cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Machine Girl
The Machine Girl(片腕マシンガール, Kataude Mashin Gāru) a zo ur film birvilh rumm B japanat bet savet e 2008 gant Noboru Iguchi. Savet eo bet an efedoù ispisial gant Yoshihiro Nishimura (hag a sevenas Tokyo Gore Police). E-touez aktorien ar film emañ Minase Yashiro a c'hoari Ami, Asami Miyajima a c'hoari Miki, Kentarō Shimazu a c'hoari perzh ar penn yakuza Ryūgi Kimura, ha Honoka a c'hoari e wreg, an itron Kimura. Er film e konter istor buhez ur studierez japanat yaouank o vont a-dreuz peo lazhet ehe breur gant mab un den e penn ur strollad ninjaed-yakuzaed. Pa'z eo troc'het he brec'h e laka ur vindrailherez en e blas, hag e krog d'en em veñjiñ. E Chili, Perou, Spagn hag e broioù all e voe difennet d 'an dud dindan 18 vloaz abalamour d'ar gwad, d'an elfennoù gore, ha d'ar gwallerezh a weler er film. Un heuliad anvet Shyness Machine Girl (マシンガール, Hajirai mashin gāru) a voe embannet war-eeun e DVD e Japan d'an 23 a viz Genver 2009.
An istor
Kregiñ a ra ar film gant Ami Hyūga oc'h en em gannañ a-enep ur strollad torfedourien oc'h hegasiñ ur paotr yaouank. Ami a lazh holl baotred ar strollad, ha goude-se e tistroer en amzer dremenet. Ur studierez he doa ur vuhez vrav e oa Ami betek an deiz ma vo lazhet he breur Yu hag e vignon Takeshi gant ur strollad torfedourien kaset gant ur paotr yaouank anvet Sho Kimura. P'emañ Ami war roudoù Kimura e tizolo ez eus darempredoù etrezañ hag ur familh ninja ha yakuza. Tapet eo hag e gwallet ha troc'het eo he brec'h kleiz ivez.Dont a ra a-benn da dec'hout, hag ez a da repuiñ e karrdi kerent Takeshi. Sikour a reont anezhi, hag e stagont ur vindrailherez ouzh ar pezh a chom eus he brec'h. Asambles gant Miki (un hanocherez a implij-hi), ha hi mamm Takeshi e stagont gant ur wir lazhadeg.
Ar mennozh
Hervez ar sevener Iguchi en doe da gentañ mennozh da sevel ur film diazezet war istor ur plac'h en he bikini ur vrec'h dezhi nemetken, hag he defe c'hoant d'en em veñjiñ. Goude-se e teuas dezhañ mennozh ar vindrailherez.
Embann
Kinniget e voe ar film da-geñver Festival Etrebroadel ar Filoù e Yubari e miz Meurzh 2008. Skignet e voe er sinema er Stadoù-Unanet d'an 23 a viz Mae 2008, hag e teuas er-maez e DVD d'an 3 a viz Even 2008. E Japan e teuas er-maez er sinema d'an 2 a viz Eost 2008. An DVD a zeuas er-maez e Japan d'an 23 a viz Genver 2009, asambles gant ar film berr Shyness Machine Girl マシンガール. , ,
Sell ar vurutellerien
Gant ar vurutellerien eo bet keñveriet ar film gant Planet Terror (sevenet gant Robert Rodriguez). 63% a bennadoù burutellañ mat a zo war lec'hienn Rotten Tomatoes, diwar un hollad a 8 pennad burutellañ.
Daveoù da filmoù all
Dave da veur a film gore pe film euzh a gaver er film, da skouer :
Europa (merc'h Agenor)
<HR noShade> thumb|[[Europa skrapet gant an tarv.]] thumb|[[Murlivadur e Pompei, .]] Europa (Εὐρώπη / Eurốpê e gregach, latinekaet en Europa) a oa ur briñsez a Fenikia, merc'h da Agenor, roue Tir, ha de bried Telefassa, ha c'hoar da g-Kadmos, hervez mojennoù Hellaz kozh.
Hi a voe an hini he dije roet hec'h anv da gevandir Europa hervez lod. Hervez lod all e vije kentoc'h Europa (merc'h Okeanos).
Mojenn
Skrapet e voe war an aod e Sidon gant Zeus, a oa tostaet dindan neuz un tarv gwenn evit chom hep he spontañ ha hep bezañ gwelet gant e wreg warizius (peadra a oa pa weler niver e vugale amañ hag ahont), an doueez Hera. Hag Europa da sevel war e gein. Hag eñ da vont er mor ganti, ha d'he c'has betek Kreta (pe en hanternoz d'ar Bosfor hervez mojennoù zo), rak gant a vuan ma'z ae Zeus ne oa ket Europa evit diskenn diwar e gein. War-lerc'h e voe ganet ganti:
Diwezhatoc'h e voe roet Europa gant Zeus da roue Kreta, Asterion.
En arzoù
Meur a arzour, evel Darius Milhaud, ha livourien dreist-holl evel Tizian, Veronese, Rembrandt, a zo bet awenet gant mojenn Europa.
Pezhioù
Gwelout a reer Europa war bezhioù 2 euro e Gres, Italia ha Kiprenez. thumb|left|Europa skrapet gant [[Zeus e stumm un tarv, war ur pezh 2 euro eus Gres.]]
Gnothi seauton
thumb|Γνῶθι σαυτόν, en em anavez da-unan. Skrivet ouzh gwerenn ur savadur e [[Ludwigshafen, en Alamagn.]]
Al lavar gregach γνῶθι σεαυτόν / gnōthi seauton (pe σαυτόν / sauton gant ε gwasket), da lavarout eo en em anavez da-unan, a oa skrivet e pronaos (rakporzh) Templ Apollon e Delfi - hervez a skrivas an douaroniour Paosanias ar Beajour (10.24.1), unan eus an tri lavar merket eno ( Megen agan a oa ur bomm all)..
Lakaet eo bet al lavar-se war gont meur a zen, c'hwec'h fur da vihanañ eus Hellaz kozh.
Sokratez pe nann
Alc'hwez an denegezh hervez Sokrates eo ar bomm-se, a ro d'an den ar gefridi hag an dlead da anaout e vuzul hep klask kenstrivañ gant an doueed. Diaes eo krediñ e teu eus Sokrates avat pa oa bet lavaret dija gant Herakleitos :« Ret eo en em studiañ, ha deskiñ pep tra drezomp hon-unan ».
Ster al lavar
Gallout a reer kompren "en em anavezout" evel anavezout ha kompren emzalc'h pe emzoug mab-den, e vuhezegezh, e zoare da soñjal, rak en em anavezout n'eo nemet anavezout an dud all ivez.
Liammoù diavaez
-e saozneg:
Ger (yezhoniezh)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen ger (saoz.: word) evit komz eus un unanenn yezh ganti ur ster hag enni ur morfem d'an nebeutañ pe meur a vorfem liammet etreze en un doare strizh pe strishoc'h ha ganti un talvoud fonetikel.
Peurliesañ e vez savet ur ger diwar ur wrizienn pe ur c'helf ma c'hell bezañ staget staget oute kengerioù pe get (morfem mann).
Pa vez ouzhpenn ur c'helf en hevelep ger e vez graet "ger kevrennek" anezhañ, ma vez staget an eil kelf ouzh egile a-wezhoù gant ur varrennig-stagañ hervez ar yezhoù.
Diwar meur a c'her, o heuliañ reolennoù kevreadurezh pep yezh hag hervez bep o rummad yezhadur, e oc'heller sevel rannfrazennoù, islavarennoù ha frazennoù klok.
Un termen amsklaer-tre eo an termen "ger" rak daoust ha ma vezont skrivet distag an eil diouzh egile e meur a yezh, en o zouez ar brezhoneg hag holl yezhoù Europa, e meur a yezh all avat e vez skrivet distag an eil diouzh ar re all an holl morfemoù, gerioù pe get anezhe, evel da skouer e sinaeg keit h ma vezont skrivet kenstag an eil re ouzh ar re all e yezhoù all evel da skouer an taieg, keñveriit:
Ouzhpenn-se, er yezhoù yezhoù dezrannel eo aes a-walc'h dielfennañ ar morfemoù hag o c'henstrollañ e gerioù, er yezhoù liessintezel evel an inuktitut avat e vez kenstrollet meur a elfenn leksemek en ur ger nemetañ hag kalz diaseoc'h e teu va vezañ gwelet sklaer e pelec'h emañ ar vevenn etre ar gerioù en un doare heñvel ouzh ar "gerioù" implijet gant yezhoù evel ar brezhoneg.
Peurliesañ avat e c'heller implijet ur geriadur evit goût pehini eo stumm diazez ur ger (pe ur c'helf) hervez stumm ar penngerioù implijet gantañ.
Evit dielfennañ e pelec'h emañ resis ar vevenn etre an eil ger hag ar egile e implijer pemp doare disheñvel:
Strollad Komunour Turkia/Marksour-Leninour - Hareketi
Strollad Komunour Turkia/Marksour-Leninour - Hareketi (e turkeg: Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist - Hareketi; hareketi, "luskad") a oa anv ur strollad komunour marksour-leninour a stourme dre guzh bet krouet e Turkia e 1976 da heul un disrann e diabarzh Strollad Komunour Turkia/Marksour-Leninour.
Pellaat a reas ar Strollad diouzh ar vaoouriezh rik tamm-ha-tamm o sevel a-enep, da skouer, da deorienn "Brezel ar Bobl" hag a-benn ar fin e tiklêrias ne oa ket anezhañ ur strollad maoour e 1980. Da heula n disrann etre Sina hag Albania e savas a-du gant linenn bolitikel Strollad Labour Albania daoust ha ma ne oa ket bet anavezet gant Albania ez-ofisiel evel ur strollad kar evel ma reas gant Strollad Komunour Dispac'hel Turkia.
E 1978 e c'hoarvezas un disrann e diabarzh ar Strollad o vont kuit un toullad izili, krouet gante da c'houde Strollad Komunour Turkia/Marksour-Leninour (Aozadur Adsevel Nevez) (Türkiye Komünist Partisi/Markist-Leninist (Yeniden İnşa Örgütü)).
E 1989 e kensinas ar Strollad un disklêriadur a-gevret gant Luskad Komunour Labourerion Turkia (Türkiye Komünist Isçi Hareketi) evit lañs ur galv evit unaniezh ar gomunouron hag e 1990 e oa bet krouet ur c'huzul kenurzhiañ evit klask tizhout ur c'hemeglev kendeuziñ kenetreze o-daou ha gant Luskad Komunour Dispac'hel Labourerion Turkia (Türkiye Devrimci Komünist İşçi Hareketi) evit krouiñ ur strollad unvan.
Dalc'het e oa bet Pevare Kendalc'h ar Strollad e 1991 ha da geñver ar pemvet Kendalc'h lidet e 1993 e oa bet kadarnaet ar c'hoant da genderc'hel gant ar raktres kendeuziñ hag a-benn ar fin e 1994 e kendeuzas da vat Strollad Komunour Turkia/Marksour-Leninour - Hareketi gant Luskad Komunour Dispac'hel Labourerion Turkia ha diwar ar c'henemglev-se e oa bet savet ur strollad nevez, anvet ar Strollad Komunour Marksour-Leninour (Marksist-Leninist Komünist Partisi).
Embannet e oa bet gant Strollad Komunour Turkia/Marksour-Leninour - Hareketi ar gelaouenn Devrimci Halkın Birliği adalek 1978.
71
824 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0071 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Roll ar Pennoù Stad e 2
Pennoù Stad ar bloaz 1 - 2|Darvoudoù ar bloaz 2 - Pennoù Stad ar bloaz 3 - Pennoù Stad dre vloaz -
Reter-kreiz
Rummad:2
Kanton Lambal
Kanton Lambal zo anezhañ ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor. Brasaet e oa bet da 12 kumun gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014.
Betek 2015
Kanton Lambal a yae 11 kumun d'ober anezhañ :
1364
Diwar-benn bloavezh 1364 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Kanton Lambal
Abaoe 2015
Kanton Lambal a ya 12 kumun d'ober anezhañ :
1364
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1364
Kanton Lambal
Gwelet ivez
Kantonioù Aodoù-an-Arvor | Kumunioù Aodoù-an-Arvor
1364
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1364
Vidkun Quisling
Vidkun Abraham Lauritz Jonssøn Quisling a oa ur milour ha politikour norvegiat bet ganet d'an 18 a viz Gouere 1887 e Fryrerdal er rannvro Telemark ha marvet d'ar 24 a viz Here 1945 en Oslo.
E miz C'hwevrer 1942, pa oa dalc'het Norvegia gant ar soudarded alaman, e voe anvet e penn ar gouarnamant, ha goude an Dieubidigezh e voe kondaonet d'ar marv ha fuzuilhet.
Minos
thumb|right|280px|Minos, barner en [[Ifernioù (1861-1865), skeudenn gant Gustave Doré evit an Divina Commedia (Dante).]]
Ur roue mojennel eus enez Kreta eo Minos (henc'hresianeg Μίνως / Mínôs) e gwengelouriezh Hellaz. Mab e oa da Zeus ha da Europa, merc'h Agenor. Dimezet e oa da bPasifae. Diwar e anv eo bet savet hini ar sevenadur minoan a oa en e vleuñv en eil milved kent J.-K. e Kreta.
Mojenn
Renet en dije Minos war enez Kreta ha Mor Egea, tri rummad kent Brezel Troia. Bevañ a rae e Knosos e-pad prantadoù nav bloaz kent en em dennañ en ur c'hev sakr ma oa hentet gant Zeus evit sevel lezennoù evit eneziz Kreta.
E mojennoù Aten e oa Minos ur mac'homer kriz a c'houlenne bep bloaz kas Ateniz yaouank da reiñ d'ar Minotaoros, an euzhvil ganet eus e wreg Pasifae. Hennezh a oa bac'het er Milendall. Lazhet e voe an euzhvil gant Theseüs, skoazellet gant Ariadne, merc'h ar roue Minos, a oa bet aliet gant Dedalos.
James Cook
Ur moraer, un ergerzher hag ur c’hartennaouer saoz e voe James Cook (Marton, Bro-Saoz, 27 a viz Here 1728 - Bae Kealakekua, Hawaii, 14 a viz C'hwevrer 1779). E-kerzh e deir beaj er Meurvor Habask e touaras war an inizi pennañ er mor-se.
Mab d’ul labourer-douar deuet eus Bro-Skos da Middlesbrough (Yorkshire) e oa ha mont a reas d’ar skol betek e zaouzek vloaz. Labourat a reas gant e dad goude-se ha diwezhatoc’h e kavas labour evel deskard en ur stal vihan en ur porzh pesketa e biz Bro-Saoz. Evel-se, a lavarer, e tizoloas bed al listri, hag e teuas da vezañ sot ganto. Kemeret e voe da vous war batimantoù a rae kenwerzh ar glaou e Mor an Hanternoz ha goude-se er Mor Baltel. Diskouez a reas bezañ barrek ha kinniget e voe dezhañ bezañ e penn ul lestr da 27 vloaz. Met divizout a reas Cook mont er Royal Navy (morlu ar Rouantelezh-Unanet). Kemer a reas perzh er Brezel Seizh Vloaz, war aodoù Kanada, ha diskouez a reas eno bezañ barrek evel kartennaouer. Gantañ e voe savet kartennoù eus aber ar stêr Sant-Laorañs hag eus an Douar-Nevez. Sachet e voe evezh ar Royal Society (ur gevredigezh ouiziek) war e labour. Ha goulennet e voe digantañ kemer penn al lestr Endeavour, da gas skiantourien betek ar Meurvor Habask da arsellet tremenadenn Gwener dirak an heol. War bourzh an Endeavour e oa steredoniourien ha louzawourien.
An eil beaj (1772-1775)
Ur wech deuet en-dro da Vro-Saoz e voe anvet da gomandant ha kinniget d’ar roue Jorj III. E 1772 e loc’has en-dro, e penn al lestr Resolution, kaset gant ar Royal Society da glask an Terra Australis adarre, pa soñjed e oa Aostralia un tamm eus ar c’hevandir-se. Ul lestr all a oa gantañ, an Adventure, renet gant Tobias Furneaux. Pell war-zu ar su ez ejont ha treuziñ Kelc'h Antarktika d’ar 17 a viz Genver 1773. Mont a reas tost da Antarktika, kent treiñ war-zu inizi ar Meurvor Habask. Dispartiet e voe an eil lestr diouzh egile ha mont a reas an Adventure betek Zeland-Nevez, a-raok distreiñ da Vro-Saoz. Dilestrañ a reas James Cook en Inizi Cook a oa bet gwelet gantañ e 1770 hag a voe roet e anv dezho diwezhatoc’h. E 1774, war hent an distro, e tilestras war an inizi Vanuatu, an inizi Tonga, an inizi Markiz hag Enez Pask. Pelloc’h war e hent distro ec'h ergerzhas inizi Georgia ar Su ha Sandwich ar Su. Gant an eil beaj-se e voe lakaet un termen da vojenn an Terra Australis, met moarvat e welas Cook skornegoù Antarktika. Ur wech distroet da Vro-Saoz e voe anvet James Cook da ezel eus ar Royal Society ha da gabiten ha kinniget e voe dezhañ kuitaat ar morlu ha bezañ e karg eus Ospital Greenwich. Met fellout a rae da James Cook derc’hel da verdeiñ. Un trede beaj a voe raktreset da glask an Tremen dre ar Gwalarn : o loc’hañ eus ar Meurvor Habask e klaskfe Cook tizhout ar Meurvor Atlantel, en ur c’hoari an dro da Amerika dre an norzh.
An trede beaj (1776-1779)
Evit an trede beaj e oa daou lestr adarre : renet e oa ar Resolution gant James Cook hag an Discovery gant Charles Clerke. Mont a rejont kuit eus Bro-Saoz e miz Gouere 1776, da vont war-zu Tahiti da gentañ. Alehont ez ejont war-zu an norzh ha kavout inizi a voe badezet ganto Inizi Sandwich, diwar anv un noblañs a oa e penn ar Royal Navy, hag a reer anezho Hawaii bremañ. Eus Hawaii e lakajont da ouel adarre da dizhout aodoù kornôg Amerika. Erruout a rejont war aodoù Enez Vancouver e miz Meurzh 1778. Sevel a reas Cook kartennoù eus aodoù kornôg Amerika, adalek Kalifornia betek Strizh-mor Bering. Ne c’hellas ket tremen dre ar strizh-mor, abalamour d’ar skorn, hag e rankas distreiñ war e c’hiz. Mont a reas da Hawaii en-dro e deroù 1779. Eno e voe laeret ur c’hanod digant ar Saozon gant tud ar vro. C’hoant en devoe Cook da herzel roue Hawaii, Kalaniopuu. Sevel a reas bec’h etre James Cook hag an enezourien. En un emgann war an aod e voe tennet war tud Hawaii gant ar Saozon ha lazhet e voe Cook da-heul. Eno e varvas d’ar 14 a viz C'hwevrer 1779, e Bae Kealakukea.
Clerke a gemeras penn an daou lestr hag a glaskas, adarre, tremen dre Strizh-mor Bering, met en aner. Distreiñ a reas an div vag da Vro-Saoz e 1780.
Ogam (kelaouenn)
Krouet e oa bet e Roazhon gant Pêr ar Rouz hag e verc'h Françoise Le Roux ha Kerverzhioù. Kaoz a oa eus yezh hag henistor. Christian-Joseph Guyonvarc'h a skrive pennadoù-studi diwar-benn ar Gelted kozh. En niverenn diwezhañ e 1986 e oa ur pennad gant Georges Dumézil.
Herakleitos
Herakleitos pe Herakleitos Efesos (Ἡράκλειτος ὁ Ἐφέσιος / Hērákleitos ho Ephésios e gregach, latinekaet en Heraclitus, ganet war-dro 535 ha marvet war-dro 475 kent JK, a oa ur prederour hellazat raksokratek, genidik a Efesos, en Ionia, en arvor Azia Vihanañ. A renk uhel e oa e dud. N'ouzer ket gwall dra eus e yaouankiz nag e zeskadurezh. Eñ a lavare e oa en em zesket e-unan hag e oa un den a furnez. Abalamour d'e vuhez digenvez, d'e breder kevrinus ha d'e zispriz ouzh gouenn an dud dre vras e voe lesanvet "an Hini Teñval", pe "ar Prederour Leñver".
Sirieg
Ur yezh semitek eus is-skourr Yezhoù mandaek eo ar sirieg (ܣܘܪܝܝܐ suryāyā, lishana atiga pe hensirieg) komzet gwechall e Turkia, Irak ha Siria.
Ur yezh varv an hini eo, aet da get etre an Xvet hag an XIIvet Kantved. Implijet e vez c'hoazh evel yezh sakr, met ral a wech.
Skrivet e vez gant al lizherenneg siriek.
Mikeal Treger
E-pad pell eo bet o labourat e Pariz.
594
Diwar-benn bloavezh 594 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Roz-kaouled
Ar roz-kaouled, "Hydrangeaceae" anv skiantel o c'herentiad, zo brousgwez bleuniek hag a zo stank dirak an tier e Breizh. Dont a reont eus Japan pe Sina ha degaset e voent da Europa en gant an naturour gall Philibert Commerson (1727-1773). Gant Ph. Commerson e voe anvet hortensia, diwar Hortense, lesanv ar vatematikourez ha steredoniourez Nicole-Reine Lepaute (1723-1788).
594
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 594
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 594
Gildas Morvan
thumb|right|Gildas e-kerzh ar Figaro 2007 e Brest Gildas Morvan, ganet d'ar 1 a viz Gouere 1968 e Pretoria, a zo ur merdeer breizhat o chom e Landeda e Bro-Leon. Tad a dri bugel eo.
thumb]left|200px
Mametz (Pas-de-Calais)
Mametz a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Mametz Churchyard
Marvet eo e 1915 e-pad ar Brezel-bed kentañ .
Azen gouez
An azen gouez (Equus africanus) a zo ur bronneg karnek hag a vev e reter Afrika (Somalia, Djibouti, Eritrea hag Etiopia).
thumb|left|250px|Tiriad an azen gouez
Нубийско диво магаре
Pwllheli
Pwllheli zo ur gêr hag ur gumuniezh en arvor su Ledenez Llŷn e hanternoz Kembre.
Ur porzh pouezus e oa gwechall. Kêr bouezusañ Ledenez Llŷn eo.
Hervez niveridigezh 2001 ez eo Pwllheli unan eus al lec'hioù kembraekañ zo e Kembre, gant 80% eus an annezidi hag a oar ar yezh.
E-kichen Pwllheli emañ Penyberth, al lec'h ma voe c'hwezhet an tan en ur skol eus arme Breizh-Veur gant Saunders Lewis, D.J. Williams ha Lewis Valentine e 1936.
Yezh
Hervez niveridigezh poblañs 2011 e oa 78,7 % a gembraegerien e kêr.
Mandaeg klasel
Skrivet e vez gant al lizherenneg vandaek.
Arendonk
Arendonk a zo ur gumun eus Flandrez Belgia en Arondisamant Turnhout hag e proviñs Antwerpen.
Judit ha Holofern
Judit ha Holofern, pe Youdith ha Holofernes zo un danevell eus an Testamant Kozh katolik hag ortodoks hag a zo bet livet pe gizellet gant meur a arzour.
An istor dre vras
Danevellet eo istor Youdith hag Olofern en Testamant Kozh, el levr deuterokanonikel anvet Levr Youdith (Yd.). Hervez an istor, Olofern a oa ur jeneral asirian a oa war-nes distrujañ kêr Vaituloua. Youdith, un intañvez kenedus eus Baituloua, a zeuas a-benn da chom e teltenn Oloferne en h unan gantañ abalamour d'ar c'hoant en doa dezhi. Badaouet e oa ar brezelour gant ar boeson, ha lazhet ha dibennet e voe gant Youdith. Kas a reas e benn ganti en ur baner (taolennet douget gant ur vatezh koshoc'h alies). Peurliesañ eo bet dibabet gant an arzourien taolenniñ koulz an dibennadur pe ar mare m'emañ penn hec'h enebour gant an harozez en he dorn.
En arz europat e vez heuliet Youdith alies-kenañ gant he matezh, ar pezh a sikour da lakaat kemm etre hi ha Salome, douget ganti penn Yann Vadezour war ur plad arc'hant alies. Koulskoude e kaver taolennoù ma vez livet Youdith gant ur vatezh ha ganti ur plad arc'hant ivez.
Danevell an Testamant Kozh
Gant Naboukadnesar II, roue Asiria e vije bet kaset Olofern da gastizañ pobloù disuj ar C'hornôg ha n'o devoa ket e skoazellet e-pad ar brezel renet gantañ enep ar roue pers Arfaksad (Yd. 1, 1).
Goude preizhañ ha gwastañ ar Reter-Nesañ hed-ha-hed e lakaas Olofern seziz war Baituloua, ur gêr yuzev (Sheikh Zuweid en Egipt hiziv moarvat, a zo ⲃⲁⲓⲧⲩⲗⲟⲩⲁ e kopteg) hag a stanke un hent e menezioù Judea. Tost e oa an difennerien d'en em zaskoriñ abalamour ma n'o devoa mui dour ken, met un intañvez yaouank anvet Youdith, bras he c'hened hag he finvidigezh, a zivizas saveteiñ kêr. Mont a reas gant he matezh ha lestradoù gwin da gamp Olofern, ha strobinellet e voe ar jeneral diouzhtu gant kened ha spered ar vaouez. Aozañ a reas ur banvez en hec'h enor hag en diwezh en em dennas e vevelien didrouz kuit da drubuilhañ e nozvezh gant Youdith. Houmañ avat a zalc'has d'e vezviñ, ha pa welas n'edo ket gouest d'en em zifenn ken en e zibennas gant sikour he matezh a-raok kas e benn da Vaituloua. Pa gavas ar soudarded korf o jeneral dibennet da vintin e kemerjont aon. Lod a dec'has kuit, hag en un doare aes e faezhas ar Yuzevien ar re a chome.
Lennegezh
Meur a oberenn zo bet awenet gant ar vojenn.
Efesos
Efesos (*Apasa en hittiteg ; Ἔφεσος / ’Ephesos e gregach ; Ephesus e latin; Efes e turkeg) zo unan eus koshañ ha pouezusañ keodedoù hellazat Azia, hini gentañ Ionia, 7 km eus an aod, nepell diouzh aber ar stêr Kaystros. Hiziv emañ e-kichen ar c'hêrioù turk Selçuk ha Kuşadası, e kornôg Turkia.
1365
Diwar-benn bloavezh 1365 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1365
Efesos
Efesos a oa unan eus porzhioù buhezekañ an Henamzer e Mor Egea, hag oberiant e oa ivez en amzer an Impalaeriezh Bizantion.
1365
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1365
Eusebius Vercelli
Eusebius Vercelli (283–371), ganet e Sardinia, a oa eskob Vercelli, e Piemonte. Badezet e vije bet gant ar pab Eusebius. Enebet e oa ouzh an arianegezh.
17 Eost
Ganedigezhioù
thumb|150px|right|Antoine-Augustin Parmentier.
Žagarė
Žagarė a zo ur gêrig a Lituania.
Landen
Landen a zo ur gêr hag ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
Paosanias ar Beajour
Paosanias (Παυσανίας), lesanvet Periegesis, a oa ur beajour ha douaroniour eus an hag a veve en amzer an impalaered roman Hadrian, Antoninus Pius ha Marcus Aurelius. Beajiñ a reas dre Azia Vihanañ, Gres, Makedonia, Italia hag Afrika.
Ganet e oa, a greder, e Magnesia, e Lydia, en Azia Vihanañ, war-dro 110, ha meur a wech e veneg e gêr c'henidik en e oberenn. Mervel a reas e Roma war-dro 180.
Oberenn
Brudet eo e oberenn Deskrivadur Hellaz (Ἑλλάδος περιήγησις / (Hellàdos Periègesis), un hir a labour diwar-benn Hellaz kozh, savet diwar ar pezh a wele, ul liamm a bouez etre lennegezh klasel ha hendraouriezh a vremañ. Setu a skriv Andrew Stewart diwar e benn : "Ur skrivagner war e droad, war evezh, dedennet gant ar veurdez hag ar saourusted hag ivez gant gweledoù divoas ha lidoù kevrinus. Dievezh e c'hall bezañ a-wechoù, lavarout traoù diasur, bezañ diroudet gant e ambrougerien pe e notennoù zoken ; koulskoude n'eus arvar ebet war e onestiz, ha n'eus ket par dezhañ evit a sell an dalvoudegezh."
E vuhez
Ganet e oa war-dro ar bloaz 110 e ti Gresianed eus Lydia, hag anaout a rae aod kornôg Azia-Vihanañ, met beajiñ a reas kalz pelloc'h eget an inizi. A-raok mont da Hellaz e oa bet en Antioc'heia, Joppa ha Jeruzalem, ha war lez ar stêr Jordan.
En Egipt e oa bet o welet ar piramidennoù, ha templ Amon ma voe diskouezet dezhañ ar meulgan a oa bet kaset d'al lec'h sakr-se gant Pindaros.
E Makedonia e seblant bezañ gwelet bez Orfeüs e Libethra (hiziv Leivithra). Mont a reas neuze da Italia, ma welas Campania ha Roma.
Vauclusa (departamant)
Ar Vauclusa (okitaneg), pe Vaucluse e galleg, zo un departamant gall, krouet d'an 12 a viz Eost 1793 e kreisteiz Bro-C'hall, savet diwar ul lodenn eus proviñs kozh Provañs hag ul lodenn eus Comtat Venaissin. Avinhon eo ar penn-kêr anezhañ.
Anv
En-ofisiel eo « département de Vaucluse ». Dont a ra anv an departamant eus hini ar gêriadenn Vaucluse, deuet da vout kumun, hag adanvet Fontaine-de-Vaucluse e 1945. Ha dont a ra anv ar gumun eus anv ar Fontaine de Vaucluse, anv deuet eus al latin Vallis Clausa, a dalv kement ha traonienn gloz.
73
826 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0073 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Pierre Charles Fournier de Saint Amant
Meurc'hoarier echedoù gall.
Avesnes-le-Comte
Avesnes-le-Comte a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Kontelezh Cill Mhantáin
right|thumb|kontelezh Cill Mhantáin
Kontelezh Cill Mhantáin (Contae Chill Mhantáin en iwerzhoneg ha County Wicklow e saozneg) zo ur gontelezh e reter Iwerzhon, er c’hreisteiz da Zulenn, war arvor Mor Iwerzhon. Cill Mhantáin (Wicklow) eo kêr-benn ar gontelezh met Bré (Bray) eo ar gêr vrasañ enni. 114 676 a dud a oa o chom enni e 2002. Niver an annezidi a sav bremañ da.
Brongeg
Ur yezh kwaek eus skourr ar yezhoù akanek eo ar brongeg (brong).
Baot skantek
Ar vaot skantek (Caretta caretta) zo ur vaot vor. Ar spesad nemetañ eo er genad Caretta.
Triptolemos
Plijout a rae d'an doueez Demeter, rak e ti e dad he devoa bet bod pa dec'has eus an Olympos war-lerc'h skrapadenn he merc'h Persefone. Dre anaoudegezh-vat e felle dezhi reiñ an divarvelezh da z-Demofon, breur yaouank Triptolemos, nemet e vamm, Metaneira, a oa kouezhet warne pa oa o c'hoari gant he zroioù hud, ha ken souezhet e voe an doueez ma laoskas ar bugel da gouezhañ en tan.
Neuze e klaskas Demeter ober war-dro Triptolemos : deskiñ a eure dezhañ al labour-douar, profañ dezhañ ur c'harr gant erevent da sachañ, ma veze Triptolemos o hadañ gantañ dre an douar.
Valentin
Valentin zo un anv-badez gallek, deuet eus an anv latin Valentinus, diwar ar ger valens, kreñv, nerzhus.
Tud
Hervez urzh ar bloavezhioù-ganedigezh:
Pennadoù kar
Valente (nome)
Troad orientativel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad orientativel (saoz.: orientative case) evit komz eus un droad a dalvez da verkañ ar fed m'emañ un dra bennak pe un den bennak o vont war-du un den pe un dra bennak all, o klotaat mui-pe-vui gant "war-du" e brezhoneg.
Implijet e vez an droad-mañ gant ar manchoueg, merket gant al lostger "-ru", da skouer.
Iago ab Idwal ap Meurig
Roue Gwynedd e voe Iago ab Idwal ap Meurig (974? — 1039), war-lerc'h marv Llywelyn ap Seisyll e 1023. Gourvab e oa da Idwal Foel. Evel-se e tistroas ar gurunenn gant an dierniezh kozh.
Ne ouzer ket nemeur a dra eus e ren.
Hervez Levr Llandâf, ne rene Iago nemet en Enez Mon ha Rhydderch ab Iestyn eus Deheubarth a rene e Gwynedd.
Lazhet e voe Iago gan e wizien e 1039. Mab Llywelyn ap Seisyll, Gruffydd ap Llywelyn, an hini a renas war e lerc'h neuze.
Nous Vous Ille
Nous Vous Ille eo anv kelaouenn diavaez Kuzul-departamant Il-ha-Gwilun, renet gant prezidant ar c'huzul, a zo Jean-Louis Tourenne (PS) abaoe distroadet Pierre Méhaignerie (UMP)gantañ.
3
756 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr-Roma) = 3 goude ganedigezh J.-K.
Nous Vous Ille
Gallaoueg
Ur pennad gallaoueg a vez e pep niverenn a-hervez.
Kelenn divyezhek
Ar c'helenn divyezhek e Breizh a vez graet en holl skolioù ma reer gant ar brezhoneg hag ar galleg, er skolioù Diwan, hag e skolioù zo eus an deskadurezh-Stad hag an deskadurezh katolik.
Ladon
Ladon zo un anv hag a ra dave da veur a dra.
Kelenn divyezhek
An div gartenn diskouezet amañ, tost 10 vloaz etrezo, a ziskouez en deus kendalc'het ar c'helenn divyezhek da c'hounit tachenn etre 2010 ha 2019. En em ledet eo er vro. Niverusoc'h eo ar c'humunioù ma c'hall ar vugale bezañ skoliataet e brezhoneg bremañ. Diskouez a reont ivez e kresk an dregantad a vugale skoliataet en div yezh el lec'hioù enno kinnigoù kelenn brezhoneg.
3
Levroniezh
Rummad:3
Iago ab Idwal ap Meurig
Gallout a reas e vab Cynan ap Iago tec'hel da Iwerzhon. Eno e timezas da Ragnaillt, ur verc'h da ur priñs danat eus Dulenn.
Kuzul-departamant
Ur C'huzul-departamant (Conseil départemental e galleg) zo e penn pep departamant gall hervez aozadur melestradurezh Bro-C'hall.
Ladon
Mojennoù Henc'hres
Ladon pe Ladonas (Henc'hresianeg : Λάδωνας Ládonas) zo un anv hag a gaver e mojennoù Henc'hres.
Kwahoueg
Ur yezh kwaek eus skourr ar yezhoù akanek eo ar c'hwahoueg (kwahu).
Iago ab Idwal ap Meurig
O mab Gruffydd ap Cynan a deuas goude da c'houlenn ar gurunenn, met dre ma ne oa ket anavezet e dad er vro en em ginnige evel mab-bihan Iago ("wyr Iago" e kembraeg) e-lec'h "mab Cynan".
3
Levroniezh
0er
Dankyireg
Ur yezh kwaek eus skourr ar yezhoù akanek eo an dankyireg (dankyira).
Piramidenn
Ur biramidenn zo ur framm teirmentek e lec'h ma kej ar gorreadoù uhelañ tric'hornek en un hevelep poent. Piramidenn a c'hall bezañ graet ivez eus :
Mentoniezh
Ul lun pikernek gant ur sichenn liestuek, e mentoniezh. Gwelout Piramidenn (mentoniezh).
Istor
Gwelout :
Lambal
Lambal a oa ur gumun eus Bro Sant-Brieg ha penngêr kanton Lambal, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Hanternoz Breizh.
Ardamezioù
«Palefarzhet : ouzh 1 ha 4, en erminoù e vevenn en gul; ouzh 2 ha 3, en glazur e dri manal ed en aour, liammet en gul».
Brezhoneg
Kumun Maroue, bet kendeuzet gant Lambal bremañ, asambles gant kumunioù all eus bro Lambal, evel Andel, Henon, pe Pledeliav, a votas mennad al luskad Ar brezoneg er skol evit goulenn ma vefe kelennet brezhoneg er skolioù kentañ derez er bloavezhioù 1930. Er bloavezhioù 1990 e voe ur raktres evit sevel ur skol Diwan e kêr a reas kazeg ha ret e voe gortoz distro-skol 2019 evit gwelet digeriñ an hentad divyezhek kentañ e Lambal goude meur a vloavezh stourm gant ar familhoù, en ur skol bublik.
Baot lêrek
Ar vaot lêrek (Dermochelys coriacea) eo ar vaot vor vrasañ er bed. Ar spesad nemetañ eo er genad Dermochelys hag er c'herentiad Dermochelyidae.
Anterus
Anterus (e latin: Anterus), marvet d'an e Roma (Impalaeriezh roman), a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
ぷ (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo ぷ, romanikaet pu.
Tchakoseg
Ur yezh kwaek eus skourr ar yezhoù akanek eo an tchakoseg (chakosi).
ぷ (lizherenn)
Kevatal eo d'al lizherenn プ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
74
827 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0074 PC (goude ganedigezh J.-K.)
ぷ (lizherenn)
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 不.
74
Levrioù talvoudus
70er
Fabianus
Fabian (e latin : Fabianus), marvet d'an 20 a viz Genver 250 e Roma (Impalaeriezh roman), a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an 10 a viz Genver 236. Merzheriet ha dibennet e voe e Genver 250. Anvet eo bet da sant.
Stlejvil
Ar stlejviled, pe skrampviled, zo loened mellkeinek bevvic'haner pe vic'haner, goloet o c'hroc'hen gant skant.
Unan eus ar 5 kevrennad a ya d'ober ar mellkeineged int. Ar bronneged, an evned, an divelfenneged hag ar pesked eo ar re all.
Rummatadur
4 urzhiad ha war-dro 8 000 spesad stlejviled zo :
Kanton Ouderwijk
Kanton Ouderwijk a oa ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.
1366
Diwar-benn bloavezh 1366 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Kanton Ouderwijk
Kumunioù
Kanton Ouderwijk a yae 13 kumun d'ober anezhañ.
1366
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1366
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1366
Quiestède
Quiestède a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Mandaeg
Ur yezh semitek eus is-skourr ar yezhoù mandaek eo ar mandaeg (mandāyi, mandi, subbi, sa'iba pe nevez-mandaeg; saozneg: Mandaic) komzet gant tro-dro da 800-1.000 den en holl e C'houzestan en Iran dreist-holl hag ivez en Irak. Stumm klasel ar yezh a vez implijet c'hoazh evel yezh sakr gant ar vMandaeourion.
Teir rannyezh ez eus:
Skrivet e vez gant al lizherenneg vandaek.
Nisos
Nisos (latinekaet e Nisus) a zo anv meur a zen eus mojennoù Hellaz ha Roma gozh.
え (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo え, romanikaet e.
Hortensia
Hortensia zo
え (lizherenn)
Kevatal eo d'al lizherenn エ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherenn hiragana diwar ar sinalun 衣 skrivet gant an dorn keit ha ma oa bet diorroet al lizherenn katakana diwar ar sinalun 江.
Brice Lalonde
Brice Lalonde a zo ur politikour gall, ganet e 1946 e Neuilly-sur-Seine.
E vuhez
E 1981 ez eas war ar renk da zifenn ar mennozhioù ekologel da goulz an dilennadegoù prezidant, ma tapas 3,87% eus ar mouezhioù disklêriet.
Ministr an endro eo bet, dindan ar prezidant François Mitterrand, e gouarnamant Michel Rocard.
Rummatadur
Ar rummatadur a zo ur reizhiad frammet hag urzhazaet lakaet e pleustr evit un hollad gouiziegezhioù pe en un dachenn arbennik pe evit ar gouiziegezh en he fezh. Implijet e vez ar rummatadurioù gant skiantourien an Natur, al levraouegourien hag ar brederourien peurvuiañ.
Aesoc'h eo kaout asant an arbennigourien pa dalv ur rummatadur evit o zachennoù labour rik, met ne c'heller ket sevel rummatadurioù war demoù ledan hep ma vezint burutellaet war boent pe boent pa vezont savet dre ret gant ur savboent ispisial. Un hent evit donoc'h e emskiant ar gouiziegezhioù int memestra pa vezont ur framm evit renkañ tammoù ar gouiziegezh ha rakwelet labour an arbennigourien. Mat eo meskañ savboentoù disheñvel evit o sevel.
Kambrian
Maread douarouriel kentañ ar paleozoeg eo ar c'hambrian. Mont a ra eus 542 milion a vloavezhioù 'zo, e fin ar proterozoeg, betek deroù an ordovisian, 488.3 milion a vloavezhioù 'zo. Dont a ra e anv eus Cambria, anv latin Kembre, lec'h ma oa bet kavet ar reier kentañ eus ar maread-se.
Ar c'hambrian eo ar maread kentañ a gaver en e reier kalz fosiloù hag organegoù liezekoc'h eget spoue pe morgaoul. En e bad e teuas war-wel war-dro 50 strollad bras a anevaled - pe skourradoù, hendad ebet ganto peurliesañ. Graet e vez an darzhadeg kambrian eus ar c'hoarvezadenn-hont.
Disrannadur ar c'hambrian
E tri ismaread eo disrannet ar c'hambrian
E daou varevezh faonek e vez disrannet pep hini eus an isrameadoù-se. Ar paibian eo an hini nemetañ anavezet gant ar Gomision Etrevroadel a-zivout ar Stratigrafiezh. Ar re arall n'int ket bet anvet c'hoazh. E meur a varevezh rannvroel e vez disrannet ar c'hambrian, avat.
Deiziadur ar c'hambrian
Krediñ a raed en em astenne ar c'hambrian eus 570 milion a vloavezhioù 'zo betek 500 milion a vloavezhioù. E zeroù a lakaed d'an ampoent ma teue war-wel an trilobitoù hag an arc'heoyathided kentañ. E fin a lakaed da amzer ur c'hemm pouezus e natur ar fosil adkavet hag a verk, war a greder, ul lazhadeg. Dizoloadenn fosiloù nevez ha deiziadurioù dre skinoberiusted a lakaas an amzeriadoù-se en arvar e-pad an kantved, avat. Diforc'hioù a zeiazadur a zo boutin etre klaskourien 'zo.
Pontianus
Pontianus (e latin: Pontianus), marvet d'an e Sardinia (Impalaeriezh roman), a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Kambrian
Douaroniezh ar C'hambrian
War a greder e teu kevandirioù ar c'hambrian eus torridigezh ar dreistkevandir Ponnotia. Seblantout a ra e oa ar morioù bras ha basoc'h gant uhelgompezennoù kevandirel ment ma c'helle kreskiñ kalz organegoù. Krediñ a reer e oa tommoc'h hinad ar c'hambrian eget hini fin ar proterozoeg met chom a reas fiñvadeg ar c'hevandirioù buan-tre. Laurentia, lec'hiet e-kichen ar c'heheder, Baltica, damgoñfontet dindan Meurvor Iapetus, ha Sibiria a chomas dizalc'h tra ma krogas Gondwana da vont etrezek penn-ahel ar su. Ar c'hevandir brasañ a oa hemañ, Panthalassa a c'holoe darn vrasañ an damsferenn-norzh. Bez' e oa un niver a veurvorioù bihanoc'h ivez : ar Meurvor Rak-Tethys, ar Meurvor Iapetus, hag ar Meurvor Khanty.
Faon ar C'hambrian
Estreget un nebeud fosiloù a zo o natur disklaer hag ar vryozoegoù e oa bezant an holl skourradoù loenel a-vremañ e-pad ar c'hambrian. An darn vrasañ anezho a zo aet diwar-wel, war a seblant, e deroù ar c'hambrian pe e fin a ediakareg. Un nebeud skourradoù a-vremañ, korfoù gwak ganto, n'o deus kannad fosil ebet er reier kambrian, avat. Un niver bras a anevaled iskis n'eo ket sklaer o liammoù gant ar furmoù arnevez a yeas war-wel ivez.
Al lec'h gwellañ studiet a zo Skiltroù Burgess e Kolombia vreizhveuriat. Goueledadennoù eus ar c'hambrian krenn ez int ha miret e oa bet kalz fosiloù a anevaled gwak o c'horf enno.
Barly (Pas-de-Calais)
Barly a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Dave ha notennoù
Barly
け (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo 'け, romanikaet ke.
Kevatal eo d'al lizherenn ケ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherenn hiragana diwar ar sinalun 計 skrivet gant an dorn keit ha ma oa bet diorroet al lizherenn katakana diwar ar sinalun 介.
Atieeg
Ur yezh kwaek eus skourr ar yezhoù akanek eo ar atieeg (attié) komzet gant tro-dro da 381.000 a dud e departamant Abidjan hag Adzope en Aod an Olifant.
75
828 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0075 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Azia
Sina : meneget eo e-barzh ul levr hag ur spilhenn a zo hoalet gant ar vaen magnetit
Levrioù talvoudus
70er
Urban Iañ
Urban I (e latin: Urbanus), ganet e Roma (Impalaeriezh roman) ha marvet e 230, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e 222.
Kensonenn kevig dre froumal
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn kevig dre froumal mouezhiet treuzskrivet [r] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 122.
Silabennek e c'hell bezañ ar gensonenn-mañ, dreist-holl e meur a yezh slavek, an tchekeg hag ar serbeg en o zouez.
Aseneg
Ur yezh kwaek eus skourr ar yezhoù akanek eo an aseneg (asen).
Iotaerezh
Implijet e vez an termen iotaerezh (saoz.: iotacism) evit ober dave d'ar fed m'eo deuet meur a lizherenn ha divc'hrafenn gresianek da vezañ distaget [i] evel al lizherenn c'hresianek [[Iota (lizherenn)|'iota').
Gwezhall e veze graet an difor'ch e henc'hresianeg etre : ι [i]; η [ɛː]; ει [eɪ]; οι [oɪ] hag υι [yɪ], met tamm-ha-tamm int deuet da vezañ distaget [i] e gresianeg a-vremañ an holl anezhe.
Abalamour ma veze distaget heñvel gerioù bet graet un diforc'h kenetreze a-raok e savas fazioù skrivañ ha kudennoù diwarne, da skouer e gresianeg koine an Testamant Nevez, ma oa krog da-benn ar c'hemm distagañ-se dija, e kaver a-wezhoù "c'hwi" hag "ho" (ὑμεις humeis hag ὑμων humōn) e lec'h "ni" hag "hon" (ἡμεις hēmeis hag ἡμων hēmōn) hag ar c'hontrol, dre ma veze gwallgemmesket υ hag η deuet o-daou da vezañ distaget [i] evel ι.
Partij voor de Vrijheid
Partij voor de Vrijheid (PVV, Strollad evit ar frankiz) a zo ur strollad politikel izelvroat. Savet eo bet d'an 22 a viz C'hwevrer 2006 gant Geert Wilders, ur c'hannad distag en Eil kambr. Bet e oa bet ezel eus Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) betek-henn.
Da-geñver dilennadegoù kannaded en Eil kambr en Izelvroioù e 2006 e tapas kaout 5,9 % eus ar mouezhioù, ha 9 c'hannad ern Eil kambr. A-fet pouez er vuhez politikel e oa neuze pempvet strollad an Izelvroioù.
Da-geñver dilennadegoù kannaded Europa e miz Even 2009 e tapas kaout 16,9 % eus ar mouezhioù ha 4 dileuriad (diwar 25 en holl evit an Izelvroioù) e Parlamant Europa. A-fet pouez ez eo neuze eil strollad ar vro.
Istor ar strollad
Savet e voe Partij voor de Vrijheid d'an 22 a viz C'hwevrer 2006, ha lakaet e voe da bal gant e izili en em ginnig e dilennadegoù ar gannaded er memes bloavezh. E programm ar strollad e kaver elfennoù broadelour, re frankizour ha re virour, ha peurliesañ e vez keñveriet gant programm Lijst Pim Fortuyn (tu-dehou). Izili ar strollad a embann ez int kentoc'h mirourien ha frankizourien.
Kristina Sveden
Kristina Augusta, pe Kristina Alexandra, pe Kristina Sveden (1626–1689) a voe rouanez Sveden adal 1632 bete 1654.
He buhez
Bugel nemetañ ar roue Gustav II Adolf ha Maria Eleonora von Brandenburg e oa. He mamm a oa ur briñsez alaman, merc'h da Zilenner Brandenburg Johann Sigismund von Brandenburg), ha savet e voe evel ur paotr. Mervel a reas he zad en emgann Lützen en 1632, pa ne oa-hi nemet c'hwec'h vloaz.
Gustav Adolf en devoa kollet daou vugel yaouankik ha lakaet en doa an traoù en o rez diwar-benn an hêrezh a-raok mont da vrezeliñ.
Gwengolo 2007 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Kristina Sveden
He buhez
Kristina a voe anvet da rouanez heb enebiezh, dindan evezh ar c'hanseller Axel Oxenstierna, un den ampart, « Richelieu » Sveden, a lavarer. Oxenstierna a oa dalc'het en Alamagn gant ar Brezel Tregont vloaz ha ne zistroas da Sveden nemet e 1636 goude ar feuremglev sinet gant Bro-C'hall. Kentañ a reas e voe pellaat ar rouanez kozh a oa aet e belbi goude marv he fried, ha herzel ouzh he levezon noazus war Gristina a oa en he dek vloaz. He moereb Catherine, Kontez an Daou-Bont, an hini a voe he mentor.
Touroyoeg
Ur yezh semitek eus is-skourr yezhoù aramaek ar reter eo an touroyoeg/sourayteg (turoyo,surayt, suryoyo, syryoyo, süryani pe turani) komzet gant tro-dro da 84.000 den en holl e Proviñs Mardin e gevred Turkia (3.000 den e 1994), e Siria (7.000 den e 1994) hag en diaspora. Komzet e vez gant kumuniezhioù ezbroidi en Arc'hantina, Aostralia, Belgia, Brazil, Kanada, Alamagn, Irak, Liban, an Izelvroioù, Sveden hag ar Stadoù-Unanet.
Kristina Sveden
He buhez
Kenteliet e veze en un doare strizh, aozet ar c'helenn gant mestr-meur ti ar roue, Axel Baner, breur da Johan Baner, ar jeneral, ha skoliet gant he c'helenner Johannès Matthiae. Ouzhpenn studiañ yezhoù hag istor e teske an arzoù, tresañ ha livañ, hep ankounac'haat ar sport (klezeiata ha marc'hegañ). E 1644 e oa deuet en oad da ren, ha bec'h a roas kenkent d'ar c'hanseller Oxenstierna, a voe lakaet a-gostez goude feur-emglev Westfalen. Neuze e lakaas fin dar c'hrogadoù-brezel a veze bep ar mare gant Danmark dre feur-emglev Brömsebro en 1645, a roas da Sveden inizi Ösel ha Gotland, ha Jämtland ha Härjedalen en Norge. E 1648, gant feur-emglev Westfalen e tapas Rügen, Wismar, Verden ha Bremen, un darn eus Pomerania, hag aber an Oder, ma teuas Sveden da vout kreñvañ galloud an hanternoz.
Touroyoeg
C'hwec'h rannyezh ez eus:
Gwengolo 2007 e Breizh
2007 e Breizh
げ (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo 'げ, romanikaet ge.
Kevatal eo d'al lizherenn ゲ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherenn hiragana diwar ar sinalun 計 skrivet gant an dorn keit ha ma oa bet diorroet al lizherenn katakana diwar ar sinalun 介.
Volkert van der Graaf
Volkert van der Graaf (9 a viz Gouere 1969 e Middelburg) a oa un debrer glasvez hag un den a stourme da zifenn gwirioù al loened. E skol-veur Wageningen e studias. Goude-se e labouras evit ar gevredigezh Vereniging Milieu Offensief e Wageningen. Ur gevredigezh bet savet gantañ e 1992 eo. Enni e oa e-karg eus aozañ prosezadurioù a-enep d'ar re a yae a-enep da reolennoù an endro. E Harderwijk e oa o chom. D'ar 6 a viz Mae 2002 e trouklazhas ar politikour izelvroat Pim Fortuyn. E brosez a grogas d'ar 27 a viz Meurzh 2003 hag echuiñ a reas d'ar 15 a viz Ebrel 2003. Kondaonet e voe da 18 vloaz toull-bac'h. E-pad ar prosez e voe nac'het ober un den sot anezhañ. Goulenn a reas ma vefe digresket ar c'hastiz da 16 vloaz, met nac'het e voe gant al lez-varn d'an 18 a viz Gouere 2003.
Córdoba (Arc'hantina)
Córdoba, a oa Córdoba de La Nueva Andalucía hec'h anv istorel, zo ur gêr vras en hanternoz Arc'hantina ha kêr-benn proviñs Córdoba, e-kreiz ar vro, war lez ar stêr Río Suquía. Brudet eo an iliz-veur.
E 2001 e oa 1 272 334 a dud o chom e kêr, ha 1 368 301 e Córdoba vras. E 2005 e oa tremen ur milion hanter a dud.
Roll ar rouaned c'hall
Setu amañ ur roll eus ar rouaned hag impalaerien a renas war zouar ar vro a vez graet Bro-C'hall anezhi e brezhoneg, France e galleg adalek 490 betek 1870, war-bouez daou amzervezh : hini ar Republik kentañ, (22 a viz Gwengolo 1792 – 18 a viz Mae 1804 ha hini an Eil Republik (24 a viz C'hwevrer 1848 – 2 a viz Kerzu 1851).
Merovingidi
Merovingidi ne voe ket kalz anezho o ren, nemet en ul lodenn eus rouantelezh ar Franked, ha gant ur roue all alies pe meur a hini.
Euryalos
Euryalos (Εὐρύαλος e gregach) azo anv meur a zen e mojennoù Hellaz.
1367
Diwar-benn bloavezh 1367 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1367
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1367
Racquinghem
Racquinghem a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Racquinghem Churchyard
Marvet eo e miz Eost 1917 e-pad ar Brezel-bed kentañ.
Anyieg
Ur yezh kwaek eus skourr ar yezhoù akanek eo ar anyieg (anyi pe anyin) komzet gant tro-dro da 610.000 a dud en Aod an Olifant.
Liammoù diavaez
Ethnologue
76
829 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0076 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Roll ar Pennoù Stad e 3
Pennoù Stad ar bloaz 2 - 3|Darvoudoù ar bloaz 3 - Pennoù Stad ar bloaz 4 - Pennoù Stad dre vloaz -
Reter-kreiz
Rummad:3
Baot ramz Galápagos
Baot ramz Galápagos (Chelonoidis nigra pe Geochelone nigra, pe c'hoazh Testudo nigra) zo ur vaot douar hag a vev en Inizi Galápagos.
Kallist Iañ
Kallist I (e latin: Callistus), marvet e 222, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e 217.
Akyemeg
Ur yezh kwaek eus skourr ar yezhoù akanek eo an akyemeg (akyem bosome).
Orthosie (loarenn)
Orthosie (eus ar gresianeg Ορθοσια) pe Yaou XXXV a zo ul loarenn gilgradek direizh Yaou. Gant ur strollad a steredonourien eus Skol Veur Hawaï e voe dizoloet e 2001. Hi a berc'henn da strollad Ananke, ur strollad a loarennoù a gelc'htro etre 19.3 milion km ha 22.7 milion km gant ur stouadur a 150°.
Betek 2005 e oa anvet S/2001 J 19. Tennañ a ra hec'h anv eus Orthosie, unan eus an horae.
Emsavadeg Pask
Emsavadeg Pask (iwerzhoneg: Éirí Amach na Cásca, saozneg: Easter Rising) a oa bet un emsavadeg a grogas en Iwerzhon da vare Pask 1916.
An emsavadeg a oa aozet gant an emsaverien republikan da zistagañ o bro diouzh Bro-Saoz diwar-bouez an armoù pa oa Breizh-Veur oc'h en emgannañ war douar-bras Europa. Embann a rejont e oa "British difficulty is irish opportunity". An emsavadeg vrasañ e oa en Iwerzhon abaoe emsavadeg 1798. Padout a reas an emsavadeg, a oa aozet dreist-holl gant an Irish Republican Brotherhood,eus Lun Fask, d'ar 24 a viz Ebrel 1916 betek an 30. Izili eus an Irish Volunteers, renet gant Padraig Pearse, harpet gant an Irish Citizen Army renet gant James Connolly a lakaas o dalc'h war savadurioù 'zo e lec'hioù strategek e Dulenn hag a embannas krouidigezh Republik Iwerzhon, dizalc'h diouzh Bro-Saoz. Dister e voe taolioù an emsavadeg er peurrest eus ar vro ha c'hwitañ a rejont nemet en Ashbourne, e kontelezh Meath. Mouget e voe an emsavadeg goude c'hwec'h devezh emgann. Kaset e voe he fennoù dirak al lez-vrezel, barnet d'ar marv ha lazhet. Dont a reas a-benn an emsavadeg avat da zegas en-dro republikanouriezh Iwerzhon e-kreiz al leurenn bolitikel er vro. Nebeutoc'h evit tri bloaz goude, e miz Genver 1919, e oa aozet an Dáil kentañ ha diazezet da vat Republik Iwerzhon gant stourmerien an emsavadeg chomet bev.
E 2016 eo bet embannet gant Aleksandr ar Gall e Mouladurioù Hor Yezh un dastumad skridoù lies seurt diwar-benn an Emsavadeg e istor Iwerzhon hag he heklevioù e Breizh, dindan an titl Hep frankiz peoc'h ebet. Disklêriadur ar gouarnamant da-c'hortoz a gaver ennañ troet e brezhoneg.
Republik Demokratel Alamagn
Ar Republik Demokratel Alaman (RDA, en alamaneg: DDR: Deutsche Demokratische Republik), pe Republik Demokratel Alamagn, a oa ur stad european krouet d’ar 7 a viz Here 1949 ha divodet d’an 3 a viz Here 1990, pa voe kendeuzet gant Republik Kevreadel Alamagn (BRD) da vare unvanidigezh Alamagn. Graet e veze anezhi «Alamagn ar Reter» alies.