cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jederez
Ur jederez zo un ijinenn hezoug elektronek evit eeunaat ha suraat ar jediñ, eus ar jedadennoù niveroniel eeun betek ar jedoniezh kemplezh. E deroù ar bloavezhioù 1960 e voe krouet an hini gentañ, ha war he lerc'h e teuas war wel ar jederezioù godell er bloavezhioù 1970 goude bezañ dispaket ar mikroprosesor Intel 4004 gant Intel evit ar gompagnunezh japanat Busicom. Gant ar grug elektronek e teuas bihanoc'h o ment ha dereatoc'h o friz.
Bremaén emañ skalf ar jederezioù eus ar re varc'hadmat-kenañ, mentet evel ur gartenn-vank, betek ar re solut evit ar burev pe al labour skiantel hag a c'hall ober jedadennoù trigonometriezh ha stadegouriezh. Un benveg boas eo evit ar skolidi hag ar studierien.
Istor ar binvioù jediñ araok ar jederezioù
Benveg kentañ ar jediñ eo ar voulaoueg implijet gant ar Sumeridi hag an Egipsianed kozh a-raok 2000 kent JK. En Azginivelezh e 1642 e voe krouet ar jederez vekanikel kentañ gant Wilhelm Schickard hag un nebeud dekvloavezhiadoù goude gant Blaise Pascal. Gallout a rae ober ar peder oberadenn diazez: sammadur, lamadur, liesadur ha rannadur. War o lerc'h e voe ijinet ur jederez vekanikel all gant Gottfried Leibniz, rod Leibniz. Eus an betek kreiz an  e voe gwellaet gwikefreoù a bep seurt.
E 1948 e voe fardet ar jederez Curta, un ijinenn jediñ hezoug, ken aes da zornata hag ur pebrer ha gant ur zordnikell evel ur vilin-gafe. Gallout a rae ober ar peder oberadenn diazez hag ar wriziennoù karrez.
Deskrivadur
Un douchennaoueg o devez gant pouezelloù evit ar sifroù hag ar jedadennoù niveroniezhel. Lod anezho o deus pouezelloù "00" ha "000" da enankañ aes niveroù bras. Gant ar jederezioù diazez e klot pep pouezell gant ur sifr pe un oberadenn hepken, gant re all e vez pouezelloù liesimplij alies.
Renkadur ar pouezelloù
Sed amañ renkadur boaz ur jederez godell diazez, hag o zalvoudegezh.
Vigliano d'Asti
Vigliano d'Asti a zo ur gumun eus Italia e proviñs Asti, hag e  rannvro Piemonte.
Bobo-Dioulasso
thumb|An ti-gar thumb|Ur voskeenn Bobo-Dioulasso zo ur gêr eus Burkina Faso, pennlec'h rannvro Hauts-Bassins e kornôg ar vro. « Ti ar Bobo-Dioula » a dalv he anv, diouzh anv ur bobl, roet dezhi gant an drevidien. Eil kêr vrasañ Burkina Faso eo, goude Ouagadougou, gant 489 967 den o chom e kêr (2006). Kêr-benn ekonomikel ar vro eo. Brudet eo evit he savadurioù dibar, he zi-gar dreist-holl.
Produet e vez kotoñs. Tennet he deus splet ar gêr eus he hogoster gant Abidjan en Aod-an-Olifant, met dilañset eo bremañ gant Ouagadougou.
Ur skol-veur he deus, hini Nazi Boni, diouzh anv skrivagner kentañ ar vro.
As Neves
As Neves zo anv meur a lec'h e Galiza
San Damiano d'Asti
San Damiano d'Asti a zo ur gumun eus Italia e proviñs Asti,  hag e  rannvro Piemonte.
Blasted
Ar pezh-c'hoari
Pemp arvest a ya d'ober ar pezh-c'hoari. Ennañ e kont Sarah Kane un istor karantez-kas etre ur c'hazetenner anvet Ian hag ur plac'h yaouank, Cate hec'h anv. En ur gambr en un ostaleri cheuc'h emaint. Kuit ez a Cate dre ar prenestr. E-kreiz an eil arvest e teu ur soudard, hag ez eo distrujet ar gambr. En trede arvest e komz Ian ouzh ar soudard, ha kompren a reer emaint en ur vro ma'z eus brezel. Er pevare arvest e teu Cate en-dro, ur babig marv ganti. Douariñ a ra anezhañ dindan leur ar gambr hag ez a kuit. Er pempvet arvest e tebr Ian ar babig hag e varav goude-se. Dont a ra Cate en-dro.
C'hoari pezh
E meur a lec'h e voe c'hoariet ar pezh. Sed un dibab :
Kemmañ anvioù-lec'h Gres
Kemmañ anvioù-lec'h zo bet graet gant ar stad e Gres en un doare sistematek d'o gresianekaat. C'hoant a oa da guzhat al lec'hanvioù a orin albanek, slavek pe turkek. Kroget e voe gant ar politikerezh-se kenkent ha ma en em zieubas Gres eus an Impalaeriezh otoman er bloavezhioù 1830.
Hervez Ensavadur ar Studioù Gresianek Modern en Aten, entre 1913 ha 1996, e voe kemmet 4413 lec'hanv en Gres.
Milis
Milis  zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez  Sardigna.
The Country Cousin (film, 1936)
The Country Cousin zo ur film berr saoznek, sevenet gant ar filmaozerien stadunanat David Hand ha Wilfred Jackson.
Marcus Gheeraerts ar Yaouankañ
Marcus Gheeraerts ar Yaouankañ (pe Gerards pe Geerards; c. 1561/62 – 19 a viz Genver 1636) a oa ul livour flandrezat hag a laboure e lez Bro-Saoz. Lavaret ez eus bet anezhañ e oa "an arzour pouezusañ a dalvoudegezh a labouras e Bro-Saoz etre amzer Hans Eworth (c. 1520-1574) ha hini Antoon van Dyck (1599-1641)".
Union Island
Saozneg eo ar yezh ofisiel.
The Brown Fairy Book
The Brown Fairy Book zo ul levr kontadennoù saoznek embannet e 1904 gant Andrew Lang, anezhañ unan eus ugent levr an dastumad The Lang's Fairy Books.
Kastell ar Roc'h-Ugu
Kastell ar Roc'h-Ugu zo ur c’hastell a oa bet savet er. Emañ war douaroù kumun Pleuzal, e Treger.
The Brown Fairy Book
Ar c'hontadennoù
Istorioù zo ennañ eus koshañ mojennoù Aostralia, Afrika, Amerika, Brazil koulz ha Kanada, India, Pers, Laponia.
Kastell ar Roc'h-Ugu
Istor
Ar c’hastell zo bremañ a oa bet savet e deroù ar. Moarvat e oa bet ur c’hastell eno kalz a-raok. Kontañ a reer e oa bet savet ar c’hastell kentañ en gant un aotrou anvet Jagu pe Yagu. Ha distrujet e vije bet e-pad Brezel hêrezh Breizh. Gant an dug Yann V e oa bet aotreet itron Trogindi da adsevel ur c’hastell, a voe kroget e 1405 hag echuet e 1418. Emañ ar savadur e lein ur vri, war ribl kleiz an Trev hag alese e c’haller gwelet mat an draoñienn hag hec’h eveshaat.
Marcus Gheeraerts ar Yaouankañ
Mab e oa d'al livour Marcus Gheeraerts an Henañ, ha dont a reas da Vro-Saoz pa oa bugel, gant e dad.
Anna Seghers
Anna Seghers (19 Du 1900 e Mainz - 1añ Mezheven 1983 e Berlin ar Reter) a oa ur skrivagnerez alaman. Brudet eo evit he mennozhioù komunour hag evit he skridoù a voe berzet en Trede Reich.
Kastell ar Roc'h-Ugu
Istor
Pevar live zo e diabarzh ar savadur ha div viñs. N’eus ket kalz prenestroù war ar voger zo troet ouzh ar stêr. N’eus nemet ar gegin zo chomet mui pe vui er stad ma oa gwechall gozh. E 1930 e oa bet lakaet ar c’hastell da vonumant istorel gant ar stad. E 1958 e oa bet prenet gant departamant Aodoù-an-Arvor ha labourioù bras zo bet graet ennañ abaoe evit e gempenn. Gallout a reer e weladenniñ kenkoulz hag al liorzh zo en-dro dezhañ, hag abadennoù sevenadurel a bep seurt a vez kinniget ennañ.
Redadeg 2020
Ar Redadeg 2020 a oa da vezañ ar 7 Redadeg, anezhi 2000 km dre bemp departamant Breizh e miz Mae 2020. Raktreset e oa loc'hañ eus Karaez evit mont da Wengamp.
Kastell ar Roc'h-Ugu
Yezh
Perc'hennet eo ar c'hastell gant departamant Aodoù-an-Arvor ha n'eus mann ebet e brezhoneg, na skritell ebet gant anv brezhonek ar c'hastell. Liesyezhek, Brezhoneg en o zouez e vez an diskouezadegoù abaoe 2013 koulskoude.
Redadeg 2020
Nullet e oa bet e miz Meurzh 2020 abalamour d'ar bedreuziad COVID-19, da c'hortoz aozañ anezhi en un doare disheñvel, pe kavout un deiziad nevez nemetken.
Anna Seghers
Ganet e voe en ur familh yuzevien eus Mainz. Marc'hadoù pezhioù arz e oa he zad Isidor Reiling. Studioù istor hag arz a reas e Köln ha Heidelberg. E 1925 e timezas gant an Hungarad László Radványi ha daou vugel o devoe. Mont a rejont da vevañ da Verlin e 1926. Eno e embannas he skridoù kentañ, gant an anv-pluenn Seghers da gentañ, hag Anna Seghers da c'houde, en enor d'an engravour izelvroat Hercules Seghers. E 1928 ez eas e-barzh Strollad Komunour Alamagn (KPD). Pa voe kemeret ar galloud gant an nazied e voe harzet gant ar Gestapo ha lezet da vont a-benn ar fin. Berzet e voe he levrioù en Alamagn.
E 1933 e tec'has eus Alamagn da vont da Bariz da vevañ. Pa erruas an arme alaman e Pariz e voe harzet he gwaz ha bac'het e voe en ur c'hamp e kreisteiz Bro-C'hall. Dont a reas Anna a-benn da zieubiñ anezhañ ha tec'hel a reas ar familh da Vec'hiko.
E 1947 e tistroas da Verlin da vevañ e Republik Demokratel Alamagn, hervez he mennozhioù politikel. Eno e chomas betek dibenn he buhez. Feal e chomas d'ar renad komunour a-hed he buhez. Pa voe trubuilhoù gant skrivagnerien eus ar Republik Demokratel evel Walter Janka, Heiner Müller pe Wolf Bierman e tavas evit chom hep ober gaou d'ar gouarnamant.
E-touez he skridoù anavezetañ emañ ar romant Das siebte Kreuz (="Ar seizhvet kroaz"), deuet er-maez e 1942 e Mec'hiko hag er Stadoù Unanet. Kontañ a ra tec'hadenn seizh prizoniad diouzh ur c'hamp-bac'h nazi. C'hwec'h anezho zo adkavet, lazhet ha kroazstaget. Ar seizhvet a chom dieub : un arouez eo eus an esperañs d'ur mare gwall deñval. Ur film a voe savet e SUA e 1944 diwar al levr ha berzh a reas da neuze.
The Crimson Fairy Book
The Crimson Fairy Book zo ul levr saoznek embannet e 1903 gant Andrew Lang, anezhañ an eizhvet levr diwar ugent en dastumad The Lang's Fairy Books.
Ar c'hontadennoù
36 kontadenn zo el levr, deuet eus Hungaria, Rusia, Finland, Island, Tunizia, hag ar broioù balt dreist-holl.
Augustin David
Augustin David zo bet pemvet eskob Eskopti Sant-Brieg ha Landreger goude Emglev 1801, eus ar 14 Genver 1862 d'ar 27 Gouere 1882.
Ganet e oa bet e Lyon.
Vikel vras Valence e voe. Anvet e voe da eskob Sant-Brieg ha Landreger d'ar 14 Genver 1862 ha sakret e oa bet en iliz-veur Valence d'an 2 Gouere 1862.
Dre ma oa eskob en amzer ar pab Pi IX, ha d'ar mare lma voe adkempennet pe savet ilizoù nevez e departamant Aodoù-an-Hanternoz, e kaver alies o ardamezioù a-gevret war dorioù pe war gwerennoù-livet meur a iliz.
Kavet int ivez, da skouer, war relegouer Charlez Bleaz, en iliz Gras-Gwengamp.
Aet e oa da Anaon d'ar 27 Gouere 1882.
Revigliasco d'Asti
Revigliasco  d'Asti a zo ur gumun eus Italia e proviñs Asti,  hag e  rannvro Piemonte.
Pino d'Asti
Pino d'Asti a zo ur gumun eus Italia e proviñs Asti,  hag e  rannvro Piemonte.
Berliner (ment)
Berliner (ger alamanek a dalvez "berlinat") a reer eus ur vent implijet pa vouller kazetennoù. Talvezout a ra ar vent-se 470 milimetr hirder ha 320 milimetr ledander. Kalz kazetennoù digoust a zo dezho ur vent a seurt-se. Dont a ra anv ar vent eus hini ar pemdezieg alaman Berliner Zeitung peogwir e voe ar gazetenn gentañ a voe moullet gant ar vent-se.
Nurachi
Nurachi  zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
Green Green Grass Of Home
Green, Green Grass Of Home zo ur ganaouenn saoznek savet gant Claude "Curly" Putman, Jr ha sonenrollet gant Johnny Darrell, hogen brudet gant Porter Wagoner en 1965. Er bloaz-se end-eeun e voe kanet gant Bobby Bare, ha Jerry Lee Lewis, hag e 1966 gant ar C'hembread Tom Jones, a gasas anezhi betek an niverenn 1 en un toullad broioù.
Meslay (Calvados)
Meslay a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.
Kreien
Evit kêr alaman Kreien, gwelout Kreien (Alamagn). Kreien zo ur meuz poazhet er forn en ur plad bas, goloet gant paladur, keuz rasklet, vioù pe amann hag a zeu da vezañ ur greunenn rous ha brusk dindan grater ar forn. Servijet e vez en e blad-poazhañ end-eeun.
Kreien graet gant avaloù-douar
Ur meuz ordin eo e kalz broioù. Lakaet e vez en ur plad skejennoù avaloù-douar poazhet en dour, goloet gant keuz, ha poazhet e vez pep tra er forn. Ur soubilh a vez lakaet alies, bechamel, mornay hag all.
Meslay (Calvados)
kantved
Eil brezel-bed, 1944-1945 : daou zen nann soudard a varvas e Meslay abalamour d’ar brezel, unan anezhe e miz Even 1944, an hini all e miz Ebrel 1945.
Tudi Crequer
Tudi Crequer (eus Penn ar C'hrann, e-kichen Landerne) zo ur c'hazetenner brezhonek ha gallek a labour gant France Bleu Breizh Izel abaoe 2013 e Kemper. Kinniget en deus ar C'heleier e brezhoneg douzh mintin ha diouzh noz hag an abadenn Diviz ar Yaou.
Kreien
Kreien giz Daofinez
Evit ober kreien giz Daofinez eo ret lakaat skejennoù avaloù-douar en ur plad gant dienn ha kignen. Goloet e vez gant keuz pe vioù a-wechoù.
Kreien giz Savoia
Lakaet e vez skejennoù avaloù-douar ha keuz beaufort, amann ha bouilhoñs.
Tudi Crequer
Lañset en doa ivez ar podkast Klozet gant ar mediom enlinenn Dispak e miz Meurzh 2020 gant Metig Jakez-Vargas.
Kreien
Janssons frestelse
Ar meuz svedat-se, hag a dalv kement ha « temptadur Jansson », zo kreien avaloù-douar, onion ha pesked-mir.
Kreien toazennoù, kig ha/pe legumaj
Toazennoù a c'hall bezañ lakaet e-lec'h avaloù-douar, evel penne, rigatoni, fusilli / spirelli pe tagliatelle.
Doareoù all d'ober :
Kreien sukret
Gallout a reer ober kreien gant frouezh : ur meskad anezho, bananez...
Klaus Nomi
Klaus Nomi, bet ganet Klaus Sperber d'ar 24 a viz Genver 1944 en Immenstadt im Allgäu (Bavaria, Alamagn) ha marvet d'ar 6 a viz Eost 1983 e New York (Stadoù-Unanet Amerika), a oa ur c'haner alaman.
Souezhus e oa skeuliad Klaus Nomi dre ma oa ledan-kenañ, e vouezh etre bariton hag ustenor. E stil a zo new wave arnodel hag en deus ul look ezdouarad ha sintetek er-maez rummad.
Montechiaro d'Asti
Montechiaro d'Asti a zo ur gumun eus Italia e proviñs Asti,  hag e  rannvro Piemonte.
Focke-Wulf
Focke-Wulf Flugzeugbau AG a oa un embregerezh sevel kirri-nij trevour ha milourel eus Alamagn a-raok hag e-pad an Eil Brezel-bed. Brudet mat e oa bet dre an nijerezhioù brezel efedus a oa bet krouet ganti evel ar Focke-Wulf Fw 190 evit al Luftwaffe. Bez e voe unan eus an embregerezhioù a zuas da vezañ an embregerezh Airbus Group SE.
Ruinas
Ruinas  zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
De Morgen
De Morgen (nederlandeg : ar mintin) a zo ur pemdezieg flandrezat ment ur berliner dezhañ. Ouzhpenn 70 000 skouerenn a vez gwerzhet bemdez. Krouet e voe e 1978 dre gendeuziñ div gazetenn sokialour : Vooruit ("War-raok") ha Volksgazet ("Kazetenn ar bobl"). En Arduinkaai, 29 e Brussel emañ sez ar gazetenn.
Ur gazetenn dizalc'h hag enni menozioù araokour eo De Morgen. E Flandrez ez eus kevezerezh etre hi ha kazetennoù all evel De Standaard ha De Tijd. Hervez Yves Desmet (hag eñ bet pennskrivagner ar gazetenn) ez eus bet degaset kemmoù bras er c'hazetenniñ e Flandrez gant doare De Morgen. Meur a wech eo bet priziet peogwir ez eo modern maketenn ar gazetenn.
Manati ar Jeronimed
Manati ar Jeronimed (Mosteiro dos Jerónimos e portugaleg) pe Mosteiro de Santa Maria de Belém, zo ur manati bras ha pinvidik e Lisbon, e Portugal, savet gant Urzh Sant Jerom er. Abaoe 2016 eo Panteon Broadel ar vro.
De Morgen
Vooruit a voe krouet e Ghent gant Edward Anseele hag an niverenn gentañ a voe embannet d'an 31 a viz Eost 1884, a-raok krouidigezh Belgische Werklieden Partij (Strollad belgiat al labour) e 1885. Hiziv an deiz ez eo embannet De Morgen gant De Persgroep (embanner Het Laatste Nieuws).
Maurice Garin
Maurice Garin a oa ur reder war varc'h-houarn italian.
Ganet e oa d'an 3 a viz Meurzh 1871 en Arvier, ur gumun italian e Traoñienn Aosta, ma komzed arpitaneg. E 1901 e oa bet roet ar voadelezh c'hall dezhañ.
Gounezet e oa bet kentañ Tro Bro-C'hall gantañ e 1903.
Ne oa ket bet kanet ar memes oferenn e 1904. Erruet e oa e Pariz renket da gentañ ur wech ouzhpenn met divarrekaet e oa bet 29 reder abalamour da druchoù, ar pevar reder kentañ hag an holl c'hounideien tennad-hent en o zouez. Astalet e oa bet Maurice Garin e-pad daou vloaz.
D'an 19 a viz C'hwevrer 1957 ez eas da Anaon e Lens (Pas-de-Calais).
Metig Jakez-Vargas
Metig Jakez-Vargas zo ur gazetennerez vrezhonek ha gallek a labour evit Ouest-France. Kinnig a ra ar podkast Klozet gant Dispak. Kinniget he deus ivez abadennoù Tarzh an Deiz war Radio Kerne.
Trinità d'Agultu e Vignola
Trinità d'Agultu e Vignola zo ur gumun e proviñs Sassari en enez Sardigna.
Hent-houarn Karaez Gwengamp
Ul linenn hent-houarn zo etre Karaez-Plougêr ha Gwengamp. An termenadur RFF (Hentoù-houarn bro-Frañs) eo 486000.
Istor
Al linenn-mañ a zo bet savet gant un ledander a ur metrad. Digoret eo bet al linenn d'ar 24 a viz Gwengolo 1893. Da c'houde eo bet kemmet evit lakaat al ledander boutin e 1967.
Porzh-houarn Gwengamp en doa liammoù evit implij trenioù  etrezek Plouha ha Sant-Nikolaz ar Pelem ha porzh-houarn Karaez-Plougêr a oa kenstaget da linennoù evit Montroulez, Loudieg, Kastellin ha Rosporden dre Rouedad Breizh.
Montegrosso d'Asti
Montegrosso d'Asti a zo ur gumun eus Italia e proviñs Asti,  hag e  rannvro Piemonte.
Benetutti
Benetutti zo ur gumun e proviñs Sassari en enez Sardigna.
Costigliole d'Asti
Costigliole d'Asti (Costiòle d'Ast e piemonteg) zo ur gumun eus Italia e proviñs Asti, hag e rannvro Piemonte.
Henllys
Henllys zo anv meur a lec'h e Kembre.
Corentin Canevet
Corentin Canevet, ganet e 1939, zo bet kelenner douaroniezh e skol-veur Roazhon 2 hag enklasker e Kreizenn Vroadel an Imbourc'h Skiantel.
Studiet en deus al labour-douar e Breizh. Eñ eo an hini kentañ en doa graet gant an droienn "modèle agricole breton" evit deskrivañ emdroadur al labour-douar er vro en eil hanterenn an XX kantved.
Matilda FitzRoy
Matilda FitzRoy, pe Maud FitzRoy pe c'hoazh Matilda Bro-Saoz (c. 1091 - c. 1148), a oa pried Konan III, dug Breizh. Merc'h vastardez e oa da Herri I, roue Bro-Saoz ha d'unan eus e vestrezed.
Cisterna d'Asti
Cisterna d'Asti a zo ur gumun eus Italia e proviñs Asti, hag e  rannvro Piemonte.
Marcus Gheeraerts an Henañ
Marcus Gheeraerts an Henañ (Brugge, c. 1520 – Londrez, c. 1590) a oa ul livour flandrezat hag a labouras ivez e Bro-Saoz ma reas poltredoù ha gweledvaoù dreist-holl.
Brudet eo e gartenn eus kêr Brugge ivez. Karel van Mander, en e levr Het Schilder-Boeck ("Levr al Livourien") embannet e 1604, a verk e oa kustum Gheeraerts da lakaat en e daolennoù ur vaouez o troazhañ e korn pe gorn.
Johnny Depp
Johnny Depp, bet ganet John Christopher Depp II d'an 9 a viz Even 1963 en Owensboro (Kentucky, Stadoù-Unanet Amerika), a zo un aktour, sevenour, gitarour, senarier ha produer sinema stadunanat.
Marcus Gheeraerts an Henañ
E vab Marcus Gheeraerts ar Yaouankañ a labouras ivez e lez Bro-Saoz.
Johnny Depp
Deuet eo da vezañ brudet er bloavezhioù 1980 gant ar stirad skinwel 21 Jump Street. Goude en deus c'hoariet tudennoù dibar evel Edward e-barzh Edward Scissorhands (1990), Raoul Duke e-barzh Fear and Loathing in Las Vegas (1998), Ichabod Crane e-barzh Sleepy Hollow (1999), Jack Sparrow e-barzh an heuliad Pirates of the Caribbean (2006), an toger foll e-barzh Alice in Wonderland (2010) ha Barnabas Collins e-barzh Dark Shadows (2012). C'hoariet en deus ivez tudennoù gwir evel Ed Wood e-barzh Ed Wood (film) (1994), Joseph Dominick Pistone e-barzh Donnie Brasco (1997), George Jung e-barzh Blow (2001) ha John Dillinger e-barzh Public Enemies (2009).
Alà dei Sardi
Alà dei Sardi  zo ur gumun e proviñs Sassari en enez Sardigna.
Johnny Depp
Difetiñ a ra e dudennoù dreist ar braz eus an dud peurliesañ. Divoutin int abalamour d'o herder hag orinelezh. Adalek ar bloavezhioù 1990 eo krog Johnny Depp da labourat gant ar filmaozer ha mignon Tim Burton, bet troet 8 film gantañ.
Araok 1998 en deus bet Johnny Depp kalz mignonezed, en o zouez Winona Ryder ha Kate Moss. Bet eo o chom etre Bro-C'hall hag ar Stadoù-Unanet eus miz Even 1998 betek miz Even 2012, gant e geneilez ar gannerez hag aktourez c'hall Vanessa Paradis. Daou vugel o deus : Lily-Rose Melody ganet d'ar 27 a viz Mae 1999 ha Jack John Christopher III ganet d'an 9 a viz Ebrel 2002. Embannet o deus o disparti d'an 19 a viz Mae 2012 goude pevarzek bloaz a zarempred kenetrezo. Dimeziñ a ra Johnny Depp gant Amber Heard e 2015 met dibriediñ a reont e 2016, pep hini o tamall feulster d'egile all.
International Board on Books for Young People
An International Board on Books for Young people, pe IBBY, zo un aozadur etrevroadel, e stumm ur rouedad izili, evit diorren al lenn levrioù e-touez ar vugale, ar re vihan pe ar re vras.
Mennadoù
Mennadoù IBBY eo
Bro-C'hall
Ur gevrenn c'hall zo, diazezet e Pariz.
Andrés Jiménez
Andrés Jiménez zo anv meur a zen brudet.
Henllys (Torfaen)
Henllys zo ur gumun (cymuned) e bwrdeisdref sirol Torfaen, e gwalarn kêr Casnewydd, hag er c'hreisteiz da gêr Cwmbrân. E 2001 e oa 2,695 a dud o chom enni.
International Board on Books for Young People
2010
E Gwengolo 2010 e oa bet ur c'hendalc'h gante e Santiago Galiza, ha kaoz eno eus minorelezhioù. Komzet o doa ar C'hallaoued eus minorelezh an dalled a gomz galleg, yezh ofisiel nemeti o bro, ha Fina Casalderrey, Manuel Rivas, Mariasun Landa eus al lenn en o yezhoù.
Henllys (Torfaen)
Marteze e oa eno lez aotrouien Gwynllŵg er Grennamzer.
International Board on Books for Young People
2010
Ur statud ofisiel en deus IBBY en UNESCO hag en UNICEF, en he c'harg emañ difenn al levrioù evit ar yaouankiz en aozadurioù-se. Klotañ a ra tachenn-labour ha pal an IBBY gant sturiennoù an Emglev Etrevroadel evit gwirioù ar vugale, hervez ma'z eo bet degemeret gant ar Broadoù -Unanet e 1990..
Kendalc'hoù daouvloaziek
Bep daou vloaz e vez d'ur skourr aozañ ar c'hendalc'h etrebroadel:
Henllys (Torfaen)
E-kreiz ar maezioù e oa betek ar bloavezhioù 1980, met kresk zo bet er boblañs abaoe : etre 1991 ha 2001 e oa kresket muioc'h eget neblec'h all e Kembre.
Anne Auffret
Anne Auffret zo ur ganerez hag un delennerez vreizhat.
Buhez
Merc'h eo da labourerien-douar eus Bulad-Pestivien, e kanton Kallag. Seniñ telenn ha kanañ a rae abaoe ur pennad pa embannas he fladenn gentañ e 1973, "Kanennoù Santel".
Feal d'he sevenadur hengounel, e treuzkas d'he dro, dre an delenn hag ar c'han, hêrezh kaer sonerezh he bro c'henidik, a-drugarez d'an holl sonadegoù a vez graet ganti, abaoe he fladenn gentañ.
He roll-skridoù a buñs e-barzh pinvidigezh ar c'hanaouennoù relijiel breizhat (darn anezhe kanet c'hoazh hiziv-an-deiz) ha kanaouennoù disakr (gwerzioù pe sonioù) a ziskouez bevder an ijin breizhat. He jubennerezh dre gomz a vez ambrouget gant un delenn geltiek (adlakaet war wel gant Alan Stivell).
Adalek 1980 ez a Anne Auffret d'ober troiadoù d'ar broioù estren, eus Bro-C'hres da Varoko, eus Alamagn da Iraq, hag e broioù all Unaniezh Europa.
(452307) Manawydan
(452307) Manawydan a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol.
Yvon Rouget
Kemeret en deus Yvon Rouget perzh e-barzh meur a strollad evel e-barzh La Mirlitantouille e-lec'h ma veze o kanañ hag o seniñ violoñs.
Nughedu San Nicolò
Nughedu San Nicolò  zo ur gumun e  proviñs Sassari en enez Sardigna.
Alda Teodorani
thumb|Alda Teodorani Alda Teodorani zo ur skrivagnerez ha troourez italian. Ganet eo e Massa Lombarda, hag e Ravenna emañ o chom.
E 1991 e voe embannet he romant Giù, nel delirio (Granata Press). Kelenn a ra er  Scuola Internazionale di Comics e Roma.
As Neves (Ortigueira)
Santa María das Neves zo ur barrez eus kumun Ortigueira e Galiza. En 2011 e oa 89 den o chom, pa oa 159 den e 1999.
Micaela Bastidas
En 1760, da 15 vloaz, e timezas da José Gabriel Condorcanqui, anavezet ivez evel Túpac Amaru II, unan eus harozed istor Perou, en iliz Nuestra Señora de la Purificación, e kêriadenn Surimana, bro he fried.
Tri mab he doe, Hipólito (1761), Mariano (1762) ha Fernando (1768). Tapet e voe Micaela Bastidas goude faezhadenn an emsavadeg, ha lakaet d'ar marv. Troc'het e voe he zeod outi gant ar vourevien, skoulmet ur gordenn ouzh he gouzoug, sachet warni, hag e-keit ma edo o vervel e skoent ganti en he c'hof hag he bruched er Plaza de Armas e Cusco, d'an 18 a viz Mae 1781, da 36 vloaz, dirak he fried, goude bezañ ranket arvestal ouzh marv he mab henañ.
Michel Aumont
Michel Aumont (1957 e Caen - d'an 31 a viz Mae 2020 e Sant-Brieg) zo ur soner treujenn-gaol ha sonaozour eus Sant-Brieg. Bet eo war e studi e Caen. Savet en deus un nebeud pladennoù evel Armotigene Trio ha Temps du souffle, pe ivez Clarinettes armorigènes.
E 2012 e kemer perzh e albom Dominique A Vers les lueurs hag e sonadegoù ha festivalioù ar c'haner naonedat.
Cerreto d'Asti
Cerreto d'Asti (Srèj d'Ast e piemonteg) zo ur gumun en Italia e proviñs Asti hag e rannvro Piemonte.
Chiusano d'Asti
Chiusano d'Asti (Ciusan e piemonteg) zo ur gumun eus Italia e proviñs Asti, hag e rannvro Piemonte.
Deutsche Sagen
Deutsche Sagen zo un dastumad a 585 gontadenn dastumet gant ar vreudeur Jacob ha Wilhelm Grimm hag embannet e div lodenn, e 1816 ha 1818, embannet gant Der Nicolaischen Buchhandeln.
Rocca d'Arazzo
Rocca d'Arazzo (La Ròca d'Arass e piemonteg) zo ur gumun eus Italia e proviñs Asti, hag e rannvro Piemonte.
Kambr-degemer
Ur gambr-degemer zo ur gambr ma vez lojet un den e ti tud all evit arc'hant. An ostizien a vez laret eus an dud a zegemer, an ostizidi eus an dud degemeret. Peurvuiañ e vez roet lein diouzh ar beure d'an dud degemeret ivez. E saozneg e vez graet gant ar gerioù « Bed and Breakfast » (gwele ha lein), skrivet « B&B » peurvuiañ, a vez troet alies gant « bod ha boued ».
Jean Huber
Jean Huber, lesanvet Huber-Voltaire (Prégny-Chambésy, 13 Genver 1721 - Lausanne, 21 Eost 1786), a oa ur soudard ha goude ul livour suis. Brudet eo e boltredoù eus Voltaire, a oa deuet da chom da Genève.
Tempio Pausania
Tempio Pausania zo ur gumun e proviñs Sassari en enez Sardigna.
Cinto Caomaggiore
Cinto Caomaggiore  zo ur gumun en Italia e Meurgêr Venezia hag e rannvro Veneto.
Torosad Kreiz
An Torosad Kreiz, a-wechoù Tolzennad Kreiz (Massif central e galleg, Massís Central pe Massís Septentrional en okitaneg), a zo un torosad herkinian evit ar braz anezhañ lec'hiet e kreiz-su ar Frañs hag e kreiz Okitania, dindan ur 85 000 km² bennak. Ar beg uhelañ eo ar Puèi de Sant Circ (1 886 m). Darn eus an uhelennoù a zo menezioù-tan kozh.
Ar broioù
Broioù a zo en Torosad Kreiz:
Menezioù
An aridennadoù pennañ, gant an uhelennañ heverkañ (a norzh da su)
The Shins
Krouet e oa bet ar strollad amerikan The Shins ("Ar Skinoù") e 1997 en Albuquerque  gant izili kozh eus Flake Music pa oa bet echu gant hennezh. Izili ar strollad eo James Russell Mercer (kan, gitar), Dave Hernandez (gitar-boud), Martin Crandall (klavier), Jesse Sandoval (taboulinoù) hag Eric Janabelle. Rock dizalc'h a vez sonet ganto, mesket gant pop, country ha folk.
Jean-Loup
Jean-Loup zo un anv-badez kevrennek gallek savet diwar an anvioù Jean ha Loup.
As Neves (Pontevedra)
As Neves (anv galizek, ofisiel, Nieves e spagnoleg) zo ur gumun eus Galiza e proviñs Pontevedra, e komark El Condado. Kement hag "an erc'hoù" e talvez As Neves. Setados e oa anv ar gumun betek 1904, ha kêr-benn parrez keodedel Santa Eugenia de Setados e oa ; e 1981 e voe adanvet As Neves.
Carnedd Llywelyn
Carnedd Llywelyn eo ar menez uhelañ en aradennad Carneddau e menezioù Eryri e hanternoz Kembre.
An eil menez uhelañ eo e Kembre, goude Yr Wyddfa, gant 1 064 m uhelder. Emañ ar c'hern war ar vevenn velestradurel etre kontelezh Gwynedd ha Sir Conwy. Emañ Carnedd Llywelyn e-kreiz ar c'h-Carneddau, etre Carnedd Dafydd er mervent ha Foel Grach en hanternoz.
Anvet eo Carnedd Llywelyn diwar an eil pe egile eus daou briñs kembreat eus ar Grennamzer, Llywelyn Fawr (1173 – 1240) pe e vab-bihan Llywelyn ap Gruffudd (c. 1225 – 1282), met ne ouzer ket diwar behini. Carnedd Dafydd, nepell, zo anvet ivez diwar ur priñs kembreat all, Dafydd ap Llywelyn pe Dafydd ap Gruffudd.
Purgator Sant Padrig
Purgator Sant Padrig (Purgadóir Naoimh Phádraig en iwerzhoneg, St Patrick's Purgatory e saozneg, Purgatorium Sancti Patricii e latin) zo ul lec'h-pirc'hirinañ en Iwerzhon a zo bet brudet er Grennamzer. Emañ en Inis an Turais ("Enez ar Birc'hirinded") (Station Island e saozneg), e Loch Dearg, e Kontelezh Dún na nGall.
Ur manati a oa en unan eus inizi Loch Dearg, ha dont a ra tud da birc'hirinañ di bep bloaz e koun sant Padrig a vije bet o vevañ eno er. Diwar-benn ar birc'hirinded-se e voe skrivet an dornskrid brudet Tractatus de Purgatorio Sancti Patricii.
Hervez ar vojenn, er, e teuas Jezuz da ziskouez ur vougev da Sant Padrig, a vije bet toull-dor ar Purgator.
Istor
Kemmañ a ra lec'h Purgator Sant Padrig hervez ar skridoù. Kentañ ma voe meneget a oa gant ar manac'h saoz Josselin, pe Jocelin, eus Furness e Lancashire, en 1183. Hervezañ e oa al lec'h santel war ar menez Cruachán Aigle, pe Croagh Patrick (Cruach Phádraig e gouezeleg), e kontelezh Maigh Eo.
Gerallt Gymro, eskob kembreat, a veneg Enez ar Sent e Loch Dearg e Dún na nGall en e Topographia Hibernica en 1187.
Fossalta di Portogruaro
Fossalta di Portogruaro zo ur gumun en Italia e Meurgêr Venezia hag e rannvro Veneto.
Jules-Laurent-Benjamin Morelle
Jules-Laurent-Benjamin Morelle a zo bet eizhvet eskob Sant-Brieg ha Landreger goude Emglev 1801, an hini kentañ en, hag an hini kentañ goude an diforc'h etre ar Stad c'hall hag an Iliz katolik.
Anvet e voe d'an 13 a viz Gouere 1906 ha sakret en iliz-veur Sant-Brieg d'ar 26 a viz Gouere 1906.
Aet e oa da Anaon d'an 9 a viz Genver 1923.
BF 15
BF 15 a zo ur strollad da lakaat an dud da zañsal er festoù-noz.
Krouet e oa bet ar strollad BF 15 e 1983, gant pevar soner a-vicher. Tost da 1 000 fest-noz o deus graet, ivoulusoc'h-ivoulus gant sonerezh Breizh, Michel Aumont (klarinetenn) hag Yvon Rouget (violoñs). Deuet zo daou soner all goude: Phillipe Ollivier (akordeoñs) ha Gaby Kerdoncuff (trompilh). Brudet eo an dud-mañ evit bezañ sonerien ampart gant o binviji. Brud vat en deus BF 15 e bed an dañserien. N'o deus graet nemet ur cd anvet Primeur, deuet er-maez e 1997 gant Éric Chauvière e studio Arpège e Liger-Atlantel.
Señora
Señora zo ur ger spagnolek hag a dalv kement hag itron, hag a zo anv meur a dra.
Barneveldse Krant
Barneveldse Krant ("Kazetenn Barneveld") zo ur gazetenn nederlandat dizalc'h bet krouet d'ar 7 a viz Here 1871. C'hwec'h gwech ar sizhun e vez moullet, da Yaou e kaver kalz bruderezh enni ha da Sadorn e kaver pajennadoù ispisial.
Koninklijke Barneveldse Drukkerij en Uitgeverij ("Ti-moullañ Roueel hag Embanner Barneveld") e Barneveld (Gelderland) eo anv an ti-moullañ. E 2009 e veze moullet e-tro 11 000 skouerenn bewech ma teue er-maez. Ur vent tabloid zo gant ar gazetenn abaoe an 2 a viz Gwengolo 2005.
Massimiliano Sforza
Massimiliano Sforza, pe Ercole Massimiliano Sforza ( Hercule Maximilien e galleg), ganet d'ar 25 a viz Genver 1493 e Milano, ha marvet en ofisiel d'ar 4 a viz Mezheven 1530 e Pariz, a oa dug Milano, eus an tiegezh Sforza.
Istor
Mab henañ Lodovico Sforza, dug Milano, e oa. Mont a reas da Alamagn da repuiñ gant e vreur Francesco pa voe trec'het ha bac'het o zad gant ar roue gall Loeiz XII.
Ren a reas e-pad tri bloaz (1512-1515), etre donedigezh an armeoù, gant ar roue Loeiz XII (1500-1513), ha hini Frañsez Iañ (Bro-C'hall) e 1515. Lakaet e voe da zug gant ar Suised a oa gwir vistri an dugelezh.
Bac'het e voe gant ar C'hallaoued goude o zrec'h war ar Suised en Emgann Marignano. Gwerzhañ a reas e wirioù war an dugelezh d'ar roue gall Frañsez evit 30 000 dugad. Mervel a reas e Pariz da 37 vloaz.
Hendadoù
Hendadoù Massimiliano Sforza
Avesnes
Avesnes zo anv meur a gumun en hanternoz Bro-C'hall.
Michel Robert (skrivagner gall)
Michel Robert, ganet d'an 20 a viz C'hwevrer 1964, zo ur c'hoarier handball a-vicher hag ur skrivagner gall Dark fantasy.
Río Medina
Río Medina zo anv meur a stêr e Suamerika:
Lou
Anv-badez ha lesanv
Gwelet ar pennad Lou (anv-badez ha lesanv).
Pierre-Marie Fallières
Pierre-Marie Fallières a voe seizhvet eskob Sant-Brieg ha Landreger, goude emglev 1801, hag an hini diwezhañ an XIXvet kantved, eus an 28 a viz Eost 1889 d'an 11 a viz Mae 1906.
Ganet e oa bet e Mézin (Lot-et-Garonne) d'an 9 Ebrel 1834.
Kenderv e oa da Armand Fallières, prezidant ar Republik C'hall (1906-1913).
Anvet e voe da eskob Sant-Brieg ha Landreger d'an 28 Eost 1889, ha sakret d'an 23 C'hwevrer 1890.
Adsevel e reas kloerdi bihan Landreger.
D'an 9 Gwengolo 1890 en doa benniget maen-bez nevez Sant-Erwan savet en iliz-veur Landreger gant Eugène Bouché. Meur a eskob ha beleg e oa gantañ, ha tost da 30000 a dud. Aet en fulor abalamour e oa bet savet delwenn Ernest Renan war blasenn-kêr Landreger dirak an iliz-veur, e reas sevel ur c'halvar bras da enebiñ ouzh an delwenn-se en tu all d'ar blasenn, benniget e 1904. Ar c'halvar en em gav bremañ e-kichen ar porzh-mor.
Michele
Michele (//) zo un anv-badez italianek.
Pierre-Marie Fallières
Sikouret en doa sevel kehelerezh an Itron Varia en e eskopti, ha gellout a reas sevel Itron-Varia-Gwir-Sikour Gwengamp hag Itron-Varia an Esperañs Sant-Brieg da ilizoù-rouanez bihan, ha kuruniñ Itron-Varia-an-Drezenn Rostrenenn.
Aet e oa Pierre-Marie Fallières da Anaon d'an 11 Mae 1906, ha sebeliet e chapel bihan Itron-Varia ar Feunteun e Sant-Brieg.
Scol ar maro mad pe levr Breuriez ar Maro mad
Scol ar maro mad, pe levr breuriez ar maro mad tennet eus eul levr Gallec laket e Brezonec dre urs an Ao- trou'n Escop a Guemper gant G.M. R.P. Al. Lefebvre zo ul levr lakaet e brezhoneg gant Goulven Morvan, hag embannet e Kemper e 1865 e ti A. de Kerangal ; adembannet e voe e 1867.
Eskob Kemper a c'hourc'hemennas ma vije troet e brezhoneg al levr gallek La science de bien mourir : manuel de l'Association de la bonne mort skrivet gant ar jezuist Alexis Lefebvre (1804-1882), skrivagner oberennoù relijiel.
Mazzatello
Ar mazzatello pe mazzolatura (pe  mazza hep mui) a oa un doare da lakaat un den d'ar marv gant un taol horzh, peurvuiañ war e benn, pe un taol kadvouc'hal, pe horzh-vrezel, en Italia ar Grennamzer, ha zoken betek amzervezh Napoleone Buonaparte, ha goude c'hoazh e Stadoù an Iliz betek 1870.
Mastro Titta (1779-1869), bourev ar pab, en deus skrivet en e eñvorioù en devoa "mazzolato" kalzik a dud.
Isola
Isola zo "enez" en italianeg, hag ur ger hag a gaver en anv meur a gumun.
Wilford Brimley
Anthony Wilford Brimley, bet ganet e Salt Lake City (Utah, Stadoù-Unanet Amerika) d'ar 27 a viz Gwengolo 1934, zo un aktour stadunanat.
Concordia Sagittaria
Concordia Sagittaria zo ur gumun en Italia e Meurgêr Venezia hag e rannvro Veneto.
Asti
Asti (Ast e piemonteg) zo ur gumun eus Italia ha pennlec'h proviñs Asti, e rannvro Piemonte.
Liamm diavaez
]
Río Medina (Chile)
Ar Río Medina zo ur stêr en Enez Chiloé e Chile.
Donnay (Calvados)
Donnay a zo ur gumun eus departamant ar C'halvados e Bro-C'hall.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944 : div vaouez nann soudard a varvas e Donnay abalamour d’ar brezel, unan anezhe a voe lazhet gant ur vombezadeg e dibenn miz Even, an hini all e penn kentañ miz Eost 1944.
Johnny Pacheco
Johnny Pacheco, ganet d'ar 25 a viz Meurzh 1935 e Santiago de los Caballeros, er Republik Dominikan, zo ur soner salsa dominikan, hag a son sonerezh kuban (guaracha, son montuno, danzón, cha cha chá, guajira-son, pachanga).
Lou (anv-badez ha lesanv)
Lou a c'hall bezañ un anv roet kenkoulz d'ar merc'hed ha d'ar baotred, e meur a yezh. Un berradur gallek, saoznek pe c'hoazh alamanek eus stummoù an anvioù Loeiz ha Loeiza er yezhoù-se eo, da lavaret eo Louis e galleg ha saozneg, Louise e gallek, Lewis e saozneg hag all. Ral eo evel anv-paotr e galleg hag evel anv-plac'h e saozneg avat.
Johnny Pacheco
E dad, Rafael Azarías Pacheco, a sone treujenn-gaol gant al laz Santa Cecilia. Da 11 vloaz ez eas da chom da Evrog Nevez gant e diegezh. Sevel a reas al laz Fania All-Stars, ha gwelet eo evel tad ar salsa.
Lou (anv-badez ha lesanv)
Er Stadoù-Unanet eo ral evel anv-badez met stank evel lesanv, hag e Sina ivez.
Adstummoù
Kalz adstummoù ha stummoù kevrennek a zo : Leelou, Leeloo, Lilou, Lylou, Mary Lou, Marilou, Lou-Ann, Lou-Anne ha Lou-Anna.
Rattenfänger von Hameln
Rattenfänger von Hameln (Razhetaer Hameln) zo ur gontadenn gant ar vreudeur Grimm. Kaoz zo enni eus un drouziwezh c'hoarvezet eno d'ar 26 a viz Mezheven 1284 e kêr Hameln, en Niedersachsen, en Alamagn.
Ar vojenn
Ur vojenn grennamzerel eo diwar-benn ur fleüter, e dilhad marelled, a voe gopret da reiñ an dizober eus ar razhed gant e fleüt burzhudus. Pa nac'has kuzul-kêr paeañ e labour ec'h implijas e venveg da gas ar vugale gantañ evel ar razhed.
Kontet eo bet an istor gant meur a skrivagner : Goethe, Grimm, Robert Browning, ha re all.
Meur a zispleg kontrol zo diwar-benn orin ar vojenn hag ar soner.
Bleiz-koad
Ar bleiz-koad (Anobium punctatum) zo un amprevan a vev en tier war ar maez hag a zistruj an traoù prenn dre m'en em vag e larvennoù diwar koad.
En hañv dreist-holl e vez gwelet an imagoed. Ar re-se zo desachet gant ar gorreadoù gwenn.
thumb|left|300px|Toulloù graet gant ar bleiz-koad
Agliano Terme
Agliano Terme (Ajan e piemonteg) zo ur gumun eus Italia e proviñs Asti, hag e rannvro Piemonte.
Le Castor Astral
Le Castor Astral a zo un ti-embann gallek, bet savet e 1975 e Bourdel gant daou studier, Jean-Yves Reuzeau ha Marc Torralba.
Hiziv an deiz e labour meur a skipailh tro-dro da vMarc Torralba e Bourdel, Jean-Yves Reuzeau e Pariz ha Francis Dannemark e Bruxelles. François Tétreau eo ar c'henlabourer e Montréal.
Gwerzhañ a ra Le Castor Astral levrioù diwar-benn al lennegezh c'hallek, al lennegezh flandrezek hag ar sonerezh dreist-holl. Embann a ra war-dro daou ugent levr bep bloaz. Pal an embregerezh eo lakaat da addizoloiñ skrivagnerien disoñjet ha lakaat da zizoloiñ skrivagnerien nevez ha testennoù dianav bet skrivet gant tud vrudet.
Sturienn an embregerezh eo Le Castor de papier et d’encre est un animal curieux, têtu et farouchement indépendant.
Enezeg Mornington
Enezeg Mornington zo un enezeg er Meurvor Habask, e mervent Chile, er su da pleg-mor Penas. Enez Mornington eo enezenn vrasañ an enezeg, kalz bihanoc'h eo an inizi all, tro-dro.
Stag eo ouzh proviñs Última Esperanza e rannvro Magallanes
Anne Parsons
Anne Parsons (1735-1814) a oa ur gourtizanez saoz e-touez an noblañs hag ar bolitikerien e Bro-Saoz.
He buhez
Ganet e vije e 1735, ha marteze e oa kemener he zad en Bond Street en Londrez. Da gentañ e oa gast a vicher, hag aet e vije da Jamaika gant un den anvet Horton, pe Houghton, ha marteze e timezjont eno ha mervel a reas ar gwaz. Pa zistroas Anne da Londrez e veze graet "Mrs Horton" anezhi.
En 1760 e oa kourtizanez a renk uhel gant tud eus an noblañs, hag en o zouez kont Shelburne, Arnold Nesbitt, ha Richard Rigby.
In 1764, he doe un darempred gant Augustus FitzRoy, 3e Dug Grafton, pa oa dougerez e bried Anne FitzPatrick; FitzRoy a viras Anne Parsons en e di, e kêr, hag a gase anezhi gantañ d'ar c'hoarigandi. Kement-se a feuke ar gevredigezh vat. Chom a reas e ti an Dug e 1765 pa voe anvet an dug da Sekretour stad.
E 1767 e teuas an Dug da vout Kentañ ministr hag Anne a voe ken bras he levezon evel hini e bried. Richard Rigby a ouias implij al levezon-se evit treiñ an dud a-enep pried an Dug. Mont a reas an teodoù en-dro adarre pa voe gouvezet e oa dougerez an dugez diwar oberoù he serc'heg, Kont Upper Ossory. Torret e voe eured an Duged e 1769. Anne Parsons a c'hallje bezañ bet pried ar C'hentañ ministr panevet e voe diskuliet e oa-hi krog da zaremprediñ John Sackville, 3e Dug Dorset.
War-dro 1770 e voe poltredet gant Joshua Reynolds, hag e 1771 gant George Willison
Hi ha Sackville a chomas a-gevret betek 1706, pa sachas Anne Parsons evezh Charles Maynard, eil beskont Maynard : eñ a oa 23 bloaz, ha hi dek vloaz muioc'h. Eureujet e voent d'ar 24 a viz Gwengolo 1776 en Londrez a-raok mont da Italia.
He marv
Mervel a eure e-kichen Pariz en 1814 pe 1815.
Michela
Michela (//) zo un anv-badez italianek, pe un anv-badez brezhonek ([]), roet d'ar merc'hed.
Albugnano
Albugnano a zo ur gumun eus Italia e proviñs Asti, hag e  rannvro Piemonte.
Bleiz-gouel-Mikael
Ar bleizi-gouel-Mikael, pe Treid-hir, eo an amprevaned dinoaz a ya d'ober ar c'herentiad Tipulidae.
An ûioù a vez dozvet war al luzern, ar melchon... Al larvennoù a vev en douar fresk, e-touez an delioù marv, er c'hoad bruket pe en dour. Larvennoù an eil remziad a dremen ar goañv en douar diouzh an deiz hag o krignat plant diouzh an noz.
Bihanoc'h eo ar pared evit ar parezed. Nijal a reont pa eo sioul an amzer a-raok ar c'huzh-heol ha diouzh ar beure.
Harkrankar
Jamie Mc Menemy
Goude divodet al laz e 1987 e kemeras amzer vak betek 1993, pa zistroas d'ar sonerezh hengounel, e-unan pe evel ezel e lazoù-seniñ (Djiboudjep, Orion, Pennoù Skoulm, Taxi Mauve en o zouez) hag e strolladoùigoù gant Jean-Luc Thomas (fleüt-treuz e koad), Marc Pollier (uilleann pipes), ha sonerien all eus Kornog.
Bleiz-piz
Ar bleiz-piz (Bruchus pisorum) zo un amprevan hag a zebr greun piz ha fav.
Pontrhydyfen
Pontrhydyfen zo ur gêriadenn e Cwm Afan, e kreisteiz Kembre, e distrig Castell-nedd Port Talbot. Emañ e tor ar menezioù ma eien an Afon Pelenna o kemberiñ gant ar stêr Afan. Eno ez eus ur pont bras e-kreiz ar gêriadenn, savet e 1825. Hennezh eo Y Bont Fawr ("ar pont bras"), hag a oa gwechall ur doursan a gase dour eus ar stêr Afan d'ul labouradeg houarn. Bremañ ne dremen mui nemet tud war varc'h-houarn pe tud war droad warnañ.
Er c'hreisteiz emañ kêriadenn Cwmafan ; er gornaoueg emañ kêr Castell-nedd.
Mário Soares
Mário Alberto Nobre Lopes Soares, anvezetoc'h evel Mário Soares, (distaget [] e portugaleg ; 7 a viz Kerzu 1924 – 7 a viz Genver 2017) a oa ur politikour portugalat, alvokad, istorour ha kelenner.
Les Cowboys fringants
Les Cowboys Fringants a zo ur strollad sonerien eus Bro-Gebek. Ur stil Folk, Rock ha Country zo gant o sonerezh. Stourm a reont ivez evit dizalc'hted Kebek hag an endro, kalz eus o c'hanaouennoù a zo gouestlet d'ar stourmoù-se. Selaouet e vezont alies gant tud yaouank (etre 15 ha 30 bloaz) e Kebek. E 2006 o doa krouet an diazezadur "Cowboys fringants" evit gwareziñ douaroù Bro-Gebek. An holl er strollad a sav kanaouennoù met kalzig anezhe a vez savet gant Jean-François Pauzé memestra.
Istor ar strollad
En un doare digredus e krog istor ar strollad sonerezh-mañ, diwar kejadenn Karl ha Jean-François, hag int o c'hoari er memes skipailh Hockey, "les Jets de Repentigny". Boaziet e oant o-daou da c'hoarzhin ha da gaozeal asambles er gwiskva, goude ar c'hrogadoù. Met tamm-ha tamm eo bet ret d'ar skipailh bihanaat, Karl ha Jean-François n'ho doa ket aon rak barrek e oa an hini gentañ war an Hockey ha tad egile a oa mignon gant ar gourdoner. Ur wech bihanaet ar skipailh Hockey e oa Karl Tremblay, Jean-François Pauzé ha Francis Parizeau, ar re varrekañ war an Hockey. Hag un trikon pouezhus e oant er skipailh.
En tu all d'an Hockey, Karl a gane en ur stollad punk evit ar blijadur. Kinnig a reas da Jean-françois dont gantañ da seniñ gitar. Plijadur o doa o c'hoari gant binviji sonerezh, un nozvezh, e ti Karl, e voe krouet ar strollad "Oiseaux Fringants". Da gregiñ e voe aozet ganto « Les routes du bonheur » ha « Gaétane », o c'hanaouennoù kentañ. Goude bezañ labouret gant Marie-Annick Lépine, e kinnigas J-F dezhi antreal er strollad evit seniñ violoñs. Asantiñ a reas dre ma he devoa c'hoant da vont war al leurenn. Diwezhatoc'h e teuas Jérôme Dupras, kenderv da Vari-Annick, klevet e vez o c'hoari ar gitar boud hag an taboulinoù.
Ar strollad "les cowboys fringants" a dle kalz da Vari-Annick, hi a zo barrek war binviji-sonerezh liesseurt (violoñs, boest an diaoul, fleüt, hag all...). Anavezet int bet er C'hebek hep bruderezh ebet, met gant brud a lakae an dud war ar strollad mañ. Gant ar bladenn Break Syndical, eno kanaouennoù "Toune d'automne" ha "En berne" a dremene evit ar wech kentañ war ar radio e kebek, eo bet " les cowboys fringants" war-raok. "La Grand-Messe" en eus lakaet ar brud warno muioc'h c'hoazh, rak er bladenn mañ, e vez blaz ar stourm.
An 30 a viz Kerzu 2006, e roas ar strollad, ho abadenn gentañ, liammet d'ar bladenn "La Grand-Messe", er Centre Bell e Montréal. Tro 20 000 den a zo bet o selaou outo. Goude-se o doa "les cowboys fringants" chom diskuiz evit krouiñ ur bladenn nevez, met deuet int betek Bro-C'hall ha Breizh.
An 18 a viz eost 2007, Dominique Lebeau a guitaa ar strollad, c'hoari a rae Toumperezh. An holl dud "fan" eus ar strollad a zo trist gouzout en eus kuitaet un ezel ar strollad ha chañs vat a lavaromp dezhañ!
Baou pavioù hir
Ar vaou pavioù hir zo un evn-preizh, Geranospiza caerulescens an anv skiantel anezhañ.
Ar spesad nemetañ eo er genad Geranospiza.
Annez
Bevañ a ra al labous e kreiz ha su Amerika.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar baoued en urzhiad Falconiformes pe Accipitriformes.
La Gazette de Montpellier
La Gazette de Montpellier zo ur sizhunieg gallek krouet e 1987 e kêr Montpelhièr e Bro-C'hall.
E miz Kerzu 2020, da vare ar c'hleñved COVID-19, e voe embannet un aotre-bale okitanek penn-da-benn ennañ.
Antignano
Antignano a zo ur gumun eus Italia e proviñs Asti, hag e  rannvro Piemonte.
Montfarville
Montfarville zo ur gumun eus Normandi, e Manche. 805 a dud zo o chom enni.
Aramengo
Aramengo zo ur gumun en Italia e proviñs Asti hag e rannvro Piemonte.
Fulup Iañ
Fulup I zo anv meur a impalaer, roue pe zug.
Pennad kar
Liste der Herrscher namens Philipp
Goiânia
Goiânia eo kêr-benn stad Goiás, e Brazil. D'ar 1añ a viz Gouere 2021 e oa 1 555 626 a dud enni o chom.
Bleiz-bouzel
Ar bleizi-bouzel, pe c'hwiled-kaoc'h, zo amprevaned a'n em vag diwar fank.
Skilfoù kreñv zo e penn o favioù a-raok a-benn kleuziañ.
An ûioù a vez dozvet war, pe e-kreiz, bernioù boulheñvel graet gant kaoc'h, delioù pin ha tammoù koad ha lakaet e foñs ur riboul. Ar voul-mañ, stummet mat a-drugarez da bavioù a-dreñv ar bleiz-bouzel, a vo boued al larvenn nevez-digloret. Gant bleizi-bouzel 'zo e vez graet bouloù a-vent gant un aval. Preizhañ bouloù ar re all a seblant bezañ ur boaz e bed an amprevaned-se.
Adalek penn kentañ an nevez-amzer e vez gwelet an imagoed o kleuziañ garidennoù e-kichen pe dindan ur bouzel pe ur bern mon. Eno e vo berniet boued evite pe evit al larvennoù. Debriñ a reont kaoc'h, togoù-touseg kozh, gagnoù ha sev a lipont a-wechoù.
Ober a reont war-dro an ûioù hag al larvennoù.
Nijerien dizampart eo ar bleizi-bouzel.
Quand les Bretons chantaient l'Histoire
Ur rakskrid zo gant Yann-Fañch Kemener
Joseph McCarthy
Joseph Raymond McCarthy, ganet d'ar 4 a viz Du 1908 hag aet da Anaon d'an 2 a viz Mae 1957, a oa ur politikour stadunanat a voe senedour evit ar Republikaned e Stad Wisconsin etre 1947 betek e varv e 1957.
E penn kentañ ar bloavezhioù 1950, McCarthy a oa deuet da vezañ dreistbrudet evel dremm an enep-komunouriezh e Stadoù-Unanet Amerika. Aon a oa dre ar vro ma vefe treitourien o labourat evit an URSS). Tan en doa plantet McCarthy oc'h embann e oa breinet ar vro gant treitourien, spierien ha harperien gomunour ha soviedat er gouarnamant kevredadel, er skolioù-meur, en industriezh ar filmoù ha dre vras e pep korn eus ar vro. Dre forzh falstamalloù drouk e oa bet tamallet gant ar Sened stadunanat. An droienn "McCarthyism", krouet e 1950 evit ober dave da zoareoù McCarthy, a vez implijet hiziv an deiz c'hoazh evit ober anv eus tud oc'h implij ar memes doareoù evit louzañ an dud, dreist-holl a-fed tamall d'an dud bezañ brogarourien fall.
Het Parool
Het Parool (nederlandeg a dalvez "ar ger kuzh", pe "al lugan") a zo ur pemdezieg izelvroat a vez embannet en Amsterdam.
Krouet e voe da vare an Eil Brezel-bed evel kazetenn stourm, gant Frans Goedhart ha Jaap Nunes Vaz.
Sylvain Tesson
Ar skrivagner
Sylvain Tesson a skriv danevelloù ivez. Sinet e vez gantañ kalzik rakskridoù ha displegadennoù filmoù. Kemer a ra perzh e meur a gelaouenn. E notennoù miziek a vez embannet gant ar gelaouenn Grands Reportages. Bann a ra e taolioù-film (?) er Figaro Magazine gant ar luc'hskeudenner Thomas Goisque hag al livour Bertrand de Miollis abaoe 2004, hag e Le Point abaoe 2014. Savet en deus teulfilmoù evit ar chadenn skinwel France 5. Ur c'hroniker lennegel eo evit ar gelaouenn Lire.
Het Parool
D'a 25 a viz Here 1942 e voe harzet Nunes Vaz gant izili ar Gestapo ha kaset e voe da gamp-kreizennañ Sobibor.