cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Silvio
Silvio zo un anv-badez italianek roet d'ar baotred, kevatal da Silvia evit ar merc'hed. Roet e vez e spagnoleg ivez. Sílvio e vez skrivet an anv e portugaleg.
Gedarzh
Dont a ra eus al latin "Silvius" hag a dalv "spered ar c'hoad".
Das Narrenschiff
Das Narrenschiff pe Daß Narrenschyff ad Narragoniam ("Lestr ar Folled") zo un oberenn alamanek e 7000 gwerzenn gant an Elzasad Sebastian Brant (1457–1521) hag embannet e 1494 gant Johann Bergmann von Olpe en Basel, en Suis, hag a reas berzh bras.
Renabliñ a ra meur a seurt follentez war un ton a zo flemmus ha kentelius a bep eil. Awenet eo gant spered ar C'hempenn relijiel hag al lennegezh pobl, ar c'hrennlavaroù.
Istor
E 1494 e voe moulet an embannadur kentañ e Basel. Goude e voe adembannet meur a wech, gant koadengravadurioù. E 1494 ivez e voe adembannet e Nürnberg, Augsburg ha Reutlingen ; un doare «kresket » zo bet ivez, e Strasbourg e ti Johann Grüninger, hag adarre en Basel en 1495 ha 1499.
Un doare latin zo bet, Stultifera navis, troet gant e vignon Jacques Locher eus Skol-veur Freiburg hag embannet gant Josse Bade, alias Badius Ascensius, en 1497, e Freiburg, hag e Pariz en 1505, adembannet ouzhpenn dek gwech.
Metaforenn an nev
Gouzout a ra an oberour ez a al lestr da ober peñse gant an dud a zo warnañ. Ar vetaforenn-se eo diazez al levr nemet ez a abred diwar wel pa grog da zibunañ ar c'hant poltred bennak, en ur ziwall mat da chom hep menegiñ an dud a c'halloud na da reiñ anv ebet.
Leonard Peltier
Leonard Peltier, ganet d'an 12 a viz Gwengolo 1944, zo un emsaver amerindian lakota, bac'het e 1976 ha kondaonet div wech betek fin e vuhez. Ezel eo eus an American Indian Movement.
Hervez Amnesty International e tlefe bezañ dieubet abaoe pell zo.
Fort Christian
Fort Christian zo ur c'hreñvlec'h savet gant an Daned er e kêr Charlotte Amalie en Enez Saint Thomas, en Inizi Gwerc'h Stadunanat.
Hogia’r Wyddfa
Hogia’r Wyddfa zo ul laz kanerien gembraek savet e 1963.
Sent Andrieu de Najac
Sent Andrieu de Najac pe Sent Andriu a zo ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.
Camel (stêr)
Dowr Kammel e kerneveureg, Camel e saozneg, zo anv ur stêr e Kernev-Veur.
Eienennañ a ra e lanneg Goon Brenn (Bodmin Moor e saozneg) e biz ar vro. Alese e red a-hed 48 kilometr betek ar Meurvor Atlantel e bae Lannwedhenek (Padstow Bay).
513
Diwar-benn ar bloavezh 513 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 513
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 513
Jan Brett
Jan Brett, ganet e 1949, zo un oberourez stadunanat. Brudet eo an embannadur eus The Mitten (Ar Vaneg, e brezhoneg) a zo bet kaset da benn ganti diwar ur marvailh ukrainat.
E 2021 eo bet medalennet gant ar Regina Medal
Ussaramanna
Ussaramanna  zo ur gumun eus Sardigna  e Proviñs Medio Campidano.
Buhé enn Tri Roue
Buhé enn Tri Roue zo ur farce devott e brezhoneg Gwened, gant an droidigezh c'hallek, embannet e Gwened e 1745, e ti Colass Galles, hag adembannet gant Joseph Loth er Revue Celtique 8, (pajennoù 317-357).
Wiliam Owen Roberts
Wiliam Owen Roberts (ganet e 1960 e Bangor) zo ur skrivagner kembraek.
E levr brudetañ eo e eil romant Y Pla ("Ar vosenn"). Gantañ en doa gounezet priz Llyfr y Flwyddyn e 1988. Troet e oa bet al levr e saozneg e 1991, gant an titl Pestilence, ha troet eo bet abaoe e meur a yezh all (galleg, alamaneg, nederlandeg, hungareg, slovakeg).
Savet en deus skriptoù meur a film, evel Teulu'r Mans ("Ar familh Mans", 1987-1990), Pris y Farchnad ("Priz ar marc'had", 1991-1993), Provence (1998),Cymru Fach ("Kembre vihan",2009).
Priscus Attalus
Priscus Attalus (... – Lipari, ...; fl. 394-416) a oa ur senedour roman dindan ren an impalaer roman Flavius Honorius. Div wech e kemeras ar galloud. An dro gentaén a voe e 409–410, hag an eil e 414-415, gant skoazell ar  Vizigoted.
Eil gwech
Goude marv Alarig, ez eas Priscus da-heul ar Vizigoted a-dreuz Galia. E 412/413 ec'h alias ar roue nevez Ataulf d'en em glevout gant Jovinus; e Genver 414, e Narbonna, e timezas Ataulf da verc'h Teodosius Iañ,  Galla Placidia, ha c'hoar Honorius, hag Attalus  an hini a zistagas ar brezegenn eured.
E 415 ez eas kuit ar Vizigoted eus Galia da vont da Spagn.
Tapet e voe Attalus gant ar Romaned, kaset da Ravenna. Muturniet e voe, diskouezet e trec'hlid Honorius e Roma e  416, hag harluet da Lipari.
512
Diwar-benn ar bloavezh 512 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 512
IndyCar Series
An IZOD IndyCar Series a zo abaoe 1996 ar gevezadeg pouezusañ ranket gant Indy Racing League. Abaoe 2008, gant teuzadur gant Champ Car, e teue an IndyCar da vezañ ar gevezadeg kirri un-plas nemetañ e Amerika an Norzh. Aet eo ar maout e 2011 gant Dario Franchitti. 2012 a grog gant ur c'harr nevez hag ur bern saverien keflusker nevez.
Melilestes megarhynchus
a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Meliphagidae. Ar spesad nemetañ an hini eo er genad Melilestes.
Anvet e voe Ptilotis megalorhynchus (kentanv) da gentañ-penn (e 1858) gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
Pauli Arbarei
Pauli Arbarei   zo ur gumun eus Sardigna  e Proviñs Medio Campidano.
Collinas
Collinas zo ur gumun eus Sardigna e Proviñs Sud Sardegna.
Ar Yerigoù
Ar Yerigoù a zo un heuliad levrioù evit ar vugale, skrivet gant Christian Jolibois ha treset gant Christian Heinrich, embannet e 2001 gant an ti-embann Pocket Jeunesse e galleg, hag e 2019 gant an ti-embann TES evit ar stumm brezhonek.
Kontañ a ra istorioù fentus ur porzh-klud.
Levrioù
Tri levr a zo bet embannet e brezhoneg gant TES.
La Princesse Belle-Étoile et le Prince Chéri
La Princesse Belle-Étoile et le Prince Chéri zo ur gontadenn c'hallek gant Marie-Catherine d'Aulnoy, er. Awenet gant Ancilotto, re di Provino, ur gontadenn italianek, savet pe dastumet gant Giovanni Francesco Straparola (1480 -1558) en e levr Le piacevoli notti. Emañ dindan an niverenn 707 e renkadur Aarne-Thompson.
Ar Yerigoù
Tresadennoù-bev
Azasaet eo bet al levrioù evit krouiñ ur rummad tresadennoù-bev e 3D, skignet war France 5 e galleg hag e brezhoneg war Brezhoweb.
La Princesse Belle-Étoile et le Prince Chéri
Ar gontadenn
An teir c'hoar Roussette (pe « la Rousse »), Brunette, ha Blondine ar yaouankañ anezho, a zo merc'hed d'ur briñsez diarc'hant, pa oant merc'hed d'ur miliner er gontadenn italianek orin.
Notennoù
,
Uxío Novoneyra
Eugenio Novo Neira (Folgoso do Courel, 19 a viz Genver 1930 - Santiago de Compostela, 30 a viz Here 1999), anavezetoc'h evel Uxío Novoneyra, a oa ur skrivagner galizek, saver barzhonegoù ha kontadennoù evit ar vugale.
Mab da labourerien-douar e oa hag en em lakaet e oa da sevel barzhonegoù pa oa er skol eil derez e Lugo. Studioù lennegezh ha prederouriezh a reas e Madrid. E 1951 e tistroas da C'haliza ha kregiñ da embann skridoù galizek. Goude-se ez eas da Vadrid en-dro, e 1962, da labourat evit ar skinwel hag ar skingomz. Distreiñ a reas da C'haliza e 1966 ; dimeziñ a reas da Elba Rei e 1973 ha teir merc'h o devoe. E 1983 en em stalias da vat e Santiago de Compostela. Eno e voe prezidant Kevredigezh ar Skrivagnerien C'halizek, betek fin e vuhez e 1999.
En e varzhonegoù e tiskouez mennozhioù broadelour ha marksour. Os Eidos (Ar pradoù) eo e oberenn anavezetañ, embannet e 1955. Gouestlet e voe Devezh al Lizhiri Galizek da Novoneyra e 2010.
De dood van een vrek (livadur)
De dood van een vrek ("Marv un den skragn"), pe De dood van een woekeraar ("Marv un uzurer"), zo ul livadur diwar zorn al livour izelvroat Hieronymus Bosch, graet war-dro 1500-1510, hag a zo hiriv war ziskouez en National Gallery of Art e Washington.
Rannet ez eus bet ur banell dehou eus un trilivadur ; an tammoù all eo Het narrenschip ("Nev ar folled") hag Allegorie op de gulzigheid ("Alegorienn an orged").
Mennad
An daolenn a zegas da soñj d'an dud e rankont mervel, hervez al lavar memento mori. Diskouez a ra levezon al levrioù ar diwar-benn an Ars moriendi (arz da vervel), graet evit sikour ar gristenien da zibab etre Jezuz hag ar baradoz en un dorn, hag ar plijadurezhioù en dorn all. Pa dosta ar marv ne c'hall ket an den skragn mirout ouzh an temptadur, ma en gweler oc'h astenn e zorn war-du ur sac'had aour a zo kinniget dezhañ gant un diaoul, daoust ma klask un ael diskouez dezhañ an hent war du kroaz ar C'hrist, a ziskouez anezhi ur barrig gouloù gwenn.
An daolenn
An den skragn en e wele a sell ouzh an Ankoù e toull an nor, tra ma klask e ael mat diskouez dezhañ Jezuz war ar groaz.
En diaraog e weler an den skragn evel ma oa pa oa yac'h, o verniañ aour en un arc'h, e chapeled en e zorn. Arouezioù ar galloud, tokarn, kleze, skoed, a ra dave da follentezioù ar bed.
Pabillonis
Pabillonis  zo ur gumun eus Sardigna  e Proviñs Medio Campidano.
Sant Herve. Vie et culte
'Sant Herve. Vie et culte' eo anv al levr divyezhek skrivet diwar-benn sant Herve, skrivet gant Bernard Tanguy, Job an Irien, ha Saik Falhun, hag embannet gant ti embann Minihi Levenez e 1990.
Ennañ e kaver troidigezhioù e galleg ha brezhoneg diwar destenn latin ar Vita Sancti Hervei, ha studioù diwar-benn e vuhez, e relegoù, e anv hag ar sent kemeret evit sant Herve, al lec'hioù ma vez enoret anezhañ hag an ilizioù ha chapelioù gouestlet dezhañ.
Serrenti
Serrenti   zo ur gumun eus Sardigna  e Proviñs Medio Campidano.
Coracopsis
Coracopsis a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ perokeded, krouet e 1832 gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer en inizi Komorez, e Madagaskar ha Sechelez.
Pierre Cambronne
Ar beskont Pierre Jacques Étienne Cambronne, bet ganet d'ar 26 a viz Kerzu 1770 e Naoned hag aet d'an Anaon d'an 29 a viz Genver 1842 er memes kêr, a oa ur jeneral en Impalaeriezh C'hall Kentañ.
Buhez
Tad Pierre Cambronne, Pierre Charles Cambronne (1738-1784) a oa dimezet gant Françoise-Adélaïde Druon, merc'h Charles Druon, kuzulier ar roue, eus Noyon.
An tad-kozh, Louis-Marie Cambronne (1710-), kuzulier ar roue, a oa dimezet gant Marie-Antoinette (Anne) Reneuf.
Setzu
Setzu  zo ur gumun eus Sardigna  e Proviñs Medio Campidano.
Rouantelezh Danmark ha Norvegia
thumb|Rouantelezh Danmark ha Norvegia e 1780
Rouantelezh Danmark ha Norvegia, pe Danmark-Norvegia (pe Danmark-Norge e daneg ha norvegeg, pe Danmark-Noreg e norvegeg ivez, pe Dänemark-Norwegen en alamaneg) eo an anv roet d'an unaniezh politikel etre div rouantelezh Danmark ha Norvegia, hag enni ivez an douaroù stag ouzh Norvegia, Island ha Greunland.
Goude Unaniezh Kalmar e voe graet un unaniezh personel etre an div rouantelezh en 1536 hag a badas betek 1814.
Ynys Bŷr
250px|thumb|Kartenn eus an enezenn (1952), gant ar skrivad « Caldy » 250px|thumb|Manati Ynys Bŷr Ynys Bŷr (Caldey Island e saozneg) zo un enezenn vihan eus Kembre, e Bae Caerfyrddin, nepell diouzh Dinbych-y-Pysgod.
Dont a ra an anv kembraek eus anv sant Pŷr, ur manac’h a reer anv anezhañ er Vita Sancti Samsonis, buhez ar sant brezhon Samzun, hag en deus lezet e anv ivez en anv-lec’h Maenorbŷr, ur geriadenn war douar-bras Sir Benfro, a-dal d’an enezenn. Dont a ra an anv saoznek eus an anv norsek Keld Eye ('enez yen').
Annezet eo bet Ynys Bŷr a-gozh. Kavet ez eus war an enezenn roudoù eus Henoadvezh ar Maen. Ur peniti kristen a voe savet warni gant sant Dyfrig er. Diwezhatoc’h, da vare aloubadeg an Normaned e voe savet ur manati a weler roudoù anezhañ c’hoazh. Menec’h eus Urzh Sant Benead a voe eno adalek 1136, ha betek ma voe divodet an urzhioù menec’h gant ar roue saoz Herri VIII e 1536. E 1906 e teuas menec’h en-dro war an enez hag eno emaint bepred.
En ur chapel eno, e weler ur maen gant ur skrid Ogham e koun Moel Dolbrochion mab ..., hag un nebeud gerioù latin.
Un tour-tan a voe savet war an enez e 1828.
Pierre Cambronne
Buhez
Orinoù ar familh a zo da glask en Oise, e Cambronne-lès-Ribécourt (Compiègne, Ribécourt), er Grennamzer, penn kanton un domani aotrouniel ramzel.
Soudard
Lakaet da vezañ kenwerzhour, kavout a ra gwell enrolañ e miz Gwengolo 1791, e kompagnunezh grenadennerien ar 1añ batailhon emouestlidi naonedat. Ar vatailhon a vez kaset da stourm e Vendée ha goude-se Saint-Domingue. Cambrone a vez dindan urzhioù Dumouriez e Belgia. E-pad an Eil chouanerezh, kemer a ra perzh en emgann Kilberen. Kalonek eo, buan e dizh ar renk a gabiten. Ur wech ar peoc'h e Vendée, bourzhiad eo evit ergerzhadeg Iwerzhon dindan urzhioù Hoche e 1796.
Kastell Caerffili
Kastell Caerffili zo ur c’hastell e Caerffili, e kreisteiz Kembre, savet etre 1268 ha 1271. Ar c’hastell brasañ eo e Kembre, hag an eil brasañ e Breizh-Veur goude Kastell Windsor.
Istor
Ne voe ket savet kastell Caerffili gant ar roue saoz Edouarzh Iañ evel ur bern kestell all savet e Kembre en, met gant Gilbert de Clare, aotrou Morgannwg, a glaske difenn e zouaroù diouzh ar priñs Llywelyn ap Gruffudd. Pa voe aloubet priñselezh Llywelyn gant armeoù Edouarzh Iañ, e kollas kastell Caerffili un tamm eus e bouez. Peoc’hus a-walc’h e voe ar c’horn-bro e-pad ur c’hantved pe war-dro, war-bouez un dagadenn gant Kembreiz Llywelyn Bren e 1316.
Soudarded Owain Glyndŵr a aloubas ar c’hastell e 1403, hag adarre e 1405.
Ne c’houzañvas ket kalz ar c’hastell e-pad Brezel Diabarzh Bro-Saoz (1642-1648). Met tamm-ha-tamm ez eas e stad da fall goude-se, betek an pa voe adkempennet gant e berc’henn, Markiz Bute.
E 1950 e voe roet gant e berc’henn, 5vet Markiz Bute, da c’houarnamant Breizh-Veur. Bremañ e vez graet war e dro gant Cadw, an aozadur a ra war-dro savadurioù istorel Kembre.
Sant Padrig (levr)
Sant Padrig zo ul levr brezhonek ha gallek diwar-benn Sant Padrig, embannet gant ti embann Minihi Levenez e 1989.
Ennañ e kaver oberennoù Sant Patrig, evel Confessio ha Lizer da Coroticus, troet diwar an destenn latin : e galleg gant Saik Falhun, hag e brezhoneg gant Biel Cabon.
Hent-houarn Kistreberzh Maoron
Al linenn Hent-houarn Kistreberzh Maoron a oa ul linenn hent-houarn etre Kistreberzh ha Maoron, e Bro-Gwened hag e Bro-Sant-Maloù, e departamant ar Mor-Bihan, e Breizh.
511
Diwar-benn ar bloavezh 511 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 511
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 511
Maxime Chattam
Maxime Chattam, ganet d'an 19 a viz C'hwevrer 1976 en Herblay dindan an anv Maxime Drouot, a zo un oberour romantoù polis gallek. Ezel eo eus stroll oberourien gallek La Ligue de l'Imaginaire.
Domeni Zuanîr
Domeni Zuanîr (e friouleg) pe Domenico Zannier (en italianeg), ganet e Pontêbe d'an 31 a viz Eost 1930 ha marvet d'an 11 a viz Genver 2017, a oa ur skrivagner eus Frioul, e biz Italia.
Goude studioù war al lennegezh hag an doueoniezh e voe beleget e 1956. Person e voe e meur a barrez a-raok mont da gelenner ha da rener kelaouennoù goude-se. E 1952 e savas ar Scuele Libare Furlane e Cjasessole di Majan. E-pad ugent vloaz e renas ar skol-se, ma veze desket friouleg d'ar re yaouank. Kenlabouret en deus gant meur a gelaouenn lennegel frioulek, evel Il Tesaur.
Barzhonegoù en deus savet dreist-holl, hag ur romant ivez, La crete che no vai. Meur a briz en deus bet gant e skridoù. Troet eo bet e varzhonegoù e meur a yezh (italianeg, saozneg, spagnoleg, alamaneg...). Savet en deus-eñ barzhonegoù en italianeg, e spagnoleg hag e saozneg ivez, ha troet en deus oberennoù italianek, evel an Divina Commedia gant Dante Alighieri.
Gwilherm Ockham
Gwilherm Ockham (saozneg : William of Ockham pe of Occam diwar al latin Gulielmus Occamus), ganet war-dro 1287 en Ockham (Surrey) ha marvet d’an e Puch (dugelezh Bavaria), a oa ur prederour, doueoniour ha poellour saoz, ezel eus urzh ar Vreudeur minor.
Urvoas
Urvoaz hag Urvoa zo stummoù all. Urvoy, Urvoix, Urvois, Urvoit hag Urvoi zo stummoù gallekaet gant marilh gall ar boblañs. Un h zo bet ouzhpennet gantañ er penn-kentañ a-wechoù.
Gwilherm Ockham
Anavezet eo e bennreolenn brederourel, anvet « aotenn Ockham ».
Llanelwy
200px|thumb|Gwel eus kêr Llanelwy. Llanelwy (St Asaph e saozneg) zo ur gêr vihan eus Sir Ddinbych en hanternoz Kembre, ha penn Eskopti Llanelwy en Iliz Anglikan Kembre (Yr Eglwys yng Nghymru).
Francesco Totti
Francesco Totti, ganet d’ar 27 a viz Gwengolo 1976 e Roma, en Italia, a zo ur melldroader hag a c’hoari e skipailh an AS Roma, ha brudet eo da vezañ unan eus gwellañ c'hoarierien ar bed.
America (Izelvroioù)
America zo ur gêriadenn eus an Izelvroioù, e kumun Horst aan de Maas, e proviñs Limburg.
Llanelwy
Douaroniezh
Emañ etre ar stêrioù Elwy ha Clwyd, war dro div lev hanter er c'hreisteiz d'ar Rhyl ha peder lev en hanternoz da gêr Dinbych.
Francesco Totti
Kluboù
Abaoe miz Gouere 1992 : AS Roma (461 c'hrogad ; 195 pal). D'an 21 a viz Genver 2012, d'an oad a 35 vloaz, e voe Francesco Totti ar melldroader en deus enskrivet ar muiañ a balioù en istor ar rummad A en hevelep skipailh, p'en deus lakaet e 211vet pal ; gwelloc'h eget ar Svedad Gunnar Nordahl eo bet.
Mor Gwenn
Arc'hangelsk eo ar porzh brasañ e goueled ar Mor Gwenn. Unan eus porzhioù bras Rusia eo, hag ur porzh a bouez bras eo bet en istor kenwerzh Rusia gant Europa ha gant ar bed dre vras. Hiziv ez eo ur porzh bras c'hoazh evit morlu Rusia, dreist-holl evit al listri-spluj.
Henry VIII
Henry VIII a zo
Francesco Totti
Buhez prevez
Dimezet eo gant Ilary Blasi abaoe 2005. Ganti en deus bet ur mab, Christian, ganet d'ar 6 a viz Du 2005. D'an 13 a viz Mae 2007 eo ganet ur verc'h dezho, anvet Chanel. Krouet en deus gant e greg (Ilary Blasi) ur merk dilihadou anvet Never Without You [NWY].
Prouad an houad
Prouad an houad zo ur rezonerezh a c’heller diverrañ evel-mañ: ma nij ul loen evel un houad, ma labenn evel un houad, ma neuñv evel un houad, neuze e tle bezañ un houad.
Turri
Turri  zo ur gumun eus Sardigna  e Proviñs Medio Campidano.
Genuri
Genuri zo ur gumun eus Sardigna e Proviñs Sud Sardegna.
Henry VIII
Filmoù
(diechu)
Francesco Totti
Buhez prevez
E 2003, presidant kleub Chelsea, ar Rus Roman Abramovitch, en deus kiniget da Roma prenañ Totti hag Emerson evit 150 milion a euroioù (gant 120 milion evit Totti). Roma ne oa ket a du met mard em befe bet c'hoant, Totti a befe bet ar c'hoarier-mell droat ar kerañ en istor ar sport-mañ
Prouad an houad
Tost eo ouzh aotenn Ockham.
Poodytes
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == Pevar spesad golvaneged, bev c'hoazh, a ya d'ober ar genad :
Annezva
O c'havout a reer en Aostralia, Ginea Nevez ha Zeland-Nevez, nav (9) isspesad dezho en holl.
Rummatadur
Renket e veze ar spesadoù er genad Megalurus kent.
Llanelwy
Istor
Hervez an hengoun e voe savet an eskopti gant Cyndeyrn, anvet ivez "Kentigern" pe "Mungo", war-dro kreiz ar.
Mor Gwenn
En em astenn a ra war ur gorread a 90 000 km², ha 67 m eo an donder well-wazh, 350 m d'ar muiañ.
Llanelwy
Istor
E Sir y Fflint e oa gwechall.
Colloque français et breton ou nouveau vocabulaire
Colloque français et breton ou nouveau vocabulaire zo ul levr embannet e 1863 e ti L. Prud'homme e Sant-Brieg, hep anv oberour ebet. Gant Amable Troude ha Gabriel Milin eo bet savet, evel an Nouvelles conversations en breton et en français e 1857.
Fazioù
Un nebeud fazioù zo el levr, ha darn zo souezhus. Gwir eo ne oa ket Troude ur brezhoneger a-vihanik, evel ma oa Milin, ha n'ouzer ket penaos o deus labouret.
Llanelwy
Poblañs
3 491 den hervez niveradeg 2001.
Tud
E-touez brudetañ eskibien Llanelwy emañ:
Tuili
Tuili  zo ur gumun eus Sardigna  e Proviñs Medio Campidano.
Mor Gwenn
Ur ganol zo etre ar Mor Gwenn hag ar Mor Baltel.
Aotenn Ockham
Aotenn Ockham zo ur bennreolenn brederourel a c’heller diverrañ evel-mañ : « ar simplañ ar martezeadoù, ar gwellañ ».
Anvet eo diwar anv ar manac'h prederour William of Ockham (~1287-1347), daoust ma n’eo ket sur e oa bet lavaret an dra-se gant Ockham.
Blitz
Blitz, deuet eus ar ger alamanek Blitzkrieg (Brezel luc'hed), a oa an anv implijet gant kelaouennoù Bro-Saoz evit diskrivañ ar bombezadegoù ramzel a oa bet war ar vro etre 1940 ha 1941, e-pad an Eil Brezel-bed.
Al Luftwaffe, aerlu an Trede Reich, a gemere evel palioù d'ar bombezadegoù ar greanterezh hag ar c'hêrioù bras. Kroget e oa gant bombezadeg Londrez e-pad lodenn ziwezhañ an emgann nij evit bezañ mestr war an oabl a-us d'ar Rouantelezh-Unanet a vez graet Emgann Bro-Saoz hiziv-an-deiz.
E miz Gwengolo 1940 — daou viz goude penn-kentañ emgann Bro-Saoz — keloù fall ar spiañ alamn a embanne e oa tost da vezañ rishet ar Royal Air Force (RAF) gant al Luftwaffe. Ar skouadrennoù kirri-nij alaman (Luftflotten) a voe roet dezho evel pal kêr Londreez a-benn neuze. Ar RAF Fighter Command a n'em gave o talañ ouzh un emgann peurzistrujañ. Adolf Hitler ha penn al Luftwaffe ar Reichsmarschall Hermann Göring, a embanne d'ar 6 a viz Gwengolo 1940 ar c'hemm kadoniezhel-se gant lorc'hentez.
Avarum est mulierum genus
Avarum est mulierum genus zo ur frazenn latin hag a dalv:  C'hoantek eo gouenn ar maouezed .
Coracopsis barklyi
Coracopsis barklyi a zo ur spesad perokeded eus ar c'herentiad Psittaculidae.
Dougen a ra anv ar politikour breizhveuriat Sir Henry Barkly (1815-1898), bet gouarnour British Guiana, Jamaika, Victoria, British Mauritius ha Cape Colony adalek 1849 betek 1877.
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh dreist-holl hep ober fae ouzh bleuñv ha broñs ivez.
Annez
Emañ brosezat ar spesad e Sechelez (inizi Curieuse ha Praslin).
Avarum est mulierum genus
Dont a ra eus Cicero (In Verr., 4, 19) ha dave a rae an oberour da c'hoantegezh Eripile, gwreg Amfiaraos, a drubardas he fried evit ur bravig hervez ur vojenn eus Hellaz kozh.
Eva no duerme
Eva no duerme a zo ur film arc'hantinat-spagnol-gall savet gant ar filmaozer Pablo Aguero ha deuet er-maez e 2015.
Annie Le Houérou
Annie Le Houérou zo ur bolitikourez vreizhat eus ar Strollad Sokialour, kannadez pastell Gwengamp. Maer Gwengamp eo bet.
Raj breizhveuriat
Ar Raj breizhveuriat (en saozneg : British Raj) eo ar renad trevadennel saoz, pe breizhveuriat, a vevas dindanañ tud India etre 1858 ha  1947.
Blitz
Adalek ar 7 a viz Gwengolo 1940, ur bloaz goude penn-kentañ an Eil Brezel-bed, Londrez a voe bombezet bewech gant al Luftwaffe 56 war 57 devezh pe nozvezh goude embann penn-kentañ ar c'hampagn bombeziñ. D'ar 15 a viz Gwengolo 1940, e voe ur vombezadeg deiz war Londrez a voe talet gant kolloù bras evit an alamanted. Dre-se al Luftwaffe a oa kroget gant kemmañ e doareoù da dagañ ha goustadik e voe echuet gant ar vombezadegoù deiz evit bombezadegoù noz evit tremen e-biou an difennerezh gant ar RAF. Ar Blitz a oa deuet da vezañ bombezadegoù noz nemetken adalek Here 1940, dre ma oa deuet da vezañ anat e oa c'hwitet sklaer gant al Luftwaffe da dizhout palioù bihanañ a oa ret evit kregiñ gant an Oberiadur-brezel Seelöwe (un dilestradeg alaman e Bro-Saoz)
Samassi
Samassi  zo ur gumun eus Sardigna  e Proviñs Medio Campidano.
Blitz
Ar porzhioù bras hag ar c'hreizennoù greantel er-maez eus Londrez a oa taget ivez. Porzh pennañ ar mor Atlantel Liverpool a voe bombezet garv. Porzh Mor an Norzh Hull, a oa deuet da vezañ ul lec'h bombeziñ ramzel dre ma oa an eil pal roet d'an nijerezhioù brezel alaman pa ne gavent ket o pal pennañ. Komzet e oa bet a-benn neuze eus un Hull Blitz. Porzhioù all a voe bombezet evel re Bristol, Cardiff, Portsmouth, Plymouth, Southampton ha Swansea. Ouzhpenn da-se e oa bombezet kêrioù bras ar greanterezh saoz evel kêrioù Birmingham, Belfast, Coventry, Glasgow, Manchester ha Sheffield. Ouzhpenn ur milion ti e Londrez a voe distrujet da vat hag ouzhpenn 40 000 trevour a voe lazhet, tost an hanter anezho e Londrez nemetken.
E miz Mae 1941, ar riskl da welet un aloubadeg eus Bro-Saoz a aet da get, selloù Hitler a oa troet war-zu an URSS gant an Oberiadur-brezel Barbarossa. Ar vombezadegoù ne oant ket deuet a-benn da reiñ lamm da kalon ar Saozon ha da vountañ warno evit goulenn un arsav-brezel. Ne oa ket deuet a-benn kenebeut ar c'hampagn Blitz da derriñ ar greanterezh nag an nerzh milourel er vro. An eizh miz bombezadegoù ne oant ket deuet a-benn da lakaat e dañjer produerezh Bro-Saoz nag an nerzh greanterezh milourel. Deuet e oa a-benn ar borduerezh brezel da vont war-gresk memes. Ar pal efedusañ a oa bet tizhet gant an nijlu alaman a oa da rediañ greanterezh brezel Bro-Saoz da lakaat a duio disheñvel al lodennoù produiñ. Ar studiadennoù milourel saoz a lak war-wel e oa ezhomm etre 10 ha 15 devezh d'ar c'hêrioù bombezet evit bezañ naetaet gant nemedennoù evel Birmingham a voe ezhomm tri miz evit e adsevel.
Meur a abeg a voe d'ar c'hwitadenn alaman. An hini pennañ a oa bet gant pennoù bras al Luftwaffe (Oberkommando der Luftwaffe, OKL) no devoa ket bet krouet ur strategiezh sklaer evit rishañ produerezh brezel Bro-Saoz. Strivoù an nijlu alaman a oa bet implijet war an holl lec'hioù produiñ e-plas distrujañ da vat lod anezho. Ar spiañ alaman a oa fall war an industrielezh hag an ekonomiezh saoz brezel ha trevour.
Franco Sacchetti
Franco Sacchetti (Ragusa di Dalmazia, 1332 – San Miniato, 1400) a oa ur skrivagner italian eus ar. Ganet e oa e Dalmatia, met bevañ a reas e Firenze dreist-holl.
Hiriv eo brudet e levr Il Trecentonovelle.
Ancilotto, re di Provino
Ancilotto, re di Provino, , zo ur gontadenn italianek el levr Le piacevoli notti (An nozvezhioù plijus) (fablenn IV-3), un dastumad 73 kontadenn italianek bet savet e-kreiz ar xvivet kantved gant Giovanni Francesco Straparola, hag embannet el levrenn gentañ er bloaz 1550.
Ar gontadenn
E Bro-C'hall e kêr Provino (Provins) e oa ur baraer, Rigo, hag e deir merc'h Brunora, Lionella ha Chiaretta. Un deiz, pa oa an dimezelled en o liorzh e weljont ar roue Ancilotto o tremen gant gwersed, da vont da chaseal. Brunora, an henañ, a lavar neuze e c'halle reiñ o gwalc'h da dud lez ar roue gant ur banne gwin mard dimzfe da hanafer ar roue. Lionella neuze a lavar e rafe rochedoù d'an holl wersed gant ur werzhidad mar dimezfe da baotr-a-gambr ar roue. Clarette a lavar e c'hanfe daou vab hag ur verc'h, melen-aour o blev, tro-c'houzoug aour en o c'herc'henn, ha steredenn ouzh o zalioù, mar dimezfe d'ar roue.
Ancilotto zo glac'haret pa glev an istor, met pa glev ar rouanez, an amiegez, hag ar c'hoarezed o lavarout he deus ganet Chiaretta chas bihan, e lavar bac'hañ e wreg.
Gordiana, ar vilinerez, a c'hanas ur mab, anvet Borghino. Marmiato ha Gordiana a wel diamantoù o kouezhañ eus blev ar vugale pan o zroc'hont. Ha setu aesaet o buhez. Met pa voe bras ar vugale e klevjont e oant bet dilezet evel emzivaded. Hag int da-gaout bro ar roue Ancilotto d'ober kaoz gantañ. Hag ar roue da gontañ d'e vamm e kave dezhañ e oant bugale Chiaretta, hag e re neuze. Ha mamm ar roue da gas an amiegez war o lerc'h. Ha honnezh d'ober da Serena goulenn eus an dour a zañs. Hag Acquirino ha Fluvio da vont da glask ; un durzhunell a gemennas dezho e oa dañjer hag a leunias ur vuredad dezho. Ar roue Ancilotto o gwelas adarre, hag e vamm a glevas ne oant ket marvet. Hag an amiegez adarre d'ober da Serena goulenn an aval a zañs. Hag Acquirino ha Fluvio da vont da glask, ha war o hent e voe kemennet dezho gant un ostiz e oa dañjer, hag a roas dezho ur sae a velezourioù. Kement-se a oa evit en em wareziñ diouzh an euzhvil a oa o tiwall an aval, pa welje e boltred er melezour. Fluvio a wiskas ar sae hag a gemeras an aval.
Ar roue Ancilotto o gwelas adarre, hag e vamm a glevas ne oant ket marvet. Hag an amiegez adarre d'ober da Serena goulenn un evn kaer e bluñv glas-gwer hag a gomze gant furnezh en noz koulz hag en deiz. Hag Acquirino ha Fluvio ha mont adarre ha kavout al liorzh ma oa an evn, nemet sellout a rejont ouzh delwennoù ma voent troet en delwennoù o-unan. E-keit-se edo Serena ouzh o gortoz, ha hi ken nec'het ma'z eas en o arbenn. Ha hi hag erruout el liorzh, kavout an evn, ha tapout anezhañ. Hag an evn da c'houlenn e frankiz, ha da ziskouez dezhi penaos ober d'he breudeur dont bev en-dro; ha Serena da lavarout dezhañ ne vije laosket da vont nemet o ambroug a rafe betek ti o zad hag o mamm.
Hag int da balez Ancilotto da goan ha da zegas an dour, an aval, hag an evn. Hag ar roue hag e gouviidi da vamiñ dirak an dour hag an aval, hag an evn da c'houlenn pe gastiz a dlejed reiñ d'ar re a glaskas lazhañ daou vreur hag ur c'hoar. Ha mamm ar roue da lavarout ar marv en tan, hag an holl a-du ganti. Hag an evn neuze da gontañ istor bugale Chiaretta; hag ar roue d'he dieubiñ, ha da c'hourc'hemenn ober un tantad ma voe stlapet e vamm, he c'hoarezed-kaer, hag an amiegez.
Madame d'Aulnoy
E dibenn ar XVIIvet kantved e savas an itron d'Aulnoy un doare gallek d'ar gontadenn, anvet La Princesse Belle-Étoile et le Prince Chéri. Amañ n'eus ket kaoz eus bugale ur baraer.
E brezhoneg
Div gontadenn da vihanañ a gaver e brezhoneg, hag en div-se ez eus kaoz eus merc'hed ur baraer:
The Adventures of Sherlock Holmes
The Adventures of Sherlock Holmes zo un dastumad daouzek danevell gant Arthur Conan Doyle e 1892. Embannet e oant bet da gentañ er gelaouenn The Strand Magazine.
Gesturi
Gesturi zo ur gumun eus Sardigna e Proviñs Sud Sardegna.
Lunamatrona
Lunamatrona  zo ur gumun eus Sardigna  e Proviñs Medio Campidano.
Marzioù dispartiañ Breizh ha Poatev
Marzioù dispartiañ Breizh ha Poatev a oa ur rummad parrezioù, etre Breizh ha Poatev (Bro-C'hall), en tu-hont d'al Liger, hag a oa betek 1790 ha savidigezh an departamantoù, ur statud dibar dezho. Koulz ha Marzioù dispartiañ Breizh hag Anjev e oant ur seurt tachenn etre, ha tennañ a raent diouzh an degouezh, kement da Vreizh ha da Vro-C'hall, pe muioc'h da homañ pe da honhont. Darn eus ar parrezioù-se a oa en Eskopti Naoned, darn all en Eskopti Luçon, hep na heuilhfe dre ret an disparti ar vevenn bolitikel, neuze ’ta e oa parrezioù ’zo eus Luçon hag a oa kentoc'h e Breizh, ha parrezioù eus Naoned hag a oa e Bro-C'hall.
An tachennoù
Div dachenn vras a oa: Etre an daou e oa ur strobad parrezioù ma oa an tu kreñv gant Breizh, hag ur strobad parrezioù all ma oa an tu kreñv gant Bro-C'hall:
Ar statud
Luziet-kenañ e c'halle bezañ an traoù. Evit a sell ar "marzioù boutin" e oa ar gwirioù dirann riegezh koulz gant Breizh ha gant Bro-C'hall, hag ar gwirioù dalc'h ha justis gant aotrouien marcheton (da lavaret eo, eus ar Marzioù). Evit ar "marzioù tu kreñv gant Breizh" pe "marzioù tu kreñv gant Bro-C'hall" e oa an dud eus Breizh pe eus Bro-C'hall, ne oa nemet ar gwirioù dalc'h hag a oa dirann, ar gwirioù justis, int-i, a heulie justis o bro.
Chissay-en-Touraine
Douaroniezh
18,17 km2 eo gorread ar gumun.
Marzioù dispartiañ Breizh ha Poatev
An disrann
E 1789 e voe savet an departamantoù, ha divizet e voe echuiñ gant ar Marzioù, disrannañ anezho ha lakaat ar parrezioù pe e hini Naoned, pe e hini Fontenay. Un draen a oa koulskoude. Un tolead dirann e oa eus ar "Marzioù boutin" ha goulenn groñs a reas o dileuridi bezañ staget holl ouzh departamant Naoned. Ne voe ket selaouet o goulenn daoust ma'z eas 8 parrez da Naoned ha 6 da Fontenay. Souezhusoc'h c'hoazh, parrez Ruvelieg hag a oa eus tu Poatev, a erruas e departamant Naoned tra ma'n em gavas Sant-Andrev-Trizek-Hent ha Kervernarzh, hag a oa eus tu Breizh, e hini Fontenay.
Lemmus
Lemmus zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ lemminged.
Chissay-en-Touraine
Poblañs
War-dro 1 171 a dud a zo o chom eno e 2016.
Lemmus
Spesadoù
5 spesad zo ennañ :
Chissay-en-Touraine
Melestradurezh
E 2014 e voe dilennet Philippe Plassais da vaer.
Civitas sine suffragio
Civitas sine suffragio ("keoded hep mouezhiañ") a oa ul live keodedelezh er Republik Roman hag a roe ar geodedelezh roman hep reiñ ar gwir da vouezhiañ er bodadoù keodedourien.
Ar statud-se a voe roet da gentañ da geodedoù-Stadoù degemeret er Republik goude torret ar Foedus Latinum, "kevre latin", en 338 kent JK.
Malltraeth (kombod)
Malltraeth a oa unan eus an daou gombod a oa e kantrev Aberffraw en Enez Mon er Grennamzer. En astenn a rae en hanternoz d'ar c'hombod all, Llifon, ha sko e oa ivez ouzh kombod Menai, e kantrev Rhosyr. Er c'huzh-heol e oa Mor Iwerzhon.
An Afon Cefni a dreuz ar c'hombod, gorrek, rak plaen ha kompez eo ar vro. Un anv evit douaroù geuniek evel-se e oa "mall" e kembraeg, hag "aod" eo ster ar ger "traeth". "Aod priellek" eo ster an anv "Malltraeth" eta.
Civitas sine suffragio
Kement ha "hollad annezidi ur gêr, ur Stad" ha "kêr, Stad" e talvez cīvĭtās ; eus ar ger-se e teu ar ger brezhonek keoded koulz hag ar gerioù gallek cité ha saoznek city.
Malltraeth (kombod)
En Aberffraw e oa lez pennañ rouaned ha priñsed Gwynedd. Implijet e veze ganto an titl "Tywysog Aberffraw ac Arglwydd Eryri" ("priñs Aberffraw hag aotrou Eryri").
Siddi
Siddi  zo ur gumun eus Sardigna  e Proviñs Medio Campidano.
Gonnosfanadiga
Gonnosfanadiga zo ur gumun eus Sardigna e Proviñs Sud Sardegna.
Parole parole
Parole parole ("Komzoù komzoù") zo ur ganaouenn italianek skrivet gant Leo Chiosso ha Giancarlo Del Re, sonaozet gant Gianni Ferrio ha kanet gant Mina Mazzini hag Alberto Lupo e 1972 en albom Cinquemilaquarantatre. Bloaz goude e voe embannet e galleg dindan an anv Paroles, paroles, kanet gant Dalida hag Alain Delon.
Josef Terboven
Josef Antonius Heinrich Terboven, ganet d'an 23 a viz Mae 1898 hag aet da Anaon d'an 8 a viz Mae 1945, a oa ur penn uhel nazi. Brudet e oa bet evel Reichskommissar Norvegia e-pad dalc'hidigezh ar vro-se gant an Trede Reich.
A-raok an NSDAP
Terboven (un anv a orin izelvroek) a voe ganet en Essen, en Alamagn. Ar familh a oa he orin en Izelvroioù. Servijet en devoa er ganolierezh alaman ha goude-se en aerlu e-pad ar C'hentañ brezel-bed. Enoret e voe gant ar Groaz houarn
Tizhet en devoa ar renk a letanant. Goude ar brezel e studias ar Gwir hag ar skiantoù politikel e skolioù-veur München ha Freiburg, d'ar mare-se eo e krogas d'ober politikerezh.
En NSDAP
Adal ar mare-se ne labouras mui nemet evit ar strollad nazi. Sikour a reas ar strollad d'en em wriziennañ en Essen. Dont a reas da vezañ Gauleiter eno e 1928. Abaoe 1925 e oa ezel eus ar Sturmabteilung ; en aozadur-se en doa tizhet ar renk a Obergruppenführer e 1936.
D'an 29 a viz Even 1934 e timezas gant Ilse Stahl, sekretourez ha mestrez Joseph Goebbels. Adolf Hitler e oa test a enor en dimeziñ. Lakaet e voe Terboven da Oberpräsident er Rheinprovinz e 1935. Eno en em ziskouezas evel un diktatour bihan ha didruez.
E penn Norvegia
Terboven n'en doa nemet ur galloud evezhiañ war ar velestradurezh trevour e Norvegia. Ar velestradurezh alaman ne rene ket ar vro end-eeun hag a oa bihan. An aferioù pemdez a oa renet gant melestradurezh Stad Norvegia, e-penn an obererezhioù e oa kuzulva Quisling. Terboven n'en doa galloud ebet war ar 400 000 soudard eus nerzhioù lu Alamagn a oa e Norvegia hag a oa suj d'ar jeneral Nikolaus von Falkenhorst. E penn un nerzh a 6000 den e oa memes tra, 800 anezho o vezañ izili eus ar polis kuzh.
Nerzhioù milourel Falkenhorst, a glaske bevañ gant tud Norvegia en un doare sioul ha seven, Terboven gant un nerzh kalz bihanoc'h a gendalc'he da vezañ diktatour ha garv evel ma oa bet pa oa gouarnour ar Rheinprovinz. Deuet e oa a-benn da vezañ argarzhet kement gant poblañs Norvegia evit gant an Alamanted er vro.
Marv
Pa voe klevet gantañ e oa kodianet an Trede Reich, Terboven a emlazhas d'an 8 a viz Mae 1945 dre emdarzhañ gant 50 kg Dinamit en ur bunker. Marvet eo e-kichen korf an Obergruppenführer Wilhelm Rediess, penn an SS hag an nerzhioù polis e Norvegia, a oa emlazhet dres a-raok.
Tregnago
Tregnago  zo ur gumun eus Veneto  e Proviñs Verona.
Metek
Ur metek (metoikos e gregach, eus metá, a verk ar c'hemm, hag oîkos "annezlec'h") a oa an anv roet en Hellaz kozh d'an estren a oa o chom en kêr Aten, nemet n'en devoa ket gwirioù keodedour er stad pe gêr-se (polis).
Thury-Harcourt
Thury-Harcourt a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. Pennlec'h kanton Thury-Harcourt e oa betek Kerzu 2015.
Friedrich Robert Faehlmann
Friedrich Robert Faehlmann (pe Fählmann) (31 a viz Kerzu 1798 – 22 a viz Ebrel 1850 e Tartu) a oa ur skrivagner estonek hag ur mezeg e Livonia, en Impalaeriezh Rusia. Bez' e e voe e-touez diazezerien Kevredigezh Ouiziek Estonia e skol-veur Dorpat (Tartu bremañ) hag en he fenn e voe e-pad un nebeud bloavezhioù (1843-1850).
Thury-Harcourt
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb
Friedrich Robert Faehlmann
Faehlmann a reas studioù medisinerezh e skol-veur Dorpat hag un diplom doktor a dapas e 1827. En em lakaat a reas da labourat evel medisin e Dorpat (Tartu). Ouzhpenn-se e roas kentelioù war an estoneg er skol-veur er bloavezhioù 1840.
Dastum kontadennoù a reas ha goude e varv e 1850, e voent dastumet gant Friedrich Reinhold Kreutzwald da ober ar meurgan anvet Kalevipoeg, embannet etre 1857 ha 1861.
Inizi Gwerc'h Danat
An Indez Kornôk Danat, pe Antilhez danat, zo un drevadenn a oa da Zanmark er Mor Karib, hag a zo anavezet hiriv evel an Inizi Gwerc'h Stadunanat.
Friedrich Robert Faehlmann
Mervel a reas Faehlmann gant an dorzhellegezh e Dorpat.
Sanguinetto
Sanguinetto  zo ur gumun eus Veneto  e Proviñs Verona.
Inizi Gwerc'h Danat
Istor
E-kerzh brezelioù Napoleon e voe aloubet gant Bro-Saoz, da gentañ eus 1801 da 1802 ha goude eus miz Kerzu 1807 da viz Du 1815, ha neuze e voent daskoret da Zanmark.
Jolene (kanaouenn)
Jolene zo ur ganaouenn saoznek savet ha kanet gant ar ganerez stadunanat Dolly Parton e 1973 hag embannet en albom heñvelanvet.
Thury-Harcourt
Melestradurezh
thumb|left|upright=0.7| An ti-kêr
Claudine Loquen
Claudine Loquen, bet ganet e Sainte-Adresse (Seine-Maritime) d'an 22 a viz C'hwevrer 1965, zo ul livourez, ur gizellerez hag ur skeudennaouerez c'hall.
Mo
Mo a ra dave da veur a dra.
Lesanvioù ha berranvioù
Gallout a ra bezañ un anv-tiegezh sinaek ha koreanek pe stummoù berr saoznek kalz anvioù evel Maureen, Maurice, Morris, Muhammad, etc.
Anvioù-tiegezh portugalek
Sed amañ ur rollad anvioù-tiegezh portugalek.
E Portugal eo spisaet gant al lezenn n'haller ket, na war-zigarez doare-skrivañ ofisiel ar portugaleg nag abalamour da gemmoù en doare-skrivañ, kemmañ an anvioù-tud nag an anvioù-tiegezh. Ar c'hemmoù en doare da skrivañ an anvioù-tiegezh zo dleet, hervez a zo bet gwelet a-hed an amzerioù, a-wechoù da c'hoant personel an dud a ra gante, pe da ziouiziegezh ar gargidi-Stad diwar-benn al lezenn, pa vez diseblant ar geodedourien ouzh ar seurt aferioù. Diwall stumm kozh an anvioù-tiegezh zo gwarantet gant Direitos de Personalidade ("Gwirioù an den") keodedourion Portugal, ha mar o c'hemmer e c'hall an den sevel klemm ha mont d'al lez-varn ken na vo adlakaet e anv hervez ar stumm kozh boas.
Saint-Cyr-en-Talmondais
Saint-Cyr-en-Talmondais a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Serramanna
Serramanna  zo ur gumun eus Sardigna  e Proviñs Medio Campidano.
Sommacampagna
Sommacampagna  zo ur gumun eus Veneto  e Proviñs Verona.
You Rascal You
You Rascal You zo ur ganaouenn saoznek gant Sam Theard hag a reas berzh er bloavezhioù 1930 e SUA. E 1931 e voe kanet hag enrollet gant Clarence Williams (1898-1965), goude gant Louis Armstrong, Jimmie Noone, Cab Calloway ha tud all.
Abaoe eo bet kanet gant Louis Prima, John Fogerty ha tud all c'hoazh.
Ar son
Meur a zoare zo d'ar c'homzoù (tri da vihanañ, diouzh ar ganerien), met an diskan a chom heñvel : You Rascal You.
An ton
Meur a zoare zo da ganañ. Hini Clarence Williams a denn un tamm da Jambalaya, savet gant Hank Williams er bloavezh 1952.
Peurvuiañ e vez kanet evel She'll Be Coming 'Round the Mountain, ur ganaouenn-bobl stadunanat savet diwar ar "spiritual"' When the Chariot Comes. Gallout a rafe ton ar spiritual bezañ bet adkemeret ken plaen ha tra diwar un ton all, marteze diwar ur ganaouenn iwerzhonat pe ur c'hantik protestant.
Tonioù all damheñvel
Tud zo a gav gante eo damheñvel an ton ouzh hini ar ganaouenn-bobl kanadian ha stadunanat Red River Valley (un ton a zo bet adkemeret ivez evit ar c'han iwerzhonat Take It Down from the Mast‎).
Ur ganaouenn all zo, It Don't Mean A Thing (If It Ain't Got That Swing) gant Duke Ellington & His Famous Orchestra e 1932 a denn un tamm d'an ton-mañ ivez.
Un ton all damheñvel c'hoazh eo hini Look what they've done to my song, gant Melanie Safka, ur ganerez stadunanat eus New York er bloavezhioù 1970 ; kanet e veze e galleg gant Dalida (Ils ont changé ma chanson).
Film
Ur film berr zo bet graet er Fleischer Studios e 1932 hag anvet I'll Be Glad When You're Dead, You Rascal You ma weler Betty Boop, Koko the Clown ha Bimbo ma weler Louis Armstrong hag e laz-seniñ ha ma klever anezho o seniñ hag o kanañ You Rascal You.
Troidigezh
Lakaet eo bet e galleg gant Serge Gainsbourg, kemmet al lusk, hag anvet Vieille Canaille. Un tamm pell diouzh ar ganaouenn-bobl eo avat, hervez doare ar c'haner gall.
Kanerien
Un toullad kanerien o deus kanet hag enrollet ar ganaouenn: Hag ivez : Fats Domino; Chris Barber; Ambrose; Lovin' Sam Theard ; Ben Curry; "Champion" Jack Dupree; Fletcher Henderson; Frankie "Hal" Jaxon; George Lewis; Fats Waller; Frank Hovington; Nashville Washboard Band; Jack Teagarden; Skinnerbox NYC; Don Neely; Taj Mahal; Garland Wilson; Clarence Williams; Django Reinhardt; Willie Mabon; Eddie Condon; Acker Bilk.
Emgann Cannae
Emgann Cannae a c'hoarvezas e gevred Italia, er Puglie, d'an 2 a viz Eost 216 kent JK, ha trec'h e voe ar jeneral kartadat Hannibal Barca war an arme roman, a oa kalz niverusoc'h, dindan ar goñsuled Caius Terentius Varro ha Lucius Æmilius Paullus.
You Rascal You
Doareoù-kanañ
Pemp doare kanañ:
Lazhadenn Loeiz XVI
Lazhadenn Loeiz XVI, oc'h implij ar guillotine, a oa bet un darvoud diazez en istor an Dispac'h Gall. Lakaet e oa bet Loeiz XVI d'ar marv d'an 21 a viz Genver 1793 war Plasenn ar Reveulzi (Plasenn Loeiz XV, hag adanvet Place de la Concorde e 1795) e Pariz. Ar Vodadeg Vroadel a oa bet o votiñ marv ar roue d'ar 17 a viz Genver 1793. Den n'en doa votet "digablus".
José María
José María, pe José Mario (skrivet berroc'h José Mª) zo un anv-badez spagnolek roet d'ar baotred.
Torri del Benaco
Torri del Benaco  zo ur gumun eus Veneto e Proviñs Verona.
How the Dragon Was Tricked
An istor
Ur roue a c'houlenn digant ur paotr yaouank fin tapout ur gazeg-nij, ha goude un aerouant.
Enez Pinta
Enez Pinta pe Isla Pinta e spagnoleg (pe Pinta Island, pe  Abingdon e saozneg), zo un enezenn didud er Meurvor Habask hag unan eus inizi Galápagos, en Ecuador.
An anv
Dont a ra an anv eus al lestr La Pinta, unan eus an tri a oa gant Kristof Kolomb en e veaj kentañ. Met ne oa ket deuet ar moraer brudet betek ar Meurvor Habask gwech ebet.
An enez
Ur menez-tan zo, 777 m dezhañ. Geot sec'h zo ha baoted bras-bras. Eno e oa George Digenvez o chom, marvet d'ar 24 a viz Mezheven 2012, a oa bet kredet d'an ampoent e oa ar vaot zu diwezhañ.
Chitenay
Chitenay a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.
Douaroniezh
15,61 km2 eo gorread ar gumun.
Poblañs
War-dro 1 051 a dud a zo o chom eno e 2016.
Melestradurezh
E 2014 e voe dilennet Jean-Albert Boulay da vaer.
Fresnes (Loir-et-Cher)
Fresnes (Loir-et-Cher) a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.
Josnes
Josnes a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.
Fresnes (Loir-et-Cher)
Douaroniezh
16,02 km2 eo gorread ar gumun.
Josnes
Douaroniezh
20,63 km2 eo gorread ar gumun.
Fresnes (Loir-et-Cher)
Poblañs
War-dro 1 140 a dud a zo o chom eno e 2016.
Melestradurezh
E février 2015 e voe dilennet Jean-Marie Dyé da vaer.
Josnes
Poblañs
War-dro 886 a dud a zo o chom eno e 2016.
Proviñs Como
Proviñs Como a zo ur broviñs en Italia, e rannvro Lombardia, ha Como eo he c'hêrbenn.
Josnes
Melestradurezh
E 2014 e voe dilennet Henri Clerc da vaer.
Emgann Lugdunum
Emgann Lugdunum zo un emgann d'an 19 a viz C'hwevrer 197 etre arme an impalaer Septimius Severus hag ar falsimpalaer roman Clodius Albinus, en hanternoz da gêr Lugdunum e Galia. Trec'h e voe an impalaer hervez ma'z eo kontet gant Dion Cassius, en ur skrid a zo bet dargemmet gant Jean Xiphilin er Grennamzer.
Sargé-sur-Braye
Sargé-sur-Braye a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.
Douaroniezh
42,61 km2 eo gorread ar gumun.
Poblañs
War-dro 1 081 a dud a zo o chom eno e 2016.
Melestradurezh
E 2014 e voe dilennet Jean Léger da vaer.
Pŷr
Pyr pe Pŷr (Porius e latin, Piro a-wechoù e saozneg) a oa un abad brezhon er hag a oa e penn abati Ynys Bŷr. Lakaet eo bet da sant diwezhatoc'h goude ma ne vije ket bet santel e varv.
Both sides the Tweed
Both sides the Tweed zo ur ganaouenn saoznek diwar-benn ar feuremglev-unvaniñ etre Bro-Skos ha Bro-Saoz e 1707. Kempennet eo bet ar gerioù gant Dick Gaughan ha kanet e vez gantañ war un ton savet gantañ. Savet e voe e 1979 hag embannet e 1981 en albom Handful of Earth. Gant Emmylou Harris eo bet kanet ivez.
Brudet e voe dreist-holl goude enrollet gant al laz Capercaillie en o albom Sidewaulk.
Pŷr
Mojenn
Korfata ha lonkañ a veze graet en abati. Ken mezv e oa bet Pŷr un noz, pa oa o vont d'e gell da gousket, ma kouezhas en ur puñs. Mervel a reas e-barzh pe goude bezañ tennet er-maez.
Samzun an hini a gemeras e lec'h, met dilezel a reas e garg, ken heuget e oa gant ar venec'h yaouank na oant ket evit heuliañ ul lezenn strishoc'h eget hini o abad beuzet. Ac'hano eo e vije aet da Vreizh.
Lec'hanvadurezh
Daou anv-lec'h e Kembre
Saint Thomas
Saint Thomas zo un anv saoznek, skrivet St. Thomas ivez, ha gallek, hag ivez
Buttapietra
Buttapietra (Butapiera e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Britannia reges habet, sed tyrannos
Britannia reges habet, sed tyrannos zo ur frazenn latin hag a dalv kement hag (Enez) Breizh he deus rouaned, hogen tiranted int. Tennet eo eus De excidio Britanniae, oberenn Sant Gweltaz (war-dro 500 – 570).
Diskuliañ ar rouaned fall na sentent ket ouzh reolennoù ar vuhezegezh kristen a felle da Weltaz ober: Constantine eus Dumnonia, Aurelius Caninus, Vortiporius eus an Demetae, Cuneglasus eus ul lec'h a anvas Ker an Arzh (marteze - Dinarth e Llandrillo-yn-Rhos e-kichen Llandudno), ha Maelgwn Gwynedd. An holl anezho zo meneget evel tud c'harv, divarrek ha pec'herien.
Monthou-sur-Cher
Monthou-sur-Cher a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.
Douaroniezh
20,16 km2 eo gorread ar gumun.
Poblañs
War-dro 973 a dud a zo o chom eno e 2016.
Melestradurezh
E 2014 e voe addilennet Jean-François Marinier da vaer.
Myodes
Myodes zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ muenned.
Spesadoù
11 spesad muenned a c'hell bezañ rummataet er genad-mañ :
La Unión (Chile)
La Unión zo ur gêr eus Chile ha kêr-benn proviñs Ranco er rannvro Los Ríos, 40 km en hanternoz da Osorno ha 80 km er gevred da Valdivia, kêr-benn ar rannvro. Da 38 036 a dud e save ar boblañs e 2017.
Jerry
Jerry zo un anv-badez saoznek roet d'ar baotred. Gallout a ra bezañ un berrstumm eus an anvioù George, Gerald, Gerard, Geraldine, Jared, Jeremy, Jeremiah, Jermaine ha Jerome.
Tomaz
Tomaz zo un anv-badez brezhonek, ha hini meur a zen.
Jerry
Stummoù all
Gerry, Gerrie, Geri, Jery, Jere, Jerrie ha Jeri.
Lehuntze
Lehuntze (Lahonça en okitaneg; Lahonce e galleg) zo ur gumun eus Lapurdi, e kanton Hiriburu, en Iparralde Euskal Herria. 2 062 a dud a oa o vevañ enni e 2011.