cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sevenadur
Emdroadur ar sevenadurioù
Evel ar genoù neuze ez emdroje ar sevenadurioù dre gemmadurioù a vije treuzkaset a rumm da rumm gant ar memoù, a c'hall mont da get pe em skignañ hervez ar c'hemmadennoù a c'hoarvez en endro hag er gevredigezh hec'h-unan. Tu zo eta d'ur sevenadur gouzañv kemmadennoù ken niverus ha ker bras e ker berr amzer ma hañval bezañ aet da get padal ez eo bet kemmet e stumm hepken, ha n'eo ket e zanvez gwirion : kemmadennoù bras zo bet en emdroadur mab-den, met mab-den e chom evelkent. Dav eo teurel evezh avat : mard emdro ar vuhez abaoe kantadoù a vilionoù a vloavezhioù ned emdro mab-den nemet abaoe kantadoù a viliadoù a vloavezhioù, ha yaouankoc'h eget 100 000 vloaz e vije ar yezhoù.
Holl izili ur spesad n'int ket heñvel an eil re ouzh ar re all : genoù boutin zo dezho, met lies eo dasparzh ar genoù er boblañs, ar pezh a ro hiniennoù disheñvel ; en hevelep doare ne c'hall ket ur sevenadur bezañ unvan e pep keñver, atav e vez savet diwar an diforc'hioù hag ar bec'hioù a zo dre ret etre an dud a-fed talvoudegezhioù, mennozhioù, c'hoantoù, ar pezh a zeuje eus liested dasparzh ar memoù.
Kenemdroadur ar genoù hag ar sevenadurioù
Hervez ar bevoniour Edward Osborne Wilson e c'hall an hengounioù sevenadurel bezañ rannet e genoù sevenadurel, ha dre m'eo spered mab-den an disoc'h eus un emdroadur bevoniel ez eo ar sevenadurioù levezonet gant ar vevoniezh ivez. Diouzh an tu all e c'hall kemmadennoù e sevenadur ur gevredigezh levezoniñ genoù hec'h izili dre stabilaat lod anezho, dre an azasadur d'un endro nevez da skouer.
Yezh ha sevenadur
Barbared a rae an Henc'hresianed eus an dud a gomze yezhoù all, i.e. n'o devoa sevenadur ebet hervezo. Dre ar yezh peurvuiañ e tiforc'her ur sevenadur diouzh unan all. Hervez an darn vrasañ eus an denoniourien ne c'haller ket studiañ sevenadur ur boblad hep deskiñ he yezh. Daou dra zo evelato : bez' e c'hall tud komz an hevelep yezh hep rannañ an hevelep sevenadur (Portugal ha Brazil da skouer) ; bez' e c'hall tud komz yezhoù disheñvel-krenn ha rannañ perzhioù-diazez ur sevenadur (pobladoù niverus en Afrika, da skouer).
Un argerzh voutin a vije e gwirionez da c'hanedigezh ar yezhoù denel, da lavaret eo ar varregezh da vont e darempred war an dachenn arouezius, ha da c'hanedigezh ar sevenadur. Kempred gant deroù istor mab-den e vije deroù an argerzh-se.
Hervez an denoniour amerikan Robin Dunbar ez emdroas ar yezhoù pa grogas mab-den da vevañ a-strolladoù bras, rak ret e voe neuze skoulmañ darempredoù kemplezh a-benn ma vije kempoell ar gevredigezh. Da neuze e voe ar yezhoù hag ar sevenadurioù binvioù da embreger arouezioù implijet da seveniñ an hevelep kefridi, pa voe ar strolladoù deuet re vras evit derc'hel da zoareoù kozh al loened, evel an dilaouañ.
Hiziv e seller ouzh ar yezhoù evel strolladoù komzoù a zo piaouel da gumuniezh pe gumuniezh, hogen bez' ez int ivez un tamm eus sevenadur hollek an dud a ra ganto. Arveret e vezont da ziskouez e vezer ezel eus ur gumuniezh hag da ziforc'hañ diouzh ar strolladoù all. En ur yezh hepken e c'hall bezañ rannyezhoù ha luc'hajoù a zo arveret da ziforc'hañ etre is-strolladoù.
Lod yezhoù o deus reizhiadoù kemplezh-kenañ a-fed geriaoueg ha yezhadur hervez oad, dere, reizh, derez a gerentiezh hag all. Lod all a ziforc'h etre komz d'un den pe d'ul loen. Lod all c'hoazh a c'hourc'hemenn-groñs na vije ket komzet da lod tud — kement-se-holl zo tammoù sevenadur ivez.
Sevenadur ha kevredigezh
Klask a reas ar bredelfennour alaman Erik Erikson (1902-1994) displegañ levezon ur gevredigezh war ziorroadur hec'h izili : Ar poent diwezhañ a laka ur vevenn etre an dud hag al loened : mar gall un den kelenn d'ul loen, gant ma kompreno lod jestroù ha lod sonioù al loen-se, ne c'hall ket mont pelloc'h en darempredoù sevenadurel ; diouzh e du ne c'hall ket al loen kelenn tra pe dra sevenadurel d'an den. Mard eus kelennadurezh etre den ha loen ne c'hall bezañ nemet dre arvestiñ an eil egile — pep unan o klask kompren hag eñvoriñ jestroù ha sonioù egile, hep na vije ster speredel en darempred.
Renkadur
Klasket ez eus bet renkañ ar sevenadurioù a-rummadoù hervez lies dezverkoù.
Elfennoù ar sevenadur
En un doare hollek-tre e seller ouzh ar sevenadur evel ouzh ur patrom-bevañ a vez doujet gant ur gevredigezh en ur zegas kemmadennoù ennañ a-hed an amzer. Spisaet ez eus bet elfennoù a zo boutin da gement sevenadur a zo er bed.
Ar c'hemmoù sevenadurel
E red an amzer e c'hall elfenn pe elfenn ur sevenadur gouzañv kemmoù evit abeg pe abeg, gant asant e izili pe get, dre zarvoudoù diabarzh pe ziavaez. Bez' e c'hall ur gevredigezh chom bev daoust d'ar c'hemmoù a zo c'hoarvezet e rann pe rann anezhi.
Argerzhioù
Pemp argezh a zo bet termenet gant ar gevredaourien er c'hemmoù sevenadurel :
Sevenadur lec'hiel ha sevenadur hollek
Da heul F. Boas ha B. K. Malinowski e voe studiet levezon ar c'henwerzh etre Europiz ha nann-Europiz war sevenadur ar pobladoù nann-Europat : ha kemmet e voe aozadur al labour ? Ha kemmoù bras a voe en o zeknologiezhoù ? Ya e voe ar respont, ha spisoc'h e voe diskouezet dre studiañ kevredigezhoù ar minorelezhioù divroet ha termeniñ pevar ferzh dezho : Dibaot a wezh e vez ur vroad oc'h ober war-dro an enbroidi en ur heuliañ unan hepken eus ar perzhioù-se ; ur meskaj anezho a vez peurvuiañ, hervez al lezennoù skrivet hag ar re n'int ket, emzalc'h an dud e-keñver an estrenien e lec'h pe lec'h, hag all. Heñvel eo an traoù e diabarzh ur sevenadur e-keñver tud o deus ur stumm lec'hiel eus ar sevenadur-se.
Sevenadur hiniennel
"Sevenadur hiniennel" pe "sevenadur personel" a reer eus hollad ar pezh a oar an den-mañ-den diwar-benn ar bed.
Dre e gerent e krog da zeskiñ (an deskadurezh eo), er skol da c'houde pa vez tro (ar gelennadurezh eo), ha pelloc'h dre e endro kevredigezhel (metoù micherel, da skouer) ; gouest eo ivez da binvidikaat e sevenadur personel dre glask tapout gouiziegezhioù nevez war an dachenn-mañ-tachenn.
Gant hollad e ouiziegezhioù e vez frammet spered an den en doare ma c'hall kompren ha deskiñ kealioù nevez dre o c'heñveriañ gant ar pezh a oar dija. Bez' e c'hall un den kaout en e sevenadur hiniennel gouiziegezhioù a zo estren da sevenadur e gevredigezh, bet tapet dre veajiñ er bed da skouer.
A-wezhioù e vez ar sevenadur hiniennel droukvesket gant ar gouiziegezh hollek, da lavaret eo, dre arlakadenn, gant ar gwelead gouiziegezhioù-diazez a rankje pep den kaout en e sevenadur hiniennel.
Treuzkas ar sevenadur
Ar familh (ha pa vije unkar pe heñvelreizh) eo ar gellig kentañ ma vez treuzkaset ar sevenadur eus ur rummad tud d'ar rummad nevez dre an deskadurezh. Tammoù eus sevenadur ar gevredigezh a vez treuzkaset, da lavaret eo ar re ma sav tud ar vugale a-du ganto peurvuiañ, ha tammoù eus sevenadur hiniennel an tad hag ar vamm, ha c'hoazh ur doare sevenadur all a zo bet ganet er c'houblad — ha kemmet dija gant donedigezh ar bugel kentañ.
Dre ar gelennadurezh e kendalc'h ar skol da dreuzkas sevenadur ar gevredigezh, ouzhpenn ar gouiziegezhioù-diazez rekis da bep den a-benn bezañ en e aez er gevredigezh-se (ar yezh, da skouer). Bez' e c'hall ar gelennadurezh kenderc'hel a-hed buhez an den, kevret gant pinvidikadur e sevenadur hiniennel.
Skignañ ar sevenadur
A zen da zen dre an darempredoù kevredigezhel e vez skignet ar sevenadur en holl bobladoù ar bed.
Adal ar XVvet kantved e voe ar moullerezh un benveg galloudus-kenañ da skignañ ar sevenadur e diabarzh ur gevredigezh ha dre ar bed a-bezh. Gant diorroadur ar rezhiadoù-skoliata e voe mui-ouzh-mui a dud gouest da gompren sevenadur o c'hevredigezh, da binvidikaat o sevenadur hiniennel ha da zeskiñ diwar-benn ar sevenadurioù all, a-drugarez d'al levraouegoù da skouer. Dre ar media ivez e vez skignet en darn vuiañ eus ar broioù : kazetennoù, skingomz ha skinwel eo ar re bouezusañ, a ro tu d'an den da vont e darempred gant kalz tud war un dro dre ar pellgomz.
Adal deroù ar bloavezhioù 1990 e voe ur medium nevez, ar Genrouedad, a droas d'ar World Wide Web ma c'hall forzh piv er bed mont e darempred gant forzh piv all. Ker galloudus hag an dispac'h sevenadurel bet degaset gant ar moullerezh eo levezon ar medium nevez-se war skignerezh ar sevenadur, Wikipedia o vezañ unan eus ar skouerioù arouezusañ.
Liammoù diavaez
diq:Portal:Zagon
Clot de la Hount
Clot de la Hount zo ur menez e torosad Vignemale er Pireneoù (42°46'23"N - 0°08'59"R), 3,298 m a uhelder dezhañ. Emañ war an harzoù etre proviñs Huesca en Aragon e Spagn hag an departamant gall Hautes-Pyrénées.
Arondisamant Cherbourg
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Cherbourg e 15 kanton (betek 2014) hag e 189 c'humun.
Clot de la Hount
Lec'hanvadurezh
En okitaneg e talvez clot kement hag an draoñienn pa ar blaenenn a zo ouzh troad ur menez ; ur buorzh kloz e c'hall bezañ ivez.
Arondisamant Cherbourg
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Manche d'ar 1 a viz Genver 2017. 151 kumun zo en arondisamant Cherbourg bremañ.
Clot de la Hount
Lec'hanvadurezh
Kement ha "lagad" e talvez hount, da lavaret eo un andon a vez gwech hesk gwech war red, o verkañ un ode a vez gwech serr gwech digor etre ar bed-mañ hag ur bed all.
Mas que Nada
Mas que Nada zo ur ganaouenn bortugalek gant ar c'haner brazilian Jorge Ben. Enrollet e oa bet hag embannet e 1963 en e albom kentañ — Samba Esquema Novo — ur bladenn samba mesket gant doareoù seniñ ar rock'n roll. Brud vras a dapas ganti, ha bez' ez eo unan eus ar c'hanaouennoù brazilian anavezetañ er bed.
Gant ar gelaouenn Rolling Stone (Brazil) eo bet lakaet da bempet a-douez ar 100 gwellañ kanaouenn eus Brazil.
Gant Sérgio Mendes
Peder gwech eo bet enrollet gant ar pianoour brazilian Sérgio Mendes hag embannet :
E 1970 e voe savet hag embannet un doare gallek — A Quoi Tu Joues — gant Marcel Zanini (1923-) ; n'eo ket chomet garanet don e speredoù selaouerien ar c'houlz...
Mantella haraldmeieri
Mantella haraldmeieri a zo ur glesker brosezat e gevred Madagaskar.
Viktoria Luise von Preußen
Viktoria Luise von Preußen (1892–1980), priñsez a Brusia, a oa dugez Braunschweig, ha merc'h nemeti ha bugel diwezhañ an impalaer Gwilherm II hag an impalaerez Auguste Viktoria von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg. Diwar hec'h anv eo e voe anvet ar Viktoria-Luise-Platz, e Berlin-Schöneberg.
Dimeziñ
Dimezet e voe da Ernst August von Braunschweig-Lüneburg. Pemp bugel o doe:
Moio de' Calvi
Moio de' Calvi zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Gioc'h Swinhoe
Ar gioc'h Swinhoe a zo un evn hirc'harek, Gallinago megala an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv an naturour saoz Robert Swinhoe (1836-1877).
Isola di Fondra
Isola di Fondra  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Gioc'h Swinhoe
Boued
Bevañ a ra diwar divellkeineged dreist-holl, amprevaned, blotviled ha buzhug en o zouez.
Annez
Bevañ a ra al labous en Azia, ar peurliesañ e Siberia tra ma nij kuit d'un takad hag a ya eus India da c'hevred Azia, Filipinez hag hanternoz Aostralia da c'hoañviñ.
Villalobos (Zamora)
Villalobos  zo ur gumun eus Proviñs Zamora e Spagn.
Airan
Airan a oa ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant peder c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Valambray.
Monumantoù ha traoù heverk
.
Villalobos
Villalobos zo un anv-lec'h spagnolek, deuet da vout anv-tiegezh.
Kumunioù
Llanfihangel Dinsilwy
Llanfihangel Dinsilwy zo ur gêriadenn en Enez Mon, en hanternoz Kembre.
Luise Prusia
Luise von Preußen, pe Luise Prusia, zo anv meur a briñsez eus Prusia.
Puebla de Sanabria
Puebla de Sanabria  zo ur gumun eus Proviñs Zamora e Spagn.
Aleksandr
Aleksandr (pe Alesant ivez e brezhoneg), zo un anv-badez brezhonek ha rusek, hag anv meur a zen.
Llanfihangel Tre'r Beirdd
Llanfihangel Tre'r Beirdd zo ur gêriadenn en Enez Mon, en hanternoz Kembre.
Mantella laevigata
Mantella laevigata zo ur glesker brosezat e biz Madagaskar. Gwer pe melen emaint o c'hein.
Aineias
Aineias (henc'hresianeg : Αἰνείας), latinekaet en Aeneas, a oa un haroz gresian hag a dec'has e dibenn brezel Troia, hag a erruas e Kartada ar rouanez Didon hervez an Aeneis, oberenn ar barzh latin Virgilius.
Dimeziñ a reas da Lavinia, merc'h ar roue Latinus.
Katyński Marsz
Katyński Marsz pe Baleadeg Katyn a zo anv ul lid broadelour polonat hag ur gerzhadeg e koun lazhadeg Katyn e 1940.
Baleadeg Katyn a vez aozet e kêr Varsovia abaoe Meurzh 2008. Baleet e vez gant Poloniz treuzwisket en ofiserien al lu polonat ha lod all e soudarded an Arme Ruz, un adsevel istorel ez eo. Tud ar strollad istorel "Radosław" a vez treuzwisket.
Lennet e vez ivez lizhiri pe karnedoù an aberzhidi ha diskouezet e vez poltriji al lazhadeg hag ar gouzañverien.
Haley Joel Osment
Haley Joel Osment, bet ganet d'an 10 a viz Ebrel 1988 e Los Angeles (Kalifornia) (Stadoù-Unanet Amerika), a zo un aktour stadunanat.
Gioc'h impalaerel
Ar gioc'h impalaerel (Gallinago imperialis) a zo un evn hirc'harek hag a vev e Suamerika (Kolombia, Ecuador, Perou).
Haley Joel Osment
Brud a zeuas dezhañ e 1999 gant e roll e-barzh The Sixth Sense, ur film savet gant M. Night Shyamalan.
Val Brembilla
Val Brembilla zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Madame de Pompadour
Jeanne-Antoinette Poisson, anavezet ivez evel Markizez Pompadour, dugez Menars, ganet d'an 29 a viz Kerzu 1721 e Pariz ha marvet d'ar 15 a viz Ebrel 1764 e Versailhez, a oa bet kourtizanez ha deuet da vezañ pried-kleiz Loeiz XV, roue Bro-C'hall.
Breizh War Raok
Istor
Krouet e oa bet Breizh War Raok e 2010, goude an dilennadegoù rannvro, pa oa bet tizhet 4,29% eus ar mouezhioù gant listenn Strollad Breizh ha Kristian Troadeg Ni ho savo Breizh e rannvro Breizh. Da c'houde ez eas war ar renk pe gant Strollad Breizh, pe gant strolladoù all eus an tu-kleiz, pe c'hoazh e-unan. E 2012 e voe tizhet 19,92% eus ar mouezhioù e pastell-vro Kastellin gant Kristian Troadec.
A-raok dilennadegoù rannvro 2015 e voe savet un emglev etre Breizh War Raok hag UDB, ha krouet al listenn Breizh Evel-Just ganto. Dont a rejont a-benn da dizhout 6,71%, goude ma oa bet torret lañs o c'houlzad kabaliñ gant gwalldaolioù miz Du 2015 e Pariz. Ar bevare listenn e oa evit an disoc'hoù e rannvro Breizh. E 2016 e voe embannet e vefe kendalc'het gant Breizh Evel-Just e 2017, ha ledanaet an emglev e Breizh a-bezh, gant bro-Naoned.
E dilennadegoù Rannvro Breizh 2021 eo bet Kristian Troadeg war listenn ar prezidant PS Loig Chesnais-Girard en div dro ha dilennet eo bet kuzulier.
Amblar-Don
Amblar-Don  zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
Mantella expectata
Mantella expectata zo ur glesker brosezat e mervent Madagaskar.
Cristóbal de Olid
Cristóbal de Olid, pe Christoval de Oli, ganet e-tro 1488 e Linares (Bro-Spagn) ha marvet e Naco en Honduras e 1524, a oa ur C'honkistador spagnol a gemeras perzh en aloubadeg Mec'hiko ha Honduras.
Mantella ebenaui
Mantella ebenaui zo ur glesker brosezat e biz ha gwalarn Madagaskar.
Llanfihangel Ysgeifiog
Llanfihangel Ysgeifiog zo ur gumuniezh en Enez Mon, en hanternoz Kembre. E mervent an enez emañ, er reter da gêr Llangefni, hag enni kêriadennoù Gaerwen ha Pentre Berw, hag un darn eus palud Cors Ddyga, ur gwarezva evned.
Friedrich Prusia
Frederig Prusia, en alamaneg Friedrich von Preußen, zo anv meur a briñs eus Prusia.
Charlotte von Preußen (1798-1860)
Charlotte Prusia, pe Charlotte von Preußen en alamaneg, pe Aleksandra Fyodorovna Rusia e ruseg (1798-1860), a oa ur briñsez alaman deuet da vout impalaerez Rusia dre zimeziñ.
Gioc'h-koad
Ar gioc'h-koad a zo un evn hirc'harek, Gallinago nemoricola an anv skiantel anezhañ.
Kasandra
Kasandra (henc'hresianeg: Κασάνδρα, Kasandra, pe Κασσάνδρα, Kassandra, Κεσάνδρα, ha Κατάνδρα, anvet ivez Aleksandra a-wezhioù ) a oa merc'h ar roue Priam hag ar rouanez Hekabe, eus Troia e gwengelouriezh Hellaz.
Charlotte von Preußen (1798-1860)
He buhez
Merc'h e oa da Friedrich Wilhelm III, roue Prusia, ha d'e bried Luise von Mecklenburg-Strelitz.
Gioc'h-koad
Annez
Bevañ a ra al labous er c'hoadeier kreisteiz Himalaya da greiz Sina.
Charlotte von Preußen (1798-1860)
Dimeziñ
Dimezet e oa d'an tsar Nikolaz Iañ.
Kasandra
Mojennoù
Apollon a roas dezhi an donezon da ziouganañ an amzer da zont abalamour d'he c'hened. En ur vojenn all e tremenas un nozvezh e templ Apollon, ha naeron an templ a lipas he divskouarn kement ha ken bihan ma oa gouest da glevet an amzer da zont adal neuze. . Koulskoude, p'he doa nac'het karout an doue, e voe strobinellet gant Apollon evit ma ne vije ket kredet gant den ebet, na kar ebet. Hervez skridoù zo e vije bet gevelez an diouganer Helenos.
USMC (disheñvelout)
USMC a c'hall bezañ evit :
Kasandra
Brezel Troia
He zud a soñje e oa foll. E doareoù zo eus ar vojenn e oa karc'haret, e doareoù all ne veze ket selaouet. Rakgwelout a eure distruj Troia ha degemenn a eure en aner petra edo marc'h Troia o vont da zegas.
Goude disoc'h Brezel Troia ha diskar ar geoded e oa kemeret da sklavez ha serc'h gant Agamemnon, hag o-daou e voent lazhet gant Klitemnestra.
Gallinago stricklandii
Gallinago stricklandii a zo ur spesad evned hirc'harek e-touez kerentiad ar Scolopacidae.
Dougen a ra anv ar skiantour saoz Hugh Edwin Strickland (1811-1853).
Annez
Bevañ a ra al labous e kreisteiz Suamerika (Chile hag Arc'hantina) hag en Inizi Maloù.
Marie Prusia
Marie Prusia, pe Marie von Preußen en alamaneg, zo bet anv meur a briñsez eus Prusia :
Hiarbas
Hiarbas a oa mab da Jupiter ha roue Libia, hervez Aeneis ar barzh roman Vergilius.
Marie Prusia
XIXvet kantved
Hag ivez
Hiarbas
Mojenn
Fae a oa bet graet warnañ gant Didon, rouanez Kartada, a gavas gwelloc'h Aeneas.
Albrecht Prusia
Albrecht Prusia, en alamaneg Albrecht von Preußen zo anv meur a briñs eus an tiegezh Hohenzollern e Prusia:
Rota d'Imagna
Rota d'Imagna zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Ville d'Anaunia
Ville d'Anaunia zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento.
Tre Ville
Tre Ville zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento.
Castel Ivano
Castel Ivano  zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
Osio Sopra
Osio Sopra zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Ville di Fiemme
Ville di Fiemme  zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
Hiarbas
Mojenn
Hervez istor Justinius, e rene war bobl ar Vaksitaned, pe ar Vazied, hervez Herodotos.
Istor
Hiarbas a oa roue Numidia etre -84 ha -82.
Rannvroelouriezh
Ar rannvroelouriezh eo an ideologiezh a ra eus ar rannvroioù ar skeul gwellañ evit sammañ kirriegezhioù a-bouez eus an emsavadurioù, o rannañ anezho memestra gant ur galloud uheloc'h, a c'hall bezañ ur Stad, ur c'hevread pe ur c'hengevread.
¿Quién será?
Quien será, pe gentoc'h "¿Quién será?", zo ur ganaouenn spagnolek, ur mambo savet gant ar saonaozourien vec'hikan Pablo Beltrán Ruiz ha Luis Demetrio e 1953. Brudet ivez eo an doare saoznek anezhi, anvet Sway with me, pe Sway hepmui, skrivet gant Norman Gimbel, ha kanet gant Dean Martin adalek 1954, ha tud e-leizh d'e heul goude.
Rannvroelouriezh
Gallout a ra bezañ ivez un tech da zifenn poblañs, ekonomiezh pe sevenadur ur rannvro bennak, ar c'hoant da sevel ur rannvro pa ne vez ket anezhi, pe c'hoazh ar c'hustum da blantañ danvez rannvroel e-barzh oberezhioù arzel (komz a reer da skouer "romantoù rannvroelour" ha n'eus netra politikel enno).
Billy (Calvados)
Billy a oa ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.
¿Quién será?
Spagnoleg ha saozneg
Div ganaouenn disheñvel e gwirionez, met kement se ne viras ket ouzh kanerien zo, evel Rosemary Clooney, da ganañ an div mesk-ha-mesk.
Rannvroelouriezh
Alies mat e vez graet "rannvroelour" eus strolladoù a zo dizalc'hour pe emrenour e gwirionez, gant ar mediaoù, an emsavadurioù, pe c'hoazh gant ar strolladoù-se ganto o-unan, e Bro-C'hall dreist-holl.
Billy (Calvados)
Bodet e oa gant peder c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Valambray.
Monumantoù ha traoù heverk
.
Pierre Palau
Pierre Léon Palau del Vitri (anavezet evel Palau ivez), bet ganet d'an 13 a viz Eost 1883 e Pariz IX (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 3 a viz Du 1966 e Meudon (Hauts-de-Seine a-vremañ, Bro-C'hall), a oa un aktour ha dramaour gall.
Oltre il Colle
Oltre il Colle zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Oltressenda Alta
Oltressenda Alta zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Alectroenas sganzini
Alectroenas sganzini a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Anvet e voe Funingus sganzini da gentañ-penn (e 1854) gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Roll kumuniezhioù Kembre
Setu amañ roll kumuniezhioù (cymunedau e kembraeg) Kembre, live izelañ ar rannañ melestradurel e Kembre, hag a glot gant kumunioù Breizh. Bodet int amañ dre an "takadoù pennañ", 22 anezho.
Llanfihangel-yn-Nhywyn
Llanfihangel-yn-Nhywyn zo ur gêriadenn en Enez Môn, en hanternoz Kembre, e kumuniezh Llanfair-yn-Neubwll.
Amphiumidae
Amphiumidae zo ur c'herentiad e rummatadur an divelfenneged. Amphiuma eo ar genad nemetañ a ya d'ober anezhañ.
Pellworm
Pellworm (Pälweerm e frizeg, Pellvorm e daneg) zo unan eus Inizi Friz an Hanternoz en Alamagn.
Emañ e Mor an Hanternoz, war aod stad Schleswig-Holstein, e Kreis Nordfriesland. War-dro 37 km² eo he gorread hag annezet eo gant 1 200 den pe war-dro (1 177 e dibenn 2012).
Bocenago
Bocenago zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento.
Pellworm
Er Grennamzer e oa ul lodenn eus un enezenn vrasoc'h, anvet Strand, a voe beuzet e 1634 ha dispennet e meur a damm da-heul. Gallout a reer mont da enez Pellworm gant bigi-treizh a loc’h eus ledenez Nordstrand.
Llanfihangel-y-traethau
Llanfihangel-y-traethau zo ur gêriadenn e Gwynedd, en hanternoz Kembre, e tolead Ardudwy.
País Tropical
País Tropical zo ur ganaouenn bortugalek gant ar c'haner ha sonaozer brazilian Jorge Ben. Enrollet e voe da gentañ gant Wilson Simonal, e Gouhere 1969 ha berzh bras a reas. E Kerzu e voe tro hini Gal Costa. Met gant tremen an amzer eo doare Jorge Ben e-unan zo deuet da vezañ an hini brudetañ. Adkanet eo bet ivez gant Daniela Mercury, Maurício Manieri, Ivete Sangalo, Shakira ha Claudia Leitte. Lakaet eo bet da 25vet e-touez ar c'hant gwellañ kanaouenn eus Brazil gant ar gelaouenn Rolling Stone Brazil.
Odontorchilus
Odontorchilus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1915 gant an evnoniour stadunanat Charles Wallace Richmond (1868-1932).
O c'havout a reer e Suamerika, daou (2) isspesad dezhe en holl.
Joaquín Sabina
Joaquín Ramón Martínez Sabina, ganet e 1949 en Úbeda, e proviñs Jaén, e Spagn, anavezet evel Joaquín Sabina, zo ur c'haner ha sonaozer, barzh ha livour spagnol.
Seitek pladenn studio en deus graet, pemp en ur sonadeg, ha teir fladenn dibab, en e anv. Savet en deus kanaouennoù evit kanerien all evel Ana Belén, Andrés Calamaro pe Miguel Ríos, e-touez re all. Kanañ ha diskanañ gant tud all en deus bet graet meur a wech, ha dreist-holl gant Joan Manuel Serrat.
E vuhez
Joaquín Sabina zo mab da Adela Sabina del Campo ha Jerónimo Martínez Gallego, ur poliser. Er skol eo bet gant al leanezed, ha kregiñ a reas da skrivañ e varzhonegoù kentañ ha da sevel tonioù da 14 vloaz. Perzh a gemeras en ul laz anvet Merry Youngs a dreveze kanerien stadunanat evel Elvis Presley, Chuck Berry ha Little Richard, ha re all c'hoazh. Bet eo en ul lise dalc'het gant Urzh Salezianed Don Bosco, ha stagañ a reas da lenn oberennoù Fray Luis de León, Jorge Manrique, José Hierro, Marcel Proust, James Joyce ha Herbert Marcuse. Echu e studi, e dad a glaskas e lakaat da vont da boliser eveltañ, nac'h a reas peogwir, emezañ, e kave gwell seniñ gitar.
Upupa africana
Upupa africana a zo ur spesad evned kribennek eus ar c'herentiad Upupidae.
Annez
Kavout a reer ar spesad en Afrika, eus kreisteiz Republik Demokratel Kongo da Ouganda ha Kenya, war-du kreisteiz da Suafrika.
Llanfihangel-y-pennant (Cwm Pennant)
Llanfihangel-y-pennant  zo ur gêriadenn e Cwm Pennant, en Eryri, e Gwynedd, en hanternoz Kembre.
Alexander
Alexander zo un anv-badez alamanek, saoznek, ha tchekek, roet d'ar baotred, skrivet Aleksander e poloneg.
Orin
Savet eo diwar an anv latin Alexander, deuet diwar an anv gregach Alexsandros.
Anv-badez merc'hed
D'ar merc'hed e vez roet an anv Alexandra.
Margaret of Huntingdon (Dukez Breizh)
Margaret of Huntingdon, anavezet e Breizh evel Marc'harid Bro-Skos (1145–1201), a oa ur briñsez skosat-saoz hag a zeuas da vout Dukez Breizh.
Trambileno
Trambileno  zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige.
Muddy Waters
McKinley Morganfield, anavezetoc'h evel Muddy Waters (Rolling Fork, Mississippi 1915-1983), a oa ur c'haner ha gitarour blues stadunanat. Lakaet eo da dad ar blues e doare Chicago.
Margaret of Huntingdon (Dukez Breizh)
He buhez
Merc'h e oa da Herri Bro-Skos (Eanric mac Dabíd) (1114 – 1152), ha da Ada de Warenne. He zad a oa hêr da gurunenn Bro-Skos, ha 3de Kont Northumbria, ha 3de kont Huntingdon ha Northampton.
E 1152 e varvas he zad, ha hi 7 vloaz.
Dimezioù ha bugale
Teir gwech e timezas Marc'harid: Mervel a reas Konan e miz C'hwevrer 1171, ha 26 vloaz e oa Marc'harid. A-raok Pask er bloavezh-se ec'h addimezas. Mervel a reas Humphrey e 1181, hag addimeziñ a reasda Sir William fitz Patrick de Hertburn, a oa perc'henn da zouar Washington e Durham in 1183. Ur mab o doe:
He marv
Mervel a reas e 1201, beziet e voe en abati Sawtrey en Huntingdonshire.
Grumello del Monte
Grumello del Monte  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Arzago d'Adda
Arzago d'Adda zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Lophophorus lhuysii
Lophophorus sclateri a zo ur spesad evned eus kerentiad ar Phasianidae.
Santa Maria Madalena
Santa Maria Madalena zo un anv-lec'h portugalek, diwar anv ar Santez Mari Madalen.
Lophophorus lhuysii
Anvet e voe Lophophorus Lhuysii da gentañ-penn (e 1866) gant al loenoniour gall Albert Geoffroy Saint-Hilaire (1835-1919) : dougen a ran anv ar politikour gall Édouard Drouyn de Lhuys (1805-1881).
Annez
Kavout a reer ar spesad e menezioù mervent Sina (kreisteiz Gansu, gwalarn Sichuan ha Yunnan).
Pete Best
Pete Best, bet ganet Randolph Peter Scanland d'ar 24 a viz Du 1941 e Chennai (Indez Breizh-Veur d'an ampoent), a zo ur soner taboulin breizhveuriat.
Brudet-kenañ eo evit bezañ sonet gant ar strollad The Beatles e-pad daou vloavezh (adalek miz Eost 1960 betek miz Eost 1962).
Snow Patrol
Snow Patrol a zo ur strollad sonerezh rock hag a zo e izili a-vremañ Gary Lightbody (kan ha gitar), Jonny Quinn (taboulinoù), Nathan Connolly (gitar ha laz-kan), Tom Simpson (piano) ha Paul Wilson (gitar boud ha laz-kan). Gantañ ez eus embannet c'hwec'h pladenn bet gwerzhet muioc'h eget 10 milion a skouerennoù anezho.
Pete Best
Mab eo da Vona Best, bet savet ganti The Casbah Coffee Club (e Liverpool) e-lec'h ma teue The Quarrymen (anv kent The Beatles) da seniñ gwech an amzer. Daoust da bPete Best kaout e strollad e-unan (ar Black Jacks an anv anezhañ) e veze degemeret da seniñ gant The Beatles kel lies ha ma veze ezhomm. Ken ma voe kinniget dezhañ mont da Hamburg gante, d'an 12 a viz Eost 1960. Kentañ tabouliner da badout e oa bet betek ar 16 a viz Eost 1962, an deiziad ma voe erlec'hiet gant Ringo Starr da vat, dres d'ar c'houlz ma kreske muioc'h-mui brud The Beatles, siwazh dezhañ.
Snow Patrol
Polarbears a oa anv kentañ ar strollad pa voe krouet e 1994 gant Lightbody ha McClelland, an daou anezho war o studi e skol-veur Dùn Dèagh. E Norzhiwerzhon eo bet ganet an daou baotr hag an darn vrasañ eus sonerien ar strollad a-vremañ (Lightbody ha Quinn e Beannchar, Connolly e Béal Feirste; Simpson ha Wilson zo bet ganet e Bro-Skos). Abalamour d'ur strollad amerikan anvet eveltañ e rankas ar strollad kemmañ e anv e Snow Patrol (Ged Erc'h). E 1998 ha 2001 e embannjont o div bladenn gentañ, Songs for Polarbears ha When It’s All Over We Still Have to Clear Up, hag a chomas dizanavezet. An trede pladenn a voe an hini gentañ a reas berzh er Stadoù-Unanet ha berzh-bras e Breizh-Veur: Final Straw a voe embannet teir gwezh a-drugarez dreist-holl d'ar ganaouenn "Run". Diwar neuze e teuas da vezañ anavezet an Norzhiwerzhoniz ha pedet e voent gant ar strollad mil-brudet U2 da seniñ adsonadegoù Vertigo Tour e-kerzh an hañvezh 2005. Da-heul e oa gourgortozet pladenn nevez Snow Patrol a roas an anv Eyes Open dezhi. D'ar 1 a viz Mae 2006 e voe embannet er bed a-bezh nemet er Stadoù-Unanet ma voe gortozet betek an 9 a viz Mae. Ur bladenn rock an hini eo Eyes Open, aozet war-dro un istor a garantez hag a skrivas Lightbody e holl bozioù. Berzh kaer a reas, ar bladenn muiañ gwerzhet gant ar strollad: 5 milion a skouerennoù anezhi gwerzhet er bed-holl, gwellañ gwerzh ar bloavezh 2006 er Rouantelezh-Unanet, 8 pladenn muiañ-gwerzhet gant al lec'hienn Amazon e-pad an dekvedad. Meur a sizhunvezh e chomas e penn ar gwerzhioù er Rouantelezh-Unanet, en Iwerzhon, en Izelvroioù, e Zeland-Nevez hag en Aostralia. Tennet e voe diouti meur a ganaouenn, en o zouez an hini ar muiañ-anavezet eus ar strollad: "Chasing Cars". Ur wezh echu gant 181 sonadeg an droiad Eyes Open Tour ez eas izili ar strollad da labourat war ur bladenn nevez hag a felle dezho souezhañ an dud ganti. A Hundred Million Suns e voe anvet. Daoust dezhañ da vezañ brud gantañ e werzhas Snow Patrol kalz nebeutoc'h a bladennoù (300 000 hepken er Rouantelezh-Unanet), kredapl abalamour d'an diouer a ganaouenn-ditl ha da donioù nevez e sonerezh. Taking Back the Cities Tour hag e lakaas da foetañ bro e Norzhamerika, en Europa, e Suafrika hag en Aostralia. Implijout a reas Snow Patrol e amzer evit labourat war e c'hwec'hvet pladenn o kenderc'hel da glask degas liesseurted d'e sonerezh. En diwezh e voe dibabet pevarzek kanaouenn evit sevel e bladenn hirañ: Fallen Empires, embannet d'ar 14 a viz Du 2011.
An darn vrasañ eus izili ar Ged a gemeras perzh asambles e raktresoù all: The Reindeer Section, ur strollad sonerien rock a Vro-Skos bodet evit enrollañ prim div bladenn, ha Tired Pony, ur raktres indie-folk savet gant Lighbody hag a enrollas The Place We Ran From dindan ur sizhunvezh.
Gioc'h digenvez
Ar gioc'h digenvez a zo un evn hirc'harek, Gallinago solitaria an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous en Azia.
Llanfihangel-y-pennant (Abergynolwyn)
Llanfihangel-y-pennant  zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Gwynedd, e-kichen Abergynolwyn, en hanternoz Kembre.
Dimaro Folgarida
Dimaro Folgarida zo ur gumun en Italia, e  proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige a zo bet savet e 2016. Dimaro eo pennlec'h ar gumun neuze, ha 1 298 a dud a oa enni o chom.
Savet eo diwar gendeuziñ Dimaro ha  Monclassico.
Menez Dido
Ar Menez Dido zo ur menez en Antarktika. Dont a ra an anv eus doare saoznek anv ar rouanez Didon, rouanez Kartada en Aeneis.
Ferdinando Iañ an Div Sikilia
Ferdinando I di Borbone (Ferdinando Antonio Pasquale Giovanni Nepomuceno Serafino Gennaro Benedetto; Napoli, 12 a viz Genver 1751 – idem, 4 a viz Genver 1825) a voe roue Naplez adal 1759 betek 1799, adal 1799 betek 1806 hag adal 1815 betek 1816 evel Ferdinando IV Naplez, hag ivez roue Sikilia adal 1759 betek 1816, evel Ferdinando III Sikilia. Goude-se, gant kendalc'h Vienna hag unvaniezh an div rouantelezh d'ober Rouantelezh an Div Sikilia, e voe roue ar rouantelezh unanet-se adal 1816 betek e varv e 1825, gant an anv a Ferdinando Iañ an Div Sikilia.
Eured
Dimezet e oa da Varia Karolina Aostria (1752-1814).
Triwec'h bugel o doe. Seizh a vevas betek goude o bugaleaj.
United States Maritime Commission
Fin an USMC
Ar United States Maritime Commission a zo bet lamet d'ar 24 a viz Mae 1950.
Misano di Gera d'Adda
Misano di Gera d'Adda zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Quispe Sisa
Quispe Sisa, ganet e-tro 1518 hag aet da Anaon e 1559, brudet ivez dre an anv Inés Huaylas Yupanqui, a oa ur briñsez Inka. Sikouret he devoa ar spagnoliz da vezañ mestr war an impalaeriezh inka.
E Palez an aloubadeg (Palacio de la Conquista) e Trujillo, e Bro-Spagn e kaver delwennoù anezhi. Kavout a reer ivez delwennoù eus Francisca Pizarro Yupanqui.
Buhez
Merc'h e oa d'ar Sapa Inka Huayna Capac ha d'ar briñsez Paccha Duchicela hervez lod, pe d'ar briñsez Contarguacho hervez lod all. Badezet e voe evel Inés Huaylas Yupanqui pa voe roet da bried yaouank d'ar C'honkistador Francisco Pizarro gant he breur Atahualpa. Bevet he devoa gant Pizarro betek 1537. E 1534 e voe ganet Francisca Pizarro Yupanqui, ha Gonzalo Pizarro er bloaz goude. Dispartiet diouzh Pizarro, e timezas, e 1538, gant ar C'honkistador Francisco de Ampuero. Etre 1538 ha 1541 e c'hanas tri bugel all, Martín Alonso de Ampuero, Josefa de Ampuero ha Francisco de Ampuero.
Sez Lima
E-pad Sez Lima gant Manco Inca Yupanqui, Quispe Sisa he devoa kaset meur a zen da c'houlenn sikour digant he mamm e Huaylas. D'an 12 a viz Gwengolo 1536, he mamm Contarhucho a gase ul lu evit reiñ harp da Bizarro da zifenn Lima.
Diskennidi
E-touez an diskenidi eeun, gant gwad Inka roueel, tri anezho a voe pennoù politikel uhel e Suamerika e-pad an hag  : prezidant ar Republik Dominikan, José Desiderio Valverde, prezidanted Bolivia Pedro José Domingo de Guerra ha Jose Gutierrez Guerra.
Nicole Chollet
Nicole Chollet, bet ganet d'an 19 a viz Here 1914 e Pariz XVI (Seine, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 13 a viz Here 2003 e Meaux (Seine-et-Marne, Bro-C'hall), a oa un aktourez (c'hoariva, sinema ha skinwel) c'hall.
Vallelaghi
Vallelaghi a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Trento.
Pont Anna Vreizh
A-raok savidigezh ar pont-se e oa ur pont-doug el lec'h-se, savet e 1903.
Daou biler en deus. Daou hent en deus evit ar c'harbedoù, div roudenn divrodegoù, ha div riblenn.
Brembate di Sopra
Brembate di Sopra zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Paroaria
Paroaria a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
C'hwec'h (6) isspesad en holl : o c'havout a reer e Suamerika.
Rummatadur
Renket e veze an holl spesadoù er c'herentiad Emberizidae kent.
Tu-kleiz (politikerezh)
An tu-kleiz zo ur meizad politikel istorel. Hiriv pa gomzer eus tu-kleiz politikel e reer anv eus ur familh bolitikel ledan, hag a vod an holl strolladoù ha tudennoù a lavar stourm evit ur bed reishoc'h, a-enep an dizingalded etre an dud, hag evit o frankiz hiniennel. Peurliesañ e vez difennet gant an tu-kleiz an demokratelezh, al laikelezh, ar servijoù foran, ar sindikadoù, ar reolennoù a zifenn al labourerien hag ar sikourioù roet d'ar re baour. Met strolladoù zo eus an tu-kleiz pellañ n'eo ket tomm o c'halon ouzh an demokratelezh ; ha strolladoù zo eus an tu-kleiz-kreiz a zo tost o mennozhioù da re ar frankizourien war an dachenn ekonomikel.
Diforc'hioù bras spontus zo bet, hag a zo c'hoazh, en tu-kleiz neuze. Etre ar gomunourien, ar sokialourien, ar sokial-demokratourien, an anarkourien, ar frankizelourien pe c'hoazh al lodenn eus an ekologourien, an emrenourien hag an dizalc'hourien a soñj emañ o flas en tu-kleiz, e c'hall bezañ diposupl en em glevout ken disheñvel eo o raktresoù politikel. Er broioù bet komunour ez eus bet harzet ha drouklazhet a-wechoù stourmerien eus strolladoù politikel eus an tu-kleiz ha ne oant ket komunourien (hag ar c'hontrol a zo gwir ivez).
Valdaone
Valdaone a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Trento.
Camerata Cornello
Camerata Cornello zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Daniel Gélin
Daniel Gélin, ganet d'an 19 a viz Mae 1921 en Angers hag aet d'an Anaon d'an 29 a viz Du 2002 e Pariz, a oa un aktour, filmaozer ha senarioour gall.
Mab e oa da Alfred Gélin ha d'ur vamm a orin breizhat, Yvonne Le Méner hec'h anv.
Desavet e voe e Sant-Maloù adalek an oad a 10 vloaz. Beziet eo bet eno e bered Rocabey.
Sinema ha skinwel
C'hoariet en deus en ouzhpenn 200 film, film berr ha telefilm sevenet gant filmaozerien ken brudet ha Max Ophüls, Louis Malle, Jean Cocteau, Alfred Hitchcock, Claude Lelouch,...
Marie de France (barzhez)
Marie de France (fl.1160-1210) a oa ur varzhez, ar skrivagnerez kentañ a anavezer en Europa ar C'hornaoueg o skrivañ en he zeodyezh, eleze ar galleg ha n'eo ket e latin. Goude Chrétien de Troyes (~1130 – ~1185) e voe Marie de France en eil rummad skrivagnerien a dermenas ar fin'amor, ar garantez kourtes.
Brudet eo dre he Laeoù (~1165), he Fablennoù (~1175) hag he barzhoneg L'Espurgatoire Seint Patriz (~1190).
Buhez
Ne ouzer netra diwar-benn Marie de France, war-bouez ar pezh a skrivas e gourfennskrid he Fablennoù : Diresis e oa an anv France en : douaroù prevez ar rouaned (Enez-Frañs hag an Orléanais) pe ar rouantelezh a-bezh. E Normandie e oa bet savet moarvat, pan eo ar rannvro nemeti a vez deskrivet ganti, ha pa c'hoarvez al lae Les Deus Amanz e Romilly-sur-Andelle (Eure).
Fables'
Dasparzhet etre 33 dornskrid bet aozet etre an hag ar  e oa ar 104 fablenn a zo deuet betek ennomp
Valfloriana
Valfloriana a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Trento.
Marie de France (barzhez)
Fables'
Diwar ysopet ar roue saoz Ælfred (~848-899), a oa fablennoù Aisopos e latin, e savas Marie de France ul lodenn he fablennoù. Biskoazh kentoc'h ne oant bet troet e galleg.
Lod all a voe awenet gant ar Romuli, da lavaret eo fablennoù troet pe skrivet gant "Romulus Imperator" er ha gant Flavius Aviannus en hevelep mare.Gant Marie de France he-unan ez eo bet savet an darn vuiañ eus ar barzhonegoù-se.
Biskoazh a-raok Marie de France ne oa bet kinniget danvez Aesopios en un doare ken klok, e galleg he amzer, hag e gwerzennoù, en ur lakaat kentelioù buhezegezh ar fablour henc'hresian er gevredigezh [[Gladdalc'helezh
Anita Ekberg
Anita Ekberg, bet ganet Kerstin Anita Marianne Ekberg d'an 29 a viz Gwengolo 1931 e Malmö (Sveden) hag aet da Anaon d'an 11 a viz Genver 2015 e Rocca di Papa (Italia), a oa un diskouezerez-c'hiz hag aktourez italian a orin svedat.
Mil anavezet e oa en abeg da roll "Sylvia" he devoa dalc'het er film La dolce vita (1960, sevenet gant Federico Felini) : dont a reas da vezañ mojennel an darvoud a rannas an aktourez gant Marcello Mastroianni e Feunteun Trevi (Fontana di Trevi en italianeg) e Roma.
Da-geñver lid ar Golden Globe Awards e voe gopret e 1956 evit roll "Wei Ling" he devoa dalc'het er film Blood Alley (rampo gant Victoria Shaw e The Eddy Duchin Story ha Dana Wynter e The View from Pompey's Head).
La Prière
La Prière zo ur varzhoneg relijiel c'hallek skrivet gant Francis Jammes, tennet eus e zastumad L'Église habillée de feuilles, kanet gant Georges Brassens war un ton savet gantañ, hag enrollet en 1953.
An ton en devoa servijet dija d'ar c'haner da ganañ ur varzhoneg all, Il n'y a pas d'amour heureux, savet gant Louis Aragon.
Sainte-Suzanne-sur-Vire
Sainte-Suzanne-sur-Vire a zo ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
Wilhelm Prusia
Wilhelm Prusia, pe Wilhelm von Preußen  hervez an anv alamanek a orin, zo bet anv meur a zen.
Gioc'h lost begek
Ar gioc'h lost begek a zo un evn hirc'harek, Gallinago stenura an anv skiantel anezhañ.
Albrecht von Brandenburg-Ansbach
Albrecht von Brandenburg-Ansbach zo bet anv meur a zen:
Vallarsa
Vallarsa a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Trento.
Black Death Group
Ar Black Death Group zo ur strollad kuzh torfedourien arbennikaet war ar skrapañ ha gwerzhañ tud. Implijet e vez an Dark Web gant an dorfedourien-se evit trafikañ tud bet skrapet ganto. Dianav-tre ez eo munudoù an aozadur d'an nerzhioù surentez, memes evit Interpol ar pezh a laka da sevel ar goulenn hag un aozadur a zo en gwirionez pe get.
Hervez ar pezh a vez embannet e vefe ganet an aozadur e 1994 e Reter Europa. An aozadur a oa d'ar mare-se unan a ginnige muntroù, gwerzhañ armoù ha bombezenniñ Etre mojenn ha nerzh an internet posubl eo ne vefe ket eus un aozadur gwirion anvet Black Death Group met tud lies hep liamm resis etrezo. Skrapadenn c'hwitet un top-model Saoz e 2017 a laka an archerien da soñjal e vefe eus un aozadur met hep prouenn resis betek-henn.
Istor
Ur vojenn a oa war an internet o lakaat war-raok un aozadur torfedouriezh anvet Black Death Group. Hep prouenn resis, Interpol n'en doa ket digoret un enklask ofisiel memes ma oa bet ouzhpennet an aozadur war ul listenn aozadurioù torfedourien. E 2015 Joseph Cox, ur skrivagner o labourat evit al lec'hienn internet Motherboard, en doa graet un enklask. O klask kemer perzh e gwerzhadennoù maouezed, respontet e oa bet dezhañ gant al lec'hienn:
"We don't invite strangers to auctions," Black Death told me in one email. "We don't want popularity. No Europol. No people just looking around. No journalists or bloggers." "Just serious business." Ne voe ket ar skrivagner evit gouzout ha gwir e oa bet al lec'hienn hag ar gwerzhadennoù pe get.
D'ar 6 a viz Eost 2017, Lukasz Herba, un den a orin eus Polonia, a voe harzet e Milan goude bezañ bet skrapet ha drammet un top-model saoz Chloe Ayling en Italia. Hervez ar pezh a gontas ar vaouez e oa bet da vezañ gwerzhet en ur vro arab goude un imboud, ur wech aet skuizh ar prener gant ur vaouez e c'helle pe adwerzhañ anezhi pe reiñ anezhi da zerbiñ da digred. Tapet e oa bet an torfedour goude ma vefe bet cheñchet mennozh gantañ rak e-touezh reolennoù an aozadur ne c'heller ket gwerzhañ ur vaouez gant bugale.
Andalo
Andalon  zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
Ceann Bró
Ceann Bró (pe Brow Head e saozneg ) zo ur beg-douar en Iwerzhon, an hini suañ er vro. Emañ e-kichen kêriadenn An Cruachán e kontelezh Corcaigh, un tammig er reter da veg-douar Carn Uí Néid. Un tour-ged a voe savet war Ceann Bró e 1804, da vare ren Breizh-Veur en Iwerzhon, evel ma voe savet re all a-hed aodoù Iwerzhon da ziwall diouzh un argad gant morlu Bro-C'hall.
E 1904 e voe lakaet ur savlec’h pellskrivañ war beg Ceann Bró, e darempred gant an hini a oa bet savet war Carraig Aonair (Fastnet), ur garreg en donvor.
Christine Gourmelon
Christine Bonnamour-Gourmelon, bet ganet e 1965 e Gwipavaz, zo ur varc'houarnerez vreizhat. Mamm eo da Franck Bonnamour, marc'hhouarner ivez.
Canonica d'Adda
Canonica d'Adda zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Konestabl
Ur c'honestabl (ger deuet eus ar galleg kozh, diwar ar gerioù latin comes stabuli, « kont ar marchosi ») a oa un den a garg uhel, er Grennamzer. Disheñvel e oa e garg hervez ar broioù : peurliesañ en doa da ren ofiserien an arme ha da renkañ an dizemglevioù a oa etre ar varc'heien, an dud nobl. Evit e skoazellañ e oa meur a varichal.
Caroline Munro
Caroline Munro (ganet d'ar 16 a viz Genver 1949) zo un aktourez ha top-model saoz brudet evit he rolloù e filmoù spont, skiant-faltazi, moliac'h eus ar bloavezhioù 1970 ha 1980 dreist-holl.
Buhez
Munro he deus bet kroget he buhez vicherel pa voe kinniget poltriji anezhi gant he mamm hag ur c'hamalad poltrejer evit ar genstrivadeg "Face of the Year" gant ar gazetenn The Evening News.
Castel Rozzone
Castel Rozzone zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Sac'higell
thumb|220px|Sac'higelloù bugale, ar seurt a vez gante er skol Ur sac'higell zo ur sac'h bihan ma vez lakaet traoù bihan a bep seurt. Er skolioù e vez lakaet rikoù-skrivañ ar skolidi gante en ur sac'higell, pe trousenn, pe en ur voest-kreionoù, ken plaen ha tra.
Skol
Ur sac'higell a vez alies ivez gant ar studierien hag ar gelennerien. Pa veze implijet pluennoù dir da skrivañ, betek er bloavezhioù 1960, e vezent renket peurliesañ gant ar c'hreionoù en ur voest-pluennoù graet e koad. Goude eo e teuas ar sac'higelloù, skañvoc'h da zougen. Kaletoc'h eo ar boestoù-kreionoù.
Yec'hed
Sac'higelloù zo ivez da lakaat binvioù medisined pe klañvdiourien.
Ster all
Ur sac'higell a c'hall ivez bezañ ul lec'h ma vezer sac'het.
Marvedigezh ar C'hleizeg
Marvedigezh ar C'hleizeg a oa degouezhet war-dro 65,5 milion a vloavezhioù zo. Kevredet e veze gant ar fin ar dinosaured hag an deroù ar C'henozoeg.
Anzavet eo an darvoud-se oa orinet war ur stoked asteroidenn ha mein-kurun, ambrouget war dislonkadennoù menez-tanioù ha souzadurioù morel.
Bleggio Superiore
Bleggio Superiore zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
Anctoville-sur-Boscq
Anctoville-sur-Boscq a zo ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall.
Byblos
Byblos (βύβλος e gregach, hiriv Jbeil, جبيل) a oa ur gêr eus Fenikia (hiriv e Liban). Savet e vije bet war-dro 5000 kent JK. Ur greizenn a genwerzh oberiant e oa, a werzhe koad menezioù ar vro da Egipt, abalamour da se e veze azeulet Osiris, an doueez egiptat, e Byblos.
Levrlennadur
Je m'appelle Byblos, Jean-Pierre Thiollet, H & D, 2005. ISBN 2 914 266 04 9
Ella Fitzgerald
Ella Fitzgerald, bet ganet d'ar 25 a viz Ebrel 1917 e Newport News, Virginia, Stadoù-Unanet Amerika, ha marvet d'ar 15 a viz Even 1996 e Beverly Hills, Kalifornia, a voe unan eus ar c'hanerezed jazz brudetañ.
Gioc'h meur
Ar gioc'h meur a zo un evn hirc'harek, Gallinago undulata an anv skiantel anezhañ.
Annez
Kavout a reer an daou isspesad anezhañ e Suamerika:
Brentonico
Brentonico zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
Scanzorosciate
Scanzorosciate zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Foresto Sparso
Foresto Sparso  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Baselga di Piné
Baselga di Piné  zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
Telve
Telve  zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
Carmine Crocco
Carmine Crocco, lesanvet Donatello, pe Donatelli (1830 -1905) a oa ur brigant italian eus Basilicate marvet er vac'h e Portoferraio. Poent a oa edo e penn ur vandennad 2000 den, etre briganterezh ha skoazell d'ar Vourboned, tiegezh rouaned Naplez, haroz poblek enebour da rouaned Italia eus tiegezh Savoia.
Soudard e voe en arme ar Vourboned, dezertour, partizan en arme Garibaldi, troet a-du gant ar roue, hag a-benn ar fin evitañ e-unan, hogen disheñvel diouzh briganted all e amzer dre ma rae gant doareoù ur penn-arme ha ma vestronie troioù ar brezelig war ar maez.
En 1864 e voe harzet pa oa o klask repu e Stadoù ar Pab. E 1870 e voe kaset dirak ul levarn italian, kondaonet d'ar marv, ha goude d'ar vac'h-hed-buhez. Neuze e skrivas e vuhez a voe brudet en Italia penn-da-benn, hag a voe studiet gant istorourien, yezhourien, hag all.
Albrecht Iañ von Brandenburg-Ansbach
Albrecht Iañ Brandenburg-Ansbach, en alamaneg Albrecht von Brandenburg-Ansbach, pe Albrecht von Hohenzollern (1490–1568) a oa diwezhañ Mestr Meur an Urzh Teutonek e Prusia ar Reter, ha kentañDug Prusia.
Carmine Crocco
E deroù an ne oa nemet ul laer hag un drouklazher. Abaoe ar bloavezhioù 1950 eo gwelet gant dalc'hidi ar skol adwelourien evel « kaser dispac'h ar gouerien». Tabut zo c'hoazh diwar e benn.
Albrecht Iañ von Brandenburg-Ansbach
Dimeziñ a reas da Dorothea Danmark, merc'h da Roue Danmark.
Telve di Sopra
Telve di Sopra  zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
Bann Josilin
Bann Josilin a oa ur rann velestradurel ha lezvarnel e departamant ar Mor-Bihan e Breizh. Krouet e voe gant lezenn an 23 a viz Eost 1790. Setu amañ roll e eizh kanton:
Dilamet ar bannoù
Gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost 1795) e voe lamet ar bannoù ha bodet e veze kuzulioù-kanton (ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton).
Skolaj ar C'hleuz
Skolaj ar C'hleuz Sant-Jozeb a zo ur skolaj katolik e kêr Redon, en akademiezh Roazhon emañ, er zonenn-skol B. Lec'hiet eo en 22 straed Sant Mikael.