cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carlos Riolfo
Carlos Riolfo Secco, bet ganet d'ar 5 a viz Du 1905 e Montevideo (Uruguay) hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Kerzu 1978 er memes kêr, a oa ur melldroader etrebroadel uruguayat (kreizer e bost dezhañ war an dachenn).
Er c'hleuboù
Sed amañ da-heul an tri c'hleub en devoa c'hoariet enne :
Kib vell-droad ar bed
Kemeret en devoa perzh en un dalc'h hepken, hep c'hoari krogad ebet :
Giaglione
Giaglione zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Gosaldo
Gosaldo a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
Masimilian
Masimilian zo un anv-badez a orin latin, eus Maximilianus, hag a dalvez ar meurañ, hag a zo bet roet da veur a briñs hag impalaer en e stumm germanek.
Limana
Limana a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
Longarone
Longarone a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
Giaveno
Giaveno zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Beaumont
Beaumont zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh gallek, degaset da Vro-Saoz gant noblañsed norman, hag ac'hano da SUA ha Kanada.
Kunigunde
Kunigunde zo un anv-badez alamanek.
Givoletto
Givoletto zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Mykelti Williamson
Mykelti Williamson, ganet Michael T. Williamson e St. Louis (Missouri) d'ar 4 a viz Meurzh 1957, a zo un aktour stadunanat.
Lamon
Lamon a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
Firmicus Maternus
Julius Firmicus Maternus a oa ur skrivagner latin eus ar.
Buhez
Genidik e oa eus Siracusa, e Sikilia, war dro ar bloavezhioù 300-310. Bevañ a reas da vare Kustentin I hag an impalaerien a zeuas war e lerc'h. Un astrologour brudet e oa ha barrek e oa war ar gregach. Treiñ a reas ouzh ar gristeniezh.
Caesalpinia echinata
Caesalpinia echinata zo ur wezenn, anvet ivez koad Brazil, koad Pernamboug, koad Nikaragwa, a orin eus Nordeste Brazil. Er e veze implijet d'ober livaj ruz-gell.
Dont a ra eus kornadoù-bro Bahia, Espirito Santo, Pernambuco ha Rio de Janeiro. Gounezet e vez hiriv e Brazil.
An anv
Pa voe kavet ar gwez-se gant Portugaliz war aodoù Suamerika, e voent anvet pau-brasil, diwar pau a zo bazh  e portugaleg ha, dre astenn-ster, kement ha gwezenn, ha brasil a deufe eus  brasa, hag a dalvez kement ha regez.
Implij
Pau brazil eta e oa an anv kentañ anavezet dre ma veze implijet ar rusk da livañ danvez d'ober dilhad, hervez gizioù ar givijerien. Kenwerzh ar c'hoad brazil eo bet ar c'hentañ obererezh ekonomikel e Brazil, a-raok gounezerezh ar c'hotoñs. Gwezenn vroadel Brazil eo ar wezenn Caesalpinia echinata.
Sant'Angelo a Cupolo
Sant'Angelo a Cupolo zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Bosez-Poudour
Bosez-Poudour (Beaussais-sur-Mer e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor.
William George Horner
William George Horner (Bristol, 1786 - Bath, 1837) a oa ur matematikour saoz, ur c'helenner er skolioù ha rener skol.
Enoret eo bet e labour war arlakadenn an arnesañ gant an anv "Hentenn Horner", a-drugarez d'ur pennad a embannas er Philosophical Transactions of the Royal Society of London e 1819, d'an oad a 33 vloaz.
En tu-hont d'e enklaskoù matematikel ez eo anavezet W. G. Horner evit bout ijinet ar zoetrop, anvet Dædalum gantañ e 1834.
Buhez
Ganet e voe e Bristol, mab henañ da William Horner, ur pastor eus Iliz John Wesley. Skoliataet e voe en ur skol renet gant an Iliz-se, ha d'an oad a 16 vloaz, e 1800, e voe mestr skoazeller enni. Pevar bloaz goude e oa rener ar skol, a zilezas e 1809 evit sevel e skol dezhañ, The Classical Seminary, e Bath bepred.
Rener e voe eno betek e varv d'an 22 a viz Gwengolo 1837.
Marc'harid II Danmark
Marc'harid II Danmark, pe Margrethe II e daneg, ganet e 1940, zo rouanez Danmark.
William George Horner
Jedoniezh
Kudennoù matematikel a veze embannet gant an almanag bep bloaz, hag adalek 1811 e voe G. W. Homer e listennad an diskoulmerion. Betek 1816 e kavas an diskoulm da bep hini eus ar 15 kudenn a veze embannet bep bloaz, war-bouez un nebeudig ; meur a wech e kasas kudennoù all kevret gant e ziskoulmoù.
En tu all d'ar jedoniezh e skrivas evit Woman's Almanack a-zivout dodennoù all, ar pezh a c'hounezas brud dezhañ evit e varregezh liesdoare.
Patrice de Mac Mahon
Patrice de Mac Mahon, ganet e kastell Sully d'an 13 a viz Mezheven 1808 ha marvet e Montcresson (Loiret) d'an 1893 d'ar 17 a viz Here 1893, a oa un ofiser gall, marichal Bro-C'hall, ha politikour, hag eil prezidant ar republik da vare an Trede Republik c'hall.
William George Horner
Jedoniezh
Heñvel a reas evit ar gelaouenn The Gentleman's Diary, anvet ivez The Mathematical Repository ; dre e labour evit an daou di-se e voe anavezet gant ur rouedad matematikourion, ha brudet e voe e skol e Bath.
Adal 1817 en em ouestlas W. G. Horner da The Mathematical Repository, evit skrivañ pennadoù kentoc'h eget diskoulmañ kudennoù. Evit The Annals of Philosophy e labouras ivez, ma krogas dre respont da aozerion all kent skrivañ e bennadoù dezhañ.
Kement-se holl a voe ur rakger d'e bennad brudet e Philosophical Transactions of the Royal Society of London, a voe lennet e bodad ar gelaouenn d'ar 1añ a viz Gouhere 1819, ha moullet e The Ladies' Diary e 1838, tra ma'z embanne The Gentleman's Diary ur mortuaj berr hepken.
Anthus antarcticus
Anthus antarcticus a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned bihan, kevnid ha dilerc'hiadoù bet kavet gantañ war an traezhennoù.
Annez
Ne gaver ar spesad nemet e geotegi Georgia ar Su.
Jules Grévy
Jules Grévy (1807-1891) a oa ur politikour gall, ha trede prezidant ar republik da vare an Trede Republik c'hall. E zilez a rankas reiñ gant afer ar medalinier d'an 2 a viz Kerzu 1887 savet en-dro d'e vab-kaer.
Majo
Manolo ha Majo (Manola, Maja eo ar stummoù gwregel) zo adstummoù d'an anv-badez spagnolek Manuel, testeniekaet adal an XVIIIvet kantved en un etrec'hoari brudet, deuet a-zindan pluenn Ramón de la Cruz e 1769. Implijet e vezent evel gerioù par d'ar gerioù gwaz kreñv pe brav, perzhioù kontet da vezañ re bobl Madrid, da ober anv eus tud renkadoù izel Madrid, o devoa dilhad ha boazioù dezho o-unan, hag a veze dichek. Kavet e vez ivez er ger majismo, a veze implijet da ober meneg eus doug an noblañs d'ar boazioù poblek, dañsoù, redadegoù tirvi, dilhad, enebet ouzh ar c'hiz c'hall, flemmet gant ar ger petimetre (mestr bihan), a veze graet ouzh yaouankizoù lezirek leun a ardoù, hag enebet ivez ouzh talvoudoù ar Sklêrijennoù. Ar Majos a glaske kann ouzh ar re uhel gallekaet, hervezo, hag un doare da enebién outo e oa o dilhad "spagnol". Meur a wech eo bet livet Manolo ha Manola, majo ha maja, ha poltredoù Goya eo ar vre vrudetañ.
Sur
Sur zo un anv-lec'h hag a gaver e meur a vro.
Kreisteiz
Sur, an anv roet e spagnoleg d'ar C'hreisteiz, pe d'ar Su.
Glos
Glos a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|An iliz katolik
Amparo
Amparo zo un anv-lec'h hag un anv-badez e portugaleg ha spagnoleg
Orin
Talvezout a ra kement ha goudor, gwarez. Dont a ra eus anv ar Werc'hez Virgen de los Desamparados, gwarezourez kêr Valencia, hag un anv-badez stank eo en tolead-se.
Stank eo an anvioù deuet eus anvioù lec'hel ar Werc'hez Vari e Spagn pe Bortugal:
Yezhoù all
Anvioù kevatal a gaver e yezhoù all :
Kumunioù:
La Confidence (Maupassant)
An danevell
Ur varkizez hag ur varonez o kaozeal. Hag an eil da gontañ he dial diwar-goust he fried.
Adolphe Thiers
Adolphe Thiers, bet ganet e Marselha (Bouches-du-Rhône) d'ar 15 a viz Ebrel 1797 hag aet da Anaon e Saint-Germain-en-Laye (Seine-et-Oise d'ar mare-se) d'an 3 a viz Gwengolo 1877 a oa un istorour hag ur politikour gall.
Sadi Carnot
Marie François Sadi Carnot, ganet d'an 11 a viz Eost 1837 e Lemojez ha marvet d'ar 25 a viz Mezheven 1894 e Lyon, a oa ur politikour gall, ha pevare prezidant ar republik da vare an Trede Republik c'hall. Drouklazhet e voe gant un anarkour italian, Sante Geronimo Caserio, pa resevas un taol kontell gantañ d'ar 24 a viz Mezheven 1894. Mervel a reas antronoz.
Gravere
Gravere zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
San Leucio del Sannio
San Leucio del Sannio zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
San Marco dei Cavoti
San Marco dei Cavoti zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Grosso
Grosso zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Sant'Arcangelo Trimonte
Sant'Arcangelo Trimonte zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Kumuniezh kumunioù Gwareg Su Breizh
Kumuniezh kumunioù Gwareg Su Breizh a zo anezhi un etrekumuniezh (ur gumuniezh-kumunioù) e departamant ar Mor-Bihan e Breizh. Krouet eo bet e 2011 dre unaniñ Kumuniezh kumunioù Bro Muzilheg ha Kumuniezh kumunioù Bro ar Roc'h-Bernez.
Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Gwareg Su Breizh a ya 12 kumun d'ober anezhi:
Félix Faure
Félix Faure, ganet d'an 30 a viz Genver 1841 e Pariz ha marvet er memes kêr d'ar 16 a viz C'hwevrer 1899, a oa ur politikour gall, ha c'hwec'hvet prezidant ar republik da vare an Trede Republik c'hall.
Groscavallo
Groscavallo zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
A priori
An troiennoù a priori (" eus abretoc'h ") hag a posteriori (" eus diwezhatoc'h ") a vez implijet, pa gomzer eus lezenn pe brederouriezh, da zisheñvelout daou zoare arguzennoù.
Yezh ar pemdez
E yezh ar pemdez e reer un apriori eus ur rakvarn a-wechoù.
Kaori Muraji
Kaori Muraji ( 村治 佳織 Muraji Kaori) zo ur c'hitarourez klasel japanat ganet e 1978 e Tokyo.
Phylloscartes
Phylloscartes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1860 gant an daou evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906) ha Ferdinand Heine (1809-1894).
Raymond Poincaré
Raymond Poincaré (1860–1934) a oa ur politikour gall, ha navet prezidant ar republik da vare an Trede Republik c'hall.
Phylloscartes
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwezek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreiz (Phylloscartes flavovirens ha superciliaris hepken) ha Suamerika, c'hwec'h (6) isspesad dezhe en holl.
Armand Fallières
Armand Fallières (1841–1931) a oa ur politikour gall, hag eizhvet prezidant ar republik da vare an Trede Republik c'hall.
Peulgae
Ur peulgae zo ur seurt kloued hir en-dro d'un dachenn, graet gant peulioù pe postoù sonn.
Ur peulgae a c'hall bezañ ivez ur c'hae savet war peulioù.
2012
Deiziadurioù all
Klotañ a ra bloavezh 2012 an deiziadur gregorian gant ar bloavezhioù-mañ :
Beatriz Portugal
Beatriz (pe Brites, henstumm) zo bet anv meur a infantez e Portugal.
Sant'Agata de' Goti
Sant'Agata de' Goti  zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Hemitriccus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged warn-ugent a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, un isspesad ha tregon (31) dezhe en holl.
Katell Chantreau
Katell Chantreau, ganet e Créteil e 1976, a zo ur skrivagnerez hag ur stourmerez war dachenn ar brezhoneg ivez. War treuzkas ar brezhoneg er familhoù eo deuet arbennigourez ivez.
Buhez
Desavet e bannlev Pariz gant un tad orin eus ar Morbihan e tivizas dont da Vreizh da genderc'hel he studioù e Skol ar skiantoù politikel Roazhon, met e troas da studi an Istor. Dizoloiñ a reas ar brezhoneg hag ez eas da zeskiñ anezhañdre kentelioù noz Skol an Emsav. Kevrenn Brezhoneg ha Keltieg Skol-veur Roazhon 2. Eus Gwengolo 2000 da Ebrel 2001 ez eas da gantren en Ecuador, e Perou hag e Bolivia, ha diouzh-se e savas ul levr beaj divyezhek, e-lec'h e reas kalz a daveoù da statud yezhoù an Indianed ginidik. Diouzh danevell ar veaj pinvidikaet gant titouroù war an teir vro e tennas danvez ur vestroniezh savet dindan renerezh Herve Bihan. En em staliañ a reas e Roazhon e-lec'h e voe engouestlet e luskadoù sevenadurel evit diorreiñ implij ar brezhoneg. Roet he doe harp da Ziwan Roazhon ha d'an embannadurioù Hipolenn. Tutaet e voe, da gentañ gant Dastum ha da c'houde gant an UBAPAR betek 2018 evit stummadurioù ar vuhezourien evit aozañ kampoù dudi evit ar re yaouank, ken e bezhoneg hag e gallaoueg. lakaas ar re vrezhonek da ziorreiñ. E 2014 e tilojas gant he familh e Pouldregad en ur feurm kozh da vezañ ratreet gant familhoù all. Kendalc'h a ra gant he engouestladur e Hipolenn evit lakaat ar re yaouank da lenn e brezhoneg. E Mezheven 2022 e echuas ul labour studi war skiantoù an deskadurezh evit souten un dezenn dindan renerezh Hugues Pentecoûteau ha Stefan Moal, Treuzkas ur yezh orin minoraelet d'ar vugale : kas ar brezhoneg.
Arbennigourez war an desevel bugale e brezhoneg
Dre he skiant-prenet ez-personel, dre he labour micherel evit an UBAPAR hag diouzh he enklaskoù skolveuriek e tenn spled Katell Chantreau evid lakaat he ouiziegezh da vezañ skignet en ur terhel prezegennoù.
Engouestladur politikel
E 2007 e roas he anv d'ar Re C'hlas pa 'z eas Nicolas Sarkozy da brezidant Bro-C'hall. Stourm a reas gant ar C'henstroll Brezhoneg e Roazhon hag a ginnigas hemañ, e 2013, Mennozhioù evit ur steuñv diorren ar brezhoneg e Roazhon. E 2020 ez eas war ar renk evit an dilennadegoù kumun hag e voe dibabet evit bezañ kuzulierez-gêr Pouldregad ha lakaet da eil-brezidantez Douarnenez Kumuniezh, e karg an treuzkemm ekologel. Ne anzav ket mui un emezeladur politikel, met e talc'h d'ober war an dachenn bolitikel ekologel.
Oberennoù
YouTube
Levrlennadur
Brezhoweb
Jean Casimir-Perier
Jean Casimir-Perier (1847-1907) a oa ur politikour gall, ha pempvet prezidant ar republik da vare an Trede Republik c'hall.
Mab-bihan e oa da g-Casimir Perier (1777-1832), prezidant ar c'huzul en amzer ar roue Louis-Philippe Iañ, ha mab da Auguste Casimir-Perier (1811-1876), ministr an diabarzh e gouarnamant Adolphe Thiers, ha da Camille Fontenilliat (1823-1907), merc'h da Henry Fontenilliat, ha niz da Gaston d'Audiffret-Pasquier, prezidant ar Vodadenn vroadel c'hall ha prezidant ar Sened gall etre 1875 ha 1879, ma c'haller lavarout e oa ur mab d'an uhelañ vourc'hizelezh parizian.
Prezidant e voe etre ar 27 a viz Mezheven 1894 hag ar 16 a viz Genver 1895, e-pad 6 miz ha 19 deiz.
San Nicola Manfredi
San Nicola Manfredi zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Grugliasco
Grugliasco zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Llanddingad
Llanddingad (anvet Dingestow e saozneg) zo ur gêriadenn vihan e Sir Fynwy e gevred Kembre. Emañ etre Rhaglan er c'hornôg ha Trefynwy er reter, war un hent a gas da Llandeilo Gresynni. Redek a ra ar stêr Troddi hebioù ar gêriadenn.
Gouestlet eo an iliz da sant Dingad, unan eus mibien Brychan, roue Brycheiniog, hervez ar richenn.
Ur c'hastell norman a voe savet e-kichen Llanddingad, gant Ranulph de Poer, cherif Herefordshire, e deroù ar bloavezhioù 1180. En e levr Itinerarium Cambriae e kont Gerallt Gymro e oa bet brezelourien eus Gwent o tagañ ar c'hastell. Lazhet e voe de Poer ha lod eus difennerien ar c'hastell en argadenn.
Anavezet eo ar gêriadenn en istor al lennegezh kembraek abalamour m'eo enni e voe miret, ha marteze skrivet, Brut Dingestow, unan eus testennoù pouezusañ al lennegezh kembraek-krenn, diwar testenn latin an Historia Regum Britanniae gant Jafrez Menoe.
Don Quijote de la Mancha
El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha hervez an anv orin, El Quijote e spagnoleg a vremañ, Don Kic'hote peurvuiañ er skridoù brezhonek, zo ur romant spagnolek gant Miguel de Cervantes (1547-1616) embannet dre ziv rann e 1605 ha 1615 ma kont troioù-kaer ar marc'heg Don Quijote de la Mancha.
An anv
Quixote eo an doare-skrivañ kozh hag a glote gant distagadur ar mare, pa veze distaget /x/ evel ar CH brezhonek. Quijote, e spagnoleg a vremañ, a ziskouez e vez distaget /x/ evel ar jota, da lavaret eo ar C'H brezhonek.
Ar romant
Kontet eo troioù Alonso Quijano, un hidalgo a lenn kement a romantoù marc'hegiezh ma laka en e benn da vont da varc'heg, ha da gemer an anv  Don Quixote. Kemer a ra un tieg, Sancho Panza, da skoedour gantañ.
Brudet eo abadenn ar milinoù-avel el levr.
Embannadurioù brezhonek
N'eus ket a droidigezh eus skrid klok romant Cervantes.
Paul Deschanel
Paul Deschanel (1855–1922) a oa ur politikour gall, ha dekvet prezidant ar republik da vare an Trede Republik c'hall.
Ingria (Piemonte)
Ingria zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Halo 4 - Forward Unto Dawn
Halo 4 - Forward Unto Dawn a zo ur film savet adal bed ar c'hoari video Halo. Sevenet ez eo bet gant Stewart Hendler. Padout a ra 1eur 22.
Imprudence (Maupassant)
Imprudence (Dievezh) zo un danevell gant Guy de Maupassant, en 1885.
Halo 4 - Forward Unto Dawn
Embannet ez eo bet er bloavezh 2012. Arc'hantaouet ez eo bet gant 8.500.500 a dollarioù Us.
Imprudence (Maupassant)
Istor
Da gentañ e voe embannet er gazetenn Gil Blas, d'ar 15 a viz Gwengolo 1885. Adembannet e voe er bloaz-se en-eeun en dastumad Monsieur Parent gant an embanner Paul Ollendorff.
Gwiblenn
Ur wiblenn pe ur marc'h-avel zo ur benveg hag a vez lakaet war beg tour an ilizoù pe war toennoù an tiez, da ziskouez pelec'h emañ toull an avel.
Arouezioù
Alies e vez ur c'hilhog, met gallout a ra bezañ ur pesk a-wechoù, evel e Groe. E gwirionez e c'hall bezañ n'eus forzh petra : e lec'hioù zo e weler ael, aerouant, dañvad,
M. Pokora
M. Pokora pe Matt Pokora, e gwirionez diskleriet Matthieu Tota e marilh an ti-kêr, a zo ur c'haner, un oberour-sonaozour-jubennour hag un dañser gall war sonerezh pop. Ganet eo d'ar 26 a viz Gwengolo 1985 e Strasbourg en Elzas. Eus Polonia eo e dud, mab eo da André Tota, bet c'hoarier mell-droad a-vicher. E 2003, e c'hounezas koulzad 3 an abadenn Popstars gant ar strollad Linkup. Goude an albom kentañ, e tivizas mont war ar vicher eñ e-unan. E miz Du 2004, e savas e albom kentañ eñ e-unan anvet "M. Pokora", dont a reas da vezañ pladenn aour e Frañs. "Player" a zo bet graet e 2006, hag a zo e albom nemetañ a zo bet e penn uhelañ ar gwerzhioù albomoù e Frañs. E 2008, e savas un albom e saozneg anvet "MP3". Goude an albom e saozneg e savas un albom e galleg anvet "Mise à Jour" e 2010. Sevel a reas e 2012 e bempvet albom anvet "A La Poursuite Du Bonheur", dont a reas da vezañ pladenn aour e Belgia a-benn dek devezh hag e Frañs a-benn eizh devezh. Er c'hentañ sizhun pa zeuas er-maez ez eus bet 40 000 albom gwerzhet.
Adalek miz C'hwevrer betek miz Meurzh 2011, e kemeras perzh er c'hentañ koulzad an abadenn "Danse Avec Les Stars" war TF1 hag e c'hounezas ar genstrivadeg gant an dañserez a-vicher Katrina Patchett. Kemer a reas perzh, an 2 a viz Eost 2011 er c'hrogad Manchester United a-enep an Olimpek Marsilha, e Monaco, evit ar gevredigezh "Un sourire, un espoir pour la vie" krouet gant Pascal Olmeta. Kemer a reas perzh ivez, e 2011 er ganaouenn Des Ricochets, gant un tri-ugent a arzourien all, evit ar gevredigezh Unicef. E Genver 2012, ez eas da ganañ gant strollad Les Enfoirés ha kevredigezh Les Restos Du Coeur. Ar 26 a viz Meurzh 2012, e kemeras perzh gant arzourien all (evel Patrick Bruel, Amel Bent, Christophe Maé, Inna Modja...) en ur sonadeg evit ar gevredigezh Les Orphelins de Makala e sal ar Zénith e Lille (sonadeg aozet gant Rio Mavuba, krouer ar gevredigezh hag ivez c'hoarier ha kabiten al LOSC Lille Métropole).
Kalz a vrizhelladurioù en deus. Bet en deus e gentañ tattoo da 18 vloaz hag e oa M. Pokora. Isabelle Gambotti, maeronez ar strollad e-barzh Popstars, he deus lâret dezhañ «Ar pep pouezusañ e-barzh ar vicher-mañ, a zo bezañ uvel, n'eus forzh petra a c'hoarvezo dit, n'ankouaez ket eus pelec'h e teuez, an uvelded a zo ar pezh pouezusañ eus an talvoudegezhioù evit padout.» Neuze pellgomzet en deus d'e vamm-gozh polonat, mamm e dad, evit goulenn ganti penaos e veze lâret uvelded e poloneg, ha respontet he deus M. Pokora. Ur bloaz goude e oa bet ret dezhañ choaz un anv evit ober ar vicher eñ e-unan. Neuze en deus sellet ouzh e vrec'h e-lec'h ma oa skrivet M. Pokora ha deuet eo da vezañ M. Pokora.
Buhez prevez
Ganet eo Matthieu Tota ar 26 a viz Gwengolo 1985, 27 vloaz eo hiziv an deiz, e dad o vezañ t c'hoarier mell-droad a orin eus Polonia, André Tota hag e vamm kargadez, Brigitte. Julien Tota, e vreur bras pemp bloaz koshoc'h egetañ, a zo ganet an 21 a viz Kerzu 1978, 32 vloaz eo hiziv an deiz, a zo ur soner gitar ha soner gant M. Pokora.
Daremprediñ a reas Matthieu skol kentañ-derez ar gelennadurezh kristen e Strasbourg, da c'houde ez eas da skolaj Paul-Emile Victor e Mundolsheim hag e lise micherel Aristide Briand, e Schiltigheim.
Émile Loubet
Émile Loubet a oa ur politikour gall. Ganet e oa d'an 30 a viz Kerzu 1838 hag aet da Anaon d'an 20 a viz Kerzu 1929, bet e oa bet 45vet Kentañ ministr Bro-C'hall ha seizhvet prezidant ar republik da vare an Trede Republik c'hall. Diplomet war ar Gwir, bet e oa bet maer Montélimar, merzhet e oa bet evel prezegenner a zaore. Dilennet e oa bet e kambr an deputeed e 1876 hag er Sened e 1885.
Beatriz
Beatriz zo un anv-badez portugalek, spagnolek ha norvegek.
San Nicola
San Nicola zo un anv-lec'h italianek, hag anv meur a gumun.
Kumunioù
Hag ivez:
Michiel de Ruyter
Michiel Adriaenszoon de Ruyter (Vlissingen, 24 a viz Meurzh 1607 - pleg-mor Siracusa, 29 a viz Ebrel 1676) a oa un amiral eus an Izelvroioù.
Unan eus brudetañ amiraled istor an Izelvroioù eo Michiel de Ruyter. A-drugarez dezhañ e voe trec'h morlu an Izelvroioù en emgannoù war vor, meur a wech, e-pad ar Brezelioù etre Bro-Saoz hag an Izelvroioù, er. Kemer a reas perzh ivez e meur a daol-brezel er Mor Baltel hag er Mor Kreizdouar, a-enep morlaeron. Ouzhpenn labourat e servij morlu an Izelvroioù en devoe tro ivez da vezañ e servij paramantourien brevez hag e-pad ur pennadig zoken e voe o valumeta war e gont.
Jean Cabanis
Jean Louis Bennoit Cabanis, bet ganet d'an 8 a viz Meurzh 1816 e Berlin (e Kengevread alaman d'ar mare-se) hag aet da Anaon d'an 20 a viz C'hwevrer 1906 e Friedrichshagen, a oa un evnoniour alaman.
Un fou (Maupassant, 1885)
Un fou zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant e 1885. En embannadurioù zo e kaver an anv Fou, hep ar ger-mell.
Battlefield: Bad Company
Battlefield: Bad Company a zo ur c'hoari tenn d'eus an heuliad Battlefield Serie bet sevenet gant ar studio Digital Illusions Ce hag embannet gant Electronic Arts pe EA Games d'an 28 a viz Even 2008.
A contrario
A contrario, pe argumentum e contrario (arguzenn savet war ar c'hontrol), zo ul lavar latin, a vez lavaret diwar-benn un doare da soñjal pe un arguzennerezh a zo kontrol da unan all.
Un fou ?
Un fou ? zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant e 1884.
A contrario
Arguzennoù a contrario a vez implijet alies el lezioù-barn da zisbunañ kudennoù.
Eskopti Bùi Chu
Ur bastell-vro eus an Iliz katolik eo eskopti Bừi Chu (Doecesis Buichensis) e Viêt Nam, rann eus arc'heskopti Hanoi. An aotrou Joseph Hoàng Van Tiem eo an eskob abaoe 2001. Iliz-veur Itron-Varia-ar-Rozera e Bừi Chu eo sez an eskopti. Ar Werc'hez Dinamm eo maeronez an eskopti.
Lec'hiadur
Er pezh oa an Tonkin kreiz gwechall emañ an eskopti, 129 farrez ennañ. Ur benniliz goustlet d'ar Werc'he Dinamm a gaver e Phu Nhai
Battlefield: Bad Company
Aergelc'h ar c'hoari a zo dammwir gant ur brezel savet etre ar Stadoù-unanet Amerikan ha Rusia.
Eskopti Bùi Chu
Istor
Tri eus ar pevar eskob kentañ a zo bet merzheriet. Lakaet int bet war roll ar sent gant ar Pab Yann-Baol II.
Södermanland
Södermanland zo ur broviñs e reter Sveden, e-kichen Stockholm.
Eskopti Bùi Chu
Istor
Kemeret en deus Vikeldi apostolek Tonkin kreiz anv Vikeldi apostolek Bừi Chu d'an 3 a viz Kerzu 1924.
Battlefield: Bad Company
Disheñvel ez eo d'eus c'hoarioù all an heuliad dre ma vezer soubet en ur skipailh soudarded pa c'hoarier e-unan.
Eskopti Bùi Chu
Istor
D'an 9 a viz Meurzh 1936 e roas darn eus e diriad da Vikeldi apostolek Thái Binh (bremañ eskopti).
Battlefield: Bad Company
Istor ar c'hoari
Emaoc'h engouestlet er strollad soudard B, lec'h ma vez kaset ar re a hegas an ofiserien pe ar re kondaonet gant an arme 'pezh a zispleg anv ar c'hoari Battlefield : Bad Company.
Un fou (Maupassant, 1885)
Istor
Arabat droukveskañ gant an danevell all Un fou ?, embannet en 1884.
Stromae
thumb|right|Stromae e [[2011]] Stromae, diwar div silabenn eilpennet ar ger Maestro (Paul Van Haver diouzh e anv gwir), bet ganet e Brusel d'an 12 a viz Meurzh 1985, a zo ur c'haner-sonaozer eus Belgia hag a gan e galleg.
Battlefield: Bad Company
Istor ar c'hoari
Dre-se e vezer kaset e-tal evit an holl emgannioù dre ma vezer ur soudard a netra evit an arme.
Ur wech kroget gant a brezel e klev ar strollad stourm B kaoz d'eus aour kuzhet 'pezh a lak anezho da vont gant o brezel dezho evit e adtapout evito pell d'eus ur soñj brogarour.
Un fou (Maupassant, 1885)
An danevell
E burev ur barner brudet, setu kavet e zeizlevr gant un noter.
Battlefield: Bad Company
Liammoù
Lec'hienn ofisiel Battlefield bad company
Filmig kinnig Battlefield : Bad Company
Newspeak
An newspeak eo yezh Oceania, er romant saoznek Nineteen Eighty-Four, gant George Orwell e 1949. Honnezh zo ur yezh hag a zo ur benveg krouet gant ar stad hollveliourez en sell da lakaat harz d'ar frankiz da soñjal, ha d'ar meizadoù a c'hallfe mont a-enep ar galloud, evel ar frankiz, ar peoc'h. Kement doare-soñjal disheñvel a zo lakaet da dorfed (thoughtcrime) pa'z int kontrol da ideologiezh an Ingsoc, pe Sokialouriezh Saoz ; ur benveg eo an Newspeak etre daouarn Big Brother hag ar Strollad, a zo e penn ar vro.
Displeget eo petra eo an Newspeak er rann “The Principles of Newspeak”, ur goudeskrid d'ar romant Nineteen Eighty-Four. En un doare yezhel e tenn an Newspeak d'ar saozneg e-keñver yezhadur, nemet koazhañ dizehan a ra niver ar gerioù da leuskel o lec'h da c'herioù eeunik. Ar pal, war hir dermen, eo lakaat izili ar Strollad d'ober gant an an Newspeak a-benn 2050... Ar gerioù Newspeak — Ingsoc (English Socialism) ha Minitrue (Ministry of Truth, ministrerezh ar Wirionez) — zo bet awenet gant giz ar berradurioù en unvaniezh Sovietek, evel er gerioù politburo (Politburo of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union), Comintern (Communist International), kolkhoz (collective farm), ha Komsomol (Kevre ar Gounourieon yaouank).
San Martino Sannita
San Martino Sannita zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Stromae
E eil albom Racine carrée (16 a viz Eost 2013) a gaver ennañ kanaouennoù 'zo o deus tapet brud vrav c'hoazh : Papaoutai, Formidable, Tous les mêmes, Ave Cesaria da skouer.
Angharad James
Angharad James (1677–1749) a oa un delennourez hag ur varzhez kembraek.
He buhez
Ganet e oa bet en atant Gelliffrydau e Baladeulyn, e Dyffryn Nantlle, e hanternoz Kembre d'ar 16 a viz Gouere 1677. Dimeziñ a reas da William Prichard, ur gwaz kalz koshoc'h egeti hag a oa o terc'hel un atant e Cwm Penamnen, er c'hreisteiz da Dolwyddelan Bevañ a reas e Tai Penmaen ar peurrest eus he buhez, ha derc'hel a reas da labourat an douar hec'h-unan p'en em gavas intañvez. Mervel a reas d'ar 25a viz Eost 1749 ha beziet e voe en iliz Santez Gwyddelan e Dolwyddelan. .
An arzourez
Un delennourez ampart e oa ha lakaat a rae he devezhourien da zañsal war an tonioù sonet ganti.
Ur varzhez e voe ivez, unan eus nebeud a verc'hed o deus tapet brud gant o barzhonegoù kembraek Dornskridoù zo chomet war he lerc'h hag a zo miret e Levraoueg Vroadel Kembre en Aberystwyth. . E-touez ar skridoù-se ez eus ur marvnad savet war-lerc'h marv he mab 16 vloaz hag unan all savet war-lerc'h marv he gwaz.
Eskopti Bùi Chu
Istor
Dek miliadoù agatoliked a dec'has war du ar Su pa voe staliet da vat galloud ar Viêt Minh en Norzh e 1954.
Lakaet e voe ar Vikeldi apostolek da eskopti d'ar 24 a viz Du 1960 gant ar Pab Yann XXIII (builh Venerabilium Nostrorum) evel vikeldioù all ar vro. Gouzañv a reas an eskopti nevez ur prantad heskinerezh.
Stadegoù
2006: 386 148 a dud vadezet (27% eus poblañs ar bastell-vro) ; 84 beleg (1 reizhat e o-zouez), 4 597 den badezet evit ur beleg ; 1 lean ha 502 leanez ; 129 parrez.
Brzeg
Brzeg (Brieg en alamaneg) zo ur gêr eus Pologn, e Silezia Izel, e voivodiezh Opole, war lez ar stêr Odra (Oder en alamaneg).
Abderrazak El Albani
E vuhez
Ganet eo bet e Marrakech, ha studiet en deus e skol-veur Lille 1 e Bro-C'hall. Savet en deus un dezenn doktorelezh a zouarouriezh hag a zouargimiezh c'houelezennek er skol-veur-se e 1995. E-pad daou vloaz (1996 ha 1998) en deus labouret e skol-veur Kiel en Alamagn. Embannet en deus meur a bennad skiantel diwar-benn an henendroioù, an douarvevoniezh hag an diagenezenn en diazadoù gouelezennek.
Anavezet eo dre m'en deus dizoloet ar fosiloù koshañ (2,1 miliard a vloazioù 'zo) eus organegoù lieskelligel e Gabon, ar pezh a roas ur sell nevez war orin an organegoù-se.
Agapetus
Agapetus, pe Agapitus, zo un anv latin.
Amparo Ochoa
María Amparo Ochoa Castaños, ganet e 1946 e Culiacán, Sinaloa, Mec'hiko, ha marvet e 1994, brudetoc'h evel  Amparo Ochoa, a oa ur ganerez vec'hikan.
Skolaerez e oa pa grogas da sevel kanaouennoù e 1962. Gounit a reas ur genstrivadeg gant he c'hanaouenn "Hermosísimo Lucero" ha neuze mont da studiañ sonerezh da gêr Vec'hiko.
E 1969 ez eas da gêr Mec'hiko d'ur skol sonerezh. Prestik goude e reas he fladenn gentañ, De la mano del viento, deuet er-maez e 1971.
Daou vugel he doe, Isaac ha María Inés, deuet da vout kanerez evel he mamm.
Kevredigezh relijius ar Vignoned
Kregiñ a reas al luskad e-kreiz ar kantved e Bro-Saoz, pa fellas d'ur strollad ennañ muioc'h evit 50 prezeger baleer anavezet evel an "tri-ugent kadarn" (en o zouez James Naylor, George Fox, Margaret Fell ha Francis Howgill) adsevel un azeulerezh diazezet war ar pezh a gredent e oa doareoù ober an Iliz kristen en he deroù, o lakaat ar pouez war anaoudegezh hiniennel ar C'hrist gant an hiniennoù ordinal. A-du eo an istorourien da welet e George Fox ar saver pe ar rener pennañ e deroù al luskad.
Pelourinho
Ar Pelourinho (post-ar-vezh e brezhoneg) zo ur c'harter istorel eus kêr Salvador da Bahia, kêr-benn stad Bahia, e Brazil. Dont a ra an anv eus ar post-ar-vezh a veze aozet eno er da skourjezañ ar sklaved dirak an holl.
Kevredigezh relijius ar Vignoned
Abaoe e grouidigezh e Bro-Saoz ez eus gounezet feizidi gant al luskad, da gentañ er broioù trevadennet ha poblet gant an Angled-ha-Saozon. En kantved e oa diazezet kumuniezhioù e Suamerika hag en Afrika ivez gant misionerien quaker. Hiziv ec'h embann ar Grenourien e vefent 350 000 er bed. Hiziv emañ an darn vrasañ eus izili al luskad o chom en Afrika du, ha kristenien avielour int, daoust ma'z eus ur bihanniver frankizour pe mirour e lodennoù zo eus ar Stadoù-Unanet hag eus Europa.
Disheñvel eo Kevredigezh ar Vignoned diouzh strolladoù all eus ar gristeniezh abalamour ma n'o deus credo ebet ha framm urzhaz ebet. Hervez ar Grenourien, ar gredenn relijius zo un elfenn eus ar sferenn hiniennel ha pep hini zo dieub en e gredennoù. Koulskoude e kred ar pep brasañ anezhe e meizad ar « sklêrijenn diabarzh » (inner light e saozneg), ne vern peseurt ster a rofent d'ar gerioù-se. Kalz Krenourien a anavez ar gristeniezh met ne soñjont ket e klot o feiz gant ar rummadoù kristen hengounel.
Isolabella
Isolabella zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Kevredigezh relijius ar Vignoned
Kavout a reer e-barzh Kevredigezh ar vignoned doareoù soñjal liesseurt-kenañ, ha betek ul luskad avielour kreñv.
San Martino
San Martino zo anv meur a lec'h en Italia.
Vitulano
Vitulano  zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Inverso Pinasca
Inverso Pinasca zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Erme
An Erme zo ur stêr eus Devon, e mervent Bro-Saoz. Eieniñ a ra e geunioù Dartmoor, redek trema ar c'hreisteiz, tremen dre Ivybridge, Ermington, Modbury ha Holbeton. Aberiñ a ra e Mor Breizh, e Bigbury Bay, etre ar stêrioù Yealm hag Avon.
Vladivostok
Tostoc'h emañ eus Seoul (744 km), Tokyo (1 067 km) ha Beijing (1 339 km) eget Moskou (6 434 km). Seizh gwerzhid-eur zo etrezo (UTC+11:00).
Kêrioù gevellet gant Vladivostok
Gevellet eo gant
Gwifl
Ar gwifl zo pezhioù koad hir lakaet a-blaen war mogerioù pe war treustoù un ti hag a vez lakaet ar plañchod warne.
Torrecuso
Torrecuso  zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
La Cassa
La Cassa zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Gaston Doumergue
Gaston Doumergue, bet ganet d'ar 1añ a viz Eost 1863 en Aigues-Vives (Gard), hag aet da Anaon d'an 18 a viz Mezheven 1937 er memes kêr, a oa ur politikour gall.
Dilennet da zaouzekvet prezidant ar republik (da vare an Trede Republik c'hall) d'an 13 a viz Mezheven 1924 e kasas e garg da benn vat betek an 13 a viz Mezheven 1931.
San Marco
San Marco zo un anv-lec'h italianek, diwar anv Mark an avielour.
Kumunioù
Meur a gumun zo en anv-mañ:
Anthus bogotensis
Anthus bogotensis a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.
Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
Gwad
Ar gwad zo ul liñvenn a red diehan met a dalmadennoù e gwazhiadurezh hag e kalon loened zo, mab-den en o zouez. Savet eo gant ul lodenn dourek, ar plasma, hag ul lodenn soludek, ar c'helligoù ha tammoù anezho.
E gefridioù eo :
Ar plasma
Lodenn dourek ar gwad eo ar plasma. Ennañ ez eus
Godell Kamenets-Podolsky
Emgann godell Kamianets-Podilskyi, anvet ivez Emgann Ternopil (ukraineg : Кам'янець-Подільський котел) a vez graet eus hollad strivoù Soviediz evit enkelc'hiañ ha distrujañ 1añ Panzerarmee Strollad Arme Su ar Wehrmacht kostez Ternopil en Ukraina.
An enkelc'hiañ a voe echuet e miz Meurzh 1944 war Talbenn ar Reter e-kerzh an Eil Brezel-bed. Al Lu Ruz a oa deuet a-benn da grouiñ ar c'hodell, trapet e oa bet e-tro 220 000 soudard alaman e-barzh. Dindan urzhioù ar Jeneral Hans-Valentin Hube hag ar Generalfeldmarschall Erich von Manstein, an nerzhioù alaman enkelc'hiet er c'hodell a oa deuet a-benn da dalañ ouzh tagadennoù Soviediz ha da dec'hout kuit e-kreiz miz Ebrel. An dec'hadenn-se a vez graet Godell Hube anezhi hag a vez studiet hiziv-an-deiz c'hoazh. Kalz galloudusoc'h e oa nerzhioù Soviediz, aet e oant betek implij ar vombezenn FAB 5000NG, an hini greñvañ en o arsanailh, en aner avat.
Kenarroud
E miz C'hwevrer 1944, ar 1añ Panzerarmee renet gant ar Generaloberst Hans-Valentin Hube a oa savet diwar pevar c'horfad, tri anezho o vezañ Korfadoù Panzer (an 8vet Panzer gant ar 1añ divizion Panzergrenadier). Ouzhpenn ar re-se e oa ivez unvezioù dafariñ ar Pevare Panzer Arme divizion, unvezioù dezougen, izili an Aozadur Todt, reoù polis, damsoudardel ha liammet gant ar 1añ Panzerarmee. En holl e oa e-tro 220 000 soudard met 43 zank hag 50 kanol emgefreek nemetken. En desped da-se e oa memestra ar strollad stourm galloudusañ a oa er Strollad Arme Su dindan urzhioù ar Generalfeldmarschall Erich von Manstein. An IIIe Korfad Panzer a oa bet o kemer perzh e stourmoù garv e-pad Emgann Godell Korsun-Cherkassy.
San Marco Evangelista
San Marco Evangelista  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Anthus australis
Anthus australis a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.
N'eo ket anavezet Anthus australis evel ur gwir spesad hant holl skiantourien dre ma sell lod anezhe outañ evel un isspesad d'ar sidan kentrek (Anthus novaeseelandiae).
Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
Kavan (disheñvelout)
Kavan a c'hall bezañ meur a dra:
Askorn uheñvel
thumb|250px|Askorn uheñvel an den
An askorn uheñvel pe askorn an teod eo askorn nemetañ ar skeledenn ha n'eo ket koublet gant eskern all. Emañ a-us d'ar c'harloc'henn en araog ar gouzoug, dindan diaz an teod.
En den
Pemp pezh a ya d'ober an askorn uheñvel : ar c'horf, ar c'herniel bras hag ar c'herniel bihan. Liammet eo e arc'hwelioù (pe kefridioù) gant ar vouezh hag ar c'hlukañ.
Meur a gigenn eus ar garvan zo stag outañ hag ivez kigennoù a dalc'h ha fiñv an teod, ar c'harloc'henn hag ar c'hargadenn. E penn ar c'herniel bras eo stag migorn skoed ar c'harloc'henn (an aval-gouzoug) p'emañ penn ar c'herniel bihan stag ouzh stilhonoù an askorn ividig.
N'hall an askorn uheñvel bezañ torret nemet gant ur gwask kreñv ha padus. Er vezegiezh-lezenn e prou ur marv gant an tag.
StG44
Ar Sturmgewehr 44 pe StG44, "an arm korventenn", a zo ur fuzuilh-arsailh bet sevenet ha produet gant Alamagn an Trede Reich e-kerzh an Eil brezel-bed adal ar bloavezh 1942.
Gwelet e vez anezhañ evel ar c'hentañ fuzuilh-argad modern. Ar bolodoù a zo re 7,92 × 33 mm.
A-wechoù e vez adkvet an anv MP-43 pe MP-44 o tont d'eus ar ger Alaman Maschinenpistole.
Istor ar Sturmgewerh 44
Sevenet ha produet ez eo bet gant an embregerezh C. G. Haenel Waffen und Fahrradfabrik.
Proviñsoù istorel Sveden
Proviñsoù Sveden hiziv n'o deus ken nemet un dalvoudegezh istorel ha sevenadurel. A bouez bras int bet koulskoude en istor ar vro.
Ailano
Ailano  zo ur gumun e proviñs Caserta.
Proviñsoù istorel Sveden
Proviñsoù
E meur a yezh e vez graet gant an anvioù latin, aesoc'h da lenn ha da zistagañ d'ar re n'int ket svedegerien. Neuze e vez lâret 'Scania' e-lec'h Skåne.
StG44
Istor ar Sturmgewerh 44
Ken sur ha ken dedennus e oa ar fuzuilh-arsailh STG44 ma roas awen don d'an ijinour Mic'hail Kalachnikov evit e arm an AK-47.
Tro 500 000 arm a zo bet produet gant 200 000 anezho d'an nebeutañ a na vint biken implijet gant Alamagn an Trede Reich.
Goude an Eil brezel-bed ez eo bet adimplijet gant an arme ruz ur wech dinazifiet (tennet an holl roudoù simboloù Nazi war an arm).
Alexandre Millerand
Alexandre Millerand, bet ganet e Pariz d'an 10 a viz C'hwevrer 1859 hag aet da Anaon e Versailhez (Seine-et-Oise d'ar mare-se) d'ar 7 a viz Ebrel 1943, a oa ur politikour gall.
Dilennet da unnekvet prezidant ar republik (da vare an Trede Republik c'hall) d'an 23 a viz Gwengolo 1920, kaset en devoa e garg da benn vat betek an 11 a viz Mezheven 1924.
Barr-livañ
Ur barr-livañ zo ur benveg da livañ, da dresañ ha da skrivañ, anezhañ un troad e koad hag ur seurt broust dalc'het er penn gant un envez pe ur fret. A bep seurt mentoù, stummoù ha danvezioù a zo.
Strollad Arme Su
Ar Strollad Arme Su (Alamaneg: Heeresgruppe Süd) a oa anv daou strollad lu alaman e-pad an Eil Brezel-bed. Da zigentañ e oa bet implijet an anv e miz Gwengolo 1939 e-pad aloubadeg Polonia, gant harp ar Strollad Arme Norzh. E penn ar Strollad Arme Su e oa Gerd von Rundstedt hag Erich von Manstein. Daou vloaz war-lerc'h, ar Strollad Arme Su a oa unan eus an tri lu alaman a oa bet kefridiet gant an oberiadur-brezel Barbarossa. Pal pennañ ar Strollad Arme Su a oa aloubiñ Ukraina hag ar gêr-benn Kiev.
Barr-livañ
Livouriezh
Servijout a ra d'an arzour livour da arloañ pentur pe werniz, ouzh lien un daolenn an aliesañ (pe koad, maen...). Implijet e vez ar barroù-livañ berr o zroad da livañ dre zour pe dre eoul hag ar re hir o zroad da livañ dre eoul pe dre akrilik. E koad gwerniset pe vezell moullet e vezont. O broust a c'hall bezañ graet e blev sebelinez naturel pe gevanaozel, e nilon, e reun pe e gwiennoù kevanaoz. Renket eo o mentoù gant niverennoù.
Strollad Arme Su
Oberiadur brezel Barbarossa
Ukraina a oa mammenn diazez ar greanterezh hag ar mengleuzierezh soviedel. Ouzhpenn-se e oa douaroù aes da c'hounit evit ar beizanted. Gant selloù Hitler e oant douaroù rediet evit al Lebensraum ('lec'h bevañs'). Ar Strollad Arme Su en devoa da vont etrezek ar stêr Volga, tagañ strolladoù lu an Arme Ruz ha naetaat an hent evit ar Strollad Arme Norzh hag ar Strollad Arme Kreiz hag evel-se aesaat an traoù dezho war o hent war-zu Leningrad ha Moskov.
Kloued
thumb|right|280px|Kloued bleuniet thumb|270px|right|Una alambrada rural.
Agnes von Krusenstjerna
Agnes von Krusenstjerna (1894-1940) a oa ur skrivagnerez svedek.
Kloued
Ur gloued zo un aozadur koad pe mein lakaet en-dro d'un dachenn, da verkañ harzoù ur berc'henniezh alies, ha da virout ouzh tud pe loened da vont enni.
Marc'h-kornek askellek
Ur marc'h-kornek askellek zo ul loen mojennel diwar ur marc'h-kornek hag ur marc'h askellek, e doare Pegasos.
Rouantelezh Araokania ha Patagonia
Rouantelezh Araokania ha Patagonia zo ur rouantelezh zo bet klasket sevel e Patagonia e dibenn an gant un anvanturour gall, Antoine de Tounens, harped gant pennoù ar bobl Mapuche, er su d'ar stêr Biobío, e douaroù a zo da Chile hag Arc'hantina hiriv. Perquenco e oa ar gêr-benn.
Istor
An Araokaned, pe Mapuched,a oa ur bobl a veve diwar labour an douar hag ar sevel loened. Stourmed o devoa ouzh an Inkaed ha goude ouzh ar Spagnoled. Derc'hel penn a raent ouzh gouarnamant Chili a deuas a-benn d'o dastum e mirvaoù goude mareadoù « peoc'helaat Araokania » kaset en 1880. Hiziv e vije 600 000 Mapuche e Chile ha 300 000 en Arc'hantina.
La Tombe
Istor
Embannet e oa bet e Gil Blas an 29 a viz Gouhere 1884, sinet Maufrigneuse.
Adembannet e oa bet 1912 en dastumad dalif Misti gant Paul Ollendorff.
E 1967 e oa bet adembannet gant Le Livre de poche.
An danevell
E bered Béziers emañ ar gward Vincent o paouez tapout an alvokad Courbataille a-greiz ma oa o tizouarañ korf ur vaouez yaouank...
Sessa Aurunca
Sessa Aurunca zo ur gumun italian e proviñs Caserta.
Zoetrop
Ur zoetrop, diwar ar gerioù gresianek ζωή zôê "buhez" ha τρόπος tropos "tro", zo un ardivink a ro kammzerc'h ar fiñv dre lakaat skeudennoù difiñv da zibunañ buan. Savet eo diwar ur granenn toullet he c'hostez gant faoutoù a-zerc'h. War tu diabarzh ar granenn ez eus ur vandenn warni un heuliad skeudennoù. Pa vez lakaet ar granenn da dreiñ e sell an arvesterion ouzh ar skeudennoù dre ar faoutoù. Dibun ar faoutoù a vir ouzh ar skeudennoù a zispisaat ; dre dizh an dibun-se e teu kammzerc'h ar fiñv. Ar c'hentañ doare d'ober tresadennoù-bev eo ar zoetrop.
Istor
Ar c'hoshañ zoetrop a zo deuet betek ennomp a voe fardet war-dro ar bloavezh 180 GJK gant an ijinour Sinaat Ting Huan diwar un ardivink da skignañ ezañs ; "An duellenn da lakaat an hunvreoù da wirion" eo troidigezh e anv sinaek.
An Dædalum ne reas ket berzh kent ar bloavezh 1867, pa voe breouet gant ar Saoz Milton Bradley hag an Amerikan William F. Lincoln ; hemañ diwezhañ a zilezas an anv Dædalum hag a zistroas da "zoetrop".
Paul Doumer
Joseph Athanase Paul Doumer, bet ganet d'an 22 a viz Meurzh 1857 en Orlhac (Cantal) hag aet da Anaon d'ar 7 a viz Mae 1932 e Pariz, a oa ur politikour gall.
Dilennet da drizekvet prezidant ar republik (da vare an Trede Republik c'hall) d'an 13 a viz Mae 1931, kaset en devoa e garg da benn vat betek ar 7 a viz Mae 1932, hag eñ drouklazhet gant Paul Gorgulov, divroad rusian yaouank anezhañ.
Zoetrop
Istor
Dilezet e voe ar zoetrop gant an dud pa voe ijinet ar praksinoskop gant ar Gall Charles-Émile Reynaud (1844-1918) e 1877, rak skedusoc'h ha spisoc'h e oa e skeudennoù. E 1889 e voe ijinet ar film gweñv evit al luc'hskeudennerezh gant an Amerikan George Eastman (1854-1932), ar pezh a roas tu da rollañ kalz skeudennoù war ur ganell hepken. Pa ne c'halle ar zoetrop diskouez nemet 15 skeudenn d'ar muiañ e roas ijinadenn G. Eastman an tu da welet heuliadoù hiroc'h.
Er bloavezhioù 1860 e voe ijinet bannañ skeudennoù fiñvus war ur voger dre ur zoetrop hag ul letern hud. Adalek 1880 e voe graet heñvel gant praksinoskopoù.
E 1895 e voe ganet ar sinema, ha dilezet e voe ar zoetrop gant an dud neuze.
Hêrezh
Dilezet e voe ar zoetrop, met disoñjet ne voe ket, pa'z eus bet staliet reoù nevez tost da gant vloaz goude ganedigezh ar sinema.
E 1980 e stalias ar filmaozer amerikan Bill Brand (ganet e 1949) ur zoetrop a-linenn e metro kêr New York. War kae un arsav dilezet anvet Myrtle Avenue e lakaas sevel ur voger enni 228 faout, un daolenn livet gant an dorn a-drek pep hini anezho. Gwelet ur film a ra ar veajourien pa dremen un tren dirak an oberenn anvet Masstransiscope gant hec'h aozer. Nevesaet e voe e 2008. Meur a zeoskop a-linenn zo bet staliet e lec'h all abaoe gant arzourion ha gant daranverion.
Joshua Spodek, un astrofizikour yaouank, a ijinas un doare zoetrop a-linenn a voe staliet e miz Gwengolo 2001 e metro Atlanta a-benn diskouez daranverezh d'ar veajourion. Dre ziabarzh ez eo sklêrijennet ar zoetrop-se a-hed 300 m, gant ugent skeudenn dre eilenn. Buan e voe adtapet ar meizad-se gant kêrioù all er Stadoù-Unanet (Los Angeles, Washington, D.C.), en Azia (Hong Kong, Tokyo) hag en Europa (Budapest, Kiev).
E deroù ar bloavezhioù 1970 ez erruas er bolzioù-c'hoari ur c'hoari anvet Killer Shark, graet gant ar gompagnunezh japanat Sega diwar ar film hollvrudet Jaws gant Steven Spielberg. Dav e oa lakaat ur pezh-moneiz er mekanik evit gallout lazhañ melloù rinkined gant ur fuzuilh. Bloaz goude ar c'hoarioù video kentañ ne oa Killer Shark nemet ur zoetrop kuzhet en un armel heñvel ouzh re all ar bolzioù. C'hoari mekanikel diwezhañ Sega e voe hennezh.
E 2008 e voe savet ar Bravia-drome, ur zoetrop dek metr e dreuzkiz ha dek ton e bouez, evit ar gompagnunezh Sony e felle dezhi brudañ he zeknologiezh nevez. Diskouez a ra 64 skeudenn eus ar c'hoarier melldroad brazilian Kaká. Ar brasañ zoetrop er bed eo hervez an aozadur Guinness World Records.
Alvignano
Alvignano  zo ur gumun e proviñs Caserta.
La Loggia
La Loggia zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Lessonia (evned)
Lessonia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855), da zougen bri d'ar skiantour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
Spesadoù
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika.
Sophie von Fersen
Sophie Piper, pe Eva Sophie von Fersen (1757-1816 Schloss Löfstad‎), a oa ur gontez svedat hag un dimezell a enor gant rouanez Sveden. Brudet eo dreist-holl dre ma oa mignonez vras d'ar rouanez Hedvig Elisabet Charlotta av Holstein-Gottorp‎, a skrivas un deizlevr dediet dezhi.
He buhez
Merc'h e oa d'ar c'hont Axel von Fersen an Henañ ha d'e bried, ar gontez Hedvig Catharina De la Gardie (1732–1800). C'hoar e oa da Axel von Fersen ar Yaouankañ, brudet dre e vignoniezh gant ar rouanez c'hall Marie-Antoinette Bro-C'hall, ha da Hedvig Eleonora von Fersen, kontez Klinckowström. Nizez e oa d'ar gontez skiantourez Eva Ekeblad. Keniterv e oa d'an div c'hoar-mañ: Augusta von Fersen, kontez Löwenhielm, serc'h da Dug Sudermania, an hini a vo roueet hag anvet Karl XIII, ha da Ulrika von Fersen, baronez von Höpken.
En 1774 e oa 17 vloaz pan eas gant he mamm hag un dornad tud all, dibabet mat, eus al lez, da zegemer ar briñsez danat Hedvig Elisabet Charlotta av Holstein-Gottorp‎ a oa o tegouezhout e Sveden da zimeziñ d'an dug Karl, breur d'ar roue Gustav III. Mignonezed bras e teuas an div blac'h yaouank da vezañ.
Brudet eo evel unan eus koantenned lez ar roue Gustav III.
E 1774 e voe goulennet dorn Sophie gant an Dug Fredrik Adolf Sveden, breur yaouankañ ar roue. Kent-se, e 1770, e oa bet ar priñs o c'houlenn dorn Ulrika von Fersen, ha kaset, seven, da stoupa. He zad a lakaas berz war an eured, rak ne felle ket dezhañ stagañ e diegezh ouzh hini ar roue. Sophie hag he zad o devoa aon e vije mezhekaet gant ar roue hag e vamm ha ne oant tomm ouzh an eured-se. Kaoz a voe eus un taol-arnod da skrapañ ar goantenn a vije bet aet da fall abalamour ma voe diskulietan afer gant ar briñsez Hedvig Elisabet Charlotta av Holstein-Gottorp. En 1777 e timezas Sophie d'ar c'hont Adolf Ludwig Piper (1750–1795), kambellan ar roue, eus un tiegezh a orin alaman. Marteze ne oa graet an eured nemet evit digalonekaat ar Priñs Fredrik Adolf Sveden. Hervez an istorour Crusenstolpe, paotr ar gwalldeodadoù, e tisplije Frederik Adolf da Sophie, ha ne gave ket anezhañ gwall fur a spered. Kement-se avat n'eo ket splann pa lenner skridoù he zad ha re ar briñsez Hedvig Elisabet Charlotta.