cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cocha Molina
Gonzalo Arturo Molina Mejía (Valledupar, Cesar, 11 Mezheven 1965), lesanvet "El Cocha", zo un akordeoñser kolombian, brudet er sonerezh vallenato. Er Festival de la Leyenda Vallenata en deus bet gounezet teir gwech,ha bet eo anvet "Rey Vallenato Aficionado" (gwellañ soner amatour), "Rey Vallenato Profesional" (gwellañ soner a vicher) ha "Rey de reyes" (Gwellañ soner dreist an holl).
E dud, César Arturo Molina Gutiérrez hag Estela Mejía o deus bet pemp bugel. Kerent int d'ar sonaozerien Tobías Enrique Pumarejo, Freddy Molina ha Gustavo Gutiérrez Cabello, anavezet e-touez ar sonerien
E c'hoar Luz Stella Molina Mejía a voe skrapet gant ar FARC war un dro gant    Consuelo Araújo Noguera e Gwengolo 2001. Laosket e voe Luz Estella da vont, hogen drouklazhet e voe Consuelo.
E 2016 e timezas Molina da  Yulieth Peraza. ​
Micropsitta
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1831 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
Dont a ra e anv eus ar gerioù henc'hresianek μικρός (bihan e brezhoneg) ha ψιττακός (peroked e brezhoneg).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == C'hwec'h spesad korrberoked a ya d'ober ar genad :
Annezva
O c'havout a reer e Ginea Nevez hag en inizi tost, ugent (20) isspesad dezho en holl.
Enez Saint Thomas
Enez Saint Thomas zo un enezenn en enezeg an Inizi Gwerc'h Stadunanat, er Mor Karib, ha Charlotte Amalie eo ar gêr-benn.
Gant inizi all, Enez Saint John, Saint Croix, ha Water Island ez a d'ober ur gontelezh eus an Inizi Gwerc'h Stadunanat, tiriad ebarzhet e SUA.
E 2000 e oa 51,181 en enezenn, war-dro 47% eus poblañs an tiriad.
Minette
Ar Minette, pe Mineta diwar an anv latin, zo ur stêr e Breizh, e Bro-Zol, 25,1 km hed dezhi, adstêr d'ar C'houenon.
Eieniñ a ra e-kichen La Barberie, etre kumunioù Romagné ha Sant-Jermen-Gougleiz. Kemberiñ a ra er C'houenon e Henwig-ar-C'houenon.
Adstêrioù en deus : gwazhioù Vocadieu, Heurteloup, Frénouse, Greslé, hini al Landes de Saint-Hilaire, ar Gravelle, hini Villée (anvet ivez hini ar Bélinaye), ha re Boulais ha Ritort.
Giuseppe Pitrè
Giuseppi Pitrè hervez skritur ar sikilianeg (Palermo, 22 Kerzu 1841 – idem, 10 Ebrel 1916 ) a oa ur skrivagner, ur mezeg hag un denoniour sikilian. Unan eus boulc'herien Istor ar vezegiezh eo bet, hogen anavezet eo dreist-holl evel ur folklorour, pa voe dastumer pennañ an hengoun sikilian. Etre 1871 ha 1913, ez aozas e bennoberenn Biblioteca delle tradizioni popolari siciliane ("Levraoueg hengounioù poblel Sikilia"), 25 levrenn enni.
Thoré-la-Rochette
Poblañs
War-dro 881 a dud a zo o chom eno e 2016.
Giuseppe Pitrè
Buhez
E Palermo e voe ganet Giuseppe Pitrè en un tiegezh uvel ; gant e vamm hepken e voe desavet, pa oa marvet e dad, ur moarer anezhañ, gant an derzhienn velen en Orleañs Nevez e Louiziana. E deroù ar bloavezhioù 1860 e kemeras perzh en Ergerzhadeg ar Mil da heul Giuseppe Garibaldi evit adunaniñ an Div Sikilia. Da vezeg ez eas goude-se, evit ober war-dro ar beorien hag ar voraerien. Dre ma kleve bemdez istorioù ha kanaouennoù ar vro e krogas d'o dastum ha d'o studiañ. E 1868 ez embannas e oberenn gentañ, ''Sui canti popolari siciliani. Studio critico'' ("Diwar-benn ar c'hanaouennoù poblel sikilian – Studiadenn-varn"). E 1880, a-gevret gant Salvatore Salomone Marino, e krouas ar gelaouenn Archivio per lo studio delle tradizioni popolari, e voe ar rener anezhi betek 1906 ; dre ma oa ar gelaouenn hini bouezusañ he amzer a-fed studiañ ar folklor e kenskrivas G. Pitrè gant gouizieien eus ar bed a-bezh.
Thoré-la-Rochette
Melestradurezh
E 2014 e voe addilennet Thierry Benoist da vaer.
Giuseppe Pitrè
Buhez
Er bloaz 1894 ez embannas ul levr a-zivout an hengoun poblel en Italia, e Toskana pergen. E 1903 e voe anvet da brezidant Akademiezh Roueel ar Skiantoù hag al Lizhiri e Palermo. E 1910 e voe diazezet e Palermo Mirdi an Dudouriezh, ma vodas G. Pitrè kemen traez en devoa dastumet a-hed e enklaskoù. Er memes bloaz e voe goulennet digantañ kelenn an demopsicologia – bredoniezh ar bobl, evel a rae-eñ eus ar folklor – e Skol-veur Palermo.
D'an 30 Kerzu 1914 e voe anvet da senedour, nebeut goude embannadur saoznek e oberennoù e Stadoù-Unanet Amerika.
Mia Khalifa
Mia Khalifa (arabeg: ميا خليفة‎), ganet d'an 10 a viz C'hwevrer 1993, brudet ivez evel Mia Callista, zo ur vaouez eus Liban, brudet er rouedadoù sokial, ur webcam model ha bet eo aktourez pornografek ivez. Aktourez eo bet etre 2014 ha 2015.
Khalifa, ganet e Beirout, a oa aet da vevañ da Stadoù-Unanet Amerika e 2001. Kroget e oa da c'hoari e filmoù pornografek e miz Here 2014. E miz Kerzu e oa pignet betek ar 1añ plas a aktourez hervez al lec'hienn Pornhub. Gwelet fall spontus e oa bet ar choaz micherel-se er Reter Nesañ, dreist-holl goude ur video lec'h ma c'hoarie gant un hijab islamek. Goude tri miz, Khalifa he devoa paouezet gant ar bed pornografek evit mont war-zu ar rouedadoù sokial. Etretant e oa bet torret al liammoù etrezi hag he familh.
Tro-dro Mia Khalifa
E miz Du 2016, ur sinadeg enlinenn a c'houlenne digant ar prezidant stadunanat Donald Trump lakaat Khalifa evel kannadez ar vro en Arabia Saoudat.
Kendall Jenner
Kendall Nicole Jenner, ganet d'an 3 a viz Du 1995, zo un top model ha maouez ar skinwel stadunanat. Kroget eo da vezañ gwelet er skinwel en abadenn war ar chadenn E! anvet Keeping Up with the Kardashians. Jenner a zo ivez un top model a vez lakaet da dalvezout el luskad "the Instagirl era" gant Vogue magazine, pe "Social Media Modeling" gant Harper's Bazaar, dre ma vez choazet ar re model dre internet hag hervez an niver a followers. E miz Ebrel 2017 e oa unan eus ar 15 den brudetañ war Instagram. E 2017 ivez, Jenner a oa deuet da vezañ an top model paeet ar muiañ dre ar bed-holl hervez listenn ar Forbes.
Chémery
Chémery a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.
Casaleone
Casaleone (Casaleòn e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Chémery
Douaroniezh
34,16 km2 eo gorread ar gumun.
Ìosaigh
Ìosaigh (e gouezeleg Skos ; Isay e saozneg) zo unan eus an Inizi gall tostañ e Bro-Skos.
Chémery
Melestradurezh
E 2014 e voe dilennet Françoise Charles da vaerez.
Ìosaigh
Dont a ra anv an enezenn eus an norseg : ise-øy, a dalveze kement hag "Enez ar Skorn".
En e oa meur a zek den o chom en Ìosaigh. Met goude an Highland Clearances ez eas an holl annezidi kuit, ha lezel o flas gant deñved. Aspadennoù eus un nebeud tiez a c'haller gwelet c'hoazh.
Er bloavezhioù 1980 e oa perc'hennet Ìosaigh gant ar c'haner Donovan. Abaoe 2005 emañ, asambles gant Na h-Eileanan Ascrib ha Loch Dhùn Bheagain (Dunvegan), war aod Sgitheanach, en un tolead Natura 2000.
Cincloramphus
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1838 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
Concamarise
Concamarise (Concamarise e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Cincloramphus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == Daouzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Seitek (17) isspesad en holl.
Cerea
Cerea (Zerèa e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Castagnaro
Castagnaro (Castagnàro e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Chekenn
Ur chekenn zo un doare da baeañ dre skrid ur c'hementad a arc'hant o tremen dre ar bankoù. Servij a ra bremañ da gas arc'hant eus an eil kont-bank d'eben. Gwechall e c'halled reiñ ur chekenn d'un den ha hennezh a c'helle kaout an arc'hant merket o vont d'ar bank.
Istor
En e krog istor ar chekennoù.
Km
Un arouez eo km a dalv kement ha kilometr.
KM a zo ur c'hod a c'hall talvezout kement ha :
Joseph Jacobs
Joseph Jacobs (1854–1916) a oa ur gwerinoniour eus Aostralia.
Ganet e oa en Sydney en un tiegezh yuzev. Brudañ a reas kontadennoù saoznek evel Jack and the Beanstalk, Goldilocks and the three bears, The Three Little Pigs, Jack the Giant Killer ha The History of Tom Thumb. Embann a reas dastumadoù kontadennoù: English Fairy Tales e 1890, ha More English Fairy Tales e 1893.
Iona ha Peter Opie
Iona Margaret Balfour Opie (13 Here 1923 – 23 Here 2017) ha Peter Mason Opie (25 Du 1918 – 5 C'hwevrer 1982) a oa ur c'houblad gwerinonourien saoz.
Pussy Cat Pussy Cat
Pussy Cat Pussy Cat zo ur rimadell saoznek brudet, kentañ embannet e 1805 en dastumad Songs for the Nursery, moulet e Londrez. Er Roud Folk Song Index eo niverennet 15094. Skeudennet eo bet ar rouanez alies evel Elesbed Iañ, met Caroline of Brunswick, pried George IV, a zo bet meneget ivez.
Ar gerioù
Hiriv e kaner
An ton zo bet dastumet gant James William Elliott en e National Nursery Rhymes and Nursery Songs (1870).
Er skrid orin e kaned 'what did you there'.
E brezhoneg
Ur rimadell vrezhonek zo savet war ar memes patrom, ma c'hallfed klask pehini eo ar goshañ: Embannet ez eus bet stummoù anezhi
Roll livadurioù gant Paul Gauguin
Setu amañ ur roll diglok eus oberennoù al liver gall Paul Gauguin.
Paul Gauguin (1848–1903) a oa un arzour goudetrivliadelour eus an, liver, kizeller, engraver, prier ha skrivagner. Levezonet en deus an arz modern en hag e zoare da zispakañ ster stag ar sujedoù el livadennoù, dindan levezon ar vevennouriezh, en deus digoret an hent d’ar gentidigouriezh. Kalz levezon en deus bet ivez e implij eus an engravadurioù prenn hag eus ar silografiezh.
Meliarchus sclateri
a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Meliphagidae. Ar spesad nemetañ an hini eo er genad Meliarchus.
Anvet e voe Philemon Sclateri (kentanv) da gentañ-penn (e 1870) gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
Annezva
Brosezat eo en enez Makira e Proviñs Makira-Ulawa (Inizi Salomon).
Saint-Vincent-sur-Graon
Saint-Vincent-sur-Graon a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Proviñs Galápagos
<HR noShade> <HR noShade> Galápagos, pe Provincia de Galápagos en-ofisiel, zo unan eus ar 24 froviñs zo e Republik Ecuador, en inizi ar vro. Kêr Puerto Baquerizo Moreno eo ar gêrbenn, ha Puerto Ayora ar bobletañ. 25 124 a dud zo o vevañ enni, Galápagos eo ar broviñs nebeutañ tudet eus ar vro, dre ma klasker mirout bleunioù ha loened ar vro.
Kreizenn douristel vrasañ Ecuador eo, hag unan eus mirvaoù ekologel pouezusañ zo er bed. Tud zo a gav e vez dislavar etre an daou veizad-se.
Istor
Soñjal a reer e voe stummet an Inizi Galápagos un 8 milion a vloavezhioù zo, diwar gwered goueled ar mor.
Costermano sul Garda
Costermano sul Garda (Costermàn e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Bandenn
Bandenn eo an anv a reer
Arnošt Bart
Arnošt Bart, Ernst Barth en alamaneg (Litten/Lětoń, 29 Mae 1870 - Briesing/Brězynka, 15 C'hwevrer 1956) a oa ur politiker hag un emsaver sorab eus Luzas en Alamagn.
Goude beajiñ e meur a vro en Europa (Bro-C'hall, Rusia, Aostria-Hungaria), ma teskas galleg, rusianeg ha tchekeg, e tistroas d'ar gêr. E 1890 ec'h emezelas er Maćica Serbska, ur gevredigezh sevenadurel sorabek. E 1911 e voe dilennet da gannad e parlamant Saks. Bez' e voe e-touez saverien ha renerien gentañ an Domowina, un aozadur savet e 1912 hag a vod an darn vrasañ eus ar c'hevredigezhioù sorabek. E 1918, goude Dispac'h alaman miz Du 1918, e voe unan eus saverien ar Serbski Narodny Wuběrk (Kuzul broadel ar Sorabed), ur strollad politikel hag a gemere harp war ar programm "14 poent" gant ar prezidant Thomas Woodrow Wilson evit goulenn emrenerezh politikel ar Sorabed.
Kaer en devoe mont da Gendiviz Pariz evit ar Peoc'h e miz Genver 1919 ha klask lakaat Tchekoslovakia da gomz en anv ar Sorabed, ne c'hounezas netra. Pa zistroas da Alamagn e voe barnet evel treitour e Leipzig ha kondaonet da dri bloavezh toull-bac'h. Goude bloaz hanter e voe lezet en e frankiz. Neuze ez emezelas Arnošt Bart er Lausitzer Volkspartei, ur strollad politikel sorab. E miz Ebrel 1933 e voe toullbac'het adarre e-pad ur pennad. E 1935 e voe skarzhet kuit eus ar vro sorabek hag e 1944-45 e voe toullbac'het adarre, gant ar Gestapo.
Goude dibenn an Eil Brezel-bed e reas Bart e lod evit adsevel ar strolladoù sorabek. Met dre ma oa kentoc'h mirour ne gemeras ket perzh e buhez politikel ar stad nevez-savet, Republik Demokratel Alamagn.
Saint John
Saint John eo anv saoznek Sant Yann, un abostol da Jezuz hervez an Aviel, hag anv meur a zen ha meur a lec'h.
Saint-Denis-sur-Loire
Saint-Denis-sur-Loire a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.
Douaroniezh
12,4 km2 eo gorread ar gumun.
Poblañs
War-dro 1 134 a dud a zo o chom eno e 2016.
Melestradurezh
E 2014 e voe addilennet Benoît Simonnin da vaer.
The Strand Magazine
The Strand Magazine a oa ur gelaouenn saoznek viziek e Londrez adal 1891 betek 1950.
Maillezais
Maillezais a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Dolcè
Dolcè (Dolsé e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Hans Leonhard Schäufelein
Hans Leonhard Schäufelein (Nürnberg, c. 1480 – Nördlingen, c. 1539) a oa ul livour, ur c'hoadengraver hag un treser alaman.
Inizi Glorius
An Inizi Glorius (Glorioso Islands e saozneg, îles Glorieuses e galleg) zo un enezeg didud, 7 km² he gorread, savet war un atoll e Meurvor Indez, etre Madagaskar hag an enezeg Komorez.
An Inizi
An enezeg zo div enezenn anezhi, ur gloued koural en dro dezho, ha teir roc'hell. Kelc'hiek eo enezenn Grande Glorieuse ha tric'hornek eo Enez al Lireu.
An teir roc'hell, anezho darnoù eus ar gouraleg, zo anvet Rochell ar Su, er su da Grande Glorieuse ; les Roches Vertes, etre Grande Glorieuse hag Enez al Lireu ; Enez ar C'hranked, a zo Wreck Rock, Karreg ar Peñseoù, war ar c'hartennoù saoznek.
An Apainn
An Apainn (Appin e saozneg) zo un distrig e kornôg uheldirioù Bro-Skos, er reter da Loch Linnhe, en hanternoz da Loch Creran, er c'hreisteiz da Loch Leven.
Inizi Glorius
Istor
En amzer an trevadennerezh gall e oa stag an inizi ouzh Madagaskar. E 1973 he deus goulennet Madagaskar e vefent daskoret dezhi, en aner. E 2021 eo bet ar prezidant gall Emmanuel Macron o teurel e droad eno.
Dargreiz
An dargreiz, pe ar vandenn, a vez lavaret eus kreiz ar c'horf, etre an div lez. En dargreiz eo e vez stardet ar gourizoù.
The Lang's Fairy Books
The Lang's Fairy Books zo un dastumad 25 levr saoznek evit bugale gant Andrew Lang, embannet etre 1889 ha 1913. Kenlabourat a rae gant e bried Leonora Blanche Alleyne a embannas pevar eus al levrioù etre 1908 ha 1912.
Andrew Lang (1844–1912) a oa ur skrivagner skosat, barzh ha romantour. Embann a reas levrioù kentañ ar rummad ha sevel ar rakskridoù, e bried a rae an troidigezhioù, hag a reas an embann adal ar bloavezhioù 1890.
Kalzik eus ar c'hontadennoù a deu eus kontadennoù Grimm, met an darn vrasañ a deu eus broioù all.
Orin ha levezon
Levrioù brudetañ an dastumad eo an 12 Fairy Books, pep hini en ur golo a liv disheñvel. Kontadennoù al levrioù ne oant ket bet dastumet gant ar priedoù Lang diwar muzelloù konterien, met evel re Madame d'Aulnoy (1651–1705) e voent tennet eus levrioù a lies bro.
Levezon bras o doe al levrioù. Kalz eus ar c'hontadennoù eus ar broioù estren a voe lakaet e saozneg evit ar wech kentañ. Andrew an hini a zibabas kontadennoù ar pevar levr kentañ, met Nora eo an hini a reas al labour war-dro an ugent all goude. Ganti e voe graet al labour treiñ, gant skoazell troerien all.
Levezonet e oa Lang gant e anaoudegezh eus kontadennoù an harzoù etre Saoz ha Skos, ha broudet e oa gant an diouer a zastumadoù en e amzer. Ne anavezed neuze nemet dastumad Dinah Craik, The Fairy Book, embannet e 1869. Hervez Roger Lancelyn Green, e stourme Lang a-enep kelennourien ha skridvarnourien diouzh ar c'hiz a gave dezho e oa noazus ar c'hontadennoù kozh d'ar vugale dre ma oa krizded ha hunvre enno. Levrioù Lang eta a gemmas selloù ar remziadoù war ar seurt levrioù.
Erbezzo
Erbezzo (Erbézo e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Cernunnos
thumb|260px|Cernunnos ouzh [[Kaoter Gundestrup.]]
Cernunnos a oa unan eus doueed Kelted Galia ha Kornôg Europa. Diskouezet e vez evel ur c'harv, gant kerniel. Liammet eo ouzh loened kornek, hag unan eus arouezioù ar strujusted.
N'anavezomp anezhañ nemet dre skeudennoù anezhañ hag e anv skrivet peder gwech:
Skeudennoù
Anavezout a reer un 60 skeudenn anezhañ. A-wechoù e vez torc'hoù ouzh e gerniel. En e goazez e vez e doare ar gemenerien. Ur sac'had pezhioù a vez gantañ pe ur banerad voued, arouezioù ar builhded. Tri fenn pe teir dremm a vez dezhañ alies. E welout a reer ouzh kaoter Gundestrup, kavet e Danmark, aozet en IIvet kantved kent JK, hag ouzh Piler an Naoted, e Lutecia (monumant savet gant an Naoted, en amzer Tiberius, er (14-37).
Tour-tan an Ejon Bras
Tour-tan an Ejon Bras zo un tour-tan savet 9 milmor e lark da Sant-Ke-Porzh-Olued. Heñchañ a ra ar bagoù davet bae Sant-Brieg.
Istor
Etre 1859 ha 1862 e voe savet un tour hep tan. Koulskoude ne oa ket a-walc’h, neuze e voe uhelaet an tour-mañ etre 1880 ha 1881, ha lakaet ur gouloù a eoul maenek.
E 1905 e voe lakaet ur gouloù a aezhenn eoul-maen.
E 1960 e voe livet an tour e ruz ha du, ha war-lec’h, e ruz ha gwenn, evit uhelaat e hed-gwel.
E 1975 e voe lakaet ur gouloù a aezh propan ha mont a reas kuit ar gward.
Gwerz Loeiz C'houezek
Pozioù
Pa zeuas eus ar prizoun 'oa d'ezan amaret E zaouarn a-dreg e gein 'vel d'ar griminaled.
Pa zeuas eus ar prisoun da vont war ar chafod E lakeas eun tamm paper e dourn Clery, e bôtr, War behini 'oa skrivet e gomzou diveza ; Kriz e vije ar galoun a lennje hep gouela.
— « Me eo Loeiz C'houezek, hanvet d'ar Fransizien roue, Dastumet en eur prizoun pevar miz 'zo pase ; Hep kaout test nemet Doue demeus va holl boaniou, Dirazan e tisklerian va holl zantimanchou.
Mugerre
Mugerre (Moguerre en okitaneg; Mouguerre e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus Lapurdi, e kanton Hiriburu, en Iparralde Euskal Herria. 4 655 a dud a oa o chom eno e 2011.
Gwerz Loeiz C'houezek
Pozioù
Te, va mab, a yoa ganet evit beza roue ; Mar dez war an tron biken, n'eo ket eur boneur
Clery en deus d'in rentet pep seurd servichou mad ; D'ezan e testamantan va montr ha va dilhad, Va gwalenn d'ar rouanez ha d'am mab va c'hachet, Hag eur guchenn eus va bleo d'am familh asamblet,
Neuze an taboulinou a vougas e vouez ; Ar boureo a drouc'h e benn : setu fin d'e vuhez !
Soudarded an Nation, — horrol eo kement-man, — Tout e lakeont o fikou en e wad da drempan. Neuze e voe dastumet hag e gorf hag e benn, Ha laket da interi e bered Madalen.
Kenstok kevandirel
Ar c'henstok kevandirel a zo ur c'henstok etre div blakenn gevandirel re skañv evit sankañ en astenosferenn ha gant an eil o vont dreist d'eben, da grouiñ steudadoù menezioù. An Alpoù hag an Himalaya a zo skouerioù eus menezioù deuet diwar kenstokoù kevandirel.
Ar c'henstokoù kevandirel n’int ket anadennoù a c’hoarvez trumm, evel ur gwallzarvoud kirri. Gallout a ra bezañ meur a zek milion a vloavezhioù, a-raok na vefe gwelet menezioù o sevel diwarno. Ar c’henstok etre Indez hag Azia, en deus krouet an Himalaya, zo padet war-dro 50 milion a vloavezhioù dija ha war a seblant n’eo ket peurechu.
Merkerien ar c'henstok
Skouer gwaskadur war gwiskadoù gouelezennek (gwaskadur eus an tu kleiz betek an tu dehou) :
Sell a-droc'h :
Stadet e vez frailhoù amgin ha retroarlakadurioù.
Merkerien evezhiapl a-rez
Meur a zoare merkerien a c'heller merzhout war gorre hor planedenn :
Merkerien donder
Evezhiapl eo ar merkerien donder diwar roadennoù sismek savet diwarne skeudennoù a-droc'h.
Donder ar Moho a zo ar merker pennañ : tizhout a ra 50km donder dindan an tolzennadoù uhelañ. Evel-se ez eus gwrizioù krestenenn.
Ar c'henstok o vezañ eil fazenn ar c'honvergadur e heuilh subduktadur ul litosferenn veurvor hag a zo steuziet.
Roudoù ar veurvor
Merzhet e vez ofiolitennoù, aozadur azonus eus an endro meurvorel savet eus an traoñ d'an nec'h gant :
Roudoù marzoù-meurvor pasivel a vez kavet, evel :
Roudoù ar subduktadur
Mineraloù bet stummet e gwaskoù uhel-tre hag e temperadurioù izel a zo bet dizoloet, testoù sankadur reier betek donderioù bras. Ar reier-se a zo bet subduktet neuze a-raok adpignat.
Kavet e vez ivez tammoù litosferenn veurvor degaset war ar gorre dre obduktadur.
Pierrefitte-sur-Sauldre
Pierrefitte-sur-Sauldre a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.
Douaroniezh
74,96 km2 eo gorread ar gumun.
Poblañs
War-dro 819 a dud a zo o chom eno e 2016.
Melestradurezh
E 2014 e voe addilennet Jacques Laure da vaer.
Hent-houarn Kastell-Briant Ploermael
Al linenn Hent-houarn Kastell-Briant Ploermael a oa ul linenn hent-houarn etre Kastell-Briant, e Bro-Naoned, ha Ploermael, e Bro-Sant-Maloù. Treuziñ a rae Bro-Naoned, Bro-Gwened, Bro-Roazhon ha Bro-Sant-Maloù, e departamantoù al Liger-Atlantel, an Il-ha-Gwilen hag ar Mor-Bihan, e Breizh.
Grande Glorieuse
Grande Glorieuse zo unan eus an Inizi Glorius, un enezeg didud hag un atoll e Meurvor Indez, etre Madagaskar hag an enezeg Komorez.
Istor
En amzer an trevadennerezh gall e oa stag an enez hag an enezeg ouzh Madagaskar. E 1973 he deus goulennet Madagaskar e vefent daskoret dezhi, en aner. E 2021 eo bet ar prezidant gall Emmanuel Macron o teurel e droad er Grande Glorieuse.
Holbein
Holbein zo un anv-tiegezh alamanek.
María Luisa de Orleans
Marie Louise d'Orléans (hervez hec'h anv gallek), pe María Luisa de Orleans (hervez hec'h anv spagnolek), ganet d'ar 27 a viz Meurzh 1662 e Pariz, ha marvet d'an 12 a viz C'hwevrer 1689 e Madrid, a oa ur briñsez c'hall a zimezas da Carlos II, roue Spagn.
Merc'h e oa da Fulup Iañ Orleañs, dug Orleañs, breur yaouañ ar roue gall Loeiz XIV, ha d'ar briñsez saoz Henriette d'Angleterre, merc'h d'ar roue saoz Charlez Iañ Bro-Saoz. Bevañ a rae e lez ar roue gall. Mervel a eure he mamm pa oa 8 vloaz.
Spontet e voe pa glevas e ranke dimeziñ da zanvez roue Spagn abalamour ma veze brudet lez Spagn da gaout reolennoù kalet da vevañ, ha pediñ hag azpediñ a reas hec'h eontr Loeiz XIV da chom hep he c'has di, en aner evel-just. Brudet e oa he c'hoantiz, met goude hec'h eured e krogas da devaat ken ha ken gant ar boan-spered. N'eo ket gant he fried, un inosant anezhañ, e vije bet frealzet. N'he doe bugel ebet.
Mervel a eure da 27 vloaz. Lavaret e voe e oa bet kontammet gant he mamm-gaer, Maria Anna Aostria (1634-1696), abalamour ma oa divugel.
Addimeziñ a reas he fried, met bugel ebet n'en doe.
Too Many Fish in the Sea
Too Many Fish in the Sea ("Re a besked er mor") zo ur ganaouenn saoznek kanet enrollet evit Motown gant The Marvelettes  e 1964.
Erbé
Erbé (Erbé e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Le Mazeau
Le Mazeau a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Fumane
Fumane (Fumàne e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Seneca
Seneca zo un anv-tiegezh latin.
Marv Pontkalleg
Marv Pontkalleg a zo ur werz hengounel hag a gont penaos e oa bet harzet markiz Pontkalleg ha kondaonet d’ar marv goude-se. Ar markiz, Chrysogone-Clément de Guer diouzh e anv gwir, a voe dibennet e Naoned e 1720. Ar stumm anavezetañ eus ar werz a gont an darvoud-se eo an hini bet embannet gant Kervarker, ha deuet eo da vezañ unan eus ar gwerzioù brudetañ dindan ar stumm-se.
Framm
Istor ar werz Marv Pontkalleg a ra un haroz anezhañ en ur greñvaat e skeudenn. Ur framm resis he deus ar werz : 64 distik en holl, 8 silabenn bep linenn. Savet eo bet ar werz e 4 lodenn : Plijet eo ar bobl gant ar markiz. Diskouezet e vez diwar betra eo tamallet ar markiz en eil lodenn. An doare m'eo bet taget ha barnet Pontkalleg. Tristidigezh ar bobl gant marv o haroz. Er penn kentañ n'eo ket diskouezet ar markiz Pontkalleg evel un den mat. Ha tamm-ha-tamm e teu da vezañ gwelet gwelloc'h-gwell gant an dud. Hag er fin eo deuet da vezañ skeudennet evel ur merzher (da skouer, er werz e varv da zaou vloaz warn-ugent, daoust ma oa marvet da daou-ugent bloaz e gwirionez). Roet e vez dezañ skeudenn un den digablus o sikour pobl Breizh. Aroueziet eo, ur seurt bourc'hiz eus tu ar bobl. Ur plas bras en deus ar Markiz Pontkalleg e-barzh tudennoù ar Barzaz Breiz a sav a-enep ar C'hallaoued. Ur seurt chouan abred !
Dastum
Stummoù disheñvel eus ar werz war marv ar markiz a zo bet dastumet etre an XIXvet hag an XXvet kantved. Trizek anezho a zo bet dastumet dre skrid ha c'hwezek all a zo bet dastumet nevez 'zo dre gomz. Gant al lusk dastum ar c'hanaouennoù hag an istorioù lec'hel kozh war ar c'hevandir kozh e krogo an dud da zastum kanaouennoù e Breizh. Adalek ar bloavezioù 1830 e krogo Kervarker (Théodore Hersart, de la villemarqué) da zastum kanaouennoù o kenderc'hel gant labour e vamm. Embann a raio un dastumad gentañ e 1839 anvet Barzaz Breiz : chants populaires de la Bretagne, met en eil embannadur e 1845 e vo kavet gwerz markiz Ponkalleg.
E-touez ar stummoù bet dastumet e c'haller menegiñ :
Oranjerivier
An Oranjerivier a zo ur stêr en Afrika, 2 160 km hed dezhi, hag a dremen dre Lesotho, Suafrika ha Namibia.
Zambeze
Ar Zambeze zo ur stêr en Afrika, 2 750 km hed dezhi, hag a dremen dre Zambia, Angola, Namibia, Zimbabwe ha Mozambik.
Ar pevare stêr hirañ eo en Afrika, goude ar stêrioù Nil (6 650 km), Kongo (4 700 km) ha Niger (4 184 km).
Arad (Roumania)
Arad (anv heñvel e roumaneg, en hungareg, en alamaneg hag e kroateg) zo ur gêr eus Roumania. Pennlec'h distrig (județ) Arad eo. Emañ war lez ar stêr Mureș, 547 km er gwalarn da Vukarest, tost da harzoù Hungaria. E 1910 e oa 63 166 a dud o chom eno (70 % a hungaregerien, ha roumanegerien hag alamanegerien) ; e 2011 e oa 159,704 a annezidi (85% a roumanegerien, 10 % a hungaregerien).
Chalais (Vande)
Chalais a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Tour-tan Lost Pik
Tour-tan Lost Pik zo un tour-tan savet war c’horre Lost Pik, dirak aod Ploueg-ar-Mor.
Istor
Savet e voe an tour-tan etre 1893 ha 1894, hag enaouet d’ar. Emgefreekaet e voe e 1911. E 1944 e voe distrujet ar perzh uhel eus an tour. E 1948 e voe adsavet hag adenaouet.
Jubba (stêr)
Ar Jubba (anvet Ghenale en Etiopia) a zo ur stêr en Afrika, 1 658 km hed dezhi, hag a dremen dre Etiopia ha Somalia.
Volta (stêr)
Ar Volta a zo ur stêr en Afrika, 1 346 km hed dezhi, hag a dremen dre vBurkina Faso, Ghana hag Aod an Olifant.
Garda (Verona)
Garda (Gàrda e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Lec'hiet eo war ribl lenn Garda, brasañ lenn Italia.
Angelu
Angelu (Anglet e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus Lapurdi, en Iparralde Euskal Herria, war aod ar Meurvor Atlantel. 26,93 km² zo dezhi, hag 11 traezhenn enni.
Poblañs
0 a dud a oa o chom eno e 2011.
Kantonioù
Angelu oa pennlec'h daou ganton betek 2015:
Pennlec'h kanton Angelu eo abaoe 2015.
Biarritz
Biarritz pe Miarritze (Biàrritz en okitaneg; Biarritz e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus Lapurdi, war aod Iparralde Euskal Herria. 25 903 a dud a oa o vevañ enni e 2011.
The Farther Adventures of Robinson Crusoe
The Farther Adventures of Robinson Crusoe (anvet The Further adventures of Robinson Crusoe bremañ) zo ur romant gant Daniel Defoe, embannet e 1719. Un heuliad d'ar romant Robinson Crusoe (1719 ivez) e oa, ma weler an haroz o treuziñ Siberia, o vont eus Moskov betek Beijing.
Ernst Friedrich von Sachsen-Hildburghausen
Ernst Friedrich von Sachsen-Hildburghausen zo anv tri dug eus Sachsen-Hildburghausen:
Polytelis
Polytelis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).
Chari
Ar Chari a zo ur stêr en Afrika, 1 200 km hed dezhi, hag a dremen dre ar Republik Kreizafrikan, Tchad ha Kameroun.
Polytelis
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer holl en Aostralia.
Draa
An Drâa a zo ur stêr, 1 100 km hed dezhi, e Maroko.
The Farther Adventures of Robinson Crusoe
Diazezet e oa ar skrid-mañ war deizlevr kannadiezh an ergerzher alaman Adam Brand (kent 1692-1746) a veajas eus an eil kêr-benn d'eben etre 1693 ha 1695. Hiroc'h e oa an titl orin : The Farther Adventures of Robinson Crusoe; Being the Second and Last Part of His Life, And of the Strange Surprising Accounts of his Travels Round three Parts of the Globe.
Daoust ma oa da vezañ an eil ha diwezhañ darn eus istor buhez Crusoe, ul lodenn all a voe staget outi e 1720, anvet Serious Reflections of Robinson Crusoe.
Chionomys
Chionomys a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ muenned.
Knud Knudsen
Knud Knudsen (Holt, 6 Genver 1812 - Christiania, 4 Meurzh 1895) a oa ur c'helenner hag ur yezhour eus Norvegia. Brudet eo abalamour ma voe diazezer ar riksmål.
E 1845 e voe anvet da gelenner e skol iliz-veur Christiania, ur skol eil derez e kêr-benn Norvegia, hag eus 1852 betek e varv e voe rener ar skol-se. D'ar mare-se e oa prederiet an dud e Norvegia gant an doare yezh a oa da implijout er skridoù. En e vicher en doa gwelet Knud Knudsen o devoa poan e studierien o skrivañ daneg, tra ma kaozeent norvegeg. Soñjal a reas e oa dav lakaat ar yezh skrivet da zegemer doareoù ar yezh komzet ganto. E bal e oa reiñ ul liv norvegek d'ar yezh skrivet, ha lakaat ar yezh skrivet-se da zegemer doareoù ar yezh komzet e Norvegia. E soñjoù en deus displeget dreist-holl e-barzh e levr Unorsk og norsk, eller fremmede ords avlösning (1879-1881). Evel-se e voe krouet ar riksmål (anvet diwezhatoc'h bokmål), unan eus yezhoù skrivet Norvegia.
Arnobius
Arnobius zo anv daou zen anavezet :
Le Tablier
Le Tablier a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Lavagno
Lavagno (Lavàgno e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Robinson Crusoe
Robinson Crusoe ( hervez an distagadur saoznek) zo ur romant saoznek gant ar skrivagner saoz Daniel Defoe (~1660-1731), embannet e 1719.
Savet eo diwar buhez ar moraer skosat Alexander Selkirk (1676-1721). Skrivet eo er c'hentañ gour unan. C'hoarvezout a ra en un enezenn didud ma chom Robinson e-pad 28 vloaz. Anaoudegezh a ra gant un den anvet Friday ("Gwener"), Man Fridaya-wechoù, hag o-daou e vevont meur a vloaz hep gallout kuitaat an enez.
Istor
Hervez an embannadur kentañ e 1719 e oa skrivet al levr gant Robinson Crusoe e-unan, ma kredas al lennerien e oa gwir ar fedoù. Hemañ e oa an titl en e hed : ''The Life and Strange Surprizing Adventures of Robinson Crusoe, Of York, Mariner: Who lived Eight and Twenty Years, all alone in an un-inhabited Island on the Coast of America, near the Mouth of the Great River of Oroonoque; Having been cast on Shore by Shipwreck, wherein all the Men perished but himself. With An Account how he was at last as strangely deliver'd by Pyrates''.
Robinson-Kreutznaer Crusoe eo anv klok an dudenn a dremenas 30 vloaz en un enez distro ha didud, nepell diouzh Enez Trinidad, ma kavas debrerien-tud, prizonidi, moraerien emsavet, a-raok bout tennet aleshont.
Savet e vefe bet an istor diwar buhez Alexander Selkirk, ur moraer hag a vevas gant e gi war un enezenn er Meurvor Habask anvet "Más a Tierra", a-vaez da Chile hag anvet "Enez Robinson Crusoe" abaoe 1966, met mammennoù all zo bet kinniget ivez.
Ar romant
E 1651 e kuitaas Robinson Crusoe kêr York e Bro-Saoz, da vont da borzh Hull, da lestrañ enep d'e dud a felle dezho ez aje da alvokad. Peñse a reas. Ne vern, adlestrañ a reas. Arsailhet e voe al lestr gant morlaeron eus Sallee (ar Sallee Rovers) ha setu Crusoe o sklaviñ e ti ur Maour. Dont a reas a-benn da dec'hel en ur vag, ha gantañ ur paotr anvet Xury. Sikouret e voe gant ul lestr portugalat o tremen er-maez da aod kornôk Afrika, hag o vont da Vrazil. Erru e Brazil e werzhas Crusoe ar paotr Xury d'ar c'habiten, ha kregiñ da labourat, kement ha ken bihan ma teuas da vout perc'henn ur blantadeg.
E 1659, da 28 vloaz, ez eas gant ur bagad tud da vorianeta.
Heuliad
Un heuliad nebeut anavezet zo bet : The Farther Adventures of Robinson Crusoe e 1719. Darn diwezhañ troioù Robinson e oa da vezañ, met un darn all a voe ouzhpennet e 1720, Serious Reflections During the Life & Surprising Adventures of Robinson Crusoe, With His Vision of the Angelic World.
E brezhoneg
Lakaet eo bet an istor e brezhoneg dindan an talbenn « Abrobin » gant Yeun ar Gow (Al Liamm, Brest, 1964) ; n'eo ket bet troet skrid Defoe avat, met un doare berraet, gallek, evit ar yaouankiz. Adembannet e voe gant Al Liamm e 2005 e-giz : Daniel Defoe, Robinson Crusoe, Brezhoneg gant Yeun ar Gow.
E galleg
Meur a droidigezh c'hallek zo bet :
Hachette
Hachette, pe Hachette Livre zo ur stroll-embann gall, a zo bet krouet en 1826 gant Louis Hachette. Abaoe 1981 eo ur rann eus Lagardère SCA. War-bouez kreskiñ eo deuet da vout ar c'hentañ embanner e Bro-C'hall, hag an eil e Spagn.
Bibliothèque verte
Ar Bibliothèque verte zo un dastumad levrioù gallek evit ar yaouankizoù, krouet e 1923 gant an ti-embann gall Hachette, ha gwer liv ar goloioù. Berzh bras a reas etre 1955 ha 1980.
Legnago
Legnago (Lenjago e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Bandama
Ar Bandama a zo ur stêr, 1 050 km hed dezhi, en Aod an Olifant.
Eieniñ a ra Ar Bandama gwenn e norzh ar vro, er c'hornôg da gêr Korhogo, hag en em deurel a ra e Meurvor Atlantel e Grand-Lahou.
Minerbe
Minerbe (Minèrbe e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Vogalenn damserr
E yezhoniezh e vez implijet an termen vogalenn damserr war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur vogalenn hanter-hent etre ur vogalenn etre hag ur vogalenn beuzserr.
Roll darnel
Sed amañ roll ar vogalennoù damserr dezho un arouezenn el lizherenneg fonetik etrebroadel : Ar vogalennoù damzerr all a c'hall bezañ treuzskrivet dre lakaat adarouezennoù war ur vogalenn nes.
Maria Portugal
Maria de Portugal (e portugaleg), pe Maria Portugal (e brezhoneg), zo anv div rouanez hag un toullad maouezi all, infantezed eus tiegezh roueel Portugal.
Klein Henszlein
Klein Henszlein pe Klaus Hanslein a oa ur morlaer alaman lakaet d'ar marv e 1573. Tagañ a rae bigi e Mor an Hanternoz etre 1560 ha 1573. Trec'het ha prizoniet e voe gant ur flodad eus Hamburg. Degaset da Hamburg, Henszlein hag e genseurted a voe lakaet da vale e kêr a-raok bezañ dibennet holl. O fennoù a voe lakaet war pikoù ha war ziskouez. Hervez testeni ar bourev e voe dibennet an 33 morlaer e-doug 45 munut (nemet Klein Henszlein). Goude-se en devoa dibennet korfoù ar vorlaerien a oa bet lazhet e-pad an emgann. Hervezañ e oa kement a wad ma embanne "bezañ war-sav er gwad met ken don ma oa soubet e votoù gantañ."
José María Benavente y Bustamante
José María Benavente y Bustamante (Concepción, 10 Gwengolo 1785 - La Serena, 14 Here 1833) a oa un ofiser hag un emsaver chileat.
Saint-Sigismond (Vande)
Saint-Sigismond a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Proviñs Cremona
Proviñs Cremona a zo ur broviñs en Italia, e rannvro Lombardia, ha Cremona eo he c'hêrbenn.
Friday
Friday eo anv saoznek ar Gwener (deiz). Un anv-tiegezh eo ivez, hag anv meur a dra.
Kanaouennoù
Meur a ganaouenn zo en anv-se, en o zouez:
Mozzecane
Mozzecane (Mossecàn e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Martí Llosent
Martí Llosent zo anv daouzen anavezet:
Tanygnathus
Tanygnathus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
Désiré
Désiré zo un anv-badez gallek, troet diwar an anv-gwan latin, desideratus, c'hoantaet. Aet e-maez a c'hiz.
Sant
Meur a sant zo :
Hip hop
thumb|350px|B-Boy e [[Ljubljana e Slovenia]] Ul luskad sevenadurel hag arzel eo an hip hop, deuet war wel er bloavezhioù 1970 er South Bronx e New York.
Negrar di Valpolicella
Negrar di Valpolicella (Negrar betek 2019, Negràr e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Hip hop
Ar sonerezh hip hop a vez alies anvet rap, met ar rap a zo un doare da ganañ en ur pouezhañ war ar gerioù, gizh ar MCing. Ar sonerezh hip hop a zo stummoù liesseurt enni : "beatoù" an DJ (Disc Jockey), pe ritmoù an MC (Master of Ceremony), a zo graet slam anezho. Kaoz zo eus "sonerezh hip-hop" pa reer gant un DJ pe ur beatboxer hag unan pe meur a MC.
Ernst Friederich III, Dug Sachsen-Hildburghausen
Ernst Friederich III, ganet d'an 10 ja viz Mezheven 1727 e Königsberg in Bayern, marvet d'an 23 a viz Gwengolo  1780 e Seidingstadt, a oa  dug  Sachsen-Hildburghausen adal 1745 betek 1780.
Hip hop
Tout an doareoù arz-mañ a oa anezho a-raok an hip hop met un dro-spered a ziwanas anezho, dibar e godoù : ur filozofiezh, emzalc'hioù, ar stil d'en em wiskañ, sevenadurioù kêr.
Ernst Friederich III, Dug Sachsen-Hildburghausen
E vuhez
Mab e oa da Ernst Friederich II Sachsen-Hildburghausen ha de bried Caroline von Erbach-Fürstenau. Ren a reas Ernst Friederich III   war-lerc'h marv  e dad Ernst Friederich II, adalek  1745. Met dre ma ne oa nemet 18 vloaz eo e vamm Caroline von Ansbach a voe rejantez an dugelezh betek e 21 bloaz  e 1748.
Hip hop
Raperien vrudet
Hip hop ヒップホップ 힙합
Institut d'études politiques de Paris
An Institut d'études politiques de Paris, lesanvet « Sciences Po Paris » e galleg, zo ur skol uhel e Pariz hag a ginnig kentelioù war dachenn ar bolitikouriezh, an istor, an ekonomiezh, an istor hag al lezennoù.
Vogalenn damzigor
E yezhoniezh e vez implijet an termen vogalenn damzigor war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur vogalenn hanter-hent etre ur vogalenn etre hag ur vogalenn beuzdigor.
Klask (kelaouenn)
Klask zo ur gelaouenn c'hallek embannet gant T.I.R. e Roazhon. Enni e kaver studiadennoù diwar-benn an danvezioù a bleder ganto e Kevrenn geltiek Skol-veur Roazhon 2 : yezhoniezh, istor ha sevenadur Breizh hag ar broioù keltiek.
Vogalenn damzigor
Roll darnel
Sed amañ roll ar vogalennoù damzigor dezho un arouezenn el lizherenneg fonetik etrebroadel : Ar vogalennoù damzigor all a c'hall bezañ treuzskrivet dre lakaat adarouezennoù war ur vogalenn nes.
Carmel A-Cappella
Carmel A-Cappella zo ul laz-kanañ israelat, pemp kanerez ennañ.
Ceyhan
Ceyhan (distaget [] e turkeg) zo ur gêr hag un distrig e proviñs Adana, e Turkia, er reter da gêr Adana. Ouzhpenn 160 000 a dud a oa o chom e Ceyhan e 2018, ar pezh a ra anezhi an eil kêr vrasañ eus ar broviñs war-lerc'h Adana. Emañ war ribl ar stêr Ceyhan.
E Ceyhan emañ dibenn an eoulsan bras a gas tireoul eus Azerbaidjan betek ar Mor Kreizdouar en ur dremen dre Jorjia ha Turkia. Un eoulsan bras all zo ivez etre Kirkouk ha Ceyhan, da gas tireoul Irak d'an estrenvro hep tremen dre bleg-mor Persia. Abalamour da gement-se ez eo Ceyhan ur gêr a bouez evit ekonomiezh Turkia, ha moarvat e kresko he fouez c'hoazh en amzer da zont.
Las Chicas del Can
Las Chicas del Can pe Las Chican (dre verrdro) zo ul laz sonerezed ha kanerezed eus ar Republik Dominikan, savet e 1981 hag a sone merengue. Meur a gemm zo bet el laz, meur a vaouez zo bet hag he deus kuitaet al laz a-hed ar bloavezhioù betek an deiz ma voe divodet e 1999, a-raok bezañ adsavet etre 2007 ha 2009. Adsavet e voe c'hoazh en 2011 met ne reas ket berzh ken.
Brasañ berzh a rejont a voe er bloavezhio* 1980 gant "Celoso", "El Negro no puede", "La Media María", "Sukaína", " Juana la Cubana", "Culeca", "Ta' Pillao", "Pegando Fuego", "Fiebre", ha "Las Pequeñas Cosas", entre re all.
The Man with the Twisted Lip
Embann
"The Man with the Twisted Lip" zo bet embannet e The Strand Magazine e londrez e kerzu 1891, hag e SUA e Gever 1892. Dek skeudenn gant Sidney Paget a oa e The Strand Magazine. Adembannet e voe en dastumad The Adventures of Sherlock Holmes, e miz Here 1892.
Rumpelstilzchen
Rumpelstilzchen zo unan eus kontadennoù Grimm (KHM 55) e 1812.
Kentañ meneg eus an anv Rumpelstilzchen a oa e 1577, er Geschichtklitterung gant Johann Fischart, un azasadur eus Gargantua François Rabelais.
Ar gontadenn
Ur c'houer paour a gont e c'hall e verc'h kemmañ ar plouz en aour dre o nezañ evel gloan. Ha setu ar roue d'he goulenn. Erru ar plac'h er c'hastell, lakaet eo en ur pezh leun a blouz, gant ur c'harr-nezañ. Mar ne zeu ket a-benn da dreiñ ar plouz en aour e vo lakaet d'ar marv.
Ne oar ket ar plac'h penaos en em dennañ eus ar blegenn, met setu ur c'horrigan hag a ginnig nezañ ar plouz en he lec'h, gant ma roy dezhañ un dra bennak en eskemm. Graet al labour, nezet ar plouz, troet anezho en aour, setu ar roue o c'houlenn muioc'h c'hoazh. Hag adarre ar c'horrigan, dre ziv wech, da zont da sikour merc'h ar c'houer paour. Goude an trede gwech e ra dezhi prometiñ, evel trugarekadenn, he c'hentañ mab pa vo bet ganet.
Setu merc'h ar c'houer dimezet d'ar roue, hag ankouaet an emglev ganti. Ha setu ar c'horrigan o tont d'he c'haout, da c'houlenn ar mab a zo dleet dezhañ. Hag ar rouanez da nac'h. Neuze e lavar ar c'horrigan e tremeno hep ar mab henañ gant ma tivino ar rouanez e anv dindan tri deiz. En daou zevezh kentañ e kinnig ar rouanez ur regennad anvioù, met n'eus hini anezho a ve mat. D'an trede deiz, setu ur servijer o tont d'he c'haout : klevet en deus ar c'horrigan o kanañ ur ganaouenn ma lavare e anv.
Setu amañ ar ganaouenn : Da noz an trede deiz e teu ar c'horrigan d'he c'haout adarre. Hag ar rouanez da ginnig ur regennad anvioù all. Ha da ziwezhañ : Rumpelstilzchen !
Hag ar c'horrigan, droug ennañ, a strak e dreid ken kreñv ma tremen a-dreuz ar plañchod. Ha keloù ebet anezhañ abaoe.
An anvioù all
Whuppity Stoorie e Bro-Skos gant Robert Chambers (1802-1871)
N'eo ket bet troet Rumpelstilzchen e brezhoneg c'hoazh (Mezheven 2023).
Clavesana
Clavesana zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
La Bretagne Linguistique
La Bretagne Linguistique zo ur gelaouenn c'hallek embannet e Brest gant Kreizenn an Enklaskoù Breizhek ha Keltiek (CRBC).
Nogarole Rocca
Nogarole Rocca (Nogarołe Roca e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Francesc Martí
Francesc Martí zo un anv katalanek ha hini meur a zen:
Ar Falz
Ar Falz a oa da gentañ ur gelaouenn savet gant Yann Sohier e 1932 evit skoazellañ kelenn ar brezhoneg en Deskadurezh-Stad c'hall.
Goude ar brezel e teuas da vezañ un aozadur renet gant Armand Keravel.
Gant Ar Falz e oa bet savet ti-embann Skol Vreizh.
E 2011 he devoa kinniget Ar Falz kemm an doare-skrivañ peurunvan.
The Spierig Brothers
Peter Spierig ha Michael Spierig zo breudeur gevell ganet d'an 29 a viz Ebrel 1976, lesanvet The Spierig Brothers. Bez' ez int sevenerien filmoù, produerien ha senarierien alaman-aostralian.
Peter ha Michael o doa kroget da seveniñ filmoù e 2003 gant ar film Undead. Enoret e oant bet gant ur priz evit ar gwellañ efedoù ispisial gant an Australian Film Institute evit o eil film Daybreakers (2010), gant Ethan Hawke ha Willem Dafoe. Pep tra a vez graet ganto asambles: ar skrivañ, produiñ ha filmañ. Ouzhpenn-se e labouront kalz war an efedoù ispisial, labour ar son ha didroc'hañ pe adsevel ar filmoù.
Predestination, ur film embannet ganto e 2014, diazezet war an istor berr skiant-faltazi "—All You Zombies—" gant Robert A. Heinlein, a oa bet degemeret mat-tre. Kenskrivet ha filmet e voent gant ar c'hevelled, hag Ethan Hawke, Sarah Snook ha Noah Taylor e oa bet an aktourien bennañ.
Valle de Santa Ana
Valle de Santa Ana zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura, e Spagn.
Martí
Martí zo un anv-badez katalanek, deuet eus an anv latin Martinus, hini ur sant brudet hag a voe trede eskob Teurgn. Klotañ a ra gant Marzhin e brezhoneg.
Castro Alves
Castro Alves zo un anv-tiegezh portugalek.
Arnobius ar Yaouankañ
Arnobius ar Yaouankañ, Arnobius junior e anv latin, marvet e-tro ar bloaz 450, a oa ur beleg pe un eskob e kreisteiz Galia hag a skrive e Roma. Aozet en deus un displegadenn eus Levr ar Salmoù evit un itron anvet Gregoria, a voe embannet e 1522 gant Erasmus (1469-1536) ha lakaet dre fazi war anv Arnobius an Henañ, a oa marvet e-tro 330.
Daou skrid berr arall a anavezer hag a lakaer war anv Arnobius ar Yaouankañ :
Paul Martin
Paul Martin zo anv meur a zen:
Koffi Olomide
Antoine Christophe Agbepa Mumba, pe Koffi Olomidé, lesanvet roue ar rumba kongoat pe Le grand Mopao (ar patron bras, er yezh lingala), ganet d'an 13 a viz Gouhere 1956 e Kisangani, e Republik Demokratel Kongo, zo un c'haner, saver pozioù ha produer sonerezh. E 1986 en doa krouet ar strollad Quartier latin international en deus roet lañs da arzourien yaouank evel Suzuki Luzubu 4x4, Bouro Mpela pe Fally Ipupa, deuet brudet-mat en Afrika. Krouet en deus ul label anvet Koffi Central e 2013.
María Luisa Gabriela de Saboya
right|thumb|Poltred María Luisa Gabriela de Saboya gant [[Jean Garavaque]]
Merc'h e oa da Vittorio Amadeo II, Dug Savoia ha Roue Sardinia.
He bugale
Pevar bugel he doe, daou a renas e Spagn:
Levrlennadur
Rubio, María José, ''Reinas de España. Siglos XVIII al XXI. De María Luisa Gabriela de Saboya a Letizia Ortiz''. Madrid, editorial La Esfera de los Libros, 2009.
Lesegno
Lesegno (Ëlzegn e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Oppeano
Oppeano (Opeàn e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Die Affen rasen durch den Wald
Die Affen rasen durch den Wald ("Ar marmouzed zo o redek a-dreuz ar goadeg") zo ur ganaouenn alamanek evit ar vugale. Deuet e oa war-wel en teskadoù kanaouennoù evit ar re yaouank er bloavezhioù 1950. Ne ouzer ket gant piv eo bet savet, na pegoulz resis.
Pete Seeger
Brudet eo evel kaner folk eus ar rummad a-raok Bob Dylan ha Joan Baez.
E ganaouennoù brudetañ
Setu ar re a anavezer ar muiañ en Europa (pell muioc'h anezho zo brudet e SUA)
Gorzegno
Gorzegno (Gorzègn e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Pete Seeger
Kanerien all
Kalz kanerien o deus kanet kanaouennoù Pete Seeger e saozneg adalek ar bloavezhioù 1950, evel Trini Lopez, Joan Baez, Marlene Dietrich. Bruce Springsteen en deus graet ur bladenn gant kanaouennoù Seeger anvet : We Shall Overcome : The Seeger Sessions.
Le Nain jaune
Le Nain jaune (ar c'horrigan melen) zo ur gontadenn c'hallek gant Marie-Catherine d'Aulnoy (1651-1705) hag embannet en he levr Contes nouveaux ou Les Fées à la mode, en 1698.
Ar gontadenn
Trist ha nec'het eo ar briñsez Toute-Belle o welout he mamm, ha mont a ra ivez da welout boudig an dezerzh gant ur wastell. Pa erru dirak ur wezenn orañjez, bec'h he frouezh enni, e laka he faner war an douar da gutuilh orañjez. Diwar wel ez a ar wastell, war wel e teu ar c'horrigan melen ha hennezh a lavar dezhi eo bet prometet he dorn dezhañ gant he mamm, ma ra d'ar verc'h prometiñ dimeziñ dezhañ evit na vo ket debret gant al leoned. Hag ar briñsez zo kaset d'he falez hag ouzh he biz ur walenn ha n'hall ket tennañ.
Gwastell
Ur wastell (liester gwastelloù, gwestell pe gwastilli) zo boued graet gant toaz aozet gant bleud, sukr, amann (pe eoul) hag alies vioù, poazhet er forn en ur moul pe ur plad. Dienn, frouezh ha chokolad a c'hall bezañ ivez. Debret e vez alies evel dibenn-pred pe da verenn-vihan. Servijet e vez evit lidañ un deiz-ha-bloaz pe un eured ivez.
Gwastilli brudet :
Eos (genad)
Eos a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwec'h spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer holl en inizi reter Indonezia.