cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sturmgeschütz III
Ar Sturmgeschütz III, berraet e StuG III, a oa ur c'hanol argadiñ alaman hag a oa an eil karbed stourm produet ar muiañ e-pad an Eil Brezel-bed goude an SdKfz 251. Savet e oa bet war ziazez an tank Panzer III, kemmet e oa bet an douribell gant ur voest hobregonet gant ur c'hanol galloudusoc'h. Normalamant e oa bet soñjet evit bezañ ur c'hanol argadiñ da reiñ harp d'an droadegiezh war an talbenn, met ar StuG III a oa bet kemmet kalz a-hed an amzer. Evel ar Jagdpanzer diwezhatoc'h e voe implijet kalz muioc'h evel un distrujer tankoù.
Arevalillo de Cega
Arevalillo de Cega zo ur gumun e proviñs Segovia.
Taifa Lérida
Taifa Lérida, pe Lleida e katalaneg, a oa ur rouantelezh arab e Spagn ar Grennamzer. Krouet e voe gant Sulaymān ibn Muhammad ibn Hūd pa gouezhas taifa Córdoba.
Carl Jacob Sundevall
E studioù a reas e skol-veur Lund ma voe doktoret e 1826. En 1827-1828 e veajas da C'hevredazia. E 1830 e voe anvet da vedisin.
E 1838 e kemeras perzh en un ergerzhadeg c'hall da Spitsbergen, renet gant Joseph Paul Gaimard (1796-1858).
Biandronno
Biandronno zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia. 3 206 a dud zo enni o chom.
Abades (Segovia)
Abades zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia. E 2021 e oa 835 a dud o chom enni.
E Skeud Tour Bras Sant Jermen
thumb|right|Kentañ pajenn golo al levr adembannet e 1978. E Skeud Tour Bras Sant Jermen zo titl ul levr eñvorennoù gant Yeun ar Gow, daou c'hant c'hwec'h pajenn warn-ugent dezhañ, bet moullet gant Ti ar Skrev er Baol e 1955 evit ar wech kentañ.
Adembannadurioù
Adembannet e oa bet al levr gant Al Liamm e 1978.
Youenn Caouissin
Youenn Caouissin zo ur broadelour breizhat ha kristen, mab da Herri Kaouisin.
E Skeud Tour Bras Sant Jermen
Al levr
Adalek ganedigezh e dad-kuñv (Yeun ar Gow e anv ivez !), e 1793 pe 1794, betek 1910 e kont Yeun ar Gow e vugaleaj e Pleiben e-lec'h ma oa bet ganet e miz Here 1897. Pemp pennad warn-ugent a ya d'ober an oberenn : Taolennañ a ra ar skrivagner darvoudoù ar mare-se koulz ha tud eus Pleiben hag he zrowardroioù en ur yezh pinvidik-mor. An holl droioù-lavar a ra gante sof-kont a-hed al levr a zo skrivet gant lizherennoù stouet hag ur roll eus ar Gerioù ha doareoù-lavar implijet e Pleiben ha tro-war-dro a gaver en dibenn anezhañ (c'hwec'h pajennad).
Youenn Caouissin
Ganet e voe d'an 8 a viz Du 1942 e Landerne ha badezet e voe gant an aotrou Yann-Vari Perrot. Pa oa e dud en harlu e rannvro Pariz e kemeras perzh e Skaouted Bleimor, un aozadur krouet gant Perig Keraod, gant ur spered breizhek ha kristen. Mont a reas d'ober ar vicher taksidermour ha labourat a reas evit Park natur rannvroel Arvorig. Kenlabourat a reas ivez gant meur a gelaouenn diwar-benn ar chase hag an natur. En e vaner e Ploue e tigoras ur mirdi ar c'hirri dre gezeg e 1984. E 2000 e savas un diskouezadeg diwar-benn al "littérature bretonne pour la jeunesse", ma roe kalz a bouez d'al labour graet gant e dud (evel ar gelaouenn Ololê). Dre e bennadoù e galleg er gelaouenn War Raok ! hag Ar Gedour Mag e tifenn koun hag enor Yann-Vari Perrot hag ar speredelezh kristen. Kemeret en deus perzh e lidoù Unvaniezh Koad Kev ha Mignoned Feiz ha Breizh.
E Skeud Tour Bras Sant Jermen
Al levr
Disheñvel eo al levr dre ma n'eo ket "traoù kouer" a gont ar skrivagner. Eñvorennoù ur paotr eus ar vourc'h int, d'ar mare m'emañ an hent-houarn o tegouezh er c'hontread ; hag ouzhpenn-se, emañ e dad e penn ur c'hoñvers hag a feurm kirri (gant al loened hag ar vevelien da-heul) ha fred en deus kavet war al linenn. Yeun ar Gow, hag a skriv hanter-kant vloaz war-lerc'h, a gas al lenner da gompren penaos an tren en deus kemmet buhez ar vro, hentoù ar genwerzh ha betek ar gwiskamant (ar gasketenn) hag ar parlant (ret drailhañ un tammig galleg gant tud al linenn)...
A-hend-all, ur mailh eo Yeun ar Gow evit taolenniñ dremm hag anal ul lec'h : ret eo gwelet penaos eo livet bourc'h Brasparzh pe c'hoazh buhez porzh Meilh-ar-Wern...a-raok an hent-houarn. Ha fent ar c'honter ne vez ket kollet gantañ : gouzout a ray al lenner penaos ha perak e oa bet troc'het "paltoioù" da "wayed" (gwazi) bourc'h Pleiben.
Yosa Buson
Yosa Buson, ganet e 1716 e-kichen Osaka, rannvro Settsa, hag aet da Anaon d'ar 25 a viz Kerzu (hervez ar mammennoù niverusañ) 1783 e Kyōto, a oa ul livour hag ur barzh japanat. Tanigushi Buson e oa e anv kent.
Gant Ike-no-Taiga, unan eus brudetañ livourien Japan, e voe kroget e Japan gant un doare livañ deuet eus Sina, ar bunjin-ga. Labouret en deus Buson gantañ.
Degaset en deus ur sell nevez war al livañ dremmwelioù. Gwelet eo evel unan eus mistri an haiku ivez.
Kement a "kêriadenn hec'h irvinenn", "Kerirvinenn", e talvefe Buson.
Yaouank-tre e oa pa guitaas e gêriadenn evit mont da Edo.
Arevalillo (disheñvelout)
Arevalillo zo un anv-lec'h spagnolek e Spagn hag anv meur a dra :
Yosa Buson
Eno e voe skoliad da Hayano Hajin a oa diskibl da Vashō ha brudet evit e haiku.
Thomas Campbell Eyton
Thomas Campbell Eyton, bet ganet d'an 10 a viz Gwengolo 1809 nepell diouzh Wellington (Shropshire, Bro-Saoz) hag aet da Anaon er memes kêz d'ar 25 a viz Here 1880, a oa un naturour saoz.
Yosa Buson
Pa varvas e vestr e 1742 e kuitaas Buson Edo evit ur vuhez a gantreer paour-razh e rannvroioù an Norzh, war roudoù Bashō.
Retorn a reas da Gyōto a-raok mont e-pad tri bloavezh (1754-1757) e-kichen Yosa, rannvro Tango. Ober a reas neuze e annez e Kyōto betek e varv.
Vieja friendo huevos
Vieja friendo huevos ("Kozhiadez o fritañ vioù"), zo un eoullivadur gant Diego Velázquez e 1618, hag unan eus ar re gentañ anavezet diwar e zorn. En National Gallery of Scotland e Dinedin (Bro-Skos) emañ.
Yosa Buson
Ne ouzer ket kalz tra a-zivout e stummadur. Levezonet eo bet gant arz Sina. Bez' e oa Kyōto ur greizenn a vuhez sevenadurel birvidik d'ar c'houlz-se ha darempredet en deus arzourien niverus. Kalz livourien ha barzhed a groue evit o diduamant. Ret e oa dezhañ gounid e vara. E 1757 e tigoras un atalier andorennoù gant un toullad diskibled.
Lennegezh ar Brezhoneg en XXvet kantved
Lennegezh ar Brezhoneg en  a zo un antologiezh eus al lennegezh vrezhonek savet gant Francis Favereau, bet kelenner e Skol-veur Roazhon 2. Un doare gallek, heñvel e neuz, a zo ivez, titlet Anthologie de la littérature bretonne au XXe siècle.
Yosa Buson
Emdreiñ a reas e arz (livañ ha skrivañ) eus un doare graet kentoc'h evit bourc'hizien war-du stummoù tostoc'h eus ar mammennoù evel oberennoù Bashō.
Lennegezh ar Brezhoneg en XXvet kantved
Ratozhioù
Er c'hentskrid e kemenn peseurt arvaroù e oa da ziwall outo. Ar re gentañ e oa termeniñ petra ez eus e-fed lennegezh e brezhonek. Ne felle ket dezhañ dibunañ "un tamm Buhez ar Sent mod nevez (Kalloc'h, Hemon ha Malmanche), a-nes ankouaat hiziviken santezed zo (Añjela Duval, muiikoc'h eget Meavenn ar werc'hez ruz, poz Taldir), ar Braz hag Helias o vezañ bet da sent mein, re-bar da re na pet monumant savet d'ar re maro evit ar vro".
Yosa Buson
Krouet en deus an haiga, ur stumm arz a laka asambles livadur ha haiku.
Lennegezh ar Brezhoneg en XXvet kantved
Stumm an embannadur
Peder levrenn dev a ya d'ober an oberenn, embannet gant Skol Vreizh, e Montroulez, dezhi un titl hollek asambles gant istitloù levrenn :
Bisuschio
Bisuschio zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Mañsonerezh
Ar mañsonerezh eo al labour sevel an tiez hag ar savadurioù, a vez graet gant ur mañsoner. Implijet e vez mein vañson pe vein alvezel a vez diboullet, drailhet, stummet, lakaet asamblez, lakaet da vezañ stabil dre ar c'hempouez pe gant ur materi pegañ pe ur stag.
Nev
An nev, en ilizoù, zo kevrenn greiz ar savadur.
Terenotriccus erythrurus
Terenotriccus erythrurus a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Tityridae.
Anvet e voe M[yiobius]. erythrurus (kentanv) da gentañ-penn (e 1847) gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906). Ar spesad nemetañ er genad Terenotriccus an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned bihan.
3615 Usul
Un abadenn vousfentus diwar-benn bed ar c'hoarioù video eo 3615 Usul. Kinniget eo gant Baptiste Penel, gantañ ar pseudonim Usul. Skignet e vez un abadenn etre 5 ha 10 munutenn bep sizhun war al lec'hienn Jeuxvideo.com abaoe miz Here 2011.
Mont-en-dro ar c'hronikoù
Bep sizhun e komz Usul hag e skipailh eus ur sujed a denn d'ar c'hoarioù-video gant fent. Rannet e vez an abadennoù gant komzadennoù Usul e-unan, sketchoù ha skeudennoù c'hoarioù-video.
Hogos bep gwech e vez deraouet an abadennoù gant Usul gant ar memes frazenn: « Hiziv emaomp d'ar Sul hag evel bep Sul » pe/ha « Evit gwir ez eus daou rumm a » hag echuiñ a ra gant ul lavarenn hag a denn da endalc'had an abadenn.
Diwezh an abadennoù
Skignet e voe an abadenn diwezhañ d'an 19 a viz Genver 2014. E-pad an abadenn-mañ voe tennet kuit ar skramm a-dreñv, ar framm skrivet 3615 warnañ hag all. Ur ganaouenn vousfent a voe kanet ha graet e oa bet ur jestr gant ar skipailh: "ur silzigad", ur jestr krouet gant Dieudonné, hag a rae reuz er mediaoù d'ar c'houlz-se.
Fin ar Bed
Fin ar Bed zo ur stirad skinwel brezhonek skignet da gentañ war Youtube ha goude-se war ar skinwel Frañs 3 d'an 30 a viz Gwengolo 2017. Sevenet eo bet gant Nicolas Leborgne, an aktourien bennañ eo Nolwenn Korbell, Roger Stéphan ha Kaou Langoët. Filmet eo bet pep lodenn eus ar stirad e Breizh. Seizh lodenn dek munutenn a ya d'ober an hollad.
Maddalena penitente (Caravaggio)
Maddalena penitente zo un eoullivadur war lien diwar zorn al livour italian Michelangelo Merisi da Caravaggio etre 1594 ha 1595 p'edo o paouez erruout e Roma. Unan eus e oberennoù relijiel kentañ eo, diouzh a ouzer.
Un daolenn 122,5 x 98,5 cm eo, e dalc'h ar Galleria Doria Pamphilj e Roma, goude ma vez prestet a-wechoù evel da vare an diskouezadeg "Caravaggio-Bacon" er Galleria Borghese e 2009.
Istor
Ar c'hardinal Pietro Aldobrandini, ni d'ar pab Klemañs VIII, a zo bet kentañ perc'henn an daolenn.
Anna Bianchini, ur gourtizanez, an hini eo ar vaouez livet evel Santez Mari Madalen : hi ivez an hini e oa ar Werc'hez Vari en daolenn Diskuizh e-pad an dec'hadenn da Egipt, livet war-dro 1595.
An daolenn
A-wechoù e vez diskouezet Mari Madalen evel ur santez, goude marv Jezuz, o pediñ, ha hi diwisk a-walc'h, evel e taolenn Tizian, ha ganti kroaz pe klopenn
A-wechoù all e weler ur vaouez a renk uhel, gwisket kaer, ur voutailhadig dour c'hwezh-vat en he c'hichen, ul levr santel etre he daouarn.
N'eo ket hini ebet anezho a zo kinniget gant Caravaggio, a ra un daolenn gwirheñveloc'h, feal d'ar wirionez hervez e zoare.
Ar vaouez yaouank a weler diwar an uhel a zo koazezet, souchet, war ur gador izel, en ur sal deñval, he bravigoù ganti en he c'hichen. Ur bann-heol en tu dehoù a ra un tric'horn, arouez ur c'hemenn a-berzh Doue.
Skeudennaoueg
Mari Madalen oc'h ober pinijenn, gwelet gant livourien all :
Johan August Wahlberg
Johan August Wahlberg, bet ganet d'an 9 a viz Here 1810 e Lagklarebäck (Sveden) hag aet da Anaon d'ar 6 a viz Meurzh 1856 nepell eus Lenn Ngami (Botswana), a oa un ergerzher ha naturour svedat. Breur e oa d'ar skiantour svedat Peter Fredrik Wahlberg (1800-1877).
Corbridge
Corbridge zo ur gêriadenn eus Northumberland, e hanternoz Bro-Saoz, er gornaoueg da Newcastle upon Tyne.
Istor
Anavezet e oa al lec'h gant ar Romaned evel Coriosoptum pe Corstopitum. War al lec'h moarvat e oa anvet Coria. Alese eo deuet an anv Corbridge, gant an elfenn bridge ("pont") ouzhpenn.
Ar gêr roman bellañ en hanternoz Proviñs Britannia e oa Coriosoptum. Ar c'hreñvlec'h roman kentañ a voe savet war-dro ar bloavezh 85. En Eil kantved e teuas da vezañ ur gwir gêr roman.
Emgann Passendale
Trede Emgann Ieper (en alamaneg: Dritte Flandernschlacht; e galleg: Troisième Bataille des Flandres; en izelvroeg: Derde Slag om Ieper), anavezet ivez evel Emgann Passendale, a oa un emgann eus ar C'hentañ Brezel-bed, stourmet etre ar Gevredidi hag an Impalaeriezh alaman. An emgann a oa bet stourmet war Talbenn kornôg ar brezel, etre Gouhere ha miz Du 1917, evit mestroniañ ribloù su ha reter kêr velgiat Ieper e kornôg Flandrez. Ul lodenn e oa eus pleustr ar strategiezhoù bet raksoñjet gant ar Gevredidi e-kerzh emvodoù miz Du 1916 ha Mae 1917. Ti-gar Roeselare a oa unan eus hentoù dezougen bouezusañ ar 4e Arme alaman. Ur wech aloubet kribennn Passendale, ar Gevredidi o devoa kendalc'het an dagadenn war-zu al linenn eus Torhout betek Koekelare.
Noed
Un noed zo un doare kan a dalvez da zastum an dour glav diwar toennoù an tiez.
Marc'harid de L'Aigle
Marc'harid de L'Aigle, pe Marguerite de l'Aigle (e galleg), pe Margarita de L’Aigle (e spagnoleg), ganet en 1104, ha marvet e 1141, a oa ur briñsez c'hall, hag a zeuas da vout rouanez Navarra pa zimezas en 1130.
Merc'h e oa da Gilbert de l'Aigle ha da Juliette du Perche. He zud-kozh a-berzh tad e oa Richer of L’Aigle ha Judith d’Avranches, he zud-kozh a-berzh mamm e oa Jafrez II Perche, Kont Perche ha Mortagne, hag he fried Beatrice of Montdidier. Choar e oa da Richer of L’Aigle, a voe Baron L'Aigle war-lerc'h e dad. Keniterv a bell e oa d'ar rouanez Felicia de Roucy, a oa dimezet e 1076 da Sancho Ramírez, roue Aragon, goude dezhañ terriñ e eured kentaén da Isabel de Urgell.
Dimeziñ ha bugale
Marguerite de l'Aigle a zimezas en 1130 d'ar roue García V Navarra.
Darempredoù fall o doe an daou bried rak serc'heged he devoa ar wreg a-hervez, ha troet e oa da glask harpañ tud he ziegezh. Ur mab all he doe, anvet Rodrigo, met he fried a nac'has en anavezout evel e vab, ha zoken goude marv e wreg. An holl a rae ur bastarde anezhañ, nemet e c'hoar henañ Marc'harid.
Mervel a reas-hi e 1141, hag addimeziñ a reas he fried.
Pêr Guichou
Pêr Guichou, en galleg Pierre Guichou, bet ganet d'an 11 a viz Du 1915 en Sant-Tegoneg (Penn-ar-Bed, Breizh) hag aet da Anaon d'an 28 a viz Meurzh 2008, a oa ur beleg breizhat hag an disklerier skridoù, troet an Testamant Nevez e brezhoneg gantañ, embannet gant Minihi Levenez e 2002.
Buhez
Beleget e voe d'an 18 a viz Meurz 1945 ha lakaet da evezhier e Kastell-Paol. Etre 1945 ha 1947 ez eas da Roma da studiañ ar Bibl. Goude ez eas da Sant-Mikael e Brest da gure e 1947, ha goude-ze e voe anvet da gelenner e kloerdi bras Kemper hag eno e kelennas Skritur-Sakr.
Anvet e voe da berson Sant-Martin (Montroulez) e 1964. Anvet e voe da berson Kastell-Paol e 1970. Eus 1982 betek ar bloavezhioù 1992 e voe person Porspoder.
Bregano
Bregano zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Averroes
Averroes, anavezet ivez evel Ibn Rushd (Arabeg : ابن رشد‎) pe Abū l-Walīd Muḥammad Ibn ʾAḥmad Ibn Rušd (أبو الوليد محمد ابن احمد ابن رشد), ganet d'ar 14 a viz Ebrel 1126 e Córdoba ha marvet d'an 10 a viz Kerzu 1198 e Marrakech, a oa ur matematikour, mezeg, gwiraour, prederour hag un teologour muzulmat.
Teresa de León
Teresa de León , pe  Tereza León , a c'hall bezañ
George Robert Waterhouse
Arabat eo droukveskañ gant al livour John William Waterhouse. George Robert Waterhouse, bet ganet d'ar 6 a viz Meurzh 1810 e Londrez hag aet da Anaon d'an 21 a viz Genver 1888 er memes kêr, a oa un naturour breizhveuriat.
Oaled
En un ti, savenn vein ma reer tan zo lec'hiet dindan tumenn ar siminal.
Aizawl
Aizawl (bengaleg: আইজল; hindeg: आइजोल) a zo ur gêr e stad Mizoram en India. Poblet eo gant 292 000 a dud (e 2011).
Oaled
Cagailt かまど Lareira
Adrada de Pirón
Adrada de Pirón zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
Marbaix
Marbaix a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Menez Karmel
Menez Karmel, pe Menez Karmez , zo un aradennad veneziek en arvor Israel dirak ar Mor Kreizdouar.
Bibl
Anavezet eo an anv er Bibl evel al lec'h ma vevas ar profed Elias.
Iliz
Goude Brezelioù ar Groaz e voe savet un iliz katolik war ar menez ha gouestlet e voe da Itron Varia Menez Karmel. Brudet e voe an anv dre ar bed kristen, hag a voe roet da veur a iliz, ha diwar-se da lec'hioù all.
Anvioù-badez
Meur a anv-badez zo savet diwar anv ar menez, dre vrud ar Werc'hez:
Eddie Irvine
Edmund "Eddie" Irvine, Jr. (bet ganet d'an ) a oa ur blenier redadegoù kirri norzhiwerzhonat en deus redet e F1 etre 1993 ha 2002, o redek gant Jordan, Ferrari ha Jaguar. Stourmet en deus evit an titl e 1999, o trec'hiñ peger gwezh, met aet eo ar maout gant Mika Häkkinen. Ar blenier nemetañ o pignat war ur podiom evit Jaguar eo.
Sangiano
Sangiano zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Piler
Ur piler zo ur pezh mañsonerezh hir hag a-serzh, pe un doare post bras, a dalvez da reiñ harp d'un dra bennak.
Rouaned Kastilha
Tiegezh Navarra pe Jimena
Er bloaz 1028, Sancho III, roue Pamplona, a gemeras an titl a roue, dre wir e bried Muniadona, hag e lakaas e vab Fernando da gont e 1029.
Tiegezh Jimena
Pa varvas Fernando Iañ León e tegouezhas kontelezh Kastilha gant e vab.
Kurunenn Kastilha
Kurunenn Kastilha a voe krouet pa voe unanet rouantelezhioù León ha Castilla er bloaz 1230, pa voe roet kurunenn Rouantelezh León da Fernando III.
Tiegezh Aostria
Adalek Felipe II e kroger d'ober gant an anv Roue Spagn, dre ma oa bodet dindan e gurunenn ar rouantelezhioù León, Kastiha, Navarra, Aragón, Valencia, Mallorca, Granada ha Portugal. Ofisiel e chomo an titl kastilhan betek ren Isabel II (1830-1904, ren 1833-1868).
Alain Le Quernec
Alain Le Quernec, ganet d'ar 15 a viz Du 1944 er Faoued, a zo un treser-kazetenn, ur grafour hag ur skriteller breizhat. Labourat a ra gant Le Monde da skouer. Kelenner war an treserezh eo bet e Metz, Konstantin ha Kemper. Studiet en doa an treserezh e Pariz etre 1961 ha 1964 hag ar graferezh gant Henryk Tomaswesky e Pologn er bloavezhioù 1970.
Monte Carmelo
Monte Carmelo, pe Montecarmelo, zo un anv portugalek ha spagnolek, roet da veur a lec'h.
Orin
Dont a ra eus anv Menez Karmel, en Israel, meneget er Bibl.
Samarate
Samarate zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Brebbia
Brebbia zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Urraca Zamora
Urraca de Zamora pe Urraca Fernandez (León, 1033 - León, 1101). a oa infantez Rouantelezh León.
Arondisamant Añje
Arondisamant Añje a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Maine-et-Loire hag e rannvro Broioù al Liger.
Marco
Marco zo un anv-badez italianek, deuet eus an anv latin Marcus.
Urraca Zamora
Merc'h e oa da Fernando Iañ León "o Grande" ou "O Magno" (c. 1016 - 27 a viz Kerzu 1065) ha d'e bried Sancha Iañ León (1016 - 7 a viz Du 1067).
Arondisamant Añje
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Añje e 17 kanton (betek 2014) hag e 112 kumun :
Urraca Zamora
Pa varvas he zad e tegouezhas dezhi kêr Zamora hag an trowardroioù.
Anna Aostria (1549-1580)
Anna Aostria (Cigales, Proviñs Valladolid, 1añ a viz Du 1549 – Badajoz, 26 a viz Here 1580), a oa arc'hdugez Aostria, deuet da vout rouanez Spagn ha Portugal dre he dimeziñ gant Fulup II Spagn, ha pevare pried dezhañ.
Urraca Zamora
Hêrezh
A-raok da Fernando mervel e rannas e rouantelezhioù etre e bemp bugel:
Arondisamant Añje
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Maine-et-Loire d'ar 1 a viz Genver 2017. 69 c'humun zo en arondisamant Añje bremañ.
Anna Aostria (1549-1580)
He bugaleaj
Ganet e oa e Cigales, e Kastilha, tostik da gêr Valladolid. Merc'h kentañ Masimilian II an Impalaeriezh Santel (1527–1576), ha Mari Spagn (1528–1603) e oa. He zad a oa kenderv da Felipe II, roue Spagn, hag a oa breur d'he mamm. Perak e oa ganet e Spagn? Peogwir e oa chomet he zud eno evel rejanted tra ma oa aet ar roue, hag impalaer, Carlos Iañ Spagn, da vale bro gant e vab Felipe, priñs Asturiez, en e zouaroù en hanternoz Europa, Italia, Alamagn, Flandrez.
Urraca Zamora
Zamora
Pan eas Urraca da chom da Zamora, ec'h annezas kastell Zamora, pevar zour outañ; en tour a zo bet miret emañ ar Museo Baltasar Lobo hiziv.
Anna Aostria (1549-1580)
He bugaleaj
E Spagn e oa ganet Anna eta, met da Vienna ez eas da chom gant he zud adalek he 4 bloaz. Ur ribitailh breudeur ha c'hoarezed he devoa.
Urraca Zamora
Zamora
Maeronez armoù Rodrigo Díaz de Vivar, ar Cid Campeador, e oa Urraca pa voe anvet da varc'heg war-dro ar bloaz 1060 en iliz Santiago de los Caballeros de Zamora. C'hoar gwellañ karet Alfonso e oa hag e skoazellañ a reas da adc'hounit e rouantelezh ha da c'houarn e vro goude.
Anna Aostria (1549-1580)
He bugaleaj
Daou anezho, Rudolf ha Mazheas, a zeuas da vout Impalaerien Santel, hag he c'hoar Elesbed, a zimezas d'ar roue gall  Charlez IX. He zud-kozh a-berzh mamm e oa Karl V, hag Izabel Portugal, tad ha mamm he gwaz ; he zud-kozh a-berzh tad e oa Ferdinand Iañ an Impalaeriezh Santel, hag Anna Bohemia ha Hungaria. Mamm Karl V ha Ferdinand, he zadoù-kozh, e oa Juana de Castilla, lesanvet Juana la Loca ("Juana ar Follez"), ha honnezh all a oa merc'h da Ferdinant II Aragon ha da Izabel ar Gatolikez.
Anna e oa bugel muiañ-karet he zad, a blije dezhañ c'hoari ganti. Un deskadurezh katolik he doe, goude ma oa troet he zad gant mennozhioù Luther.
He dimeziñ
Evel merc'h henañ impalaer galloudusañ Europa e oa klask warni e lezioù ar rannved. He zud avat a glaskas he dimeziñ d'un infant spagnol abalamour d'al liammoù etre Habsburged an div vro. Kenkent e oa bet soñjet en he c'henderv, Don Carlos Spagn, priñs Asturiez, mab pennhêr hec'h eontr ha roue Spagn. Kefrisa dezhañ e voe e 1568, hogen mervel a reas ar priñs yaouank.
Adarre koulskoude e voe kaoz eus un eured spagnol pa varvas er gwentloù trede pried Felipe II, Elisabeth de Valois, e 1568. Intañv adarre e chome ar roue, ha dezhañ div verc'h yaouank.
Teir gwech dija e oa bet dimezet Felipe: da gentañ d'e geniterv Maria Manuela Portugal, da eil d'ur geniterv all, Mary Bro-Saoz, ha da drede da Elisabeth de Valois. O klask e bedervet gwreg e oa, evit kaout ur mab, rak pennhêr ebet n'en devoa ken goude marv Don Carlos.
Kenwadelezh anat a oa etre an danvez-priedoù, mouzhañ a reas ar pab Pi V un tamm a-raok reiñ e aotre. Sinet e voe ar c'hontrad eured en Madrid d'ar 24 a viz Genver 1570. D'ar 4 a viz Mae 1570 e timezas Anna d'hec'h eontr Felipe II e kastell Praha, dre hanterouriezh. Anna a veajas neuze eus Aostria da Spagn, e diskar-amzer ar bloaz 1570, e kompagnunezh he breudeur Albert ha Wenzel.
Beajiñ a rejont dre an Izelvroioù, ma en em gavas gant kerent ha mignoned da Floris Montigny, breur yaouankañ Kont Horn. Montigny a oa bac'het e Spagn abaoe 1567. Dre ma oa ar roue o vont da addimeziñ e krede an tiegezh Montigny e vije bet pardonet. Anna a brometas e raje he seizh gwellañ da zivac'hañ Montigny.
Dilestrañ a reas e porzh Laredo, d'an 3 a viz Here.
He marv
Mervel a reas e 1580, goude genel he merc'h Maria, a varvas tri bloaz goude.
Germán
Germán (distaget [xerˈman]) zo un anv-badez spagnolek
Mount
Mount zo ur ger saoznek, hag a dalvez menez bihan, hogen menez ivez en anvioù menezioù, hag a gaver en anvioù-lec'hioù ar broioù saoznek. Un anv-tiegezh eo ivez.
Lec'hioù
E-touez an anvioù niverus:
Frederig Gwilherm IV Prusia
Frederig Gwilherm IV Prusia, en alamaneg Friedrich Wilhelm IV von Preußen ( 1795 – 1861), a oa mab henañ Friedrich Wilhelm III Prusia, roue Prusia, ha Luise Mecklenburg-Strelitz, ha c'hwec'hvet roue Prusia. Ren a reas war-lerc'h e dad, adal 1840 betek 1861. En personel e oa ivez priñs Priñselezh Neuchâtel (1840–1857).
Dimeziñ a reas da Elesbed Ludovika Bavaria, met bugel ebet n'o doe. E vreur Wilhelm Iañ Alamagn a renas war e lerc'h.
Paradisaea
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Seizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer holl e Ginea Nevez, eizh (8) isspesad dezhe en holl.
R. Lee Ermey
Ronald Lee Ermey, ganet en Emporia (Kansas), e Stadoù-Unanet Amerika) d'ar 24 a viz Meurzh 1944, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Niver an dud marvet abalamour d'ar Brezel-bed kentañ hervez monumantoù ar re varv e Liger-Atlantel
Setu amañ un daolenn hag a ziskouez niver an dud marvet abalamour d'ar Brezel-bed kentañ hervez monumantoù ar re varv e Liger-Atlantel (Breizh).
Saltrio
Saltrio zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Friedrich Wilhelm Prusia
Friedrich Wilhelm Prusia, en alamaneg Friedrich Wilhelm von Preußen, zo anv meur a roue pe a briñs eus Prusia.
Germaniom
Un elfenn gimiek eo ar germaniom ; Ge eo e arouez kimiek, 32 e niver atomek ha 72,64 e dolz atomek. Ur metaloid eo ar germaniom.
Sina eo ar c'henderc'her germaniom pennañ er bed (80 000 tonennad e 2011, dirak Rusia (5 000 t) ha Stadoù-Unanet Amerika (3 000 t). Ouzhpenn da gement-se, 30 000 t a c'hermaniom a voe kenderc'het er broioù all e 2011.
Istor
E 1869 e skrivas Dmitriy Mendeleyev en e, linenn 10 : C=12 Si=28 ?=70 Sn=118 ; rakjedet en devoa neuze e vije un elfenn naturel he zolz atomek dambar da 70, etre ar silikiom hag ar staen. E 1885 e voe dizoloet en ur vengleuz ur meinad nevez aozet gant arc'hant, sulfur hag un elfenn dianav. Gant ar c'himiour Clemens Alexander Winkler e voe termenet an elfenn nevez-se e 1886, ar maenad o vezañ Ag8-?-S8. Diwar anv latin e vro, Germania, e vadezas Clemens Winkler an elfenn nevez. Abalamour ma 'z eo perzhioù ar germaniom tost da re an arsenik 33As ha da re ar stibiom 51Sb e voe goulennoù a-zivout lec'h ar germaniom e Taolenn D. Mendeleyev, hogen dre m'en devoa ar c'himiour rusat rakwelet e vije un elfenn gant perzhioù kar d'an hini nevez-dizoloet e voe divizet e oa 32Ge an elfenn-se, ar pezh a voe kadarnaet pa c'hallas C. Winkler dielfenniñ 500 kg eus ar maenad e 1887.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 1985
Kevezadeg bed Formulenn 1 1985 zo 36 abadenn kevezadeg bed blenierien ar Formulenn 1. 16 redadeg zo bet e-barzh etre ar miz Ebrel hag ar miz Du ha gounezet eo bet gant Alain Prost evit ar vlenierien ha McLaren Racing evit ar saverien.
Germaniom
Kimiek
Ur metaloid lufrus gwenn-arc'hriz eo ar germaniom. Damheñvel eo e berzhioù kimiek ouzh re e amezeien e strollad ar c'harbon, ar silikiom hag staen. Evel ar silikiom e tazgwered gant an oksigen en natur, hogen re gizidik eo ouzh an oksigen setu ne vez ket kavet germaniom glan war an douar (pa gaver silikiom en e stumm glan). Da ledreüzenn e tro ar germaniom pa vez puraet.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 1985
Diverradenn ar bloavezh
Kenderc'hel a ra ar McLarenoù-TAG da vestroni ar gevezadeg, gant Alain Prost e penn ar jeu ar wezh-mañ, diaesoc'h eo an traoù gant kampion ar bed Niki Lauda. Kemer a ra Prost penn ar gevezadeg diouzhtu, a-raok lezel anezhañ da Elio de Angelis war Lotus ha Michele Alboreto hag e Ferrari. Ingal eo Prost avat, gant 11 podiom, ha adkemer penn ar gevezadeg a ra goude e drec'h e Priz Bras Aostria hag e eil plas e Priz Bras an Izelvroioù, a-dreñv e genskipailher Lauda a dap ahont e drec'h diwezhañ. A-benn ar fin eo titlet Prost goude 14 redadeg, e Priz Bras Europa, o vezañ kampion bed gall kentañ e F1. Echuiñ a ra Prost gant 20 poent a-raok Alboreto, ha McLaren a dap e drede titl abaoe 1975.
Germaniom
Kimiek
Digemm e chom pa vez lakaet da zaremprediñ aer, dour, ur vazenn hag an darn vuiañ eus an trenkennoù — gant an drenkenn nitrek HNO3 avat e vez peuroksidet.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 1985
Diverradenn ar bloavezh
Daou vlenier a dap o zrec'hioù kentañ, Ayrton Senna war Lotus e Estoril, o souzhiñ an holl gant e vestroni dindan ar glav, ha Nigel Mansell war Williams-Honda. Niki Lauda a ya war e leve e fin ar bloavezh.
Germaniom
Izotopoù
Pemp izotop eus ar germaniom a gaver war an Douar : 70Ge, 72Ge, 73Ge, 74Ge ha 76Ge, a zo un tammig skinoberiek. An izotop 74Ge a gaver an aliesañ, 36 % eo e builhder naturel (da lavaret eo ez eus 36 % eus 74Ge er germaniom a gaver en natur). Pa vez bombezennet gant rannigoù A e ro an izotop 72Ge an izotop 72Se (Seleniom) en ur zistagañ elektronoù karget a c'hremm ; neuze ez arverer 72Ge kemmesket gant radon da fardañ daspugnerioù atomek.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 1985
Blenierien ha kirri
Setu roll an holl vlenierien, skipailhoù hag oberourien keflusker o deus redet e 1985.
Orino
Orino zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Abberton
Abberton zo anv meur a lec'h e Bro-Saoz :
Oonagh
Oonagh zo un anv-badez skosat, kenorin gant an anv-badez saoznek Oona, deuet eus an anv-badez gouezelek pe iwerzhonek Úna.
Xenopsaris albinucha
Xenopsaris albinucha a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tityridae.
Germaniom
Arver
Pa vez e-unan (tennet eus ur maenad) e vez ar metaloid germaniom arveret evel ul ledreüzenn en transistorioù, a voe an diazez eus an ardivinkoù elektronek arnevez kentañ ; e-pad un dek bloavezh bennak e voe ar germaniom an elfenn nemeti a veze implijet da sevel transistoroù, hogen 2 % hepken eus an ardivinkoù elektronek a-vremañ zo diazezet war ar germaniom, a zo bet erlec'hiet gant ar silikiom dreistpuraet. Ar c'hendeuzad silikiom-germaniom (Si-SiGe) avat a vez implijet en ardivinkoù a-vremañ peogwir ez eo kalz buanoc'h eget ar silikiom. Un implij all zo bet kavet d'ar germaniom koulskoude : fardañ GeO2, a vez arveret en neudennoù luc'hek a ya da sevel ar rouedadoù pellgehenterezh a gas an ditouroù niverel dre ar bed a-bezh.
Xenopsaris albinucha
Anvet e voe Pachyramphus albinucha (kentanv) da gentañ-penn (e 1869) gant al loenoniour arc'hantinat Hermann Burmeister (1807-1892). Ar spesad nemetañ er genad Xenopsaris an hini eo.
Germaniom
Arver
Er c'helligoùigoù-heol e vez implijet ivez, evel el lestrig-ergerzher Curiosity a zo war ar blanedenn Meurzh. E Japan hepken ez arverer GeO2 evel trelusker da fardañ ar mezell PET, da lavaret eo polietilen tereftalat (C10H3O4)n.
Xenopsaris albinucha
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika :
Emgann Rossignol
Emgann Rossignol zo un emgann kriz e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914, e kumun Rossignol (hiriv staget ouzh Tintigny), e Gaume e kreisteiz ar vro, e deroù ar Brezel-bed kentañ, etre an arme alaman en un tu hag an arme c'hall en tu all, Bretoned en o zouez. N'eo nemet un darn avat eus Emgann an Harzoù (met meur a emgann a voe) etre an div arme. Da enebiñ ouzh aloubidigezh Belgia gant an Alamaned en doa roet ar jeneral Joseph Joffre an urzh da dagañ kreiz an arme alaman.
Graet e voe an dagadenn gant ar Pevare Arme c'hall, anezhi ur rejimant trevadennel eus Indez-Sina hag ur rannarme all.
Ar rejimantoù
Unan eus ar c'habitened c'hall a oa anvet Paris de Bollardière, un anv a vo brudet war-dro dibenn an XXvet kantved.
Kanton Pleaol (1790)
Krouet e voe Kanton Pleaol e 1790. Ur rann velestradurel ha lezvarnel eus Bann ar Roc'h-Bernez e departamant ar Mor-Bihan e oa. Peder c'humun a oa ennañ :
Emgann Rossignol
An emgann
Soudarded war-droad an 3de rannarme drevadennel, dindan Léon Amédée François Raffenel, ac'h eas d'an enebour goude urzhioù Joffre, hag en em gavas dirak marc'heien alaman en hanternoz da Rossignol. A-benn ur pennad edont dirak difenn kreñv an Alamaned.
Kanton Pleaol (1790)
Dilamet e voe gant ar Goñvañsion e miz Even 1793 hag adsavet gant ar C'huzul-Ren hervez ar Vonreizh bet votet d'ar 26 a viz Here 1795. Diskaret e voe gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.
Mika Salo
Mika Juhani Salo (bet ganet d'an e Helsinki) a zo ur blenier redadegoù kirri finlandat en desu redet e F1 etre 1994 ha 2000 hag ur vloaz ouzhpenn e 2002. Graet en deus e zisoc'hoù gant Lotus ha anavezet en deus meur a skipailh a-raok bezañ galvet gant Ferrari evit erlec'hiañ Michael Schumacher a oa bet trorret e c'har e 1999. Boulc'het en deus gout ar skipailh Toyota. Redet en deus goude en Andur ha gounezet div wezh 24 eurvezh ar Mañs er rummad GT2, e 2008 ha 2009.
Emgann Rossignol
An emgann
Treiñ foll a reas ar jeneral Raffenel ha lazhet e voe, evel 7 000 soudard all, en o zouez Ernest Psichari, mab-bihan da Ernest Renan.
Disoc'h
Un trec'h meur e voe d'al lu alaman, riñset e voe an nerzhioù gall gant 11 388 koll (lazhet, gloazet pe steuziet), pa ne gollas an Alamaned nemet etre 3 473 ha 3 984 soudard.
Kalonek e oa bet an unvezioù gall ha lod anezho bet kollet 70% eus o soudarded. Lazhet e voe ar jeneral Léon Raffenel hag ar penn-brigadenn Charles Rondony ha prizoniet e voe ar penn-brigadenn all Charles Montignault. Darn eus ar brizonidi paket gant an Alamaned a oa gloazet. Peurzistrujet e voe an Trede Rannarme Drevadennel gant 10 520 den lazhet, gloazet pe aet da goll ; 868 all eus an Eil Rannarme drevadennel a voe lazhet pe c'hloazet.
Torfedoù brezel
Embann a reas an Alamaned e oa bet bet tennet warno gant tud disoudard e Tintigny ha Rossignol, ma voe lazhet 63 den eus ar vro goude an emgann, ha 122 all goude, pa voent kondaonet gant ul lez-varn ofiserien alaman. Distrujet e voe 183 ti.
Tro-dro d'an emgann
Ar rejimantoù trevadennel a oa savet an darn anezho gant Bretoned ha tud eus Provañs,.
Skrivañ a ra an Tregeriad Jarl Priel e klevas e Brest e oa bret distrujet e rejimant kozh. Er bajenn 168 e lenner :  Ger ebet ne rannas ar c'hazetennoù eus ar gwall-daol-se, ha den ne glevas komz eus Rossignol.
Deizioù war-lerc'h
Bodet e voe o 5000 frizoniad gant an Alamaned, da noz an emgann en-eeun hag ivez en deiz war-lerc'h, en norzh da Rossignol, en ul lec'h zo bet anvet « Camp de la Misère » goude, betek ar 25 a viz Eost pa voent kaset da Alamagn. An dud disoudard a voe implijet da zouarañ korfoù an dud hag ar c'hezeg marv e fozioù boutin. En 1917 e voe bodet ar fozioù war-goust ar c'humunioù e teir bered ha ne chom nemet div anezho ken,.
Kenderc'hel a reas kiladenn ar IVvet rannarme c'hall en deiz war-lerc'h...
Monumantoù
Un aoter zo bet savet da Ernest Psichari e Rossignol, diwar intrudu ar barzh Thomas Braun ha Henri Massis. Klasket ez eus bet lakaat Psichari, soudard a vicher, da haroz broadel gall.
Bretoned zo a zo bet merket o anv e monumantoù o farrez c'henidik:
Liammoù diavaez
-
Morazzone
Morazzone zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Marc
Marc zo un anv-badez katalanek ha gallek, diwar an anv latin Marcus, hag a glot gant Mark e brezhoneg.
Derby
Ur gêr eus Bro-Saoz eo Derby (saozneg : /ˈdɑrbi/), war lez ar stêr Derwent, e Derbyshire.
Arondisamant Cholet
Arondisamant Cholet a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Maine-et-Loire hag e rannvro Broioù al Liger.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Cholet e 9 c'hanton (betek 2014) hag e 77 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Maine-et-Loire d'ar 1 a viz Genver 2017. 32 gumun zo en arondisamant Cholet bremañ.
Jobig Jaffrenou
Jobig Jaffrenou oa ur c'hizeller hag oviz breton, bet ganet e Motrev an 29 Meurzh 1899 hag aet da Anaon en ospital Ponchelet, e Brest0, ar gwener 25 a viz Du 1966.
- skol arzoù-kaer Roazhon e 1917
- engalvet e 1918; gloazet e-kerzh emgann Champigny;
- ezel Villa Medicis e 1922
- emstaliet e Marok
Deadard
Deadard (Jedburgh e saozneg, Jethart pe Jeddart e skoteg) a zo ur gêr e gevred Bro Skos, kêrbenn kontelezh Siorrachd Rosbroig a-wechall, bremañ en Na Crìochan.
Jobig Jaffrenou
- digemeret oviz gant ar varzhed e 1953
Deadard
Poblet eo gant 4 030 a dud (e 2011).
Jobig Jaffrenou
- kouezhet klañv, e chomas war e gwele adalek 23 Here 1966.
Deadard
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Deadard gant :
Jobig Jaffrenou
- dre e c'houlenn, eo bet douaret gwisket gant e dilhad oviz
Monvalle
Monvalle zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Mornago
Mornago zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Origgio
Origgio zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Kuriom
Istor
E 1944 e voe kevanaozet kuriom-242 a-ratozh-kaer e Skol-veur Berkeley (Kalifornia) gant skipailh Glenn Theodore Seaborg, Ralph A. James, Leon Owen Morgan hag Albert Ghiorso dre skinata plutoniom-239 gant rannoùigoù α en ur c'hiklotron bihan 1,5 m e dreuzkiz : Pevar neutron a voe ouzhpennet d'ar plutoniom-239 a-benn kenderc'hañ Cm-242 hag un neutron. E Skol-veur Chicago e voe gwiriekaet kavadenn ar c'huriom.
Priz Nobel ar Gimiezh 1951 a yeas gant Glenn T. Seaborg evit bezañ dizoloet kimiezh an elfennoù pounneroc'h eget an uraniom, hag evit bezañ klokaet taolenn drovezhiek an elfennoù de ouzhpennañ an aktinidoù. Da Edwin Mattison McMillan e voe roet ar Priz ivez, p'en devoa dizoloet an neptuniom e 1940.
Perzhioù
Ur metal kalet liv an arc'hant eo ar c'huriom. Par da re e amezeg al lantanid 64Gd eo e berzhioù fizikel, daoust d'ar c'huriom bezañ tost da ziv wezh douesoc'h eget ar gadoliniom :
Kimiek
Disheñvel diouzh re an aktinidoù 90Th ha 92U eo perzhioù kimiek ar c'huriom, ha par da re an amerikiom 95Am ha da re lod lantanidoù ez int kentoc'h.
Izotopoù
N'eus izotop stabil ebet d'ar c'huriom ; war-dro ugent skinizotop ha 7 izomer derc'hanel anezhañ zo anavezet, eus 233Cm betek 252Cm.
Fizikel
Abaoe ma 'z eus dazgwerederioù derc'hanel da genderc'hañ tredan (1951, e Stadoù-Unanet Amerika) ez eus bet dastumet un nebeud kilogrammoù Cm-242 ha Cm-244, hag un nebeud grammoù pe viligrammoù eus izotopoù pounneroc'h. Ken kemplezhek eo e hiniennekaat a-douez an dilerc'hioù skinoberiek ma 'z eo aesoc'h ha marc'hadmatoc'h kevanaozañ kuriom dre zazgweredoù derc'hanel diouzh an ezhomm. E-lec'h tremen dre an dazgwered Pu-239 → Pu-243 → Am-243 → Am-244 → Cm-244 (a roio Pu-240 dre zigevanad α) e kaver gwelloc'h tremen dre zigevanad ar c'haliforniom : Dedennus eo Cm-248 abalamour d'e hanter-vuhez hir.
Tu zo da zastum Cm-245 dre zigevanidigezh Cf-249, a zeu diwar zigevanidigezh ar berkeliom-249 :
Kimiek
Lantanidoù hag aktinidoù oksidet zo en trelosk a zo bet arveret en dazgweredoù derchanel, a anver trelosk MOX (Mixed OXides, "oksidennoù mesket"). Ret eo tennañ ar plutoniom hag an uraniom eus ar MOX kent didoueziañ al lantanidoù oksidet hag an aktinidoù oksidet ; goude-se e tivesker an amerikiom hag ar c'huriom a-douez an aktinidoù oksidet. Dre goazhañ fluoridenn ar c'huriom e teuer a-benn da c'hounez ar metal glan : CmF3 + 3 Li → Cm + 3 LiF
Erwan Hamon
Erwan Hamon a zo talabarder, fleüter ha kaner ivez. Breur eo da vMathieu Hamon, kaner gallek, ha brezhonek a-wechoù.
Deskard eo bet Erwan Hamon da gChristophe Caron, bet talabarder brudet ha kelenner war ar sonerezh.
Strolladoù
Adalek 1996, a-wechoù: …
Orion (disheñvelout)
Orion a c'hall bezañ:
Orion a c'hall bezañ ivez:
Taifa Sevilla
Taifa Sevilla (en arabeg, طائفة أشبيليّة, Ta'ifa Ishbiliya), pe Rouantelezh abadi (Reino abadí de Sevilla e spagnoleg) a oa un taifa, pe rouantelezh arab dizalc'h en al-Andalus, en 1023, goude kouezhet kalifiezh Córdoba, a oa war an diskar abaoe 1009.
Brunello (Italia)
Brunello zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Taifa Sevilla
Kêr Sevilla (un anv arabek a orin) e oa ar gêr-benn anezhi. Ichbiliya e oa en arabeg, skrivet ʾašbīlīya, أشبيليّة). Dont a raio goude da vezañ Chbilya, ha goude Sevilla.
Tachenn
Emastenn a rae an taifa war douaroù ar proviñsoù pe kêrioù-mañ :
Istor
Padout a reas 69 bloaz, betek 1091, pa voe kemeret gant an Almoravided. En XIvet kantved e oa un oaled a sevenadur a bouez bras en al-Ándalus, gant ar skrivagnerien Ibn al-Abbar, eus Almería, skriver lizhiri; Ibn Zaydun eus Córdoba; Abu Amir Ibn Maslama; Ibn al-Labbana eus Denia; Ibn Hamdis eus Siracusa; hag Abul Walid al-Himyari, antologista. Betek an emir al-Mutadid, hag e vab al-Mu'tamid a skrivas barzhonegoù, skoliet ma oant gant ar barzh Ibn Ammar. Brudet ivez eo skridoù mibien al-Mutamid, al-Rashid hag al-Radi.
Am Magh Fada
Am Magh Fada (Moffat e saozneg) a zo ur gêr e Dùn Phrìs is Gall-Ghaidhealaibh e Bro-Skos. War ribl ar stêr Anann emañ.
Taifa Sevilla
Istor
Goude an aloubadeg e teuas Sevilla ha Cordoba da vezañ kêrioù a bouez bras.
Camptostoma
Camptostoma a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1857 gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).
Taifa Sevilla
Istor
Mestr e oa an taifa war Andalouzia ar c'hornôg ha Murcia. Met truajoù a bep seurt a rankas paeañ da rouantelezh Kastilha, ha war an diskar e oa he galloud. A-benn ar fin e c'houlennas skoazell digant an Almoravided.
Camptostoma
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Am Magh Fada
Poblet eo gant 2 582 a dud (e 2011).
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Am Magh Fada gant :
Sniaul
Sniaul (manaveg; Snaefell e saozneg) eo menez uhelañ Enez-Vanav. Tapout a ra 610 m.
Friedrich Wilhelm Prinz von Preußen
Friedrich Wilhelm, pe Friedrich Wilhelm Prinz von Preußen (1939-), zo un istorour alaman, hag ur priñs eus an Tiegezh Hohenzollern. Mab eo da Louis Ferdinand Prusia, ha da Kira Romanowa.
Skramm-nijerez
Ur skramm-nijerez pe aerlestr dre efed leur a zo un aerlestr a implij ar "skramm" aer krouet dre "efed leur". E rusianeg экранопла́н lakaet da dalvezout ekranoplan a oa skramm-nijerezioù a voe aozet e-pad ar Brezel Yen en Unvaniezh Soviedel. Al labourva a oa staliet e Nijniy Novgorod hag amprouet e oa ar skramm-nijerezioù war aodoù ar Mor Kaspia.
García Galiza
García Galiza pe García II (1042–1090), a voe roue Galiza div wech: etre 1065 ha 1071 da gentañ, hag etre 1072 ha 1073 goude.
Skramm-nijerez
Daveennoù
里海怪物
García Galiza
Trede mab Fernando Iañ, roue León, hag e bried ar rouanez Sancha de León e oa. E vamm a oa merc'h da Alfonso V León. Breur yaouankoc'h e oa d'an daou roue, Sancho II Kastilha el Fuerte hag Alfonso VI León el Bravo. Div c'hoar o doa ivez: an infantezed Elvira de Toro hag Urraca Zamora. Prizoniet e oa bet gant e vreur Alfonso, ha mervel a reas er vac'h e kastell Luna, er bloaz 1090.
Brusimpiano
Brusimpiano zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Arondisamant Saumur
Arondisamant Saumur a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Maine-et-Loire hag e rannvro Broioù al Liger.
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Maine-et-Loire d'ar 1 a viz Genver 2017. 54 kumun zo en arondisamant Saumur bremañ.
Marc'harid Navarra
Marc'harid Navarra a vez lavaret eus meur a rouanez.
Brooklyn (disheñvelout)
Brooklyn a zo unan eus pemp "borough" (ranngêr velestradurel) kêr New York, er Stadoù-Unanet.
Gallout a ra bezañ ivez:
Carl XVI Gustaf
Carl XVI Gustaf, Carl Gustaf Folke Hubertus eus e anv leun; ganet d'an 30 a viz Ebrel 1946 eo roue Sveden. Kemeret en doa plas ar roue Gustaf VI Adolf, d'ar 15 a viz Gwengolo 1973.
Kanton Plegadeg (1790)
Krouet e voe Kanton Plegadeg e 1790 Ur rann velestradurel ha lezvarnel hag ur bastell-vro dilenn eus Bann Roc'h-an-Argoed e departamant ar Mor-Bihan e oa. C'hwec'h kumun a oa ennañ : Dilamet e voe gant ar Goñvañsion e miz Even 1793 hag adsavet gant ar C'huzul-ren hervez ar Vonreizh bet votet d'ar 26 a viz Here 1795. Diskaret e voe gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.
Buguggiate
Buguggiate zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
Brooklyn
Brooklyn (distaget: ) a zo unan eus pemp borough (ranngêr velestradurel) kêr New York. An hini pobletañ anezho eo gant 2.5 milion a dud pe war-dro hag an eil brasañ war-lerc'h Queens.
David Le Gac
David Le Gac, ganet e Konk-Kerne e 1970, a zo broder ha kelenner war ar broderezh. Kinnig a ra e gentelioù e Brest, Plouigno ha Rosko.
Johnny Herbert
John Paul "Johnny" Herbert (bet ganet d'ar e Brentwood, Essex) a oa ur blenier redadegoù kirri saoz en deus redet e F1 etre 1989) ha 2000. Graet en deus e zisoc'hoù gant Benetton met berzh en desu graet dreist holl gant Stewart, o c'hounit teir gwezh. Echuet en deus e red vicher gant Jaguar, en doa adprenet Stewart. Redet en deus ivez en Andur, o c'hounit ur wezh 24 eurvezh ar Mañs e 1991, gant Mazda.
Arondisamant Segré
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Segré e 5 kanton (betek 2014) hag e 61 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Maine-et-Loire d'ar 1 a viz Genver 2017. 28 kumun zo en arondisamant Segré bremañ.
Piñsin
thumb| Ur piñsin Iliz Santa Maria Maddalena [[Roma ]]
Ur piñsin, pe ur pileter, zo un doare lestr maen, ennañ dour benniget, a gaver e diabarzh an ilizoù, e-kichen an nor pan eer tre.
Kustum eo ar gristenien da soubañ o bizied er piñsin dour benniget a-raok ober sin ar groaz pan eont en un iliz.
Piñsinoù
A bep seurt piñsinoù zo : darn zo mein kleuzet, ha netra ken, re all zo kizellet er marmor a-wechoù.
Manhattan (disheñvelout)
Manhattan a zo unan eus pemp "borough" (ranngêr velestradurel) kêr New York er Stadoù-Unanet.
Brunello
Brunello zo un anv italianek, anv-lec'h hag anv-tiegezh.
Broder
300px|thumb|right|Ar Vroderezed, gant [[Henri Fantin-Latour]]
Ur broder a zo un den a zo e vicher ober broderezh.
Bayati
Bayati a zo ur strollad sonerien breizhat.
Marc'harid Valois
Marguerite de Valois, pe Marc'harid Valois, zo un anv a vez roet da veur a briñsez c'hall eus meur a skourr eus Tiegezh Capet.
Harz-lamm
Un harz-lamm (liester: harzoù-lamm) a zo ur seurt ardivink a dalvez da c'horrekaat diskenn tud pe traoù o kouezhañ eus an uhel. Dre vras e vez graet gant ur seurt bolz ront pe hirgarrez danvez (niloñs alies bremañ) skañv ha solut, ha kerden a vez lakaet un den pe traoù a-istribilh outi. Graet e vez gant harzoù-lamm evit meur a dra : tud, traoù a bep seurt (pakadennoù...), bombez, pe egorlistri.
Cynfal (Corwen)
Cynfal zo ur gêriadenn vihan eus Kembre, e Sir Ddinbych, e-kichen Corwen.
Harz-lamm
En arme e kaver harzlammerien, hag e bed ar sportoù ivez : an harzlammerezh a vez graet anezhi, ha sportoù all ha dudi a bep seurt a zo deveret diouti : ar bolc'haskellañ, ar base jump, an harzhlammerezh pignat, ar speed riding, ar c'hite-surf hag ar snowkite.
Salt Lake City
Salt Lake City eo kêr vrasañ ha kêr-benn stad Utah, er Stadoù-Unanet. War-lerc'h al Lenn Sall Vras (Great Salt Lake e saozneg) a zo e-tal kichen eo bet anvet. Gant ar bannlevioù ez eus 1 145 905 a dud, hag an unvez kêr a dap 2 328 299 a dud (2011), ar pezh a ra 80% eus hollad ar stad. Savet e oa bet e 1847 gant mormoned hag o fennkarter a zo eno.
Scafell Pike
Scafell Pike eo menez uhelañ Bro-Saoz, 978 m dezhañ a-us da live ar mor. E Cumbria emañ, e gwalarn ar vro, en tolead anvet Lake District. Unan eus ar Southern Fells eo.
Karina Habšudová
Karina Habšudová (ganet d'an 2 a viz Eost 1973) zo ur c'hoarierez tennis eus Slovakia.
Sivolez
Ar sivolez a zo plant geotennek, Allium fistulosum o anv skiantel.
Uhelder
40 cm
Calliope (genad)
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
Rummatadur
Renket e vezent er genad Luscinia kent.
Nerys
Nerys zo un anv-badez kembraek, hag a deufe eus an anv hengembraek Generys, a dalvezje kement hag itron wenn.
Samoa
Samoa, ent-ofisiel Stad Dizalc'h Samoa, anvet betek 1997 Samoa ar C'hornaoueg ha gwechall Samoa Alaman, a zo ur stad eus Okeania, e Meurvor Habask ar Su. Lodenn gornaouek Enezeg Samoa a zo en he dalc'h. Deuet eo da vezañ dizalc'h diouzh Zeland-Nevez e 1962. Upolu, e-lec'h m'emañ Apia ar gêr-benn, ha Savai’i eo an enezennoù pennañ.
Nikšić
Nikšić (skrivet Никшић el lizherenneg kirillek, distaget [] e montenegreg) zo ur gêr vras e Montenegro, e kornaoueg ar vro. Gant 57,278 a dud o chom enni ez eo an eil kêr vrasañ e Montenegro, goude Podgorica. Ur gêr a bouez eo evit an industriezh, ar sevenadur hag an deskadurezh, hag enni ez eus kevrennoù eus Skol-veur Montenegro.
Adolphe Julien Fouéré
Adolphe Julien Fouéré, lesanvet an tad Fouré, ganet d'ar 4 a viz Gwengolo 1839 e Sant-Tual hag aet d'an Anaon d'an 10 a viz C'hwevrer 1910 e Rosteneg (Sant-Maloù), a oa ur beleg breizhat ha kizeller an arz garv.
Brudet eo dreist-holl abalamour d'e gerreg kizellet (ouzhpenn 300 e Rosteneg) ha d'e zelwennoù koad.
Kanton Langedig (1790)
Krouet e voe Kanton Langedig e 1790. Ur rann velestradurel ha lezvarnel hag ur bastell-vro dilenn eus Bann Henbont e departamant ar Mor-Bihan e oa. Div gumun a oa ennañ: