cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Feur-emglev Pariz (1947)
Italia
Gant Italia e voe kollet Istria: roet e voe proviñsoù Fiume, Zara, an darn vrasañ eus Gorizia ha Pola da Yougoslavia; ar peurrest eus Istria ha proviñs Trieste ac'h eas d'ober ur stad nevez (Tiriad dieub Trieste) rannet etre daou dakad meret gant ur gournamant da-c'hortoz dindan evezh ar Broadoù-Unanet
Gant Feur-emglev Pariz 1947 e voe staget un toulladig kumunioù italian eus Saonenn ar Roia (Tenda, Belvedere (Bro-C'hall), La Brigue) ouzh departamant gall an Alpes-Maritimes. Nac'h a reas Bro-C'hall gwareziñ an italianeg er c'humunioù-se a zo bet gallekaet diwar neuze. Reiñ a rae Italia da Vro-C'hall 3, 22 km² e boulc'henn ar Sant-Bernard-bihan, 81,79 km² war pladenn ar Menez-Cenis (Kaset e oa an harzoù en tu all d'ar voulc'henn), 47 km² er menez Thabor (gant an « draoñienn strizh ») ha 17,1 km² er menez Chaberton.
Reiñ a rae da Vro-C'hres inizi ar Mor Egea ha koll a rae holl he zrevadennoù en Afrika : Libia, Eritrea (roet da Etiopia) ha Somalia.
Paeañ a rae 25 milion a zollaroù da Impalaeriezh Etiopia evel digoll eus an eil brezel etre Etiopia hag Italia hag eus dalc'herezh Etiopia, 5 milion a zollaroù da Republik Pobl Albania evel digoll evit hec'h aloubadeg ha dalc'herezh ar vro, 105 milion a zollaroù da Rouantelezh Bro-C'hres evel digoll evit tagadenn ar vro-se ganti hag ar perzh kemeret e dalc'herezh ar vro e-pad an Eil Brezel-bed, 125 million a zollaroù da Republik kevreadel sokialour Yougoslavia evel digoll eus ar perzh he doa kemeret en aloubadeg hag e dalc'herezh ar vro, ha 100 milion a zollaroù d'an URSS evel digoll eus ar perzh he doa kemeret en oberiadur Barbarossa.
Roumania
Rouantelezh Roumania a resevas norzh Treuzsilvania a oa bet roet da Republik Hungaria dindan levezon Hitler e 1940. Dilezel a rae [Besarabia]] (emañ ar pep brasañ e Moldavia hiziv) ha norzh Bukovina d'an URSS. Reiñ a rae su Dobroudja da Vulgaria. Paeañ a rae un digoll 300 milion a zollaroù d'an URSS evel digoll evit e berzh en oberiadur Barbarossa.
Petit-Bourg-des-Herbiers
Petit-Bourg-des-Herbiers  a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Albany (New York)
Albany eo kêr-benn stad New York e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 97,856 a annezidi e 2010. Penn-lec'h kontelezh Albany eo ivez.
Folio (Gallimard)
Folio zo un dastumad levrioù-godell savet gant an ti-embann Gallimard en 1972.
Kaerskriverezh
Kaerskriverezh, pe kaligrafiezh, a reer eus arz ar stummañ lizherennoù brav.
Orin
Savet eo ar ger "kaerskriverezh" war batrom ar ger gallek (hag etrevroadel, war-bouez ur yezh bennak evel an islandeg) calligraphie, a zeu eus ar gerioù gregach κάλλος (kállos, brav) ha γραφεĩν (grapheîn, skrivañ), ha "kaligrafiezh" n'eo nemet un azasadenn anezhañ evel-just.
Istor
E kement sevenadurezh ma reer gant ar skritur ez eus bet eus kaerskriverezh. E sevenadurezhioù zo ez eo deuet da vezañ un arz a-bouez, abalamour da zegouezhadoù istorel pe prederouriezhel dibar. E meur a sevenadurezh eus ar Reter ez eo un arz kuzh : ne c'haller ket dispartiañ ar menoz, ar barr-livañ pe an tres diouzh ar brederouriezh.
Louis-Marie Turreau
Louis-Marie Turreau de Lignières, lesanvet Turreau de Garambouville (Évreux, 4 Gouere 1756 - Conche-en-Ouche, 10 Kerzu 1816) a oa ur jeneral gall. Brudet eo e droioù e-pad brezel Vendée.
E dad a oa prokulor an dour hag ar c'hoadoù e kontelezh Évreux, a-raok bezañ maer Évreux. A renk uhel e oa ar familh, petra bennak ma ne oa ket eus an noblañs. Daoust da se ez eas Louis-Marie Turreau, deuet da vezañ republikan, a-du gant an Dispac'h gall adal 1789, ha klask a reas sachañ gounit eus ar renad nevez, evel kalz bourc'hizien en amzer-se.
Anvet e voe da vaer Aviron (Eure, ha prenañ a reas madoù an iliz, evel abati Conches. Mont a reas er Garde nationale e Conches, ha kemer ar penn anezhañ e miz Gouhere 1792. E miz Gwengolo e voe anvet da letanant-koronal e trede batalhon an Eure a voe kaset d'en em gannañ war harzoù hanternoz Bro-C'hall. E miz Du e voe anvet da goronal, ha kaset da arme ar Moselle.
E miz Mezheven 1793 e voe kaset da arme an aodoù e La Rochelle, met kuitaat a reas ar servij-se na blije ket dezhañ. En ul lizher d'ur mignon e skrivas ne felle ket dezhañ ober brezel e Poatev ; koulskoude e reas daou viz brezel e Vendée.
E penn ar bagadoù lesanvet colonnes infernales e oa ; ar re-se a oa bet savet da zegas ar peoc'h war ar maez goude trec'het an "Arme katolik". Lazhadegoù a rejont, meur a zek mil a-hervez, ma adkrogas ar brezel.
Goude e voe kaset da gannad d'ar Stadoù-Unanet, hag anvet da varon en amzer Napoleon Iañ.
Thalía
Thalía eo anv-micher ar ganerez vec'hikan Ariadna Thalía Sodi Miranda (Ciudad de México, 1978), dezhi ar vroadelezh stadunanat ouzhpenn hec'h hini orin.
Boussières-en-Cambrésis
Boussières-en-Cambrésis a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|Iliz Saint Médard
Alfred Jefferson Vaughan, Jr.
Alfred Jefferson Vaughan, Jr. ganet d'an 10 a viz Mae 1830 hag aet da Anaon d'ar 1añ a viz Here 1899 a oa un ijinour trevour, ul labourer-douar, ofiser ha skrivagner stadunanat. Bez e oa bet jeneral e Lu Stadoù Kengevreet Amerika e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Gloazet e voe div wech, stourmet en devoa war tachennoù kornôg ar brezel.
Cumaná
Cumaná eo kêr-benn stad Sucre e Venezuela en aber ar Río Manzanares. Keñtañ kêr savet gant ar Spagnoled e douar-bras Kreisteizamerika eo hi.
62vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)
An 62vet Rujumant Troadegiezh a oa ur rejumant eus an tirlu gall (Armée de Terre).
Thurn und Taxis
Tiegezh priñsel Thurn und Taxis (pe das Fürstenhaus Thurn und Taxis en alamaneg) zo un tiegezh priñsel alaman a voe a bouez e-barzh servij ar post en Europa er XVIvet kantved, hag a zo stag e anv ouzh istor ar post.
Brudet e oa an tiegezh ivez evel saverien kestell ha perc'henned breserezhioù. Gwerzhet e voe breserezh diwezhañ an tiegezh en 1996 d'ar breserezh Paulaner (München) met c'hoazh e vez graet bier anvet Thurn und Taxis.
Hippolyte Tréhiou
Hippolyte Tréhiou, pe Polit Trehiou, (22 a viz Du 1880 - 9 a viz Genver 1941) a oa eskob en eskopti Gwened
An Aotrou Trehiou a oa ur Gouelouad anezhañ. Ganet e voe e Tresigne. Beleget e voe e miz Mezheven 1905. Person e voe en iliz-veur Sant-Brieg ha vikel-vras en eskopti Sant-Brieg (1925-1927), a-raok bezañ anvet da eskob Gwened d'ar 15 a viz Ebrel 1929. Ur brezhoneger eus an dibab e oa hag ur prezegenner helavar e oa e yezh ar vro. Er bloavezhioù 1930 e oa an eskob nemetañ e Breizh-Izel hag a oa brezhoneger.
Eñ a zo bet mammenn da adsavidigezh iliz kamp Saint-cyr Coëtquidan. Ur sul vintin miz Gwengolo 1936, an Aotrou Hippolyte Tréhiou a oa o weladenniñ ar c'hamp. Un oferenn a voe ha sabatuet e oa bet an Aotrou o welet stad ar chapel gatolik. Goulenn a reas gant ar beleg Henri Brehelin a Bloermael da sevel ur chapel nevez hag un ti-bod d'ar soudarded. Kejañ a reas ivez gant ar beleg Dewarin e-karg deus ar feiz er c'hamp.
Krog eo al labourioù e Genver 1937. D'ar 16 a viz Mae 1937 e vez lidet ar c'hentañ oferenn er chapel nevez memes ma n'eo ket peurechuet al labourioù. 3 a viz Gouhere 1938 ez eo lid ofisiel ar chapel nevez, ar chaloni Moisan a vennig al lec'h. Ur mor a dud a zo deuet, muioc'h evit 100 ofiser a zo en o zouez ar jeneral kanolierezh Marzin eus ar Mans
Staten-Generaal van de Nederlanden
Staten-Generaal van de Nederlanden, Stadoù an Izelvroioù, a oa anv ar galloud-lezenniñ e Republik ar Seizh Izelvro Unanet adalek 1579 betek ar Reveulzi Vatav e 1795.
Ar Stadoù a oa ur galloud-lezenniñ diazezet war kannaded eus pep hini eus ar seizh proviñs (Holland, Friz, Zeeland, Utrecht, Gelderland, Groningen, Overijssel), bodet da sevel ur politikerezh boutin evit aferioù an arme hag ar verdeadurezh, ar politikerezh diavaez hag an aferioù relijiel.
Claude de France
Claude de France zo anv anavezet div briñsez c'hall :
Tourako Livingstone
An tourako Livingstone a zo un evn, Tauraco livingstonii an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv ar beajour ha misioner skosat Charles Livingstone (1821-1873), breur d'an ergerzher David Livingstone (1813-1873).
Annez hag isspesadoù
Al labous a vev an tri isspesad anezhañ — Tauraco livingstonii cabanisi, Tauraco livingstonii livingstonii ha Tauraco livingstonii reichenowi — tost ouzh aodoù gevred Afrika (Mozambik ha Tanzania).
Friesch Dagblad
Friesch Dagblad (Pemdezieg Friz e nederlandeg) a zo ur pemdezieg a vez embannet e Friz abaoe 1903. Ennañ e kaver keleier embannet gant ur sell protestant. Kevezerezh a zo etrezañ ha Leeuwarder Courant. E 2010 e veze skignet war-dro 15 000 skouerenn bemdez. A-fet yezh ez eo heñvel an div gazetenn : 5% eus an danvez a zo enno a zo skrivet e frizeg.
Haarlems Dagblad
Haarlems Dagblad a zo ur gazetenn izelvroat eus rannvro Haarlem. Lavarout a reer ez eo kazetenn goshañ Europa. Er penn-kentañ e veze embannet ur wech ar sizhun, goude-se e voe embannet teir wech ar sizhun hag en 19 kantved e teuas da vezañ ur mizieg.
Oprechte Haerlemsche Courant
E 1656 e krogas Abraham Casteleyn da lakaat embann ar gazetenn, gant an titl Weeckelycke Courante van Europa ("Kazetenn sizhuniek Europa"). E 1664 e voe kemmet an titl hag e voe anvet De Oprechte Haerlemse Courant neuze.
E-pad an Eil Brezel-bed e voe aloubet an Izelvroioù gant arme an Trede Reich ha kendeuzet dre ret Opregte Haarlemsche Courant gant Haarlems Dagblad, se zo kaoz e lavaret ez eo kazetenn goshañ Europa. Hiziv an deiz ez eo perc'hennet gant Hollandse Dagbladcombinatie.
Claudio
Claudio zo un anv-badez italianek.
Wilhelm Meise (evnoniour)
Wilhelm Meise, bet ganet d'an 12 a viz Gwengolo 1901 en Essen (Impalaeriezh alaman d'an ampoent) hag aet da Anaon d'ar 24 a viz Eost 2002 e Hamburg (Alamagn), a oa un evnoniour alaman.
Clytorhynchus
Clytorhynchus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1870 gant al loenoniour stadunanat Daniel Giraud Elliot (1835-1915).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer en inizi Melanezia ha kornôg Polinezia.
Portuguesa (stad)
Portuguesa zo unan eus stadoù Venezuela, ha Guanare eo ar gêr-benn anezhi.
Claudio Villa
Claudio Villa zo anv meur a zen :
Alaudala
Alaudala a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1858 gant an daou skiantour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859) ha breizhveuriat Frederic Moore (1830-1907).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad alc'hwedered a ya d'ober ar genad :
An Teir Fulenn (Cranach an Henañ)
An Teir Fulenn (Drei Grazien en alamaneg), zo un daolenn gant al livour alaman Lucas Cranach an Henañ e 1531. Un tempera war goad eo (37x24 cm). War ziskouez emañ e Mirdi al Louvre, e Pariz abaoe 2011 : ne oa ket bet diskouezet a-raok.
Cuatro Puerto Rico
Cuatro puertoriqueño, berraet alies e cuatro end-eeun, a reer e spagnoleg eus ur benveg-seniñ dre gerdin dezverkus da sonerezh hengounel Puerto Rico, ken ez eo aet d'un arouez broadel. Kement ha "pevar" e talv cuatro, peogwir e oa peder c'hordenn ouzh ar benveg koshañ.
An Teir Fulenn (Cranach an Henañ)
Doareoù all
Daou zoare all damheñvel a voe graet gant an arzour, didog avat ar fulenn e-kreiz.
Cuatro Puerto Rico
Istor
Dianav eo orin resis ar benveg, hogen soñjal a reer ez eus bet meur a zoare cuatros e Puerto Rico goude gwerso, ur 400 vloaz bennak, peogwir e hañval bout kar nes d'ar vihuela poblana, ar gitar a veze sonet e Spagn e dibenn ar Grennamzer hag e deroù an Azginivelezh.
Alaudala
Rummatadur
Renket e veze ar psesadoù athensis, cheleensis, raytal, rufescens ha somalica er genad Calandrella kent.
Cuatro Puerto Rico
Rummadoù
Er bloavezhioù 1950 e voed krog da fardañ rummadoù cuatros bras pe vrasoc'h diwar patrom ar rumad biolin / biolin alto / gaolviolin / gourbiolin a vez el lazoù-seniñ klasel. Ar stumm aviolinado a voe dibabet evit fardañ binvioù dre beder ment : cuatro soprano, an hini skiltrañ ; cuatro alto ; cuatro tradicional, cuatro tenor (ar benveg paotañ) : cuatro bajo, an hini boutañ. Dek kordenn a oa da bep benveg. Buan avat ez eas ar raktres da get ; ar stumm tradicional hepken a badas hag a droas d'ar stumm skouer ha paotañ.
Eil brezel ar Voeren
Eil brezel ar Voeren a c'hoarvezas eus an 11 a viz Here 1889 betek an 31 a viz Mae 1902. E dibenn ar brezel e voe staget div republik ar Voeren, re Orange ha Transvaal, ouzh Impalaeriezh Breizh-Veur ken na voe savet Unaniezh Suafrika e 1910.
Cuatro Puerto Rico
Cuatro aviolinado
Ar stumm paotañ eo hiziv. Damheñvel ouzh ur gitar eo ar stumm, gant un troad 50-52 cm stag ouzh ur c'hef dasson, hogen tostoc'h da hini ur violin eo ar c'hef ; ur rozenn zo er c'hreiz evit bannañ ar son, evel en ur gitar spagnol. Pemp kordenn doubl zo stegnet war an troad 9 fretenn dezhañ betek ar c'hef ha 9,5 betek ar rozenn.
International Academy of Television Arts and Sciences
An International Academy of Television Arts & Sciences pe IATAS zo un aozadur stadunanat savet e 1969 evit enoriñ an dreistelezh etrevroadel a-fed skinwel. Bez eo ivez an aozadur e karg eus lid prizioù etrebroadel an Emmy Awards evit ar gwellañ programoù skinwel produet er-maez eus Stadoù-Unanet Amerika.
Eil brezel ar Voeren
E-pad ar brezel-se e voe krouet ar c'hentañ kampoù-bac'h ; 27 927 a vaouezed ha bugale a varvas enne (niver ofisiel, 22 074 a oa dindan 16 vloaz).
Cuatro Puerto Rico
Cuatro aviolinado
Pemp rumm kerdin zo, dek kordenn en holl. Kentonet e vezont a bedervedell da bedervedell, B – E – A – D – G (Si – Mi – La – Re – Sol en notadur gall) eus an notenn voutañ d'an hini skiltrañ. Dav eo kentoniñ ar rummoù ivez ; un eizhvedell zo etre div notenn pep rumm boud : B3-B2 ha E4-E3 ; a-unvouezh eo an tri rumm all : A3-A3, D4-D4 ha G4-G4.
Eil brezel ar Voeren
Ar C'hembread Lloyd George a lavaras : ''The fatality rate of our soldiers on the battlefields, who were exposed to all the risks of war, was 52 per thousand per year, while the fatalities of women and children in the camps were 450 per thousand per year. We have no right to put women and children into such a position''. « 52 diwar 1000 bep bloaz e oa an niver a c'houzañvidi a-douez hor soudarded war an tachennoù-emgann, a oa o talañ ouzh holl riskloù ar brezel, pa oa 450 diwar 1000 bep bloaz an niver a c'houzañvidi a-douez ar maouezed hag ar vugale er c'hampoù. Gwir ebet n'hon eus da lakaat maouezed ha bugale en hevelep plegenn. »
International Academy of Television Arts and Sciences
Bep bloaz e miz Du, an akademiezh etrevroadel a sav lid etrebroadel an International EMMY World Television Festival hag an International Emmy Awards Gala en New York City.
Cuatro Puerto Rico
Sonerien brudet
Cuatrista a reer eus an den a son ar benveg. A-douez ar sonerien bennañ emañ El Maestro Tomás Rivera Morales (1927-2001) hag El Maestro Nieves Quintero (ganet e 1933), Iluminado Davila Medina (1918-2021), Yomo Toro (1933-2012), Andrés Jiménez (ganet e 1947), Edwin Colón Zayas (ganet e 1965), Quique Domenech (ganet e 1974) ha Christian Nieves Maldonado (ganet e 1981).
Sucre (stad)
thumb|Lec'hiadur stad Sucre e [[Venezuela.]] Sucre zo unan eus an teir stad warn-ugent zo e Venezuela (hep kontañ an Distrito Capital hag an Dependencias Federales), ha Cumaná eo ar gêr-benn anezhi. En-dro dezhi emañ ar Mor Karib en hanternoz, Pleg-mor Paria er reter, Monagas er c'hreisteiz, Anzoátegui er mervent, hag er c'hornôg Pleg-mor Cariaco. Anvet eo diwar anv ar jeneral Antonio José de Sucre.
Rannoù
E Stad Sucre ez eus 15 kumun (municipios) rannet en 54 parrez (parroquias).:
Ambrogio Lorenzetti
Ambrogio Lorenzetti (1290-1348) zo ul livour italian, eus kêr Siena.
Breur e oa da Pietro Lorenzetti. Oberiant e voe adal 1319 betek e varv e 1348. Ar pep kentañ en e oberenn eo implij an alegoriennoù hag an arouezioù niverus. Brudet eo e Allegoria ed effetti del Buono e del Cattivo Governo.
Friedrich August von Sachsen
Friedrich August von Sachsen zo anv meur a briñs pe roue eus Sachsen.
Le Salaire de la peur (film)
Le Salaire de la peur a zo ur film gallek, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour gall Henri-Georges Clouzot (1907-1977) e 1951-52.
Unnekvet film Clouzot eo Le Salaire de la peur, bet savet war-lerc'h Le voyage en Brésil (1950, diechu) hag a-raok Les Diaboliques (1955).
Cosimo Tura
Cosimo Tura (c. 1430-1495), anavezet ivez evel Il Cosmè pe Cosmè Tura, a oa ul livour italian hag a savas skol Ferrara (Emilia-Romagna a-vremañ).
Ganet e oa e Ferrara ha diskibl e oa bet da Francesco Squarcione, eus Padova. Paeroniet e voe gant an duged Borso d'Este hag Ercole Iañ d'Este.
Rochester (New York)
Rochester zo ur gêr lec'hiet e kornaoueg stad New York e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 210 565 a annezidi e 2010. Penn-lec'h kontelezh Monroe eo ivez.
Portuguesa
Portuguesa (Portugaladez, e brezhoneg), zo ur ger portugalek ha spagnolek implijet ivez da envel meur a dra.
Sport
Ur ger a gaver en anv meur a gleub mell-droad e Brazil: Er c'hleuboù-see vez kemeret kan broadel Portugal evel kan ar c'hleub.
Cosimo
Cosimo zo un anv-badez italianek roet d'ar baotred.
Feur-emglev Rijswijk
Feur-emglev Rijswijk zo ur feur-emglev sinet gant Bro-C'hall e Rijswijk en Izelvroioù ed'an 20 ha 21 a viz Gwengolo 1697. Gantañ e voe lakaet fin da Vrezel an Nav Bloaz etre ar roue gall Loeiz XIV ha Kevre Augsburg. An diplomat svedat Nils Lillieroot a oa eno evel hanterour.
Guy Fawkes
Guy Fawkes, ganet d'an 13 a viz Ebrel 1570 hag aet da Anaon d'an 31 a viz Genver 1606, lesanvet Guido Fawkes pa oa o stourm evit ar Spagnoled, a oa un ezel eus ur strollad katoliked saoz o devoa savet un irienn, ar Gunpowder Plot, evit lazhañ ar roue James Iañ e 1605. Ganet ha desavet e oa bet e York, e bro-Saoz; an tad a oa marvet pa oa oadet Fawkes a eizh vloaz. Ar vamm a oa dimezet goude-se gant ur c'hatolik Recusant, a nac'he ar relijion anglikan.
Feur-emglev Aachen (1668)
Feur-emglev Aachen a zo ur feur-emglev sinet en Aachen en Alamagn e 1668 entre marquiz Croissy, Charles Colbert, evit ar roue gall Loeiz XIV, ha baron Bergheik, dileuriet gant markiz Castel Rodrigo, Francisco de Moura Cortereal, evit roue Spagn, Carlos II. Gantañ e voe lakaet fin da Brezel an Devolusion entre Gall ha Spagn.
Koll ha gounit
Gantañ ivez e c'hallas Bro-C'hall teurel he c'hrabanoù war kontelezh Flandrez (ha kêrioù Lille, Armentières, Douai, Bergues). En eskemm e c'hallas Spagn kaout Franche-Comté en-dro, met ur pennad goude e voe adkemeret diganti.
En Izelvroioù ar Su e viras Bro-C'hall kreñvlec'hioù savet e-kerzh brezel Flandrez, da lavarout eo:
En eskemm e taskoras Bro-C'hall da Spagn:
Alexander Wetmore
Frank Alexander Wetmore, bet ganet d'an 18 a viz Mezheven 1886 e North Freedom, Wisconsin (Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'ar 7 a viz Kerzu 1978 e Glen Echo (Maryland, SUA), a oa un evnoniour hag ur paleontologiour stadunanat.
Jakez ar Borgn
Jakez ar Borgn zo ur c'haner-sonaozer brezhonek eus Bro-Leon. Ganet eo e Gwiseni (Penn-ar-Bed) hag emañ o chom eno c'hoazh. Goude bezañ labouret en deskadurezh katolik eo bet kelenner war ar sonerezh, ar matematikoù hag an deknologiezh e skolajoù Diwan (Ar Releg ha Gwiseni). Bez' ez eo kuzulier ti-kêr e Gwiseni e skipailh Raphael Rapin,. Labouret en deus bet gant Goulc'han Kervella evit ar c'hoariva e Strollad ar Vro Bagan met ivez evit sevel kanaouennoù.
Sonaozour
Ur strollad sonerezh — Brennig ar C'hurnig an anv anezhañ — a zo bet savet gantañ d'e eiltoniañ : Alain Rouquette hag Eric Liorzou e zaou ezel.
Kanet en deus gant Gwennyn e Lokoal-Mendon er bloavezh 2010. Kanet en deus bet ivez gant ar strollad ADN Noar.
Aiou
17 a viz Here 2005, embanner Avelouest
Tourako glas
An tourako glas a zo un evn, Tauraco persa an anv skiantel anezhañ.
Tourako beg melen
An tourako beg melen a zo ur spesad evned, Tauraco macrorhynchus an anv skiantel anezhañ.
Jakez ar Borgn
Koumoul du
4 a viz C'hwevrer 2015, embanner Brennig Ar C'Hurnig
Tourako glas
Boued
Bevañ a ra diwar vleuñv, broñs, delioù ha frouezh a bep seurt.
Tourako beg melen
Anvet e voe Corythaix macrorhynchus (kentanv) da gentañ-penn (e 1839) gant al loenoniour breizhveuriat Louis Fraser (?-?).
Tourako glas
Annez hag isspesadoù
Al labous a vev an tri isspesad anezhañ war-dro Pleg-mor Ginea :
Tourako beg melen
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh dreist-holl.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad ez zo brosezat an daou isspesad anezhañ en Afrika :
Miranda (stad)
thumb|right|260px|Setu pelec'h emañ stad Miranda e [[Venezuela]]
Cwmfelinmynach
Cwmfelinmynach, pe Cwmfelin Mynach, zo ur gêriadenn vihan eus Kembre, e kornôg Sir Gaerfyrddin. Emañ e kumuniezh Llanwinio, en hanternoz da Hendy-gwyn ar Daf.
Waze
Waze, pe FreeMap Israel hervez e anv ofisiel, zo ur meziant GPS perc'hennet gant Google. Gallout a ra bezañ implijet war ar poellgomzerioù hag urzhiataerioù pe tabletennoù hag a c'hell implij ur GPS. Gant ar meziant Waze e c'haller kaout an hent resis etre daou boent, ouzhpenn an amzer hent a vo ha disklêriadennoù kudennoù hent (stoufoù, gwallzarvoudoù, radarioù archer). Evit implij ar meziant e ranker kaout ar rouedad hezoug dre ma vez nevesaet ar gartenn e-pad ar veaj. Digoust eo da bellgargañ hag implij.
Cosima
Cosima zo un anv-badez italianek roet d'ar merc'heded.
Eadred
Eadred (923 – 955) a voe roue Bro-Saoz goude marv e hantervreur Edmund Iañ en 946. Mab e oa d'ar roue Edward an Henañ ha d'e bried Eadgifu, ha mab-bihan da Alfred Veur.
Pa varvas e dad Edward e 924 e voe anvet e vab henañ Æthelstan da roue. Pa varvas Æthelstan e 939 e oa divugel, ha neuze e voe roet ar gurunenn da Edmund Iañ E 946 avat e voe lazhet Edmund ha lakaet Eadred da roue.
Aloubiñ a reas Northumbria ha trec'hiñ ar roue Erik Haraldsson e 954. Mervel a reas Eadred da 32 vloaz, ha dizimez e oa. E niz Eadwig, 15 vloaz, a renas neuze.
Garde nationale française (1789-1799)
Ar Garde nationale a oa ur vezen keodedour savet e Pariz e-kreiz miz Gouhere 1789. An izili a oa bourc'hizien, a oa dija e bezenoù bourc'hiz savet pa oa bet skarzhet Necker hag e oa bet unvezioù soudarded ar roue o kelc'hiañ Pariz. D'an 20 a viz Gouhere 1789, bagadoù tud armet a oa bet savet dre ar vro evit talañ ouzh an "iriennoù aristokratel" hag ouzh an "dorfedourien", e-pad mare an Aon Bras pe Grande Peur. Gant an amzer e oant bet lakaet dindan ur statud ofisiel hag anvet Garde nationale.
Carmenta
Anv
Roet e voe an anv Carmenta dezhi dre ma aoze he diouganoù dre werzennoù, carmen e latin.
Goude he marv e voe lakaet war roll an doueezed, evel un nimfenn, hag ar Romaned a savas un aoter dezhi e-kichen un nor eus Kêr, anvet Porta Carmentalis abalamour da se, etre ar stêr Tiber hag ar menez Capitolinus. An nor-se zo bet anvet Porta Scelerata war-lerc'h.
Pedet e veze evit planedenn ar vugale.
Ganti e vije bet ijinet al lizherenneg latin.
Lidet e veze Carmentalia, gouelioù Carmenta, d'an 11 a viz Genver (III ante idus Januarias), ha d'ar 15 a viz Genver (XVIII ante calendas Februarias).
Lionel Messi
Lionel Andrés Messi Cuccittini (berraet a-wechoù e Leo Messi), bet ganet d'ar 24 a viz Mezheven 1987 e Rosario (Arc'hantina), a zo ur melldroader lakaet da vezañ unan eus ar re wellañ eus e remziad.
Errout a ra Lionel Messi e Barcelona da 13 bloaz evel melldroader junior eus kreiz Arc'hantina lec'h ma oa bet diagnostiket dezhañ ur c'hleñved hormonel pa oa bugel. Tremen a ra tost holl e red-micher c'hoarier evel argader e skipailh Futbol Club Barcelona adalek ar bloaz-mañ ha betek 2021. Kabiten skipailh broadel Arc'hantina eo ivez. C'hoari a ra er Paris Saint-Germain bremañ. C'hoarier pourchas ha klok, en deus gounezet kalz titloù ha prizioù, lod anezho meur a wech : Mell aour, Botez aour, kampion kampionat mell-droad Bro-Spagn, Kib mell-droad Bro-Spagn, Kevre Kampioned an UEFA ha Copa América, medalenn aour C'hoarioù Olimpek hañv 2008, ha beskampion Kib vell-droad ar bed ar C'HEFA.
Un den brudet dreist d'ar sport eo Lionel Messi. Unan eus an daou vell-droader o deus gounezet ouzhpenn ur miliard dollar eo. Sponsoret eo gant Adidas abaoe 2006. Ar melldroader kentañ eo a zo bet war golo ar gelaouenn stadunanat Time. Kannadour an UNICEF eo peogwir en deus savet un diazezadur evit sikour ar vugale pa oa 20 vloaz.
Soaig Siberil
Soïg Sibéril (war e bladennoù ha skritelloù met Soaig Siberil e tleje bezañ ma'z eo brezhoneg), a zo ur soner gitar arbennikaet war sonerezh Breizh. Ganet eo bet d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1955 e Pariz.
E Pariz e oa, er bloavezhioù '70, pa en em droas ouzh sonerezh Breizh er festoù-noz, goude-se en em stalias e Breizh. Ur soner gitar eo, unan eus ar wastadourien gentañ da vezañ bet lakaet ar gitar e-touesk ar binviji ret er sonerezh brezhonek oc'h implijout an toniadur DAGDAD, e-giz ma c'hoarier er sonerezh iwerzhonatalies. Kanañ a ra e-unan pe gant e strolladoù. Gwelet eo bet o c'hoari gant ar strolladoù-mañ : Kornog, Gwerz, Pennoù Skoulm, Den pe c'hoazh Les Ours du Scorff. Kanet ha sonet en deus ivez gant Nolwenn Korbell.
Ur soner a zesk e-unan eo Soaig Siberil, son a ra kalz "finger picking". Implijañ a ra ar muiañ ar "gendonerezh digor" pe "open tuning" DAGDAD (re la re sol la re), evel Pierre Bensusan.
E vuhez
E 1975 ec'h enrollas Soaig e bladenn gentañ gant ar strollad Sked. Kejañ a reas ar memes bloavezh gant ar soner gitar iwerzhonat Michael O'Donnell a zeskas dezhañ un nebeud arvezioù eus an hesonerezh war ar gitar. Soaig a lak ar son nevez-mañ e sonerezh brezhonek.
E 1980, e kejas Soaig gant Jamie McMenemy eus Battefield Band. Krouiñ a rejont ar strollad Kornog gant Christian Lemaître ha Jean-Michel Veillon. Kornog a sonas dre Europa hag ar S.U.A (Stadoù Unanet Amerika). Enrollañ a rejont 5 pladenn. E-pad ar mare-se en em dro Soaig war-zu ar sonerezh brezhonek. Krouiñ a reas skipailh Gwerz asambles gant Patrick Molard ha Jacky Molard, Erik Marchand ha Youenn Le Bihan, enrollañ a reas gante teir fladenn. E fin ar bloavezhioù '80, e kendeuzas Gwerz ha Kornog evit krouiñ Pennoù Skoulm. Sonerezh Pennoù Skoulm a zo diazezet war sonerezh Breizh, ha binviji nevez a zeuio war-wel evel an uileann pipe, ar fleüt a-dreuz pe c'hoazh ar violoñs.
E 1989, e krouas Soaig ur strollad nevez anvet Trio Kemia, gant Fañch Le Bloas hag Alain Rougette. E-pad an amzer-se, e c'hoarie ivez gant Alain Pennec hag ar strollad La Rouchta, e-barzh ar strollad-mañ, e kemeras perzh ivez ar ganerien Gilbert Bourdin, Laurent Jouin ha ivez ar violoñsour Fañch Landreau.
E 1993, e kasas Soaig da benn e bladenn gentañ, bet graet e-unan hag anvet Digor, diwar label Gwerz-pladenn hag a zo label Erik Marchand. Mont a reas da son ivez gant ar soner gitar Jacques Pellen.
E 1994, e sonas war leurennoù er S.U.A gant ar Celtic Fiddle Festival, gant Kevin Burke, Johnny Cunningham ha Christian Lemaître. Roet e voe dezhañ priz Akademiezh Charles Cros abalamour d'e bladenn Les Ours du Scorff bet kemeret perzh ennañ gantañ.
E 1996, e veajas hag e sonas Soaig R.U.(Rouantelezh Unanet) gant ar Celtic Fiddle Tour. Embann a reas e eil pladenn e-unan, Entre Ardoise et Granit, hag enrollañ a reas ur bladenn nevez gant "Les Ours du Scorff".
E 1997, e oa Soaig gant ar strollad Orion hag enrollañ a rejont ar bladenn Kerden.
E 1999, e kasas Soaig da benn e drede bladenn e-unan anvet Gwenojenn. C'hoari a reas gant e gamarad soner : Alain Genty, Karl Gouriou, Jean-Philippe Le Coz, Bachir Mokari, Jachy Molard, Didier Squiban hag Alan Stivell.
E 2000, e voe embannet pladenn Le retour d'Oné, gant Les Ours du Scorff.
E 2002, Celtic Guitar Festival (Greentrax) a voe embannet gant Tony MacManus, Alain Genty ha Steve Cooney. Kemeret en deus perzh gante er CD Autour de la guitar (Polydor) war intrudu ar soner gitar Jean-Felix Lalanne. Pladenn nevez gant skridoù sonerezh ha notadurioù (Coop Breizh). Ar bladenn Kan ha gitar sonet ha kanet asambles gant Laurent Jouin.
E 2003, e voe klevet en Olympia e-keñver ar sonadeg Autour de la guitar gant Jean-Felix Lalanne. Kemeret en deus perzh ivez e-pad ar Celtic Connection e Glasgow e krouidigezh Donald Shaw : Harvest.
E 2004, e kemeras perzh e pladenn Michael Jones : Prise et reprise. C'hoari a reas ivez war al leurenn gant Denez Prigent. Embannet en deus e ti Greentrax ar bladenn-arc'hant The clear stream e-lec'h e c'hoari Soaig, asambles gant Alain Genty ha Tony McManus.
E 2005, kaset en deus da benn pladenn Les Ours du Scorff La bonne pêche!
Al Jarreau
Al Jarreau, pe Alwyn Lopez Jarreau e anv en ti-kêr, bet ganet d'an 12 a viz Meurzh 1940 e Milwaukee (Wisconsin, SUA) hag aet d'an Anaon d'an 12 a viz C'hwevrer 2017 e Los Angeles (Kalifornia), a oa ur c'haner jazz, soul, funk ha pop stadunanat.
Agrippa
Agrippa zo un anv-tud latin.
Carterornis
Carterornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1912 gant an evnoniour amatour aostralian Gregory Mathews (1876-1949).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Yonkers (New York)
Yonkers zo ur gêr lec'hiet e su stad New York e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 195 976 a annezidi e 2010. Penn-lec'h kontelezh Westchester eo ivez.
Kerzu 2010 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Lucera
Lucera   a zo ur gumun eus Italia e proviñs Foggia, e Puglia.
Kerzu 2010 e Breizh
2010 e Breizh
Le Père
Le Père zo anv gallek meur a dra.
Lennegezh
Meur a oberenn estren ivez zo bet anvet Le Père, e galleg.
Herodez Agrippa
Herodez Agrippa zo anv daou roue e Judea er goude JK :
Chicken Little
Chicken Little, anavezet ivez evel Henny Penny pe ivez Chicken Licken, a zo ur gontadenn saoznek diwar-benn ur yarig hag a gred emañ ar bed o vont da get. Ur frazenn-diskan a vez lavaret en-dro hag en-dro : Emañ an oabl o vont da gouezhañ. E renkadur Aarne-Thompson eo lakaet en doare 20C.
Istor
Kentañ doare moulet eus ar gontadenn a zo ur skrid danek gant Just Mathias Thiele, e 1823, anvet  Danske folkesagn. Enni ez eus ur poñsin anvet anvet Kylling Kluk, ur yar anvet Høne Pøne, ur c'hilhog anvet Hane Pane, un houad anvet And Svand, ur waz anvet Gaase Paase, hag ul louarn anvet Ræv Skræv. Er gontadenn e kouezh ur graoñenn war gein Kylling Kluk, hag eñ da vont eus ail d'egile da lavarout dezho "Am eus aon emañ an oabl o kouezhañ. Hag an holl da redek kuit. Hag al louarn Ræv Skræv war o lerc'h, ha pa erruont er c'hoad, e tebr anezho an eil war-lerc'h egile.
Goude e voe embannet meur a zoare all c'hoazh, hag a-benn ar fin troet ar gontadenn e saozneg gant Benjamin Thorpe. Abaoe eo bet embannet an dare saoznek gant anvioù a bep seurt. Gant an treser hag engraver saoz John Greene Chandler (1815-1879), eus Petersham, Massachusetts, e voe embannet ha skeudennet The Remarkable Story of Chicken Little en 1840. En doare amerikan-se e kaver an anvioù Chicken Little, Hen-Pen, Duck-Luck, Goose-Loose, ha Fox-Lox; spontet eo Chicken Little gant un delienn hag a gouezh war he lost.
Leonidas Polk
Leonidas Polk, ganet d'an 10 a viz Ebrel 1806 hag aet da Anaon d'ar 14 a viz Even 1864, a oa brudet evit bezañ ur jeneral e lu Stadoù Kengevreet Amerika war dachenn kornôg Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Bez e oa bet plantour e Maury County, Tennessee. Eil kenderv ar prezidant James K. Polk e oa ivez. Brudet e voe ivez evel eskob Louisiana, ar pezh a voe abeg d'e lesanv Sewanee's Fighting Bishop.
Alies e vez graet anezhañ "Leonidas K. Polk." N'en doa ket a eil anv, ha biken ne voe sinet gantañ paperenn ebet gant an anv-se. Ar "K" ouzhpennet a oa deuet diwar ur pennad en ur gazetenn eus New Orleans pa voe marvet: "Polk, Leon. (k)" evit killed in action (marvet ouzh ar stourm).
E-penn bagadoù soudard e oa e-pad emgann Shiloh, emgann Perryville, emgann Stones River, Kampagn Tullahoma, emgann Chickamauga, Kampagn Chattanooga, ha Kampagn Atlanta. Marvet eo e 1864 e-pad Kampagn Atlanta pa voe tizhet garv gant un obuzenn pa oa o sellet ouzh an dachenn emgann.
Tourako kuchenn vouk
Dibabet eo bet da labous broadel gant Eswatini.
Leonidas Polk
Un eskob ouzh ar stourm
Unan eus mojennoù brudetañ ar brezel diabarzh a zo: Polk a oa o sellet e ofiser ar Major jeneral Benjamin F. Cheatham, o vont war-raok gant e divizion. Cheatham a huchas (gant testoù), "Give 'em hell, boys!" ("Roit dezho an ifern paotred!") ha Polk o klevet kement-se, chomet e oa un eskob en desped da vezañ soudard, da eilgeria ar youc'h "Give it to 'em boys; give 'em what General Cheatham says!" ("Roit dezho paotred; roit dezho ar pezh en deus laret ar Jeneral Cheatham!")
Tourako kuchenn vouk
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh dreist-holl.
Annez hag isspesadoù
Al labous a vev an daou isspesad anezhañ — Gallirex porphyreolophus chlorochlamys ha Gallirex porphyreolophus porphyreolophus — e gevred ha reter Afrika.
Eadwig
Eadwig, pe Edwy pe Eadwige (c. 940 – Here 959), a oa Roue ar Saozon adal 955 betek e varv e 959.
Mab henañ ar roue Edmund I hag e bried Ælfgifu Shaftesbury e oa. E 955, da 15 vloaz, e voe anvet da roue, goude marv e eontr Eadred.
Mervel a reas e 959, da 19 vloaz : n'en doa renet nemet pevar bloaz. Beziet e voe e Winchester.
E vreur Edgar Peoc'hgar a renas war e lerc'h.
Myrmecocichla tholloni
Anvet e voe Saxicola Tholloni (kentanv) da gentañ-penn (e 1886) gant ar skiantour gall Émile Oustalet (1844-1905) da zougen bri d'an dastumer gall François-Romain Thollon (1855-1896).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned (Caelifera ha c'hwiled peurgetket) dreist-holl.
Annez
Kavout a reer ar spesad e Republik Kreizafrikan, eus Gabon da vervent Republik Demokratel Kongo ha kreiz Angola.
Kickstarter
Kickstarter zo un embregerezh stadunanat e doare benefit corporation, diazezet e Brooklyn, e New York. Brudet eo gant e savenn war internet evit rastellañ arc'hant da arc'hantaouiñ steuñvioù. Pal pennañ an embregerezh eo "sikour steuñvioù ijin da vevañ". E miz Gouhere 2021, Kickstarter en doa rastellet $6,6 miliard gant harp 21 milion a roerien o arc'hantaouiñ 222 000 steuñv, evel filmoù, sonerezh, abadennoù, bandennoù-treset, kazetenniñ, c'hoarioù video, c'hoarioù taol, teknologiezhoù, embannadur, ha steuñvioù liammet ouzh ar boued. An harperien a ro arc'hant en eskemm ouzh digolloù evel profoù pe arnodadoù. Gwriziennoù an doare d'ober-se zo da gavout en harp arc'hantel a oa roet gant ar paeronniezhoù arzoù, pa oa liammet an arzourien ouzh an arvesterien.
Lesina (Italia)
Lesina   a zo ur gumun eus Italia e proviñs Foggia, e Puglia.
Flibister
Ar flibisterien, pe flibusterien, a oa morlaeron er Mor Karib er ha  hag a lakae en arigrap listri hag aodoù an trevadennoù spagnol. Peurvuiañ e oant Gallaoued, Izelvroiz pe Saozon.
Ar ger
Dont a ra ar ger flibister eus ar ger nederlandek vrijbuiter (« a ra preizh en un doare frank »). Dont a rae ar ger-mañ war wel pa o doa an Hollandiz, emsavet a-enep da veli Spagn warno, paramantet listri kourser evit stourm ouzh ar Spagnoled. Ne oa ket anavezet o statud kourser gant ar Spagnoled avat peogwir ne oa ket an Izelvroioù ur stad dizalc'h d'ar mare-se. Evit moraerion Spagn ne oant nemet morlaeron. War-lerc'h e oa deuet ar flibister da vout ur reder-mor a c'helle bout gopret e-giz kourser e-pad ar brezelioù, merdeiñ evel martolod a goñvers pe ober gant ar morbreizherezh.
Lazhadeg Dunblane
Lazhadeg Dunblane zo ul lazhadeg en ur skol e Bro-Skos e 1996. D'an 13 a viz Meurzh 1996, pa oa bet Thomas Hamilton o lazhañ 16 bugel hag ur c'helenner, ha gloazet 15 all, a-raok emlazhañ. Chomet eo abaoe ar gwashañ lazhadeg-skol en istor ar Rouantelezh-Unanet.
Pedro José Escalón
Pedro José Escalón, ganet d'ar 25 a viz Meurzh 1847 e Santa Ana (El Salvador) hag aet da Anaon d'ar 6 a viz Gwengolo 1923, a oa ur politiker eus El Salvador.
Prezidant El Salvador e oa bet eus ar 1añ a viz Meurzh 1903 betek ar 1añ a viz Meurzh 1907. Daoust ma oa o tont eus an arme e erruas e penn ar vro en un doare peoc'hus, ar wech kentañ abaoe bloavezhioù er vro. Ur mare a stabilded politikel e voe e respetad. Mervel a reas e Santa Ana e 1923, oadet a 76 vloaz.
Patrik Ewen
thumb|Patrik Ewen e saloñs Étonnants Voyageurs.
Patrik Ewen zo ur c'haner, ur soner, ur c'honter hag ur fentigeller anezhañ. Evel un toullad sonerien ha kanerien all eus kornad Montroulez er bloavezhioù 1970 e oa Patrik Ewen ezel eus kevelouri Nevenoe. Setu perak en deus sonet alies gant e vignoned eus an Triad EDF dre ma oant bet e Nevenoe gantañ ivez. Kanañ a ra e brezhoneg, galleg ha saozneg. Son a ra violoñs, harmonika, gitar, banjo, mandolin, akordeoñs... Ganet eo ha maget eo bet e 1948 e Bône (Aljeria). Un den c'hoarzhus, dudius ha brokus eo. Gouzout a ra komz gant fent eus traoù ar vuhez hag an darvoudoù bihan pemdeziek, met ne oar ket komz kalz eus e vuhez dezhañ. Setu perak ez eo diaes kavout kalzik a draoù diwar e benn.
E vuhez
Ganet eo ha maget eo bet e 1948 e Bône (Aljeria). E 1967 e ra ur stummadur met gwelloc'h e oa bet dezhañ mont da v-beatnik, pe da hippie Peace and love e Bro-Danmark. E 1970 e oa diplomet Patrik evel muzulier-douar ha blenier labourioù. Dilabour e voe e-pad ur prantad hir (7 miz) ha goude en em lakaas da ganañ eilet gant e c'hitar.
E miz Here 1971 e krogas Patrik Ewen da redek e reuz evel soner gant e vignon Gérard Delahaye. Kanañ a rae sonioù iwerzhonat ha breizhat.
Enrollañ a reas e bladenn gentañ e 1972, ur 45-tro... Fisherman's lassie.
E 1974, e voe embannet e eil pladenn, un 33-tro... Beggin I will go (Sonioù iwerzhonat ha skosat). Kanañ a reas en ur bern kêrioù a Vreizh, Frañs, Suis, Alamagn).
E 1977, ec'h embannas e eil 33-tro, anvet Ker Ys.
Etre 1979 ha 1980 e voe aozet un abadenn anvet Celtic Tour asambles gant ar strollad Bleizi Ruz en Alamagn, Spagn, Holand ha Frañs.
E 1982 ez eus bet krouet un abadenn evit ar vugale gant Patrik Ewen anvet L'extraordinaire légende de Ronan Keradalan ha kanañ ha kinnig e ra c'hoazh an abadenn-mañ !
E 1983 e oa bet krouet gant Patrik Ewen e abadenn gentañ evit an dud gour, La charnière des deux mondes, contes fantastiques au pays de la brume asambles gant Bleizi Ruz ha seizhad bombardoù Kevrenn Roazhon.
Etre 1983 ha 1987 e kinnig Patrik Ewen Merlin arc en ciel gant Gérard Delahaye e FR3 Breizh.
E 1988 en deus krouet Patrik Ewen an abadenn A la lisière des trois pays et des deux monde. C'hoariet eo bet muoc'h eget 1000 gwech.
E 1992 e reas ur bladenn-arc'hant all anvet Berceuse pour les vieux enfants.
E 1996 ez eus bet krouet un abadenn all gant Patrik, Récits Barbares gant 3 soner.
E 2003 eo bet embannet pladenn-arc'hant gentañ an triad EDF, Patrik Ewen, Gérard Delahaye, Melaine Favennec, anvet Kan Tri.
E 2007, e voe embannet eil pladenn-arc'hant Triad EDF Tri men.
Abadennoù
E holl abadennoù a zo graet evit an holl arvesterien, koulz bugale ha tud gour.
Jan de Vries
Jan Pieter Marie Laurens de Vries (11 C'hwevrer 1890 – 23 Gouere 1964) a oa ur gouizieg, ur yezhoniour, ur skrivagner hag ur c'helenner nederlandat, ispisializet war ar studioù german.
Ul liesyezhour a oa de Vries, studiañ a reas an nederlandeg, an alamaneg, ar sañskriteg hag ar palieg e skol-veur Amsterdam etre 1907 ha 1913, a-raok mont da vout doktor war ar yezhoù lec'hlennat e Skol-veur Leiden e 1915 gant menegoù dispar. Goude meur a labour e tapas kador yezhouriezh hag lizheregouriezh ar germaneg kozh e 1926 e skol-veur Leiden. D'ar mare-se e embannas ur yoc'h labourioù war ar religion german hag al lennegezh norsek. E-pad e studioù er skol-veur e oa ur penn-ezel eus ar Maatschappij der Nederlandse Letterkunde hag ar Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde. Gantañ e krogod da studiañ ar werinoniezh gant ur sell hag un doare skiantel.
De Vries a genlabouras gant an Nazied e-kerzh an Eil Brezel-bed. Pa achuas ar brezel e 1945 e voe kaset d'an toull-bac'h, argaset eus e skol-veur, hag ar c'hevredigezhioù gouiziek e-lec'h ma oa un ezel a bouez. Ar gwir votiñ a voe nac'het outañ. Diwezhatoc'h en doe gwir da vont da gelenn en ur skol eil derez e Oostburg. De Vries a chomas digenvez endra ma voe distrujet e levraoueg e fin ar brezel. Er bloavezhioù da-heul e skrivas meur a levr war ar religion keltiek, an norseg hag an etimologiezh nederlandek, hag adembann a reas stummoù nevez eus e labourioù kozh. Un diazez a bouez eo e labourioù evit an enklask a-vremañ, ha deuet int da vout testennoù klasel e-barzh bed ar studiadennoù lec'hlennat.
Gael Briand
Gael Briand, ganet d'an 9 Mae 1984 en Oriant, eo rener Le Peuple Breton abaoe miz Du 2010. Ezel eo ivez eus Burev politikel Unvaniezh Demokratel Breizh.
A-orin eus an Oriant eo, met bet o chom e Bruxelles pa oa stajiad evit an EFAY (rann yaouankiz Kevredad Dieub Europa), hag e Roazhon pa oa o labourat evit dilennidi rannvro UDB.
Ezel eo eus ar gevredigezh Keneildedoù Kurd Breizh. Ganti en deus beajet e Kurdistan Turkia, Irak ha Syria (Rojava) e 2015.
Abaoe 2020 eo kuzulier-kumun en Oriant, en tu-enep.
Abaoe 2021 eo kuzulier-rannvro, ezel eus ar strollad Breizh a-gleiz - emrenerezh, ekologiezh, broioù. En tu-enep emañ.
Richarzh Normandi
Richarzh Normandi zo anv meur a zen :
-10
744 Ab Urbe Condita = -10 kent J.-K.
Bigorn
Bigorn (liester: bigerniel, bigorned) a zo ur blotvil mor krogennek, a zo meur a spesad anezhañ, eus ar genad Littorina peurliesañ. Graet e vez bilgod anezho ivez, , pe bili.
Edgar Peoc'hgar
Edgar Peoc'hgar, ganet war-dro 943 ha marvet d'an 8 a viz Gouere 975 e Winchester, a oa roue Bro-Saoz adal 959 betek e varv.
Eil mab Edmund I e oa.
Emgann Tassafaronga
Emgann Tassafaronga (Battle of Tassafaronga e saozneg, hag ivez, met raloc'h the Fourth Battle of Savo Island, pe evit Japaniz Emgann Lunga Point, ルンガ沖夜戦), a voe un emgann war vor diouzh noz a oa c'hoarvezet d'an 30 a viz Du 1942. Ur c'hrogad a oa bet etre an United States Navy ha Morlu Impalaeriezh Japan e-pad Kampagn Guadalcanal.
C'hoarvezet e oa an emgann en Ironbottom Sound, nepell diouzh zonenn Tassafaronga war enez Guadalcanal. Ur c'holl strategel e oa bet evit Stadoù-Unanet Amerika met en desped da-se an emgann na voe ket unan pouezus evit Kampagn Guadalcanal. Ar Japaniz ne oant ket deuet a-benn da dennañ gounid eus an trec'h evit pourveziñ o soudarded war an enezenn, pe sikour anezho da adkemer an enezenn da vat digant ar Gevredidi.
An emgann
Herbert Brown, ur martolod war vourzh an USS New Orleans en devoa skrivet ar pezh en doa gwelet:''I had to see. I walked alongside the silent turret two and was stopped by a lifeline stretched from the outboard port lifeline to the side of the turret. Thank God it was there, for one more step and I would have pitched head first into the dark water thirty feet below. The bow was gone. One hundred and twenty five feet of ship and number one main battery turret with three 8 inch guns were gone. Eighteen hundred tons of ship were gone. Oh my God, all those guys I went through boot camp with – all gone''
Saline (Calvados)
Saline a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall, krouet e 2017. Pennlec'h kanton Troarn eo.
Faeto
Faeto   a zo ur gumun eus Italia e proviñs Foggia, e Puglia.
Syracuse (New York)
Syracuse zo ur gêr lec'hiet e kreiz stad New York e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 145 170 a annezidi e 2010. Penn-lec'h kontelezh Onondaga eo ivez.
Ekologiezh don
An ekologiezh don (saozneg deep ecology) a zo ur brederouriezh speredelezh el hag "holladouriezhel" a-ziwar an natur ma klask an dud bevañ en ur zoujañ outi. Ar mennozh zo unvaniñ ar soñjoù, ar fromoù, ar speredelezh hag an oberennoù.
An ekologiezh don a ya pelloc'h e brederennoù eget ar c'hudennoù lakaet war ar wel gant ar pep brasañ eus al luskadoù ekologel all (an diorren padus, merañ an endro h.a.), lakaet e vez ar pouez war plas mab-den e-touesk an natur hag ar spesiadoù all. Eus savboent ar skiant e ta an ekologiezh don eus martezeadenn Gaia.
Diazezet gant Arne Næss
Ar prederour norvegiat Arne Næss (1912–2009) en doa degaset ar ger deep ecology e 1972 en e bennad "Shallow and the Deep" er gazetenn Inquiry (rummad "lennegezh predereriezhel").
Albert Capellani
Albert Lucien Capellani, bet ganet e Pariz IV (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'an 23 a viz Eost 1874 hag aet da Anaon e Pariz XVII d'ar 26 a viz Gwengolo 1931, a oa un aktour sinema, ur filmaozer, produour ha saver senario gall.
Breur e oa d'an aktour (c'hoariva ha sinema) gall Paul Capellani (1877-1960) ha tad d'ar filmaozer Roger Capellani (1905-1940 ).
E vuhez
E 1908 e tremenas un nebeud mizvezhioù er Rouantelezh-Unanet, amzer dezhañ da vestroniañ yezh ar vro. Ha setu ma voe lakaet e penn Société Cinématographique des Auteurs et Gens de Lettres (SCAGL) gant Charles Pathé, azasaat oberennoù meur al lennegezh c'hall er sinema pal an embregerezh nevez-krouet. Gant ar garg-mañ en devoe tro da aliañ ha da genlabourat gant filmaozerien evel Adrien Caillard, Michel Carré, Georges Denola ha Georges Monca. Gant Capellani e-unan e voe sevenet un toullad eus ar filmoù-se. Kent na darzhas ar Brezel-bed kentañ e oa kroget da sevel Quatre-vingt-treize e miz Eost 1914 : berzet e voe ar film e-pad ar Brezel Bras en abeg d'an danvez anezhañ (ur brezel diabarzh) ha ne zeuas e-maez nemet e 1921, peurechuet an oberenn gant André Antoine. Reformet e voe e miz Kerzu 1914 abalamour d'e yec'hed (klañv e oa gant an diabet) ha mont a reas da Stadoù-Unanet Amerika e nevezamzer 1915.
Eno en devoa adkavet tud a sinema c'hall evel Émile Chautard (1864-1934) ha Maurice Tourneur (1876-1961) ha kendelc'her a reas gant e vicher e-barzh embregerezhioù stadunanat evel Cosmopolitan Productions, Metro Pictures, Pathé Exchange ha World Film Corporation kent sevel e hini e-unan : Capellani Productions, Inc.. Eñ eo a reas d'ar Rusianez Alla Nazimova mont da vrudetañ aktourez ar sinema mut e studioioù Hollywood. Goude bezañ kaset da benn e film diwezhañ — The Young Diana — e tistroas, e 1922, da Vro-C'hall ma ne gavas ket e blas en ur metoù hag en devoa kemmet etretant.
E bezhioù-c'hoari
War al lec'hienn Les Archives du Spectacle.
Elfed (kombod)
Elfed a oa ur c'hombod eus kantrev Gwarthaf, e Rouantelezh Dyfed, ha goude eus Deheubarth e Kembre, er Grennamzer. Cynwyl Elfed e oa ar gêr-benn.
Mortal Engines (film)
Mortal Engines a zo ur film amerikan bet sevenet gant Christian Rivers ha deuet er-maez e 2018. Diazezet eo war ar romant Mortal Engines gant Philip Reeve.
Lazhadegoù Viannos
Dre an niver a dud lazhet ez eo an heuliad lazhadegoù-se unan eus torfedoù gwashañ an Ahel Roma-Berlin-Tokyo e Gres, an eil war-lerc'h Lazhadeg Kalávryta. An urzhioù a oa bet roet gant ar Generalleutnant Friedrich-Wilhelm Müller, evit talañ ouzh an harp a veze roet gant annezidi al lec'hioù-se da rezistanted Kreta. Müller, lesanvet goude-se "Kiger Kreta", a voe lakaet d'ar marv goude ar brezel evit ul lod abalamour d'e urzhioù evit al lazhadegoù-se.
Richarzh III (dug Normandi)
Richarzh III 997/1001 – 6 Eost 1027 a oa dug Normandi.
Mab e oa da Richarzh II ha da Judit, merc'h Konan I, dug Breizh
Uraeginthus bengalus
Uraeginthus bengalus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Estrildidae.
Anvet e voe Fringilla bengalus (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Lara
Lara zo un anv-lec'h hag un anv-den e meur a vro.
Uraeginthus bengalus
Boued
Bevañ a diwar c'hreun ha had dreist-holl.
Lara
Anv-tiegezh
200px|right|thumb|[[Alexandra Maria Lara]] hag ivez
Uraeginthus bengalus
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ en Afrika :
Kivij
thumb| Loa savet gant kivij, da zibluskañ plusk ar gwez
Kivij zo poultr aozet diwar rusk ar gwez-derv hag a dalvez d'ar givijerien da ober lêr gant ar c'hrec'hin loened.