cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amarant
Amaranthus a zo ur genad geot. War-dro 60 spesad a anavezer gant bleunvioù limestra, ruz pe alaouret. Kalz perzhioù boutin o deus gant izili ar genad Celosia. Daoust ma weler kalz anezho evel geot fall, e vezont gounezet a-wechoù evel legumaj pe edoù.
Baden Powell
Baden Powell a zo anv daou zen brudet dreist-holl:
Brudet eo ivez un tamm:
Kanton Ploheg
Kanton Ploheg a oa anezhañ ur rann velestradurel hag ur bastell-vouezhiañ e Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor.
Kumunioù
Kanton Ploheg a yae 6 kumun d'ober anezhañ:
Krokodil
Ar c'hrokodiled zo stlejviled dour dous pe dour mor a ya d'ober ar c'herentiad Crocodylidae.
Spesadoù
Daou c'henad ha 13 spesad krokodiled zo.
Gavial Indez
Gavial Indez (Gavialis gangeticus) a zo ur stlejvil hag a vev en Azia.
Lost-louarn
Louzaouennoù eus familh ar bolzadeged eo al lostoù-louarn, Fœniculum vulgare ha Fœniculum officinale o anvioù latin.
Deskrivadur
Plant bividik frondus-tre, tev o sichenn, eo al lostoù-louarn. Sonn eo o c'horzenn, 1-2 metrad uhelder dezhi, garanet eo an traoñ anezhi. Didroc'het eo an delioù a-lêrennoù moan hir-tre, bourlasek ar penn anezho. Eus miz Gouere da viz Gwengolo e teu bolzadoù dezho, a zo rannet e 10-30 skin.
War tuchennoù meinek hag en dismantroù e kreskont.
Istor
En henc'hresianeg e kaver meneg eus ar blantenn, anvet μάραθος "marathos" ; kement ha fanileg, fanouilheg e talvez an anv Marathon, ul lec'h ma kaved lostoù-louarn a-vil-vern eta. Brudet e oa evit sklaeraat ar gweled.
E sevenadur ar Romaned e oa Fœniculum vulgare plantenn nevet Bacchus peogwir e veze lakaet da blantenn hud hag orgedus.
E lod rannoù eus Aostralia ez eus lezennoù da reoliañ skignadur al lostoù-louarn.
Gounezerezh
Hogosik e pep lec'h er bed e kresk lostoù-louarn, hag abaoe pell e vezont gounezet evit o blaz aniz pergen ; dre ar gounezerezh e teu ar pep niverusañ eus an doareoù a gaver hiziv.
En douaroù dizour hag en heol e paota al lostoù-louarn. An doare dulce ("dous") a c'hounezer e douaroù strujus ha skañv, en heol, gant trawalc'h a c'hlebor evit ma koeñvfe an ognonenn a zo e traoñ ar gorzenn, hag a c'holoer gant douar a-feur ma kresk.
Implij
An delioù, ar c'horzennoù, ar gwrizioù hag an hadoù a vez implijet.
Keginerezh
An delioù fresk hag an hadoù (fresk pe sec'h) ha lakaer pa geginer pesked.
Ur blaz anizet skañv a roer d'ar saladennoù pa lakaer tammoù ognonennoù kriz enno (gwelet cartucci Italia) ; evel legumajoù e vez debret an ognon goude bout bet poazhet.
En Italia c'hoazh e reer silzig blazet gant lostoù-louarn, anvet finocchione. E Bro-C'hall e reer ul likor gant fanouilh, la fenouillette. Glec'hiadennoù plijus a reer gant an hadoù ivez.
Traeterezh
C'hwezh-vat a reer gant eoul lostoù-louarn.
Grand plié
E barrez klasel e implijer an termen grand plié evit deskrivañ un doare plié ma vez pleget e vez an daoulin un tammig izeloc'h evit an divlez en ur venel digor pennoù an divlez evit men em gav an divlez hag an daoulin dre a-us da linenn an treid hag ar seulioù, savet un tammig diwar al leur.
Kanton Montreuil-sur-Mer
Kumunioù
Kanton Montreuil-sur-Mer a yae 17 kumun d'ober anezhañ.
Alarc'h roueel
An Alarc'h roueel (liester: Elerc'h roueel) a zo un evn palvezek, Cygnus olor an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous dreist-holl en Europa.
Troad formel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad formel pe troad-stummañ (saoz.: formal case) evit komz eus un droad a dalvez da geñveriañ un dra bennak ouzh un dra bennak (peur)heñvel outañ, o klotaat mui-pe-vui gant "evel" e brezhoneg.
Implijet e vez an droad-mañ gant ar manchoueg, merket gant al lostger "-gese".
Manchu language
Fazan Kolc'his
Ar fazan Kolc'his, Phasianus colchicus an anv skiantel anezhañ, a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Phasianidae. Hemolc'het e vez laboused ar spesad evit o c'hig.
Boued
Beviñ a ra diwar amprevaned, blotviled, buzhug, greun, had ha hugennoù.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tregont isspesad anezhañ :
87
840 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0087 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Relijionoù
Pab : Sant Kleve (76 / 88 ?)
Marvioù 87
80er
の (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo の, romanikaet no.
Kevatal eo d'al lizherenn ノ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 乃.
Mainz
Mainz (Moguntiacum pe Mogontiacum e latin, Mayence e galleg ha gwechall e saozneg, Magonza en italianeg, Moguncja e poloneg, Maguncia e spagnoleg) eo kêr-benn ha brasañ kêr stad Rheinland-Pfalz en Alamagn, war lez kleiz ar Roen, dirak kember ar stêr Main. Ur gêr roman kozh e oa, brudet e oa he skol-veur adalek ar Grennamzer, hag un arc'heskobiezh e oa ivez. Dilenner an Impalaeriezh santel roman german e oa an arc'heskob. 209.779 a dud a oa o chom e kêr e dibenn 2015.
Istor
Mogontiacum, krenv-lec'h roman war ar stêr Roen, ha kêr-benn Germania Superior.
Krokodil korr
Ar c'hrokodil korr (Osteolaemus tetraspis) a zo ur stlejvil hag a vev e kornôg ha kreiz Afrika. Ar c'hrokodil bihanañ eo.
415
1168 Ab Urbe Condita = 415 goude J.-K.
ど (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo ど, romanikaet do.
415
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Gwener
ど (lizherenn)
Kevatal eo d'al lizherenn ド hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 止.
Neved Sûrya
Neved Sûrya e Modhera e bro Gujarat en India n’eo ket ken anavezet ha hini Konârak en Orissa (en India ivez).
Gouestlet e oa ivez, evel hini Konârak, d'an doue Sûrya, doue an heol en hindouelezh. Dizoloet eo bet nevezik zo, ha ne ouzer ket kalz a dra diwar benn e istor ha penaoz eo bet savet.
Hellened
An Hellened eo anv ar bobl annezet en Hellaz, Gres an amzerioù kozh.
ほ (lizherenn)
Kevatal eo d'al arouezenn ホ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 保.
Mega Drive
Ur gonsolenn 4re remziad eo. Deuet eo maez e 1989 en Europa.
Daoust ma ne oa ket galloudus kenañ, ez eus bet un toullad a c'hoari dreist a zo deuet maez warni.
Ar Sega Master System pe SMS (e Japan: SG-1000 Mark III) a zo ur goñsolenn c'hoarioù bideo eus an trede remziad. Deuet e oa er-maez e 1986 en Norzhamerika hag en Europa, hag e 1987 e Japan. Daoust d'ar goñsolenn-mañ bezañ buanoc'h he c'hewerier hag uhelloc'h he spister grafikel evit re an Nintendo Entertainment System, ne oa ket gwerzhet nemet 13 milion skouerenn anezhi en holl betek 1996.
Helene
Helene zo un anv-badez gresianek hag alamanek, hag a gaver ivez e meur a yezh all hogen e meur a stumm all.
Mega Drive
C'hoarioù heverk
Sega Master System マスターシステム Master System Master System
Helene
Gerdarzh
Dont a ra eus ar gregach Ἑλένη/Helénē. Un darmpred a vije gant an heol, a zo ἥλιος/"hélios" e gregach, ha hini ebet gant Ἑλλην /"hellen". Gallout a rafe dont eus ar ger "hêlê", heolsked, pe "hélènè" ur seurt flammerenn lid.
Tud
thumb|[[Helene Sedlmayr (1813-1898), en he dilhad hervez giz kozh Munik, poltredet gant Joseph Karl Stieler, war-dro 1830, evit Poltredaoueg ar gened.]]
Yar (stêr)
Ar Yar zo ur stêr vihan a v-Bro-Dreger, 20 km dezhi. E Gwerliskin emañ hec'h eienenn, treuziñ a ra kumunioù Plounerin, Tremael, Plufur ma resev Gwazh Rozambaou war he lez dehou, Treduder ha Plistin, ha degouezhout a ra e Mor Breizh el Lev-Draezh, el lec'h anvet Pont-ar-Yar.
Laertes
Laertes (Λαέρτης), roue Itaka, ha mab da Arkesios ha C'halkomedousa, a oa bet unan eus an Argonaoted. Dimezet e oa da Antikleia, merc'h al laer Autolykos, ha tad e oa da Odysseüs ha Ktimene.
Yaouankaet e oa bet gant Athena evit skoazellañ e vab en e emgann ouzh ar re a rae al lez d'e wreg Penelope.
Alarc'h Bewick
An Alarc'h Bewick (liester: Elerc'h Bewick), pe Alarc'h bihan, a zo un evn palvezek, Cygnus columbianus bewickii an anv skiantel anezhañ. Un isspesad eo d'an Alarc'h c'hwitell.
Chapel Itron Varia ar Sklaerded (Plonevez-Porzhe)
thumb|350px|right|[[Chapel Itron Varia ar Sklaerded (Plonevez-Porzhe)]]
Chapel Itron Varia ar Sklaerded a zo ur chapel e Plonevez-Porzhe, e Kerne Izel, ha brudet eo ar pardon a vez eno bep bloaz. Savet e voe etre 1739 ha 1740.
88
841 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0088 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Relijionoù
Pab : Sant-Kleve (76 / 88 ?); Sant Klemañs (88 / 97, pe / 101 ?)
Marvioù 88
80er
Charlez Bleaz
thumb|Charlez Bleaz
Charlez Bleaz a voe anvet da zug Breizh gant ar roue gall Fulup VI e 1341, hag a chomas dug betek e varv e 1364.
Ganet e oa e 1319 e Châtillon. E dad a oa Guy de Châtillon hag un niz d'ar roue gall e oa Charlez, kont Bleaz. Klask a reas ren dugelezh Breizh pa voe dimezet e 1337 da Janed Pentevr, nizez d'an dug Yann III marvet divugel e 1341. Stourm a reas a-enep ur goulenner all, Yann Moñforzh, hantervreur da Yann III ha harpet gant roue Bro-Saoz.
Krokodil Amerika
thumb|left|250px|Tiriad krokodil Amerika
5
758 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr-Roma) = 5 goude ganedigezh J.-K.
Arzoù ha sevenadur
Embannet e vez Fabulae gant Hygin
Charlez Bleaz
Ar stourm
thumb|left|250px|Bleaz paket da-geñver emgann [[ar Roc'h-Derrien]] Yann Moñforzh a yeas da c'houlenn skoazell digant pennoù an Naoned hag e kemeras teñzor an dugelezh. Soutenet e voe gant kêrioù domani an dug, met ne voe ket resevet mat e lez ar roue Fulup VI. Dre zisentez Conflans e embannas ar roue e anaveze gwirioù Janed Pentevr ha re he fried. Mont a reas Yann Moñforzh da glask souten ar roue saoz Edouarzh III. Koll a reas e zugelezh Moñforzh e-kichen Pariz, met roet e voe gant Edouarzh "Enor" Richmond, un tiriad saoz a sachas kalz a arc'hant anezhañ.
5
Levroniezh
Rummad:5
Charlez Bleaz
Ar stourm
Dont a reas Yann, dug Normandi, mab d'ar roue gall, da lakaat seziz war an Naoned ha pa oa klouaroc'h souten ar vourc'hizien ez eas Yann Moñforzh da Bariz da c'houlenn ober emglev gant ar roue. Hemañ a lakaas Yann en toull-bac'h ha renet e voe an dugelezh gant Charlez Bleaz.
5
Levroniezh
0er
Broadelezh c'hall
Un den a vroadelezh c'hall, pe gall e vroadelezh, a zo un den dindan reolennoù ha lezennoù Bro-C'hall ha Bonreizh ar Republik c'hall.
Charlez Bleaz
Ar stourm
E 1342 e kemeras Roazhon ha mont a reas da vestroniañ ar c'hêrioù all a chome dindan dalc'h gwreg Yann Moñforzh, an dugez Janed Flandrez. Houmañ a zifennas An Henbont gant harp ar morlu saoz, met Charlez Bleaz a gemeras An Alre, Gwened, Gwenrann hag Ar Groazig. E 1347 eo bet paket Charlez Bleaz gant ar Saozon er Roc'h-Derrien. Toullbac'het e Bro-Saoz, e c'hounezas e frankiz en ur lezel e vugale evel gouestlidi war e lerc'h.
Broadelezh c'hall
Anv a vez graet eus broadelezh c'hall evit an dud hag ivez evit bodadoù pe aozadurioù pe traoù (kirri, listri, filmoù) a zo dindan ar gwir gall abalamour pe d'o statud pe d'o chomlec'h.
Charlez Bleaz
Goude e varv
Hiriv emañ e relegoù en iliz Gras-Gwengamp.
Bujari
Bujari zo ur gumun e biz stad Acre e Brazil, dezhi 3,468 km², ha 6 543 annezad o chom enni e 2007, gant-se ez eus 1,9 annezad dre km².
En-dro dezhi emañ:
Théophile Bidard
Théophile Bidard de la Noë (1804 -1877) a oa gwiraour ha kelenner war ar gwir e skol-veur Roazhon. Gantañ e veze implijet Hélène Jegado da vatezh pa voe harzet-hi. Test e voe Théophile Bidard da-geñver he frosez e miz Kerzu 1851. Maer Roazhon e voe Théophile Bidard etre miz Here 1870 ha miz Genver 1871.
Tarroz Bandiagara
right|thumb|250px|Tarroz Bandiagara gwelet eus Kani-Kombole
Tarroz Bandiagara zo un tarroz e kornad-bro an Dogoned, e Mali.
Tapout a ra an tarroz krag betek war-dro 500 m a-us kompezennoù traezhek izelañ ar su. War-dro 150 kilometr hed eo. A-raok an Dogoned e oa Tellemiz ha Toloiiz o chom en tarroz. Chom a ra savadurioù niverus eus mare Tellemiz.
Tornaod Bandiagara a oa bet enskrivet war roll glad bedel an UNESCO e 1989.
Tornaodoù Bandiagara zo un aradennad krag 200 km a ya a su da viz hag en em astenn betek torosad Grandamia. E penn an tarroz emañ ar pikern Hombori Tondo, ar gribenn uhelañ e Mali ha dezhañ 1,115 metr uhelder. Unan eus lec’hioù meurdezusañ Kornôg Afrika eo, gant e berzhioù henoniel, tudoniel ha douaroniel.
Bevañ a rae Tellemiz war uhelderioù an tarroz er ragistor a-raok bezañ bet skarzhet gant an Dogoned. Degadoù a gêriadennoù a oa bet savet ganto a-hed an tornaod, evel hini Kani Bonzon. E-kichen ar gêriadenn-se e c’hoarvezas an Dogoned er hag ac’halehont en em astennas ar genel-se war pladenn, tarroz hag e kompezennoù Seno-Gondo.
Heñcherien eus ar vro a c’hall ambroug strolladoù touristed ha beajiñ ganto a-hed an tarroz evit mont da welet kêriadennoù an Dogoned. Un heuliad roudoù a hed an tornaodoù hag e pep kêriadenn ez eus tiez-degemer ma c’haller kaout boued ha kavout bod. Gant ar c’hêriadennoù degemer e vez dastumet arc’hant digant an tiez-degemer ha paeet e vez tailhoù war an touristerezh dezho.
ぼ (lizherenn)
Kevatal eo d'al lizherenn ボ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 保.
Beerse
Beerse a zo ur gumun eus Flandrez Belgia en Arondisamant Turnhout hag e proviñs Antwerpen.
Horn (stêr)
Ar stêr Horn a zo ur stêr eus Bro-Leon, 29,9 km hed dezhi.
Diflukañ a ra e-maez an douar e parrez Plouvorn, hag en em deurel e Mor Breizh etre Plougouloum ha Santeg.
Tregonev
Tregonev a zo ur gumun eus Treger e Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor.
Anv
* Bernard Tanguy (1992) : "Tregoneau, 1461; Tregonneau, 1481"
* Hervé Abalain (2000) : "Village de Conéo, ou Coneau; cf. Languéno; Langonneau".
Tud
Amédée Cozic (1880-1915), skrivagner brezhoneg, barzh "Karedik".
Harpalyke (loarenn)
Betek 2005 e oa anvet S/2000 J 5. Tennañ a ra hec'h anv eus Harpalike, unan eus merc'hed Klymenos, a oa dimezet gantañ, hag unan serc'hed Zeus.
Aegithinidae
Aegithinidae zo ur c'herentiad e rummatadur an evned. Ne vez ket graet gantañ en holl rummatadurioù hag e spesadoù a c'hell bezañ renket e Corvidae. Aegithina eo ar genad nemetañ a ya d'ober anezhañ.
Candraśekhara Veṇkaṭa Rāman
thumb|right Sir Candraśekhara Veṇkaṭa Rāman (tamileg: சந்திரசேகர வெங்கடராமன்; devanagari: चन्द्रशेखर वेङ्कट रामन्, 7 a viz Du 1888 - 21 a viz Du 1970) a zo bet ur fizikour indian. Dizoloet ha displeget en deus an efed Raman.
Buhezskrid
Ganet e Tiruchirapalli, en Tamil Nadu
Kneset
Kneset (כנסת, e hebraeg, hag a dalvez bodadeg) eo anv parlamant Israel, ur gambr enni hepken. E Givat Ram, ur c'harter eus Jeruzalem, emañ. Gant James A. de Rotschild eo bet paeet, ha roet evel prof da Israel.
Istor
Bodet eo bet evit ar wech kentañ d'ar 14 a viz C'hwevrer 1949, goude dilennadegoù an 20 a viz Genver 1949, hag e kemeras plas Asefat ha-nivharim, hag a oa anv ar vodadeg vroadel yuzev da vare ren ar Vreizhveuriz e Palestina.
Doare dilenn ar gannaded
Er C'hneset ez eus 120 kannad, ha dilennet e vezont evit un dileuriadur pevar bloaz-pad. Divodet e c'hall ar C'hneset bezañ gant ar prezidant, diwar c'houlenn ar c'hentañ ministr. Kenfeurel eo an doare ma vez votet, ha dre bastell-vro e vez graet, ha setu perak e c'hall strolladoù politikel 'zo kinnig betek 120 den war ul listenn. Evit ma vo dilennet un den e rank e strollad politikel bezañ tizhet un dregantad bennak : betek 2003 e oa 1,5%, ha kemmet eo bet e 2006 : 2% eo an dregantad da dizhout hiziv an deiz. Bewech ma vez bodet dilennidi er C'hnesset e vez roet un niverenn d'ar breudoù-se. Abaoe an 22 a viz Genver 2012 emeur gant ar 19vet Kneset.
Dilennadegoù kannaded Israel e miz Ebrel 2006 betek miz C'hwevrer 2009 (lizherennoù tev : ar strolladoù politikel a oa er gouarnamant)
20 Kneset
Dilennadegoù kannaded Israel e miz Meurzh 2015 E druz ar strolladoù a zo savet a-du evit harpañ gouarnamant Benyamin Netanyahou e deroù ar c'hnesetvezh.
Iêr
Ar stêr Iêr (Hyères e galleg) zo ur stêr hag emañ hec'h eienenn e Plougonveur, hag a zo adstêr d'ar stêr Aon. 48,4 km an hirder anezhi, tremen a ra dre Gallag, Karnoed ha Karaez peurgetket.
Kemberiñ a ra gant ar stêr Aon e Pont Trifen, etre Landelo, Speied ha Kledenn-Poc'hêr.
Kumunioù douret
Ar Chapel-Nevez, Kallag, Pluskelleg, Duaod, Karnoed, Lokarn, Trabrivan, Trefrin, Plonevel, Karaez-Plougêr, Kerglof, Kledenn-Poc'hêr, Sant-Hern, Speied ha Landelo .
Yann-Frañsez ar Gonideg
Yann Frañsez Vari ar Gonideg ( Konk-Leon 1775-1838 Pariz), a oa ur yezhour ha geriadurour brezhoneg. Un den a bouez eo en istor ar brezhoneg, rak kempennet en deus kalzik doare-skrivañ hor yezh ha degemeret eo bet e gemmoù gant an dud zo deuet war e lerc’h. Ul levr yezhadur ha geriadurioù en deus savet, ha troet en deus ar Bibl e brezhoneg. Gant e labourioù en deus degaset brud en-dro d’ar brezhoneg ha broudet en deus tud all da vont war studi hor yezh (Brizeug, Laenneg, Kervarker). Tad ar brezhoneg pe reizher ar brezhoneg zo bet graet anezhañ gant e ziskibien.
E diegezh
Ganet e oa e Konk-Leon d’ar 4 a viz Gwengolo 1775 en ur familh noblañsoù bihan.
Mab e oa da Yves-Charles Le Gonidec (Eozen Charlez ar Gonideg, e levr Lukian Raoul), a oa komis an tailhoù e Lokournan, ha da Anne-Françoise Pohon. E vamm a oa un intañvez addimezet e 1765, ha div verc'h he devoa: Marie-Jeanne ha Marie-Françoise de Penfeunteuniou. Ur verc'h all o doe an daou bried, a voe anvet Marie, met mervel a reas da zaou viz e 1766. Ur mab all o doe e 1770, François-Marie, met mervel a reas da bemp bloaz d'an 23 a viz Mae 1775. Ur verc'h all o doe e 1771, a varvas en deiz ma oa ganet. Ur mab all a voe ganet e 1772, anvet Nicolas-Marie. Ha Jean-François e 1775.
E vugaleaj
Tremen a reas e vugaleaj e Trebabu, e ti e voereb Kersaozon. Mont a reas war e studi da skolaj Landreger etre 1787 ha 1791. E-pad an Dispac'h gall e voe harzet dre ma oa nobl, ha toullbac’het e Brest hag e Karaez etre miz Gwengolo 1793 ha miz Kerzu 1794. Mont a reas da guzhat da Drebabu, da vaner ar familh Kersaozon, ha da vaner Kerveatouz, e parrez Plouarzhel goude-se. Hogen, daoust d’ar pezh a voe kontet gantañ, ne seblant ket en dije kemeret perzh da vat er Chouanerezh. D’ar mare-se eo moarvat e krogas da vezañ troet gant ar brezhoneg ha d’e studiañ a-zevri.
Pell diouzh Breizh
E 1804, dindan Napoleon, ez eas da labourat evit ar Verdeadurezh ha dont da vezañ komis e Mererezh ar C’hoadoù. Labourat a reas e meur a gêr : Pariz, Hamburg (1812), Nancy, Moulins hag Angoulême. Eno e chomas meur a vloaz. E 1812 e varvas e dad e Lanvaodez, da 75 bloaz er baourentez.
Naoned
E Naoned edo o chom etre 1814 ha 1816. Eno, e 1816, e timezas da Jeanne Maljean, ur vaouez eus dugelezh Luksembourg. Ur mab o doa dija, Pierre-Xavier, ganet e 1808, unan all o doe e 1818, anvet Robert-Charles-Marie.
E labour
War e amzer vak e laboure war dachenn ar brezhoneg, o klask sevel un doare-skrivañ resis ha disklêriañ reolennoù ar yezhadur. E 1807 ez embannas e levr yezhadur (Grammaire celto-bretonne) ma tispleg reizh ar gerioù ha reolennoù ar c’hemmadurioù. Ne oa bet levr yezhadur ebet ken klok abaoe al levr  Le Sacré Collège de Jésus, ennañ ur yezhadur hag ur geriadur, a oa bet embannet e 1657 gant an tad Maner. E Pariz e oa bet ezel eus an Akademiezh keltiek, ur gevredigezh ouiziek verrbad, krouet e 1805, ha ma veze kavet tud evel La Tour d’Auvergne pe Jacques Cambry.
E 1821 e lakaas embann ur geriadur kelt-ha-brezhonek (Dictionnaire celto-breton ou breton-français), a voe adembannet, goude e varv, dre aked Kervarker e 1850.
Goude-se e labouras war ur geriadur galleg-brezhoneg. Met lakaet en doa e soñj ivez treiñ ar Bibl e brezhoneg, rak gouzout a rae e oa bet ul levezon bras war ar c’hembraeg gant troidigezh ar Bibl er yezh-se. Broudet e voe d’e ober gant pastored eus Kembre. E droidigezh eus an Testamant Nevez (Testament Nevez hon Aotrou Jezuz-Krist) a voe embannet e 1827 en Angoulême, gant skoazelloù arc’hant o tont eus ar Bible Society e Londrez. En abeg da se ne voe ket aotreet gant eskob Kemper, an aotrou Poulpiquet (1759-1840), ar pezh a dalvez ne voe ket implijet en ilizoù.
Eskopti Dol
Eskopti Dol zo bet savet gant sant Samzun, kentañ eskob Dol.
Yann-Frañsez ar Gonideg
E labour
Mont a reas war e leve e 1834 ha mont da Bariz ma kavas un tamm labour e kompagnunezh an Assurances générales, savet ha renet gant ur Breizhad, an aotrou Gourkuñv. Dilennet e voe ar Gonideg da ezel eus an Ensavadur Istorel (Institut Historique) e 1834. Labourat a rae neuze war e c’heriadur galleg-brezhoneg, a voe embannet dre aked Kervarker e 1847 (Dictionnaire français-breton). Mervel a reas e Pariz d’an 12 a viz Here 1838.
Eskopti Dol
Rannoù
Parrezioù stag ouzh eskopti Dol a oa e meur a lec'h e Breizh, hag e Normandi zoken. Un nebeud parrezioù a oa e Normandi ivez, etre Lisieux ha Rouen.
Yann-Frañsez ar Gonideg
E labour
Douaret e voe e bered Lokrist, e-kichen Konk-Leon. War e vez e weler ur maen-koun, warnañ enskrivadurioù e brezhoneg hag e kembraeg.
Goude e varv
Goude e varv e voe adembannet gant Kervarker e yezhadur (1839), e c’heriadur brezhoneg-galleg (1850) hag e c’heriadur galleg-brezhoneg (1847), ha gant Amable Troude e zaou c’heriadur ivez (1860) hag e v-Bibl santel (1866).
Levezon
Bras e voe levezon ar Gonideg evit azginivelezh ar brezhoneg, daoust ma ne oa ket ur skrivagner dispar ha daoust ma c’heller tamall dezhañ bezañ bet un tammig re c’hlanyezhour. E zibaboù evit un doare-skrivañ resis a voe degemeret diouzhtu gant Kervarker (1815-1895), aozer Barzhaz Breizh ha brudet-bras en kantved. Heuliet e voe dibaboù ar Gonideg gant muioc’h-mui a dud war-lerc’h, dreist-holl goude ma vije savet eskob Kemper, an Aotrou Joseph-Marie Graveran (1793-1855), a-du ganto e 1840. Diskibien niverus en devoe, dreist-holl Kervarker a gendalc’has gant e labour geriadurouriezh. En XXvet kantved e talc’has Frañsez Vallée ha Roparz Hemon d’an hent bet treset gantañ.
Kaiman Schneider
Kaiman Schneider (Paleosuchus trigonatus) a zo ur stlejvil hag a vev e Suamerika (Perou, Ecuador, Bolivia, Brazil, Kolombia, Venezuela, Guyana, Gwiana c'hall, Surinam).
Bevañ a ra e tachennoù koadek tro-dro da stêrioù ha froudoù prim o red ha bas an dour enno, e diazoù an Amazon hag an Orinoko.
Doareoù pennañ
An eil spesad bihanañ eo e-touez ar c'hrokodileged : war-dro 2 vetr eo ar pared hag 1,5 m d'an hirañ eo ar parezed.
Oman
Oman (arabeg عمان), ent-hir Sultanelezh Oman, a zo ur stad en Azia ar Mervent e gevred Ledenez Arabia, a-hed Mor Arabia ha Pleg-mor Oman. Maskat eo ar gêr-benn.
Kaiman Schneider
Doareoù pennañ
Ar re vihan a ziglor gant un tarch aour war o fenn hag a ya da get gant an oad. Evel ar c'haiman korr eo gell daoulagad kaiman Schneider nevez-ganet pa eo melen daoulagad ar c'hrokodileged all.
Peñzez
Ar Peñzez zo ur stêr e Bro-Leon. Diflukañ a ra eus an douar e-harz Roc'h Tredudon, e Menez Are, e parrez Plouneour-Menez. Redek a ra da gentañ war-du ar c'huzh-heol, betek Logeginer-Sant-Tegoneg, ha da c'houde war-du an hanternoz e tremen dre Wimilio, Sant-Tegoneg, Gwiglann. E parrez Taole (etre Kastell-Paol ha Montroulez) e tro da aber, e Peñzez, ar gêriadennig a-anv ganti.
Outsourcing
An outsourcing (saozneg outsourcing, alamanteg Outsourcing, polski outsourcing, galleg impartition...) a vez graet eus ur strategiezh nevez lakaet e plas evit an embregerezhioù bras. Ar Mennoc'h zo a-dreñv eo en aozañ gwelloc'h oen ur sipañ e holl nerzh war kalonenn micher an embregerezh hag iskevratiñ ar peurrest da stalioù all. Pa vez iskevratet lodennoù anstrategel e c'haller resev ur servij gwelloc'h gant koustoù izeloc'h. Gwevnoc'h o ivez da embreger. Komzet e vez ivez eus "Outsourcing offshore" pa vez prester ar servij o chom en ur vro estren.
Plouvagor
Plouvagor (distaget: ) a zo ur gumun eus Breizh e Bro-Dreger e departamant Aodoù-an-Arvor, sko ouzh Gwengamp.
Emdroadur ar boblañs
Emdroadur poblañs Plouvagor etre 1793 ha 2020
Peñzez
Adstêr
Gwazh Koad Toulzac'h war e lez dehou.
Kaiman Schneider
Doareoù pennañ
A-feur ma kresk e teu e groc'hen da vezañ askornek ha rizennek, gant skant ledan ha lemm war e gein. Ur gwarez eo e groc'hen, azasaet ouzh e vuhez war an douar. Berr eo e lost, gant div roudennad skant a lak anezhañ da seblantout ledanoc'h.
Gouennañ
Erru eo ar par en e oad gour pa vez tizhet un hirder 1,4 m gantañ, ha gant ar barez pa vez 1,3 m ; da lâret eo war-dro 10-20 vloaz.
E fin ar c'houlz-amzer sec'h e vez dozvet 10-20 vi gant ar barez en un neizh savet ganti, a-wechoù e-kichen ur grugell merien-gwenn a-benn tennañ gounid eus he zommder. Evit un diorren a-zoare e rank ar vioù chom dindan un temperadur 28-32 derez. Moarvat eo liammet seks kaiman Schneider gant an temperadur m'eo bet goret pa oa er vi, evel gant an darn vrasañ eus ar c'hrokodileged. War-dro 100 deiz e pad ar goriñ (hiroc'h eo ar prantad-mañ eget gant ar spesadoù krokodileged all). Evel-se e tiglor ar re vihan goude koulz-amzer ar glaveier, e-kichen dourredennoù leun.
Difennet eo an neizh gant ar barez a-hed ar prantad-goriñ ha diwall a ra ivez he re vihan en dour e-pad meur a sizhun goude an digloriñ.
Emzalc'h ha reol-boued
Oberiant eo dreist-holl diouzh an noz ha tremen a ra an deiz er goudor e-kichen ur stêr.
Preizherien
N'eus ket kalz a breizherien da gaiman Schneider : gwarezet-mat eo gant e groc'hen askornek hag e emzalc'h (chaseal diouzh an noz, kuzhat er stêrioù, difenn e re vihan). Ar jagoared a c'hell debriñ kaimaned yaouank, hag ar vioù a vez priziet mat gant glazarded bras ha koatied.
Dister eo talvoudegezh kenwerzhel kaiman Schneider dre m'eo re askornek e groc'hen evit mont d'ober lêr. Chaseet e vez memes tra evit e gig pe evit bezañ gwerzhet d'an douristed. Dañjer nec'husañ kaiman Schneider eo saotradur ha distruj e endro abalamour d'ar mengleuzioù aour.
thumb|left|250px|Tiriad kaiman Schneider
Liamm diavaez
Kaiman Schneider e lec'hienn ADW, e saozneg
89
842 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0089 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Marvioù 89
80er
Alarc'h kristilh
Annez
Bevañ a ra al labous en hanternoz Eurazia.
Anv annezidi Stadoù-Unanet Amerika
Plediñ a ra ar pennad-mañ gant an doare da envel annezidi Stadoù-Unanet Amerika.
Amerikan
E brezhoneg, evel er yezhoù keltiek all hag en ur bern yezhoù er bed (alamaneg, arabeg, galleg, rusianeg…), e vez graet gant ur stumm kevatal d'ar ger American, an anv a ra annezidi ar vro-se anezho o-unan, da lavarout eo gant Amerikan en unander, hag Amerikaned el liester, dreist-holl.
Anv zo, zoken, eus amerikaneg a-wechoùigoù, met saozneg SUA a vez graet peurliesañ eus an American English, evel ma vez laret er yezh-se.
Amerikad
Kinniget e oa bet, e 1983, lakaat kemm etre Amerikan, a vije bet mat evit SUA, ha Amerikad a vije bet mat evit ar c'hevandir a-bezh.
N’eo ket bet heuliet kaer an diforc'hañ-se, marteze abalamour m'eo re dost an eil stumm ouzh egile. Geriadur an Here a laka un tamm kemm etrezo : Amerikad a dalvez evit ar c'hevandir a-bezh ha netra ken, hag Amerikan evit ar c'hevandir a-bezh, hag ouzhpenn, ent-strizh, evit Stadoù-Unanet Amerika.
Sklaer eo ne ra ket berzh ar ger Amerikad abaoe 1983, hag e vez implijet ar ger Amerikan en daou ster, evel en holl yezhoù dre vras.
Amerikaned ouzh Stadunaniz
Alies koulskoude e vez implijet an termen Amerikaned pa vez c'hoant d'ober anv eus annezidi ar Stadoù Unanet. Graet e vez e-giz-se dre m'eo deuet Stadoù-Unanet Amerika da vezañ ar galloud armerzhel ha politikel brasañ en Amerika hag er bed a-bezh. En em silañ a ra o levezon sevenadurel dre-holl ivez, ha dreist-holl abaoe an Eil Brezel-Bed.
Daoust da se eo re ledan ha re amresis an termen Amerikaned pa vez c'hoant d'ober anv en un doare reizh eus annezidi ar vro-hont. Kalz brasoc'h eget SUA eo Amerika. Kizidik eo annezidi Suamerika dreist-holl war ar poent-mañ. Ganto e vez graet ingal gant an termen « Estadunidense » pe « Estadounidense », ha n'eo ket gant « Americanos » (Amerikaned) evit ober anv eus tud SUA.
Se zo kaoz e vez gwelet, abaoe 2006 dreist-holl, muioc'h-mui a vrezhonegerien oc'h ober gant ar gerioù Stadunanad (ha stadunanat), Stadunaniz. Betek ar ger stadunaneg zo bet savet.
E galleg
E galleg eo ar ger Américain an hini degemeret hag erbedet gant servijoù ar Stad,.
Etasunien
Kavet e vez a-wechoù ivez États-Unien pe Étasunien, testeniet abaoe 1910, met n'eo deuet war-wel da vat nemet er bloavezhioù 1990. Daoust ma vez graet aliesoc'hik gantañ e Kanada eget en Europa n'eo ket ken stank an termen-se, ha gwelet e vez dre vras en daou du d'ar Meurvor Atlantel evel un termen dismegañsus, pe da vihanañ abegus e-keñver Stadoù-Unanet Amerika.
E portugaleg
e vez graet e portugaleg Brazil, koulz ha gant « norte-americano », ar pezh a c'hallfe ober dave da annezidi Kanada pe Mec'hiko ivez.
E spagnoleg
An tri ger « norteamericano », « estadounidense » hag «americano», erbedet gant an Akademiezh spagnolek, a vez graet gante, hervez an dud pe an degouezh, met meur a bennad er Wikipedia spagnolek ne reont nemet gant ar ger estadounidense , met lavaret e vez bepred fútbol americano da skouer evit mell-droad amerikan.
Kanton Ploufragan
Kanton Ploufragan zo anezhañ ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor. N'oa ket bet cheñchet ar c'hanton gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014.
Kumunioù
Kanton Ploufragan a ya 5 kumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù Aodoù-an-Arvor | Kumunioù Aodoù-an-Arvor
Eskopti Leon
right|Bro Leon Eskopti Leon zo bet savet gant sant Paol Aorelian, kentañ eskob Kastell-Paol. Klotañ a rae gant Bro-Leon war-bouez Lokenole a oa stag ouzh Eskopti Dol.
Roll Eskibien Leon
Pennad pennañ : Eskibien Leon
ぽ (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo ぽ, romanikaet po.
Kevatal eo d'al lizherenn ポ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 保.
Dessel
Dessel a zo ur gumun eus Flandrez Belgia en Arondisamant Turnhout hag e proviñs Antwerpen.
Kanton Hucqueliers
Kanton Hucqueliers a oa ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.
Kumunioù
Kanton Hucqueliers a yae 24 c'humun d'ober anezhañ.
Hyginus (pab)
Hyginus, pe Hyjin, ganet e Aten (Bro-C'hres) ha marvet war-dro 140 e Roma (Impalaeriezh roman), a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman war-dro 136.
Feunteun Vauclusa
thumb|Er memes lec'h, d'an 31 a viz Mae 2008, dour dreist ar feunteun. Ar Fontaine de Vaucluse (la fònt de Vauclusa, pe Vauclusa en okitaneg), e kumun Fontaine-de-Vaucluse e-tal Avignon, e-harz ur vri serzh a 230 m, a zo anezhi brasañ feunteun Bro-C'hall, hag ar 5vet er bed pa sav enni bep bloaz etre 630 ha 700 milion a m³.
Anezhi e teu anv an departamant Vaucluse, a oa ivez anv ar gumun, a voe kemmet e Fontaine-de-Vaucluse. Er Grennamzer e oa Vallis Clausa (« traonienn gloz » en latin).
Roll ar Pennoù Stad e 743
Pennoù Stad ar bloaz 742 - Darvoudoù ar bloaz 743 - Pennoù Stad ar bloaz 744 - Pennoù Stad dre vloaz -
Lostig
Lostig (diwar ar ger lost) a vez lavaret:
Eskopti Kerne
right|Bro Gerne Eskopti Kerne, pe eskopti Kemper a-wechoù, zo un eskopti kozh e Breizh, bet savet hervez an hengoun gant Sant Kaourintin, kentañ eskob Kemper, hag a glote, war-bouez nebeut – parrez Magor –, gant Bro-Gerne. Padout a reas betek 1790. Kemper, ar sez anezhañ, a zo deuet da vezañ sez Eskopti Kemper ha Leon abaoe ar bloaz-se.
Roll an eskibien
St Konogan (pe Gwenog)
St Alor
St Alan
Binidig (Budig pe Benead)
Gurthebed
Harnguethen
Morghethen
Tremerin
Ragian
Salamun
Aluret
Gulhaet
Feliks (digarget gant Nevenoe), 832-848
Kanton Plougonwaz
Kanton Plougonwaz a oa anezhañ ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor.
Eskopti Kerne
Roll an eskibien
Anawethen, 848-872
Kanton Plougonwaz
Kumunioù
Kanton Plougonwaz a yae 5 kumun d'ober anezhañ :
Eskopti Kerne
Roll an eskibien
Salvator, war dro 900
Benedig, 906-940
Oratius, 990
Binidig (Budig pe Benead), 1003-1022
Orskand, breur Alan Kaniart, 1022-1074
Binidig, 1074-1113
Rotbert ar penitiour, 1113-1130
Bernard de Moëlan, 1159-1167
Geoffoy, 1168-1185
Thébaud, 1185-1192
Guillaume, 1193-1218
Rainaud, 1218-1245
Hervé de Landeleau, 1245-1261
Guy de Plounévez, 1262-1280
Alan Rivelen, lesanvet Morel, eus Rieg, 1290-1320
も
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo も, romanekaet mo.
Eskopti Kerne
Roll an eskibien
Thomas d'Anast, 1322-1322
も
Kevatal eo d'al lizherenn モ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 毛.
Eskopti Kerne
Roll an eskibien
Bernard du Pouget, 1322-1324
Guy de Laval, 1324-1326
Jacques de Corvo, 1326-1330
Yves de Boisboissel, 1330-1334
Alain Gontier, 1334-1335
Alain Le Gall, eus Rieg, 1335-1352
Geoffroy Le Marhec, 1357-1383
Thébaud de Malestroit, 1384-1408
Gatien de Montceaux, 1408-1416
Bertrand de Rosmadec, 1416-1444
Alain de Lespervez, 1444-1451
Jean de Lespervez, 1451-1472
Thébaud de Rieux, 1472-1479
Guy du Bouchet, 1470-1484
Philippe de la Chambre, 1456-1549
François de la Tour, 1573-1582
Charles du Licouët, 1582-1614
Guillaume le Prestre de Lézonnet, 1614-1640
René du Louët, 1640-1668
François de Coëtlogon, 1668-1706
François-Hyacinthe de Ploeuc, 1707-1739
Auguste de Facy de Cuilé, 1739-1771
Emmanuel de Grossoles de Flammarens, 1772-1773
Toussaint Conen de Saint-Luc, 1773-1790
Will Self
Skridoù
Ur skrivagner danevelloù moliac'h, fent du enno eo. Diazezet eo lod brasañ e skridoù e bedoù kenstur gant hon hini. Tem an drammoù ha hini ar reizhelezh a gaver stank en e oberennoù, a vez renket el luskad anvet "diarbenn sokial", ha keñveriet e vezont gant re Salman Rushdie, Doris Lessing, ha Martin Amis evit a sell ouzh ar re vodern, hag ivez gant skridoù Franz Kafka, Jonathan Swift, Lewis Carroll, J.G. Ballard pe c'hoazh William S. Burroughs.
Sathamangalam R. Srinivasa Varadhan
Studioù
E skol-veur Madras e tap un aotreegezh e 1959 hag un doktorelezh en Indian Statistical Institute (ISI) e 1963, renet gant Calyampudi R. Rao. Abaoe 1963 e labour e Courant Institute of Mathematical Sciences eus New York University, kelenner eo eno bremañ (2007).
Chilatherina fasciata
Chilatherina fasciata a zo ur spesad pesk eus kerentiad ar Melanotaeniidae. Unan eus izili boutinañ genus Chilatherina eo hag e liv hag e feson a gemm hervez e rannvro-orin. E gavout a reer e darn vrasañ sterioù Ginea-Nevez met ral e chom en akwariom.
ろ
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo ろ, romanekaet ro.
Kevatal eo d'al lizherenn ロ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 呂.
90
843 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0090 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Marvioù 90
90er
Sikstus Iañ
Sikstus I (e latin: Xystus), ganet e Roma (Italia) ha marvet e 126 pe 128, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman er bloaz 117 pe 119.
A belec'h e teuomp ? Petra omp ? Da belec'h emaomp o vont ?
D'où Venons Nous Que Sommes Nous Où Allons nous zo un daolenn gant Paul Gauguin, bet livet en Tahiti e 1897–98. En SUA, e Mirdi Arzoù-kaer Boston, emañ war ziskouez hiziv. Ur mell taolenn eo, tost da 4 metrad hirder dezhi.
Istor
Kuitaat Bro-C'hall a reas Gauguin en 1891 da vont da Dahiti, da glask ur gevredigezh eeunoc'h. En 1897 e voulc'has an daolenn, a echuas e 1898. Dezhañ e oa e bennoberenn ha neinboent e vennozhiadeg. Kelc'h e vuhez a wele-eñ e-barzh. En 1898 e voe kaset an daolenn gantañ da George-Daniel de Monfreid a oa o chom e Pariz. Goude e tremenas etre daouarn marc'hadourien ha dastumerien parizian all ken na erruas er Gallery Marie Harriman en Evrog Nevez e 1936. Er bloaz-se e voe prenet gant Mirdi Arzoù-kaer Boston, d'ar 16 a viz Ebrel.
Dielfennadur
Goude touet gant Gauguin en em lazhfe pa vije echuiñ an daolenn (un arnod en devoa graet c'hoazh) e tiskulias e ranked lenn an daolenn a zehoù da gleiz, hag e oa skeudennet an tri goulenn a oa en anv an daolenn gant an tri bodad-tud.
Koueriadez dirak ur parkad gwinizh
D'ar 7 a viz Here 2005 e voe embannet e oa bet gwerzhet al livadur gant Stephen Wynn, war un dro gant ul livadur all, Kouronkerezed Gauguin, evit ouzhpenn 100 milion a zollaroù.
Avignon
Avinhon (okitaneg), Avignon e galleg, zo ur gêr istorel war ar stêr Ron, e Provañs, ha pennlec'h departamant gall ar Vauclusa. Brudet eo evel kêr-benn ar bibien, er Grennamzer, hag ivez abalamour d'ar pont war ar Ron, a zo meneget en ur ganaouenn c'hallek, ha d'ar sizhunvezh c'hoariva a vez eno bep bloaz.
E e oa 0 a annezidi enni.
Comtat Venaissin
thumb|250px|Kartenn eus ar vro gozh anvet Kontelezh Venesin Ar Gontelezh Venesin zo ur gontelezh kozh provañsat a zo aet d'ober ul lodenn eus departamant ar Vaucluse, etre Ron, Menez Ventor ha Durañs. Enni emañ kêrioù Cavaillon, Carpentras, Vaison-la-Romaine, Avignon.
Istor
Argaset e voe ar Sarazined eus ar vro en gant konted Provañs ha markiz Torino. Krouet e voe markizelezh Provañs (e-kichen Kontelezh Provañs), Arle he c'hêr-benn. Tremen a reas an titl a varkiziezh da Konted Toloza en. Savet e voe ar "gontelezh" (ne oa kont ebet) e 1274 gant ar pab Gregor X, hag e Stadoù ar Pab e voe e-pad 5 kantved. Evit pouezhañ warno e voe lakaet gwirioù maltouterezh dreist da ger gant ar rouaned c'hall a glaske lakaat o c'hrabanoù war ar vro. Klask a rejont meur a wech stagañ ar Gontelezh ouzh o rouantelezh eta, oc'h aloubiñ ar vro e 1663, 1668, 1687-1688, hag etre 1768 ha 1774. Brudet eo chomet ar jeu a voe etre ar roue gall Loeiz XIV hag ar pab Inosant XI. Etre 1720 ha 1722 e kouezhas ar vosenn war ar vro, hag ur voger a voe savet etre ul lodenn eus ar Gontelezh, kêr-Stad Avinhon hag ar Brovañs "c'hall".
E 1791 e voe staget ar gontelez ha kêr-stad Avinhon ouzh Bro-C'hall gant he Republik nevez, en anv "gwir ar pobloù d'en em savelañ o-unan". Anavezet e voe ar stagidigezh gant ar pab Pi VI o sinañ Feur-emglev Tolentino gant Napoleone Buonaparte e 1797. Mont a reas ar Gontelezh Venesin da gaet eta. E 1793 e oa bet krouet departamant Vaucluse forzh penaos.
Labour-douar hag armerzh
Tomm ha sec'h eo an hin a zo kreizdouarat. C'hwezhañ a ra ar mistral alies.
Kerkent hag an kantved e veze gounezet kaol, piz-sisez, fav. Donedigezh ar babed a cheñchas an traoù, kognet e voe ar florin ganto ha gounezet e voe ivez salad, artichaod ha sukrin. Adalek an kantved e voe produet tomatez ha fav-glas.
Vairumati
Vairumati zo un eoullivadur graet gant al livour gall Paul Gauguin. Savet e voe an oberenn en 1892, e-pad eil chomadenn Gauguin e Tahiti, distro di en miz Meurzh 1895. 73 cm a uhelder ha 94 cm a ledander zo dezhi.
Phantasy Star I
Phantasy Star (ファンタシースター, Fantashī Sutā e japaneg) eo epizodenn kentañ un heuliad sega brudet tre a vez graet memes mod diouti. Embannet eo bet evit ar Sega Master System e Bro-Japan d'an 20 a viz Kerzu 1987. Embannet eo bet ivez evit ar Sega Mega Drive, met e Bro-Japan nemetken, hag evit un embannadur termenet. Diwezhatoc'h eo bet embannet e daou zaspunerezh evit ar Sega Saturn and evit ar Game Boy Advance anvet The Phantasy Star Collection.
Vairumati
War ziskouez emañ e mirdi Orsay, e Pariz, Bro-C'hall.
Comtat Venaissin
Labour-douar hag armerzh
Degaset e voe ar wrizienn-ruz er vro e 1763 gant Hovhannès Althounian, un Armenian. Degas a reas ar produiñ-se pinvidigezh ar vro e-pad daou gantved.
Phantasy Star I
Notennoù teknik, priz
Er Stadoù Unanet e oa bet gwerzhet 69$99. Neuze e oa ar c'hoari-bideo ar c'herañ a oa bet gwerzhet evit poent.4mb e oa ar gartouchenn, da lavaret eo 16 gwech muioc'h eget ur gartouchenn Master System voutin. Tu a oa da savetiñ 5 c'hoari gant ar gartouchenn.
Comtat Venaissin
Labour-douar hag armerzh
Pa oa krouet departamant Vaucluse ha torret al liammoù kenwerzh gant Stadoù ar Pab e teuas da vezañ diaes an traoù gant gwinoù Venesin peogwir ne oant ket anavezet gant Bro-C'hall. Diorret e voe ar greanterezh gounezvouedel hag ar baperaerezh. Gwin brudet a vez graet ivez, pevar AOK a zo : châteauneuf-du-pape, côtes-du-rhône-villages, ventoux ha luberon.
Vairumati
Al livadur
Un Eva evel er vojenn a glasker poltrediñ, un doueez-vamm, feunteun a vuhez. An evn en he c'hichen a vije skeudenn ar marv.
Phantasy Star I
Istor
Alis a zo lazhet he breur, Nero, gant soudarded Lassic, mestr ar blanedenn Palm. Ret e vo da Alis dialañ e varv. C'hoarvezout ar an istor en ur c'hoskoriad anvet Algol. Beajet e vo ganti a blanedenn da blanedenn ha tamm ha tamm e vo dizoloet eo breinet ar c'hoskoriad gant ur boud, un nerzh galvet Dark Force. Goude bezañ trec'het Lassic e vo ret d'Alis hag d'he mignoned stourm a-enep Dark Force.
Alis Landale
Ur plac'h 15 bloaz eo Alis Landale (pe Alisa Landeel e Japaneg). gouronez ar c'hoari eo. ret eo dezhi dialañ marv he breur. Gant e anal diwezhañ e lavar Nero ( ar breur) da vont e darempred gant Odin a c'hallo sikour anezhi. Stourm a ra Alis gant ur c'hleze. gouzout a ra ober gant stobinellerezh pareañ.
Myau
Myau a zo kompagnun kentañ Alis. Evel ur c'hazh eo met er fin eo ur "musk". En em gavet vo gat Alis en ur stal loened. Speredek ha gouest da gomz eo. E penn kentañ e klasko gwerzher ar stal da werzhañ anezhañ ker-ruz met eskemmet e vo gant ur pod lakonian. Mignon gant Odin eo Myau ha ret eo dezhañ mont da sikour anezhañ peogwir eo bet maenet gant ur grouadurez anvet Medusa. Gantañ eman al louzoù a-benn pareañ Odin met n'eo ket evit digor ar voutailh peogwir n'en deus ket daouarn. Neuze e vo sikouret gant Alis. Stourm a ra gant skilfoù.
Odin
Odin (Tylon er version japaneg) zo paotr kreñv ar strollad. Gouest eo d'ober gant armoù n'int ket evit Alis met n'hall ket implij strobinellerezh ebet. Lod e vo eus ar strollad goude bezañ savetet gant Alis ha Myau. Ouzhpenn klezeoù, bouc'halioù, skouedoù eo gouest d'ober gant fusilhoù, a zo armoù efedus er c'hoari peogwir ne c'hwitont ket o gwennoù gwech ebet.
Lutz (Noah)
Lutz (pe Lutsu; adanvet "Noah" en troidigezh orinel met adlakaet da "Lutz" evit an daspunerezhioù diwezhañ. An tudenn diwezhañ da adstollañ ar strollad.Un Esper galloudus eo. Deskard Tajim eo ha gouest eo d'ober gant meur a sordoù efedus-tre. Neoazh eo rok anezhañ. E penn-kentañ e vo nac'het da vont gant ar strollad. Met goude bezañ lennet ul lizher eus ar gouarner e asanto da vont gant Alis hag he kumpagnuned. Kontrol Odin eo. N'eo ket dreist e-keñver an emgann korfel met kreñv-tre gant stobinnelerezh. Tamm ha tamm e teuio da vezañ an tudenn gwelañ
Reipard La Shiec (Roue Lassig)
right|La Shiec
<!--== Remake == In 2003, Phantasy Star received an enhanced makeover, and was released for the PlayStation 2 in Japan under the title of ファンタシースター generation:1 (Phantasy Star Generation 1). The remake remains largely faithful to the original game, with it still being rendered in 2-D, but with a smooth, colorful quality. Also, the characters now talk to each other, bringing out their personality and flavor to the player. The second and fourth installments in the series were to receive the same treatment, and were to be released to the North American market as a single collection. After Sega shelved work on the Phantasy Star IV remake, however, the North American release of the trilogy was cancelled. It was the first game to be released under the Sega Ages line-up.
Fan retranslation
Phantasy Star's English translation was always lukewarmly regarded by the most purist fans, since many plot details and character names were changed. More recently, several hacks were done by fans attempting to rectify those issues. The most complete one is a full retranslation released in December 20, 2006 by group SMS Power!. The group purports their version to be faithful to the original Japanese, including the FM-synthesized music. An IPS patch, to be applied on the Japanese ROM, is available.
External links
thumb|300px|Alis(e penn-kentañ) hag he mignoned250px|thumb|Lassic, ar penn-enebour Phantasy Star a zo ur c'hoari video deuet er-maez war ar Sega Master System 1987. Ur c'hoari video RPG eo.
=Istor= Alis a zo lazhet he breur gant Lassic, mestr ar blanedenn Palm. Ret e vo da Alis dialañ marv he breur. Tamm-ha-tamm e vo dizoloet eo breinet ar blanedenn gant ur boud, un nerzh galvet Dark Force. Goude bezañ trec'het Lassic e vo ret d'Alis hag d'he mignoned stourm a-enep Dark Force.
Heuliad Phantasy Star
Epizodenn gentañ un heuliad hir eo hemañ, heuliad Phantasy Star.
Bri
Bri zo ur ger brezhonek a c'hall bezañ
Montflanquin
Monflanquin (Monflanquin e galleg) a zo ur gumun ag Okitania e departamant Lot-ha-Garona er Stad c'hall.
Fontaine-de-Vaucluse
Fontaine-de-Vaucluse (Vauclusa pe La Fònt de Vauclusa en okitaneg) zo ur gumun e departamant Vaucluse. "Vaucluse" e oa hec'h anv a-raok 1945. Brudet eo an andon a gaver er gumun-se, unan eus ar re vrasañ a zo er bed (ar 5) (gwelet Fontaine de Vaucluse).
91
844 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0091 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Levrioù talvoudus
90er
Roll ar Pennoù Stad e 5
Pennoù Stad ar bloaz 4 - 5|Darvoudoù ar bloaz 5 - Pennoù Stad ar bloaz 6 - Pennoù Stad dre vloaz -
Reter-kreiz
Rummad:5
Corvidae
Corvidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ ar brini, ar c'hegined hag ar piged. Termenet e voe e 1820 gant an evnoniour saoz William Elford Leach (1791-1836).
Diouzh Doare 6.3 an IOC World Bird List ez a pemp genad golvaneged warn-ugent d'ober ar c'herentiad :
Skolaj-Lise Diwan Gwened
Skolaj-Lise Diwan Gwened zo ur skolaj hag ul lise eus an hentenn Diwan.