cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Enez Sgitheanach
Gerdarzh
E 1549 e skrive Donald Munro, dean an inizi: "This Ile is callit Ellan Skiannach in Irish, that is to say in Inglish the wyngit Ile, be reason it has mony wyngis and pointis lyand furth fra it, throw the dividing of thir foirsaid Lochis".
Douaroniezh
1,656 km² dezhi, eil brasañ enezenn Bro-Skos eo Enez Sgitheanach war-lerc'h an hollad Leòdhas ha Na Hearadh. A-hed an aod e kaver ledenezioù ha plegoù-mor hag e-kreiz e sav torgennoù An Cuiltheann.
Al ledenezioù: Trotternish en hanternoz, Waternish, Duirinish, Minginish ha Strathaird er c'hornôg ha Sleat er c'hreisteiz.
An inizi tro-war-dro: Isay, Longay, Pabay, Ratharsair, Rònaigh, Scalpay, Soaigh ha Wiay.
Kêrioù
Port Rìgh eo ar gêr vrasañ en hanternoz, gant 1,960 a dud. E-touez ar c'hêrioù all emañ Cill Mo Luaig, Stafainn, Uig Dùn Bheagain An t-Ath Leathann, Ealgol, Armadal, Caol Acuinn (e-lec'h m'emañ ar pont a gas d'an douar bras).
Emgann Friedland
thumb| 300px
Un emgann bet gounezet gant lu Bonaparte war hini Rusia d'ar 14 Mezheven 1807 eo emgann Friedland.
Tortequesne
Tortequesne a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
.
Duilio Collutiis
Duilio Collutiis a zo bet ganet e 1976.
Mestrc'hoarier echedoù italian.
Mestr Etrebroadel eo.
Eric Cross
Eric Cross zo ur skrivagner eus Iwerzhon a oa ganet e 1905 e Newry e kontelezh Down. Aet e oa war ar studi da vezañ ijinour war ar gimiezh hag ez eas da labourat da Vro-Saoz. Dizoleiñ a reas er bloavezhioù 1930 e talvezfe al labour a rene hag hini tud all da zifraostañ an hent evit bezañ gouest da vrezeliñ gant viruzoù ha bakteri. Kuitaat a reas e labour ha mont da vevañ da gornôg Iwerzhon. Eno e prenas un ti-karr hag ur marc'h hag ez eas gantañ war an heñchoù.
Brudet eo abalamour m'en deus lakaet war ar paper istorioù ur c'hemener kozh, Timothy Buckley, ha kaozioù e wreg Anastasia (Ansty) a oa o chom e-kichen Gougane Barra e kontelezh Corcaigh. Embannet e oa da gentañ er gazetenn The Bell, e miz C'hwevrer 1941, ha goude e lakaas embann The tailor and Ansty e 1942 gant ur raklavar gant Frank O'Connor. Degemeret gant plijadur gant un nebeud burutellerien da gentañ. Buan avat e oa difennet al levr-se gant gouarnamant Éamon de Valera goude un abadenn daer e sened Iwerzhon, e 1943 abalamour ma oa dibrenn ha divergont al levr, sañset. Adembannet e oa levr Eric Cros goude 10 vloaz difenn hag aozet e oa evit ar c'hoariva gant O'Connor. Deuet eo da vezañ unan eus oberennoù klasel lennegezh Bro-Iwerzhon
Eric Cross en deus skrivet ivez Silence is golden, un dibab istorioù hag arnodskridoù. Aet eo da anaon e 1980.
Duilio Collutiis
2410 eo e renk Elo.
Kampion Italia an echedoù e Montecatini Terme e 2002.
Bearn
thumb|Banniel Bearn thumb|Kartenn a ziskouez Bearn en Okitania Bearn (Bearn pe Biarn en okitaneg; Béarn e galleg) zo ur vro dizalc'h kozh er Pireneoù a-raok dont da vezañ ur broviñs kozh eus Bro-C'hall. Pau eo ar gêr-benn (abaoe 1270, a-raok e oa Morlans). A-gevret gant an teir froviñs Lapurdi, Nafarroa Beherea, Zuberoa a ya d’ober Hanternoz Euskal Herria, ha gant un tamm bihan eus Gwaskogn, eo aet d’ober departamant ar Pireneoù-Atlantel (64).
En-dro da Vearn e kaver neuze hanternoz Euskadi pe Iparralde er c’hornôg, Lanneier Gwaskogn hag Armanhac en hanternoz, Bigorra er reter, hag Aragon (Spagn) er c’hreisteiz.
Fyereg
Ur yezh tchadek eus isskourr ar yezhoù fyerek eo ar fyereg (fyer pe fier) komzet gant tro-dro da 20.000-30.000 den e Plateau e Nigeria (1999).
Bearn
En e voe savet Beskontelezh Bearn a voe dizalc’h e-pad pell ha gant he moneiz dezhi. E 1485 e tremenas Bearn dindan aotrouniezh rouantelezh Navarra. E 1589 e teuas Herri Navarra da vezañ roue Bro-C’hall dindan an anv Herri IV, ha staget e voe Bearn ouzh ar rouantelezh c’hall dre un emglev sinet d’an 20 a viz Here 1620. E 1790 e voe savet departamant ar Pireneoù Izel, diwar Bearn ha lodenn hanternoz Euskadi.
16 Mezheven
Ganedigezhioù
thumb|150px|Stan Laurel thumb|150px|Tupac Shakur
Bearn
An doare gwaskoneg (ur rannyezh eus an okitaneg) a gomzer e Bearn zo anvet bearnés.
XIvet tierniezh Henegipt
Ren a reas an tierniezh war Deb e-pad ar I marevezh etre (eus war-dro 2150 a-raok J.-K. betek war-dro 1991 a-raok J.-K.). Hervez Manetho e oa bet enni 16 roue disheñvel a renas e-pad 43 bloaz. Kontroliet eo, avat, gant enskrivadurioù ha Listenn Roueel Turin a ziskouez ne oa bet nemet seizh roue hag a renas e-pad 143 bloaz.
Dindan an dierniezh-mañ e oa adunvanet Egipt hag e oa savet ar Rouantelezh krenn.
Kronologiezh faraoned an dierniezh
Gant un nomarc'h eus Teba, Intef Meur mab Inku, e oa bet diazezet. E meur a enskrivadur e kaver e añv met e vab Mentouhotep I a varner evel roue kentañ an diernelezh.
Un enskrivadur graet e-pad ren Intef II a ziskouez e oa an hini kentañ oc'h en em embann roue Egipt a-bezh. Abeg e oa an dra-se ur brezel hir gant an Xvet tierniezh a zalc'he Hierakleopolis. Aloubiñ a reas Intef Abidos met e-pad 14 bloavezh ren Mentouhotep II e oa faezhet tud Hierakleopolis.
Kreñvaat a reas an tierniezh levezon Egipt war Afrika hag ar Reter Krenn. N'eo ket sur abeg fin an dierniezh. Hervez an dielloù egiptat e oa seizh "bloaz goulou" goude marv Mentouhotep III. Kenglotañ a reont ouzh ren Mentouhotep IV. Darn vrasañ ar glaskourien a gred eo deut e vizir, Amenemhat e añv, da vezañ roue kentañ an diernelezh dindan anv Amenemhat I.
Dornbirn
Dornbirn (alemaneg: Dorebire) eo kêr vrasañ ha kreizenn c'hreanterezhel hag ekonomikel stad kevredet Vorarlberg, Aostria. Lec'hiet eo e traoñienn ar Roen e gwalarn ar rannvro.
Gevelliñ
Gevellet eo Dornbirn gant Kecskemét (Hungaria) ha Selestat (Elzas, Frañs).
Tambaseg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù fyerek eo an tambaseg (tambas, tambes pe tembis) komzet gant tro-dro da 8.000 den e stad Plateau e Nigeria (1999).
Avon Warwickshire
thumb|left|200px|Ar stêr Avon e [[Stratford-upon-Avon .]] thumb|right|200px|Ar stêr [[Havren hag hec'h adstêrioù, en o zouez Avon Warwickshire, a gember ganti e Tewkesbury.]]
An Avon, pe Avon Warwickshire abalamour da stêrioù all heñvelanvet, zo ur stêr eus ar Midlands e Bro-Saoz, anvet ivez e saozneg Upper Avon, pe Warwickshire Avon, pe Shakespeare's Avon abalamour ma tremen, goude Rugby ha Warwick, dre Stratford-upon-Avon, kêr c'henidik ar barzh meur, e Warwickshire.
154 km zo dezhi ha kejañ a ra gant ar stêr Havren e Tewkesbury.
Alfredo Pirucha
Alfredo Pirucha a zo un arzour galizat bet ganet e Sanxenxo (Proviñs Pontevedra – Galiza) e 1982. Kregiñ a reas gant e oberenn, dre zegouezh, er bloaz 2003, en e gêriadenn c’hinidik, a-raok mont war-zu Madrid, e-lec’h ma talc’has gant ar c’hrouiñ arzel da vout derc’h-derv e vuhez, ha ma teuas da gompren e c’hell al liverezh bout un doare da lakaat àr-wel nec’hamantoù an den, e santimantoù, e aon, ha ma c’helle kement tra a oa war e askre en em gavout livet. Diwar neuze e teuas a-benn da ziskouez e oberennoù e meur a boent eus geografiezh al ledenez evel Soria, Madrid, Bizkaia, Pontevedra, Lugo pe A Coruña. En deiz hiziv emañ o chom e Santiago de Compostela (Galiza).
War-fet tachenn an estetik e c’heller rannañ e labour e teir zachenn bennañ. Pep hini anezhe a zo disheñvel deus ar re all abalamour d’an implij deus diazezoù ha deus teknikoù disheñvel. An hini gentañ a c’heller kaout e-barzh oberennoù gant livioù flamm-tre, livet dreist-holl gant an dorn, hag harpet war objeioù evel tachoù, tournevisoù, spatulennoù... war tammoù bristol satinet. An eil strollad a gaver e-barzh toaloù a vent etre, livet gant an dorn ha gant gwisponoù, e-lec’h ma teu ar muiañ war-wel tonoù pastel ha treioù kreioñs, a ya da verkañ bevennoù ar skeudennoù. Er strollad diwezhañ e vez kavet pegadennoù graet diwar tammoù fotokopioù. E tout e oberennoù e kaver temoù pemdeziek evel ur garg vras a fent absurd, en amboaz da lakaat kenc’hoarzh a-dost da sevel gant ar publig.
Gresianeg Misti
Gresianeg Mist(h)i pe mist(h)ieg a zo anv ur rannyezh gresianek a-vremañ komzet e Mist(h)i (e gresianeg: Μιστί pe Μισθί, ur gêr vihan da su Kaisereia (Καισάρεια) (bremañ anvet Kayseri), kêrbenn ranndirel Kappadokia (Turkia).
Liammoù diavaez
Misthi, Cappadocia
Timbroù Kab ar Spi Mat
right|250px|thumb|Timbr tric’hornek trevadenn ar C’hab left|140px|thumb|Alegoria
Un drevadenn eus ar Rouantelezh Unanet e oa trevadenn Kab ar Spi Mat, e saozneg « Cape of Good Hope ». Etre 1853 ha 1904 ez eus bet embannet timbroù-post eno. Goude 1904 e vo implijet timbroù Suafrika.
Da vare ar brezel etre armeoù Bro-Saoz hag an annezidi Boer ez eus bet lakaet e gwerzh timbroù soulgarget :
Spekulaas
thumb|Spekulaas liessstummoù: bag, ti-feurm, olifant, marc'h right|thumb|200px|Spisoù implijet da fardañ spekulaas : pebr, kanell, jinjebr, tachoù-jenofl, kardamon ha muskadez Spekulaas (distaget [speky'laːs]), pe speculoos, a reer eus ur seurt gwispid a vez fardet ez-hengounel da vare Gouel Sant Nikolaz e Belgia (6 a viz Kerzu) hag en Izelvroioù (5 a viz Kerzu). Hiziv an deiz e kaver spekulaas a-hed ar bloaz. Gwispid tanav, strakus-tre ha rous eo ar spekulaas. Alies e vez un dresadenn (stag ouzh istor Sant Nikolaz) war-c'horre, padal eo plaen an tu dindan.
Abilene
Abilene zo anv meur a lec'h
Spekulaas
Meur a zisplegadenn a zo bet roet da anv ar gwispid-se. Marteze e teuje eus al latin speculum (melezour), abalamour d'an tresadennoù a weler ouzh ar gwispid. Marteze e teuje eus al latin speculator hag a raje dave neuze d'un eskop, pe da Sant Nikolaz. Specerij, hag a dalvez spis e nederlandeg, a c'hallfe bezañ un displegadenn ken gwir all.
E Hasselt (Belgia) e kaver ur seurt spekulaas dibar. Antonie Deplée, hag eñ baraer e Hasselt, a voe aotreet da werzhañ e spekulaas d'an 13 a viz Genver 1870.
En Alamagn e kaver Spekulatius. Gwispid hengounel eus Westfalia ha Rheinland-Pfalz int, hag heñvel-bras ouzh re Velgia ha re an Izelvroioù. Debret e vezont da vare Nedeleg dreist-holl.
Diskennred (yezhoniezh)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen diskennred pe diskennred tonennel (saoz.: downdrift) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ar fed ma c'hell mont live an tonennoù war izelaat pe war diskenn tamm-ha-tamm an eil ar-lerc'h eben hervez reolennoù resis e yezhoù enni tonennoù.
Jean-Michel Huon de Kermadec
Jean-Michel Huon de Kermadec (Yann-Vikael Huon Kermadeg, e brezhoneg) (Boc'harzh, 12 a viz Gwengolo 1748-Kaledonia-Nevez, 6 a viz Mae 1793) a oa ur moraer breizhat en.
E miz Gwengolo 1791 e oa kabiten war vourzh an Espérance, unan eus listri an eilamiral Antoine Bruny d'Entrecasteaux karget gant ar roue gall Loeiz XVI da gavout Jean-François de Lapérouse.
Klask-diglask a voe graet war aod Aostralia, hag er Meurvor Habask.
Kalz anvioù zo deuet diwar anv ar moraer breizhat:
Learc'hos
Learc'hos (henc'hresianeg : Λέαρχος, latinekaet e Learchus) e oa mab kentañ Ino, eil gwreg Athamas, roue Orc’homenos.
Mojenn
Hervez ur vojenn e voe lazhet Learc'hos dre fazi gant e dad Athamas, e-lec’h e vamm Ino, pa felle da Athamas, dallet gant ar fulor, kastizañ e eil gwreg abalamour m'he devoa heskinet e vugale diwar e wreg kentañ, Nefele hec'h anv. Tec'het e oa ar vugale-se, Friksos hag Helle, eus ar vro war gein ar maout askellek C'hrysomallos.
Eil doare
Hervez un doare all, ma oa bet lazhet ar bugel Learc'hos e oa bet lakaet droug da sevel er roue gant an doueez Hera, gwreg warizius Zeus, evel kastiz dre m'o doa savet Dionysos, a oa mab da Zeus ha Semele, a oa c'hoar da Ino.
Lennegezh
En Ifern ar barzh italianek Dante eo meneget ar vojenn evel skouer a fulor (Inf. XXX, 7-12).
Chiara Varotari
Chiara Varotari (Padova, 1584 – war-dro 1660 Venezia) a oa ul livourez italian, merc'h da Dario Varotari il Vecchio, livour ha tisavour, ha c'hoar da Alessandro Varotari, desket e Padova.
XXII tierniezh Henegipt
Kronologiezh faraoned an dierniezh
Dritte Zwischenzeit (Ägypten)
Chiara Varotari
Un emboltred ganti a zo war ziskouez e Mirdi Padova.
Aesc'hulos
Aesc'hulos (henc'hresianeg : Αἰσχύλος Aiskhúlos), a oa bet ganet en Eleusis en 526 kent J.K. ha marvet e Gela (Sikilia) e 456 kent J.K., a zo ur saver trajediennoù eus Henc'hres, ar c'hoshañ hini a zo deuet e oberenn betek ennomp.
Buhez
Ganet e oa Aesc'hulos en Eleusis en Attika, e lec'h ma veze lidet misterioù Eleusis, en un tiegezh brientinien. Gwelet a reas en e yaouankiz diwezh tirantelezh ar Beisistratided en Aten hag ar brezelioù medek. Kemer a reas perzh evel se en emgann Marathon (490) hag e hini Salamis e 480. Santout a reer levezon e anaoudegezh eus an emgannoù e lod eus e oberennoù evel Ar Bersed pe Ar Seizh enep Tebai. Kement-se avat n'eo ket disheñvel diouzh an holl geodedourien atenat a oa da gemer perzh er brezelioù paot a veze. Eñ e-unan, e-touez barzhed vras ar marevezh klasel, en deus bevet diorrodigezh demokratiezh Aten. Kavout a reer evel se er pezh-c'hoari anvet An aspederezed ar c'hentañ meneg a vefe deut betek ennomp eus ur « Galloud eus ar bobl ».
En ur pezh-c'hoari all, an Eumenidezed, e tanevell Aesc'hulos krouidigezh an Areiopagos, lez-varn karget da varn ar muntroù, ar pezh a seblant bezañ un doare da harpañ adreizhadenn Efialtes, e 462, a lakae galloudoù politikel an Areiopagos da dremen da Guzul ar Pemp-Kant). Prosezet e voe outañ d'ur mare bennak, a-hervez, abalamour m'en dije diskuliet sekredoù misterioù Eleusis, met dont a reas a-benn da vezañ gwennet. Goude savidigezh an Orestiezh, ez eas da Sirakuza, pedet gant an tiran Hieron. Lakaat a reas c'hoari eno ar Bersed hag e skrivas an Etnaed en enor d'ar geoded en doa digemeret anezhañ. Degas a ra en trajediennoù kemmoù zo vont da gemm o doare penn-da-benn. Da gentañ e oa un doare gwerz, ma veze danevellet pe drevezet dre jestroù kurioù un haroz bennak gant un aktour hepken. Daou aktour a vez lakaet gant Aesc'hulos war al leurenn, ar pezh a ro tu da zisplegañ an drama e-unan en un doare kempleshoc'h. Diwezhatoc'h ez eas da-heul Sofokles o lakaat tri aktour war un dro war al leurenn. Mervel a reas e Gela, e Sikilia, torret e benn, hervez ar vojenn, gant ur vaod a vije bet laosket da gouezhel war e benn moal gant ul labous preizh, en doa kredet e oa ur maen e oa.
Asantiñ a reas Magistrated Aten e vefe c'hoariet e bezhioù-c'hoari goude e varv, ar pezh a oa un enor dibaot.
Oberenn
Aesc'hulos en deus skrivet 73 pezh-c'hoari (pe 90, hervez mammennoù all) hag e 484 en doa gounezet e briz kentañ evit trajediennoù savet gantañ. Gounit a reas ar prizioù en Aten 13 gwezh en e vuhez. En e yaouankiz e kenstrive a-enep Pratinas, Frinikos ha Koerilos Aten, hag ur wezh arru koshoc'h gant Sofokles a drec'has anezhañ e 468.
Oberennoù anavezet
Seizh pezh-c'hoari hepken zo bet adkavet hag e ouzer e oa tennet 6 anezhe diouzh tetralogiezhioù o doa gounezet prizioù en Aten :
Oberennoù kollet
Ar pezhioù-se n'int ket ket adkavet, met e ouzer ez eus bet anezhe a-drugarez d'ar menegoù zo bet graet anezhe gant skrivagnerien all :
Miret ez eus bet ur bern arroudoù eus e oberennoù kollet. Bodet int bet gant Stefan Radt e trede levrenn Tragicorum Græcorum Fragmenta (Göttingen, 1984).
Ralf Iañ
Meur a zen zo bet anvet Ralf (pe Raoul) Iañ.
Sint-Martens-Latem
Sint-Martens-Latem (e galleg: Laethem-Saint-Martin) a zo ur gumun eus Flandrez Belgia e proviñs Reter-Flandrez.
1824
Diwar-benn bloavezh 1824 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1824
Impalaeriezh alaman
An Impalaeriezh alaman (Deutsches Reich en alamaneg) a zo un impalaeriezh bet savet e 1871 ha divodet e 1918. Ar c'hentañ stad vroadel alaman eo. Graet e vez Eil Impalaeriezh anezhi a-wechoù abalamour d'an Impalaeriezh santel roman german a vije an hini gentañ.
XXVvet tierniezh Henegipt
Kronologiezh faraoned an tierniezh
Dritte Zwischenzeit (Ägypten)
Impalaeriezh alaman
Ur c'hengevredad e oa, savet diwar Kengevredad Alamagn an Hanternoz, enni 22 a rouantelezhioù, teir republik, un « douar impalaerel», Elsaß-Lothringen (Elzas-Loren), dindan un Impalaer alaman, Gwilherm Iañ, hag a oa roue Prus. Savet e voe d'an 18 a viz Genver 1871 pa voe embannet diskleriadur Gwilherm Iañ e kastell Versailhez e Bro-C'hall, goude faezhet an armeoù gall e-pad Brezel 1870-1871. Echuet e voe d'an 9 a viz Du 1918 pa zilezas Gwilherm II ar galloud war-lerc'h ar Brezel-bed kentañ, ha diskleriadur Republik Weimar.
Stadoù kengevredet
Roll ar Stadoù a yae d'ober an impalaeriezh alaman :
Kanton Ticino
Kanton Ticino (Cantone Ticino en italianeg) a zo ur c'hanton eus Suis, an hini nemetañ hag a vefe an italianeg ar yezh ofisiel nemeti. Bellinzona eo ar gêr-benn, ha TI eo berradur an anv.
Carin
Carin zo un anv-badez svedek, deuet diwar Katherine, pe Katrin.
1682
Diwar-benn bloavezh 1682 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1682
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1682
XXVIIvet tierniezh Henegipt
Kronologiezh faraoned an dierniezh
Achemenidzi
241
994 Ab Urbe Condita = 241 goude J.-K.
Impalaeriezh roman
Timesitheus prefed ar Pretordi
Taged eo rannvroiù roman ar Reter (betek Antakya) gant Shapur Iñ, roue ar Bersed.
Emsav
Termenadur ar ger Emsav
An anvioù Emsav pe emsaver a vez graet eus aozadurioù pe tud o stourm a-gevret war un dachenn bennak: emsavioù politikel da gentañ, hogen emsav sevenadurel ivez, pe arzel zoken. Amañ e vo kaoz eus an emsav a ra war-dro danvez Breizh ha pergen ar brezhoneg a zo, evel ma vez gwelet en Istor an Emsav, elfenn diazez stourm an Emsav. An Emsav (distaget "em-zao" dre vras) a vez implijet evit termeniñ luskadoù politikel, en ur ster ledan-tre, a zo bet gwelet e Breizh abaoe dibenn an XIXvet kantved. Talvezout a ra evel en em sevel sonn adarre hag evel ar relèvement e galleg hag ar Risorgimento, luskad politikel italian an XIXvet kantved.
E dielloù al luskadoù brezhonek pennañ o deus klasket ren e brezhoneg ur venoziadeg klok da ziazezañ o obereriantiz politikel "Emsav Stadel Breizh" hag "Emsav Ar Bobl Vrezhon" e c'haller kavout termenadurioù heñvel a-walc'h ouzh hemañ :
"Evit parrat ouzh an dañjer marvus n'en em gav ar yezh vroadel - war var da steuziañ a-grenn, pezh a lakfe Breizh mont da get - ez eo bet savet an Emsav e deroù ar XXvet kantved. Bez ez eo an Emsav eta an danvez broad vrezhon nevez adkavet ganti ster hec'h istor hag adpiaouet ganti he c'hevala istorek ha pergen he yezh, gouest dre-se da aozañ ur gevredigezh hag ur stad vroadel nevez a grouo ur sevenadur broadel nevez el lec'h." (Imbourc'h, Kefridi ha tonkad Skol an Emsav, 1971, p.4)
Anv a zo bet ivez gant ESB pe EBV eus al "Ledemsav" da envel al luskadoù rannvroelour.
- termenadur ledan, sevenadurel, kevredigezhel : Metoù ar vretoned o stourm well-wazh evit Breizh emrenoc'h, Breizh Unvan, a-du gant brezhoneg ha zoken, evit lod, gant ar gallaoueg. Ur metoù eo, ur seurt 'familh', ha n'eo ket ur strollad.
An Emsav sevenadurel ez eo, derc'houezet dreist-holl gant Kuzul Sevenadurel Breizh.
Istor an Emsav
Amañ e vo anv eus istor an Emsav dre-vras, koulz sevenadurel, yezhel, ha n'eo ket politikel hepken rak, evel ma vo gwelet an arvez politikel en em ziskouezo da ziwezhañ e dibenn ar pezh a anvet ar c'hentañ Emsav.
Istor an Emsav n'emañ ket da zrouk-kemer evit istor ar boblañs vrezhon, rak kement-se a aparchant d'ar gkevredadouriezh.
Marevezhioù diforc'h a c'heller studiañ : amañ eo implijet ar marevezhioù boas, hogen ne oufed ket reiñ d'ar rannadur-se un dalvoudegezh c'hroñs.
An Emsav kentañ etre 1843 ha 1925
1. Eginadur an Emsav e penn kentañ an XIXvet kantved
E 1843 e voe savet an "Association Bretonne", anvet "Breuriezh Breizh" e dibenn ar c'hantved. E gwirionez ez eo kellidet goustadik an emsav a-dreuz ar chouanterezh, ar marevezh impalaerezhel gall hag adsavidigezh ar roueelezh e Pariz.
1. Ar Chalotez a gaver da gentañ. 2. Dibab dispac'hel ar yezh e deroù an naontekvet kantved. 3. Skoulmadur an darempredoù etrekeltiek en hanterenn gentan an 19vet kantved. 4. Pevare pennad : ar spered broadel o tiwanañ e-korf hanterenn gentañ an XIXvet kantved. 5 meizadur ar stourm evit ar yezh "hag arnod ar vrogarourion da genurzhian an Emsav sevenadurel en naontekvet kantved. 6 Eginadur an Emsav politikel e-kreiz an XIXvet kantved
E 1907 e voe sinet Emglev ar skrivagnerien
An trede Emsav
Adalek 1945 betek 1985.
1985 peogwir e verk daou droc'h a-bouez :
- gant badezadur ar Skolaj brezhonek kentañ gant anv Roparz Hemon ha dibab ar peurunvan da zoare-skrivañ nemeti en emsav Diwan e oa tizhet gant an Emsav ul live 'sirius' a fed kelennadurezh – kement-mañ penn-da-benn e linenn istorel Gwalarn ha skol Blistin - hag echu e voe er pleustr gant rendael hirbad an doare-skrivañ ;
- ur rummad nevez a stourmerien a gemer krog e ensavadurioù an Emsav, levezonet gant darvoudoù 1968 : distaolet e vo mui ouzh mui ar vroadelouriezh klasek, hini an eil Emsav evit kemer harp war ur gleizelouriezh o vont alies gant distaol ar feiz kristen. Ar bruderezh (pe, hervez lod, ar gealiadurezh) evit an Divyezhegezh a voe embannet ez ofisiel gant Kendiviz Diwan Landerne war "an Divyezhegezh en Europa" e 1985.
Razh-chinchilla
Ar razhed-chinchilla eo ar bronneged a ya d'ober ar c'herentiad Abrocomidae.
Karine
Karine zo un anv-badez gallek ha norvegek.
Razh-chinchilla
Bevañ a reont e Suamerika.
Belle
Belle zo un anv gallek hag a gaver e meur a lec'h ha meur a oberenn. Un anv-badez amerikanek eo ivez, roet er kantved dreist-holl.
Razh-korz bihan
Ar razh-korz bihan (Thryonomys gregorianus) zo ur bronneg krigner a vev e kreiz Afrika.
Jason
Jason zo un anv-badez saoznek, a orin gresianek, roet d'ar baotred.
Gerdarzh
Dont a ra eus an anv gresianek Iason, haroz mojenn ar maoutken aour.
Adstummoù
Kar e seblant bezañ an anv  Jacin, roet d'ar merc'hed, deuet e gwirionez eus an anv portugalek-spagnolek Jacinta, pe Jacinda, deuet eus an anv gresianek Hyacinth.
Rock 'n' roll
Ar rock 'n roll (svrivet rock and roll ha rock & roll ivez, "brañsellat ha ruilhal") zo un doare sonerezh a zo bet ganet e Stadoù-Unanet Amerika war-lerc'h an Eil brezel-bed, e deroù ar bloavezhioù 1950, goude ijinadenn ar gitar tredan. Dont a ra ar bomm rock 'n' roll eus luc'haj ar sonerien blues a rae an anv-se eus an darempredoù revel.
E deroù al luskad rock 'n' roll e veze savet tonioù diwar re ar blues sonet buanoc'h, evel ar ganaouenn That's All Right, Mama gant Arthur Crudup (1905-1974), pa voe kanet gant Elvis Presley (1935-1977). Abred avat e voe azasaet tonioù country music kanet buan, evel Jambalaya Hank Williams (1923-1953) hag a voe adkemeret gant Jerry Lee Lewis (1935-2022), pe Rock Around the Clock Bill Haley (1925-1981), a zo savet war ton Move It All Over Hank Williams.
E-keit-se e klaske ar yaouankizoù du ur sonerezh laouenoc'h eget ar blues, hag unan o lakafe da zañsal.
Istor
Ne vefe ket bet eus ar rock 'n' roll hep ijinadenn ar gitar tredan.
Ken abred ha 1911, da heul ijinadenn an amplaer elektronek, e voe breouet ur paker tredanwarellek evit ar piano ha forzh pe venveg-seniñ gant kerdin metalek. Gitaroù klev amplaet dre an ardivink-se a voe fardet gant ar soner hag ijinour Lloyd Loar (1886-1943) evit Gibson Guitar Corporation kent 1924. E 1928 e voe lakaet ur gitar klev amplaet war ar marc'had gant an embregerezh Stromberg-Voisinet e Chicago. E 1935 e voe breouet gant L. Loar ur paker tredanwerellek nevez, heñvel ouzh ar re a zo bremañ, "evit binvioù-seniñ dre gerdin evel ar gitar, ar vandolinenn, ar violin hag all".
Adalek ar bloavezhioù 1930 ivez e voe lakaet gitaroù tredan hep kef-dasson (solid body) war ar marc'had gant an embregerezhioù Audiovox ha Rickenbacker. Clarence Leonidas "Leo" Fender (1909-1991) ha Clayton Orr "Doc" Kaufmann (1901-1990) a lakaas er c'henwerzh o gitar tredan kentañ e 1950, ar Fender Esquire Solid-Body, a roas lañs d'ar rock 'n' roll er Stadoù-Unanet hag er bed a-bezh d'o heul. Kempred gant donedigezh ar gitar Fender war ar marc'had e voe al lazoù rock 'n' roll kentañ er Stadoù-Unanet. Ganto e voe kendeuzet ar blues, ar c'hountry hag ar jazz kent krouiñ nouspet is-rummad sonerezh rock a-hed dekvloaziadoù. An teir mammenn-se o-unan zo deveret diouzh meur a zoare sonerezh, en o zouez an tonioù hengounel deuet eus Afrika, Europa ha Suamerika, ha tonioù ar sonerezh klasel. Enbroidi deuet eus ar bed a-bezh en em stalias er Stadoù-Unanet en ur zegas o sonerezhioù hag o binvioù-seniñ. An holl levezonoù sevenadurel-se a lakaas ar Stadoù-Unanet da sturierien ar sonerezh-pobl betek bremañ.
Evit d'ar rock 'n' roll bezañ bet ganet er Stadoù-Unanet ne c'heller ket lavarout ez eo ur sonerezh rannvroel, pa ne c'heller ket kavout e orin e nep takad ; gant ar skingomz ez eo bet ganet e gwirionez, da gentañ dre abadennoù an disc-jockey a orin rus-ha-kembreat Albert James "Alan" Freed (1921-1965) a skignas rhythm and blues ha « rock 'n' roll » — gantañ e voe dibabet an anv — adalek Cleveland (Ohio) a-hed ar bloavezhioù 1950.
Stag c'hoazh ouzh doare swing ar sonerezh jazz sonet gant Benny Goodman (The King of Swing, 1909-1986) e oa al lazoù rock 'n' roll kentañ.
Spartaco Sarno
Spartaco Sarno a zo bet ganet e 1964.
Rock 'n' roll
Istor
En hevelep mare avat e voe ul luskad all hengouneloc'h, ar British Blues Boom, a grouas ar blues saoz diwar sonerezh Howlin' Wolf (1910-1976), Muddy Waters (1913-1983), B.B. King (1925-2015), Bo Diddley (1928-2008), Freddy King (1934-1976) ha Buddy Guy (bet ganet e 1936). E penn al luskad-se e voe Eric Clapton (bet ganet e 1945) ; goude endevout sonet gant John Mayall (bet ganet e 1933) hag al lazoù The Yardbirds, Cream, Blind Faith ha Derek & the Dominos e renas e respet dezhañ e-unan betek hiziv an deiz hag e troas da unan eus gitarourien bennañ ar blues hag ar rock 'n' roll. Ur gitarour hepken a voe par dezhañ e Londrez, ha stadunanat e oa : Jimi Hendrix (1942-1970), a voe ken kreñv all e levezon war ar rock 'n' roll koulz dre e stek hag e donioù.
Spartaco Sarno
Mestrc'hoarier echedoù italian eo.
Rock 'n' roll
Istor
Ne baouezas ket The Beatles a zegas kemmadennoù er roc'k 'n' roll a-hed ar bloavezhioù 1960 ; o albom Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (1967) a levezonas ar marc'hed betek dibenn ar bloavezhioù 1980. Diwar an albom-se e voe ganet al luskad progressive rock dre al lazoù Pink Floyd e 1965, Genesis e 1967 ha Yes e 1968.
Spartaco Sarno
Mestr Etrebroadel eo.
Rock 'n' roll
Istor
D'ar mare-se ivez e teuas war wel daou laz eus ar re bouezusañ en Istor ar rock 'n' roll : Led Zeppelin ha Black Sabbath, o-daou e 1968. Gant ar gitarour Jimmy Page (bet ganet e 1944) e voe krouet Led Zeppelin goude bezañ bet soner e studioioù ha bet lakaet da unan eus gwellañ sonerien gitar tredan a-viskoazh ; brudet e voe Led Zeppelin evit degas livioù nevez war ar blues ha reiñ lañs d'al luskad hard rock, tra ma voe krouet al luskad heavy metal gant Black Sabbath. Goude an darvoudoù sevenadurel ha politikel a c'hoarvezas e dibenn ar bloavezhioù 1960 (Summer of Love e San Francisco e 1967, trubuilhoù en Europa e 1968) e voe mantret un darn vras eus yaouankizoù ar bed : marvet e oa al luskad hippie, marvet ivez e oa Jimi Hendrix, Brian Jones (1942-1969, penn The Rolling Stones), Janis Joplin (1943-1970) ha Jim Morrison (1943-1971, The Doors) — an holl da 27 vloaz, ha ne oa bet dispac'h ebet. Ar rock 'n' roll avat a gendalc'has gant e hent, hag e dibenn an dekvloaziad e oa meur a luskad ennañ : progressive rock (The Beatles, The Beach Boys), hard rock (The Rolling Stones, The Who), heavy metal (Led Zeppelin, Black Sabbath, Deep Purple), blues rock (The Doors, Janis Joplin), country rock (Buffalo Springfield, The Byrds), southern rock (Lynyrd Skynyrd, ZZ Top) hag all, hag all, hep na glaskfe laz pe laz krouiñ un doare nevez ; ne raent nemet seniñ ar pezh a blije dezho tra ma veze peget liketennoù ouzh o c'hein gant ar c'hazetennerezh arbennik.
E dibenn an dekvloaziad e tiforc'has rock 'n' roll Breizh-Veur diouzh hini ar Stadoù-Unanet. Beuzet e voe Breizh-Veur el luskadoù punk rock (Sex Pistols, The Clash) ha new vave (Duran Duran, Spandau Ballet) tra ma chome ar Stadoù-Unanet feal da "ene" ar rock 'n' roll (Van Halen). Eus ar Rouantelezh-Unanet avat e teuas nevezadur al luskad hard rock er bloavezhioù 1980, a-drugarez d'al lazoù Iron Maiden, Judas Priest ha Motörhead ; buan e voent heuliet er Stadoù-Unanet gant Metallica, Slayer, Megadeath hag Anthrax, a droas nebeut-ha-nebeut an hard rock d'an trash metal. E dibenn an dekvloaziad e voe ganet an alternative rock en daou du eus ar Meurvor Atlantel, dre un distro d'ar pezh a veze anvet pop music er bloavezhioù 1960 : sonerezh eeun a c'heller seniñ aes ha tonioù a chom en eñvor an dud, evel re R.E.M. (SUA) ha The Cure (Bro-Saoz). Un doare son nevez a voe er Stadoù-Unanet da heul an alternative rock : al luskad grunge (anvet post-punk ivez), gant e stek eeun, hep gitarourien dreistdonezonet o soloioù hirbadus ; Nirvana e oa al laz grunge pennañ. Buan e voe ur respont e Breizh-Veur, gant Britpop al lazoù Blur, Oasis ha Pulp. Bepred e kendalc'h ar rock 'n' roll da emdreiñ, daoust d'e steredenn bezañ bet dilufret un tamm mat, hogen kement ha skourroù hag is-skourroù zo ennañ ma'z eo aet an anv « rock 'n' roll » da re zispis. Classic rock a reer bremañ eus ar sonerezh a voe enrollet er bloavezhioù 1960 ha 1970, met anavezet mat eo c'hoazh gant yaouankizoù an XXIvet kantved — ar pezh a zo reizh, pa oar an holl dud pe dost ez eus c'hoazh eus sonerezh Johann Sebastian Bach ha Wolfgang Amadeus Mozart. Biskoazh n'eus bet un doare sonerezh par d'ar rock 'n' roll a-fet ijinusted hag an niver a vailhed, evit daou abeg : kalz lazoù a oa da "oadvezh aour" ar rock 'n' roll, neuze re oa ret d'ar sonerien bezañ er vegenn evit padout ; al lazoù a groue o sonerezh hag an tier-embann a rae war-dro brudañ al lazoù. Kensonadegoù a veze e pep lec'h, diezhomm e oa ar skinwel evit ma teufe mailhed nevez war-c'horre.
Spartaco Sarno
2332 edo e renk Elo d'ar 1añ a viz Meurzh 2011.
243
996 Ab Urbe Condita = 243 goude J.-K.
242
995 Ab Urbe Condita = 242 goude J.-K.
Coop Himmelb(l)au
thumb|[[Gazventer, Vienna|Gazventer, Vienna]]
thumb|right| [[Groninger Museum, Izelvroioù]]
242
Impalaeriezh roman
Dimeziñ a ra Gordian III gant Furia Sabina Tranquillina, merc'h Timesitheus
Rock 'n' roll
Istor
Aesoc'h eo kompren an anadenn-se pa selaouer penaos ez eo bet savet ha sonet pevare albom Led Zeppelin (1971), Sabbath Bloody Sabbath gant Black Sabbath (1973) ha The Dark Side of the Moon gant Pink Floyd (1973) a-douez degadoù a bennoberennoù. Biken ken moarvat ne vo kavet o far, rak kemmet eo bet an amzer (kenwerzheloc'h a-galz eo hiziv) hag ar sonerezh (ken mat e vo, hogen disheñvel).
Coop Himmelb(l)au
Coop Himmelb(l)au a zo un ajañs savouriezh staliet e Vienna (Aostria).
An Drinded-Karnag
An Drinded-Karnag a zo ur gumun eus Breizh e kanton Kiberen e departamant ar Mor-Bihan.
Coop Himmelb(l)au
Savet eo bet e 1968 gant Wolf Prix, Helmut Swiczinsky ha Michael Holzer (aet eo kuit e 1971). Brudet eo bet an ajañs er ebd a-bezh er memes koulz ha Peter Eisenman, Zaha Hadid, Frank Gehry ha Daniel Libeskind e 1988 a-drugarez d’an diskouezadeg Deconstructivist Architecture. Himmelblau a dalvez glas an oabl. Coop a vez implijet evit kevelouri. Ur c’hoari ger a zo ivez : hep '(l)' e teu da vezañ Himmelbau, ar pezh a dalvez tamm-pe-damm: "savadur en egor ", en alamaneg. Er penn-kentañ e oa stag Coop Himmelb(l)au ouzh luskadoù evel an difreterezh pe an arnodiñ, goude-se ez eo troet war-du an disavadurelouriezh. Raktresoù an ajañs a vez damkanel-tre, stag ouzh barzhelezh an teknologiezhioù, hag un implij stank ha kemplezhek eus an tresañ gant urzhiataer.
Erev maskl gwenn
An Erev maskl gwenn (liester: Ereved maskl gwenn) a zo un evn-mor. Cepphus columba eo e anv skiantel.
An Drinded-Karnag
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Karrnijour e oa. Marvet e oa d'ar 17 a viz Kerzu 1940, e-pad an Eil Brezel Bed,.
Erev maskl gwenn
Annez
Bevañ a ra al labous e norzh ar Meurvor Habask.
Rock 'n' roll
Doareoù rock 'n' roll
Setu amañ ul listenn diglok eus an anvioù a zo bet roet da skourroù niverus ar rock 'n' roll. Diglok eo, evel-just : n'eus nemet 95 anezho amañ, hag emañ ar rod o treiñ c'hoazh.
242
Reter nesañ
Gordian III ha Timesitheus a ya d'ar Reter, bet taget gant Shapur Iñ.
War an hent, trec'h int war Goted ha Sarmated e Makedonia ha Trakia. Kas a reont Shapur war-dreñv betek benennoù.
Banaroeg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù grasek eo ar banaroeg (banaro) komzet gant tro-dro da 2 484 den (1991) e Papoua-Ginea Nevez.
Kamboteg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù grasek rik eo ar c'hamboteg (kambot, ap ma pe botin) komzet gant tro-dro da 7 000 den (1990) e Papoua-Ginea Nevez.
Karina
Karina zo un anv-badez alamanek, danek, polonek, ha saoznek, roet d'ar merc'hed.
Gerdarzh
Gallout a ra bezañ un adstumm d'an anv Carina pe ur berradur eus Katarina, Katrina, pe Ekaterina.
Hesdin-l'Abbé
Hesdin-l'Abbé a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Faeton
Ar Faetoned (unander : Faeton) eo ar spesad evned-mor eus an urzhiad Phaethontiformes, ennañ ur c'herentiad hepken (Phaethontidae) hag ur genad hepken (Phaethon). Moranvet int evned an trovanoù e meur a yezh.
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad a ya d'ober ar genad :
Trizek (13) isspesad en holl.
Erev du
An Erev du (liester: Ereved du) a zo un evn-mor. Cepphus grylle eo e anv skiantel.
Annez
Bevañ a ra al labous e broioù yen hag arktikel.
Beltram
Beltram zo un anv-badez brezhonek, pe gentoc'h troidigezh an anv-badez gallek Bertrand.
Gerdarzh
Un anv a orin germanek eo, hag a dalv kement ha « bran » (hramn) skedus (behrt, hag a gaver en ur bern anvioù evel Albert, Aubert, Bertha, Caribert, Dagobert, Gilbert, Gisbert, Herbert, Hubert, Osbert, Rigobert,Robert, Sigisbert, ...
Implij
Ne vez ket implijet nemeur e brezhoneg, nemet
Abrocoma
Abrocoma zo ur genad e rummatadur ar bronneged.
1825
Diwar-benn bloavezh 1825 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Aioneg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù grasek rik eo aioneg (aion) komzet gant tro-dro da 857 den (1981) e Papoua-Ginea Nevez.
1825
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1825
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1825
Villers-lès-Cagnicourt
Villers-lès-Cagnicourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Muile
Muile (distaget: [ˈmulə]; Isle of Mull e saozneg) zo unan eus an Inizi Gall e Bro-Skos, en hanternoz da Enez Diùra. Tobar Mhoire eo ar gêrbenn.
Gorovoueg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù grasek rik eo gorovoueg (gorovu pe yerani) komzet gant tro-dro da 50 den (1981) e Papoua-Ginea Nevez.
Muile
Douaroniezh
480 kilometrad aodoù zo d'an enezenn. Beinn Mhòr (Muile) eo ar menez uhelañ, 966 metr dezhañ.
Ledenezioù
E ledenez Aros en hanternoz emañ Tobar Mhoire. Salen ha Calgary eo ar c'hêriadennoù all.
Aymareg
Unan eus yezhoù ofisiel Bolivia ha Perou eo.
Muile
Ledenezioù
Er Ross of Mull, a zo er mervent, emañ Bun Easain, Pennyghael, Uisken ha Fionnphort. Er reter emañ Lochbuie, Lochdon ha Craignure.
Aymareg
Meur a yezhonour a gav dezhañ emañ liammet an aymareg ouzh ur yezh amezek, ar c'hetchwaeg (quechua pe runa simi), met n'eo ket gwall sklaer al liamm-familh-se.
Muile
Inizi
Kalz inizi zo er c'huzh-heol da Enez Muile, en o zouez Earraid, Iona hag Ulbha. Inizi bihan didud zo ivez: Eorsa, Gometra, Inch Kenneth, Little Colonsay, an Treshnish Isles ha Staffa of Fingal's Cave fame.
Aymareg
thumb|upright=2|center|Takad an Aymareg
Muile
Anv
Talvoudegezh ː * mello- = breton mael = run. Un enezenn heñvel diouzh ur run.
Kastell
Kastell Torosay e Muile zo d'un tiegezh skosat kozh, ar c'hlan Guthrie.
Listennad bryngaerioù Kembre
Setu amañ ul listennad eus bryngaerioù Kembre, urzhiet hervez ar c'hontelezhioù.
Hervez an hendraourien ez eus war-dro 570 anezho e Kembre. Koulskoude n'eur ket sur da betra e servijent holl, marteze ne oant ket graet holl evit en em zifenn.
XXXvet tierniezh Henegipt
An tierniezh a grogas e -378 evit echuiñ e -341. An dierniezh diwezhañ a orin egiptat eo.
Ar Re C'hlas
Ar Re C'hlas a c'hall ober dave da veur a dra.
Politikerezh
Ar Re C'hlas eo anv meur a strollad politikel ekologour dre ar bed :
Adjoraeg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù grasek rik eo an adjoraeg (adjora, abu pe azao) komzet gant tro-dro da 2 400 den (1986) e Papoua-Ginea Nevez.
Ar Re C'hlas
Politikerezh
Strollad Glas Europa zo ur strollad politikel europat hag a vod strolladoù glas eus ar broioù europat.
Istor
E-pad an Dispac'h Gall, ar Re C'hlas e oa ar Republikaned ha stourmañ a raent a-enep ar Re Wenn hag a oa roueelour.
Belém (Pará)
Belém, Belém do Pará a-wechoù dre gomz evit disheñvelout diouzh ar Belémoù all, eo kêr-benn stad Pará, war lez ar stêr Amazon, e Brazil. War-dro ur milion hanter a dud zo o chom enni.
244
997 Ab Urbe Condita = 244 goude J.K.
Impalaeriezh roman
---
Ar Bonoù
Ar Bonoù a zo ur gumun eus Breizh e kanton Gwened-2 e departamant ar Mor-Bihan.
Monumantoù ha traoù heverk
<Gallery> Image:France Bretagne 56 Le Bono 01.jpg Image:France Bretagne 56 Le Bono 02.jpg </Gallery>
Fabio Bruno
Mestrc'hoarier echedoù italian.
Mestr Etrebroadel eo.
2 446 edo e renk Elo e miz Meurzh 2011.
Kampion Italia an echedoù e Montecatini Terme e 2004.
Johnny Hallyday
Kaner hag aktour eo Johnny Hallyday, Jean-Philippe Smet e wir anv. Ganet eo d'ar 15 a viz Mezheven 1943 e Pariz, ha marvet d'ar 6 a viz Kerzu 2017 e Marnes-la-Coquette d'an oad a 74 vloaz.
Lesanvet e oa an "Elvis Presley gall" pe evit ar broioù saozneg "the biggest rock star you've never heard of" ar pezh a lakae war-raok e oa tost dianav er-maez eus an takadoù a yezh c'halleg.
E 2007
Klasket en deus dont da vezañ belgiat en-dro evit gallout mont da chom da Vonako, un dra diaes bras d'ar C'hallaoued, hag evel-se gallout paeañ nebeutoc'h a dailhoù d'ar Stad c'hall.
Tro wenn en deus graet, met kavet en deus repu e Suis.
Prometet en doa distreiñ da chom da Vro-C'hall abaoe m'eo bet anvet e vignon Sarkozy da brezidant Bro-C'hall, rak prometet en deus dezhañ skañvaat bec'h al lezenn evitañ.(Diamzeriet)
E Breizh
Sot eo tavarnour Molenez gant Jonnny ha prezidant Fan-club Penn-Ar-Bed eo.
Brudet eo ar c'haner Jean-Baptiste Guégan evit drevezañ e vouezh ervat.
Deka
Deka (aroueziet da) zo ur rakger eus ar sistem etrebroadel (SI) a dalv 101, da lavarout eo dek.
Degemeret e voe ent ofisiel e Bro-C'hall gant lezenn ar 7 a viz Ebrel 1795.
Dont a ra eus ar gresianeg δέκα a sinifi dek.
An dekametr a veze implijet alies gwezhall gant ar vuzulierien douar.
Belém
Belém zo un anv-lec'h portugalek deuet eus an anv hebreek Bethlehem. Bez' ez eo:
Belem
Belem eo anv al lestr teirgwern a voe graet e Naoned da vont betek Belém do Pará e penn kentañ an.
Kuilhig
Ar C'huilhig (liester: Kuilhiged) a zo un evn-mor, Alle alle an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ eo er genad Alle.
1683
Diwar-benn bloavezh 1683 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Kuilhig
An anv
Moranvet a-wechoù "Erev bihan" ha "Godez bihan".
Breizh Vev
Breizh Vev pe ziagent Kevredad evit studiañ ha gwareziñ an natur e Breizh (SEPNB) a zo kevredigezh pennañ Breizh o labourat war dachenn an endro.
1683
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1683
Breizh Vev
Orinoù Breizh Vev a gaver e Kelc'hioù douaroniel ha naturalour Penn-ar-Bed, krouet e 1953 gant Marcel Gautier, Michel-Hervé Julien hag Albert Lucas. E 1958 e tibabjont krouiñ an SEPNB (Société pour l'étude et la protection de la nature en Bretagne - Kevredigezh evit studiañ ha gwareziñ an natur e Breizh) hag a gemero tamm-ha-tamm plas ar gevredigezh kentañ.
1683
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1683
Breizh Vev
Buan-tre e tiorroas an SEPNB, evit tizhout 2500 ezel e 1967. Pennañ kevredigezh gwareziñ an natur eo er Stad C'hall.
Cuscomys
Cuscomys zo ur genad e rummatadur ar bronneged.
Kuilhig
Rummatadur
Bet anvet Plautus alle.
Cuscomys
Spesadoù
2 spesad razhed-chinchilla zo ennañ :
Gresianeg Pontos
Gresianeg Pontos pe ponteg (gresianeg: Ποντιακά, Ρωμαίικα) a zo ur doare yezh gresianek genidik eus Pontos (Πόντος) war aodoù su ar Mor Du ha komzet dreist-holl hiziv e Gres gant ar c'hresianed bontek. Komzet e vez ivez e Rusia, en Ukraina, e Jorjia, e Kazakstan, e Turkia hag ivez gant ezvroidi en Alamagn.
Breizh Vev
Ur pouez bras he deus bet ar gevredigezh-se e Breizh evit krouiñ un emskiant eus kudennoù an natur hag an endro.
Kemer a ra perzh ivez dibaoe fin ar bloavezhioù 1960 er stourmoù ekologel:
XXVIIIvet tierniezh Henegipt
Ne voe nemet ur faraon en dierniezh-mañ: Amirteos, un diskennad moarvat eus faraoned ar tierniezh. Amirteos a dieubas Egipt eus ar Bersed hag a renas eus -404 betek -399. Ne ouezer ket kalz traoù eus ar prantad-se, ha n'ez eus bet kavet c'hoazh monumant ebet eus mare Amirteos.
Aiomeg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù aianek eo an aiomeg (aiom pe ayome) komzet gant tro-dro da 751 den (1981) e Papoua-Ginea Nevez.
Breizh Vev
Krouiñ ha merañ a ra ivez tachennoù gwareziñ an natur.
245
Europa
* Roma : Fulub In, anavezet an Arab, impalaer adalek ar 25 C'hwevrer 244 / fin Eost 249.
Alfendioeg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù arafoundiek eo an alfendioeg (alfendio pe arafundi) komzet gant tro-dro da 733 den (e 1981) e Papoua-Ginea Nevez.
Titeuf
thumb|right|230px|Golo Le guide du zizi sexuel (2001) Titeuf zo haroz ur rummad levrioù bannoù-treset gallek krouet gant Zep, un tresour ha senarioour suis. Gallet a reer ivez gwelet Titeuf e-barzh tresadennoù-bev er skinwel, hag er gelaouenn c'hallek Tchô!.
Istor an embann
Titeuf a veze embannet da gentañ er fanzine "Sauve qui peut". Zep az ae davet Glénat e 1992. A-benn ar fin e teue Titeuf da vezañ unan eus an harozed bannoù-treset brudetañ e broioù gallek Europa. Al levr kentañ Dieu, le sexe et les bretelles a zeue war wel e 1993. Ur miliad bennak a skouerennoù a oa gwerzhet hepken. Met ar re da heul o deus graet berzh bras-kenañ.
Troidigezh e brezhoneg
Lod eus an albomoù orin a zo bet troet e brezhoneg :
Gresianeg Pontos
Diorroet e oa bet ar ponteg diwar ar gresianeg ionek o tremn dre ar gresianeg koine hag ar gresianeg bizantek bet levezonet gant an turkeg, ar perseg hag ivez yezhoù kaokazek.
Rannyezhoù
Gant ar yezhoniour gresianek Manolis Triantafyllides eo bet rannet ar ponteg e daou strobad rannyezhel pennañ:
Takad-implij
Daoust ha ma oa genidik ar ponteg eus aodoù su ar Mor Du ec'h aes kuit ac'halese meur a ezvroad da vare Impaelouriezh Rusia etre an 18vet hag an 19vet kantvedoù. Komzet e vez c'hoazh ar ponteg gant meur a dud en Ukraina, Rusia (tro-dro da Stavropol) hag e Jorjia hag implijet e vze dre skid war-dro d'ar bloavezhioù 30 evit sevel oberennoù lenngel ha yezhadurioù evit kelenn er skolioù.
Goude al lazhadegoù er bloavezhioù 1910 e vanas an darn vrasañ eus ar bontegerion a chomas c'hoazh en Azia Minor dindan beli Feur-emglev Lausanne ha da heul an eskemmoù poblañsoù etre Turkia ha Gres e oant bet adannezet e Gres, dreist-holl e norzh ar vro.
Kenderc'hel a ra annezidi Traonienn Of, deuet d vezañ muzulmaned er 17vet Kantved, d'ober gant ar ponteg hiziv c'hoazh.
Hiziv e vez implijet ar ponteg gwezhoùigoù nemetken e Gres, gant un nebeud a oberennoù evel albomoù Asterix troet er yezh-se.
Kenstummoù
Yezhadur:
Keñveriadur gant doareoù gresianeg all
ράψεινε, κράξεινε, μεθύσεινε, καλέσεινε, λαλήσεινε, κτυπήσεινε, καθίσεινε
Hutia
An hutiaed eo ar bronneged a ya d'ober ar c'herentiad Capromyidae.
Bevañ a reont en inizi ar mor Karib.
Driemond
Driemond a zo ur gêriadenn e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. E-barzh kumun Amsterdam emañ. thumb|right|200px|Gemeenschapsmolen e Driemond En distrig ez eus war-dro 1500 annezad, 1422 anezho a zo e Driemond (2005).
A-raok 1966 e oa Driemond ul lodenn eus kumun Weesperkarspel. Driemond a dalvez «an teir aber», rak teir stêr ( Gein, Gaasp ha Smalle Weesp) a gej e Driemond.
Anoreg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù aianek eo an anoreg (anor) komzet gant tro-dro da 574 den (1975) e Papoua-Ginea Nevez.
David De Freitas
Goude bezañ bet 5 bloaz e bro Picardie e Beauvais, e tiviz David De Freitas mont da c'hoari 2 vloavezh e Grenoble. Met distreiñ a raio da vro Picardie a-benn ar fin en Amiens SC. En e c'hlub nevez e c'hoario d'un doare mat-tre, kabiten ar skipailh e vo.
Ar c'hoant dezañ mont pelloc'h, e sin e Gouhere 2007 ur c'hevrad 3 bloaz gant ar FK Naoned, p'emañ hennezh e Ligue 2. Plantet en deus e bal kentañ gant skipailh Naoned ar 26 a viz Here 2007 a-enep ar Chamois Niortais, gounezet en doa an FK Naoned ar c'hrogad (0-1) a drugarez dezhañ.
Statistikoù
Paouezet an 23 a viz Eost 2007
Stêr Mayo
Meur a stêr Mayo zo er bed:
Lotaringia
Lotaringia (diwar an anv latin Lotharii Regnum, a zo Lotharingen en alamaneg), eo anv ar rouantelezh krouet etre Frankia ar C'hornôg ha Frankia ar Reter gant an Impalaer Lotar Iañ evit e vab Lotar II. Savet e voe en 855. Goude marv Lotar II e savas bec'h etre Frankia ar C'hornôg ha Frankia ar Reter evit he diframmañ ke na voe staget ouzh Germania en 880.
Un dugelezh e teuas da vezañ e deroù an Xvet kantved. En eil hanterenn an Xvet kantved e voe rannet an dugelezh etre div zugelezh: hini Lotaringia Izel ha hini Lotaringia Uhel, ha honnezh eo a deuio da vezañ Bro-Loren.
Ganidigezh Lotaringia
En 855, un tamm a-raok marv an impalaer Lotar Iañ, e voe rannet e impalaeriezh, Frankia greiz, etre e dri mab, gant feur-emglev Prüm (855) :
<!-- La part de Lothaire II fut alors dénommée Lotharii regnum (royaume de Lothaire), et ce terme évolua ensuite vers la forme Lotharingie. Il sera ensuite à l'origine des noms allemand Lothringen et français Lorraine.
La Lotharingie initiale couvrait :
À la mort de Lothaire II, la Lotharingie était composée des comtés suivants : la Toxandrie, les quatre comtés du Brabant, les quatre comtés de la Hesbaye, le Cambrésis, le Hainaut, le Lommensis, le Testerbant, la Betuwe, le Hattuariensis, les Masau inférieur et supérieur de la rive droite et de la rive gauche de la Meuse, le Liugas, le district d'Aix et le district de Maastricht, le Condroz, l'Ardenne, les cinq comtés de la Ripuarie, le Meinvelt, le Bietgowe (y compris le pagus Trevirensis), le comté d'Arlon, les deux comtés de la Woëvre (Methingowe ou Matensis et Ivotius), le Saargau supérieur et le Saargau inférieur, le Castricius, le Mosominsis, le Dormois, le Verdunois, le Moslensis, le Nitagowe, le Barrois, la Charpeigne, le Bliesgowe, le Saulnois, l'Albegau, le Saintois, les deux Ornois, le Tullensis, le Chaumontois, le Soulossois. La Frise, depuis le Sincfal et probablement jusqu'à l'Ems, avec les nombreux comtés saxons, mi-saxons et francs qui y étaient rattachés faisait également partie de la Lotharingie.
La Lotharingie, entre France et Germanie
Dès la fin du, la Lotharingie était dominée par quelques grandes races seigneuriales, en particulier les Régnier dans toute la zone qui s'étend du Hainaut jusqu'au delà de la Meuse et du Démer jusqu'à l'Ardenne et les Matfrid dans les pays ripuaires, dans le Bidgau, la Woëvre, le Messin, le Bliesgau, le Chaumontois, c'est-à-dire au revers de l'Ardenne et jusque dans la région de la Sarre et de la haute Moselle.