cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Orthos
Orthos (skrivet Ορθος « eeun »), pe Orthros (skrivet Ορθρος, « beureek ») a oa ki Geryon. Ur c'hi daoubennek e oa, ha gant ar maesaer Eurytion, e veze o tiwall tropellad ejened ruz ar ramz tric'horfek, en Erytheia ("an hini ruz"), unan eus inizi an Hesperidezed, e penn kornôkañ ar Mor Kreizdouar.
Mab e oa d'an euzhviled Tyfaon hag Ec'hidna hervez skridoù 'zo, da dTartaros hervez re all, ha breur d'ar c'hi Kerberos. Engehentet en dije ar Sfiñs, C'himera, naer-zour Lerna, leon Nemea ha gwiz Krommyon, ha zoken, hervez ar barzh Hesiodos, ar c'hi Kerberos. An Titan Atlas, a zouge an Douar war e chouk, eo an hini a voe e vestr kentañ, a-raok bezañ roet d'ar ramz Geryon.
Lazhet e voe gant an haroz Herakles pa oa deuet da laerezh ejened Geryon e-kerzh an dekvet eus e zaouzek trevell.
Goude-se e vije deuet da vezañ ar steredenn Sirius, pe Steredenn ar C'hi, an hini skedusañ en oabl da noz.
Nikolaus von Falkenhorst
Nikolaus von Falkenhorst (1885 en Breslau, hiziv Wrocław - 1968 e Holzminden (Niedersachsen), a oa ur jeneral alaman en Eil Brezel-bed.
Nikolaus von Jastrzembski e oa e anv gwirion met kemmañ a reas e anv e deroù e resped evel ofiser.
Tyfon
Tyfon (Τυφῶν, Tuphōn [typʰɔ̂ːn] en henc'hresianeg), hag ivez Tyfoeüs (Τυφωεύς, Tuphōeus), Tyfaon (Τυφάων, Tuphaōn) pe Tyfos (Τυφώς, Tuphōs) a oa an euzhusañ euzhvil e mojennoù Hellaz kozh.
Mab diwezhañ an Douar, Gaia, e oa. Tartaros e oa e dad. Brudet e oa evel tad an holl euzhviled, hag e wreg Ec'hidna a veze lâret mamm an holl euzhviled anezhi.
Er mojennoù e vez alies Tifon ar barroù avel diroll, ar c'helc'hwidennoù.
Nina Roberts
Nina Roberts, Sophie Malnatti he anv gwirion, ganet d'an 29 a viz Ebrel 1979 e Villecresnes, zo bet un aktourez pornografek gall.
Ganet eo en ur familh katolik da vat, ur spered rebel eo. En em zikslêriañ a ra « punk anticonformiste ». Pa oa krennardez e teuas da vezañ sot gant bed ar sinema pornografek. Eviti ez eo ur bed a rofe ar galloud d'ar maouezed war ar baotred.
Philipp Jakob Cretzschmar
Philipp Jakob Cretzschmar, bet ganet d'an 11 a viz Mezheven 1786 e Sulzbach (Impalaeriezh santel roman german d'an ampoent) hag aet da Anaon d'ar 4 a viz Mae 1845 e Frankfurt am Main (Kengevread alaman d'an ampoent), a oa ur c'horfadurour hag ul loenoniour alaman.
Ottaviano de' Medici
Ottaviano de' Medici ( – ) a oa ur politiker italian.
Mab e oa da Lorenzo di Bernardetto de' Medici ha d'e bried Caterina Nerli, ha kenderv a bell da Lorenzo il Magnifico. Eus ur skourr izel eus an tiegezh Medici e oa e dud ; uhelaat a reas gant e eured da Francesca Salviati, ur verc'h-vihan da Lorenzo de' Medici.
Tad e oa da Alessandro de' Medici, a voe kardinal ha pab e 1605 dindan an anv Leon XI.
Walter von Reichenau
Walter von Reichenau (1884–1942) a oa ur jeneral alaman en Eil Brezel-Bed.
Casale
Casale zo un anv-lec'h italianek.
Casale Corte Cerro
Casale Corte Cerro zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
2010 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
2010 e Breizh
Madog
Madog zo un anv-den kembraek, hag a glot gant an anv brezhonek Madeg. En istor Kembre e anavezer meur a zen anvet Madog :
Gael
Gael, pe Gaël, zo un anv brezhonek ha gallek.
Walter von Boltenstern
Walter von Boltenstern (1889 en Breslau - 1952 e Woikowo) a oa ofiser er Wehrmacht en Eil Brezel-Bed.
Marcela Topor
Marcela Topor, ganet d'an 8 a viz Gwengolo 1976 e Vaslui, Roumania, zo ur gazetennerez rouman a orin. Brudet eo evit bezañ gwreg ar politiker ha kazetenner katalan Carles Puigdemont abaoe 2000.
Pennrenerez ar gazetenn viziek ha lec'hienn Internet saoznek Catalonia Today eo.
Trachyphonus purpuratus
Trachyphonus purpuratus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Lybiidae.
Lucrezia Buti
Lucrezia Buti (Firenze, 1433 pe 1435 - XVIvet kantved) a oa ul leanez italian, deuet da vout pried al livour Fra Filippo Lippi a oa bet manac'h. Mamm e oa d'al livour Filippino Lippi.
He buhez
Merc'h e oa da Francesco Buti ha Caterina Ciacchi. Mervel a reas he zad war-dro 1450. Lakaet e oa bet neuze, moarvat gant he breur henañ Antonio, deuet da vout penn un tiegezh unnek bugel, e manati Santez-Katelin ar Prato, da vezañ leanez, hag he c'hoar Spinetta evelti. E 1454 e oa deuet da vout leanez.
Er manati, e 1456, e tegouezhas, hervez Giorgio Vasari, gant Fra Filippo Lippi, anvet da aluzener ar gouent. Hennezh a laboure e kêr war stern-aoter ar Madonna dà la Cintola a san Tommaso. Lucrezia Buti eo an hini a servijas da batrom evit ar santez Marc'harid, en dorn kleiz war al livadur orin.
Trouz bras a voe e kêr Firenze abalamour d'an darempred etre ar manac'h hag al leanez. Bec'h en doe Lippi gant barnerien Firenze, a felle dezho e gondaoniñ abalamour d'e wallober a veze gwelet evel un torfed bras en amzer-se gant an Iliz: lakaat servijerezed Doue da bec'hiñ a oa un torfed spontus. Hogen harpet e voe gant Cosimo de' Medici a eas d'ar Vatikan da c'houlenn truez outañ digant ar pab Pi II, hag a blegas da c'hoant an arc'hanter gant disammañ Fra Filippo ha Lucrezia eus o gouestloù.
Bevañ a raent en un ti tost d'an iliz-veur, Piazza del Duomo, e Prato, ma veze-eñ oc'h ober ur murlivadur ar chapel vrasañ an iliz. Soñjal a reer eo Lucrezia a servijas da batrom dezhañ da boltrediñ Salome, hag eo hi a weler e taolennoù all c'hoazh, evel al Lippina brudet a weler en Uffizi e Firenze.
En 1458, pa oa oadet a 52 vloaz, e timezas Lippi da Lucrezia, 25 bloaz neuze, hag ur mab dezhi.
He bugale
Daou vugel he doe:
Fuentemolinos
Fuentemolinos zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Von Kleist
Kleist pe von Kleist zo un anv-tiegezh alamanek.
Villadossola
Villadossola zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Enez ar Lannig
Enez ar Lannig, pe Erlannig , zo un enezennig e Mor Bihan Gwened, Breizh, en Arzhon-Rewiz hag e-kichen Gavriniz.
Ur c'hrommlec'h zo warni.
Islam sunnit
An islam sunnit eo ar rann bennañ eus an islam, ar relijion vuzulman. Etre 87% ha 90% eus ar vuzulmaned a zo sunnited anezho. Laret e vez eus ar froud krediñ-se ez eo ur reizh kredenn eus an Islam.
An diforc'h pennañ a zo etre ar froudoù krediñ islamek a zo an doare da gompren ar relijion islamek met en ur implij ar memes mammennoù evit skrivañ ha lakaat da dalvezout ar gwir muzulman.
Graet e vez en arabeg eus kredourien ar red Sunnit gant ahl as-sunnah wa l-jamāʻah (arabeg: أهل السنة والجماعة) "Pobl hengoun Mohammed hag emglev an oumah", a-wechoù berraet en ahl as-sunnah (arabeg:أهل السنة).
Graet e vez Islam sunnit eus ar gredenn, sunnited pe muzulmaned sunnit eus ar gredourien. An islam sunnit a zo an eil ensavadur relijiel er bed goude ar gristeniezh hag ar red krediñ gant ar brasañ niver a gredourien dre ar bed a-bez.
Ar ger "sunni" a teufe eus ar ger Sunnah (arabeg: سنة) o tont eus komzoù hag oebrioù ar profed islamek Mohammed evel testenniet en hadith (arabeg: حديث‎).
Orin
Sunnī (arabeg klasel: سُنِّي /ˈsunniː/) anvet a-boaz Sunnīism a teufe eus ar ger sunnah (سُنَّة /ˈsunna/, liester سُنَن sunan /ˈsunan/) o talvezout "boaz", "pleustr boaz", "kustum", "hengoun".
Ar vuzulmaned a implij ar ger-se evit ober menneg eus komzoù ha boazioù-bevañ ar profed Mahommed. Gant un doare klok ar skourr-se eus an Islam a vez anvet "Ahl al-Sunnah wal Jamaah" ("Pobl ar Sunnah hag ar gumuniezh").
Gouelioù dibar sunni
Daoù lid pe gouel relijiel dibar d'ar re sunni nemetken a zo:
Lidoù all a zo evel re:
Ar re-se a zegas tabut bras er gumuniezh sunni dre ma n'int ket liammet gant mammennoù diaz an islam. Ouzhpenn da-se e vez lakaet war-raok tra ma vijen digarezhioù d'ar fest ha n'eo ket mui d'ul lid relijiel.
Valstrona
Valstrona zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Pieve Vergonte
Pieve Vergonte zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Cannero Riviera
Cannero Riviera zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Wuhan
Kêr-benn proviñs Hubei eo Wuhan (sineg eeunaet 武汉, pinyin Wǔhàn ), e Republik Pobl Sina. Eil brasañ kêr kreiz ar vro eo goude Chongqing. Poblet eo gant ouzhpenn 11 milion a dud, 8,9 milion diabarzh kêr (e 2018).
Emsavadeg Wuhan e 1911 a zegasas d'e heul diskar Tierniezh Qing ha diazezadur Republik Sina.
Un hin istrovanel gleb he deus. Puilh eo ar glav en nevez-amzer hag en hañv en abeg d'an monson. Tomm ha gleb a vez an hañvoù, klouar hag a-wechoù yen ar goañvoù.
Ur c'hroashent-treuzdougen eo Wuhan (hentoù, gourhentoù hag hentoù-houarn). Er bloavezhioù 2000 e oa savet linennoù metro, un aerborzh nevez (24 milion treizhad e 2018) hag un ti-gar a c'hall degemer an trenoù tizh bras evit mont da Wangzhou, Hong Kong ha Beijing e 4 eur. War ribl ar stêr Yangtze emañ. 47 milion tonenn fred hag ur milion kontenerioù a dremen en he forzh. Stankell an Teir C'hanienn n'emañ ket pell, brasañ kreizenn dredan ar bed eo e galloudezh nominal.
E miz Genver 2020 e oa lakaet ar gêr en dispell abalamour da kleñved-red an Novel coronavirus 2019 diwanet eno.
Cecily von Ziegesar
Kontañ a ra buhez krennarded amerikan hag o mignoned tapet gant evajoù kreñv ha drammoù a bep seurt. Berzh a ra ken e ra gant ar seurt lennegezh.
Dongguan
Douaroniezh
E 52 km e gevred Guangzhou emañ, e 62 km e gwalarn-sterenn Shenzhen, e 93 km e gwalarn-sterenn Hong Kong hag e 93 km e biz-sterenn Macao.
Hin
Dindan trovan ar C'hrank emañ Dongguan. Istrovanel gleb eo e hin.
22.8°C eo ar gwerzverk bloazhiek keitat. 1756.8 mm eo ar glavventerezh bloazhiek keitat.
Dandong
Dandong (丹东) a zo ur gêr e Republik Pobl Sina e proviñs Liaoning. Poblet eo gant 2 390 000 a dud (e 2001).
Alfred
Alfred zo un anv-badez saoznek ha gallek a orin germanek.
Fuentelisendo
Fuentelisendo zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Lutesiom
Un elfenn gimiek eo al lutesiom ; Lu eo e arouez kimiek, 71 e niver atomek ha 174,97 e dolz atomek.
Istor
E 1878 e voe hiniennekaet an elfenn 70 gant ar c'himiour suis Jean Charles Galissard de Marignac e Skol-veur Geneva a-douez an erbiom a oa en un tamm kailh gadolinit. An anv ytterbium a roas d'an elfenn nevez, en enor da Ytterby, ur gêriadenn e-kichen Stockholm ma teue ar c'hailh.
E 1907 e voe rannet ytterbium Galissard de Marignac e div elfenn gant ar c'himiour gall Georges Urbain : unan a anvas neoytterbia, a zeuas da vezañ an iterbiom 70Yb, hag eben a anvas lutecia diwar anv latin Pariz, a voe anvet lutecium (pe : lutetium) 71Lu diwezhatoc'h. E 1907 ivez e voe dizoloet Yb ha Lu en ytterbia gant ar c'himiour aostrian Carl Auer von Welsbach, hag ur wezh c'hoazh gant er Stadoù-Unanet gant ar c'himiour saoz Charles James. E 1953 e voe kenderc'het lutesiom peuzc'hlan.
Perzhioù
Ur metal liv an arc'hant eo al lutesiom, al lantanid kaletañ eo.
Kimiek
Mat e talc'h al lutesiom ouzh an daskrign. Gorrek-tre e c'houzañv an oksidadur en 20°C, met buan e tev e 150 °C ; da neuze e tro da drioksidenn lutesiom Lu2O3, a c'hall lonkañ an dour hag an dioksidenn garbon CO2.
Izotopoù
Daou izotop eus Lu a gaver en natur : Lu-175 ha Lu-176, 175Lu o vezañ stabil. Skinizotopoù zo bet kevanaozet, 32 anezho, 174Lu o vezañ an hini stabilañ gant un hanter-vuhez a 3,31 bloavezh.
Paionia
Paeonia (Παιονία / Paionía e gregach) a oa rouantelezh ar b-Paeonianed (Παίονες / Paiones, e gregach) en Henamzer, e saonenn ar Vardar ha tro-war-dro, tost d'ar stêr Strymon. En Ilias e konter e oa dorn-ha-dorn ar Baeonianed ha tud Troia, nepell diouzh an Hellespontos, ha kêr d-Troia.
Hiriv eo aet an douaroù anezhi d'ober ur rannvro eus Gres, un darn vras eus Republik Makedonia hag un darnig eus kornôg Bulgaria.
Rouaned
<!--* Audoleon: reduced to great straits by the Autariatae, but was succoured by Cassander.
Fuentelcésped
Fuentelcésped zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Herri II Aostria
Heinrich II, lesanvet Jasomirgott (1107–1177) a oa kont palatin eus ar Roen (1140-1141), dug Bavaria (1143-1156) ha margrav Aostria (1141-1156), ha goude dug Aostria (1156-1177) eus an Tiegezh Babenberg.
Dimezioù ha bugale
Div wech e timezas :
Gheorghe Panaiteanu Bardasare
Gheorghe Panaiteanu Bardasare (1816-1900) a oa ul livour roumanat.
Surniculus
Surniculus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1830 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
Alfredo
Alfredo zo un anv-badez italianek ha spagnolek a orin germanek.
Surniculus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
Trasquera
Trasquera  zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Pouillé
Pouillé zo un anv-lec'h gallek hag anv meur a lec'h :
Fuentecén
Fuentecén zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Dali (Yunnan)
Dali (大理) zo ur gêr e Republik Pobl Sina e proviñs Yunnan. Poblet eo gant 652 000 a dud (e 2010).
La Couture (Vande)
La Couture zo ur gumun c'hall en departamant Vendée, e Bro-C'hall.
Chuzhou
Chuzhou (大理) zo ur gêr e Republik Pobl Sina e proviñs Anhui. Poblet eo gant 4 332 000 a dud (e 2004).
The Dairyman's Daughter
The Dairyman's Daughter zo ul levrig relijiel saoznek eus an savet gant Legh Richmond, ur beleg anglikan ha skrivagner relijiel. Lakaet e voe ar skrid e kembraeg. Berzh bras a reas al levr ha bras e voe e levezon, daoust ma ne oa nemet 52 bajenn ennañ, a gont buhez Elizabeth Wallbridge.
Elizabeth Wallbridge
Elizabeth Wallbridge, ganet e parrez Arreton, en Enez Wight, e Bro-Saoz. Merc'h e oa da Joseph Wallbridge, ha paour e oa he zud. Evel he breudeur ha c'hoarezed e voe lakaet da labourat abred. Legh Richmond a oa person anglikan parrez amezek Brading. Hervez e levr e vevas Miss Wallbridge betek he 26 vloaz hep soñjal er relijion, emgar ha lorc'hus. Kemmañ a reas he buhez goude ur sarmon ma teuas da vout devot ha ma krogas da studiañ ar Bibl.
Emgann Cadfan
Emgann Cadfan (Brwydr Coed Llathen, pe Brwydr y Cymerau e kembraeg) zo un emgann, pe daou, etre lu Rouantelezh Bro-Saoz ha hini Kembre e 1257. Rak daou emgann a voe e gwirionez, an eil war-lerc'h egile. Ar c'hentañ a voe e Coed Llathen hag an eil en Y Cymerau, e-kichen Llandeilo, e Dyffryn Tywi. Cadfan zo ur ger kembraek savet diwar 'Cad' (kad, emgann) ha 'fan' (man, lec'h), hag a dalv kement ha "lec'h an emgann". Un trec'h bras e voe evit Kembreiz arme Llywelyn ap Gruffudd, priñs Kembre, hag un darn eus lu Bro-Saoz a voe peurzistrujet. Lazhet e voe 3000 Saoz hag ar pennbrezel Stephen Bauzan en o zouez.
Risotto
Risotto zo ur meuz a orin italian, graet gant riz hag a bep seurt traoù all.
Judit (Botticelli)
E Mirdi an Ofisoù
Div daolenn zo e Firenze:
Trontano
Trontano zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Judit (Botticelli)
Er Rijksmuseum
Un daolenn all zo en Amsterdam ma weler Judit o terc'hel ar penn emañ o paouez troc'hañ:
Enez Terc'h (Plougouskant)
<HR noShade>
Enez Terc'h (Île d'Er e galleg) zo un enezenn e Breizh, e Treger, e kumun Plougouskant, dirak aod Porzh Hir, en aber ar Yeodi.
Un douar prevez eo, lakaet e gwerzh adarre e 2013 evit 2,28 milion a euroioù.
Istor
En amzer ar Romaned ez eus bet klasket plom en enez.
Bet eo etre daouarn beskonted Donez, ha goude etre re menec'h abatioù Marmoutier hag Abati Redon.
En 1058 e voe savet prioldi Sant-Simforian, stag ouzh abati Marmoutier Teurgn, un abati savet eno er IVvet kantved gant Martinus Teurgn.
Er bloavezhioù 1054-1062, e voe legadet ar c'hwec'hvedenn eus an enez gant Rouaud du Pellerin da abati Redon. En 1060 e voe roet gant Rouaud du Pellerin ur palefarzh eus an enez da abati Redon adarre, ha resev a reas tri-ugent gwenneg ("sols") evit se.
Servijet he deus da verniañ lastez lanv du an Torrey Canyon e 1967, ha naetaet e 2011, goude 44 bloaz.
Skeul Mercalli
Skeul Mercalli a reer eus ur skeul rummata ar c'hrenoù-douar. Ur skeul subjektivel eo, diazezet war pegen bras eo emled an dismantroù stadet.
Missoula
Missoula zo ur gêr stad Montana e Stadoù-Unanet Amerika. Er bloavezh 2010 e oa 67 290 a annezidi o chom enni. Eil kêr ar stad eo.
Skeul Mercalli
Istor
Savet eo bet e 1902 gant ar vulkanologour Giuseppe Mercalli. Implijet-bras e voe betek ma voe savet skeul Richter e 1935. Muzuliañ a ra kreñvded ar stroñsadennoù santet hag ar reuz a c'hoarvez war gorre an douar, gant un dereziadur a ya eus 1 da 12.
Missoula
Douaroniezh
E kornôg-kreiz Montana emañ, war lez an hent I-90 a ya eus Boston, war aod ar Meurvor Atlantel, da gêr Seattle, war aod ar Meurvor Habask.
Krouet eo bet anv Missoula en ur mod ofisiel e 1866.
Terc'h
Terc'h zo anv div enezenn e Breizh:
Rudolf Habsburg
Rudolf Habsburg pe Rudolf von Österreich (en alamaneg), pe Rudolf Aostria zo bet anv meur a zen:
Telegoneia
An Telegoneia (en henc'hresianeg Τηλεγόνεια Têlegóneia, hag e latin Telegonia) zo ur meurgan kollet eus Henc'hres, a vije bet savet gant Eugammon Kyrene. Ul lodenn eus Kelc'hiad Troia e oa, un hollad oberennoù a zanevell istor Brezel Troia. An Telegoneia a zeue da-heul an Odysseia hag a echue ar c'helc'hiad. Ne chom ganeomp nemet div linenn eus an oberenn orin. An diverradenn fonnus a-walc'h nemeti zo en hor c'herz a zeu eus ar Grestomatiezh a vije bet skrivet gant Proklos, ur prederour eus ar goude J.-K. Ar mammennoù all a zegas nebeut a elfennoù. Rannet e oa ar varzhoneg e div lodenn skrivet en heksametroù daktilek, a zanevelle daou istor disheñvel : beaj Odysseüs da Desprotia hag istor Telegonos.
Deraouiñ a ra ar meurgan goude distro Odysseüs da Itaka ha « Lazhadeg ar bleustrerien » (en henc'hresianeg μνηστηροφονία mnêstêrophonía), da lâret eo e diwezh an Odysseia. Devet eo ar bleustrerien varv hag Odysseüs a ra aberzhioù d'an Nimfezed (Ar re a warde groc'h Itaka e lec'h m'en doa kuzhet e deñzor moarvat, s.o. Kan XIII an Odysseia). Mont a ra da Elis, ma wel un den dianav mod all, Poliksenos, a brof dezhañ ur c'hrater. D'ar mare-se ez eus anv eus istorioù Trofonios, Agamedes hag Augeias. Distreiñ a ra Odysseüs da Itaka da lidañ an aberzhioù meneget gant Teiresias e kan XI an Odysseia hag ez a goude da Desprotia. Eno e timez gant ar rouanez Kallidike. Dont a ra ur bugel dezhi, Polypoites. En em gannañ a ra Odysseüs gant an Desproted a-enep o amezeien. Kemer a ra an doueed perzh er brezel ivez. Kallidike zo lazhet avat ha distreiñ a ra Odysseüs da Itaka.
Deskiñ a reer neuze e oa Kirke o tesevel hec'h-unan ar mab he deus bet gant Odysseüs (Kanoù X-XII an Odysseia), Telegonos (henc'hresianeg Τηλέγονος Têlégonos, « zo ganet pell »), en enezenn Aiaia. Diouzh kuzul an doueez Athena e tiskuilh Kirke anv e dad d'he mab, hag e kas anezhañ d'e glask. Reiñ a ra dezhañ ur goaf buzhudus, savet gant Hefaistos, gant flemm binimus ur rae en e benn. Mont a ra Telegonos kuit gant un nebeud moraerien, met kaset int gant ur barrad-amzer war aodoù Itaka, hep goût dezhe e pelec'h emaint. Eno e laeront chatal Odysseüs evit dastum pourvezioù. Degouezhout a ra Odysseüs hag en em gannañ a ra a-enep e vab Telegonos, a lazh anezhañ gant e c'hoaf. Deuet eo evel-se da wir diougan Teiresias en Odysseia a lavare e teufe marv Odysseüs eus ar mor (eus ur broud rae e gwirionez). E-keit ha m'emañ an haroz war e dremenvan ec'h anavez Telegonos a gunud abalamour d'e fazi. Degas a ra neuze e gorf gant Penelope hag e vab all Telemac'hos en Enez-Aiaia, ma tev Kirke korf Odysseüs ha ma laka ar re all da vezañ divarvel. Dimeziñ a ra Telegonos gant Penelope, ha Telemac'hos gant Kirke.
Kuzul an Uheldirioù
Kuzul an Uheldirioù (Comhairle na Gàidhealtachd e gouezeleg; The Highland Council e saozneg) a zo unan eus an 32 "dakad-kuzul" pe "kuzulva" a zo e Bro-Skos. An hini brasañ eo a-galz, lec'hiet e norzh ar vro. Daoust da se ne c'holo nemet un darn eus an Uheldirioù. En Inbhir Nis emañ sez ar c'huzul. Etre 1975 ha 1996 e oa ur rannvro dindan ar memes tachenn anvet "Uheldirioù" ivez.
Reun Madeg
Reun Madeg, bet ganet e Kemper d'ar 27 a viz C'hwevrer 1736 hag aet d'an Anaon er memes kêr d'an 28 a viz Even 1784, a oa ur merdead breizhat. Nabab ha koronal e voe ivez.
Sargon Akkad
Sargon Akkad, eus an akkadeg Šarru-kîn (troet peurliesañ gant « roue gwirion »), a savas Impalaeriezh Akkad, oc'h unvaniñ dre nerzh keodedoù pennañ Mezopotamia dindanañ. N'eo ket asur bloaziadoù e ren. Peurvuiañ e vez bloaziet eus -2334 betek -2279 kent J.-K., met marteze en deus renet diwezhatoc'h, etre -2285 ha -2229. Evit ar wezh kentañ en istor e oa unvanet ul lodenn vras eus Mezopotamia dindan aotronouniezh ur roue.
Diomedes (anv-badez)
Diomedes zo un anv-badez spagnolek.
Sargon Akkad
Deroù esped Sargon
Brudet eo Sargon Akkad en istor Mezopotamia. Kalz traoù a voe skrivet diwar e benn, kement ha ken bihan ma vez diaes alies lakaat kemm etre ar gwirvoud istorel hag ar mojennoù. Un dra zo sur rak kavout a reer meneg anezhañ en hengounioù disheñvel : Sargon en deus aloubet ar galloud. E anv ren (an hini nemetañ a anavezer), Šarrum-kîn, a dalvez « stabil eo ar roue » pe « ar roue gwirion » en akkadeg, evel m'en dije klasket lakat an dud da zisoñjal ne oa ket ganet roue. Hervez ar vojenn e vefe mab ur velegez en dije dilezet anezhañ. Desavet e vije bet Sargon neuze gant ul liorzher. A-drugarez d'an doueez Ishtar e vije deut Sargon da vezañ ministr ar roue Ur-Zababa e Kich, ha roue da c'houde.
Sargon e penn Mezopotamia izel
Kemer a reas ar galloud e keoded galloudek Kich goude un taol-Stad war-dro -2334 (d'an diwezhatañ war-dro -2285). Mes d'ar c'houlz-se e oa Lugal-zagesi, a orin eus Umma, a oa ar roue galloudekañ. Ren a rae diouzh keoded Uruk. Hervez eilennoù e enskrivadurioù bet savet goude e ren e vije bet kannet gant Sargon. Lakaat a rae evel-se holl Vezopotamia izel betek Pleg-mor Persia en e c'halloud. Tapet e voe ar roue faezhet, lakaet da zougen ur c'holier, ha diskouezet d'an holl e-doug trec'hlid Sargon. Envel a reas ar roue gouarnourien feal dezhañ e meur a geoded-Stad kozh goude, e Sumer hag en Akkad. Savet en doa evel-se ur rouantelezh ec'hon en-dro d'e gêr-benn nevez, Akkad.
An aloubadegoù
Goude bezañ sujet su Mezopotamia e kasas Sargon ergerzhadegoù er broioù er gwalarn hag er reter. Sujañ a reas moarvat rouantelezh Mari, ha marteze hini Ebla e Siria. Dispis eo chom kronologiezh an aloubadegoù renet gant rouanez Akkad trema ar c'hornôg, ha ne ouzer ket hag eñ e oa distrujet lec'hiennoù ar vro e-doug aloubadegoù Sargon, re Naram-Sin, pe e brezelioù etre rouantelezhioù lec'hel. Un enskrivadur eus Sargon a lavar e vije aet betek Tuttul e kreiz red an Eufratez, m'en dije rentet enor d'an doue bras Dagon. Hennezh en dije roet dezhañ ar galloud war holl an douaroù betek ar Mor kreizdouar. Un destenn hititek savet diwezhatoc'h a lavar e vije bet sujet rouantelezh Puruchanda e kreiz Anatolia gant Sargon, met n'ouzer ket hag eñ ez eo un dra wir pe ur vojenn. Kalz a vern penaos ez eo anat e oa aloubet muioc'h a vroioù gant Sargon evit ar rouaned a oa bet en e raok.
Pa varvas Sargon e -2279 (pe -2229) e voe kemeret e lerc'h gant e vab Rimuch (« e brof »),. War a seblant e vije bet heuliet marv ar roue gant un emsavadeg vras e Mezopotamia izel ha bec'h a voe ouzh he mougañ. Derc'hel a reas mat Rimuch ha sujañ a reas an emsavidi,
Chuxiong
Chuxiong (楚雄) a zo ur gêr e Republik Pobl Sina e proviñs Yunnan. Poblet eo gant 468 000 a dud (e 1999).
Candombe
Candombe zo ur sonerezh hag un dañs eus Uruguay, ha gwrizioù afrikan dezho, degaset gant ar skaved du. Kavet e vez ar c'hemend-all er broioù amezek, Arc'hantina ha Brazil. En Arc'hantina e vez klevet e Buenos Aires, Santa Fe, Paraná, ha Corrientes. E Brazil eo bev mat evel relijion e Minas Gerais.
Aurano
Aurano zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Roberto Cabañas
Roberto Cabañas González, bet ganet d'an 11 a viz Ebrel 1961 e Pilar (Paraguay), a zo bet ur melldroader etrebroadel paraguayat.
Argader e bost war an dachenn e veze graet El mago de las cabañuelas pe El mago de Pilar anezhañ ivez.
C'hoariet en devoa e-pad ar c'houlzadoù 1988-89 ha 1989-90 gant Stad Brest 29 e-lec'h m'en devoa lakaet seizh pal ha tregont en ur ober ur c'hrogad ha tri-ugent. Unan eus gwellañ c'hoarierien Brest eo bet en istor ar c'hleub.
Antigone (Anouilh)
Antigone zo ur pezh-c'hoari gant Jean Anouilh (1910-1987) ha c'hoariet evit ar wech kentañ e Pariz d'ar 4 a viz C'hwevrer 1944, p'edo Bro-C'hall e dalc'h an Alamaned. André Barsacq a reas war-dro al leurenniñ (gwiskamantoù ha kinkladur). Adskrivet eo bet diwar oberenn Sofokles, anvet Ἀντιγόνη / Antigónê, ha bez ez eo unan eus an heuliad pezhioù-c'hoari anvet "Pezhioù du Nevez" (Nouvelles Pièces noires) evel Jezabel (1932), Roméo et Jeannette (1946) ha Médée (1953).
Awenet eo ar pezh gant mojenn Antigone, merc'h Oidipoüs, met skrivet eo gant stummoù an trajedienn henc'hresian :
Diveradenn
Antigónê / Antigone a zo merc'h da Oidípous / Oidipoüs ha Ἰοκάστη / Iokaste, penntierned Thebai. Goude drouklazh Iokástê hag harlu Oidipoüs, emañ daou vreur Antigone,Ἐτεοκλῆς / Eteoklếs ha Poluneíkês / Polyneikes, n'em lazhet evit bezañ roue Thebai. Kréôn / Kreon, breur Iokaste a zeu da vezañ neuze ar roue nevez ha divizet gantañ chom hep profañ obidoù da Bolyneikes, lavaret gantañ e oa un hailhon hag un treitour. Kemenn a ra en ur embann d'an hini a glaskfe pe a zeufe a-benn da zouarañ ar c'horf a vefe kastizet d'ar marv. Den ebet n'en deus ar galon d'ober ha korf Polyneikes zo laosket d'an heol ha d'ar guped.
N'eus nemet Antigone, c'hoar Polyneikes hag Eteoklếs, a nac'h-se. Daoust ma zifenn e eontr, ez a memestra meur a wech e-kichen ar c'horf evit klask golloiñ anezhañ gant douar. Ἰσμήνη / Ismène, e c'hoar, n'en deus ket c'hoant mont ganti evit sikour anezhi rak aon he deus eus Kreon hag ar marv.
Antigone zo tapet a-greiz holl gant gwarded ar roue. Kréon zo rediet da gastizañ Antigone d'ar marv. Goude ur pezh mell diviz gant Kreon war pegen pouezus eo dezhi chom bev, ez eo kondaonet, memestra, da vezañ douaret bev. Met pa 'mañ o vont ar bez da vezañ serret ha prenet, e tesk Kreoñ emañ e mab, Haímôn / Haimon, danvez-pried Antigone, e-barzh gant an hini a gar. Pa zigoras ar bez, Antigone a oa n'em c’hrouget gant he gouriz hag Hemon a digor e gof gant e gleze.
O koll kalon gant marv e mab hag a gare, Eurudíkê / Eurydice, gwreg Kreoñ, a droc'h he c'houg dezhi.
Abel Omnes
Abel Omnes (1904-1991) a oa pastor protestant e Plougouskant, e Treger, hag e penn ar gevredigezh Skingomz ha Skinwel. Meur a bennad zo bet gantañ e-barzh Al Liamm er bloavezhioù 1950-60.
Edoardo
Edoardo zo un anv-badez italianek
Trachyphonus darnaudii
Trachyphonus darnaudii a zo ur spesad evned bihan eus ar c'herentiad Lybiidae.
Anvet e voe Micropogon darnaudii (kentanv) da gentañ-penn (e 1847) gant an daou skiantour gall Florent Prévost (1794-1870) ha Marc-Athanase-Parfait-Œillet Des Murs (1804-1894). Dougen a ra anv J. D'Arnaud, ur chaseour jiboez bras hag un ergerzher gall en Abyssinia ha Soudan (1839-1843).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, frouezh, greun ha had.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ en Afrika ar Reter :
Judit (Vouet)
Gant al livour gall Simon Vouet ez eus bet livet div daolenn awenet gant mojenn Judit ha Holofern.
Er Hémenér
War ar golo eo skrivet eo bet savet tonioù ar sonioù gant Théodore Decker.
Atlapetes
Atlapetes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1831 gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Ur spesad golvaneged ha tregont a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, pemp isspesad ha daou-ugent (45) dezhe en holl.
Bannio Anzino
Bannio Anzino zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Changsha
Changsha (长沙) zo ur gêr vras e Republik Pobl Sina e proviñs Hunan. Poblet eo gant 7 044 000 a dud (e 2010).
Zita
Zita zo un anv-badez italianek ; unan hungarek diwar Felicitás eo ivez.
Embann Theodosius
Forbannet e voe ar relijion bagan da vat gant Theodosius d'an 8 a viz Du 392. Da-heul e voe lakaet fin d'ar skritur an arouzezlunoù (abalamour skeudennoù an doueed) ha d'ar C'hoarioù olimpek (abalamour ma oa noazh ar rederien).
Baceno
Baceno zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Aulacorhynchus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevarzek spesad toukaniged a ya d'ober ar genad :
Bognanco
Bognanco zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Aulacorhynchus
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika.
Doctor Krank
Ur strollad thrash metal a orin eus Breizh eo Doctor Krank. Savet eo diwar izili bet er strolladoù Anken ha Scumbags. E brezhoneg e vez kanet lodenn vrasañ ar c'hanaouennoù.
Elianora de Arbarèe
Elianora de Arbarèe (e sardeg), pe Eleonora d'Arborea (en italianeg), a oa ur briñsez eus Sardigna (1340-) ha harozez vroadel eus ar.
Ganet e oa e Molins de Rei, e Katalonia, e 1340, ha mervel a reas e 1404 en Oristano, en Sardigna. Merc'h e oa da Mariano IV Cappai de Bas, barner eus judicat d'Arborée, ha da Timbora de Rocabertí.
Fuentes
Fuentes (feunteunioù e brezhoneg) zo un anv-lec'h spagnolek, deuet da vout anv-tiegezh ivez.
Elianora de Arbarèe
Arbarèe (pe Arborea) a oa ur stad dizalc'h en enez. Elianora a oa merc'h d'ar barner Mariano IV Arborea. He yaouankiz a dremenas en Oristano, gant he breur Ugone hag he c'hoar Beatrice. Dimeziñ a reas da Brancaleone Doria, ur jeneral eus kêr Genova, ha gantañ ec'h eas da chom da Castelgenovese war-dro 1367.
He ren
Mervel a res ar barner Mariano IV gant ar vosenn en 1376, hag e vab Ugone III a renas war e lerc'h. En-dro dezhañ e vodas ar re na oant ket e-tu Aragon. En 1383, e voe un emsavadeg ha lazhet e voe he breur Ugone III hag he merc'h Benedetta gant soudarded Aragon. Elianora a deuas da vout barnerez en e lec'h. Bac'het e voe he fried Brancaleone, ha kaset da Varcelona. He mab Federigo Doria, hag eñ bihanik, a voe anvet da varner Arbarèe dindan e vamm.
Perzhioù
Brudet e oa da vout kenedek, desket, ha mamm vat. Troet e oa gant an evned hag ar chase gant falc'huned, hag embann a reas ul lezenn da ziwall ar ouenn anvet en enod dezhi, falc'huned ar rouanez, falco eleonorae.
Mervel a eure gant ar vosenn e Mezheven 1403 ha krediñ a reer eo beziet en iliz c'hotek San Gavino Monreale.
Pedrosa de Duero
Pedrosa de Duero zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Fushun
Fushun (抚顺) a zo ur gêr vras e Republik Pobl Sina e proviñs Liaoning. Poblet eo gant 2 193 000 a dud (e 2012).
Lughnasadh
Lughnasadh pe Lugnasad a zo ur gouel a veze lidet gant ar Gelted kozh, war-dro ar 1añ a viz Eost. Eus anv an doue Lug e teu anv ar gouel-se.
Cambiasca
Cambiasca zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Clwb malu cachu
Clwb malu cachu zo ur gevredigezh e Kerdiz, e Kembre, hag a venn labourat evit ar c'hembraeg ha dreist-holl an deskerien.
A Christmas Carol
A Christmas Carol (Ur Ganaouenn Nedeleg e brezhoneg) a zo ur gontadenn hag a oa bet savet gant ar skrivagner saoz Charles Dickens hag embannet e Londrez d'an 19 a viz Du 1843 gant an ti-embann Chapman & Hall. Skeudennaouet e oa bet gant al ludresadenner John Leech.
Cannobio
Cannobio zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
A Christmas Carol
Kontañ a ra istor un den drouk ha pizh-skragn, Ebenezer Scrooge e anv. Da noz Nedeleg, seizh vloaz goude marv e geveler, hag a oa ken drouk hag eñ, e wel Ebenezer Scrooge tri seblant : hini Nedeleg tremenet, hini Nedeleg a-vremañ, ha hini Nedeleg da zont c'hoazh. Pa zihun ar paotr kozh en deiz war-lerc'h eo deut e galon da vezañ tener, ken laouen eo Ebenezer Scrooge o vezañ bev c'hoazh goude un nozvezh spontus.
Filmoù
Meur a film a zo bet sevenet diwar an danevell :
Cubillo del Campo
Cubillo del Campo zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Walther von der Vogelweide
Walther von der Vogelweide (war-dro 1170 - 1230) eo ar barzh alamanek brudetañ er Grennamzer.
Oberennoù
Sed anv un toullad anezhe:
Dunhuang
Dunhuang (敦煌) a zo ur gêr e proviñs Gansu. Poblet eo gant 186 000 a dud (e 2010).
Caprezzo
Caprezzo zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Belenos (strollad)
Ur strollad black folk metal eo Belenos gant un ezel hepken : Loic Cellier. E galleg nemetken e veze kanet an tonioù betek 2009. E brezhoneg eo kanet an holl ganaouennoù en albomoù Yen Sonn Gardis (2010) ha Kornôg (2016).
Otto Sander
Otto Sander a oa un aktor eus Alamagn ganet d'ar 30 a viz Mezheven 1941 e Hannover ha marvet d'an 12 a viz Gwengolo 2013 e Berlin.
Hengyang
Hengyang (沈阳) a zo ur gêr vras e proviñs Hunan e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 7 190 000 a dud (e 2004).
Kassifone
E mammennoù zo e timezas Kassifone gant Telemac'hos, mab Odysseüs ha Penelope, goude marv an haroz. Ha Telemac'hos, e-doug un tabut gant e lezvamm Kirke, en dije lazhet anezhi, hag abalamour da se e vije bet lazhet d'e dro gant Kassifone.
Ceppo Morelli
Ceppo Morelli zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Enshi
Enshi (恩施) zo ur gêr e proviñs Hubei. Poblet eo gant 780 000 a dud.
Antoine de Rivarol
Antoine Rivaroli, emanvet Rivarol, ganet d'ar 26 a viz Mezheven 1753 en Bagnols-sur-Cèze en Bro-C'hall ha marvet d'an 11 a viz Ebrel 1801 en Berlin, a oa ur skrivagner gall a-du gant ar roue. Lavarout a rae bezañ « kont Antoine de Rivarol » eus un tiegezh eus noblañs Italia.
Brudet eo e skrid De l’Universalité de la langue française, e 1784, hag a weler oc'h aweniñ c'hoazh meur a republikan gall.
E vuhez
E dad a oa o terc'hel ostaleri an Trois Pigeons en Bagnols-sur-Cèze hag a deuas da vout komis mereurioù. Mont a reas e vab da gloerdi Sainte-Garde en Avignon, dougen a reas ar c'holier bihan a drugarez da eskob Uzès ha kelenner-ti e voe en Lyon. Met dilezer a reas ar stad a veleg, enep d'e dud, evit klask bevañ eus e bluenn.
En 1776 ez eas da Bariz ma kemeras an anv a  chevalier de Parcieux – e vamm-gozh a-berzh mamm a oa kar d'ar matematikour Antoine de Parcieux en devoa ouzhpennet an de-se d'e anv – ha comte de Rivarol (fausse noblesse).
En 1780 e timezas da Louisa Henrietta Mather-Flint, troourez a orin skosat. Troet he devoa oberennoù gant Samuel Johnson ha Johnson-se a oa deuet da vout kamarad d'e dud. Antoine Rivarol a zilezas e wreg goude ur pennad, daoust ma oa brazez eus ur mab. Un tamm nec'het e voe Rivarol pa glevas e oa bet roet ur priz d'ur glañvdiourez vadelezhus, gant an Academie Francaise peogwir e skoazelle ur wreg dilezet, e hini. Antoine was unable to quash the prize but he was able to keep his wife's name out of the report of the award. Dizimezet e voent e 1784.
Hervez ur flemmskrid dizanv e oa troet gant ar baotred, evel ar chevalier de Champcenetz, hag e vije bet gwelet o paotreta da noz en allée d’Argenson er palais-Royal. Hervez skridoù all en dije dilezet e wreg evit bevañ gant ur vaouez anvet Manette da gentañ, ha goude gant ar briñsez Olgorouska.
A-du e oa Rivarol gant ar renad kozh, ha fae a rae war ar republikaned. E 1792 e kavas gwell tec'hel diouzh Bro-C'hall ha mont da chom da Brussel da gentañ. Kontañ a ra Chateaubriand, en e eñvorennoù, Mémoires d'outre-tombe, e tebras Rivarol gantañ e ti e vreur-kaer e Brusel. Goude-se e voe gwelet Rivarol e London, Hamburg, ha Berlin, ma varvas. Beziet e vije bet e bered Dorotheenstadt.
E enebourien e Bro-C'hall e oa Alexis Piron ha Nicolas Chamfort.
E vreur Claude François (1762–1848) a oa ivez skrivagner. Skrivañ a reas:
Cesara
Cesara zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Beltain
Beltain (pe Bealtaine, Beltane, Beilteine, Beltan) a zo ur gouel a veze lidet gant ar Gelted kozh, war-dro an 1añ a viz Mae. Dont a ra war-lerc'h Samain hag Imbolc, ha gantañ ez echu mare an deñvalijenn ha derou ar sklêrijenn. Gantañ e vez enoret Belenos, Lug ha Belisama.
Tantadoù a veze graet gant an drouized el lec'hioù ma tremene ar chatal evit diwall al loened diouzh ar c'hleñved.
Coddenham
Coddenham zo ur gêriadenn hag ur barrez keodedel e Suffolk, e reter Bro-Saoz. Emañ en hanternoz da gêr Ipswich.
Skol Diwan Pornizh
Sol Diwan Pornizh a zo ur skol eus rouedad Diwan bet digoret e Gwengolo 2012 ha serret e Gwengolo 2013 gant renerezh Diwan.
Cossogno
Cossogno zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Skol Diwan Pornizh
Skol serret
Dipitet bras e oa tud ar vugale ha re ar c'huzul-skoazell o devoa poaniet da feurmiñ un ti, da gempenn al lec'h, graet gante dispignoù evit dafar hag arrebeuri, ha seul washoc'h ma oa erruet ar c'heloù diwezhat e deroù Gwengolo 2013 ha ma oa bet serret ur skol all e Bro-Naoned, e Savenneg. Hervez ar renerien e oa diouer a gelennerien. Hervez tud Pornizh eo renet fall Diwan, ez eus meur a dra a-dreuz en ti, hag abalamour d'an taol fall graet dezho ez eus kement a zroug er vro ouzh Diwan, ma ne vo ket gallet sevel skol Diwan ebet ken en tolead.
Brezhoneger ar bloaz
Priz Brezhoneger ar Bloaz a oa bet roet e miz Genver 2013 da Thierry Jamet en abadenn ar Prizioù, roet e Montroulez gant F3 Breizh hag Ofis Publik ar Brezhoneg peogwir en doa poaniet da sevel Skol Diwan Pornizh.
Ruth Westheimer
Karola Ruth Siegel, anavezetoc'h evel Ruth Westheimer, bet ganet e Wiesenfeld (Alamagn) d'an 4 a viz Mezheven 1928, zo un aktourez hag ur fentigellourez stadunanat.
Juvigny
Juvigny zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall :
Coddenham
Istor
D'ar mare ma oa aloubet Enez Vreizh gant ar Romaned e oa eno unan eus brasañ kêrioù Suffolk, anvet Combretovium. Hiziv n'eo nemet ur gêriadenn vihan, gant 620 a annezidi hervez niveradeg 2011.
Meneget eo Combretovium e :
Moarvat e kaver en anv-se en elfenn *combre- a dalvez kement ha "kember". Peurvuiañ e vez anv eus kejadenn div stêr, met amañ e c'hallje bezañ ur gejadenn hentoù, da lavaret eo ur "c'hroashent".
Pleg-mor Maliak
Ar stêr Sperchios a deu da aberiñ war aod kornôk ar Pleg-mor maliak.
Imbolc
Gant ar Gelted kozh e veze lidet Imbolc (Emwalc'h) d'ar 1 pe d'an 2 a viz C'hwevrer en enor d'an doueez Brigid, hag a oa arouez ar frouezhusted e dibenn ar goañv. Deiz kentañ an nevez-amzer e oa.
Pedrosa de Río Úrbel
Pedrosa de Río Úrbel zo ur gumun e Spagn,  e proviñs Burgos.
Bez
Ur bez (bedd e kembraeg) zo un toull graet en douar da lakaat korf un den marv (korf ul loen a-wechoù), ha goloet goude. Peurvuiañ e vez beziet an dud e beredoù.
Darn eus ar bezioù koshañ e Kornogeuropa zo liac'hvenoù. En Egipt e veze beziet ar faraoned e piramidennoù. Er Grennamzer e veze beziet tud uhel e kevioù-iliz.
Lec'hanvadurezh
E Kembre e kaver:
Omegna
Omegna zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte, war lez lenn Orta. 14 438 a dud zo enni o chom.
Jinzhong
Jinzhong (晋中) a zo ur gêr vras e proviñs Shanxi e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 2 680 000 a dud.
Candomblé
Candomblé zo ur relijion eus Brazil, deuet diwar relijionoù afrikan ha mesket enni elfennoù eus ar relijion gatolik. Tri milion a feizidi zo er bezd a-bezh, e Brazil dreist-holl, met temploù zo ivez e broioù all, evel Uruguay, Arc'hantina, Venezuela, Colombia, Panamá, México, Alamagn, Italia, Portugal ha Spagn.
Pobloù
Dont a rae sklaved Brazil eus ar pobloù yoruba, ewe, fon, ha bantou. sed amañ un tamm roll anezho:
Brezel Seizh Vloaz
Ar Brezel Seizh Vloaz (1756-1763) zo ur brezel en a c'hoarvezas e meur a rannved (Europa, Norzhamerika, India hag all), ha dre-se eo bet keñveriet ouzh ar Brezel-bed kentañ.
Ar re a gemeras perzh eo Rouantelezh Bro-C'hall, enebet ouzh rouantelezh Breizh-Veur en un tu, Arc'hdugelezh Aostria ouzh Rouantelezh Prusia en tu all. Koulskoude, dre c'hoari an emglevioù etre ar stadoù eo tost holl Stadoù Europa hag o zrevadennoù a gemeras perzh er brezel. Gwelet e voe Spagn o harpañ Bro-C'hall, ha Rusia o harpañ Aostria. Lavaret e vez peurvuiañ e krogas ar brezel d'an 29 a viz Eost 1756, pa lammas Friedrich II, Roue Prusia, war Priñselezh Sachsen, petra bennak ma oa kroget an emgannoù e trevadennoù Norzhamerika a-raok ober o reuz en Europa.
Istor
Brezel a voe adalek 1756 betek 1763, hag e meur a rannved, ken na vez lavaret e oa ar brezel-bed kentañ. C'hoarvezout a reas en Europa, Norzhamerika hag en Indez dreist-holl.
Er brezel bras a-raok e oa Brezel Hêrezh Aostria (1740 – 1748), etre Aostria a-unan gant Breizh-Veur, en un tu, ha Prusia a oa aet a-unan gant Bro-C'hall. Met er brezel Seizh Vloaz e voe emglev etre Bro-C'hall hag Aostria en un tu, hag Aostria ha Breizh-Veur en tu all. Meur a vro all a gemeras perzh avat : Rusia a du gant Aostria, ha Spagn a-du gant Bro-C'hall.
(16912) Rhiannon
(16912) Rhiannon a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol.
Gian Giacomo Medici
Gian Giacomo Medici (1498-1555 e Milano), lesanvet il Medeghino, a oa condottiero italian en hanterenn gentañ ar. Mab e oa da Bernardino Medici di Nosigia, ha da Cecilia Serbelloni. Ne oant ket kerent nag a bell nag a dost d'ar Medici eus Firenze, ha ne oant ket gwall binvidik.
Rémilly
Rémilly zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall.
Gian Giacomo Medici
Breur e oa da Giovanni Angelo Medici, a voe anvet da bab evel Pi IV.
Correspondance (Maupassant)
Correspondance (Kenskriverezh) zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1882.
Istor
Kentañ ma voe embannet Correspondance a oa e Gil Blas an 30 a viz Eost 1882, sinet Maufrigneuse. Ne voe adembannet nemet goude marv ar skrivagner, en dastumad dalif Le Père Milon en 1899.
An danevell
Div vaouez uhel, Berthe, eus Étretat, hag he moereb, a genskriv diwar-benn ar wazed.
Pedrosa del Príncipe
Pedrosa del Príncipe zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Dornziouganerezh
An dornziouganerezh zo un diouganerezh ma lavarer e lenner planedenn an den e linennoù e zorn pe e zaouarn.
Pedrosa del Páramo
Pedrosa del Páramo zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Eleonora d'Este (1561-1637)
Eleonora d'Este (1561-1637) a oa ur briñsez italian. Merc'h e oa da Alfonso d'Este, markiz Montecchio. Dimeziñ a reas d'ar priñs Carlo Gesualdo, intañv goude dezhañ lazhañ e wreg kentañ.
Craveggia
Craveggia zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
(116) Sirona
(116) Sirona a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol.
Romagny
Romagny zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall.
San Juan del Monte
San Juan del Monte zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Lybius bidentatus
Anvet e voe Bucco bidentatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1799) gant ar skiantour saoz George Shaw (1751-1813).
Dont a ra e anv eus ar ger latin "bidentātus" a dalv kement hag "en deus/he deus daou zant".
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Afrika :
Zita Parma
Zita Aostria, pe Zita von Österreich pe Zita von Bourbon-Parma (en alamaneg), pe Zita Maria delle Grazie Adelgonda Micaela Raffaela Gabriella Giuseppina Antonia Luisa Agnese di Borbone-Parma hec'h anv italianek gwir en e hed, ganet d'an 9 a viz Mae 1892 e Camaiore, en Italia, ha marvet d'ar 14 a viz Meurzh 1989 e Zizers, en Suis, a oa ur briñsez italian, eus Tiegezh Borbone-Parma, deuet da vout impalaerez Aostria-Hungaria dre he dimeziñ.
He buhez
Seitekvet bugel Roberto Iañ, dug Parma, hag e eil pried Maria Antónia de Bragança, e oa Zita. Diskaret e oa an dugelezh pa voe staget ouzh rouantelezh Italia. Dimezet e oa d’an arc'hdug Karl e 1911. Hennezh a zeuas da vout impalaer e 1916. Zita eo diwezhañ impalaerez Aostria-Hungaria, rouanez Hungaria, ha rouanez Bohemia.
Bee (Piemonte)
Bee zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
Burtul
Burtul a oa ur strollad sonerezh doare stoner a orin eus Tregon, e Breizh. Savet e oa ar strollad gant ar vreudeur Alexandre ha Quentin Alberts, asambles gant o c'hamalad Fedia Le Grill. Krouet eo bet ar strollad e 2010 hag embannet eo bet an disparti e 2013 war pajenn Facebook ar strollad.
Anavezet eo Burtul evit kinnig komzoù e brezhoneg troet war an hudur hag an darempredoù revel gant un dudenn anvet Mari-Jo. Abadennoù dic'hortoz ha diroll a veze kinniget ganto ivez. Alies e veze stlapet boued war an arvesterien pe al leurenn gant Alexandre (pesk, pastekez pe boued chas zoken).
Istor
Embannet eo bet un EP e 2013, anvet Beuzet er Chug Pesk. Gwerzhet eo bet war ar genrouedad hag en abadenn harpañ ar Beach Girl and the c'heñlc'h monster festival, c'hoarvezhet e Brest e miz Meurzh er memes bloavezh.
(178) Belisana
(178) Belisana a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol.
Burtul
Istor
D'ar Merc'her 17 a viz Gouere 2013 eo bet embannet e oa echu gant ar strollad war o fajenn Facebook, hep reiñ abeg ebet.
Brigid
Brigid pe Brighid, pe Brigantia, zo un doueez iwerzhonat. E mojennoù Iwerzhon eo merc'h d'an Dagda, an « Doue mat » hag unan eus an Tuatha Dé Danann. Pried eo d'ar Fomoire Bress, hag ur mab o deus, Ruadan.
Doueez an nevezamzer eo, ar strujusted, ar medisinerezh, ar varzhoniezh, an arzoù, ar goveliañ.
Tremeven
Div gumun a zo anvet Tremeven e Breizh:
Istor Bro-Skos
Bro-Skos a voe annezet da vat gant tud goude ar skornvezh diwezhañ, en Henoadvezh ar maen, war-dro 10 000 bloaz zo. Goude ar ragistor e krog istor Bro-Skos d’ar mare ma erruas ar Romaned en Enez Vreizh er. En em astenn a rae proviñs roman Britannia betek Moger Antoninus, etre aber ar stêr Clyde hag aber ar stêr Forth. En norzh d’ar voger-se edo ar vro anvet Kaledonia, annezet gant tud anvet "Picti" gant ar Romaned, un anv hag a dalveze "tud livet". Abalamour da argadennoù dibaouez ar bobl-se e voe rediet al lejionoù roman da guitaat ar vro aloubet ganto ha da vont war-gil betek Moger Hadrian, ur voger all, pelloc’h er c’hreisteiz. Chom a reas soudarded roman oc’h ober gward eno betek dibenn ar, pa voe kroget ganto da guitaat Enez Vreizh.
Hervez skridoù eus an ha, e voe savet rouantelezh Dál Riata gant Gouezeled war aod kornôg Bro-Skos er. Gant ar misioner kristen Koulmkell e voe savet ur manati war enez Iona ha prezeg a reas ar gristeniezh d’ar baganed, ar Scoti pe Scotti e kornôg Bro-Skos hag ar b-Picti en hanternoz. E-keit-se e voe aloubet gant Angled douaroù kreisteiz ar vro, a oa rouantelezhioù brezhon (Hen Ogledd). Savet e voe ganto eno rouantelezh Bernicia, a zeuas diwezhatoc’h da vezañ ul lodenn eus rouantelezh Northumbria. E dibenn an e voe taget an teir rouantelezh-se (Northumbria, Dál Riata ha bro ar Bikted) gant Vikinged a rae taolioù skrap enno. Ar Bikted hag ar Scoti, bet trec’het meur a wech gant ar Vikinged, a reas emglev kenetrezo hag a unanas o nerzhioù da sevel rouantelezh Bro-Skos, en.
Unvanet e voe Rouantelezh Bro-Skos dindan ren diskennidi Kenneth MacAlpin (pe Cináed mac Ailpín e gouezeleg an amzer-hont, pe Coinneach MacAilpein e gouezeleg bremañ) (800-858) hag a lakaer da vezañ kentañ roue Bro-Skos unanet. En em gannañ a rejont avat, da c’houzout gant piv ez aje ar gurunenn. Goude marv roue diwezhañ an tiegezh-se, Malcolm II, marvet hep bugale, e voe Duncan I, mab e verc’h, oc’h azezañ war an tron hag o reiñ lañs d’un tiegezh nevez, anvet gant an istorourien Tiegezh Dunkeld pe Canmore. E 1286 e varvas roue diwezhañ an tiegezh Dunkeld, Aleksandr III ; e verc’h-vihan, pennhêrez, a varvas pevar bloaz diwezhatoc’h, e peñse he bag, etre Norvegia ha Bro-Skos. Neuze e fellas da roue Bro-Saoz Edouarzh I aloubiñ Bro-Skos. E-pad daou gantved e voe brezel etre Skosiz ha Saozon, tra ma tremene Bro-Skos a-bep-eil eus daouarn an Tiegezh Balliol da re an Tiegezh Bruce. Gant Skosiz ez eas an trec’h, a-benn ar fin, dindan ren David II. Ha kadarnaet e voe e oa Bro-Skos ur vro dizalc’h da vat. Goude marv David II ez eas e niz Robert II da roue, an hini kentañ en un tiegezh nevez, an Tiegezh Stuart (pe Stewart), a oa da ren war Bro-Skos e-pad tri c’hantved. Jakez VI, roue Bro-Skos, a zegouezhas gantañ kurunenn Bro-Saoz da hêrezh e 1603. Neuze e voe roue war an div vro, evel e ziskennidi war e lerc’h, betek Akta Unaniñ 1707 a voe unanet drezañ an div rouantelezh da vont d’ober unan hepken, Rouantelezh Unanet Breizh-Veur,. Gant an akta-se e voe krouet ur parlamant unvan evit Breizh-Veur, e-lec’h parlamant Bro-Saoz ha parlamant Bro-Skos.