hermes. Kiliks attikat e dresadennoù ruz gant livour Briseis, war-dro 480 kent J.-K. British Museum, Londrez.]]
"Podarkes" e oa e anv da gentañ, da lavarout eo « treid skañv » hervez an Henc’hresianed. Arboellet e voe gant Herakles pa gemeras kêr Troia abalamour ma roas dezhañ ur ouel alaouret brodet gant e c’hoar, Hesione. Goude se, Podarkes a gemeras un anv nevez : Priamos. Diazezet e oa etimologiezh hengounel an anv-se war ar ger priatos a dalvez "adprenañ". Adprenet e vje bet ar roue en e yaouankiz eta. Moarvat e teu an anv eus al lidianeg e gwirionez. thumb|300px|Priamos lazhet gant [[Neoptolemos, mab Ac'hilleüs, añforenn attikat he zresadennoù du, war-dro. 520 pe 510 kent J.-K., mirdi al Louvre.]]
En Ilias, levrenn 3, e kont Priam d'e verc'h-kaer Helene Troia en devoa sikouret ar roue Mygdon Phrygia da vrezeliñ a-enep an Amazonezed.
Pa voe lazhet Hektor gant Ac'hilleüs n'en doe hemañ doujañs ebet ouzh ar c'helan en doa kaset gantañ ha nac’hañ a reas e resteurel. Zeus a gasas an doue Hermes evit ambroug ar roue Priamos, tad Hektor, e-barzh kamp an Akeaned. Aspediñ a reas Priamos Ac'hilleüs da gemer truez ouzh un tad, kollet gantañ e vab. Degas a reas da soñj da Ac'hilleüs e dad Peleüs. Fromet bras e voe Ac'hilleüs hag ec'h asantas en diwezh da reiñ korf Hektor en-dro. Asantiñ a reas an daou du d'un dreverz, hag Hektor, kaset gant e dad a voe beziet evel un haroz. Prometiñ a reas Ac'hilleüs ne glaskfe akean ebet en em gannañ e-pad 11 devezh. D’an daouzekved e krogas ar brezel en-dro.
E-kerzh preizhadeg Troia e voe muntret Priamos gant mab Ac'hilleüs, Neoptolemos (Anavezet ivez en Aeneis evel Pyrrhus).
Priamos el lennegezh
Muntr Priam zo bet brudet gant en Aeneis, skrivet gant Virgilius, hag e Hamlet, skrivet gant Shakespeare. En danevelloù-se e fard Neoptolemos e palez Priamos hag e tigor e hent betek kambr ar roue. Goude bezañ lazhet Polites, unan eus mibien niverus Priamos, Neoptolemus a c'houstilh Priamos en e gostez gant e gleze hag e sank al lavnenn betek an dornell. E Hamlet e skriv Shakespeare e chom Pyrrhus (Neoptolemos) a-sav kent drouklazhañ Priamos (o lazhañ anezhañ difrom hag a-ratozh-kaer). Disheñvel-mik eo e emzalc’h diouzh hini Hamlet na zeu ket a-benn d’ober ar pezh a venn.
En Edda e komz plaen e tisklêr Snorri Sturluson e oa Priamos hendad ur ouenn a zivroas da Skandinavia e lec’h ma tiwanas an Aesired diwarne.
Jacques
Jacques zo un anv-badez gallek, o tonet eus an anv hebreek Jakob, ha diwarnañ e teu an anv-badez brezhonek Jakez.
Berranvioù
Kalzik a verranvioù zo d'an anv-badez-mañ:
Stummoù kevrennek
An hini brudetañ eo Jean-Jacques, Yann-Jakez e brezhoneg. Kavout a reer ivez Louis-Jacques, Jacques-André, Hervé-Jacques, Jacques-Yves, Jacques-Henri hag all.
Anv-tiegezh
Un anv-tiegezh gallek eo Jacques ivez, evel kalz a anvioù-badez.
Anaout a reer ivez an adstumm Jacq, evel en anv ar rezistant Fernand Jacq (1908-1941) hag ar skrivagner brezhonek Yann-Fañch Jacq.
Lec'hioù
Meur a lec'h zo anvet Saint-Jacques e galleg. Hag ivez :
Ger brezhonek
Ar ger jak a deu eus an anv gallek Jacques.
Mikstekeg Mixtepec
Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Mixtepec eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 12.000 den (1990) e Mec'hiko.
Zanobi
Zanobi (Zenobius e latin) a oa kentañ eskob Firenze, marvet er bloaz 417. Brudet eo e vurzhudoù en e vro. Lidet e vez d'ar 25 a viz Mae.
Istor
Ganet e oa e Firenze, e dud a oa a paganed ouenn uhel. Dindan levezon an eskob Teodoros e teuas da vout kristen, ha gantañ e voe badezet. Gant poan hag amzer e teuas a-benn da dreiñ e dud gant ar gristeniezh.
Hervez Antonius, daneveller e vuhez, hag eskob war e lerc'h, e varvas en e 90 vloaz, e 424; met dre ma skriv Antonius e oa Inosant Iañ a oa pab da neuze (ha mervel a reas e 417) n'eo ket peurasur. Krediñ a ra lod e varvas e 417, d'ar 25 a viz Mae. En deiz-se e veze bleuniet an tour kozh ma veve a-hervez, e-tal ar Ponte Vecchio. Da gentañ e oa bet beziet er Basilica di San Lorenzo e Firenze (kensakret gant Ambrosius e 393), ha kaset goude da iliz Santa Maria del Fiore.
Arz
Evel ma tere d'ur sant enoret en ur gêr a arzourien eo bet livet Zanobi gant illurañ arzourien Firenze.
Radamistos
Radamistos (რადამისტი) (anavezet ivez evel Ghadam) a oa roue Iberia/Jorjia en Armenia eus 51 da 53 hag eus 54 da 55. Gwelet e oa evel ul laer galloud ha tirant ha distroadet e voe war-lerc'h un emsavadeg skoazellet gant Partia.
Buhez
Mab e oa d'ar roue Pharasmanes Iañ Iberia. Brudet e oa e gened hag e nerzh-kalon.
Sonerezh
Georg Friedrich Händel a reas gant doare Domenico Lalli eus istor Radamistos ha Zenobia evel skrid d'e c'hoarigan Radamisto (1720).
Bistroll
Ar bistrolled zo evned hirc'harek eus ar c'herentiad Scolopacidae, asambles gant ar c'hefeleged pe ar strelleged.
Spesadoù
E-touez ar spesadoù bistrolled emañ: ...
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar bistrolled en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
103
856 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0103 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Dollar ar Stadoù Unanet
Dollar ar Stadoù-Unanet (United States dollar, berraet en US dollar) (kod bank USD), a vez graet dollar amerikan (Amerikan dollar) anezhañ alies, zo anezhañ unanenn voneiz Stadoù-Unanet Amerika hag an tiriadoù dalc'het ganto. Gouarnamantoù un nebeud broioù all a ra o moneiz ofisiel ha lezennel gantañ (Ecuador, El Salvador, Panamá, Timor ar Reter) hag un toulladig broioù all a ra gantañ ivez, ent-diofisiel avat. Arouez an dollar US zo $ pe USD pe US$ da lakaat kemm etre anezhañ hag an dollarioù all. Rannet eo e 100 cent (liester cents).
Degemeret e voe gant Kendalc'h ar c'hengevred ar Stadoù-Unanet d'ar 6 a viz Gouere 1785,. Ar moneiz muiañ implijet er bed eo e treuzgreadoù etrevroadel Meur a vro a implij an dollar amerikan evel o moneiz ofisiel ha lod all a implij anezhañ evel o moneiz de facto. Ouzhpenn US$ 380 miliard a oa war red (?) e 1995, an daoufarzh er-maez eus ar Stadoù-Unanet. Daougementet eo ar sifr-mañ dek vloaz war-lerc'h gant tost da $ 760 miliard, eus an hanter d'an daoufarzh anezho o vezañ en estren Se a dalv ur feur kresk keitat a war-dro 7.6%. Hogen e oa aet an euro dreist d'an dollar e miz Kerzu 2006 diwar-benn talvoudegezh kenstrollet an arc'hant dizolo war red. Diwar neuze he deus savet talvoudegezh a-vremañ an euroioù war red da ouzhpenn € 695 miliard, kevatal da US$ 1 029 miliard diouzh ar feur eskemm a-vremañ. .
Saga
Ar sagaoù (eus ar ger islandek saga, el liester sögur) a oa testennoù lennegel skrivet e henyezh Skandinavia diwar-benn danvezioù a bep seurt, da skouer beajoù ar Vikinged o vont da Island ha pelloc'h, pe emgannoù etre familhoù viking. Skrivet e oant, peurvuiañ, e norseg ar c'hornôg, henyezh Island.
Sant-Yann-Brevele
Sant-Yann-Brevele a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Mourieg e departamant ar Mor-Bihan.
Saga
Meurzanevelloù e komz-plaen e oa ar skridoù-se, ha kontañ a raent kurioù a bep seurt kaset da benn gant tud na oant ket bev ken. An "harozed"-se a oa Vikinged anezho, paganed evit ar skridoù koshañ pe kristenien evit ar skridoù nevesoc'h. Peurvuiañ eo gwir ar pezh a gonter er sagagoù, nemet a-wechoù e c'hall bezañ tammoù mojennoù enno, dreist-holl evit a re a bled gant sent pe eskibien. Ar wirionez a c'hall bezañ kaeraet a-wechoùigoù, met atav e vez an istorioù diwar-benn tud zo bet bev. Abalamour da se int dedennus-kenañ evit an istorourien a studi ar Vikinged.
Sant-Yann-Brevele
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed Trevadennoù .
Hekabe
Hekabe (Εκάβη /Hekabe e gregach, Hecuba e latin), a oa gwreg Priamos, roue Troia, hervez mojennoù Hellaz kozh.
Mab Apollon
Apollon a gouskas ganti hag ur mab he doe a voe anvet Troilos. Hervez ur beleg ne vije ket distrujet kêr d-Troia gant ma c'hallje Troilos mont betek e ugent vloaz. Lazhet e voe gant Ac'hilleüs e-pad brezel Troia.
Hanter-kant mab all
Hanter-kant mab he dije bet ivez digant ar roue Priamos, hervez Homeros. An holl anezho, hag Hektor en o zouez, a voe lazhet e-pad brezel Troia, pe war-lerc'h, ma voe debret o mamm gant ar glac'har. Hi ne varvas ket, ha pell amzer e voe klasket. Gant Odysseüs e voe kavet e-touez bezioù he bugale, ha kemeret gantañ da sklavez.
Lannurvan
Lannurvan a zo ur gumun eus Bro-Gerne e kanton Pont-ar-Veuzenn, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh.
Sant-Filberzh-Deaz
Sant-Filberzh-Deaz zo ur gumun e Breizh e Liger-Atlantel, e gevred ar vro. Pennlec'h Kanton Sant-Filberzh-Deaz eo.
Ardamezioù
En glazur, e zor kêr digor ha leziet gant daou dour, an holl en argant mogeriet en sabel.
Wevelgem
Wevelgem a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.
Nimfezed
thumb|upright 1.4|Nimfezed ha [[satir, gant William-Adolphe Bouguereau (1873)]] thumb|upright 1.4|[[Hilas hag an Nimfezed – John William Waterhouse (1896)]] thumb|upright 1.4|Nimfenn an dour — [[Herbert Draper (1908)]] An nimfenned pe nimfezed (henc'hresianeg : νύμφη, nýmphē) eo an anv hollek a rae tud Henc'hres eus doueezed an natur, ar mor, an dour, ar c'hoadoù, ar menezioù, ar saonennoù, ar reier, ar c'hevioù. Merc'hed yaouank eus ar re gaerañ e oant, atav noazh pe hanter diwisk, merc'hed da Zeus pe da Ouranos (an Oabl) anezho.
Ganet e oant eus an andonioù a zeue eus ar glav skuilhet gant mestr an doueed.
Stag int ouzh ul lec'h pe un doue bennak (Dionysos, Hermes, Pan) ha pa vez ouzh un doueez e vez kentoc'h ouzh Artemis. Alies e vez satired war o lerc'h.
Alies ivez e vez meneget dimeziñ un nimfenn ha hini ur penn-lignez bennak en deus roet e anv d'ur bobl.
Perzhioù an nimfezed
Hervez tud Hellaz kozh o devoa galloud da strujusaat dre veskañ an aer hag an dour hag ar c'hoadoù. Madelezhus e oant ouzh an natur hag ouzh an dud. Gwareziñ a raent an dud yaouank a yae da gouronkañ da feunteunioù zo, da vezañ glanaet evit genel bugale.
Perzhioù all o doa c'hoazh : diouganerezed e oant, lavarout a raent d'an dud klañv pe da vat pe da fall e troje o c''hleñved ; gouest e oant da reiñ, d'an dud a eve dour sakr o eien, c'hoant d'ober traoù kaer ha soñjoù uhel ; pareañ a raent kleñvedoù zo gant an dour-se ivez.
Niverus e oant, ha renket e vezont e meur a rumm.
Er mojennoù en o gweler o karout doueed pe tud, o c'henel harozed, hanter doueed, gourdadoù an dud. Boudiged an Henamzer int.
Brebières
Brebières a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ:
104
857 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0104 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Martial Pézennec
Martial Pezenneg, ganet e Groñvel e 1933 ha marvet e Roazhon d'ar 5 a viz Gwengolo 2010, a oa ur soner hag a zo bet oberiant e bed ar sonerezh hag an dañserezh breizhek.
Bugaleaj ha yaouankiz
Savet eo e Groñvel. Aet e oa e-barzh kelc'h keltiek Groñvel e 1946 ha da soner e Kevrenn Rostrenenn e 1948. Kengrouer Kelc'h Keltiek Abati Langoned (Korollerien an Ele) e oa gant Sam Le Poupon ha Fañch Auffret e 1952. Kontet en deus e vugaleaj en ul levr anvet De mémoire vive e 2009
Ar soner
Adalek 1953 ez a da soner e Kelc'h Keltiek Roazhon hag e Kevrenn Roazhon. Gant Jean-Yves Roche e krou ar bagad evit ar vugale "Yaouankiz Breizh" a zeuio da vezañ Bagad Kadoudal. Mont a ra e bodad renerezh Bodadeg ar Sonerion e 1962. Titl gwellañ soner daou-ha-daou e Breizh e 1963 a dap gant e vignon Sam Le Poupon ha gantañ ec’h embann meur a bladenn sonerezh : "Dañs Fisel", "Au pays des Mille Boutons", "Noce bretonne à Plouray".
Ekonomiezh ha politikerezh
Distroet d’ar vro e 1967 e sav un ti-moulañ (Ti-moulañ Kreiz-Breizh) e Rostrenenn. Engouestlet eo neuze e buhez sevenadurel, armerzhel ha kevredigezhel ar vro. Krouer ha kadoriad Foar-diskouez Kreiz-Kornôg Breizh eo neuze hag e ro lañs da gevredigezh kevelouriezh Rostrenenn gant Kantirk (Iwerzhon). Dilennet eo e kuzul kêr Rostrenenn ha deuet oe da vezañ eilmaer e 1983.
En e di-moulañ e veze moulet La Nation Bretonne, kelaouenn Glenmor, Xavier Grall hag Alain Guel.
Bodadeg ar Sonerien
E 1962 e voe dilennet e Komite Ren BAS (Bodadeg ar Sonerion). E 1982, e voe dilennet e plas Polig Monjarret e penn BAS. E-pad 9 bloaz e vez addilennet. Asantiñ a reas e 1986 derc’hel post kadoriad kreizienn sevenadurel Amzer Nevez e Plañvour e-lec’h ma chom e-pad 13 vloaz. He c'hadoriad a-enor eo bet da c'houde. Diouzh un tu all e chom ezel eus meur a gevredigezh (SUAV, "Glenmor : an distro", h. a.).
Enorioù
Roet eo bet dezhañ kolier "Urzh an Erminig" e 2007 e Sant-Brieg.
Kensonenn gilbleg
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn gilbleg (saoz.: retroflex consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn a zistager o plegañ war-gil penn an teod en ur dostaat anezhañ da ziadreñv al logigoù dent.
Tro-dro 20% eus yezhoù ar bed a ra gant kensonennoù kilbleg. Daoust m'eo ral o implij dre vras e yezhoù Europa e vezont kavet stank e svedeg ha norvegeg ha kavet e vezont ivez e poloneg hag e ruseg. Ne vezont ket implijet nemeur e yezhoù Amerika nag e yezhoù Afrika. Implijet e vez kensonennoù kilbleg dreist-holl en India ma reer "kensonennoù penn" anezhe, koulz ha gant ar yezhoù indezaryek evel ar banglaeg hag an hindeg hag er yezhoù dravidek evel an tamileg. Implijet e vezont ivez er yezhoù komzet tro-dro da India, evel e sinaeg mandarinek, javaeg ha vietnameg. Diouzh an tu all e vezont implijet alies ivez gant yezhoù Aostralia ha yezhoù kornôg ar Meurvor habask.
Setu ar c'hensonennoù kilbleg pennañ gant bep a arouezenn hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel:
Mikstekeg Su Puebla
Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Su Puebla eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 1.330 den (1990) e Mec'hiko.
Nedd
Nedd zo un anv-lec'h e Kembre.
Kallisto
Kallisto (Καλλιστώ e gregach, diwar καλλίστη "(an hini) vravañ") a oa pe ur verc'h da Lykaon, pe un nimfenn, kompagnunez da Artemis, ha dre se gwerc'hez dre ret.
Mojenn
Orgediñ outi a reas Zeus un deiz m'he gwelas oc'h ober un diskuizh en ur c'hoad. Diwerc'hezet e voe Kallisto gant Zeus dre widre, gwisket gantañ tres Apollon, pe, hervez mojennoù all, dremm Artemis hec'h-unan (gevelled e oa Apollon hag Artemis).
Ur pennad goude, echu un hemolc'hadeg ha poent dezho diskuizhañ, setu Artemis hag he gwerc'hezed o vont da gouronkañ. Termal a reas Kallisto da ziwiskañ gant aon da ziskouez e oa dougerez. Ret e oa dezhi avat, ha kompren a reas an doueez e oa bet trubardet.
Droug a voe en doueez (dre warizi marteze), p'he devoa gwelet e oa brazez he c'hompagnunez. Ma voe troet Kallisto gant Artemis en un arzhez.
Lod a lavar eo gant Hera, ken gwarizius all, lod a lavar eo gant Zeus, evit he gwareziñ, e voe graet ar c'hemm-se.
Ur mab he doe Kallisto diwar-lerc'h an nozvezh-se, Arkas e anv, ha dont a reas da vezañ roue Arkadia. Un deiz ma'z edo-eñ o chaseal e c'hoantaas lazhañ un arzhez hag a oa e vamm. Mirout outañ a reas Zeus, pe Artemis gouez da lod. Kaset e voent o-daou, mamm ha mab, d'an oabl, e-lec'h ma splannont o-daou, ar vamm evel Ursa Major (pe ar C'hastell-karr kamm), he mab evel Ursa Minor (ar C'harr-kamm bihan).
Hervez mojennoù all e vije bet lazhet an arzhez gant ur saezh tennet gant Artemis.
Karantez
Mojenn Kallisto eo an hini nemeti ma weler ur pennad hoalerezh etre div vaouez e mojennoù Hellaz.
Mikstekeg Coatzospan
Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Coatzospan eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 5 000 den (1994) e Mec'hiko.
Mikstekeg Cacaloxtepec
Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Cacaloxtepec eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 848 den (1990) e Mec'hiko.
105
858 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0105 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Impalaeriezh roman
= Afrika =
Zosterops
Zosterops a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1827 gant an daou skiantour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859) hag iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840). Ar genad skouer eo e-keñver ar c'herentiad Zosteropidae.
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Seizh spesad golvaneged ha pevar-ugent, bev c'hoazh, a ya d'ober ar genad :
John Milton
framed|right|John Milton John Milton (9 a viz kerzu 1608 - 8 a viz du 1674) a oa ur barzh saoz. Brudet eo evit e varzhoneg "Ar Baradoz Kollet" met oberiant e oa ivez er vuhez politikel eus marevezh Cromwell. Eus tu ar buritaned e oa ha goude distro ar vonarkiezh e voe rediet da dec'hout. Arestet e voe koulskoude hag un amzer berr a dremenas en toull-bac'h.
E zek bloavezh diwezhañ a dremenas o skrivañ e ziv oberenn bennañ : Ar Baradoz Kollet hag Ar Baradoz Adkollet
Liammoù diavaez
Oberennoù John Milton
Timbroù Afrika ar Reter saoz
left|100px|thumb|Heol ha kurunenn - 1890
right|100px|thumb|Timbr 1895 soulgarget
Anvet e veze « Afrika ar Reter saoz » e fin an XIXvet kantved, trevadenn ar Rouantelezh Unanet bevennet gant Somalia (italian), Abyssinia (Etiopia), Ouganda hag Afrika ar Reter alaman. Dindan anv Kenya e vo anavezet diwezhatoc’h.
Ar visionerien gentañ diazezet er vro a gase lizhiri dre hanterouriezh treizhiderion staliet e Zanzibar. E 1890 e krog burevioù-post Mombasa ha Lamu da vont en-dro. Goude taolioù-esae bet sevenet gant timbroù Breizh-Veur soulgarget ½, 1 ha 4 anna ez embann ar velestradurezh timbroù evit an tiriad, an heol hag ur gurunenn warno, a-zindan ar meneg IMPERIAL BRITISH EAST AFRICA COMPANY, an talvoudegezhioù o vezañ dre anna ha roupi. Ur gompagnunezh prevez neuze zo mestr er vro, ha betek 1895 e pado, pa teu da vezañ ur vro warezet gant ar Rouantelezh Unanet.
An diouer a dimbroù etre 1891 ha 1895 a gaso servij a postoù da werzhañ timbroù « reizhet » o friz gant ur meneg dornskrivet. Rouez-tre ha kêr-ruz int hiriv.
Gant ar statud nevez boulc’het e 1895 eo aotreet ar post da soulgargañ an timbroù kozh gant “BRITISH EAST AFRICA” ha “British East Africa” war timbroù India. D’ar mare-se eo ec’h emezel ar gwarezva saoz da Unvaniezh Postoù ar Bed.
right|120px|thumb|2 1/2 anna - 1896
1286
Diwar-benn bloavezh 1286 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Timbroù Afrika ar Reter saoz
E 1896 ez eus embannet ur rummad a ziskouez ar Rouanez Viktoria I, gant ar gerioù BRITISH EAST AFRICA. Pa ra diouer e 1897 e mouler an hevelep soulgarg war timbroù Zanzibar evit erlec’hiañ timbroù Impalaeriezh an India saoz. Burevioù-post nevez zo digor war vord ul linenn hent-houarn a zo krog da sevel e 1896 a-benn ober al liamm etre Mombasa ha Kisoumou e-kichen al Lenn Viktoria, tizhet e 1902.
1286
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1286
Timbroù Afrika ar Reter saoz
E 1901 eo teuzet ar velestradurezh postel gant hini an Ouganda, hag e 1904 e teuy er-maez timbroù gant an alc’hwez « East Africa and Uganda Protectorates » (Gwarezva Afrika ar Reter hag Ouganda).
1286
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1286
Enbonegañ daouredel
En difin ar bloavezhioù 1930 e oa bet anataet gant Claude Shannon e oa lank efediñ gwezhiadurioù vezoniel (pe boelloniel jedoniekaet) gant enstokerioù (trec'haolerioù) serret da "gwir" ha digoret da "fall". Ne oa ken 'met neuze da gevrediñ an niver "1" da "gwir" hag an niver "0" da "fall".
An areg-se (pe al lavar-se) a vez anvet areg daouredel (lavar daouredel). Gant an areg-se 'ni eo e vez an urzhiataerioù oc'h arc'hwelañ (o vont en dro). Dre-benn dezhañ e c'heller implijañ 2 niver hepken (0 hag 1) d'enbonegañ an holl sifrennoù. Boazet omp-ni d'ober gant dek niver (0,1,2,3,4,5,6,7,8,9) da skrivañ an holl niveroù-all ; an diazez dekredel eo pe degel.
Ar bit
Talvezout kement ha "Binary digit" a ra ar ger "bit" eleze "0" pe "1" e niverenniñ daouredel. Unanenn stlennañ bihanañ a c'hell un urzhiataer dazverañ eo.
Galloud a reer oc'h erouezañ evel-hen :
Bilioù
Bilioù a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Mourieg e departamant ar Mor-Bihan.
Enbonegañ daouredel
Ar bit
Gant ur bit e c'heller kaout daou stad : pe 1 pe 0.
Gant daou vit e c'heller kaout pevar stad disheñvel (2*2) :
00 = 0 (kenglot e dekredel)
10 = 2
11 = 3
Gant tri bit e c'heller kaout eizh stad disheñvel (2*2*2) :
000 = 0
001 = 1
010 = 2
011 = 3
100 = 4
Emgann Leros
Emgann Leros a zo un emgann eus an Eil brezel bed, adalek an 3 a viz Gwengolo 1943 betek an 16 a viz Du 1943, etre ar Wehrmacht, an arme alaman, hag armeoù ar Rouantelezh-Unanet hag Italia.
Enbonegañ daouredel
Ar bit
101 = 5
110 = 6
111 = 7
Gant eizh bit hon eus (2*2*2*2*2*2*2*2)= 256 gallusterioù, pezh e vez anvet un eizhbit:
Lezvab
Al lezvab eo mab un intañv pe un intañvez addimezet, eus savboent e bried pe he fried nevez.