cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Casa de indianos
Stankoc'h int en arvor proviñs Lugo er c'hornad anvet Mariña de Lugo ha dreist-holl e kumun Ribadeo.
Fontenermont
Fontenermont a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Arondisamant Saint-Dié-des-Vosges
Arondisamant Saint-Dié-des-Vosges a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Vosges hag e rannvro Grand Est.
Betek 2018
Rannet e oa arondisamant Saint-Dié-des-Vosges e 5 kanton (betek 2014) hag e 90 kumun :
Abaoe 2019
Adrannet e voe arondisamantoù ar Vosges d'ar 1 a viz Genver 2019. 96 kumun zo en arondisamant Saint-Dié-des-Vosges bremañ.
Cerrigceinwen
Cerrigceinwen zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llangristiolus, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 210,9 km eus Kerdiz.
Misiones Football Club
Bezañ e voe kampion Divisional Intermedia de Fútbol de Uruguay e 1917 ha 1971, kampion Divisional Extra de Fútbol de Uruguay e 1953 ha kampion Segunda División Amateur de Uruguay e 1974.
Lastebasse
Lastebasse   a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza,  e rannvro Veneto.
Anv Sa-Rê
An anv Sa-Rê, talvezout a ra « mab Rê », zo unan eus ar pemp anv a dalveze da ditl d'ar faraoned adalek C'hefren.
Savet eo diwar arouezlun an houad (e, mab) hag hini an doue heol (Rê), heuliet gant an anv ganedigezh skrivet en ur skoedenn, ha stagañ a ra evel-henn ar faraon da c'halloud kosmek an hollved.
Anvet e vez ivez nomen pe c'hoazh « anv ganedigezh ».
Ar pemp anv titl implijet adalek ar faraon C'hefren zo :
Fonni
Fonni zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Elini
Elini zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Abati Farfa
Abati Farfa (en italianeg Abbazia di Farfa) zo un abati Beneadiz en hanternoz Lazio, en Italia. Emañ e kumun Fara Sabina, nepell diouzh porzh-houarn Farfa. 60 km zo alese da Roma.
Grancona
Grancona   a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza,  e rannvro Veneto.
Gadoni
Gadoni zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Juvigny les Vallées
Juvigny les Vallées a zo ur gumun eus departamant Manche e Bro-C'hall, krouet e 2017.
Istor
Krouet eo bet d'an 1 a viz Genver 2017, o vodañ kumunioù La Bazoge, Bellefontaine, Chasseguey, Chérencé-le-Roussel, Juvigny-le-Tertre, Le Mesnil-Rainfray ha Le Mesnil-Tôve.
Laghi
Laghi  a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza,  e rannvro Veneto.
Dulas
Dulas a c'hall bezañ anv meur a dra e Kembre :
Kombodoù
e kantrev Rhos:
Geoffrey Blake (aktour)
Geoffrey Lewis Blake, ganet e Baltimore (Maryland) d'an, a zo un aktour stadunanat.
Club Sportivo Miramar
Club Sportivo Miramar (lesanvet Cebras pe Monos ivez) a voe ur c'hleub mell-droad uruguayat, bet krouet d'ar 17 a viz Here 1915 e Villa Dolores (unan eus karterioù Montevideo (Uruguay)).
Bezañ e voe kampion Divisional Extra de Fútbol de Uruguay e 1917 ha 1937, kampion Divisional Intermedia de Fútbol de Uruguay e 1935 ha kampion Segunda División Profesional de Uruguay e 1942 ha 1953.
Abaoe ar 25 a viz Mezheven 1980 n'eus ket mui anezhañ dre ma'z eas d'ober Club Sportivo Miramar Misiones a-gevret gant Misiones Football Club.
C'hoari a rae e grogadoù en Estadio de los Pocitos.
Anv Nesout-biti
An anv Nesout-bity (n(y)-swt-bity en e dreuzlizherennadur) eo an « anv kurunadur » a veze e-mesk ar pemp anv a dalveze da ditloù d'ar faraoned adalek an Henimpalaeriezh. Skrivet e oa en ur skoedenn.
N(y)-swt-biti, da lâret eo « an hini zo d'ar broen (swt) ha d'ar gwenan (biti) », troet gant an egiptologourien gant « Roue Egipt Uhel hag Izel », a dosta ar rouanez d'ar plant ha d'al loened arouezius eus div lodenn ar rouantelezh.
An anv Nesout-biti a vez anvet ivez prænomen (da lâret eo « anv-badez », daoust ma n'en deus mann da welet gant un anv-badez a-vremañ) pe c'hoazh « anv kurunadur ».
Skouerioù :
Heuliet eo an titl-se gant « anv ganedigezh » Faraon, an anv Sa-Rê (mab Rê), en ur skoedenn.
Ar pemp anv titl implijet adalek ar faraon C'hefren zo :
Mason Vicentino
Mason Vicentino a oa ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Istor
Kendeuzet e oa bet gant Molvena d'an 20 a viz C'hwevrer 2019 d'ober ur gumun nevez : Colceresa.
Gairo
Gairo zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Galtellì
Galtellì zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Farz forn
Farz forn zo ur wastell a Vreizh graet gant bleud, sukr ha vioù.
Wallis ha Futuna
Wallis ha Futuna (galleg : Wallis-et-Futuna; fakauveaeg ha fakafutunaeg: ʻUvea mo Futuna), ent-hir Tiriad Inizi Wallis ha Futuna (galleg : Territoire des îles Wallis et Futuna), zo un tiriad enezek polinezian e Su ar Meurvor Habask etre Tuvalu er gwalarn hag Enez Rotuma (Fidji) er c'hornaoueg, ha lodenn bennañ Fidji er mervent ; emañ Tonga er gevred, Samoa er reter ha Tokelau er biz. E dalc'h Frañs emañ an tiriad-se, hag ur strollegezh tramor (COM) eus ar Republik-se eo abaoe 2003.
Caribert II
En Kerzu 626 e Clichy, hervez youl e dad Klotar II hag un toullad deizioù goude eured Dagobert gant Gomatrude, e voe lidet eured Caribert ha Fulberte, c'hoar-gaer Brodulf, breur d'ar rouanez Sichilde, gant sant Amand, met krediñ a reer e c'hall Fulberte bezañ bet ijinet en XXvet kantved.
Wallis ha Futuna
Teir enezenn bennañ a ya d'ober an tiriad : Wallis (ʻUvea), Futuna hag Alofi. Inizi tanveneziek ez int. Ur gorread a 142,42 km² a zo en holl gant ur 11 558 den o chom enno e 2018. Matāʻutu eo ar gêr-benn hag ar gêr vrasañ.
Caribert II
En 630 e voe drouklazhet e eontr Brodulf gant e hantervreur Dagobert e Saint-Jean-de-Losne en Burgondia. Perzh a gemeras e badeziant Sigebert, mab Dagobert ha Ragnetrude, pan e zalc'has a-us d'ar maen-badez.
Wallis ha Futuna
Melestradur
Daoust ma'z eo stag ouzh Republik Frañs hag eo bonreizh ar Republik eo a vez lakaet da dalvezout, ez eo renet an tiriad gant roueed henvoazel, ha tri a zo anezho.
Caribert II
Mervel a eure Caribert d'an 8 a viz Ebrel 632, renet en devoa e-pad tri bloaz. Beziet e voe en iliz Saint-Romain, e Blaye.
Tad e oa da Chilperig Akitania, drouklazhet er memes bloaz.
Le Moyen de Roger
Istor
Da gentañ e voe embannet Le Moyen de Roger e Gil Blas an 3 a viz Meurzh 1885, sinet Maufrigneuse evel e holl zanevelloù er pemdezieg-se, hag adembannet en dastumad Toine e 1886.
An danevell
Eureudet Roger gant un intañvez c'hoantek ... ha chomet berr.
Dueville
Dueville  a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza,  e rannvro Veneto.
Girasole
Girasole zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Foza
Foza  a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza,  e rannvro Veneto.
Crespadoro
Crespadoro  a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza,  e rannvro Veneto.
Saint-Amand-Villages
Saint-Amand-Villages a zo ur gumun eus departamant Manche e Bro-C'hall, krouet e 2017.
John Rambo
Awen Rambo a vije Audie Murphy ur soudard Amerikan gwirion eus an Eil brezel-bed.
Saint-Amand-Villages
Istor
Krouet eo bet d'an 1 a viz Genver 2017, en ur vodañ kumunioù Saint-Amand ha Placy-Montaigu.
John Rambo
Deuet ez eo da vezañ ar ger "Rambo" un doare da ziskrivañ unan bennak troet gant ar fuelster evit diskoulmañ ar c'hudennoù, o kaout poan da blegañ d'an urzh, o vezañ kreñv ha disoursi pa vez gwall kudennoù o sevel.
Tro-spered ha korfelezh
El levrig hag er c'hentañ film e vez taolennet Rambo dindan tres ur soudard bet e brezel Vietnam ha mac'hagnet e spered gant an traoù heugus en deus bet graet pe gwelet eno.
Troet eo gant ar feulster dre e skiant-prenet er brezel en ur vezañ ez-ezel ur strollad stourm begenn al lu Amerikan met ivez dre ar jahinerezh pe bourevierezh en deus bet dre perzh lod soudarded Lu Norzh Vietnam.
Ma n'ed eo ket paotr drouk anezhañ e sav ur barrad aon gant an dud a gej gantañ rak un den gouez ez eo e zoareoù kemmesk gant bugel. Ne c'hell ket chom diseblant dirak an amjustis prest ez eo d'ober pep tra a-benn difenn an dud a gar hag e gamaladed.
Da geñver korfelezh ez eo paotr solud dre e amzer bet o stourm en ur strollad begenn (ar re Green Berets, beredoù gwer) d'al lu Amerikan e brezel Vietnam. Bet en deus bet ur gourdoneg fonnus evit bezañ ur arm dibleg o talañ da enebourien Stad Amerika.
Arbenikaet ez eo evit krak-vevañ gant nebeut a dra dreist-holl er janglenn pe er c'hoadoù. Paotr ampart ez eo evit ar stourm a-dost hag er brezel-kuzh pe guerrilla.
Gellout a ra gouzañv a-fed korf pe spered dre e emskiant d'eus brezel Vietnam.
John Rambo hag e liammoù gant an dud
John Rambo a zo diliamm pe dost gant an dud. A-fed familh, bez en deus un tad bev o chom en ur ranch met n'eo ket bet nag o tistreiñ di nag o reiñ keloù dezhañ abaoe ma z'eo lorc'het d'eus eno evit mont d'ober e goñje er Vietnam.
E-keñver ez soudarded ar Vietnam e holl genvreudeur a zo marvet. Unan, Delmare Berry, nebeut amzer araok ma glaskfe war e lerc'h er film kentañ ( Rambo First Blood) marvet gant ur c'hrign-bev tapet dre an Agent Orange er Vietnam. Unan all a zo marvet diroget e gof dre tarzhadenn ur minenn er brezel. War re all ne ouier nemetken int marvet e-pad ar brezel. Hini diwezhañ bev ar strollad begen a zo John Rambo.
Ar c'hroronal Trautman a oa ofisour ar strollad begenn ha neuze hini Rambo. Kamaladed int deuet da vezañ hag an dudenn bev nemeti ez eo liammet a-wir gant Rambo.
Da geñver an dud all, Rambo, a glask bezañ doujus ha seven met ne fell ket dezhañ krouiñ liammoù betek-re. Dre vras ez eo pe diseblant an dud en e geñver pe aonik. Er film Rambo III e teu a-benn da vont etrezek ur strollad menec'h Boudhist en Thailand ha da vezañ degemeret ganto evel Yann e vil micher.
Medalennoù ha loreoù John Rambo
Kalz medalennoù pe loreoù a zo bet roet da John Rambo evit e buhez brezelour.
Er c'hentañ film First Blood e vez kaoz eus:
1 - Medal of Honor
En eskemmoù dre gomz er film Rambo: First Blood Part II :
2 - Silver Star
4 - Bronze Stars for Valor
4 - Purple Heart
Gwaien (disheñvelout)
Gwaien a zo ur gêr e mervent Breizh. Gallout a ra bezañ ivez:
John Rambo
Medalennoù ha loreoù John Rambo
1 - Distinguished Service Cross
Bombard Kerné : Jabadao ha Kaniri
Bombard Kerné : Jabadao ha Kaniri zo un dastumad barzhonegoù brezhonek gant Prosper Proux, embannet e 1866.
Pallas (Titan)
Pallas (Πάλλας) a oa un Titan, mab da g-Krios hag Eurybia, breur da Astraios ha Perses.
Bombard Kerné : Jabadao ha Kaniri
Danvez al levr
Darn eus ar pezhioù zo awenet gant Fablennoù Jean de la Fontaine, evel Al Louarn Besk (p. 62), Perinaik hag he fodad Leaz (p. 66), Ar Bleiz hag ann Oan (p. 70) hag Ar Miliner, he Vab hag ann Azen (p.98).
Pallas (Titan)
Dimezet e oa d'an nimfenn Styks. Ganti en doe pevar bugel: Zelos (ar Gred), Kratos (ar Galloud), Bia (doue) (an Nerzh) ha Nike (an Trec'h).
Bugale all
Tad e vije bet da Skylla, ivez, ha d'ar feunteunioù ha d'al lennoù.
Hervez ar meurgan homerek e oa mab da Vegamedes, ha tad da Selene, ha tad e vije bet da Eos.
Lazhet e voe gant Athena pa oa o klask he gwallañ. Gant e groc'hen e reas an doueez un aigis.
Cornelyn
Cornelyn zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llangoed, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 211,2 km eus Kerdiz.
Victot-Pontfol
Victot-Pontfol a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Monumantoù ha traoù heverk
Savet e voe ur peulvanig d'e enoriñ e-tal monumant ar re varv.
Gambellara
Gambellara   a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza,  e rannvro Veneto.
Ilbono
Ilbono zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Araceli
Araceli zo un anv-badez spagnolek, eus Andalouzia, deuet diwar anv ar Werc'hez Vari e kêr Lucena (Córdoba), e proviñs Córdoba (Spagn).
Gavoi
Gavoi zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Araceli
Orin
Talvezout a ra kement hag aoter an neñv. Dont a ra eus anv ar Werc'hez a zo gwarezourez kêr Lucena (Córdoba), e hag un anv-badez stank eo en tolead-se.
Stank eo an anvioù deuet eus anvioù lec'hel ar Werc'hez Vari e Spagn pe Bortugal:
Blanche de France (1313-1358)
Blanche de France (1313 - 26 a viz Ebrel 1358) a oa pedervet merc'h de Philippe V de France ha Jeanne II de Bourgogne.
Marie Bracquemond
Marie Anne Caroline Quivoron, anavezetoc'h evel Marie Bracquemond, ganet e 1840 e Landunvez (Bro-Leon) ha marvet e 1916 e Sèvres e Bro-C'hall, a oa ul livourez vreizhat.
Blanche de France (1313-1358)
Pa voe bugel e voe lakaet en abati Longchamp ma wiskas sae Sant-Frañsez en 1319 ha ma varvas d'ar 26 a viz Ebrel e 1358. Emañ he c'halon en iliz des Cordeliers de Paris.
Marie Bracquemond
Gant Berthe Morisot ha Mary Cassatt eo unan eus gwellañ livourezed an impresionouriezh. Poltredourez e oa, met livañ a rae ivez tud en tier. Dimezet e oa d'al livour Félix Bracquemond.
Alc'hweder Raso
An alc'hweder Raso a zo ur spesad golvaneged bihan, Alauda razae an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Spizocorys razae (kentanv) da gentañ-penn (e 1898) gant an evnoniour saoz Boyd Alexander (1873-1910)
Annez
Brosezat eo ar spesad e Raso, un enezig eus Republik ar C'hab Glas daoust ma kred da skiantourien 'zo e c'halled e gavout gwechall en inizi Branco ha São Vicente ivez.
Pays de Bray
Ar Pays de Bray zo ur rannvro naturel eus Bro-C'hall, rannet etre Normandi ha Pikardi, etre an departamantoù Seine-Maritime ha Oise, etre kêrioù Neufchâtel-en-Bray ha Beauvais. Ar rann eus Normandi a vez graet Bray normand anezhi, ar rann eus Pikardi a vez lavaret Bray picard anezhi.
Stêrioù
Meur a stêr a eien er vro, evel an Epte hag an Andelle, adstêrioù d'ar Seine, hag ar Béthune, ar Varenne hag an Eaulne, adstêrioù d'an Arques, a en em daol e Mor Breizh. An Avelon, a en em daol en Thérain e Beauvais (Oise), a eien er Pays de Bray ivez.
Stivelloù tomm zo ivez e Forges-les-Eaux.
Lennegezh
Skrivagner meur ar c'hornad eo Philéas Lebesgue (1869-1958), ganet ha marvet e La Neuville-Vault (Oise). En e varzhonegoù en deus kanet kaerderioù ar pays de Bray pikard, hag e darn eus e romantoù, eha dreist -holl : Meneg eus ar Pays de Bray picard zo ivez e levrioù François Beauvy :
Anthus sylvanus
Anthus sylvanus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Motacillidae.
Anvet e voe Heterura sylvana (kentanv) da gentañ-penn (e 1845) gant an naturour breizhveuriat Brian Houghton Hodgson (1800 pe 1801-1894).
Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus hanternoz Pakistan da c'hevred Sina.
Tour (savadur)
Un tour zo ur savadur, dezhañ muioc'h a uhelder eget a led. Gallout a ra an tourioù bezañ savadurioù anezho o-unan ha gallout a reont ivez bezañ lodennoù eus ur savadur brasoc'h, evel an tourioù iliz pe tourioù ar c'hestell.
Tourioù zo bet savet gant mab-den abaoe an amzerioù koshañ. Kavout a reer skouerioù anezho e savadurioù Mezopotamia, abaoe ar 4 milved kent JK. En Henamzer, e Roma pe e Kartada, e oa tourioù karrezek implijet evit difenn kêrioù ha kampoù an arme, evel da skouer er mogerioù savet en-dro da Roma er 4 hag en 3de kantved kent JK. E Moger Vras Sina e kaver tourioù difenn ivez, savet e 210 kent JK, da vare an Dierniezh Qin.
Tourioù
Meur a implij a c'hall bezañ d'an tourioù :
Gambugliano
Gambugliano a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Argenton
Argenton zo un anv-lec'h gallek.
Gerdarzh
Eus ar wrizienn c'halianek arganto-, "gwenn", "splann", "liv an arc'hant",.
Ur stêr:
Baza (evn)
Ar bazaed eo an evned-preizh a ya d'ober ar genad Aviceda, krouet e 1836 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad a ya d'ober ar genad :
Pevar isspesad warn-ugent (24) en holl.
Irgoli
Irgoli zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Ángeles
Ángeles zo un anv-badez spagnolek, berradur diwar an anv-badez María de los Ángeles.
Orin
Talvezout a ra kement hag aelez. Dont a ra eus anv ar Werc'hez Virgen de los Ángeles, gwarezourez kêr Getafe, e Kumuniezh Madrid, e Spagn. Enoret eo ivez e Costa Rica ma'z eo ar santez vroadel
Stank eo an anvioù deuet eus anvioù lec'hel ar Werc'hez Vari e Spagn pe Bortugal:
Kanaouennoù
Meur a ganaouenn saoznek zo anvet "Angeles"
Belfiore
Belfiore zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Anthus lineiventris
Anthus lineiventris a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Motacillidae.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e savanennoù krin Afrika :
Neufchâteau (Vosges)
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Néocastriens anezho e galleg.
Morgad (Kraozon)
<HR noShade> Morgad zo ur gêriadenn war vord an aod e kumun Kraozon, e Gourenez Kraozon. Ul lec'h touristel-kenañ eo.
Jerzu
Jerzu zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Morgad (Kraozon)
Lec'hiadur
Ouf Morgat, e bae Douarnenez, zo etre Beg ar Gador ha Beg Rulianek.
Gwechall e oa ur porzh evit pesketa ar sardin ha neuze an ton.
Ur pozh-bageal eo dreist-holl bremañ.
Sterioù
Bez zo daou gwazhioù-dour bihan:
Mougevioù
Deskrivet int bet gant skrivagnerien evel Flaubert pe A Marteville.
Henamzer
Krouet e oa Morgat e-pad an Impalaeriezh Roma.
Kavet eo bet un nebeud moneiz romanez deus ar bloavezhioù 250 g. J.K. Diazezet e oant en ul lestr kuzet en ur beol garum.
Emporzhiet e oa halen (50 tonenn e 1830) ha ezporzhiet sardin gwasket (130 tonenn e 1830.
Da virout ar c'hig hag ar pesked debret e-pad ar goañv e servije an halen.
betek bremañ
Krouet eo bet an hañvlec'h Morgat e deroù an XXvet kantvet war atiz A Peugeot.
Remilly-les-Marais
Remilly-les-Marais a zo ur gumun eus departamant Manche e Bro-C'hall, krouet e 2017.
Vigasio
Vigasio zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Lactodurum
Lactodurum a oa ur gêr roman e proviñs Britannia. Hiziv eo deuet da vezañ Towcester, e kontelezh saoz Northamptonshire.
Anv
A. LACTODURUM
Cremlyn
Cremlyn zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Biwmares, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 209,8 km eus Kerdiz.
Lei
Lei zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Loceri
Loceri zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Boschi Sant'Anna
Boschi Sant'Anna  zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Copa Rio Branco
Copa Rio Branco, pe Taça Rio Branco c'hoazh, a oa un trofe hag a c'hopre trec'h ar c'hrogad (pe grogadoù) a veze dalc'het etre skipailhoù broadel mell-droad Brazil hag Uruguay etre 1931 ha 1976. Krouet ha profet e voe gant ar politikour brazilian Lauro Severiano Müller e 1916 (hag eñ Ministr an Darempredoù Diavaez d'an ampoent) ha ne grogas ket ar genstrivadeg nemet e 1931.
Dek gwech e voe c'hoariet ar gevezadeg, aet ar maout c'hwec'h gwech gant Brazil ha teir gwech gant Uruguay. E 1967, war-lerc'h tri c'hrogad rampo, ne voe skipailh trec'h ebet.
Jimmie Johnson
Jimmie Kenneth Johnson (bet ganet d'an en El Cajon, California, USA.) a zo ur blenier kirri a red NASCAR e 2012.
Bevilacqua
Bevilacqua  zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Juluen Sklison
E vuhez
Kroget gant e studioù e skol ar frered e Plistin ez eas da gloerdi bihan Landreger (Aodoù-an-Hanternoz) a-raok mont da gloerdi bras Sant-Brieg (Aodoù-an-Hanternoz). Beleget e voe d'ar 5 a viz Here 1907 hag anvet da gure e Lanvaeleg (Aodoù-an-Hanternoz) kenkent ha 1908. Kemer a reas perzh er Brezel-bed kentañ hag eñ gloazet e Mouilly (Meuse) e 1918. Distro d'e gorn-bro e voe anvet da gure e Landreger e 1919 kent mont da berson da bPlounerin (Aodoù-an-Hanternoz) e 1927. E 1929 e voe kaset da Servel, ur gumun gozh e-kichen Lannuon, e-lec'h ma chomas betek e varv.
Ar skrivagner
Forzhig a bennadoù liesseurt — barzhonegoù, kanaouennoù ha kantikoù — a voe savet gantañ, bet embannet e kelalouennoù ar mare evel Arvorig, Breiz ha Kroaz ar Vretoned. Meur a anv-pluenn en devoa bet, ar re anavezetañ eo "Paotr Juluen" ha "Gour-Na-Gil" e-touez "Abistin", "J.C.", "P.C.P.", "P.J.", "Menez Laouenan Avel", "Skrilh Plounerin" hag "Ur brezoneger kozh". Ur pezh-c'hoari a voe savet gantañ : Anavezet eo, dreist-holl, evit e romant An Tornaod, bet embannet e 1935 e Gwengamp ivez.
Yann Kadioù
Ganet e voe e Gwerliskin d'ar 17 a viz C'hwevrer 1834, mad da Jozeb Kadioù ha da Vari Tousel. E Kastell-Paol e reas e studioù kent mont da gloerdi Kemper, ma voe beleget d'an oad a 25 bloaz, d'an 9 a viz Ebrel 1859. Goude bout bet rejant e Pontekroaz, kure e Plouvorn e 1861 hag e Kraozon e 1863 e voe lakaet da aluzener ar Verdeadurezh er bloaz 1867.
Juluen Sklison
Ar skrivagner
Eñ eo ivez a gempennas pozioù Kantik Zant Ervoan, bet savet gant an Aotrou Jean François Le Pon (1848-1898) kent. Graet e voe kement-se pa oa Juluen Sklison kure e Landreger : astennet gerioù ar c'hantik gantañ e voe embannet Kantik Zant Erwan e-barzh al levrig Recueil de Cantiques A SAINT YVES e 1936 (LES PRESSES BRETONNES - SAINT-BRIEUC).
An troour
Ur pezh-c'hoari a voe troet gantañ :
Vestenanova
Vestenanova zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Yann Kadioù
War-dro 1870 e troas a-du gant mennozhioù frankizour e vignon meur an tad Yasent (Charlez Loyson) ; e 1874, oadet 40 vloaz neuze, e tilezas ar soutanenn, e gredennoù hag e vro da vont da Geneva, ma varvas goude 1897.
Blaz an enebiezh ouzh an Iliz katolik roman zo war e oberennoù, bet savet e Suis.
Lanusei
Lanusei zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Dothan
Dothan zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Aberffraw, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 213,8 km eus Kerdiz.
Elesbed Bavaria
Elisabeth von Bayern, pe Elesbed Bavaria, zo anv meur a briñsez eus an Tiegezh Wittelsbach :
Elesbed Ludovika Bavaria
Elisabeth Ludovika von Bayern (1801-1873) a oa merc'h Masimilian Iañ Jozeb, roue Bavaria.
Dre he dimeziñ d'ar roue Friedrich Wilhelm IV e voe rouanez Prusia. Bugel ebet n'he devoe.
Pont-Farcy
Pont-Farcy a oa ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. Treuzkaset e oa bet e departamant Manche gant dekred d'ar 26 a viz Kerzu 2017.
Kendeuzet e voe ar gumun gant Tessy-Bocage d'ar 1 a viz Genver 2018.
Mezzane di Sotto
Mezzane di Sotto  zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Jeff Gordon
Liammoù diavaez
Lec’hiennoù ofisiel:
Zelos
Zelos (Ζῆλος e gregach, "intampi", "gred") a oa mab da Pallas an Titan ha d'an nimfenn Styks.
Breur e oa da Nike (an Trec'h), Kratos (ar Galloud), ha Bia (an Nerzh), a oa kannaded askellek Zeus.
Arouez an engouestl, ar c'hendamouez, ar warizi eo. Dre al latin zelus, eo kar ar ger gresianek da zeal e saozneg, hag ar ger zèle e galleg.
Arondisamant Avallon
Arondisamant Avallon a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Yonne hag e rannvro Bourgogne-Franche-Comté.
Sant'Anna d'Alfaedo
Sant'Anna d'Alfaedo zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Arondisamant Avallon
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Avallon e 10 kanton (betek 2014) hag e 149 c'humun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Yonne d'ar 1 a viz Genver 2017. 139 c'humun zo en arondisamant Avallon bremañ.
Bradypterus sylvaticus
Bradypterus sylvaticus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Locustellidae.
Barn Paris (Simonet)
Barn Paris (El Juicio de Paris  e spagnoleg) zo un daolenn gant al livour spagnol Enrique Simonet, war-dro 1904. Savet eo diwar mojenn barnadenn Paris.
Baza Afrika
Ar baza Afrika (liester : bazaed Afrika) a zo ur spesad evned-preizh, Aviceda cuculoides an anv skiantel anezhañ.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha stlejviled dreist-holl.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ en Afrika issahara :
Narendra Modi
Narendra Damodardas Modi (નરેંદ્ર દામોદરદાસ મોદી e goudjarateg), ganet d'ar 17 a viz Gwengolo 1950 e Vadnagar (Gujarat), zo ur politikour eus India, ezel eus ar Bharatiya Janata Party. Kentañ Ministr India eo abaoe ar 26 a viz Mae 2014 war-lerc'h bezañ bet e penn stad Gujarat etre 2001 ha 2014.
Ezel eo Narendra Modi eus ar strollad Rashtriya Swayamsevak Sangh ha sellet a reer outañ evel unan eus pennoù an emsav broadelour hindou,. Dael zo diwar e benn, abalamour d'an doare ma reas war-dro an taolioù-dispac'h a voe a-enep muzulmiz e Gujarat e 2002 hag abalamour d'e brezeg enep-muzulmat. Meuleudi zo bet roet dezhañ avat evit e bolitikerezh war dachenn an armerzh, rak e-pad e respetad e penn Gujarat ez eus bet lañs forzh pegement gant armerzh ar stad-se, ha pa ne vefe ket bet kement-se a gresk gant live-bevañ an annezidi.
Frederig IX Danmark
Frederik IX, pe Frederik 9 e daneg, pe Christian Frederik Franz Michael Carl Valdemar Georg (1899 – 1972), a oa roue Danmark adal 1947 betek e varv.
Kanaouennou Breiz-vihan
Kanaouennou Breiz-vihan (mélodies d'Armorique) zo un dastumad 35 kanaouenn serret gant Francis Gourvil, H. Laterre (Bodlann) hag Anatole Le Braz embannet e 1911 e Karaez.
Frederig IX Danmark
Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas e Mae 1935 da Ingrid Sveden (1910-2000), merc'h d'ar roue Gustav VI Adolf, roue Sveden, ha teir merc'h o doe:
Arondisamant Auxerre
Arondisamant Auxerre a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Yonne hag e rannvro Bourgogne-Franche-Comté.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Auxerre e 22 ganton (betek 2014) hag e 197 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Yonne d'ar 1 a viz Genver 2017. 171 kumun zo en arondisamant Auxerre bremañ.
An Intañvez yaouank
An Intañvez yaouank zo ur fablenn vrezhonek, a orin italian, diwar-benn ur wreg nevez intañvezet. Brudet eo bet e galleg gant Jean de La Fontaine, ha lakaet e brezhoneg gant Eozen Kombod en XIXvet kantved.
Ar Fablenn
En un digoradur hirik, pemzek gwerzennad anezhañ, e lavar ar barzh ez eus kemm etre un intañvez vloaz hag an hini a-veac'h he deus un deiz c'hoazh. Goude e teu an istor, a-hed teir gwerzenn ha tregont. Ur wreg yaouank a varv he fried diganti, ha hi prest da vont d'e heul. He zad a lavar dezhi paouez da leñvañ : Re e leñvit, va Merc'h. Hag e kinnig dezhi kregiñ da soñjal en ur pried all. Hi avat ne fell ket dezhi klevout seurt kaoz.
Tamm-ha-tamm e krog da wiskañ dilhad brav ha da vont d'an dañsoù. An Tad ne lavar tra, ha hi neuze: E pelec'h emañ 'ta an ozhac'h yaouank-se, lavaras-hi, ho poa komzet din-me?
Embannadur brezhonek
E Fablennoù Jean de la Fontaine e 2005.
Ovodda
Ovodda zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Olivier de Coëtivy
Olivier de Coëtivy, ganet e 1418, marvet e 1480, a oa un aotrou gall, a orin breizhat. Kuzulier ha kambrelan ar roue gall Charlez VII e oa. Titloù ha kargoù en doa : kont Taillebourg, aotrou Royan ha Saujon, kabiten Saintes ha Talmont, ha senesal Guyenne.
Mab e oa da Alain III de Coëtivy ha Catherine du Chastel, breur da Prigent VII de Coëtivy ha da Alain IV de Coëtivy, lesanvet « le cardinal d'Avignon ».
Dimeziñ a reas da Marie de France (anvet ivet « Marie de Valois », 1444–1473), bastardez da Charlez VII ha da Agnès Sorel.
Chapel Skolaj Sant-Jozef Lannuon
Chapel Skolaj Sant-Jozef Lannuon a vez gwelet eo evel unan eus oberennoù heverkañ luskad ar Seiz Breur.
Olivier de Coëtivy
Senesal Guyenne
Adkemeret e voe Akitania digant ar Saozon gant an arme c'hall e 1451. Anvet e voe Olivier de Coëtivy da senesal Guyenne gant Charlez VII, ha da gabiten kêrioù ha kestell Saintes ha Talmont.
Chapel Skolaj Sant-Jozef Lannuon
Istor ha deskrivadur
Ur c'hempennadur hollek e oa ar raktres. Enframmet dreist eo ar Chapel en hec'h endro ha graet en deus James Bouillé war-dro pep lodenn eus ar c'hinkladurioù diabarzh. Gouzout a reas Xavier de Langlais lakaat e livadurioù da glotañ gant uhelvennad James Bouillé.
Perdasdefogu
Perdasdefogu zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Olivier de Coëtivy
Senesal Guyenne
D'an 23 a viz Here 1452 e voe treitouret Olivier de Coëtivy gant Arnaud Bec ha prizoniet gant Louis de Brutailhs, ha kaset da Vro-Saoz, goude adkemeret Bourdel gant John Talbot, lakaeet gant Henry VI e penn an arme saoz. Dre feur-emglev e oa bet lakaet priz an daspren d'ar 15 a viz mae 1454, ha sinet gant John Talbot hag Olivier de Coëtivy, ha dieubet e voe senesal Guyenne kenkent ha paeet un darn eus an daspren en Genver 1455, ar peurrest a oa da vezañ paeet a-hed an tri bloaz goude. koulskoude, n'en dije kuitaet bro-Saoz nemet en 1458 er sizhun a-raok e eured.
Chapel Skolaj Sant-Jozef Lannuon
Istor ha deskrivadur
Adal an diavaez hag ar porched e verzer pegen kempouez eo ar savadur. En diabarzh e vezer bamet dirak skañvded hag uhelded ar volz, stumm un hirgelc'h ganti. Heverk eo al livioù laouen ivez.
Gouezet en deus James Bouillé ober gant teknikoù modernañ ar mare (betoñs houarnet, mailhoù simant evit ar gwer-livet...). Savet eo bet ar c'hloc'hti war gostez ar c'horf-iliz. Bez' ez eus ur c'hev-iliz, un orator hag ur sal emvod dindan ar chapel. Kavout a reer er chapel un ograou gant treuzkasadur tredan bet ijinet gant un oberour a Naoned, Gloton.
Livadurioù Xavier de Langlais a zo un abeg ouzhpenn evit gweladenniñ ar chapel. Ur murlivadur gant livioù pastel a glink ar penn-chantele : bugale ha skouted oc'h enoriñ an Tiegezh Santel. Dibar eo Hent ar Groaz, un eoullivadur war lien peget ekspresionour-kenañ.
Enskrivet eo ar chapel war Renabl ar savadurioù istorel hep bezañ rummet. Prevez e chom ha diaes eo arc'hantaouiñ al labourioù kempenn a vefe ret ober.
Ottana
Ottana zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Praksinoskop
Ar praksinoskop zo ur c'hoariell bet ijinet gant ar Gall Charles-Émile Reynaud (1844-1918) e 1877 dre wellaat ar zoetrop, bet ijinet e 1834 gant ar Saoz William George Horner.
Ur "meneg enorus" en devoe ar c'hoariell en Diskouezadeg Hollvedel a voe dalc'het e Pariz e 1878, ha berzh a reas er c'henwerzh.
Eus an henc'hresianeg πραξι- praksi- "obererezh" ha σκοπεῖν skopein "arselliñ" e teu ar ger praksinoskop, a dalvezfe kement hag "arselliñ un obererezh" eta.
Adele
Adele, ez-ofisiel Adele Laurie Blue Adkins, <abbr title="Most Excellent Order of the British Empire">MBE, zo ur ganerez ha sonaozerez saoz bet ganet d'ar 5 a viz Mae 1988 e kêr Londrez, ranngêr Tottenham. Berzh-bras he deus graet gant he zeir fladenn, o werzhañ muioc'h eget 30 milion anezho. Anvet eo bet he holl bladennoù diwar an oad e oa pa aozas anezho: 19, 21, 25. An darn vrasañ eus he c'hanaouennoù zo bet savet ganti, an ton koulz hag ar pozioù. E-touez ar re anavezetañ emañ Chasing pavements (2008), Rolling in the deep (2010), Someone like you (2011), Set fire to the rain (2011) ha Skyfall (2012) - homañ savet a-ratozh evit ur film gant James Bond. E-leizh a brizioù zo bet tapet ganti, en o zouez 1 Oscar, 4 Brit Award, 9 Grammy Award hag 11 Billboard Music Award.
Praksinoskop
Arc'hwelerezh
Evel ar zoetrop ez eo diazezet ar praksinoskop war anadenn dreistpad al luc'hsae.
Savet eo diwar ur granenn gwisket he zu diabarzh gant un heuliad skeudennoù ; e-lec'h faoutoù toullet a-zerc'h war kostez ar granenn ez ijinas Charles-Émile Reynaud staliañ melezourioù e diabarzh ar granenn ivez, e-tal ar skeudennoù.
Pa dro ar granenn d'an tizh mat e weler ur melezour hepken hag ar skeudennoù o tibunañ warnañ. Dre-se e weler ur skeudenn-vev, spisoc'h ha skedusoc'h eget an hini a vez roet gant ur zoetrop.
E 1889 e krouas Charles-Émile Reynaud an Théâtre Optique ("ar C'hoariva optek"), a zo ur prakisnoskop a c'hall bannañ heuliadoù hir a skeudennoù-bev war ur skramm. En e sal e c'hallas an ijinadenner diskouez tresadennoù-bev bet graet gant an dorn.
Buan avat ez eas an Théâtre Optique e-maez ar c'hiz, en abeg da luc'hvanner filmoù Auguste ha Louis Lumière.
Hêrezh
E kreiz an, e 1956, e voe embannet evit ar vugale ur bladenn sonerezh kevret gant ur praksinoskop.
Er bloavezhioù 1960 e voe degaset an ardivink-se, anvet The Red Raven Magic Mirror ("Melezour-hud ar Vran Ruz"), e Japan hag en Europa (Teddy e Bro-C'hall hag en Izelvroioù, Mamil Moviton en Italia, hag all).
San Pietro in Cariano
San Pietro in Cariano zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Jean-Claude Miossec
Jean-Claude Miossec (ganet d'an 29 a viz Mezheven 1936 e Brest) zo ur skrivagner brezhonek en deus savet danevelloù, troidigezhioù diwar ar saozneg, ha pennadoù a bep seurt diwar-benn ar yezh, embannet er gelaouenn Brud Nevez. Skoazell en deus roet da c'heriadurioù F. Favereau hag A. Merser ivez.
Goude bezañ deuet da vezañ turgner war ar metalioù e voe anvet da benn-labour e porzh brezel Brest. War-lerc'h e goñje e voe kaset da Vers el Kebir e Bro-Aljeria kent kemer perzh er skoazell bet roet gant Bro-Frañs d’ar vro-se. Kelenner e voe war ar jedoniezh en ul lise e Aljer (1964 - 1969) kent dont en-dro d’e vicher a-benn labourat e Brest. Anvet e voe e 1973 evit ober war-dro an uzinioù a rae war-dro ar verdeadurezh e Strasbourg. Eno eo e reas anaoudegezh gant rannyezh ar vro-se a lakeas da sevel ennañ ur c’hoant divuzul da zeskiñ brezhoneg.
Deuet en-dro da Vrest e stagas da skrivañ danevelloù ha paket e voe gantañ meur a briz lennegel bet embannet gant ar gazetenn Al Liamm. Skoazellet gant e wreg a oa brezhonegerez a-vihanik e voe anat dezhañ e oa un diforc'h eus ar re spontusañ, d'e veno, etre ar brezhoneg desket dre levrioù zo ha brezhoneg ar bobl. Dilezel a reas “Al Liamm” kent kenlabourat gant Brud Nevez. Goude bezañ graet anaoudegezh gant an Aotrou Fave, bet eskob e Kemper, e skoazellas anezhañ da sevel meur a labour a selle ouzh ar yezh a voe embannet gant “Brud Nevez”.
Desket ivez un tamm saozneg gantañ e stagas da sevel ur geriadur brezhoneg-saozneg ha saozneg-brezhoneg en ur gemer perzh er geriadurioù bet savet gant F. Favereau hag Andreo ar Merser. Gwech an amzer e roe da c'houzout e soñj diwar ar fazioù gwir pe faos bet graet gant skrivagner-mañ-skrivagner.
Adak
Adak zo un anv-lec'h en Alaska hag a c'hall bezañ :
Dulas (Mon)
Dulas zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Moelfre, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 222,6 km eus Kerdiz.
Brentino Belluno
Brentino Belluno zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Candelaria
Candelaria zo un anv-badez spagnolek roet d'ar merc'hed, hag a dalv kement ha Chandelour. Un anv-lec'h eo ivez.
Osini
Osini zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Ruben
Ruben zo un anv-badez alamanek, nederlandek, gallek, norvegek, italianek, svedek, danek hag armeniek, roet d'ar baotred. Dont a ra eus an anv hebraek רְאוּבֵן (Re'uven) hag a dalv "ur mab". Ruben a c'hall bezañ ivez ur stumm all eus an anv Robin.
Candelaria
Orin
Eus anv Itron Varia ar Gouloù (Virgen de la Candelaria e spagnoleg) enoret e Tenerife, en Inizi Kanariez, e teu an anv. Eus ar ger latin candela (kantol) e teu ar ger candelaria.
Stank eo an anvioù deuet eus anvioù lec'hel ar Werc'hez Vari e Spagn pe Bortugal:
Gouel
D'an 2 a viz C'hwevrer e vez lidet Gouel Maria ar Gouloù er broioù katolik, anvet ar Virgen de la Candelaria er broioù spagnolek, da lavarout eo Itron Varia ar Gouloù.
Osidda
Osidda zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Arondisamant Sens
Arondisamant Sens a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Yonne hag e rannvro Bourgogne-Franche-Comté.
Anthus crenatus
Anthus crenatus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Motacillidae.
Arondisamant Sens
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Yonne d'ar 1 a viz Genver 2017. 118 kumun zo en arondisamant Sens bremañ.
Anthus crenatus
Annez
Kavout a reer ar spesad en Afrika ar Su : Lesotho, Suafrika ha Eswatini.
Orune
Orune zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Cologna Veneta
Cologna Veneta zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Pierre Le Treut
Pierre Le Treut, ganet d'an 21 a viz Ebrel 1929 e Dol ha marvet d'ar 4 a viz C'hwevrer 2004, a oa ul loenvezeg hag ur politiker hag en deus pledet kalz gant sevenadur Breizh.
Buhez
E familh a oa a-orin eus Lokorn.
E 1951 e stagas gant studioù loenvezegiezh e Maisons-Alfort hag e Pariz. Labourat a reas da gentañ en Institut Pasteur a-raok mont d'ober e amzer soudard e Bro-Aljeria. En em staliañ a reas goude e Kastell-Geron e-kichen Roazhon.
Dilennet eo bet kuzulier departamant e 1965 ha kuzulier rannvro e 1974. Dont a reas da vezañ besprezidant ar C'huzul Rannvro karget eus ar sevenadur e 1986. Dedennet gant sevenadur Breizh e voe e-touez diazezourien Skol-Uhel ar Vro. Prezidant an aozadur e voe eus 1986 betek 1998. Prezidant Dastumadeg rannvroel an arz kempred (FRAC - Fonds régional d'Art Contemporain) eo bet ivez.
Resevet en deus Kolier an Erminig e 1996.
Elim (Mon)
Elim zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Tref Alaw, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 224,2 km eus Kerdiz.
Toull al Lakez
Toull al Lakez a zo ur gontadenn savet gant an abad Lan Inisan (1826-1891) hag embannet e 1874 er gelaouenn vrezhonek sizhuniek Feiz ha Breiz.
Istor
E dibenn 1865 e oa erru Lan Inisan da gelenn e skolaj katolik Le Neubourg, ur barrez vihan eus Normandi, e departamant an Eure. D'ar 1añ a viz Here 1869 e voe anvet da berson Saint-Denis-des-Monts, nepell eus Évreux (en Eure ivez). Alese e rankas tec'hel pa voe ac'hubet ar vro gant ar Brusianed e 1871 : distro da Winevez, hag en em gavet dibarrez, e krogas eno gant e gentañ oberenn e brezhoneg — Toull al Lakez — evit doare.
Kentañ embannadur
Embannet e oa bet, da gentañ-penn, e peder niverenn eus Feiz ha Breiz :
N'eo ket anv leun Lan Inisan a gaver e dibenn pep rannbennad dre ma kavas gwelloc'h an den-a-iliz ober gant al lizherennoù D. L. (evit Dom Lan). Niverelaet eo bet ha gallout a reer he lenn war lec'hienn Eskopti Kemper ha Leon.
Adembannadurioù
Da-heul an imprimatur sinet d'an 21 a viz Mezheven 1878 gant Auguste-Marie Chatton (1825-1914), hag eñ vikel-vras Eskopti Sant-Brieg ha Landreger, e voe embannet dindan stumm ul levr seizh pajenn ha tri-ugent ennañ gant ti-moulerezh Jean-Baptiste (1778-1838) hag Alain Le Fournier (1750-1814) e Brest ha J. Salaun e Kemper. Kavout a c'heller un doare niverelaet anezhañ war lec'hienn Skol-veur Roazhon 2.
Embannet e voe ivez war Le Courrier du Finistère e 1887.
Embannet e voe ivez gant Frañsez Vallée er gelaouenn Kroaz ar Vretoned d'ar 17, 24 a viz Du, d'ar 1añ, d'an 8, d'ar 15, d'an 29 a viz Kerzu 1912, d'ar 5 ha d'an 12 a viz Kerzu 1913.
Un eil adembannadur a voe kaset da benn e 1930, skeudennaouet ar wech-mañ, gant Adolphe Le Goaziou (1887-1953) e Kemper ha Désiré Derrien e Brest.
Avallon
Avallon zo ur gumun en departamant Yonne hag er rannvro Bourgogne-Franche-Comté, e kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Avallon eo.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Avallonnais anezho e galleg.
Baza Jerdon
Ar baza Jerdon (liester : bazaed Jerdon) a zo ur spesad evned-preizh, Aviceda jerdoni an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Pernis Jerdoni (kentanv) da gentañ-penn (e 1842) gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873) da zougen bri d'ar skiantour breizhveuriat Thomas Caverhill Jerdon (1811-1872). Hemañ ziwezhañ a voe e-touez kentañ evnoniourien, o teskrivañ un toullad mat a spesadoù laboused eus India peurgetket.
Baza du
Ar baza du (liester : bazaed du) a zo ur spesad evned-preizh bihan, Aviceda leuphotes an anv skiantel anezhañ.
Colognola ai Colli
Colognola ai Colli zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Baza Jerdon
Boued
Bevañ a ra diwar akridi, glazarded hag amprevaned bras.
Baza du
Anvet e voe Falco leuphotes (kentanv) da gentañ-penn (e 1820) gant an evnoniour gall Charles Henri Frédéric Dumont de Sainte-Croix (1758-1830).
Baza Jerdon
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ en Azia ar Gevred :
Baza du
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
Val de Briey
Val de Briey a zo ur gumun eus departamant Meurthe-et-Moselle e Bro-C'hall, krouet e 2017.
Inizi Andreanof
Inizi Adreanof (Niiĝuĝin tanangis en aleouteg) zo ur strollad inizi eus Alaska, en Enezeg Aleout.
Val de Briey
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2017, en ur vodañ kumunioù Briey, Mance ha Mancieulles.
Gabriele Pescatore
Gabriele Pescatore, bet ganet e Serino (Rouantelezh Italia d'an ampoent) d'an 21 a viz Here 1916, ha marvet e Roma d'ar 6 a viz Gouere 2016, a zo ur gwiraour italian, bet e-touez ar re o devoa savet kod Italian ar merdeerezh e 1942.
Kelenner war gwir ar merdeerezh eo bet e skol-veur La Sapienza e Roma betek 1991.
Resevet en deus Kolier an Erminig e 1973.
Jean Meveleg
Jean Mévellec, bet ganet e 1903 e Kore hag aet da Anaon e 1985, a oa labourer-douar ha sindikalour.
Goude bezañ bet micherour war al labour-douar etre 1920 ha 1929 e talc'has ur menaj e Skaer.
Dilennet e oa bet da brezidant Kambr rannvroel al labour-douar e 1958.
Resevet en deus Kolier an Erminig e 1973.
Enez Adak
Enez Adak (Adaax en aleouteg) zo unan eus an Inizi Aleout, e krornôg pellañ an Inizi Andreanof, en Alaska. Eno emañ kêr Adak, kreisteisañ kêr Alaska. 711.18 km2 zo dindani, 54.5 km hed ha 35 km led (ar 25vet enez vrasañ e SUA).
Gerdarzh
Dont a ra an anv eus ar ger adaq, a zo tad en aleouteg.
Orotelli
Orotelli zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Auvillars
Auvillars a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Fferam
Fferam zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Tref Alaw, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 222,4 km eus Kerdiz.
Morteaux-Coulibœuf
Morteaux-Coulibœuf a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Morteaux-Coulibœuf eo.
Eleonora Luisa Gonzaga
Eleonora Luisa Gonzaga ( 1686 – 1741) zo ur briñsez italian.
Morteaux-Coulibœuf
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb
Eleonora Luisa Gonzaga
He buhez
Bugel nemeti he zud e oa. He zad e oa Vincenzo Gonzaga, Dug Guastalla ha Sabbioneta, hag he mamm, eil pried he zad, ha keniterv dezhañ, e oa Maria Vittoria Gonzaga.
Francesco Maria de' Medici
Francesco Maria de' Medici (Firenze 1660 – Villa di Lappeggi 1711) a oa ur c'hardinal italian, Dug Rovere ha Montefeltro.
Eleonora Luisa Gonzaga
He buhez
E 1709 e voe dimezet en desped dezhi d'ar c'hardinal ( digardinalet) Francesco Maria de' Medici, dug Rovere ha Montefeltro, 26 vloaz koshoc'h egeti, tev evel ur varrikenn ha klañv-bras, evit reiñ un hêr d'e vreur Cosimo III de' Medici‎, dug-meur Toskana. Goude an eured avat ne fellas ket dezhi leuskel he fried kabac'h da dostaat dezhi. Mervel a reas Francesco Maria e 1710. Bugel ebet n'he doa bet Eleonora.
Francesco Maria de' Medici
E vuhez
Eil mab Ferdinando II de' Medici, dug-meur Toskana, ha Vittoria Della Rovere, e oa. Ganet e oa 18 vloaz war-lerc'h e vreur henañ, Cosimo III de' Medici‎, a voe dug-meur war-lerc'h o zad.
Eleonora Luisa Gonzaga
Intañvez
Goude marv he fried e kasas ur vuhez diroll. Chom a reas da gentañ e lez he niz Gian Gastone de' Medici (1671 - 1737), dug-meur Toskana. Goude e varv e veajas kalz dre Italia, da Badova ha Venezia dreist-holl, hag un tamm e-maez Italia. Meur a levrig a voe savet diwar-benn he c'harantezioù gant he servijourien ha meur a vastard he doe hervez ar c'hannad saoz Horace Mann: gant ur Monsù Filippo he devoa bet ur mab hag a voe anvet Ubaldo Velluti, ha lesanvet Mignonne, a voe rener ur skolaj e Roma, unan all a voe anvet Francesco Baulas, bet gant Pier Maria Materassi, lesanvet Monnicca; aet e vije ar Baulas da lean ha mervel (en em lazhañ marteze) a reas e 1765. Daou vab all he devoa bet ivez digant serc'heged all.
Sezizoù Gwened en 1342
Meur a seziz a voe e kêr Gwened e 1342, e-pad Brezel Hêrezh Breizh. Seziz a voe lakaet warni peder gwech en ur ober bloaz :
Orosei
Orosei zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Eleonora Luisa Gonzaga
Intañvez
Dihelloù sirius avat a ra diouer, ha hervez Pieraccini, en e oberenn La stirpe dei Medici di Cafaggiolo, n'eo ket Eleonora Luisa a oa mamm d'an daou vastard all met he fried ar c'hardinal Francesco Maria, kalz a-raok e eured, digant ur vaouez anvet Teresa Rossimanni.
Eleonora Luisa Gonzaga a echuas he buhez e Padova, kollet he skiant ganti da vat, hag eno e varvas e 1741. Beziet e voe er Basilica di Sant'Antonio da Padova e-tal Brigida Pico (1691-1706), rejantez Mirandola ha Concordia.
C'hoariva
Diwar-benn an eured eo bet savet ar pezh-c'hoari italianek Nero Cardinale, gant Ugo Chiti, ha c'hoariet gant Alessandro Benvenuti e 2002.
Francesco Maria de' Medici
E vuhez
E 1683 e voe anvet da c'houarnour Siena, hag e 1686 da gardinal.
Orgosolo
Orgosolo zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
La Hague
La Hague a zo ur gumun eus departamant Manche e Bro-C'hall, krouet e 2017.
Istor
Krouet eo bet d'an 1 a viz Genver 2017, en ur vodañ kumunioù Acqueville, Auderville, Beaumont-Hague, Biville, Branville-Hague, Digulleville, Eculleville, Flottemanville-Hague, Gréville-Hague, Herqueville, Jobourg, Omonville-la-Petite, Omonville-la-Rogue, Sainte-Croix-Hague, Saint-Germain-des-Vaux, Tonneville, Urville-Nacqueville, Vasteville ha Vauville.
Francesco Maria de' Medici
E vuhez
Pa varvas e vamm e 1694 eo e teuas da vout dug Rovere ha Montefeltro.
Henri Pollès
Henri Pollès zo ur skrivagner, romantour, barzh ha saver arnodskridoù breizhat gallek bet ganet d'an 13 a viz Gouere 1909 e Landreger hag aet da Anaon d'an 30 a viz Gwengolo 1994 e Brunoy (Essonne). Brezhoneger e oa Henri Pollès ha plijout a rae dezhañ silañ liv ar brezhoneg war e c'halleg.
Francesco Maria de' Medici
Dimeziñ
Koll a reas an nebeud a yec'hed a chome dezhañ e gwele e wreg hogen aner e voe e strivoù.
Mervel a reas e Bagno a Ripoli en 1711. Cosimo III de' Medici a varvas e 1723 hag e vab paotretaer Gian Gastone de' Medici a varvas divugel e 1737. Goude marv ar re-se ne chomas nemet Anna Maria Luisa de' Medici (1667-1743) evel Medici ken war an douar.
Orani
Orani zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Ti Vatriona
thumb|right|200px|Pajenn gentañ golo al levr Ti Vatriona (e rusianeg : Матрёнин двор,"Matrionin dvor") zo un danevell hir, – naontek pajenn ha tri-ugent anezhi – gant Aleksandr Soljenitsyn bet troet gant ar skrivagner tregeriat Ernest ar Barzhig, hag embannet gant Al Liamm e miz Ebrel 1976.
Kenkent ha 1959 e oa bet savet an destenn orin gant ar skrivagner rusian hag embannet er gelaouenn lennegel Novy Mir (Bed Nevez) e 1963. Tri bloaz diwezhatoc'h, goude bezañ bet troet e galleg, e oa bet embannet gant an Editions Julliard.
An danevell
Hañv 1953 : goude tremen un nebeud bloavezhioù e-barzh goulagoù URSS, en em gavout a ra Ignatitch, kelenner war ar jedoniezh, e Torfprodoukt, ur gêr nevez savet e trowardroioù Odessa. E kêriadenn Talnavo e kav-eñ bod e ti Vatriona, un intañvez kozh. Eno e teskont en em gompren daoust d'o buhez bezañ disheñvel-mik en eil diouzh eben. Un emgav he deus Matriona Vassilievna gant he zonkadur e 184 kilometrad al linenn hent-houarn...
Onifai
Onifai zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Spizocorys conirostris
Spizocorys conirostris a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Alaudidae.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ en Afrika ar Su :
Baza Madagaskar
Anvet e voe Pernis Madagascariensis (kentanv) da gentañ-penn (e 1834) gant al loenoniour skosat Andrew Smith (1797-1872).