cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ictinia plumbea
Annez
Kavout a reer ar spesad en Amerika (dre-holl en Amazonia hag eus Mec'hiko da Rio Grande do Sul).
Arondisamant Saint-Pierre (Martinik)
Arondisamant Saint-Pierre a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant tramor Martinik. Krouet e oa bet an arondisamant e 1995.
Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Saint-Pierre e 5 kanton (betek ar miz Meurzh 2015) hag en 8 kumun :
QED
QED a vez implijet evit :
Katheryn Winnick
Katheryn Winnick, Katerena Anna Vinitska eus he anv gwirion, ganet d'ar 17 a viz Kerzu 1977 zo un aktourez kanadian. Brudet eo bet dre he rolloù en Amusement (2008), Bones (2010), A Glimpse Inside the Mind of Charles Swan III (2012), Vikings (2013–bremañ), ha The Art of the Steal (2013).
Buhez
Katerena Anna Vinitska zo ganet en Etobicoke, en Ontario, e Kanada. Eus Ukraina eo he familh. Yezh vamm Katheryn Winnick a oa an ukraineg, krog e oa da gomz saozneg pa oa 8 vloaz nemetken. C'hoar eo da Markjan Winnick, un aktour kanadian. Pa oa 7 vloaz he devoa kroget da zeskiñ an arzoù emgannañ. Pa oa 13 vloaz he devoa tapet ur gouriz du evit an Tae Kwon Do, unan all he deus e karate. Pa oa 21 bloaz e oa enskrivet e teir skol arzoù emgannañ. Digoret he deus ur skol arzoù emgannañ anvet Win Kai Martial Arts. Teir skol a zo bremañ. Mestroniañ a ra an Tae Kwon Do hag ar c'harate. Goude-se ez eo aet da ward difenn, ul lisañs he deus.
Riogordo
Riogordo zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Málaga.
Llandysul (Powys)
Llandysul (skrivet Llandyssil e saozneg ) zo ur gêriadenn eus Kembre, e Powys. Emañ e tolead Sir Drefaldwyn gozh, e biz ar gontelezh, hanter-hent etre Y Trallwng hag Y Drenewydd, er gornaoueg da Drefaldwyn.
Carn Uí Néid
Carn Uí Néid (Mizen Head e saozneg) zo ur beg-douar e mervent Iwerzhon, e penn pellañ taread Cairbrigh, e kontelezh Corcaigh.
Kontañ a reer ez eo Carn Uí Néid ar beg-douar suañ eus Iwerzhon, met Ceann Bró, nepell, an hini eo, e gwirionez. Daoust da se e reer anv alies, e levrioù Iwerzhon, eus ment ar vro, muzuliet "from Fair Head to Mizen Head" (eus An Bhinn Mhór da g-Carn Uí Néid) pe "from Malin Head to Mizen Head" (eus Cionn Mhálanna da g-Carn Uí Néid).
Abu Dhabi (emirelezh)
<hr noShade /> Abu Dhabi, ent-ofisiel Emirelezh Abu Dhabi (إمارة أبو ظبي Imārat Abū Ẓabī), a zo unan eus ar seizh emirelezh a ya d'ober an Emirelezhioù Arab Unanet (UAE). An hini ec'honañ anezho eo gant he 67 340km², hag an eil pobletañ (war-lerc'h Dubai). En he c'hêr-benn, anvet Abu Dhabi ivez, emañ sez prezidant an Emirelezhioù Arab Unanet, ha kêr-benn ar riez-mañ eo ivez eta.
Kanton Kerlouevig
Kanton Kerlouevig  a oa anezhañ ur rann velestradurel ha barnel hag ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant al Liger-Izelañ.
Kumunioù (1790-1801)
Kanton Kerlouevig a yae peder c'humun d'ober anezhañ :
Umm al-Qaywayn
Umm al-Qaywayn (أم القيوين en arabeg) a zo ur gêr hag un emirelezh a-hed aod gevred Pleg-mor Persia. Unan eus seizh emirelezh an Emirelezhioù Arab Unanet eo.
ഉം അല്‍ കുവൈന്‍ Умм-эль-Кайвайн (город)
Llandderfel
Llandderfel zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e kontelezh Gwynedd. Emañ er reter da Y Bala, e pastell-vro Penllyn, tost da Sarnau ha Cefnddwysarn.
Kozh eo iliz Llandderfel ha gouestlet eo da sant Derfel pe Derfel Gadarn (fl. marteze). Ur feunteun anvet Ffynnon Dderfel zo e-kichen an iliz.
Tyria jacobaeae
Tyria jacobaeae a zo ur spesad Balafenned hag a vez renket er genad Tyria e kerentiad an arctiided.
Approuague
Ar stêr Approuague zo ur stêr hag a red dre Gwiana c'hall, en Amerika ar c'hreisteiz.
Inizi er stêr
Ar re vrasañ eo
Gourejen
Tri isspesad gourejened a oa : Bos p. primigenius en Europa ha Reter-Kreiz, Bos p. namadicus en India ha Bos p. mauretanicus e Norzh Afrika. En kantved e oa koazhet tiriad ar gourejened ha ne chome hiniennoù nemet e Polonia, Lituania, Moldavia, Treuzsilvania ha reter Prusia. Ar gourejen diwezhañ a vije marvet e 1627 e koadeg Jaktorów, Polonia. .
Skraber-oabl
Ur skraber-oabl (liester: skraberioù-oabl), pe tour uhel, a zo ur savadur uhel-kenañ, dezhañ stumm un tour peurliesañ, niverus-bras ar solieradurioù ennañ. Dre vras e vez burevioù pe takadoù kenwerzh ennañ.
Ar skraberioù-oabl pennañ
Reoù all a zo war sevel.
Nannerch
Nannerch zo ur gumuniezh e kontelezh Sir y Fflint, Kembre, 245 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 487 a dud, ha 73 anezho (15%) a oa kembraegerien. .
Cómpeta
Competa zo ur gumun  eus Spagn,  e proviñs Málaga.
Montalto
Montalto zo un anv-lec'h italianek. Un anv-tiegezh eo deuet da vezañ ivez.
Gerdarzh
Eus Monte, menez, hag Alto, uhel.
Saint-Pierre (Martinik)
Saint-Pierre zo ur gumun e departamant tramor Martinik, en Antilhez gall. Pennlec'h arondisamant Saint-Pierre eo. Niver an annezidi a sav da hag a reer Pierrotains anezho e galleg.
Istor
Distrujet e oa bet ar gêr d'an 8 a viz Mae 1902 gant dislonkadenn ar Montagne Pelée. 26,000 den a varvas neuze. Daou zen hag a oa e kêr er mare-se a chomas bev nemetken.
São Roque
São Roque zo un anv-lec'h portugalek.
Gerdarzh
Diwar an anv Roque, stumm portugalek anv Sant Rok.
Le Marin
Le Marin zo ur gumun e departamant tramor Martinik, en Antilhez gall. Pennlec'h arondisamant Le Marin eo.
Nercwys
Nercwys zo ur gumuniezh e kontelezh Sir y Fflint, Kembre, 232 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 576 a dud, ha 145 anezho (25,2%) a oa kembraegerien.
Llanasa
Llanasa zo ur gêriadenn, ur barrez hag ur gumuniezh e kontelezh Sir y Fflint, Kembre, 260 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 4214 a dud, ha 879 anezho (20.9%) a oa kembraegerien.
Mank
Ar mank zo ur evn hag a vev en hantervoul su.
Llanasa
Dont a ra an anv Llanasa eus sant Asaph, pe Asa.
Er gumuniezh emañ kêriadennoù Talacre, Gronant, Gwesbyr, Trelogan ha Ffynnongroyw kenkoulz ha kêriadenn Llanasa hec'h-unan.
Mank
Mank- eo pennrann-verb mankout.
Mank zo ur gumun en Aostria.
Mank zo ur film stadunanat savet gant David Fincher e 2020, diwar-benn buhez ar senarioour Herman J. Mankiewicz.
Saltney
Saltney zo ur gêr vihan hag ur gumuniezh e kontelezh Sir y Fflint, Kembre, 237 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 5132 a dud, ha 321 anezho (6,6%) a oa kembraegerien.
Conteville
Conteville zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall :
Enez San Félix
Enez San Félix zo unan eus Inizi Desventuradas, 892 km er c'hornôg da aod Chile, rag-eeun da borzh Chañaral, war an douar-bras. 1,4 km² zo dindani. Stag eo ouzh kumun Valparaíso, a zo e Proviñs Valparaíso, a zo e Rannvro Valparaíso.
Istor
E 1520 e oa tremenet nepell ar moraer portugalat Fernão de Magalhães, p'edo war e hent trema ar C'hornôg, hag eñ an hini a reas  Inizi Desventuradas ("reuzeudik") eus an enezeg.
D'an 8 a viz Du 1574, da lavarout eo pevar bloaz ha hanter-kant war-lerc'h Fernando de Magallanes, ha nav bloaz ha tregont goude ma voe gweladennet an hanternoz anezhi gant Diego de Almagro, e teuas ar sturier spagnol Juan Fernández da gavout an inizi San Félix ha San Ambrosio.
Ambrosius
Ambrosius zo un anv-badez latin.
Sayalonga
Sayalonga zo ur gumun  eus Spagn,  e proviñs Málaga, e trao~ienn ar Río  Algarrobo, entre  Algarrobo ha Cómpeta. 8 km zo ac'hano da aod ar Mor Kreizdouar, anvet Costa del Sol.
Mostyn
Mostyn zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Sir y Fflint, Kembre, e-kichen Treffynnon, war lez kornôk aber ar stêr Dyfrdwy, pe Glannau Dyfrdwy. Emañ Mostyn 257 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 1,769 a dud, ha 322 anezho (18,2 %) a oa kembraegerien.
Betek 2004 e oa penn al linenn listri-treizh eus Liverpool da zDulenn, kêr-benn Iwerzhon.
Régina (Gwiana c'hall)
Régina zo ur gêriadenn hag ur gumun bras-ec'hon e Gwiana c'hall. War lez ar stêr Approuague emañ ar gêriadenn.
Eil brasañ kumun Gwiana (ha Bro-C'hall!) eo war-lerc'h Maripasoula.
La Trinité
La Trinité zo un anv-lec'h gallek hag a ra dave d'an drinded kristen.
Régina (Gwiana c'hall)
Régina
Gampsonyx swainsonii
Gampsonyx swainsonii a zo ur spesad evned-preizh bihan eus ar c'herentiad Accipitridae. Ar spesad nemetañ er genad Gampsonyx an hini eo.
Anvet e voe Gampsonyx Swainsonii (kentanv) da gentañ-penn (e 1825) gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840) da zougen bri d'an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
Boued
Bevañ a ra diwar saorianed dreist-holl ha kemer amprevaned ha laboused bihan ivez.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
Pierre Maille
Pierre Maille, ganet d'ar e Frejús (Var), e Bro-C'hall, zo ur politikour breizhat, ezel eus ar PS.
Maer Brest eo bet, etre 1982 ha 1983, hag etre 1989 ha 2001.
Prezidant Kuzul-departamant Penn-ar-Bed eo bet etre 1998 ha 2015.
Llangynog
Llangynog zo anv meur a gêriadenn e Kembre.
Maxime Maufra
Maximilien Émile Louis Maufra (Maxime Maufra) a oa ul livour breizhat, bet ganet d'ar 17 a viz Mae 1861 e Naoned, (Liger-Atlantel), ha marvet d'an 23 a viz Mae 1918 e Poncé-sur-le-Loir (Sarthe). E-touez an arzourien a gemeras perzh e Skol Pont-Aven e oa Maxime Maufra.
Da 18 vloaz e stagas Maufra da livan.
Kalonekaet da livañ oa bet, gant daou arzour naonedad : ar vreudeur Charles Leduc hag Alfred Leduc, hag al livour Charles Le Roux. Chomet e oa da labourat evel ur businessman, e-pad un nebeut amzer hag o livañ evit e zudi eus 1884 da 1890. E-doug ar mare-se en doa graet anaoudegezh gant labour an impresionisted.
Adalek 1890 e tibabas Maufra diskregiñ gant al labour buisness hag en em westlañ a-zevri evit e zudi al livadurioù. Dont a reas da Vreizh er c'hornog, evit kejañ gant Paul Gauguin ha Paul Sérusier. E 1894 e doe e c'hentañ diskouezadeg livadurioù, en davarn parizian : Toutteville. Distreiñ reas da Vreizh bep bloaz, dreist holl e Kiberen. Annezañ rae e Montmartre er Bateau-Lavoir. Bet e oa da veajiñ en un toullad lec'hioù: en Dauphiné, er Midi, en Aljeria, hag er Savoy.
Ul livour hag a blede war ar gweledvaoù hag an arvor eo bet dreist holl. Paket en doa livioù flamm ha nerzus skol Pont Aven. Ul livour emren e vannas e vuhez pad, o westlañ e arz da gened an natur.
E-barzh Kevredigezh Vroadel Breizh e oa Maxime Maufra, oc'h ober war-dro rann an Arzoù-Kaer.
Bonnebosq
Bonnebosq a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944, Tagadenn Paddle: d'ar 21 a viz Eost e voe dieubet Bonnebosq gant ar 1st Troop eus ar 49th Reconnaissance Regiment eus ar Rouantelezh-Unanet ; en hevelep devezh e voe lazhet daou zen nann-soudard e Bonnebosq gant ur vombezadeg.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Bonnebosq Churchyard
Marvet int e miz Gouere 1944 e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil Brezel Bed.
Correggio
Correggio zo un anv-lec'h italianek.
La Trinité (Martinik)
La Trinité zo ur gumun e departamant tramor Martinik, en Antilhez gall. Pennlec'h arondisamant La Trinité eo.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Trinitéens anezho e galleg.
Chañaral
Chañaral (Chañar e runa simi, da lavarout eo "bod-gwez Gourliera Chilensis") zo ur porzh eus Chile, lec'hiet 167 km eus Copiapó, kêr-benn Rannvro Atacama. Pennlec'h proviñs Chañaral eo. En hanternoz dezhi emañ dezerzh Atacama.
Touristelezh
N'eo ket darempredet gant an douristed abalamour d'an dour louzet gant ar mengleuzioù kouevr. Nepell diouti emañ Park Broadel Pan de Azúcar, hag ennañ Enez Chañaral.
Llangynnwr
Llangynnwr (Llangunnor e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Sir Gaerfyrddin, Kembre, 107 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 2315 a dud, ha 1111 anezho (48%) a oa kembraegerien.
Enez Choros
An Enez Choros zo un enezenn eus norzh Chile, en norzh da gêr La Serena, e Rannvro Coquimbo. Gant an Enez Chañaral hag an Enez Damas, tostik dezhi, ez a d'ober ar Reserva Nacional Pingüino de Humboldt, meret gant ar c'h-Corporación Nacional Forestal (CONAF).
Kampionad sechelezat an echedoù
Kampionad sechelezat an echedoù eo kampionad broadel an echedoù e Sechelez. E 1992 e voe graet evit ar wech kentañ. Aozet e vez bep bloaz gant Kevre sechelezat an echedoù. Aozet e vez ur c’hampionad evit ar maouezi hag evit meur a rummad-oad.
Roll ar gampioned
! Bloaz !! Kampion
Oleiros (A Coruña)
Oleiros zo ur gumun eus arvor hanternoz Galiza, e Proviñs A Coruña, e Komark A Coruña.
Les Moutiers-en-Cinglais
Les Moutiers-en-Cinglais a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Conteville (Eure)
Conteville zo ur gumun eus departamant Eure e rannvro Normandi.
A-raok an Dispac'h gall ha diskar an eskoptioù kozh e oa stag ar barrez ouzh Eskopti Dol.
Treuddyn
Treuddyn zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Sir y Fflint, Kembre. E 2011 e oa poblet gant 1 627 a dud, ha 386 anezho (24,4%) a oa kembraegerien.
Rennes
Rennes zo un anv-lec'h gallek.
Felis Rewiz
Felis Rewiz (e-tro 970-1038), ganet e trowardroioù Kemper. E studioù a reas e lez kont Kernev, goude ez eas da vanati Lambaol en Eusa, met rankout a reas tec'hout rak ar Vikinged ha mont da abati Fleury, war ribl al Liger. Diwezhatoc'h, war c'houlenn an dug Jafrez, ez eas da adsevel abati Lokentaz ha hini Logunec'h, distrujet gant ar Vikinged. Ur skol hag ur manati a savas ivez e Sant-Jord en eskopti Roazhon. Lidet e vez d'an 12 a viz C'hwevrer, d'ar 4 a viz Meurzh pe d'an 9 a viz Meurzh.
São Roque do Pico
São Roque do Pico zo ur gêr en Ilha do Pico, en Açores, ha tostik da 1 300 den o chom enni. Pennlec'h ur gumun eo ivez, ha pemp parrez enni.
Parrezioù
Setu anvioù parrezioù kumun São Roque do Pico:
Shu Qi
Lin Li-hui (Sinaeg: 林立慧; pinyin: Lín Lìhuì), bet ganet d'ar 16 a viz Ebrel 1976, brudetoc'h dre he anv micher Shu Qi, zo un aktourez ha top model eus Taiwan. Bez' ec'h eo unan eus an aktourezed paeet ar muiañ e Sina.
Buhez prevez
Dimezet eo Shu Qi gant an aktour ha sevener filmoù Stephen Fung abaoe 2016. Kejet o devoa an eil ouzh egile e-kerzh filmerezh an drama romantel Bishonen e 1997.
Río Algarrobo
Ar Río Algarrobo, anvet ivez Río Turvilla, ha Río Sayalonga hervez al lec'hioù treuzet, zo ur stêr e Spagn, e proviñs Málaga, e komark Axarquía.
Ysgeifiog
Ysgeifiog, pe Ysceifiog, zo ur gêriadenn, ur barrez hag ur gumuniezh e kontelezh Sir y Fflint, e biz Kembre.
Puy
thumb|Puy de Sancy thumb|Puy de Vichatel thumb|Puy de la Vache Ar ger gallek puy zo implijet e lec'hanvadurezh broioù okitanek Bro-C'hall da ober anv eus ur menez pe eus ur gêriadenn savet war an uhel.
Matthías Jochumsson
Matthías Jochumsson (11 a viz Du 1835 – 18 a viz Du 1920) a oa ur skrivagner islandek, barzh ha troer. Brudet eo abalamour d’e varzhonegoù ha, dreist-holl, d’an hini a zo aet d’ober kan broadel Island, Lofsöngur, savet e Londrez e 1874. Ganet e voe en ur gêriadenn eus kornôg Island, en ur familh baour ha mont a reas goude-se da Vreizh-Veur. Mervel a reas en Akureyri, e norzh Island, en un ti a zo deuet da vezañ ur mirdi en enor dezhañ ha d’e labour.
Ysgeifiog
Poblañs
E 2011 e oa poblet gant 1 258 a dud, ha 267 anezho (21,2 %) a oa kembraegerien.
Puy
Gerdarzh
Dont a ra eus gallekadur ar gerioù okitanek pue[ch], pech, puch « lec'h uhel, kromm e gribenn ». E galleg kozh e kaved puy, pui « uhelenn », miret en anvioù ar menezioù kreiz. Holl e teuont euus ur ger latin izel podium « uhelenn vihan », deuet eus an anv latin klasel podium « mogerenn dev en-dro d'un amfiteatr ha warni azezennoù».
Skouerioù
Menezioù all
Kêriadennoù enne an anv puy : Skrivet pui- :
Eus ar ger latin podium ez eus deuet un toullad anvioù okitanek : *poët (Le Poët, Le Poët-Laval, Le Poët-Sigillat...), En katalaneg eo deuet ar ger puig (Puigpedrós ou Puig de Campcardós, Puigmal, Puigcerdà, El Puig) ;
Shotton (Kembre)
Shotton zo ur gêr hag ur gumuniezh e kontelezh Sir y Fflint, e biz Kembre, 238 km eus Kerdiz.
War lez ar stêr Dyfrdwy emañ, tost d'an harzoù gant Bro-Saoz.
Gant Saozon Mercia e voe savet ar gêr, hag abalamour da se he deus un anv saoznek.
Poblañs
E 2011 e oa poblet gant 6 346 a dud, ha 596 anezho (9,4%) a oa kembraegerien.
Félicité
Félicité zo un anv-badez gallek, roet d'ar baotred evel d'ar merc'hed.
Ría Viveiro
Ría Viveiro (Ría de Viveiro e galizeg) zo un aber en proviñs Lugo, en Galiza, anezhi unan eus ar rías Altas.
Panell
Ur banell zo ur seurt plankenn hirgarrezek, e koad pe metal, hag a servij d'ober traoù a bep seurt : livañ, skrivañ, kizellañ.
Ajman
Ajman (en arabeg: عجمان, ʿAjmān) a zo un emirelezh hag ur gêr war un dro. Unan eus seizh emirelezh an Emirelezhioù Arab Unanet ez eo, hag an hini vihanañ anezho (460 km²), ha ne ra nemet 0,5% eus gorread hollek an Emirelezhioù Unanet. Rannet eo e teir lodenn distag.
Enez Damas
An Enez Damas zo un enezenn eus norzh Chile, en norzh da gêr La Serena, e Rannvro Coquimbo. Gant an Enez Chañaral hag an Enez Choros, tostik dezhi, ez a d'ober ar Reserva Nacional Pingüino de Humboldt, meret gant ar c'h-Corporación Nacional Forestal (CONAF). 60,3 ha zo dindani.
Div draezhenn zo: La Poza ha Las Tijeras, gwenn an traezh ha glas-sklaer an dour. Kontrol d'an inizi amezek all e c'haller mont da enez Damas da gampiñ.
Olga Benário
Olga Benário Prestes (1908-1942) a oa ur gomunourez alaman; pried e oa d'ar politikour braziliat komunour Luís Carlos Prestes.
Antón Risco
Antón Martínez-Risco Fernández, anavezet evel Antón Risco, ganet en Allariz en 1926 ha marvet en Vigo en 1998, a oa skrivagner galizek, mab da Vicente Risco.
Olga Benário
He buhez
Ganet e oa Olga Gutmann Benário e München, en un tiegezh yuzev. He zad, Leo Benário, a oa un alvokad sokialour hag he mamm, Eugenie (Gutmann), a oa ur vondianez Bavarian.
Puig Arboç (Arbúcies)
Ar Puig Arboç zo ur menez eus ar Massís del Montseny, 934 metrad uhelder dezhañ, e kumun Arbúcies e komark Selva e Katalonia.
Olga Benário
He buhez
E 1923, da bemzek vloaz, ec'h eas en ur skourr yaouankizoù (KJVD) eus Strollad Komunourien Alamagn (KPD). Ur pennadig goude ec'h eas kuit da chom da Verlin gant he dousig Otto Braun, ur c'homunour yaouank, dre garantez ha dre ma n'en em gleve ket ken gant he zad hag a oa tomm ouzh Strollad ar Sokialourien alaman ( SPD)
E 1928 e skoazellas Otto da dec'hel eus toull-bac'h Moabit, e Berlin.
Fioretta Gorini
Fioretta Gorini, pe Fioretta del Cittadino (Firenze, XVvet kantved – Firenze, XVvet kantved) a oa serc'h da Giuliano de' Medici, ha mamm da Giulio de' Medici, a deuas da vout ar pab Klemañs VII. Merc'h e oa da Antonio Gorini. Ur berranv eo Fioretta, deuet diwar Antonia pe Antonietta.
Genel he mab Giulio a reas d'ar 26 a viz Mae 1478, goude muntret e dad Giuliano en Irienn ar Re Pazzi.
Felis Naoned
Felis Naoned, bet ganet e Bourjez (Rouantelezh vizigot) er bloaz 511 pe 512 ha marvet e 582 e Naoned, a voe Eskob Naoned etre 548 ha 582 war-lerc'h e dad Emalius II.
Avielañ a reas ar maezioù tro-dro da Naoned, hag ober labourioù bras er gêr-se. Lakaat a reas toullañ ur ganol a zo c'hoazh en e anv hag echuiñ an iliz-veur. Emglevioù a reas gant pennoù ar Vretoned, evel Gwereg Iañ. Un iliz a zo en e anv e kêr Naoned. Lidet e vez d'ar 6 a viz Genver pe d'ar 7 a viz Gouhere.
Kampionad singapourat an echedoù
Kampionad singapourat an echedoù eo kampionad broadel an echedoù e Singapour. E 1949 e voe graet evit ar wech kentañ. Aozet e vez bep bloaz gant Kevre singapourat an echedoù. Aozet e vez ur c’hampionad evit ar maouezi ivez.
Roll ar gampioned
! Nn !! Bloaz !! Gwazed !! Maouezi
Llanllawddog
Llanllawddog zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Gaerfyrddin, Kembre, 227.6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 686 a dud, ha 370 anezho (53.9%) a oa kembraegerien. .
Salares
Salares zo ur gumun  eus Spagn,  e proviñs Málaga en  Andalouzia.
Llanllwni
Llanllwni zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Gaerfyrddin, Kembre, 227.6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 623 a dud, ha 367 anezho (58.9%) a oa kembraegerien. .
Ida Baccini
Ida Baccini (1850-1911) a oa ur gazetennerez italian e Firenze. A-wechoù e sine he fennadoù gant anvioù-pluenn, evel Manfredo pe Marinella del Rosso.
Almáchar
Almáchar   zo ur gumun  eus Spagn,  e proviñs Málaga en  Andalouzia.
Enez San Ambrosio
Enez San Ambrosio zo unan eus Inizi Desventuradas 892 km er c'hornôg da aod Chile, rag-eeun da borzh Chañaral, war an douar-bras. 1,4 km² zo dindani. Stag eo ouzh kumun Valparaíso, a zo e Proviñs Valparaíso, a zo e Rannvro Valparaíso.
thumb|350px| An Inizi Desventuradas. San Ambrosio eo ar reterañ anezho.
Maria Luisa d'Asburgo-Toscana
Maria Luisa d'Asburgo-Lorena, pe Maria Luisa Annunziata Anna Giovanna Giuseppa Antonietta Filomena Apollonia Tommasa d'Asburgo-Lorena (Firenze, 31 a viz Here 1845 – Hanau, 27 a viz Eost 1917), a oa priñsez a Doskana, hag arc'hdugez Aostria, dimezet d'ar priñs aostrian Karl Isenburg-Büdingen-Birstein. Nav bugel o doe.
Anas luzonica
Anas luzonica a zo ur spesad evned palvezek eus ar c'herentiad Anatidae.
Chalus eo amzer-da-zont ar spesad, abalamour d'ar chase dreist-holl : ne chomje nemet pemp mil penn.
Boued
Bevañ a ra ar spesad diwar amprevaned, chevr, pesked ha plant.
Annez
Brosezat eo e Filipinez ha plijout a ra al lec'hioù gleb dezhañ.
Axarquía
Axarquía, pe La Axarquia ([a.xar'ki.a]) eo anv ar c'homark reterañ e proviñs Málaga, e-harz ar Sierra Tejeda y Almijara. Un anv a orin arabek eo, diwar Ash-sharquía (الشرقية), hag a dalvez kement ha  ar reterad. Vélez-Málaga eo ar pennlec'h.
Ría de Ares
Ar Ría de Pontedeume, pe Ría de Ares, eo anv aber ar stêr Eume, e proviñs A Coruña, e hanternoz Galiza.
War he lez emañ kumunioù Ares, Cabañas, Pontedeume ha Fene, ha porzhig Redes.
Unan eus ar Rías Medias eo.
Ronda
Ronda zo ur gumun  eus Spagn,  e proviñs Málaga en  Andalouzia.
Udine
Udine (Udin en friouleg) zo ur gêr eus Italia, kêr-benn Frioul, e Proviñs Udine e rannvro emren Friuli-Venezia Giulia. 100 000 a dud enni.
Zas
Zas zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña, e komark Terra de Soneira.
Paco Ibáñez
Paco Ibáñez, ganet d'an 20 a viz Du 1934 e València, a-raok Brezel Spagn eta, zo ur c'haner spagnolek hag a gan barzhoniezh spagnolek en ur seniñ gitar.
Zas
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Abegondo
thumb|Sede pelec'h emañ Abegondo.
Paco Ibáñez
E vuhez
E 1952, e-kreiz diktatouriezh Franco ez eas da chom da Vro-C'hall. E 1964 e reas e bladenn gentañ. E miz Mae 1968 e kanas er Sorbonne, skol-veur goshañ Pariz, ha diwar neuze e voe brudet evel arzour e-maez ar sistem.
Abegondo
Abegondo zo ur gumun eus gwalarn Galiza, e proviñs A Coruña. 19 parrez a zo er gumun. E 2009 e oa 5 798 annezad enni.
Almogía
Almogía  zo ur gumun  eus Spagn,  e proviñs Málaga en  Andalouzia.
Massís del Montseny
Ar Massís del Montseny, pe Montseny (distaget munˈsɛɲ) hepmui zo ur venezieg e Katalonia etre komarkoù ar Vallès Oriental, ar Selva hag Osona, hag etre proviñsoù Barcelona ha Girona.
Phnom Penh
Kêr-benn Kambodja e teuas da vezañ e 1432 evit ar wech kentañ, goude ma oa bet ret da Ponhea Yat, roue an impalaeriezh Khmer, dilezel Angkor Thom a oa bet lakaet en arigrap gant ar Siam. E 1505 e cheñchas kêr-benn ar vro adarre ha n'eo nemet e 1866, dindan ren Norodom Iañ, ma tiazezas da vat sez ar gouarnamant ha ma voe savet palez ar roue eno.
Amber Valletta
Amber Evangeline Valletta, ganet d'an 9 a viz C'hwevrer 1974 e Phoenix, zo un aktourez ha top model stadunanat. Da gentañ e oa top model ; d'an oad a 18 vloaz e oa war golo ar gelaouenn Vogue. Bet eo bet 16 gwech war ar golo betek-henn. E-pad ar bloavezhioù 1990, Valletta a zo deuet da vezañ ur supermodel, o labourat evit Giorgio Armani, Chanel, Louis Vuitton, Prada, Valentino, Gucci ha Versace. Sinet he devoa kevratoù evit produioù bravaat evit nouspet milion a zollaroù gant Calvin Klein hag Elizabeth Arden. Etre 1995 betek 1996, Valletta gant he c'hamaladez top model Shalom Harlow a ginnige un abadenn war MTV anvet House of Style.
Inizi Desventuradas
thumb|350px|An Inizi Desventuradas. Un enezeg eus Chile eo an Inizi Desventuradas.
Kentañ Europiz
Ar moraer portugalat Fernão de Magalhães, a greder, an hini e voe an Europad kentañ o gweladennas en 1520 p'edo war e hent trema ar C'hornôg.
Kement ha "reuzeudik" e talv Desventuradas e galizeg ; anvet e vijent bet evel-hen abalamour ma oa berr ar boued gant Magallanes pa deuas e-maez strizh-vor Todos los Santos, ha pa welas e oant didud ha dic'hlazur e roas an anv-se dezho.
C'hwezek deiz goude, pa oa o verdeiñ trema'r c'hreisteiz, e tizoloas Juan Fernández an enezeg anvet diwar e lerc'h, an Inizi Juan Fernández, enni an inizi Más a Tierra (hiziv Róbinson Crusoe), Santa Clara ha Más Afuera (hiziv Alejandro Selkirk).
Diharzveliezh
An diharzveliezh eo perzh ar veli diharz, hini an unpenniezhioù, pe monarkiezhioù, hep bevenn, da lavarout eo hep galloud kempouezañ, parlamantel, bonreizhel, pe henvoazel.
Diazezet eo ar stad diharzveli war an arc'hant, an arme, an Iliz.
Almargen
Almargen   zo ur gumun  eus Spagn,  e proviñs Málaga en  Andalouzia.
Llanwrda
Llanwrda zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Gaerfyrddin, Kembre, 96,7 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 504 a dud, ha 257 anezho (51%) a oa kembraegerien. .
Nasjonal Samling
Nasjonal Samling, pe "Emvodad Broadel" a oa añv ur strollad politikel norvegiat a-zehoù pellañ hag a oa oberiant etre 1933 ha 1945. A 1942 da 1945 e oa ar strollad nemetañ aotret en Norvegia.Diazezet e oa gant ar ministr-kent Vidkun Quisling hag un nebeud harperien evel Johan Bernhard Hjort, an den e penn ar askell paramilourel ar strollad (Hirden), ma kuitaas ar strollad e 1937. Lidet e veze diazez ar strollad d'ar 17 Mae, deiz ar Grunnlovsdagen (Deiz ar Vonreizh), hogen ar strollad a voe krouet d'ar 13 Mae 1933. Nasjonal Samling a voe lakaet e-maez al lezenn goude an Eil Brezel-bed, d'ar 8 Mae 1945.
Anas erythrorhyncha
Boued
Peurliesañ e kav al labous e voued war-c'horre an takadoù dour a neui warne. Rouez eo dezhañ splujañ ha pa ra n'eo nemet betek hanter da dapout blotviled, kresteneged bihan ha preñved dre furchal e-barzh al lec'hid war-bouez e bigos.
Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika (reter ha su ar c'hevandir ha Madagaskar).
Meidrim
Meidrim zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Gaerfyrddin, Kembre, 227.6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 568 a dud, ha 296 anezho (52.1%) a oa kembraegerien. .
La Roque-Baignard
La Roque-Baignard a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944, Tagadenn Paddle: d'ar 21 a viz Eost e voe dieubet La Roque-Baignard gant ar 11th Battalion Royal Scots Fusiliers eus ar 49 Rannlu eus tirlu ar Rouantelezh-Unanet; daou soudard eus ar Rouantelezh-Unanet hag unan eus SUA a varvas er gumun.
Sveinn Björnsson
Sveinn Björnsson, ganet d’ar 27 a viz Genver1881 e Kopenhagen ha marvet d’ar 25 a viz Genver1952 e Reykjavik, a voe anvet da gentañ prezidant Island pa zeuas ar vro-se da vezañ ur republik dizalc’h d’ar 17 a viz Mezheven 1944.
Poltred ur vaouez yaouank (Botticelli)
Poltred ur vaouez yaouank pe Il Ritratto di giovane donna, zo un eoullivadur war goad diwar zorn Sandro Botticelli, graet e 1475, ha war ziskouez er Galleria Palatina e kêr Firenze.
Sveinn Björnsson
Goude studioù war ar gwir e Kopenhagen, e Danmark, en amzer ma oa stag Island ouzh Danmark, ez eas d’an enezenn en-dro ha dilennet e voe e kuzul-kêr Reykjavik e 1912. Daou vloaz diwezhatoc’h e voe dilennet e Parlamant Island (Alþingi pe Althing).
Astana (Kazakstan)
Anv
Astana a dalvez kement ha “kêr-benn” e kazakeg ; d'an 20 a viz Meurzh 2019 e voe adanvet Nursultan en enor d'ar prezidant kozh Nursultan Nazarbayev gant Parlamant Kazkastan.
Llanwinio
Llanwinio zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Sir Gaerfyrddin, e Kembre. Emañ e kornôg ar gontelezh, en hanternoz da Sanclêr, stok ouzh Sir Benfro, 125 km eus Kerdiz.
Gouestlet eo an iliz-parrez da sant Gwynlo.
Discours de la servitude volontaire
An Discours de la servitude volontaire (Displeg diwar-benn ar sujidigezh a-youl-gaer) pe  Le Contr'un (An Enebunan), zo un oberenn c'hallek savet gant Étienne de La Boétie er XVIvet kantved, ha hini vrudetañ ar skrivagner. Embannet e oa bet tammoù eus ar skrid en latin en 1574, hogen en 1576 e voe embannet en e hed e galleg. Savet e vefe gant La Boétie etre e 16 ha 18 vloaz, war-dro 1549 eta, hervez e vignon Michel de Montaigne pa oa La Boétie tost d'e 18 vloaz.
Aranga
thumb|Sede pelec'h emañ Aranga. Aranga zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña.
Llanwinio
Poblañs
E 2011 e oa poblet gant 439 a dud, ha 202 anezho (46%) a oa kembraegerien.
Sveinn Björnsson
E 1918 e teuas Island da vezañ emren diouzh Danmark (emren evit pep tra nemet evit ar politikerezh estren hag an difenn) hag anvet e voe Sveinn Björnsson e penn kuzul-kêr ar gêr-benn Reykjavik. Addilennet e voe er parlamant e 1920 hag anvet e voe da gannadour evit Island e Kopenhagen etre 1920 ha 1924 hag adarre etre 1926 ha 1940.
Discours de la servitude volontaire
Savet eo ar skrid, anezhañ ur brezegenn berr ha don, evitañ da vezañ graet gant un den yaouank, a-enep an diharzveliezh, ha klask a ra perak e chom sujet ar bobl. Diskouez a ra n'eo ket yevet ar bobl nemet dre ma'z eo he youl bezañ sujet, pa gred an darn vrasañ eo rediet da c'houzañv.
Antonia Alighieri
Antonia Alighieri a oa ul leanez italian, eus kêr Firenze.
He buhez
Merc'h e oa d'ar barzh Dante Alighieri ha d'e bried Gemma Donati. Leanez e oa, hag anvet suor Beatrice, e kouent Santo Stefano degli Ulivi e Ravenna.
Poltred ur vaouez yaouank (Botticelli)
Piv eo ar vaouez?
En XIXvet kantved e veze lavaret Simonetta eus an daolenn dre ma kreded e oa poltred Simonetta Vespucci, an itron karet gant Giuliano de' Medici ha marvet yaouankik en ur Firenze a lavare e oa anezhi uhelskouer ar gened. E gwirionez ne denn ket dezhi pa seller pizh ouzh an oberennoù ma vefe poltredet Simonetta, evel Ganedigezh Gwener, gant Botticelli, pe er poltred anezhi graet gant al livour Piero di Cosimo.
Alozaina
Alozaina   zo ur gumun  eus Spagn,  e proviñs Málaga en  Andalouzia.
Sveinn Björnsson
E 1940 e voe aloubet Danmark gant arme Alamagn ha distag en em gavas Island. Distreiñ a reas Sveinn Björnsson d’an enezenn ha dilennet e voe da rejant gant ar parlamant, da ren en anv roue Danmark adalek 1941 betek 1944.
D’ar 25 a viz Mae1944 e voe aozet ur referendom en Island da c’houzout ha fellout a rae d’an annezidi bezañ dizalc’h penn-da-benn diouzh Danmark ha sevel ur republik. Neuze e voe dilennet Sveinn Björnsson da brezidant ar republik-se, gant an Alþingi. Dilennet e voe en-dro da brezidant, dre vouezhiadeg hollek, e 1945 hag e 1949. Mervel a reas, e-pad e respetad, d’ar 25 a viz Genver1952.
Antonia Alighieri
He buhez
E 1350 e reas anaoudegezh gant ar skrivagner Boccaccio a oa bet kaset da Ravenna da gas 10 Fiorino aour en anv kabitened konpagnunezh Iliz Orsanmichele
Pujerra
Pujerra    zo ur gumun  eus Spagn,  e proviñs Málaga en  Andalouzia.
Discours de la servitude volontaire
Klask a ra an oberour peragiñ sujidigezh an dud a lez o sujerien da waskañ warnezho.
Cathair Saidhbhín
Cathair Saidhbhín (saozneg: Cahersiveen) zo ur gêr e mervent Iwerzhon, e kontelezh Ciarraí, en Uíbh Ráthach, nepell diouzh Dairbhre.
Discours de la servitude volontaire
Hervez La Boétie, « Bezit mennet da baouez da servij, ha dinask e vefet».
Aranga
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Cathair Saidhbhín
Un iliz katolik zo e kêr ha roet eo bet dezhi anv un den lik, Daniel O'Connell; ar wech nemeti en Iwerzhon. Emañ war ribl ar stêr Fertha. Ur c'hazarn kozh eus Constáblacht Ríoga na hÉireann (Polis Roueel Iwerzhon) a zo ivez e kêr. Deuet eo da vezañ ur mirdi bremañ hag a servij evit diskouezadegoù diwar-benn istor ar vro; an Old Barracks Heritage Centre eo anvet.
Panell-arsav
Ur banell-arsav zo ur banell-hent hag a ziskouez e ranker chom a sav war an hent, en ur c'hroashent peurliesañ.
Antonia Alighieri
He buhez
Chom a ra un dudenn gevrinus, peuzdianav, anezhi penntudenn meur a oberenn romantel evel :
Panell-arsav
Hervez Feur-emglev Vienna diwar-benn ar panelloù-hent ez eus daou seurt arouezioù: Gallout a ra ar ger saoznek "STOP" bezañ e saozneg pe er yezh vroadel ar vro.
Poltred ur vaouez yaouank (Botticelli)
Piv eo ar vaouez?
N'eus ket emglev avat diwar-benn ar bloavezh zoken, a vefe etre 1475 ha 1490. Peurliesañ e veneger ar bloaz 1485 pe war-dro.
Benaoján
Benaoján zo ur gumun eus Spagn e proviñs Málaga.
Arteixo
Arteixo zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña.
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Myddfai
Myddfai zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Gaerfyrddin, Kembre, 227.6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 394 a dud, ha 196 anezho (49.7%) a oa kembraegerien. .
Álora
Álora zo ur gumun  eus Spagn,  e proviñs Málaga en  Andalouzia.
Petroica australis
Petroica australis zo anv skiantel ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Petroicidae.
Anvet e voe Turdus australis (kentanv) da gentañ-penn (e 1788) gant an naturour svedat Anders Sparrman (1748-1820).
Boued
Dreist-holl e vev diwar zivellkeineged, amprevaned, buzhug, kevnid, melc'hwed-krogennek, skrilhed-gwez, c'hwiled hag artropoded all en o zouez.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad emañ brosezat an daou isspesad anezhañ e Zeland-Nevez :
Emlazh
Emlazh (diwar em- ha lazhañ) a reer eus doare unan bennak da lakaat un termen d'e vuhez a-youl gaer. Alies e tegouezh diwar an dic'hoanag, hag a c'haller santout abalamour da gleñvedoù spered, da ziasterioù arc'hant pe sokial.
Doareoù d'en em lazhañ
Diforc'hioù zo hervez ar broioù. Setu an doareoù gwelet ar muiañ:
E Japan ez eus un doare hengounel d'en em lazhañ, anvet seppuku pe hara-kiri. Mervel a reer diwar zivouzellañ.
Abegoù
Kemmañ a ra an abegoù hervez an amzer (istor), hervez ar vro, hervez oad an dud, ha hervez ar micherioù zoken.
La Puebla del Río
La Puebla del Río  zo ur gumun eus Spagn e proviñs Sevilla, e kumuniezh emren Andalouzia.
Emlazh
Oad
En em lazhañ a ra krennarded abalamour d'ar poanioù gouzañvet pe en o familh, pe er skol, a-wechoù abalamour da heskinerezh krennarded all.
En em lazhañ a ra tud kozh abalamour ma ne fell ket dezho gouzañv poanioù ar gozhni hag ar c'hleñved.
Micherioù
Brudet eo bremañ an emlazhoù kouerien, abalamour alies d'ar wask etre daouarn ar bankoù, ha d'al labour kalet.
Tud o deus en em lazhet
Tud vrudet zo bet en em lazhet, a-wezhioù dre levezon ur spered romantel. En oberenn Die Leiden des jungen Werther, bet skrivet gant Goethe, en em lazh an dudenn bennañ dre ma ne c'hall ket seveniñ e garantez.
Da ziwall : klevet e vez a-wechoù e vije en em lazhet Sokrates, ar filozof gresian brudet. Evit gwir, barnet d'ar marv e oa bet : ha, d'ar mare, doare an Ateniz a veze lakaat an den kondaonet da lonkañ kontamm (kegid) ; dre se, ne oa bourev a lazhfe ebet, nemet an den kablus e-unan. A-hend-all, test eo Platôn (Phaidôn, 61 c - 62 c) e prezege groñs Sokratez a-enep d'an emlazh.
La Puebla de los Infantes
La Puebla de los Infantes  zo ur gumun eus Spagn e proviñs Sevilla, e kumuniezh emren Andalouzia.
San Ildefonso
San Ildefonso zo un anv-lec'h spagnolek.
Rhipidura sulaensis
Rhipidura sulaensis a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Rhipiduridae.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Annez hag isspesadoù
Brosezat eo ar spesad en enez Taliabu (Indonezia).
Rummatadur
Sellet e veze outañ evel un isspesad — Rhipidura teysmanni sulaensis — da Rhipidura teysmanni kent.
Hernández
Hernández zo un anv-tiegezh spagnolek stank a-walc'h.
Gerdarzh
Dont a ra eus an an anv-badez Hernando, un eilstumm da Fernando (en deus roet Fernández). Ur bern anvioù zo savet er memes doare : Álvarez, Domínguez, Enríquez, Fernández, Galíndez, Gómez, González, Gutiérrez, Jiménez, López, Martínez, Pérez, Ramírez, Rodríguez, Sánchez, ... hag ivez: Garcés‎.
Pencarreg
Pencarreg zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Gaerfyrddin, Kembre, 227,6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 1110 a dud, ha 673 anezho (60.6%) a oa kembraegerien. .
Malcolm McDowell
Malcolm McDowell a oa un aktor saoz bet ganet d'ar 5 a viz Gouere 1943 e Horsforth, e Bro-Saoz.
Mohammed Emwazi
Mohammed Emwazi (ganet Muhammad Jassim Abdulkarim Olayan al-Dhafiri; arabeg: محمد جاسم عبد الكريم عليان الظفيري‎), ganet d'ar 17 a viz Eost 1988 ha marvet d'an 12 a viz Du 2015, a oa un djihadour saoz eus an aozadur Daech. Eus 2014 betek 2015 e oa bourev evit an aozadur islamour, alies e oa bet gwelet o troc'hañ pennoù gouestlidi. Ur strollad prizonidi o devoa lesanvet anezhañ "John" gant ma oa un taol-mouezh saoz gantañ. Ezel e oa eus ur stollad pevar den gant taolioù-mouezh saoz karget d'ober war-dro prizonidi Daech ha da lazhañ anezho. "The Beatles" e oa lesanvet ar strollad. Ar mediaoù saoz o devoe lesanvet Mohammed Emwazi "Jihadi John".
Gwisket holl e du gant ur gougoulenn, implijet e veze ur gontell kiger gantañ evit seveniñ al lazhadegoù. Alies e c'hourdrouze ar broioù kornôgel e fin ar filmoùigoù propaganda.
D'an 12 a viz Du 2015 e oa bet embannet gant pennoù ofisiel Stadoù-Unanet Amerika e oa bet tizhet gant tennoù dronoù milourel e Raqqa, Siria. Daech en devoa kadarnet e varv e miz Genver 2016.
Marc'h Przewalski
Istor
Marc'h Przewalski a vefe unan eus diaraogerien ar marc'h doñvaet. Koulskoude ne zeuas ket an den a-benn d'e zoñvaat biskoazh.
Kavet e voe e 1879 gant ar c'horonal ergerzhour rusat Nikolay Prjevalsky e Dzoungaria, er menezioù war lez Gouelec'h Gobi. A-raok an darvoud-se e soñje d'ar skiantourien e oa aet al loened-se da get, diouennet gant ar Vongoled abalamour da gaout kig. E 1881 e voe dibabet e anv skiantel gant I.S. Poliakov, mirdiour Mirdi loenoniezh Akademiezh skiantoù Sant-Petersbourg.
Goude ar gavadenn e c'houlennas meur a zoo kavout un nebeud loened. Abalamour d'o gouezder e vije bet diskaret bagadoù a-bezh eus ar c'hezeg-se gant ar chaseourien evit tapout un nebeud loened hepken. Dre benn d'ar chase-se peurgetket ez eas ar spesad war rouesaat hag al loened gouez diwezhañ a voe spurmantet e Mongolia e 1969. Adalek ar mare-se e vez sellet ouzh ar spesad-se evel diouennet en natur.
Er zooioù e voe miret ar spesad bev. Diskenn a rafe an holl gezeg Przewalski a-vremañ eus ur strollad 9 pe 12 gouenner a-douez an 31 loen tapet bev e diwezh an Eil Brezel Bed, a ziskenne o-unan eus an 13 gouenner tapet e 1900. Gwirheñvel eo e oa un hiron marc'h doñv en o zouez.
War-dro 1977 ne chome ken 300 loen bev er zooioù dre ar bed, neuze e voe savet raktresoù da eskemm gouennerien ha da greskiñ ar boblañs-se gant zooioù hag ensavadurioù, hag e deroù an } e konter war-dro 1 800 loen.
Distro kezeg Przewalski en natur
Savet e voe raktresoù da gas ar spesad da Vongolia en-dro ha d'e lezel da vevañ en natur ; teir c'hefridi a voe sevenet 2010.
An « Ensavadur evit mirout ha gwareziñ kezeg Przewalski », bet krouet en Izelvroioù e 1977, a zegasas ar c'hezeg kentañ e Mongolia e 1992, e Park broadel Hustai. Lezet e voe 84 loen da vont en natur betek 2004. Al loened degaset da Vongolia zo bet kustumet ouzh an hin da gentañ e-pad pell e klozioù bras, a-raok bezañ lezet da vont da vat. E 2008 e oa 192 loen-kezeg e 24 harem.
E Takhin Tal (Gobi B) ivez e voe lezet kezeg da vont en natur gant Strollad etrebroadel Takhi (ITG). Etre 1992 ha 2004, 90 marc'h bet ganet e zooioù a voe kaset da Vongolia. Tri marc'h-servij all a voe kaset eus Park broadel Hustai betek Takhin Tal e 2007. E 2008 e oa 111 loen-kezeg en o frankiz e nav strollad disheñvel er boblañs-se.
Ar gevredigezh c'hall Takh he deus aozet un trede esae goude he c'hrouidigezh e 1990. Loened hag a zeue eus zooioù disheñvel a voe lakaet en hanter frankiz e Lozère, er C'hausse Méjean, war ur bladenn gouestlet da zesevel deñved, da sevel ur bagad loened a zo anezhañ c'hoazh. Goude dek vloaz o prientiñ an distro d'ar vuhez ouez e voe kaset 22 ouenner gant berzh e 2004 hag e 2005 e Khomiin Tal, e-kichen Park broadel Khar Us Nuur.
Coria del Río
Coria del Río  zo ur gumun eus Spagn e proviñs Sevilla, e kumuniezh emren Andalouzia.
Marc'h Przewalski
Deskrivadur
Neuz kezeg Przewalski a ziskouez perzhioù kentidik : ur penn bras o deus, daoulagad lec'hiet uhel ha n'eo ket war kostezioù ar penn e-giz ar c'hezeg all, diskouarn hir, araoget tev int, ur c'horf bras o deus gant ur roudenn deñval ha roudennoù all war an izili. Bihan eo al loen, 1,20 metr e vent krennn, ha dezhañ ur sae rouan atav ha penn an izili teñval ; sklaer eo penn ar fri, gant reun teñval. Ar moue a gresk sonn hag a vuz bep bloaz, n'eus kuchad ebet. N'haller ket reoliñ kezeg Przewalski, n'haller ket o embreger na pignat warno. Bevañ a reont diwar boued dister-kenañ ha gallout a reont gouzañv ar brasañ tommder ha yenijenn.
Tennañ a ra marc'h Przewalski da varc'h Riwoché, bet kavet e 1995 gant an ergerzhour ha skrivagner Michel Peissel e rannvro ar C'ham e Tibet.
Genetik
Disheñvel a-walc'h eo kezeg Przewalski diouzh ar c'hezeg doñv rak 66 kromozom o deus ha n'eo ket 64. An enklaskoù diwar-benn TDN ar mitokondri o deus diskouezet n'eo ket kezeg Przewalski hendadoù ar c'hezeg doñv a-vremañ. Koulskoude, ar studiadennoù diwar-benn ar c'hemmoù etre glad genetek kezeg Przewalski ha hini ar c'hezeg doñv o deus diskouezet nebeut a gemm etrezo. N'eus nemet peder allelenn dezhe pevar loci merkerioù serom disheñvel a oa anavezet evel merkerioù dibar da gezeg Przewalski. Ar pep brasañ eus adstummoù protein ar gwad a gaved e gwad an daou spesad kezeg, ha zoken al lodenn eus an TDN anavezet evit ar bronneged da ziorroen ar buanañ (lodenn an TDN mitokondriek kontrollerezh), ne ziskouez ket kalz a gemmoù a-bouez etre an daou spesad. Sklaer eo eta ez eo kar kezeg Przewalski d'ar c'hezeg doñv.
Marteze e tiskenn an daou spesad eus un hendad boutin. Kezeg Przewalski zo bev hiziv an deiz avat, n'int ket hendadoù ar c'hezeg doñv.
Cesare II Gonzaga
Cesare II Gonzaga (Mantova, 1592 – Vienna, 1632) a oa eil dug Guastalla, etre 1630 ha 1632. Mab e oa da Ferrante II Gonzaga ha d'e bried Vittoria Doria, merc'h d'an amiral Andrea Doria.
E 1612, d'e 20 vloaz, e timezas da Isabella Orsini (1598 - 1623), merc'h da Virginio Orsini, eil dug Bracciano, ha da Fulvia Peretti Damasceni.
Daou vab o doe:
Spontailh-brini
Ur spontailh-brini, pe spontailh, zo ur seurt benveg pe aozadur denheñvel, savet en ur park pe liorzh, da spontañ an evned ha mirout outo a zebriñ ar frouezh pe had.
Maria Teresa Felicita d'Este
thumb| Maria Teresa Felicita d'Este (1726-1754) Maria Teresa Felicita d'Este (1726–1754) a oa ur briñsez italian, eus dugelezh Modena, deuet da vout dugez Pentevr dre hec'h eured.
Merc'h e oa d'an dug  Francesco III (1737-1780) ha d'e bried Charlotte-Aglaé d'Orléans, ur briñsez c'hall, merc'h da Rejant Bro-C'hall.
E 1744 e timezas d'he c'henderv Louis-Jean-Marie de Bourbon, dug Pentevr, mab-bihan, eus ur skourr divastardet, da Loeiz XIV.
Bugale
thumb|E kastell Rambouillet e do an tiegezh Penthièvre o chom. Eus ar roue Loeiz XIV ha markizez Montespan e tiskenne an daou bried, ha kerent tost e oant eta. Krediñ a reer eo abalamour d'ar genwadelezh-se eo e oa gwan ar vugale ha ne vevas nemet daou.
Liñvenn empenn-mel
Al liñvenn empenn-mel zo ul liñvenn diliv eus ar c'horf hag a warez lodennoù ar reizhiad nervel kreiz (empenn ha mel-livenn) diouzh ar stroñsoù, evel un dorchenn, ha diouzh bakteri pe viruzoù eus an diavaez. Er pilhonoù emañ, etre ar bilhonenn gevnidek hag ar bilhonenn danav. Redek a ra ivez e peder c'hambr an empenn hag e kanol greiz ar mel-livenn.
E medisinerezh
Evit dielfennañ al liñvenn empenn-mel e c'heller seveniñ ur savadenn anezhi etre pevare ha pempvet mell an dargreiz.
Eutheria
Eutheria, anvet ivez Placentalia, zo un infrakevrennad e rummatadur al loened. Ennañ emañ ar bronneged gant ur plakenta er barez p'emañ o tougen, da lâret eo an darn vrasañ eus ar bronneged estreget ar monotremed hag ar godelleged.
Alcalá de Guadaíra
Alcalá de Guadaíra zo ur gumun eus Spagn e proviñs Sevilla, e kumuniezh emren Andalouzia.
Yorick
Yorick eo anv ar farouell marv a zo bet dizouaret e glopenn gant un touller-bezioù er pezh-c'hoari saoznek Hamlet, savet gant William Shakespeare
Alcalá del Río
Alcalá del Río  zo ur gumun eus Spagn e proviñs Sevilla, e kumuniezh emren Andalouzia.
Deerstalker
Deerstalker eo anv reizh tog Sherlock Holmes, a oa da gentañ un tog da chaseal demmed (deer e saozneg).
En istorioù Arthur Conan Doyle n'eus anv ebet eus tog ebet, met treset e oa bet gant ar skeudenner.
Pontyberem
Pontyberem zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Sir Gaerfyrddin, e Kembre. E Cwm Gwendraeth emañ, 90 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 2,681 a dud, ha 1,806 anezho (67.4%) a oa kembraegerien.
Arzúa
thumb|Sede pelec'h emañ Arzúa. Arzúa zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña.
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
C'hoarioù Olimpek goañv 2014
C'hoarioù olimpek goañv 2014, ent-ofisiel an  c'hoarioù olimpek goañv, a oa bet dalc'het etre ar 7 hag an 23 a viz C'hwevrer 2014, e Sotchi, e Rusia.
Trimsaran
Trimsaran zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Gaerfyrddin, Kembre, 227.6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 2452 a dud, ha 1236 anezho (50.4%) a oa kembraegerien. .
A Baña
A Baña zo ur gumun e Galiza, e proviñs A Coruña.
Lora del Río
Lora del Río  zo ur gumun eus Spagn e proviñs Sevilla, e kumuniezh emren Andalouzia.
Étienne de La Boétie
Étienne de La Boétie ([labɔesi] pe [labwa'ti]) zo ur skrivagner gallek, ganet d'ar 1añ a viz Du 1530 e Sarlat ha marvet d'an 18 a viz Eost 1563 e Germignan, e kumun Taillan-Médoc, e-kichen Bourdel.
Brudet eo e Discours de la servitude volontaire. Mignon e oa da Montaigne, ha meneget e anv en Essais.
Haematoderus militaris
Haematoderus militaris a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Cotingidae
Alcolea del Río
Alcolea del Río  zo ur gumun eus Spagn e proviñs Sevilla, e kumuniezh emren Andalouzia.
Haematoderus militaris
Anvet e voe ''Coracias ? Militaris'' (kentanv) da gentañ-penn (e 1792) gant ar skiantour saoz George Shaw (1751-1813). Ar spesad nemetañ eo er genad Haematoderus.
Els Banys i Palaldà
Els Banys i Palaldà (Amélie-les-Bains-Palalda e galleg) zo ur gumun eus Katalonia an Norzh, e komark Vallespir. E departamant Pireneoù-ar-Reter emañ.
Haematoderus militaris
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned bras ha kemer frouezh ivez.
Grip
Ar grip (influenza e latin) a zo ur c'hleñved poreüs degaset gant pevar seurt viruz eus kerentiad an Orthomyxoviridae (Myxovirus influenzae A, B, C ha D). Tagañ a ra al laboused hag un nebeud bronneged evel ar moc'h, ar reuniged hag an dud. An epidemiezh a c'hoarvez en diskar-amzer hag er goañv dreist-holl. Terzhienn, poan-benn, paz, faringit, mialgiezh, asteniezh ha disnaon eo e sinoù pennañ. Treuskaset e vez ar grip etre an dud dre an analañ dre takennoùigoù puilh ar viruzoù enno o tont eus paz ha streviadur ar sujidi poreet.
Tod und Leben
Tod und Leben zo ul livadur graet gant Gustav Klimt etre 1908 ha 1915. Hiriv emañ el Leopold Museum e Vienna, en Aostria.
Grip
Virologiezh
Viruzoù TRN eo viruzoù ar grip. Eus kerentiad an Orthomyxoviridae emaint. Pevar anezho int : viruz ar grip A, viruz ar grip B, viruz ar grip C ha viruz ar grip D, digemmet an eil diouzh ar re all dre antigenusted o nukleoprotein. Viruzoù ar grip A eo ar re a zo kaoz d'ar pandemiezhoù bep bloaz.
Diagnostik
Berr eo ar gorvezh : 1 pe 2 zeiz. Kregiñ a ra ar c'hleñved a-benn-krak gant un derzhienn trec'h da 38,5°C, gant kridienn, klopennadoù (poan-benn), asikted, disnaon, mialgiezh (poan-gigenn), arthralgiezh (poann-genvell). Tizhet e vez ar forzhioù analañ ivez : darwazh fri, berradur ar fri, paz sec'h, poan-gargadenn, raoudur ar vouezh.
Dizarbenn
Kinniget e vez d'an dud gant riskloù bezañ vaksinet bep bloaz er broioù greantelaet. An dud gant riskloù eo : Evel kalz kleñvedoù poreüs e chom ar yec'hedouriezh an doare kentañ da zizarbenn an tredizh e-pad ur c'hleñved-red :
Mezegadur
An den klañv a rank paouezat da labourat ha diskuizhañ er gêr. Parraat a raio ouzh an tredizhañ ha treled an darreuziad ivez.
Epidemiologiezh
Mervel a ra gant ar grip etre 250 000 ha 500 000 den er bed bep bloaz, bugale yaouank ha tud kozh dreist-holl.