cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Narbonensis
Diazezet e voe Narbo Martius (Narbonne), ar c'hentañ trevadenn roman e Galia, war an aod e-kichen an Aude e 118 kent J.-K.. Homañ eo a roas hec'h anv d'ar Broviñs. Aquae Sextiae (Aix-en-Provence) a voe fontet gant ar Romaned e 122 kent J.-K..
Huon Arle
Roue Italia
Evel ar roue Loeiz an Dall en doa c'hoant Huon da glask afer en Italia. War-dro ar bloavezhioù 910 e voe aloubet Lombardia gant un arme brovañsat, renet gant Huon, e vreur Boson hag Huon Taillefer, gant skoazell mamm Huon: Berta intañvezet war-lerc'h marv he fried Théobald d'Arles, a oa dimezet abaoe 898 da Adalbert II, markiz Toskana.
Narbonensis
E 109 kent J.-K. e voe drastet ar vro gant ar Gimbred, an Deutoned hag an Ambroned e-pad o ergerzhadegoù a-dreuz Europa.
Huon Arle
Roue Italia
Tro wenn a reas arme Huon avat. Hervez konikenn Constantin VII Porphyrogénète e c'hoarveze kement-se en 923 pe 924, hervez Liutprand Cremona e oa entre 917 ha 920. Eus 922 betek 924 e oa en em savet un darn vras eus noblañsed Italia, ha dilennet Rodolphe II Bourgogn ganto da roue Italia, e-lec'h Berengar Iañ Frioul. Neuze e voe brezel diabarzh ha n'echuas nemet d'ar 7 a viz Ebrel 924 pa voe drouklazhet Berengar. E miz Gouhere 926 ez eas Huon eus Arle da gemer kurunenn rouaned Italia, gant skoazell Rodolf II(880 †937), a oa en em glevet gantañ. D'an 9 a viz Gouhere e voe kurunennet roue Italia e Pavia. Reiñ a reas e garg a gont Arle d'e vreur Boson, anvet ivez Boson VI Provañs
Narbonensis
Julius Caesar, prokoñsul Gallia Narbonensis ha Gallia cisalpina eus 58 da 49 kent J.-K., a dennas arc'hant ha soudarded anezhe evit aloubiñ Galia. Staget e voe Masilia ouzh ar broviñs gantañ e 49 kent J.-K. abalamour ma oa aet a-du gant Pompeius e-pad ar brezel diabarzh.
Huon Arle
War-lerc'h marv Loeiz III Provañs
War-lerc'h marv Loeiz III Provañs en 928 e tistroas Huon da Brovañs da vout roue er vro. Koulskoude e voe ret dezhañ anavezout Charles Constantin, bastard Loeiz III, evel roue
Alkides
Alkides a oa anv kentañ Herakles, diwar anv e dad-kozh Alkaios, roue Tirint. Kemmet e voe e anv evit klask plijout da Hera, an doueez a glaske ober droug dezhañ. Pitia Delfi e voe kentañ den a reas Herakles anezhañ, gouez da Apollodoros.
Un anv-badez
Diwar an anv-se, savet diwar ar gregach alke (nerzh), e teu
Kujargeg
Ur yezh direnk komzet e Tchad, e rannvro Dar Fongoro, eo ar c'hujargeg. Gantañ e reer e 7 a gêriadennoù e-kichen Jebbel Mira. An darn vrasañ eus izili ar meuriad a gomz fureg.
Stankioc'h beg berr
Ar stankioc'h beg berr a zo un evn hirc'harek, Limnodromus griseus an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous e Kanada.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar stankioc'h beg berr en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
De Haan
De Haan (e flandrezeg kornôgel:D'n Oane) a zo ur gumun eus Flandrez Belgia war aod Mor an Hanternoz.
Жь (lizherenn)
Ul lizherenn girillek ispisial eo Жь, жь implijet gant ar abc'hazeg evit skrivañ ar son kensonennel /ʑ/.
Ҳә (lizherenn)
Ul lizherenn girillek ispisial eo Ҳә, ҳә implijet gant ar abc'hazeg evit skrivañ ar son kensonennel /ħw/.
Nivlennad Orion
Nivlennad Orion, anvet ivez M42 pe NGC 1976, a zo un nivlennad skign arwer he liv, lec’hiet e steredeg Orion, un tammig dindan an Tri Roue. An nivlennad skedusañ eus an oabl eo ha gellout a reer gwelout anezhi hep benveg ebet pa vez du an noz.
Lodenn bennañ ur goumoulennad gaz ha poultrenn eo.
He ment a zo 33 bloavezh-gouloù pe war-dro.
Stankioc'h beg hir
Ar stankioc'h beg hir a zo un evn hirc'harek, Limnodromus scolopaceus an anv skiantel anezhañ.
Akubra
Akubra zo anv un embregerezh en Aostralia a ra togoù.
Stankioc'h beg hir
Annez
Bevañ a ra al labous e reter Siberia ha gwalarn Norzhamerika.
Akubra
Akubra zo deuet da vezañ un anv boutin, a dalv evit n'eus forzh peseurt tog, rak an holl zoareoù togoù a vez graet gant an embregerezh.
Stankioc'h beg hir
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar stankioc'h beg hir en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Kunzaeg
Ur yezh direnk komzet gwechall e Chili, e Peine, Socaire (Salar de Atacama), ha Caspana, e oa ar c'hunzaeg. Aet da get eo e-pad an eil hanterenn eus an kantved. An holl izili eus ar meuriad a gomz spagnoleg hiziv.
Akubra
Istor
Krouet eo bet ar stal gant an enbroer Benjamin Dunkerley a zigoras e stal gentañ e Tasmania, goude dezhañ ijinañ ur mekanik d'ober war-dro krec'hin konifled ha da implij marvlev d'ober feltr.
1521
Diwar-benn bloavezh 1521 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1521
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1521
Nessos
thumb|250px|[[Herakles oc'h en em gannañ gant an den-marc'h Nessos, amforenn obidoù atikat, war-dro 620-610 kent JK, Mirdi Broadel an Hendraouriezh Athena]]
Kunzaeg
Gwelet ivez
Yezhoù Brazil
Nessos
Nessos (Νεσσος e gregach) a oa un den-marc'h, e mojennoù Hellaz kozh. Evel an darn vrasañ eus an dud-varc'h e oa ganet diwar Iksion, e dad, ha Nefele e vamm. Brudet eo evel pennkaoz da varv an haroz Herakles.
Mojenn
Hervez Caius Valerius Flaccus e oa « Nessus gwenn » e-touez an dud-varc'h a vrezele ouzh al Lapited, met an tec'h a gemeras en emgann, eme ar barzh.
Goude marv an den-marc'h C'hiron ez eas an dud-varc'h a bep tu, ha Nessos a deuas da chom war lez ar stêr Evenos ma lakae da baeañ ar veajourien a felle dezho treuziñ, hervez Pseudo-Apollodoros (II, 7, 6) ha Diodoros Sikilia.
Hogen brudetoc'h eo e varv dindan taolioù Herakles.
E varv
Un deiz edo Herakles hag e bried Deianeira o klask treuziñ ar ster Evenos, a oa dic'hlannet. Penaos ober? An den-marc'h Nessos a oa aze a lavaras dezho e oa an treizhour aotreet gant an doueed, abalamour d'e onestiz dibar. Kinnig a reas da Herakles dougen e wreg war e gein, da virout ouzh Deianeira a c'hlebiañ he dilhad, e-keit ha ma treuzje an haroz war-neuñv. Mat e voe kavet an emglev gant Herakles, paeañ a reas an den-marc'h, ha teurel a reas e armoù dreist ar stêr, war al lez all, ha splujañ da dreuziñ. Pa oa erruet en tu all e klevas e wreg o krial forzh, ha pa sellas e welas e oa Nessos o klask c'hoari anezhi. Neuze e tapas e wareg hag e skoas ur saezh, kontammet gant gwad naer-zour Lerna, ha gloazet Nessos, darev da vervel.
Sede penaos eo kontet gant Ovidius (Metamorfozoù, IX, 130-133) :
Kunzaeg
Gwelet ivez
Yezhoù direnk
Nessos
E varv
An doueez Hera, enebourez touet an haroz, bepred o klask ober droug dezhañ, he devije lakaet ar gerioù-mañ e genou an den-marc'h, pa resevas saezh ar marv en e vruched, ha pa zisklêrias da Zeianeira, a-raok e huanad diwezhañ:
Ha Deianeira d'ober hervez kuzulioù Nessos, dre ma kredas gevier an den-marc'h, seul vui ma vage gwarizi ouzh Iole. Reiñ a reas toneg an den-marc'h, da Herakles d'he gwiskañ. Pa voe gwisket gantañ e pegas ouzh e gorf, ken n'halle ket he zennañ ken, hag e poazhe e groc'hen, ma c'houzañve euzhus tra ma oa ar c'hontamm o vont en e gorf. Goulenn a reas bezañ devet evit lakaat fin d'e boanioù.
Diktatouriezh
Un doare gouarnamant aotrouniel eo an diktatouriezh. Enni eo renet ar Stad gant un diktatour. Div dalvoudegezh a gaver d'ar ger.
Distrig kevreadel (Brazil)
Un Distrig Kevreadel (Distrito Federal e portugaleg) zo e Brazil, ouzhpenn ar 26 stad kevreet a zo eno. Enklozet eo e stad Goiás e Minas Gerais. Un unvezh kevreet eo. En Distrito Federal (DF) emañ sez an tri galloud (seveniñ, lezenniñ, barn) e Brazil.
Kêr-benn ar Stad
Brasília, en e greiz, a zo war un dro kêr-benn ar Stad ha kêr-benn Brazil. Kroget e voe d'he sevel d'an 21 a viz Ebrel 1960. Peurechuet e voe en ur ober tri bloaz ha dek miz. Frouezh youl ar prezidant Juscelino Kubitschek e oa : c'hoantaet en doa staliañ ar gêr-benn, a oa e Rio de Janeiro betek neuze, e kreiz ar vro.
Rannoù an Distrig kevreadel
31 rannvro zo ennañ :
Kanton Norrent-Fontes
Kanton Norrent-Fontes a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.
Kumunioù
Kanton Norrent-Fontes a yae 18 kumun d'ober anezhañ.
Хь (lizherenn)
Ul lizherenn girillek ispisial eo Хь, дь implijet gant ar abc'hazeg evit skrivañ ar son kensonennel /xj/.
Noyelles-Godault
Noyelles-Godault a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais e Bro-C'hall.
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Џь (lizherenn)
Ul lizherenn girillek ispisial eo Џь, џь implijet gant ar abc'hazeg evit skrivañ ar son kensonennel /dʑ/.
Laaleg
Gwelet ivez
Yezhoù Tchad
Yezhoù direnk
Saint Andri
thumb|right Saint Andri eo anv gwernenezek unan eus 10 parrez Gwernenez, anvet St Andrew e saozneg ha Saint-André-de-la-Pommeraye e galleg, enni 2,409 den o chom (2001) hag ur gorread 4,510 km².
Den
An Den, (liester : Tud ha Denennoù) a c'hell bezañ termenet diwar savboentoù bevoniel, sokial ha speredel.
Bevoniezh
Renket eo an Den er spesad Homo sapiens (e latin "Den a oar traou") hag ur primat hag un draoudroadeg eo. Renket eo ivez er c'herentiad Hominidae gant un nebeud marmouzed all : ar chimpanzeed, ar gorilhed, hag an orangoutaned. En uskerentiad e vez kavet ivez marmouzed hucherien ha gibboned.
An hominidae a zo ur c'herzhed sonn ganto hag e lez dieub an izili uhelañ evit doarnata an traezoù. Graet e vez an daoudroadegezh deus an doare kerzhout-se. Un empenn diorroet-tre o deus ivez hag a ro dezho ar varregezh evit ar preder difetis, ar c'homz, al lavar hag an imbroud-spered. Meur a ouizieg a gred eo deuet seurt emdroadur eus an Den diwar an ezhomm redek war dennadoù hir. Ha n'eus nemet un nebeud loened hag a zo gouest d'ober evel-se.
Spered an den
Perzhioù disheñvel an eil diouzh egile a zo da spered pep Den. Reiñ a ra dezhañ ur c'hundu kemplez hag ennañ al lavar. Kuriusted hag arsellerezh a vez lakaet alies evel abeg an emskiant hag hini al liammoù etre ar spered hag ar c'horf.
Evit studiañ mont-en-dro ar spered bet savet kelennoù ar bredoniezh, ar bredvezegiezh hag ar bredelfennerezh. E kredennoù a gaver er relijionoù e vez pouezet war meizad an ene evel perzh dibar ar vevenn denel ha war ezhomm azeuliñ un doue pe meur a zoue pe teuzioù|deuzioù.
Ar brederouriezh a glask kompren pep a veizad o tennañ d'ar spered denel e pep keñver.
Leun eo an arzoù, ar sonerezh hag al lennegezh eus oberennoù o fal dezho eztaoliñ ar meizadoù-se hag ar santimantoù.
E-keñver ar gevredigezh hag ar sevenadur :
An dud a zo bevien sokial dre hêrezh. Krouiñ a reont frammoù sokial kemplez, enno un toullad bras a strolloù o kenlabourat koulz hag o kevezañ an eil gant ar re all.
Gwelout a reer ar c'hunduioù etre broadoù, riezoù, strollerezhioù ha familhoù hag ivez e live ar c'humuniezhoù hag an hiniennoù.
Diouzh-se e teu diorroadur an deknologiezh hag ar skiant evel kenderc'hadoù ar gevredigezh ha re an ober hiniennel.
Diouzh an etreoberioù-se e teu ivez ar sevenadur pa en em sil er gevredigezh talvoudegezhioù, kredennoù, gwengeloù, lidoù, hengounioù, boazioù, reoladoù kevredigezhel.
Kredennoù a denn d'an Den
Meur a savboent zo diwar-benn natur ha sustañs an Den.
Dario Fo
Brudet eo evit e perzh er politikerezh, Dario Fo a zo unan eus an dramaturjed italian a vez c’hoariet ar muiañ dre ar bed a-bezh, e-giz Carlo Goldoni.
Bamet eo Dario Fo dirak un dramaturj venitian eus ar XVIvet kantved, Angelo Beolco, graet Ruzante anezhañ, soñjal a ra eo eñ e-giz e “brasañ mestr gant Molière”. E-kerzh e brezegenn, p’en doa resevet priz Nobel al lennegezh (e Stockholm, 1997), e roas gourc'hemennoù d'« un den a c'hoariva dreist-ordinal eus va douar, nebeut anavezet... zoken en Italia. Hag a zo sur a-walc’h ar brasañ skrivagner c’hoariva bet e kerzh an Azginivelezh en Europa a-raok donedigezh William Shakespeare.” Pouezañ a reas war kalite c’hoariva Ruzante, a zo d’e soñj “tad gwirion ar g-Commedia dell’arte, a ijinas ul yezh dezhañ e-unan, ul lavar dezhañ, ul lavar a c’hoariva hag evit ar c’hoariva, diazezet war meur a yezh : rannyezhoù Traonienn ar Pô, troiennoù latin, spagnoleg, hag alamaneg zoken, kement-mañ mesket gant onomatopeennoù ijinet gantañ. »
Saint Martin (Gwernenez)
thumb|right Saint Martin eo anv gwernenezek unan eus 10 parrez Gwernenez, anvet Saint Martin e saozneg ha Saint-Martin-de-la-Bellouse e galleg, enni 6.267 den o chom (2001) hag ur gorread 7.340km2.
North Gyrwe
An North Gyrwe a oa ur rouantelezh pe ur meuriad angl-ha-saoz lec'hiet er Fenland. Meneget eo en Tribal Hidage ha kontrollañ a rae-hi 600 hide. Nz ouzer netra muioc'h diwar he fenn met gwirheñvel e voe staget ouzh Mercia er.
Aguilar Kodes
Aguilar Kodes, pe Aguilar Kodeskoa (Aguilar de Codés hervez ar stumm spagnolek ofisiel) zo ur gumun e kornôg Nafarroa en Euskal Herria. thumb|left|250px|Gwel eus ar bourk
Strollad Labour Albania
Krouet e oa bet ar Strollad d'an 9 a viz Du 1941 dindan an anv as Strollad Komunour Albania (Partia Komuniste e Shqipërisë), kemmet e anv e 1948 pa deuas da vezañ Strollad Labour Albania.
Ur Strollad marksour-leninour hag enep-adwelour e oa Strollad Labour Albania.
Allin
Allin zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Strollad Labour Albania
Aozet e oa ar Strollad hervez pennaenn ar greizennerezh demokratel, gant Enver Hoxha da Sekretour kentañ.
Hervez Mellad 3 Bonreizh Albania eus 1976 e oa bet anavezet Strollad al Labour evel "an nerzh pennañ o heñchañ ar stad hag ar gevredigezh".
Aozadur dibarzh ar Strollad
Hervez Statudoù ar Strollad e oa ar C'hendalc'h (Kongresi i Partisë) aozadur pennañ ar Strollad, dalc'het e-pad un nebeud devezhioù bep pemp bloaz ha ma kemeras perzh ennañ dileuridi dilennet er bodadoù lec'hel. Kefridi ar C'hendalc'h an hini e oa dielfennañ ha reiñ o asant d'ar rentaoù-kont kinniget gant ar C'huzul Kreiz, diazezañ linenn politikel ar Strollad ha dilenn izili ar C'huzul Kreiz (Komiteti Qendror), anezhañ an eil aozadur pouezusañ da heul ar C'hendalc'h, ennañ holl izili ar Gouarnamant ouzhpenn izili all o tont dreist-holl eus an intelligentsia. Ar C'huzul Kreiz a ranke sturiañ ar Strollad a Gendalc'h da Gendalc'h hag en em gavout a rae teir gwezh bep bloaz mui-pe-mui.
Dres evel en Unaniezh Soviedel e veze dilennet gant ar C'huzul Kreiz ur Burev Politikel (Byroja Politike) hag ur Sekretariad (Sekretari). E-touez izili ar Burev Politikel e oa mintroù pennañ ar gouarnamant ha sekretourion ar C'huzul Kreiz, gantañ da gefridi merañ ar Strollad ha diazezañ al linenoù politikel, hag en em gavout a rae bep sizhun. Dre vras e veze asantet gant ar C'huzl Kreiz ar rentaoù-kont hag an divizoù politikel kinniget gant ar burev Politikel. Diouzh an tu all e oa kefridi ar Sekretariad merañ aferioù boutin ar Strollad a deiz da deiz, dreist-holl aozañ ha lakaat e pleustr an divizoù bet kemeret gant ar Burev Politikel hag ivez dibab izili pennañ (kadred) ar Strollad hag ar Gouarnamant.
Darempredoù gant an Unvaniezh Soviedel
Kregiñ a reas da vat an disparti etre an Unvaniezh Soviedel ha Sina da geñver Kendalc'h Strollad Labourerion Roumania dalc'het e 1960 pa glaskas Nikita C'hrouchtchov boutañ warn kannaded pep bro o kemer perzh ennañ evit ma tamallfent ez-ofisiel gante emzalc'h ha linenn politikel Sina. Ar gananded eus Albania a savas a-du gant Sina. Klask a reas an unvaniezh Soviedel skarzhañ Enver Hoxha ha Mehmet Shehu en hañv 1960, chom a rejont a-sav da degas greun da Albania e-keiz ur prantad sec'hor ha reiñ a rejont lañs dre kanadi URSS e Tirana d'an Albaniz a save a-enep da linenn politikel ofisiel ar Strollad.
En desped d' disaterioù ekonomikel diabarzh e kasas Sina greun da Albania e lec'h an hini bet prometet gant URSS.
Sevel a reas Albania a-du gant sina pa krogas da gritikañ URSS en un doare foran e Kendalc'h Moskova dalc'het e 1960 ma kemeras perzh ennañ 81 strollad komunour eus ar bed-holl.
Ne felle ket d'an URSS sevel a-enep krenn da Sina war-eeun abalmour d'e c'halloud ha tamall a reas Albania en e lec'h.
Diouzh e du, avat, e endalc'has Albania da gritikañ kriz politikerezh Yugoslavia koulz ha hini URSS ha nac'hañ a reas dont da vezañ ur vro gouestlet d'al labourerezh-douar hepmuiken evel ma felle da URSS.
Torret e oa bet an darempredoù diplomatel etre Albania hag an Unvaniezh Soviedel da vat e miz Kerzu 1961, ha tennañ a reas URSS an holl arbennigorion soviedel bet kaset eno evit sikour Albania war an dachenn deknikel ha paouez a reas ivez da gas an elfennoù a oa ezhomm evit lakaat ar mekanikoù bet staliet eno gante da vont-en-dro.
Дә (lizherenn)
Ul lizherenn girillek ispisial eo Дә, дә implijet gant ar abc'hazeg evit skrivañ ar son kensonennel /dw/.
Strollad Labour Albania
Darempredoù gant an Unvaniezh Soviedel
Buan-tre avat e kemeras Sina plas an Unaniezh Soviedel ha war grenvaat ec'h eas an darempredoù etre an div vro-se.
Ne gemere ket perzh ken Albania nag en oberzhioù kaset da-benn gant Emglev Varsovia nag en emglevioù Kuzul ar C'henskoazell Ekonomikel (Komekon), met daoust da se ne dorras ket broioù sokialour all reter ha kreiz Europa o darempredoù diplomatel ha kenwerzhel gant Albania.
3 Genver
Ganedigezhioù
thumb|right|150px|J.R.R. Tolkien thumb|right|150px|Victoria Principal
Strollad Labour Albania
Darempredoù gant an Unvaniezh Soviedel
E Miz Kerzu 1964 e tisklêrias e oa bet plijet-meur gant ar fed ma oa bet skarzhet C'hroustchev diouzh ar galloud met buan-tre e teuas da vezañ sklaer n'ec'h afent ket an darempredoù kenetreze da vont war wellaat.
3 Genver
Relijion kristen
Tertio Nonas Januarii = IIIt kent Nonae Genver
Strollad Labour Albania
Darempredoù gant an Unvaniezh Soviedel
War washaat ec'h eas an drepredoù etre Albania hag URSS betek ma tivizas Strollad al Labour tennañ Albania ez-ofisiel diouzh Emglev Varsovia goude ma oa bet aloubet Tchekoslovakia gant an Unaniezh Soviedel e 1968.
Darempredoù gant Sina
War drenkaat ec'h eas an darempredoù etre Albania ha Sina adalek ar bloavezhioù 1970 pa grogas Sina da adwelet al liammoù-sikour gant Albania. Diouzh an tu all e stagañ Albania da sevel darempredoù nevez gant broioù all, en o zouez liammoù kenwerzh gant Frañs hag Italia hag ivez gant meur a Stad nevez-dishual eus Afrika hag Azia hag e 1971 e teuas Albania a-benn da gaout darempredoù reizh adarre gant Yougoslavia ha Gres.
Sevel a reas Albania a-enep krenn da bolitikerezh Sina e-keñver ar fed ma veze klasket gantañ liammoù statoc'h-startañ gant Stadoù-Unanet Amerika da-gñver penn-kentañ ar bloavezhioù 1970 ha klask a reas dont da vezañ dishualoc'h e-keñver Sina dre stardañ liammoù diplomatel hag ekonomikel gant broioù all, dreist-holl broioù eus Kornôg Europa.
Da heul marv Mao Zedong e 1976 e kritikas Sekretour Strollad Labour Albania, Enver Hoxha, renerion nevez Sina hag o folitikerezh e-keñver ar broioù kevalaour, SUA en o fenn. Respont a reas Sina o kouviadiñ Tito da vont da Sina ez-ofisiel e 1977 ha dre troc'hañ an holl programoù skoazell etre Sina hag Albania adal 1978.
Kreñvaat a reas Strollad al Labour ar strivoù war dachenn an emrenerezh diabarzh evit kas war-raok diorroadur ekonomikel ar vro.
An Dispac'h Sevenadurel hag Ideologel
Da heul an Dispac'h Sevenadurel Proleter Meur bet lañset gant Strollad Komunour Sina e 1966 e voe lañset gant Strollad Labour Albania bloaz war-lerc'h an "Dispac'h Sevenadurel hag Ideologel" (revolucion kulturor) e 1967.
Da gentañ-holl e oa bet adaozet penn-da-benn an arme dre skarzhañ an holl renkoù milourel ha dre krouiñ komiserion bolitikel en arme, melestradur ar gouarnamant hag an ekonomiezh, o izelaat gopr an implijidi pennañ hag en ur gas anezhe diouzh o burevioù evit labourat el labouradegoù ha war ar maez evit en em dostaat ouzh ar proletariad da vat. Serrte e oa bet ivez c'hwezh ministrerezh, en o zouez hini ar Justis, kaset e oa bet da benn boutinadur al labourerezh-douar hag adwelet e oa bet penn-da-benn sistem an deskadurezh.
E 1967 e krogas ar Strollad da skarzhañ ar relijion diouz ar vuhez foran, ha da diwezh ar bloaz e oa bet serret an holl aozadurioù relijiel (iziloù, moskeennoù, abatioù...) pe treuzfeurmet e oant bet e labouradegoù, salioù-sport, h.a. Dislêriet e oa bet ez-ofisiel e oa Albania Stad dizoueegour kentañ ar bed.
Divodadur ar Strollad
Adsavet e oa bet ur strollad marksour-leninour dindan an hevelep anv e 2002, (s.o. Strollad Labour Albania (2002))
Levezon en estrenvro
A-drugarez da linenn enep-welour kreñv Strollad Labour Albania e savas a-du gantañ meur a strollad dre ar bed-holl, dreist-holl strolladoù maoour deut da vezañ dipitet gant linenn politikel Strollad Komunour Sina da geñver diwezh ar bloavezhioù 1970. Hag etre 1978-1980 e tisklêrias meur a Strollad bihanoc'h pe vrasoc'h, en o zouez Strollad Komunour Brazil, bezañ a-du gant linenn politikel Strollad al Labour.
Hiziv emañ bodet an darn vrasañ eus ar Strolladoù a sav a-du gant linenn Strollad al Labour en aozadur etrebroadel anvet Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour.
Setu ur roll damglok eus ar Strolladoù a savas a-du gant linenn politikel Strollad al Labour keit ha ma oa ar galloud gantañ en Albania:
Marie-Louise O'Murphy
thumb|300px|right|Mademoiselle O'Murphy livet gant [[François Boucher]] Marie-Louise O'Murphy de Boisfaily, a oa pried da Beaufranchet d'Ayat, a veze graet Mademoiselle de Morphyse (pe la belle Morphyse) anezhi, a oa ganet e Rouen d'an 21 a viz Here 1737 ha marvet e Pariz d'an 11 a viz Kerzu 1814. Merc'h e oa da Daniel O’Murphy de Boisfaily, ofisour roue Bro-C'hall, a orin iwerzhonat. Da 14 vloaz, e 1752, e voe kinniget gant markizez Pompadour d'ar roue gall Loeiz XV, ha dont a reas da vout serc'h ar roue, troet gant kig fresk.
Gant François Boucher e voe kemeret da batrom evit un daolenn pebret mat. Kenemglev a oa un tamm bennak etre François ha Morphyse. Ur verc'h he doe gant ar roue, Agathe Louise de Saint-Antoine de Saint-André (1754-1774) a zimezas, en 1773, da René-Jean-Mans de La Tour du Pin, Markiz de la Charce, (1750-1781).
En 1755, e fellas d'ar roue trugarekaat ar plac'h eus he servijoù ha plijout d'an Iliz katolik. Dimeziñ a reas e serc'h Marie-Louise O'Murphy da Jacques de Beaufranchet en 1755. Ur mab o doe, Louis Charles Antoine de Beaufranchet, ofisour en amzer an Dispac'h hag e brezel Vande.
E 1759 e timezas da François Nicolas Le Normant hag e 1798 da Louis-Philippe Dumont, tregont vloaz yaouankoc'h eviti, dileuriad Calvados er Convention,: dizimezet e vint a-raok fin ar bloaz. Casanova en devije graet al lez da Marie-Louise O'Murphy, ha skrivañ a ra-eñ en e levr Mémoires : "« L’habile artiste avait dessiné ses jambes et ses cuisses de façon que l’œil ne pouvait pas désirer de voir davantage. J’y ai fait écrire dessous : O-Morphi, mot qui n’est pas homérique, mais qui n’est pas moins grec. Il signifie Belle. »"
Aiegi
right|250px|thumb|Sede pelec'h emañ Aiegi
Herkules
Herkules a zo anv latin haroz meur Hellaz anavezet ivez evel Herakles en henc'hresianeg. Er skridoù latin a ra anv anezhañ ne seblant ket bout ken taer ha ken drouk hag Herakles avat.
Aiegi
Aiegi  (Ayegui hervez ar stumm spagnolek kenofisiel) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria, e merindad Lizarra, e komark Lizarra ar Reter,45,5 km eus Iruña, ar gêr-benn.
Herkules
Anv
-Brudet eo an anv gallek Hercule gant Hercule Poirot, an enklasker krouet gant Agatha Christie.
South Gyrwe
Ar South Gyrwe a oa ur meuriad pe ur rouantelezh angl-ha-saoz lec'hiet e Mid-Anglia, er Fenland. N'anavezer nemet unan eus e bennoù : Tondberht a euredas gant Santez Æthelthryth e 664. Hervez Beda e vefe marvet teir bloavezh goude an eured. N'ouzer ket da betra ez eo aet ar rouantelezh goude marv Tondberht met gwirheñvel eo e oa bet staget ouzh Mercia e fin ar.
Hervez an Tribal Hidage e kontrole 600 hid.
Gwelet ivez
North Gyrwe
Sponterezh
Ar sponterezh eo an implij eus ar spont evit tizhout palioù politikel pe gevreadel. N'eus ket a dermenadur asantet gant an holl vroioù, avat. An termenadurioù boutinañ a endalc'h an oberioù a zo o fal krouiñ spont, o deus un abeg kealoniel, hag a glask tizhout tud ha n'int ket soudarded pe tud uhel o c'harg. Un nebeud termenadurioù a endalc'h an holl oberioù a feulster direizh.
Ar sponterezh zo un doare brezel nann-feurel ha brezel psikologel. Ur garg politikel a zo gantañ, ar pezh a ra ez eo diaes reiñ un termenadur reizh dezhañ. Hervez un enklask bet kaset gant al Lu Amerikan ez eus muioc'h eget 100 termenadur.
Kalz aozadurioù eus kement tu politikel a zo o deus implijet ar sponterezh, en o zouez strolladoù politikel eus an tu-kleiz hag an tu-dehoù, broadelourien, strolladoù relijiel, dispac'herien ha gouarnamantoù. Ar fed ma oa bet empleget kalz oberourien ha ne oant ket liammet gant ur gouarnament a oa bet abeg da galz tabut diwar-benn al lakaat Lezennoù ar Brezel da dalvezout evit an dra-se.
Termenadur ar ger
Sponterezh a zo bet saval adal ar ger spont, a oa deuet eus mare ar Spont bras, ur mare resis eus an Dispac'h gall a welas gouarnamant Bro-C'hall renet gant ar Venezidi. Ar mare-se etre 1793 ha 1794 a oa bet hini ur ren amreoliek lec'h ma oa implijet ar spont evit talañ ouzh enebourien ar Reveulzi (roueelourien, Girondins...). Goude-se e oa chomet ar ger hag a zo implijet bremañ c'hoazh evit termeniñ strolladoù hag a implij ar spont evit tizhañ o falioù.
Sibirill
Sibirill (distaget ) a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Kastell-Paol, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Sponterezh
Termenadur ar ger
Gant ma oa ar sponterezh un obererezh lakaet da liamm gant ur gouarnamant hiziv-an-deiz ez eo bet ledanaet e implij evit mont war-zu obererezhioù feuls o lazhañ trevourien evit saozaniñ ha dezach brud war ur stourm. An tu a zo da zistreiñ betek Sergey Nechayev, a n'em ziskrive e unan evel ur sponter. Nechayev en devoa krouet ur strollad sponterezh rusian anvet " Paeidigezh ar Bobl" (Народная расправа) e 1869.
706
Diwar-benn bloavezh 706 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Sibirill
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Mervel a rejont e-pad an Eil Brezel-bed, ar c'harrnijour d'an 2 a viz C'hwevrer 1942 pa gouezhas e garr-nij (Beaufort marilhet AW253 ha kodet AW-A) nepell diouzh Plougerne, re ar Morlu d'an 29 a viz Ebrel 1944 pa voe kaset o bag, an destroyer HMCS Athabaskan, d'ar strad, gant an tarzher alaman Elbing T-24 , ; luc'hskeudenn.
Sponterezh
Termenadur ar ger
''"Shock and Awe" a vez graet eus un is-rann eus "an trec'h bliv" bez eo an anv roet d'an oberezhioù meur oc'h implij ar c'hoant da dagañ feuls evit saozaniñ spered an enebour. Un doare sponterezh Stad ez eo. Ar mennad a oa bet savet kalz a-raok Eil brezel Irak gant Harlan Ullman pa oa ezel d'ur forom ez-soudarded.''
706
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 706
Nine Inch Nails
Nine Inch Nails, anavezet ivez dre NIИ, a zo ur strollad indus Metal krouet e 1988 gant Trent Reznor. Unan eus perzhioù ar strollad a zo bezañ graet hag implijet leun a zoareoù sonerezh (synth pop, metal, electronica...) evit ober ur son dibar en deus bet ul levezon bras-kenañ war strolladoù a erruo er bloavezhiou 1990 (Rammstein, Marilyn Manson, Stabbing Westward...). Nine Inch Nails a zo brudet ivez evit bezañ lakaet ar sonerezh indus da vezañ anavezet gwelloc'h.
Sonerien ar strollad
Nine Inch Nails a zo kentoc'h raktres solo Trent Reznor eget ur strollad gwirion: skrivañ a ra-eñ ar c'homzoù, ar sonerezh, seniñ a ra kement benveg, enrollañ ha meskañ a ra an albomoù e studio. Met ur bern sonerien a zo bet er strollad evit ar sonadegoù pe evit an enrolladennoù:
Etimologiezh
"N'ouzon ket m' ho peus klasket soñjal e anv ur strollad, met soñjal a rez tamm-pe-damm kaout unan dispac'h, sellout a rez dioutañ an deiz war-lerc'h ha nul eo. Bez e oa ganin tro-dro 200. Nine Inch Nails en deus tremenet test eus an 2 sizhunvezh, seblantout a rae dispar, en un doare grafikel hag aes da ziverrañ. N'en doa rezont ebet literal. Seblantout a ra bezañ spontus. Kalet ha gour! Ur gwallhuñvre eo reiñ un anv d'ur strollad."
Man Or Machine
"Nine Inch Nails is Rent Reznor": ar frazenn-mañ skrivet e levrig an albom Pretty Hate Machine a ziskouez splann eo bet graet an albom gant Trent e-unan. Ur wech bezañ krouet ar strollad e 1987, sinañ a reas buan e TVT Records e-lec'h ma'z aio er-maez Pretty Hate Machine e 1989, ur bladenn kentoc'h indus ha na anavezo nemet brud adalek 1991 pa grogas Trent (gant e sonerien ha mignoned a son e NIN) an droiad Lollapalooza.
Tortévas
thumb|right Tortévas eo anv gwernenezek unan eus 10 parrez Gwernenez, anvet Torteval e saozneg ha galleg, enni 973 den o chom (2001) hag ur gorread 3,115km2.
Parrez vihanañ an enezenn an hini eo.
Jeumont
Jeumont a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
Allo
Allo zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Užpaliai
Užpaliai a zo ur gêrig e Lituania.
Saint Sauveux (Gwernenez)
thumb|right Saint Sauveux eo anv gwernenezek unan eus 10 parrez Gwernenez, anvet Saint Saviour e saozneg ha Saint-Sauveur e galleg, enni 2.696 den o chom (2001) hag ur gorread 6,378km2.
Lepkieg
Ur yezh direnk komzet e Papoua ar C'hornaoueg, e Jayawijaya Kabupaten, eo al lepkieg. Implijet e vez er marc'had, en iliz hag er gêr.
Mona Bras
thumb|280px|Mona Bras gant [[Cécile Duflot ha Guy Hascoët e Roazhon a-raok eil tro an dilennadeg-rannvro e 2010]]
Mona Bras zo kuzulierez-kêr UDB e Gwengamp ha kuzulierez e Kuzul-rannvro Breizh. E 2010 e oa e penn al listenn Europe Écologie-UDB en Aodoù-an-Arvor evit an dilennadeg rannvroel. E 2015 he doa dilezet listenn UDB evit mont gant listenn Jean-Yves Le Drian.
Hamilton (Ontario)
Gwelout Hamilton evit an heñvelstummoù. Hamilton a zo ur gêr eus Kanada, en Ontario. Eizhvet kêr vrasañ Kanada eo. 504 559 annezad a oa hervez an niveradeg e 2006, ha 692 911 er penn-rannvro. Ur c'hlub hockey war skorn, "Bulldogs Hamilton", he deus ar gêr, hag unan mell-droad kanadian, "Tiger-Cats Hamilton".
Kerniel
Kerniel a c'hall bezañ meur a dra:
Holysloot
Holysloot a zo ur gêriadenn e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. Ul lodenn eus kumun Amsterdam eo, ha lec'hiet eo e biz ar gêr, 9 km ac'haleno.
Ur gêr distag e voe Holysloot etre ar 1añ a viz Mae 1817 hag ar 1añ a viz Genver 1818,hag azalek ar mare-se e voe kendeuzet Ransdorp.
Proviñsoù ha tiriadoù Kanada
Dek proviñs ha tri ziriad zo e Kanada.
Kwame Nkrumah
Kwame Nkrumah (21 a viz Gwenholon 1909 e Nkroful, Ghana - 27 a viz Ebrel 1972 e Bukarest, Roumania) a oa brogarour, politikour ha prezidant kentañ Ghana.
Goude e studioù kaset e Breizh-Veur hag e SUA e tistroas d'e vro e 1947 ma voe pennsekretour an United Gold Coast Convention, ur strollad dizalc'hour. Goude manifestadegoù e meur a gêr eus Ghana e 1948 e voe kaset d'an toull-bac'h gant ar Saozon e-pad ur miz. Goude-se e foetas bro ha gounit tud d'e vennozhioù hag e 1949 e savas ur strollad politikel, ar Convention People's Party. Bac'het e voe adarre e 1950. E 1951 e tivizas ar Saozon dilezel Ghana hag aozañ un dilennadeg. Nkrumah a voe dilennet, daoust dezhañ bezañ en toull c'hoazh d'ar mare-se. Dieubet e voe un nebeud devezhioù goude. E miz Meurzh 1952 e voe dilennet da vinistr kentañ.
Proviñsoù ha tiriadoù Kanada
An 10 proviñs
Setu amañ anvioù 10 proviñs Kanada :
Kwame Nkrumah
Disklêriet e voe dizalc'hiezh Ghana d'ar 6 a viz Meurzh 1957. Tri bloaz goude e voe embannet ur Vonreizh nevez a lakae Ghana da vezañ ur republik. Nkrumah a c'hounezas an dilennadeg aozet e miz Ebrel 1960 ha mont da brezidant kentañ ar Stad nevez d'ar 1añ a viz Gouere.
Proviñsoù ha tiriadoù Kanada
An tri ziriad
Setu amañ an tri ziriad :
Kwame Nkrumah
E miz C'hwevrer 1966 e voe distroadet en un taol-Stad pa oa o veajiñ e Sina ha Norzh Viet Nam. Ne zistroas morse d'e vro ha chom a reas e Ginea. E miz Eost 1971 ec'h eas d'an ospital da Roumania hag eno e varvas d'ar 27 a viz Ebrel 1972.
Tz (lizherenn)
Un divc'hrafenn latin eo Tz, tz implijet gant an euskareg evit skrivañ ar son kensonennel /t̻s̻/ pe gant ar c'hatalaneg evit ar soniadoù /dz/ pe /ts/ (hervez ar rannyezhoù).
Proviñsoù ha tiriadoù Kanada
Yezhoù ofisiel
1. De facto
2. De jure
A-raok bout izili ar c'henvevredad edo Ontario ha Kebek e Proviñs Kanada.
Nova Scotia, New Brunswick, Kolombia vreizhveuriat, hag Enez ar Priñs Edward a oa trevadennoù a ziforc'h a-raok en em unaniñ e Kanada.
Irania jave gwenn
An irania jave gwenn a zo ur spesad golvaneged bihan, Irania gutturalis an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Cossypha gutturalis da gentañ-penn (e 1843) gant an amprevanoniour gall Félix Édouard Guérin-Méneville (1799-1874) : ar spesad nemetañ eo er genad Irania.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, ha frouezh ivez e-pad an diskar-amzer.
Annez
Neizhiañ a ra al labous en un takad hag a ya eus Turkia da Irak, Iran ha kreisteiz Turkestan ; nijal a ra kuit da Afrika ar Reter da c'hoañviñ.
Aras
Aras zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Iris Neels
Iris Neels a zo bet ganet d'an 10 a viz Mae 1980 e Brugge (Belgia).
Ur vestrc'hoarierez echedoù belgiat eo.
Kampionez echedoù Belgia (maouezi) e voe e 1999.
Шь (lizherenn)
Ul lizherenn girillek ispisial eo Шь, шь implijet gant ar abc'hazeg evit skrivañ ar son kensonennel /ɕ/.
Cortes (Nafarroa)
Cortes  zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
1795
Diwar-benn bloavezh 1795 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ҭә (lizherenn)
Ul lizherenn girillek ispisial eo Ҭә, ҭә implijet gant ar abc'hazeg evit skrivañ ar son kensonennel /tw/.
Bleiz Himalaya
Bleiz Himalaya (Canis himalayensis) a zo ur spesad bronneged nevez-kavet hag a vev e hanternoz India (Jammu ha Kachmir ha Himachal Pradesh) hag e reter Nepal.
Chichicastenango
Chichicastenango zo ur gêr eus Guatemala e departamant El Quiché.
Lenkaeg
Ur yezh direnk komzet e El Salvador hag e Honduras eo al lenkaeg. Implijet e oa war harzhioù etre an div vro e departamantoù La Paz La Paz, Intibucá, Lempira, Comayagua, Santa Bárbara, Valle ha Francisco Morozan. Gant ar re gozh e vez graet gantañ hepken hiziv hag aet da get eo en Honduras, war a seblant. E 1970 ne chome nemet damgomzerien er vro-mañ hervez ar yezhonour Lyle Campbel hag ar gummuniezh nemeti ma oa gouestl da gavout un nebeud tud barrek d'ober gant ar yezh a oa Chilanga, en El Salvador
Chichicastenango
Chichicastenango zo en un uhelder a 1965 metr a-us d'ar mor. Emañ 140 km eus Ciudad Guatemala.
Lenkaeg
Gwelet ivez
Yezhoù Honduras
Chichicastenango
Brudet eo he sevenadur maya.
Lenkaeg
Gwelet ivez
Yezhoù El Salvador
Parlamant
thumb|600px|{{Legend|#e99b2c|Stadoù gant ur parlamant ur gambr ennañ}}{{Legend|#35b1d5|Stadoù gant ur parlamant div gambr ennañ}}{{Legend|#a0989f|Stad hep parlamant ebet ([[Birmania)}}]]
Parlamant a reer peurvuiañ eus an aozadur a gaver e pep stad, a-benn dileuriañ ar geodedourien, lezenniñ, votiñ ar budjed ha burutellañ labour ar gouarnamant. Heñvelster eo gant ar ger Dael a implijer a-wechoù.
Ar parlamantoù a c’hall bezañ enno ur gambr pe div gambr. Er stadoù kevreadel e vez div gambr peurvuiañ : an eil a-berzh ar geodedourien hag eben a-berzh ar stadoù pe ar rannvroioù kevreet.
Hervez doare ar renad e vez disheñvel roll ar parlamant e pep stad.
Шә (lizherenn)
Ul lizherenn girillek ispisial eo Шә, шә implijet gant ar abc'hazeg evit skrivañ ar son kensonennel /ʂw/.
707
Diwar-benn bloavezh 707 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Saint Samsaon
thumb|right Saint Samsaon zo anv gwernenezek unan eus 10 parrez Gwernenez, a zo anvet Saint Sampson e saozneg hag e galleg, diwar anv ar sant brezhon Samzun.
707
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 707
Saint Samsaon
Ur gorread 6,042km2 zo dezhi, ha 8.592 den a oa o chom enni e 2001.
Thuin
Thuin a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e Proviñs Hainaut. Pennlec'h Arondisamant Thuin eo.
707
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 707
Ollo
Ollo  zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Stadsregio Amsterdam
Stadsregio Amsterdam (pe ROA : Regionaal Orgaan Amsterdam) a zo ur gumuniezh kumunioù en Izelvroioù. Enni ez eo bet bodet ar c'humunioù tro-dro da Amsterdam.
En holl ez eus 1 380 700 den enni, dasparzhet evel-henn :
Dhol Sardinia
Dhol Sardinia (Cynotherium sardous) a oa ur bronneg kigdebrer eus kerentiad ar C'hanidae kavet e Sardinia. Aet eo da get p'en em stalias mab-den war an enez. Evel meur a aneval eus an inizi e oa aet da vihanoc'h eget e gendirvi war ar c'hevandir rak oblijet e oa da hemolc'hiñ preizhioù bihan ha prim.
Sifroù arabek
Ar sifroù a lavarer arabek zo, e gwirionez sifroù bet ijinet en India. En Europa int bet implijet da gentañ e rouantelezh Bro-C’hall a-raok ma voe ledanaet o implij d'ar c’hevandir ha, goude-se, d'ar bed a-bezh. Deskrivet int bet en unan eus oberennoù Al-Khuwarizmi hag en em gavet int bet en Europa dre Andalouzia ar Vuzulmaned e-tro dibenn an. A-drugarez da zoare kelenn ar jediñ war abakennoù gant an Arabed eo bet treuzkaset ar ouiziegezh-se. Un testeni spann eus an dra-se a gaver war al Liber abaci savet gant Fibonacci, er bloaz 1202. Logogrammoù zo eus ar sifroù arabek.
N'eo ken nemet en ma voe kroget gant Europiz da implijout ar sifroù arabek da vat. eus o zu e talc’h an Arabed, gant gwir abeg d'ober sifroù hindi. Er eo stabilaet an tres anezho. Setu da-heul un tamm keñveriadenn eus tres a-vremañ hor sifroù "arabek" gant ar re implijet gant an Arabed (pe « sifroù hindi ») ha gant ar sifroù treset e meur a skritur indezek. Hiziv an deiz e ra broioù ar Maghreb (pe ar c’hornôg) gant an tresoù a-vremañ tra ma kendalc’h broioù ar Machrek (pe ar reter kreiz) d'ober gant an doare hengounel. Evit doare eo bet ijinet tres dibar hor sifroù a-vremañ er Marghreb pe en Andalouzia.
none|thumb|500px|Keñveriañ an notadurioù Dont a ra ar geer sifr bet implijet da gentañ evit lavaret mann eus an arabeg sifr (أَلصِّفْر ʾaṣ-ṣifr), a dalvez ar goullo. Ar ger zero implijet da-heul e meur a yezh evit envel ar sifr mann a zeu ivez eus ar ger arabek sifr, nemet eo bet amprestet dindan ar stumm zefiro boazet gant Italianed ar. Goude-se eo aet zefiro da zero. Sifr zo trodigezh-rik ar 0 sañskriteg pe shunya (शून्य śūnya, « goullo »).
En India eo bet ijinet ar 0 ivez, er.
Қь (lizherenn)
Ul lizherenn girillek ispisial eo Қь, қь implijet gant an abc'hazeg evit skrivañ ar son kensonennel /kj/.
Kerniel (Belgia)
thumb|left|Iliz [[Kerniel, e Limbourg, en Haspengouw gleborek.]] Kerniel a zo ul lodenn eus kumun Borgloon abaoe 1977. E proviñs Limbourg a Flandrez Belgia emañ.
Teorienn ar reizh
Ur preder war darempredoù etre an dud diwar ar rev eo teorienn ar reizh. Dispartiañ a ra ar rev diouzh ar reizh ken e pouez hemañ war skeudennadur kevredigezhel ar reizhoù ha n'eo ket liammet strizh gant ar rev bevoniel. Setu perak e skrivas Simone de Beauvoir : "ne vezer ket ganet evel ur vaouez, dont a reer da vezañ evel-se" (An Eil reizh, 1949). Diorroet eo bet kalz teorienn ar reizh er Stadoù-Unanet diwar levezon strolladoù heñvelrevidi o deus gounezet un hewelded bras. E meur a skol-veur stadunanat ez eus bet krouet kevrennoù kelenn war ar studioù dre ar reizh. Komz a reer eus al luskad "queer" hag eus ar broad queer" evit envel hollad an emsaverien evit reiñ muioc'h a frankiz d'an heñvelrevidi.
Gaia
Gaia zo
Rodos
An anv Rodos a c'hall bezañ :
Le Quesnoy
Le Quesnoy a zo ur gumun eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Judith Butler
right|thumb|Judith Butler
Ur brederourez hag ur skolveuriadez stadunanat eo Judith Butler (ganet e 1956).
Reiñ a ra kentelioù e kevrenn an Helavarded hag al Lennegezh keñveriet e Skol-Veur Kalifornia e Berkeley. Degemeret e voe he zezenn e 1984 (Sujedoù evit ar c'hoant : prederiadennoù hegelian en 18vet kantved e Bro-C'hall).
Anavezet eo evit he labour postframmadouriezhel m'he deus renet evit atersiñ an termen benevouriezh hag e endro prederouriezhel.
Brudet emañ evel unan eus an dud a skriv ar muiañ diwar-benn an deorienn queer.
708
Diwar-benn bloavezh 708 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 708
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 708
Bondues
Bondues e galleg, Bonduwe en izelvroeg, a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Ҟь (lizherenn)
Ul lizherenn girillek ispisial eo Ҟь, ҟь implijet gant an abc'hazeg evit skrivañ ar son kensonennel /qj/.
Serval
Ar serval (Leptailurus serval) zo ur c'hazh eus Afrika, krenn e vent. Ar spesad nemetañ eo er genad Leptailurus.
Muzuliañ a ra 85 cm gant ul lost 40 cm. Un aneval moan eo gant pavioù hir hag ul lost berr a-walc'h. Hirgelc'hiek ha tost an eil ouzh eben eo e zivskouarn. Liv e vlevenn zo diouzh an isspesadoù. Bej eo ar peurliesañ gant marelloù du bras a-walc'h. Un nebeud pennoù o deus marelloù kalz bihanoc'h hag un nebeud arall a zo du penn-da benn. Un nebeud servaled gwenn a zo ganet er mirvaoù.
Hemolc'h a ra krignerien, gedon, damaned, evned hag antilopenned bihan. Chaseet e vez gant ar panterennoù ha hemolc'het e vez gant an den evit e greoñ.
Ar parezed a c'han etre unan ha pemp kolen a vez desavet en ul lec'h kuzh evel un douarenn zilezet.
N'eo ket ar serval ul loen-ti met e zoñvaat a c'heller. Ul liamm kreñv en deus gant e berc'henn. Gouennañ gant ar c'hizhier-ti a c'hell ober hag an hironed a vez graet Savannah anezho. Gallout a ra gouennañ ivez gant ar c'harakal.
Liammoù diavaez
Serval
Betelu
Betelu  zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Kolin Virjinia
Ar c'holin Virjinia (liester : kolined Virjinia) a zo ur spesad evned, Colinus virginianus an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Tetrao virginianus (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged bihan ha plant.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an naontek isspesad anezhañ e Kreizamerika, Mec'hiko ha Norzhamerika :
Kanenn d'al Levenez
Ar Ganenn d’al Levenez a zo deuet da vezañ kanenn Unaniezh Europa, met nann-ofisiel eo an implij, pa ne vo ket lakaet a-ratozh evel arouez Unaniezh Europa er feur-skrid nevez divizet e 2007 evit chom hep feukiñ ar re a soñj ne dle ket un unvaniezh riezoù kaout ur seurt kan broadel.
Savet eo bet diwar varzhoneg An die Freude savet gant Friedrich von Schiller. Ar sonerezh brudet a zo tennet diouzh an 9 Simfonienn en Re-minor gant Ludwig van Beethoven.
An droidigezh vrezhonek a zo bet savet gant Jakez Konan. Kan Unaniezh Europa a ra gant pozioù 1, 2, 8 ar varzhoneg. Embannet eo bet ar c'han-mañ gant ar gelaouenn Al Liamm.
Niveradur roman
Implijet eo bet an neveradur roman gant Romaned an Henamzer evit skrivañ gant 7 lizherenn hepken an niveroù anterin eus 1 betek e-tro 4000 pe 5000. Ne anavezent ket ar mann avat, pe gentoc’h ne veze ket lakaet da niver.
Skoueriekaet eo bet an niveradur evit an implijoù a-vremañ. Diazezet eo war 3 fennaenn :
Notadur klasel
! Unanennoù !! Unanennoù + 10 !! Degadoù !! Kantadoù !! Miliadoù
Hentenn
Evit gouzout talvoudegezh un niver skrivet gant sifroù roman e ranker e lenn a-gleiz da zehoù. Mard eo ur sifr brasoc’h eget pe kevatal d'ar sifr a zo war e lerc’h, e sammer anezho o-daou. A-hend-all e vez lamet. War-lerc’h 4000 e kemm ar reolenn. Ne vez ket implijet ar reizhiad dilem evit a miliadoù.
N'eus ket bet graet atav gant ar reolennoù-se, dreist-holl evit an enskrivadurioù : meur a zoare hentenn o deus kenvevet an eil gant eben, evel IIX evit VIII pe VIIII evit IX. N'eus ket re bell zo eo bet stabilaet an doare ober a-vremañ.
Implijoù
Implijet e vez c’hoazh ar sifroù roman hiziv an deiz evit skrivañ anvioù an c’hantvedoù hag ar milvedoù dreist-holl. Da skouer « an » hag « an  ». Kavet e vez sifroù roman war dremmoù an horolajoù hag an eurieroù ivez. Alies e vez skrivet IIII warno e-lec'h IV evit 4 ; d'ober bravoc’h eo traken : evel-se e vez savet ar pevar sifr kentañ diwar un I hepken (I, II, III ha IIII), ar pevar da heul diwar ur V (V, VI, VII, VIII) hag ar pevar diwezhañ diwar un X (IX, X, XI, XII). Mat eo gouzout ivez eo ken kozh ar skrivadur IIII hag ar marevezh roman hag ez eo bet implijet e-pad pell en enskrivadurioù, e dornskridoù ar Grennamzer hag en embannadurioù klasel a-gevret gant ar skrivadur IV.
Gwechall e veze implijet ar sifroù roman evit merkañ bloaz savidigezh an tiez, dreist-holl ar savadurioù ofisiel pe velestradurel. C’hoarvezout a ra c’hoazh d'an den en em gavout gant sifroù evel-se ouzh talbenn tiez kozh.
Tamm-ha-tamm eo bet dilezet ar sifroù roman hag erlec’hiet int bet gant sifroù anvet « arabek ». Ar re-se a ra gant ur reizhiad dekvedennel. Emsavoc’h eo rak gallout a reer evel-se skrivañ sifroù berroc’h gant a-boan muioc’h a arouezennoù (10 e-lec’h 7), hag e c’heller implijout an niver mann (0) ; ouzhpenn-se e c’heller skrivañ ar sifroù a-steud, ar pezh a aesa kalz ar jediñ war baper.
Skouerioù sifroù roman
Ur wech bet diazezet an emglevioù skrivañ e ouezer skrivañ sifroù anterin gant sifroù roman. Ne rae ket jedoniourien gwechall gant an notadur-se evit ober sammadennoù pe liesadurioù avat. Gant abakennoù e veze graet. Gant-se e raent gant un niveradur delec’hiet hep gouzout dezho ha ne welent ket e vije bet tu dezho da implijout an niveradur delec’hiet-se evit skrivañ an niveroù ur wech da vat.
Adstummoù krennamzerel
A-wechoù eo bet disleberet skrivadur ar sifroù roman er Grennamzer. Met ne implijer ket an notadur-se evit notenniñ lamadurioù : 4000 a skriver MMMM ha neket MI)).
Jediñ
Marteze ez eo bet kaset implijerien an niveradur roman da anavezout lod disoc’hoù dre an eñvor a-benn bezañ gouest da jediñ aesoc’h. Da skouer, mar gouient en a-raok petra a oa liesad XII x XII (= CXLIV, 144) e oa aes dezho dezastum liesad XII dre unan nebeutoc’h pe unan muioc’h.
Jean Giono
Jean Giono zo ur skrivagner gall, bet ganet e Manosque d'an 30 a viz Meurzh 1895, ha marvet d'an 9 a viz Here 1970. Bec'h en doe e dibenn ar brezel abalamour d'e emzalc'h peoc'helour. Ul levr gantañ zo bet troet e brezhoneg, diwar zorn Garmenig Ihuellou: An den a blante gwez.
Burgi
thumb|250px|Sede pelec'h emañ Burgi e [[Nafarroa ]] Burgi (Burgui hervez ar stumm spagnolek kenofisiel) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria, e Traonienn Erronkari‎, a-stok ouzh Aragon. thumb|left| Burgi, pont krennamzerel dreist ar stêr [[Ezka ]]
Jehan Lagadeuc
Jehan Lagadeuc, pe Yann Lagadeg e brezhoneg a-vremañ, a oa ur beleg eus Bro-Dreger, hag oberour ar c'hCatholicon brezhonek.
Kondor an Andoù
Kondor an Andoù (liester: Kondored an Andoù) a zo un evn, Vultur gryphus eus e anv skiantel, hag en em vag diwar gagnoù (korfoù marv). Ar spesad nemetañ eo er genad Vultur. Dont a ra an anv eus an ar ger kuntur e kechuaeg Perou.
Jehan Lagadeuc
Ganet e oa bet e Plougonven (skrivet Ploegonven da neuze), e Treger, e maner Mezedern (Maez-Edern) e penn kentañ ar.
E levr zo anezhañ ur geriadur teiryezhek (brezhoneg, latin ha galleg), skrivet e 1464, ha war un dro ar c'hentañ geriadur brezhonek hag ar c'hentañ geriadur gallek. E 1499 e oa bet embannet e Landreger : ar c'hentañ levr moulet e brezhoneg e oa. Ul levr-kavell eo eta evel an holl levrioù bet embannet a-raok ar bloaz 1500.
Kondor an Andoù
Annez
Bevañ a ra al labous eus an eil penn d'egile eus an Andoù.
Chapel-Felgeriz
Chapel-Felgeriz a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Lanvezhon e departamant Il-ha-Gwilen.
Ardamezioù
En argant e sourin en glazur karget gant pevar bezantenn en aour
Ardamezioù familh Romelin (XVvet)
Melestradurezh
220px|Ar maerdi