cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bara
Istor ar bara hag ar baraerezh
Adalek deroù ar bloavezhioù 1980 e vez fardet fornioù-tro : lakaet e vez an toazennoù war girri ma vezont dalc'het gant rouedoù metalek ; forniet e vez ar c'harrad a-bezh, a dro a-hed ar poazhadur. Kalz amzer a vez espernet evel-se.
Ar bleud
Diwar ar greun e vez fardet bleud, dre veur a bazenn. Ar bleud eo an danvez hag a dremen aes dre an holl damouezoù : pep rannig bleud a rank bezañ tanavoc'h eget 200 µm (0,002 mm). E-tro 75 kg bleud ha 25 kg brenn ha lastezenn a gaver e 100 kg greun gwinizh.
Kaset e vez standilhonoù eus ar bleud-se d'un arnodlec'h ma vez muzuliet ar glebor, ar c'hementad a c'hluten hag an dregantad a ludu ; goude-se e farder toaz hag e klasker ober bara gant ar bleud nevez. Mard eo mat disoc'h an taol-arnod e vez lakaet ar bleud e gwerzh. Rummataet dre skouerioù e vez ar bleudoù. T45 ha T55 eo an daou batrom bleud gwinizh implijetañ.
Hervez ar c'hementad a zanvezioù maenek a zo er bleudoù e vezont rummataet. En diwan hag er plusk emañ an danvezioù-se, ha seul nebeutoc'h a vez anezho seul welloc'h e vez ar bleud ; eus kalon an alamandezenn e vez tennet ar bleud gwellañ. Evit gouzout a-zivout perzh ur bleud e vez lakaet 5 gramm ± 1mg da zeviñ er ur forn tommet da 900°C betek ma ne chomfe nemet an danvezioù maernek, na zevont nemet adalek 1 500°C. Pouezet e vez an danvezioù goude-se, evit kavout an dregantad a ludu. Ar bleud glanañ eo an T45, etre 0,4 ha 0,5% a zanvez maenek ennañ ; er pastezerezh e vez implijet. An T55, etre 0,5 ha 0,6%, a ya da fardañ bara.
An holen
Tu zo da fardañ bara hep holen, evit ur reol-voued da skouer, met disliv ha divlaz e vez. Lakaet e vez 20 gramm holen dre gilo bleud (2% eta) peurliesañ. Pouezus eo an holen er baraerezh, evit lies abegoù : Gwell eo implijout holen fin a zileizher en dour. Arabat eo lezel an holen da chom re bell kejet gant ar goell, a vefe lazhet gantañ.
An dour
Dileizhañ an holen en toaz eo perzh pennañ an dour ; ar sukr a vez dileizhet gantañ ivez er pastezerezh. Goude-se e ya an dour da c'hlebiañ ar bleud, a dremen eus ur poultr d'un toaz. Dre lonkañ dour e koeñv an ampez hag e wevna ar gluten. Evañ dour a ra ar goell, neuze e tistro d'ar vuhez, e paota, hag e kas gaz karbonek (CO2) ; ne c'hall ket ar goerezh c'hoarvezout hep dour. Bac'het e vez ar goerezh en ur gwiad stirennek stummet gant ar gluten gleb. A-drugarez d'an dour evez an toaz gwevn a-walc'h evit bezañ stummet war an hir pe en ur voul.
A-raok ar forniañ en em laka an dour war gorre ar begailh (an tamm toaz hag a droio d'ur varaenn), evel-se e sikour gant poazhadur ar glukid, a dro da garamel, ha gant krazerezh ar c'hreun.
Ar goell
An elfenn diwezhañ er fardañ bara eo ar goell. Arabat eo droukveskañ goell ar boberien hag ar goell kimiek !
Goude evezhiadenn Plinius an Henañ er ne voe mui klevet a-zivout ar goell e-pad 1 600 vloaz. E 1695, ur baraer e Pariz a ijinas gwellaat blaz e vara dre ouzhpennañ goell-bier d'e damm toaz eus an derc'hent evit buanaat ar goiñ. Tabut a savas kerkent etre aduidi an teknik "nevez" hag e eneberien ; ar roue Louis XVI a vodas e 1668 ur c'huzul-enklask evit dinec'hiñ ar boblañs ; muioc'h c'hoazh a dabutoù a voe pa savas ar c'huzul enep ar goell-bier. A-benn ar fin e voe aotreet d'an. An doare gall a veze graet eus an teknik-se en Europa ; implijet e voe betek ar bloaz 1850, pa labouras ur pober aostrian gant goell hepken, hep ober gant un tamm toaz eus an derc'hent. Berzh bras a reas ar "bara viennat", met ker-ruz e oa abalamour d'ar c'hementad a labour a oa rekis : kejañ nebeut a zour bervet, bleud ha goell, ha lezel ar meskaj da c'hoiñ e-pad eurvezhioù hag eurvezhioù a-raok e lakaat en toaz. E deroù an kantvet e voe kavet an tu d'ober toaz war un dro hepken, hep goerezh a-raok pep tra.
Goelloù evit ar baraerezh a oa bet ijinet dijan gant Hollandiz e 1780 ; e 1837, klaskerien a brouas e oa plant bev eus ar mikro-organegoù a zo er goell, e paotont hag e skoazellont ar c'henderc'hañ alkool ; e 1860, Louis Pasteur a brouas e teu ar goiñ eus ar mikro-organegoù bev ; diskouez a reas ivez e c'hall ar goell bevañ koulz gant oksigen, he deus ezhomm evit paotañ, ha heptañ : hep oksigen e c'hoarvezh ar goerezh.
Gateshead
Un distrig deuet da vezañ er pleustr un Amaezerezh unvan abaoe freuz Kuzul-Kontelezh Tyne ha Wear e 1986, eo Gateshead.
Brusk (amprevaned)
thumb|350px|Brusk un derobrachus (koleopter)
Brusk un amprevan zo unan eus an teir lodenn a ya d'ober korf al loen, etre ar penn hag ar c'hof.
Morfologiezh
3 segmant a ya d'ober brusk un amprevan : ar protoraks, ar mezotoraks hag ar metatoraks. War pep hini anezho eo stag ur re bavioù.
An amprevaned askellek zo stag bep a re askell ouzh o mezotoraks hag o metatoraks.
Levrlennadur
Thorax Tułów (zoologia) Toraks
Marzahn
thumb|100px| Skoed ardamez Marzahn thumb|200px|Lec'hiadur ar c'harter en arondisamant
Marzahn a zo ur c'harter eus Berlin, ul lodenn eus arondisamant Marzahn-Hellersdorf eo. Betek adreizhadenn 2001 e oa ur bastell-vro, enni daou garter : Biesdorf ha Marzahn. Ar bastell-vro-se a zo bet kendeuzet gant hini Hellersdorf a-benn aozañ an arondisamant. Da vare rann Berlin e oa Marzahn eus tu ar reter.
Regofad
Ur regofad a vez graet gant an den a zebr re e-pad ur pred. Dizañjer e vez peurvuiañ ha gwelet e vez :
Gwellañ tra d'ober eo dislonkañ ha kousket. Alies ez aio gwelloc'h goude teurel ar boued. Ma ne aesa ket d'an den e c'hallo evañ ul loaiad bikarbonat sodiom en ur werennad dour.
Ar foerell n'eo ket azon eus ar regofad, met eus un trubuilh bouzelloù. Pa vez foerell ha terzhienn ha poan e vez kleñved, gastroenterit pe kleñved bouzelloù bennak all.
Frikorneg gloanek
Ar frikorneg gloanek (Coelodonta antiquitatis) a zo ur spesad frikorneged aet da get bremañ hag a oa o vevañ betek e-kerzh marevezh ar skorn diwezhañ. O vevañ e oa e stepennoù norzh Eurazia tra ma veve ar Frikorneg ramz, kar dezhañ, e toleadoù klouaroc’h ar su.
Tapout a rae betek 3,5 m pe war-dro. Daou gorn en devoa war e fri, an hini izelañ a oa kalz hiroc’h (1 m) eget an hini uhelañ. E gorn plat a servije dezhañ da gas kuit an erc’h diwar ar geot a-benn debriñ anezho. Blev hir en devoa ha tev-mat e oa e feur evit gallout talañ ouzh yenien vras an amzerioù-hont. Bihan oa e zivskouarn, berr ha tev e dreid hag ur c’horf postek a oa dezhañ.
Chaseet e veze gant tud an amzerioù-hont ha gwelet e vez skeudennet er c’hevioù alies. An hiniennoù diwezhañ a zo marvet war-dro 8.000 bloaz a-raok J.-K. e Siberia. Ur c'har tost dezhañ, frikorneg Sumatra (Dicerorhinus sumatrensis), a vev e gevred Azia met en arvar bras emañ.
Mentque-Nortbécourt
Mentque-Nortbécourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Nortbécourt Churchyard
Mervel a reas e miz Eost 1915 e-pad ar Brezel-bed kentañ, en 9th Battalion eus ar Yorkshire Regiment edo .
Pelagius Iañ
Pelagius I (e latin: Pelagius), ganet e Roma (Rouantelezh ostrogot) ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e 556.
Wilmersdorf
thumb|100 px| Skoed ardamez Wilmersdorf thumb|300px|Lec'hiadur ar c'harter en arondisamant
Wilmersdorf a zo ur c'harter eus Berlin, ul lodenn eus arrondisamant Charlottenburg-Wilmersdorf eo. A-raok krouidigezh Berlin veur e oa unan eus ar seizh kêr a oa tro-dro da Verlin. Da vare rann Berlin e oa eus tu ar c'hornôg. Da vare adreizhadenn 2001 eo bet kendeuzet gant pastell-vro Charlottenburg.
Newcastle upon Tyne
Un distrig deuet da vezañ er pleustr un Amaezerezh unvan abaoe freuz Kuzul-Kontelezh Tyne ha Wear e 1986, eo Newcastle upon Tyne.
Istor
Anv kentañ Newcastle-upon-Tyne a oa Pons Aelii, Pons Aelius, da lavarout eo "Pont Ael", ur c'hreñvlec'h roman meur eus Moger Hadrian, war ar stêr Tinea. Dont a ra eus hini an impalaer en devoa lakaet sevel ar voger, Publius Aelius Hadrianus, anavezet evel Hadrian, bet impalaer adalek an 11 a viz Eost 117 betek an 10 a viz Gouere 138.
Hervez an Notitia Dignitatum, XL34, e oa staliet eno Tribunus cohortis primae Cornoviorum ("tribun kentañ strollad Kornovied")
Abalamour ma oa en ur c'hroashent e voe savet ur c'hastell koad eno gant Roperzh, mab Gwilherm an Alouber, e 1080. Diwar neuze e voe anavezet al lec'h evel Novum Castellum e latin, pe New Castle e saozneg, resisaet gant anv ar stêr a dremen eno, an Tyne. Ur c'hastell mein a voe savet e-lec'h an hini koad e 1087. Meur a wech e voe tapet ha kollet ar c'hastell gant alouberien eus Bro-Skos.
Ardamezouriezh
" e gul, e dri kastell gant tri tour en arc'hant"
Mabon
Mabon zo un anv-badez brezhonek ha kembraek.
が (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo が, romanekaet ga.
Kevatal eo d'al lizherenn ガ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 加.
Kanton Roazhon-Gevred
Kanton Roazhon-Gevred a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
か (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo か, romanikaet ka.
Kevatal eo d'al lizherenn カ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherenn hiragana ha katakana diwar ar sinalun 加.
さ (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo さ, romanikaet sa.
Kevatal eo d'al lizherenn サ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherenn hiragana diwar ar sinalun 左 skrivet gant an dorn keit ha ma oa bet diorroet al lizherenn katakana diwar ar sinalun 散.
52
805 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0052 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Levroniezh
50er
Saoner
Saoner (Saulnières e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Baen-Veur e departamant Il-ha-Gwilen.
Cúige Laighean
Cúige Laighean (distagadur: ), pe Laighin ent-berr (distagadur: ) —Leinster e saozneg—, a zo unan eus peder froviñs hengounel Iwerzhon. Emañ er reter ha Dulenn eo he c'hêr-benn.
Ar c'hontelezhioù
Daouzek kontelezh a ya d'ober Laighin, ha hini Dulenn a zo rannet e peder lodenn.
Arzhur Iañ (dug Breizh)
Mab e oa da Jafrez II Plantagenêt, dug Breizh, breur da Richarzh Kalon Leon ha Yann Dizouar, rouaned Bro-Saoz, ha da Koñstañsa Breizh, merc'h d'an dug Konan IV.
E vuhez
Mab dalif e oa pa oa ganet daou viz goude marv e dad, e 1187. E vamm, Koñstañsa Breizh, intañvez, a oa dugez Breizh.
Eñ an hini a dlee bezañ roue Bro-Saoz war-lerc'h Richarzh.
E 1196 e voe embannet gant he mamm e oa dug Breizh
Buhez
thumb|left|150px Fulub II an Aogust, roue Bro-C'hall a glaske digreskiñ beli an tiegezh Plantagenet en e rouantelezh hag broudañ gwizien ar Saozon da stourm outo. Arzhur, hag eñ hêr yaouank dug Breizh, a oa spi ar Vrezhoned evit ma vije dieub an dugelezh, met Richarz Kalon Leon a yeas da aloubiñ Breizh hag a vac'has an dugez, met trec'h a vo warnañ gant ul lu brezhon e Karaez (1197). Kaset e oe ar bugel davet Filip Aogust evit ma vije diwallet-mat. Goude marv Richarzh e 1199 ez eas Yann Dizouar, e vreur, war tron Bro-Saoz. Mignon e oa bet da Fulup evit klask freuzañ galloud Richarzh, met enebourien e oant en taol-mañ. Broudet gant Fulup Aogust e embannas diouzhtu Arzhur bezañ hêr gwirion Bro-Saoz koulz hag hini Breizh, Normandi hag Akwitania hag an darn-vuiañ eus an noblañsed c'hall a eas d'e heul.
Neuze e aloubas Yann Dizouar Bro-C'hall e 1202. Pa oa Arzhur o sezizañ Mirebeau, e-lec'h ma oa e vamm-gozh, Eleanora Akitania, o chom, e oe trubardet gant Guillaume des Roches ha, diwar urzhioù Yann Dizouar, kaset d'an toull-bac'h da Falaise hag alese da Rouan. N'eo ket sklaer penaos e varvas Arzhur e miz Ebrel 1203. Brud a zo bet e voe lazhet gant e eontr Yann e-unan, met ne c'heller ket en asuriñ.
Efedoù marv kriz Arzhur
Pa oe kaset keloù an torfed e c'houlennas ar Vrezhoned ma vo tamallet Yann Dizouar evel trubard ha karlazher hag evitañ da vezañ koñdaonet da vezañ dizouaret e kollas Akwitania, Anjev, Normandi ha Breizh (orin e lesanv eo). Er c'hontrol e c'hounezas Filip Aogust bezañ mestr war dugelezh Breizh pa oa hanter-c'hoar Arzhur, Aziliz, ur vinorez ha ne oa ket e dad, Guy de Thouars, "baillif" an dugelezh, evit mont a-enep ar roue. E 1212 e terras Filip Aogust an emglev-dimeziñ en doa aotreet evit Aziliz hag Herri a Bentevr hag e kavas gwelloc'h reiñ evel pried da Alis unan eus ar briñsed kapetian, Pêr a Dreux, a zeuio da vezañ Pêr I a Vreizh.
Arzhur I e sonerezh
Savet ez eus bet ur ganaouenn diwar-benn buhez Arzhur I gant ar strollad-sonerezh folk breizhat Tri Yann an Naoned.
Su Tyneside
Un distrig deuet da vezañ er pleustr ur Velestradurezh unvan abaoe freuz Kuzul-Kontelezh Tyne ha Wear e 1986, eo Su Tyneside (South Tyneside e saozneg). South Shields eo e bennlec'h.
Muncq-Nieurlet
Muncq-Nieurlet a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Zehlendorf
thumb|100 px| Skoed ardamez Zehlendorf thumb|300px|Lec'hiadur ar c'harter en arondisamant
Zehlendorf a zo ur c'harter eus Berlin, ul lodenn eus arondisamant Steglitz-Zehlendorf eo. Betek adreizhadenn 2001 e oa ur bastell-vro enni meur a garter : Dahlem, Nikolassee, Wannsee ha Zehlendorf. Kendeuzet eo bet gant Steglitz a-benn aozañ an arondisamant. Da vare rann Berlin e oa eus tu ar c'hornôg.
Kalvennig c'hlas
Anvet e voe Parus caeruleus (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Doareoù pennañ
Bihanoc'h eo eget ar pennglaou.
Boued
Debriñ a ra amprevaned e-pad an hañv ha had e-pad ar mareoù all.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an nav isspesad anezhañ :
Ober a ra e annez er c'hoadoù, el liorzhoù hag er girzhier.
Kof (amprevaned)
thumb|350px|Brastres ur c'holeopter A:penn / B:brusk / C:kof
Kof un amprevan zo unan eus an teir lodenn a ya d'ober korf al loen, asambles gant ar penn hag ar brusk.
Morfologiezh
11 segmant, d'ar muiañ, a ya d'ober kof un amprevan. An telson, m'emañ ar fraezh eo an hini diwezhañ anezho.
War an 8vet segmant emañ toull-gouennañ ar parezed. Hini ar pared zo war an 9vet segmant.
An toulloù-analat zo war bep kostez an 8 segmant kentañ.
Pavioù faos a zeu war-wel war segmantoù ar c'hof e-pad diorroadur an amprevan. Chom a reont e stumm aspadennoù gant an apterigoted (amprevaned diaskell). Treiñ a reont da organoù liesseurt war segmantoù diwezhañ ar pterigoted (amprevaned askellek) : serkenn, gonopod...
Sunderland
Un distrig deuet da vezañ er pleustr un Amaezerezh unvan abaoe freuz Kuzul-Kontelezh Tyne ha Wear e 1986, eo Sunderland.
Gevelladurioù
Load kefridiel Distrig Sunderland
Kanton Roazhon-Gwalarn
Kanton Roazhon-Gwalarn a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Svedeg
Ar svedeg (svenska) a zo ur yezh c'hermanek eus skourr ar yezhoù skandinavek. Kar eo d'an norvegeg ha d'an daneg. Ar yezh ofisiel er fedoù eo e Sveden hag ur statud yezh ofisiel en deus e Finland, a-gevret gant ar finneg, nemet en inizi Åland m'eo ar yezh ofisiel nemeti.
Skrivet e vez ar svedeg gant al lizherenneg latin gant un nebeud lizherennoù ispisial ouzhpenn : å, ä, ö.
Levezonet eo bet ar svedeg gant an alamaneg hag ivez, diwezhatoc'h, gant ar galleg, en XVIIIvet ha XIXvet kantved Setu skouerioù amprestoù gallek : nivå (niveau, "live"), paraply (parapluie, "disglavier"), promenera (promener, "pourmen").
ざ (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo ざ, romanikaet za.
Diorroet e oa bet stumm al lizherenn hiragana diwar ar sinalun 左 skrivet gant an dorn keit ha ma oa bet diorroet al lizherenn katakana diwar ar sinalun 散.
Treptow
thumb|100px| Skoed ardamez Treptow thumb|200px|Lec'hiadur ar c'harter en arondisamant Treptow a zo ur c'harter eus Berlin, ul lodenn eus arondisamant Treptow-Köpenick eo. Betek adreizhadenn 2001 e oa ur bastell-vro, enni ar c'harterioù da heul : Adlershof, Altglienicke, Alt-Treptow, Baumschulenweg, Bohnsdorf, Johannisthal, Niederschöneweide, Oberschöneweide ha Plänterwald. Kendeuzet eo bet gant pastell-vro Köpenick a-benn aozañ an arondisamant a-vremañ. Da vare rann Berlin e oa eus tu ar reter.
Aernijerezh
An aernijerezh eo teknikoù ar sevel hag ar bleinañ kirri-nij e-barzh an aergelc’h (pe an aeronaotik).
An istor berr-ha-berr
Gant ar sevenadurezh sinaat an hini eo bet kaset lakat ur mekanik ponneroc’h evit an aer da nijal, ar sarpantoù-nij hag ar fuzeennoù bet savet gante just a-walc’h a ray evit ur patrom a-hed pad daou vil bloaz c'hoazh.
Gant ar vreudeur Joseph hag Étienne de Montgolfier e vo oadvezh an aerstatoù e 1783 gant ar pezh o deus ijinet (a zo montgolfier evel o anv), sed ‘ta gant an dra-se e c’hell an den mont war-nij a-benn ar fin.
En e varr e vo an aeronaotik pa c’hello an nen mont war-nij gant ur mekanik ponneroc’h evit an aer (er c’hontrol-fed deus ar montgolfier, eñ skañvoc’h evit an aer).
E Bro-C’hall eo e vo digoret ar skolioù levierezh kentañ, adalek 1909, gant an hini bet savet gant ar vreudeur Wright ha Louis Blériot. A-hed pad an 30 vloaz goude e vo diorroadur dreistordinal an aernijerezh sivil hag arme, war-hed muioc’h-mui a gilometroù ec’h ay ar mekanikoù ha gant muioc’h-mui a dud e-barzh enne.
Goude an eil brezel-bed e vo disheñvel an traoù, kefluskerioù reaksion, hag a-benn defial an natur: mont dreist moger ar son; gwraet e vo gant Chuck Yeager d’ar 14 a viz Here 1947 gant ar c’harr-nij-fuzeenn X1. Ret e vo gortoz da beket 1969 a-benn mont gant ar C’honcorde, a vo moaian d’an holl dud mont dreist ar son gantañ.
Eratostenian
An eratostenian eo ar marevezh douarouriel loarel a ya eus 3 200 milion a vloavezhioù 'zo betek 1 100 milion a vloavezhioù 'zo. Tennañ a ra e anv eus ar c'hrater Eratosten a verkas e grouidigezh e deroù ar marevezh. Furmidigezh ar c'hrater Kopernik a verk e fin ha deroù ar C'hopernisian. An dislonkadennoù bazaltek eus an Imbrian a sioulaas kent paouez penn-da-benn. Eus ar maread-se ez eo ar berradennoù maen teuzet yaouankañ anavezet.
Ouzh an Neoarc'heeg, ar Paleoproterozoeg hag ar Mezoproterozoeg e klot.
た (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo た, romanikaet ta.
Kevatal eo d'al lizherenn タ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherenn hiragana diwar ar sinalun 太 skrivet gant an dorn keit ha ma oa bet diorroet al lizherenn katakana diwar ar sinalun 多.
TCP/IP
Ur c'homenad kehentiñ evit ar rouedadoù stlennegel eo TCP/IP (pe evit lavaret resisoc'h, un dastumad komenadoù).
Istor
E mil nav c'hant dek ha c'hwegont (1970) eo e voe danzeet gant Skol veur Stanford, arc'hantaouet gant an DoD eus an ARPANET (Advanced Research Project Agency NETwork), an adeiladezh TCP/IP. War an trec'haoliañ duilhioù e oa diazezet ar skoroù alvezel dreist-holl d'ar c'houlz-se.
E mil nav c'hant tri ha eikont (1983), an DARPA (Defense Advanced Research Project Agency) o vezañ bet skoueriekaet ar molladoù pennañ a redias an holl staelioù kennasket ouzh ARPANET d'ober gant TCP/IP.
Emdreiñ a reas ARPANET eus ur rouedad bihan trec'haoliñ duilhioù war ereadoù pellgomz poent ouzh poent d'ur rouedad divent hiron : ar Genrouedad.
Kenstagadur ar c'homenadoù kenrouedad e-barzh Unix BSD (Berkeley Software Distribution) hag ar skignadur er skolioù meur a roas lañs da berzh an TCP/IP e bed ar stlenneg.
N'eus, war a wellomp neuze, embregerezhioù pe aozadurioù skoueriekaat ebet perc'henn war an TCP/IP, na war an pennaouennoù hag an arloadoù danzeet diwarnañ.
Debrer-merien
An debrer-merien zo un amprevan a denn d'an nadoz-aer.
TCP/IP
Istor
En RFC (Request For Comments) hag a zo dielloù foran e vez deskrivet dibarderioù hag emdroadurioù ar c'homenad.
Debrer-merien
Toullañ a ra larvenn an debrer-merien ur founilh en traezh ha chom war api er foñs. Pa dosta un amprevan d'ar pej-se e tisac'h an traezh hag e tifaragoell al loen betek karvanoù ar preizhataer.
TCP/IP
Istor
Ar perzhioù hag ar gallusterioù da emdreiñ hep o far a laka TCP/IP da vezañ ar c'homenad hollvedel.
TCP/IP hag OSI
Deut e oa TCP/IP¨dek bloaz a-raok ar patrom OSI. Evit gwir, ne glot TCP/IP nemet gant liveoù rouedad ha dezougerezh ar patrom-se.
Ar c'homenad TCP/IP a zo frammet war ar patrom TCP/IP kenaozet gant pevar live :
> Al live ketal rouedad a glot gant al liveoù unan ha daou eus ar patrom OSI. Ne labour ket ar c'homenad war al liveoù-se.
> Al live kenrouedad a glot gant al live tri eus ar patrom OSI.
> Al live dezougerezh a glot gant al live a-anv gantañ eus ar patrom OSI.
> Al live arload a glot gant al liveoù pemp, c'hwec'h ha seizh eus ar patrom OSI.
Karr
Disheñvelet e vez ar c'hirri hervez o ment, pe niver ar rodoù warne, niver ar brec'hioù outo, pe an doare da sachañ anezho.
TCP/IP
TCP/IP hag OSI
Unan eus dibarderioù ar c'homenadoù a zo ne zoujont nebeut ouzh keflouerañ liveoù eus tri da seizh patrom OSI. Evit gwir, hemañ ne vez deskrivet gantañ nemet keweriusterioù, ket ur patrom meziantel. Re damkanel e chom evit ar gwezhiennoù e ranker ober gante. Ar c'homenadoù arveret war al liveoù-se ne zeu ket peurvuiañ eus skoueriekadurioù met kentoc'h eus oberierien er metoù stlenneg pe aozadurioù foran.
Karr
Sachet e vezont gant loened peurvuiañ, kezeg pe ejened dreist-holl, ezen, chas pe loened all a-wechoù ivez zoken. A-wechoù avat e vezont sachet gant tud, evel ar garrigell. Abaoe diwezh an ez eus kirri sachet gant keflusker dre enleskiñ, a vez graet kirri-tan pe kirri-dre-dan anezho, abalamour ma tevont treloskoù kondon.
TCP/IP
TCP/IP hag OSI
Pezh a c'hellomp stadañ evelkent eo eo dizalc'h patrom TCP/IP diouzh liveoù alvezel hag eread an OSI. Unan eus e berzh pennañ eo.
Alc'hwez USB
Un drobarzhell kadaviñ helam eo an alc'hwez USB hag a c'heller lugañ ouzh porzh USB un urzhiataer. E-barzh ur glozenn, plastik peurliesañ, e vez marc'het da genderc'hañ an alc'hwez USB un amredad memor flash hag ur c'hennasker USB.
TCP/IP
Al live kenrouedad
Ur reizhiad deroadur duilhioù hep kennaskañ ha nann solius a bourvez IP (Internet Protocole). Ardeiñ a ra ennegoù meziantel a zo hennadurioù pep klom war ar rouedad. An ennegoù-se a vez kenaozet gant un niverenn rouedad meziantel hag un niverenn da hennadiñ pep trobarzhel, war pevar eizhbit (IPv4) pe c'hwec'h eizhbit (IPv6). An ennegañ IP 'ni eo.
Alc'hwez USB
En araez da gadaviñ roadennoù betek lies GigaOkted ez eus tu ouzhpenn da virout ar roadennoù en alc'hwez USB pa vez lazhet ar porzherezh da lavaret eo pa vez diluget an alc'hwez.
TCP/IP
Al live kenrouedad
War al live-se eo ivez e vez ar c'homenad ARP (Address Resolution Protocol) o labourat. Gantañ e vez didermenet enneg MAC ur c'hlom eus e enneg IP oc'h ober ur skignerezh war ar rouedad. Rekis eo an diskoulmañ-se da c'halloud war-eeun dereiñ an irienn d'an drobarzhell mat war ar rouedad IP load.
Alc'hwez USB
Hebleustr eo an alc'hwez USB evit ar re en devez da zezougen teulioù ha roadennoù alies ha d'ober gante gant meur a urzhiataer.
TCP/IP
Al live kenrouedad
An diskoulmañ ragenep a vez efedet gant RARP (Reverse Address Resolution Protocol). Talvoudus e vez ar c'homenad-mañ evit ur stael hep kantenn kalet a rank gounit un enneg IP pa ne anavez nemet e enneg MAC.
Alc'hwez USB
Ouzhpenn-se, bremañ, e c'heller loc'hañ un urzhiataer rag-eeun adalek an alc'hwez USB, ennañ ur reizhiad korvoiñ, gant pennwalioù zo.
TCP/IP
Al live dezougerezh
Ur c'homenad dezougerezh eo TCP (Transmission Control Protocol) a ziogel ur gwazadur solius durc'haet kennaskañ evit ur froud eizhbitoù.
E ragenep diouzh TCP, UDP (User Datagram Protocol) a zo ar c'homenad dezougerezh nann durc'haet kennaskañ. Herrus-kenañ eo neuze hogen nebeut solius war an dro. Arveret eo gant ar Genrouedad evit treankañ sten "war ar prim" war lec'hienn skingomzioù pa n'eo ket dleet evit ar roadennoù treuzkaset bezañ peurvat.
War IP eo TCP o skoaziañ.
Al live arload
A-us al live dezougerezh hag o skoaziañ war e geweriusterioù e c'heller kavet un niver bras a-walc'h a wazadurioù. Degas a reont un diseurterezh bras a arc'hwelioù. Setu ul lodenn anezhe :
> Telnet : Ur c'homenad kendarvanerezh termenell eo.
> RIP : Arveret e vez ar c'homenad-mañ evit ar routa dialuskel.
> SMTP : Ur c'homenad treuzkas eeun eo, arveret evit an anvonerezh elektronek a ra gant UDP hag IP.
> NFS : Ar c'homenad-se, danzeet gant SUN e pemp ha eikont (85), a zo ur reizhiad ardeiñ ar restroù dasparzhet en un amva dizungenezh.
> DNS : Komenad arveret evit ar reiñ disentez d'an anvioù deverket d'ar c'hlomoù war ur rouedad, dreist-holl war ar Genrouedad (treiñ anvioù e ennegoù IP).
> WINS : Gwazadur anvioù Windows eo (NetBIOS).
La Barranca
La Barranca (traonienn don e brezhoneg) zo un anv spagnolek.
TCP/IP
Al live arload
> SNMP : Ur c'homenad rez eo a ra gant UDP a ro al lank da ardeiñ a-bellder aveadurioù pe meziantoù.
> HTTP : HTTP a zo ivez ur c'homenad treuzkas restroù hogen e kevaraez d'ezvonegañ un areg spesadel anvet HTML arveret evit krouiñ "pajennoù Web".
Munster
Munster zo un anv-lec'h.
Liamone
Liamone zo ul lec'hanv eus Korsika
Emgann Boroughbridge
Emgann Boroughbridge a oa un emgann bihan met pouezus er brezel etre ar roue Edouarzh II hag e varoned disuj. E-kichen ur pont war ar stêr Ure, Boroughbridge e anv, er mervent da York e c'hoarvezas.
E deroù 1322 e kasas Edouarzh II nerzhioù e hanternoz ar vro da stourm ouzh e gernderv Thomas Lancaster. Tec'hout kuit en doa graet hemañ war-du an norzh, ma'z espere kejañ gant ar Skosiz marteze. D'ar 16 a viz Meurzh avat, e kavas ar pont war an Ure klozet gant Andrew Harclay. Implijout a reas hemañ ar gadoniezh-troadegiezh a vo ken efedus diwezhatoc'h a-enep ar C'hallaoued en Emgann Crécy ha faezhet e voe an emsaverien.
Liammoù diavaez
Emgann Boroughbridge war battlefieldstrust.com
Camille Claudel
thumb|dehou|Camille Claudel
Ur gizellerez c'hall eo Camille Claudel (8 a viz Kerzu 1864 - 19 a viz Here 1943), c'hoar henañ ar skrivagner gall Paul Claudel. Mestrez ar c'hizeller Auguste Rodin e oa ha daou vugel he dije bet digantañ. Dilezet gantañ e troas foll, ha tregont vloaz e vevas en un ospital evit ar re foll, hep gweladenn ebet na digant ar c'hizeller na digant he zud.
Film
Ur film zo bet graet diwar he fenn, Camille Claudel e anv. Isabelle Adjani an hini a c'hoari ar gizellerez.
Richardis Swabia
Richardis Swabia, pe Santez Richardis, pe Richgard, pe Richarde e galleg, (war-dro 840- † 18 a viz Gwengolo etre 894 ha 896) a oa ur briñsez frank, merc'h da Erchanger Souabia, kont palatin Nordgau en Elzas. Brudet e oa da vout deol.
He buhez
E 862 ec'h euredas da g-Karl an Tev, a oa da vout impalaer ar C'hornôg. Kurunennet e voent o-daou e Roma e 881 gant ar pab Yann VIII. Bugel ebet n'o doe.
Bec'h en doa Karl gant ar Vikinged a rae freuz ha reuz er vro, ha ne zeue ket a-benn da dalañ oute. Krog e oa da spontañ ha da bennfolliñ.
Pennkuzulier Karl e oa Liutward, ha kasoni a vage baroned al lez outañ. Se zo kaoz moarvat ez ejont da gontañ d'an impalaer ez avoultre gant Richardis.
53
Marvioù 53
50er
Richardis Swabia
Santez
A-benn ar fin en em dennas en abati Andlau, 35 km eus Strasbourg, a oa bet diazezet ganti war he douaroù en 880, a-raok dezhi bout kaset kuit gant he fried, ha ma oa he nizez Rotrod a oa abadez.
Nielles-lès-Ardres
Nielles-lès-Ardres a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Kumunioù stok ouzh Nielles-lès-Ardres
Aarden, Nortkerque, Autingues, Zutkerque, Louches.
Richardis Swabia
Kehelerezh
Mervel a reas Richardis en Andlau d'an 18 a viz Gwengolo ha beziet e voe eno. Anvet e voe da santez war-lerc'h he marv.
2006
''Diwar-benn bloavezh 2006 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Deiziadurioù all
Klotañ a raio bloavezh 2006 an deiziadur gregorian gant ar bloavezhioù-mañ :
Kanton Roazhon-Biz
Kanton Roazhon-Biz a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Douaroniezh
An douaroniezh pe ar c'heografiezh zo ur skiant hag a studi darvoudoù fizikel, bevoniel, hag an dud zo e-barzh ur c'horn-bro, ha dreist-holl a studi penaos int ingalet ennañ.
Da lavarout eo ar galloudoù a ren anezhe hag an darempredoù kenetreze. Deskrivañ an douar evit an doare m'eo savet eo al lodenn gentañ eus gouiziegezh ar Bed, anvet douaroniezh fizikel. Gant al lodenn all ez eus kaoz eus gouzout tout a-fet Mab-Den, anvet douaroniezh denel.
Keñvererezh
Keñvererezh : keñver + erezh (qêvererez e 1732)
Ur c'heñvererezh zo ur bodad tud liammet gant traoù politikel hag armerzhel
Emgann Mühldorf
Emgann Mühldorf a enebas Bavaria hag Aostria d'an 28 a viz Gwengolo 1322. Bleiniet e oa Bavariz gant Loeiz IV tra ma oa Frederik Iañ e penn al lu aostrian. Faezhet e voe tud Aostria ha prizoniet e voe Frederik Iañ.
Faeroeg
Unan eus yezhoù skandinavek ar c'hornôg eo ar faeroeg komzet gant tro-dro da 80 000 den en Inizi Faero (48 000) hag e Danmark (25 000). Bez ez eus ivez 5 000 faeroeger en Island.
Gant an norneg (yezh varv) hag an islandeg ec'h eo ar faeroeg unan eus an teir yezh skandinavek enezel diorroet diwar an norseg komzet da vare ar Vikinged.
Ar yezh ofisiel en inizi a zo bet an daneg abaoe 1538. Ar faeroeg a chomas un trefoedach betek diwezh an XVIII-vet kantved. D'ar mare-se, un den anvet Svabo a zastumas kanaouennoù-pobl. E 1823 e voe moulet un droidigezh eus Aviel Sant Mazhe. E-kreiz an XIXvet kantved e teuas an den a reas ar muiañ evit yezhig e vro, Hammershaimb. Ar c'hanaouennoù dastumet gant Svabo a oa skrivet e rannyezhoù disheñvel (bez ez eus meur a rannyezh) evel ma oant distaget. Hammershaimb a ijinas un doare-skrivañ etimologek o tennañ da zoareoù-skrivañ ar yezhoù skandinavek all, hag a c'helle bezañ lennet dre holl en inizi, en ur ger : ur yezh unvan. An doare-skrivañ-se, gant un nebeud kemmoù hepken, a zo bet miret betek hiziv. Yezhadur Hammershaimb a voe embannet e. 1854. Skridoù a bep seurt en deus savet ivez. Ur gelaouenn a voe krouet e 1890. Diwar neuze e tarzhas ur stourm kalet ouzh gouarnamant Danmark evit ma vefe anavezet ar faeroeg evel yezh-Stad. Ne voe gounezet an trec'h nemet e 1948. Ar faeroeg a voe lakaet da "gentañ, yezh ofisiel", an daneg o vezañ aotreet evel "eil yezh". Âr faeroeg a vez implijet en iliz, er skol, er mererezh, er c'henwerzh. Kelaouennoù ha levrioù a vez moulet (troidigezh nevez ar Bibl, 1948). An darn vrasañ eus ar boblañs a oar lenn an div yezh, faeroeg ha daneg.
Kalz a boan a zo bet kemeret evit harluañ ar gerioù hag an troioù-lavar danek, niverus-meurbet er yezh komzet, diouzh ar yezh skrivet. Darn eus ar gerioù faeroeg kozh a zo bet degemeret er yezh komzet zoken, dre levezon al lennegezh. Gerioù nevez a vez stummet, tennet eus geriaoueg, ar yezh, pe c'hoazh amprestet e vez gerioù diouzh an norvegeg hag an islandeg. An holl a skriv ar yezh unvan, hogen ar rannyezhoù a vez komzet atav. Den ebet ne skriv na ne glask zoken skrivañ en ur rannyezh. Pa gemerer ur ger en ur rannyezh e roer dezhañ ar furm a dle kaout hervez istor ar yezh hag an doare-skrivañ unvan.
Karrigell
Ur garrigell, pe karr-bout, zo ur benveg rodek ha troadek, unrodek ha daoudroadek peurvuiañ bremañ, da zougen traoù re bonner d'un den da zougen gant e zivvrec'h.
Hervez ar skrivagner stadunanat Robert K. G. Temple (*1945) e vije bet ijinet e gevred Sina ur c'hantved a-raok JK gant ur vojenn a zen anvet Ko Yu. Savet en dije un dañvad koad ha kaset anezhañ gantañ dre ar menez.
Greunlandeg
Ur yezh eskimoek-aleutek eo ar greunlandeg komzet e Greunland gant 54.000 den.
Teir rannyezh pennañ ez eus: hini an hanternoz, hini ar c'hornôg hag hini ar reter. E gwrionez e vez anvet greunlandeg rannyezh an c'hornôg, ar rannyezh muiañ komzet, tra ma reer inuktun eus rannyezh an hanternoz komzet tro-dro d'ar gêr Qaanaaq (Thule). Tostoc'h ouzh an inuktitut komzet e Kanada eo ar rannyezh-se.
Skrivet e vez ar c'halaallisut gant al lizherenneg latinek kentoc'h evit gant ar silabenneg inuktitut.
Kankaven
Kankaven zo ur gumun e biz Breizh. Ur porzh pesketa eo. Anavezet eo gant e istr. E kanton Sant-Maloù-1 emañ.
Douaroniezh
War aod Bro-Sant-Maloù emañ Kankaven, etre Sant-Maloù ha menez Mikael ar Mor. Eus Kankaven betek Sant-Maloù ez eus 15 kilometr. E Norzh Kankaven emañ Beg an Trein e-lec'h ma c'haller gwelout ar C'hab Frehel er C'hornôg ha Granville er Reter. Er reter dezhi emañ an Enez Rimains. Inizi Kalzenez a c'haller gwelout ivez.
Ardamezioù
En glazur, e viskin en sabel gwisket en argant, mordoant war ur mor geotet, heuliet gant daouzek istr en aour ouzh c'houremm, balirant, e c'hrenngonk en argant karget gant un erez daoubennek en sabel pigoset hag iziliet en gul.
Pesketa
Ar gumun a oa rannet e daou : Tud Kankaven a besketae ar moru en XVIvet kantved betek deroù an. Adsavet eo bet ar viskinenn Ar Gankavenadez e 1987.
Emdroadur ar boblañs abaoe 1793
• Mammenn : EBSSA
Kanton Roazhon-Norzh
Kanton Roazhon-Norzh  a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet e 1973, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Alt-Hohenschönhausen
thumb|200px|Lec'hiadur ar c'harter en arondisamant Alt-Hohenschönhausen a zo ur c'harter eus Berlin, ul lodenn eus arondisamant Lichtenberg eo. Betek 2002 e oa anvet "Hohenschönhausen", kemmet eo bet an anv a-benn diskouez ez eo disheñvel diouzh "Neu-Hohenschönhausen", ur c'harter bet savet er bloavezhioù 1980. A-raok adreizhadenn 2001 e oa ur bastell-vro, enni ar c'harterioù da heul : Falkenberg, Neu-Hohenschönhausen, Wartenberg ha Malchow. Kendeuzet eo bet gant Lichtenberg a-benn aozañ an arondisamant a-vremañ. Da vare rann Berlin e oa eus tu ar reter. Ennañ emañ staliet BFC Dynamo Berlin.
Aleksandria
thumbnail|dehou|400px| Aleksandria thumbnail|gwikadell Qaybay Eil kêr ha porzh pennañ Egipt eo Aleksandria (gresianeg Αλεξάνδρεια, kopteg Rakotə, arabeg الإسكندرية, treuskrivet : Al-Iskandariya), gant 5 milion a annezidi. En em ledañ a ra kêr war 30 kilometrad a-hed aod ar Mor Kreizdouarel ha kement all war-du mervent ar geinvro.
Ur greizenn c'hreantel a-bouez eo gant hec'h eoulsanioù hag he gazsanioù a zegas gremm adalek kêr Suez.
En Aleksandria emañ ar Biblioteca Alexandrina, al levraoueg vodern-tre nevez savet gant an harp etrebroadel. thumbnail|dehou|400px|San Stefano Plazza, Aleksandria
Istor
Anvet eo bet kêr Aleksandria diwar Aleksandr Veur, he diazezer. Goude e varv (- 323), sez unpennoù ptolemaek Egipt a zeuas buan da vezañ kêr vrasañ ar sevenadur hellenadek, an eil tolpadur goude kêr Roma. Echu e oa gant he statud evel kêr-benn goude bezañ bet devet gant an alouberien muzulman er. Digreskiñ a reas he ment ken na zeuas da vezañ nemet ur gêriadenn annezet gant pesketaerien e dibenn an Impalaeriezh otoman, pa oa deuet Kaero da vezañ kêr-benn nevez ar vro.
En Henamzer e oa brudet kêr pa oa enni unan eus Seizh Marzh ar Bed, da lavaret eo Tour-tan Aleksandria hag ivez al levraoueg vrasañ a oa en amzer-se.
E 1994 e krogas furchadennoù dindanvor e karter an tour-tan hag adkavet e voe lod eus e vein-ben hag un nebeud delwennoù koulz ha dismantroù savadurioù savet e-pad tierniezh ar Btolemaied, an holl diskaret gant krenoù-douar.
Sakana
Sakana (La Barranca, Corredor de la Barranca e spagnoleg) anvet ivez Barranca-Burunda a-wechoù, zo ur c'homark eus kornôg Nafarroa, a-stok ouzh Araba.
Teir zraoñienn ha 15 kumun zo anezhañ. Bevennet eo gant Menezioù Aralar en hanternoz, menezioù Andía hag Urbasa er c'hreisteiz.
Teir zraoñienn a ya d'ober Sakana : Arakil, Ergoiena ha Burunda. Daoust d'an teir zraoñienn-se avat e vez anvet ivez Valle de Sakana.
Stêrioù
Treuzet eo Sakana gant ar stêr Arakil. Adstêrioù zo dezhi : Río Alzania, Río Burunda, Río Uzkullu, Río Sandindegui, Río Urrunizur ha Río Larraun.
Gwazhioù zo ivez : Zubiarte ha Txarruka.
Nakskov
Nakskov a zo ur gêr eus enezenn Lolland e kontelezh Storstrøm e Kreisteiz Danmark. Ur boblañs a 14,749 (2005) annezad evit ur gorread a 33 km² he-deus. He maer a zo Flemming Bonne Hansen, un izel eus ar Strollad Sokialour ar Bobl.
E 2007 eo bet staget ouzh Holeby, Højreby, Maribo, Ravnsborg, Rudbjerg Rødby da furmiñ kumun Lolland e frammadur un adreizhadur melestradurel. E rannvro Sjælland emañ.
Tud dibar
Nakskov kommuna Nakskov Nakskov kommun
Christina (anv-badez)
Christina zo un anv-badez roet d'ar merc'hed e saozneg hag e svedeg, met meur a zoare all zo d'e skrivañ: Kristina, pe Cristina.
Trevo
Trevo (Tresbœuf e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Christina (anv-badez)
Gerdarzh
Savet eo diwar ar ger kristen, deuet eus Krist, evel un toullad anvioù all : Christian, Kristof, ha re all. Un adstumm zo ivez : Christiana.
Vigilius
Vigilius (e latin: Vigilius), ganet e Roma (Rouantelezh ostrogot) ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Trevo
Douaroniezh
Ar stêr Sevnon a dreuz Trevo.
Brezhoneg
E-touez ar c'humunioù a zivizas kemer perzh e luskad Ar brezoneg er skol er bloavezhioù 1930 e voe Trevo.
Nordausques
Nordausques a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
な (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo な, romanikaet na.
Kevatal eo d'al lizherenn ナ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 奈.
Saoz
Ar ger saoz a gaver e brezhoneg evel anv-kadarn, boutin pe divoutin, hag evel anv-gwan.
Loened ha plant
Implijet e vez ar ger saoz da spizer en un nebeud anvioù.
Köpenick
thumb|100px|Skoed ardamez Köpenick thumb|200px|Lec'hiadur ar c'harter en arondisamant Köpenick a zo ur c'harter eus Berlin, ul lodenn eus arondisamant Treptow-Köpenick eo. Betek ma vefe aozet Berlin Veur e oa unan eus ar seizh kêr a oa tro-dro (betek ar 1añ a viz Genver 1931 e oa skrivet Cöpenick). Er bastell-vro e oa ar c'harterioù da heul : Friedrichshagen, Grünau, Köpenick, Müggelheim, Rahnsdorf ha Schmöckwitz. Kendeuzet eo bet gant Treptow a-benn aozañ an arondisamant a-vremañ. Da vare rann Berlin e oa eus tu ar reter.
Listenn ar c'helc'hioù keltiek
Setu ul listenn eus kelc'hioù keltiek Breizh hag Europa:
Kelc'hioù eus Kendalc'h
Sede anvioù kelc'hioù bodet e-barzh Kendalc'h:
Kelc'hioù eus War 'l leur
Sede anvioù kelc'hioù bodet e-barzh War 'l leur gant ar rummatadur 2012 hag ar cheñchamantoù e-keñver 2011, .:
Soupyireg
Ur yezh nijerek-kongoek eus skour ar Yezhoù senoufoek eo ar soupyireg (supyire, sup’ide pe supide) komzet gant tro-dro da 364.000 den e gevred Mali dreist-holl.
Edouarzh II (Bro-Saoz)
Edouarzh II, roue Bro-Saoz, ganet d'ar 25 a viz Ebrel 1284 e Caernarfon, e Kembre, marvet e 1327, a oa Roue Bro-Saoz eus 1307 betek ma voe distroadet e miz Genver 1327. E bleg da zianavezout an uhelidi ha da reiñ e vadelezh da lelligoù izel o ganidigezh a voe abeg da galz tabutoù politikel hag abeg pennañ e ziskar. Brudet eo hiziv dreist-holl abalamour d'e varv a c'hellfe bezañ bet ur muntr, hag a oa e abeg e liammoù gant familh Hugh le Despenser. Hervez tud zo e vije bet heñvelrevad.
Galated
right|260px thumb|250px|Milour galat gloazet, delwenn kavet e [[Delos, kizellet war-dro 100 kt J.-K., Mirdi arkeologiezh broadel e Aten]]
Ar C'halated a zo un nebeud pobloù kelt a yeas d'ober o annez e-kreiz Azia-Vihanañ en Henamzer hag o annez nevez a zo bet anvet Galatia e-pad kantvedoù betek dibenn an impalaeriezh roman. O c'hêr-benn, relijiel d'an nebeutañ, a oa anvet Ankira, deuet da vezañ Ankara, kêr-benn Turkia hiziv. Gant ar C'hresianed hag ar Romaned e vezent gwelet evel Galianed.
Krouidigezh Galatia
Ul lu Kelted eus Galia a aloubas Makedonia ha Bro-C'hres goude bezañ chomet ur prantadig e Galia e-tal an Alpoù hag a dreuzas an Hellespontos goude bezañ preizhet pinvidigezhioù bras temploù Delfi, ur veaj a voe graet an Ergerzhadeg vras anezhi. Dindan urzhioù Luterios ha Leonorios e voe tizhet Azia-Vihanañ ganto pa oant bet kouviet da zont betek enni gant roue Bitinia, Nikomedes Iañ, da ziarbenn ar roue seleukour Antiokios Iañ.
Framm politikel ar c'h-Galated
An teir fobl eo an Dektosaged o doa Ankira evel kêr-benn (Ankara hiziv), an Dolistoboged o doa teir c'heoded pennañ, Pessinos, Gordion ha Tolistotoka hag an Drokmed dezho ar c'heodedoù Tavion hag Ekkobriga. Renet e oa pep pobl gant ur pederbeli (tri fenn bras evit gwir) : ur penn (an arc'hontos), ur barner (dikastes) hag ur jeneral gant daou ofiser (stratophylax ha hypostratophylax).
Gwir Iliz Jezuz
Gwir Iliz Jezuz pe Iliz ar Gwir Jezuz (sinaeg: 真耶穌教會 pinyin: Zhēnyēsū Jiàohuì) zo anv un Iliz kristen dizalc'h bet diazezet e Beijing e 1917. Sellet a ra outi hec'h-unan evel ur skourr eus ar gristeniezh prostestant deuet war wel e Sina er bloavezhioù 1900. Embann a ra bodañ en-dro dezhi 1.5 milion a feizidi. En e veze gwelet an holl vroioù kristen europat evel ar Gristeniezh enebet ouzh ar broioù e Reter hag e Su Azia, Norzhamerika, Oseania, Afrika.
Galated
Framm politikel ar c'h-Galated
Ur c'hevredad riezoù brezelour dindan ur brientinelezh milour e veze Kumuniezh ar C'halated. Hervez Strabo, ar " bederveliourien" (tetrarc'hontes) ha 300 ezel ar C'huzul en em vode en ul lec'h digor, nepell diouzh Ankara, anvet Drunemeton ("Neved an derv pe an drouized" marteze, sell Nemeton). El lec'h sakr-se, an neved, e veze dalc'het al lezvarn kastiz gant an 300 kuzulier evel barnerien hag eno e veze graet an aferioù. Tennañ e raent splet eus ar sevel-loened, met e sachent muioc'h a binvidigezhioù eus an ergerzhadegoù, ar preizhata hag arc'hant an dasprenoù. Brudet e vezent evit bezañ goprsoudarded taer ha kriz. Kemeret o deus perzh e brezelioù diehan e veze e Azia-Vihanañ ha ne voent ket plijet pa gouezhjod dindan beli Pharnakes I, roue ar Pontos etre -181 ha -179.
Gwir Iliz Jezuz
E penn an Iliz (prezidant) emañ bremañ Yung-Ji Lin a embann bezañ prezegenner. Dilennet eo bet gant bodadeg etrebroadel Gwir Iliz Jezuz. Krediñ a ra an Iliz en doueoniezh pantekostour, un reolenn diazezet war gras ar Spered Santel.
Galated
Framm politikel ar c'h-Galated
Aloubet e voe Galatia gant Roma e -189, lakaet dindan statud ur broviñs e -64 ha staget ouzh an impalaeriezh roman e -25. Asantet o deus mat bezañ enkorfet er riez roman hag anavezet eo darn eus buhez an impalaer Aogust diwar enskrivadurioù war un templ nepell diouzh Ankara. E penn an hoalad kristen e vez degaset ar relijion kristen ha savet un aozadur, iliz Galatia ha Saul Tarsia, deuet da vezañ an abostol sant Paol, a skrivas dezhi ul lizher a gaver er Testamant Nevez hiziv (Lizher d'ar C'halated).
Gwir Iliz Jezuz
Diazezet eo an iliz kristen war dudenn Jezuz-Krist. Ar pezh a zo boutin d'an holl gristenien eo e kredont:
Galated
Yezh
Anv zo en oberennoù skrivagnerien an Henamzer eus ar galatege, ar yezh komzet gant ar C'halated hag a seblant bezañ bet ur rannyezh eus hini ar C'halianed, rak skrivañ a rae sant Yerom (347-420) e komze ar C'halated ar galianeg c'hoazh hag e oa heñvel o yezh ouzh hini tud Trier (Alamagn hiziv). Meur a anv galat zo galianek e furm, met ober a raent gant titloù gresianek pa oa meur a c'hresian o chom en o bro. War-dro 120 termen zo bet kavet pe el lennegezh klasel pe en enskrivadurioù. An darn-vuiañ a zo anvioù-tud.
だ (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo だ, romanikaet da.
Kevatal eo d'al lizherenn ダ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherenn hiragana diwar ar sinalun 太 skrivet gant an dorn keit ha ma oa bet diorroet al lizherenn katakana diwar ar sinalun 多.
Hellersdorf
thumb|100px|Skoed ardamez Hellersdorf thumb|200px|Lec'hiadur ar c'harter en arondisamant Hellersdorf a zo ur c'harter eus Berlin ; ul lodenn eus arondisamant Marzahn-Hellersdorf eo. Betek adreizhadenn 2001 e oa ur bastell-vro, enni ar c'harterioù da-heul : Hellersdorf, Kaulsdorf ha Mahlsdorf. Da vare rann Berlin e oa eus tu ar reter.
54
807 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0054 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Hellersdorf
Kendeuzet eo bet gant pastell-vro Marzahn a-benn aozañ an arondisamant a-vremañ.
54
Levrioù ha studiadennoù talvoudus
André Blanc. ''L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers''. Les Belles Lettres.1986
50er
Silverius
Silverius (e latin: Silverius), marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an. Lidet e vez d'an 20 a viz Even.
Gall
Tennañ a ra ar ger gall da galz a draoù :
ば (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo ば, romanikaet ba.
Gall
Anv-gwan
Gall zo un anv-gwann ivez :
ば (lizherenn)
Kevatal eo d'al lizherenn バ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Gall
Anvioù divoutin
Anvioù-lec'h hag anvioù-tud a c'hall bezañ Gall ivez :
ば (lizherenn)
Diorroet e oa bet stumm al lizherenn hiragana diwar ar sinalun 汳 skrivet gant an dorn keit ha ma oa bet diorroet al lizherenn katakana diwar ar sinalun 八.
Kaledonia
Kaledonia, pe Caledonia e latin, eo an anv kozh a veze roet d'al lodenn eus Enez Vreizh a zo en hanternoz da voger Hadrian, hag a oa neuze bro ar Bikted, chomet dizalc'h diouzh krabanoù Impalaeriezh Roma, daoust da droiad-vrezel Gnaeus Julius Agricola er bloaz 84.
Pa voe aloubet gant ar Skoted e teuas da vout Scotia, anv latin Bro-Skos.
Orin an anv
Talvoudegezh :
Savet eo an anv diwar ar wrizienn bredenek caletos « kalet », a gaver en anv ur meuriad pikt anvet Caledonii, a oa marteze unan eus ar re c'halloudusañ. O anv a gaver ivez e Dùnchailden / Dùn Chailleann, anv gouezelek kêr Dunkeld, a dalvez kement ha « kreñvlec'h pobl ar g-Caledonii », hag en anv ar menez Sìdh Chailleann pe Schiehallion, « Boudig ar g-Caledonii ». Ivez Schiehallion ha Rohallion, e Perthshire.
Hervez Moffat (2005) e teu an anv eus caled. Marteze abalamour d'ar vro kalet ha roc'hellek, pe marteze bro an dud kalet. Keay ha Keay (1994) avat a soñj gante eo un anv ragindezeuropek.
Gwelout ivez : Ancalites = ar re kreñv
Dihelloù
Implijet eo bet an anv Caledonia gant Tacitus, Ptoleme, Marcus Annaeus Lucanus ha Plinius kozh. Lavaret e veze ivez Pictavia, da lavarout eo Bro ar Bikted.
Pelec'h e oant o chom
N'ouzer ket gwall vat pelec'h e oa Caledonia ar Romaned, ha ne oa ket harzoù anavezet E-pad an troiadoù brezel berrbad graet gant ar Romaned e kreiz Kaledonia hag en hanternoz anezhi,. e oa bet marteze ebarzhet douaroù zo e proviñs Britannia, ha Britannia a veze graet gant ar Romaned, abaoe a-raok o alaoubadeg, eus Enez Vreizh penn-da-benn.
Bro all
Abaoe meur a gantved e vez implijet Caledonia e saozneg evel un anv romantel roet da Vro-Skos.
Adkemeret eo bet an anv d'ober Kaledonia-Nevez, an anv roet gant ar c'habiten saoz James Cook, a oa skosat e dad, d'an enezenn er Meurvor Habask.
Faimes
Faimes (e walloneg:Faime) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
C'haritezed
Ur C'haris, e mojennoù Hellaz kozh, a oa unan eus ar C'haritezed (Χάριτες/c'harites e gregach), a oa teir c'hoar. Doueezed ar gened, an natur, ar strujusted e oant.
Anvioù ha kargoù an Teir Fulenn
Ar C'haritezed a vez graet anezho e brezhoneg, pe an Teir C'hoantenn, an Teir Fulenn, rak peurvuiañ e vezent teir. Setu o anvioù, eus ar yaouankañ d'ar goshañ:
Gant ar Romaned e oant anvet ar Gratiae, an "Teir Gras".