cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kurt Schwitters
E vuhez
thumb|150px|Bez Schwitters e Hannover
Pasgen ap Gwrtheyrn
Pasgen ap Gwrtheyrn a vije bet trede mab Vortigern ha roue kentañ Builth. Aotret e voe da virout e zouaroù e menezioù Powys goude faezhidigezh ha marv e dad. Hervez ar vojenn en em savas a-enep Ambrosius Aurelianus ha div wech e klaskas adkemer kurunenn e dad gant skoazell ar Saozon hag an Iwerzhoniz. Trec'het ha lazhet e vije bet en emgann Mynyw gant Uther Pendragon.
Yezhoù youmanek an uheldirioù
Un is-skourr eus ar yezhoù youmanek eo yezhoù youmanek an uheldirioù (Upland Yuman) ennañ 1 yezh komzet er Stadoù Unanet.
Yezhoù youmanek ar stêr
Un is-skourr eus ar yezhoù youmanek eo yezhoù youmanek ar stêr (River Yuman) ennañ 3 yezh komzet er Stadoù Unanet:
Aureolus
Manius Acilius Aureolus (ganet e ? - marvet e 268) a oa ur jeneral roman hag a gemeras ar galloud e 268.
Mesaer e oa pan eas d'an arme dindan an impalaer roman Valerianus. Dont a reas a-benn da vezañ lakaet e penn marc'hegiezh Roma, e-pad ren e vab, an impalaer Gallienus.
Meur a emsavadeg a waskas evit hennezh, hini ar Macriani dreist-holl. En 258 e oa gant Gallianus pa voe trec'het ganto ar brizhimpalaer Ingenuus war lez an Danau. Sevel a reas a-enep dezhañ avat hag en em glevout a reas gant Postumus en doa krouet ur impalaeriezh dizalc'h, e Galia. En 261 e voe kaset Aureolus gant Gallianus da vrezeliñ ouzh daou vrizhimpalaer, Macrianus ha Quietus, o devoa aloubet Moesia. Trec'h e voe Aureolus, met degemer a reas en e arme soudarded e enebourien. Hervez an Histoire Auguste en em savas neuze Aureolus ouzh Gallianus hag en redias da anavezout anezhañ evel impalaer, pezh a vez dinac'het gant an darn vrasaén eus an istorourien.
Div wech, war-dro 261 hag adarre war-dro 266, e klaskas Gallianus trec'hiñ Postumus, met kazeg a reas bep taol. E 267 e rankas Gallianus mont da enebiñ ouzh ar C'hoted en aber an Danau, hag e laoskas Aureolus e Milano da ziwall an Alpoù ha hanternoz Italia diouzh Postumus.
Marv Gallianus ha hini Aureolus
E 268, goude trec'het Naissus, e hastas Gallianus distreiñ da enebiñ ouzh Aureolus a embanne bout impalaer. Trec'h e voe Gallianus war arme Aureolus, ha lakaat seziz war gêr Milan ma oa repuet Aureolus. Irienniñ a reas ofiserien an impalaer, lazhet e voe Gallianus gante, ha lakaet Claudius II da impalaer. E-keit-se ec'h embannas Aureolus e oa impalaer ivez. Met en em zaskorañ a rankas da g-Claudius Gothicus. Lazhet e voe gant ar warded pretorian.
Hervez Histoire Auguste e oa unan eus an Tregont Tirant, a vefe emsavet a-enep Gallianus.
Larvotto
Al Larvotto (pe Larvotto Terano) eo anv traezhenn bublik pennañ Monaco. Anv an iskarter m'emañ lec'hiet eo ivez. Un darn eus karter Monte-Carlo eo.
Aureolus
Gwelet ivez
Impalaeriezh roman
Essen
Essen (distaget en alamaneg) zo ur gêr eus Alamagn, e stad Nordrhein-Westfalen. Emañ war ribl ar stêr Ruhr, hag an eil kêr eo e rannvro ar Ruhr (goude Dortmund) evit an niver a annezidi, gant: 566,862 a dud e 2012, ha 5,302,179 er veurgêr.
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Essen gant :
Bleiz Etiopia
Bleiz Etiopia (Canis simensis) a zo ur bronneg kigdebrer hag a vev e reter Afrika.
Yezhoù kiliwaek
Un is-skourr eus ar yezhoù youmanek eo ar yezhoù kiliwaek (Kiliwa) ennañ 1 yezh komzet e Mec'hiko:
Bleiz Etiopia
thumb|left|250px|Tiriad bleiz Etiopia
Courset
Courset a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Yezhoù Delta Kalifornia
Un is-skourr eus ar yezhoù youmanek eo ar yezhoù Delta Kalifornia (Delta-Californian) ennañ 2 yezh komzet e Mec'hiko:
Manati Montserrat
Santa Maria de Montserrat zo ur manati beneadat e Menez Montserrat, e Katalonia, e kumun Monistrol de Montserrat (e komark Bages, e proviñs Barcelona), 720 m uheloc'h eget ar mor. Un arouez broadel eo evit ar Gatalaned hag ul lec'h pirc'hirinañ eo evit ar gatoliked, ul lec'h gweladenniñ evit an douristed.
Er bloavezhioù 1970 e oa ul lec'h enebiñ ouzh gouarnamant spagnol Franco hag ar faskouriezh.
Salazar
Salazar zo un anv spagnolek a orin euskarek.
<!--
-->
TVR
TV Rennes 35 a zo ur chadenn skinwel lec'hel bet ganet e miz Meurzh 1987 gant an anv TV Rennes. E penn kentañ ar bloavezh 2007 eo bet kemmet an anv evit dont da vezañ an hini a anavezer hiziv an deiz.
TV Rennes 35 he deus programmoù a zo evit an holl, dre-se he deus un deglev bras a-walc'h war an departamant ,
Ar budjed a vez dalc'het gant ar strollad Ouest-France, ar Crédit mutuel de Bretagne, Kuzul departamant Il-ha-Gwilen hag an embregerezh en deus e grouet, Rennes Cité Média. N'eo ket trawalc'h an arc'hant gounezet dre ar c'henwerzhel evit derc'hel ar raktres c'hoazh.
Abaoe e grouidigezh e krou TV Rennes 35 liammoù ouzh France 3, Radio France ha Ouest-France. E obererezhioù hag e diorroadur a zo ivez liammet ouzh chadennoù lec'hel all.
Programmoù
5 tem pennañ a gaver :
Kempouez eo dasparzh an eurvezhioù war ar 5 tem.
Alies he deus tro ar chadenn da vont war an dachenn, e-pad meur a zevezh, pa vez darvoudoù ekonomikel pe sevenadurel pouezus evit Roazhon ha tro war-dro. D'ar mare-se e vez graet an abadennoù reoliek war-eeun eus al lec'h.
Abaoe an distro 2007, ez eus abadennoù e brezhoneg war TV Rennes 35, skignet e vez un abadenn brezhonek dre sizhun. 4 programm disheñvel a vez skignet pep hini d'e dro, bep meurzh (hag adskignet e-pad ar sizhun ha war lec'hienn ar chadenn) : Urban Breizh, un abadenn sonerezh ha sevenadur, kinniget gant Gwenvael Jéquel, Webnoz, un abadenn hollek, kinniget gant Lionel Buannic, Leurenn BZH, ur sitcom fentus ha Strak, hag un abadenn a ginnig kêrioù Breizh, kinniget gant Lena ha Marion.
En distro 2008 ez eus bet kreñvaet ar c'hementad abadennoù brezhonek skignet gant ar chadenn.
Arondisamant Nivelles
Arondisamant Nivelles a zo an arondisamant nemetañ a zo e proviñs Brabant Wallonia e Belgia. Er c'hreisteiz da Vrusel emañ.
Istor
Arondisamant Nivelles a oa bet krouet e 1800. Ul lodenn e oa eus departamant gall an Dyle (departement van de Dijle e nederlandeg) a oa bet savet e Belgia e 1795, ha tri arondisamant ennañ.
Bodet e voe en Arondisamant Nivelles kantonioù Genappe, Jodoigne, Herne, Nivelles, Perwez ha Wavre.
Dreistger
Er yezhoniezh e vez implijet an termen dreistger (saoz: suprafix) evit komz eus ur kengerioù hag a degas kemmoù dreistskizhel (saoz. suprasegmental) d'ar wrizienn, da skouer kemmoù taol-mouezh pe tonennoù.
Implijet e vez dreistgerioù e meur a yezh evit diforc'hañ etre gerioù peurheñvel a-hendall, da skouer e spagnoleg:
E yezhoù all avat e c'hellont talvzout ivez evit merkañ diforc'hoù morfologel ha/pe kevreadurezhel, da skouer e saozneg:
Per Kentel
Per Kentel zo ur Breizhad a Vro-Leon, eus Plabenneg, hag a zo anavezet abalamour m'en deus krouet ul lec'hienn arbennik diwar-benn ar c'hanaouennoù kozh e brezhoneg.
Breal-Moñforzh
Breal-Moñforzh a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Reuz e departamant Il-ha-Gwilen.
Kore
Kore zo anv :
Breal-Moñforzh
Ardamezioù
Kuzul ar Gumun ː 28 Gouere 1987.
Displegadur ː An delfin François (mab henañ da François Ier), a zo bet an hini gentañ da zougen an titl delfin ar Viennois ha dug a Vreizh. Aet eo da Anaon e 1536. Kousket en devoa e Breal d'an noz etre an 11 hag an 12vet a viz Here 1532
Odysseüs
thumb|right|290px|Odysseüs ha [[Penelope, hervez Francesco Primaticcio. ]] thumb|200px|Odysseüs ereet ouzh gwern e lestr evit chom hep klevout kan ar [[Morwragez, Mirdi Broadel Hendraouriezh Atena]] thumb|right|160px|Penn Odysseüs en un hollad ma weler Odysseüs o tallañ Polyphemus, kizelladur marmor hellazat eus an IIvet kanved kent JK, kavet e kenkiz [[Tiberius e Sperlonga]] Odysseüs pe Odiseüs (pe Ulises ) a zo unan eus harozed vrudetañ gwengelouriezh Hellaz. Mab e oa da Laertes, roue Itaka, ha d'e bried Antiklea. Dimezet e oa da Benelope, ha tad e oa da Delemac'hos. Er pezh c'hoari Iphigenia en Aulis, gant Euripides, eo Sisifos a zo kontet da vout tad dezhañ.
Brudet eo e finesa, pe "metis", hag abalamour da se e vez anvet alies Odysseüs widreüs e skridoù an Henamzer.
Kontet eo lod eus e gurioù en Ilias, hag en Odysseia, an daou veurgan savet gant ar barzh Homeros, en Henc'hres, ha pennharoz an Odysseia eo zoken. En Ilias e tiskouezer ar perzh a gemeras e Brezel Troia e-pad brouez Akilles. Ur wezh echu ar brezel e klaskas distreiñ d'e enezenn, met kantren a reas e-pad dek vloaz a-hed aodoù ar Mor Kreizdouar tra ma oa e wreg Penelope er gêr ouzh e c'hortoz. E veajoù eo a zo kontet en Odysseia paoao klask distreiñ d'ar gêr.
E anv
Ulises a zo e anv latin (Ulixes ervat). Ὀδυσσεύς pe Odysseüs e oa e anv e henc'hresianeg). Kavout a reer ivez ar stummoù Olysseus (Ὀλυσσεύς), Oulixeus (Οὐλιξεύς), Oulixes (Οὐλίξης).
Hervez Homeros e talvez an anv kement ha "mab a boan". Kentoc'h e teufe eus οδηγός: odēgós, "an ambrouger, an diskouezer-hent". Talvezout a ra ivez "poan", pe kentoc'h "an hini a ra poan hag en deus poan". Ha poan en devez alies, poan-spered da vihanañ.
Talvezout a ra war un dro "an hini en deus kasoni" hag "an hini a zo kasoni outañ". Kasoni en deus ouzh an doueed, ha kasoni o deus-int outañ. Dont a ra e anv diwar ar verb "οδυσσάομαι-οδυσσωμαι", a dalv war un dro 'kasaat" ha "bezañ kasaet".
En Ilias
Unan eus Harozed niverus an Ilias eo Odysseüs.
En Odysseia
thumb|right|200px|Odysseüs o kinnig gwin d'ar [[Kiklop|C'hiklop, adoberenn roman diwar un delwenn orin eus dibenn ar marevezh henhellazek, er mirdi Chiaramonti]]
An Odysseia a zanevell distro Odysseüs d'ar gêr, ugent vloaz goude bezañ aet da Vrezel Troia. En deroù ez eo prizonniet war enezenn Kalypso met Athena a ra he mad eus ur veaj graet gant Poseidon en Etiopia da c'hounit asant an doueed all da zistro Odysseüs. Sevel a ra ur radell a gas anezhañ betek enezenn ar Faiakiaiz. Degemer a reont anezhañ ha kontañ a ra dezhe e avanturioù reuzeudik abaoe diwezh Brezel Troia. Kaset gant Faiakiaiz d'e enezenn, ez eo cheñchet en ur c'hlasker-bara kozh gant an doueez Athena. Erru er gêr e lazh holl bleustrerien e bried Penelope a oa o klask he rediañ da eurediñ unan anezhe hag a rae o renkoù en e balez.
Marv Odysseüs
thumb|300px|Amforenn Eleusis, [[Amforenn kendatek eus 650 kent J.-K. o tonet eus mirdi Eleusis. Skeudenn Odysseüs o tallañ Polyfemos gant skoazell e genseurted]]
Hervez an Telegoneia ez eo devet ar bleustrerien varv hag Odysseüs a ra aberzhioù d'an Nimfezed (Ar re a warde groc'h Itaka e lec'h m'en doa kuzhet e deñzor moarvat, s.o. Kan XIII an Odysseia). Mont a ra goude se da Elis, ma wel un den dianav mod all, Poliksenos, a brof dezhañ ur c'hrater prizius. D'ar mare-se ez eus anv eus istorioù Trofonios, Agamedes hag Augeias. Distreiñ a ra Odysseüs da Itaka da lidañ an aberzhioù meneget gant Tiresias e kan XI an Odysseia hag ez a goude da Desprotia. Eno e timez gant ar rouanez Kallidike. Dont a ra ur bugel dezhi, Polipoetes. En em gannañ a ra Odysseüs gant an Desproted a-enep o amezeien. Kemer a ra an doueed perzh er brezel ivez. Kallidike zo lazhet avat ha distreiñ a ra Odysseüs da Itaka.
Deskiñ a reer neuze e oa Kirke o tesevel hec'h-unan ar mab he deus bet gant Odysseüs (Kanoù X-XII an Odysseia), Telegonos (henc'hresianeg Τηλέγονος Têlégonos, « zo ganet pell »), en enezenn Aiaia. Diouzh kuzul an doueez Athena e tiskuilh Kirke anv e dad d'he mab, hag e kas anezhañ d'e glask. Reiñ a ra dezhañ ur goaf buzhudus, savet gant Hefaistos, gant flemm binimus ur rae en e benn. Mont a ra Telegonos kuit gant un nebeud moraerien, met kaset int gant ur barrad-amzer war aodoù Itaka, hep goût dezhe e pelec'h emaint. Eno e laeront chatal Odysseüs evit dastum pourvezioù. Degouezhout a ra Odysseüs hag en em gann a ra a-enep e vab Telegonos, a lazh anezhañ gant e c'hoaf. Deuet eo evel-se da wir diougan Tiresias en Odysseia a lavare e teufe marv Odysseüs eus ar mor (eus ur broud rae e gwirionez). E-keit ha m'emañ an haroz war e dremenvan e anavez Telegonos a gunud abalamour d'eo fazi. Degas a ra neuze e gorf gant Penelope hag e vab all Telemac'hos en Enez-Aiaia, ma tev Kirke korf Odysseüs ha ma laka ar re all da vezañ divarvel.
Hervez skrivagnerien an Henamzer e verke marv Odysseüs diwezh oadvezh an harozed.
Parisina Malatesta
Parisina Malatesta a veze graet eus Laura Malatesta, (1404-Ferrara, 21 a viz Mae 1425), a oa merc'h da Andrea Malatesta, aotrou Cesena , ha d'e eil pried Lucrezia Ordelaffi. Parisina a oa nevez-c'hanet pa voe kontammet he mamm gant he zad Cecco Ordelaffi ha kreskiñ a reas e lez he eontr Carlo Malatesta e Rimini.
Dimeziñ
Dimeziñ a reas pa oa 10 vloaz e Ravenna e 1414, da Niccolò III d'Este, markiz Ferrara, intañv abaoe meur a vloaz goude marv e wreg kentañ, Gigliola da Carrara.
Degouezhout a reas e Ferrara a-greiz ma oa ar vosenn oc'h ober he reuz. O chom edo e tour ar Rigobello, dindan al levraoueg, hag ober a reas war-dro adkempenn he lojeriz. O chom e voe Parisina ivez en Delizia di Consandolo, savet gant Nicholò.
E 1424 e reas ur veaj da vont da welout he zud. Ambrouget e oa, hervez c'hoant an dug, gant Ugo d'Este, mab da Nicholò, hag e serc'h Stella de 'Tolomei. Degouezhet e Ravenna e c'hallas an daou yaouank ober gwelloc'h anaoudegezh an eil gant egile ha mont pelloc'h en o darempred. Kenderc'hel a rejont d'en em welout e kuzh goude an distro da Ferrara: en em gavout a raent en delizie di Belfiore, Fossadalbero e Quartesana.
Hervez testenioù all e oa aet, da dec'hel rak ar vosenn a rae he reuz e 1423, da repuiñ da kastell Fossadalbero gant he mab-kaer hag eno e krogas o darempred. Ur vatezh karget d'o eveshaat a roas da c'houzout d'an ozhac'h. Hennezh a heulias an daou bichon, a ziskoachas anezho en o neizh, hag a graouias anezho e kelligoù ar c'hastell, hag enne e voent dibennet o-daou.
Bugale
Tri bugel he doe gant he fried, div verc'h gevell hag ur mab :
Orged
Orgediñ a reas ouzh Ugo d'Este, mab bastard he fried, tapet e voe, bac'het ha dibennet.
Arzoù ha lennegezh
Awenet ez eus bet meur a arzour gant an istor skrijus :
Kalyke (loarenn)
Kalyke (eus ar gresianeg Καλύκη) a zo ul loarenn gilgradek direizh Yaou. Gant ur strollad a steredonourien eus Skol Veur Hawaï e voe dizoloet e 2000. Hi a berc'henn da strollad Pasiphae, ur strollad a loarennoù a gelc'htro etre 22,8 milion km ha 24.1 milion km gant ur stouadur etre 144.5° ha 158.3°.
Tennañ a ra hec'h anv eus Kalyke, unan eus serc'hed Zeus.
Zaraitzu
Zaraitzu zo un anv-lec'h euskarek eus Nafarroa.
Eridanos
Eridanos (Eridanus e latin)
Eridanus zo
Eridano zo un anv a vez roet d'ar baotred en Italia.
Éridan, anv kentañ an departamant gall Pô en Italia.
Paul Féval
Paul Féval, Paol Feval e brezhoneg, a oa ur skrivagner breizhat ganet e Roazhon d'an 29 a viz Gwengolo 1816 ha marvet d'ar 7 a viz Meurzh 1887 e Pariz. Un oberour brudet e oa en e amzer, bet savet gantañ tremen daou c'hant levr, kalz romantoù poblek, un darn vras anezho bet embannet a-bennaoù e kelaouennoù ar c'houlz-se. Bet en deus brud vras hag eñ bev pa voe ken brudet hag Alexandre Dumas. Eñ eo en deus skrivet ar romant Le Bossu a zo bet savet meur a film diwarnañ.
Diwar-benn Breizh en deus skrivet ivez. Ne blijas ket tamm ebet Reveulzi 1848 dezhañ. Roueelour e oa.
Ailuridae
Ailuridae zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged.
Savet eo bet a-ratozh evit ar panda ruz a oa bet renket da gentañ er c'herentiad Procyonidae (hini ar rakoun) gant al loenoniour Cuvier e 1825.
Skoñs
Brudet int evit o sistem emzifenn : strinkañ a c'hellont un dourenn flaerius pa gav dezho emaint en dañjer.
Herostratos
Herostratos (Ηρόστρατος) e henc'hresianeg) a lakeas an tan en Artemision Efesa, unan eus Seizh Marzh ar Bed d'an 21 a viz Gouhere eus ar bloaz 356 a-raok JK, an deiz en-eeun ma oa ganet Aleksandr Veur.
Crozet
Crozet zo un anv-lec'h gallek.
Ugo d'Este
Ugo d'Este (1405 - Ferrara, 21 a viz Mae 1425), anavezet ivez evel Ugo Aldobrandino, a oa mab da Nikolaz III d'Este ha d'e serc'h Stella de' Tolomei.
Bugaleaj
E vreudeur all e oa:
Evel mab henañ e oa da ren war-lerc'h e dad, evitañ da vezañ mab bastard, hag ur vuhez a ebatoù diroll hag a zispignoù bras an hini a gase, e-skoaz e vreudeur yaouankoc'h.
Pa ne oa ket dimezet e dad d'e vamm e voe yen a-walc'h ouzh e lezvamm nevez, eil pried e dad, Parisina Malatesta, da gentañ -penn, a oa tost a oad gantañ. Etre an ozhac'h hag e wreg Parisina avat, dimezet e Ravenna e 1414, e oa 20 vloaz memes tra.
14 Meurzh
Marvioù
thumb|150px|Alain Bashung e 2008
Ugo d'Este
Darempred marvus
E 1424 e voe gourc'hemennet dezhañ gant e dad ambroug e lezvamm e-kerzh ur veaj e krogas o darempred avoultr, a gendalc'has goude o distro da Ferrara.
Fallout a raent en em gavout sioul en delizie di Belfiore, Fossadalbero e Quartesana.
Hervez tud all e krogas an avoultriezh en un doare all. E 1423 p'edo ar vosenn oc'h ober he reuz e repuas Parisina e castello di Fossadalbero e kompagnunezh he lezvab hag er c'hastell bihan e savas karantez etrezo.
Morte
Ur vatezh a eas da gontañ da Nikolaz petra a c'hoarveze e-kuzh outañ, ma spias ouzh an amourouzien, m'o zapas a-greiz ober, ha m'o bac'has en ur c'hastell ma voent kondaonet ha dibennet.
War-lerc'h marv Ugo e voe e vreur Leonello d'Este, mab da Stella ivez, a voe anvet da hêr e dad.
1999
Diwar-benn bloavezh 1999 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1999
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1999
Bazaine
Bazaine zo un anv-tiegezh gallek.
Anaout a reer meur a C'hall brudet en anv-se:
Falstamallidigezh Apelles (Botticelli)
Falstamallidigezh Apelles (La Calunnia di Apelle en italianeg) zo un daolenn graet gant al livour italian Sandro Botticelli war-dro 1494-1495, hag a voe awenet gant Apelles, livour hellazat meur ar IVvet kantvet kent JK. Emañ an oberenn war ziskouez e Mirdi an Ofisoù e Firenze.
Istor
Savet eo bet an oberenn evit Antonio Segni. Dont a ra danvez al livadur eus un oberenn brudet gant an arzour hellazat Apelles, deskrivet gant Lukian Samosata e Pedervet Levrenn an eizh a ya d'ober an holl oberenn gantañ a zo deuet betek ennomp. Graet e voe e daolenn gant Apelles abalamour ma voe falstamallet gant un enebour anvet Antifilos, dirak ar roue hegredik Ptolemaios Iañ Sôter a rene neuze en Egipt. Lavarout a reas edo Apelles o kemer perzh en un irienn. Goude da Apelles prouiñ e oa digablus e savas an daolenn-se gant ar gonnar hag an droug ouzh e enebour.
Botticelli hag Apelles
Dedennet e oa Botticelli gant al livour hellazat, hag an taolennoù savet gantañ hag a zo aet da goll, an holl anezho. Ur skouer a gement-se eo ar Gwener o tiflukañ eus an dour, danvez meret gant kalzik a livourien e marevezh an Azginivelezh. Adkavout a reomp Gwener amañ en tu kleiz pellañ d'an daolenn, o c'houlenn barn an neñv gant he biz er vann.
<!-- Le peintre de la Renaissance en vient donc à conter un épisode supposé de la vie d'Apelle, l’histoire d’un rejet de la part de ses pairs. Il est fortement probable que le message qu'il voulut donner s'adressait à ses contemporains, et s'appliquait à son époque.
Détail des personnages en retraitIllustrant cette dureté, la Vénus a perdu ses formes et belles rondeurs dont Sandro l'avait dotée lors de sa naissance. Cette évolution, peut-être indépendante du reste du tableau, est vraisemblablement le résultat de l’influence de Savonarole sur le peintre, qui alla jusque mettre au pilori certaines peintures de sa période précédente pour mieux se mettre en accord avec ses nouveaux crédos. Ces évènements sont décrits dans l’article dénommé théocratie à Florence. En e arnodskrid Slander', e skrivas Lucian diwar-benn al livadur kozh-se:
"On the right sits a man with long ears almost of the Midas pattern, stretching out a hand to Slander, who is still some way off, but coming. About him are two females whom I take for Ignorance and Assumption. Slander, approaching from the left, is an extraordinarily beautiful woman, but with a heated, excitable air that suggests delusion and impulsiveness; in her left hand is a lighted torch, and with her right she is haling a youth by the hair; he holds up hands to heaven and calls the Gods to witness his innocence. Showing Slander the way is a man with piercing eyes, but pale, deformed, and shrunken as from long illness; one may easily guess him to be Envy. Two female attendants encourage Slander, acting as tire-women, and adding touches to her beauty; according to the cicerone, one of these is Malice, and the other Deceit. Following behind in mourning guise, black-robed and with torn hair, comes (I think he named her) Repentance. She looks tearfully behind her, awaiting shame-faced the approach of Truth. That was how Apelles translated his peril into paint.1"Troidigezh deskrivadenn Lucian this lost work by the classical artist had been widely translated in Botticelli's time.
In his painting, Botticelli kept the scenic structure of the composition of the figures to Lucian's description, and created a lavishly decorated architectural backdrop for them.
An innocent man is dragged before the kings throne by the personifications of Calumny, Malice, Fraud and Envy. They are followed to one side by Remorse as an old woman, turning to face the naked Truth, who is pointing towards heaven. The nakedness of Truth places her in a relationship with the innocent youth, whose folded hands are also an appeal to a higher power. -->
Morc'hed zo ur vaouez kozh, o sellout eeun ouzh Gwirionez en he noazh. Diazezet eo ar wirionez war skeudenn glasel Afrodite Knidos kenkoulz evel war ar Gwenered livet gantañ.
Tessenderlo
Tessenderlo (e limbourgeg: Loei) a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Limbourg.
825
Diwar-benn bloavezh 825 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 825
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 825
Teiz
Teiz a oa ur gumun e Breizh e kanton Sine e departamant ar Mor-Bihan. Bodet e voe gant Noaloù d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Teiz-Noaloù.
Wachoeg
Ur yezh hokanek eus skourr ar yezhoù wachoek eo ar wachoeg (washo(e)) komzet gant tro-dro da 10 (diwar 1.500 den en holl) etre Kalifornia ha Nevada er Stadoù-Unanet (1998).
Ur yezh ganti ur sistem deiktelezh heverk an hini eo.
Ur yezh damvarv an hini eo.
Steglitz
thumb|200px|Lec'hiadur ar c'harter enarondisamant Steglitz a zo ur c'harter eus Berlin. Ul lodenn eus arondisamant Steglitz-Zehlendorf eo. Betek adreizhadenn 2001 e oa ur bastell-vro, enni ar c'harterioù da heul : Lankwitz, Lichterfelde ha Steglitz. Da vare rann Berlin e oa diouzh tu ar c'hornôg. Kendeuzet eo bet gant pastell-vro Zehlendorf a-benn sevel un arondisamant.
Mariasun Landa
Mariasun Landa, ganet en Errenteria (Gipuzkoa) d'ar bemp a viz Even 1949, zo ur skrivagnerez euskarek evit ar vugale hag ar grennarded. Gant Bernardo Atxaga eo ar skrivagnerez euskarat a zo bet troet hec'h oberennoù ar muiañ. Kelennet he deus er c'hentañ derez hag er c'hentelioù-noz. Kelenn a ra bremañ e Skol-Veur Euskadi e Donostia.
Ar skrivagnerez
Un aotreegezh prederouriezh he deus tapet e skol-veur c'hall ar Sorbonne, e Pariz, e 1973. E 1982 e oa bet embannet he levr kentañ, ha tapet ganti ar priz Xabier de Lizardi. Prizioù all he deus bet: Euskadi (1991), Antonio María Labaien (2002), ha White Ravens (2002), gant Elefante txori-bihotza (2001).
En 2003 eo bet loreet he levr Krokodiloa ohe azpian (Ur c'hrokodil dindan ar gwele), skeudennet gant Arnal Ballester, gant ar Premio Nacional de Literatura Infantil y Juvenil, roet gant Ministrerezh ar Sevenadur spagnol. Kentañ tro e oa da loreiñ ul levr euskarek. Troet eo bet hec'h oberennoù en un daouzek yezh bennak, hag en holl yezhoù ar stad spagnol.
Abaoe 2007 eeo ezel eus Jakiunde.
He levrioù euskarek (ha brezhonek)
Sed amañ roll hec'h oberennoù
E brezhoneg
Daou levr zo bet lakaet e brezhoneg gant Gwenael Emelyanoff hag embannet gant An Here. Tri levr all zo bet troet gant Mark Kerrain:
E galizeg
E Galiza ez eus bet embannet pemp eus he levrioù gant Editorial Galaxia: Irma hag A tenda da Pepa, Un crocodilo debaixo da cama, ha Chan, a pantasma.
E spagnoleg
Troet eo bet tost an holl levrioù euskarek. Hag ouzhpenn:
E galleg
N'eus bet embannet nemet daou levr e galleg, e Suis. Ne seblant ket embannerien Pariz bout troet gant he labour, evel gant al lennegezh nannsaoznek alies, ha gant skrivagnerien euskarek nebeutoc'h c'hoazh.
Gewissae
Ar Gewissae a oa ur strollad meuriadoù saoz eus rannvro an Tavoez uhel. Diazezañ a rejont rouantelezh Wessex. O anv a dalvez "Ar re a c'heller kaout fiziañs enno".
Cabo Touriñán
thumb| Tour-tan Cabo Touriñán thumb|right|220px Cabo Touriñán zo ur beg-douar, war aod ar Meurvor Atlantel, e Muxía, e proviñs A Coruña, e Galiza, hag al lec'h eus Spagn ar muiañ er c'hornôg. Un tour-tan zo eno.
XIIvet kantved
|  |
../.. | |  |  kantved |  |  | ../..
Bloavezhioù 1100 | Bloavezhioù 1110 | Bloavezhioù 1120 | Bloavezhioù 1130 | Bloavezhioù 1140
Bloavezhioù 1150 | Bloavezhioù 1160 | Bloavezhioù 1170 | Bloavezhioù 1180 | Bloavezhioù 1190
Krennamzer Uhelañ a vez graet eus ar maread-mañ en Istor Europa.
Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù
Roll ijinadennoù an kantved
Conepatus
Conepatus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.
Spesadoù
4 spesad skoñsed amerikan zo er genad-mañ:
Proserpina
Proserpina zo anv un doueez roman, hini ar c'houlzoù-bloaz, ha rouanez an Ifernioù. He far a oa e sevenadur Hellaz kozh, Persefone hec'h anv. Brudet eo ar mojennoù ma oa bet skrapet digant he mamm, Keres (pe Demeter en Hellaz), gant an doue Pluto (pe Hades).
Arz
Livet eo bet he skrapadenn gant meur a arzour, evel Rembrandt, pe kizellet evel gant Bernini.
Zsuzsa Polgár
thumb|Zsuzsa Polgár
Zsuzsa Polgár (Susan Polgar), ganet d'an 19 a viz Ebrel 1969 e Budapest, zo mestrc'hoarierez echedoù hungarat o vevañ e SUA.
Kampionez e kampionad ar maouezi eo bet adalek 1996 betek 1999.
Mestr Meur Etretrebroadel eo.
Kazetennourez echedoù
Skrivañ a ra e Chess Life, Chess Life 4 Kids, ChessCafe, Chess Horizons, Georgia Chess, Chessville, Empire Chess, School Mates, h.a.
Yezhoù
Hungareg eo he yezh-vamm. Komz a ra ivez alamaneg, esperanteg, hebraeg,rusianeg, saozneg ha spagnoleg.
Regina (Saskatchewan)
kreiz|thumbnail|250px|Ti gouarnamant proviñs [[Saskatchewan e Regina]] Regina eo anv kêr-benn proviñs Saskatchewan, e Kanada.
Crémarest
Crémarest a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Charlottenburg
thumb|300px|Lec'hiadur ar c'harter en arondisamant thumb|right|350px| [[Kastell Charlottenburg]] Charlottenburg a zo ur c'harter eus Berlin, en arondisamant Charlottenburg-Wilmersdorf. Brudet eo abalamour da Kastell Charlottenburg a zo ennañ. 300 vloaz kêr Charlottenburg a zo bet lidet e 2005.
Banzai
Banzai zo ur ger japanek
Kerien (disheñvelout)
Meur a lec'h zo anvet Kerien e Breizh:
Charlottenburg
Charlottenburg a oa unan eus ar seizh kêr distag a voe kendeuzet e Berlin Vras (Groß-Berlin), ha neuze e teuas da vezañ unan eus pastelloù-bro ar gêr-se. Er marevezh ma oa rannet kêr Berlin edo Charlottenburg en tu kornôk.
Da vare adreizhadenn 2001 e voe kendeuzet Charlottenburg gant pastell-vro Wilmersdorf evit aozañ unan eus 12 karter (bezirk) Berlin.
Tiriad Charlottenburg a zo rannet e tri c'harter : Charlottenburg, Charlottenburg-Nord ha Westend.
Gerdarzh
Savet eo anv Charlottenburg diwar anv ar rouanez Sophia Charlotte (1668-1705).
Gwivarc'h
Gwivarc'h zo un anv-badez brezhonek kozh, kar pe adstumm da Gwiomarc'h, pe Gwiovarc'h, ha deuet da vout un anv-tiegezh brezhonek. Talvezout a ra "dellezek a gaout marc'h", eus ar brezhoneg kozh "gwiv", dellezek, ha "march".
Un anv eus Leon hag eus Kerne-Izel eo, a orin.
Ar Yeuc'h
Ar Yeuc'h zo ur gumun e Bro C'hlazig e kanton Douarnenez, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh.
Serieg
Ur yezh hokanek eus skourr ar yezhoù salinanek-seriek eo ar serieg (seri; cmiique iitom e serieg) komzet gant ar bobl Seri, anezhi un 800 den o chom e div gêriadenn war aodoù stad Sonora e Bro-Vec'hiko (2000).
Periant
Ar periant (eus ar c'hembraeg peiriant, a dalv kement ha "mekanik" hag "ardivink") eo hollad an elfennoù kalvezel a dalvez da geweriañ ar stlennoù e mod pe vod. Pep avead elektronek ha treloc'hel o kenaozañ ur reizhiad stlennegel a ya d'ober ar periantoù. E ragenep ar periant emañ ar meziant.
Salinaneg
Ur yezh hokanek eus skourr ar yezhoù salinanek-seriek eo ar salinaneg (salinan) komzet gwechall (1997) gant un c'hant a dud bennak den e Kalifornia er Stadoù-Unanet.
Div rannyezh ez eus.
Ur yezh varv an hini eo.
Kiliwaeg
Ur yezh hokanek eus skourr ar yezhoù kiliwaek eo ar c'hiliwaeg (kiliwa, kiliwi pe quiligua) komzet gant tro-dro da 24-32 den e Baja California Norte e Mec'hiko (1994).
Ur yezh damvarv an hini eo.
Slobodan Milošević
thumb|Slobodan Milošević. Slobodan Milošević, el lizherenneg serb kirillek Слободан Милошевић, zo ur politikour serb. Bet ganet d'an 20 Eost 1941 e Požarevac, Serbia; marv d'an 11 Meurzh 2006, e Den Haag, Izelvroioù. Anavezet e oa Milošević dindan al lesanv Kiger ar Balkanoù.
E 1995, e sin Milosević, war un dro gant prezidanted Bosnia ha Herzegovina ha Kroatia Emglev Dayton, bet raktreset gant Washington. Gant an emglev-mañ e teuio a-benn Milošević da virout an 49% eus an douaroù aloubet enno un dregantad uhel a Serbed (e-tro 33% well-wazh).
Kenderc'hel a raio Milošević gant e bolitikerezh impalaerel hag e 1999 ez eo tro Albaniz vuzulman da vezañ argaset eus ar gêr e proviñs emren Kosovo. Miliadoù a Albaniz-Kosoviz a voe argaset da neuze. Tud varv e-leizh a voe ha gwallgaset e voe gwirioù Mab-den adarre. A-benn ar fin e tivizo an OTAN ersaviñ ha lakaat ar gwask war Beograd e-pad pevar miz. D'ar mare-hont en doa graet e soñj Lez-varn Etrebroadel evit an Torfedoù en Ez-Yougoslavia barnañ anezhañ ha tamall dezhañ bezañ sevenet ur gouennlazh ha gwalldaolioù a-enep da wirioù Mab-den. Daoust da sez an OTAN e chomo peg Milošević ouzh ar galloud. Lakaat a raio cheñch ar vonreizh evit gallout chom prezidant pelloc'h.
Bloaz war-lerc'h, d'ar a viz Here 2000, e koll Milošević dilennadeg prezidant Serbia. Nac'hañ a ra degemer an disoc'hoù ha lakaat a ra al Lez-varn Vonreizhel da nullañ an dilennadeg. Kregiñ a ra emsavadeg ar Serbed a-enep d'an nulladenn-se an deiz war-lerc'h ha taget ha distrujet eo Parlamant Serbia gant ar Bobl. Ur wech digadoriet Milošević en em gav ar galloud da c'hortoz etre daouarn Vojislav Kostunica. Goude bezañ marc'hatet skoazelloù etrebroadel e vo degaset Milošević d'al Lez-varn Etrebroadel eizh miz goude bezañ bet lakaet er-maez eus ar galloud. Evel-se e teuio a-benn Serbia da gaout skoazelloù ha da wellaat he skeudenn war an dachenn etrebroadel. D'an 29 a viz Mezhven 2001 eo toullbac'het Milošević e bac'h Den Haag, kêr m'emañ da vezañ barnet evit gouennlazh. Mervel a ra a-raok fin e brosez d'an 12 Meurzh 2006.
Hainaut (proviñs)
Proviñs Hainaut (Hainaut e galleg, Henegouwen e nederlandeg) zo unan eus proviñsoù Belgia, e kornôg Wallonia. Bevennoù he deus gant proviñsoù Kornôg-Flandrez, Reter-Flandrez ha Brabant Flandrez (Flandrez), Brabant Wallonia ha Namur (Wallonia), ha gant departamant an Nord (Frañs). En em astenn a ra war 3 800 km² hag 1 283 200 a dud a oa o chom enni e 2004. Mons eo kêr-benn ar broviñs.
Evit an istor, sellit ouzh Kontelezh Hainaut.
Skoñs Patagonia
Skoñs Patagonia (Conepatus humboldtii) a zo ur bronneg hag a vev e Suamerika (Chile hag Arc'hantina).
Po
thumb|300px|Ar Po e [[Torino]] 250px|right|Red ar Po Ar Po (Padus en latin) zo ur stêr hag a dreuz hanternoz Italia, an hini hirañ er vro gant 670 km. Eieniñ a ra e Piemonte, treuziñ kêr Torino, ha degouezhout e Mor Adria.
Proserpine
Proserpine zo anv ur gêr vihan en Aostralia, e stad Queensland, war ar Bruce Highway. 4 500 a dud zo o chom eno, ha bevañ a reont diwar ar sukr dreist-holl, hag an douristed un tamm, rak ne vez ket pleustret nemeur ar gêrig gant an diavaezidi.
An anv
E 1880 e voe lakaet an anv-se d'ar gêr gant an annezidi, diwar an anv latin Proserpina, a zo anv an doueez hellazat Persefone.
Hypermnestra
Hypermnestra zo anv div vaouez e mojennoù Hellaz kozh:
Kokopaeg
Ur yezh hokanek eus skourr ar yezhoù Delta Kalifornia eo ar c'hokopaeg (cocopa, cocopá, cocopah, cucupá, cucapá, kwikapá pe kikimá) komzet gant tro-dro da 350 den en holl e Baja California e Mec'hiko (200 den e 1998) hag en Arizona er Stadoù-Unanet (150 den e 1994).
Kotchimieg
Ur yezh hokanek eus skourr ar yezhoù kotchimiek eo ar c'hotchimieg (cochimí) komzet gwechall e Baja California Norte e Mec'hiko.
Ur yezh varv an hini eo.
Serafín Martínez
Serafín Martínez Acevedo a zo ur marc'hhouarner eus Galiza ganet d'ar 14 a viz C'hwevrer 1984 en O Rosal (Proviñs Pontevedra). Dindan roched Xacobeo-Galicia e red abaoe 2007, ar bloavezh ma teuas da vezañ marc'hhouarner a-vicher.
Stêr Zaraitzu
Ar stêr Zaraitzu (pe Salazar e spagnoleg) zo ur stêr 34 km hed a ziskenn eus Pireneoù Nafarroa, hag a red dre Traonienn Zaraitzu hag a zo un adstêr d'an Irati‎.
C'hoarvezout a ra Stêr Zaraitzu eus kember an div stêr Anduña ha Zatoia er c'hreisteiz da Otsagabia. Berr eo he red, strizh he naoz, maget gant ar glaveier hag an erc'h.. Hec'h adstêrioù : Zaldaña ha Jabrós.
Tremen a ra dre Ezkaroze, Orontze, Espartza-Zaraitzu, Ibiltzieta, Sartze, Gorza, Galoze ( hag Uskartze), Ustés, Nabaskoze, Foz Arbaiun, ur seurt cañon en ardremez Nabaskoze, ha Foz Irunberri e-kichenik Irunberri.
Dluzheta a vez graet enni.
Skirioù-Masen
Skirioù-Masen a zo ur gumun eus Kanton Moñforzh e departamant Il-ha-Gwilen.
Gerdarzh
Diwar anv Sant Masen, sant galian eus Poatev, ma'z eo ar memes sant evel hini Saint-Maixent-l'École.
Igor Antón
Igor Antón, ganet d'an 2 a viz Meurzh 1983 e Galdakao (Bizkaia, Euskal Herria), zo ur marc'hhouarner euskarat. Stummet eo bet en e vro gant skipailh Orbea-Olarra a-raok dont da vezañ marc'hhouarner a-vicher evit skipailh Euskaltel-Euskadi. Antón, a vez lesanvet Fuji, en deus gounezet tennadoù menezek war hentoù Tro Spagn (2006, 2010), Tro Romandie (2007, 2010), Tro Suis (2008) ha Tro Kastilha ha León (2010).
Skoñs kein gwenn
Ar skoñs kein gwenn (Conepatus leuconotus) a zo ur bronneg hag a vev e Kreiz ha Norzhamerika.
Yann Seitek
Un dudenn istorioù fent eo Yann Seitek, anavezet evel an den a laka triwec'h d'ober naontek.
Koumiaieg
Ur yezh hokanek eus skourr ar yezhoù Delta Kalifornia eo ar c'houmiaieg (kumiai, diegueño, (t)ipái, cochimí, kamia(i), quemayá, comeya, kumeyaai, ki-miai, campo, ko'al, ku'ahl pe kw'aal) komzet gant tro-dro da 295 den en holl e Baja California e Mec'hiko (220 den e 1991) hag e su Kalifornia er Stadoù-Unanet (75 den e 1994).
Inizi Crozet
Inizi Crozet zo un enezeg e Meurvor Indez, perc'hennet gant Bro-C'hall. Bez' ez int unan eus pemp distrig Tiriad Douaroù Aostral hag Antarktikel Frañs. Dizoloet e oant bet er bloaz 1772 gant Nicolas Thomas Marion-Dufresne. E eilkabiten, Julien Crozet, ur Breton ganet e Porzh-Loeiz, eo a zouaras evit kemer an inizi en anv roue Bro-C'hall, setu perak e voe anvet Enez ar Berc'hennidigezh (Île de la Possession) an enez-se. James Cook eo a roas diwezhatoc'h an anv "Crozet" d'an inizi-se.
Mickaël Buzaré
Mickaël Buzaré a oa ur c'hoarier mell-droad breizhat ganet d'an 30 a viz Even 1976 e Lesneven. Dibabet e voe teir gwech gant skipailh Breizh.
Inizi Crozet
Pemp enezenn zo:
(1) Stroll div enezenn (Grande Île ha Petite Île) hag 20 karreg bennak.
Surzhur
Surzhur a zo ur gumun eus Breizh e kanton Sine e departamant ar Mor-Bihan.
Anv
Gerdarzh
Ardamezioù
En argant e sourin en gul karget gant teir lilienn liorzh en argant deliaouet en geot, heuliet gant div brizhenn erminig en sabel; e gab kommek en glazur karget gant teir c'hregilhenn en aour
Brezel-bed kentañ
Zandvoorde (Zonnebeke)
Zandvoorde en izelvroeg, Zanvôorde e flandrezeg kornôgel, a zo ur rann-gumun e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Ur gumun e oa gwechall; gant lezenn 1977 eo bet lakaet e kumun Zonnebeke.
Istor
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Ul lodenn vat ag ar soudarded bet douaret enni a zo chomet dianav. Savet e voe goude arsav-brezel Du 1918 hag implijet e voe da strollañ korfoù soudarded deut eus beredoù bihan tro-dro.
Eva
Eva zo un anv-badez brezhonek, alamanek, spagnolek ha tchekek.
Tud
thumb|Eva Herzigova thumb|left|Eva Longoria thumb|Eva Mendes thumb|left|Eva Green
Ouzhpenn da se
Bez ez eo ivez :
Hypermnestra (merc'h Danaos)
Hypermnestra (henc'hresianeg : Ὑπερμνήστρα) a oa merc'h henañ Danaos, roue kêr Argos. Pa voe roet urzh gant o zad d'e verc'hed da lazhañ o gwazed e-pad o nozvezh eured e voe an hini nemeti o leuskel he fried Lynkeüs e buhez, dre garantez outañ, ha dre ma n'en doa ket boulc'het he gwerc'hded. E sikour a reas-hi da dec'hel. Ken kounnaret e voe he zad Danaos ma he c'hasas dirak barnerien kêr, met ar re-se a zisklerias e oa digablus. Diwezhatoc'h, goude kaset an dorzh d'ar gêr gant Lynkeüs a lazhas e nav c'hoar-gaer ha daou-ugent, hag e dad-kaer evel-just ivez, e renas Hypermnestra en Argos, hag ur mab o doe, Abas.
Ratel
Ar ratel (Mellivora capensis) zo ur bronneg eus kerentiad ar mustelideged a vev en Afrika hag e mervent Azia. Ar spesad nemetañ eo er genad Mellivora hag en iskerentiad Mellivorinae.
Doareoù pennañ
Ar ratel zo ur c'higdebrer bihan 75 cm e gorf, gant ul lost 35 cm. Pouezañ a ra ar pared war-dro 11 kg ha skañvoc'h eo ar parezed. Du eo e vlevenn war e gof, e bavioù, e lost ha lodenn draoñ e benn. Gwenn-gris eo war e gein. E skilfoù a c'hell bezañ 4 cm. Ar ratel a c'hell bevañ 26 bloaz en ur gwarezva ha moarvat nebeutoc'h en natur.
Annez
Er rannvroioù damsec'h e kaver ar ratel dreist-holl. Ne vev nag en dezerzhioù nag er c'hoadegoù trovanel. Ar pared o deus un dachennad 545 km². Hini ar parezed zo bihanoc'h (war-dro 100 km²) met gallout a ra tizhout 140 km² pa vezont o tesevel o c'helin.
Emzalc'h
Un hollzebrer eo ar ratel. Debriñ a ra stlejviled (naered binimus en o zouez), laou-koad, buzhug ha kruged a dap dindan an douar gant e skilfoù hir. Gallout a ra chaseal preizhoù brasoc'h evel hoc'hed-dreinek, gedon pe zoken gnoued pe antiloped. Difenn a raio e breizh gant kalon, zoken ouzh ar c'higdebrerien bras evel al leoned pe ar panterenned.
Gwarezva
Gwarezet eo en Israel hag en India met en arvar emañ e broioù 'zo evel e Nijer.
Liammoù diavaez
Ar ratel war Animaldiversity Web
Skoñs roudennek
Ar skoñs roudennek (Mephitis mephitis) a zo ur bronneg hag a vev e Norzhamerika.
Hypermnestre
Hypermnestre zo un anv-plac'h gallek, Hipermnestra e brezhoneg, diwar un anv gregach.
Meur a oberenn zo bet savet e galleg en anv-se en XVIIIvet kantved.
Kensonenn gweuz-dent dre dostaat
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn gweuz-dent dre dostaat mouezhiet treuzskrivet [ʋ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 150.
Mouezhiet e vez ar c'hensonennoù dre dostaat atav hep par divouezh ebet.
Skagerrak
thumb|right|250px|Kattegat ha Skagerrak. Ar Skagerrak zo un doare pleg-mor etre kreisteiz Norvegia, aod kornôg Sveden ha hanternoz ledenez Jylland (Danmark). Liammañ a ra ar c’h-Kattegat ouzh Mor an Hanternoz.
En em astenn a ra war-hed 32 000 km² pe war-dro, gant 240 km hed ha 130–145 km led. 210 metr eo e zonder well-wazh ha mont a ra betek 700 m dirak aodoù Norvegia.
Dre ar Skagerrak e tremen bigi e-leizh, da vont eus Mor an Hanternoz d’ar c’h-Kattegat ha pelloc’h d'ar Mor Baltel. Unan eus an daou dremen nemetañ ez eo etre an daou vor-se, gant Kanol Kiel a dreuz hanternoz Alamagn.
Dont a ra an anv eus Skagen, ur gêr e hanternoz Danmark, hag eus ar ger nederlandek rak, a dalvez strizh-mor, raz (evel en hor Beg ar Raz).
Steredenn Teegarden
Da 0.43±0.13 arcsec hepken e voe muzuliet he faralaks da gentañ, ar pezh en-dije he lakaet da 7.50 bloavezh-goulou diouzh an Douar. Zoken d'an amzer-se e lakaas he sked bihan tre an dud da grediñ e oa ur fazi er vuzuliadenn.Selladegoù nevezoc'h o-deus gwirekaet an dra se adalek.
Gwelet ivez
Roll ar stered tostañ
Liammoù diavaez
Steredenn Teegarden war Solstation.com
Galeleg
Ur yezh papouek eus isskourr ar yezhoù norzh halmahereg eo ar galeleg (galela) komzet gant tro-dro da 79 000 den (1990) e Maluku (Indonezia).
Paieg
Ur yezh hokanek eus skourr ar yezhoù paiek eo ar Paieg (paipai pe akwa'ala) komzet gant tro-dro da 300 den e Baja California Norte e Mec'hiko (1990).
Kerglof
Kerglof a zo ur gumun eus Bro-Gerne (Poc'hêr) e kanton Karaez, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh.
Galeleg
Peder rannyezh a zo:
826
Diwar-benn bloavezh 826 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 826
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 826
Fortaleza
Dont a ra hec'h anv (Fortaleza a dalv kement ha kreñvlec'h) eus ar Forte Schoonenborch savet gant Izelvroiz pa oant o terc'hel ar vro e 1649.
Albertus Pictor
Albertus Pictor (Alberzh al Livour), ganet war-dro 1440 ha marvet war-dro 1507, anvet ivez Albert Pictor, Albert Målare, pe Albrekt Pärlstickare a oa ul livour svedat a labouras da livañ mogerioù en ilizoù e vro e dibenn ar Grennamzer.
Albertus Immenhusen e oa e anv, diwar anv ar gêr alaman e Hessen a oa ginidik anezhi. Kentañ meneg anezhañ en dihelloù a voe e 1465, pa voe degemeret evel bourc'hiz en Arboga. Eizh vloaz goude ez eas da Stockholm, hag eno e kemeras stal-labour ul livour all, Johan Målare, e Gamla stan, a oa intañvezet e wreg, ma timezas Albertus dezhi.
Westvleteren (Vleteren)
left|thumb|150px|Un atant e Westvleteren Westvleteren en izelvroeg, Westvletern e flandrezeg kornôgel, a zo ur rann-gumun e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Ur gumun e oa gwechall; gant lezenn 1977 eo bet lakaet e kumun nevez Vleteren.
Albertus Pictor
Evit e livadurioù ne chom nemet un 30 murlivadur en ilizoù e kornad Mälaren, ha 10 anezho sinet gantañ.
Levezon
Gant e livadur eus an Ankou o c'hoari echedoù eo bet awenet Ingmar Bergman da aozañ ur pennad eus e film Det sjunde inseglet (Ar seizhvet siell) e 1957, pa stag ur marc'heg da c'hoari gant an Ankou. Albertus Pictor e-unan a weler o livañ ur vogerenn en iliz hag oc'h ober kaoz gant skoedour ar marc'heg.
Westvleteren (Vleteren)
Armerzh
E Westvleteren e vez bervet ar bïeroù Westvleteren en abati Sint-Sixtus.
Beselare
Beselare en izelvroeg, Beseloare e flandrezeg kornôgel, a zo ur rann-gumun e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Ur gumun e oa gwechall; gant lezenn 1977 eo bet lakaet e kumun Zonnebeke.
Westvleteren (Vleteren)
Brezel-bed kentañ
Englyn
Un englyn (englynion el liester) zo ur varzhoneg verr e kembraeg hag e kerneveureg savet diwar reolennoù an doare-gwerzaouiñ anvet cynghanedd.
Westvleteren (Vleteren)
Bezioù milourel
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Krouet eo bet e miz Gouere 1917 hag implijet betek penn-kentañ 1918. Adimplijet e voe e miz Mae 1940: ouzhpennet ez eus bet 73 bez.
Englyn
Hervez ar reolennoù-se ez eus un niver a silabennoù e pep linenn, ur glotenn hag enklotennoù e lec'hioù resis.
Eizh doare
Eizh doare englynion zo.
Englyn penfyr
Hennezh eo an englyn berr e benn. Teir linenn zo. Dek silabenn el linenn gentañ, seizh en div all hag ur glotenn e penn an teir.
El linenn gentañ, er seizhvet pe eizhvet pe navet silabenn, e kaver ar glotenn a vo e dibenn an div linenn arall. Ouzhpenn-se e klot pedervet silabenn an eil linenn gant diwezhañ silabenn al linenn gentañ.
Englyn milwr
Hennezh eo englyn ar soudard. Teir linenn seizh silabenn gant ur glotenn evite o-zeir.
Englyn unodl union
Anezhañ peder linenn enno dek, c'hwec'h, seizh, ha seizh silabenn.
Sed ur skouer eus an  englyn unodl union:
—Alan Llwyd
Skouerioù
Sed un englyn saoznek gant Robertson Davies.
The Old Journalist
Gras e doare un englyn (diskouezet eo ar cynghanedd).
Brezhoneg
Un nebeud zo bet savet gant Padrig an Habask e brezhoneg, embannet e-barzh al Lanv, ha dastumet el levr Lampreiz e 2020.
Labeg
Ur yezh papouek eus isskourr ar yezhoù norzh halmahereg eo ar labeg (laba pe kedi) komzet gant tro-dro da 2 000 den (1991) e Maluku (Indonezia).
Lemma (yezhoniezh)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen lemma (saoz: lemma, diwar ar henc'hresianeg: λῆμμα) evit komz eus meur a doare gerioù disheñvel o ster resis hervez an dachenn:
Geriadurezh
War tachenn ar c'heriadurezh e talvez an termen lemma evit ober dave d'an termen (ger pe gerioù) lakaet da ditl ur pennad en ur geriadur, holloueziadur... Da skouer, "Lemma (yezhoniezh)" eo al lemma a glota gant ar pennad-mañ. Heñvelster: "Pennger".
Morfologiezh
War tachenn ar vorfologiezh e talvez an termen lemma kement ha stumm diazez ur leksema, oc'h ober dave an termen "leksem" amañ da hollad ar stummoù pe furmoù gante an hevelep ster diazez. Al lemma eo ar stumm dibabet dre voaz evit ober dave d'an holl leksemoù-se, da skouer "kanañ" eo ul lemma e brezhoneg rak talvezout a ra an anvioù-verb e brezhoneg evit ober dave da holl stumooù displeget ur verb, da skouer al leksemoù "kanan", "kan", "kanfomp"... Klotaat ar ra peurliesañ al lemma en degouezhioù-mañ gant ar c'helf ha gallout a reont klotaat ivez gant ar wrizienn, met n'eo ket ret nag an eil nag egile. Heñvelster: "Stumm-meneg'" (saoz. citation form pe canonical form).
Predyezhoniezh
War tachenn ar bredyezhoniezh (saoz. ''pycholinguistics) ec'h eo strisoc'h ster an termen lemma ma talvez kement ha stumm difetis ur ger implijet pa gomzer. Hervez teoriennoù pennañ ar bredyezhoniezh e vez produet ar gomz fazenn ha fazenn ha degouezhout a ra fazenn al lema (eil fazenn) goude m'eo bet dibabet ur "termen" en empenn (fazenn gentañ) met a-raok ma vije bet liammet ouzh ur stumm fonetikel resis, da lâret eo a-raok ma c'hellfe bezañ distaget (trede fazenn ha fazenn diwezhañ). Hervez ar ster strizh-mañ neuze e vefe ul lemma un elfenn difestis ganti ur ster semantikel hag ul liamm gant gerioù all ar frezenn met hep stumm fonetikel resis ebet.
Abhishek Bachchan
Abhishek Bachchan a zo un aktour sinema eus India, ganet d’ar 5 a viz C’hwevrer 1976 e Mumbai. Mab eo da zaou aktour brudet, Amitabh Bachchan ha Jaya Bachchan.
Studioù en deus graet, en India hag en estrenvro. Paouezet en deus gant e studioù evit mont da aktour. Abaoe 2007 eo dimezet gant an aktourez Aishwarya Rai
Dre ma oa mab d’un aktour hollvrudet n’eo ket bet re ziaes da Abishek Bachchan stagañ gant e vicher. C’hoari mat a reas e-barzh Refugee, e film kentañ, e 2000. Goude se e voe kinniget dezhañ c’hoari e meur a film all. Abalamour d’e roll e Yuva e voe garedonet evit ar wech kentañ (Filmfare Award), e 2004.
Mohaveg
Ur yezh hokanek eus skourr yezhoù youmanek ar stêr eo ar mohaveg (mohave pe mohaje) komzet gant tro-dro da 65-85 den entre Kalifornia hag Arizona er Stadoù-Unanet (1994).
Romain Poletti
Romain Poletti a zo ur c'hoarier mell-droad breizhat ganet d'an 3 a viz Gwengolo 1988 e Naoned. En trede rummad e c'hoari evit US Boulogne ha dibabet eo bet pemp gwech gant skipailh Breizh abaoe 2008.
Kaoeg
Ur yezh papouek eus isskourr ar yezhoù norzh halmahereg eo ar c'haoeg (kao) komzet gant tro-dro da 200–400 den (1983) e Maluku (Indonezia).