cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bronn Wennili
Al lec'hanv
Brown Willy eo he anv e saozneg. Bren/Bron Wennili e vefe, da lavaret eo “bronn (torgenn) ar gwennili" e brezhoneg. Met Bron Ewhella e vefe, "bronn uhelañ", hervez an istorour ha yezhoniour Henry Jenner.
Ur menez darempredet abaoe pell
Daou garn zo war he barr. Eus Oadvezh an arem e teufent.
Plijout a ra he dinaouennoù d'ar valeerien. Bep kala-bloaz e vez aozet ur redadeg eno hag a vez boulc'het hag echuet er "Jamaica Inn", un davarn vrudet.
Pen-y-bont, e-tal Caerfyrddin
Pen-y-bont zo ur gêriadenn eus Kembre, e-tal Caerfyrddin, e Sir Gaerfyrddin.
Sapayoa aenigma
Sapayoa aenigma a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Sapayoidae. Ar spesad nemetañ an hini eo er genad Sapayoa.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha frouezh dreist-holl.
Annez
Kavet e vez al labous en un takad hag a ya eus kreiz Panamá da gKolombia betek gwalarn-pellañ Ecuador.
Goaf-bann
Ur goaf-bann, pe speg, zo ur seurt goaf da vannañ. Peurvuiañ e vez graet gant un troad koad, hir ha skañv, gant ur beg houarn.
Castelgerundo
Castelgerundo  zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Goaf-bann
pennad-kar
Sulica Сулиця
Pen-y-bont, e-tal Llanymddyfri
Pen-y-bont zo ur gêriadenn eus Kembre, e Sir Gaerfyrddin, en hanternoz da Llanymddyfri.
Agnès de France
Agnès de France zo un anv a zo bet da veur a briñsez c'hall en tiegezh Capet.
Égypte : 1156 av. J.-C. - L'Énigme de la tombe royale
'Égypte : 1156 av. J.-C. - L'Énigme de la tombe royale' ("Egipt : 1156 kt JK - kudenn ar bez roueel") zo ur c'hoari video savet gant Cryo Interactive hag embannet e 1997.
Sinopsiz
Peogwir eo bet tamallet d'e dad bezañ preizhet bez ar faraon Seti Iañ ez enklask Ramose, un teban yaouank, evit e wennañ.
Mont a ra Ramosé da enklask e Set Ma'at her imenty Ouaset, kêriadenn an artizaned a labour e bezioù ar faraoned, da welet Hori ; siwazh, marv eo hennezh, muntret en e gav. Diwar ar prouennoù a gaver war lec'h ar muntr e tamaller an torfed d'ur c'halvez a zo aet da stal-labour ar valzamerien.
Antronoz e ya Ramose d'ar stal-se, ma tizolo un irienn ledanoc'h. Dre widre e teu a-benn da dremen evit unan eus ar gavailherien. Ganto ec'h eo ambrouget betek ur bez ma c'hoarvez obidoù un denjentil.
Diskenn a ra Ramose er gambr-vez m'en em gav enmuret, met dont a ra a-benn da ziflipañ dre ur riboul a gas d'ur bez all a zo war sevel evit un denjentil all, Panehesy e anv ; eno ez eus ul leñverez ouzh e c'hortoz. Kaset eo Ramose ganti betek kenkiz an denjentil, en deus aozet ur gouel bras.
Dre c'hoari ar c'houviad e teu Ramose a-benn da gavout un tres eus sal peuliaouk azeuldi Ra e Karnak. Goude-se e tiflip a-zirak fulor Panehesy.
En azeuldi e tizolo tammoù eus ar preizh, ha teulioù a daol ar bec'h war Ptahnefer, un den tost d'ar faraon. Didamallet eo e dad neuze.
Gweladenn ha holloueziadur
Er mod "gweladenn" e c'heller furchal al lec'hioù en ur c'hellout dastum ditouroù diwar-benn Egipt mar kliker pa dro al linker da bik-goulennata. Dre-se e c'haller tizhout un diaz-ditouroù a zo rannet e pemp rummad : an Douar, an Amzer, an Dud, Faraon hag an Doueed. Ur pennad berr hag ur skeudenn zo war pep fichenn.
Gameplay hag endro
Evel ar c'hoarioù Versailles ha Chine ec'h eo Égypte savet gant an deknologiezh "Omni 3D" a ro tro da welet an endro war 360° pa chomer difiñv en ul lec'h.
Sonerezh Egipt a-vremañ a ya d'ober son ar c'hoari (Egypt : Music of the Nile from the Desert to the Sea, Virgin Records, 1997).
Pitta anerythra
Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an tri isspesad anezhañ :
Carcare
Carcare zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Vajrayana
Ar Vajrayāna, anvet ivez boudaegezh tantrek zo unan eus skourroù ar voudaegezh. Sellet e vez outañ gant lod evel ur skourr eus ar Mahayana. Elfennoù tost d'an hindouegezh en deus, re eus shivaegezh Kachemir dreist-holl. En Tibet, ar vajrayāna hag ar bonpo, ur relijion all eus ar vro, o deus levezonet an eil egile.
Ar Pok (Toulouse-Lautrec)
Ar Pok (Le Baiser) zo un daolenn gant Henri de Toulouse-Lautrec en 1892.
Vajrayana
Hervez testennoù an Vajrayana e ra Vajrayana dave da unan eus tri c'harbed pe tri hent ar sklêrijennadur. An Hinayana (disheñvel diouzh an Theravada) hag ar Mahayana eo an daou skourr all eus ar voudaegezh.
Ar Pok (Toulouse-Lautrec)
Div c'hast zo o pokat an eil d'eben war ur gwele.
Vajrayana
E anv sañskriteg a dalvez « karbed » ( yāna) an diamant (vajra), dizistrujus ha skedus evel ar gwirvoud diwezhañ-holl, pe « karbed an tan-foeltr », a zistruj an diouiziegezh, hag a laka ar feizidi da heuliañ hent ar sklêrijennadur evel ur vrogonenn. Anvet eo ivez ar c'harbed-se, pe an hent-se etrezek ar sklêrijennadur, mantrayāna ha tantrayāna, rak harpañ a ra war ar mantraoù hag an tantraoù. Kavout a reer ivez an anv guhyayāna (« karbed kuzh » hag ezoterek eta, troet e sinaeg gant mìzōng 密宗 hag e japaneg gant mikkyo).
Bev eo hiziv an deiz e broioù an Himalaya (Tibet, Nepal, Sikkim, Bhoutan, norzh an Indez, ha bevennoù kornôg ha norzh Sina). Feizidi a gaver ivez e Mongolia hag e broioù zo eus Kevread Rusia (Oblast Amour ha Tchita, Republikoù Touva, Bouriatia ha Kalmoukia, proviñs C'habarovsk), ha betek Bro-Japan (Shingon ha Tendai). A-hervez e vefe ar seurt boudaegezh choazet an aliesañ gant an dud n'int ket a orin eus Azia, a-raok ar Zen. Daoust ma'z eo disheñvel e orin ez eo tost ar Bonpo tibetan da vezañ un doare vajrayāna nann-boudaek.
Diwanet eo ar Vajrayāna war un dro gant an hindouegezh tantrek. Daoust ma oa skrivet testennoù kentañ ar voudaegezh tantrek en India en IIIde kantved ha ma oa savet re all betek an kantved e soñj lenneien evel Hirakawa Akira e tiwanas ar Vajrayana er  pe er  kantved, hag ar ger Vajrayana a anadas en  kantved. Diorroet-mat e oa war-dro ar kantved e norzh India, e Stadoù Orissa ha Bihar peurgetket.
Castiraga Vidardo
Castiraga Vidardo  zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Rouantelezh Italia (1805-1814)
thumb|right|300px|Rouantelezh Italia hag an departamantoù gall en Italia dindan Napoleon, e [[1811]] Rouantelezh Italia (Regno d'Italia pe Regno Italico en italianeg ) a vez lavaret eus ar renad etre 1805 ha 1814 en hanternoz Italia, krouet gant Napoleone Buonaparte evitañ.
Casanova Lerrone
Casanova Lerrone zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Rouantelezh Italia (1805-1814)
Istor
Eugène de Beauharnais, mab da Joséphine de Beauharnais, pried Napoleone anezhi, a voe anvet da vesroue Italia. D'ar 17 a viz Meurzh 1805 e voe krouet Rouantelezh Italia. D'ar 26 a viz Mae e voe kurunennet Napoleon e Milano, en « Duomo ».
E lezvab Eugène de Beauharnais, mab d'e wreg Joséphine de Beauharnais, dre m'en doa Napoleon fiziañs ennañ, a voe anvet da vesroue Italia d'ar 7 a viz Gouhere 1805.
Rouantelezh Italia (1807)
Pennañ kefridi ar rouantelezh e oa degas soudarded d'an Arme napoleonian, ha dreist-holl e-pad troiad-vrezel Rusia e 1812 ma oa Eugène de Beauharnais e penn ar soudarded italian.
Heinrich von Preußen (1862-1929)
Heinrich von Preußen (1862–1929) a oa ur priñs hag un amiral prusian. Mab e oa da Frederig III Alamagn. Breur e oa d'an impalaer Wilhelm II.
Dimeziñ ha bugale
D'ar 24 a viz Mae 1888 e timezas d'e geniterv Irene von Hessen-Darmstadt, c'hoar d'en dsarinez Alexandra. Tri mab o doe:
Rouantelezh Italia (1805-1814)
Departamantoù
Savet e voe 24 a zepartamantoù er rouantelezh nevez evel en Impalaeriezh c'hall.
E 1806 e voe rannet ar rouantelezh nevez e c'hwec'h rann-arme diazezet e kêrioù a Milano, Brescia, Mantova, Ancona, Venezia ha Bologna.
C'hoarvezout a reas ar rouantelezh-mañ eus diskar ar Republik Sizalpin (Repubblica cisalpina, a c'hoarveze eus kendeuz div republik: Republik Sispadania (Repubblica cispadana) gant Republik Transpadania ) hag ar Republik Italian berrbad, pa ne badas nemet eus 1802 betek 1805. Kemmet e voe harzoù ar rouantelezh meur a wech, ken e tegouezhent betek Cattaro (e Montenegro) a-benn 1810.
A-benn 1812 e oa 24 departamant:
Instructioneu devot
Instructioneu devot ha Choèj a histoérieu eid en dud youank a ziar er Mæzeu zo ul levr relijion, embannet e brezhoneg Gwened e 1841. Adembannet e voe ur wech da vihanañ, e 1863.
Roc'han (tiegezh)
20px Evit sterioù all an anv Roc'han, gwelit ivez ar pennad Roc'han (disheñvelout). <HR noShade> Roc'han (skrivet dre vras Rohan en dielloù) a zo anv un tiegezh nobl a orin eus Roc'han e Bro-Wened. Ur perzh bras en deus bet en Istor Breizh. Embann a rae e izili bezañ eus gouenn Roueed Breizh, ha da gentañ-penn diskennidi eus Konan Meriadeg. Meur a skourr a zo bet, gant perzhioù bras pe vrasoc'h e Breizh, Bro-C'hall ha pelloc'h.
-79
675 Ab Urbe Condita = 79 kent J.-K.
Turano Lodigiano
Turano Lodigiano zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Rhydgaled (Ceredigion)
Rhydgaled zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanfarian, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 116,9 km eus Kerdiz.
Saron (Castell Newydd Emlyn)
Saron zo ur gêriadenn e gwalarn Sir Gaerfyrddin, un 10 km bennak er reter da gêrig Castell Newydd Emlyn.
Kaloré
Kaloré zo ur gumun e Brazil, e Sad Paraná, krouet e 1961. 5 000 a dud zo o chom enni. zo dezhi.
Llanystumdwy
Llanystumdwy zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus hanternoz Kembre, e korn-bro Eifionydd, e kontelezh Gwynedd. Emañ etre Cricieth ha Pwllheli, war ribloù an Afon Dwyfor. Talvezout a ra an anv-lec’h Llanystumdwy kement hag "an iliz e kildroenn ar stêr Dwy".
Brudet eo Llanystumdwy evel lec’h ganedigezh David Lloyd George a voe kentañ ministr ar Rouantelezh Unanet. Er gêriadenn e tremenas ar paotr Lloyd George e vugaleaj, betek an oad a 15 vloaz, gant e eontr Richard Lloyd. Enni ivez e varvas hag enni e voe douaret.
Un toullad tiez kozh eus ar hag an  zo e Llanystumdwy, savet gant mein eus ar c’hornad. Ur pont eus ar zo ivez, dreist ar stêr Dwyfor pe Dwyfawr.
Celle Ligure
Celle Ligure zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Salerano sul Lambro
Salerano sul Lambro zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Perroz-Hamon
Ur gumun gozh a Vreizh eo Perroz-Hamon. Ul lodenn eus kumun Plaeraneg, e departamant Aodoù-an-Arvor eo bremañ.
Ceriale
Ceriale zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Sharon
Saron, pe Sharon, zo un anv-lec'h hebreek, deuet da vout anv-den.
San Fiorano
San Fiorano zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Saint-Jean-le-Thomas
Saint-Jean-le-Thomas a zo ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall.
Saron (Rhydaman)
Saron zo ur gêriadenn e Sir Gaerfyrddin, ul lev bennak er c'huzh-heol da gêr Rhydaman, e kumuniezh Llandybie.
Cisano sul Neva
Cisano sul Neva zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Albertus de Chiavari
Bet eo bet Albertus de Chiavari dekvet Mestr Urzh an Dominikaned e 1300. Un Dominikan italian oa. N'ouzer tost netra diwar e benn.
Agnès de France (1171-1240)
Agnès de France (1171- war-dro 1240) (pe Anne de France) a oa ur briñsez c'hall, merc'h da Loeiz VII (Bro-C'hall) ha d'e drede pried Adèle Champagn. Impalaerourez Bizantion e teuas da vezañ goude dimeziñ da Alexios II Komnenos.
Martin Schulz
Martin Schulz (ganet e 1955 e Hehlrath, hiziv en Eschweiler, Nordrhein-Westfalen) zo ur politikour alaman hag a zo bet levrdier. Abaoe 1994 eo dilennet e Parlamant Europa, dindan anv ar Sozialdemokratische Partei Deutschlands (Strollad Sokial-Demokrat Alamagn), unan eus kostezennoù ar Strollad Sokialour Europat. Abaoe 2012 ez eo prezidant Parlamant Europa.
An Cloigeann
An Cloigeann (Cleggan e saozneg) zo ur porzh bihan war aod kornôg Iwerzhon, e kontelezh Gaillimh. Emañ 7 km diouzh kêr An Clochán, er gwalarn.
Agnès de France (1171-1240)
Bugaleaj
Hanterc'hoar e oa ha c'hoar da Philippe II de France.
An Cloigeann
Eus An Cloigeann e loc'h bigi da vont da Inis Bó Finne hag Inis Toirc.
Agnès de France (1171-1240)
Dimezioù
Teir gwech e timezas:
An Cloigeann
Er geriadenn-se e voe Yann Fouere hag e familh o chom e-pad meur a vloaz, goude an Eil Brezel-bed.
Cosseria
Cosseria zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
San Rocco al Porto
San Rocco al Porto zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Dans le Lit, le Baiser
Ar pok er Gwele (Dans le Lit, le Baiser) zo un daolenn gant Henri de Toulouse-Lautrec en 1892.
Div c'hast zo o pokat an eil d'eben en ur gwele.
Wilhelm II
Wilhelm II zo anv meur a briñs alaman.
Habitancum
Habitancum a oa ur c'hreñvlec'h roman e Risingham, Northumberland, Bro-Saoz. Bez' e oa unan eus anr stignadoù gwareziñ hag a voe savet a-hed Dere Street, an hent roman hag a oa etre York ha Corbridge ha betek Melrose.
San Martino in Strada
San Martino in Strada zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Staylittle (Ceredigion)
Staylittle zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Ceulanamaesmawr, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 125,3 km eus Kerdiz.
Habitancum
Anvioù
Habitanci a lenner war un aoter bet savet gant Marcus Gavius Secundinus, anezhañ ul legad koñsulel hag a oa diouzh tro eno. N'eus meneg ebet eus al lec'h e mammennoù all evel an Notitia Dignitatum. Diaes eo termeniñ talvoudegezh Habitancum : - cognonem Avitus, kavet skrivet ivez Abitus, Avithus, Avittus, Habitus ; - ancum : gwelout *-aco, *-acum = da ziskouez an hini hag a zo ar perc'henn. --
1st Rhode Island Regiment
Ar 1st Rhode Island Regiment, lesanvet Varnum's Regiment, an 9th Continental Infantry, ar Black Regiment, ar Rhode Island Regiment, ar Rhode Island Battalion hag Olney's Battalion, a oa ur rejimant eus ar C'hontinetal Army eus Rhode Island e-pad Brezel dieubidigezh Stadoù-Unanet Amerika (1775–83). Bez e voe unan eus an nebeud unvezioù eus ar C'hontinental Army o servijout a-hed ar brezel.
Circuit du Souvenir
Circuit du Souvenir (Troiad an Eñvor) zo un hentad lec'hioù-koun eus ar Brezel-bed kentañ etre Péronne hag Albert war hed 92 km. Liammañ a ra ar pennañ lec'hiadoù eus Emgann ar Somme hag ivez eus Argadenn an Nevezhañv hag Argadenn ar C'hant deiz.
Dego
Dego zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
1st Rhode Island Regiment
An unvez en devoa bet kalz lesanvioù evel darn eus rejimantoù ar C'hontinental army. Chomet eo brudet dre an anv "Black Regiment" dre ma oa kompagnunezhioù a-bezh a oa savet gant soudarded du nemetken. Embann a reer e oa ar c'hentañ rejimant milourel du, en gwirionez e oa estreget tud du ennañ, bez e oa ivez tud wenn.
Varnum's Regiment (1775)
Ar 1st Rhode Island a oa bet savet gant ar gouarnamant trevadennel a-raok bezañ lakaet er C'hontinental Army. Reveulzierien ar Rhode Island Assembly (parlamant an drevadenn) en devoa roet an aotre da sevel ar rejimant d'ar 6 a viz Mae 1775. Ul lodenn e oa neuze eus Lu emzifenn trevadenn Rhode Island.
Ar rejimant a oa bet aozet d'an 8 a viz Mae 1775 dindan urzhioù ar C'horonal James Mitchell Varnum. Lesanvet e voe neuze ar "Varnum's Regiment." Ar rejimant diazez a oa savet gant 8 kompagnunezh emouestlidi o tont eus rannvroioù Kent ha King.
Varnum a lakas ar rejimant da fiñval e Roxbury, Massachusetts e miz Even 1775. Kemeret en devoa perzh e Sez Boston eno ez eo ul lodenn eus al lu surentez. Degemeret eo er C'hontinental Army dre dekred ar C'hongres d'ar 14 a viz Even 1775. Bez e voe kresket an niver a gompagnunezhioù betek tizhout dek anezho d'an 28 a viz Even, d'an 28 a viz Gouhere e voe lakaet dindan urzhioù ar Jeneral Nathanael Greene a oa e-penn ur vrigadenn e lu pennañ ar Jeneral George Washington.
Soudarded du er brezel
Chomet eo tost dianav e-pad pell met soudarded du a oa bet o kemer perzh e Brezel Dieubidigezh Staoù-Unanet Amerika. Er 1st Rhode Island Regiment e oa d'ar muiañ 225 soudard en holl, ha 140 anezho a oa Afro-amerikaned.
Sylen
Sylen zo ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, e-kichen Llanelli.
Habitancum
Robin of Rinsingham
En Habitancum eoa bet savet ur maen-somm bras hag a ziskoueze en izelvos an doue roman-ha-brezhon Sylvanus Coccidius. En avat, perc'henn al lec'h a voe ker brouzet ouzh an niver a dud a zeue da welet ar maen m'en e zistrujas evit ober postoù evit ur gloued. Garoù ar maen-sonn orin eo ar pezh nemetañ zo chomet. E 1983, ar Redesdale Society a lakaas staliañ un eildaur hanter-vent eus ar maen orin.
Space: Above and Beyond
Space: Above and Beyond zo ur stirad skinwel skiant-faltazi milourel stadunanat. Skignet e oa war FOX Network. Krouet ha skrivet e oa bet gant Glen Morgan ha James Wong. Raksoñjet e oa da gaout pemp koulzad en holl met ne voe nemet unan skignet e 1995–1996, dre ar vank a arvesterien. Lakaet e oa bet war ar renk evit daou Emmy Awards hag ur Saturn Award.
An istor a dremen er bloavezh 2063–2064, heuliet e vez an 58vet skouadrenn-nij "Wildcards" eus an United States Marine Corps Space Aviator Cavalry. Diazezet int war un douger listri-egorel an USS Saratoga. Ar skouadrenn a zo kement unan war zouar ha nij oc'h implij listri-egorel brezel SA-43 Endo/Exo-Atmospheric Attack Jet ("Hammerhead").
Istor diazez
Nebeut bloavezhioù a-raok 2063, an denelezh a zo krog gant trevadenniñ planedennoù all. Dre ur vank a deknologiezh evit mont prim en egor, graet "FTL technology" anezhi (evit mont buanoc'h evit ar goulou), an trevadennerezh a vez graet en ur implij toulloù en egor. Embannet ez eus bet anat ne oa ket eus boudoù bev all en hollved. En gwirionez e oa unan graet "Chigs" anezhi a dag ha distruj kentañ trevadenn an denelezh maez ar sistem heoliek. Kaset e vez ur flodad evit talañ ouzh an enebourien met peurzistrujet eo. Ar re Chigs a vestroniñ an teknologiezh FTL. Dre-se e fiñvont kalz buanoc'h evit listri-egor Mab-Den.
Pa grog ar stirad, ar re Chigs a zo deuet a-benn da dalañ ouzh an holl enep-argadennoù denel hag a dag ar sistem egorel. Skouadrennoù nijerien listri-egor brezel hep gourdon pe dost a vez kaset d'ar stourm e-touez ar re-se an 58th "Wildcards". Ar Wildcards a vezo heuliet e-pad ar stirad, heuliet e vint eus mare o emezeliñ betek dont da vezañ soudarded kozh. Ar flodadoù brezel a zo dindan sujidigezh ur gouarnamant eus an ABU bedel met a chom stag ouzh o broioù orin: an U.S. Navy hag ar Royal Navy pe ar flodad sinat dreist-holl a zo ar re vrasañ.
A-raok ma grogfe istor ar stirad e oa bet ur brezel denel-robotoù anvet Silicates. Ar re android-se gant ur stumm denel graet "walking personal computers", a oa emsavet a-enep Mab-den a-benn sevel ur gumuniezh emren. Goude ur brezel guerilla spontus e oant bet rediet tec'hout en egor. Soñjet e vez o deus sikouret ar re Chigs.
E-pad ar brezel e oa bet savet soudarded denel klonoù ganet e labourvaoù. Graet e vez "In Vitroes" anezho pe "tanks" pe "nipple-necks" gant droukrañs. Ganet en un oad a 18 vloaz, gourdonet int evit ar stourm nemetken. Goude ar brezel trec'hus ez eus bet klasket kemmeskañ anezho er gevredigezh denel met kasoni garv a zo a-enep dezho.
Fin ar stirad
Lodenn ziwezhañ ar stirad a zo ur c'hiffhanger, gant an ofiser T. C. McQueen o vezañ gloazet don ha darn ar skipailh diazez o vezañ lazhet pe kollet. N'eus nemet Cooper Hawkes ha Nathan West o chom bev sur. An Douar a zo kreñvaet kalz e-koulz ar brezel, spi a zo o welet un trec'h en desped d'ar c'holloù ramzel. An holl darvoudoù-se a voe skrivet gant ar broduerien ur wech kelaouet e vefe roet lamm d'ar stirad.
Bouzellenn dev
Ar vouzellenn dev, anvet ivez kolon, eo lodenn diwezhañ ar benvegad koazhañ. Emañ etre ar vouzellenn voan hag ar fraezh. War-dro 1,5 metr eo he hed. Berroc'h eo eget ar vouzellenn voan, met tevoc'h, ledanoc'h eo.
Giuliano di Pierfrancesco de' Medici
Giuliano di Pierfrancesco de' Medici, ganet e Firenze war-dro 1520, marvet e kastell Auriol e 1588, a oa un den a iliz italian, eskob e Bro-C'hall (eskob Besièrs, eskob Albi hag arc'heskob Ais de Provença).
Mab e oa da Pierfrancesco de' Medici ha da Maria Soderini. Breur e oa da Lorenzino de' Medici. Goude marv e dad e voe savet gant e vamm ha kerent all er villa del Trebbio. E 1526, p'edo goprsoudarded alaman o tostaat ouzh Firenze e tec'has gant e vreur da Venezia.
E vreur Lorenzo an hini a lazhas Alessandro de' Medici (1510-1537), dug Firenze, e 1537, ha Giuliano a dec'has neuze da gêr Bologna da gentañ, da Venezia goude.
En 1561 ez eas da Roma da vout beleget, ha pa zistroas da Vro-C'hall e voe anvet, e miz Ebrel, da eskob Besièrs, war-lerc'h e genderv Laurent Strozzi.
E 1562 e voe kemeret kêr Besièrs gant ar Brotestanted, lakaet an iliz-veur en arigrap gante, distrujet bezioù an eskibien ha hini Jeanne de France.
Bepred war-lerc'h e genderv Laurent Strozzi e teuas da vout abad Saint-Victor de Marseille hag arc'heskob Aix.
<!-- Les dates de 1570 et 1571, respectivement, ont été citées pour sa prise de possession de ces deux sièges, mais la Gallia Christiana Novissima conteste cette interprétation : Laurent Strozzi mort (1571), Julien de Médicis aurait été assuré de sa succession par le roi ; il ne fut préconisé, tant pour l'abbaye que pour l'archevêché, que le 29.
Il fut transféré ensuite à l'évêché d'Albi, où il fut nommé le 28. Son cousin Alexandre Canigiani lui succéda à Aix. Le 19, il obtint du roi Henri III l'autorisation de résigner l'abbaye de Saint-Victor en faveur de son cousin Robert Frangipani, son neveu, patrice romain et clerc du diocèse de Rome ; ce dernier eut ses bulles le 1er. Julien, archevêque de Médicis, évêque d'Albi, garda la jouissance du château d'Auriol, en Provence, avec le titre de vicaire général de l'abbé de Saint-Victor ; il y mourut le 28 juillet 1588 (probablement d'hydropisie), et il fut inhumé dans une des chapelles du cloître de Saint-Victor.
-->
Lauw (Elzas)
Lauw  zo ur gumun eus Elzas, e Kanton Masevaux, en arondisamant Thann-Gebweiler, e Haut-Rhin.
Erli
Erli zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Tir-y-dail
Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Tir-y-dail.
Bouzellenn voan
Ar vouzellenn voan eo al lodenn eus ar benvegad koazhañ zo etre ar stomog hag ar vouzellenn dev. E korf an dud, pa vez echu o c'hresk ganto, e c'hall ar vouzellenn voan bezañ keit ha 5 pe 6 metr. Hiroc'h eo eget ar vouzellenn dev. Met bihanoc'h eo he zreuzkiz, moanoc'h eo, alese an anv "bouzellenn voan".
Pitta angolensis
Pitta angolensis a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Pittidae.
Faizon Love
Langston Faizon Santisima, anavezetoc'h evel Faizon Love, bet ganet e Santiago de Cuba (Kuba) d'ar 4 a viz Mezheven 1968, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Leonora Carrington
Mary Leonora Carrington <abbr title="Most excellent Order of the British Empire">OBE (6 Ebrel 1917 – 25 Mae 2011) a oa un arzourez saoz staliet e Mec'hiko, ezel eus luskad ar surrealouriezh. Brudet eo evel kizellerez, livourez ha skrivagnerez. E Ciudad de México e tremenas ar braz eus he buhez, ha pa varvas e 2011 e oa unan eus diwezhañ perzhidi luskad surrealour ar bloavezhioù 1930. Unan eus diazerezed al luskad Movimiento de liberación de las mujeres (WLM) e Mec'hiko e voe ivez, er bloavezhioù 1970.
Emgann Fleurus (1794)
Emgann Fleurus a c'hoarvezas d'an 8 a viz an Eost bloavezh II (26 a viz Even 1794) a oa bet etre ar re gengevreet (Rouantelezh-Unanet, Impalaeriezh Roman Santel, dilennadur Hannover) a-enep Bro-C'hall. Ar C'hallaoued a zo trec'h e Fleurus, etre Charleroi ha Namur, en Izelvroioù aostrian (Belgia a-vremañ). Kleiz al lu gall a gil dre ar c'hoadoù eus Monceau betek tizhout Marchienne. Erruet eno re an impalaeriezh a zo souezhet o welet ar C'hallaoued
Leonora Carrington
Yaouankiz
E parrez Clayton-le-Wood e Choley e kontelezh Lancashire e Bro-Saoz e oa bet ganet Leonora Carrington d'ar 6 a viz Ebrel 1917 ; iwerzhonadez e oa he mamm Marie Humphreys Moorhead, ha saoz e oa he zad Harold Wylde Carrington, a oa e penn labouradegoù gwiadel. Gouarnerezed, heñcherien ha leanezed a reas war he zro, ne voe ket desavet gant he zud. Da 8 vloaz e voe kaset d'ur skol gatolik a oa e Chelmsford, ma voe argaset abalamour ma nac'he labourat ; eus skol kouent St. Mary en Ascot e voe argaset ivez. Ken rebell e oa ar plac'h ma voe kaset gant he zud da skolaj kastizus Miss Penrose e Firenze, hag argaset alese e voe ivez ; neuze e voe kaset da Baris d'ur skolaj dichek all, a rankas kuitaat ivez goude un nebeud mizioù. Brouezet-bras e voe he zud, setu ma kasjont o merc'h da lojañ en ur skol strizh-kenañ, e Paris en-dro ; ne voe ket argaset Leonora ar wech-se, rak kemer an tec'h a reas ha distreiñ d'ar gêr.
Taolennoù eus mare an Azginivelezh he doa gwelet e Firenze ha reoù surrealour e Paris ; enep ma yaje da arzourez e savas he zad, met broudet e voe gant he mamm. Kement e pouezas Leonora avat ma voe aotreet da studiañ e School of Art Chelsea er bloavezh-skol 1935-1936. Goude he bloavezh studi e Chelsea e c'hallas mont da skol al livour gall kubour Amédée Ozenfant (1886-1966), staliet e 1936 e London. Er bloaz-se e profas Mary Moorhead d'he merc'h 19 vloaz ul levr nevez-embannet diwar-benn ar surrealouriezh, bet aozet gant Herbert Read, Surrealism.
Darempredoù gant Max Ernst
E Diskouezadeg 1936 e London e welas L. Carrington oberennoù ar surrealour alaman Max Ernst (1891-1976). Bloaz goude e kejas ouzh an arzour e London ; taol-kurun ar garantez a skoas war ar Saozez 20 vloaz hag an Alaman 46 vloaz, ha kerkent ez eas Leonora da vevañ gant an arzour brudet. Ken kounnaret e voe he zad pa glevas keloù ma lakaas ar polis da embann un urzh herzel a-enep an Alaman en askont da bornografiezh. . Ar c'houblad hag arzourien all a gavas repu e Kernev-Veur betek dibenn an hañvezh ; goude-se e tistroas Max Ernst da Baris gant Leonora hag e tilezas e wreg Marie-Berthe Aurenche (abaoe 1927 e oant dimezet, hag e 1942 e tispartijont). E 1938, ar c'houblad a guitaas Paris hag en em stalias e Sant Martin d'Ardecha nepell diouzh Avinhon, en un ti bet prenet gant Leonora a-drugarez d'ur yalc'had digant he mamm. Kenlabourat a reas an daou arzour eno, ouzhpenn da skorañ an eil egile en diorroadur arzel. Meur a arzour surrealour a dremenas dre o zi, Salvador Dalí ha Pablo Picasso en o zouez.
Pa darzhas an Eil Brezel-bed e Bro-C'hall d'an 3 a viz Gwengolo 1939 e voe harzet Max Ernst gant ar pennadurezhioù gall war zigarez ma oa alaman, un étranger hostile neuze hervez ar polis. A-drugarez da emell Paul Éluard ha mignoned all e voe didamallet goude un nebeud sizhunvezhioù. Hogen nebeut goude aloubidigezh Bro-C'hall gant an nazied e voe harzet gant ar Gestapo war zigarez ma oa dilignezet e oberennoù ; koulz Max Ernst hag an arzour alaman-ha-gall Hans Bellmer (1902-1975) a voe bac'het met Ernst a zeuas a-benn da dec'hel da Stadoù-Unanet Amerika gant harp ar vadoberourez Peggy Guggenheim (1898-1979) en ur lezel Leonora Carrington war e lec'h. Mantret-bras e voe honnezh, ken ma voe skoet gant un diwaskadenn nervel ; p'edo an nazied o c'hounez tachenn e kinnigas ur vignonez dezhi, Catherine Yarrow, tec'hel ganti da Spagn. Ret e voe d'an arzourez yaouank (23 bloaz), gwerzhañ an ti war an tach hag izelbriz, gant an holl oberennoù a oa e-barzh, d'un ostiz er gêriadenn ha kemer penn an hent hep distro. E Madrid e chomas e ti mignoned d'he familh betek ma voe erru ken izel ma voe bac'het en ur bredospital e Santander ma voe mezeget gant tredangridoù, Cardiazol® ha Luminal®, evel ma oa ar c'hiz en Europa ar mare-se. C'hwec'h mizvezh-pad e chomas eno ; goude-se e tivizas he zad he c'has dindan gward d'ur sanatoriom e Suafrika via Lisboa. Erru e Lisboa he doe Leonora Carrington an dizober eus he ambrouger hag ec'h eas betek kannati Mec'hiko davit Renato Leduc (1897-1986), ur barzh surrealour hag a oa kannad Mec'hiko e Portugal. Hennezh a asantas dimeziñ gant Leonora evit ma vije roet dezhi immuniezh diplomatek pried ur c'hannad ; 24 bloaz e oa Leonora, 20 vloaz yaouankoc'h eget he fried, met disujet diouzh he zad e oa an arzourez yaouank.
Mec'hiko
R. Leduc hag e bried a veajas da New York ma chomjont gant surrealourien a-raok mont da Vec'hiko, ma tizimezjont e 1943. Eno e chomas Leonora Carrington e-pad an nemorant eus he buhez, gant chomadennoù e New York a vare da vare. Goude bezañ tremenet un ran eus ar bloavezhioù 1960 e New York e tistroas da Vec'hiko da vevañ ha da labourat. Eno, e 1963, e voe goulennet diganti ur murlivadur awenet gant kontadennoù hengounel ar vro, evit an Instituto Nacional de Antropología e Historia ; El Mundo Mágico de los Mayas eo an anv a voe roet d'an oberenn gant an arzourez.
Lauw (Elzas)
Iliz
Un iliz zo da sant Eligius, sant Alar e brezhoneg.
Leonora Carrington
Mec'hiko
E 1946 e timezas gant al luc'hskeudenner hungariat Emérico Weisz (1911-2007) ; daou vab o doe : ar skrivagner Gabriel (*1945) hag al livour Pablo (*1947).
D'ar merc'her 25 a viz Mae 2011 e varvas Leonora Carrington diwar skeventfo e Ciudad de México, m'eo beziet er Panteón Inglés.
Pitta angolensis
Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an tri isspesad anezhañ :
Kemmadurioù dre c'hwezhadenniñ
Choarvezout a reont:
Talacharn
Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Talacharn (Laugharne, e saozneg).
Péronne (disheñvelout)
Péronne a c'hall bezañ: Hag ivez
Dario Argento
Dario Argento, ganet e d'ar 7 a viz Gwengolo 1940 e Roma, zo ur filmaozer italian, brudet e filmoù kren hag anken dreist-holl an doare giallo. Tad eo d'ar ganerez ha filmaozerez Asia Argento.
Ramphotrigon
Ramphotrigon a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1855 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Suamerika, pevar (4) isspesad dezhe en holl.
Talyllychau
Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Talyllychau.
Lincoln
Lincoln zo un anv-lec'h saoznek, deuet da vout anv-tiegezh.
Talog
Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Talog.
Pig-spern penn-ejen
Ar big-spern penn-ejen (Lanius bucephalus) a zo un evn kigdebrer hag a vev e reter Azia.
Mascarenotus
Mascarenotus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ touded aet da get. O vevañ edont en enezennoù Moris, ar Reünion ha Rodrigez.
Bréville-sur-Mer
Bréville-sur-Mer a zo ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall.
Taliaris
Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Taliaris.
Trois-Monts
Trois-Monts a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Erythropitta arquata
Erythropitta arquata a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.
Anvet e voe Pitta (Phoenicocichla) arquata (kentanv) da gentañ-penn (e 1871) gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
Jean-Honoré Fragonard
Jean-Honoré Fragonard (Grasse, 5 Ebrel 1732 - Pariz, 22 Eost 1806) a voe unan eus al livourien c'hall vrudetañ en.
Bhīma
thumb|Bhīma Bhīma (Devanāgarī भीम : spouronus) a zo unan eus harozed ar Mahābhārata, an eil eus ar pemp Pāṇḍava. Mab d'ar roue Pāṇḍu hag e wreg Kuntī e oa bet engehentet gant an deva Vāyu avat. Lontek ha gant un nerzh dibar, ez eo gantañ e voe lazhet ar c'hant breur Kaurava gwitibunan e Brezel Kurukṣetra.
Ganedigezh
Dre ma ne c'helle ket e dad Pāṇḍu kaout bugale gant e ziv wreg abalamour d'ur mallozh taolet warnañ hag eñ nevez dimezet ha dishêr, e voe galvet Vāyu, doue an Avel rust ha kreñv, gant Kuntī, eil pried Pāṇḍu, evit engehentiñ ur mab. Dre-se ez eo Bhīma un hanterzoue, mab d'ur vaouez ha d'un doue.
Giustenice
Giustenice zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Garlenda
Garlenda zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Cécile Duflot
Cécile Duflot bet ganet d'ar 1añ a viz Ebrel 1975 e Villeneuve-Saint-Georges (Departamant Val-de-Marne) (Bro-C'hall), a zo ur bolitikourez c'hall ezel eus EELV - Ar Re C'hlas.
Saint-Martin-des-Besaces
Bodet e oa gant 19 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Souleuvre-en-Bocage.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: daou zen nann-soudard a varvas e Saint-Martin abalamour d'ar brezel e miz Gouere, lazhet e voent o-daou gant bombezadegoù,.
Afon Dwyfor
An Afon Dwyfor zo ur stêr e Gwynedd, e gwalarn Kembre.
Eieniñ a ra e Cwm Dwyfor (53.0204°N 4.1780°W) e beg Cwm Pennant, dastum enni dour meur a wazhig o tiskenn adalek Mynydd Graig Goch (er c'huzh-heol) betek Moel Hebog er reter, ha diskenn war-zu ar mervent betek Dolbenmaen hag e-maez Eryri neuze.
Pig-spern lost hir
Ar big-spern lost hir (Lanius cabanisi) a zo un evn kigdebrer.
Annez
Bevañ a ra al labous e Kenya, Somalia ha Tanzania.
Pitta elegans
Pitta elegans a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Pittidae.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad ez eo brosezat an tri isspesad anezhañ : en enezennoù Sunda bihanañ (Indonezia) ha Timor ar Reter.
Banc-y-môr
Banc-y-môr zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Trawsgoed, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 111,6 km eus Kerdiz.
Llwynhendy
Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Llwynhendy.
Michel Aoun
thumb|Michel Aoun e 2022
Michel Aoun, bet ganet d’an e Haret Hreik, zo ur milour ha politikour libanat, bet prezidant ar vro etre ar  hag ar.
Prezidant
E 2016 e oa bet dilennet Aoun gant ar Parlamant goude daou vloaz hep prezidant. Aet e oa kuit e 2022 hep na vefe dilennet prezidant all ebet.
Dugelezh Veragua
Dugelezh Veragua a voe krouet en 1537 gant Carlos Iañ evit amiral an Indez Luis Colón de Toledo, mab-bihan da Kristof Koulm. Etre Nuevo Cartago y Costa Rica en hanternoz, ha Castilla de Oro er c'hreisteiz e oa an dugelezh.
Luchino Visconti
Luchino Visconti zo anv daou zen brudet:
Thorpe (Nottinghamshire)
Istor
E-kichen Thorpe emañ East Stoke, war un hent roman kozh anvet Fosse Way, hag eno e oa un annezadenn roman anvet Ad Pontem.
En Itinerarium Antonini 4777 (Iter VI) e kaver meneg eus Ad Pontem, un anv hag a dalvez kement hag "e-tal ar pont" pe "penn ar pont". An implij eus ar ger latin, ha n'eo ket ar ger keltiek *briva, a ziskouez e oa evit ur savadur nevez gant ar Romaned.
Ketupa
Ketupa a zo ur genad e rummatadur an evned, touded ennañ, krouet e 1830 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer en Azia, c'hwec'h (6) isspesad dezhe en holl.
Feiz ha Breiz ar Vugale
Feiz ha Breiz ar Vugale a oa ur gelaouenn e brezhoneg evit ar vugale a veze embannet er bloavezhioù 1930. Yann-Vari Perrot e oa merour ar gelaouenn en deroù ha Herri Caouissin goude. Savet e veze an darn vrasañ eus ar pennadoù gant Herri ha Ronan Caouissin.
E 1932 ha 1933 e oa bet embannet un nebeud pajennadoù evit ar vugale e-barzh ar gelaouenn Feiz ha Breiz, renet gant an aotrou Perrot. Adalek 1934 e teuas er-maez ur gelaouennig distag, evit ar vugale hepken. Evel Feiz ha Breiz e oa awenet Feiz ha Breiz ar Vugale gant ar feiz katolik. Dont a reas er-maez betek 1939. En niverenn diwezhañ (nevez-amzer 1939) e oa ur galv d'al lennerien : S.O.S., Feiz ha Breiz ar Vugale a zo warnez mervel..., dre ziouer a lennerien ha dre ziouer a arc'hant.
Christophe Samson
Christophe Samson a zo ur rugbier gall ganet e Clermont-Ferrand (Puy-de-Dôme) d'ar 1añ a viz Meurzh 1984. C'hoari a ra en trede renk evit skipailh RC Toulon. E 2006 oa bet kaset d'ar Roc'hell e evit dizoleiñ bed ar rugbi a-vicher e Pro D2 -an eil rummad-. Gant ar Stade Rochelais eo bet betek gourfenn ar c'hampionad: kollet en deus anezhi enep Dacs. Distroet oa e Clermont e 2007 er c'hlub ma oa bet stummet. C'hoariet en deus en un doare amreizh dindan roched ar Jaunards daoust dezhañ bezañ war an dachenn evit c'hoari gourfenn an Top 14 e 2008.
Janed Bro-C'hall (1464-1505)
Janed Bro-C'hall (Nogent-le-Roi 1464-1505 Bourges) a oa ur briñsez c'hall, dugez Berry, merc'h da Loeiz XI.
He buhez
Eil merc'h Loeiz XI ha Charlotte de Savoie e oa. He c'hoar henañ, Anne de Beaujeu, a oa tri bloaz warni.
Disneuz e oa, kamm ha tort, ha diaes e vije bet d'he zad he dimeziñ. Se zo kaoz e redias he c'henderv Louis d'Orléans da eurediñ dezhi pa oa 12 vloaz ar plac'h. Pried kentañ ar roue gall Loeiz XII e oa eta. Met klask a reas ar roue terriñ an dimeziñ, gant aotre ar pab Alesant VI Borgia, evit gallout addimeziñ da Anna Vreizh.
Giusvalla
Giusvalla zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Laigueglia
Laigueglia zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Cwmllyfri
Cwmllyfri zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre. Emañ e kornaoueg ar gontelezh, er mervent da gêr Caerfyrddin.
Mossano
Mossano a oa ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Tripura
Tripura ( ত্রিপুরা e banglaeg) zo unan eus stadoù bihanañ India, gant ur gorread 10 492 km². Er bloavezh 2001 e oa 3 191 168 a dud o chom e Tripura. Agartala eo ar gêr-benn. En-dro da Dripura emañ stadoù Asam ha Mizoram er biz, ha Bangladesh a bep tu a-hend-all.
Etre 1909 ha 1947 e oa Tripura ur briñselezh indian e dalc'h Breizh-Veur. E miz Here 1949 e voe unanet ar briñselezh-se ouzh India, nevez-dizalc'h, ha lakaet e stad Asam. Dont a reas da vezañ unan eus tiriadoù Unaniezh India e 1963 hag ur stad anezhi hec'h-unan e miz Genver 1972.
Angélique des Mesliers
Angélique des Mesliers, pe Marguerite-Angelique des Melliers, ganet e 1775 ha lazhet d'an 22 a viz Genver 1794 e Laval (Bro-C'hall), a oa ur vaouez eus an noblañs c'hall.
Castelgomberto
Castelgomberto a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Angélique des Mesliers
Dispac'h gall
Merc'h henañ Charles-Sébastien des Melliers ha Jeanne Angélique Geffray e oa Angélique. Goude emgann ar Mans, d'an 13 a viz Kerzu 1793, e oa kalz familhoù kollet dre straedoù kêr, pennfollet gant al lazhadegoù lies. Ar familhoù-se a oa bet o heuliañ al lu roueel ha katolik o kilañ. En o zouez e oa an Itron des Mesliers gant he div merc'h. Rannet e oa bet ar familh, ar vamm hag ar c'hoar a oa bet harzet gant soudarded republikan o chaseal ar re drec'het.
Saveteet e voe Angélique gant greunadennerien, roet da guzhat d'an adjudant-jeneral Savary. Krediñ a rae dezhi e oa marvet he mamm hag he c'hoar, goulenn a reas neuze bezañ fuzuilhet. Savary a guzhas anezhi e karr François Séverin Marceau, ma oa diwallet gant un ofiser a fiziañs.
Erruet e Laval e voe kuzhet e ti ur vaouez. Kelaouet eus an darvoudoù denelour-se Jean-Baptiste Kléber ha François Séverin Marceau a sav a-du gant saveteiñ ar familh. Kléber en doa bet skrivet en e eñvorennoù: "Jamais, dit-il, on ne vit de femme plus jolie et mieux faite, et, sous tous les rapports, plus intéressante : elle avait à peine dix-huit ans."
D'an 22 a viz ar frim (Du-Kerzu), Marceau a roas ul lizher d'ar plac'h hag a embanne:
Ar gilhotin
Goude ma vije loc'het al lu republikan, furchet eo Laval, an Itron des Mesliers ne c'hell ket tec'hout. Ne glask ket kuzhat nag he anv nag hini ar re o deus bet he dieubet. Ar vodad milourel reveulzier eus departamant ar Mayenne ne reas forzh eus ar skrid-testeni keodedourel Marceau. Ouzhpenn ar vaouez e voe tamallet ivez ar jeneraled o devoa he sikouret, ar pezh a vefe bet marvus evito. Euruzamant, Pierre Bourbotte, stanket nebeut devezhioù e Laval, a oa deuet a-benn da bakañ ha distrujañ an testenioù ma oa kaoz enno eus ar fedoù-se.
D'an 22 a viz Genver 1794, Angélique des Mesliers, barnet gant bodad milourel reveulzier departamant ar Mayenne a zo dibennet gant 8 den all.
Bréville
Bréville zo un anv-lec'h gallek:
-e Normandi
Rhydowen (Sir Gaerfyrddin)
Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Rhydowen.
Lorenzino de' Medici
Lorenzino de' Medici, pe Lorenzo di Pierfrancesco de' Medici, lesanvet Lorenzaccio, ganet d'an 23 Meurzh 1514 e Firenze ha marvet d'ar 26 a viz C'hwevrer 1548 e Venezia, a oa ur politikour ha dramaour italianek, eus skourr popolano an tiegezh Medici, e Firenze ar, a gemeras perzh en iriennoù an amzer hag a vuntras an dug Alessandro de' Medici.
Yaouankiz
Ganet e oa e Firenze, ha mab e oa d'an arc'hantour Pierfrancesco de' Medici (1487-1525) ha da Maria Soderini. Goude marv e dad e 1520, hag eñ paotrig 6 vloaz, e voe savet gant e vamm ha gouarnerien, Giovanni Francesco Zeffi e Varino Favorino di Camerino er Villa del Trebbio, ma kreskas e-kichen e vreur Giuliano di Pierfrancesco de' Medici ha Cosimo Iañ de' Medici, a vo dug Toskana, hag Alessandro de' Medici, mab bastard d'ar c'hardinal Giulio de' Medici, diwezhatoc'h anvet da bab.
En 1530 ez eas da Roma, hag eno e sachas brud fall war e benn goude dibennañ delwennoù rouaned barbar Bolz Constantin, goude ur revrad, ma voe harluet eus kêr ha lesanvet Lorenzaccio.
Mignon ha muntrer Alessandro de' Medici
Er bloaz-se en-eeun e tistroas da Firenze hag e teuas da vout kamarad bras d'an dug, e genderv Alessandro de' Medici, nevez lakaet e penn ar gouarnamant. Kenvambocherien e oant, kendorfedourien ivez, alies e vezent gwelet war ar memes marc'h. Er memes gwele e kouskent ivez a-hervez.
Da noz ar 5 a viz Genver 1537 e oa bet pedet Alessandro da zont da di e vignon. Lorenzino en devoa laosket an dug e-unan ha prometet d'e genderv dont en-dro gant e c'hoar ha gant gwreg Leonardo Ginori dra dremen an noz gante. Menel kousket a reas Alessandro. Distreiñ d'ar gêr a reas Lorenzino un toullad eurvezhioù diwezhatoc'h, hep ar maouezed, hogen gant ur c'hlezeour a vicher anvet Scoronconcolo. Kavout a reas an dug kousket, evel en devoa rakwelet, pa oa en sell d'e lazhañ. Dihunet e voe an dug a-greiz ma oant ouzh e dagañ, sourm a reas ouzh e vuntrerien evit e vuhez.
Klasket ez eus bet kompren ar perag d'an trubarderezh, ha lavaret ez eus e felle da Lorenzino dieubiñ Firenze, met un dizemglev bennak a oa marteze etrezo.
E Firenze e voe degemeret marv an tirant evel un dieubidigezh, ha betek tud evel Caterina de' Medici, rouanez Bro-C'hall, a voe laouen a gement-se. Gant marv Alesandro e oa marvet skourr koshañ an tiegezh Medici. Daou vugel bastard a chome war e lerc'h, Giulio ha Giulia, met embannet e voe ne oant ket gouest da ren abalamour ma oant besterd, ouzhpenn ma oa bastard o zad ivez.
Cosimo Iañ de' Medici an hini a voe dibabet neuze gant an impalaer Karl V da ren evel dug e Firenze.
An harlu hag ar marv
Lorenzino avat, ret dezhañ tec'hel goude e dorfed, a gavas repu e Bologna da gentañ, e Venezia goude, dindan gwarez an arc'heskob Giovanni Della Casa. Er bloaz-se en-eeun ez eas da soudard en arme harluidi Firenze,kaset gant Filippo Strozzi, condottiero brudet, da stourm ouzh an dug nevez Cosimo Iañ, ha perzh a gemeras en emgann Montemurlo ma voent faezhet.
Tec'hel a rankas neuze rak lazherien Cosimo, ha beajiñ a reas da Constantinopolis, ha goude da Vro-C'hall, ma vevas eus 1537 da 1541, dindan gwarez ar rouanez firenzeat Caterina de' Medici. En 1542 ez eas da Doskana en-dro da virout ouzh Cosimo Iañ da unvaniñ ar stad (meur a gêr dieub a oa), ha goude ez eas da Venezia. En 1544 e tistroas da Vro-C'hall, hag alese da Venezia adarre.
E varv
D'ar 26 a viz C'hwevrer 1548 e voe kontellataet Lorenzino e Venezia gant daou zen, « daou Volterra » hervez ul lizher, ha mervel a eure a-dal ti e serc'h Elena Barozzi e Campo San Polo.
Ur verc'h bastard en doa, Lorenzina hec'h anv, a voe savet er gerentiezh, hag a zimezas d'un denjentil roman, Giulio Colonna.
E oberennoù
Skrivañ a reas:
Giraldus Cambrensis
Gerallt Gymro
Montréal
Montréal zo un anv-lec'h gallek e Bro-C'hall hag e Kebek.
Chiampo
Chiampo  a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza,  e rannvro Veneto.
Magliolo
Magliolo zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Chiuppano
Chiuppano  a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Rhyd-y-wrach
Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Rhyd-y-wrach.
Magali
Magali (pe Magalie ) zo un anv-badez gallek a orin provañsek.
Pig-spern beg tev
Ar big-spern beg tev zo un evn kigdebrer, Lanius tigrinus an anv skiantel anezhañ.
Monteviale
Monteviale  a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Beddgeraint
Beddgeraint zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Penbryn, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 111,1 km eus Kerdiz.
Loano
Loano zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Belmont
Anv-tiegezh
Anv-micher :
Aesica
Aesica (anvet Great Chesters bremañ) a oa ur c'hreñvlec'h roman, en hanternoz da gêr Haltwhistle, e Northumberland, e Bro-Saoz.
Mallare
Mallare zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Aesica
Unan eus ar c'hreñvlec'hioù roman war Voger Hadrian e oa, etre Vercovicium (Housesteads) ha Magnae Carvetiorum (Carvoran).
Magenta (liv)
Ar magenta a zo ur seurt liv ruz-roz mouk, da dostaat da liv ar fuchsia. Graet e vez gant ar magenta er moullañ er patrom livioù CMYK, da heul ar cyan, ar melen hag an du, evit moullañ al livioù, m'eo unan eus 3 liv diazez (da heul an du diouzh ret).
Rhyd
Rhyd zo ur ger kembraek, stank el lec'hanvadurezh, hag a dalv kement ha roudour.
Georgia O’Keeffe
Ul livourez stadunanat eo Georgia O'Keeffe, bet ganet d'ar 15 a viz Here 1887 e Sun Prairie (Wisconsin) ha marvet d'ar 6 a viz Meurzh 1986 e Santa Fe (New Mexico), e Stadoù-Unanet Amerika. Unan eus livourezed meur an eo Georgia O'Keeffe.
Buhez
War ar maez e voe desavet Georgia O'Keeffe, e ti-feurm he zud e-kichen Sun Prairie, e Wisconsin, gant he seizh breur ha c'hoar. Adalek he daouzekvet bloavezh e soñjas ar plac'h yaouank bezañ arzourez, kement e plije dezhi kentelioù tresañ ha livañ. Da c'houde e tilojas ar familh da Williamsburg (Virginia ). Pa oa 17 vloaz ez eas Georgia da Chicago da studiañ en Art Institute. Da heul ez eas da New York, d'an Art Students League, a oa ur skol arzoù eus ar re vrudetañ d'ar mare-se. Gant arz ha mennozhioù Vassily Kandinsky e voe levezonet-bras. Kelennerez e voe O'Keeffe e-pad ur pennad, e Canyon (Texas). E 1916, evit ar wech kentañ, e voe diskouezet tresadennoù Georgia gant Alfred Stieglitz(1864-1946), un arzour ha luc'hskeudenner a oa o chom e New-York. E 1924 e timezas Georgia O'Keeffe hag Alfred Stieglitz. Tremen 350 poltred eus e wreg a reas A. Stieglitz. A-drugarez dezhañ e kejas Georgia ouzh un toullad arzourien, livourien, skrivagnerien, ha luc'hskeudennerien dreist-holl evel Paul Strand.
E-pad bloavezhioù e voe O'Keeffe ha Stieglitz o labourat asambles, levezonet an eil gant egile. Diskouezagoù all a voe aozet gant Stieglitz evit taolennoù Georgia. Tamm-ha-tamm e teuas O'Keeffe da vezañ unan eus an arzourezed brudetañ er bloavezhioù 1920 e New York. Adalek ar bloavezhoù 1930 e tremenas al livourez pep hañvezh e New Mexico. Un ti a oa bet prenet ganti en Abiquiu. E 1949 ez eas di da chom da vat.
Oberennoù
War-dro 900 taolenn a voe livet gant Georgia O'Keeffe : pikoloù bleunioù, pe kornioù-bro eus ar Stadoù-Unanet, dreist-holl ar menezioù a zo war-dro Santa Fe. Awenet-brav e veze al liverez gant an natur.
E meur a virdi stadunanat emañ taolennoù Georgia O'Keeffe war ziskouez, en o zouez :
Hêrezh
E 1997 e voe digoret ur mirdi en he zi e Santa Fe.
Rhydowen
Rhydowen zo un anv-lec'h kembraek.
Gerdarzh
Eus rhyd (roudour), hag an anv-den Owen.