cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lambert II Naoned
E vuhez
Da gentañ e oa aet a-du Lambert II gant Lotar evel e dad, met treiñ a reas neuze a-du gant Karl Voal pa deuas da vezañ Impalaer ar C'hornôg, pezh a oa furoc'h, rak e amezeg e oa.
Nogent-le-Rotrou
Nogent-le-Rotrou zo ur gumun c'hall hag un isprefeti en departamant Eure-et-Loir, er rannvro Centre. Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Nogentais anezho e galleg.
Joseph Smit
Joseph Smit, bet ganet d'an 18 a viz Gouere 1836 e Lisse (Rouantelezh Unanet an Izelvroioù d'an ampoent) hag aet da Anaon d'ar 4 a viz Du 1929 e Radlett (Hertfordshire, Bro-Saoz), a oa ur skeudennaouer loened izelvroat.
Kenlabouret en devoa gant holl bennoù bras e amzer — John Gould (1804-1881), Hermann Schlegel (1804-1884), Joseph Wolf (1820-1899), Philip Lutley Sclater (1829-1913), Thomas Littleton Powys (1833-1896), Daniel Giraud Elliot (1835-1915), Richard Bowdler Sharpe (1847-1909) en o zouez — a bleustre war an evnoniezh.
Barbadillo de Herreros
Barbadillo de Herreros zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Moger Antoninus
Krog e oad d'he sevel er bloaz 142, en amzer an impalaer roman Antoninus Pius, ha 12 vloaz e padas al labour. War-dro 63 km hed a oa dezhi, 3 m uhelder ha 5 m tevder. Un douflez a oa en tu hanternoz dezhi. Ganti e klasked ober ur voger nevez da gemer lec'h Moger Hadrian, 160 km pelloc'h er c'hreisteiz, da ziskouez harzoù impalaeriezh Roma. Ugent vloaz goude, e 164, e voe tennet o soudarded diwar ar voger gant ar Romaned, da souzañ betek Moger Hadrian.
Istor
An impalaer roman Antoninus Pius a roas urzh da sevel ar voger war-dro 142 Quintus Lollius Urbicus, a oa gouarnour proviñs Britannia a reas war-dro ar savidigezh da gentañ, ha daouzek vloaz e padas al labour. . En em astenn a ra war-hed 63 km eus Old Kilpatrick, e West Dunbartonshire war lez ar Firth of Clyde er c'hornôg, betek Carriden, e-kichen Bo'ness war lez ar Firth of Forth. Berroc'h e oa Moger Antoninus eget moger Hadrian ha graet e oa e douar, gant mein dindan. Krediñ a reer e oa bet soñjet ober ur voger e mein, evel hini Hadrian, met diaesoc'h e oa moarvat.
En norzh d’ar voger-se edo ar vro anvet Kaledonia, annezet gant tud anvet "Picti" gant ar Romaned, un anv hag a dalveze "tud livet". Savet e oa Moger Antoninus da gemer lec'h Moger Hadrian evel harzoù an impalaeriezh. Met e-keit ma veze ar soudarded roman o sevel ar voger ha meur a greñvlec'h all pelloc'h en hanternoz, ne oant ket gouest da drec'hiñ tud kalet Kaledonia, hag meur a wech e voe arsailhet ar voger. Dilezet e voe moger Antoninus mann nemet 8 vloaz goude echuet he sevel, abalamour da argadennoù dibaouez ar Bikted. E 162 en em dennas al lejionoù roman a-drek moger Hadrian, en ur lezel soudarded roman da ober gward eno betek dibenn ar, pa grogjont da guitaat Enez Vreizh. Un emglev a rejont gant Brezhoned an tolead, a zeuas da vezañ Stadoù brezhon an hanternoz kozh diwezhatoc'h.
Arsailhet e voe ar voger meur a wech e 197. E 208 e teuas an impalaer Septimius Severus da weladenniñ hanternoz proviñs Britannia ha dreset e voe darnoù eus ar voger. Un toullad bloavezhioù goude e kilas ar Romaned adarre, hag adkouezhañ a reas ar voger, lesanvet a-wechoù moger Severus gant istorourien roman zo, ken e voe droukvesket an div voger gant tud evel Beda Venerabilis.
Glizheolez-delioù-hir
Drosera intermedia zo ur genad plant kigdebrer e kerentiad an Droseraceae.
Melanerpes cactorum
Melanerpes cactorum a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus cactorum (kentanv) da gentañ-penn (e 1839) gant ar skiantour gall Alcide Dessalines d'Orbigny (1802-1857) ; dont a ran e anv eus an henc'hresianeg κάκτος (kaktuz).
Cricquebœuf
Cricquebœuf a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Kroaz Du
Ar Groaz Du zo anv unan eus bannieloù Breizh. Implijet e oa dreist-holl da vare Dugelezh Breizh, ha goude-se war vor.
Metabolegezh
Metabolegezh a reer eus hollad ar reaktadennoù kimiek hag a aotre ar vuhez, houmañ diwezhañ termenet evel kreskiñ ha gouennañ, derc'hel ar framm ha daremprediñ gant an endro. Heterotrofel pe aototrofel a c'hell bezañ metabolegezh ar gellig hec'h-unan pe an organeg a-bezh.
Premosello-Chiovenda
Premosello-Chiovenda zo ur gumun  eus  Italia  e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Roz-malv
Roz-malv (Alcea rosea) a zo plant e-touez kerentiad ar Valvaceae.
Speg tal aour
Ar speg tal aour a zo ur spesad evned, Melanerpes aurifrons an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Picus Aurifrons (kentanv) da gentañ-penn (e 1829) gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned (akridi, c'hwiled ha merien en o zouez) hag ivez diwar frouezh, hugennoù, maiz ha mez.
Annez
Kavout a reer ar spesad eus douaroù izel mervent Oklahoma ha gwalarn Texas da greisteiz-kreiz Mec'hiko.
La Peur (danevell, 1884)
La Peur zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant, en 1884.
Barbadillo del Mercado
Barbadillo del Mercado zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
La Peur (danevell, 1884)
An danevell
Maupassant o kaozeal en tren gant ur c'henveajer diwar-benn an aon. Kaoz zo eus ur sorbiennig klevet digant ar skrivagner rus Ivan Tourgueniev, kamarad d'an oberour, e droiad dre Vreizh hag ar c'holera erru en Toulon.
Basseterre
Basseterre eo kêr-benn stad Saint Kitts ha Nevis en Antilhez. En enez Saint Kitts emañ ha 13 200 a dud a oa o chom enni e 2001.
Charlotte Christine Magdalene Johanna Hanau-Lichtenberg
Charlotte Christine Magdalene Johanna Hanau-Lichtenberg, en alamaneg Charlotte Christine Magdalene Johanna von Hanau-Lichtenberg (1700–1726) a oa ur briñsez alaman, merc'h d'ar c'hont Johann Reinhard III von Hanau. Dimeziñ a reas da Ludwig VIII Hessen-Darmstadt (1691–1768).
Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas da landgrav Hessen-Darmstadt, Ludwig VIII, d'ar 5 a viz Ebrel 1717. Tri bugel o devoe :
Mervel a reas Charlotte Christine d'ar 1añ a viz Gouere 1726 e Darmstadt.
Beura-Cardezza
Beura-Cardezza zo ur gumun  eus  Italia  e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Giovanni Battista Torriglia
Giovanni Battista Torriglia (1858-1937) a oa ul livour italian genidik eus Genova. Livet en deus taolennoù koant eus buhez kouerien e vro.
Auge (merc'h Aleos)
<hr noShade /> Auge (gregach: Αὐγή) a oa merc'h da Aleos, roue Tegea, ha d'e bried Neaira. C'hoar e oa da Kefeos ha Lykourgos.
Ognissanti
Un anv-lec'h eo ivez, en anv Chiesa di Ognissanti, iliz an Holl Sent, a zo meur a hini anezho en Italia.
Auge (merc'h Aleos)
He zad roue en doa klevet digant un orakl e vije diskaret gant e vab-bihan. Da virout ouzh kement-se en devoa kaset e verc'h da velegez da dempl an doueez Athena Alea rak abalamour d'he c'harg e ranke chom gwerc'hez. Un deiz avat e teuas an haroz Herakles d'ober un dro d'ar vro, ha setu Auge dougerez. Ur mab he doe, ha Telefos e oa e anv. Kuzhat he mab a reas Auge e templ Atena, bete-gouzout e teufe c'hoant d'he zad lazhañ ar bugel. Hogen klevet e voe ar bugel o leñvañ en templ, ha droug en tad-kozh.
Tricholaema hirsuta
Tricholaema hirsuta a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Lybiidae.
Auge (merc'h Aleos)
Meur a zoare zo goude d'ar vojenn.
Roz-roc'h-Kiprenez
Roz-roc'h-Kiprenez a zo plant brizh (Cistus ladanifer × Cistus laurifolius) e-touez kerentiad ar Cistaceae.
Auge (merc'h Aleos)
Aoter Pergamon
En amzer Pausanias ar Beajour, en, e veze diskouezet bez Auge e Pergamon, ma veze enoret Telefos evel haroz diazezer. E murengravadur Aoter Pergamon e weler ivez Auge.
Constantin Wilhelm Lambert Gloger
Constantin Wilhelm Lambert Gloger, bet ganet d'ar 17 a viz Gwengolo 1803 e Grodków (Polonia a vremañ) hag aet da Anaon d'an 30 a viz Kerzu 1863 e Berlin (Alamagn), a oa ul loenoniour hag un evnoniour alaman.
Speg gwenn
Ar speg gwenn a zo ur spesad evned, Melanerpes candidus an anv skiantel anezhañ.
Amalie Adlerberg
Amalie Adlerberg pe Amalie Stargard pe Amalie von Lerchenfeld (pe Амалия Максимилиановна Адлерберг e ruseg) (1808-1888 en Tegernsee) a oa un dimezell alaman a ouenn uhel e rouantelezh Bavaria en XIXvet kantved.
Speg gwenn
Anvet e voe Picus candidus (kentanv) da gentañ-penn (e 1796) gant an naturour alaman Bernhard Christian Otto (1745-1835).
Annez
Kavout a reer ar spesad e koadegi krin Suamerika eus reter an Andoù da hanternoz Arc'hantina.
Amalie Adlerberg
He zud
Merc'h e oa d'ar c'hont Maximilian-Emmanuel Lerchenfeld (1772-1809) ha d'an dugez Therese Mathilde von Mecklenburg-Strelitz (1773-1839), Priñsez Thurn und Taxis. Honnezh a oa moereb da impalaerez Rusia, Charlotte, pe Alexandra Fyodorovna, pried an tsar Nikolaz Iañ Rusia. Therese a oa dimezet da Karl Alexander, 5vet Priñs Thurn ha Taxis (1770–1827), pennhêr Regensburg, kêr ar Reichstag peurbadel (abaoe 1664). Mont a reas ar priñs, he fried, da Bariz, pedet ma oa bet gant Napoleone Buonaparte da zont da studiañ raktresoù politikel nevez gantañ, hag eno e chomas e-pad bloavezhioù. E-keit-se ec'h orgedas Terese ouzh un diplomat bavarian, ar c'hont Maximilian-Emmanuel Lerchenfeld. Ur verc'h he doe, Amalie, ganet e 1808 e kêr [Darmstadt]].
Cornelia Vetterlein
Cornelia Vetterlein pe Christina Antonietta Cornelia Vetterlein, pe von Künsberg goude dimeziñ, ganet da zeiz Nedeleg 1811 en Münchberg, e-kichen Bayreuth, e Frankonia (hanternoz rouantelezh Bavaria), a oa ur goantenn alaman e rouantelezh Bavaria en XIXvet kantved.
Tricholaema hirsuta
Anvet e voe Pogonias hirsutus (kentanv) da gentañ-penn (e 1821) gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
Cornelia Vetterlein
Merc'h e oa d'ar c'huzulier Vetterlein ha merc'h-vihan da liorzhour lez Bayreuth, Schneider. En 1843 e timezas d'ar baron impalaerel Franz Ludwig von Künsberg hag ur verc'h o doe.
Don Imus
Jonathan Donald Imus, pe Don Imus, bet ganet e Riverside (Kalifornia), e Stadoù-Unanet Amerika, d'an 23 a viz Gouere 1940 - 2019, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Cornelia Vetterlein
En darn vrasañ eus taolennoù ar boltredaoueg ne vez ket a welva heverk en diadreñv met amañ eo poltredet Cornelia evel mestrez ar c'hastell a weler adreki hag arouez ar stabilded.
Tricholaema hirsuta
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ en Afrika :
Amalie Adlerberg
He zud
Mervel a reas ar c'hont Maximilian en Here 1809. Amalie a voe savet gant kerent da Teresa, an tiegezh von Sternfeld en Darmstadt, hag Amalie von Sternfeld e voe anvet diwar neuze. Diwezhatoc'h e voe kaset da Regensburg, tostoc'h d'ar briñsez Teresa ha neuze e voe anvet Stargard. A-benn ar fin e voe roet bod dezhi en tiegezh Lerchenfeld, hini he zad, ha bevañ a reas en e balez e kêr München pe e kastell Köfering nepell diouzh Regensburg.
Darempred gant Fyodor Tyutchev
En 1822 e kroazas Amalie, 14 vloaz d'ar poent ha koant evel ur vleunienn, gant Fyodor Tyutchev, kargad e-touez an diplomated rus erruet eus Sant Petersburg. 19 vloaz e oa Tyutchev, hag eñ orgediñ ouzh Amalie, ha soñjezonoù romantel e-leizh gante o daou. Tyutchev a skrivas ur varzhoneg Slezy (Люблю, друзья, ласкать очами…), Daeloù, dediet, a greder, da Amalie. Barzhonegoù all gantañ, K N., ha Ia pomniu vremia zolotoe…, a voe awenet gant i ivez.
D'ar 1añ a viz Eost 1823, ha hi 15 vloaz, e voe aotreet gant Ludwig Iañ, Dug-meur Hessen da zougen an anv Lerchenfeld, hep gwir da implij skoed an tiegezh avat ha da vezañ lakaet er wezenn-diegezh, ar priz da baeañ evit an darempred e-maez al lezenn etre he mamm hag he zad.
Da 17 vloaz e timezas da Paul Alexander von Krüdener, mab d'ar varonez rus Beate Barbara Juliane von Krüdener.
Eured kentañ
Sachet e voe sell Alexander von Krüdener, pennsekretour ar bagad dimplomated rus war Amalie. Hennezh a oa ur baron kozh a orin balt-alaman, ha dibabet e voe ganti ar baron pinvidik titlet e-lec'h ar paotr yaouank dididl.
E lizhiri ha dihelloù ar c'hont Maximilian Joseph von Lerchenfeld e kaver anv eus bloavezhioù kentañ Tyutchev evel diplomat en München (1822–26), ha kaoz enne eus e garantez virvidik ouzh Amalie, hag ivez eus an duvell a voe tost da c'hoarvezout etrezañ hag ar baron d'an 19 a viz Genver 1825. D'an 31 a viz Eost 1825 e timezas Amalie, 17 vloaz, d'ar Baron Krüdener en Köfering.
Kentañ bugel Amalie a voe ganet etre an 20 a viz Mezheven hag an 2 a viz Gouhere 1826, ha badezet Nikolai-Arthur.
Poltred
Ar roue Ludwig Iañ Bavaria a roas urzh da Joseph Karl Stieler, livour al lez, d'he foltrediñ, e 1828. War ziskouez emañ an oberenn e Poltredaoueg ar gened, e kastell Nymphenburg, ma'z eus dastumet 36 poltred eus itronezed a renk uhel eus kêr München, brudet-bras o c’hened.
Tyutchev ha Krüdener
An tiegezhioù Tyutchev ha Krüdener a gendalc'he da zaremprediñ kevredigezh an diplomated e München, amezeien e oant, ar re Tytchev o chom e Karolinenplatz 1, ar re Krüdeners war-vetek pemp munut bale, e Briennerstrasse 15. Fyodor Tyutchev a gendalc'has da welout Amelia, nemet en tiegezhioù. Ar priñs Karl, breur d'ar Roue Ludwig Iañ Bavaria, hag ar roue e-unan a oa trellet gant kened Amalie.
E miz Ebrel 1836 e tedias Fyodor Tyutchev ur varzhoneg all da Amalie ,Ia pomniu vremia zolotoe… (Soñj am eus eus an Amzer Aour...). N'eo ket ur varzhoneg diwar-benn ar garantez met diwar-benn an eñvor eus ar garantez, o emgavioù kent war torgennoù Regensburg.
Amalie hag e lez
E miz Ebrel 1836 e voe galvet ar Baron von Krüdener da vont da gemer ur garg uheloc'h da Rusia.
Bloavezhioù diwezhañ e München
Goude muntr Aleksandr II en 1881 e teuas ar C'hont hag ar Gontez Adlerberg da gêr München da chom. Ti ebet n'o doa, ha da gentañ e oant o chom e ti Maximilian Lerchenfeld en Amalienstrasse 93. Goude e prenas Adlerberg un tamm douar da sevel ti e kêr Tegernsee en Schwaighofstrasse 2.
Mervel a reas Amalie en Tegernsee d'an 21 a viz Mezheven 1888. Beziet e voe e bered St. Laurentius en Rottach-Egern am Tegernsee. Emañ an iliz war lez al lenn rag-enep da genkiz Amalie, anvet Haus Adlerberg am See. Mervel a reas he fried en 1892 ha beziet e voe ganti.
Coquet (stêr)
Ar stêr Coquet (distaget [] e saozneg) zo ur stêr eus hanternoz Bro-Saoz, a red dre gontelezh Northumberland hag en em daol e Mor an Hanternoz. Eieniñ a ra e Torgennoù Cheviot, redek war-zu ar reter a-hed 64 km hag en em deurel er mor e-kichen Amble, goude tremen hebiou kastell Warkworth.
An anv
Meneg a gaver eus ar stêr-se en Henamzer : Hervez Rivet & Smith e vefe savet an anv-se gant an elfennoù *cocco- (= liv ruz) ha -veda (= doare). Talvezout a rafe an anv kement hag "ar stêr ruz", abalamour da boultr porfir a gaver e menezioù Cheviot.
Filippino Lippi
Filippino Lippi (Prato, 1457 - Firenze, 1504) zo ul livour italian eus skol Firenze da vare an Azginivelezh italian.
Xenodacnis parina
Xenodacnis parina a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Thraupidae.
Moran
Moran a zo anv ur sant breizhat, bet ganet war-dro 650 ha lidet e miz Here pe e miz Mae.
Xenodacnis parina
Boued
Bevañ a ra diwar artropoded munut.
Moran
Eskob Roazhon e voe e 703, a-raok mont da vanati Berceto en Italia e-lec'h ma varvas e 730.
Filippino Lippi
Mab e oa da Fra Filippo Lippi, ur manac'h livour, ha da Lucrezia Buti, ul leanez hag a voe skrapet gantañ hag a veze poltredet gantañ.
Xenodacnis parina
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ e Suamerika :
Vanzone con San Carlo
Vanzone con San Carlo zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Barbadillo del Pez
Barbadillo del Pez zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Brovello-Carpugnino
Brovello-Carpugnino zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Fotosintezenn
Ar fotosintezenn pe luc'hkevanaoz a zo ur reaktadenn deus ar vetabolegezh hag a dro an dioksidenn garbon da vateri organek dre implij energiezh ar gouloù. Graet e vez aototrofed eus an organegi hag a ra ar fotosintezenn abalamour ma krouont drezo oc'h-unan ar materi hag a vo implijet evit produiñ oc'h energiezh. Plant, bezhin ha sianobakteri a implij seurt hentenn en ur zieubiñ dioksigen evel dilerc'hiad. Euvret eo energiezh ar gouloù gant ur protein, ul lodenn anezhañ anvet klorofil ha lec'hiet en un organit anvet kloroplast. Implijet a c'hell bezañ ar glusid produet enno evit analadur an organeg pe verniet evit e gresk.
Roazhon Meurgêr
Roazhon Meurgêr, bet Kumuniezh tolpad-kêrioù Meurgêr Roazhon , a zo anezhi un aozadur savet etre kumunioù eus Frañs, e departamant an Il-ha-Gwilen, e Breizh. Krouet e voe e 1970 e stumm ur distrig kêrel. Treuzfurmet e oa bet en ur gumuniezh tolpad-kerioù d'ar 1 a viz Genver 2001. Ur meurgêr eo abaoe 2015.
Kumunioù
43 c'humun a zo en aozadur:
Roz-roc'h-Kreta
Roz-roc'h-Kreta (Cistus creticus) a zo plant kreizdouarel e-touez kerentiad ar Cistaceae.
GamesPlanet
Gamesplanet zo ul lec'hienn internet a ro tro da brenañ ha pellkargañ choarioù video. Krouet eo bet gant an embregerezh Metaboli e Meurzh 2007. Implijet e vez dreist-holl gant tud eus Bro-C'hall, Alamagn hag ar Rouantelezh-Unanet. Al lec'hienn Gamesplanet.com a servij dreist-holl da brenañ ha pellkargañ c'hoarioù video war ar savennoù Mac, PC Windows ha Linux.
Iliz Ognissanti (Firenze)
Iliz Ognissanti, pe Iliz an Holl Sent, pe Chiesa di Ognissanti, en italianeg zo un iliz e Firenze.
Aoter Pergamon
An Aoter Pergamon, pe an aoter da Zeus e Pergamon, zo ur monumant relijiel savet dindan renad Roue Eumenes II (197-159 kent JK) en Akropolis keoded Pergamon, e Turkia hiziv, hag adsavet eo bet e Mirdi Pergamon e Berlin gant an holl bezhioù a zo bet kavet.
Charles Leduc
Charles Leduc (Naoned, 1831-1911) a oa un tresour hag ul livour breizhat. Martolod e oa bet ivez, e-pad eizh vloaz, pa oa yaouank. Brudet eo abalamour d'e daolennoù diwar-benn ar mor hag ar batimantoù.
Aoter Pergamon
An aoter a oa 35,64 metr ledan ha 33,40 metr don. Tro-dro d'ar plas dirak an diri a gas d'an aoter ez eus frizennoù gant uhelvosoù outo hag a daolenn an emgann etre ar ramzed hag an doueed henc'hresian. Un eil frizenn tro-dro d'al laez a gont gwengel Telefos mab Herakles ha diazezer Keoded Pergamos.
Kavet e voe e 1871 gant an ijinour alaman Carl Humann (1839-1896), hag adsavet e Berlin e 1886, goude un emglev e 1879 etre Alamagn hag an Impalaeriezh otoman evit degas holl an dismantroù. Savadurioù all a voe kavet e-kerzh ar enklask. Hiziv emañ e Mirdi Pergamon, unan eus ar Mirdioù-Stad (Staatliche Museen) e Berlin. Abaoe meur a zekvloaziad e vez ar Stad turk o c'houlenn an aoter en-dro, en aner avat.
Gwelet eo evel ur bennoberenn a gizellerezh. Poent zo bet e veze meneget e-touez Seizh Marzh an Henved.
Serret eo sal an aoter betek 2023 abalamour da nevezadurioù.
Kenemglev-stern evit gwareziñ ar bihanniveroù broadel
[[Restr:Member states of the Framework Convention for the Protection on National Minorities.svg|thumb|300px|dehou|Ar broioù degemeret ar c'henemglev-stern ganto :
Abati Montmajor
Abati Montmajor zo un abati Beneadiz savet e Provañs e 948. Emañ e-kichen Arle, en departamant Bouches-du-Rhône.
Kenemglev-stern evit gwareziñ ar bihanniveroù broadel
MMM ar broioù sinet ar c'henemglev ganto
Abati Montmajor
Istor
Savet e voe war reier e-kreiz geunioù, en. Dont a reas buan da vezañ unan eus abatioù pinvidikañ Provañs ha kresket e voe, etre an hag an  kantved, gant savadurioù nevez. En e voe beziet konted Provañs eno.
Er Grennamzer e veze graet ur pardon d’an 3 a viz Mae ha dont a rae miliadoù a dud da v-Montmajor.
Kenemglev-stern evit gwareziñ ar bihanniveroù broadel
MMM broioù n'emaint ket e Kuzul Europa.]]
Abati Montmajor
Istor
Dilezet e voe an abati e dibenn an ha dismantret e voe e-pad an Dispac'h gall.
Kenemglev-stern evit gwareziñ ar bihanniveroù broadel
Kenemglev-stern evit gwareziñ ar bihanniveroù broadel a zo ur feur-emglev savet gant Kuzul Europa da bal dezhañ gwareziñ gwirioù ar bihanniveroù broadel. E 1998 e voe lakaet da dalvezout.
Abati Montmajor
Istor
Lakaet e voe an abati da vonumant istorel e 1840 hag adsavet e voe da vare an Eil Impalaeriezh c'hall. Abaoe 1945 ez eo perc’hennet gant ar Stad c’hall.
Kenemglev-stern evit gwareziñ ar bihanniveroù broadel
Ar sinerien
Sinet eo bet gant an holl stadoù a zo e Kuzul Europa war-bouez Andorra, Frañs, Monaco ha Turkia.
Abati Montmajor
Istor
En hollad savadurioù Montmajor e kaver ur peniti ( kantved), ur manati eus ar Grennamzer ( kanved), un tour-ged ( kantved) hag ur manati klasel (deroù an kantved).
Macintosh
Ar Macintosh (Mac nemetken abaoe 1998) zo ur familh urzhiataerioù personel ijinet, savet ha gwerzhet gant Apple Inc. abaoe Genver 1984. Ar Macintosh kentañ a oa bet ar c'hentañ urzhiataer evit an holl gant un etrefas grafik gant ar skramm hag ul logodenn. Apple en doa gwerzhet ar Macintosh war ar memes tro hag ar familh urzhiataerioù brudet Apple II e-pad dek vloaz a-raok ma vefe paouezet ar gwerzh e 1993.
Iterbiom
Un elfenn gimiek eo an iterbiom ; Yb eo e arouez kimiek, 70 e niver atomek ha 173,04 e dolz atomek.
Istor
E 1878 e voe hiniennekaet an elfenn 70 gant ar c'himiour suis Jean Charles Galissard de Marignac e Skol-veur Geneva a-douez an erbiom a oa en un tamm kailh gadolinit. An anv ytterbium a roas d'an elfenn nevez, en enor da Ytterby, ur gêriadenn e-kichen Stockholm ma teue ar c'hailh.
E 1907 e voe rannet ytterbium Galissard de Marignac e div elfenn gant ar c'himiour gall Georges Urbain : unan a anvas neoytterbia, a zeuas da vezañ an iterbiom 70Yb, hag eben a anvas lutecia, a voe anvet lutesiom 71Lu. E 1907 ivez e voe dizoloet Yb ha Lu en ytterbia gant ar c'himiour aostrian Carl Auer von Welsbach, hag ur wezh c'hoazh er Stadoù-Unanet gant ar c'himiour saoz Charles James. E 1953 e voe kenderc'het iterbiom peuzc'hlan.
Perzhioù
Ur metal blot liv an arc'hant eo an iterbiom. Govelius eo, da lavaret eo e c'haller e bladañ a-daolioù morzhol ; orjalennus eo ivez : tu zo d'e astenn hep na dorrfe. Ferromagnetek pe c'hourzhferromagnetek eo al lantanidoù e gwrezverkoù izel, ar pezh na c'hoarvez ket gant an iterbiom : kewarellek e vez e gwrezverkoù tommoc'h eget -272,15 °C, da lavaret eo e vez desachet gant ur warellvaez diavaez.
Izotopoù
Seizh izotop stabil eus Yb a gaver en natur, daou anezho o c'houzañv an digevanidigezh da reiñ izotopoù eus an erbiom. Skinizotopoù zo bet kevanaozet, 27 anezho, 169Yb o vezañ an hini stabilañ gant un hanter-vuhez a 32 zevezh.
Vieillevigne
Vieillevigne zo un anv-lec'h gallek.
Gerdarzh
Diwar vieille, kozh, ha vigne, gwini, pe gwinieg.
Trarego Viggiona
Trarego Viggiona zo ur gumun  eus  Italia  e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Roz-roc'h-Fernandes
Roz-roc'h-Fernandes (Cistus × fernandesiae P.Silva) a zo plant brizh (Cistus crispus L. × Cistus ladanifer L.) e-touez kerentiad ar Cistaceae.
Kumuniezh kumunioù Bro Gwesklin
Kumuniezh kumunioù Bro Gwesklin a oa anezhi ur gumuniezh kumunioù, e Bro Dinan, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Krouet e voe e 1993. Rannet e oa bet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre Dinan Tolpad-kêrioù (3 c'humun) ha Lambal Douar ha Mor (6 kumun).
Edo he sez e Bronn. He frezidant diwezhañ a oa Jean-Luc Couëllan, maer Rioleg.
Kumunioù
Ar gumuniezh kumunioù a yae 9 c'humun d'ober anezhi:
Campolara
Campolara zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Seneca ar Yaouankañ
Lucius Annaeus Seneca, anavezet ivez evel Seneca ar Yaouankañ (war-dro 4 kent JK – 65) a oa ur prederour hag un dramaour roman.
Ganet e oa Córdoba e Spagn, mab da Seneca an Henañ, etre ar bloaz 4 kent JK hag ar bloaz 1|1 goude JK, ha marvet d'an 12 a viz Ebrel 65.
Prederour e oa, oberour pezhioù-c'hoari, kuzulier an impalaer Neron en e grennoad. En em lazhañ a reas war urzh Neron.
Yaouankiz
Ganet e oa bet e Corduba, kêr-benn Hispania Baetica, unan eus ar c'hoshañ trevadennoù roman e-maez Italia. Diasur eo bloaz e c'hanedigezh, tri a vez kinniget gant an istorourien : pe 4, pe 3, pe 1 kent JK, diwar elfennoù dispis kavet en e oberennoù, dreist-holl [ De tranquillitate animi]] hag [[Epistulae morales ad Lucilium]]. Daou vreur en doa, Novatus ha Mela, tad ar barzh Lucanus. Tiegezh Seneca, an Annaei, a ziskenne eus divroidi italian deuet da Spagn en IIvet kantved kent JK, e deroù an trevadenniñ roman er broviñs nevez. Corduba e oa kêr vrasañ ar broviñs, ma veve an darn vuiañ eus Romaned pinvidik ha desket ar vro ; ha stank e oa an darempredoù gant kêr Roma, eleze gant ar sevenadur latin.
Roz-roc'h-Skänberg
Roz-roc'h-Skänberg a zo plant brizh (Cistus monspeliensis L. × Cistus parviflorus Lam.) e-touez kerentiad ar Cistaceae.
Quarna Sopra
Quarna Sopra zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Crevoladossola
Crevoladossola zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Piaya melanogaster
Piaya melanogaster a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hCuculidae.
Anvet e voe Cuculus melanogaster da gentañ-penn (e 1817) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus Guyana-Gwiana c'hall-Surinam ha Venezuela da reter Ecuador, Perou ha kornôg Brazil.
Arondisamant Alès
Arondisamant Alès a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Gard hag e rannvro Okitania.
Tricholaema melanocephala
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ en Afrika :
Arondisamant Alès
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Alès e 12 kanton (betek 2014) hag e 101 kumun :
Castrillo de Riopisuerga
Castrillo de Riopisuerga zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Arondisamant Alès
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Gard d'ar 1 a viz Genver 2017. 97 kumun zo en arondisamant Alès bremañ.
Roz-roc'h-gwenn
Roz-roc'h-gwenn (Cistus albidus) a zo plant kreizdouarel ar c'hornôg e-touez kerentiad ar Cistaceae.
Vièlhavinha
Vièlhavinha zo ur gumun hag ur gêrig eus Haute-Garonne, e Lauragais, war lez Canal du Midi, un 30 km er gevred da gêr Toloza.
Treron formosae
Treron formosae a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
Daveennoù lec'hiañ
Gant an daveennoù lec'hiañ e c'haller lec'hiañ resis war an Douar kement lec'h a zo.
Gravellona Toce
Gravellona Toce zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Arondisamant Nimes
Arondisamant Nimes a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Gard hag e rannvro Okitania.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Nimes e 24 c'hanton (betek 2014) hag e 177 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Gard d'ar 1 a viz Genver 2017. 180 kumun zo en arondisamant Nimes bremañ.
Calypso Rose
Calypso Rose zo anv-micher Linda McArtha Monica Sandy-Lewis, ganet e 1940 e Bethel Village, e Tobago, er Mor Karib, ha kanerez calypso. Abaoe he 15 vloaz e kan ha skrivet he deus ouzhpenn 800 kanaouenn ha sonenrollet un 20 albom.
Quarna Sotto
Quarna Sotto zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Speg Karolina
Ar speg Karolina a zo ur spesad evned, Melanerpes carolinus an anv skiantel anezhañ.
Vogogna
Vogogna zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Speg Karolina
Anvet e voe Picus carolinus (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Boued
Hollzebrer eo ar spesad ha bevañ a ra diwar amprevaned, frouezh, greun, had ha kraoñ.
Farce normande
Farce normande zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant, en 1882.
Istor
Farce normande a oa bet embannet e Gil Blas an 8 a viz Eost 1882, gant an anv-pluenn Maufrigneuse. Goude-se e voe adembannet e 1883 en dastumad Contes de la bécasse ha lakaet da seizhvet, war-lerc'h La Peur (danevell, 1882).
An danevell
Jean Patu zo o timeziñ da Rosalie Roussel.
Lizher d'ar Goloseidi
Unan eus al lizheroù bet skrivet gant Paol Tars pa oa prizoniet e Roma eo al Lizher d'ar Goloseidi (Kol). E gavet e reer en Testamant Nevez, eil lodenn ar Bibl.
Pint glas
Ar pint glas a zo un evn bihan, Fringilla teydea an anv skiantel anezhañ.
Lizher d'ar Goloseidi
Piv en devoa skrivet al lizher-mañ
Lakaet e oa bet en arvar, e-kerzh an, ar fed e vije bet skrivet al lizher gant Paol evel ma oa bet evit al lizher d'an Efezidi. Bremañ ez eo ali an darn vrasañ eus ar viblourien evit lavarout e kaver ennañ preder Paol sikouret evit e skrivañ gant ur sekretour evel kustum. Roll ar sekretour a vefe bet un tamm brasoc'h amañ.
Pint glas
Annez
Bevañ a ra al labous e Kanariez.
Lizher d'ar Goloseidi
Pegoulz ha pelec'h e voe skrivet al lizher
Toullbac'het e Roma e oa Paol pa skrivas al lizher-mañ hervez an istorourien. Skrivet e voe etre 61 ha 63 eta hervez La Bible de Jérusalem hag André Chouraqui pe etre 60 ha 62 hervez Maodez Glanndour.
Evit piv e oa bet skrivet ? Peseurt kelennadurezh ?
N'en doa ket avielet Paol ar Goloseidi e-unan war-eeun. Degaset e oa bet keleier nec'hus gant Epafraz, e gannad apostolek, ha kerkent e skrivas ul lizher da gristenien Golosae dre hanterouriezh Tic'hikoz.
Setu ar pezh a skriv Maodez Glanndour a-zivout danvez al lizher : « Amañ ivez, gant al lizher d'ar Golosidi, e kavomp an hevelep doare da sellout ouzh mister ar C'hrist, Mab Doue ganet a holl viskoazh o tont da salver ha mestr an hollved, Aeled ha tud. Moarvat en e lizheroù kentañ en deus komzet Paol eus peurbadelezh doueel ar C'hrist (I Kor. 8, 6 ; II Kor. 4, 4 ; 8, 9 ; Gal. 4, 4 ; Rom. 8, 3), met biskozah n'en devoa displeget e venozioù en un doare ken hir ha ken splann. ».
Robert de France
Robert de France pe Robert Bro-C'hall, pe Roperzh Bro-C'hall, zo anv meur a roue pe briñs gall:
Lea Martini
Lea Martini, pe Lucia François hervez he gwir anv, ganet e Praha d'an 9 a viz Here 1973, a oa un aktourez pornografek tchek. Choariet he deus er film La Comtesse Gamiani diwar Gamiani, ur romant gant Alfred de Musset en XIXvet kantved.
Kampionezed (junior) bedel echedoù (hiniennel)
Kampionezed (junior) bedel echedoù (hiniennel)
! Nn. !! Bloaz !! Lec'h !! Kampionez !! Bro
Castrillo de la Reina
Castrillo de la Reina zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
FPSRussia
FPSRussia zo ur chadenn YouTube ha Twitch.tv brudet. Pal ar filmoùigoù skignet zo kement ha diskouez armoù ha penaos e vezont implijet. Ar re-se zo pe armoù-tan pe danvezioù-tarzh. En holl filmoùigoù e adkaver Kyle Myers, ur Stadunanad ganet e Lavonia, e Georgia. C'hoari a ra an dudenn Dmitri Potapoff, un den a orin eus Moskou gant un taol-mouezh rusek kreñv.
Pep video a gaver er chadenn a ziskouez Myers o tisplegañ munudoù an arm a vo implijet gantañ. A-wechoù e tispleg ivez ar c'henarroud istorel ha perak e oa bet krouet an arm en degouezh-se. Ur wech echu gant an displegadennoù e vez implijet an arm war palioù a bep seurt evel frouezh, boutailhadoù, "zombied", ul lenn, mogerioù, otoioù. Er filmoùigoù kentañ e oa bet implijet ivez poltriji eus Justin Bieber.
Al lugan a glever alies zo "the professional Russian".
Istor
Ar c'hentañ filmig a oa bet embannet d'an 10 a viz Genver 2014. E miz Ebrel 2016 e oa 6 milion a heulierien d'ar chadenn FPSRussia hag en holl e oa bet gwelet ar videoioù 728 milion a wechoù.
Arondisamant Lo Vigan
Arondisamant Lo Vigan a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Gard hag e rannvro Okitania.
Ayşe Kulin
thumb|right|Ayşe Kulin e 2008
Arondisamant Lo Vigan
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Lo Vigan e 10 kanton (betek 2014) hag e 75 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Gard d'ar 1 a viz Genver 2017. 76 kumun zo en arondisamant Lo Vigan bremañ.
Ayşe Kulin
Ayşe Kulin zo ur skrivagnerez ha kazetennerez turk ganet en Istanbul e 1941.
Madonna del Sasso (Piemonte)
Madonna del Sasso  zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Trachyphonus margaritatus
Trachyphonus margaritatus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Lybiidae.
Anvet e voe Bucco margaritatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1828) gant an evnoniour alaman Philipp Jakob Cretzschmar (1786-1845).
Dont a ra e anv eus ar ger latin "margărītātus" a dalv kement ha "kinklet gant perlez".
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Afrika :
Castrillo Mota de Judíos
Castrillo Mota de Judíos zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Lec'hanvadurezh
Betek 2015 e oa anvet ar gumun « Castrillo Matajudíos ». Matajudíos a dalv kement ha "lazh yuzevien". Un anv all, damheñvel ha brudetoc'h, a zo "Matamoros" (lazh Maoured, da lavarout eo Muzulmaned).
Cheñchet e oa bet hec'h anv da « Castrillo Mota de Judíos » d'an 22 a miz Even 2015.
Shenyang
Shenyang (沈阳) a zo ur gêr vras e Republik Pobl Sina e proviñs Liaoning. Poblet eo gant 8 100 000 a dud (e 2010).
Fra Filippo Lippi
Fra Filippino Lippi, lesanvet Fra Filippo del Carminezo, ganet e 1406 e Firenze ha marvet e 1469 e Spoleto, a oa ur manac'h livour italian eus skol Firenze da vare an Azginivelezh italian ar.
Tad e oa da Filippino Lippi, ganet eus Lucrezia Buti, ul leanez a veze poltredet gantañ.
Battle Royale (manga)
Battle Royale (japaneg: バトル・ロワイアル Hepburn: Batoru Rowaiaru) zo un heuliad manga japanek skrivet gant Koushun Takami ha treset gant Masayuki Taguchi. Diazezet eo war ar romant gant ar memes anv gant Takami. Kontañ a ra istor ur c'hlasad skolajidi a vez kaset dre rediñ war un enezenn ha rediet da emlazhañ betek na chomfe nemet unan anezho bev. Embannet eo bet dre lodennoù gant Akita Shoten e Young Champion etre 2000 ha 2005. Goude-se e voe embannet stumm un heuliad pemzek levrenn manga. Abaoe ez eus bet embannet stummoù ispisial d'an embannadur evel an hini Battle Royale - Perfect Edition.
Lécaude
Lécaude a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant trizek kumun all d'ober ur gumun nevez: Mézidon-Vallée-d'Auge.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: mervel a reas tri den nann-soudard e Lécaude abalamour d'ar brezel e miz Eost, daou anezhe a voe lazhet gant ur vindrailhadeg hag unan gant tennoù kanol.
Castrillo de la Vega
Castrillo de la Vega zo ur gumun e Spagn,  e proviñs Burgos.
Saint John's (disheñvelout)
Saint John's pe Saint Johns (berraet e St. John's pe St. Johns) a zo anv meur a gêr.
Kazul
thumb|left|Kazulioù Ar gazul zo ur vantell hag a vez gwisket gant ar veleien gatolik, anglikan pe luterian pa lavaront an oferenn pe pa gemeront perzh e darvoudoù-liderezh all.
Shantou
Shantou (沈阳) zo ur gêr vras e proviñs Guangdong e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 5 391 000 a dud (e 2010).
Arola
Arola zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Grand Est
Kemeret he deus lec'h teir rannvro all a oa diagent — Elzas, Champagne-Ardenne ha Loren — d'ar 1 a viz Genver 2016, da-heul ar c'hempenn a zo bet graet d'ar rannvroioù gant ar gouarnamant gall e 2015, "Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine" a oa e anv da c'hortoz evit ar rannvro nevez, savet diwar strollañ anvioù ar rannvroioù a oa diagent, en urzh al lizherenneg. Un anv a vo dibabet da vat gant ar c'huzul-rannvro nevez, a-benn ar 1 a viz Gouere 2016, hag a ranko bezañ degemeret gant ar C'huzul Stad a-raok ar 1 a viz Here 2016. .
Strasbourg zo bet lakaet da gêr-benn velestradurel d'ar rannvro nevez.
Gwiz Krommion
Gwiz Krommion (Ὑς Κρομμυων/Hus Krommuôn en gregach) a oa un euzhvil e mojennoù Hellaz kozh.
Merc'h e oa da dTifon hag Ec'hidna, gouez da Pseudo-Apollodoros. Mamm e oa da hoc'h-gouez Kalidon, hervez Strabon. Caius Julius Hyginus a skriv eo un hoc'h kentoc'h, met ur wiz eo d'ar re all.
Mojenn
Freuz ha reuz a rae er vro.
Trec'het e voe gant an haroz Theseüs.
Stol
Ar stol zo ur pezh dilhad e stumm ul lurell hag a vez gwisket war o skoaz pe zivskoaz gant ar veleien pe an diagoned kristen pa reont lidoù.
Referendom Bro-Skos
Referendom Bro-Skos a c'hall ober dave d'ur referendom dalc'het e Bro-Skos:
Castrillo del Val
Castrillo del Val zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Lo Vigan
Lo Vigan (en okitaneg) pe Le Vigan (e galleg ofisiel) zo ur gêr eus Okitania, er menezioù Cevenas, e Lengadok, ur gumun c'hall hag un isprefeti en departamant Gard, er rannvro Languedoc-Roussillon. Er bloavezh e oa 0 a annezidi.
Lamm-dour Garnock
Al lamm-dour Garnock en Ayrshire, Bro-Skos, eo an uhelañ er rannvro, gant 20 m.
Mudanjiang
Mudanjiang (牡丹江; manchoueg: Mudan bira) a zo ur gêr vras e Republik Pobl Sina e proviñs Heilongjiang. Poblet eo gant 2 663 000 a dud (e 2005).
Fresno de Rodilla
Fresno de Rodilla zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Jean Becker
Jean Becker, bet ganet e Pariz d'an 10 a viz Mae 1933, a zo ur filmaozour ha saver senarioioù gall.
Mab eo d'ar filmaozour Jacques Becker, breur d'ar skriptourez Sophie Becker (dimezet d'an aktour gall Pierre Vaneck) ha da Étienne Becker rener ar skeudenniñ diouzh e vicher.
E vicher er sinema
Kenkent ha d'e ugent vloaz en deus graet e gammedoù kentañ e bed ar sinema evel skoazeller sevener ; e-kerzh ar bloavezhioù hanter-kant en deus kemeret perzh e seizh film, savet gant Henri Verneuil pe gant e dad, evel-just. E 1961 en deus kaset ur film-polis hir da benn, Un nommé La Rocca an titl anezhañ, bet roet ar roll pennañ da Jean-Paul Belmondo. Dre ma'z a mat an traoù etre an daou zen, troet o deus Échappement libre (1964) ha Tendre voyou (1966) asambles adarre.
Sevenet en deus meur a vomm bruderezh, dreist-holl e-pad ar bloavezhioù dek ha tri-ugent (betek pevar c'hant anezhe !). Trizek pennad eus ar stirad skinwel Les Saintes chéries a zo bet kaset da benn vat gantañ ivez.
Crodo
Crodo zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Jean Becker
E vicher er sinema
E-pad c'hwezek bloavezh en deus dilezet ar sinema da vont da sevel filmoù evit ar skinwel. E 1982 ez eo distroet d'ar filmoù hir a-nevez gant L'Été meurtrier : graet o deus berzh ar c'houblad Isabelle Adjani-Alain Souchon ha deroet eo bet pevar gopr d'ar film da-geñver lid ar Césars e 1984.
Daoust dezhañ bezañ anavezet evel ur filmaozour donezonet-mat n'eo ket techet da sevel filmoù sof-kont. N'eo nemet e 1994 ez eo deuet er-maez Élisa, un oberenn hag he deus roet tro da zizoleiñ ur gomedianez yaouank : Vanessa Paradis o telc'her roll un dorfedourez ken bresk he neuz ha feuls hec'h imor. Cheñch bazh en daboulin en deus graet gant Les Enfants du marais (1999) : gant douster en deus filmet war e bouezig un toullad tudennoù dudius daoust d'o doareoù amc'hiz, hag int o vevañ en-dro d'ur stank. Oc'h adkemer ar film La Poison (1951) gant Sacha Guitry en deus troet Un crime au Paradis e 2000 : douget eo bet ar film penn-da-benn gant Josiane Balasko ha Jacques Villeret, o c'hoari ur c'houblad hag a vag ar gwaz hag e wreg kasoni an eil ouzh egile.
E 2002 en deus bodet adarre an daou aktour – André Dussolier ha Jacques Villeret – a blij ar muiañ dezhañ treiñ gante, da-geñver Effroyables jardins (azasaet diwar ar romant gant Michel Quint) : c'hoarzhin goap ouzh darvoudoù kriz bet c'hoarvezet e-kerzh an Eil Brezel-bed e bal dezhañ. Dialogues avec mon jardinier (2006) a zo ur c'haer a istor mignoniezh etre ul livour brudet hag a ya kuit eus Pariz, aet skuizh gant ar vuhez e kêr, hag al liorzher a zibab da gempenn e di war ar maez.
John Isner
En un tournamant Shelem bras, an disoc'h gwellañ en defe graet a oa en 2011 e-pad an US Open e kollas John Isner, er c'hard gourfenn, a-enep da Andy Murray.
Lesanvet Ivo Karlović evit e servij hag a zo e du kreñv brasañ. Unan eus ar c'hoarierien a-vicher brasañ eo (2,08 m ha 108 <abbr class="abbr" title="kilogramme">kg). E miz Ebrel 2018, ez eo lavaret gant an ATP ez eo an eil servijer gwellañ a zo bet a-viskoazh, gant 68,8% a servijoù kentañ deuet a-benn, 80% a boentoù gounezet war ar volotenn gentañ, muioc'h eget 90% a c'hoarioù da servijiñ gounezet hag 17,5 aces a-geidenn dre vatch.
Ar servij gant ar muiañ a dizh en defe graet a oa e 253 km/h (trede servij buanañ a-viskoazh).
En doubl eo deuet a-benn da gaout 5 titl gant daou Masters 1000, e Roma en 2011 hag e Shanghai en 2016.
Gourdonet eo bet gant Justin Gimelstob etre 2014 ha 2016.
Gwezeg Westonbirt
Gwezeg Westonbirt zo lec'hiet tost da dTetbury (Gloucestershire, Bro-Saoz), unan eus ar vrudetañ hag ar vravañ er bed.
Major Tom
Major Tom zo un dudenn bet krouet gant ar c'haner-sonaozer saoz David Bowie (1947-2016).
Er ganaouenn Space Oddity, deuet e-maez d'an 11 a viz Gouere 1969, e voe roet gant Bowie da anavezout istor an astraer faltaziek Major Tom evit ar wech kentañ. E zistro a reas an dudenn da-geñver ar c'hanaouennoù Ashes to Ashes (deuet e-maez d'an 8 a viz Eost 1980) ha Hallo Spaceboy (deuet e-maez d'an 20 a viz Genver 1996).
Jinan
Jinan (济南/濟南) zo ur gêr vras e Republik Pobl Sina e proviñs Shandong. Poblet eo gant 3 528 000 a dud (e 2010).
Trachyphonus vaillantii
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, frouezh, vioù al laboused all, ha logod gwech an amzer.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Afrika issahara :
Miazzina
Miazzina zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Nouvelle-Aquitaine
Istor
Kemeret he deus lec'h teir rannvro all — Akitania, Limousin ha Poitou-Charentes — a zo bet bodet d'ar 1añ a viz Genver 2016, goude ar c'hempenn a zo bet graet d'ar rannvroioù gant ar gouarnamant gall e 2015,. "Aquitaine-Limousin-Poitou-Charentes" a zo bet un anv da c'hortoz evit ar rannvro nevez, savet diwar strollañ anvioù ar rannvroioù a oa diagent, en urzh al lizherenneg. An anv « Nouvelle-Aquitaine » a zo bet dibabet da vat gant ar c'huzul-rannvro nevez d'ar 27 a viz Even 2016 ha kadarnaet gant ar C'huzul Stad d'an 13 a viz Gwengolo 2016.
Rannvro vrasañ Bro-C'hall eo ar rannvro nevez, gant ur gorread par da hini Aostria. Bourdel zo bet lakaet da gêr-benn velestradurel dezhi.
Saint-Pantaléon
Meur a lec'h zo anvet Saint-Pantaléon e Bro-C'hall diwar anv sant Pantaleone.
Billings (Montana)
Billings a zo kêr vrasañ stad Montana er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 105 636 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Billings en ur mod ofisiel e 1877.
Varzo
Varzo zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Gamiani
Gamiani ou Deux nuits d'excès zo ur romant gant Alfred de Musset e 1833. Daou-ugent embannadur a voe a-hed an.
Gignese
Gignese zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Fresno de Río Tirón
Fresno de Río Tirón zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Lippi
Lippi zo un anv-tiegezh italianek.
Toceno
Toceno zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Tadig kozh ar brabañser
Tadik kos ar brabanser (skrivet hiriv Tadig kozh ar brabañser) zo unan eus pezhioù Kanaouennou Kerne, un dastumad sonioù brezhonek embannet e 1900, savet gant Yann Gere, pe an Aotrou Quere, pe Barz Kastelfidardo, ur beleg breizhat hag a oa person e Kastellin en.
Camillo Ranzani
Camillo Ranzani, bet ganet d'an 22 a viz Mezheven 1775 e Bologna (Stadoù ar Pab d'an ampoent) hag aet da Anaon d'an 23 a viz Ebrel 1841 er memes kêr, a oa ul lean hag un naturour italian.
Bezañ e voe kelenner war Skiantoù an Natur en Università di Bologna.
Roet e voe e anv d'ur spesad blotviled — Cymatium ranzanii — da zougen bri dezhañ.
Verbania
Verbania zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Las-bann
Ul las-bann zo ur gordenn hir, gant ur skoulm-red en ur penn anezhi, hag a vez taolet da dapout chatal pe jiboez. Implijet e vez e broioù amerikan zo gant ar vesaerien : e Stadoù-Unanet Amerika, Brazil hag Arc'hantina, gant ar gauchos, dreist-holl.
Kenstrivadegoù lasbannañ a vez en abadennoù anvet rodeo.
Fuentebureba
Fuentebureba zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Andigena
Andigena a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù toukaned, krouet e 1851 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer holl e Suamerika.
Er
Er zo anv meur a dra.
Anv meur a zen er Bibl eo ivez:
Okitania (rannvro)
Okitania (Occitanie e galleg, Occitània en okitaneg) zo unan eus rannvroioù melestradurel Bro-C'hall, e mervent ar vro.
Kemeret he deus lec'h div rannvro all a oa diagent — Languedoc-Roussillon ha Midi-Pyrénées — d'ar 1 a viz Genver 2016, da-heul ar c'hempenn a oa bet graet d'ar rannvroioù gant ar gouarnamant gall e 2015,. "Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées" eo un anv da c'hortoz zo bet lakaet d'ar rannvro nevez, savet diwar strollañ anvioù ar rannvroioù a oa diagent, en urzh al lizherenneg. Un anv all a oa bet dibabet da vat gant ar c'huzul-rannvro nevez, d'ar 1añ a viz Gouere 2016, hag a zo bet degemeret gant ar C'huzul Stad goude. Ofisiel eo deuet da vezañ an anv abaoe miz Gwengolo 2016.
Toloza zo bet lakaet da gêr-benn velestradurel.
Because (kanaouenn, The Beatles)
Displegañ a reas John Lennon edo o tiskuizhañ en ur gourvezvank p'he devoa kroget Yoko Ono da seniñ kentañ klotadoù ''Klaviersonate Nr. 14'' (gant Beethoven). Goulennet en devoa ganti o adseniñ e gin ha, diouzh an doare-mañ, e c'hanas ton Because e spered Lennon.
Fuentespina
Fuentespina zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Because (kanaouenn, The Beatles)
Kaset e oa bet an enrolladennoù da benn e studioioù Abbey Road (Londrez) d'ar 1, 4 ha 5 a viz Eost 1969, George Harrison, Lennon, McCartney ha George Martin (1926-2016) o kemer perzh enni. Embannet e voe gant Apple Records d'ar 26 a viz Gwengolo 1969 er Rouantelezh-Unanet, a-gevret gant ar c'hwezek sonenn all eus an albom Abbey Road gant The Beatles. Adenrollet e voe mouezh ar ganerien, div wech ouzhpenn, war an enrolladenn gentañ evit reiñ ar santad d'ar selaouerien e oa ur c'hor a nav mouezh o kanañ e kensoniezh.
Er sinema
Evit ar wech kentañ en istor ar c'hanaouennoù savet gant The Beatles e c'haller klevout unan anezhe — Because — da-geñver tañvadenn ar film Valerian and the City of a Thousand Planets gant Luc Besson, deuet e-maez e miz Gouere 2017. Paul McCartney e-unan en devoa roet an aotre d'ar filmaozour gall.
Helena (Montana)
Helena eo kêr-benn stad Montana e Stadoù-Unanet Amerika. Er bloavezh 2010 e oa 28 190 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Helena en ur mod ofisiel e 1864.
Marsel Blanchard
=Buhez=
Ganet eo bet e Gourin e 1924 ha beleget e voe e 1947. Da gentañ e voe kelenner e kelenndi Santez-Anna-Gwened. Dont a reas da vout kure e Pondi e 1953.
Bet eo person Kistinid e-pad daou-ugent vloaz, adalek ar bloavezh 1971.
Marsel Blanchard a grouas Emglev Beleion Breizh e 1971, da vare taolioù an FLB evit ma vefe dieubet ar veleion vreizhat o doa kemeret perzh enno.
E labour en Emsav a vez da virout peadra personel an aotrou Perrot ha kemer perzh en embannadurioù stag ouzh Unvaniezh Koad Kev(UKK). Neuze e viras soutanenn Yann-Vari Perrot e-pad hir amzer ha reiñ a ra e destamant da anavezout da izili an UKK bep bloaz. Labouret en deus gant an Emsav katolik, dreist-holl, da lavarout eo gant Youenn Olier, Marsel Klerg, Maodez Glanndour pe Youenn Kraff. Lidañ a rae ingal an oferennoù graet da Lun Fask evit enoriñ ha kounañ Yann-Vari Perrot ha merzherion iwerzhonat 1916, e Skrigneg.
Harpañ a reas Tiegezh Santez Anna evit he sevel.
Aterset ha fiñvskeudennet eo bet e 2001 evit reiñ e desteni a-zivout ar brezhoneg en Iliz hag en Emsav.
=Pennadoù= Skrivet en deus Marsel Blanchard un nebeud pennadoù er gelaouenn Imbourc'h:
=Notennoù=
Speg penn ruz
Ar speg penn ruz a zo ur spesad evned, Melanerpes erythrocephalus an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Picus erythrocephalus (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, frouezh, greun, had, hugennoù ha kraoñ peurvuiañ.
Annez
Kavout a reer ar spesad e reter Norzhamerika, eus kreisteiz Kanada da bPleg-mor Mec'hiko ha Florida.
Belgirate
Belgirate zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.