cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Munio de Zamora
Dilennet e voe Priol Proviñs Spagn e 1281. Dilennet e voe estr an urzh e chabistr meur Bologna e 1285 daoust d'ar C'hallaoued bezañ klemmet abalamour d'e live a studi.
Kresket en do buan an urzh d'ar mare-se. Ne oa ket an holl izili nevez a live ha ret oa alies digas soñj eus reolennoù an urzh.
Unan eus oberennoù pouezusañ voe reiñ reolennoù da Drede urzh an dominikaned : Regula Fratrum et Sororum Ordinis de Paenitentiae Beati Dominici (Reolenn breudeur ha c'hoarezed penedourien ar Gwenvidig Dominig). Reiñ a reas evel-se reolennoù d'al laiked ha laikezed a felle dezho ren ur vuhez awenet gant hini ar vreudeur. Lakaat a reas laiked ha beleien parrez dindan levezon an urzh hag e roas dezho ur gefridi "o klotañ gant o buhez dezho". Kreskiñ brav a reas an trede urzh goude-se. Talvezout a ra ar reolenn-se betek 1923. Aprouiñ a reas neuze Ludwig Theissling ur reolenn nevez evit klotañ gant kemmoù gwir a Iliz bet embannet e 1917, Reolenn trede urzh lik Sant Dominig. Ur 640 vloaz bennak e padas reolenn Munio.
Embannet e voe hollad reolennoù an dominikaned gant ar Pab Nikolaz IV, ur fransiskan.
Pont-henri
Pont-henri (skrivet ivez Pont Henri) zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre. Emañ e kreisteiz ar gontelezh, er reter da gêr Cydweli, e tolead Cwm Gwendraeth.
Justina
Justina a oa un impalaerez roman, eil gwreg Valentinian Iañ.
Munio de Zamora
E-kerzh e brantad ren e voe dalc'het chabistroù meur Bologna, Pariz, Bourdel, Lucca, Trier, Ferrara ha Palencia. Rannet e daou e voe Proviñsoù dominikan Lombardia, Roma, Frañs, Spagn ha Provañs.
Justina
Merc'h e oa d'ur gouarner eus Italia. He zad Ela Justus a oa koñsul Picenum en amzer Constantius II.
Munio de Zamora
Ur wech dilennet Nikolaz IV e krogas brudoù da redek a-zivout Munio. Tamallet e voe dezhañ bezañ bet dilennet a-drugarez da sikour ar roue Sancho IV a Kastilha hag ar rouanez María de Molina. Prenet e vije bet mouezhioù. Ouzhpenn e veze tamallet dezhañ bezañ divarrek da lakaat izili an urzh da sentiñ ouzh ar reolennoù, ha doareoù bevañ direizh ar vreudeur gant leanezed kouent Santa María la Real de las Dueñas de Zamora peurgetket.
Justina
Dimezet e voe, ha hi yaouankik c'hoazh, da Flavius Magnus Magnentius, impalaer eus an 18 Genver 350 d'an 11 Eost 353 ; ne oa bet bugel ebet, re yaouank e oa Justina c'hoazh.
Munio de Zamora
Daoust d'ar prouennoù bezañ diresis e tibabas ar Pab goulenn digant Munio reiñ e zilez e 1289. Nac'hañ a reas Munio ha dilennet e voe en-dro gant chabistr meur 1290. Goude bezañ bet en entremar ha levezonet gant tud zo marteze e tivizas ar Pab tennañ e garg digant Munio dre ur vuilh eus an 12 a viz Ebrel 1291. N'erruas ket ar builh betek ar chabistr peogwir e voe taget an dougerien gant soudarded Sancho. Rediet evo an urzh da sentiñ e 1292.
Kemm a reas an traoù. A-drugarez da skoazell ar roue Sancho e voe anvet Munio eskob Palencia gant asant arc'heskob Toledo e 1294, Gonzalo Gudiel hag aprouet gant ar Pab Selestin V. Daou vlaoz war-lerc'h e c'houlennas ar Pab Bonifas VIII tennañ e garg digant Munio evit abegoù lezennel. Lezel a reas Munio e garg ha skuizh ha dipitet e reas e annez e kouent-kreiz an dominikaned e Santa Sabina e Roma ma varvas e 1300. Beziet e voe eno er benniliz.
Nicole Le Garrec
Oberennoù
- 1979 Santik du
- 1980 Plogoff, des pierres contre des fusils
- 1984 La chapelle de Languivoa
- 1987 L'ouragan
- 1990 Les enfants dauphins
- 1992 La porte du Danube
- 1993 Opération livres Mali
Justina
Mignonez e oa da Varina Severa, kentañ gwreg an impalaer Valentinian Iañ, a oa bamet gant he c'hened. Ha gwreg an impalaer da gontañ d'he fried pegen koant e oa he mignonez Justina. Ha kerkent Valentinian eurediñ Justina. Pa nac'has terriñ an dimez gant Marina, mamm e vab, e lakaas embann ul lezenn nevez hag a aotree ur gwaz da gaout div wreg. Dre-se e c'hallas kemer Justina da eil gwreg, gant asant Marina Severa.
Pevar bugel he devoe Justina gant Valentinian Iañ : ur mab, Valentinian II, ha teir merc'h : Justa, Grata ha Galla.
Justina he deus difennet he bugale a-enep Magnus Clemens Maximus, goude hemañ lakaet lazhañ Gratian er bloaz 383. Goulenn e reas skoazell digant Theodosius, impalaer Kergustentin. E Saloniki e Gres e kejjont. Ouzhpenn da se, goude degouezhet Theodosius intañv e-kerzh an diskar-amzer 386, e kinnigas dezhañ dimeziñ gant Galla, he merc'h yaouankañ. E-giz-se, Theodosius e zegouezhas da vreur-kaer Valentinian II, hag e karg d'e zifenn a-enep Maximus, ar pezh a voe graet er bloaz 388 en Aquileia.
Mervel a reas Justina war-lerc'h Valentinian II, bet adlakaet en e blas gant Theodosius, war dro 388-389.
Cissa chinensis
Cissa chinensis a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar c'hCorvidae.
Boued
Bevañ a ra diwar breizhoù a bep seurt : bronneged, divellkeineged, ploged, stlejviled bihan ha vioù.
Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
Ludovic Radosavljevic
thumb|200px
Ludovic Radosavljevic a zo ur rugbier gall ganet d'ar 17 a viz Eost 1989. Stummet eo bet gant skipailh Aix-en-Provence -ar PARC- evit c'hoari evel niverenn nav met gouest eo da vezañ dek pe pemzek ivez. Gant ar PARC en deus c'hoariet daouzek krogad e Fédérale 1, an trede rummad. Sinet en deus gant skipailh ASM Clermont Auvergne e 2008.
Chérancé
Chérancé zo un anv-lec'h gallek.
Paol Keineg
Ur skrivagner brezhonek ha gallek eo Paol Keineg, bet ganet e Kimerc'h, d'ar 6 a viz C'hwevrer 1944.
Skol kentañ derez e Kimerc'h; eil derez e Kemper. Aotreek war (da zont)
Kelenner e oa Paol Keineg e Breizh, hag e Stadoù-Unanet.
Brudet eo gant skrivañ barzhonegoù ha pezhioù-c'hoari, dreist-holl Le Printemps des Bonnets rouges (Nevez-Amzer ar Bonnedoù Ruz e brezhoneg).
Oumou Sangare
Oumou Sangare, pe Umu Sangare hervez skritur ar bambareg, ganet e 1968, zo ur ganerez valiat.
Marcianus
Marcianus (hervez an anv latin orin) pe Marcian (hervez ar saozneg) zo bet anv meur a zen e Roma gozh.
Buglio in Monte
Buglio in Monte zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Tre-Wen
Tre-Wen zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Beulah, e Kembre, e su kontelezh Ceredigion. 110,4 km zo ac'hano da Gerdiz.
Des Moines
Des Moines eo anv kêr-benn Iowa e SUA ha hini meur a lec'h all.
Gerdarzh
Daou c'herdarzh a c'hall bezañ, dont a c'hall an anv
New York Post
Unan eus kazetennoù koshañ Stadoù-Unanet Amerika eo an New York Post. Er bloavezh 1801 eo bet kroet gant Alexander Hamilton, ha d'ar c'houlz-se e oa anvet New-York Evening Post.
Troidigezhioù ar Bibl e kembraeg
Adalek ar e voe lakaet lodennoù eus ar Bibl e kembraeg, met ar stumm implijetañ e-pad bloavezhioù eo an droidigezh graet e 1588 gant William Morgan, Y Beibl cyssegr-lan sef Yr Hen Destament, a'r Newydd, kempennet e 1620. E 1988 e voe embannet Beibl Cymraeg Newydd ('Bibl kembraek nevez') hag a voe kempennet e 2004. Beibl.net zo un droidigezh e kembraeg pemdez a voe echuet e 2013.
Meur a vammenn eus an o doa meneget istor un droidigezh eus ar Vulgat latin e 1470. Un eskob eus ar, Richard Davies en doa embannet en doa gwelet, pa oa bugel, un dornlevr gant an droidigezh-se e Celydd Ifan, e ti un eontr dezhañ. hag un oberour all en doa embannet e oa bet miret ul lodenn eus an dornskrid betek an. Ar c'helenner Glanmor Williams en doa studiet an afer hag embannet e vije dic'hallus e vije bet troet ar Bibl a-bezh e kembraeg a-raok hini William Morgan e 1588.
Pa voe deuet amzer ar Reform saoz e voe troet testennoù diwar ar gresianeg end-eeun. E 1551 e voe savet an droidigezh kentañ eus lodennoù bras eus ar Bibl gant William Salesbury, anvet Kynniver llith a ban, a oa un droidigezh diglok eus an Avieloù hag eus Lizheroù an Ebestel da vezañ lennet en iliz d'ar Sul. Ar rouanez Elesbed I a embannas ul lezenn e 1563 da c'houlenn gant eskibien an Iliz anglikan e Kembre lakaat ar Bibl ha Levr ar Bedenn Voutin e kembraeg, ar pezh a voe graet gant Richard Davies, Thomas Huet ha William Salesbury. Asambles e trojont an Testamant Nevez, hag ar braz eus al labour a voe graet gant Salesbury.
Heuliet e voe gant troidigezh William Morgan eus ar Bibl a-bezh 1588, Y Beibl cyssegr-lan sef Yr Hen Destament, a'r Newydd, oc'h adkemer labour Salesbury evit an Testamant Nevez. Kempennet e voe al labour-se e 1620.
Liammoù diavaez
Ar Bibl e kembraeg/Beibl Cymraeg:
Abberley
Abberley zo ur gêriadenn hag ur barrez eus Worcestershire, e Bro-Saoz.
Anv
Frankizenn / Digoadenn un den anvet Eadbeald,.
Caspoggio
Caspoggio zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Cast Away (film)
Cast Away zo ur film savet e 2000 gant Robert Zemeckis, Tom Hanks an aktour pennañ anezhañ. Troet eo bet en enez Monuriki, er Gwalarn d'ar Fidji. Kontañ a ra istor un implijiad eus ar FedEx, Chuck Noland, peñseet en un enezenn didud e Meurvor Habask ar Su. Klask a ra dreistvevañ oc'h implijout ar pezh a chom eus kargad ar c'harr-nij.
Golden Globes 2001 : Golden Globe an aktour gwellañ en ur film dramatek da Dom Hanks.
Cissa hypoleuca
Cissa hypoleuca a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar c'hCorvidae.
Rannvro Los Ríos
thumb|Setu pelec'h emañ Rannvro Los Ríos e Chile.
Cissa hypoleuca
Annez hag isspesadoù
Al labous a vez kavet ar pevar isspesad anezhañ :
Rannvro Los Ríos
Rannvro Los Ríos (XIV Región de Los Ríos e spagnoleg, ar pezh a dalvez "XIV Rannvro ar Stêrioù") eo ar pevarzekvet eus pemzek rannvro Chile. Valdivia eo ar gêr-benn. Savet e voe ar rannvro-mañ dre rannañ Rannvro Los Lagos, er bloaz 2007.
Proviñsoù
Div broviñs a zo enni :
Caiolo
Caiolo zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Kampionad Suis an echedoù
Kampionad Suis an echedoù eo kampionad hiniennel broadel an echedoù e Suis. Graet e vez bep bloaz e-pad div sizhun e miz Gouhere. Aozet e veze gant an SSV, Schweizerischer Schachverein, bet krouet e 1889 evit ar c’hampionad kentañ. E 1995 e voe krouet ur c’hevre nevez, an SSB (Schweizerischer Schachbund), pa voe bodet SSV ha Schweizer Schachverbände (SASB, bet savet e 1923 ). Abaoe 1946 e vez aozet kampionad ar maouezi. Un diavaeziad a c’hell kemer perzh er c’hampionadoù, met miret e vez an titl evit ar Suisad kentañ, ha memes mod evit ar maouezi.
Lieskampioned
Gant Hans Johner ez eas ar maout daouzek gwezh etre 1908 ha 1950). Joe Gallagher a voe kampion seizh gwezh, ha dre ma oa Breizh-Veuriad ivez a voe kampion Breizh-Veur e 2001 ivez.
Roll ar gampioned
! Bloaz !! Lec’h !! Kampion ar wazed ! Bloaz !! Lec’h !! Kampion ar wazed
Kampionezed ar maouezi
! Bloaz !! Lec’h !! Kampionez ar maouezi
Castione Andevenno
Castione Andevenno zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Manocalzati
Manocalzati zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Treforgan
Treforgan zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llangoedmor, e Kembre, e su kontelezh Ceredigion. 120,2 km zo ac'hano da Gerdiz.
Stêr Des Moines
Ar Stêr Des Moines zo ur stêr en Iowa, e SUA, adstêr d'ar Mississippi. Emañ kêr Des Moines, kêr-benn Iowa, war he lez, e kember ar stêr Raccoon.
Menez (disheñvelout)
Menez eo an anv a roer d'ur stumm douaroniezhel, un uhelenn, pe uhelennoù, bras, gant brioù serzh pe sershoc'h. Un anv-lec'h hag un anv-tud eo ivez.
Bro Gerne (lezenn Voynet)
Brezhoneg
E distro-skol 2019 e oa enskrivet er skolioù Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 2 456 skoliad (7,4% eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).Distro-skol ar c’helenn divyezhek e 2019.
Maria Inês Ribeiro da Fonseca
Menez, pe Maria Inês Carmona Ribeiro da Fonseca, (Lisboa 1926 — 1995) zo ul livourez portugalat.
Taieg
Ur yezh taiek eus skourr ar yezhoù taiek ar mervent eo an taieg (ภาษาไทย P̣hās̄ʹā) komzet e Thailand gant tro-dro 20 million a dud e 2000.
La Graverie
La Graverie a oa ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant 19 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Souleuvre-en-Bocage.
Luogosano
Luogosano  zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Lauro
Lauro  zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Cercino
Cercino zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Tŷ-Newydd (Ceredigion)
Tŷ-Newydd zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanrhystud, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 111,8 km zo ac'hano da Gerdiz.
Galeazzo II Visconti
Galeazzo II Visconti (war-dro 1320 – 1378) a oa aotrou kêr Milano, en Italia ar XIVvet kantved, eus an Tiegezh Visconti. Aotrou e oa e Pavia, Como, Novara, Vercelli, Asti, Alba, Tortona, Alessandria ha Vigevano, ha kenaotrou Milano gant e vreudeur Matteo II Visconti ha Bernabò Visconti.
Mab e oa da Stefano Visconti ha da Valentina Doria (1290-1359). E dad, Stefano, a oa pempvet mab an aotrou Matteo Iañ Visconti. E vamm a oa merc'h da Bernabò Doria, eus Genova, ur mab da Branca Doria.
Goude marvioù o eontr Galeazzo Iañ Visconti, o c'henderv Azzone, ha marvioù o daou eontr all, Luchino Visconti (aotrou Milano) ha Giovanni Visconti (arc'heskob), o devoa renet o-daou e Milano, en em gavas an tri breur, Matteo II Visconti, Galeazzo II Visconti ha Bernabò, bezañ an diskennidi diwezhañ eus an tiegezh.
Arzoù
Gwareziñ a reas an arzourien, hag en o zouez Petrarca, pedet gantañ da b-Pavia.
Dimeziñ ha bugale
Galeazzo II Visconti en doa bet daou vastard gant Malgarola da Lucino, a-raok e eured:
E Gwengolo 1350 e timezas da Bianca di Savoia (Chambéry, 1336 – Pavia, 1387), ha bugale o doe:
Félix Miélli Venerando
Félix Miélli Venerando (pell anavezetoc'h evel Félix), bet ganet d'ar 24 a viz Kerzu 1937 e São Paulo (Brazil) hag aet da Anaon er memes kêr d'ar 24 a viz Eost 2012, a oa ur melldroader etrebroadel brazilian.
Kib vell-droad ar bed
Diwaller-pal e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en devoa perzh Félix en un dalc'h hepken :
Lioni
Lioni  zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Loch Alsh
Loch Alsh (hervez ar saozneg), pe Loch Aillse (hervez ar gouezeleg), zo ul loc'h en uheldirioù Bro-Skos, er biz da Enez Sgitheanach (Skye e saozneg). Brudet eo kastell Eilean Donan nepell, e kember an teir loc'h : Loch Long, Loch Duich ha Loch Alsh.
Dugelezh Jülich
Dugelezh Jülich (Herzogtum Jülich en alamaneg) zo un dugelezh kozh en Alamagn abaoe ar, bet kontelezh (Grafschaft Jülich) a-raok, e diabarzh an Impalaeriezh santel roman german, ha Jülich e oa ar gêr-benn.
War lez kornôk ar Roen e oa, etre Köln er reter ha Dugelezh Limburg er c'hornôg. Douaroù a oa a bep tu d'ar stêr Ruhr.
Yud
150px|thumb|Golo-tal al levr Yud zo ul levr 118 pajenn ennañ a oa bet embannet e 1985 gant Mouladurioù Hor Yezh en dastumad Skrid.
Ennañ e oa bet dastumet un toullad mat a destennoù savet gant Erwan Kervella etre 1971 ha 1984, lod anezhe diembann ha lod all bet embannet e-barzh Al Lanv, Al Liamm ha Yod-Kerc'h kent.
Teir rann a ya d'ober an oberenn-mañ : Ugent barzhoneg en holl, sinet gant an anvioù-plenn a bep seurt a rae Erwan Kervella gante.
Bro Gwened (Voynet)
Bro Gwened, pe Bro Kêr-Wened, zo ur vro hervez al lezenn Voynet. Bodet ez eus 59 c'humun enni, e 5 kumuniezh kumunioù, ha 215 000 a dud zo o chom enni.
Helena Patursson
Súsanna Helena Patursson (1864 en Kirkjubøur – 1916 en Kirkjubøur) a oa un aktourez ha skrivagnerez faeroek. Ganti e voe skrivet ar c'hentañ pezh e yezh he bro. He breudeur Sverre Patursson ha Jóannes Patursson a oa brudet ivez.
Bro Gwened (Voynet)
Brezhoneg
E distro-skol 2022 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 1 625 skoliad (6,3 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
Cedrasco
Cedrasco zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Yann Desbordes
Yann Desbordes (1929 - 5 a viz Here 2011) a oa ur c'helenner ha yezhadurour brezhonek. Bevet en doa e-pad pell e Lesneven. Dimezet e oa da Tereza Desbordes ha ganti e reas war-dro Mouladurioù Hor Yezh.
Arnobius an Henañ
Arnobius, pe Arnobius an Henañ (240?-war-dro 330), a oa ur skrivagner latin e dibenn an.
Genidik e oa eus Africa, met ne oa ouzer ket resis pelec'h na peur e voe ganet. Kelenn a reas ar retorik eno ha treiñ a reas ouzh ar gristeniezh. SEvel a reas ur pleustrad a-enep ar baganed, e seizh levrenn hag a vije bet skrivet gantañ war-dro 303 ha 304.
Ganet e vije bet e Sicca Veneria (El Kef, e Tunizia bremañ), ur greizenn gristen en ur vro bagan a-hend-all en Africa, hervez M.N. Bouillet
Lapio
Lapio  zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Luteriegezh
Al luteriegezh pe luteregezh eo an doare kristeniezh a glot gant an doueoniezh savet diwar skridoù Martin Luther da gentañ. Goude-se eo deuet da vezañ bodad ar c'humuniezhioù protestanted luteriek stag ouzh ar gelennadurezh-se.
Lacedonia
Lacedonia  zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Geriadur ar Gonideg
An Dictionnaire celto-breton, lesanvet ivez Geriadur ar Gonideg, zo ur geriadur brezhoneg-galleg savet gant Yann-Frañsez ar Gonideg‎ (1775-1838) hag embannet e 1821. Gantañ e voe nevesaet skritur ar brezhoneg.
Kuzuliadeg Berlin
Emvod Berlin Kongo 1884 pe Emvod Berlin 1884–85 (Kongokonferenz pe Westafrika-Konferenz en alamaneg) a oa bet un emvod meur etre galloudoù trevadennel ha kenwerzhel Europa en Afrika da vare an Nevez Trevadennerezh. Dalc'het e oa bet e Berlin dre ma oa Alamagn o tont war wel evel un nerzh trevadennel nevez. Savet e oa bet an emvod dre atiz ar C'hañseller alaman kentañ Otto von Bismarck. Disoc'h an emvod a voe ur skrid-emglev anvet Akta meur Emvod Berlin (General Act of the Berlin Conference). Dre an emglev-se e oa bet rannet ar c'hevandir etre an nerzhioù trevadennel ha roet tiriadoù levezon evit pep galloud. Goude an emvod e voe ur mare nerzhus evit trevadennerezh ar c'hevandir gant ar broioù europat. Roet e oa bet lamm d'an amzer a zishualded afrikan gant gouarnamantoù emren pe dindan levezon an Europeiz.
Geriadur ar Gonideg
Geriadurioù all en e raok
En XVIIIvet kantved:
Kuzuliadeg Berlin
Kenarroud
A-raok an emvod, an diplomatiezh europat a wele annezidi Afrika evel re ar Bed Nevez. Liammoù kenwerzhel a oa gant pennoù ar meuriadoù. E-kreiz an, Europiz a wele Afrika evel un douar kevezerezh etrezo a-fed kenwerzh, trevadenniñ hag ergerzherezh. Darn eus al liammoù etre Europa hag Afrika a oa bet savet en arvor gant kontoueroù. Ar peurrest eus ar c'hevandir ne zedenne ket an drevadennerien. E 1876, Roue Belgiz Leopold II, hag en devoa savet a-raok ar Gevredigezh etrevroadel Afrikan (Association internationale africaine) e 1876, en devoa kefridiet Henry Morton Stanley da reiñ harp d'e obererezh evit "sevenaat" ar c'hevandir. E 1878, e oa savet Kevredigezh etrevroadel Kongo (Association internationale du Congo) amañ e oa ur pal ekonomikel kalz anatoc'h, ul liamm eeun a oa gant embregerezhioù bras Belgia. Leopold en devoa desachet dre guzh posterien arc'hant estren er gevredigezh hag a oa ent ofisiel unan 'desevel' tud ar vro. En gwirionez e oa ur c'hoant trevadennel anat a-dreñv ha n'eo ket mui unan eskemmoù kenwerzhel evel peurest Europa. Ar gevredigezh Afrikan a servije da guzhañ an taol dre livañ ur skeudenn kevredigezh a-vat evit tud Kongo.
Geriadur ar Gonideg
Geriadurioù all war e lerc'h
En XIXvet kantved:
Kuzuliadeg Berlin
Kenarroud
Etre 1878 ha 1885, Stanley a oa distroet er C'hongo, n'eo ket mui evel "kazetenner" met evel kannad ar roue Léopold. Dre guzh e oa bet kefridiet gant aozañ ar pezh a zeuio da vezañ brudet dre an anv Stad Dieub Kongo. Spierezh Bro-C'hall a oa deuet a-benn da welet an irienn sevenet gant Leopold. Setu Bro-C'hall neuze o kregiñ da ergerzhout Afrika d'e dro evit trevadenniñ ivez. Pierre de Brazza, un ofisour morlu, a voe kaset e Kreizhafika. Aet e oa betek Kornôg Kongo ha sevel banniel Bro-C'hall war ar gêr nevez savet Brazzaville e 1881. Hiziv-an-deiz emañ e Republik Kongo. O welet kement-mañ, Portugal, hag a oa bet un impalaeriezh trevadennel met gwanaet en takad bro-se dre e liammoù gant Impalaeriezh Kongo, a n'em lakae ivez war ar renk evit trevadenniñ an douaroù. Evit Portugal e oa awenet ha diazezet gwirioù trevadenniñ Kongo dre emglevioù kozh gant Bro-Spagn hag an Iliz katolik Roman. Savet e voe buan-ha-buan ur skrid-emglev nevez d'ar 26 a viz C'hwevrer 1884 gant e harper, ar Rouantelezh-Unanet. Pal an emglev a oa da dalañ ouzh Kevredigezh etrevroadel Kongo da gaout un hent etrezek ar mor Atlantel.
E fin ar bloavezhioù 1880, dre levezonoù lies an diplomatiezh, ergerzherioù trevadennel nevez, ha dreist-holl ar fed ma oa deuet war-wel perzhioù-galloud Afrika (aour, koad, douaroù ha lec'hioù kenwerzehl), an europeiz a oa deuet da vezañ dedennet bras gant aloubiñ ar c'hevandir.
Bro an Oriant
Brezhoneg
E distro-skol 2022 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 1 662 skoliad (7,9% eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
Frigento
Frigento zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Chiesa in Valmalenco
Chiesa in Valmalenco zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Wilson da Silva Piazza
Wilson da Silva Piazza (pell anavezetoc'h evel Piazza), bet ganet d'ar 25 a viz C'hwevrer 1943 e Ribeirão das Neves (Minas Gerais, Brazil), a zo bet ur melldroader etrebroadel brazilian.
Graet e veze Capitão pe Jacaré anezhañ ivez.
Div wech ha hanter-kant en devoa douget krez gwer hag aour A Seleção etre 1967 ha 1976, hep merkañ pal ebet.
Kib vell-droad ar bed
Difenner kreiz e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en devoa perzh Piazza e daou zalc'h :
Bray
Bray zo anv meur a lec'h ha meur a zen.
Chiavenna
Chiavenna zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Wallog (Ceredigion)
Wallog zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Tirymynach, e Kembre, en arvor kontelezh Ceredigion ; 124,3 km zo ac'hano da Gerdiz.
Tuskegee (Alabama)
Tuskegee zo ur gêr e stad Alabama e Stadoù-Unanet Amerika.
Bro Redon
Brezhoneg
E distro-skol 2022 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 221 skoliad (3,2 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
Bro an Alre
Brezhoneg
E distro-skol 2022 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 911 skoliad (10,1 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)
Gesualdo (Campania)
Gesualdo zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Bro Pondi
Bro Pondi zo ur vro hervez lezenn Voynet.
Brezhoneg
E distro-skol 2022 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 617 skoliad (6,7 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
Everaldo Marques da Silva
Everaldo Marques da Silva (pell anavezetoc'h evel Everaldo), bet ganet d'an 11 a viz Gwengolo 1944 e Porto Alegre (Rio Grande do Sul, Brazil) hag aet da Anaon d'ar 27 a viz Here 1974 e Cachoeira do Sul (Rio Grande do Sul, Brazil), a oa ur melldroader etrebroadel brazilian.
Graet e veze Estrela Dourada anezhañ ivez.
Cino
Cino zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Everaldo Marques da Silva
Peder gwech warn-ugent en devoa douget krez gwer hag aour A Seleção etre 1967 ha 1972, hep markañ pal ebet.
Dolph Lundgren
Hans Lundgren, ganet d'an 3 a viz Du 1957, lesanvet Dolph Lundgren (svedeg: [ˈdɔlf ˈlɵndgreːn]), zo un aktour filmaozer, skrivagner senario ha produour svedat. Mestr war an arzoù emgannañ eo ivez.
Saskatchewan (disheñvelout)
Saskatchewan zo ur ger kriek, eus yezh ar bobl Kri, kisiskāciwani-sīpiy, hag a dalv kement ha stêr a ver buan. Anv meur a dra eo e Kanada:
Dolph Lundgren
Goude ul lajad amzer hir gant ar stumm film direct-to-video abaoe 1995, Lundgren a zo distroet en Hollywood e 2010 gant roll Gunner Jensen er film The Expendables, gant Sylvester Stallone. Adkemeret en deus ar roll evit The Expendables 2 (2012) ha The Expendables 3 (2014).
Goueledenn
Unan eus plijadurioù an arvesterien en dañsoù a wechall, en amzer ar saeoù hir, e veze gwelout ar merc'hed o treiñ hag o tiskouez o goueledenn. Graet e vezent neuze evit bezañ gwelet, ha dantelezhet e vezent peurvuiañ.
Everaldo Marques da Silva
Kib vell-droad ar bed
Difenner kleiz e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en devoa perzh Everaldo en un dalc'h hepken :
Goueledenn
Lennegezh
Kaoz zo eus brozh-dindan ar skolaerez er romantig-bugale Ar sarpant glas e-barzh ar c'hlas, gant Evelyne Brisou-Pellen.
Chiuro
Chiuro zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Sibylla Saks
Sibylla von Sachsen ha Sibylle von Sachsen zo anv meur a briñsez abaoe ar XVIvet kantved.
Sibylla
Sibylla von Sachsen zo anv meur a briñsez eus Sachsen:
Sibylle
Sibylle von Sachsen zo anv :
Greci (Campania)
Greci  zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Abberton (Essex)
Abberton zo ur gêriadenn en Essex, e gevred Bro-Saoz.
Anv
Talvezout a rafe an anv-lec'h-se kement ha "domani pe maner ur plac'h anvet Eadburh/Eadburg". Stummoù kozh : Edburgetuna, 1086 DB; -ton, 1204; Adburgetun, 1247 ,
Krinolinenn
Ar grinolinenn zo un danvez tev ha kalet a-walc'h anneuennet gant reun hag a veze stegnet war ur framm gwalennoù ha kelc'hioù dir, douget gant merc'hed a renk uhel en evit lakaat koeñv en o sae. Eus Italia e oa deuet an danvez hag ar c'hiz ; crinolino eo an anv italianek, eus crino, "reun" ha lino, "lin" ; danvez kotoñs a veze implijet a-wechoù, pa veze marc'hatmatoc'h. Diwezhatoc'h e voe roet an anv "krinolinenn" d'ar framm e-unan.
Ne veze ket aes d'ar merc'hed mont en o c'hoazez, ha ne veze ket aes tostaat dezho a-wechoù ; goap a veze graet aes gant ar wazed ouzh ar seurt paramanterezh.
Grottaminarda
Grottaminarda  zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Modugno
Modugno zo ur gumun en Italia, e proviñs Bari e Campania.
Abberton (Worcestershire)
Abberton zo ur gêriadennig e Worcestershire, e Bro-Saoz.
Anv
Meneget eo ar gêriadenn e-barzh Cartularium saxonicum e 972, gant an anv hensaoznek Eadbrihyincgtun, da lavaret eo "kêr ar bobl anvet Eadbeorht", pe "kêr an den anvet Eadbeorht . Meneget eo ivez en Domesday Book, e 1086-1087 evel Edbretintune ha Edbritone.
Intimo Roberta
Intimo Roberta zo ur merk dilhad-dindan italian.
Les Goristes
Les Goristes zo ur strollad kanerien c'hallek bet savet e 1991 e Brest. Ar re-se a zo, e gwirionez, ur strollad « a-bouez » eus Brest. Ingal e vez graet goap gante ouzh ar vuhez politikel lec'hel, ouzh buhez ar Vrestiz hag ouzh ar vuhez dre-vras. Aes-tre eo mont e-barzh an istorioù-se a ziskouez mat troioù kamm ar vezañs.
Galava
Galava, anvet ivez kreñvlec'h roman Ambleside, zo ur c'hreñvlec'h roman kozh eus hanternoz proviñs Britannia, hag a zo e-kichen lenn Windermere, nepell diouzh kêr Ambleside, e kontelezh Cumbria. Savet e voe er I pe en eil kantved goude J.K., war an hent roman a oa etre Brocavum (Brougham) ha Glannoventa (Ravenglass).
Anv
Meneget eo an anv Galava er skridoù latin : Talvezout a rafe kement ha : "kreñvlec'h e-kichen ar froud"
Ystrad-Einion
Ystrad-Einion zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Ysgubor-y-coed, e Kembre, e norzh kontelezh Ceredigion. 126,7 km zo ac'hano da Gerdiz.
Waunifor
Waunifor zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llandysul, e Kembre, e su kontelezh Ceredigion. 96,9 km zo ac'hano da Gerdiz.
Roberta Mancino
Roberta Mancino (Anzio, 3 a viz Eost 1980) zo un harzlammerez ha dougerez-dilhad italian. Tapet he deus ar gouriz du kickboxing.
Hydrornis soror
Hydrornis soror a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.
Annez
Kavout a reer ar spesad e koadegi Kambodjia, Laos, Sina, Thailand ha Viêt Nam.
Myiozetetes
Myiozetetes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1859 gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Anann
Ar stêr Anann (Abhainn Anainn e gouezeleg, River Annan e saozneg) zo ur stêr eus mervent Bro-Skos.
Mic'hail Kalachnikov
Mic'hail Timofeyevitch Kalachnikov, e rusianeg Михаил Тимофеевич Калашников, a zo bet ganet d'an 10 a viz Du 1919 e Kouria (RSKS Rusia), hag aet eo da anaon d'an 23 a viz Kerzu 2013, oadet a 94 vloaz, en Ijevsk (Oudmourtia), a oa ur milour soviedat, hag un ijinour savet gantañ armoù, en o zouez an AK-47 brudet dre ar bed a-bezh.
Skrid-buhez
Ganet eo en ur familh peizanted, koulaked anezho, e kêriadenn Kouria e 1919.
Bleiner tankoù eo bet e-kerzh an Eil brezel-bed, ha gwall c'hloazet e voe e-kerzh emgann Briansk e 1941 e-pad un heuliad tagadennoù hag a glaske herzel ouzh al lu alaman da dizhout Moskov.
Ijinour eo bet ha letanant-jeneral en Arme Ruz.
Krouer ur 150 arm eo hag anavezet ez eo dreist-holl evit bezañ bet ijinet ha savet an AK-47.
Flask
Ur flask zo ur voutailh vihan, e gwer peurvuiañ, da lakaat dourennoù zo, koustus, prizius, pe dañjerus a-wechoù.
Anann
Anv
Dianav eo orin anv ar stêr Anann. Hervez lod e c'hallfe an anv talvezout kement ha "stêr binvidik", ha tostaet eo bet da Anu, anv doueez ar vadelezh hag ar berzh gant ar Ouezeled kozh.
Giovinazzo
Giovinazzo  zo ur gumun en Italia, e proviñs Bari e Campania.
Flask
Gerdarzh
Dont a ra eus ar ger latin flasco, deuet da vout flacon e galleg (boutailhig), fiasco en italianeg (boutailh).
Gwelet ivez
fiasco
Órla Fallon
Órlagh Fallon, anavezetoc'h evel Órla Fallon, zo ur ganerez ha telennerez iwerzhonat. Kenlabouret he deus gant al lazoù Celtic Woman hag Anúna.
Colorina
Colorina zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Gravina in Puglia
Gravina in Puglia   zo ur gumun en Italia, e proviñs Bari e Campania.
Gayelord Hauser
Dr. Benjamin Gayelord Hauser (17 a viz Mae 1895 – 26 a viz Kerzu 1984) a oa emvagadour american a deus meulet ar 'magadurezh naturel' e-kreiz an XXvet kantved.
Hyacinthe-Marie Cormier
Hyacinthe-Marie Cormier, Louis-Stanislas-Henri Cormier war marilh ar boblañs oa ur beleg dominikan gall, bet 76 vet Mestr Urzh an Dominikaned etre 1904 ha 1916.
Lakaet eo bet war roll ar wenvidien asambles gant an dominikanez Agnès de Jésus (Agnès Galand ; 1602-16034 ; anvet ivez Agnès de Langeac) gant ar Pab Yann-Baol II d'an 20 a viz Du 1994. Ganet eo bet d'an 8 a viz Kerzu 1832 en Orléans (Frañs) en ur familh kenwerzhourien. Aet eo da Anaon d'ar 17 a viz Kerzu 1916 e kouent Basilica di San Clemente al Laterano e Roma.
Koll a reas e dad abred. Un eontr beleg a sikouras d'ober war e dro. Skoliataet e voe er gêr da gentañ. Goude ez eas da skol Frered ar Skolioù Kristen. E 1846 e voe kaset da gloerdi bihan Orléans. Mat oa e lennegezh ha dreist e sonerezh seniñ a rae meur a venveg ha kanañ brav. Chom a reas tik gant ar sonerezh a-hed e vuhez. Er kloerdi bras Orléans e studias prederouriezh ha teologiezh. E-kerz e studioù e voe degemeret e Trede Urzh Sant Dominig. Beleget e voe e 1856 gant Félix Dupanloup eskob Orléans daoust dezhañ bezañ re yaouank hervez gwir an Iliz. Diouzhtu goude e c'hoantaas bezañ degemeret en Urzh ar Brezegerien a oa en em staliet en-dro e Frañs abaoe 1850. Bet en doa bet aotre eskob Orléans ha mont a reas da novisti Flavigny-sur-Ozerain e departamant Côte-d'Or e miz Mezheven 1856. Kemer a reas an anv a Hyacinthe-Marie.
Abalamour d'e yec'hed ne felle ket da skipailh an novisti degemer anezhañ da vat. Mestr an Urzh, Alexandre Vincent Jandel, a oa oc'h ober tro tiez an Dominikaned just dar mare-se a gejas gantañ hag a zivizas goulenn un aotre ispisial evit ma c'hellfe ober e ouestl. Kas a reas anezhañ gantañ da Roma hag e kasas da gouent Santa Sabina ma oa bet staliet abaoe nebeut amzer novisti etrebroadel an Urzh.
Asantiñ a reas ar Pav Pi IX reiñ an aotre ma chomfe Cormier hep bezañ taget e-pad ur miz. Sekretour Alexandre Vincent Jandrel e oa d'ar mare-se. Chom a reas klañv-diglañv. Aotreet evoe a-benn ar fin d'ober e ouestl d'an 23 a viz Mae 1859 e kouent Santa Sabina. Mont a reas gwelloc'h goude hag anvet e voe eil-mestr an novised e Santa Sabina.
E 1863 e voe dilennet priol kouent Corbara e Korsika.
Daou vloaz war-lerc'h e voe dilennet kentañ priol Proviñs Tolosa. Addilennet e voe e 1869 a mirout a reas ar garg betek 1874. Dilennet e voe goude priol kouent Marselha ma echuas sevel an iliz hag ar prioldi.
Kuitaat a reas e garg pa voe dilennet Priol ar Proviñs ur wech c'hoazh e 1878. Mirout a reas ar garg-se betek 1888. Karget e voeda brientiñ Chabistr meur an urzh a voe dalc'het e Lyon e 1891.
Pa voe dilennet Andreas Frühwirth Mestr an Urzh e heulias anezhañ da Roma evit e skoazellañ. D'an 21 a viz Mae 1904 e voe dilennet Mestr Urzh ar Brezegerien e-kerzh ar Chabistr meur dalc'het e kouent Santa Maria de la Quercia e-kichen Viterbo. Chom a reas betek 1916. Adsevel ar reas Proviñsoù bet diskaret ha krouiñ a reas reoù nevez. Brudet e oa evit e bezhioù a brezeger.
Adaozet en deus skolaj Sant Tomaz e Roma a zeuas da vezañ goude Skol-veur Pabel Sant Tomaz Akwino anvet peurliesañ Angelicum.karget oa bet gant ar Chabistr meur d'ober eus ar Skolaj lec'h stummañ kreiz an Urzh a-bezh, ul lec'h evit treuzkas kelennadurezh Tomaz Akwino. Dont a reas a-benn ha dont areas ar Skolaj da vezañ Pontificium Collegium Divi Thomae de Urbe e 1906. E 1963 e voe lakaet da Skol-veur Pabel.
Pa echuas e amzeriad e 1916 en em dennas e kouent Basilica di San Clemente al Laterano. Mervel a reas eno d'ar 17 a viz Kerzu 1916.
Kaset e voe e relegoù da iliz Sent Dominig ha Sikstus an Angelicum d'ar 17 a viz Kerzu 1934.
E 1945 e krogas ar prosez evit lakaat anezhañ war roll ar sent. Lakaet eo bet war roll ar wenvidien gant ar pab Yann-Baol II d'an 20a viz Du 1994.
Taraba major
Taraba major a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thamnophilidae.
Grumo Appula
Grumo Appula   zo ur gumun en Italia, e proviñs Bari e Campania.
Loroux
Loroux zo un anv-lec'h gallek hag a gaver en anv meur a gumun, lakaet Lavreer e brezhoneg.
Taraba major
Anvet e voe Thamnophilus major (kentanv) da gentañ-penn (e 1816) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831). Ar spesad nemetañ er genad Taraba an hini eo. Un anagramm eo da anv ur genad all eus ar c'herentiad : Batara.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned a bep seurt hag artropoded all koulz ha melc'hwed-krogennek ha blotviled all ; kemer a ra mellkeineged bihan ivez (glazarded, raned da skouer).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an dek isspesad anezhañ e Kreiz ha Suamerika, en un takad hag a ya eus reter Mec'hiko da hanternoz Arc'hantina :
Battlefield: Bad Company 2
Battlefield: Bad Company 2
Ur c'hoari d'eus an heulienn c'hoarioù video Battlefield Serie ez eo. Savet ez eo bet gant ar studio Digital Illusions Ce hag embannet gant Electronic Arts pe EA games e miz meurzh 2010.
Ur c'hoari feuls ez eo mennet da vont etrezek c'hoarierien gour anezho.
Istor ar c'hoari
Aergelc'h an istor a zo unan ijinet en dazont tost, ur brezel a zo savet etre Rusia hag ar Stadoù-unanet Amerikan.
Heuliad
Un ouzhpennadur DLC a zo bet d'ar c'hoari Battlefield : Bad Company 2 anveet Battlefield: Bad Company 2 Vietnam e Kerzu 2010.
Un ouzhpennadur all doare DLC a zo bet d'ar 3 a viz Kerzu 2010 anveet Battlefield Bad Company 2: SPECACT Kit Upgrade
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel Battlefield Bad Company2
Filmig kinnig Battlefield : Bad Company 2
Manu Lann Huel
Manu Lann Huel a zo ur c'haner, ur barzh hag ur sonaozer, e brezhoneg hag e galleg, bet ganet e 1949. Manu a vev en ur bed a c'herioù, gwerzennoù, restaolet deomp dre e vouezh etre voulouz ha maengreun, en ur mod dibar ha ranngalonus.
Sibylle von Sachsen
He buhez
Bugel henañ an Dug Heinrich IV, Dug Saks (1473–1541) e oa. He mamm e oa Katharina von Mecklenburg (1487–1561), merc'h d'an dug Magnus II eus Mecklenburg.
Dimeziñ a reas e miz C'hwevrer 1540 e Dresden da Frantz Iañ, Dug Sachsen-Lauenburg (1510–1581). Ur fallzimeziñ e voe rak tamall a reas ar gwaz oberoù drouk d'e wreg en e geñver.
Bugale
Bugale o doe Franz ha Sibylle :
E 1588 e kemeras perzh en afer he mab Maurice, a veve e Buxtehude e ti Abad Altkloster abad 1585/86, gant gwreg Adam von Tschammer, Gisela, ma voulc'has ur prosez a sorserezh a-enep da Gisela.
Mervel a eure Sibylle e 1592, e Buxtehude, ha beziet en iliz-veur Ratzeburg.
Dazio
Dazio zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Bro Dinan
An etrekumuniezhioù
E-barzh emañ:
Brezhoneg
E distro-skol 2022 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 123 skoliad (1,4% eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
Half-Life
Half-Life zo ur c'hoari video First-person shooter, sevenet gant Valve Corporation hag embannet gant Sierra d'an 19 a viz Du 1998 war Microsoft Windows. Goude e voe embannet dre ar savenn Steam adalek 2003. Savet ez eus bet ur stumm war Mac ha Linux e Genver 2013. Ar c'hoari a implij al lusker video kemmet Quake engine, anvet GoldSrc. Gallout a reer kavout ar c'hoari war ar PlayStation 2 abaoe ar 15 a viz Du 2001.
Civo
Civo zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Locorotondo
Locorotondo   zo ur gumun en Italia, e meurgêr Bari e Campania.
Alkoolegezh
Ar vezventi eo stad an dud a zo mezv goude evañ boeson pe diedoù alkoolek, an dud zo ur c'hementad bras a alkool en o gwad. thumb|upright|120px|[[Alkotester]]
Levrlennadur
"Out of It. A Cultural History of Intoxication" de Stuart Walton. (Penguin Books, 2002) ISBN 0-14-027977-6
Bro Kreiz Liger-Atlantel
Brezhoneg
E distro-skol 2022 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 43 skoliad (0,3 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)
Edson Arantes do Nascimento
Graet e veze Rei do Futebol anezhañ ivez.
Daouzek gwech ha pevar-ugent en devoa douget krez gwer hag aour A Seleção etre 1957 ha 1971 ha merket seitek pal ha tri-ugent.
Nina Hagen
thumb|[[Nina Hagen en Aalborg (2003)]] Nina Hagen zo ur ganerez alaman.
Edson Arantes do Nascimento
Kib vell-droad ar bed
Aroager pe kreizer argader e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en devoa perzh Pelé e pevar dalc'h :
Ayana Mathis
Ur skrivagnerez stadunanat eo Ayana Mathis (1973-). Ganet eo e Philadelphia (stad Pennsylvania, SUA) ha bevet he deus eno e-pad he bugaleaj hag en Italia e-pad un toullad bloavezhioù. Studiet he deus e skol-veur Iowa en ur stal-labour evit skrivagnerien a-raok skrivañ danevelloù hag a zeuas da vezañ he romant kentañ : The Twelve Tribes of Hattie ("Daouzek meuriad Hattie"). Berzh bras en deus graet al levr e Stadoù-Unanet Amerika : e-touez gwellañ levrioù an New York Times eo bet e 2013 ha dibabet gant Oprah Winfrey en he c'hlub lenn.
Lophophanes dichrous
Lophophanes dichrous a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Paridae.
Anvet e voe Parus dichrous (kentanv) da gentañ-penn (e 1845) gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
Villa Medicea di Cerreto Guidi
thumb|250px|[[Giuseppe Zocchi, La Real Villa di Cerreto (1744)]] thumb|250px|Cerreto Guidi, lagadenn  er [[Villa di Artimino]]
Ar Villa Medicea di Cerreto Guidi (1555 - 1738) zo ur c'hastell, pe gentoc'h ur villa medicea, savet gant an tiegezh Medici e-kreiz Cerreto Guidi, e proviñs Firenze,.
Muntr
E Gouhere 1576 eo amañ e voe lazhet Isabella de' Medici, krouget gant he fried Paolo Giordano Iañ Orsini dre ma oa bet avoultrez. En amzer-se e oa an ti da Giovanni de' Medici, breur da Isabella, ha pa varvas-eñ e 1621 e laoskas e vadoù gant e niz Lorenzo de' Medici.
Goude marv Lorenzo, ha n'en doa mab ebet, e tegouezhas ar villa gant e vreur, an dug-meur Cosimo II de' Medici, ha hennezh a roas an ti d'e vab, ar c'hardinal Leopoldo de' Medici, e 1671.
Mirdi
Abaoe 2002 eo ur mirdi, ar Museo storico della caccia e del territorio, mirdi ar chase.
Fenikia
Ar Fenikianed a oa ur bobl eus an Henamzer, e reter ar Mor Kreizdouar, war aodoù Liban a-vremañ, eus 1500 kt JK da 300 kt JK. Peder c'hêr brudet a oa : Byblos, Sidon, Tyros hag Arwad.
Battlefield: Bad Company 2 Vietnam
Battlefield: Bad Company 2 Vietnam a zo ur c'hoari eus an heuliad c'hoarioù video Battlefield Serie. Bet eo un heulienn adnevesaet eus ar c'hoari Battlefield Vietnam.
Michel Tonnerre
Michel Tonnerre, bet ganet e Kemperle d'an 30 a viz Mezheven 1949 ha marvet en Oriant d'an 3 a viz Gouere 2012, a oa ur c'haner-sonaozer. Brudet e oa en abeg d'ar sonennoù martolod a oa-eñ boas da ganañ. Piv n'en deus ket klevet ar son Quinze Marins, ha kanet anezhi marteze ? Sed aze unan eus an holl sonioù bet skrivet gant Michel Tonnerre, en doa krouet ar strollad Djiboudjep.
Battlefield: Bad Company 2 Vietnam
Un ouzhpennadur d'ar c'hoari Battlefield: Bad Company 2 ez eo, a ro an tu d'ar c'hoarierien da vont etrezek brezel Vietnam.
An tu a vo kavet d'e c'hoari war urzhiataer, Xbox 360, ha PlayStation 3.
Dugelezh Berg
Dugelezh Berg, a oa Kontelezh Berg etre 1101 ha 1380, a oa un dugelezh en Impalaeriezh santel roman german, war lez dehoù ar Roen. Düsseldorf e oa ar gêr-benn anezhi. Padout a reas eus an betek dibenn an.
E 1800 e oa 262 000 a dud oc'h annezañ 2 975 km² Dugelezh Berg.
Douaroniezh
Edo Dugelezh Berg war lez dehoù ar stêr Roen etre Vest Recklinghausen, abati Essen, abati Werden, kontelezh Marck, dugelezh Westfalen, stad Köln, priñselezh Moers ha dugelezh Kleve.
Ouzhpenn Dusseldorf e oa kêrioù bras Elberfeld ha Barmen.
Istor
Konted Berg, deuet war wel e 1101, a oa ur skourr eus an dierniezh Ezzonen, ganet e Lotaringia en IXvet kantved. E 1160 e voe rannet o domani ha krouet e voe kontelezh Mark, a voe adkemeret er. E 1280 ez eas lez ar gonted, a oa e Schloss Burg war lez ar stêr Wupper, da gêr Züsseldorf.
E-touez galloudekañ konted Berg e oa Engelbert II Berg, drouklazhet d'ar 7 a viz Du 1225. , hag ar c'hont Adolf VIII Berg a voe trec'h en emgann Worringen a-enep Kontelezh Gelder e 1288.
Proviñs Jülich-Kleve-Berg
E 1815, goude Kendalc'h Vienna, e teuas Berg da vout ur broviñs e Rouantelezh Prusia: Proviñs Jülich-Kleve-Berg. E 1822 e voe unanaet ouzh Dugelezh-veur ar Roen Izel d'ober Proviñs ar Roen.
Tiegezh Jülich(-Heimbach), Duged
A-unan gant Ravensberg (nemet e 1404–1437) ha goude 1423 a-unan gant dugelezh Jülich
Tiegezh Wittelsbach, Duged
Unanet gant Jülich ha Pfalz-Neuburg, adal 1690 gant Pfalz ivez, adal 1777 gant Bavaria ivez
Bro Raez Atlantel
Brezhoneg
E distro-skol 2012 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 14 skoliad (0,2 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
Oscar Niemeyer
Oscar Ribeiro de Almeida de Niemeyer Soares, ganet d'ar 15 a viz Kerzu 1907 e Rio de Janeiro ha marvet er gêr-se ivez d'ar 5 a viz Kerzu 2012, a zo ur savour hag un dizagner brazilian. Unan eus brudetañ savourien an eo. Anavezet eo dreist-holl evit bezañ savet, gant ar c'hêraozour Lucio Costa, e dibenn ar bloavezhioù 1950, kêr-benn nevez-flamm Brazil: Brasília. War e gont ez eus ivez un toullad brav a savadurioù arouezius, evel Ti ar Broadoù Unanet e New York (evit un darn da vihanañ).
Unan eus tud heverkañ al Luskad modern e oa.
Llanllŷr-yn-Rhos
Llanllŷr-yn-Rhos, pe Llanllŷr hepmuiken (Llanyre e saozneg), zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e kreiz Powys. Emañ er c'hornôg da gêr Llandrindod.
Ouzhpenn kêriadenn Llanllŷr-yn-Rhos, emañ ivez er gumuniezh kêriadennoù Pontnewydd ar Wy ha Llanfihangel Helygen. Er c'hornad emañ aspadennoù Kastell Collen, ur c'hreñvlec'h roman savet eno da reiñ bod da soudarded roman, war douaroù an Ordovices. E 2001 e oa 1,061 a annezidi er gumuniezh.
Acquasanta Terme
Acquasanta Terme a zo ur gumun eus Italia e proviñs Ascoli Piceno, er Rannvro Marche.
Acquaviva Picena
Acquaviva Picena  a zo ur gumun eus Italia e proviñs Ascoli Piceno, er Rannvro Marche.
Delebio
Delebio zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Gylmar dos Santos Neves
Gylmar dos Santos Neves (pell anavezetoc'h evel Gilmar), bet ganet d'an 22 a viz Eost 1930 e Santos (São Paulo, Brazil) hag aet da Anaon d'ar 25 a viz Eost 2013 e São Paulo (Brazil), a oa ur melldroader etrebroadel brazilian.
Graet e veze O goleiro maior anezhañ ivez.
Pen-boyr
Pen-boyr (skrivet ivez Penboyr) zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre. Emañ e gwalarn ar gontelezh, er gevred da Castell Newydd Emlyn.
Dubino
Dubino zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
Marc'harid Bourgogn (1374-1441)
Marc'harid Bourgogn (1374-1441) a oa merc'h da Fulup II Bourgogn, dug Bourgogn ha da Marc'harid III Flandrez .*
Dimezet e voe e 1385 da Wilhelm IV Bavaria, dug Bavaria-Straubing.
Eil emgann ar Marne
Eil emgann ar Marne zo un emgann e Bro-C'hall e-kerzh ar Brezel-bed kentañ adalek ar 27 a viz Mae 1918 betek ar 6 a viz Eost 1918.
AK-47
. An AK-47, e rusianeg Автомат Калашникова, Avtomat Kalachnikova [stumm] 1947, anavezet muioc'h dre an anv Kalachnikov, a zo ur fuzuilh-arsailh savet gant Mic'hail Kalachnikov e 1947. E 1949 e vezo lakaet dindan un doare ofisiel da vezañ degemeret evel arm al lu Rusian ha d'e heuil gant broioù Pakt Varsovia.
An arm-tan muiañ-kenderc'het ha muiañ-gwerzhet en Istor mab-den eo an AK-47. Marc'had-mat eo, aes da implij, padus, ha ral eo e chomfe boud. Implij a ra bolodoù ponner ar re 7.62x39mm.
Ar strolladoù reveulziañ eus an tu-kleiz, an tu dehoù, ar vroadelourien, ar sponterien, luioù ar Stadoù a implij an arm AK-47.
Vitis vinifera
Vitis vinifera, ar winienn voutin, zo ur spesad gwezigoù sarmantek eus ar familh Vitaceæ, da lavaret eo hini ar gwini.
Mecocerculus
Mecocerculus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1862 gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).
AK-47
Etre 70 ha 110 million a skouerennoù eus an AK-47 a zo bet savet ha gwerzhet dre ar bed.
Mecocerculus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Vitis vinifera
Gounezet e vez evit he frouezh a-gropadoù, ar rezin. E diazad ar mor Kreizdouar e voe ganet, koulz hag e kreiz Europa hag e mervent Azia. Etre 5 000 ha 10 000 doare Vitis vitifera zo bet renablet, met ul lodennig hepken anezho a ro rezin a zo talvoudus da vout gounezet.
Mecocerculus
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, pevarzek (14) isspesad dezhe en holl.
AK-47
Kenderc'hel a ra hiziv an deiz c'hoazh da vezañ produet.
Vitis vinifera
Ul liammenn-red skantek he rusk eo, a c'hall kreskiñ betek 6 metrad hirder. Pebeilat eo he delioù flipennek ledan, 5–20 cm o hirder.
AK-47
Istor an AK-47
E-kerzh an Eil brezel-bed ez eo bet degaset gant an Alamanted un arm nevez war an tachennioù emgann, an Stg-44 (Sturmgewehr 44 an arm korventenn). Bammet ha sabatuet net e voe an URSS o welet un arm ken vodern o tont war-wel gant an Trede Reich. D'ar 15 a viz gouere 1943, Komiserdi poblel an armañ a roas urzh bras da sevel un arm soviedel evit talañ d'al lañs a oa gant an Alamanted. Ur skipailh en e benn an ijinour N.M. Elizarov (Н.М. Елизаров) a voe karget d'ober war-dro ha da renkañ ar buanañ ar gwellañ ar gudenn 'se. Int-i a vo o kavout e vije mat implij bolodoù 7.62×39mm. E 1944 dre ma ne oa ket bet diluziet ar gudenn c'hoazh e voe roet lañs dre an URSS a-bezh dindan stumm ur genstrivadeg da grouiñ an arm hag a rae diouer anezhi.
Vitis vinifera
Bez' e c'haller debriñ rezin fresk, disec'het, evañ o chug fresk pe e lakaat d'ober gwin.
AK-47
Istor an AK-47
Mic'hail Kalachnikov en deus kroget gant hent ar sevel armoù en e wele ospital goude bezañ bet gwallaozet e-pad emgann Briansk. E 1944 e gemer perzh er genstrivadeg sevel an arm. Gant an diaz roet d'an arm ar bolodoù 7.62×41mm degaset kement gant Yelizarov ha Syomin Mic'hail Kalachnikov a ginnigas un arm met koll a reas e-tal Sergueï Simonov hag e mennozh arm an SKS-45.