cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Contes moraux pour l'instruction de la jeunesse
Contes moraux pour l'instruction de la jeunesse zo un dastumad eus kontadennoù Jeanne-Marie Leprince de Beaumont (1711-1780), hag a voe embannet, war-lerc'h he marv, e 1806 e teir levrenn.
Anne Fine
Anne Fine, ganet e 1947 e Leicester, en Bro-Saoz, zo ur skrivagnerez saoz evit ar yaouankiz.
Daniel Ricciardo
Daniel Ricciardo (bet ganet d'an deiz kentañ a viz Gouere 1989 e Perth en Aostralia) a zo ur blenier kirri a red e Formulenn 1 abaoe 2011. Redet en deus etre 2011 ha 2013 evit ar skipailh Scuderia Toro Rosso, hag abaoe 2014 e red gant Red Bull-Renault.
Revello
Revello (Arvèl e piemonteg, Revèl en okitaneg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Palù
Palù (Palù e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Magdalena Aostria
thumb|left|An arc'hdugez Magdalena, poltredet gant [[Giuseppe Arcimboldi e 1563]] thumb|200px|Magdalena Aostria. Magdalena von Österreich, pe Magdalena Aostria  (Innsbruck, 14 a viz Eost 1532 – Hall in Tirol, 10 a viz Gwengolo 1590) a oa ur briñsez aostrian, merc'h d'an impalaer, aet da leanez, hag abadez Kouent Hall in Tirol.
Merc'h e oa da Ferdinand Iañ an Impalaeriezh Santel ha d'e bried Anna Jagellon.
Ar Sigoter
De goochelaar ("Ar sigoter") zo un eoullivadur war goad diwar zorn al livourizelvroat Hieronymus Bosch, graet etre 1496 ha 1520.
Meur a anv gallek zo bet roet d'an oberenn : L'Escamoteur, Le Jongleur, Le Bouffon ha Le Prestidigitateur.
E mirdi-kêr Saint-Germain-en-Laye e Bro-C'hall emañ hiziv.
Istor
Pemp doare zo d'al livadur, hag un engravadur, met an doare a zo miret en un arc'h-kreñv e mirdi-kêr Saint-Germain-en-Laye a vefe an doare orin.
Proviñs Córdoba (Spagn)
Proviñs Córdoba zo ur broviñs eus Spagn, en Andalouzia, ha kêr Córdoba eo ar pennlec'h anezhi.
Sambuco (Italia)
Sambuco (Lo Sambuc en okitaneg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
IndyCar Series 2012
Kevezadeg IndyCar 2012 a grog d'ar 25 a viz Meurzh 2012 ha kontañ a ra 16 redadeg. Traoù nevez a zo, evel ur c'hastell-karr nevez, an Dallara DW12, saverien keflusker nevez evel Chevrolet pe Lotus ha blenierien nevez evel Sebastien Bourdais, 4 gwech kampion Champ Car ha Rubens Barrichello, 325 disparti e Formulenn 1. Aet eo ar maout gant Ryan Hunter-Reay dirak Will Power pa c'hounez Chevrolet titl ar pourchaser. Ar blenier gall Simon Pagenaud a zo Rookie ar bloaz hag ar c'hampion en titl Dario Franchitti a c'hounez an Indianapolis 500.
Blenierien ha skipailhoù
Pep karr a vo bet graet gant kastell-karr Dallara hag e vo roet dezho bandennoù-rod Firestone.
Redadegoù
{{legend|#FFFFFF|Viig/Speedway|border=solid 1px #AAAAAA}} {{legend|#D0E7FF|Redadeg hent/Troiad straed|border=solid 1px #AAAAAA}}
Microtus
Microtus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ muenned.
Spesadoù
64 spesad zo ennañ :
Microtus abbreviatus Microtus agrestis Microtus anatolicus Microtus arvalis Microtus bavaricus Microtus brachycercus Microtus breweri Microtus cabrerae Microtus californicus Microtus canicaudus Microtus chrotorrhinus Microtus clarkei Microtus daghestanicus Microtus dogramacii Microtus duodecimcostatus Microtus evoronensis Microtus felteni Microtus fortis Microtus gerbei Microtus gregalis Microtus guatemalensis Microtus guentheri Microtus hyperboreus Microtus ilaeus Microtus irani Microtus kikuchii Microtus levis Microtus liechtensteini Microtus limnophilus Microtus longicaudus Microtus lusitanicus Microtus majori Microtus maximowiczii Microtus mexicanus Microtus middendorffi Microtus miurus Microtus mongolicus Microtus montanus Microtus montebelli Microtus mujanensis Microtus multiplex Microtus nasarovi Microtus oaxacensis Microtus ochrogaster Microtus oeconomus Microtus oregoni Microtus paradoxus Microtus pennsylvanicus Microtus pinetorum Microtus qazvinensis Microtus quasiater Microtus richardsoni Microtus sachalinensis Microtus savii Microtus schelkovnikovi Microtus schidlovskii Microtus socialis Microtus subterraneus Microtus tatricus Microtus thomasi Microtus townsendii Microtus transcaspicus Microtus umbrosus Microtus xanthognathus
MacBride
McBride pe MacBride eo stummoù saoznek an anv gouezelek Mac Giolla Bhríde pe Mac Giolla Bhrighde(en iwerzhoneg) pe Mac Gille Bríghde (e gouezeleg Skos), da lavarout eo mab da vevel Brigid pe Santez Brigid. E Skos e lakaer an tiegezh MacBride da sept d'ar c'hlan MacDonald.
Centallo
Centallo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Pescantina
Pescantina (Pescantìna e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Córdoba (Spagn)
Córdoba zo ur gêr e Spagn, en Andalouzia, ha kêr-benn Proviñs Córdoba, war lez ar stêr Guadalquivir.
Louis Hémon (politiker)
Louis René Marie Mathurin Hémon (21 C'hwevrer 1844, Kemper - 4 Meurzh 1914, Pariz) a oa alvokad ha politiker. Kannad korn-bro Kemper e voe e-pad meur a vloaz, adalek 1876 ha betek 1912. Kuzulier kanton Fouenant e voe ivez ha kuzulier-kêr e Fouenant. Unan eus senedourien Penn-ar-Bed e voe etre 1912 ha 1914.
Ur republikan touet e oa, ha krouiñ ha ren a reas ar gelaouenn republikan Le Finistère (1872-1939) Daoust da se e savas e vouezh er Gambr e 1903 pa voe kinniget gant ar ministr Émile Combes difenn ouzh ar veleien d'ober gant ar brezhoneg en ilizoù hag er c'hatekiz. Daou gannad eus Breizh a gemeras ar gaoz da sevel a-enep ar ministr : Ernest Lamy, eus ar Mor-Bihan, ha Louis Hémon, eus Penn-ar-Bed. Goulenn a reas Louis Hémon ma vije kelennet brezhoneg ha galleg d'ar vugale e Breizh-Izel. Aprouet e voe kinnig ar ministr Combes gant an darn vrasañ eus ar gannaded (339 mouezh a-du ha 185 a-enep), met ar gannaded eus an tu-kleiz eus Penn-ar-Bed a votas a-enep, asambles gant ar gannaded eus an tu-dehoù. .
Nicolae Ceaușescu
Nicolae Ceaușescu (distaget [] e roumaneg) (1918 – 1989) a voe e penn Roumania adalek kreiz ar bloavezhioù 1960 ha betek 1989. Komunour e oa ha klasket en doa mirout ouzh e vro da vezañ e dalc’h an Unvaniezh Soviedel, hogen gwallgas a reas anezhi. E 1989 e voe kondaonet gant ul lez-varn dispac’hel ha lakaet d’ar marv.
Ganet e voe Nicolae Ceaușescu d’ar 26 a viz Genver 1918 e Scornicești, ur gêriadenn eus kreisteiz Roumania. Er bloavezhioù 1930 e teuas da vezañ komunour ha toullbac’het e voe abalamour d’e obererezh politikel. E 1939 e timezas da Elena Petrescu. Adal 1940 e voe toullbac'het, asambles gant ar penn bras komunour Gheorghe Gheorghiu-Dej, ha dont a reas da vezañ unan eus e heulierien.
E 1944, ur pennadig a-raok ma voe aloubet Roumania gant an Arme Ruz, e tec’has Ceaușescu diouzh an toull-bac’h. E 1944–1945 e oa sekretour Kevredigezh ar Yaouankiz Komunour hag e 1945 ez eas e-barzh poellgor kreiz ar Strollad Komunour. Er gouarnamant komunour a voe savet goude 1947, e voe anvet da vinistr al labour-douar da gentañ (1948-1950) ha da vesministr an difenn goude (1950-1954). Dont a reas e vestr kozh Gheorghiu-Dej da vezañ pennsekretour ar Strollad komunour er bloavezh 1955, ha pignat a reas Ceaușescu en urzhaz ar strollad ivez, pa voe anvet er « politburo ». Goude marv Gheorghiu-Dej e 1965 e kemeras muioc’h a c’halloud e-barzh ar strollad ha daou vloaz diwezhatoc’h e oa dilennet e penn ar stad.
Hiviziken e oa Ceaușescu o ren war ar vro, evel prezidant ar c’huzul stad, da gentañ, hag evel prezidant Republik Roumania adalek 1974. Evel e ziagentad Gheorghiu-Dej e talc’he d’ober gant ur politikerezh komunour strizh, met dizalc’h diouzh an Unvaniezh Soviedel. E 1968 e lakaas Roumania da baouez da genlabourat gant Emglev Varsovia. Nac’h a reas kemer perzh en aloubadeg Tchekoslovakia gant armeoù an Emglev-se hag en ur brezegenn d’an 21 a viz Eost er bloavezh-se e savas a-enep zoken. E 1979 e tisklêrias ivez e oa a-enep aloubadeg Afghanistan gant URSS e 1979.
E-keit-se, evit kontrollañ gwelloc’h an dud hag ar vro, e voe roet lañs d’ur c’hampagn bras evit adstummañ an annez e Roumania. Evit se e voe distrujet miliadoù a gêriadennoù war ar maez ha savet melloù tiez en o lec’h, adtreset e voe neuz ar c’hêrioù bras, evel e Bukarest da skouer ma voe razhet ur bempvedenn eus ar savadurioù da adsevel ur gêr nevez. Hervez ar gouarnamant e oa graet an dra-se evit treuzfurmiñ ar vro ha dont da vezañ ar « gevredigezh komunour », stad diorroadur uhelañ ar gevredigezh hervez ar prezeg ofisiel. Muioc’h-mui a dud a save a-enep an distruj-se avat.
D’ar 17 a viz Kerzu 1989 e voe tennet gant ar polis war vanifesterien e Timișoara, war urzh Ceaușescu. Met e-lec’h spontañ an dud, ne reas an dra-se nemet lakaat muioc’h a dud da sevel a-enep ar gouarnamant. D’an 22 a viz Kerzu e voe aloubet savadur Poellgor Kreiz ar Strollad Komunour gant manifesterien e Bukarest, sevel a reas an arme a-du ganto ha tec’hout a reas Ceaușescu gant e wreg. Harzet e voent en ur gêr vihan, 50 km diouzh Bukarest, barnet diwar dizh ha kondaonet d’ar marv. Lazhet e voent d’ar 25 a viz Kerzu 1989.
San Ramón
San Ramón zo un anv-lec'h spagnolek e meur a vro.
Ar Varn Diwezhañ
Arabat eo droukveskañ gant ar pezh-c'hoari brezhonek Ar Varn diwezhañ. Ar Varn Diwezhañ, pe Deiz ar Varn, zo ur gredenn gristen ma savo a varv da vev, hervezi, an holl dud da fin ar bed, da vout barnet.
Daveoù
Meneg eus ar varn diwezhañ zo en Aviel Mazhev : E lizhiri an Ebestel ez eus kaoz eus an deiz-se ivez: (1Cor 5:5, 2Cor 1:14, 1The 5:2, 2Pie 3:10, Apoc 1:10,1 Thim 3).
En eil lizher Pêr e lenner : Hogen deiz an Aotrou a deuio evel al laer en noz ; en amzer-se e tremeno an neñvoù gant tarzh hag an elfennoù o teviñ a vo pulluc'het hag an douar gant an oberoù zo ennañ a vo pulluc'het en e bezh.
Oberennoù
Meur a oberenn skrivet ha livet dreist-holl zo bet awenet gant ar varn diwezhañ.
Guacharaca
right|150px Ar guacharaca zo ur benveg-seniñ dre raskañ eus Colombia. Div lodenn zo anezhañ : ar guacharaca, ur vazh, hag ur grib da raskañ ar vazh.
Doñvañ
Doñvañ pe doñvaat zo lakaat loened da vezañ implijet gant mab-den evit gounid hennezh. Gallout a reer implijout al loened-se evit kaout boued pe traoù all, evel kaout gloan da skouer, d'ober dilhad, pe c'hoazh evit ober labourioù diaes pe ziaesoc'h, evel kas kargoù pounner. Alies eo bet cheñchet ar spesadoù loened-se, dre o berlañchañ, evit ma vefent muioc'h diouzh c'hoantoù hag ezhommoù an dud.
Al loened kentañ hag a voe doñvaet, moarvat, eo ar chas, diskennidi d'ar bleizi, war-dro 100 000 bloaz zo. E-touez al loened all hag a voe doñvaet abred emañ ar givri, an deñved hag ar moc'h, war-dro 8 000 kent J.K. e kornôg Azia. Tostoc'h deomp e voe doñvaet ar saout war-dro 6 000 kent J.K.
E-mesk al loened a zo bet doñvaet emañ ar re-mañ :
! style="width: 12em;" | Loen!!Mare (KJK) !! Lec'h
Sommariva Perno
Sommariva Perno (Somariva-l'Àuta e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Somano
Somano (Soman e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
McBride
McBride pe MacBride eo stummoù saoznek an anv gouezelek Mac Giolla Bhríde pe Mac Giolla Bhrighde (en iwerzhoneg) pe Mac Gille Bríghde (e gouezeleg Skos), da lavarout eo mab da vevel Brigid pe Santez Brigid.
Seneca an Henañ
Seneca an Henañ pe Seneca ar retorikour, pe Marcus Lucius Annaeus Seneca hervez e anv latin, ganet war-dro 54 kent JK ha marvet war-dro 39, a oa ur retorikour pinvidik eus renkad ar varc'heien genidik eus Corduba en Hispania Baetica, deuet da chom da Roma er.
Dimezet e oa da Helvia, ha tri mab a anavezer dezho:
Wilhelm Rediess
Friedrich Wilhelm Rediess ganet d'an 10 a viz Here 1900 hag emlazhet d'an 8 a viz Mae 1945 a oa un ofiser SS ha polis e-pad dalc'hidigezh alaman Norvegia e-pad an Eil Brezel-bed. Penn an holl unvezioù SS e oa en Norvegia, etre an 22 a viz Even 1940 betek e varv e 1945. Kiriek eo bet da veur a dorfed brezel (lazhadeg yuzevien ha prizonidi).
Magdalena Petit
thumb|Magdalena Petit Magdalena Petit Marfán (Peñaflor, 14 a viz C'hwevrer, 1903 – Santiago de Chile, miz Mae 1968) a oa ur skrivagnerez chileat. Brudet eo e romantoù La Quintrala, Los Pincheira ha Los Hijos del Caleuche. pezhioù-c'hoari he deus skrivet ivez.
Mervel a reas e 1968, goude tapout ur gwall lamm er gêr da 65 bloaz.
Buhezioù edoare romantoù
En 1946 ec'h embannas Biografía de Gabriela Mistral, e 1950 ur buhezskrid e doare ur romant, El patriota Manuel Rodríguez hag e 1965 an arnodskrid San Martín y el Ejército Libertador.
Serravalle Langhe
Serravalle Langhe (Saraval e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Iltud Le Doré
Iltud Le Doré, pe Ildud an Dore en brezhoneg, a zo soner fleüt, c'hoarier djembe, derbouka ha taboulinoù all c'hoazh, a Vreizh.
Strolladoù
Krog e oa da c'hoari taboulinoù e Bagad Gwengamp e 1996. Mont a ra da-heulNolwenn Korbell gant e zerbouka. C'hoariet 'n deus e tri strollad disheñvel: Menestra (taboulinoù), Lastez (djembe, Low whistle ha taboulinoù) hag adalek 2005 en doa kemeret perzh er strollad Winaj'h 'lec'h ma c'hoarie fleütoù a bep seurt ha taboulinoù.
Maria Iañ Portugal
thumb| Maria Iañ Portugal Maria Iañ Portugal (Maria Francisca Isabel Josefa Antónia Gertrudes Rita Joana de Bragança), ganet e Lisboa d’ar 17 a viz Kerzu 1734 ha marvet e Rio de Janeiro d’an 20 a viz Meurzh 1816 a voe rouanez Portugal adalek 1777 betek 1816, war-lerc’h he zad José Iañ. Lesanvet e oa A Piedosa pe A Pia (an Deolez), ken troet e oa gant ar relijion. E Brazil e voe graet Dona Maria, a Louca ( ar Follez) anezhi.
Dimezet e oa d'ar roue Pedro III Portugal a varvas en 1786. Daou vloaz goude e varvas daou vugel dezhi, ha dreist-holl he mab henañ, goude ma he devoa nac’het e bikañ ouzh ar vrec’h abalamour d’he c’hredennoù relijiel.
Rejañs he mab
E 1786 e voe taolet evezh e oa he spered o vont da stoupa, pa voe ranket he c'has d'ar gêr e-kreiz ur barrad alfo. Goude ne reas nemet gwashaat. E Mae 1786 e varvas he fried Pedro III. Glac'haret e voe Maria, ma lakaas berz war an dudiamantoù el lez.
Adalek 1791 e oa aet he spered diganti da vat hag e veze kaset ar politikerezh en-dro gant he mab João. En 1792 eo e voe disklêriet e oa kollet he spered gant Maria Iañ, e-pad un abadenn ofisiel e Salvaterra. Sorc'hennet e oa gant poanioù he zad en ifern, abalamour m'en devoa aotreet Pombal da heskinañ ar Jezuited, a wele evel "um monte de carvão calcinado".
D'ober war he zro e teuas eus Londrez an Doktor Willis, medisin ha bredvezeg ar roue saoz George III, a oa troet foll e 1788, met tro-wenn a reas gant e louzoù-spurj ( "remédios evacuantes"). Fellout a reas da Willis kas anezhi gantañ da vro-Saoz, met nac'h a reas lez Portugal.
Diwar neuze e voe lakaet eil mab Maria, ar priñs Joao, e penn ar vro en hec'h anv, goude ma ne voe anvet da rejant Portugal nemet e 1799.
E 1794 e krogas an tan er Real Barraca de Ajuda, ha kaset e voe al lez da gastell Queluz, hag eno e chome ar rouanez war he gwele a-hed an deiz. Klemm a rae ar weladennerien abalamour d'ar blejadennoù spontus a glevent er palez.
Yoash (roue Yehouda)
Hervez an Tanac'h e voe Yoash (hebraeg : יְהֹואָשׁ, Yəhôʾāš ; “Jehovah-roet” ; gresianeg : Ιωας ; latin : Joas) roue Yehouda etre 835 KJK ha 796 KJK.
Mab Ahazia oa. Sivia a oa anv e vamm, eus Beer-Sheva.
"Oberoù Yoash a voe reizh ouzh daoulagad an Aotroù e-keit ha ma kentelias anezhañ Yehoyada, ar beleg" (2R 12,3).
En em sevel a reas ofisourien eus e arme enep dezhañ. Lazhet e voe ganto (Yosac'har, mab Shimeat ha Yehozavad, mab Shomer) e Bet-Milo.
Ren a reas e vab Amasia en e lec'h.
An Aviel ha Meditacionou
An Aviel ha Meditacionou tennet eus re c'hallec an Abat Duquesne gant an Otrou Richard zo ul levr e brezhoneg Treger embannet e 1819 gant Ledan e Montroulez. Troidigezh ul levr gallek "l'Année apostolique ou Méditations pour tous les jours de l'année", gant Duquesne, aluzener toull-bac'h ar Bastille, embannet e 1791 e Pariz, e oa.
Christophe Dettinger
Christophe Dettinger lesanvet « le Gitan de Massy », ganet d'an 3 a viz Mae 1981, a oa ur boksour a vicher gall. Bet eo bet kampion Bro-C'hall evit ar rann ponner-lijer en 2007 ha 2008.
Luskad ar jiletennoù melen
Brudet eo bet d'an 9 a viz Genver 2019 e Pariz pa oa bet filmet o lopañ war jandarmed e-pad ur vanifestadeg eus Luskad ar jiletennoù melen.
Komzoù Emmanuel Macron
Goude ar brud savet tro-dro da Christophe Dettinger, ha dreist-holl an harp roet dezhañ, ar prezidant Emmanuel Macron en doa embannet: "Le boxeur, la vidéo qu'il fait avant de se rendre, il a été briefé par un avocat d'extrême-gauche. Ça se voit ! Le type, il n'a pas les mots d'un Gitan . Il n'a pas les mots d'un boxeur gitan.".
Guadalquivir
Ar stêr Guadalquivir zo ur stêr eus Andalouzia, e Spagn, hag emañ hec'h aber, er Meurvor Atlantel, en hanternoz da Gibraltar.
Dont a ra an anv eus an arabeg al-wādi al-kabīr (الوادي الكبير), "ar stêr vras". Roet e voe an anv-se d'ar stêr d'ar mare ma oa annezet Andalouzia gant muzulmiz arabegerien, da vare Al-Andalus. Baetis, Betis e oa anv ar stêr da vare an Impalaeriezh roman.
Tremen a ra dre Sevilla, a-raok aberiñ, 80 km pelloc'h, er Meurvor Atlantel, dirak Sanlúcar de Barrameda.
Notennoù ha daveennoù
thumb|center|500px|Diazad hag adstêrioù ar stêr Guadalquivir
Stresemannia bougainvillei
Stresemannia bougainvillei a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Meliphagidae. Ar spesad nemetañ an hini eo er genad Stresemannia.
Anvet e voe Lichmera bougainvillei (kentanv) da gentañ-penn (e 1932) gant ar skiantour alaman Ernst Mayr (1904-2005).
Stroll-skol Sant-Frañsez Itron Varia Lesneven
Stroll-skol Sant Frañsez Itron Varia zo un ensavadur deskadurezh katolik ha prevez evit ar baotred digoret e 1835 e Lesneven. E anv boutin e-pad meur a vloaz a voe Skolaj Sant-Frañsez. Lesanvet eo bet "ENA vihan Bro-Leon", ken niverus eo bet an dud stummet enni hag a zo deuet da vezañ illur e Breizh. Hiziv e endalc'h ur skolaj hag ul lise hollek ha teknologel dindan gevrat gant ar Stad, goude bezañ bet lec'h ur skol kentañ-derez, ur greizenn stummadur tiegezh hag ur skol uhel evit ar sternidi. Bez' ez eus un hentenn divyezhek galleg-brezhoneg e pep rann ivez. Teuzet e voe bet gant Skol Itron Vari Lourd hag eo aet da vezañ ur stroll-skol gant deskadurezh eil derez kevrennoù goudebak.
Skolaj ar gumun
Herve Roudaut, person Plouneour-Traezh, hag a oa bet pennrener Skolaj Kemper a-raok an Dispac'h gall, a soñjas sevel ur skolaj e-barzh leandi kozh ar Récollets e Lesneven. Prenañ a reas an darn vuiañ eus ar savadurioù ha gallout a reas degemer ur c'hant skolajiad bennak enno. Dre ordrenañs ar roue Loeiz-Fulup embannet d'an 10 C'hwevrer 1835 e voe anvet ar skol nevez da skolaj-kumun hag e grouer da bennrener.
Ensavadur Sant-Frañsez a Asiz
E Gwengolo 1940 e krogas kevarzhe ar gerent hag an Amicale des Anciens élèves et maîtres du collège de Lesneven gant embann dur "Bulletin trimestriel de l'ïnstitution Saint-François", ur gelaouennig trimiziek ezhañ ar pal stourm a-enep d'an alkoolegezh, met e zeuio da vezañ ur gelaouenn skol ordinal hag ul liamm gant ar soudarded, diskibien ha mistri, a oa bet kaset d'ar brezzl
Eil-brezel-bed
D'an 12 a viz Du 1939 e voe dilojet ar skolaj evit reiñ al lec'h d'an "Hospital General n° 8" meret gant Lu Bro-Saoz ha ne deuas ket an ensavadur en-dro a-raok Meurz 1940.
E 1961 e voe kevratet ar skolaj hag al lise dindan an anv Skolaj-Lise Sant-Frañsez.
Amasia (roue Yehouda)
Amasia (hebraeg אֲמַצְיָהוּ ʾAmaʦyāhû : « nerzh an Aotrou », « kreñvaet gant an Aotrou », pe « galloudus eo an Aotrou », henc'hresianed Αμεσσίας pe ᾿Αμασίας, latin Amasias) a oa roue Yehouda eus 196 KJK betek 781 KJK, goude e dad, Yoash, hervez an Tanac'h.
Yehoadan, eus Jeruzalem, e oa e vamm.
"Ober a reas ar reizh ouzh daoulagad an Aotroù, nann avat evel David, e dad : A-grenn evel ma rae Yoash, e dad, e reas." '2R 14, 3).
Lazhañ a reas muntrerien e dad kerkent ha ma voe start ar rouantelezh en e zorn.
Trec'het e voe gant Yoash e Bet-Shemesh.
"Bez' e voe enep dezhañ un irienn e Jeruzalem, hag e tec'has da Lac'hish ; met kaset e voe war e lerc'h tud hag hel lakas d'ar marv eno." (2R 14, 19).
Azaria, e vab, a voe lakaet da roue en eblas.
Moger ar Meurvor Atlantel
Moger ar Meurvor Atlantel (alamaneg: Atlantikwall) eo an hollad difennoù prientet gant Alamagn an Trede Reich el lodenn eus Europa dalc'het ganti a-enep un aloubadeg gant ar Gevredidi. Implijet e vez ivez an droienn vilourel Festung Europa evit ober anv eus an difennoù-se. Etre 1942 ha 1944 e oa bet savet difennoù lies gant an Alamanted hag o harperien e arvorioù Europa. Darn eus difennoù Moger an Atlantel a oa e dalc'h al lu alaman, ul lodenn vihan a oa dalc'het gant nerzhioù douar al Luftwaffe. Ar morlu alaman en devoa dalc'het ur rouedad difennoù arvorel, aozet e stumm meur a zonenn difenn.
Magdalena Sibylle Prusia
He buhez
Magdalene Sibylle a oa pempvet ha diwezhañ merc'h Albrecht Friedrich Prusia, dug Prusia (1553–1618), hag e bried Marie Eleonore (1550–1608). He mamm a oa merc'h d'an dug Wilhelm von Jülich-Kleve-Berg.
Savet e oa bet ar briñsez evel he c'hoarezed e kastell Königsberg hag er relijion brotestant.
Dimeziñ a reas da Johann Georg Iañ von Sachsen (1585–1656) e 1607 e Torgau: e eil pried e oa.
Mignonez e oa da rouanez Sveden, he nizez Maria Eleonora Brandenburg.
Intañvezet e voe e 1656 ha mervel e Dresden tri bloaz goude, e 1659.
Daniz
Danmark
Adour
thumb|right|200px|Ar stêr Adour An Adour (e galleg, Aturri en euskareg, Ador en okitaneg) zo ur stêr hag a ziskenn eus ar Pireneoù, a dremen dre gêr Darba, a red etre Ipar Euskal Herria ha Gwaskogn, a dreuz kêr Vaiona hag en em daol er Meurvor Atlantel etre Angelu (lez kleiz) ha Tarnòs (lez dehoù) el Landes.
Jean-Michel Veillon
Jean-Michel Veillon a zo ur soner breizhat, ganet e Frehel (Aodoù-an-Arvor) d'ar 16 a viz Mae 1959, ha deuet da chom gant e zaou vugel da-gichen Lannuon.
Graet en deus e studioù e skolaj Lambal, e lise Dinan hag e skol-veur Roazhon. Da unnek vloaz e krogas Jean-Michel da seniñ bombard ha da zañsal dañsoù Breizh, setu perak ez eo bet kroget da seniñ er festoù-noz, met goude, gant an amzer, en deus dizoloet ar fleüt-treuz (ur fleüt implijet dreist-holl e Bro-Iwerzhon d'ar mare-se), en ur selaou The Chieftains (ur strollad sonerien iwerzhonat savet e 1962, ha brudet bras o sonerezh hengounel). Plijout a rae ar sonerezh-se dezhañ kalz, met da gentañ-penn ar fleüt a-dreuz, evel ma vez c’hoariet gant Matt Molloy. Dont a reas buan da vezañ ar soner kentañ da c'hoari e venveg e sonadegoù pe festoù-noz. Setu perak ez eo bet kinniget dezhañ seniñ gant strolladoù sonerezh (Galorn, Kornog). Adalek neuze ez eo kroget da veajiñ er broioù estren : Iwerzhon, Bro-Spagn, Belgia, Bro-Alamagn, Stadoù-Unanet (…) ha memes e Sina. Bremañ e tenn Jean-Michel e donioù sonerezh d'un doare hengounel breizhat da c'hoari fleüt, met klevet e vez ivez en e sonerezh ur stil o tont eus broioù ar reter (Turkia, Iran, India, Sina). Seniñ a ra Jean-Michel Veillon e-unan, met ivez er strolladoù breizhat-mañ : Kornog, Barzaz, Pennoù skoulm, Alain Genty, Jakez Pellen & Celtic Procession, Toud 'Sames... Ganto en deus c'hoariet e Breizh, e Bro-C'hall hag e broioù all.
Bremañ
Setu bremañ goude bloavezhioù ha bloavezhioù e ra Jean-Michel Veillon stajoù evit deskiñ d'an dud c'hoari fleüt, ha bremañ ez a war-gresk an niver a fleütourien vreizhat, hag hiziv an deiz e kav reizh an dud klevout fleütoù-treuz e koad e strolladoù sonerezh Breizh 'zo. Un nebeud raktresoù a zo gantañ evel : ober un disk e-unan, ober un trio fleüt gant Silvain Barou hag Erwan Hamon hag ober ul levr skrid sonerezh gant ur bladenn-arc’hant.
Liammoù
http://www.jmveillon.net/
Scarnafigi
Scarnafigi (Scarnafis e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Serralunga d'Alba
Serralunga d'Alba zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Meng Zi
MENG Zi, sinaeg 孟子, pinyin Mèng Zĭ, "Mestr Meng" (372 – 289 KJK) a oa ur prederour sinaat eus Marevezh ar Stadoù Brezelour a zo lakaet d'ar C'honfusian pennañ goude Konfusius e-unan. Gant ar Jezuidi e voe latinaet e lesanv e  Mensius  en 19vet kantved. Brudet eo Meng Zi en abeg d'e zamkan 良知 liáng zhī, "gouiziegezh enganet", a embann ez eo mab-den madelezhus dre natur rak dre natur e oar penaos em zerc'hel evel un den gwirion. Bez' e c'hall ar vadelezh-se bezañ anavezet ha diorroet dre ar gelennadurezh hag an emzalc'h reizh, pe bezañ gwastet dre lez-ober ha levezon fall, hogen gwezh ebet ne vez kollet da vat.
Buhez
Gwall skort eo an andonioù a-zivout buhez Meng Zi. E zeiziadoù ha darvoudoù a gaver er skrid a zoug e anv, ar Mengzi. E Kounskrid an Istorour ( 史记, Shĭ Jì ) an istorour meur SIMA Qian (~145 - ~86) e kaver munudoù all diwar-benn e vuhez.
Er Stad Zou, renet gant ur gwaz d'ar Stad Lu ma teuas Konfusius er bed, e voe ganet MENG Ke (孟軻) er bloavezh 372 d'un diskennad eus an tiegezh Mengsun, unan eus an tri ziegezh a rene war Lu.
Ne ouzer hogos netra a-zivout e yaouankiz. Un nebeud sorbiennoù amwir diwar-benn Meng Ke hag e vamm eo an ditouroù nemeto a zo deuet betek ennomp. Evel Konfusius e kollas e dad pa oa yaouank-yaouank c'hoazh, war a greder, ha gant e vamm (仉, zhăng, a zeuas da vezañ un lesanv da Veng Zi) chomet intañvez hag er baourentez e voe desavet.
Goude ker splann ur gentel e tistroas Meng Ke da studiañ a-zevri er skol gonfusian, ma voe stummet evel kelenner ha gouizieg war ar skridoù kozh evel 書經, Shū Jīng, "Klaselour an Teulioù" ha 詩經, Shī Jīng, "Klaselour ar Barzhonegoù", a zo lakaet e Sina e-touez ar Pevar Levr ha Pemp Klaselour. E dibenn e amzer-studi er skol e c'hounezas e lesanv: Meng Zi, Mestr Meng, hag e tibabas ar vicher a 游說 yóu shuì, "kendrec'her kantreer". E-pad 40 bloavezh e veajas a Stad da Stad da ginnig e guzulioù d'ar renerien.
War a hañval e voe Meng Zi ur c'helenner brudet er Stad Chu, pell er Mervent da Lu, hogen ne ouzer netra eus e oberennoù kent ma erruas war-dro ar bloavezh 335 er Stad Qi en Norzh da Lu, a oa unan eus ar Stadoù galloudusañ da vare ar Stadoù Brezelour. Den ne oar ha kargad e voe e Qi, na pegeit e chomas eno. War-dro ar bloavezh 324 e kuitaas Qi da veajiñ er Su, ma tapas yalc'hadoù digant ar renerien a-benn kendelc'her gant e veajoù kent distreiñ da Zou, e vro c'henidik. Eno e voe pedet da guzuliañ an dug Wen, ur gwaz da Zou a rene war Teng. Gwall fromet e voe an dug gant gouiziegezh Meng Zi a-hed kendivizoù diwar-benn an doare konfusian da ren ur Stad, kement ha ken bihan ma voe nec'het kuzulier kent an dug gant levezon brasoc'h-brasañ an estren. Gwell e kavas Meng Zi kuitaat Zou war-du Wei, ur Stad er C'hornôg da Song ha Qi. E Liang, kêrbenn Wei, e voe kendivizoù frouezhus etre Meng Zi hag ar rener kozh ; trenkaat a reas ar c'hoari gant ar rener nevez, er bloavezh 319, ha distreiñ da Qi a reas Meng Zi. Ur rener nevez a voe ivez e Qi en hevelep bloavezh, ha fellout a rae dezhañ e vije Qi o ren war holl Stadoù ar vro. Un akademiezh a voe savet e Linzi, kêrbenn Qi, ma voe pedet gouizieien eus Sina a-bezh da studiañ ha da eskemm mennozhioù. Den ne oar ha Meng Zi a gemeras perzh er c'hendalc'hoù, hogen hep mar ez anaveze an darn vuiañ eus ar ouizieien a oa en akademiezh Linzi. Dezhañ e voe roet ur garg a enor e gouarnamant Qi, hep na vije anat e talc'hje ur perzh e politikerezh ar vro peogwir e kave gwelloc'h chom war tachenn ar mennozhioù eget ober war-dro labour pleustrek. Ur wezh da nebeutañ e lavaras rener Qi e c'hoant da ober evel ar bennaotrounez o devoa trec'het o amezeien. En un doare rust a-walc'h e respontas Meng Zi n'en devoa-eñ netra da lavaret diwar-benn an dodenn-se peogwir ne oa bet biskoazh skol ar Gonfusianed a-du gant ar bennaotrouniezh, kent reiñ un hir a gentel a-zivout perzhioù ur rener gwirion en ur venegiñ skouerioù eus an amzer hen.
Friedrich Reinhold Kreutzwald
Friedrich Reinhold Kreutzwald (26 a viz Kerzu 1803 e Kadrina - 25 a viz Eost 1882 e Tartu) a oa ur skrivagner ha mezeg eus Estonia, brudet abalamour m’en doa embannet ar c'h-Kalevipoeg.
Meng Zi
Buhez
Er bloavezh 315, pa oa Meng Zi 63 bloaz, e voe goulennet e ali gant rener Qi kent kas un armead da dagañ ar Stad Yan er Biz. Peogwir ne felle ket dezhañ kemer perzh e brezel pe vrezel e roas Meng Zi ur respont amresis a voe treuzveizet gant ar rener. Taget e voe Yan, a zeuas a-benn e 312 da skarzhañ an alouberien. Ken heuget gant emzalc'h Qi e voe Meng Zi ma tivizas distreiñ d'ar gêr.
Friedrich Reinhold Kreutzwald
Served e oa e dud e Jõepere, e Virumaa (hiriv e parrez Kadrina, e kontelezh Lääne-Viru). E dad a oa mevel en un atant bras, e vamm matezh. Goude diac'hubet eus ar servelezh e 1815 e c'hallas an tiegezh kas o mab da skol Rakvere. En 1820, goude ar skol eil derez e Tallinn ez eas da skolaer.
Meng Zi
Buhez
E Zou e chomas betek dibenn e vuhez. Eno e teuas un nebeud diskibled dezhañ, ha kendalc'het e voe da studiañ ar skridoù kozh. Ez-hengounel e varvas er bloavezh 289, d'an oad a 82 vloaz, hogen lod gouizieien a embann e varvas ken abred ha 305, d'an oad a 67 vloaz.
Friedrich Reinhold Kreutzwald
Un doktorelezh medisinerezh a dapas e e skol-veur Dorpat (Tartu bremañ) en 1833. Eus 1833 da 1877 e labouras evel medisin e Võru. Ezel e oa eus kalz kevredigezhioù gouiziek en Europa ha kalz a reas evit adsav broadel Estonia (Ärkamisaeg en estoneg).
Meng Zi
Prederouriezh
Pa selle Konfusius ouzh buhez reizh mab-den evel unander ar vuhez-diabarzh (仁 rén, "denelezh" ha "madelezh") hag ar vuhez foran (禮, lǐ, "emzalc'h hervez al lidoù") ha pa boueze war an diforc'h etre 君子, jūnzǐ, "den a enor", ha 謏人 xiăo rén, "den bihan", e oa Meng Zi techet da ensellet tu diabarzh emzalc'h mab-den dre ar meizad 心 xīn, a dalvez kement ha "kalon" ha "spered" war an dro. E xīn, hervezañ, emañ natur wirion mab-den, deroù ha dibenn pep reizhiad politikel, deroù ha dibenn an hent war-du ar beurvadelezh. Daoust dezho bezañ dasparzhet etre seizh pennad ar Mengzi, a zo unan eus ar Pevar Levr ha Pemp Klaselour, e tiskouez prederioù Meng Zi bezañ kempoell-kenañ, ar pezh a zo ral e skridoù kozh ar brederouriezh sinaat. E relijionoù kozh Sina emañ gwele prederouriezh Meng Zi, evel ma c'haller lavaret eus kement prederouriezh sinaat.
Friedrich Reinhold Kreutzwald
Skrivañ a reas meur a levr kontadennoù, troet diwar an alamaneg alies, evel Alanig al Louarn embannet e 1850. Gantañ e voe embannet ar c'h-Kalevipoeg, diwar danvez dastumet da gentañ gant e vignon Friedrich Robert Faehlmann. Sevel a reas levrioù all ivez, gant kontadennoù pobl eus Estonia, ha barzhonegoù evel Lembitu (1885), embannet goude e varv.
Meng Zi
Relijion
War-dro ar 16vet kantved KJK hag e-pad ren ar meuriad Shang (1570-1045) e krede an dud e oa ar bed dindan ren un doue hollc'halloudus a anvent 上梊 shàng dì, "impalaer al laez". Pa voe ar Stad Zhou ar galloud pennañ (1045-221) e lavaras tud Zhou e oa o doue 天 tiān, "an Neñv", o kemer lec'h Shang Di abalamour ma oa bet ur c'hemm e 天命, tiān mìng, "kefridi an Neñv" – gwellat digarez evit aloubiñ ha sujediñ o amezeien. Da vare Meng Zi e talveze an Neñv, ouzhpenn "doue", kement ha "planedenn" ha "natur". Pa selle Konfusius ouzh tiān evel ouzh ur galloud a roe nerzh dezhañ en amzer gaer hag e zileze er gorventenn e chom Meng Zi divrall en e feiz en Neñv : tiān eo andon pep galloud politikel reizh, evel m'en displeg fraezh. Pelloc'h (5/1/4) e laka perzhioù ur roue konfusian keñver-ha-keñver gant perzhioù an Neñv, hag e dibenn ar Meng Zi (7/2/24) e laka ar vadelezh, ar reizhded, ar furnez hag an doujañs d'al lidoù da berzhioù a dremen eus tiān d'ar rouaned konfusian. Evel Konfusius e lavar Meng Zi ez eo an Neñv an hollc'halloud madelezhus n'eo ket denel ; hogen dre an dud hepken e c'hall ober diouzh e c'hoant, ha den ne c'hall raklavar a-zivout an darempredoù etre an Neñv hag e obererien denel. Diwar ar soñjoù-se e teu mennozhioù politikel Meng Zi, koulz hag e soñjoù diwar-benn natur mab-den hag ar gelennadurezh.
Ceresole d'Alba
Ceresole d'Alba zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Meng Zi
Politikerezh
"Reizhet en anvioù" (正名, zhēng míng) gant Meng Zi eta, evel ma oa bet erbedet gant Konfusius ober (Kendivizoù, XIII.3).
Daoust dezhañ difenn "gwir an dispac'h" ne c'haller ket lavaret e oa ur gwerinelour eus Meng Zi : fured eo ar rouaned disi, hervezañ, pa renont dre gefridi an Neñv ha dre gefridi ar bobl (Mengzi 5/1/5) – ar pezh a zo diskouezet hiziv an deiz c'hoazh gant ar c'healarouez sinaek 王, wáng, "roue", m'emañ kroaz ar roue etre tres an oabl ha tres an douar.
Friedrich Reinhold Kreutzwald
Anavezet eo en Estonia evel Tad ar c’han ha kentañ skrivagner bras al lennegezh estonek. Unan eus luskerien an emsav broadel e voe ha broudañ a reas tud yaouankoc’h d’ober traoù evit an estoneg.
Meng Zi
Politikerezh
Pa ne selle Konfusius nemet ouzh ar reizhelouriezh e poueze Meng Zi war an armerzh ivez : ne c'hall ket an den bevañ en un doare reizh pa vez goullo e gof. Un nebeud disentezioù armerzhel a ginnigas Meng Zi neuze d'ar renerien a gejas outo e-kerzh e veajoù : reiñ douaroù muzuliet d'ar familhoù d'o labourat ha da vagañ loened a-benn kaout o boued ha fardañ o dilhad ; staliañ ar reizhiad 境 jìng : eizh park prevez o c'hronnañ ur park foran, pep tiegezh o labourat e bark hag o kemer perzh e labour ar park foran, gounidoù hennezh o vont d'ar rener ; gwareziñ ar c'hoadeier hag ar stêrioù, reoliañ ar pesketa hag an hemolc'hiñ, ar pezh a vije anvet "merañ ar peadra" hag "an diorren padus" hiziv an deiz. Reizhpoellek e oa kinnigoù Meng Zi da-geñver ar Gonfusianegezh, pa oa o fal degas buhezegezh d'ar bobl, d'ar Stad ha d'he rener en ur lezel pep hini en e lec'h. Skañvoc'h a-galz eo pouez armerzhel – gounid ha koust – an oberennoù-se en diwezh : reizhded an oberennoù eo ar pezh a gont. Dre ar c'hinnigoù-se e tiskouezas Meng Zi an erez a vage ouzh heulierien ar prederour Mo Zi (~479-~381 KJK) a ziazeze e Gonfusianegezh war ar gounid (利, lì) : ''Perak e rank Ho Meurdez lavaret "gounid" ? Ne'm eus nemet an denelezh (仁 rén) hag ar reizh (彝 "yi" "natur mab-den" ha "reolenn"). (Mengzi'' 1/1/1)
Mac'homerien vadelezhus eo ar renerien disi hervez Meng Zi neuze, pa laka ar vuhezegezh dreist an talvoudegezhioù danvezel a-benn tizhout hevoud ar bobl koulz ha hini ar Stad dindan kefridi an Neñv. Mard eo roueed an amzer hen skouerioù da heuliañ, eme ar prederour, ez eo didalvez avat ober rik evelto a-benn gouarn en un doare efedus (4/1/1). Ret eo koulskoude d'ar renerien doujañ d'an denelezh (rén) ha da reolenn natur mab-den (yi) en ur staliañ lezennoù mat, ur melestradur fur ha lidoù reizh. Evel Konfusius, Meng Zi en devoa fiziañs bras en dud vihan o respont da renerien disi a-benn lakaat urzh mat ha peoc'h er bed.
Natur mab-den
Penoas avat e c'halle ar prederour liammañ ar fiziañs-se ouzh 人性 rén xìng, natur mab-den ? Dre 良知 liáng zhī, ar ouiziegezh enganet.
Er Mengzi (2/1/6.1) e lavar ar prederour : "An holl dud o deus ur spered na c'hall ket gouzañv gwelet tud all er boan". Ur skouer eus 心 xīn, ar galon-spered a zo e pep den, hag a zo troet war-du an dud all, a ro en hevelep pennad dre c'hervel skiant-prenet e selaouerien (2/1/6.3) : Ne lavar netra avat a-zivout ober un dra bennak, ar from an hini a zo pouezus. Goude bezañ deskrivet an darvoudenn en ur c'hervel ar skiant-prenet e c'halv ar poell (2/1/6.4) : Goude-se koulskoude e chom Meng Zi a-du gant ar brederourien sinaat kent, a ouie dija ez eo mab-den gouest da vezañ arallgar hag emgar war an dro. Ne zispleg ket avat, betek-henn, perak e vez bepred an dud o klask ober droug pa vez ar mad o natur wirion ; pelloc'h en hevelep pennad emañ an displegadenn.
Diwar skouer ar puñs ez embann Meng Zi (2/1/6.5) ez eo ar gendruez pennaenn ar vadelezhusted (仁 rén), ar vezh hag an heug hini ar reizhded (彝 "yi"), an elevez hag ar servijusted hini an dereadegezh (禮, lǐ), ar veuleudigezh hag an diveulidigezh hini ar furnez (智 zhì). E 2/1/6.6 e lavar ar prederour en deus pep den ar peder fennaenn-se ennañ, evel ma'z eus pevar ezel da bep den. Ret eo da bep den diorren ar pennaennoù-se, anez e vezont laeron dezho o-unan – ha mar kred dezho ne c'hall ket o rener o diorren e laeront o rener. Er rannbennad diwezhañ e c'houlenn groñs ma vo lezet pep den da ziorren ar pennaennoù a-benn ma vije kengarantez ha peoc'h er bed. Mar n'eo ket an den lezet da ober ne vo ket gouest da servijout e gerent zoken.
Bredoniezh ha madelouriezh
Dre nerzh youl an den harpet gant gremm an natur (氣, qì) e teu ar galon-spered a-benn da ziorren. Evit Meng Zi ez eo qì a vag hag a reol argerzh ar fromoù hag ar poell – ar xīn – en den. Mirit ur youl greñv da ziorren ho kalon-spered dre emzelc'her reizh bepred, ha magit ho kalon-spered gant qì dre e dapout er-maez, diouzh noz hag abred da veure : setu amañ rekipe Meng Zi.
Atav e vez xīn ha qì o vagañ an eil egile, eme ar prederour pa glask displegañ petra eo qì evitañ (2/1/2.13-15) :
Roncà
Roncà  zo ur gumun eus Veneto  e Proviñs Verona.
Iwan-Vari Tillenon
Iwan-Vari Tillenon (Yves-Marie Tillenon e marilh ar boblañs) a oa un apotiker, ur c'hargad hag ur barzh brezhonek bet ganet d'an 21 a viz Mezheven 1884 e Lanniliz ha marvet d'ar 15 a viz Here 1943 e Pariz (14 arondisamant). Kemer a reas perzh en Emsav kentañ, hag ezel e voe eus Skolaj ar Varzhed evel oviz, ha drouiz da c'houde, gant Ywan al Louzaouer da anv-barzh hag anv-drouiz. Pennadoù ha sonioù brezhonek en deus savet ha lezet en deus studiadennoù dornskrivet. Oberiant e voe e-touez Brezhoned o chom e Pariz.
Buhez
Frañsez-Mari Tillenon ha Mari Ivona Boucher e oa anvioù e dud. Kaset e voe d'ober e studioù e Skolaj Sant-Frañsez Lesneven ha ne voe ket sioul e yaouankiz pa gavas an tu da vezañ kaset meur a wech d'an toull-bac'h e Brest hag e Kemper. Da seitek vloaz ez eas da Roazhon evit studiañ an apotikerezh. Eno e emezelas e Breuriezh ar Studierien Vreton hag e Kevredigezh Broadel Breiz. Echu e studi gantañ e 1905 e voe implijet evel darbarer apotiker e Brest. Eno e savas kentelioù brezhoneg hag e foranas e beadra en tavarnioù. E 1911 e voe degemeret evel oviz e Goursez digor Karnoed hag e tibabas anv poblek e vicher, Al Louzaouer, evel lesanv drouiz. E 1913 e voe oberiant evit dastum arc'hant hag aozañ sevel ar piler a enor war bez Yann-Frañsez ar Gonideg e Konk-Leon. Beajiñ a reas e Iwerzhon hag e Kembre kent dimeziñ gant Valentine Suhard, eus Roazhon, ha ez eas da labourat da Honfleur betek 1914. Ne voe ket galvet da soudard en abeg d'e wreg ha d'o daou vugel, met emouestlañ a reas neuze gant an dennataerien varokat, ha servijout a reas e Maroko hag en Aljeria. Pemp bloaz goude, e 1919, e tistroas da Vreizh, born ha medalennet, ha gant ur wreg nevez : Jeannette Cogny, merc'h da drevadennerien eus Aljeria. Mont a reas da Alfortville, e-lec'h me voe merour ur stal-apotikerezh hag e 1934 e kavas ur garg redaktour e servij al leveoù e Ministrerezh ar Brezel da c'houde. Dilojañ a reas eus Alfortville da Voulogne-sur-Seine. Er bloaz 1939 e voe anvet da levraoueger e Ministrerezh ar Verdeadurezh hag ar C'henwerzh, hag e oa o soñjal mont war e leve da Vreizh pa varvas trumm e-kreiz ar brezel. Oberiant-tre e voe evit broudañ an Emsav hag ar brezhoneg e rannvro Pariz.
Korfadurezh
Ar gorfadurezh zo ur skiant, ur skourr eus ar vevoniezh, a studi stummadur korfoù ar bevien, loened ha plant.
Miguel de Unamuno
Miguel de Unamuno, ganet e 1864 e Bilbao ha marvet e 1936 e Salamanca, a oa ur barzh ha skrivagner spagnolek, ha kelenner gresianeg ha latin e skol-veur Salamanca.
Fulup V
Fulup V zo anv meur a roue:
Zep
Un arzour bannoù-treset eo Zep, Philippe Chappuis e gwir anv. Ganet e oa d'ar 15 a viz Kerzu 1967 e Onex e Suis. Titeuf eo e dudenn vrudetañ.
Buhez
Berzh bras a ra Titeuf : ur milion albom gwerzhet e fin 1998, 16 milion troet e 25 yezh e 2008. Arnodiñ a ra traoù heroc'h eta, evel Le Guide du zizi sexuel skrivet gant e wreg Hélène Bruller (merc'h-vihan Jean Bruller), gwerzhet muioc'h a dri milion skouerenn, ar gelaouenn Tchô! e 1998 (a zo he anv estlamadell muiañ karet Titeuf), hag o paeroniañ tresadourien yaouank e-barzh an heuliad bannoù-treset evit ar yaouankiz « Tchô! La collec' ».
Zep a zo ivez sot gant ar sonerezh, dreist-holl ar rock (evel Bob Dylan), enoriñ a ra e lezanv ar strollad Led Zeppelin. Embann a ra e 1999 L'enfer des concerts. Savet en doa ur strollad sonerezh anvet Zep'n'Greg, heñvel awalc'h ouzh ar strollad suis Le Beau Lac de Bâle. Graet o doa div bladenn a ganaouennoù fentus evel : « Dieu m'a changé en Suisse-Allemand », « Pôv'Type Song », pe « Les couilles à tonton ». Goude bezañ dispartiet ar strollad, Zep ha pevar eus e vignoned e sav ur strollad all anvet Blük Blük. Kanañ a reont kanaouennoù leun a fent evel « Légalisez le Cenovis », « Où sont les groupies ? » « Moi je suce des Sugus », « Le rebelle suisse » hag all. Paouez a ra en ur mod ofisiel d'an 8 a viz Gwengolo 2007, goude mont kuit ar c'haner Ernest Blük. Tresañ a ra e 2006 skeudenn ar festival sonerezh Musiques en Stock.
Emañ Zep o chom e Genève.
Style
E linenn a zo tost ouzh al linenn sklaer evel e-barzh Titeuf, tresadennoù all avat a zo "laoskoc'h", en o zouez dourlivadurioù evel e garnedoù beajiñ hag e labour skeudennaouiñ evit pladenn Jean-Jacques Goldman « Chansons pour les pieds » e 2001. Sot e Zep ivez gant bannoù-treset Carl Barks. Pa oa presidant festival Angoulême e 2005 en doa pedet Don Rosa, unan eus tresadourien aet war lerc'h Barks.
Levrioù skeudennaouet ha Portfolio
(Titouroù tennet eus al lec'hienn "Zepounet" )
Levraoueg roz
(Testennoù gant Hélène Bruller)
Pladennrolladur
(Goloioù graet gantañ)
Prizioù
Enoriñ a ra Zep e-barzh Mes héros de la Bande Dessinée tresadourien evel Bilal, Dupuy-Berberian, Moebius, Loustal, Jacques Tardi, Uderzo… Ar re-mañ a ro an enor en dro dezhañ e-barzh an diskouezadeg « Portraits de Titeuf » hag al levr heñvel e anv embannet gant Glénat.
Roet eo dezhañ Priz Meur festival Solliès-Ville e 2000, ha dreist-holl Priz Meur kêr Angoulême e 2004, ur priz roet d'e 37 bloaz nemetken! War lerc'h anvioù bras evel Gotlib, Franquin pe c'hoazh Will Eisner.
Prizioù all : e 2009 ar priz "Showbusiness" eus ar Swiss Award, e 2010 ar "Globe de Cristal" eus ar gwellañ bannoù-treset evit Happy Sex.
Tana
An Tana, 1 014 km hed dezhi, eo stêr hirañ Kenya.
Eieniñ a ra e Menezioù Aberdare er c'hornôg da Nyeri. Tremen a ra dre gêrioù Garissa, Hola ha Garsen a-raok en em deurel e Meurvor Indez en ouf Ungwana.
Rubén Blades
Rubén Blades Bellido de Luna, anevezetoc'h evel Rubén Blades' ( e spagnoleg, pe e Panamá), ganet d'ar 16 a viz Gouhere 1948 e  Ciudad de Panamá, zo ur sonaozer, ur c'haner, un alvokad hag ur politiker panamáat.
Eugenia Sveden
Eugenia Sveden (Palez Stockholm 1830-1889 Stockholm ), pe Charlotta Eugenia Augusta Amalia Albertina av Sverige e svedeg, a oa ur briñsez svedat hag ur sonaozourez. Merc'h e oa da Oskar Iañ Sveden, roue Sveden, ha d'e bried Josefina av Leuchtenberg, ur verc'h da Eugène de Beauharnais.
He buhez
Eugenia a oa gwan ha klañvidik, ha divizet e voe chom hep he dimeziñ. E 1846 e veajas da Brusia gant he breur Charles, en sell da gavout un danvez pried dereat, met ne voe graet kinnig sirius ebet.
Skrivañ a reas ul levr gallek, Les princesses de la Suède, embannet e 1864, troet goude e svedeg.
Un toullad kizelladurioù a reas ivez.
Sant'Albano Stura
Sant'Albano Stura (Sant Alban e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Roverchiara
Roverchiara  zo ur gumun eus Veneto e Proviñs Verona.
Sanfrè
Sanfrè zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Yukon (stêr)
Ar Yukon a zo ur stêr en Norzhamerika, 3 185 km hed dezhi, hag a dremen dre stadoù British Columbia ha Yukon e Kanada, ha stad Alaska, er Stadoù-Unanet.
Salouen
Ar Salouen a zo ur stêr en Azia, 2 815 km hed dezhi, hag a dremen dre Sina, Birmania ha Thailand.
Ar Schtroumpfed hag an Torrakoag
Ar Schtroumpfed hag an Torrakoag zo ul levr bannoù treset brezhonek, embannet gant BZH5.
Brezelioù keltiberek
Ar brezelioù keltiberek a c'hoarvezas en IIIe ha IIvet kantved kent JK etre ar Republik roman ha pobloù keltiberek e broioù war-dro ar stêr Ebro.
Pan erruas ar Romaned e oa bodet ar Geltibered en ur c'hengevread bras ha gouarnet e oant gant priñsed, ha n'eo ket gant rouaned.
Fulup III
Pennadoù kar
Liste der Herrscher namens Philipp Filipo (regantoj)
Terrazzo (Veneto)
Terrazzo   zo ur gumun eus Veneto  e Proviñs Verona.
509
Diwar-benn ar bloavezh 509 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 509
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 509
Elminia
Elminia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1854 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Annez
Nav (9) isspesad en holl ; o c'havout a reer holl en Afrika.
Maria Anna Victoria Bavaria
Maria Anna Victoria Bavaria, pe Maria Anna Christina Bavaria, (Maria Anna Christine Victoria von Bayern hervez hec'h anv alamanek orin, ha Marie-Anne Christine Victoire de Bavière e galleg) (1660-1690), a oa ur briñsez eus Bavaria, dimezet da Zaofin Bro-C'hall (1661–1711). Lesanvet e veze la Grande Dauphine.
Roveredo di Guà
Roveredo di Guà  zo ur gumun eus Veneto e Proviñs Verona.
Maria Anna Victoria Bavaria
Dimeziñ
Dimezet e voe da Loeiz Bro-C'hall Daofin Bro-C'hall (1661–1711), mab da Loeiz XIV.
He marv
Mervel a reas da 30 vloaz, goude reiñ tri mab d'he gwaz. Darn a lavar e oa abalamour d'he yec'hed fall, darn all dre ma oa digenvez, dilezet gant he gwaz a oa merc'hetaer.
Llanychan
Llanychan zo ur gêriadenn hag ur barrez vihan e Kembre, e Sir Ddinbych. Emañ e-kichen Llandyrnog, er biz da Rhuthun.
Kevread spartakour
Ar C'hevread spartakour (alamaneg : Spartakusbund) a oa ul luskad marksour ha dispac'hour da vare ar bloavezhioù distabilded a voe en Alamagn goude ar Brezel Bed Kentañ. Anvet e voe diwar anv Spartakus. E-touez ar re a savas ar c'hevread e oa Karl Liebknecht ha Rosa Luxemburg. E miz Kerzu 1918 e teuas da vezañ Strollad Komunour Alamagn (KPD : Kommunistische Partei Deutschlands).
thumb|right|150px|[[Rosa Luxemburg]] thumb|right|150px|[[Karl Liebknecht]]
Istor
Luxemburg ha Liebknecht (mab Wilhelm Liebknecht, hag eñ krouer SPD) a oa daou ezel a-bouez eus tu-kleiz Strollad sokial-demokrat Alamagn (SPD). Pa savas a-du SPD gant diskleriadur brezel ar gouarnamant a-enep Rusia e 1914 e savjont un aozadur enep. Ouzhpenn stourm a-enep ur brezel a oa impalaerour hervezo, e felle da Luxemburg ha da Liebknecht ma vefe aozet un dispac'h, padal o doa dibabet pennoù-bras SPD ar mont en-dro parlamantel. E miz Ebrel 1915 e lakajont embann ar gelaounn Die Internationale, hag a voe berzet kerkent hag embannet an niverenn gentañ. Goude-se e skignjont kazetennoù anvet Sparkatusbriefen (lizheroù Spartakus) dre guzh. Ar Spartakourien a felle dezho ma paouezfe ar brezel ha ma vefe roet ar galloud da guzulioù micherourien. Liebknecht et Luxemburg a voe bac'het eus 1916 da 1918 evit bezañ aozet ur vanifestadeg a-enep ar brezel e Berlin. E miz Du 1918 ec'h embannas Liebknecht, hag a oa ouzh pondalez kastell Berlin, e oa bet savet ur republik sokialour en Alamagn. Er memes nozvezh ec'h embannas Philipp Scheidemann (SPD) er Reichstag e oa bet krouet Republik Weimar.
E miz Kerzu 1918 e voe savet KPD gant izili ar C'hevread spartakour hag izili strolladoù bihanoc'h. E miz Genver 1919 e voe aozet manifestadegoù gant KPD hag ar sokialourien dizalc'h a-enep gouarnamant Weimar, hag a oa kaset gant kreizourien SPD ha renet gant ar c'hañseller Friedrich Ebert. Ar gouarnamant a embannas e oa ar vanifesterien o prientiñ un harz-labour hollek hag un dispac'h komunour e Berlin. Buan e voe mouget an emsavadeg, gant an arme ha gant izili ar Freikorps. Luxemburg ha Liebknecht a voe drouklazhet e-keit ma oant bac'het.