cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zornotza
Zornotza (pe Amorebieta-Etxano ent-ofisiel; Amorebieta-Echano e spagnoleg), zo ur gumun vihan eus Bizkaia en Euskal Herria, nepell diouzh Gernika. thumb|250px
Timbroù Elobey, Annobón ha Corrisco
En desped d’an niver izel a annezidi ez eus bet implijet timbroù a-ratozh evit an inizi etre 1903 ha 1910. Poltred ar Roue yaouank Alfons XIII a weler war ar rummad kentañ, 18 timbr anezhañ a gouste etre ¼ kentim ha 10 pesetas. Ur sifrenn e ruz a gaver war gein pep timbr. Advoulet eo ar rummad gant ar meneg « 1905 ».
E 1906 e tro talvoudegezh an timbroù 1c, 2c, 3c et 4c da 10c, 15c, 25c ha 50c gant ma ‘z int soulgarget (ar priz nevez nevez hag ar bloaz).
E 1907 e teu er-maez ur rummad nevez gant poltred ar Roue koshoc’h hag ar sifrenn ruz a-dreñv dalc’hmat.
72 zo bet embannet en holl a-raok na vefe implijet Timbroù Ginea spagnol goude 1910.
Emañ Elobey, Annobon ha Corrisco e Stad Ginea ar C'heheder hiriv.
Neñv
An neñv (gourel; liester : neñvoù) a zo ar pezh a weler a-us pa vezer er-maez. Pa vez gwelet e pep roud-avel ma troer outañ e seblant ez eus ur seurt bolzenn ha diouzh-se e vez anv eus bolz an neñv. En neñv e weler meur a veteorenn da lavaret eo an traezennoù izel hag uhel a c'heller merzout a-hed mareoù an deiz hag an noz.
Sant-Ijo
Sant-Ijo a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Gernev hag e kanton Rostrenenn e departamant Aodoù-an-Arvor.
Neñv
An neñv hag an oabl
E brezhoneg e vez lakaet kemm etre an neñv hag an oabl, hemañ eo ar pezh a zo gwelus (meteorennoù ha fenomennoù meteorologel : avelioù, glav, erc'h...) hag an neñv a vez miret evit al lec'hioù termenet gant ar relijionoù evel annez an doueoù hag an nerzhioù uhelvedoniel. A-wechoù koulskoude e kaver ar ger "neñv" implijet gant ster fetis a zo d'an oabl koulz er yezh komzet hag el lennegezh. Amañ dindan e vo graet gant ar ster relijiel-se.
Gerdarzh
Hervez keltiegourien zo e c'hellfe dont ar ger neñv eus ur wrizienn hengeltiek hag a dalvezfe "kromm" (gwelet ar skeudenn "bolz an neñv"). E henvrezhoneg e kaver ar furm nem (iwerzhoneg ha gouezeleg: neamh, kerneveureg nêf, kembraeg nef). Tost eo ar ger neñv ouzh ar galianeg "nemeton" a zo roud anezhañ en anv Koad-Neved e Lokorn hag er Yeuc'h (Kerne - Penn-ar-Bed). Er ger kanevedenn e weler kamm+ neñv, da lavaret eo ar gammell santel a vez anvet gwareg-an-neñv a-wechoù. Unan eus lodennoù an anv-familh Kaneved eo ivez.
An neñvoù
En testennoù relijiel e vez kaoz eus an neñvoù pa veze kredet e vije meur a live neñv, pep hini gant un neuz dezhañ. En Henamzer e veze kaoz eus ar seiz neñv, ar re gentañ evit ar veteorennoù (heol, loar, koumoul, stered...) hag ar re all evit ar boudoù doueel.
Krug
Ar c'hruged eo al loened divellkeinek a ya d'ober an urzhiad Scorpiones (C. L. Koch, 1837). Eizh pav o deus. Aes int da anout gant o rumm pav pafalañ hag o lost gwaret, binimus o flemm, e tougenont e penn o c'hof. Tro-dro 1750 spesad a zo.
Neñv
Jeruzalem an Neñvoù
P'eo Jeruzalem ar gêr pouezusañ evit ar Gristenien e vez kaoz eus Jeruzalem an Neñvoù el lennegezh kristen. Skeudenn ar baradoz da vezañ klasket mont enni eo, ul lec'h ma vefe bevet ur vuhez eus ar plijusañ goude ar marv. Sevel un heñvelskeudenn eus Jeruzalemm an Neñvoù eo bet pal saverien an ilizoù-meur er Krennamzer|Grennamzer (Sellet ouz Arkitektouriezh gotek). Porzh an neñv a zo un anv all evit ar baradoz.
Krug
Doareoù pennañ
Loened noz pe beuznoz int, ha turierien.
Boued
Preizhañ a reont arthropoded vihan, hag ivez glazarded ha naered vihan.
Darempredoù gant an dud
Bep bloaz e vez flemmet miliadoù a dud gant ar c'hruged, er broioù trovanel. Implijet eo o binim gant an enklask mezegiezh.
Evel boued
Fritet e vezont e bro Shandong, e Sina.
Emyezh
Un emyezh (saoz.: idioglossia) a zo anezhi ur yezh bet krouet ha komzet gant un den pe gant nebeudig-tre a dud nemetken, peurliesañ ar yezhoù prevez ijinet gant bugale zo, dreist-holl gevelled.
Savet e vez emyezhoù alies a-walc'h ivez gant bugale bet klevet meur a yezh gante ivez adalek ma oant bet ganet.
Arabeg Maroko
Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo an arabeg Maroko komzet gant tro-dro da 19.542.000 a dud en holl e Maroko (18.800.000 den e 1991 pe 65% eus ar boblañs) ha gant kumuniezhioù ezbroidi bras pe vrasoc'h e Belgia, Egipt, Frañs, Alamagn, Jibraltar, an Izelvroioù hag er Rouantelezh-Unanet.
Sourd marellek
Ar sourd marellek (Ambystoma opacum) a zo un divelfenneg lostek hag a vev e reter Stadoù-Unanet Amerika.
Arabeg Maroko
Levezonet-don eo bet gant ar berbereg, ar galleg hag ar spagnoleg.
La Llorona
La Llorona zo ur ganaouenn spagnolek eus Mec'hiko, brudet kant kalz kanerien, Joan Baez ha Chavela Vargas da skouer.
Orin ar c'han
Dont a ra eus strizh-douar Tehuantepec, en Oaxaca. N'ouzer ket gant piv e oa bet savet, met meur a stumm zo d'ar ganaouenn. Hiziv eo deuet da vezañ ur ganaouenn a garantez hag a c'hlac'har, hag un arouez eus Dispac'h Mec'hiko, evel La Adelita, La cucaracha ha La Marihuana. Koulskoude eo ret klask an orin a-raok ar marevezh spagnol. Hervez darn emañ e mojenn al Llorona.
Doare ar c'han
Peurvuiañ e kaver ar memes framm en holl stummoù ar ganaouenn: gwerzennoù 11 hag 8 silabenn a bep eil:
Ar skrid
Sed unan eus an doareoù anavezetañ:
1
3
4
5
6
Schellingwoude
thumb|right|200px|Iliz Schellinwoude Schellingwoude a oa ur gêriadenn e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù, war ribl norzh ar stêr IJ. Hiziv an deiz ez eo ur c'harter eus Amsterdam.
La Llorona
Ar skrid
8
Schellingwoude
Schellingwoude a voe ur gêr distag eus 1817 betek 1857, ma voe kendeuzet gant Ransdorp.
La Llorona
Ar skrid
9
John Cabot
John Cabot (Giovanni Caboto en italianeg) (1440-1498), a oa ur moraer hag un ergerzher eus Venezia e servij Bro-Saoz.
La Llorona
Ar skrid
10
John Cabot
An den
Dianav a-walc’h eo lec’h ganedigezh Cabot : evit tud zo e vije bet genidik eus Genova hag evit tud all e vije bet ganet e-kichen Naplez. Mont a reas da vevañ da Venezia da-heul e dud pa oa yaouank c’hoazh ha dont a reas da vezañ unan eus keodedourien ar gêr-se. Dimeziñ a reas gant ur plac’h alese ha tri mab o devoe.
Pelleiler
thumb|Pelleiler "gwrezel" [[Philips]] Arc'hwel pennañ ar pelleiler a zo kehentiñ gant pelleilerioù all da eskemmañ (resev ha kas) stlennoù skrivet pe moullet.
Evit hen ober, ec'h arver ar pelleiler ar rouedad trec'haoliñ pellgomz foran (RTPC en galleg pe PSTN en saozneg). Luget (pe skourret) e vez ar pelleiler gant ul lugell "ki-ha-kiez" ouzh ar rouedad pellgomz.
La Llorona
Ar skrid
11
John Cabot
Ergerzhadennoù
Er bloavezh war-lerc’h ez eas kuit eus Bristol d’an 2 a viz Mae 1497, war bourzh al lestr Matthew, gant 18 den. Tizhout a reas an douar d’ar 24 a viz Mezheven 1497 hag ergerzhet an aod e-pad ur pennad amzer, a-raok mont war e c’hiz da Europa. War e hent distro e kavas dezhañ e oa o vont re war-zu an norzh ha lakaat a reas da ouel suoc’h. Kement-se a lakaas anezhañ da erruout e Breizh, da gentañ, ha distreiñ da Vro-Saoz d’ar 6 a viz Eost.
La Llorona
Ar skrid
12
John Cabot
Ergerzhadennoù
Er bloavezh war-lerc’h, e miz Mae 1498, e loc’has adarre diouzh porzh Bristol, e Bro-Saoz, war-zu ar c’hornaoueg adarre, gant pemp lestr. Morse ne zistroas eus e veaj avat.
Pelleiler
Al linenn bellgomz
Ganti eo e vez ereet ar pelleiler ouzh ar greizenn bellgomz ha kaset ar c'hehentiñ. An tredanvarr lakaet war al linenn a zo a -48V. E-pad ur galv (ar soniri) e vez lakaet war al linenn un tredan pebeilat a 80V a laka ar soniri da seniñ. An tredan galv e vez graet outañ. Pa vo ar pelleiler o tiskourrañ, e vo un dol o vezañ savet a-ziwar-se; ar pezh a laka ar greizenn bellgomz da droc'hañ an tredan galv. Emañ ar c'hehentiñ o vont en dro. Dolet eo al linenn neuze.
Arabeg Libia
Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo arabeg Libia pe arabeg sulaimitek, komzet gant tro-dro da 4.505.000 a dud en holl e Libia (4.200.000 den e 1991 pe 96% eus ar boblañs, dreist-holl e norzh ar vro), Egipt (300.000 den e 1996) hag e Niger (5.000 den e 1998).
Pelleiler
Pennreolenn eeunaet ar mont en dro d'ur pelleiler
Pa vez c'hoant d'un arveriad kas ur faks, e laka ar follenn(où) da vezañ dezrannet gant ar skanner eus ar pelleiler. Gant ar pelleilerioù koshoc'h e oa kemblac'hel an dezrannañ. Bremañ e vez hemañ niverel gant ouzhpenn ur gwaegadur d'ar roadennoù hervez un enbonegañ skoueriekaet (e-touez : MH, MR, MMR ha JBIG). An doareoù-se d'enbonegañ ar roadennoù a servij dreist-holl da vihannaat mentrezh ar skeudennoù da fonnaat o zreuskas, ha se dindan erbedadoù an ITU-TS.
John Cabot
Ergerzhadennoù
E koun John Cabot ez eus un tour war e anv e Saint John’s, kêr-benn an Douar-Nevez, hag unan all ivez e Bristol. Ur skeudenn eus e vag, ar Matthew, a zo e porzh Bristol ivez.
-410
Diwar-benn bloavezh 410kent J.-K. an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Pelleiler
Pennreolenn eeunaet ar mont en dro d'ur pelleiler
Possubl eo treuskas roadennoù etre pelleilerioù disheñvel ablamour d'an enbonegadur, pe d'ar gwaegadur d'ar roadennoù. Hervez ar vro eo disheñvel ar reolad ha pa ez'eus meur a zoare skoueriekaet da enbonegañ e vez tu bepred da dreuzkas an teulioù buan pe vuanoc'h : ma n'eo ket keverlec'h ar mod da enbonegañ gand hini e ra ar pelleiler resever gantañ, an hini kaser a ra gant unan dindan (nebeutoc'h dioret) e vo tu ober gantañ neuze da zont a-benn da dreuzkas an teul.
Arabeg Libia
Peder rannyezh ez eus:
La Llorona
Ar skrid
13
Pelleiler
Ar modem
Un amredad elektronek da c'houluzañ-dic'houluzañ eo ar modem (ar ger "modem" a zeu eus "MOdulation-DEModulation" e galleg). Ar gouluzañ a zo an amdreiñ eus ur seurt arhent d'unan all. Muzuliet e vez tizh ar gouluzañ gant an unvez "baod" a dalvez kement hag an niver a gemmadurioù a stad an arhent dre eilenn war al linenn dreuzkas :
-410
Europa
Goude un nebeud trec’hoù e laka Kleofon, un demagogour atenat, argas kinnigoù peoc’h graet gant Sparta
Trophime Bigot
Abalamour da se e vez tostaet alies ouzh Georges de La Tour, a rae eveltañ.
Madoù en devoa e Camarga. Eus 1638 da 1642, e vevas en Aix-en-Provence ma livas un Assomption de la Vierge all. Goude e tizroas da Arle da chom, met alies ez ae da Avignon hag eno e varvas e 1650.
Arabeg Libia
Tost a-walc'h eo d'an arabeg komzet gant ar vedouined e su Tunizia.
La Llorona
Ar skrid
14
15
-410
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù e 410kent JK
Pelleiler
Ar modem
N'eo ket gouest al linennoù pellgomz foran arveret evit ar gomz (arhentoù pe toniadurioù kemblac'hel) da dreuzkas roadennoù kriz (un arhent niverel). Setu perak e vez implijet ar modemoù da amdreiñ ar bitoù niverel da toniadurioù kemblac'hel, da dreuzkas an arhent treuzfurmet gant al linenn bellgomz ha da adamdreiñ an arhent resevet d'ur mentrezh niverel.
La Llorona
Ar skrid
(E lec'h ar peder gwerzenn uheloc'h e klever ivez:) 15 bis
16
17
18
Pelleiler
Ar modem
Tri seurt gouluzerezh 'zo da dreuzkas un arhent kemblac'hel gant ul linenn bellgomz (sellit MP ouzh ar c'hevreg dindan) :
La Llorona
Ar skrid
19
Pelleiler
Ar modem
left|300px
Un doare da lakaat an arhent kemblac'hel pebeilat da gemmañ a stad eo pep hini anezhe evel ma wellit. Ha kemmadur a glot war-vete gand cheñchamant a stad an arhent niverel (tresset war ar grommenn uhelañ) roet da amdreiñ d'ar modem.
Ouzhpenn-se e c'hell modemoù marc'het e-barzh ar pelleilerioù, evel ar re all, bezañ renket hervez reoladoù (eus V17 da V90) o kaout naouusterioù (pe doareoù) spesadel.
La Llorona
Ar skrid
20
-410
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù e 410kent JK
Pelleiler
Ar modem
Goude an dic'houluzañ, an arhent e vez ezboneget hervez an doare enbonegañ implijet gant ar pelleiler kaser ha komprenet gant an daou belleiler. Hag e vez amdreet an arhent keweriet hag ezvoneget d'ur mentrezh kemblac'hel en-dro, ma vez ret, da voullañ an teul.
La Llorona
Ar skrid
22
Pelleiler
Ar moullañ
Betek-hen e veze graet dreist-holl gant pelleiler o voullañ war baper wrezel. Hemañ e vez kavet dindan stumm ul veni ha pa vez echuet ar moulladur gant ar pelleiler e vez troc'het emgefreek dres war-lerc'h ar veni baper gant ul laonenn da reiñ un teul paper a vent A4. An diezamant pennañ a zo gant ar pelleiler a-seurt-se eo ne chom ket ar moulladurioù hewel e-pad pell ha e ranker ober ul luc'heilenn deus an teul resevet ma fell dimp mirout anezhañ e-pad ur prantad hir a-walc'h. Ne ket huz e vez lakaet war ar paper hag e teu tamm ha tamm ar skriturioù da deuziñ gant an amzer o tremen e-biou.
La Llorona
Ar skrid
23
Pelleiler
Ar moullañ
Bremañ e c'hellomp kavout kentoc'h pelleilerioù "laser", anvet evel-se en-abeg ma vez moullet an teulioù oc'h implijañ ur penn laser. An deknologiezh-se e vez kavet bremañ ivez gant al luc'heilerez arnevez. Ar penn laser eo a resev an arhent deus an amredad ezvonegañ hag ac'h enlouc'hañ al luc'hreüser hervez ar roadennoù resevet. Gante e vez moullet gant huz poultr war-vete a-seurt gant an hini arveret gant al luc'heilerezioù. Pennreolenn moullañ ar pelleilerioù-se a zo peurheñvel ouzh hini al luc'heilerezioù niverel.
Ar strolladoù pelleiler
Hervez an deknologiezh int bet ergrafet (pe danzeet) ganti hag hervez ivez o digonusted, e vez renket ar pelleilerioù e-barzh strolladoù a laka da anavezout o doare da vont en dro hag, war an dro, o savlec'h en emdreiñ teknologiel. Ar strolladoù-se a oa bet anvet G1, G2 G3, Super G3 ha G4.
La Llorona
Ar skrid
24
25
Pelleiler
Arver ul pelleiler
Gant ur pelleiler e c'hellomp kas un teul gant al linenn bellgomz d'ur pelleiler all e penn al linenn o kompoziñ e niverenn bost (he stumm peurheñvel ouzh hini ur pellgomzer, da skouer : 02 96 45 56 67). N'hon eus ken 'met neuze da lakaat ar follenn war ar c'hwilerver ha da bouezañ war an afell "kas".
Met tu 'zo ivez gant an darn vrasañ anezhe kas un teul d'ur strollad pelleiler, o niverenn bost erspizet a-raok, d'an hevelep poent. Skignerezh 'vez graet deus ar mod-se.
Tu 'zo ouzhpenn kadaviñ (lakaat e-barzh ur memor gwaredet gant ur pil gand litiom) an niverennoù ar muiañ implijet gant an arveriaded pe strolladoù niverennoù d'ober skignerezhioù.
Goude bezañ kaset ur faks e vez moullet un danevell bewech da lakaat da c'hoût hag eo bet resevet mat an teul gant ar pelleiler all, pe get. Ouzhpenn e vez moullet emgefreek un hanezadur ur wech an amzer e vez lennet warnañ an holl treuzkas 'zo bet abaoe moulladur an hanezadur diwezhañ. Lod deus ar pelleilereioù e vez moaien gante goulevañ ar c'hefridioù-se hervez c'hoant.
Danzeet eo ar pelleilerioù evit ma c'hellint mirout en o memor ar faks ne oant ket deut a-benn da voullañ dre abeg pe abeg.
An dazont
Muioc'h mui e vo kavet ardivinkoù o kinnig pep servij e vez ezhomm e-barzh ur burev : luc'heilerez, pelleiler, c'hwilerver, moullerez e-barzh ur benveg hepken. Graet e vez savenn liesarc'hwel burereg pe "MFP" e saozneg gante. Bremañ ivez (e 2006) e vez lakaet kalzik a gartennoù faks marc'het e-barzh al luc'heilerezioù bras pe vihan hag e-giz-se e c'hell an dud kaout un ardivik nemetken d'ober an hevelep labour gant muioc'h a c'halloudezh hag a dizh d'hen ober ha dreist-holl gant nebeutoc'h a blas ac'hubet gant an ardivinkoù.
Hag ar pelleilerioù, gant ar reizhiadoù-se, a c'hell bremañ bezañ luget (pe skourret) ouzh un urzhiataer pe welloc'h c'hoazh, kevreet ouzh ur rouedad gant neuze an tu roet da verañ ar faksoù dre un urzhiataer (arloadoù ispisial zo evit se) ha da skouer da skignañ da dud un embregerezh ar pelleilennoù resevet o kas anezhe en dro dre posteloù e-lec'h o moullañ.
Zestoa
thumb|right|260px|Sede pelec'h emañ Zestoa e [[Gipuzkoa]]
Zestoa (anv ofisiel euskarek, Cestona e spagnoleg), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Kurdistan Iran
Kurdistan Iran (Kurdistana Îranê e kurdeg) pe Kurdistan ar reter (Kurdistana Rojhilat pe Rojhilatê Kurdistan e kurdeg) eo an anv a reer eus an tammoù eus Iran zo annezet gant Kurded, war harzoù Irak ha Turkia. Meur a broviñs eus Iran a gaver eno : lodennoù bras eus Azerbaidjan ar C'hornôg, Proviñs Kordestan, Proviñs Kermanshah, Proviñs Ilam ha tammoù eus Proviñs Lorestan. Poblet eo ar vro-se gant Kurded dreist-holl, ur seizh million hanter bennak anezho. Al lodenn reterañ eus an tachennoù annezet gant Kurded eo: abalamour da se e vez anvet Kurdistan ar reter gant lod.
Arabat kemmeskañ Kurdistan Iran gant proviñs Kordestan, pa n’eo homañ nemet unan eus ar proviñsoù annezet gant Kurded en Iran.
Arabeg hijaziek
Peder rannyezh pennañ ez eus:
Melpomene
N'eo ket ur farserez: parfed ha meurdezus eo he doare, gwisket kaer: ur vazh-roue zo ganti ha kurunennoù en un dorn, ur gontell wadek en dorn all, a-wechoù bazh-emgann Herakles a blije kement d'ar c'hoariva.
Herri III (Bro-Saoz)
Herri III (1añ a viz Here 1207 - 16 a viz Du 1272) a voe roue Bro-Saoz adalek an 19 a viz Du 1216 betek e varv.
Dimeziñ ha bugale
Gant e wreg Eleanor Provañs en doe pemp bugel:
Arabeg Mezopotamia
Ur yezh semitek ar c'hreiz eus isskourr ar yezhoù arabek eo arabeg Mezopotamia pe arabeg Irak (qeltu, furati) komzet gant tro-dro da 14 million a dud en holl en Irak (11.500.000 den) hag Iran (1,2 milion a dud). Jordania, norzh Siria (1,8 milion a dud), ha Turkia (Azia).
Diaes-kenañ eo da gompren evit tud a ra gant yezhoù arabek all.
Tri bloc'had rannyezhoù a zo:
Talvezout a ra rannyezh Baghdad da yezh unvan dre vras. Implijet e vez war ar skingomz ha war ar skinwel.
La cucaracha
thumb|
La cucaracha zo ur ganaouenn spagnolek eus Mec'hiko, eus ar seurt anvet corridos er vro.
Yezh
En spagnoleg e vez graet cucaracha eus ar c'hwil-du ; graet e veze an anv ivez eus ur sigaretenn marijuana.
Istor
Teñval a-walc'h eo orin ar ganaouenn "La Cucaracha".
Ar ganaouenn e mare Pancho Villa
Meur a zoare zo d'ar ganaouenn, setu unan eus ar re vrudetañ:
E brezhoneg
Un doare brezhonek zo bet savet e 2015.
Reuben Wu
thumb|right|200px| Reuben Wu e Bluesfest, Ottawa, 2008 Reuben Wu (1975 e Liverpool) a zo ur soner saoz a orin sinat ezel eus ar strollad sonerien Ladytron. Er strollad e produ ar sonerezh. Ouzhpenn da se e sav tonioù hag e advesk anezho. DJ eo ivez.
Wu a zeskas an design e skol-veur Hallam e Sheffield, ha designer e voe e-pad ur pennad a-raok stagañ gant ar sonerezh.
E 2006 e savas Wu ha Hunt an toull-noz Evol hag an davarn Korova e Liverpool ,
War al leurenn e so Wu gant kenaozerien evel Korg MS2000B, Moog Voyager ha Korg MS10. Soner violoñs eo ivez. Gantañ eo bet treset golo 604 ha re pladennoù single kentañ ar strollad.
Blog
Ur blog (berradenn eus web log, da lavaret eo kerzhlevr ar gwiad) a zo ul lec'hienn eus ar Gwiad ouzh hec'h ober un heuliad pennadoù rummet hervez urzh ar gronologiezh. Pep pennad (a reer ivez notenn anezhañ) a vez, diwar batrom ur c'herzhlevr pe un deizlevr nesaek, ouzhpennet d'ar blog ; degas a ra ar bloger (an hini a zalc'h ar blog) un destenn, pinvidikaet alies gant gourliammoù hag elfennoù liesvedia, ha peurvuiañ e c'hall pep lenner degas evezhiadennoù outañ.
Un alberz eus « Kêrvlog »
Dispis a-walc'h eo meizad ar blog evit klotañ gant an holl implijoù-se. Berzh o deus graet ar blogoù gant an aes-kenañ m'eo embann warno, ar frankiz a-fet endalc'had hag ar varregezh da sevel eskemmoù etregwezhiat gant al lennerien.
Ha pa n'eo ket tuet an darn vuiañ eus ar blogerien da dermenañ o mennadoù, ar bras eus ar blogoù a vez implijet gant dezevioù emziskouez, hag e vez stummet ar muiañ niver anezho tro-dro da drivliadoù ha mennozhioù dibar o aozer(ien). Setu perak eo techet ar gelaouennoù hag an dud dre vras da gousiañ doare ensellus ar blogoù.
Ha pa fazi gweladennourien da galz a vlogoù gant red an amzer (dilezet e vez miliadoù a vlogoù bep miz) ez eo dieub peurvuiañ diraez ur blog, evel ma vije ur rakstal ma tremen dirazi tud dianav sañset. Lennerien hag aozerien a sav ur c'hevrat de facto : ha gwir eo pep tra ? War betra lakaat ar gaoz ? Gant peseurt sell ? Kavet e vez ar seurt goulennoù-mañ e-ser studiañ an emvuhezskridoù. Evelato, dre mard eo posupl addisplegañ pep pennad war ur blog eo kemmet a-galz ar pezh a reer emglev emvuhezskridel anezhañ.
A-hend-all e kemm kalz fonnusoc'h niver lennerien ur blog eget lennerien ul levr. Evit gwir, dre-benn da nerzh ha primded an eskemmoù war ar Gwiad e c'hall ur blog mont da vrudet-kaer en ul luc'hedenn e-ser ar gumuniezh m'eo perzhek ennañ. A-wezhioù ar c'hemmoù trumm-se a levezon an aozer, da skouer en ur vountañ anezhañ da skrivañ tro-dro d'ur buzz. Ar savennoù a ginnig blogoù peurbrevez gwarezet gant gerioù-tremen o deus arvalien puilh, ha gouez da lod e vije ar bras eus « Kêrvlog » blogoù prevez ouzh hec'h ober.
Furmad
Aesaet eo an embann peurvuiañ dre implij ur meziant arbennikaet (ur Reizhiad merañ an endalc'had) : furmaozañ a ra an destenn hag ar skeudennoù dindan renerezh ar bloger, sevel a ra dielloù ent emgefreek, pourchas a ra doareoù furchal e-touez an holl bennadoù ha da echuiñ merañ a ra evezhiadennoù an ergerzherien lenner. Gant an ostilhoù-se e c'hall peb unan embann endalc'had, hep anaoudegezh teknikel rekis war-benn ergrafañ lec'hiennoù ar Gwiad. An aezamant a implij-se a zo e-touez an abegoù pennañ o deus graet da implij ar blogoù kreskiñ fonnus abaoe un nebeud bloavezhioù.
Petra bennak ma c'hell ar blogoù diskouez furmadoù disheñvel, n'hallont ket bezañ enkodet gant an dorn en ul lavar merkañ evel HTML kuit a rankout sammañ trevelloù kasaus hag adc'hoarvezus ; setu perak e implijer alies-mat ur Reizhiad merañ an endalc'had a ro an tu da bajennaozañ al lec'hienn ent emgefreek.
Evit gwir e vez aozet ar bras eus ar blogoù a-drugarez da reizhiadoù merañ an endalc'had heberc'hiet ha meret gant embregerezhioù a skañva a-galz an argerzhioù teknikel ret evit ergrafañ lec'hiennoù ar Gwiad dre ar servijoù a ginnigont.
Furmad digemm ar bras eus ar blogoù
Evit gwir, gant m'eo ur blog o vezañ skrivet atav, dav eo d'ar bajenn zegemer reiñ un tañva eus ar c'hemmoù nevesañ ; prederiet eo an aozer gant gweladennerien a zeufe ingal da heuliañ emdroadur al lec'hienn. Dre ma c'hinniger pennadoù sonnet en amzer, an aozer n'o c'hemm peurvuiañ ken nemet en ur embann un addendum « hizivadenn » e ditl.
Abaoe ar bloavezhioù 2000 ec'h emdro ar blogoù a-drugarez d'ar gwellaennoù a-fet teknikoù ha dafar stlennek e seurt ma c'haller embann a bep seurt teulioù liesvedia : skeudennoù ha dreist-holl son ha video, pergen gant berzh servijoù herberc'hiañ (YouTube peurgetket) pezh a binvidika a-galz al lenn, pa ne dro da furmad pennañ ar blog : sellet ouzh luc'hblog ha videoblog.
Merañ an evezhiadennoù
Ar blogerien a ro alies an tu da lezel evezhiadennoù, ar re pismigusañ hag all, en ur implijout ur frammenn Web emgefreek. Evelato ur bloger a zo atebek ent gwiraouel, hervez al lezennadur gall, eus kement a zo diskwelet war e lec'hienn hag e rank neuze, kerkent hag e oar diouzh evezhiadennoù n'int ket diouzh al lezennadur, dilemel an evezhiadennoù e kaoz.
Gallout a ra ivez ur bloger ober e soñj berzañ a priori an evezhiadennoù en ur embann e-unan ar re a gav reizh, pe berzañ krenn pep evezhiadenn (war ur pennad pe war ar blog a-bezh.) Ne vez lakaet ar seurt diskoulm taer e pleustr ken nemet goude bezañ gouzañvet re a roñfled pe a stroboù.
Muioc'h muiañ a vlogoù a dro da greizenn eskemmoù don e-lec'h m'eo tik aozerien ha lennerien (pergen a-zivout ar c'heloù pe ar Gwiad). Blogerien zo a ro ul lec'h dreistpoueus d'an evezhiadennoù lezet war o blog, a sellont outo evel pennabeg o skridoù. Treiñ a ra neuze pep pennad d'un egorenn foran nevez : mont a ra ar blog da vezañ ur seurt forom elektronek hag e c'hallfe ken buan all degemer un heuliad evezhiadennoù mell-divell. Pa c'hallont chom dizanv eo tuet tud 'zo da vlogskwatiñ, da lavaret da ren ur flap bouetet drezañ e-unan, hep liamm ebet gant ar pennad orin.
Magnicourt-sur-Canche
Magnicourt-sur-Canche a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Blog
Merañ al liammoù
Alies e teu gant ar blogoù ur reizhiad merañ ar gourliammoù aroakaet.
Ur roll eus ar blogoù darempredet gant an aozer (a reer blogroll pe dibuner anezhañ) a vez kinniget alies dindan tresoù ur roll-meuzioù kostez. Gant pep pennad e teu ul liamm dezhañ e-unan ha digemm (a reer padliamm anezhañ).
Ar blogroll pe an dibuner (blogroll e saozneg ivez) a zo ouzh e ober hollad al liammoù war-zu blogoù all kinniget gant ur bloger war e bajenn, diskwelet alies war ur bajenn dibar pe dindan tresoù ur roll-meuziaoù kostez war ar bennbajenn. Gant teknikoù sindikadur endalc'had, evel RSS pe Atom e c'haller enlakaat war-eeun pennadoù zo war blog an-unan.
Pa skriv Katell ur pennad war he blog en ur enlakaat ul liamm buket war-zu blog Yann e chall divizout kas ur c'hilliamm da vlog Yann a-drugarez d'he blog dezhi.
Gant ar reizhiad-se evit merañ al liammoù etre blogoù (standardekaet koulz lavaret) e c'haller diskwel, e takad evezhiadennoù ur blog, killiammoù (a reer ivez roudennerioù pe trackbacks anezho) a-gevret gant diverrañ ar pennad a vukont davetañ.
Abegoù an digemmusted
Ne gemm ket nemeur an doare-kinnig eus an eil blog d'egile evit meur a abeg.
Da gentañ gant framm kronologel ar pennadoù ez eur rediet da ziskwel ar pennadoù pe hervez ar gilgronologiezh pe hervez ar gronologiezh (war ar bajenn zegemer e vez kavet gwell ar gilgronologiezh evit an abegoù meneget uheloc'h.) Pelloc'h, e vez gwelet alies ar memes arc'hwelioù dre ma 'z int azas evit lenn gant ur merdeer. Gant ar furmad-se eo strishaet ar barregezhioù krouiñ e-ser ergrafañ blogoù.
Un abeg all a zo e vez savet ul lodenn vras esu ar blogoù a-drugarez de savennoù evel Blogger, Over-Blog pe Skyblog. Ar porchedoù-se a redia holl o implijerien d'ober gant ur furmad kinnig heñvel, dre ziouer da nebeutañ, ha dibaot ar re a denn splet eus ar barregezhioù personelaat pa vez anezho.
Istor
Deuet eo ar blogoù war wel abred a-walc'h met n'o deus graet berzh ken nemet nevez zo gant emled fonnus an dud kevreet ouzh ar Genrouedad dre ar bed a-bezh hag an dispriz o tont war mediaoù nebeutoc'h implijet evel Usenet hag ivez al lec'hiennoù personel a zo kavet re gemplezh.
Ar blogoù kentañ a zo deuet war wel er Stadoù-Unanet e diwezh ar bloavezhioù 1990, degemeret gant blogerien evel Jason Kottke, Tristan Louis, Meg Hourihan ha Matt Haughey. O blog en em ginnige dindan tresoù ur c'harned bourzh a renable pajennoù Gwiad (dre hanterouriezh ul listenn gourliammoù) a oa bet kavet dedennus gant an aozer, evezhiadennoù a-gevret ganto. Adalek an deroù o deus talvezet ar blogoù da ginnig ar seurt endalc'had. A zo muioc'h, an doare-se a gaver stank hiziv an deiz c'hoazh e Kêrvlog.
Marc'had an embannerien blogoù enlinenn en deus padet ur maread a-raok en am stummañ, moarvat dre ma ne ket kement a verzh ar blogoù diaraoger ha ma ra re a-vremañ. Evit gwir, Blogger, a seller outañ evel unan eus ar reizhiadoù embann kentañ hag evel atizer an taol berzh, n'eo deuet war wel ken nemet e 1999. Evit a sell ar gallegerien ez eo Skyblog (deuet war wel e 2002) unan eus ar re gentañ ha pa ne gaver ket ennañ an holl arc'hwelioù gortozet peurvuiañ. Berzh a ra buan, pergen gant ar grennarded a embann o skeudennoù warnañ dreist-holl.sesli sohbet
Abaoe miz Mae 2007 e c'hall Yann Vrezhoneger sevel ur blog gant un etrefas hollvrezhonek dre Nireblog, bet troet en hor yezh e-touez degadoù a yezhoù ledet pe ledetoc'h. Emañ WordPress.com o vezañ troet ivez.
Hiziv eo tuet ar blogoù da dennañ splet eus arc'hwelioù liesvedia ar Gwiad : luc'hblog, podskignañ, videoblog, loc'hblog, webkam ha c'hoazh.
Marc'had merañ ar blogoù
Emañ ar c'hevreadoù-se (Skyblog, Over-Blog, Blogger a zo en o dalc'h milionoù a vlogoù personel e 2006) war greskiñ fonnus : puilhat en deus « marc'had » ar blog e-kerzh ar bloavezhioù 2004 ha 2005, ha tra boutin eo deuet delc'her ur blog da vezañ bremañ. Emañ lodenn vrasañ ar marc'had etre daouarn Blogger, pergen dibaoe m'eo bet adprenet ar c'hevedad gant Google. Skyblog hag Over-Blog n'int ket evif taliñ ouzh ar ramz-se, met aktourien a-bouez e chomont ma seller ouzh ar marc'had galleger hepken.
Kevezerezh a sav ivez etre blogoù ha sonterien. Kalz a dud a eztaole o menoioù gant nerzh, e doare ur sontadeg. Le Monde pergen a ro bod da galz a vlogoù-meno disheñvel-mat eus re savennoù all lec'h m'eo alies personeloc'h pe dudiusoc'h ar blogoù - displegañ a c'haller an dibarded-se dre ma ranker paeañ blogoù Le Monde. Menoioù kreñv hag arwarzh a c'hall zoken en diwezh sturiañ ul lodenn eus ar c'hedveno ; kement-se zo bet gwelet da-geñver an dilennadegoù-prezidant stadunanat diwezhañ hag ar referendom war Feuremglev Bonreizhel Europa e Frañs. Pa c'hell an den degemer war e vlog ur meradur kemennadoù en-linenn (evel Adsense) pe liammoù kenwerzhel (Emezeladur Amazon) kement-se a lak ar bloger e-tailh da c'henel korvoderioù. Evel-se, da skouer, ur blog a bled gant al lennegezh a c'hall adkas e lennerien war-zu levrdiez enlinenn. Bloazataerioù blogoù a c'hallfe diouzh an dro mont en-dro evel touezierioù Gwiad personel a zo alies arc'hantet gant ar servijoù marketing-se.
Un doare all da c'henel korvoderioù a zo skrivañ pennadoù hag alioù war produioù liesseurt (lec'hiennoù, meziantoù, pellgomzerioù, ha c'hoazh), diwar c'houlenn embregerezhioù. N'eo ket dedennet bepred an embregerezhioù gant ur savboent yaus, met gant ma vo ganet tremeniri war-zu al lec'hienn ha skignel ur Buzz a-zivout o frodu. Lec'hiennoù zo a ginnig ur servij hanterouriezh etre embregerezhioù ha skridaozerien blogoù gant ar finvez-se.
Troad instrumentel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad instrumental, troad vinviaouel pe tro da betra (saoz.: instrumental case) evit komz eus un droad a dalvez da verkañ ar fed ma vez implijet un anv-kadarn evit ma c'hell graer/rener ar frazrenn kas da benn un ober (displeget gant ar verb). Alies e klota e brezhoneg gant an araogenn "gant" pe gant "en ur" pe "e-ser".
Gant meur a yezh all ivez e vez implijet troadoù kar o ster pe troadoù all gante da arc'hwel un arc'hwel instrumentel ouzhpenn o arc'hwelioù diazez, da skouer ar finneg, an tamileg hag an turkeg, e latin da ec'h implijet an ablativ ganti an arc'hwel instrumentel, da skouer:
Sourd kein ruz
Ar sourd kein ruz (Plethodon cinereus) a zo un divelfenneg lostek hag a vev e reter Stadoù-Unanet Amerika ha Kanada.
Hesonerezh kensonennel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen hesonerezh kensonennel (saoz.: consonant harmony) war tachenn ar fonologiezh hag ar fonetik evit komz eus un doare heñveladur a-bell ma vez levezonet gantañ kensonennoù hervez patromoù resis en ur yezh bennak e degouezhioù yezhadurel resis.
Meur a doare hesonerezh kensonennel ez eus, en o zouez e ar bep aliesañ e kaver hesonerezh dre c'hwibanusaat ma vez isrannet an holl c'hwibanennoù e daou rummad: kensonennoù a-raok (sonennoù s-heñvel) hag a-dreñv (sonennoù ʃ-heñvel) hag implijet e vez pep rummad gant gerioù enne kensonennoù resis.
E apacheeg ar c'hornôg da skouer e implijer ar rakger si- nemet pa grog kelf ar verb gant ur kensonenn dre fic'hal drekkevig ma vez implijet en e lec'h ar rakger shi-:
E yezhoù aostronezeg 'zo e kaver hesonelezh kensonennel etre ar c'hensonennoù linkus ma implijet [r] pe [l] hervez ma kaver [r] pe [l] er wrizienn hag e gwaranieg e kaver hesonelezh dre fri ma vez implijet kensonennoù dre fri pe get hervez ma vez distaget dre fri ar gesnonenn bennañ er wrizienn.
Sant-Loheñvel
Sant-Loheñvel (Saint-Lormel e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Plangoed e departamant Aodoù-an-Arvor.
Ardamezioù
N'ez eus ket evit ar poent
Sparfell voan
Ar sparfell voan, pe gwazsparfell (liester : gwazsparfelled, gwazsparfilli), a zo ur spesad evned-preizh, Accipiter gentilis an anv skiantel anezhañ.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an dek isspesad anezhañ :
Tchekeg
Ar tchekeg (tchekeg: čeština) zo ur yezh indezeuropek eus skourr yezhoù slavek ar c'hornôg. Komzet e vez gant tost da 12 milion a dud er Republik Tchek (e-lec'h ma 'z eo ar yezh stad), e Slovakia, en Aostria (e-lec'h ma 'z eo anavezet gant ar stad) ha gant Tcheked divroet er bed a-bezh. Abaoe 2004 ez eo ar Tchekeg unan eus yezhoù ofisiel Unaniezh Europa. Kar eo d'ar slovakeg betek ma n'eo ket diaes da slovakegerien ha tchekegerien en em gompren an eil egile.
Levezonet en deus ar tchekeg rannyezhoù alamanek zo, dreist-holl ar vienneg, war dachennoù ar c'heriaoueg hag ar gevreadurezh.
Rannyezhoù
Teir rannyezh a zo: hini Bohemia, hini Moravia hag al Lac'heg (lašský jazyk) komzet e rannvro Těšín.
Fonologiezh ha lizherenneg
Brudet eo ar tchekeg evit e c'herioù hep vogalenn ebet evel blb ("genaoueg") ha krk ("gouzoug"). Ret eo anzav e c'hell ar c'hensonennoù /l/ ha /r/ bezañ implijet evel vogalennoù, ha neuze n'eo ket ar gerioù-mañ hep vogalennoù pa vo lavaret mat.
War ar silabenn gentañ emañ an taol-mouezh e tchekeg, ha hed ar vogalennoù a zo distag dioutañ, evel en anv Jiří ['jiɼi:] ("Jord").
Sourd ruz
Ar sourd ruz (Pseudotriton ruber) a zo un divelfenneg lostek hag a vev e reter Stadoù-Unanet Amerika.
Dan ar Wern
Dan ar Wern, skrivagner brezhoneger, a zo bet ganet d'ar e Gwern-Porc'hoed, war lez koadeg vojennel Brekilien.
Studiet en deus al lennegezh e Skol-Veur Nisa ha diskibl ha keneil eo bet da Vefa de Bellaing. Plijout a ra dezhañ kenañ beajiñ a-dreuz ar bed ha studiañ yezhoù all ha sevenadurioù disheñvel.
Kenlabourat a ra evit an dastumadennoù sevenadurel breizhek Al Liamm ha NIDIAD evit kinnig barzhonegoù, danevelloù ha studioù. Kemeret en deus perzh e seizhvet ha c'hwezekvet niverenn ar gelaouenn Nidiad (Venezia, e Melezour ar Garantez, Maskl ar Marv, An Trede Arc'h).
Levezonoù
Levezonet eo bet gant skrivagnerion alamanek evel Novalis, Thomas Mann, Annemarie Schwarzenbach (Suis) pe Stefan Zweig, Rainer Maria Rilke (Aostria-Hungaria), gallek/alamanek evel René Schickele eus Elzas, gant skrivagnerion c'hallek ivez evel Gérard de Nerval, Francis Jammes, Alain-Fournier, Julien Gracq, Jean-Marie Gustave Le Clézio, René-Guy Cadou, Zoé Oldenbourg, brezhonek evel Youenn Drezen, Jakez Riou, saoznek evel Francis Scott Fitzgerald, Carson Mc Cullers (Stadoù Unanet Amerika), Leonard Cohen (Kanada), James Joyce (Iwerzhon) pe Virginia Woolf (Bro-Saoz).
Un drilogiezh ezoterek en deus skrivet da gentañ, awenet gant ar mojennoù keltiek embannet tamm-ha-tamm e brezhoneg e-barzh Al Liamm ha NIDIAD :
Gouestlet eo bet unan eus danevelloù " Auberive " (e-touez 7 all en holl), anvet Istor Ur bleinier Laz-Senin, da C'hustav Mahler, ha skrivet anezhi dindan stumm e gensonadeg niverenn 2, Dasorc'hidigezh.
Heuliet eo bet da c'houde gant danevelloù all hag a ya d'ober Heuliad ar Sterenn :
Plijout a ra dezhañ doare-soñjal ha labour sonourezed Sinead O'Connor, Loreena McKennitt ha sonourien Alan Stivell, Dan Fogelberg.
Soñjoù politikel
Bez' e c'heller anavezout e vennozhioù politikel en ur barzhoneg Ni-Hon-Unan e ditl (Al Liamm, niverenn 227, 1984) hag a ziskouez e c'hoant ma c'hallo Breizh gounit an emrenerezh evel Bro-Skos, Katalonia ha Kembre.
Leon Nemea
Leon Nemea (Λέων της Νεμέας (Léōn tēs Neméas) e gregach; Leo Nemaeus e latin) a oa un euzhvil drouk, ul leon spouronus, er a oa o vevañ e Nemea hervez mojennoù Hellaz kozh. Lazhet e oa bet gant Herakles a-benn ar fin. Soñjal a rae ar C'hresianed e oa ur bugel da Tyfon hag Ec'hidna, met skrivet eo bet ivez e oa kouezhet eus al loar hag e oa ur bugel da Zeus ha Selene. Hervez ur vojenn all e vije bet ganet gant ar C'himaira.
Kentañ labour Herakles
An hini kentañ eus daouzek trevell Herakles roet d'an haroz gant e genderv ar roue Eurystheüs a voe lazhañ Leon Nemea ha degas e groc'hen en-dro.
Tremen a reas Herakles eurvezhioù o klask digroc'henañ al leon, hep dont a-benn. Tamm-ha-tamm e savas fulor ennañ o welet ne c'hallfe ket seveniñ e gefridi. En diwezh Athena, dic'hizet, a sikouras anezhañ da veizañ e oa skilfoù al loen o-unan a oa ar benvegoù gwellañ da zispenn ar c'hroc'hen.
Hiviziken e wiskas gant ar c'hroc'hen-se da hobregon. Ken spouronet e oa ar roue Eurystheüs, gant doare spontus Herakles, ar c'hroc'hen dindanañ, ma'z eas da guzhat en ur jarl arem bras, ha ma tivizas difenn ouzh e genderv dont tre e kêr ha reiñ e urzhioù da Herakles dre hanterouriezh un harod.
Diwezhatoc'h e vo fent o welout Omfale o wiskañ ar c'hroc'hen tra ma vo Herakles o nezañ gloan.
-412
Gres
Alkibiades zo argaset eus Sparta, iriennañ a ra evit distreiñ da Aten
Spis
Meur a c'her spis zo :
Adam Smith
Ganet ha badezet e oa bet e Kirkcaldy d'ar 5 a viz Mezheven 1723. Adam Smith a oa anv e dad ha Margaret Douglas hini e vamm. Goude bezañ bet skoliataet e Burgh School Kirkcaldy e studias e Skol-veur Glasc'ho etre 1737 ha 1740. Etre 1740 ha 1746 e voe studier e Balliol College Oxford. Etre 1748 ha 1751 e roas kentelioù e Dinedin.
E 1751 e voe dilennet da gemer ar gador-gelenn a boelloniezh e Skol-veur Glasc'ho. E 1752 e voe roet dezhañ ar gador-gelenn a brederouriezh divezel er memes skol-veur. E 1764 e roas e zilez. E 1759 e voe embannet evit ar wech kentañ The Theory of Moral Sentiments ("Teorienn ar santadoù divezel"), unan eus e oberennoù pouezusañ. C'hwec'h gwezh e voe embannet e-pad e vuhez (e 1790 evit ar c'hwec'hvet embannadur).
E 1761 e voe embannet Considerations Concerning the First Formation of Languages er Philologigal Miscellany.
Etre 1764 ha 1766 e voe kelenner an Dug a vBuccleuch en Europa hag e veajas gantañ en Europa ha, dreist-holl, e Frañs. Eno e kejas ouzh prederourien hag ekonomourien evel Turgot ha Quesnay. Distroet da gKirkcaldy e krogas da labourat war e "Enklask war natur hag abegoù pinvidigezh ar broadoù" (An Inquiry into the Nature an Causes of the Wealth of Nations). Dek vloaz a labouras war al levr-mañ.
E 1773 e reas e annez e Londrez. Embannet e voe The Wealth of Nations evit ar wech kentañ d'an 9 a viz Meurzh 1776.
E 1778 e voe anvet Adam Smith Commissioner of Customs (komiser a valtouterezh). Graet en doa e annez e Dinedin.
E 1787 e voe dilennet da Lord Rector skol-veur Glasc'ho.
Mont a reas da Anaon d'ar 17 a viz Gouere 1790 e Dinedin.
Anavezet eo en istor evel tad ar skiant armerzhel arnevez. E oberenn bennañ, Pinvidigezh ar broadoù (The Wealth of Nations), zo unan eus an testennoù hag a ziazezas ar frankizouriezh armerzhel. Aweniñ a reas kalz armerzhourien war e lerc'h (David Ricardo, Jean-Baptiste Say...), ar re a vo graet ar re glasel anezho gant Karl Marx.
An darn vrasañ eus an armerzhourien a wel Adam Smith evel « tad an armerzh politikel ». Koulskoude bez 'zo lod a gav dezho, evel an aostrian Joseph Schumpeter, eo un oberer bihan peogwir n'eus ket kalz soñjoù orinel en e oberenn.
Vino
Ar ger vino a c'hell bezañ :
Hoeselt
Hoeselt ( e limbourgeg: Hoeiselt) a zo ur gumun izelvroek eus Belgia e proviñs Limbourg.
Saint-Hubert (Belgia)
Saint-Hubert (e walloneg Sint-Houbert) a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e proviñs Luksembourg.
-411
Diwar-benn bloavezh 411kent J.-K. an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Sant-Jelven
Sant-Jelven a oa ur gumun eus Breizh, e Bro-Gernev hag e kanton Rostrenenn e departamant Aodoù-an-Arvor. Kendeuzet e oa bet gant div gumun-all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez : Berrepoz-ar-Blavezh.
-411
Europa
Diskaret eo an demokratiezh en Aten gant oligarkiezh Antifon, Peisander, and Frinikoss, met Teramenes a ziazez Bonreizh ar 5000, morlu atenat a c’halv Alkibiades en-dro
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù e 411kent JK
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù e 411kent JK
Sourd-tigr
Ar sourd-tigr (Ambystoma tigrinum) a zo un divelfenneg lostek hag a vev e Stadoù-Unanet Amerika, Kanada ha Mec'hiko.
Hasaniyeg
Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo ar hasaniyeg (Ḥassānīya, hasani, klem al-bithan) komzet gant tro-dro da 2.511.000 a dud en holl e Maouritania (2.200.000 den e 1998, pe 66% eus ar boblañs), Aljeria, Mali (106.100 den e 1991), e Sahara ar C'hornôg (Maroko) (40.000 den e 1995), Niger (10.000 den e 1998) ha Senegal.
Ne c'hall ket tud a ra gant yezhoù arabek all kompren an hasaniyeg.
Yann-Fañch Kemener
Yann-Fañch Kemener, ganet 7 a viz Ebrel 1957 ha marvet d'ar 16 a viz Meurzh 2019, a oa unan eus gwellañ kanerien hengounel a Vreizh. Kemeret en doa perzh e nevezadur ar c'han ha diskan er bloavezhioù 1970 ha 1980, gant e gomper Erik Marchand dreist-holl. Harpet en deus treuzkas ar c'han hengounel hag ar brezhoneg dre e obererezh kaner ha dre zastum ha brudañ hengoun dre gomz ar vro ma oa bet ganet.
Hasaniyeg
Gwelet ivez
Rmmad:Arabeg
Yann-Fañch Kemener
Buhez
Ganet e voe Yann-Fañch Kemener e Gwezh an div roz, e Sant-Trifin, e kalon ar Vro Plin d'ar 7 a viz Ebrel 1957 en un tiegezh kanerien ha dañserien vat. Jean-François Quéméner e oa e anv e galleg. Brezhoneger a-vihan e oa.
Pa oa bugel e plije dezhañ kenañ ar festoù-noz aozet gant an amicale laïque, evel an abadennoù sinema hag a veze ral eno. En em gavout a rae eno gant e gamaladed skol ha gant izili eus e familh, deuet eus pell. Alberzh Bolloré e oa anv an den a gase an traoù en-dro d'ar c'houlz-se. Reiñ a reas da Yann-Fañch Kemener an dro da ganañ war al leurenn evit ar wezh kentañ.
Da drizek vloaz, atizet gant levezon Mae 1968 hag an dedenn nevez evit ar festoù-noz e klaskas Yann-Fañch Kemener kanañ dirak an dud. Kelennet e voe gant Alberzh Bolloré ha gant e vamm. Kregiñ a reas da ganañ kan-ha-diskan gant Rémi Olivier, mab Aogust Olivier, unan eus krouerien ar strollad Tro Blavez. Hemañ a roas ar c'hentelioù kentañ hag a zeskas dezhe kanaouennoù ha tonioù.
Buan e klaskas Yann-Fañch Kemener anavezout muioc'h a ganaouennoù. Alberzh Bolloré e alias da vont da welet kanerien gozh evel Yann Poder ha Yann-Vari Youdec eus Plounevez-Kintin. An hini kentañ a blijas dezhañ kalz ar c'han a-boz hag an tonioù a implije, bev-kenañ c'hoazh en tolead. Lakaat a reas kalon Yann-Fañch yaouank da dommañ ouzh ar sonerezh-se, setu e krogas da zastum ar pezh a gleve. Levezonet e voe gant kanerien brudet eus Bro Fañch evel Marie-Josèphe Bertrand ha Marsel Gwilhouz.
Anaoudegezh a reas gant Eric Marchand, a zeuas da vezañ e gomper e-pad meur a vloaz. E galabousenn gantañ war e benn e oa deuet da Vreizh evit dastum kanaouennoù ha tonioù. Eujen Grenel, ur c'henderv da Yann-Fañch Kemener, a lavaras dezhañ e oa gouest Yann-Fañch d'e skoazellañ war an dachenn-se. Disklêriañ a reas Yann-Fañch Kemener : « lakat a reas ac'hanon da zizoleiñ ar c'han a oan o klask ». En e gerz emañ enrolladennoù kozh eus an Itron Bertrand, eus Kanuhel, hag a zeue eus dastumadenn Claudine Mazeas. Pourchaset e oant bet dezhañ gant Pêr Guilleux, a zaremprede ar c'helc'hioù keltiek ha keveredigezhioù breizhek Pariz d'ar c'houlz-se. Dre hanterouriezh Eric Marchand e reas anaoudegezh gant ar gevredigezh Dastum a oa paouez bezañ krouet.
Kemer a reas perzh Yann-Fañch Kemener e Kan ar Bobl 1975, ar pezh a roas tu dezhañ gant ar ganaouenn Ar miliner da vrudañ ar seurt kanaouennoù a-boz-se. Berzh a reas diouzhtu, hag eñ yaouank-flamm (ne oa ket ugent vloaz c'hoazh). Bras eo ar c'hemm etre ar seurt kanaouennoù hag Ar vatezh vihan pe Kousk Breizh Izel, kanaouennoù nevesoc'h ha goularoc'h. Kregiñ a reas muioc'h a dud kozh da ganañ ar pezh a ouient a-drugarez d'ar berzh-se. Ne oa ken dastum d'ober.
Evel kalz kanerien ha sonerien eus ar rummad-se e kemeras perzh e bleuñvadeg sevenadurel ar bloavezhioù 1970. Kemer a reas perzh a-hed ar bloavezhioù-se e galaioù niverus evit tiegezhioù ar brizonidi bolitikel, evit kevredigezhioù enep an energiezh nukleel, kengorioù harz-labour ha dreist-holl evit Diwan.
Kanet en deus e strolladoù niverus : gant ar strollad Barzaz, gant Dan Ar Braz, Didier Squiban, Alain Genty, Aldo Ripoche, Anne Auffret, ha reoù all c'hoazh.
En e vloavezhioù diwezhañ en em ouestlas Yann-Fañch Kemener d'ar sonadegoù kan ha d'ar pladennoù, hag ur ral e oa e glevout o kanañ er festoù-noz.
D'ar 26 a viz Gwengolo 2009 e resevas Yann-Fañch Kemener Urzh an Erminig.
Skoet gant ar c'hleñved e varvas d'ar 16 a viz Meurzh 2019 gant ur c'hrign-bev, en e di, e Bro-Gemperle. 1500 den a oa bet evit e obidoù, gant al lid (oferenn, kanoù...) evit an darn vrasañ e brezhoneg.
Listennad pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall
War-bouez er Val-d'Oise e kaver er pennlec'hioù-departamantoù
Listennad
Er Val-d'Oise e oa bet lakaet ar pennlec'h e Pontoise pa voe krouet an departamant; abaoe eo bet lakaet burevioù melestradurezhel ar prefed hag ar C'huzul-Departamant e kumun Cergy. Met chom a ra kumun Pontoise pennlec'h ofisiel an departamant, n'eus enni nemet un isprefeti. Biskoazh ne c'hoarvezas kemend-all e lec'h all.
Kemm lec'h ar prefeti
Cheñchamant pennlec'h a zo bet c'hoarvezet tro-pe-dro:
Departamantoù kozh
An departamantoù amañ dindan a zo bet krouet un amzer zo bet, ha neuze aet da get.
Gouenoù (kumun)
Gouenoù a zo ur gumun eus Bro Leon, e Kanton Brest-4, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered Gouenoù
left|thumb|Bezioù ar C'hommonwealth e bered kumun Gouenoù Karrnijourion e oant holl. Marvet int e 1943, e-pad an Eil Brezel Bed,. Pevar anezhe a varvas pa gouezhas o c'harr-nij (Mitchell marilhet FL216 ha kodet VO-?) etre Plabenneg ha Gwipavaz d'ar 24 a viz Even 1943, an hini all d'an 3 a viz Eost 1943, pa gouezhas e garr-nij (Typhoon Ib marilhet JP399 ha kodet ZH-?) e Plabenneg, , luc’hskeudenn.
Moktezuma II
Moktezuma, anvet ivez Motecuhzoma Xocoyotzin (bet ganet war-dro 1466 – tremenet e 1520), a oa ur rener aztek ("huey tlatoani" Tenochtitlan), e penn ar gevredadenn aztek tridoubl eus war-dro 1502 – betek 1520. Anavezet eo bremañ evel rener an impalaeriezh aztek e deroù aloubadeg Mec'hiko gant ar Spagnoled.
Anv
Stumm orin e anv e Nahouatleg a veze distaget. Un anv kevrennek eo, savet diwar un anv a dalvez "Aotrou" hag ur verb a dalvez "Krizañ e dal gant ar fulor". Abalamour da se e troer e anv gant "Krizañ a ra e dal evel un aotrou," "Eñ zo droug ennañ en un doare nobl," pe "Eñ a ya droug ennañ e-unan." Skrivet eo bet en un niver a zoareoù. Hiziv ez eo Moktezuma (pe Moctezuma) an hini paotañ.
Implij un niverenn zo nevez ha ne dalvez ken evit lakaat kemmm get ar Moktezuma kentañ, a vez graet Moktezuma Iañ anezhañ, rak daoust d'an hini kentañ da vezañ tad-kozh-ioù egile, ne veze ket anvet ar renerien abalamour ma oant eus ar memes tiegezh e bro an Azteked. Ar c'hronikoù aztek a ra Motecuhzoma Xocoyotzin anezhañ, endra ma veze graet Motecuhzoma Ilhuicamina pe Huehuemotecuhzoma ("Moctezuma kozh") eus an hini kentañ. Xocoyotzin, distaget, a dalvez "an hini yaouank enoret".
Mammennoù buhezskrid Moktezuma
Dislavaroù a-leizh a gaver e deskrivadurioù buhez Moktezuma, ha dre se ne ouzer netra en un doare asur diwar e benn hag a-zivout e ren. War a seblant e ta an dislavaroù-se eus rakvarnioù a bep seurt. Konkistadored spagnat evel Bernal Diaz del Castillo ha Hernan Cortes a zeskriv Moktezuma evel ur rener garv hag hedro.
Ar c'hodex, savet gant Bernardino de Sahagún hag e ditourerien a orin eus Tlatelolco, keoded bet sujet gant Tenochtitlan, a vez douget peurliesañ da Dlatelolco hag d'he renerien, ha Moktezuma ispisial a vez deskrivet er c'hontrol evel ur rener laosk ha dinerzh, leun a vrizhkredennoù. An istorour James Lockhart a laka o doa ezhomm an dud da gaout ur "bouc'h da vazhata" evit displegañ faezhidigezh an Azteked, ha Moktezuma a sammas ar roll-se.