cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jean Baptiste Camille de Canclaux
Kemer a reas perzh e koulzadoù peoc'hidigezh Vande ha Breizh e 1792-1794 ; trec'h e voe en Emgann Kergidu.
Lionel Floch
Lionel Floch, bet ganet e Kemper e 1895 hag aet d'an Anaon e 1972, a oa ul livour, un engravour ha un tresour breizhat.
Eulemur cinereiceps
Annez
Brosezat eo e gevred Madagaskar, e-barzh un takad klozet etre ar stêrioù Manampatrana ha Mananara.
Algeciras
An anv
Dont a ra an anv Algeciras eus an anv arabek a voe roet d'ar gêr pa voe aloubet ledenez Iberia gant ar Vuzulmaned : الجزيرة الخضراء al-jazīra al-khadrā, "an Enezenn C'hlas".
Lionel Floch
Mab e oa d'un ofiser a vor. Deskard e voe da d/Théophile Deyrolle e Konk-Kerne, ha mignon da v/Max Jacob ha da Jean Moulin.
Sevenadur Oldowai
Sevenadur Oldowai zo ur prantad ag Henoadvezh koshañ ar maen hag a ra dave d'un henijinerezh ar vein eeun-tre: bili benet.
Lec'hiadur ha termenadur
Donet a ra anv ar sevenadur-se a lec'hiennoù henoniel kaniennoù Olduvai e Tanzania. Da gentañ pa raed get an anv "sevenadur Oldowai" ne raed dave nemet da ijinerezhioù kozh etre 1,8 ha 1,6 milion a vleadoù ha lec'hiet e reter Afrika. Hiziv-an-deiz e c'hell gober dave da ijinerezhioù arall lec'hiet e-maez ag Afrika ha koshoc'h evit ar sevenadur Acheulean. Neoazh, evit pezh a sell douzh Europa e komzer a sevenadur Abbeville evit mennegiñ henijinerezhioù o daouduegoù gros savet kent re ar sevenadur Acheulean.
Teknikoù
Kemeret e veze bili a veze stummet buan-ha-buan e stumm binvioù é tennañ skolpennoù àr un tu (chopper) pe daou (chopping tool).
Piv e oa artizaned sevenadur Oldowai?
Ar relegoù kavet e-tal binvioù sevenadur Oldowai zo re Australopithecus boisei hag Homo habilis.
Blantyre
thumb|Lec'hiadur Blantyre e Malawi thumb Blantyre eo eil kêr vrasañ Malawi ha kreizenn genwerzhel ar vro. Pennlec'h rannvro ar Su ha distrig Blantyre eo.
Savet e voe Blantyre e 1876 gant misionerien eus Iliz Bro-Skos hag anvet diwar ar gêr a-anv ganti. Hervez niveradeg 2008 e oa 661 256 a dud o chom enni.
Iolanda
Iolanda pe Jolanda zo un anv-badez italianek.
Hybris
An hybris ( ὕβρις e gregach) zo ur meizad a denn da emzalc'h an dud a ziskouez lorc'h divuzul gwelet evel un dae ouzh an doueed, hag a gas an den da wall fin. .
Arondisamant Rodez
Arondisamant Rodez zo unan eus arondisamantoù an departamant gall  Aveyron, e kreisteiz an Torosad Kreiz. Kêr Rodez eo ar pennlec'h, anezhi kêr-benn proviñs kozh Rouergue.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Rodez e 23 c'hanton (betek 2014) hag e 139 c'humun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Aveyron d'ar 1 a viz Genver 2017. 79 kumun zo en arondisamant Rodez bremañ.
Aerodramus
Aerodramus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1906 gant an evnoniour stadunanat Harry Church Oberholser (1870-1963).
Eizh isspesad ha hanter-kant (58) en holl.
Gallgasaouriezh
Adalek amzervezh ar roue gall Loeiz XIV dreist-holl, gant Freuzadeg Pfalz (e 1674) hag arigrap Pfalz (e 1689), a spontas hag a heugas Europa neuze, e krogas an enebiezh vras etre Alamagn ha Gall, ha ne reas nemet kreskiñ betek an Eil Brezel-bed.
Ma voe degemeret mat an dispac'h gall en Alamagn e-touez an dud a breder da gentañ, e troas an dud a-enep Bro-C'hall pa voe aloubet ar vro gant armeoù Napoleone Buonaparte. ... Disteraet kalz eo an enebiezh-se abaoe ar bloavezhioù 1960, hag aet da get zoken e-touez ar yaouankizoù. Koulskoude e sav en-dro tan ar c'hallgasaouriezh bep an amzer e kazetennoù zo, evel er sizhunieg Der Spiegel a ra anv bep an amzer eus ar selbsternannte Grande Nation (« Broad veur emanvet »).
Goude Brezel an Inizi Maloù e teuas martoloded saoz da ober freuz ha reuz da Vrest, en ur huchal Exocet, anv an obuzoù-nij a oa bet gwerzhet gant Bro-C'hall da Arc'hantina hag a oa bet distrujet gante meur a lestr saoz ha lazhet meur a vartolod.
E saozneg e vez graet frogs, froggies eus ar C'hallaoued war zigarez ma tebrfent gleskered. Diwar se ez eus bet gwelet enskrivadurioù war mogerioù e Breizh ma lenned Frogs out, war batrom ar Brits out a veze kavet war mogerioù Iwerzhon.
Dister eo ar c'hallgasaouriezh en Iwerzhon, ur santad a vez laosket gant ar Saozon peurvuiañ, ampartoc'h da c'hoapaat Bro-C'hall. Koulskoude, dre fent, e kaver pennadoù goapaus e kazetennoù zo a-wechoù. Kentañ tro ma voe manifestet a-enep Bro-C'hall e oa pa voe skubet skipailh Iwerzhon er-maez eus kib mell-droad ar bed gant ar melldroader gall Thierry Henri.
Bec'h a vez a-wechoù etre stad Kanada ha proviñs Kebek, hag alies diwar-benn lec'h ar galleg evel yezh ofisiel.
An disfiz ouzh Bro-C'hall a vag lod eus tud Kebek a deufe eus dilez Kebek gant ar C'hallaoued en, goude Seziz Kebek e 1759. Lod a damall ivez d'ar C'hallaoued chom hep stourm ouzh ar saozneg ha leuskel ar galleg da vezañ saoznekaet, kontrol da emzalc'h Kebekiz. An disfiz-se eo a zo gaver en droienn « Maudits Français », ,.
E deroù an XIXvet kantved e voe aloubet Spagn gant armeoù Napoleon. Gant Emsavadeg an Dos de Mayo e krogas ur brezel-dieubiñ.
Al livour Francisco de Goya a reas meur a livadur diwar-benn an darvoudoù kriz-se.
thumb|200px|Golo al levrig 112 Gripes about the French, embannet goude e galleg evel Nos amis les Français
« 112 Gripes about the French » (e saozneg), pe Nos amis les Français, a oa ul levrig embannet en 1945 evit ar soudarded stadunanat, ennañ 112 goulenn ha respontoù da zisplegañ stad ar gevredigezh c'hall d'ar soudarded, souezhet o kavout tud hep soavon hag a zebre gleskered.
Bec'h a sav a-wechoù etre gallegerien Suis hag ar C'hallaoued a deu da labourat da Suis, hag a laerfe o labour diganto a-hervez.
Sant'Agata Feltria
Sant'Agata Feltria zo ur gumun en Italia, e Proviñs Rimini ha rannvro Emilia-Romagna.
Apate
Apate (e gregach Ἀπάτη) a oa doueez ar gaou hag an touell e relijion Hellaz kozh. Merc'h eo da Erebos ha Niks (an Noz), ha c'hoar eo d'an droukspered Dolos a sailhas e-maez boest Pandora. Enebet e oa ouzh Aleteia, ar wirionez.
Brezelioù Napoleon
Brezelioù amzervezh Napoleon, pe Brezelioù Napoleon dre verrdro, zo un heuliad brezelioù a c'hoarvezas en Europa p'edo Napoleone Buonaparte e penn Bro-C'hall. Darn anezho ne oant nemet un astenn d'ar brezelioù deuet war-lerc'h Dispac'h gall 1789, ha padout a rejont a-hed an Impalaeriezh c'hall kentañ. Dizemglev zo diwar-benn an deroù anezho. Darn a lavar e voent krog pa voe kemeret ar galloud gant ar jeneral Buonaparte, en miz Du 1799. Darn all a gav dezhe e kendalc'has brezelioù an Dispac'h gall betek en 1802, hag a gav dezho e krogas Brezelioù Napoleon pa voe diskleriet ar brezel entre Bro-C'hall hag ar Rouantelezh-Unanet en 1803, goude ar peoc'h berr a voe war-lerc'h feur-emglev Amiens (1802).
En desped d'an trec'h en diwezh war Napoleon, e voe trec'het pemp gwech ar c'henunaniezhioù savet a-enep dezhañ. Trec'h e voe Bro-C'hall:
Gant an trec'hioù-se e oa deuet an armeoù gall da grediñ ne oa arme all ebet evite, ha dreist-holl pa dostaas da gêr Moskou. Goude an emdennadeg eus Rusia, hag en desped d'an trec'hioù bihan, e voe faezhet Bro-C'hall gant ar c'hwec'hvet kenunaniezh en emgann Leipzig e 1813, hag ar seizhvet en Waterloo e 1815.
En holl d'an holl e voe lazhet entre 3,5 ha 6.5 milion a dud.
= Ar brezelioù =
Brezel ar C'hentañ Kenunaniezh, e 1809
Savet e voe goude deroù ar brezel : diskleriadur brezel da Aostria d'an 20 a viz Ebrel 1792, aloubadeg ar Brusianed goude da-heul manifesto Braunschweig (25 a viz Gouhere 1792). Goude embannet gant ar Gonvansion he c'hoant da gas an Dispac'h d'ar broioù all, goude aloubet Belgia hag an Izelvroioù gant an armeoù gall, ha da -heul dibennidigezh ar roue gall Loeiz XVI en miz Genver 1793, ez eas war-raok soudarded an Dispac'h trema ar stêr Schelde, ken e voe savet an unaniezh a-enep da Vro-C'hall etre ar broioù-mañ : Faezhet e voe ar Genunaniezh gant ar C'hallaoued en abeg d'an engalvadeg ha dre ma voe soudardet an holl geodedourien hag adaozet an arme evit ober ur benveg brezel efedus. En 1795 e voe staget an Izelvroioù aostrian (Belgia a vremañ) ouzh Bro-C'hall, ha Renania, ha krouet ar Republik Batav (19 a viz Genver 1795)
Brezel ar Pempet Kenunaniezh, e 1809
Trec'het e voe an arme c'hall en emgann Baylen. Neuze e teuas Napoleon da ren ar brezel. trec'h e voe war un arme saoz ha spagnol, ma rankas ar Saozon sachañ o skasoù eus ar vro.
Hogen neuze e krogas arme an Aostrianed da c'hoari er reter, ma rankas an impalaer gall kuitaat Spagn. Ne deuas ken en-dro. Siwazh dezhaén ne laoskas ket e wellañ ofisourien e Spagn, evel Davout e oant chomet e reter an impalaeriezh, ha da fall ez eas an traoù evit ar C'hallaoued pa voe anvet Arthur Wellesley, a vo dug Wellington, e penn an arme saoz e Spagn.
Ar Pempet Kenunaniezh
.
Menez Bismarck
Menez Bismarck zo ur menez greunvaenek e biz Zimbabwe.
Ergerzhet e voe ar menez hag an trowardroioù e 1872 gant ar beajour alaman Karl Mauch (-), hag anvet ar menez gantañ diwar-lerc'h anv ar c'hañseller alaman Otto von Bismarck.
William, Priñs Kembre
William, Priñs Kembre, (William Arthur Philip Louis), ganet d'an , a zo ur priñs eus Breizh-Veur. Mab eo da Charles III, Roue ar Rouantelezh-Unanet, ha d'e bried kentañ Diana Spencer, Priñsez Kembre. Breur henañ eo da Harry, Dug Sussex. Mab-bihan eo da Elesbed II ha da Philip, Dug Dinedin.
Dimezet eo da gCatherine Middleton abaoe 2011. Da zeiz e eured eo bet lakaet da zug Cambridge, kont Strathearn ha baron Carrickfergus gant Elesbed II. Pa deuas e zad da Roue e kemeras William an titloù roet d’e hêr hervez an hengoun: dug Rothesay, dug Kernev-Veur, ha priñs Kembre.
Pere Talrich
Pere Talrich, pe Pierre Talrich e galleg, (Serrallonga, 16 a viz Genver 1810 — Pariz, 28 a viz C'hwevrer 1889) a oa ur skrivagner eus Katalonia an Norzh, e katalaneg hag e galleg. Labourat a reas e Pariz evit ar gazetenn Le Siècle.
Hybris (mitologiezh)
Hybris (ὕϐρις Hybris en henc'hresianeg), zo un doueez, pe droukspered, eus gwengelouriezh Hellaz, hag alegorienn al lorc'h divuzul, an emzalc'h feuls, ha hini kement tra divuzul kenkoulz all.
E Roma e oa anvet Petulantia, hag e oa droukspered al lorc'h diskiant.
Rhuthun
Rhuthun zo ur gêr vihan e biz Kembre, ha pennlec'h Sir Ddinbych. poblet gant 5 218 a dud e 2001 (47% a baotred, 53% a verc'hed ; oad keitat 43 bloaz ; 42% a gembraegerien). Savet eo bet war un dorgenn, war ribl ar stêr Clwyd.
Blue Öyster Cult
Blue Öyster Cult, berraet alies e BÖC, zo ur strollad sonerezh heavy metal bet ganet e Long Island, e Stad New York er Stadoù-Unanet e 1971. Doare psychedelic rock o fladenn gentañ (1972) a voe deroù ur remzad a bad betek hiziv : 24 milion a bladennoù bet gwerzhet er bed a-bezh. Gant video o c'hanaouenn Burnin' for You e rojont lañs e 1981 da ziorroadur ha berzh ar video sonerezhel e sevenadur ar bobl. Hiziv an deiz e kendalc'h sonerezh Blue Öyster Cult d'ober berzh, koulz war al leurenn, er sinema, er skinwel, ar bruderezh hag an abadennoù sport zoken.
Gwellañ aozadur BÖC evit a sell ouzh ar berzh hag ar badelezh e oa Donald "Buck Dharma" Roeser (penngitarour, kan), Eric Bloom (pennkaner, gitar-lusk, klavieroù), Allen Lanier (pennklavieroù, gitaroù, kan), Joe Bouchard (gitar boud, kan) hag Albert Bouchard (toumperezh, toserezh). Er strollad a hiziv emañ D. Roeser hag E. Bloom bepred, koulz ha Jules Radino (toumperezh, toserezh), Richie Castellano (klavieroù, gitaroù, kan) ha Kasim Sulton (gitar boud).
Anv hag arouez
Eus ur varzhoneg bet savet er bloavezhioù 1960 gant ar gwazour-sonerion Sandy Pearlman (ganet e 1943 hag ur pozer evit BÖC) e teu an anv "Blue Oyster Cult". Un tamm eus e zastumad barzhonegoù The Soft Doctrines of Imaginos e oa, a roas danvez ha talbenn ar bladenn "Imaginos" e 1988. Er varzhoneg e oa Blue Oyster Cult ("Azeulerezh an Istrenn C'hlas") ur strollad ezdouariz e oa o fal sturiañ istor an Douar.
Gant an arzour Bill Gawlik e voe treset an arouez a zo war goloenn pep pladenn gant Blue Öyster Cult, e miz Genver 1972.
E mojennoù Hellaz kozh e oa ar groaz krogek arouez Kronos, tad Zeus ; arouez ar plom, unan eus ar metaloù pounnerañ, eo en alkimiezh. Abalamour da gement-se ha da son dibarek gitaroù BÖC e tivizas S. Pearlman ober heavy metal eus sonerezh ar strollad, ur rummad bet ijinet gant ar buruteller Mike Saunders e-kerzh ar bloavezhioù 1970. Er wengelouriezh roman e oa ar groaz krogek arouez an doue Sadorn (Kronos) ha hini ar blanedenn.
Ur wech hepken e voe moullet an anv "The Blue Öyster Cult", war goloenn an eil pladenn, Tyranny and Mutation (1973)
1967-1971 : an deroù
E 1967 e oa eus izili BÖC ur strollad eus Long Island anvet Soft White Underbelly ("Kof-bihan gwenn blot"), un anv bet tapet gant Sandy Pearlman diwar deskrivadur Italia gant Winston Churchill e-kerzh an Eil Brezel-bed. Ouzhpenn Donald "Buck Dharma" Roeser, Allen Lanier hag Albert Bouchard e oa Les Braunstein (pennkaner) hag Andrew Winters (gitar-boud). Adalek 1968 e fellas da Sandy Pearlman e vije Soft White Underbelly ar respont amerikan d'ar strollad saoz Black Sabbath. Pouezus e oa perzh S. Pearlman er strollad, pa gave leurennoù, kevradoù gant an tiez-embann, ha pa lakae e varzhonegoù da bozioù ar c'hanaouennoù ; pozer ivez e oa ar skrivagner Richard Meltzer, hag an daou a skrivas evit BÖC a-hed e remzad. Ur bladenn a voe enrollet e ti Elektra e 1968, ha mont kuit a reas Les Braunstein e 1969.
Llan-ddew
Llan-ddew pe Llanddew zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e kreisteiz Powys, e Sir Frycheiniog kozh. Emañ un tammig en hanternoz da gêr Aberhonddu.
Plom al Larzac
Plom al Larzac zo un enskrivadur galianek, eus ar bloavezh 100, hag a oa bet kavet e miz Eost 1983 en ur bez e La Vayssière, e L'Hospitalet-du-Larzac, en Aveyron.
San Leo
San Leo zo ur gumun en Italia, e Proviñs Rimini ha rannvro Emilia-Romagna.
Llan-ddew
Dismantroù ur voudenn-gastell zo, savet war-dro 1090 gant Roger Peyton. Ur manati keltiek a oa e Llan-ddew gwechall ha savet e voe diwezhatoc'h ur palez gant Eskob Tyddewi en. Gerallt Gymro a voe o vevañ ennañ pa oa arriagon Brycheiniog.
E 2011 e oa 232 a dud o chom e kumuniezh Llan-ddew ha 40 anezho a oa kembraegerien (17,5%).
Blue Öyster Cult
1967-1971 : an deroù
Eric Bloom, anezhañ ijinour son ar strollad, a erlerc'hias ouzh L. Braunstein e Soft White Underbelly. Goude burutelladennoù garv da heul un abadenn er sal Fillmore East e New York e tivizas S. Pearlman kemmañ anv ar strollad, a voe Oaxaca kent Stalk-Forrest Group, a enrollas ur bladenn e ti Elektra e 1970.
E 1971 e kemeras ar strollad an anv Blue Öyster Cult.
1971-1975 : ar bloavezhioù gwenn ha du
E 1972 e teuas pladenn gentañ BÖC er gouloù, dindan ur c'holoenn treset e gwenn ha du gant Bill Gawlik. Un degemer mat a voe graet dezhi, a-drugarez da donioù evel Then Came the Last Days of May, Stairway to the Stars ha Cities on Flame with Rock and Roll ; kregiñ a reas BÖC d'ober troiadoù gant Alice Cooper, The Byrds pe c'hoazh Mahavishnu Orchestra. E-kerzh an troiadoù ez enrollas BÖC un eil pladenn, Tyranny and Mutation, a voe embannet e 1973. Enni e kaver an ton The Red and the Black, anezhañ ur gentel all eus I'm on the Lamb But I Ain't No Sheep a zo er bladenn gentañ, bet buanaet ha gouestlet d'ar Royal Canadian Mounted Police. Tonioù brudet all eo Hot Rails to Hell, ha Baby Ice Dog ma kan Patti Smith gant Blue Öyster Cult evit ar wech kentañ. E 1974 e teuas ar bladenn Secret Treaties er-maez, a reas berzh a-drugarez da Dominance and Submission hag Astronomy ; gant Allen Bouchard ha Patti Smith e voe skrivet Career of Evil. Goude e droiadoù niverus hag e drede pladenn e voe BÖC pedet da seniñ war leurennoù brudet dre ar bed.
1975-1981 : ar berzh
Tremen 500 000 skouerenn eus On Your Feet or on Your Knees, kentañ pladenn BÖC bet enrollet war al leurenn, a voe gwerzhet e 1975.
E 1976 e voe embannet Agents of Fortune, a voe garedonet gant ar Bladenn Blatin (tremen 1 milion a skouerennoù en SUA), hag anvet e-touez ar "gwellañ pladennoù rock klasel" gant ar gelaouenn Q e Breizh-Veur e 2004. Hep mar e voe ar ganaouenn (Don't Fear) The Reaper an abeg da gement-se, pa zeuas da vout un ton klasel e bed ar rock 'n' roll. Tonioù meur all zo er bladenn, evel (This ain't) The Summer of Love hag E.T.I. (Extra-Terrestrial Intelligence), koulz ha The Revenge of Vera Gemini ma kan Patti Smith adarre. Evit an droiad e tivizas Blue Öyster Cult lakaat laser ouzhpenn ar gouleier war al leurenn, ar pezh a zegasas brud ouzhpenn dezho.
Da heul Agents of Fortune e voe Spectres e 1977, na reas ket ker bras ur berzh daoust d'an ton Godzilla a droas war ar chadennoù skingomz e-pad pell.
E 1978 e teuas un eil pladenn bet enrollet war al leurenn, Some Enchanted Evening, a droas da vout gwellañ pladenn Blue Öyster Cult hervez an dud, pa voe gwerzhet tremen 2 vilion skouerenn anezhi. Goude an taol-dis-se e tistroas Sandy Pearlman war e c'hiz, ha mont d'ober war-dro Black Sabbath. Ur gwazour eus an ti-embann EPIC, Tom Werman, a rae war-dro Cheap Trick ha Ted Nugent, a labouras evit ar bladenn Mirrors (1979), a voe ur c'hwitadenn genwerzhel. Skarzhet e voe T. Werman, hag erlerc'hiet ouzh Martin Birch, a rae war-dro Black Sabbath kent donedigezh S. Pearlman.
Dindan ren M. Birch e teuas ar bladenn Cultösaurus Erectus e 1980, a voe degemeret gwelloc'h c'hoazh e Breiz-Veur eget en SUA. Unan eus ar c'hanaouennoù, Black Blade, zo bet poziet gant ar skrivagner skiant-faltazi Michael Moorcock. Heuliet e voe ar bladenn gant un droiad a-gevret gant Black Sabbath, anvet Black and Blue Tour.
Gant Martin Birch ivez e voe kenderc'het ar bladenn Fire of Unknown Origin e 1981, enni an ton Burnin' for You bet skrivet gant D. Roeser (sonerezh) ha R. Meltzer (pozioù), ha Veteran of the Psychic War poziet gant M. Moorcock adarre. Da Bladenn Blatin ez eas ivez, ha Veteran of the Psychic War a voe arveret er film Heavy Metal, bet skignet adal ar 1añ a viz Eost 1981. Goude Fire of Unknown Origin e savas tabut etre an taboulinaouer Albert Bouchard hag ar peurrest eus ar strollad, hag erlerc'hiet e voe ouzh Rick Downey, a rae war-dro ar gouleier betek-henn.
1981-1987 : an diskar
Un trede pladenn bet enrollet war al leurenn, Extraterrestrial Live, a voe embannet e 1982, ha dindan ren Bruce Fairbairn e teuas The Revölution by Night e 1983, gant an ton Shooting Sharks bet skrivet gant B. Roeser ha Patti Smith. Goude ar bladenn-se ez eas Rick Downey kuit en ur lezel ur gador c'houllo dirak an toumperezh. Da-geñver un droiad e Kalifornia e voe bodet BÖC en-dro e miz C'hwevrer 1985 : Albert's Return e voe lesanvet an droiad-se, pa zistroas Albert Bouchard da daboulinaouer evit ar wech — evit ur wech hepken, ar pezh na oa ket bet komprenet gantañ ; kuitaat BÖC a reas adarre goude an droiad, heuliet gant Allen Lanier prestik goude. Ne voe na taboulinaouer na klavierour er strollad neuze.
Gant daou soner all e teuas BÖC a-benn da echuiñ ar bladenn Club Ninja (1985), a voe ur c'hwitadenn genwerzhel. Goude un droiad en Alamagn ez eas Joe Bouchard kuit gant e c'hitar-boud, ha goap a voe graet eus Two Öyster Cult pa ne chome nemet Donald Roeser hag Eric Bloom er strollad. Ret e voe dezho paouez da enrollañ ha da seniñ war al leurenn neuze.
1987-bremañ : Imaginos ha troiadoù
Dihuniñ a reas Blue Öyster Cult pa voe kinniget d'ar strollad ober un droiad en Hellaz en hañv 1987. Ouzhpenn D. Roeser hag E. Bloom e voe Allen Lanier adarre, gant Jon Rogers ouzh ar gitar-boud ha Ron Riddle ouzh an toumperezh.
Goude bout kuitaet BÖC en devoa Albert Bouchard labouret pemp bloavezh-pad war ur bladenn awenet gant The Soft Doctrines of Imaginos Sandy Pearlman ; nac'hañ a reas an ti Columbia Records embann Imaginos evel ur bladenn gant A. Bouchard hepken, met dont a reas S. Pearlman a-benn da gendrechiñ Columbia d'e embann evel ur bladenn gant Blue Öyster Cult, ar pezh a voe graet e 1988. Daoust d'ar burutelladennoù bout mat ha d'an droiad Imaginos e voe un hanter c'hwitadenn genwerzhel, dreist-holl abalamour ma ne voe ket brudet gant an ti-embann. Pa voe CBS Records, ti-meur Columbia, adprenet gant Sony da vout Sony Music Entertainment e voe skarzhet BÖC eus ar merk Columbia Records.
1998-2002 : enrollañ adarre
E dibenn ar bloavezhioù 1990 e sinas Blue Öyster Cult ur gevrat gant CMC Records (a voe prenet diwezhatoc'h gant ar gompagnunezh breizhveurek Sanctuary Records, a embann Black Sabbath hag Iron Maiden), hag a gendalc'has d'ober troiadoù.
Div bladenn a voe embannet d'ar mare-se : Heaven's Forbid e 1998 ha Curse of the Hidden Mirror (2001 ; ar skrivagner skiant-faltazi John Shirley a sinas pozioù en div. Ur bladenn all, enrollet war al leurenn hag anvet A Long Day's Night a zeuas er-maez e 2002, gant un DVD.
Dizemglev zo bet abaoe etre BÖC ha Sanctuary Records, ha n'en deus embanner ebet er mare-mañ.
Levezon
En abeg d'o son dibarek ha da liesded o labour en deus Blue Öyster Cult levezonet kalz strolladoù war lies tachenn, Metallica ha moe. en o zouez.
Meur a don gant BÖC zo bet sonet war al leurenn gant arzourion all a bep doare : (Don't Fear) The Reaper evel-just, ha Burnin' for You, Godzilla, hag all. Meur a strollad punk rock a anzav bout bet levezonet gant BÖC.
Sevenadur Acheulean
An Acheulean, pe ar sevenadur Acheulean, zo ur prantad ag Henoadvezh koshañ ar maen hag a ra dave d'ur greanterezh ar benañ mein hag a ya da heul sevenadur Oldowai.
Anv
Donet a ra anv ar sevenadur-se ag anv ur c'harter ag Amiens, Saint-Acheul, ul lec'hienn henoniel. Klevet e vez /aʃøl/ ha neket /akøl/, ne skriver ket "akeulean" enta.
Orin ha skignadur
Ganet eo an Acheulean e reter Afrika àr-dro 1,76 milion a vleadoù pa oa sevenadur Oldowai àr e dalaroù. Skignañ a reas er Reter-Nesañ, en Azia en he fezh hag en Europa. En Europa e kemer plas sevenadur Abbeville (anv sevenadur Oldowai en Europa) etre 500 000 ha 300 000 vlez kent hon amzer.
Piv e oa artizaned ar sevenadur Acheulean?
Ar relegoù kavet e-tal binvioù ar sevenadur Acheulean zo re Paranthropus robustus, Homo ergaster pe Homo erectus en Afrika (prantadoù koshañ), Homo erectus hag Homo heidelbergensis en Eurazia (prantadoù diwezhañ).
Mestroniañ an tan
Ar fed heverkañ ag an Acheulean eo "doñvadur" an tan get Homo erectus en Europa (oaledoù Menez-Dregan e Breizh da skouer).
Eulemur collaris
Eulemur collaris a zo ur spesad primated eus kerentiad al Lemuridae.
Gwechall e veze sellet outañ evel un isspesad (Eulemur fulvus collaris) eus Eulemur fulvus.
Casas
Casas zo un anv-lec'h spagnolek stank e proviñsoù zo e Spagn.
Eulemur collaris
Annez
Brosezat eo e gevred Madagaskar.
Mzuzu
thumb|150px|Lec'hiadur Mzuzu thumb|Ur straed e Mzuzu Mzuzu eo trede kêr vrasañ Malawi, goude Lilongwe ha Blantyre. 133 968 annezad a oa enni e 2008.
Binn Chaorach
Binn Chaorach (pe Beenkeragh e saozneg) zo ur menez eus Iwerzhon, an eil menez uhelañ er vro goude Corrán Tuathail, gant 1,008 metr uhelder.
Altkirch
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Altkirchois anezho e galleg.
Binn Chaorach
Emañ e-kichen Corrán Tuathail, en aradennad Na Cruacha Dubha, e kontelezh Ciarraí.
Arba (Friuli-Venezia Giulia)
Arba zo ur gumun eus  Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Morciano di Romagna
Morciano di Romagna zo ur gumun en Italia, e Proviñs Rimini ha rannvro Emilia-Romagna.
Zoppola
Zoppola zo ur gumun eus  Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
L'Atalante
L'Atalante zo ur film gallek, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour gall Jean Vigo e 1934 : ar film hir nemetañ bet sevenet gant Jean Vigo (1905-1934) a varvas nebeut amzer war-lerc'h, skoet gant ur septikemiezh.
Diwar-benn titl ar film
E 1932 e oa deuet er-maez Parlami d'amore Mariù, ur sonenn kanet gant Vittorio De Sica er film Gli uomini, che mascalzoni... (sevenet gant Mario Camerini). Azasaet e galleg gant André de Badet e reas berzh bras ar ganaouenn e Bro-C'hall pa voe kanet e 1933 gant Lys Gauty, kemmet he zitl e Le Chaland qui passe. Dre ma tremene o film e metoù ar bageerezh e kavas fin ar broduourien tennañ splet eus ar ganaouenn vrudet ha setu ma voe cheñchet anv ar film e Le Chaland qui passe e-pad un nebeud mizvezhioù... kent distreiñ d'an titl orin.
Teruel
Teruel (distaget [] e spagnoleg) zo ur gêr eus Aragon, e Spagn, ha kêr-benn Proviñs Teruel. E 2014 e oa 35,675 a dud o vevañ enni.
Kalet eo an hin er c'horn-se eus Spagn, yen-sklas an amzer er goañv ha tomm-gor en hañv. Anavezet eo Teruel evel "kêr ar mudéjar" abalamour d'an tiez e-leizh a zo bet savet er c'hiz-se, hervez savouriezh Muzulmaned Al-Andalus. Lakaet eo bet an hollad savadurioù-se, e Teruel ha kêrioù all en Aragon, war roll lec'hiennoù glad ar bed gant UNESCO. Emañ Teruel en ur rannvro veneziek, e 915 metr uhelder, ha digenvez a-walc'h. E-touez kêrioù-penn proviñsoù Spagn ez eo Teruel an hini vihanañ er vro hag an hini nemeti ha n'eo ket liammet ouzh Madrid gant un hent-houarn.
Chapel Sant Gweltaz (Bizhui-an-Dour)
Chapel Sant Gweltaz zo ur chapel katolik e kumun Bizhui-an-Dour, er Morbihan.
Istor
Hervez ar vojenn, ar misioner kembread Sant Gweltaz hag e ziskibl sant Bieuzi a gavas repu eno e 538 en ur vougev lec'hiet war vord ar stêr Blavezh e-kichen Bizhui-an-Dour. Staliet war ur pennhir hag a oa a gozh un oppidom galian ha goude-se vicus roman Sulim lec'h ma oa azeulet an doueez pagan Isis pe Venus. En desped d'o buhez manac'h, an dud tro-war-dro a zeue niverus da welet ar peniti staliet er roc'h. Ouzhpenn-se e teuas menec'h all eus abati Rewiz evit adkavout an abad Gweltaz.
Al lec'h-se a zeuas da vezañ neuze ul lec'h-pediñ. Er e teuas ar chapel da vezañ ur prioldi, ur skourr eus abati Rewiz betek ar Reveulzi C'hall. Ar chapel hanter vougeviek a-hiziv a zo bet adsavet kalzik en XIXvet kantved ; adsavet e voe ar voger su da skouer e 1810 ha brasaet ar chapel e 1837 war-zu ar c'hornôg evit kaout un eil tamm dezhi, marteze ar sakristiri.
Brezel Viêt Nam
Brezel Viêt Nam, e vietnameg Chiến tranh Việt Nam, pe Eil brezel Indez-Sina, pe c'hoazh Brezel da dalañ ouzh Amerika (e vietnameg Kháng chiến chống Mỹ) a vez graet eus ar brezel a reas e reuz e-pad prantad ar Brezel Yen, e broioù Viêt Nam, Laos ha Kambodia, etre ar 1añ a viz Du 1955 ha kouezhadenn Saigon d'an 30 a viz Ebrel 1975. Brezel a zo bet etre Republik Demokratel Viêt Nam, en norzh (harpet gant an URSS, Sina hag he c'hevredidi komunour) ha Republik Viêt Nam er su (harpet gant ar Stadoù-Unanet hag o c'hevredidi enepkomunour). Heuliañ a ra Kentañ brezel Indez-Sina (1946-1954) kollet gant ar C'hallaoued en Dien Bien Phu. Padout a reas hogos 20 vloaz, hag ar Stadoù-Unanet a gemeras perzh ennañ betek 1973. Astenn a reas ar brezel er broioù amezek, o lakaat ar brezel diabarzh e Laos d'ober e reuz gwashoc'h c'hoazh. E fin ar brezel e 1975 e oa aet an teir bro da Stadoù komunour.
Anvioù brezel Vietnam
Hir ha don ez eo bet brezel Vietnam setu ma z'eo ganet kalz a c'heriaoueg liammet kren gant ar brezel 'se. Dre ma z'eus bet un toullad a vrezelioù en Indez-Sina e vez kavet anvioù kendeuzet gant ar re a gemeras perzh eni da simplaat ar gompren d'eus peseurt brezel a vez kaoz.
Armanhac
Armanhac (Armagnac e galleg) zo ur vro istorel eus Okitania, etre ar stêrioù Adour ha Garona.
Brezel Viêt Nam
Anvioù brezel Vietnam
Evit ar Vietnamiz ez eo "Chiến tranh Việt Nam" (Brezel ar Viêt Nam) pe "Kháng chiến chống Mỹ" (Brezel talañ ouzh Amerika).
Armanhac
Hiziv an deiz eo rannet Armanhac etre departamantoù Landes ha Gers. Ur vro a labour-douar eo ha brudet eo an odivi a vez graet eno, an Armagnac.
Brezel Viêt Nam
Anvioù brezel Vietnam
E-kostez an Amerikaned e vezo adkavet an anvioù "Brezel Viêt Nam" (Vietnam War) pe "Eil brezel Indez-Sina" (Second Indochina War ) pe "Vietnam Conflict" pe c'hoazh evit an ez-soudarded "The Nam".
Armanhac
Istor
Savet e voe kontelezh Armanhac e 960. E barr he brud e voe er hag er. Neuze e oa meur a gontelezh all e dalc'h aotrouien Armanhac : Rodés, Comenge, Charolais. Staget e voe kontelezh Armanhac ouzh Kurunenn Bro-C'hall dre deir gwech: da gentañ e 1481, da eil e 1607, gant Herri IV, asambles gant Navarra, Perigord..., da drede e 1751.
Brezel Viêt Nam
Geriaoueg Brezel Vietnam
Un hir a vrezel ez eo bet gant anvioù spis-tre : gwelet ar pennad Geriaoueg Brezel Vietnam.
Armanhac
Anvioù-lec'h
Kavout a reer ar ger Armanhac pe Armagnac en anv meur a gumun eus ar vro :
Brezel Viêt Nam
Istor brezel Vietnam
Evit talañ ouzh oberiantoù-kuzh ar Viet Cong e voe kaset da benn an oberiadur brezel Ranch Hand oc'h implijout ar c'hontammer Orañjez un arm kimiek. Ne ra forzh ar goust al lu Amerikan a fell dezhi bezañ trec'h.
A-feur ma voe dipitet hag enebet pobl Amerika ouzh brezel Vietnam e krogas mare vietnamizadur ar brezel gant engouestl troadegiezh lu Amerika o vont war vihanaat ha leuskel lu su Vietnam da genderc'hel gant ar stourm enep-komunour e-unanig. Memes ma'z eo bet sinet skrid-emglev peoc'h Pariz gant an holl duioù engouestlet er brezel d'ar 27 a viz Genver 1973 e kendalc'has ar brezel dizehan.
Algirdas Brazauskas
Algirdas Mykolas Brazauskas (22 Gwengolo 1932 – 26 Mezheven 2010) a oa prezidant Lituania eus 1993 da 1998 ha kentañ ministr e vro eus 2001 da 2006.
Brezel Viêt Nam
Ar Stadoù-Unanet o kuitaat brezel Vietnam (1973-1975)
Dre nerzh al lusk enebet da brezel Vietnam er Stadoù-unanet ha peurest bed ar C'hornôg, o welet enepsevenadur ar bloavezhioù 1960 o vont war fonusaat, e baouezhas an engouestl eeun soudardel Amerikan. D'ar 15 a viz eost 1973 e vez votet Case–Church Amendment gant Kendalc'h Ar Stadoù-Unanet. Difenn a ra d'al lu Amerikan da genderc'hel gant brezeliañ er Vietnam, Laos ha Kambodia paneveken aotre Kendalc'h ar Stadoù-Unanet d'ar Brezidant.
Algirdas Brazauskas
E penn Strollad Komunour Lituania (Lietuvos Komunistų Partija) e oa pa oa Lituania en Unvaniezh Soviedel c'hoazh (1988–1989). Bez' e voe e penn ar Seimas, parlamant Lituania, eus miz Du 1992 betek miz C'hwevrer 1993, war-lerc'h Vytautas Landsbergis, ha dilennet e voe da brezidant goude, e 1993. Daoust ma seller outañ, alies, evel ur politiker breinet gant an arc'hant, e voe anvet da gentañ ministr eus miz Gouere 2001 betek miz Mezheven 2006.
San Giorgio della Richinvelda
San Giorgio della Richinvelda zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Norderney
Norderney (distaget [] en alamaneg ; Nörderneei en alamaneg-izel, distaget [] ; Nordeneach e frizeg) zo unan eus Inizi Friz ar Reter, en Alamagn, en arvor Mor an Hanternoz. Emañ etre Juist, er c'hornôg, ha Baltrum, er reter. Ur gumun eo ivez, e distrig Aurich, e stad Niedersachsen. En em astenn a ra enez Norderney a-hed 14 km ha 26,3 km2 eo he gorread. Bez' eo an dekvet enezenn vrasañ en Alamagn. Annezet eo gant war-dro 5 845 a dud (e 2013).
Qwant
Qwant zo un embregerezh gall savet gant un arbennigour war ar surentez anvet Éric Leandri, ar poster arc'hant Jean Manuel Rozan hag an arbennigour war ar c'hefluskerioù enklask Patrick Constant e 2011. Lañset eo bet o lusker enklask anvet Qwant e miz Gouhere 2013. Hervez an embregerezh ne vez ket spiet implijerien ar c'heflusker, ne glask ket implij titouroù enklaskoù an implijer evit kinnig dezhañ lec'hiennoù internet evit chom hep trapañ an implijerien en ur bed internet hervez o flijadurioù.
Norderney
Ul lodenn vras eus an enezenn zo e Park Broadel Wattenmeer. Gallout a reer mont d'an enezenn eus an douar-bras, war-bouez bigi a loc'h eus porzh Norden.
Eulemur coronatus
Annez
Brosezat eo e hanternoz Madagaskar.
Qwant
Ar c'heflusker a gresk buan hervez an niver a implijerien, un 10 milion a enklaskoù a vez graet drezañ bemdez. Un 50 milion a dud a vez bep miz ha dre ar bed oc'h immplij Qwant. Teir lec'hienn liammet gant Qwant a zesach an dud dreist-holl : ar bajenn diazez, ur stumm 'lite' hag ur stumm 'Qwant Junior' ur c'heflusker evit ar vugale hag a guzh an titouroù chalus evite.
Casas de Don Antonio
Casas de Don Antonio zo ur gumun eus Proviñs  Cáceres e Spagn.
Qwant
E miz Meurzh 2017, pennadoù kazetenniñ a embanne e oa disoc'hoù ar c'heflusker Qwant reoù tostik-tost eus re ar c'heflusker enklask Bing, er-maez eus Bro-C'hall hag Alamagn. Qwant en deus kadarnaet implij rouedad bruderezh Bing.
Empanada
An empanada a zo ur meuz eus Galiza, Bro-Spagn, Portugal ha Suamerika. Kig pe besked pe vioù pe fourmaj-laezh pe legumaj a vez lakaet e-barzh un dourtenn graet gant toaz.
Galiza ha Portugal
E Galiza ha Portugal ez eo an empanada ur pastez bras, ennañ toun pe sardin pe voru pe lounezhennoù moc'h pe chorizo, mesket gant tomatez, ognon ha kignen. Ur wech poazh e vez troc'het a dammoù bihan.
Arc'hantina
Da vare ar C'horaiz e vez fardet "empanadas de Cuaresma", toun pe gig-rinkined enno.
Tucumán
Er proviñs-se e vez Festival Broadel an Empanada bep bloaz e miz Gwengolo e kêr Famaillá.
Dyssebeia
Dyssebeia (Δυσσέβεια), pe Dyssebia (Δυσσέβια), e oa anv doueez hag alegorienn an Dizeoliezh e Henc'hres, enebet ouzh Eusebeia, doueez an Deoliezh.
Inizi Coco
Inizi Coco a zo un enezeg e biz Meurvor Indez er-maez da Vyanmar.
Dyssebeia
Mamm e oa da Hybris, hervez Aesc'hulos.
Brezel Viêt Nam
Dibenn brezel Vietnam
Aet e oa an trec'h gant an norzh, ha kuitaet e voe Indez-Sina gant an Amerikaned dindan ur stumm feukus ha stroñs evit pobl Amerika o welet skeudennoù tec'hadenn an Amerikaned ha lod Vietnamianiz d'eus kannadur ar Stadoù-Unanet e Saigon. D'an 30 a viz ebrel 1975 da 3 eur hanter diouzh an abardaez ez eo echu gant Vietnam ar su gant kouezhadenn Saigon. Embannet e voe ur gouarnamant komunour e su ar vro ha staget ouzh norzh d'an 2 a viz gouere 1976 d'ober Republik Sokialour Viêt Nam.
Milionoù a boat-people a glask terc'hout ar vro e-pad an dek vloaz war-lerc'h 250 000 anezho a zo aet da anaon war vor hervez Komiserdi meur ar vroadoù-unanet d'ar repuidi.
Feukus da vat ez eo bet brezel Vietnam d'ar bobl amerikan ha peurrest ar bed ha kemet-mañ dre meur a abeg:
Ar sinema ha brezel Vietnam
Diaes ez eo bet gant ar sinema da vont etrezek brezel Vietnam. An nebeut a filmoù betek ar bloavezhioù 1970 a oa reoù propaganda arc'hantouet gant al lu amerikan. Adal ar bloavezhioù 1970 e grogo saverien filmoù kalonek da vont etrezek ur sell gwirion war ar brezel 'se met hep harp arc'hant ha prest dafar brezel an arme stadunanat (The Deer Hunter, Apocalypse Now). Er bloavezhioù 1980 e grogo ul lod film da vont etrezek brezel Vietnam gant ur sell broadelour-tre ar re 'se a vezo sikouret kalz gant al lu amerikan (Rambo II, We were soldiers).
Ur stirad skinwel a zo bet war brezel Vietnam :
C'hoarioù video ha Brezel Vietnam
C'hoarioù e-leizh o d'eus kroget da vezañ awenet gant Brezel Vietnam fin ar bloavezhioù 1990 ha penn-kentañ ar bloavezhioù 2000 araok e seblante bezañ diaes da lakaat aergelc'h ar brezel 'se da vezañ c'hoariet evel ma oa gant ar sinema da daolenniñ ar brezel 'se.
Casas del Monte
Casas del Monte zo ur gumun eus Proviñs Cáceres e Spagn.
San Martino al Tagliamento
San Martino al Tagliamento zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Kanton Thann
Kanton Thann zo ur c'hanton eus Elzas, en arondisamant Thann-Gebweiler, en departamant Haut-Rhin.
Kumunioù
11 kumun zo:
San Quirino
San Quirino zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Casas del Castañar
Casas del Castanar zo ur gumun eus Proviñs Cáceres e Spagn.
Casas de Don Gómez
Casas de Don Gómez zo ur gumun eus Proviñs  Cáceres e Spagn.
Casas de Miravete
Casas de Miravete zo ur gumun eus Proviñs  Cáceres e Spagn.
San Vito al Tagliamento
San Vito al Tagliamento zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Thann
Thann zo ur gumun en Elzas, e departamant ar Roen-Uhel hag er rannvro Elzas, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h kanton Thann hag arondisamant Thann-Gebweiler eo.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Thannois anezho e galleg.
Gerdarzh
Eus ar ger alamanek Tann, saprenn.
Kanton Altkirch
Kanton Altkirch zo ur c'hanton eus Elzas, en arondisamant Altkirch, en departamant Haut-Rhin.
Kumunioù
27 kumun zo er c'hanton:
Myrmotherula
Myrmotherula a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1858 gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad golvaneged warn-ugent a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, c'hwec'h isspesad ha tregont (36) dezhe en holl.
Rummatadur
Bez' e veze renket an dek spesad eus ar genad Epinecrophylla er genad-mañ betek 2006.
Bez' e veze renket an daou spesad eus ar genad Isleria er genad-mañ betek 2012.
Fiume Veneto
Fiume Veneto zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Sevenadur Aurignac
Sevenadur Aurignac zo ur sevenadur ragistorel a zeroù Henoadvezh diwezhañ ar maen, oberiant etre 39 ha 28 000 blez avamañ. Klotaat a ra ar sevenadur-mañ get donedigezh an den modern (Homo sapiens) e Kreiz-Europa hag en Europa ar C’hornôg. Anavout a reer roudoù sevenadur Aurignac a-drugarez da vinvioù askorn ha da vinvioù maen piaouel.
Orin an anv
Savet ez eus bet an anv « sevenadur Aurignac » e 1906 diàr henijinerezh ar vein mougev Aurignac (Haute-Garonne) bet furchet e 1860.
Hin hag endro
Monet a reas an hin àr washaat a-hed ar prantad amzer a yeas a zeroù ar sevenadur Aurignac da zeroù sevenadur Gravette. Yenoc’h ha sec’hoc’h e taas da vout. Kavet e veze loened geotdebrer: mammouted, frikorneged gloanek, kirvi-erc'h, roñsed, ejoned, moreganed,… ha kigdebrerion: arzhed, kazheged bras, bleizi, bleizi-broc'hed,…
Takad
Kavet ez eus bet elfennoù a sevenadur Aurignac e Sueuropa hag en Europa ar C’hornôg (hag en Altai zoken).
Henijinerezh ar vein hag an askorn
A-fet binvioù maen e kaver: Savet ez eus bet begoù sagaeioù o diazoù faoutet get ivor pe get brankoù kirvi-erc’h.
Arz
Brudet eo arz sevenadur Aurignac evit arz mougevel mougev Chauvet, koshañ roudoù taolennadurioù skeudennus. Setu ma soñj tud zo e oa tud sevenadur Aurignac (Homo sapiens kentañ en Europa) an arzourion gentañ. Neoazh, n’eus prouenn erbet n’o deus ket tud Neandertal (sevenadurioù Moustier ha Châtelperron) savet oberennoù arz e danvezioù kollidik. Arz ar ficherezh, anavet e sevenadur Châtelperron dija, zo bet diorret get tud sevenadur Aurignac : dent, kregin, ivor pe brankoù kirvi toullet. Meur a zelwenn, kizellet en ivor mammouted, a skeudenne tud pe loened, zo bet kavet. Unan ag ar re vrudetañ eo an “den leon”, kavet en Alamagn.
Casas de Millán
Casas de Millán zo ur gumun eus Proviñs Cáceres e Spagn.
Francesco di Assisi
Frañsez a Asiz
Landgraviezh Hessen
Landgraviezh Hessen (Landgrafschaft Hessen) a oa ul landgraviezh eus an Impalaeriezh santel roman adalek 1264 betek 1567, pa voe rannet etre mibien Philipp Iañ Hessen, Landgrav Hessen.
Mikalojus Konstantinas Čiurlionis
Mikalojus Konstantinas Čiurlionis, pe M. K. Čiurlionis, (Senoji Varėna, 22 Gwengolo 1875 - Varsovia, 10 Ebrel 1911) a oa ul livour ha sonaozour lituanat.
Kastell Reoz
Kastell Reoz a voe savet en war un uhelenn war ribl ar Gwilen, e kumun Reoz, er c'hreisteiz da Redon.
Mikalojus Konstantinas Čiurlionis
Evel sonaozour en deus savet ouzhpenn 250 pezh, anezho barzhonegoù sinfonek, kanadennoù pa pezhioù evit ar piano.
Landgraviezh Hessen
Istor
E deroù ar Grennamzer edo Hessen e-barzh Landgraviezh Thuringia, met goude Brezel Hêrezh Thuringia e tegouezhas etre daouarn mab Sophie of Thuringia, Dugez Brabant. Heinrich Iañ von Hessen, lesanvet Heinrich ar Bugel, a voe anvet da Landgrav Hessen en 1246. Etre 1458 ha 1500 e voe rannet al landgraviezh etre Hessen Uhel ha Hessen Izel.
Kastell Reoz
En amzer ar C'halianed hag ar Romaned dija e oa Reoz ul lec'h a bouez dre ma c'halled treuziñ ar Gwilen eno. Ur voudenn-gastell a oa war bord ar stêr er Grennamzer uhel. Eno e voe Alan Veur, roue Breizh, oc'h ober e annez, a lavarer, d'ar mare ma oa o vrezeliañ a-enep an Normaned, en. Dismantret e voe ar voudenn-gastell gant an Normaend en, met adsavet e voe ur c'hastell mein gant diskennidi Alan Veur diwezhatoc'h.
Mikalojus Konstantinas Čiurlionis
Evel livour en deus graet taolennoù difetis, a-raok ma voe kroget d'e ober gant Francis Picabia, a seller outañ evel unan eus ar c'hentañ livourien difetis modern. Sevel a reas alies "heuliadoù" taolennoù, evel teirzaolennoù, aozet evel pezhioù sonerezh (meur a "sonadenn" en deus graet da skouer, gant un daolenn anvet "Allegro", unan all anvet "Andante"...). Kalz eus e livadurioù a c'haller gwelet er Mirdi Broadel Arz Mikalojus Konstantinas Čiurlionis e Kaunas.
Landgraviezh Hessen
Istor
Kreskiñ a reas pouez Landgraviezh Hessen er XVIvet kantved gant Philipp Iañ Hessen (1504–1567), lesanvet Ar Madelezhus, pa gemeras ar relijion brotestant en 1524 ha pa glaskas sevel un unaniezh etre ar briñsed protestant all eveltañ. Pa varvas Philipp in 1567 e voe rannet Landgraviezh Hessen etre mibien e bried kentañ.
Kastell Reoz
Kavell tiegezh Reoz e voe ar c'hastell. Un tiegezh a bouez e oa e Breizh, en amzer-se. Kalz a zouaroù oa doa er parrezioù tro-dro Reoz (Alaer, Begaon, Glenneg, Fegerieg...) ha pelloc'h, e Roc'h-an-Argoed, en Azereg, e Malastred, e Donez... Yann IV Reoz (1447-1518) a oa e penn arme Breizh en emgann Sant-Albin-an-Hiliber e 1488. Er bloavezh-se ivez e voe distrujet ar c'hastell gant ar C'hallaoued, ha digant Anna Vreizh e resevas Yann IV ur sammad a 100 000 skoed aour evit adsevel e gastell, kenkoulz ha re Elven (kastell an Argoed), Ankiniz ha Roc'h-an-Argoed.
Mikalojus Konstantinas Čiurlionis
E Vilnius emañ Skol Vroadel Arz M. K. Čiurlionis, anvet evel-se en enor dezhañ. Un asteroidenn, 2420 Čiurlionis, zo bet anvet diwarnañ ivez.
Kastell Reoz
Annezet e voe ar c'hastell betek kreiz ar ha dilezet goude Brezel ar C’hevre, ha pa’z eas an tiegezh da get. Gant ar c'hardinal Richelieu e voe roet urzh d’e ziskar e 1629, met ne voe distrujet nemet tammoù mogerioù ha tourioù. Kouezhañ a reas an tour-meur e 1799, gant ur c'hren-douar. Hiziv an deiz ne chom nemet rivinoù anezhañ, e-kreiz ar gwez.
Mikalojus Konstantinas Čiurlionis
Taolennoù
1907 : Sonadenn an heol (Saulės sonata)
Anas albogularis
Anas albogularis a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Anatidae.
Boued
Bevañ a ra diwar artropoded ha blotviled dreist-holl.
Rummatadur
Sellet e veze outañ evel un isspesad da Anas gibberifrons kent.
Valvasone Arzene
Valvasone Arzene zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Mor ar Struj
Skrivet int bet etre 1965 ha 1970. Kontañ a reont buhez verr hag « adenkorfadurioù » unan eus ar penntud, Kiyoaki, en ur gontañ ivez tammoù eus buhez e vignon Honda. Adalek antronoz ar brezel etre bro Rus ha bro Japan, betek antronoz peuramerikanaet an Eil brezel bed, eo taolennet Japan an XX kantved, ar vourc’hizelezh hag ar vrientinelezh kornôkaet. Dont a ra titl an oberenn eus anv ur blaenenn ouelec’hel eus al Loar.
D’ar 25 a viz Du 1970, goude bezañ kaset an dornskrid d’e embanner, e oa en em lazhet Yukio Mishima e penngarter al lu japanat, hervez doare ar seppuku. Ar seurt emlazh-se zo meneget ha deskrivet e-barzh Kezeg Achapet, an eil tamm eus Mor ar Struj, ha muioc’h c’hoazh en danevell Karantez-Vro, dastumet e Marv e-kreiz an Hañv.
Diverradur
Teorienn an adenkorfadur, an hini a zo diazezet warni an oberenn, a lak tud disheñvel tre d’en em zaremprediñ en un doare soutil, met anat da Honda, an den a heulier e vuhez a-hed an oberenn.
Erc’h an Nevez-Amzer
An istor a gemer plas e Japan goude ar maread Meiji, trubuilhet gant levezon ar C’hornôg. Daou zen yaouank, Kiyoaki hag Honda, a zo mignoned vras, hag emañ Kiyoaki amourous-oc'h-amourous ouzh Satoko, a zo prometet d’ur priñs impalaerel. Kaset eo Kiyoaki d’an anaon gant e santimantoù, endra ma'z a Satoko d’ar gouent. Echuiñ a ra an tamm kentañ gant Kiyoaki o vervel, en ur lavarout da Honda : « Huñvreet em eus. Me az kwelo adarre. Her gouzout a ran. Dindan al lamm-dour. »
Kezeg Achapet
An eil tamm a gomañs er bloavezh 1932. Honda, dimezet, hag o vont war e 40 vloaz, a zo reizhour ‘ba’ Osaka. Soñj en deus eus e yaouankiz hag hini Kiyoaki, hag e teu da grediñ ez eo bet adenkorfet Kiyoaki war venez Miwa, e korf Isao, un ideeler o kehelañ an impalaer e-giz ma rae ar samouraied ravoltet e deroù ar maread Meiji. An den yaouank-se en em lak da stourm a-enep ar c’hapitalism ha kornôgadur e vro, hag a brepar gant studierion all un degouezhadenn evit « puraat » Japan diouzh e ensavadurioù direspet e-keñver an impalaer. Goude bezañ chomet berr en em lak da labourat diwar un degouezhadenn all : un drouklazh. En em lazhañ a ra dre seppuku war-lerc'h an trec’h.
Granville
Granville (distaget LFE: [ɡʁɑ̃vil] e galleg standart ha [ɡʁɑɔ̃vil] er vro) a zo ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Granville eo. Ur porzh mor eo hag a sko war bae Menez-Menez-ar-Mor hag ar c'hentañ porzh kregina eo er Frañs. Inizi Kalzenez a zo meret gant ar gumun.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: 28 den nann-soudard a varvas e Granville abalamour d'ar brezel, unan e miz Mae, daou warn-ugent e miz Even, an holl re-mañ a voe lazhet gant bombezadegoù ar Re Gevredet adalek ar 6 betek an 20, tri e miz Gouere hag unan e miz Du ; unan anezhe, Joseph Courtes e anv, a oa bet ganet e Kerbêr-Kilbignon.
Bez ar C'hommonwealth e bered Granville (St Paul) Communal Cemetery
Leviour e oa er 268 Skwadrenn eus ar Royal Canadian Air Force. E nijerez a gouezhas e donvor Granville d'an 30 a viz Gouere 1943 e-pad an Eil brezel-bed.
Armerzh
Ur porzh-mor eo Granville, troet war ar pesketa hag an douristelezh.
Cáceres
Cáceres zo un anv-lec'h spagnolek hag a gaver e meur a vro.
Pastez
Pastez a c'hell bezañ:
Tony Benn
Anthony Neil Wedgwood Benn, anavezetoc'h evel Tony Benn (3 a viz Ebrel 1925 – 14 a viz Meurzh 2014) a oa ur politikour saoz eus Strollad al Labour.
Ganet e voe e Londrez, mab d'ar politikour William Wedgwood Benn ha d'e wreg Margaret Eadie. Kenderv d'an aktourez Margaret Rutherford e oa. Studioù a reas en New College, en Oxford. Dimeziñ a reas e 1949 da Caroline Middleton DeCamp (marvet e 2000). E vab Hilary Benn zo politikour ivez.
Anavezet e oa Tony Benn evel unan eus an dud ar muiañ a-gleiz e Strollad al Labour. Embann a rae bezañ republikan ha meur a wech en doa savet e vouezh a-du gant Iwerzhon unanet hag a-enep ar brezelioù en Irak hag en Afghanistan.
Eusébio da Silva Ferreira
Eusébio da Silva Ferreira (pell anavezetoc'h evel Eusébio), bet ganet d'ar 25 a viz Genver 1942 e Lourenço Marques (Maputo a-vremañ e Mozambik) hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Genver 2014 e Lisbon (Portugal), a oa ur melldroader etrebroadel portugalat.
Kib vell-droad ar bed 1966
Kib vell-droad ar bed 1966 a zo ur gevezadeg-sport hag a oa bet dalc'het, evit an eizhvet gwech, e Bro-Saoz eus an 11 d'an 30 a viz Gouere 1966.
Ar pempvet gwech e oa da Gib ar bed bezañ aozet en Europa da-heul an dalc'h kent e Suamerika (Chile) e 1962.
Eusébio da Silva Ferreira
Kib vell-droad ar bed
Araoger e bost dezhañ war an dachenn, ar c'hoarier hep e bar-mañ n'en devoa kemeret perzh nemet en un dalc'h, hini 1966 bet aozet e Bro-Saoz : gant nav fal ez eas da wellañ paler ar genstrivadeg-se.
Pareto (Piemont)
Pareto (Parèj e piemonteg) zo ur gumun e proviñs Alessandria, e Piemonte, e hanternoz Italia.