cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Katalonia
Yezhoù
Goude marv Franco ha distro an demokratelezh e voe kaset ur politikerezh yezh gant ar gouarnamant emren gant ar pal kreskiñ implij ar c'hatalaneg er gevredigezh. Anvet e voe ar politikerezh-se normalizadur yezh (normalització lingüística e katalaneg) gant harp ar brasañ eus poblañs Katalonia adalek 1983 ha nebeut-tre a enebiezh. Harpet eo ivez gant an darn vrasañ eus ar strolladoù politikel er vro. An enebiezh a zeu eus strolladoù zo a lavar e klask al lezennoù-se digalonekaat an dud da gaozeal kastilhaneg Kadarnaet eo bet ali ar gouarnamant katalan ha doareoù ar politikerezh-se gant Unvaniezh Europa en doa disklêriet eo doujus seurt politikerezh hag e rankje bezañ ur skouer evit lec'hioù all en Europa.
Glaneirw
Glaneirw zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Aberporth, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 115,8 km eus Kerdiz.
Katalonia
Yezhoù
Gant ar c'hatalaneg e ra kentoc'h ar gouarnamant hag an aozadurioù publik a zo dindan e veli. Katalanek eo ar skolioù, gant div eurvezh kastilhaneg bep sizhun. Rediet eo an embregerezhioù da ziskouez an titouroù e katalaneg da nebeutañ, hep bezañ rediet da ziskouez titouroù e kastilhaneg peotramant en okitaneg, met n'eus harz ebet da lakaat yezhoù all ouzhpenn ar c'hatalaneg. Adalek 1997 e oa bet lakaet e plas kastizoù a-enep d'an embregerezhioù ne zoujjent ket d'al lezenn.
Al lezenn a warez gwirioù an holl geodedourien da implijout katalaneg pe kastilhaneg e pep degouezh, gant an ensavadurioù publik pe er vuhez prevez, hep gouzañv drougziforc'hañ. Implijet e vez katalaneg evit kelaouiñ ar geodedourien, met ar gwir o deus da c'houlenn e vije kaset traoù e kastilhaneg diouzh o menn. Er Parlamant e vez dalc'het an eskemmoù e katalaneg tost bewezh ha ar Servij publik skinwel katalan a skign e abadennoù e katalaneg peurgetket.
Abaoe un dek vloaz bennak ez eus deuet muioc'h a enebiezh ouzh al lezennoù diwar-benn implij ar c'hatalaneg. E 2010 da skouer e oa bet graet harz-labour gant 75% eus ar sinemaioù a-enep ul lezenn da rediañ dezho da skignañ an hanter eus ar filmoù e katalaneg. Komite Gwirioù an Dud Bodad ar Broadoù Unanet en doa kemeret un diviz a-enep seurt lezennoù e Kebek e 1993 oc'h embann "A State may choose one or more official languages but it may not exclude outside the spheres of public life, the freedom to express oneself in a certain language". Gouarnamant ar Stadoù-Unanet o deus goulennataet en o Rentañ-kont war Gwirioù an Dud al lezennoù diwar-benn ar yezh en ur rentañ-kont diaesterioù kastilhanegerien zo e Katalonia. Lakaet ez eus bet war-wel ivez diaesterioù katalanegerien zo evit komz o yezh e Katalonia pe e broioù katalanek, dreist-holl abalamour da ensavadurioù ar Stad. Emañ a-du gant politikerezh yezh ar gouarnamant an darn vrasañ eus keodedourien Katalonia, ha pa vijen kastilhanegerien zoken. .
Taeroc'h eo deuet an enebiezh goude ma oa erru er vuhez politikel Keodedourien, ur strollad krouet e 2006 evit stourm a-enep ar vroadelouriezh e Katalonia, da heul burutelladennoù intellektualed zo, evel Albert Boadella. Stourm a ra a-enep ar politikerezh yezh ha klask a ra lakaat muioc'h a gastilhaneg er skolioù. Emañ e penn an tu a-enep goude ar bloavezhioù diwezhañ ha savet en deus a-du gant divizoù gouarnamant Spagn en deus freuzet a-drugarez d'ar mellad 155 ken-ofisielegezh an araneg ha goulennet da dud ar vugale e peseurt yezh e fell dezho e vije ar skol a-benn an distro-skol 2018. Un enebour all eo Strollad ar Bobl, dreist-holl a live Spagn. Forc'hellekoc'h eo e soñjoù e Katalonia, er Parlamant e tifenn sav-boent ar gouarnamant ha klask a ra sevel skolioù divyezhek par met er c'hêrioù e vez gwelet dilennidi o tifenn implij ar c'hatalaneg hag al lezennoù yezh, a-enep soñjoù o c'heneiled.
Un tremen d'an diktatourelezh d'ur Stad demokrateloc'h : spioù bras Katalonia
E 2003 ez eas ar maout e dilennadegoù ar Parlamant gant ar strollad PSC asambles gant ERC hag ICV ha dont a reas Pasqual Maragall da Brezidant ar Generalitat. Divizet a reas ar gouarnamant labourat war ur Statud Emrenerezh nevez ha kreñvaat emrenerezh ar vro. Adoptet e voa ar Statud nevez gant ur referendom goude ma oa bet votet er Parlamant katalan ha kemmet gant Cortes Spagn. Evelato, ha daoust d'ar c'hemmoù-se o doa disteraet kalz ar Statud e-keñver lakaat war-raok eo Katalonia ur vroad ha plas ar c'hatalaneg e emsavadurioù ar Generalitat, e oa diwanet e Spagn ur sañtimant enep-katalan kreñv, maget dreist-holl gant kabaliñ ar Partido Popular a-enep ar Statud en e bezh, betek goulenn boykotiñ ar produioù katalan.
Sav an dizalc'hidigiezh e Katalonia, un tabut diabarzh ha diavaez
Kaset e voe ar Statud dirak al Lez-Varn Bonreizh gant mirourien Spagn (renet gant Mariano Rajoy az eas da Gentañ Ministr war-lerc'h evit klask nullañ anezhañ. E 2010 e voe nullet melladoù a-bouez er Statud, dreist-holl ar pezh a denne d'ar vroad (en ur dennañ talvoudegezh ar mellad 1 a-fet gwir hag en ur reiñ un talvoudegezh aroueziek nemetken), da statud ar yezh, d'an aozadur tiriadel, da sistem ar justis (a vije bet dizalc'h eus Spagn) hag an doare da arc'hantaouiñ ar Generalitat. Diwan a reas neuze ul lusk e kevredigezh Katalonia war an emdermeniñ gant manifestadoù bras dindan ar ger stur Som una nació. Nosaltres decidim (Ur vroad omp, deomp-ni da zivizet) a vodas ur milion a dud.
Lañset e voe neuze ul luskad war-zu an dizalc'hidigezh, dreist-holl abaoe 2012 ma voe aozet e vanifestadeg veur gentañ gant an Assemblea Nacional Catalana a vod tud ha maered intereset gant an dizalc'hidigezh. E kêrioù zo, dreist-holl war ar maez, e voe aozet votadegoù diwar-benn ar sujed-se abaoe 2009, gant arguzennoù troet eus tu an ekonomiezh. Cheñch a reas tamm ha tamm ar brezegennoù war-zu an demokratelezh pa voe nac'het kaozeal ha marc'hata gant penn-gounarnamant Spagn, Mariano Rajoy. Koñvoket e voe gant Artur Mas, Prezidant ar Generalitat, dilennadegoù e 2012 e-lec'h ma voe soutenet hent an dizalc'hidigezh evit ar wezh gentañ gant strollad Mas Convergència i Unió (kreiz-dehou) asambles gant Esquerra Republicana de Catalunya (tu-kleiz) ha Candidatura d'Unitat Popular (tu-kleiz pell). Gounezet e voe an dilennadegoù gant ar strolladoù dizalc'hour. Artur Mas a chomas Prezidant, harpet gant ERC war ar goulennoù e-keñver rielezh Katalonia. D'ar memes ampoent e voe aozet manifestadegoù ramzel gant an ANC hag Òmnium Cultural (ouzhpenn 1 milion a dud peurvuiañ) bep bloaz. E deroù 2013 e voe savet un emglev etre ar strolladoù rielour da aozañ ur referendom emdermeniñ a-benn 2014. Nac'het e voe gant gouarnamant Spagn reiñ e aotre da aozañ seurt votadeg war patrom an emglev savet etre gouarnamant Bro-Skos ha gouarnamant ar Rouantelezh-Unanet. A-du e oa ar strolladoù politikel dizalc'hour reprezantet e Parlamant Katalonia da lakaat an dud da vouezhiañ war ar goulennoù se : "Ha fellout a ra deoc'h e vefe Katalonia ur Stad ha Ha fellout a ra deoc'h e vefe ur Stad dizalc'h ?".
Nullet e voe ar referendom gant al Lez-Varn Bonreizh ha neuze e voe treuzfurmet en ur votadeg hep levezon war divizoù gouarnamant Katalonia, aozet gant tud a youl mat. Mont a reas ar votadeg war-raok daoust ma voe nullet ur wezh all gant al Lez-varn. 42% eus ar voterien a zeuas da vouezhiañ, gant un trec'h krenn (ouzhpenn 80%) evit an dizalc'hidigezh. Evelato e voe sellet an disoc'hoù-mañ gant ar re a-enep ar referendom evel prouenn ne oa ket a-du voterien Katalonia gant ar votadeg ha int a-enep an dizalc'hidigezh. Diouzhtu goude ar votadeg e voe tamallet gouarnamant Katalonia, en o zouez e Brezidant Artur Mas, gant justis Spagn evit bezañ disentet d'un urzh Lez-varn ha postet arc'hant evit un dra difennet.
Dizemglevioù war ar 'procès' a vountas ar CUP da derriñ e liammoù gant ar strolladoù dizalc'hour all e 2015. Abalamour da se e voe aozet dilennadegoù e fin 2015 evit Parlamant Katalonia. Mont a reas ar CDC (a gemeras plas ar CiU) hag ERC asambles en ul listenn Junts pel Sí oc'h embann e vije disklêriet an dizalc'hidigezh ma vije trec'h ganto en dilennadegoù. Asambles gant ar CUP e voe tizhet ar majorelezh e sezoù er Parlamant, daoust ma ne voe nemet 48% eus ar mouezhioù. E miz Gwengolo e voe votet gant ar Parlamant ur mellad-stur evit kas hent an dizalc'hidigezh war-raok. Respont a reas penn gouarnamant Spagn, Mariano Rajoy, e implijje an holl c'halloudoù roet dezhañ evit difenn "rielezh pobl Spagn ha interestoù hollek Spagn", da lavaret e c'hellje kas an arme ma vije bet ezhomm. E miz Genver 2016 e voe dilennet Carles Puigdemont da Brezidant ar Generalitat, goude ma voe nac'het gant ar CUP votiñ evit Artur Mas. Pa zeuas da Brezidant e nac'has Puigdemont ober e le a fealiezh evit ar Roue hag evit Bonreizh Spagn : Prezidant ar Generalitat kentañ a voe oc'h ober kement-mañ.
2017 : referendom, disklêriadenn a zizalc'hidigezh ha mellad 155
D'an 23 a viz Kerzu 2016 e voe embannet e vije aozet ur referendom evit dizalc'hiezh Katalonia. E-kerzh ar bloavezh 2017 e voe votet meur a lezennoù evit krouiñ ur stern lezennel evit ar referendom ha krouiñ ar Republik katalan. Ar goulenn a vije "Ha fellet a ra deoc'h e vefe eus Katalonia ur Stad dizalc'h e stumm ur Republik ?". Ne voe ket goulennet un dregantad minimom a gemer perzh ha divizet e oa bet e vije trec'h gant unan eus an daou du gant 50% eus ar mouezhioù. Votet e voe al lezennoù-se hep bezañs ar strolladoù politikel nann-dizalc'hour a oa a-enep krenn e vije goulennet o soñj gant ar Gatalaniz : hervezo hag hervez gouarnamant Spagn ez a a-enep al lezenn kement referendom ne c'houlenn ket gant pobl Spagn a-bezh e ali war dizalc'hidigezh Katalonia. D'ar 1añ a viz Here 2017 e voe aozet, goude ma oa bec'h etre ar stad spagnol, a lavare e oa graet e-maez al lezenn, hag ar Generalitat. D'ar 27 a viz Here 2017 e voe embannet savidigezh ar Republik Katalan.
Nuevo Cartago y Costa Rica
Nuevo Cartago y Costa Rica a oa ur broviñs eus Rouantelezh Guatemala, krouet e 1540 en amzer Carlos Iañ Spagn (an Impalaer Santel Karl V). Savet e oa bet diwar douaroù eus ar Veragua real, war lez ar Mor Karib, a oa bet un darn eus ar Veragua kolombian a-raok krouidigrezh Dugelezh Veragua en 1537 evit an Amiral Luis Colón de Toledo. Aet eo ar broviñs-se abaoe d'ober Nicaragua, Costa Rica hag un tamm eus Panamá.
Katalonia
2017 : referendom, disklêriadenn a zizalc'hidigezh ha mellad 155
D'an 28 a viz Gwengolo 2020 e voe torrret diouzh e garg Quim Torra, prezidant gouarnamant emren Katalonia, goude barnadenn Lez Uhelañ Spagn a gadarna ur gondaonidigezh kent gant ul lez-varn izeloc'h.
Sevenadur
Ur sevenadur pinvidik he deus Katalonia war pep tachenn.
Arouezioù ar vro
Meur a arouez a zo evit ar Gatalaniz :
Gouelioù
Da vare ar gouelioù e vez aozet Castells gant ar Gatalaniz, da lavaret eo e reont tourioù gant an dud, pep hini keñveriet gant tourioù graet gant ur skipailh all. Anavezet eo an hengoun gant an Unesco abaoe 2010.
Dibunet e vez ivez ar straedoù gant Gigantes y cabezudos, ramzed, ha Correfocs, diaouled, dreist-holl e-pad La Patum de Berga a vez aozet bep bloaz e Berga hag a zo anavezet ivez gant an Unesco abaoe 2005.
Gouelioù hag hengoun Spagn a c'heller gwelet ivez abalamour ma oa deuet forzhig a dud eus diavaez Katalonia da chom er vro er bloavezhioù 1950–1960.
E 2010 e voe berzet ar stourmoù-tirvi diwar ur sinadeg he doa rastellet 180 000 sinadurioù. Ar stourmoù diwezhañ a voe dalc'het e 2011 met nullet e voe an diviz gant Lez-varn Bonreizh Spagn e 2016.
Lennegezh
Implij lennegel ar c'hatalaneg a grogas kerkent hag an XIvet kantved gant an destenn relijiel Homilies d'Organyà. Ur mare aour eus implij ar c'hatalaneg dre skrid a zo bet etre an XIIIvet hag ar XVvet kantved pa voe skrivet kronikoù Rouantelezh Aragon a-raok ma kilas an implij er mare a voe lesanvet Decadència gant ar romantelourien, gant abegoù disheñvel (fin paeroniezh an noblañsed war ar skrivagnerien katalanek, implij ar c'hastilhaneg pa voe anv eus sevenadur...).
Adalek an XIXvet kantved e tiwanas ur Renaixença sevenadurel ha politikel harpet gant skrivagnerien ha barzhed evel Jacint Verdaguer, Narcís Oller, Joan Maragall hag Àngel Guimerà. Ur rummad all, diwanet adalek 1914, lesanvet Noucentisme az eas war-raok gant al lennegezh evit kinnig traoù nevez, en o zouez : Eugeni d'Ors, Joan Salvat-Papasseit, Josep Carner, Carles Riba ha J.V. Foix. Da c'houde e teuas mare diktatouriezh Primo de Riviera, Brezel Spagn ha diktatouriezh Franco. Daoust d'an enkadennoù-se ha da bolitikerezh drougziforc'hañ a-enep ar yezh e talc'hjed da skrivañ e katalaneg, met dreist-holl en harlu. Eus ar mare-se e teu Salvador Espriu, Josep Pla, Josep Maria de Sagarra (a zo gwelet evel tad distro ar proz e katalaneg), Mercè Rodoreda, Joan Oliver Sallarès lesanvet "Pere Quart", Pere Calders, Gabriel Ferrater, Manuel de Pedrolo, Agustí Bartra pe Miquel Martí i Pol. Skrivagnerien eus an diavaez a zeuas ivez da stourm gant ar Gatalaniz er Brezel diabarzh e-mesk ar Badagoù etrevroadel hag o doa war-lerc'h rentet kont eus ar pezh o doa bevet, da skouer ar skrivagner saoz George Orwell en doa skrivet Homage to Catalonia.
Pa zistroas an demokratelezh e Spagn e tiwanas adarre ar vuhez lennegel er vro, sikouret gant ar Generalitat nevez-adsavet, a embannas lezennoù evit sikour ha gwareziñ ar skrivañ hag an embann katalanek. Er rummad skrivagnerien deuet er mare-se e c'heller lenn Joan Brossa, Agustí Bartra, Manuel de Pedrolo, Pere Calders or Quim Monzó. Ul lennegezh eus Katalonia e kastilhaneg a zo ivez abaoe distro an demokratelezh, reprezantet gant Ana María Matute, Jaime Gil de Biedma, Manuel Vázquez Montalbán ha Juan Goytisolo e-touez tud all.
Sonerezh ha dañs
Unan eus dañsoù pobl Katalonia eo ar sardana, dañset e kelc'h war binvioù-sonerezh evel an tamborí, an tible hag an tenora (eus familh an oboell), an drompilh an trombó (ur seurt trombon), ar fiscorn hag ar c'hContrabaix (ur gourvioloñs gant teir c'hordenn), sonet gant ur c'hcobla. Meur a zoare all da zañsal a zo hengounel er vro.
Degaset e voe an opera diwar Italia kerkent hag adalek an XVIIIvet kantved ha buan e voe skrivet hag aozet operaioù er vro, da skouer gant Domènec Terradellas, Carles Baguer, Ramon Carles, Isaac Albéniz and Enric Granados. Gran Teatre del Liceu a zo unan eus al lec'hioù pennañ e Spagn evit selaou opera ha ti unan eus skolioù sonerezh anavezetañ eo. Meur a arzourien tremenet er skol-se a oa deuet da vezañ brudet-tre war-lerc'h : Victoria de los Ángeles, Montserrat Caballé, Giacomo Aragall and Josep Carreras.
Hin
Lies eo hin ar vro. An dachenn tro-dro Tarragona, Barcelona ha Girona o dez un hin kreizdouarel gant hañvoù tomm, padal e proviñs Lleida hag en diabarzh proviñs Barcelona ne vezont ket ken tomm. Er Pirineoù e kaver un hin kevandirel pe menezel zoken, nemet en traoñiennoù e-kichen ar mor o dez un hin morel.
Tomm ha sec'h e vez an hañvoù en takad kreizdouarel e hin, gant avel-vor. Betek 26-31° a geidenn a c'heller santout. Klouar e vez ar goañvoù, betek yen zoken a-wezhioù. Erc'h a ra alies e Pireneoù hag a-wezhioù ivez en traoñ, war aod zoken. Glav a ra alies en nevez-amzer hag en diskar-amzer, nemet e Pireneoù ma vez barr-amzer en hañv.
En diabarzh e vez tommoc'h ha sec'hoc'h an amzer. Betek 35° a c'hell kreskiñ an dommder, 40° devezhioù zo. Yenoc'h e vez an nozioù eget war an aod, diskenn a ra betek 14-17°. Latar a vez alies en traoñiennoù pe e plaenennoù ha prantadoù yen-tre a c'hoarvez ingal, dreist-holl a-hed an Ebro.
Torosennadur
Liesseurt eo gweledvaioù Katalonia, dreist-holl pa weler pegen bihan eo ar vro. Levezonet eo gant Mor Kreizdouarel, gant 580 km a aodoù, ha gant ar Menezioù Pirineoù en norzh. Tri zakad az a d'ober Katalonia :
An hanter eus hed ar Pireneoù a zo e Katalonia (200 km). Pica d'Estats (3143 m) a zo menez uhelañ Katalonia. An draoñienn greiz a zo douaroù etre 200 ha 600 m. Gant an dour a zeu eus ar menezioù e c'hounezer aes an douar eno, dreist-holl gant sikour kanolioù-dourañ.
Anevaled ha plant
War un tiriad bihan e tiskouez Katalonia gweledvaoù Europa. Liesseurt eo an ekologiezh er vro gant gweledvaoù, takadoù ha spesadoù pinvidik.
Nazgûl
An Nazgûl (eus nazg, "gwalenn" ha gûl, "tasmant, spered" e yezh du ar Mordor) 'zo tudennoù ijinet e bed Aotrou ar Gwalennoù, savet gant J. R. R. Tolkien. Er romant-se e vezont anavezet da gentañ evel ar "varc'hegerien zu" ha da-c'houde e vezont anvet "Speredoù ar Walenn", "an nav marc'heger" diouzh an dro, pe "an Nav" hepken. Aotrou ar Gwalennoù a ra anezhe "mevelien spontusañ Saoron". An hini zo en o fenn, anavet evel "Aotrou an Nazgûl" pe "Roue-sorser Angmar", a oa bet Roue Angmar e norzh Eriador. E fin an Trede oadvezh e oa kêr Minas Morgul o c'hreñvlec'h pennañ e digor rouantelezh Saoron, Mordor.
Katalonia
Anevaled ha plant
E-touez anevaled ar vro e kaver spesadoù a-orin eus ar vro met ar brasañ n'int ket, met emdroet int evit bezañ adaptet ouzh an hin kreizdouarel. E-touez ar vronneged ez eus moc'h gouez, lern ha chamois. Degaset ez eus bet arzhed en-dro n'eus ket pell zo.
Nazgûl
Nav den galloudus a oa anezhe, rouizion, sorserien, ha brezelourien. Kouezhet e oant e galloud Saoron abalamour d'ar gwalennoù a c'halloud en doa profet dezhe. Reiñ a raent ar galloud da welet traoù e bedoù diwelus d'an dud varvel hag ur vuhez hir-hir met treuzfurmiñ a rejont anezhe tamm-ha-tamm e tasmantoù diwelus, mevelien liammet da c'halloud ar Walenn Nemeti ha dindan galloud Saoron. Etre bev ha marv emaint eta. Diwelus int nemet pa vezont o mantilli bras dindane. Gwisket e vezont e du penn-da-benn. N'int ket evit treuziñ an dour war-droad pe war varc'h.
En o ergerzhadegoù kentañ e veajont war varc'h. Diwezhatoc'h e nijont war gein euzhviled, deskrivet gant Tolkien evel "pterodaktilek". Ar spouron eo o arm pennañ a laka an holl da dec'het dirazo nemet ar speredoù kreñvañ. Armet int ivez gant klezoù eeun. Ouzhpenn-se e implijont kontilli eus Morgul evel ma ra an hini zo en o fenn pa glaskont tapout Frodo, douger ar Walenn. Ar re-se a dreuzfurm ar re gloazet gante e tasmantoù. En e emgann diwezhañ, Aotroù an Nazgûl a stourm gant Éowyn gant un horzh emgann.
Katalonia
Anevaled ha plant
Er morioù e kaver balumed ha daofined e-mesk spesadoù all.
Nazgûl
Desachet int evel perc'henned ar gwalennoù gwanañ gant ar Walenn Nemeti.
Adkavout a reer an Nazgûl en aozadennoù niverus eus oberennoù Tolkien, en o mesk tresadennoù-bev, filmoù ha c'hoarioù-video, evel Middle-earth: Shadow of Mordor. Meur a spesad loened, en o zouez merien, ur spesad kresteneien, hag ur spesad gwesped arvevat, zo bet badezet gant o anv.
Katalonia
Ekonomiezh
Diazezet eo ekonomiezh ar vro war ar Greanterezh dreist-holl. E 2014 e oa PDB Katalonia da 200 milion a euroioù (an hini uhelañ e Spagn), da lavaret eo 27 000 € dre annezad, a-dreñv rannvro Madrid (31 000 €) ha Navarra (28 000 €). Kresk PDB ar vro a oa 3.4% e 2017, daoust da nec'hamant ar metoù ekonomikel e-keñver ar referendom war an dizalc'hidigezh. 1.4% a oa kresk ar PDB e 2014. Gant an enkadenn bolitikel etre Spagn ha Katalonia ez eus un toullad embregerezhioù o doa dilojet eus Katalonia d'ur gumuniezh emren all etre 2014 ha 2017, ar pezh a zo bet aesaet gant gouarnamant Spagn en doa e miz Here 2017 lammet dalc'hioù zo a vire outo da votiñ evit mont kuit.
Gant an enkadenn ekonomikel a zo bet adalek 2008 e oa bet kresket dlee Katalonia betek bezañ 38% eus dlee hollek kumuniezhioù emren Spagn, goude ur c'hil 2% eus he fPDB e 2009. Notennoù an ajañsoù war an dlee a zo BBB- (arc'hantaouiñ izel, gant Fitch Ratings) ha BB (Nann-arc'hantaouiñ gant Standard & Poor's).
Rannet eo an ekonomiezh evel-se :
Kreñv eo an douristelezh e Barcelona, e traezhennoù Costa Brava e Girona, Costa del Maresme ha Costa del Garraf eus Malgrat de Mar betek Vilanova i la Geltrú. Tachennoù skiañ a zo e Pireneoù, nepell eus Lleida. Degas a ra an douristelezh kudennoù sokial er vro, da skouer gan enkadenn al lojañ e Barcelona, ar pezh en deus lakaet gouarnamant ar vro da lakaat e plas un taos war an douristelezh, evit implijout arc'hant war ar bruderezh ha war kempenn ar savadurioù touristel ha dieubiñ arc'hant e lec'hioù all.
Ur bern bankoù a zo e Katalonia ivez, 10 (diwar 46 eus Spagn) o vezañ lec'hiet er vro. Ur marc'had lodennoù a zo e Barcelona, an eil e Spagn goude hini Madrid.
Aerborzhioù
Perc'hennet eo aerborzhioù Katalonia gant Aena, a zo perc'hennet gant gouarnamant Spagn, war-bouez daou e Lleida a zo perc'hennet gant Aeroports de Catalunya diwar gouarnamant Katalonia.
Porzhioù-mor
Abaoe ar Grennamzer emañ Katalonia e-kreiz an eskemmoù-mor ha porzh Barcelona a zo c'hoazh unan pouezus-kenañ er bed evit ar c'henwerzh, ar greanterezh hag an douristelezh. Perc'hennet eo gant gouarnamant Spagn.
Hentoù
12 000 kilometr a hentoù a zo er vro. An hentoù-tizh pennañ a zo an AP-7 (Autopista de la Mediterrània), an A-7 (Autovia de la Mediterrània) a dreuz a vro eus harzoù Frañs betek Valencia, Murcia hag Andalucia. Diwar Barcelona e komañs an hentoù peurvuiañ. An AP-2 (Autopista del Nord-est hag an A-2 (Autovia del Nord-est) a ra al liamm ouzh diabarzh Spagn ha Madrid.
Hentoù publik Katalonia a zo meret gant ar Generalitat (aroueziet int gant ur C neuze) peotramant int meret gant ar Stad (hag int aroueziet gant A).
Hentoù-houarn
Ar c'hentañ hent-houarn bet savet e Katalonia a voe savet kostez Barcelona e 1848. An hini kentañ e Ledenez iberek e oa ivez. Diwar an topografiezh e teu pep linenn eus Barcelona, he deus ivez ur metro ha servijoù treuzdougen en diabarzh. Linenn bennañ an aod reter az a d'ober ur liamm gant rouedad an SNCF (rouedad linennoù-houarn Frañs) e Portbou.
Div embregerezh publik a zo e Katalonia : FGC, meret gant ar Generalitat evit servij ar vro ha Renfe Operadora a zo meret gant Spagn evit al linennoù pell ha fonnus (servijoù AVE hag Avant). Al linennoù-tizh a ra ul liamm etre Barcelona ha Madrid e-bioù Lleida ha Tarragona dindan div eurvezh hanter. Ul liamm a zo ivez gant linennoù-tizh gall e-bioù Girona ha Figueres hag en deus lakaet Spagn, Frañs ha Katalonia da doullañ un tunnel e Pireneoù.
Castelnovo Bariano
Castelnovo Bariano a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Rovigo e Veneto.
Minoc'h Tien Shan
Minoc'h Tien Shan (Sorex asper) zo ur bronneg bihan a vev e kreiz Azia (Sina, Kazakstan ha Kirgizstan).
Quiroga
Quiroga zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh galizek a zo stank e Suamerika.
Spered ar Vro (kelaouenn)
Spered ar Vro a oa ur gelaouenn lennegel vrezhonek krouet gant Tangi Malmanche hag embannet e 1903.
Sibylla Bourgogn
Sibylla Bourgogn (pe Sibylle, pe Sybilla, pe Sybille) zo anv meur a briñsez eus Bourgogn. Anaout a reer dreist-holl :
Spered ar Vro (kelaouenn)
Ne voe embannet nemet peder niverenn, eus miz Eost da viz Du 1903. Gant Tangi Malmanche e-unan e voe savet ar braz eus ar pennadoù. Displeget eo pal ar gelaouenn e pennad-digeriñ an niverenn gentañ, anvet Bezomp « ni hon-unan ». Ne ouzer ket perak ne zeuas ar gelaouenn er-maez nemet peder gwech ; marteze, evel ma lenner e Geriadur ar skrivagnerien gant L. Raoul, abalamour ma voe « digalonekaet ha feuket (Malmanche) gant digasted e genvroiz »
Moutiers
Gerdarzh
Un anv el liester eo, diwar ar ger gallek moutier, hag a veze graet eus ur manati. Dont a ra eus an anv latin monasterium.
Yezhoù all
Klotañ a ra gant an anvioù
Pwll-trap
Ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Pwll-trap, er c'hornôg da Sanclêr.
Gerdarzh
Diwar pwll (poull) ha trap.
Taglio di Po
Taglio di Po a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Rovigo e Veneto.
Trogon Filipinez
An trogon Filipinez a zo un evn, Harpactes ardens an anv skiantel anezhañ.
Annez hag isspesadoù
Al labous a zo brosezat ar pemp isspesad anezhañ e Filipinez :
Gwallzarvoud nukleel Fukushima I
Gwallzarvoud nukleel Fukushima e Bro-Japan zo c'hoarvezet d'an 11 a viz Meurzh 2011, ha renket e oa el live 7, evel gwallzarvoud Tchornobyl.
Tramways
Tramways a zo un doare fanzin berr bet krouet gant Jerom Bihan, troet gant Jeremi Kostiou hag embannet gant Nadoz-Vor e 2014. 14 pajenn. ISBN 979-10-93241-05-0
Prantadoù buhez bet bevet e tramgirri Naoned a ra danvez al levrig.
Trogon Diard
Trogon Diard (Harpactes diardii) a zo un evn hag a vev e gevred Azia (Thailand, Malaysia, Brunei hag Indonezia).
Goetre (Ceredigion)
Goetre zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llangwyryfon, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 110,8 km eus Kerdiz.
Priñselezh Kembre
Priñselezh Kembre (kembraeg : Tywysogaeth Cymru) a oa bet, da gentañ, tiriad priñsed Kembre eus tiegezh Aberffraw etre 1216 ha 1283, hag en em astenne, etre 1267 ha 1277, war an tri c'hard eus Kembre bremañ. Da c'houde aloubadeg ar vro gant Edouarzh I etre 1277 ha 1283 e chomas an tiriadoù-se dindan beli eeun kurunenn Bro-Saoz. Savet e voe ur Briñselezh nevez renet gant ar roue saoz pe e vab, hep bezañ ebarzhet e Rouantelezh Bro-Saoz. Dismantret e voe e 1535 ha 1542 pa voe lakaet e plas Aktoù Lezennoù e Kembre gant Herri VIII da stagañ Kembre ouzh Bro-Saoz da vat.
Taglio
Taglio zo anv meur a gumun en italia.
Frank Sinatra
Liammoù gant ar Mafia
Dre ma oa orinoù italian gantañ e voe harpet gant ar mafia italo-amerikan e-pad e vuhez soner. Ar Federal Bureau of Investigation (FBI) en deus dalc'het 2403 pajenn dielloù war liammoù anat etre Sinatra hag ar Mafia, e harp d'an New Deal politics hag e gamaladiezh gant John F. Kennedy.
Pum Heol
Ur gêriadennig eus kreisteiz Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Pum Heol, pe Pump Heol (Five Roads, e saozneg). War an hent etre Caerfyrddin ha Llanelli emañ: ur 7 km eus Llanelli, hag un 12 eus Caerfyrddin. E kumuniezh Llangyndeyrn emañ.
Fukushima (kêr)
Fukushima zo ur gêr e Japan brudet dre ar bed a-bezh goude Gwallzarvoud nukleel Fukushima I.
Pum Heol
Gerdarzh
Diwar pump (pemp) ha heol (hent). Pemp hent en em gav eno :
Tavarnioù
Div davarn zo:
Dugelezh Bourgogn
Dugelezh Bourgogn a oa un dugelezh zo bet anezhi e Bourgogn entre an IXvet ha XVvet kantved, ha kêr Dijon e oa ar gêr-benn anezhi.
Gant duged Bourgogn e kreskas an dugelezh entre 1363 ha 1477 ha kaoz zo neuze eus ur stad bourgognat.
Hartland Point
Hartland Point zo ur beg-douar 99 m uhelder en gwalarn Devon, e Bro-Saoz, war aod Mor Havren. 5 km zo alese da Hartland, ar gêriadenn, ha 75 km da Exeter. Ar c'humunioù tostañ eo : Clovelly, er reter, Kilkhampton, er c'hreisteiz. Dirazañ e weler Enez Lundy, 18 km en hanternoz.
An anv
Herculis promontarium e oa an anv latin,.
Pitta sordida
Pitta sordida a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Pittidae.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned hag a dap diwar al leur ha hugennoù.
Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an daouzek isspesad anezhañ : e douaroù diabarzh hag aodoù Azia ar Gevred.
Najwa Karam
Najwa Karam zo ur ganerez eus Liban, ganet e 1966, brudet he mouezh flour ha gudulus.
Pumsaint
Arabat droukveskañ gant Llanpumsaint. <HR noShade>
Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Pumsaint, pe Pumpsaint. Etre Llanwrda ha Llanbedr Pont Steffan emañ, e saonenn an Afon Cothi, hag e kumuniezh Cynwyl Gaeo. Mont a ra d'ober un darn eus Dolaucothi.
N'eus skol ebet, mont a ra ar vugale da Ysgol Gynradd Caeo e-kichenik.
Istor
Eno e oa ur vengleuz aour da vare ar Romaned. En amzer-hont e oa Luentinum anv al lec'h
Anv
Diwar pump (pemp) ha saint (sant).
Porth Tywyn
Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Porth Tywyn (Burry Port e saozneg).
Gerdarzh
Diwar porth (porzh) ha Tywyn.
Torch-treid
Un torch-treid zo un tapis bihan, pe ur seurt kourtinenn, graet gant plouz (plouz koko alies) pe danvezioù all, da lakaat dirak un nor d'an dud da dorchañ o zreid a-raok tremen an treuzoù, evit chom hep louzañ gant o botoù.
Bischheim
Bischheim, Bísche en elzaseg, zo ur gumun eus Elzas, e Bas-Rhin, ha pennlec'h kanton Bischheim. 28 512 a dud e 2011. En hanternoz da Strasbourg emañ, war lez ar stêr Ill.
Gallaecia
Kêrioù
Kêrioù roman a oa :
Istor
Aloubet e voe ar vro gant Sueved hag a savas ur rouantelezh enni, e 410.
Yezh
Ur yezh keltiek, gallaeg, a veze komzet ganto, ha roud a chom en anvioù tud.
Pont-tyweli
Ur gêriadenn e kornôg Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Pont-tyweli (Pontwelly war kartennoù saoznek 'zo), 2 413 m eus kêr Llandysul. Ur pont zo eno war ar stêr Tyweli hag a zo un adstêr d'ar Stêr Teifi. Ur rann eo eus parrez Llanfihangel-ar-Arth.
Gerdarzh
Diwar pont ha Tyweli, anv ar stêr.
Tinker Bell
Tinker Bell zo ur voudig krouet en 1904 gant J. M. Barrie en e bezh-c'hoari Peter Pan. Adkemeret eo bet an anv gant oberourien meur a wech.
Avel reter
Avel reter a zo un oberenn gant Briac, bet lakaet e brezhoneg gant Jeremi Kostiou hag embannet gant Nadoz-Vor Embannadurioù e 2015 (ISBN 979-10-93241-07-04). Kontañ a beaj berr un den betek Brest a ro tro dezhañ da gounañ un darvoud bet bevet gantañ pa oa krennard e 1935. Ouzhpenn ar bannoù-treset e kaver el levr ur studiadenn bet savet gant Jeremi Kostiou ha Fabian Losteg a-zivout afer Lydia Oswald hag unan verroc'h gant Jeremi Kostiou diwar-benn "Ar marc'h-du e Brest".
Green Grove (Ceredigion)
Green Grove zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanfihangel Ystrad, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 104,4 km eus Kerdiz.
Trogon Duvaucel
Trogon Duvaucel (Harpactes duvaucelii) a zo un evn hag a vev e gevred Azia (Myanmar, Thailand, Malaysia, Brunei hag Indonezia).
El muerto vivo
El muerto vivo zo ur ganaouenn spagnolek e 1965. Brudet e voe gant Rolando Laserie ha Perret e Barcelona.
Ne voe ket anavezet e Bro-C'hall beuzet dindan ar sonerezh saoz hag amerikan.
Gourdeizioù
Ar gourdeizioù a vez lavaret eus an daouzek deiz etre Nedeleg ha Gouel ar Rouaned.
Karen Lancaume
Karen Lancaume, Karen Bach he anv gwirion, ganet d'an 19 a viz Genver 1973 e Lyon hag emlazhet d'an 28 a viz Genver 2005 e Pariz, a oa un aktourez pornografek gall.
Paouezet e oa da dreiñ filmoù er bloavezh 2000 goude bezañ bet c'hoariet er film Baise-moi sevenet gant Virginie Despentes ha Coralie Trinh Thi.
Karen Bach/Lancaume a oa bet sabatuet gant he buhez vicherel er bed pornografek. Komzoù drouk he devoa bet war ar bed-se. Ar gazetenn Libération, e niverenn ar 1añ a viz C'hwevrer 2005, evit enoriñ Karen Lancaume, a embanne un atersadenn ganti ma c'halled lenn: « ''[Après une] double pénétration par 5 °C suivie d'une éjaculation faciale, couverte de foutre, trempée, morte de froid, personne ne m'a tendu une serviette. Une fois que t'as tourné ta scène, tu vaux plus rien'' ».
Cill Rìmhinn
St Andrews, pe Cill Rìmhinn (e gouezeleg) zo ur gêr e Bro-Skos, e Fife, en arvor Mor an Hanternoz etre Dinedin ha Dundee, hag enni 15 000 a dud. Anvet eo diwar-lerc'h Sant Andrev, ha kêr-benn relijiel Skos e oa.
Karen Lancaume
Marv
Emlazhet eo Karen Lancaume, 32 vloaz, d'an 28 a viz Genver 2005 e ranndi ur c'houblad kamaladed e XIV arrondisamantPariz, dre lonkañ louzeier. N'eo ket sklaer hag awenet ez eo bet he zaol gant he buhez vicherel er bed pornografek pe get.
Cwm-du (Sir Gaerfyrddin)
Cwm-du zo ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre.
Mynachty
Mynachty zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Dyffryn Arth, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 109,1 km eus Kerdiz.
Porth-y-rhyd
Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, eo Porth-y-rhyd.
Gerdarzh
Diwar porth (porzh) ha rhyd (roudour).
Battlefield 1942
Battlefield 1942 zo ur c'hoari tenn a-stroll gant un aergelc'h Eil Brezel-bed.
Batllefield 1942 eo ar c'hoari kentañ eus an heulienn Battlefield Serie. Embannet e oa bet evit ar wech kentañ d'an 20 a viz Here 2002.
Krouet ez eo bet gant an embregerezh Digital Illusions CE hag embannet gant Electronics Arts pe EA Games. Hiziv an deiz e vez kavet an tu d'e bellgargañ digoust war al lec'hienn Origin. Lakaet ez eus bet ivez un ouzhpennadenn dezhañ evit c'hoari gant botoù en ur vezañ neuze e-unan penn.
Llandre (Hendy-gwyn ar Daf)
Llandre zo ur gêriadenn eus mervent Kembre, e Sir Gaerfyrddin, e-kichen Hendy-gwyn ar Daf.
Battlefield 1942
Aergelc'h ar c'hoari
Klasket ez eus bet gant saverien ar c'hoari da gaout ur c'hempouezh etre dudi ar c'hoari tenn met ivez istor an Eil Brezel-bed. kemet-mañ tra ma vize adal diaz ar c'hartennoù c'hoari hag a zo lec'hioù gwir bet emgann eno pe a-fed dafar hag armoù.
-76
678 Ab Urbe Condita = 76 kent J.-K.
Battlefield 1942
Aergelc'h ar c'hoari
Tachennoù emgann dre holl an Eil Brezel-bed:
Brezel en Afrika an norzh
Brezel e reter Europa
Brezel e kornôg Europa
Rouantelezh Bro-Skos
Rouantelezh Bro-Skos (843-1707) a oa stumm politikel Bro-Skos er Grennamzer.
Battlefield 1942
Tro-dro ar c'hoari
Kalz degasoù gant ar c'hoarierien a zo bet da Battlefield 1942: kartennoù-nevez, kartennoù adsavet, armoù pe harozed evel Saburo Sakai ar blenier kirri-nij japanaat pe c'hoazh Hans Ulrich Rudel ar blenier kirri-nij Alaman.
Gant ar meziant Battlecraft hag a zo roet gant ar c'hoari ha tra ma vezer barrek a-walc'h e vez tu da sevel kartennoù, dilhadoù, armoù. Lod c'hoarierien o d'eus bet savet ouzhpennadurioù ledan anezho o vont betek adstummañ ar c'hoari en e fezh evel Forgotten Hope, Battlefield 1914-1918, Desert Combat...
Ouzhpennadurioù
Ouzhpennadurioù a zo bet d'ar c'hoari Battlefield 1942 gant EA Games:
Noor Jordania
Noor Jordania, bet ganet Elizabeth Najeeb Halaby d'an 23 a viz Eost 1951, a oa ti-saverez ha rouanez Jordania.
Tros
Tros (henc'hresianeg : Τρώς Trốs) eo an haroz henc'hresian a roas e anv da Troas ha da gêr Troia. Mab e oa da Kalliroe (merc'h Skamandros), pe pried dezhi, ha pevar bugale o devoe : Kleopatra, Ilos, Assarakos ha Ganimedes. Hervez skrivagnerien zo eo mab da Galliroe e oa Tros, hag Eric'hthonios e dad.
Rudolph the Red-Nosed Reindeer
Rudolph the Red-Nosed Reindeer zo ur gontadenn saoznek stadunanat, savet en 1939 gant Robert L. May, diwar-benn unan eus kirvi-erc'h Tad-kozh an Nedeleg. Ur ganaouenn ivez zo bet savet dezhañ, heñvelanvet, savet gant Johnny Marks en 1949, ha lakaet e galleg.
Caio
Hag ivez:
Llandre (Caio)
Llandre zo ur gêriadenn eus mervent Kembre, e hanternoz Sir Gaerfyrddin, e-kichen Caio, etre Llanymddyfri er c'hreisteiz ha Llanbedr Pont Steffan en hanternoz, e-kichenik kêriadennoù Pumsaint ha Caio.
Carife
Carife    zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Brezel an Hanternoz
Brezel an Hanternoz, pe Kentañ Brezel an Hanternoz, a vez lavaret eus un toullad brezelioù bihan en-dro d'ar Mor Baltek entre 1655 ha 1660, entre Sveden ha broioù all.
Da gentañ e voe bec'h entre Sveden ha Pologn-Lituania (1655-1660). Goude gant Rusia (1656-1658). War-lerc'h gant Brandenburg-Prusia (1657-1660), an Impalaeriezh Santel Roman German (1657-1660) ha gant rouantelezh Danmark-Norge dre ziv wech (1657-1658) ha (1658-1660). Dont a reas an Izelvroioù ivez da vrezeliñ meur a wech ouzh Sveden.
Clementine (meziant)
Clementine zo ul lenner sonerezh modern lies-reizhad hag ur poellad evit merañ sonaoueg, awenet gant Amarok. Tu zo neuze da staliañ Clementine war ar reizhadoù da-heul : GNU/Linux, Mac OS X ha Windows.
Clementine zo digoust, diorroet ha troet gant tud a-youl-vat.
Savennoù a c'hell lakaat Clementine da vont en-dro
Clementine azo ur poellad a ya en-dro war un niver bras a reizhadoù korvoiñ.
Arc'hweladurioù
Un nebeud a arc'hweladurioù a gaver er stumm glan :
Erwan Vallerie
Erwan Vallerie (Yvon-Gildas Vallerie), ganet d'an 31 Gouhere 1944 en Aljer ha marvet d'an 9 C'hwevrer 2022 e Roazhon, a oa ur gouizieg hag ur skrivagner eus Breizh. Rener ar gelaouenn bolitikel Sav Breizh eo bet e-lec'h ma skrivas pennadoù teorikel war ar vroad, ha studiet en deus don lec'hanvadurezh Breizh.
Priz Roparz Hemon a yeas gantañ e 1996 goude e levr Traité de toponymie historique de la Bretagne. Kolier Urzh an Erminig a voe roet dezhañ e 2014.
St Andrews
St Andrew pe St Andrews zo un anv-lec'h saoznek, diwar anv an abostol anvet Andrev, sant broadel Bro-Skos.
Pennadoù kar
Saint Andrew Saint Andrew Saint Andrew Saint Andrew Sfântul Andrei (dezambiguizare) Сент-Эндрю 圣安德鲁 (消歧义)
Hendre-Rhys
Hendre-Rhys zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Trawsgoed, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 109,2 km eus Kerdiz.
The Twelve Days of Christmas
The Twelve Days of Christmas (Daouzek Deiz an Nedeleg) zo ur ganaouenn saoznek a vez kanet da Nedeleg. Ur ganaouenn da gontañ daouzek deiz an Nedeleg, ar Gourdeizioù, ha da venegiñ daouzek prof da bep hini anezho. Embannet e voe e bro-Saoz e 1780. Krediñ a reer eo a orin gall. "The Twelve Days of Christmas" zo meneget er Roud Folk Song Index en niverenn 68. Kartennoù Nedeleg a ziskouez an daouzek prof, ha da gentañ « A partridge in a pear tree », ur glujar en ur wezenn ber.
Panem et circenses
Panem et circenses ( « bara ha c'hoarioù-sirk ») zo un droienn latin diwar Satira X ar barzh Juvenal, en ur ster flemmus.
The Twelve Days of Christmas
Komzoù
"The Twelve Days of Christmas" zo da ganañ war gresk, da lavarout eo e teu ur werzenn nevez bep taol da greskiñ ar ganaouenn. Daouzek gwerzenn zo, ouzhpenn an diskan, ma lavarer petra eo ar profoù roet bemdez gant an dousig ("my true love" er ganaouenn) a-hed an daouzek deiz.
Meur a zoare zo d'ar c'homzoù, met setu hini Frederic Austin e 1909.
Goude e vez ouzhpennet
Ruud Gullit
Ruud Gullit (lesanvet De Zwarte Tulp, An Dulipezenn Du e brezhoneg), bet ganet Rudi Dil d'ar 1añ a viz Gwengolo 1962 en Amsterdam (Izelvroioù), a zo bet ur melldroader etrebroadel izelvroat, aet da c'hourdoner war-lerc'h e amzer c'hoarier.
The Twelve Days of Christmas
An ton
A orin gall e ve an ton, hogen anavet e oa e Lec'hlenn er. E deroù an e voe darngemmet gant Frederic Austin adalek ar pemp gwalenn aour (The New Oxford Book of Carols). E zoare eo a glever peurvuiañ bremañ.
Ruud Gullit
Mil vrudet eo an triad eus an dibab a yeas d'ober gant Frank Rijkaard ha Marco van Basten, pa vefe e Milan AC pe gant an Oranje.
Kib vell-droad ar bed
Kreizer argader e bost dezhañ war an dachenn, n'en devoa kemeret perzh nemet en un dalc'h :
The Twelve Days of Christmas
An ton
Kinniget e voe evel c'hoari-eñvoriñ e Mirth without Mischief (c'hoari hep ober sotoni), un dastumad c'hoarioù evit ar vugale eus dibenn an [[XVIIIVet kantved}} (~1780).
Trogon Ward
An trogon Ward a zo un evn, Harpactes wardi an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv an ergerzher hag al louzawour saoz Frank Kingdon-Ward (1885-1958).
The Twelve Days of Christmas
Doare brezhonek
Un doare brezhonek zo bet savet ivez.
Trogon Ward
Annez
Bevañ a ra al labous e reter Himalaya (eus Boutan da broviñs Yunnan),.
Loyre
Loyre zo anv div stêr e Bro-C'hall, e departamant Corrèze.
PayPal
PayPal a zo un doare eskemm ha paeañ enlinenn.
Morfa Borth
Morfa Borth zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Y Borth, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 126,6 km eus Kerdiz.
PayPal
Memes ma vez implijet gwir moneiz evit paeañ dre hanterouriezh PayPal ez eo gwelet e-keñver ar Gwir evel ur moneiz elektronek.
PayPal Europa a zo staliet en Luksembourg dindan stumm un ti prestiñ arc'hant.
Andrea ar Gouilh
Andrea ar Gouilh, ganet e Pluguen d'an 13 a viz Gouhere 1935, a zo ur ganerez eus Breizh hag a gan e brezhoneg. Kolier an Erminig he deus bet e 2011. Mamm eo da Nolwenn Korbell.
Gouelanig beg ruz
Ar Gouelanig beg ruz (liester: Gouelaniged beg ruz) a zo un evn-mor, Chroicocephalus scopulinus eus e anv skiantel, hag a vev e Zeland-Nevez.
Rummatadur
E doare 5.3 (Gouhere 2015) an IOC eo lakaet da vezañ un isspesad eus Chroicocephalus novaehollandiae, gant an anvadur Chroicocephalus novaehollandiae scopulinus.
Gouelanig gris
Arabat droukveskañ gant ar Gouelan gris. <HR noShade>
Violet Gibson
Violet Albina Gibson, ganet e 1876 e Dulenn ha marvet d’an e Northampton, e Bro-Saoz, a oa un Iwerzhonadez hag a glaskas muntrañ Benito Mussolini e 1926.
Gouelanig gris
Ar gouelanig gris (Chroicocephalus novaehollandiae pe Larus novaehollandiae) a zo un evn-mor.
Pitta iris
Pitta iris a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Pittidae.
Gouelanig gris
Annez
Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ :
Liammoù diavaez
Larus novaehollandiae war al lec'hienn BirdLife International. Larus novaehollandiae war al lac'hienn IUCN.
Pitta iris
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, artropoded ha loened bihan dreist-holl.
Violet Gibson
Merc’h e oa da Edward Gibson, baron Ashbourne, un noblañs uhel saoz-hag-iwerzhonat.
Contrada (Campania)
Contrada   zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
Vodou zo Amañ
Istor Vodou 'zo amañ
Dek vloaz eo Sunday. Ar Strobineller, an den divarvel a ren war ar Bayou, en deus lazhet he zud p’o devoa tec’het kuit diouzh e veli. Ha da zek vloaz, en hec’h-unan e oar Sunday ne c’hall ket ober kalz a dra, neuze e wri ur verc’hodenn vodou, Mojo, ur c’hompagnon bihan hag he skoazello en he c’hest d’en em zialañ.
Violet Gibson
D'ar e klaskas Violet Gibson lazhañ Benito Mussolini e-kreiz ur brezegenn gant hennezh e Roma. Tennañ a reas warnañ gant ur bistolenn. Mussolini a voe kignet beg e fri gant ar boled, kaset e voe kuit ha graet e voe war e dro diouzhtu.
Pitta iris
Annez hag isspesadoù
Al labous emañ brosezat an daou isspesad anezhañ :
Vodou zo Amañ
Istor Vodou 'zo amañ
Skrapet eo Sunday avat gant Ar Re Varv War Vale, mevelien zombi ar Strobineller. Da vMojo eo neuze da adkvaout e vamm vihan. Arvarus ken-ken eo ar Bayou pa reer tregont santimetr a vent. Dañjerioù bras a zo koulz ha tud da reiñ dorn. Hag ur pezh kontell kiger.
E Levr bras ar vodou I e kaver chabistroù 1 ha 2 ar webcomics Vodou zo amañ, koulz ha tresadennoù a bep seurt ha traoù all diembann betek-henn
Violet Gibson
Harzet e voe Violet Gibson diouzhtu gant ar polis. Pa voe goulennataet ne zisplegas ket perak he doa graet kement-se. Lavaret e voe ne oa ket he skiant-vat ganti ; war c’houlenn Mussolini e voe argaset eus Italia ha kaset da Vro-Saoz. Eno e voe kaset d’ur bredospital ha chom a reas eno betek he marv.
Funds
Ar funds a zo un doare moneizh elektronek evit ar c'hoarioù elektronek. Adal ur c'hoari digoust enlinenn (Free-to-play)e vez kavet an tu da brenañ seurt moneiz evit mont buanoc'h etrezek live uhelañ ar c'hoarier.
Edgar Maxence
Ul livour e oa Edgar Maxence, pe Edgard Maxence, bet ganet e Naoned d'an 17 a viz Gwengolo 1871 ha marvet e Kerverner-Raez d'an 31 a viz Gouere 1954. Unan eus an arouezelerien diwezhañ e voe.
Karoline von Günderode
He buhez
Kentañ bugel he zud e oa, ha pemp all a voe war he lerc'h. Tud a noblañs paour e oant. En 1797, pa oa seitek vloaz, ez eas da chom en un ti evit merc'hed paour ha dizimez eus an noblañs e Frankfurt am Main, ma c'hallfe bevañ en un doare dereat hag enorus en ur glask ur pried.
Karoline he devoa mil boan gant lec'h ha dever ar merc'hed er gevredigezh. Skrivañ a reas : "Perzhioù ar baotred ha re ar merc'hed, evel ma vezont komprenet, a zo skoilhoù d'an denelezh".
Karoline a veze dalc'het gant ar velkoni, emzalc'hioù souezhus, a lakae an dud da bellaat diouti. Un deiz, en ur fest bennak, en em gavas gant Friedrich Carl von Savigny hag e karas anezhañ rak-tal. Eñ a reas kemend-all. Ma c'hortoze Karoline von Günderrode e c'houlennje he dorn. Savigny avat a zivizas eurediñ da Kunigunde von Brentano, ur plac'h stabiloc'h, petra bennak ma ne oa ket ken speredek marteze.
Goude taol trubarderezh Savigny e labouras Karoline war ar gwerzaouiñ. Unvaniñ ar vuhez hag ar skrivañ a felle dezhi. En hec'h oberennoù e krouas maouezi kreñv ha harozel, evel Hildegun ha Nikator ha Mora. En he skridoù e flemme uhelvennad kevredigezh bourc'hizien ar marevezh hag al lec'h a veze miret d'ar wazed ha d'ar maouezed.
Rania al-Yassin
Rania al-Abdullah, bet ganet d'an 31 a viz Eost 1970 e Koweit, en un tiegezh a orin Palestina, a zo rouanez Jordania abaoe ar 7 a viz C'hwevrer 1999. Pried eo d'ar roue Abdullah II abaoe an 10 a viz Even 1993, rouanez yaouankañ er bed a-bezh.
Edgar Maxence
Roet eo bet e anv d'ur straed e Kerverner-Raez.
Ruggero II
Roger de Hauteville (1095 - 1154) zo ur c'hont norman eus an XIIvet kantved, anavezet evel Ruggero II hag a voe roue Sikilia.
Karoline von Günderode
He buhez
En 1804 e tegouezhas gant ar yezhour ha hendraour Georg Friedrich Creuzer. Dimezet e oa Creuzer, met daoust da se e voe un darempred etre Karoline von Günderrode hag eñ. Goulenn a reas Creuzer digant e wreg ha prest e oa da zizimeziñ, ha hi da asantiñ.
Ruggero II
Eil mab e dad, Roger de Hauteville, anavezet evel Ruggero Iañ, e oa. Hennezh a oa kentañ kont norman Sikilia, hag e vamm e oa Adélaïde de Montferrat. Gantañ e voe krouet rouantelezh Sikilia (1130), a vez graet anezhi a-wechoù Sikilia norman pe rouantelezh norman Sikilia.
Funds
Prenañ funds
Meur a zoare a zo da brenañ danvez funds:
Mountain Gernos
Mountain Gernos zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Troedyraur, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 107.8 km eus Kerdiz.
Ouilly-du-Houley
Ouilly-du-Houley a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Karoline von Günderode
He buhez
Kuzul a c'houlennas Creuzer digant mignoned. An holl a alias anezhañ da zilezel Karoline von Günderrode rak biken n'hallje ober ur wreg evel a oa dleet.
Le Palace
Serriñ a reas e 1996, hag ur skoat e teuas da vezañ. Addigeriñ a reas e 2008 evel sal-abadennoù, o tegemer arvestoù Valérie Lemercier pe c'hoazh re Florence Foresti.
Ruggero II
Dimezioù ha bugale
E 1118 e timezas da Elvira, merc'h da Alfonso VI (war-dro 1100 - 1135), roue León, ha bugale dezho :
Mervel a eure e bried Elvira e 1149, hag intañv e chomas Ruggero e-pad pevarzek vloaz. Hogen mervel a reas e vibien. Se zo kaoz ec'h addimezas da Sibylle Bourgogn (1126 - 1150) hogen bugel ebet n'o doe.
Goude marv Sibylle ec'h addimezas e 1151 da Beatrice di Rethel (1135 - 1185), hag ur verc'h dalif o doe:
Karoline von Günderode
He buhez
Abalamour d'an anken da-heul ar reuz a savas e klañvas Creuzer. Evit mervel gant Creuzer en em lazhas Karoline von Günderrode gant ur gontell.
Ruggero II
Dimezioù ha bugale
Mervel a reas Ruggero eta a-raok ganedigezh e verc'h Costanza. E vab Guglielmo Iañ a renas war e lerc'h e Sikilia.
Ouilly-du-Houley
kantved
Eil brezel-bed, 1944: c'hwezek den nann-soudard a varvas abalamour d'ar brezel en Ouilly e mizioù Even, Gouere hag Eost e-pad Emgann Normandi, dek anezhe a voe lazhet gant ar bombezadegoù, unan gant gant ur vindrailhadeg, unan all, ur c'henlabourer, a voe lazhet gant ar Rezistañs.
Violet Gibson
Antronoz an dennadenn ez eas Mussolini da Libia hag en em ziskouez a reas d’an dud e Tripoli gant e fri lienet.
Battlefield Play4Free
Battlefield play4free
Battlefield play4free pe anvet ivez Battlefield playforfree pe krennet da BFP4F a zo ur c'hoari tenn d'eus an heuliad Batllefield Serie. D'ar 7 a viz Ebrel 2015 e oa bet lidet pevar bloaz lañs ar c'hoari en ur reiñ ur prof d'an holl c'hoarierien.
Étouvy
Étouvy a oa ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Battlefield Play4Free
Battlefield play4free
D'ar 15 a viz Ebrel 2015 ez eo bet kelaouet ar c'hoarierien gant ur pennadig war forom ar c'hoari (Saozneg:"Soldiers, we salute you"; Brezhoneg: Soudarded, saludiñ a reomp ac'hanoc'h) e vije roet lam d'ar c'hoari Battlefield Play4free d'ar meurzh 14 a viz Gouere 2015 (devezh lid dieubidigezh Amerika), ha d'ar c'hoarioù Battlefield Heroes, FIFA World ha Need for Speed World,. Kemenet ez eo bet gant ur stumm ofisiel war lec'hienn pennañ ar studio EA games diwezhatoc'h en devezh.
Dindan ur stumm enlinenn nemetken ha digoust ez eo an hini 'mañ.
Edgar Maxence
Buhez
E Skol an Arzoù-Kaer Paris e studias E. Maxence ; al livour klasel Jules-Élie Delaunay (1828-1891) hag an arouezelour Gustave Moreau (1826-1898) a voe e gelennerien.
Étouvy
Bodet e oa gant 19 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Souleuvre-en-Bocage.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: tri den nann-soudard a varvas en Étouvy abalamour d'ar brezel; daou anezhe a voe lazhet d'an 8 a viz Even gant ur vombezadeg, an hini all a varvas e miz Gouere.