cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kevin
Gerdarzh
Eus ar ger gouezelek Caoimhín, distaget []. E krenniwerzhoneg : Caoimhghín [kəiṽʲʝiːnʲ], en heniwerzhoneg : Cóemgein [koiṽʲɣʲinʲ], latinekaet e Coemgenus, diwar ar gerioù caomh (cóem en heniwerzhoneg) "ker, karet ; nobl" ha -gin (gein) "ganedigezh".
Frañsez an Du
Frañsez an Du, bet ganet François Yves Marie Le Du e Kalanel d'an 30 Meurzh 1888 ha marvet e Plougernevel d'an 22 Ebrel 1945, a oa beleg, saver pezhioù-c'hoari, barzh ha skrivagner brezhonek. Fanchik, Roc'hlann ha Roc'h Kalanher e oa e anvioù-pluenn.
Braen
Braen (Brain e galleg) a oa ur gumun e departamant Il-ha-Gwilen.
Frañsez an Du
Buhez
Adalek 1987 betek 1906 e voe gant e studioù e skolaj Itron Varia Wengamp, ha Loeiz ar C'hlerg a voe unan eus e gelennerien eno. Hennezh eo moarvat a vroudas e skoliad da studiañ brezhoneg ha da skrivañ e yezh ar vro. Dek vloaz hepken e oa F. an Du pa roas e 1898 e varzhoneg vrezhonek kentañ, An diskouiz, da Frañsez Vallée evit ar gelaouenn nevez-krouet Kroaz ar Vretoned. Kalonekaet e voe ar paotrig pa welas e oberenn moullet war baper, ha diwar neuze e savas meur a varzhoneg all a voe degemeret gant Kroaz ar Vretoned, ha gant ar gelaouenn Ar Vro bet krouet e 1904, pa oa F. an Du en e 16 bloaz.
Kanton Biarritz
Kanton Biarritz zo ur c'hanton eus Frañs e departamant ar Pireneoù-Atlantel hag er rannvro Nouvelle-Aquitaine.
Frañsez an Du
Buhez
Goude bet e vachelouriezh e 1906 ez eas da gloerdi bras Sant-Brieg, ha beleget e voe d'an 10 Mezheven 1911. Evezhier e oa dija e skolaj Gwengamp, ma chomas da gelenn adalek ar bloaz-se end-eeun. Ouzhpenn bezañ kelenner e voe kure, e Gwengamp bepred, adalek 1919 betek 1930, pa voe anvet da berson e Sant-Trifin.Eno e savas ur pezh-c'hoari, Tremeur e anv, a voe moullet er sizhunieg Breiz e 1934 ha c'hoariet er bloaz-se gant bugale Sant-Trifin. E 1939 e voe kaset F. an Du da Blougernevel, da aluzener en ti-repu da gentañ kent bout person ar barrez e 1943. Eno e varvas 17 vloaz goude.
Kanton Biarritz
Kumunioù
Kanton Biarritz a ya ur gumun d'ober anezhañ :
Emdroadur ar boblañs
0 annezad a oa o chom er c'hanton e.
Kevin
Gerdarzh
Diazezet eo an adstumm saoznekaet Kevan diwar Caoimheán, stumm-bihanaat iwerzhonek. Keeva pe Kweeva, roet d'ar merc'hed, a zeu eus Caoimhe.
Tarzhadenn gambrian
Istor ha pouezusted
E 1909, Walcott a zizoloas karrekaennoù eus ar C'hambrian e chistoù kavet e-tal Menez Burgess e Kanada. Distreiñ a reas di ingal betek e varv e 1924 ha dastum a reas 65 000 karrekaenn eus 120 spesad disheñvel. Ur seurt maen gouelezennek graet a rannigoù tanav pri ha limoñs eo ar chist. Miret eo bet ar c'harrekaennoù en un doare mat-tre ennañ ha tu a roont da welet ar pep brasañ eus munudoù an organegoù. Daoust d'o neuz souezhus ha nevez, Walcott a glaskas, evel ma oa ar c'hiz er mare-se, renkañ ar spesadoù er rummatadur a oa er mare-se, hep kompren o c'hemplezhded. Chom a reas ar bevedegoù dizoloet da louediñ betek ar bloavezhioù 1960 pa'n em rentas kont ur rummad nevez a skiantourien renet gant Whittington e teue ar c'harrekaennoù-se eus ur faona kalz liesseurtoc'h ha dibaroc'h evit ma soñje Walcott,.
Ar bevedegoù paotañ e chistoù Burgess, Marrella, zo artropoded, anat eo, met n'int izili eus hini eus ar c'hevrennadoù artropoded anavet. Opabinia eo ar c'hentañ aneval divoas zo bet deskrivet penn-da-benn pa oa addizoloet ar c'harrekaennoù er bloavezhioù 1970. Renket e oa bet e-mesk an artropoded met Whittington a brouas ne oa ezel Opabinia eus skourrad anavezet ebet. Al loened-se ha kalz re all evel Wiwaxia pe Yohoia ne dennont da loen ebet a gement a vev hiziv. En e levr, Wonderful Life, the Burgess Shale and the Nature of History, Stephen Jay Gould a ziskulias d'an holl e oa c'hoarvezet an darzhadenn gambrian hag ar c'hudennoù a lakae da sevel. Da dra, Whittington ha Gould a skrive e e oa anadet an holl skourradoù a-daol-trumm, 535 milion a vloavezhioù zo hag ar pep brasañ eus ar furmoù buhez loenel a-vremañ ne oant herveze nemet argemmoù eus bevedegoù ar mare-se. Levezonet eo ar soñj-se gant damkan ar c'hempouezioù dastrewet a zeskriv an emdroadur evel un heuliad prantadoù hir a sac'hadur "dastrewet" a brantadoù berr ma kemm buan an traoù.
Loened an Ediakareg a ziskouez avat e oa estroc'h evit bevedegoù unkelligek a-raok an darzhadenn gambrian.
Bomi
Bomi zo ur gontelezh eus Liberia.
Civitanova
Civitanova zo anv meur a lec'h en Italia :
Chapel-Sant-Melani
Chapel-Sant-Melani a oa ur gumun e departamant Il-ha-Gwilen.
Pakalitha Mosisili
thumb Bethuel Pakalitha Mosisili (ganet d'ar 14 a viz Meurzh 1945) zo ur politikour eus Lesotho, bet ministr kentañ ar vro e-pad 14 vloaz.
Adalek 1993 eo bet ministr hag e 1998 e voe lakaet e penn ar strollad LCD (Lesotho Congress for Democracy), savet bloaz a-raok gant Ntsu Mokhehle. D'ar memes bloaz e voe trec'h an LCD en dilennadeg ha lakaet Mosisili da vinistr kentañ Lesotho. Chom a reas er garg-se betek miz Even 2012. E miz C'hwevrer 2012 e oa aet kuit diouzh an LCD ha savet e strollad, an DC (Democratic Congress).
San Severino Marche
San Severino Marche zo ur gêr eus Italia e proviñs Macerata e rannvro ar Marche, e kreiz Italia.
Pakalitha Mosisili
Hervez ur sontadeg e oa Mosisili e-touez ar pemp penn-Stad afrikan displijet ar muiañ ar bobl gante.
Noise rock
An Noise rock (rock trouzus) a zo ur seurt sonerezh a zo diorroet er bloavezhioù 1980. Ledan eo an doare ma vez termenet, gwelet e vez evel skourr sonerezh-arnodiñ ar sonerezh punk. Sonerezh rakward eo, ennañ levezon ar sonerezh punk, ar sonerezh amdonek hag ar sonerezh industriezh. thumb|right|200px|Steve Albini A-wechoù e lavarer ivez noisecore, daoust ma vez implijet an termen-se da envel ar sonerezh grindcore hag ur seurt sonerezh tekno hardcore.
Istor
E-touez levezonioù al luskad emañ Velvet Underground (dreist-holl ar bladenn White Light/White Heat), The Stooges, Fifty Foot Hose, ar sonerezh krautrock, ar sonerezh free jazz ha free-rock hag ar bladenn Metal Machine Music gant Lou Reed.
Diorren a reas an noise rock d avat er bloavezhioù 1980 er Stadoù Unanet, da-heul al luskad no wave. E-touez ar strolladoù a rae noise rock e voe The Jesus Lizard, Big Black (Chicago), Butthole Surfers, Scratch Acid (Texas), Sonic Youth, Swans, The Cows (Minneapolis), Flipper (San Francisco) ha Dinosaur Jr (Massachusetts). thumb|right|200px|Melt-Banana Hiziv an deiz ec'h implijer ivez an termen noise rock da envel sonerezh graet e Japan gant strolladoù evel Boredoms ha Melt-Banana.
Bong
Bong zo ur gontelezh eus Liberia.
Gbarpolu
Gbarpolu zo ur gontelezh eus Liberia.
Une veuve
Une veuve (Un intañvez) zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1882.
Zec'haria (profed)
Zec'haria pe Zakaria, pe Zakari (en hebraeg: זְכַרְיָה, "YHWH en deus bet soñj", en arabeg: زكريّا‎ e gresianeg : Ζαχαρίας, e latin: Zacharias) a vez gwelet evel aozer Levr Zec'haria unan eus levrioù ar brofeded en Tanac'h. An unnekvet eus an daouzek profed "bihan" e voe.
N'ouzer ket kalz tra diwar-benn Zec'haria. Kempred gant Hagai oa. Meneget eo eveltañ e Levr Ezra (Ez5,1). Eus ur familh beleien oa. Prezegenniñ a reas etre 520 ha 518 kent JK da vare ar gouarnour Zeroubavel hag ar beleg bras Yehoshoua goude distro ar Yuzevien harluet da Jeruzalem.Broudet en deus e genvroidi da adsevel an Templ evel Hagai met ledanoc'h eo e gaoz : gwelout a rae adsav Israel hag ur prantad mesiazek o tont.
Une veuve
Istor
Embannet e Le Gaulois ar 1añ a viz Gwengolo 1882. Goude e voe adembannet en dastumad Clair de lune en 1883.
An danevell
Darempred etre ur voereb yaouank hag he niz daouzek vloaz.
Passos
Passos zo un anv-lec'h portugalek.
Molazzana
Molazzana  a zo ur gumun eus Italia e proviñs Lucca, e Toskana.
Grand Bassa
Grand Bassa zo ur gontelezh eus Liberia.
Slowcore
Slowcore a vez lavaret da envel un isrann eus ar sonerezh rock dazeilat hag indie rock. Tonioù a-bozh sioul, kempennadurioù bihanañ ha luskoù sioul, sed perzhioù pennañ ar sonerezh slowcore. Al luskad slowcore a zo tost ouzh al luskad sadcore.
CSS Virginia
Ar CSS Virginia a oa bet ar c'hentañ lestr-hobregonet brezel dre aezhenn. Savet e oa bet kuzh gant ar Confederate States Navy e-pad kentañ bloavezh Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Savet e oa bet evel ur c'hastell-kreñv hobregonet o adkemer lodenn diazez ar vag brezel dre aezhenn USS Merrimack. Ar Virginia a oa bet unan eus ar bigi brezel o kemer perzh e Emgann Hampton Roads, gant eus tu an Unaniezh an USS Monitor e miz Meurzh 1862. An emgann a zo chomet brudet dre ma oa bet ar c'hentañ emgann war-vor etre Listri-hobregonet.
Fish and chips
Fish and chips ("pesked ha fritez"), skrivet ivez fish 'n' chips e saozneg, zo ur meuz a vez debret kalz e kêrioù bras Breizh-Veur. Ennañ e kaver un tamm pesk fritet, servijet gant avaloù-douar fritet ha chaous da zibab. Gant pesked gwenn e vez fardet, moru, azened, plais pe levneged.
Un doare "meuz buan" eo (fast food), a c'haller debriñ war-sav er straedoù. E Breizh-Veur e vez debret dreist-holl, met kavet e vez ivez en Aostralia, Zeland Nevez, Iwerzhon, Stadoù Unanet Amerika, hag a-wechoù en arvor broioù all evel an Izelvroioù. Gwechall e oa ar boaz, e Breizh-Veur, da servijañ fish and chips en un tamm paper kazetenn, met bremañ e c'hall bezañ e doareoù all ivez.
Monte San Giusto
Monte San Giusto zo ur gumun eus Italia e proviñs Macerata e rannvro ar Marche, e kreiz Italia.
Kraperig Sichuan
Kraperig Sichuan (Certhia tianquanensis) a zo un evn krimper eus kerentiad ar Certhiidae.
Annez
Bevañ a ra al labous er menezioù proviñs Sichuan.
Fiumenicà
An Nicà, pe Fiumenicà, hervez an anv ofisiel a vremañ, zo ur froud a 35 km hed e Calabria, e su Italia, e proviñs Cosenza ha proviñs Crotone.
Douaroniezh
Eieniñ a ra e Cozzo di Calamacca, e Campana (gwechall Calaserna e gregach-kalabreg an tolead), e proviñs Cosenza (CS), hag aberiñ e Mor Ionia. E Cozzo Calamacca ivez emañ eienenn ar stêr Vitravo, a zo adstêr d'an Neto.
Goude tremen dre Scala Coeli e ya d'ober an harz etre Proviñs Cosenza ha hini Crotone, da lavarout eo etre kumunioù Terravecchia ha Cariati en un tu (CS) ha Crucoli en tu all (KR).
Er c'hartennoù kozh eo merket an aber evel Punta di Fiumenicà. Fiumenicà eta eo an anv reizh, ha n'eo ket Nicà.
Istor
E 510 kent JK e voe brezel etre keodedoù Sybaris ha Crotone, hag emgann Nika a c'hoarvezas war lez ar stêr a rae an harz etre an div vro.
En amzer-se, hini Magna Graecia, e veze laret Hylia pe Hylias eus ar Fiumenicà, hervez skrid an istorour Toukidides (IVvet kantved kent JK) a gontas Istor Brezel Peloponnesos (war-dro 431 a.C. ha 404 a.C. etre Sparta hag Aten evit mestroni Hellaz), ha meneg a ra eus ar stêr Hylia (levrenn VII, 35).
Pellamzer avat e voe kaoz etre al lenneien a-raok divizout e oa Hylia ha Nicà ar memes stêr,.
En amzer Impalaeriezh Roma, nepell diouzh ar stêr Hylia edo statio (pe kazarn) roman Paternum, ha neuze e veze anvet Flumen (stêr e latin), ken plaen ha tra, a-raok dont da vezañ Flumenicà er Grennamzer uhel pa oa stag Calabria ouzh Impalaeriezh roman ar reter.
1949 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Fiumenicà
Istor
En hon amzer o deus kammveizet al lenneien e oa deuet an anv Nica eus an trec'h (Nike e gregach) a oa bet gant Crotone war Sibaris e 510 a.C.. Met er mammennoù istorel koshañ ne gaver meneg ebet eus lec'h an emgann, war-bouez skrid Iamblichos, ha hervez an istorourien e c'hoarvezas an emgann hag an trec'h 20 km pelloc'h en hanternoz, war lezioù ar stêr Trionto, war harzoù kumunioù Rossano ha Crosia.
Payré-sur-Vendée
Payré-sur-Vendée a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Fiumenicà
Istor
En aber ar Fiumenicà en amzer Rouantelezh Naplez, war zouar Calabria Citeriore, e oa savet un tour anvet Torre di Fiumenicà ,
Monte Cavallo (Italia)
Monte Cavallo zo ur gêr eus Italia e proviñs Macerata e rannvro ar Marche, e kreiz Italia.
Association bretonne (1843)
An Association bretonne ("Kevredigezh vreizhat") a oa ur gevredigezh gouizieien savet e 1843 hag a blede gant labour-douar hag istor Breizh. Levezonet e oa gant ar gristeniezh.
Istor
Divodet e voe an Association bretonne e 1859 gant an impalaer Napoleon III ; adsavet e voe e 1873. Bev eo bepred.
Hiriv
Aozet e vez ur priz lennegel, Kenstrivadeg Redon gant an Association bretonne.
Bruttia Crispina
Bruttia Crispina a oa pried an impalaer roman Commodus.
Les Bijoux (Maupassant)
Les Bijoux (Ar bravigoù) zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1883.
Istor
Embannet e oa bet er gelaouenn Gil Blas d'ar 27 a viz Meurzh 1883, sinet Maufrigneuse, hag adembannet en dastumad Clair de lune.
An danevell
An aotrou Lantin zo pennkomis en ur ministrerezh, paeet tri mil pemp kant lur. Un deiz en em gav gant ur plac'h yaouank.
San Giusto
San Giusto a c'hell bezañ meur a dra :
Naveil
Naveil a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.
Douaroniezh
13,28 km2 eo gorread ar gumun.
Poblañs
War-dro 2 253 a dud a zo o chom eno e 2016.
Melestradurezh
E 2014 e voe addilennet Claude Bordier da vaer.
Ivan Spontus
Ivan IV Vassilievitch ( e ruseg : Иван IV Васильевич), lesanvet Ivan Spontus (en ruseg : Иван Грозный, Ivan Grozny), ganet e 1530 ha marvet e 1584, a oa priñs meur Vladimir ha Moskou adal 1533 ha 1584, ha kentañ Tsar Rusia adal 1547 betek e varv e1584.
Naveil
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Ivan Spontus
E vugaleaj
Ur priñs emzivat e oa : marvet e dad Vassili III pa oa 3 bloaz hag e vamm Helena pa oa 8 vloaz. Peogwir e oa re yaouank evit gouarn e voe desavet gant un ugent boyard bennak. O vezañ ma felle d'ar voyarded-se gouarn en e lec'h e klaskent lazhañ ar priñs bihan : skoet e veze ar bugel bemdez, dilezet hep boued, spontet, disprizet. Kreskiñ a reas gant aon ha feulster en e greiz. Jahinañ a rae ar chas hag al laboused ha lazhañ a reas un den evit ar wech kentañ pa oa 12 vloaz : donvaet en doa chas e-kuzh, hag un deiz e roas urzh dezho arsailhañ Andreï Chouïski, unan eus ar voyarded kriz hag a rae war e dro, ha debriñ anezhañ. D'ar mare-se e teuas da vezañ ur bourev.
E ren
Goude bezañ graet Tsar d'ar 16 a viz Genver 1547 e euredas gant Anastasia Romanovna Zakharine, merc'h ur boyard.
Juliano Cezar
Juliano Cezar (Passos, 27 a viz Kerzu 1961 - Uniflor, 31 a viz Kerzu 2019) a oa ur c'haner sonerezh sertaneja e Brazil. Marvet eo diwar un tarzh-kalon e-kreiz un abadenn en Uniflor, e stad Paraná.
Stagonopleura
Stagonopleura a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
O c'havout a reer holl en Aostralia.
Grand Cape Mount
Grand Cape Mount zo ur gontelezh eus Liberia.
Super-Fiction
Super-Fiction zo un dastumad romantoù skiant-faltazi krouet gant an ti-embann gall Albin Michel ha renet gant Georges H. Gallet (1902-1995) ha Jacques Bergier (1912-1978).
Eus miz Mae 1975 (niverenn gentañ : Syzygie ) da viz Ebrel 1983 (niverenn diwezhañ : Homo divisus ) e voe embannet eizh levr ha hanter-kant. An darn vrasañ eus an oberennoù-se a oa troidigezhioù e galleg savet diwar yezhoù all — saozneg (42), rusianeg (2), alamaneg (1), japaneg (1) ha poloneg (1) — ha reoù orin e galleg (11).
Star Wars: The Force Unleashed (heuliad c'hoarioù video)
Star Wars: The Force Unleashed zo un heuliad c'hoarioù video gwezh-avantur ul lodenn int d'ar raktres Force Unleashed. Ar c'hentañ tamm d'an heuliad a oa bet embannet e miz Gwengolo 2008, an eil c'hoari a oa bet embannet e miz Here 2010.
L'infinito
L'infinito zo ur varzhoneg italianek, brudet bras en Italia, gant ar barzh Giacomo Leopardi e deroù an.
Star Wars: The Force Unleashed (heuliad c'hoarioù video)
Star Wars: The Force Unleashed
Embannet e oa bet e 2008 war ar savennoù koñsolennoù ti PlayStation 2, PlayStation 3, Wii, hag Xbox 360. Goude-se e voe adstummet evit an iOS, koñsolennoù N-Gage, Nintendo DS, PlayStation Portable, ha pellgomzioù hezoug dafaret gant Java.
Castelraimondo
Castelraimondo  zo ur gêr eus Italia e proviñs Macerata e rannvro ar Marche, e kreiz Italia.
Jean-Antoine Houdon
Jean-Antoine Houdon (1741-1828) zo ur c'hizeller gall.
E boltredoù
Brudet eo bruskdelwennoù Houdon, ha dreist-holl re Katelin II Rusia, Denis Diderot, peder eus Voltaire unan eus Rousseau (graet goude marv ar skrivagner), unan eus Cagliostro, hag ivez re politikerien stadunanat : George Washington, Robert Fulton, Benjamin Franklin pe Thomas Jefferson.
L'infinito
Savet e voe e diskar amzer 1819
Ar varzhoneg
Pemzek gwerzenn unneksilabennek zo anezhi.
''Sempre caro mi fu quest’ermo colle, e questa siepe, che da tanta parte dell’ultimo orizzonte il guardo esclude. Ma sedendo e mirando, interminati spazi di là da quella, e sovrumani silenzi, e profondissima quïete io nel pensier mi fingo; ove per poco il cor non si spaura. E come il vento odo stormir tra queste piante, io quello infinito silenzio a questa voce vo comparando: e mi sovvien l’eterno, e le morte stagioni, e la presente e viva, e il suon di lei. Così tra questa immensità s’annega il pensier mio: e il naufragar m’è dolce in questo mare.''
Troidigezh
''Atav e voe ker din an dorgenn digenvez hag ar c'harzh, hag a vez a bep tu '' ''d'an dremmwel e-maez ar gweled. ''
... ''hag ar peñse din a zo dous er mor-se. ''
Star Wars: The Force Unleashed (heuliad c'hoarioù video)
Star Wars: The Force Unleashed II
Embannet e oa bet e 2010 war ar savennoù PlayStation 3, Xbox 360, Nintendo Wii, kement ha war an Nintendo DS hag ar pellgomzioù hezoug iOS.
Manlia Scantilla
Manlia Scantilla a oa pried an impalaer roman Didius Julianus.
Annia Aurelia Galeria Lucilla
Annia Aurelia Galeria Lucilla (148 pe 150 – 182) a oa pried an impalaer roman Lucius Verus, a renas gant he zad.
Trede merc'h an impalaer Marcus Aurelius ha Faustina ar Yaouankañ e oa, ha c'hoar henañ an impalaer Commodus. Commodus a c'hourc'hemennas lakaat Lucilla d'ar marv goude un taol-stad c'hwitet a-enep dezhañ pa oa-hi 33 bloaz.
He buhez
Ganet ha savet e voe e Roma en un tiegezh uhel ha bras e levezon. Gevelez e oa da Gemellus Lucillae, a varvas war-dro 150.E zud kozh a-berzh mamm e oa an impalaer Antoninus Pius ha Faustina an Henañ, hag he zud-kozh a-berzh tad e oa Domitia Lucilla hag an arc'hantour Marcus Annius Verus.
Castelsantangelo sul Nera
Castelsantangelo sul Nera  zo ur gêr eus Italia e proviñs Macerata e rannvro ar Marche, e- kreiz Italia.
Komark
Ur c'homark (comarca e kastilhaneg, katalaneg, galizeg ha portugaleg, comarque e galleg e Katalonia an Norzh) zo ur c'hornad-bro e Spagn ha Portugal, un tamm evel ur vro vihan e Breizh (Bro-Vigoudenn, Bro Pourlet, Poualed).
Huisseau-sur-Cosson
Huisseau-sur-Cosson a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.
Komark
Dre e vent eo brasoc'h ar c'homark eget ur c'hanton ha bihanoc'h evit un arondisamant. Diazezet eo ar c'homark war an douaroniezh pe an istor pe an armerzh pe ar sevenadur, ur pennlec'h zo dezhañ, kêr ar stalioù pe ar marc'hadoù.
Dont a ra ar c'homarkoù eus kontelezhioù pe beskontelezhioù ar Grennamzer, en amzer impalaeriezh Karl Veur.
Huisseau-sur-Cosson
Douaroniezh
22,79 km2 eo gorread ar gumun.
Komark
N'eus statud ebet d'ar c'homarkoù er rannvroioù emren e Spagn war-bouez en div vro-mañ:
Huisseau-sur-Cosson
Poblañs
War-dro 2 279 a dud a zo o chom eno e 2016.
Komark
Komarkoù zo a c'hall bezañ rannet etre meur a broviñs.
Huisseau-sur-Cosson
Melestradurezh
E 2014 e voe addilennet Joël Debuigne da vaer.
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Komark
Kreizamerika
Implijet e vez ar ger er broioù-mañ:
Monte San Martino
Monte San Martino  zo ur gêr eus Italia e proviñs Macerata e rannvro ar Marche, e- kreiz Italia.
Saint-Sulpice-de-Pommeray
Saint-Sulpice-de-Pommeray a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.
Douaroniezh
11,5 km2 eo gorread ar gumun.
Poblañs
War-dro 1 850 a dud a zo o chom eno e 2016.
Melestradurezh
E 2014 e voe addilennet Simone Gaveau da vaerez.
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Canosio
Canosio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Foussais
Foussais a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Flavia Titiana
Flavia Titiana a oa pried d'an impalaer roman Pertinax a renas un toullad mizioù e 193, Bloavezh ar Pemp Impalaer.
He buhez
Flavia Titiana a oa merc'h d'ar senedour roman Titus Flavius Claudius Sulpicianus. Dimeziñ a reas d'ar senedour Publius Helvius Pertinax a voe dilennet da impalaer gant Sened Roma d'an 1 a viz Genver 193, goude muntret an impalaer Commodus. Pertinax a ziarbennas kinnig ar Sened a venne reiñ an titl Augusta d'e bried.
Ur mab he doa, anvet Pertinax Junior, evel e dad.
N'ouzer ket petra e teuas da vezañ goude drouklazher he fried a-benn un toullad mizioù.
Neochmia
Neochmia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1849 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
O c'havout a reer holl en Aostralia.
Brossasco
Brossasco zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Anvelouriezh
E prederouriezh e talvez an anvelouriezh kement hag ur gelennadurezh eus ar grennamzer, krouet gant Roscelin, hag anavezet gant Gwilherm eus Ockham.
Ne vez ket ar gerioù hag ar sinoù nemet boudoù ispisial ha n'int ket boudoù boutin. Ne sinifi ster ebet dre vras. Ha bez ar ger den da skouer, e sinifi un den, ha n'eo ket mab-den dre vras.
William B. Shepard Smith
William B. Shepard Smith (wd 1910 - 29 Du 1951, Abilene, Texas) a oa kelenner war ar yezhoù keltiek e skol-veur Columbia, e New York. Lakaet en doa embann er Stadoù Unanet, e 1940, un Dictionnaire étymologique de la toponymie bretonne.
E-pad an Eil Brezel-bed e voe Smith o’n em gannañ war Talbenn ar Meurvor Habask, ouzh armeoù Japan. Eno e tapas e fall, war ar lavarer, ha mervel a reas, yaouank c’hoazh, d’an 29 a viz Du 1951 en Abilene, e Texas.
War-lerc’h ar brezel avat en doa kendalc’het da bleustriñ war ar yezhoù keltiek ha war ar brezhoneg dreist-holl. E skoazell a roas da lakaat moullañ levr kontadennoù Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Ster Aon e 1950.
Grand Kru
Grand Kru zo ur gontelezh eus Liberia.
Penna San Giovanni
Penna San Giovanni  zo ur gêr eus Italia e proviñs Macerata e rannvro ar Marche, e- kreiz Italia.
Bulbul
Ar bulbuled eo an evned a ya d'ober ar c'herentiad Pycnonotidae, termenet e 1840 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872), Pycnonotus ar genad skouer anezhañ.
Diouzh Doare 9.1 an IOC World Bird List ez a seizh genad golvaneged warn-ugent d'ober ar c'herentiad :
Pieve Torina
Pieve Torina   zo ur gêr eus Italia e proviñs Macerata e rannvro ar Marche, e- kreiz Italia.
Otelo Saraiva de Carvalho
Otelo Nuno Romão Saraiva de Carvalho (distaget [] e portugaleg ; Lourenço Marques, 31 Eost 1936 – 25 Gouere 2021, Lisbon) a oa un ofiser portugalat. Unan eus pennoù bras Dispac'h ar Jenofl e voe e 1974.
Goude an Dispac'h e voe unan eus renerien ar gouarnamant da c'hortoz, asambles gant Vasco Gonçalves ha Francisco da Costa Gomes. E 1976 ez eas war ar renk evit dilennadeg prezidant ar republik, hag erruout a reas da eil, gant skoazell an tu-kleiz pellañ, o tapout 16,46% eus ar mouezhioù.
Nonia Celsa
Nonia Celsa a oa pried an impalaer roman Macrinus.
Otelo Saraiva de Carvalho
Er bloavezhioù 1980 e voe barnet Otelo Saraiva de Carvalho pa damalled dezhañ bezañ unan eus renerien luskad ar Forças Populares 25 de Abril hag a lazhas 17 den e meur a argadenn. Daoust ma nac'he en doa kemeret perzh el luskad-se e voe kondaonet da 15 vloaz toull-bac'h, d'an 20 a viz Mae 1987. Lezet e voe da vont e 1989, ha pardonet e voe dezhañ e 1996.
E miz Gouere 2021, pa oa klañv e galon, e voe kaset da ospital an arme e Lisbon. Mervel a reas eno d'ar 25 a viz Gouere 2021.
Borgomale
Borgomale zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Seisyll Bryffwrch
Seisyll Bryffwrch (fl. 1155-1175) a oa ur barzh kembraek eus marevezh Barzhed ar Briñsed.
Kevezañ a reas Seisyll gant Cynddelw Brydydd Mawr da vezañ barzh-lez gant Madog ap Maredudd, priñs Powys, ha trec'het e voe.
Seisyll a skrivas marvnadoù Owain Gwynedd ha Iorwerth Drwyndwn, a oa tad-kozh ha tad Llywelyn ab Iorwerth. Kanañ a reas ivez meuleudi da droioù-brezel Rhys ap Gruffudd.
Pok ar marv
Dont a ra an droienn eus ar pok roet gant Judaz Iskariot da Jezuz Krist evit diskouez d'ar soudarded piv e oa an den o devoa da herzel, arouez e drubarderezh.
Er mafia e vez roet pok ar marv d'un den da gemenn dezhañ e vo lazhet a-barzh nemeur.
Tortefontaine
Tortefontaine a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Julia Cornelia Paula
Julia cornelia Paula a oa pried kentañ an impalaer roman Eliagabal.
Château-Gontier-sur-Mayenne
Château-Gontier-sur-Mayenne zo ur gumun e departamant Mayenne hag er rannvro Broioù al Liger, e kornôg Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Château-Gontier eo.
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2019, en ur vodañ kumunioù Château-Gontier, Azé ha Saint-Fort.
Bosia
Bosia zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Kastell Hoensbroek
Kastell Hoensbroek (Kasteel Hoensbroek e nederlandeg, pe Gebrookhoes) zo unan eus kestell brasañ an Izelvroioù. Emañ e Hoensbroek, ur gêr eus proviñs Limburg.
Eus 1360 pe war-dro eo al lodennoù koshañ eus ar c'hastell, evel an tour ront. En amzer-se e voe savet gant Herman Hoen, met ur savadur all a oa war al lec'h diagent, ur voudenn-gastell savet war-dro 1225. En ul lec'h kreiz e Dugelezh Brabant e oa ar c'hastell, war hentoù a bouez evit ar c'henwerzh, etre Maastricht, Aachen ha Köln, ha kresket e voe meur a wech, betek dont da vezañ ar c'hreñvlec'h brasañ etre ar Roen hag ar Maas. Kontañ a reer 67 sal disheñvel ennañ.
1950 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Bossolasco
Bossolasco zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Marc'hhouarnerezh e Ploue
Grand-Prix Ploue
Bep bloaz e vez aozet teir redadeg e Ploue e-pad un dibenn-sizhun e miz Eost:
Kampionad ar bed 2000
Eus an 9 betek ar 15 a viz Here 2000 e oa bet aozet kampionad marc'h-houarn ar bed e Ploue.
Kiss of Death
Kiss of Death eo anv saoznek pok ar marv, hag anv meur a oberenn.
Marc'hhouarnerezh e Ploue
Kampionad Frañs 1984
E Ploue e oa bet degemeret kampionad marc'h-houarn Frañs 1984.
Tro Frañs e Ploue
Daou dennad Tro Frañs zo bet degemeret e Ploue: e 1998 evit un deroù hag e 2002 evit ur pal.
{|border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" class="wikitable" style="font-size: 90%;" !Bloaz !Tennad !Redad !km !Trec'hour an tennad ! Roched melen !style="text-align:left"|1998 !style="text-align:left"|2002
Fulvia Plautilla
Fulvia Plautilla a oa pried an impalaer roman Caracalla. Merc'h Plautianus, prefed ar Pretordi dindan an impalaer Septimius Severus, e teuas da vezañ; gwreg Caracalla e 202. Goude marv he dad, lazhet gant Caracalla, e oa kaset Plautillia en harlu d'an Inizi Lipari. Goude marv Septimius Severus, e 211, Caracalla a lakaas lazhañ Plautillia d'he zro.
Aquilia Severa
Aquilia Severa a oa eil pried an impalaer roman Elagabal.
The Black Heart Procession
The Black Heart Procession (a-wechoù The Blackheart Procession) a zo ur strollad sonerien eus San Diego. Sonerezh indie a vez graet ganto. Savet eo bet ar strollad e 1997 gant Pall Jenkins (ezel eus Mr. Tube and the Flying Objects, Pallllap, Ugly Casanova) ha Tobias Nathaniel (ezel eus Three Mile Pilot). Alies e vezont sikouret gant Mario Rubalcaba, Jason Crane, Joe Plummer, Dimitri Dziensuwski ha Jimmy LaValle. D'ar 6 a viz Here 2009 e voe embannet pladenn ziwezhañ ar strollad, Six he zitl, gant Temporary Residence Ltd.
Sonadeg e Breizh
thumb|right|200px|Roll an tonioù sonet gant The Black Heart Procession e Sant-Brieg e 2006 D'an 2 a viz Even 2006 e sonas The Black Heart Procession e Sant-Brieg, da-geñver Art Rock.
Margibi
Margibi zo ur gontelezh eus Liberia.
Lofa
Lofa zo ur gontelezh eus Liberia.
Boves
Boves zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Maryland (Liberia)
Maryland zo ur gontelezh eus Liberia.
Vença
Vença (Vence e galleg) zo ur gumun eus Bro-C'hall, penn-lec'h kanton Vença, en departamant Alpes-Maritimes, 22 km er biz da c'h-Grasse.
Istor
Vença e oa kêr-benn pobl an Nerusii.
Eskopti Vença a zo bet kaset da Grasse en
Jiřina
Jiřina zo un anv-badez tchekek, roet d'ar merc'hed, savet diwar an anv Jiří.
Tud
Jiřina
Kabestr
N'haller ket kregiñ en ur gazeg digabestr.
Skeudennoù
Kezeg ha kebestr
Sallustia Orbiana
Sallustia Orbiana a oa pried an impalaer roman Alessandrus Severus.
A Boy Named Sue
A Boy Named Sue zo ur ganaouenn skrivet gant Shel Silverstein a zo bet kanet ha brudet gant Johnny Cash. Anv zo eus ur paotr anvet Sue, hag en deus gouzañvet abalamour ma oa bet roet un anv-badez plac'h dezhañ gant e dad.
Framm
Savet eo hervez ur patrom klotennoù A-A-B-C-C-B. skeudennoù nerzhus zo evel "he kicked like a mule and he bit like a crocodile".
Briaglia
Briaglia zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
532
Diwar-benn ar bloavezh 532 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 532
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 532
Caecilia Paulina
Cecilia Paolina, pe Caecilia Paulina, marvet en 235/236, a oa pried an impalaer roman Maximino Trace a renas etre 235 ha 238, goude un emsavadeg soudarded en 235 a-enep an impalaer Alessandrus Severus. DIVA PAVLINA e oa hec'h anv doueez.
Poephila
Poephila a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1842 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
O c'havout a reer holl en Aostralia.
Montserrado
Montserrado zo ur gontelezh eus Liberia, enni Monrovia, kêrbenn ar vro.
Pamela Sargent
Pamela Sargent (Ithaca, New York, 20 a viz Meurzh 1948) zo ur skrivagnerez stadunanat venelour war dachenn ar skiant-faltazi.
Skrivet he deus un drilogiezh, Venus (1986-2001) a-zivout terrafurmiñ ar blanedenn Gwener a zo bet hevelebet ouzh an drilogiezh Mars gant Kim Stanley Robinson, a voe embannet diwezhatoc'h koulskoude (1992-1996). Meur a deskad zo bet aozet gant P. Sargent evit pouezañ war degasadennoù ar maouezed da ved ar skiant-faltazi. Brudet eo ivez evit e ukroniezhioù Kenlabouret he deus gant George Zebrowski evit skrivañ peder danevell er stirad Star Trek.
Buhez
En Ithaca, New York e Stadoù-Unanet Amerika e voe ganet Pamela Sargent d'an 20 a viz Meurzh 1948. Goude studiet e Skol-Veur Stad New York e tapas ur master war ar brederouriezh. En Albany emañ o chom bremañ.
Meur a zodenn zo en he oberennoù, ar venelouriezh o vezañ unan bouezus : e 1986 e voe embannet he romant The Shore of Women ("Aod ar Maouezed") a c'hoarvez en ur bed ma vev ar maouezed disrannet-krenn diouzh ar wazed goude ur brezel nukleel.
Star Trek
Skrivet a-gevret gant George Zebrowski.
Gweskenn
right|300px|thumb|Kazeg gant ur weskenn en he genoù Ar weskenn zo ur pezh dir hag a vez lakaet e genoù ar c'hezeg evit ren anezho dre waskañ war gorn o genoù.
Skeudennoù
Gweskennoù
1944 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Robert Abernathy
Robert Harwood Abernathy (Tucson, 6 a viz Mezheven 1924 – idem, 6 a viz Ebrel 1990) a oa ur skrivagner skiant-faltazi stadunanat, brudet dre an danevelloù a skrivas er bloavezhioù 1940 ha 1950. E istor Single combat (1955), Un homme contre la ville e dalbenn gallek, zo unan eus ar re a voe dibabet evit an teskad Les vingt meilleurs récits de science-fiction embannet e 1964.
Llanto por Ignacio Sánchez Mejías
Llanto por Ignacio Sánchez Mejías (Klemmgan da Ignacio Sánchez Mejías) zo ur marvnad spagnolek gant ar barzh Federico García Lorca, embannet e 1935. Un hollad pevar fezh eo, savet gant ar barzh d'e vignon bras Ignacio Sánchez Mejías, torero, skrivagner marvet gant ar brein-krign en 1934 diwar ur c'hornad roet gant an tarv Granadino e leurgêr Manzanares. Brudet eo ar frazenn diskan "a las cinco de la tarde", er pezh kentañ.
Pluniav-Bizhui
Pluniav-Bizhui (Pluméliau-Bieuzy e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant ar Mor-Bihan.
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2019, en ur vodañ kumunioù Bizhui-an-Dour ha Pluniav.
Nimba
Nimba zo ur gontelezh eus Liberia.
Irina
Irina zo un anv-badez slavek ha rusek, deuet eus an anv gregach εἰρήνη, hag a dalv kement ha peoc'h.
Briga
Briga zo un anv-lec'h hag anv meur a dra.
Lec'hioù
E galianeg ha ligureg e veze graet an anv brigo ouzh ul lec'h uhel ha kreñv, evel bryngaer e Kembre. War ar monumant Tropaeum Alpium e Turbia e weler anv pobl ar Brigiani, unan eus ar pobloù galian trec'het gant an impalaer Augustus.
J.E.B. Stuart
James Ewell Brown Stuart, lesanvet Jeb, Beauty, Knight of the Golden Spurs, ganet d'ar 6 a viz C'hwevrer 1833 hag aet da Anaon d'an 12 a viz Mae 1864, a oa un ofisour en United States Army eus Stad Virginia, deuet e oa da vezañ ur jeneral kengevreet e Lu Stadoù Kengevreet Amerika e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika.
Graet e veze "Jeb" anezhañ gant e gamaladed, dre lizherennoù kentañ e anv. Stuart a oa ur c'homandant er varc'hegiezh ; brudet e oa evit bezañ mestr an ergerzhadennoù milourel. Mestr e oa ivez gant implij ar varc'hegiezh gant un doare tagus evit reiñ harp a-raok hag e-pad an emgannoù bras. Plijet e oa gant sevel ur skeudenn marc'heger (kasketenn griz gant ul linenn ruz, gouriz melen, pluennoù ouzh an tog, bleunioù ruz ouzh e unwisk, ha four-kologn evit ar c'hwezh-vat), met sirius e oa en e garg ar pezh a lakas anezhañ da vezañ lagad ha divskouarn ar jeneral kengevreet Robert E. Lee. Ur skouer e oa deuet da vezañ evit soudarded ar Su: ur soudard ampart, un den bourc'hiz (gwisket cheuc'h, seven, gant deskamant) betek beg e ivinoù. Klasket en devoa e-pad e holl vuhez soudard bezañ marc'heg ar Su, kadour ampart met gant truez evit e enebourien trec'het.
Llangollen
thumb|right|Llangollen hag ar stêr [[Dyfrdwy.]] Llangollen zo ur gêr eus biz Kembre, e Sir Ddinbych. Emañ war lez ar stêr Dyfrdwy. Brudet eo abalamour d'he font kozh ha d'he eisteddfod sonerezh etrebroadel a vez aozet bep bloaz ha ma vez sonerien ha kanerien eus ar bed a-bezh.
Taeniopygia
Taeniopygia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1862 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
Llangollen
Savet e voe ar pont brudet dreist ar stêr Dyfrdwy e 1345 gant John Trevor, eskob Llanelwy. E-kichen Llangollen emañ rivinoù kastell Dinas Brân.
Chouzy-sur-Cisse
Chouzy-sur-Cisse a oa ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.
Llangollen
Dont a ra anv Llangollen eus hini ur manac'h kembreat eus ar, sant Collen, un anv a gaver ivez e lec'hioù all, evel Kolan (Colan) e Kerne-Veur ha Langolen e Breizh.
Belforte del Chienti
Belforte del Chienti zo ur gumun eus Italia e proviñs Macerata, e rannvro Marche.
Taeniopygia
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer holl en Aostralia.
Gwilym Prichard
Gwilym Prichard (4 Meurzh 1931 – 7 Mezheven 2015) a oa ul livour kembreat.
Chouzy-sur-Cisse
Bodet e oa gant Coulanges ha Seillac d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Valloire-sur-Cisse.
Gwilym Prichard
Ganet e voe Gwilym Arifor Pritchard e Llanystumdwy, e kontelezh Gwynedd, ha studioù a reas e skol arz Birmingham a-raok distreiñ da Gembre da labourat evel kelenner en Enez Mon. Dimeziñ a reas d’ul livourez, Claudia Williams, e 1953, ha cheñch a reas an doare da skrivañ e anv eus Pritchard da b-Prichard, pa ouezas e oa un arzour all anvet eveltañ.
Montelupone
Montelupone zo ur gumun eus Italia e proviñs Macerata, e rannvro Marche.
Gwilym Prichard
Brud a dapas evel livour er bloavezhioù 1960 hag e 1970 e voe dilennet da ezel er Royal Cambrian Academy of Art. E ziskouezadeg kentañ a reas e 1952 e Porthmadog ha goude-se e voe diskouezet e oberennoù e kalz diskouezadegoù all. Kuitaat a reas bed ar skolioù er bloavezhioù 1970 evit bezañ livour leunamzer, ha rein kentelioù a-wechoù e skol-veur Bangor. E 1984 e kuitaas Kembre ha bevañ a reas e meur a lec’h war zouar-bras Europa, o tremen 10 vloaz e Roc'h-an-Argoed, e kreisteiz Breizh. Distreiñ a reas da Gembre e 2001 d’ober e annez e Dinbych-y-Pysgod, e Sir Benfro
Chouzy-sur-Cisse
Douaroniezh
22,43 km² eo gorread ar gumun.
Poblañs
War-dro 2 013 a dud a zo o chom eno e 2016.
Melestradurezh
E 2014 e voe dilennet Catherine Lhéritier da vaerez.
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
531
Diwar-benn ar bloavezh 531 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 531
Auguste Charlotte von Kielmannsegge
thumb|Auguste Charlotte von Kielmannsegge, poltredet gant[[Josef Maria Grassi, 1800]] Auguste Charlotte von Kielmannsegge ( 1777 - 1863 Dresden) a oa ur gontez alaman hag ur spierez implijet gant Napoleone Buonaparte.
Auguste Charlotte, kontez Kielmannsegge, a oa ganet d'an 18 a viz mae 1777 e kastell Hermsdorf e-kichen kêr Dresden, kêrbenn priñselezh Sachsen (a zeuas da vout Rouantelezh Sachsen adalek 1806), ha marvet d'ar 26 a viz Ebrel 1863 e Plauen e-kichen Dresden ivez. Eus un tiegezh uhel e oa, tomm ouzh Bro-C'hall. Dugez Courlande a ginnigas anezhi d'an impalaer gall hag adal 1809 e spias evitañ.
Sarah Willis
Sarah Willis zo ur sonerez korn-boud saoz, ganet en SUA en 1968. Seniñ a ra gant Laz-seniñ Berlin ha kas a ra abadennoù skinwel diwar-benn ar sonerezh klasel.
Caligavis
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1956 gant an evnoniour saoz Tom Iredale (1880-1972).
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Aostralia ha Ginea Nevez, tri (3) isspesad dezho en holl.
Rummatadur
Renket e veze an tri spesad er genad Lichenostomus kent''.
Fulvetta
Fulvetta a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1877 gant an daou skiantour gall Armand David (1826-1900) hag Émile Oustalet (1844-1905).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Eizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Zhu Xi
ZHU Xi, sinaeg 朱熹, pinyin "Zhū Xī" (ÉFEO "TCHOU Hi", Wade-Giles "CHU Hsi"), “ruzell-veure skarlek” (1130-1200) oa oa ur gouizieg konfusian sinaat a vevas da vare ren ar remziad Song (960-1279).
Evel prederour e voe e penn Skol ar Pennaennoù, a gendeuzas ar Pevar Levr, ha poellegour pouezusañ an Nevez-Konfusianegezh e Sina dre bouezañ, en tu-hont d’al labour-spered distag diouzh an traezoù danvezel, war imbourc’h an traoù (ge wù) evel ma vez displeget en Dà Xué, unan eus ar Pevar Levr. Zhu Xi eo a zeuas a-benn da aozañ lod meizadoù daoat diouzh ar Gonfusianegezh.
Brudet-bras eo evit e zamkan 理学, lĭ xué, ”gouziegezh an abegoù”/”gouiziegezh ar gwiadur” e vez tabutet diwar e benn hiziv an deiz c’hoazh.
A-drugarez dezhañ e voe adlakaet ar Gonfusianegezh da zave en impalaeriezh sinaat goude bezañ bet diskaret gant ar Vouddhaegezh da vare ar remziad Song (960-1279).
BM-30 Smerch
Ar BM-30 Smerch (rusianeg: Смерч, "korventenn", "avel-dro"), 9K58 Smerch pe 9A52-2 Smerch-M zo ur banner-roketennoù lies ponner. Pal ar banner-roketennoù eo distrujañ soudarded, karbedoù hobregonet ha savadurioù bihan evel mirlec'hioù boledoù, pe postoù milourel en ur zonenn resis. Savet e oa bet e penn kentañ ar bloavezhioù 1980 ha lakaet e servij en Arme Ruz e 1989. Ur wech gwelet gant nerzhioù spiañ ar C'hornôg e 1983, e voe roet dezhañ an anv-kod MRL 280mm M1983. Implijet eo c'hoazh gant Rusia dreist-holl, ha pa vefe bet savet ur program armañ evit lakaat en e lec'h an 9A52-4 korventenn abaoe 2018.
Beauce la Romaine
Beauce la Romaine a zo ur gumun eus departamant Loir-et-Cher e Bro-C'hall, krouet e 2016.
Zhu Xi
Buhez
Er bloavezh 1130 GJK voe Zhu Xi ganet e Wu Yuan (e biz ar rannvro Jiangxi hiziv, war harzoù ar rannvro Fujian e gevred Sina e-tal Taiwan) da bennarcher an isprefeti. En 1140 e voe e dad skarzhet eus e garg abalamour ma oa savet enep politikerezh ar pennadurezhioù e-keñver ar remziad Jurchen Jin a rene war Norzh Sina (Beijing) ; tennet e voe Zhun Xi diouzh ar skol ha kelennet gant e dad betek ma varvas hemañ er bloavezh 1143. Adal neuze e heulias kentelioù tri mignon d’e dad, hag er bloavezh 1148 e tremenas Arnodennoù an Impalaeriezh, a oa diazezet war Ar Pevar Levr hag ar Pemp Klaselour, a-benn bezañ kargad er velestradurezh. Daoust dezhañ bezañ 19 vloaz hepken e teuas neuze da vezañ ur gouizieg en impalaeriezh. A-hed e amzer kargad e chomas war ur renk izel a-walc’h, pa nac’he kargoù uheloc’h e kêrbenn an impalaeriezh abalamour ma ranne e vuhez etre al labour melestradurel hag ar studi.
Beauce la Romaine
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù La Colombe, Membrolles, Ouzouer-le-Marché, Prénouvellon, Semerville, Tripleville ha Verdes.
Zhu Xi
Buhez
E 1153 e voe anvet da rener marilhoù ar c’hontoù e bann Tóng Ān, e gevred Fujian, ma chomas betek 1156.
Beauce la Romaine
Douaroniezh
136 km² eo gorread ar gumun.
Zhu Xi
Buhez
Adal 1153 ivez e krogas da gemer kentelioù digant Li Dong, un heulier d’ar vreudeur nevez-konfusian Cheng Hao (1032-1085) ha '''Cheng Yi (1033-1107), hag e 1160 en em lakaas ez-ofisiel dindan mestroniadur Li Tong.
Beauce la Romaine
Poblañs
War-dro 3 490 a dud a zo o chom eno e 2016.
Melestradurezh
E 2016 e voe dilennet Bernard Espugna da vaer.
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Zhu Xi
Buhez
Er bloavezh 1179, tri bloaz war ’n ugent goude bezañ dilezet e garg e Tóng Ān, e voe anvet da brefed bann soudardel Nankang (rannvro Jiangxi). Eno ez adsavas Akademiezh Mougev Ar C’harv Gwenn (白鹿洞書院) ken bezañ skarzhet e 1182 abalamour ma oa savet enep divarregezh lod uhelgargidi.
Boas e oa Zhu Xi da ezteuler e vennozhioù : a vare da vare e kase sinadegoù d’an impalaer ; unan anezho, bet kaset e 1163, zo brudet evit he herder pa c’houlenne groñs ma vije adpiaouet Norzh Sina dre vrezel petra bennak ma oa ar pennmaodiern Tang Situi o reiñ tu d’un treuzemglev gant an alouberien.
Meur a wezh e voe Zhu Xi anvet ha neuze skarzhet gant uhelgargidi en abeg d’e vennozhioù ha d’e emzalc’h. Er bloavezh 1196 avat, hag eñ 66 vloaz, e voe tamallet dezhañ itrikañ enep an impalaer ; e holl lesanvioù ha kargoù a voe tennet digantañ – dre forzh breutaat koulskoude e teuas a-benn da dapout ul leve e 1200, nebeudig kent mervel en abeg d’ar vid. Ur mil bennak a dud a zeuas d’e obidoù.
Kreskiñ c’hoazh a reas e vrud goude e varv. Er bloavezh 1208 e voe enoret gant an impalaer Song Ningzong (1168-1224, ren 1195-1225), kent bezañ noplaet e 1227 gant Song Lizong (1205-1265, ren 1225-1265).
Er bloavezh 1241 e voe lakaet e dablezenn-gañv en azeuldi Konfusius e Qufu.
Betek hiziv an deiz, tremen 800 vloaz goude e varv, e chom Zhu Xi un dave evit kement prederour sinaat a zo bet war e lerc’h.
Prederouriezh
Da vare Zhu Xi e veze sellet ouzh e brederouriezh evel direizh e-keñver kelennadurezh ar Gonfusianegezh peogwir e tiazeze e gentelioù war ar Pevar Levr (en ur bouezañ war imbourc’h an troù an Dà Xué bepred) e-lec’h ober gant Levr ar C’hemmoù (Yi Jing), anezhañ unan eus ar Pemp Klaselour. Ar Yi Jing avat a voe e penn kentañ prederouriezh Zhu Xi.
Gant ar vreudeur Cheng bet meneget a-us e voe prederiet a-zivout ar meizad 理,lĭ, “abeg” / “gwiadur” kement tra pe zarvoudenn a zo en hollved : perak ha penaos int savet evel m’emaint, ez emdroont hag ez eont da get, ha petra eo natur wirion an danvez anezho. An elfenn danvezel diwezhañ-mañ a dostajont da 氣 qì (“burezh / nerzh / anal”) an Daoegezh : nerzh buhezel pep elfenn an hollved en he stumm danvezel.
Oberenn dibar Zhu Xi e voe kendeuziñ ar meizadoù tài jī (ar bennaenn veur) ha lĭ (abeg/gwiadur an traoù) da sevel lĭ xué.
理学, lĭ xué, “gouziegezh an abegoù” / “gouiziegezh ar gwiadur”
Hervez damkan Zhu Xi ez eo lĭ ar bennaenn difetis ha krouerez, “al lezenn” diveret digant tài jī, an abeg digemm da vezoud kemmus kement tra a zo en hollved – hervez lĭ o ren kenc’hoari yin ha yang ez int savet, e kemmont hag ez eont da get.
Un abeg zo neuze d’ar boudoù, d’an traoù ha d’an darvoudoù, emezañ, ar pezh a zo kontrol da gelennadurezh ar Vouddhaegezh na wel nemet touelloù en hollved.
Peogwir ez eus un abeg ez eus ur ster, ha peogwir ez eus ur ster d’an dud e talvez kelennadurezh buhezegel Konfusius : ar stad a junzi (“den a enor”) eo ster buhez an dud.
Ramsayornis
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1912 gant an evnoniour amatour aostralian Gregory Mathews (1876-1949).
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Martaizé
Martaizé zo ur gumun eus ar Vienne e Bro-C'hall. 371 den a oa o chom enni e 2007.
Brigiani
Ar Brigiani a oa ur bobl keltiek eus an Alpoù, hag a oa bet trec'het gant an impalaer Augustus, hervez ma'z eo skrivet war ar monumant Tropaeum Alpium, e Turbia.
River Gee
River Gee zo ur gontelezh eus Liberia.
Ramsayornis
Spesadoù
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Aostralia ha Ginea Nevez.
Brigiani
O chom edont tro-dro da gêr Briançon, hag eus anv ar bobl e teu anv ar gêr.
Yezh
Kar d'an anv-se e vefe an anv Brieg, hag ar ger bri.
Zhu Xi
理学, lĭ xué, “gouziegezh an abegoù” / “gouiziegezh ar gwiadur”
Unan ha didroc'hus eo abeg/gwiadur (lĭ) an den, pep den en deus unan (a anver "ene" pe "spered") hag ar mad eo peogwir eo liammet gant an tài jī ; pa vez ur mad ez eus ur fall ivez (gwelit tài jī tū an Daoegezh), ha natur wirion (氣, qì) an den trubuilhet e-kerzh kenc'hoari ar yin hag ar yang eo ar fall a zo ennañ.
Montecosaro
Montecosaro zo ur gumun eus Italia e proviñs Macerata, e rannvro Marche.
River Cess
River Cess pe Rivercess, zo unan eus 15 kontelezh Liberia.
Zhu Xi
理学, lĭ xué, “gouziegezh an abegoù” / “gouiziegezh ar gwiadur”
Da lavar Zhu Xi, emskiant (心, xīn, “kalon”, “spered”) pep boud hiniennel n’eo nemet e wiadur lĭ unanet gant ur stumm danvezel (形, xíng, “stumm”). An holl voudoù zo emskiant, met pa vez yin dreist-holl en o gwiadur ne c’hallont ket anavezout an hollved (ar plant, da skouer) ; pa vez yang ar muiañ eus o gwiadur e c’hallont anavezout, evel an dud, met c’hoarvezout a ra gant o emskiant, dre zigempouez ar yin hag ar yang enno, bezañ dilufret gant techoù ha c’hoantoù an emgarantez. An Hent neuze, hervez Zhu Xi bepred, eo adlufrañ an emskiant (xīn) dre zoujañ d’ur vuhezegezh reizh – bevañ evel ur junzi – ha studiañ ar skridoù kozh – an Dà Xué pergen, hag “imbourc’h an traoù” ennañ.
Dre al labour-se warno o-unan – imbourc’h an troù a-benn anavezout o lĭ – e c’hall an dud diorren o 精诚 jīn chéng, o feurwirionded – dre lĭ anavezout tài jī.
Ur c’heal kemplezhek eo jīn chéng, rak en tu-hont da beurwirionded natur an den e talvez e fealded d’an natur-se, hag ivez padusted digemm an natur-se. Evel en Daoegezh ez eo ar stad-se par d’ar furnez uhelañ, pa vez emzalc’h an den neuze a-unvan gant red an hollved ha natur wirion ar bennaenn veur (tài jī).
Taget e voe Zhu Xi a-zivout ar meizadoù lĭ, a vije bouddhaat, ha tài jī, a vije daoat ; d'ar rebech kentañ e respontas ez eus eus lĭ ur meizad kosoc'h a-galz eget ar Vouddhaegezh, ha d'an eil e tisplegas penaos e oa tài jī da vezañ meizet disheñvel diouzh an dào : difiñv ha goullo eo hennezh ha kendeuziñ a ra pep tra ennañ, pa vez tài jī o krouiñ dibaouez traoù nevez ha disheñvel.
Lu Jiuyuan (1139-1193) e voe eneber pennañ Zhu Xi. Nac’hañ a ra e vije abeg an den (lĭ), e stumm (xíng) hag an tài jī pouezusoc’h eget xīn, e galon hag e spered. Hollvedel eo xīn hervezañ, gant xīn neuze eo bet krouet an egor hag an amzer, e xīn emañ pep tra hag e pep tra emañ xīn. N’eus ket ezhomm a studioù ha breutadennoù da anavezout ar gwirionez, e kalon hag e spered pep den emañ, ha n’eo ar skridoù konfusian nemet displegadennoù eus ar peurwirionez hollvedel-se. Daoust dezhañ lavaret kontrol e c’haller merzout ez eo prederouriezh Lu Jiuyuan levezonet gant doare chán ar Vouddhaegezh (a zo an orin d’ar zen japanat).