cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Emgann Altsasu
Sevel a reas Zumalacárregui ar Guías de Navarra gant darn eus e brizonidi, eus La Mancha, proviñs Valencia, Andalouzia ha lec'hioù all. Roet e oa bet dezho da zibab : stourm gant ar garlourien pe bezañ fuzuilhet.
Ardenna tenuirostris
Ardenna tenuirostris (Puffinus tenuirostris kent) a zo ur spesad evned-mor eus ar c'herentiad Procellariidae.
Anvet e voe Procellaria tenuirostris (kentanv) da gentañ-penn (e 1836) gant al loenoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).
Boued
Bevañ a ra diwar grill dreist-holl ha kemer pesked ha stioganed ivez gwech an amzer.
Annez
Kavout a reer ar spesad e hanternoz ha kornôg ar Meurvor Habask.
Emgann ar Venta de Echavarri
Emgann ar Venta de Echavarri (Batalla de la Venta de Echavarri e spagnoleg) zo un emgann c'hoarvezet d'an 28 a viz Here 1834, goude hini Alegría de Álava. Trec'h e voe ar garlourien war soudarded ar rouanez Isabel II.
Jeanne Cherhal
Jeanne Cherhal, bet ganet d'an 28 a viz Genver 1978 e Naoned a zo ur ganerez c'hallek ha sonaozerez. Ganet e kêr Naoned, plomer e oa he zad hag he mamm a oa er gêr.
Bevet he deus he yaouankiz e kêr Ervoreg, e-kichen Kastellbriant, gant he div c'hoar Emilie ha Liz Cherhal (kanerez ivez anezhi). Pa oa yaouankik c'hoazh e oa krog da skrivañ kanaouennoù, ha d'an oad a 13 vloaz en em laka da seniñ ar piano.
Le Tic
Le Tic zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant embannet e 1884.
Jeanne Cherhal
Pladennoù
Pladennoù studio
Le Tic
Istor
Le Tic a oa bet embannet er pemdezieg Le Gaulois d'ar 14 a viz Gouhere 1884. Adembannet e oa bet e 1900 en dastumad dalif Le Colporteur, e ti an embanner Ollendorff.
Jeanne Cherhal
Pladennoù
2001 : Jeanne Cherhal (Madame Suzie Productions) Pladenn 6 titl produet gant an arzourezh.
Poospiza
Poospiza a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1847 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).
Jeanne Cherhal
Pladennoù
2004 : Douze fois par an (Tôt ou tard)
Poospiza
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwezek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Jeanne Cherhal
Pladennoù
2006 : L'Eau (Tôt ou tard)
Poospiza
C'hwec'h (6) isspesad an holl ; o c'havout a reer holl e Suamerika.
Jeanne Cherhal
Pladennoù
2010 : Charade (Barclay-Universal)
Claravis
Claravis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1899 gant an evnoniour stadunanat Harry Church Oberholser (1870-1963).
Spesadoù
Tri spesad a ya d'ober ar genad :
Jeanne Cherhal
Pladennoù
Bonus
2014 : Histoire de J. (Barclay-Universal)
Altavalle
Altavalle zo ur gumun e  proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige.
Jeanne Cherhal
Pladennoù
Bonus :
María del Mar
María del Mar zo un anv-badez spagnolek.
Jeanne Cherhal
Pladennoù
Pladennoù live
Auguste Bavaria
Auguste Bavaria (en alamaneg  Auguste Amalia Ludovika von Bayern ) (1788 -1851) a oa ur verc'h da Masimilian Iañ Jozeb (1756-1825), roue Bavaria ha priñs-dilenner an Impalaeriezh Santel, ha da Auguste Wilhelmine von Hessen-Darmstadt.
Jeanne Cherhal
Pladennoù
2002 : Jeanne Cherhal (Tôt ou tard)
Auguste Bavaria
Dimeziñ
Dimezet e voe e 1806 da Eugène de Beauharnais, besroue Italia, dug Leuchtenberg ha priñs-dilenner Eichstätt (1781–1824).
Jeanne Cherhal
Pladennoù
2003 : [En même temps...] (Madame Suzie Productions)
María del Mar
Orin
Dont a ra an anv eus hini ar Virgen del Mar, gwerc'hez Almería (Andalouzia).
Auguste Bavaria
He bugale
Seizh bugel he doe
Jeanne Cherhal
Pladennoù
Singles
María del Mar
Orin
Stank eo an anvioù deuet eus anvioù lec'hel ar Werc'hez Vari e Spagn pe Bortugal:
Jeanne Cherhal
Pladennoù
Filmoù
C'hoariva
Peter Jackson
Ur filmaozour eo Peter Robert Jackson, bet ganet d'an 31 a viz Here 1961 e Pukerua Bay, Enez an Norzh, Zeland-Nevez.
Brudet eo er bed a-bezh evit e filmoù : King-Kong hag all, ha dreist-holl Aotrou ar Gwalennoù, hag An Hobbit, troet diwar oberenn ar skrivagner saoznek J.R.R. Tolkien.
Dinopium psarodes
Dinopium psarodes a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus psarodes (kentanv) da gentañ-penn (e 1793) gant al loenoniour alaman Anton August Heinrich Lichtenstein (1753-1816).
Annez
Kavout a reer ar spesad e kreiz ha kreisteiz Sri Lanka.
Rummatadur
Sellet e veze outañ evel un isspesad — Dinopium benghalense psarodes — da zDinopium benghalense kent.
Altopiano della Vigolana
Altopiano della Vigolana zo ur gumun e  proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige.
Mopsos (mab Manto)
Mopsos, mab Manto hag Apollon, a oa unan eus ar vrezelourien e brezel Troia. Diouganer e oa, hag en ur genstrivadeg e voe trec'h war Kalc'has, en em lazhas dre ma oa bet mezhekaet.
Dompierre-sur-Yon
Dompierre-sur-Yon a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Alticola
Alticola zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ muenned.
Emgann Dulantzi
Emgann Dulantzi (Acción de Alegría de Álava pe Batalla de Alegría) zo un emgann a c'hoarvezas e-kichenik Dulantzi (Alegría de Álava e spagnoleg), en Araba (Euskadi), d'ar 27 a viz Here 1834, e-pad Kentañ brezel ar garlouriezh. En ur park e Chinchetru en em gannas ar soudarded, ha trec'h e voe ar garlourien, dindan Tomás de Zumalacárregui, war soudarded ar rouanez Isabel II, renet gant ar jeneral Manuel O'Doyle.
Russell Johnson
Russell Johnson, ganet e 1925 ha marvet d'ar 16 a viz Genver 2014, a oa un aktor stadunanat. C'hoariet en deus rolloù tud fall e-barzh a bep seurt westernoù.
Roll ar c'helenner e "Gilligan's Island" etre 1964 ha 1967 en deus bet ivez.
Villa Lagarina
Villa Lagarina  zo ur gumun e  proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige.
Edward III (pezh-c'hoari)
Edward III zo ur pezh-c'hoari lakaet war gont William Shakespeare diwar-benn ar roue Edouarzh III (Bro-Saoz).
Dizanv e voe embannet e 1596. Abaoe an XVIIIvet kantved eo ez eus kaoz e vije diwar zorn Shakespeare, evit un darn da vihanañ.
Maria Leszczyńska
Merc'h e oa da Stanislas Leszczynski, roue Pologn (1704-1709). Dimezién a reas d'ar roue gall en 1725.
Tugdual Menon
Tugdual Menon (pe Tuttvalle, Tugdualo, Tudual, Tuttuale, Tuduuale, Jugdulus), ganet a-raok 1502 ha marvet etre 1566 ha 1568, a oa ur sonaozour gall, marteze a orin breizhat a labouras en Italia an Azginivelezh. Kelenn a reas ar soner italian Claudio Merulo.
Claudio Abbado
Claudio Abbado, ganet d'ar 26 a viz Mezheven 1934 e Milano ha marvet d'an 20 a viz Genver 2014 e Bologna, a oa e penn laz-seniñ ar Scala e Milano.
Roll rouaned Eswatini
Amañ e kavor ur roll eus pennoù ha rouaned Eswatini, a oa Swaziland betek miz Ebrel 2018.
Pennoù Gwarezveliezh Swaziland (1903–1968)
Adal 1906 e voe Swaziland dindan beli ar Rouantelezh-Unanet.
Rouaned Eswatini (adalek 1968)
D'ar 6 Gwengolo 1968 e voe dizalc'h Swaziland diouzh ar Rouantelezh-Unanet.
Coscoroba coscoroba
Coscoroba coscoroba zo ur spesad evned eus kerentiad an Anatidae.
Santa María del Mar
Santa María del Mar zo anv meur a lec'h er bed spagnolek.
Coscoroba coscoroba
Annez
Bevañ a ra al labous e kreisteiz Suamerika.
Vignola-Falesina
Vignola-Falesina zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige.
Castromembibre
Castromembibre zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
Rhys ab Owain
Rhys ab Owain (marvet e 1078) a oa roue Deheubarth, e mervent Kembre.
Mab e oa da Owain ab Edwin, eus lignez Hywel Dda, tierniezh Dinefwr. Mont a reas da-heul e vreur Maredudd a oa o ren e Deheubarth e 1072. Hervez Brut y Tywysogion e oa kiriek, gant aotrounez arall Ystrad Tywi, da lazhadenn Bleddyn ap Cynfyn, roue Gwynedd ha Powys, e 1075.
E 1078 e voe trec'het gant Trahaearn ap Caradog.
Steredenn an Norzh
Steredenn an Norzh, pe Sterenn an Norzh, pe Steredenn an Hanternoz , pe Steredenn ar Vartoloded pe ar Sterenn , pe c'hoazh Sterenn ar C'hreiznoz a zo da gentañ penn ur steredenn, bras a-walc'h, hag a zo en ahel-treiñ an Douar, hag a ziskouez, well-wazh, penn-ahel an Norzh.
Hiziv an deiz e talvez evit Polaris (α UMi, α Ursae Minoris, Alpha Ursae Minoris).
Rhys ab Owain
Levrlennadur
John Edward Lloyd (1911) A history of Wales: from the earliest times to the Edwardian conquest (Longmans, Green & Co.)
Hiroo Onoda
Hiroo Onoda (19 a viz Meurzh 1922, Kamekawa-16 a viz Genver 2014, Tōkyō) a oa un ofiser el lu japanat.
Brudet eo evit bezañ chomet o terc'hel e bost e janglenn Filipinez e-pad 29 bloavezh goude dibenn an Eil brezel-bed, rak ne oa ket bet kelaouet e oa echu ar brezel.
Caryomys
Caryomys zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ krignerien a vev e reter Azia.
"Weird Al" Yankovic
Alfred Matthew Yankovic, bet ganet e Downey (Kalifornia, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 10 a viz Here 1959, a zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Ezequiel Mosquera
thumb|175px|Ezequiel Mosquera
Ezequiel Mosquera zo ur marc'hhouarner eus Galiza ganet e Cacheiras d'an 19 a viz Du 1975. Gant Xacobeo - Galicia e red, ur skipailh sichennet e Vigo. Echuet en deus Tro Spagn en eil renk ur wech (2010), er pevarvet plas ur wech (2008) hag er pempvet plas div wech (2007 ha 2009) dre tennadoù menezek mat.
Skipailhoù
1999-2002. Paredes-Rota
2003. Marques de Marialva
2004. Carvalhelhos-Boavista
2005. Kaiku
2007-2008. Karpin Galicia
2009-2010. Xacobeo Galicia
2011. Vacansoleil-DCM
Les Seigneurs
Les Seigneurs zo ur film gall, sevenet gant ar filmaozour gall Olivier Dahan e 2011.
An danvez
Ur melldroader brudet-kenañ eo bet Patrick Orbéra. Evitañ da ren e hanter-kant vloaz n'eo ket deuet a-benn da virout ur vicher all gwall bell. Lakaet war an teil ha kollet gant ar boeson n'en deus ket an aotre ken da welet e verc'h Louise. Ha ret dezhañ kavout ur vicher stabil n'en deus dibab ebet all nemet mont da c'hourdoner skipailh mell-droad un enez vihan e Breizh. Emañ an hanter eus ar boblañs anezhi o labourat er fritur lec'hel a zo o paouez bezañ lakaet dindan adreizhadur barnerezhel : ma'z a ar maout gant ar velldroaderien a-benn an tri c'hrogad da zont e vo dastumet arc'hant a-walc'h da saveteiñ al labouradeg. Setu m'emañ ar skoilh pennañ war hent Patrick Orbéra : ober c'hoarierien ouzhpenn ampart eus pesketaerien ar skipailh. Setu ma tiviz-eñ klask ober d'e genc'hoarierien gozh dont da reiñ un tamm sikour dezhañ a-benn bountañ ar c'hleubig breizhat e-touez ar re c'halloudusañ...
Stan Lee
Stan Lee (Stanley Martin Lieber eus e wir anv, New York d'an 28 a viz Kerzu 1922, Los Angeles d'an 12 a viz Du 2018) zo ur senarioour hag ur rener embannadur stadunanat mil anavezet. E anv a zo kevredet da vat gant an ti-embann Marvel Comics.
Krouet en deus Lee, e kenlabourerezh gant senariourien all, da skouer Jack Kirby pe Steve Ditko evit ar re anavezetañ, meur a c'hourharoz hag a zo evit ar brasañ anezho re vrudetañ Marvel Comics ( Spider-Man, Fantastic Four, X-Men, Iron Man, Hulk, Thor, Daredevil pe c'hoazh The Avengers). A-drugarez d'ar bennvad savet gant e dudennoù, tremenet eo Marvel Comics eus ur gevredigezh embann bihan d'ur strollad industriel multimedia bras-meurbet.
E vuhez
Ganet e kêr New-York, e Manhattan en ur familh embroet, kroget en deus Lee da labourat evit un embanner anvet Martin Goodman hag e gevredigezh Timely Comics pa eo c'hoazh dindan-oad. Embannet eo e oberenn gentañ (ur pennad-skrid) er gazetenn Captain America #3 e miz Mae 1941. Aze eo e implij ar wech gentañ e anv-bluenn Stan Lee. Buan a-walc'h e teu Lee da vezañ ur senarioour gwir, ha da 17 vloaz e teu da vezañ ar rener embannadur yaouankañ e industriezh ar c'h-comic. Servijout a ra àr-lerc'h Lee e-barzh an United States Army e-pad an Eil Brezel-bed, adalek 1942. Labourat a ra er Servijoù-Kemenn, skrivañ a ra dornlevrioù, tresañ pe skrivañ luganioù, pe c'hoazh sevel filmoù. Ur wech distro d'ar vuhez normal, e 1945, e tistro e Timely Comics, ha kenderc'hel a rea da skrivañ bannoù-treset. Eurediñ a ras d'ar 5 a viz Kerzu 1947 gant Joan Clayton Boocock, ha prenañ a reont un ti e New York.
E-kreiz ar bloavezhioù 1950 e skriv Lee istorioù eus rummadoù disheñvel an eil diouzh ar re all, evel romantelezh, western, fent, faltazi, istorioù ar Grennamzer, spont ha suspent. Met a-raok fin an dekvloiziadeg-se, e tisplij e labour dezhañ ha divizout a ra chom a-sav. E fin ar bloavezhioù 1950 ec'h adsav an embanner Julius Schwartz, embanner e ti DC Comics, mojenn Flash, hag ivez diwezhatoc'h The Justice League of America. Evel respont d'an ti-embann kentc'hoantegezh-mañ, an embanner Martin Goodman a c'houlenn gant Lee sevel ur skipailh gourharozed nevez. Heuliañ a ra Lee kuzulioù e wreg, he deuslavaret dezhañ n'en deus netra da goll, rak c'hoant cheñch labour zo gantañ.
Gourharozed nevez Lee a zo disheñvel mik diouzh ar c'hourharozed all hag int evit ar muiañ anezho tud dispar, peurvat, ha savet dreist-holl evit bout lennet gant ar vro-krennarded. Ar c'hourharozed krouet gantañ a zo tudennoù gant kudennoù bredoniezh, imorioù displijus pe c'hoazh kudennoù argant. Da lavaret eo, tudennoù ma c'hell al lennerien en em anavezout enno.
Ar strollad gourharozed kentañ krouet gant Stan Lee ha Jack Kirby a zo The Fantastic Four. Ur bennvad eo ar gazetenn-se, ha buan e rank Lee ha treserion Marvel krouiñ ur bern titloù nevez. Gant Kirby evit kregiñ, e krou Lee Hulk, Iron Man, Thor ha The X-Men ; gant Bill Everett, Daredevil ha gant Steve Ditko, Doctor Strange ha gourharoz pennañ Marvel, Spider-Man. Gantañ eo ijinet ivez ar mod produiñ ar c'homics anavezet hiziv an deiz gant an anv Stil Marvel : o labourat gant tresourion ampart, ne lavar dezho nemet ar pep pouezusañ eus an istor, al linennoù bras eus an istor da dresañ. D'ar mare-se, eo ret d'an treser sevel an niver a bajennadoù rediet da dizhout evit ar gazetenn, hag ur wech echu ec'h ouzhpenn Lee ar c'homzoù. En un doare disheñvel, an dreserion a zo kensenariourien ar c'homic treset ganto. Kalz kemmoù a zegas Lee e bed ar gourharozed, evit krouiñ an istorioù modern a vez bremañ hiziv an deiz.
Er bloavezhioù 1970 e teu da vezañ penn brasañ Marvel Industries, met pouez al labour a laka anezhañ da chom a-sav. Skrivañ a ra Comic-strip Spider-Man tro-dro 1970, hag e grouidigezh diwezhañ eo Miss Hulk e 1979. e bloavezhioù diwezhañ e vuhez e labour Lee evit DC Comics, kevezer brasañ Marvel Comics, o skrivañ senariooù ar c'h-Comics Just imagine, èl lec'h e adijin harozed brasañ DC gant ar memes doareoù o deus graet e bennvad e ti Marvel d'ar c'houlz amzer bras.
Zoltán Kodály
<HR noShade> Zoltán Kodály (Hungareg : Kodály Zoltán, [ˈkodaːj ˈzoltaːn]), ganet d'ar 16 a viz Kerzu 1882 hag aet da anaon d'ar 6 a viz Meurzh 1967, a oa ur sonaozour, ur studier sonerezh tudoniour, ur c'helenner, ur yezhoniour hag ur prederour a orin hungariat.
Stan Lee
Stan Lee er sinema
Gallout a reer gwelout Stan Lee e holl filmoù Marvel pe stiradoù liammet ouzh gourharozed.
Zoltán Kodály
Anavezet ez eo dreist-holl dre ar bed evit bezañ krouer an hentenn deskiñ sonerezh "an hentenn Kodály".
Zoltán Kodály hag Himnusz
E-kerzh mare kreñvañ an hollveliegezh komunour war bro Hungaria (1949-1956), Sekretour ar Strollad nemetañ ha komunour Mátyás Rákosi a savas ar goulenn gant ar barzh Gyula Illyés hag ar sonaozour Zoltán Kodály daou a arzourien brudet-mat ar mare, da seveniñ ur c'han broadel nevez da Republik Poblek Hungaria e-plas an hini orin Himnusz.
Compsospiza
Compsospiza a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1893 gant an evnoniour alaman Hans Hermann Carl Ludwig von Berlepsch (1850-1915).
Zoltán Kodály
Zoltán Kodály hag Himnusz
Ar c'han broadel nevez a ranke bezañ hep liamm gant ar relijion gatolik hag unan broadel komunour. Nac'het e voe gant an daou zen.
Compsospiza
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Suamerika.
Castromonte
Castromonte  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
Eothenomys
Eothenomys zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ krignerien a vev en Azia.
Efrem Zimbalist, Jr.
Efrem Zimbalist, Jr., ganet d'an 30 a viz Du 1918 e New York City ha marvet d'an 2 a viz Mae 2014, a oa un aktour stadunanat.
Potigny
Potigny a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|An iliz
Armerzh
left|thumb|Tiez mengleuzourion
Saint-Brieuc
Saint-Brieuc zo un anv-lec'h gallek, diwar anv ar sant brezhon Brieg.
Buena Vista Social Club (film)
Buena Vista Social Club  zo ur film alaman gant Wim Wenders en 1999, savet diwar-benn sonerien gozh eus Kuba oc'h ober un albom. Etre al lajadoù enrollañ er studio ez eus pennadoù-kaoz gant ar sonerien, ha tammoù eus sonadegoù, evel an hini graet en Evrog Nevez, e Carnegie Hall, enrollet bloaz a-raok, e 1998, ha skignet er bladenn Buena Vista Social Club at Carnegie Hall e 2008.
Ar film
Er film e weler ar gitarour stadunanat Ry Cooder, kamarad da Wenders, o vont gant e vab, dre gêr La Habana, da glask sonerien gozh eus ar vro — dilezet metoù ar sonerezh gant an darn vrasañ anezhe — da ober ur bladenn gante, hag a vo anvet Buena Vista Social Club (albom).
Las Trece Rosas
Las Trece Rosas eo an anv a gemeras ur strollad 13 plac'h yaouank, darn anezho izili eus ar JSU (Juventudes Socialistas Unificadas), seizh anezho minorezed (pa ne oant ket 21 bloaz), hag a voe fuzuilhet gant an arme spagnol e deroù an diktatouriezh e Madrid, d'ar 5 a viz Eost 1939, un tamm goude dibenn Brezel-diabarzh Bro-Spagn.
Istor
P'edo Madrid etre krabanoù arme Francisco Franco e fin ar brezel e klaskas ar Juventudes Socialistas Unificadas en em aozañ dindan guzh, renet gant José Pena Brea, 21 bloaz. Tec'het e oa renerien ar PCE hag ar JSU eus ar vro, chomet e oa an aozadur etre daouarn emsaverien yaouank ha n'o devoa ket kalz a skiant-prenet hag a soñje gante e oant dianav d'o enebourien. José Pena Brea avat, pennsekretour proviñsel ar JSU, a voe diskuliet ha dastumet, ha boureviet ken na roas anvioù tud war baper sinet gantañ. Roberto Conesa, ur poliser silet en aozadur, a genlabouras da herzel an dud ; diwezhatoc'h e voe komiser ar Brigada Político-Social en amzer Franco, ha penn-bras ar polis e oa c'hoazh e bloavezhioù kentañ an demokratelezh.
Buena Vista Social Club (film)
Ar film
Goude-se e vint lakaet da ganañ pe da seniñ div wech :
Las Trece Rosas
Film
Ur film zo bet savet diwarne.
Beira (proviñs)
Ar Beira a oa unan eus c'hwec'h rann Portugal- da gentañ komarkoù, ha goude proviñsoù - betek an.
Boccioleto
Boccioleto zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Buena Vista Social Club (film)
Ar film
Er pennadoù-kaoz e lavar ar sonerien ar pezh a soñjont eus o zroiad, ha dreist-holl e SUA.
Ar sonerien
Ar re-se, a vo gwelet er film, eo :
Diwar brud ar bladenn e voe savet ul laz, hag a yeas da seniñ dre ar bed.
Las Trece Rosas
Las Trece Rosas
Carmen Barrero Aguero, 20 vloaz, togerez. Labourat a rae abaoe he 12 vloaz, goude marv he zad, da vevañ 8 bugel an tiegezh, 4 anezho yaouankoc'h egeti. Emsaverez er PCE, e penn aferioù ar merc'hed er strollad en Madrid. Dastumet e voe d'ar 16 a viz Mae 1939.
Martina Barroso García, 24 bloaz, togerez. Pa echuas ar brezel e krogas da gemer perzh e JSU Chamartín.
Blanca Brisac Vázquez, 29 bloaz, pianoourez. Ar goshañ ag an trizek, ur bugel dezhi. Ne oa ket stourmerez, katoligez eus an tu dehoù e oa. Dastumet e voe dre ma taremprede ur soner ezel eus ar PCE. Ul lizher a skrivas d'he mab da veure ar 5 a viz Eost 1939, a voe roet dezhañ 16 vloaz goude gant an tiegezh, a oa eus an tu dehoù. Miret eo bet al lizher.
Pilar Bueno Ibáñez, 27 vloaz, togerez. E deroù ar brezel ec'h emezelas er PCE ha labourat a reas evit mann en tier-kevell ma veze degemeret emzivaded ha bugale ar soudarded ac'h ae d'an talbenn-brezel.
Adelina García Casillas, 19 vloaz. Merc'h e oa d'ur guardia civil intañvet, hag emezelet e oa-hi er JSU.
Elena Gil Olaya, 20 vloaz. Er JSU e oa abaoe 1937.
Laura León
Laura Leon eo anv-micher ar ganerez hag aktourez vec'hikan Rebeca Valderraín, ganet e 1952.
Las Trece Rosas
Las Trece Rosas
Joaquina López Laffite, 23 bloaz.
Dionisia Manzanero Salas, 20 vloaz.
Victoria Muñoz García, 18 vloaz.
La Rouille (danevell)
La Rouille (Ar mergl) zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1898 en dastumad Mademoiselle Fifi.
Saint-Georges-de-Montaigu
Saint-Georges-de-Montaigu a oa ur gumun e departamant Vande e Bro-C’hall. E 2016 he doa 4533 annezad. Emañ e-barzh kumun nevez Montaigu-Vendée bremañ.
La Rouille (danevell)
An danevell
Ur chaseour, erru war an oad, en deus kavet ur vaouez hag a zo prest da zimeziñ dezhañ, met aon en deus da vezañ un tamm merglet.
Trás-os-Montes e Alto Douro
Trás-os-Montes e Alto Douro zo ur broviñs eus Portugal.
Blaenau
Blaenau zo un anv-lec'h kembraek hag a dalvez kement ha leinoù, pe bleinoù.
Gerry Adams
Gerry Adams (Gearóid Mac Ádhaimh en iwerzhoneg) a zo ur politikour eus Iwerzhon, ganet d'ar 6 a viz Here 1948 e Béal Feirste, prezidant ar strollad Sinn Féin etre 1983 ha 2018. Dilennet eo bet meur a wech da gannad e Ti ar C'humunioù (Londrez) ma nac'has sezañ ennañ bepred ha kannad eo e Dáil Éireann e Dulenn abaoe 2011. D'an 10 a viz C'hwevrer 2018, e oa kemeret e gador gant Mary Lou McDonald goude un ardfheis (prezegenn ispisial) dreistordinal.
Yannig Baron
Yannig Baron zo un emsaver breton hag a zo bet prezidant ar gevredigezh Dihun.
Fuente-Olmedo
Fuente-Olmedo  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
Yannig Baron
Embannet en deus ul levr gallek, "Tan ba'n ti", diwar-benn stad ar brezhoneg hag ar yezhoù bihanniver.
La Relique
La Relique zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1898 en dastumad Mademoiselle Fifi.
Yannig Baron
E Gwened emañ Yannig Baron o chom. Prezidant ar gevredigezh "Peulvanoù dieub" eo bet.
La Relique
Istor
La Relique a oa bet embannet e Gil Blas ar 17 a viz Here 1882, sinet Maufrigneuse, da gentañ. C'hwec'h vloaz goude, e 1898, e oa bet adembannet en eil embannadur an dastumad Mademoiselle Fifi.
Yannig Baron
Aet e oa kolier an Erminig gantañ e 2004.
Se Soltó un León
Se Soltó un León zo un albom gant Eliades Ochoa ha Francisco Repilado e 1995.
Kêr al loened
thumb|Banniel al loened : [[karn ha korn, arouez unaniezh al loened, diwar skouer ar morzhol hag ar falz, arouez ar vicherourien hag ar gouerien unanet gant ar gomunouriezh.]] Kêr al Loened, Animal Farm er yezh orin, zo ur romant berr (kant daouzek pajenn) saoznek gant George Orwell, embannet d'ar 17 a viz Eost 1945 gant Secker & Warburg er Rouantelezh-Unanet. Lakaet eo bet e brezhoneg gant Erwan Hupel hag embannet e 2011 gant Barn ha Skrid.
Anne Stuart
Anne Stuart zo anv meur a vaouez, priñsezed dreist-holl.
Kêr al loened
An istor
Kaoz zo eus un atant ma en em sav al loened da gemer ar galloud digant an dud. Ar re-se zo tamallet da vezañ ur gourdrouz hag argaset int eus an atant.
Ur fablenn eo hag ur flemmskrid diwar-benn an Dispac'h rus, hag un dagadenn ouzh ar stalinouriezh, ha de-vras ouzh ar renadoù aotrouniek hag an hollveliegezhioù.
Embannadurioù brezhonek
Troet e oa bet ar pennad kentañ gant Per Bourdellez e-barzh Al Liamm e 1972, hag ennañ ur ganaouenn a voe kanet gant Jef Philippe goude. Adalek 2009 ez eus bet embannet pennadoù eus troidigezh Erwan Hupel e-barzh Al Liamm ivez, a-raok embannadur al levr gant Barn ha Skrid e 2011.
Sicalis
Sicalis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1828 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Trizek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Pevar isspesad warn-ugent (24) en holl ; o c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika.
Maria del Mar Bonet
Maria del Mar Bonet i Verdaguer, ganet e 1947 e Palma (Mallorca), zo ur ganerez katalanek. C'hoar eo d'ar c'haner Joan Ramon Bonet.
Otis Pike
Otis Pike (31 a viz Eost 1922 - 20 a viz Genver 2014) a oa ur c'hannad demokrat eus Long Island (New York) e Kambr Dileuridi ar Stadoù Unanet. Brudet eo evit bezañ lakaet bec'h war ar CIA, e 1973 da skouer pa glaske gouzout ha spiet e veze an Amerikaned er gêr. Ne voe ket embannet e enklask gant ar C'hendalc'h met e kazetenn "Village Voice" e voe lakaet pennadoù anezhañ da zont er-maez.
Montealegre de Campos
Montealegre de Campos zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
Anne de Laval
Anne de Laval, pe Anna Laval a-wechoù e brezhoneg, zo anv teir maouez anavet:
Xacobeo - Galicia
Xacobeo - Galicia zo ur skipailh marc'hhouarnerezh sichennet e Vigo (Proviñs Pontevedra). Gant ar gouarnamant galizat eo bet krouet e 2007 gant an anv "Karpin - Galicia". En eil rummad e red ar skipailh e 2010.
Skipailh 2010
{| width=100%
Skipailh 2009
{| width=100%
Fuente el Sol
Fuente el Sol  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
Sainte-Christine (Vande)
Sainte-Christine  a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Nueva Villa de las Torres
Nueva Villa de las Torres zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
Jacques Cœur
Jacques Cœur a oa ur marc'hadour gall etrevroadel e deroù ar e Bourges.
Dastumet en devoa madoù ha teñzorioù deuet eus ar Reter en e balez e Bourges. Deuet e oa da vout arc'hanter meur ar roue Charlez VII, ha mignon d'e serc'h Agnès Sorel.
Hyperacrius
Hyperacrius zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ krignerien a vev en India ha Pakistan.
Saint-Germain-Langot
Saint-Germain-Langot a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Rhinopomastus cyanomelas
Rhinopomastus cyanomelas a zo ur spesad evned e-touez kerentiad ar Phoeniculidae.
Margrete
Margrethe
Rhinopomastus cyanomelas
Annez
Bevañ a ra an daou isspesad anezhañ — Rhinopomastus cyanomelas cyanomelas ha Rhinopomastus cyanomelas schalowi — en Afrika issahara.
Pete Domenici
thumb|right|Pete Domenici Peter Vichi Domenici (ganet e 1932) a zo ur politikour amerikan ezel eus ar strollad republikan ha senedour New Mexico etre 1973 ha 2009. Abeg zo bet kavet en e bolitikerezh diwar-benn an endro.
Borgo Vercelli
Borgo Vercelli zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Beauvoir-sur-Mer
Beauvoir-sur-Mer a zo ur gumun, e kanton Saint-Jean-des-Monts, e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Eno e vije marvet Sant Goustan en 1040.
Flammerenn
Ur flammerenn, pe etev-goulaouiñ, zo ur benveg, anezhañ ur seurt bazh, e koad, rousin warnezhi, pe a-wechoù un tamm lien intret a eoul pe tireoul, hag a veze lakaet tan enni da reiñ sklêrijenn.
A-wechoù e vezent lakaet ouzh ar mogerioù da sklêrijennañ ur sal en he fezh.
Borgo d'Ale
Borgo d'Ale zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Arborimus
Arborimus zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ krignerien a vev e Norzhamerika.
Gloin
Gloin a zo ur c'horr e-barzh An Hobbit, al levr skrivet gant ar skrivagner saoznek J.R.R. Tolkien. Unan eus an trizek korr, aet kuit gant Bilbo (pe Bilbo Sac'heg) ha Gandalf ar Strobineller da adc'hounit Erebor, eo. Tad Gimli, ar c'horr e-barzh Aotrou ar Gwalennoù eo.
Olmos de Esgueva
Olmos de Esgueva  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
Bae Goulc'hen
Bae Goulc'hen zo ur pleg-mor en arvor Bro-Leon, etre Plouneour-Traezh ha Ploueskad. D'an daere e vez dizoloet ur gorread ledan a draezh hag a lec'hid. Puilh eo an evned a c'haller gwelet en tolead, koulz hag e geunioù ar stêr Saezh. Ur mirva evned eo deuet da vezañ goueled ar bae, 180 hektar perc'hennet gant Mirva an Aodoù, ha gwarezet eo ar miliadoù a evned (houidi, hirc'hareged...) a zo o vevañ eno pe o tremen hepken en diskar-amzer hag er goañv, pa vezont o tont eus Arktika da vont war-zu Afrika da c'hoañviñ. Eno e c'hallont kavout o boued ha diskuizhañ el lec'hidegoù, war kerreg ar bae, war an tevenn pe er geunioù a-dreñv ur chaoser savet er bloavezhioù 1820 gant Louis Rousseau.
Blaenau Ffestiniog
250px|thumb|Blaenau Ffestiniog gwelet diwar-lein Menez [[Moelwyn Bach.]] Blaenau Ffestiniog zo ur gêr vihan eus Kembre e Gwynedd nepell diouzh Parc Cenedlaethol Eryri, na diouzh menezioù Moelwynion. Gwechall e oa e Sir Feirionnydd. 4 830 den a oa o chom eno e 2001.
Ultimate General
Ultimate General zo un heuliad c'hoarioù video strategiezh diwar-benn Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Pal ar c'hoarioù a zo degas ur sell war kadoniezhoù brezel ar mare kement hag ar strategiezhoù milourel. Betek-henn ez eus daou c'hoari en heuliad: Ultimate General: Gettysburg hag Ultimate General: Civil War. An daou a zo bet sevenet gant Game-Labs (un embregerezh eus Ukraina) an tresoù 3-ment a zo bet savet gant Nick Thomadis, krouer an "DarthMod" (un heuliad modoù hag a zegas gwelladennoù evit an enebourien urzhiataer en heuliad c'hoarioù video Total War). Brudet eo an den evel unan eus gwellañ saverien modoù kumuniezh bed ar c'hoarioù Total War.
Blaenau Ffestiniog
Kreskiñ a reas kêr en XIXvet kantved abalamour d'ar mengleuzioù mein-glas.
Brudet eo da vezañ al lec'h eus Kembre ma ra ar muiañ a c'hlav.
Ur gelaouenn-vro gembraek miziek a vez embannet eno, Llafar Bro hec'h anv.
Christian III (Danmark)
Christian III (1503–1559) a oa roue Danmark ha roue Norge adalek 1534 betek e varv e 1559.
Leon ar Berr
E dud ne oant ket brezhonegerien, deskiñ brezhoneg a reas e-unan.
Christian III (Danmark)
Mab henañ Frederik Iañ hag Anna von Brandenburg e oa. Gantañ e voe lakaet al luteregezh da relijion ar stad, hag evel-se e chomas betek 1849 pa voe lakaet da "relijion ar bobl" gant ar Vonreizh. E Norge eo chomet relijion ar stad betek 2012.
Dimezet e oa d'an 29 a viz Here 1525 e Kastell Lauenburg da Dorothea von Sachsen-Lauenburg ha pemp bugel o doe:
Leon ar Berr
Bet eo bet e penn ar sizhunieg L'Union agricole et maritime, kenlabouret en deus gant L'Ouest-Éclair. Unan eus renerien Goursez Vreizh e oa. Saozneg mat a ouie.
Gantañ ha Taldir Jaffrennou e voe savet An Oaled (anvet e galleg Le Foyer breton) a oa ur gelaouenn drimiziek e galleg hag e brezhoneg, embannet etre 1928 ha 1939.
Olmos de Peñafiel
Olmos de Peñafiel zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
Mikael Coic
Mikael Coic zo un emsaver bet ganet e 1940. Ober a ra war-dro an ti-embann Preder.
E 1969 e oa ezel eus kevrenn Pariz an FLB, a-gevret gant Yann Bothorel ha Ronan Tremel. Toullbac'het e voe, kent bezañ dieubet da-heul dilennadeg Georges Pompidou hep ma vije bet ur prosez.
A-bouez eo ar perzh a gemer e ti-embann Preder pa ra war-dro an embann hag ar mererezh.
Tomás de Zumalacárregui
Tomás de Zumalacárregui, pe Tomas Zumalakarregi Imatza en euskareg (Ormaiztegi, Gipuzkoa, 1788 – Zegama, Gipuzkoa, 1835), Dug ar Victoria de las Amezcoas ha kont Zumalacárregui, lesanvet Tío Tomás (Tonton Tomaz), ha diwezhatoc'h «Tigre de las Amescoas», a oa ur jeneral eus arme ar garlourien e-pad Kentañ brezel ar garlouriezh.
E vuhez
Ganet e oa er genkiz (caserío) Arandi, en Ormáiztegui. Tud a ouenn uhel hag a beadra e oa e dud, Francisco Antonio Zumalacárregui Múgica hag Ana María Imaz Altolaguirre. Daou vreur dezhañ a oa aet da veleien hag ar mab henañ a oa alvokad. Miguel Antonio, a voe ur politikour frankizour a bouez en XIXvet kantved, hag a c'houzañvas kalz eus perzh an hollveliourien. Tomas, an dekvet eus an unnek bugel, a oa pevar bloaz pa varvas e dad, hag ac'h eas da soudard.
Goude marv e dad eo ez eas an tiegezh da chom d'an ti Iriarte-Erdikoa, a zo hiriv Mirdi Zumalakarregi. Eno e voe roet dezhañ un tamm deskadurezh ha kelennet war al latin. En 1801 e voe kaset gant e vamm da Idiazábal da zeskiñ «práctica de escribano».
Brezel dieubidigezh Spagn
En 1808 edo o tifenn kêr Zaragoza er c'hentañ seziz a c'hoarvezas e-pad Brezel dieubidigezh Spagn, enep armeoù gall Napoleone Buonaparte. Perzh a gemeras en emgann Tudela, hag en eil seziz Zaragoza. E-kerzh ar seziz-se e voe tapet gant ar C'hallaoued pa oa aet e-maez kêr gant soudarded all. Tec'hout a c'hallas goude dispenn e ereoù ha mont da repuién d'e gêr c'henidik, Ormaiztegi.
En 1811 e voe ebarzhet an armeoù bihan eus Euskadi ha Navarra hag eus an trowardroioù, er Seizhvet Arme Spagnol dindan ar jeneral Gabriel de Mendizábal. Jáuregui, anvet da goronal, a oa dindanañ an holl vagadoù eus Gipuzkoa, a voe anvet neuze Primer Batallón de Guipúzcoa. Tomás, neuze letanant ( teniente), a voe lakaet da ofisial an arme. Dre ma kresko ar bagadoù e vo krouet an eil hag an trede batailhon en arme Gipuzkoa.
Zumalacárregui a chomas da ofiser a-hed ar brezel e Kentañ Batailhon Gipuzkoa, da gentañ evel letanant (teniente) hag adal 1812 evel kabiten. Perzh a gemeras e meur a hini eus ar c'hrogadoù-brezel a c'hoar vezas e Gipuzkoa, hag e hanternoz Navarra er bloavezhioù-se; Zumárraga, Puente de Belascoain, Unzué, Ataun, Urrestilla, Irurzun, Arechavaleta, Vergara, Loyola, Descarga, Sasiola, Mendaro pe Salinas.
Dindan ar jeneral Freire e oa en Emgann San Marcial d'an 31 a viz Eost 1813 pa voe echuet da vat gant bezañs an arme c'hall e Spagn, ha medalennet e voe en abeg da se. Meur a wech, e-pad ar brezel e oa aet da gêr Cádiz, kaset gant Jauregui, ha meur a gefridi dezhañ da gas da benn. Eno en em gavas gant e vreur Miguel Antonio de Zumalacárregui, dileuriet evit Gipúzkoa en Cortes Cádiz.
A-hed ar bloavezhioù ma voe dindan urzhioù Jáuregui e teuas Zumalacárregui da vezañ ur mailh war ar brezelikat. Deskiñ a reas aozañ an arme, ar pourvezioù, ha padout er brezel. En em voazañ a reas ouzh ar vuhez er menezioù Gipuzkoa ha Navarra. Kement-se a vo talvoudus-bras dezhañ diwezhatoc'h pa vo lakaet e penn arme ar garlourien.
Troioù-brezel
Div wech hepken e kasas e soudarded d'an emgann:
Imogen Hassall
Imogen Hassall (1942-1980) a oa un aktourez saoz. Aktourez er c'hoariva e voe etre 1958 ha 1964, a-raok c'hoari e 33 film evit ar sinema hag ar skinwel etre 1965 ha 1970. E 1968, etre he fevare ha pempvet filmoù, e tistroas d'ar c'hoariva.
Mignonez e oa d'an aktourez Suzanna Leigh. En em lazhañ a reas dre lonkañ kachedoù, e karter Wimbledon, e Londrez, pa oa 38 vloaz.
Rodrigo d'Aragona
Rodrigo Aragon, pe Rodrigo d'Aragona en italianeg, (Roma, 1 a viz Du 1499 – Bari, 1512) a oa ur priñs italian ha Dug Bisceglie, marve da drizek vloaz.
Bugeliezh
Mab e oa da Alfonso d'Aragona, dug Bisceglie, mab bastard d'ar roue Alfonso II Naplez, ha da Lucrezia Borgia, merc'h d'ar pab Alesant VI. Anv he zad a fellas da Lucrezia reiñ d'he mab. Badezet e voe ar bugel d'an 11 a viz Du 1499 e San Pietro. Ar c'hardinal Carafa a voe paeron dezhañ.
Lucrezia ne oa nemet ur pezh er c'hoari echedoù politikel kaset gant he zad hag he breur Cesare Borgia. Dimezet e oa bet a-raok da Giovanni Sforza, met dizimezet e voe buan, evit hec'h addimezién da Alfonso, a voe lazhet e Roma, gant Cesare Borgia, pe war e urzh.
Neuze e voe addimezet da Alfonso Iañ d'Este. Duged Este avat a felle dezho e teuje Lucrezia da Ferrara evel "sposa vergine" (pried gwerc'h). Kement-se a dalveze dispartiañ ar vamm diouzh he mab;
E 1501 e voe fiziet ar mab da Francesco Borgia, kardinal Cosenza. Lucrezia a guitaas ar Vatikan d'ar 6 a viz Genver 1502; ha ne welas ket he mab ken. N'hallas nemet skrivañ d'an tutor ken.
Pell diouzh e vamm
Pa varvas e dad-kozh Alesant VI e voe kaset ar bugel Rodrigo d'ar c'h- Castel Sant'Angelo gant e gendirvi, besterd Cesare Borgia.
Ali a roas Francesco Borgia da Lucrezia da leuskel he mab da vont da Spagn, ma veije e surentez. Met Lucrezia a fellas dezhi e vije savet ar bugel e Naplez, e-kichen e dad-kozh, Alfonso d'Aragona.
E 1506 e klaskas Lucrezia en em glevout gant Isabella evit adwelout he mab e santual Loreto, met ne deuas ket a-benn eus he zaol.
Buena Vista Social Club at Carnegie Hall
Buena Vista Social Club at Carnegie Hall zo un albomad div bladenn enrollet e 1998 hag embannet e 2008, diwar ur sonadeg graet e 1998 hag a weler darnoù anezhi er film Buena Vista Social Club (film), savet gant Win Wenders.
Orlando Bloom
Un aktour saoznek eo Orlando Bloom, bet ganet d'an 13 a viz Genver 1977 e Canterbury, kontelezh Kent.
Brudet eo abaoe deroù ar bloavezhioù 2000 evit c'hoari an Elf Legolas e-barzh ar filmoù Aotrou ar Gwalennoù hag An Hobbit gant Peter Jackson. Goude se en deus c'hoariet e-barzh kalz filmoù all, en o zouez an heuliad Morlaeron ar C'harib, Troy ha Kingdom of Heaven.
Roet e oa e anv bihan diwar ar sonaozer saoz Orlando Gibbons. Dimezet eo gant ar ganerez stadunanat Katy Perry. Keloù bugel zo ganto.
Jeanne de Laval
Jeanne de Laval, pe Janed Laval, zo anv meur a vaouez.
Gwelet ivez
Joana de Laval
San Miguel del Arroyo
San Miguel del Arroyo  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
Cesar Romero
Cesar Julio Romero, Jr. (15 a viz C'hwevrer 1907 – 1añ a viz Genver 1994) a oa un aktor amerikan.
San Giacomo
San Giacomo zo un anv-lec'h italianek eus ar re stankañ.
Anna von Jülich-Kleve-Berg
Merc'h e oa da Johann III, dug Kleve ha kont Marck ha Ravensberg, ha d'e bried Marie de Juliers-Berg.
Pedervet gwreg ar roue saoz Herri VIII (1491-1547) e voe. Torret e voe an dimeziñ goude un toullad mizioù, met chom a reas Anna e Bro-Saoz.
Phenacomys
Phenacomys zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ krignerien a vev e Norzhamerika.
Anna von Jülich-Kleve-Berg
Addimeziñ a reas Herri da Gatherine Howard, a voe dibennet.
Bann Machikoul
Bann Machikoul a oa ur rann velestradurel ha lezvarnel e departamant al Liger-Izelañ e Breizh. Krouet e voe gant lezenn an 23 a viz Eost 1790 ha lakaet Machikoul en e benn.
Setu amañ roll ar c'hwec'h kanton a yae d'ober Bann Machikoul:
Alençon
Alençon eo pennlec'h departamant gall Orne e rannvro Normandi, war bevenn departamant Sarthe. War lez ar stêr Sarthe emañ. Navvet kêr Normandi eo gant ur boblañs a 25 744 den. Ur c'hroasent eo bet e-pad pell etre Rouen ha Tours, ha Pariz ha Breizh, a-raok lezel he flas d'Ar Mañs ha Laval. Bremañ eo ul lec'h anavezet evit e douristerezh glas ha sevenadurel.
Gerdarzh
Meneget eo evel Alencione da vare ar vMerovingiz, Alercio e 1060 (ur fazi evit Alencio moarvat) hag Alencio e 1070. Un anv-den galian e vefe, met netra zo sur peogwir n'eus ket stummoù koshoc'h anavezet.
Istor
En trowardrioù eo bet dizoloet lec'hiennoù eus an Neolitik, Oadvezh an arem ha dreist-holl Oadvezh an houarn. Met evit ar mare galian-ha-roman n'eus roud ebet eus ur villa pe ur vicus.
Kristenidigezh ar gêr a grogas adalek kreiz ar. E-barzh ar broviñzh anvet Gallia lugdunensis edo, Lyon he c'hêr-benn, hag er rann Lugdunensis II, ar pezh a glot gant Normandi a-vremañ. Ar rannvro-se a oa e-barzh ur rannvro velestradurel brasoc'h anvet Tractus Armoricanus et Nervicanus evit difenn an aodoù ouzh ar Saksoned.
Da vare ar Garolingidi edo Alençon e-barzh ducatus cenomannensis, Dugelezh Ar Mañs hag a oa ur rann eus Neustria. Taget e voe gant redadegoù ar Vikinged. E 911 e voe skoulmet Emglev Saint-Clair-sur-Epte etre ar roue karolingat ha Rollon, ur penn viking hag a zeuas da vezañ Dug kentañ Normandi.
E 1636 e kemeras Jeneraliezh Alençon plas Dugelezh Aleçon e framm Gouarnamant Normandi.
Er ha  kantvedoù e voe Alençon ur bod eus an Disivoud protestant, met pa voe freizet Skrid-embann Naoned gant Loeiz XIV, roue Bro-C'hall, e 1685, e tec'has kuit Protestanted ar gêr (ha Katoliked zo ivez, ar re a laboure en dantelez hag er voullerez) dirak Dragoned ar roue, war-zu Bro-Saoz, an Izelvroioù hag an Inizi Angl-ha-Norman. Evel-se e voe distrujet penn-da-benn ekonomiezh ar gêr.
E 1793, goude e oa bet trec'het ar Vendéens e emgann Ar Mañs, e voent harzet ha kaset da Alençon evit bezañ fuzuilhet. Diwezatoc'h e voe gwastet ar vro gant ar Chouaned, Kadoudal ha Frotté en o fenn. Harzet e voe Frotté e Alençon, a-raok bezañ fuzuilhet, ha goude-se e voe sioul ar gêr en-dro.
E deroù ar bloavezhioù 1850 e yeas ar boblañs dreist 15000 annezad. D'ar mare-se e oa o chom ar familh Martin, Louis ha Zélie an dud, kenwerzhourien anezho, hag a voe santelezhet, hag o femp merc'h, an holl leanezed anezho, unan anezho o vezañ Tereza a Lisieux, santelezet ivez gant an Iliz katolik.
E-pad an Eil Brezel-bed e voe gouzalc'het Alençon etre miz Even 1940 hag an 12 a voz Eost 1944. Ur Frontstalag a oa (ur c'hamp prizonidi eus an arme alaman). Etre ar 6 hag an 11 a viz Eost 1944 e voe bombezaet ar gêr un ugent gwech bennak gant ar Gevrididi, o lazhañ un 200 den bennak. Ar gêr gall kentañ dieubet gant an nerzhioù gall a voe Alençon, ar pezh ne voe ket gwall ziaes peogwir e oa aet kuit dija an Alamanted, ha tenn ebet ne voe ezhomm evit dieubiñ ar gêr.
Douaroniezh
War gember ar stêr Sarthe ha Briante emañ Alençon, en diazad doureier "Liger-Breizh".
War an hent etre Breizh ha Pariz e voe e-pad pell, a-raok ma voe dibabet Ar Mañs ha Laval e 1848 evit bezañ treuzet gant an hent-houarn Brest-Pariz.
Emdroadur ar boblañs 1793-2006
Hervez an INSEE e oa 27 653 a dud o chom en Alençon e 2008 (65 575 en tolpad-kêrioù).
(Krouet gant Wikipedia)
Melestradurezh
Penn-lec'h an arondisamant hag an departamant eo. Sez Kumuniezh-kêr Alençon eo ivez, un etrekumuniezh krouet e 1996.
Gevellet eo Alençon gant teir c'hêr :
Hamster
An hamstered eo ar bronneged a ya d'ober an iskerentiad Cricetinae.
San Miguel del Pino
San Miguel del Pino  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
Lizher d'an Efezidi
Unan eus ar pevar lizher ma lavar Paol ez eo prizoniad eo al lizher d'an Efezidi (Ef). Skrivet eo bet en hevelep mare hag Al Lizher d'ar Goloseidi ha fiziet er memes kannad, Tic'hikos (Kol 4, 7-8 ; Ef 6, 21-22). Kinnig a ra Maodez Glanndour o lenn a-gevret « rak en em glokaat a reont ». Lizheroù Paol a zo ul lodenn eus Testamant Nevez ar Bibl.
Piv en deus skrivet al lizher ?
Arvar zo bet lakaet war dorn an hini a skrivas al lizher-mañ hag al lizher d'ar Goloseidi : ne gred ket an holl e oa gant Paol e-unan. Hervez « La Bible de Jérusalem » live uhel ha nevezenti ar mennozhioù displeget a vir a soñjal e vefe al lizher oberenn un diskibl.
Diforc'hioù stil a gaver koulskoude pa geñverier gant lizheroù all met meur a zoare en doa Paol da skrivañ ha roudoù eus stil Ef a gaver e 2 Kor (9, 8-14) pe e Rom (3, 23-26)...
N'eus nemet un diaester brasik a-walc'h : un toullad tammoù eus al lizher a seblant bezañ kemeret diouzh al lizher d'ar Goloseidi en un doare dizampart.
Evit piv ?
Anavezout mat a rae Paol kristenien Efesos. Bet oa bet e darempred ganto tri bloavezh-pad. Koulskoude e soñj an darn vrasañ eus ar viblourien ne oa ket kaset al lizher dezho hepken (n'eus anv degemerer ebet) met da gristenien Bro-Efesos en he fezh pe da holl ilizoù Kornôg Azia pe zoken da holl gristenien ar mare.
Kelennadurezh al lizher
Setu danvez al lizher hervez Maodez Glanndour : « Amañ ivez, Paol a fell dezhañ displegañ mennad madelezhus Doue an Tad o reiñ dimp ar c'hras dre Jezuz Krist. Hemañ eo an hini diazezet gantañ da roue ar grouadelezh ha da benn an Iliz. Drezañ e fell da Zoue adunvaniñ an dud gantañ e-unan hag ar re-mañ kenetrezo. Sed ar mister a ra levenez an Abostol. Hag en hevelep doare eo da bep unan da vevañ er sklêrijenn-se dre en em ginnig da Zoue da brofadenn blijus ha santel. ».
Torrescárcela
Torrescárcela  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
San Giacomo Vercellese
San Giacomo Vercellese zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Belleville-sur-Vie
Belleville-sur-Vie a oa ur gumun e departamant Vande e Bro-C'hall. Kendeuzet e voe gant Saligny d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez Bellevigny.
Gerhard von Ennstal
Gerhard von Ennstal (marvet d'an 21 a viz Here 1284) a oa un eskob alaman en.
Gerhard von Seeon
Gerhard von Seeon a oa un abad alaman en, e manati Seeon.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 2013
Kevezadeg bed Formulenn 1 2013 zo 64 abadenn kevezadeg bed blenierien ar Formulenn 1. N'eo ket krog an abadenn-se met traoù evel deiziataer ar redadegoù da c'hortoz a zo bet diskouezet dija. Treuzkasoù Lewis Hamilton ha Sergio Pérez a zo bet disklêriet ivez e miz Gwengolo 2012.
Blenierien ha kirri
Setu roll an holl vlenierien, skipailhoù ha saverien kefluskerioù o doa redet e 2013.
Burgess Meredith
Oliver Burgess Meredith (16 a viz Du 1907-9 a viz Gwengolo 1997), anavezetoc'h evel Burgess Meredith, a oa un aktor amerikan e metoù ar c'hoariva, ar skinwel hag ar sinema. Un toullad mat a filmoù en devoa sevenet ivez.
Emberizoides
Emberizoides a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1822 gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
San Germano Vercellese
San Germano Vercellese zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Valbuena de Duero
Valbuena de Duero zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
San Giacomo degli Schiavoni
San Giacomo degli Schiavoni zo ur gumun en Italia, e proviñs Campobasso, e rannvro Molise.
Jean-Pierre Chevènement
thumb|Jean-Pierre Chevènement ([[2014)]] Jean-Pierre Chevènement (Belfort, 9 a viz Meurzh e 1939) zo ur politiker gall, brudet e enebiezh ouzh an digreizennañ hag ouzh ar yezhoù bihan.
Henori
Henori zo un anv-badez brezhonek
Jean-Pierre Chevènement
E vuhez
Ganet eo bet d'an 9 a viz Meurzh 1939 e Belfort (Territoire de Belfort). Meur a wech eo bet ministr er bloavezhioù 1980 ha 1990. Maer Belfort eo bet, kannad, senedour. E-pad pell eo bet ezel eus ar Parti Socialiste gall. Kuitaet en doa ar strollad-se e 1993 ha savet ar Mouvement des Citoyens (MDC), da gentañ, hag ar Mouvement Républicain et Citoyen (MRC) da c'houde. War ar renk e oa bet evit bezañ dilennet da brezidant ar republik e 2002, ha dastumet en doa 5,33 % eus ar mouezhioù.
Gerhard von der Mark
Gerhard von der Mark a oa un eskob alaman, e Münster, en.
San Giovanni in Galdo
San Giovanni in Galdo zo ur gumun en Italia, e proviñs Campobasso, e rannvro Molise.
Yann Iañ Albret
Yann Iañ Albret (1425-1468), eus Tiegezh Albret, beskont Tartas, a oa un denjentil eus Gwienna.
E vuhez
Mab e oa da Charlez II Albret, kont Dreux hag Anne d'Armagnac.
Dimeziñ a reas da Gatell Roc'han, merc'h da Alan IX Roc'han ha da Marguerite de Dreux, Itron Guillac.
Tri bugel o doe:
Deportivo de La Coruña
Ar Real Club Deportivo de La Coruña a zo ur c'hlub mell-droad eus kêr A Coruña e Galiza hag a voe krouet e 1906. E-kerzh ar bloavezhioù 2000 e voe lesanvet ar SuperDepor a-drugarez da disoc'hoù mat: gant ar gourdoner Javier Irureta e-penn ar skipailh e voe gounezet al Liga e 2000 ha kib Spagn evit an eil gwezh e 2002. Pemp gwezh diouzh renk e kemeras perzh ar re glas ha gwenn e Champions League adalek 2001 en ur vont ur wezh betek an hanter-c'hourfennoù ha div wezh betek ar c'hardgourfennoù. Er mare-se e veze gwelet e stad Riazor unan eus ar skipailhoù efedusañ e Europa gant ur c'hevelerezh a c'hoarierien skiant-prenet ganto (ar c'habiten Fran, ar Vraziliz Mauro Silva ha Djalminha, an difenner Noureddine Naybet...) hag a c'hoarierien a ziougan mat evel Roy Makaay, Diego Tristán, Juan Carlos Valerón pe c'hoazh Joan Capdevila... E 2006 ne zeuas ket a-benn A Coruña da vezañ perzheget evit Kib Europa: gant c'hoarierien wellañ ar c'hlub o vont kuit pe war o vont war o leve e krogas e disoc'hoù da vezañ falloc'h-fallañ, betek memes diskenn en eil rummad goude bezañ echuet en 18vet renk al Liga e 2011. Er Segunda División e adkavo an Depor e enebour a C'haliza Celta de Vigo evit ar bloavezh 2011-2012. Kabiten ar skipailh eo Manuel Pablo a c'hoari er c'hlub abaoe 1998.