cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arvorig (kelaouenn)
E brezhoneg penn-da-benn e oa an niverennoù kentañ ; e brezhoneg hag e galleg da c'houde.
Colchester (disheñvelout)
Colchester zo ur gêr eus Bro-Saoz, en Essex.
Hogen Colchester zo anv meur a lec'h all.
Hiriberri
Hiriberri (Villanueva alies e spagnoleg, da lavarout eo Kernevez) zo un anv-lec'h euskarek eus Nafarroa.
Eremalauda dunni
Eremalauda dunni a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Alaudidae. Ar spesad nemetañ er genad Eremalauda an hini eo.
Anvet e voe Calendula dunni (kentanv) da gentañ-penn (e 1904) gant al loenoniour saoz George Ernest Shelley (1840-1910) da zougen bri d'ar surjian arme breizhveuriat Henry Nason Dunn (1864-1952).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, greun ha had.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Portrait de la jeune fille en feu
Portrait de la jeune fille en feu a zo ur film Céline Sciamma (2019) gant Adèle Haenel (Héloïse) ha Noémie Merlant (Marianne).
Mabille
Mabille zo un anv-tiegezh gallek, stankik e Normandi.
Shangchuan
Brasañ enezenn ar broviñs eo bremañ, abaoe 1988, rak er bloaz-se e voe tennet enez Hainan, a oa brasoc'h egeti, digant proviñs Guangdong evit ober ur broviñs anezhi.
Brudet eo an anv dre ma'z eo eno e varvas ar beleg katolik Francisco Javier.
Thierry
Thierry zo un anv-badez gallek, deuet diwar ar frankeg.
Orin
Dont a ra an anv eus an anv-badez Theodoric, a oa un anv e lignez ar rouaned vurgond, o devoa anvioù a groge gant Theode- (Theodebert, Theodebald, ha re all). Ar boaz a oa, e-touez ar C'hermaned, en un tiegezh, da reiñ anvioù savet diwar ar memes gwrizienn, amañ theud-.
Lec'hanvioù
Kumunioù gall:
Valeria
Valeria zo un anv-plac'h latin, hag un anv-badez italianek, rusek, ha spagnolek, skrivet Valéria e portugaleg.
Amzerioù a-vremañ
thumb|250px| [[Valeria Golino ]]
hag ivez
Glaouer-gwez
Ar glaouered-gwez eo an evned a ya d'ober ar genad Hemiprocne hag ar c'herentiad Hemiprocnidae war un dro.
Krouet e voe ar genad e 1829 gant ar bevoniour alaman Christian Ludwig Nitzsch (1782-1837).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
Epic Games
Epic Games, Inc. (e anv leun Potomac Computer Systems ha goude-se Epic MegaGames, Inc.) zo un embregerezh c'hoarioù video ha meziantoù stadunanat diazezet e Cary, e North Carolina. An embregerezh a oa bet savet gant Tim Sweeney evel Potomac Computer Systems e 1991. Er penn kentañ e oa bet lec'hiet e ti e dud e Potomac, Maryland. Ur wech embannet e gentañ c'hoari video, ZZT (1991), an embregerezh a oa deuet da vezañ Epic MegaGames e penn kentañ ar bloavezh 1992 ha lakaet e oa bet Mark Rein da brezidant an embregerezh hag evel-se eo chomet abaoe. Ur wech dilojet ar studio e Cary e 1999, e voe krennet an anv evit dont da vezañ Epic Games.
Iriberri
Iriberri zo un anv-lec'h euskarek e Nafarroa, kar-tost d'an anv Hiriberri:
Solesmes
Solesmes zo un anv-lec'h gallek:
Camlad
Ar stêr Camlad zo ur stêr e Kembre ha Bro-Saoz.
Eieniñ a ra war harzoù kontelezh Powys, e Kembre, er reter da Y Drenewydd hag er c'hreisteiz da gêriadenn Snead. Redek a ra neuze war-du ar c'hornôg hag ober a ra an harz etre Kembre ha Saoz hag er c'hornôg da Snead, ha goude d'ar gwalarn e Kembre, dre Yr Ystog. Goude e treuz Powys, ha Shropshire, e Saoz.
En em deurel a ra en Hafren, ar stêr vras a ya da aberiñ e Kanol Bristol.
Hlodomir
E vuhez
Mab e oa da Hlodwig Iañ ha da Hlotilde. Pa varvas e dad e 511 e voe rannet rouantelezh ar Franked etre pevar mab Hlodwig : Thierry Iañ, Childebert Iañ ha Hlotar Iañ. Rouantelezh Orleañs eo a voe roet da Hlodomir.
Cerist
Cerist zo un anv-lec'h kembraek.
Ignacia Allamand
María Ignacia Allamand Lyon, ganet d'an 29 a viz Eost 1981, zo un aktourez sinema ha skinwel chilean.
Hlodomir
E vuhez
Dimeziñ a reas gant Guntheuca, merc'h-vihan d'ar priñs burgond Godegisel, war-dro 517. Lazhet e voe e-pad ar brezel ouzh ar Vurgonded d'ar 25 a viz Even 524 en emgann Vézeronce. Nebeut goude e voe lazhet e zaou vab gant e vreudeur Klotar ha Childebert, ha rannet rouantelezh Orleañs etreze.
Un trede mab dezhañ, Klodoald, a gavas furoc'h tec'hel da vont da vanac'h. Anvet e voe da sant gant an iliz katolik, hag e anv a gaver el lec'hanv Saint-Cloud.
Anna Aostria (1573-1598)
Anna Aostria (1573-1598) a oa ur briñsez aostrian, merc'h da Karl II Aostria ha d'e bried ha nizez Maria Anna Bavaria (1551–1608) ( Maria Anna von Bayern (1551–1608), merc'h-vihan d'an Impalaer santel Masimilian II an Impalaeriezh Santel, ha c'hoar da Ferdinant II a voe Impalaer santel war-lerc'h o zad.
Dimeziñ ha bugale
Dimezet e oa en 1592 da Sigismund III Vasa, roue Pologn.
He marv
Mervel a reas da 25 bloaz, d'an 10 a viz C'hwevrer 1598, o c'henel he mab diwezhañ. He c'hoar Konstanza Aostria a zimezas neuze d'hec'h intañv Sigismund.
Bas
E brezhoneg, bas zo toaz, er c'heginerezh, evit ober krampouezh pe c'hoazh bignez. An anv-gwan bas zo kontrol don ivez, pa gomzer eus dour. Ur baz pe ur vazenn zo ul lec’h ma vez bas an dour er mor.
Gallout a ra ober dave da veur a dra all :
Anvioù-lec'h hag anvioù-tud
Bas a dalv an traoñ, pe an anv-gwan "izel", e galleg ha katalanek. Implijet e vez e kalz anvioù-lec'h, hag en anv-tiegezh Le Bas.
Bas zo ivez :
Traonienn Aezkoa
thumb|260px|Sede pelec'h emañ Aezkoa thumb|260px|Kumunioù Aezkoa Aezkoa, pe  Aezkoa ibarra, pe Saonenn Aezkoa, zo ur saonenn en hanternoz Nafarroa.
Amezeien
A-stok emañ ouzh an harzoù etre stadoù Spagn ha Bro-C'hall. En-dro dezhi emañ:
Phasianus versicolor
Phasianus versicolor a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Phasianidae. Evn broadel Japan an hini eo.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad emañ brosezat ar pevar isspesad anezhañ en enezeg Japan :
Biagio
Biagio zo un anv-badez italianek roet d'ar baotred.
Orin
Diwar an anv latin Blasius.
Arvorig (disheñvelout)
Arvorig a c'hall bezañ :
Kornegenn
Ar c'hornegennoù pe bara kornek zo kouignoù e stumm ur greskenn graet gant toaz ennañ goell hag amann. Krouet e voent e 1683 gant baraerien aostrian eus Vienna evit lidañ an trec'h war an Impalaeriezh Otoman.
Ur grouidigezh aostrian...
E 1683 eo lakaet ar seziz war Vienna gant an Durked. Gervel a ra Adam Spiel, baraer anezhañ (un den savet abred eta), an evezh war un argad da skleur an deiz gant an dagerien otoman, ar pezh a lak Vienniz da vountañ anezho kuit. Evit lidañ an trec'h-se ez eus ijinet gant baraerien ar gêr ur gouign e stumm ur greskenn evel hini an Otomaned : ar gornegenn.
Er Grennamzer e oa en Europa ur gouign e stumm ur greskenn loar. "Henvamm" eo d'ar gouign a-vremañ a gaver en Europa kreiz hag ar Reter, ar c'hifli, met n'eo ket liammet ouzh ar gornegenn ijinet e Vienna peogwir ne vez ket fardet gant ar memes toaz.
... adkemeret gant ar C'hallaoued
E 1837 e voe digoret ur stal anvet Boulangerie viennoise er 92 straed Richelieu e Pariz gant daou Aostrian, August Zang hag Ernest Schwarzer, ha gwerzhet e veze kornegennoù ganto. Berzh a reas ar c'houignoù nevez-se ha kalz pastezerien a reas diouzh skouer an daou embreger.
E galleg e vez graet "croissant" anezhi, ur ger ha n'eo meneget er geriadurioù nemet abaoe 1863. Ar rekipe kentañ a voe embannet e 1891. Cheñch a reas ar rekipe e 1905 evit toaz feilhennet, rak a-raok e veze graet gant toaz tost ouzh hini ar brioch. Ne reas berzh ar rekipe nevez-se nemet er bloavezhioù 1920 avat. E 1938 e voe meneget ar gornegenn el "Larousse gastronomique" evit ar wech kentañ. Adalek ar bloavezhioù 1950 ez eus kaoz eus kornegennoù da lein. A-benn ar fin e oa deuet da vezañ gwelet evel un "hengoun" eus keginerezh Bro-C'hall e-kerzh an eil lodenn eus an hepken.
Ar c'hornegennoù hiziv hon deiz
Kavet e vezont er bed a-bezh bremañ, e stalioù a bep seurt. Pep stal-vara e Frañs a werzh kornegennoù, met ar gourmarc'hadoù ivez a ginnig kornegennoù, en o zouez re gourskornet da boazhañ er gêr. Ouzhpenn 80% eus ar c'hornegennoù hag ar viennerezhioù gwerzhet er stalioù-bara hengounel a vefe produioù greantel gourskornet.
Kinniget e vez a-wechoù kornegennoù gant boued sall : morzhed-hoc'h, keuz...
Ar vouedourien ne aliont ket debriñ re anezho rak kalz lipidoù zo enno (20 % a zanvez druz).
Felindre
Meur a lec'h e Kembre zo anvet Felindre.
Hag ivez:
Incourt (Pas-de-Calais)
Incourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Urubu
An urubued a zo bultured eus Amerika.
Rummatadur
E-barzh ar c'herentiad Cathartidae e vez renket an urubued.
Eus daou c'henad int :
Hag i eo ar spesadoù nemete eus ar genadoù-se.
Dendroperdix sephaena
Anvet e voe Perdix Sephaena (kentanv) da gentañ-penn (e 1836) gant al loenoniour skosat Andrew Smith (1797-1872) : ar spesad nemetañ er genad Dendroperdix an hini eo.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ en Afrika :
Urubu
Spesadoù
Unan hepken a ya d'ober ar genad Coragyps :
Hag an tri all ar genad Cathartes :
Periguers
Periguers pe Peiriguers (Périgueux e galleg) eo pennlec'h an departamant Dordogne en Akitania. Kêr-benn istorel Perigòrd eo ivez. E e oa poblet gant 0 a dud.
Gerdarzh
Da vare ar C'halianed e oa anvet Vesunna. Dont a ra an anv Periguers eus hini ar bobl c'halian Petrocorri a veve eno.
Istor
Aloubet e voe ar c'hornad gant Julius Caesar, ha dont a reas da vezañ ur gêr galian-ha-roman. Dont a reas da vezañ sez un eskopti er. An iliz-veur gozh Saint-Etienne-de-la-Cité a voe savet en.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb
Arc de Triomphe
Arc de Triomphe zo anv gallek meur a vonumant e Bro-C'hall.
Tefeidiad
An Tefeidiad (hervez ar c'hembraeg) pe an Teme (hervez ar saozneg) zo ur stêr eus Bro-Saoz ha Bro-Gembre.
Pontoppidan
Pontoppidan zo un anv-tiegezh eus Danmark.
Tefeidiad
Eieniñ a ra e Powys, er c'hreisteiz da gêr Y Drenewydd. Redek a ra neuze war-du ar reter da gentañ ha war-du ar c'hreisteiz goude d'ober an harz etre Kembre ha Bro-Saoz. Adalek Tref-y-clawdd e red war-du ar reter adarre. Tizhout a ra Ludlow e Herefordshire ha kejañ a ra gant ar stêr Hafren e-kichen Whittington, er c'hreisteiz da Worcester (Caerwrangon e kembraeg).
Peliperdix
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1856 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
Spesadoù
N'eus nemet ur spesad er genad-mañ : Peliperdix lathami.
Rummatadur
Tri spesad kozh — Peliperdix albogularis, coqui ha schlegelii — a oa aet d'ober ar genad Campocolinus e 2020.
Agar gun
An Agar gun (pe Ager gun) a oa un doare mindrailherez ijinet e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Lesanvet e oa an arm-se the Coffee Mill Gun, lesanvet e oa ivez the Union Repeating Gun.
Phasianus (genad)
Phasianus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Roue ar Franked
Ar Franked a oa renet gant duged, pe penngadourien, ha rouaned bihan (reguli e latin). Ar Salianed, pe Merovinged, a aloubas an darn vrasañ eus Galia roman, hag ivez al lodenn eus Galia a oa bet kemeret gant ar Vizigoted er bloaz 507. Mibien Hlodwig a aloubas douaroù ar Vurgonded hag an Alemanned. Mistri e voent war Provañs, Bavaria, ha Thuringia. War-lerc'h tiegezh Merove e teuas hini Karl-Veur, en VIII kantved.
Phasianus (genad)
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Agar gun
Istor
E-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika e oa bet roet lañs bras d'an ijinerezh brezel evit dont a-benn da verraat padelezh ar brezel gant an daou du engouestlet. An Agar machine gun (ar vindrailherez Agar) a oa unan eus an hanter-kant bennak a vindrailherezioù dre zorn a voe savet e-pad ar brezel. An anv a oa deuet eus anv an ijinour Wilson Agar (skrivet a-wechoù Wilson Ager). Ar vindrailherez a oa bet lesanvet 'Coffee Mill Gun' dre ma oa damheñvel lodenn ar c'hargañ ouzh ur mekanik kafe eus ar mare-se.
Afon Daugleddau
Ur stêr e kreisteiz Sir Benfro eo ar stêr Cleddau pe Daugleddau. Div stêr Cleddau zo e gwirionez: En em unaniñ a reont d'ober an aber Daugleddau, a ro hec'h anv da borzh Aberdaugleddau, ma komzer a-wechoù eus ar stêr Daugleddau.
Cleddau Wen
Div lodenn zo d'an Afon Cleddau Wen (pe Cleddy Wen). Tremen a ra neuze dre Cas-blaidd hag alese ez a da Hwlffordd.
Cleddau Ddu
Eieniñ a ra an Afon Cleddau Ddu (Cleddy Ddu) e Mynydd Preselau e Blaencleddau e parrez Mynachlog-ddu
Teodorig Iañ Aostrazia
thumb|poltred Thierry Iañ, savet en XVIIIvet kantved thumb|E glas, rouantelezh Thierry Iañ e 511 Teodorig Iañ Aostrazia, pe Thierry Iañ (e galleg a-vremañ) (war-dro 485-534) a oa roue ar Franked, asambles gant e hantervreudeur, adal 511 betek 534.
Mab e oa da Hlodwig Iañ ha d'ur vaouez dianv, moarvat ur briñsez frank. Pa varvas e dad e 511 e voe roet an hanter eus rouantelezh ar Franked dezhañ, pa oa rannet an hanter all etre tri mab Hlodwig ha Klotilde : Klodomir, Childebert ha Klotar.
Goude marv Klodomir e 524 e kemeras e rouantelezh hag e voe lakaet Auxerre ha Troyes dindan e c'halloud.
Vilanova
Darn eus an anvioù zo anavezet ivez evel Villanueva, met ar re vihanañ n'o deus nemet ur stumm, ha Vilanova eo.
Santez Trifina (pezh-c'hoari)
Santez Trifina zo ur pezh-c'hoari istorel, gant Abad Joanno, e 1925.
Ar pezh
Hervez a lenner er bajenn 3 e c'hoarvez an darvoudoù er bloavezhioù 546-548. Trifina zo merc'h da Werog, kont Gwened, ha d'e bried Yoland. Konomor zo kont Poher.
Jak an Arbouled
Jak an Arbouled (Pleheneg, 21 a viz Du 1846 - Gwened, 30 a viz Ebrel 1910) a oa ur beleg hag ur skrivagner brezhonek eus Bro-Gwened.
Goude e studioù gant ar Jezuisted ez eas d'ober misionoù e Bro-Gwened. Levrioù relijiel eo a voe savet gantañ, hag en o zouez Buhé er Sent eit pep dé ag er blé, embannet e 1907.
Maria Anna Bavaria (1551–1608)
Maria Anna Bavaria (1551–1608) a oa ur briñsez eus Bavaria hag a zimezas d'ur eontr dezhi, Karl II Aostria (1540 - 1590), hag a oa Arc'hdug Aostria.
He buhez
Ganet e oa e München ha marvet e Graz. Merc'h e oa da Albert V, dug Bavaria, ha da Anna Aostria (1528-1590). Ar pevarvet eus ar seizh bugel e oa.
He bugale
Pemzek bugel he doe gant he fried en ur ober 19 vloaz.
NGC 4102
NGC 4102 a zo ur c'halaksienn droellennek lec'hiet 68.8 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg ar C'harr-kamm Bras.
Minden
Minden (distaget ['mɪndən] en alamaneg) zo ur gêr eus Alamagn, e biz Land Nordrhein-Westfalen. War lez ar stêr Weser emañ, e kreis Minden-Lübbecke. E dibenn 2015 e oa 81,598 a dud o chom enni.
Bremañ emañ Minden e kroashent ar Mittellandkanal hag ar Weser, gant un dourbont dreist ar Weser. E kreiz-kêr e weler savadurioù eus an Azginivelezh, evel an iliz-veur.
Istor
Krouet e voe Minden war-dro ar bloaz 800. Betek an Disivoud e oa sez un eskopti katolik, Eskopti Minden.
Gant Feur-emglev Westfalen, e 1648, e teuas Minden e-barzh rouantelezh Brandenburg-Prusia. E 1759 e voe trec'het ar C'hallaoued en emgann Minden.
Kêr-benn priñselezh Minden e voe betek brezelioù Napoleon. E 1814 ez eas e-barzh Prusia en-dro ha dont da vezañ ul lodenn eus Proviñs Westfalen.
Asnières
Asnières [anjɛːʁ] zo un anv-lec'h gallek ha hini meur a gumun c'hall.
Gerdarzh
Hervez Ernest Nègre, en e levr Toponymie générale de la France (TGF) e vije kenorin an holl anvioù Asnières (§ 5654). Dont a rafe eus al latin molae asinariae « milin troet gant un azen», ar vilin vras, e-skoaz ar vilin vihan, molae trusatiles, troet gant un den.
Y Creunant
Y Creunant (Crynant e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kreisteiz Kembre, e distrig Castell-nedd Port Talbot. Emañ er biz da gêr Castell-nedd hag er c'hreisteiz da gêriadenn Blaendulais. Redek a ra an Dulais hebiou Y Creunant.
Mengleuzioù glaou a oa en tolead gwechall, en XIX hag XX kantved. Aanavezet e oa mengleuz Cefn Coed evel ar vengleuz glaou donañ er bed a-bezh, poent zo bet. Ur mirdi zo bet savet eno bremañ.
E 2011 e oa poblet ar gumuniezh gant 1 910 a dud, ha 435 anezho (25,1 %) a oa kembraegerien.
Tetraophasis
Spesadoù
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
CSS David
CSS David a oa ur vag torpeder eus mare Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. D'ar 5 a viz Here 1863 e voe implijet evit un dagadennig war an USS New Ironsides, a oa o kemer perzh e blokus e Charleston (South Carolina).
Istor
Savet e oa bet an David hervez patrom St. Julien Ravenel. Da gentañ ne oa nemet ur vag prevez, savet gant T. Stoney e Charleston, South Carolina, e 1863. Lakaet e oa bet e-barzh ar morlu kengevreet. En holl e vefe bet savet un ugent bag-torpilenn doare David type hag implijet gant at CSN. Ar vag e stumm ur sigar a c'helle dougenn ur vombezenn (81 × 25 sm) evit ur pouezh a 60 kilo. Ar vombezenn a oa staget ouzh ur vrec'h e beg ar vag. Ar CSS David a oa implijet evel darn spluj: douar a oa lakaet da zont er ballast, evel-se e oa evit an darn dindan-vor. Soñj krouer an David a oa e vefe tu implij anezhañ en dour izel ar pezh a rae eus ar vag ul lestr-spluj hervez ar stumm hollek. En gwirionez e chome ur vag rak ne spluje ket tout ar vag. Implijet diouzh noz, o kuzumiñ glaou anthracite (deviñ a ra hep moged), an David a oa diaes spontus da vezañ gwelet evel ur gwir lestr-spluj.
Urszula Mayerin
Urszula Mayerin, ganet war-dro 1570 e Bavaria, marvet e 1635 e Varsovia, e palez ar roue, a oa un Alamanez e lez roue Pologn, serc'h d'ar roue Sigismund III Vasa, hag ur bolitikourez a bouez.
Hec'h anv
He gwir anv e oa Gienger (Gienger von Grünbüchl) met pa sine e skrive Urszula Meyerin, ha meierin a dalvez kement ha kambrelanez.
He buhez
Noblañsed paour eus Bavaria e oa he zud, eus kichen München. War-dro 1580 e teuas da chom da gêr Graz, en Aostria. Un toullad bloavezhioù goude e voe dibabet gant Maria Anna Bavaria (1551–1608), arc'hdugez Aostria, da vezañ serc'h he mab-kaer Sigismund III Vasa. E 1592 e oa e lez Pologn gant ar rouanez Anna Aostria evel kambrelanez, mayerin en alamaneg. Deskiñ a reas poloneg.
Kambrelanez
Deol e oa Urzsula, ha selaouet e veze gant ar roue hag ar rouanez. Poloneg a zeskas, met daoust da se ne veze ket karet el lez gant ar re a gave e oa re vras he levezon. Lakaat a reas envel he mignoned d'ar c'hargoù uhelañ. Lesanvet e veze  serc'h ar roue , ministrez en brozh , pe bigotez jezuit. Sekretour ar Roue Jan Szczęsny Herburt (en), a lavare  kourtizanez hudur  anezhi.
Gouarnerez bugale ar rouaned e oa ha dindani e oa klañvdiourezed ar vugale ha ne garent ket anezhi, dreist-holl an itron Forbes, ur brotestantez skosat a rae war-dro ar priñs yaouank Władysław
Pa varvas ar rouanez Anna en 1598 ec'h eas kuit itronezed alaman al lez, Urszula Mayerin avat a chomas e Pologn. War a seblant e oa tomm ouzh ar roue hag ouzh ar priñs Władysław. He lizhiri d'ar priñs a vez komprenet a-wechoù evel lizhiri karantez.
Pa addimezas Sigismund 1605 da g-Konstanza Aostria, c'hoar d'e gentañ pried ha 15 yaouankoc'h egeti, eo Urszula a reas war-dro ar rouanez nevez hag he frealzas. Beajiñ a rae e karroñs ar rouanez, debriñ ouzh he zaol, merañ teñzor al lez, ha kemer perzh e breudoù ar roue en e gichen. Mayerin a rae brav da vugale ar roue hag a gomze poloneg oute, pa ne gomze o mamm nemet alamaneg. Ne zimezas ket ha nac'h a reas betek ouzh he mignon bras an dug Albrycht Stanisław Radziwiłł (en)).
Garum
Sasun bennañ keginerezh Henroma e oa ar gǎrum, pe lĭquǎměn, a dalv kement ha "hal", "chug" pe "hilienn" e latin. Eus an henc'hresianeg γάρον garon,"hili", e teu ar ger garum.
Urszula Mayerin
Kambrelanez
A-hed bloavezh diwezhañ e ren e veze klañv Sigismond alies hag Urszula, deuet da vout e Pologn evel dug Lerme e Spagn, a rae war-dro an aferioù evitañ. Sinañ a rae dihelloù ofisiel ar stad e-lec'h ar roue ha degemer kannaded ar broioù estren.
Garum
Graet e veze gant pesked, flugez hag all a-wechoù, pe gant istr, a lakaed e go gant holen evit bezañ miret hep breinañ.
Urszula Mayerin
Goude he marv
Mervel a reas en 1635, e palez Varsovia, ha beziet e voe en Iliz ar Jezuited e-pad un obidoù war an ton bras, par da re ur rouanez.
Garum
Orin
Eus ar Reter-Kreiz e teufe ar garum : e Mezopotamia e veze fardet un hilienn gant pesked ha laezh goet, a anved siqqu. Treuzkaset e voe ar rekipe d'ar C'hresianed, ha goude d'ar Romaned.
Koulzad ar Romaned
An hini brudetañ e oa ar garum sociarum, "garum ar gevredidi", a veze graet en Hispania Baetica, e su Bro-Spagn a-vremañ, diwar an touned ruz a emdizhe eus ar Meurvor Atlantel da vetek ar Mor Kreizdouar. Aozet e veze gant gwad, vioù ha flugez an touned, ha mesket gant ur c'hementad par a holen. Tro-war-dro d'ar Mor Kreizdouar e veze produet peurliesañ ha gant amforennoù bihan lakaet er c'henwerzh en abeg d'e goust.
E Breizh Vihan en Henamzer
Dindan unwerzhouriezh ar Stad e oa korvoiñ an holen en Impalaeriezh roman ha gwiriet gant conductores salinarum. Da virout ar c'hig hag ar pesked debret e-pad ar goañv e servije al lod brasañ eus an holen. Etre Bae Sant-Brieg en norzh hag aber ar Blavezh er su, a-hed ribl ar mor, e oa staliet 30 labouradeg pesked saezon, ha dreist-holl e bae Douarnenez ma oa bet lec'hiet 19 anezho.
Steudadoù beolioù diñsek, etre 2 ha 4 metr donder, graet gant mein ha simant antreuz ha goloet gant toennoù ruz, savadurioù arbarañ tro-dro ha pelloc'h villae perc'henned al labouradegoù : ur greanterezh e oa kentoc'h eget un oberezh artizanel. A-hont e veze lakaet e holen sardined ha brizhilli d'ober ur garum a-feson ha marc'had-mat peogwir e ouied produiñ holen a-leizh a-bell-gozh el lec'hioù-se.
Klujar-Spagn jave gwenn
Ar glujar-Spagn jave gwenn (Agelastes meleagrides) a zo un evn hag a vev e kornôg Afrika (Aod an Olifant, Ghana, Liberia, Sierra Leone).
Bertinoro
Bertinoro  a zo ur gumun en Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Bez Arzhur
Bez Arzhur a vez lavaret eus meur a lec'h, e Breizh, e Kembre, hag e Bro-Saoz.
En abati Glastonbury, e 1191, e vefe bet kavet e vez gant ar venec'h.
Johann Matthäus Bechstein
Johann Matthäus Bechstein, bet ganet d'an 11 a viz Gouere 1757 e Waltershausen (Impalaeriezh santel roman german d'ar mare-se) hag aet da Anaon d'an 23 a viz C'hwevrer 1822 e Meiningen (Rouantelezh Bavaria d'ar mare-se), a oa ul loenoniour hag un naturour alaman.
Marko Hietala
Marko Tapani "Marco" Hietala (ganet d'ar 14 a viz Genver 1966) a zo ur c'haner, soner gitar-boud ha kanskriver Heavy metal eus bro Finland. Anavezet mat eo-eñ er bed a-bezh evel kaner gourel, soner gitar-boud hag eil skenaozer gant Tuomas Holopainen evit ar strollad metal sinfonek Nightwish Penn strollad Tarot e oa ivez. .
Ouzhpenn-se e oa un ezel eus ar gourstrollad Northern Kings. Abaoe ar 12 a viz Genver 2021 en deus paouezet e oberezh foran gant e zaou strollad.
Pladennrolladur
Solo Mustan Sydämen Rovio – 2019 (adembannet e saozneg e 2020 evel Pyre of the Black Heart)
Nightwish
Tarot
Northern Kings
Sinergy
Raskasta joulua
Conquest
Uruguay (disheñvelout)
Uruguay zo ur vro eus Suamerika.
Gallout a ra bezañ anv traoù all ivez :
Tió de Nadal
An Tió de Nadal, etev an Nedeleg, zo un dudenn hag a vez lakaet ivez e kraou Nedeleg e Katalonia.
Klujar-Spagn zu
Ar glujar-Spagn zu (Agelastes niger) a zo un evn hag a vev en Afrika.
Galaksienn ar Vilinig
Galaksienn ar Vilinig a zo ur c'halaksienn droellennek lec'hiet 22 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg ar c'hKarr-kamm Bras.
Borghi
Borghi  a zo ur gumun en Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Llanfair Waterdine
Llanfair Waterdine, a-wechoù skrivet  Llanvair Waterdine, zo ur gêriadenn e Bro-Saoz, e Shropshire, war lez hanternoz ar stêr Tefeidiad, tostik da harzoù Kembre.
Gouennlazh an Asirianed
Gouennlazh an Asirianed a reer eus al lazhadeg a-vras a voe graet gant an Impalaeriezh otoman etre 1914 ha 1920. Kaoz zo bet eus 270 000 a dud lazhet gant lod ; hiziv avat e komzer kentoc'h eus etre 500 000 ha 750 000, da lavarout eo 70% eus an Asirianed en amzer-se. C'hoarvezet eo er memes amzer evel Gouennlazh an Armenianed ha hini Gresianed Pontos. Nebeutoc'h anavezet eo eget Gouennlazh an Armenianed avat.
Tourterez
Un dourterez zo un ostilh seziz eus an amzer dremenet a veze implijet da ziskar murioù maen pe da doullañ dorioù prenn. En he stumm eeunañ, un dourterez n'eo nemet ur c'hef koad bras ha pounner douget gant meur a zen ha taolet gant nerzh ouzh he fal. Tourterezioù kempleshoc'h a oa gwarezet gant un doenn ouzh an tan pe ouzh ar mein, ar saezhoù ha kement a c'halled bannañ ouzh an dougerien. Rodoù a c'halle bezañ lakaet outañ ha dindan an doenn e veze istribilhet an dourterez war-bouez chadennoù pe kerdin. Penn an tourterezioù a c'halle bezañ graet gant metal ha kinklet.
Pa grogas an armeoù da ober gant kanolioù seziz er Grennamzer e tigreskas da vat talvoudegezh an tourterezioù er sezizoù rak dañjerusoc'h e oant da implij (ret e oa tostaat d'an enebourien) ha ne oant ket ken galloudus. Stummoù bihanoc'h ha douget gant an dorn eus an tourterezioù a vez implijet hiziv an deiz gant ar polis da zigeriñ dorojoù prennet.
Ar c'hentañ skeudenn eus un dourterez a weler moarvat e bez an noblañs C'hety da vare XI dinastiezh Henegipt. Gwelet a reer daou soudard o kerzhet trema ur c'hreñvlec'h dindan goudor ur framm prenn gant un doenn hag o tougen ur berchenn hir a c'hallfe bezañ un dourterez.
Another type of ram was one that maintained the normal shape and structure, but the support beams were instead made of saplings that were lashed together. The frame was then covered in hides as normal to defend from fire. The only solid beam present was the actual ram that was hung from the frame. The frame itself was so light that it could be carried on the shoulders of the men transporting the ram, and the same men could beat the ram against the wall when they reached it.
Many battering rams possessed curved or slanted wooden roofs and side-screens covered in protective materials, usually fresh wet hides. These hide canopies stopped the ram from being set on fire. They also safeguarded the operators of the ram against arrow and spear volleys launched from above.
A well-known image of an Assyrian battering ram depicts how sophisticated attacking and defensive practices had become by the 9th century BC. The defenders of a town wall are trying to set the ram alight with torches and have also put a chain under it. The attackers are trying to pull on the chain to free the ram, while the aforementioned wet hides on the canopy provide protection against the flames.
By the time the Kushites made their incursions into Egypt, around 715 BC, walls, siege tactics and equipment had undergone many changes. Early shelters protecting sappers armed with poles trying to breach mudbrick ramparts gave way to battering rams.
The first confirmed employment of rams in the Occident happened from 503 to 502 BC when Opiter Verginius became consul of the Romans during the fight against Aurunci people: "The following consuls, Opiter Virginius and Sp. Cassius, first endeavored to take Pometia by storm, and afterwards by raising battering rams (vineae) and other works."
- Livy, Ab urbe condita, History of Rome, Book II, Chapter 17
Second appeared in 427 BC, when the Spartans besieged Plataea. The first use of rams within the actual Mediterranean Basin, featuring in this case the simultaneous employment of siege towers to shelter the rammers from attack, occurred on the island of Sicily in 409 BC, at the Selinus siege.
Some battering rams were not slung from ropes or chains, but were instead supported by rollers. This allowed the ram to achieve a greater speed before striking its target, making it more destructive. Such a ram, as used by Alexander the Great, is described by Vitruvius.
Alternatives to the battering ram included the drill, the sapper's mouse, the pick, the siege hook, and the hunting ram. These devices were smaller than a ram and could be used in confined spaces. -->
Bolz-enor Pariz
Bolz-enor Pariz (Arc de Triomphe de l’Étoile e galleg, pe Arc de Triomphe hepmui) zo ur monumant brudet e Pariz, kêr-benn Bro-C'hall.
Alexandria
Alexandria zo anv meur a gêr er bed.
Bolz-enor Pariz
Arouez istor milourel Bro-C'hall
Diwar patrom zr bolzioù-enor savet gant ar Romaned ha kendalc'het gant gwaregoù bolzet a weler e Pariz (Dor Sant-Denez ha Dor Sant-Varzhin) eo bet raktreset gant Napoleon Iañ enoriñ ar jeneraled ha, diouzh-se, degas ul lufr bras d'an armeoù Bro-C'hall en ur sevel ur mell savadur e penn pellañ ar Champs-Élysées, ar vali cheurc'h meurbet a oa bet terket er XVIIIvet kantved diwar an ahel o doa palezioù al Louvre hag hini an Tuileries. Stanket e oa an diabellweled gant ur run anvet Run ar Roule diwar anv ur geriadenn. Razhet eo bet ar run-se evit krouiñ ur plaen bihan.
War mogerioù diabarzh ar volz e voe enskrivet anvioù ar varichaled hag ar jeneraled brudetañ Bro-C'hall. Ouzhpennet e voe anvioù Jean Victor Marie Moreau|Victor Moreau ha ha Jorj Kadoudal, lakaet da varichaled dalif, ha ne oa ket prest Napoleon d'obert seurt enor dezho.
Istor
Krog e voed da sevel ar volz-enor-se dindan ren an impalaer Napoleon Iañ, e 1806, hag echuet e 1836 dindan ren ar roue Louis-Philippe Iañ.
2018
D'an e voe gwastet darnoù eus ar monumant gant ar « jiletennoù melen ».
Michael Douglas
Michael Kirk Douglas, Michael Kirk Demsky eus e anv gwir, ganet d'ar 25 a viz Gwengolo 1944 e New Brunswick (New Jersey), a zo un aktour hag ur produour sinema amerikan. Mab henañ Kirk Douglas eo.
Dictionary of American Naval Fighting Ships
An Dictionary of American Naval Fighting Ships berraet e DANFS, (brezhoneg: Geriadur Amerikan ar bigi brezel war-vor) zo ur geriadur e doare holloueziadur evit gouzout munudoù hag istor ar bigi brezel implijet gant morlu Stadoù-Unanet Amerika.
Pa voe boulc'het al labour war ar geriadur e voe choazet kemer e kont nemetken ar bigi eus an US Navy hag a oa bet degemeret en un doare ofisiel ha roet un anv dezho. Ma ne oa ket bet roet un anv ofisiel d'ur vag neuze ne oa ket degemeret en holloueziadur. Ouzhpenn ar meneg evit pep bag, an DANFS hag al liammoù enlinenn a zo bet ledanaet gant an amzer evit mont etrezek ar c'harbedoù-mor bihan, istor bigi kengevread Stadoù-unanet Amerika, hag ul lod studiadennoù war ar bigi mor.
Tredozio
Tredozio a zo ur gumun en Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Dovadola
Dovadola a zo ur gumun en Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Rhizothera
Rhizothera a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1841 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
Spesadoù
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Annezva
O c'havout a reer en Indonezia hag e Malaysia.
Forlimpopoli
Forlimpopoli  a zo ur gumun en  Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Izelvroioù spagnol
thumb|300px|right|An Izelvroioù ha [[Priñselezh Liège betek 1795 (al linenn ruz e-kreiz : an harzoù etre Izelvroioù ar C'hreisteiz hag ar Proviñsoù Unanet)]] Izelvroioù Spagnol a veze graet eus hollad ar proviñsoù a oa en em gavet e dalc'h an impalaer Karl V an Impalaeriezh Santel. War-lerc'h Karl V, impalaer Aostria ha roue Spagn, e tremenas an Izelvroioù e dalc'h e vab Fulup II, roue Spagn. Chom a reas an Izelvroioù e dalc'h rouantelezh Spagn etre ar hag an. En em ledañ a raent war ar pezh zo bremañ an Izelvroioù, Belgia, Luksembourg ha hanternoz Bro-C'hall.
Istor
Buan a-walc'h e savas enebiezh etre an Izelvroiz ha Spagnoled, dindan ren Fuluup II. Tra ma oa Karl V un den ganet en Izelvroioù, e oa Fulup II, evit tud an Izelvroioù, un estrañjour, ganet ha desavet e Spagn. Ouzhpenn ar stourm ouzh kreizennadur Spagn e voe enebiezh ouzh katoligiezh Spagn gant ar brotestanted a oa stank e proviñsoù an hanternoz.
Kement-se a zisoc'has war Unaniezh Arras, etre proviñsoù ar c'hreisteiz, hag Unaniezh Utrecht etre proviñsoù an hanternoz, war Brezel ar Pevar-Ugent Vloaz ha war dizalc'hidigezh Republik ar Seizh Izelvro Unanet, anvet ivez Proviñsoù-Unanet, embannet e 1581.
Chom a reas douaroù ar c'hreisteiz e dalc'h Spagn betek Emglev Utrecht e 1713. Dre an emglev-se e tremenjont dindan ren Habsbourged Aostria. Adalek neuze e komzer eus an Izelvroioù aostrian, betek 1795, pa voent aloubet gant Bro-C'hall, gant armeoù ar Republik Kentañ. Neuze e voe graet departamantoù gall ganto.
Priñselezh Liège ne oa ket e-barzh an Izelvroioù spagnol. E dalc'h eskob Liège e oa, ha chom a reas dizalc'h betek 1795 pa voe aloubet gant ar C'hallaoued.
An Izelvroioù spagnol
Enne e oa:
Excalfactoria
Spesadoù
Daou spesad — Excalfactoria adansonii ha chinensis — a yae d'ober ar genad : aet e oant d'ober ar genad Synoicus, a-gevret gant Anurophasis monorthonyx ha Coturnix ypsilophora e miz Gouere 2021.
Dentouriezh
An dentouriezh a zo ur skourr eus ar medisinerezh gant lodennoù lies evel studiadennoù, diouganañ, an diarbennerezh, pareañ ar c'hleñvedoù, dizurzhioù kavenn ar genoù. Estroc'h evit ober war-dro an dent a ra an dentouriezh met ivez war-dro glaourgenn ar genoù, kement hag an holl lodennoù eus ar c'horf a vez liammet gant ar genoù, dreist-holl takad ar javed hag an dremm.
Tony Hale
Anthony Russell "Tony" Hale, ganet d'an 30 a viz Gwengolo 1970, a zo un aktour amerikan.
Devlet IV Giray
Kalgay e voe d'e dad, Arslan Giray. Mont a reas war an tron e 1769 war-lerc’h Kırım Giray. Met kemeret e voe e blas gant Kaplan II Giray kerkent ha 1770.
Dentouriezh
Evit darn an dud an dentouriezh a zo liammet gant an dent nemetken, en gwirionez tachenn oberiant ar skiant-se a zo kalz ledanoc'h evit an dent.
Devlet IV Giray
E-pad ar Brezel etre an Durked hag ar Rusianed (1768-1774) e voe kaset gant an Otomaned da zifenn rannvro Kouban ha kenderc’hel a reas da vrezeliañ a-enep ar Rusianed goude an emglev peoc’h etre an Impalaeriezh otoman ha Rusia. Trec’h e voe war ar Rusianed ha treuziñ ar strizh-mor etre Kouban ha Krimea. Sklaer eo en doa c’hoant da adpignat war tron khanat Krimea. Tec’hout a reas ar c’han Sahib II Giray e 1775.
Goulenn a reas Devlet IV bezañ anavezet da ghan gant ar sultan otoman Abdülhamit I ha neuze e tibabas ar Rusianed skoazellañ Şahin Giray a-enep dezhañ. Gant skoazell un arme Rusianed e teuas Şahin Giray a-benn da adkemer Krimea ha da bignat war an tron. Devlet, ha ne oa ket gwall skoazellet gant an Otomaned, a rankas tec’hout kuit e 1777 hag e miz Mae eus ar bloavezh-se ec’h erruas en Istanbul. Eno e vevas betek e varv e 1780.
Castrocaro Terme e Terra del Sole
Castrocaro Terme e Terra del Sole a zo ur gumun en Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Williams Gun
Ar Williams Gun a oa un arm, un doare kanol eus lu Stadoù Kengevreet Amerika. Ijinet e oa bet gant ar c'habiten D.R. Williams, eus Covington, Kentucky. Servij a reas evel kabiten kanolierezh gant ur strollad-kanolioù Williams Gun. Pal ar c'hanol lijer-se a oa kaout un tan prim. Fust ar c'hanol a oa 121,92 cm e hed ha ment an obuzennoù a oa 40mm/1.57-inch. Ar wech kentañ ma voe implijet ouzh ar stourm a voe e-pad emgann Fair Oaks (31 a viz Mae- 1añ a viz Even 1862), ar c'habiten D.R. Williams a oa bet ouzhpennet evel harp-tan d'ar Jeneral Pickett hag e vrigadenn. Hervez an ofiserien prizoniet e fin an emgann drastus evit an Norzh, ar re-se hag o soudarded a oa bet saouzanet gant efedoù ar c'hanolioù nevez.
Auchy-lez-Orchies
Auchy-lez-Orchies a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Williams Gun
Gant ar Williams Gun e c'halled tennañ betek 730 metr gant efedusted ha d'ar pellañ 1,8 kilometr. Un 40 bennak anezho a voe savet evit dafariñ 7 strollad-kanol Kengevreet. Savet e oant bet en embregerezhioù F. B. Deane Jr. & Son, Lynchburg, Virginia, gant Tredegar Iron Works, Richmond, Virginia, ha gant Skates & Co, Mobile, Alabama.
Civitella di Romagna
Civitella di Romagna a zo ur gumun en Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Williams Gun
E fin ar brezel diabarzh e oa bet tapet 4 skouerenn eus ar c'hanol gant an Union Army. Ar skouerennoù a voe degaset e West Point. E mirdi West Point e vez unan anezho c'hoazh hiziv. Ar skouerennoù all a zo bet dasparzhet etre ar C'hentucky Military History Museum, ar Virginia Museum of the Civil War (New Market Battlefield State Historical Park), hag er Watervliet Arsenal Museum.
Pa voe kroget da implij ar c'hanol, ar gazetenn Richmond Daily Exchange a embannas d'an 20 a viz Mae 1862 :
“General Floyd attended a trial of the Williams’ mounted breech-loading rifle, which is claimed will throw twenty balls a minute a distance of fifteen hundred yards".
Hervez lod e c'halled tennañ 65 obuzennig dre vunut met moarvat ne oa ket kement-se rak ret e oa adkargañ ar c'hanolioiù gant an dorn. Ken nebeut e oa bet anezho ma oa chomet tost dianav da soudarded an Union Army, nemet ar re a voe e-tal an arm iskis-se, a oa ur c'hemmesk etre ur c'hanol hag ur vindrailherez. Saouzanet e oant bet gant an efedoù drastus. Evit lod eus soudarded an Unaniezh e seblante dezho e oa tennet viñsoù hir gant ur fuzuilh bras warno, ar pezh a c'haller displegañ gant trouz tennoù ar c'hanol.
Douger-nijerezioù
Un douger-nijerezioù zo ul lestr-brezel aozet hag aveet evit ma c'hallfe nijerezioù pradañ warnañ ha dibradañ diwarnañ. Bag pennañ ur flodad bigi-brezel eo an douger-nijerezioù dre ma ro an tu da gas nijerezioù-brezel dre ar bed a-bezh hep bezañ rediet da implijout an aerborzhioù milourel.
Numida
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1764 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == N'eus nemet ur spesad klujiri-Spagn er genad-mañ : Numida meleagris, nav isspesad (Numida meleagris coronatus, N. m. galeatus, marungensis, meleagris, mitratus, papillosus, reichenowi, sabyi ha somaliensis) dezhañ. Graet e vez klujar-Spagn voutin anezhañ e brezhoneg.
Annezva
Kavout a reer ar genad en Afrika a-bezh.
Galeata
Galeata a zo ur gumun en Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Power metal
Power metal a zo un isrummad eus an heavy metal a itrika ur mesk etre elfennoù an heavy metal hengounel gant ar speed metal en un en-dro sinfonek a-wezhioù. Peurliesañ eo anavezet ar Power Metal dre sonioù fonnusoc'h, skiltroc'h ha skañvoc'h, en ur zislavar ouzh pounnerded stiloù all evel e vez kavet en Extrem metal da skouer. Strolladoù Power metal a ra kanaouennoù a zo damheñvel eus azeulganoù, ambrouget gant kanadegoù kreñv en ur implijiñ temmoù tenet eus ar fantasy, an holl a ra un ton dramael, galloudus ha fromus.
An termen a oa bet implijet e kerzh ar bloavezhioù 1980, gallout a ra taolenniñ daou stil disheñval daoust ma vez liammet:
Orin
Hervez Sam Dunn e krog istor ar Power Metal e fin ar bloavezhioù 1970, pa voe diazezet pennaennoù ar stil gant Ronnie James Dio. Ar pozioù leun a fantasy en devoa skrivet evit Rainbow, a lakae ar bouez war demmoù krennamzerel, folk pe Skiant-faltaziel, o deveo levezonet ur bern strolladoù power metal. Dunn a soñja eo ar ganaouen "Stargazer" ha "A Light in the Black" eus an albom Rising, ha "Kill the King" ha "Lady of the Lake" eus an albom Long Live Rock 'n' Roll e 1978, a c'hall bezañ doujet evel unan eus skouerioù Power metal kentañ. En e deulfim Metal Evolution graet e 2011, Dunn a zisplaga penaos e oa Rob Halford eus Judas Priest o krouiñ ur patrom evit mouezh ar Power metal da heul. E gan skiltr ha dalc'hus a zeuas da vout unan eus perzhioù pennañ ar Power metal. Son an daou c'hitar graet gant duo Judas Priest: K. K. Downing ha Glenn Tipton o devoa levezonet ar stil da vat. Ur gwastadour e Power metal a oa Jon Mikl Thor, a oa un awen bras evit ar strollad amerikan Manowar.
Ur strollad all eus Breizh-veur eo Iron Maiden hag o devoa degaset un ton heson d'ar metal, o krouiñ sonerezh kanus ha meulganel degemeret mat gant sonerien Power metal a-vremañ. Diveuz al leurenn power-metal alaman a oa bet kaset a-benn gant Scorpions hag Accept. Ar gitour svedat Yngwie Malmsteen en deus bet ur pouez kreñv war c'hitourion dazont o implijiñ elfennoù neo-klassel. E gomper Jens Johansson en devoa nevesaet sonioù klavier Jon Lord eus Deep Purple, ar re-se a voe kenstaget e-barzh ar stil. Pozioù a-ziar gwengelouriezh ha "sword and sorcery" graet gant Manowar o devoa levezonet meur a strollad Power metal ivez.
A-hed ar bloavezhioù 1980 e 1982 ha 1983 dreistholl e teuas war wel stil ar power metal amerikan a za eus an heavy metal hengounel, an new wave of British heavy metal (NWOBHM), hag elfennoù eus an thrash ha speed metal. Orin pizh al lusk a zo abeget met strolladoù evel Cirith Ungol, Jag Panzer, Manilla Road, Omen, Riot, Savatage, ha Warlord a zo menneget evit bezañ ar re o devoa bannet ar stil,.
E 1987 e oa bet embannet an eil albom gant Helloween a zo Keeper of the Seven Keys: Part I, meneget e oa gant AllMusic: "un enrolladen istorel hag a chom albom levezonusañ ar Power metal betek bremañ. E genaozañ etre galloud hag heson a awenas ur rummad strolladoù metal a-berzh". An embann-mañ a lakaas ar stil d'emdreiñ davet ur perzh nevez anvet "Power metal europat", a strewas dre-douez ar bed hag e krogas da vout stil ar power metal ar muiañ klevet e-tarzh ar bloavezhioù 90.
Heteromyias
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e biz Aostralia (Heteromyias cinereifrons) ha Ginea Nevez (Heteromyias albispecularis).
Power metal
Perzhioù sonerezhel
Power metal a zo kevredet gant tempo fonnus hag hesonerezh melodek, digriz, gant elfennoù ar speed metal hag a zo diaraogad ar Power metal.
Kanerezh
Power metal a laka ar pouez war ar c'haner, mouezh sklaer dezho kalz muioc'h evit ar perzhioù a vez klevet gant kanerien a ra tro dro an extreme metal da skouer. Kanerien Power metal zo awenet gant tud evel Ronnie James Dio, Bruce Dickinson, Rob Halford, Geoff Tate, ha kanerien all eus metoù rock ha heavy metal. Alies eo ledan-tre o skeulgan. Peurvrasañ ar c'hanerien a gan e skeul tenor ha gallout a reont tizhout notennoù uhel tre (da skouer Timo Kotipelto eus Stratovarius, Tony Kakko eus Sonata Arctica, Michael Kiske eus Helloween ha Andre Matos eus Angra ). Hogen ez eus nemedennoù a ra gant ur skeul baritone pe bass. Kanerien all a gan en ur mod rust, tost eus ar stil thrash metal, evel Chris Boltendahl eus Grave Digger, Kai Hansen eus Gamma Ray, Peavy Wagner eus Rage, ha Jari Mäenpää eus Wintersun. Kalzig a ganerien Power metal (da skouer Hansi Kürsch eus Blind Guardian) a enrolla o mouezh meur a wezh da lakaat un efed kanadeg.
Temoù ar pozioù
Temoù a vez klevet alies e rummadoù metal all (relijion, kevredigezh, politik) ne vez ket kejet kement-se e power metal. Temoù eus ar Power metal a c'hall bezañ ar fantasy ar mojennoù, ar genseurtiezh hag ar goanag, pe ar brezel hag ar marrv. Da skouer eo anavezet mat ar strollad Sonata Arctica evit komz tro-dro bed ar fantasy met gallout a reont ober kanaouennoù diwar ar gwirvoud, ar garantez pe ar c'havandennoù.
San Mauro Pascoli
San Mauro Pascoli  a zo ur gumun en  Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Galaksienn an Droenn
Galaksienn an Droenn a zo ur c'halaksienn droellennek lec'hiet war-dro 23 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg ar Chas.
Louzoù (disheñvelout)
Meur a seurt louzoù zo
Louzoù
Louzoù zo danvez hag a vez roet evit diouganañ, pareañ, mezegañ, pe diarbennañ kleñvedoù. Ar mezegañ gant louzoù a zo ul lodenn ledan eus bed ar medisinerezh. Diazezet eo ar mezegañ gant louzoù war skiantoù hag industrielezh ar vezekniezh evit ar pezh a sell an nevezintioù, ha war an apotikerien evit un implij efedus eus al louzoù.
San Mauro
San Mauro zo un anv-lec'h italianek ha hini meur a gumun.
Sarsina
Sarsina  a zo ur gumun en  Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Xenoperdix
Xenoperdix a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1994 da-heul labourioù ur skipailh skiantourien danat.
Spesadoù
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Brosezat int o-daou e Tanzania.
Caeo (kombod)
Caeo a oa ur c'hombod en Ystrad Tywi e Kembre.
São Jorge
São Jorge eo anv portugalek Sant Jorj, hag un anv-lec'h.
Sara Malakul Lane
Sara Malakul Lane (taieg: ซาร่า มาลากุล เลน), ganet d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1983, zo un aktourez ha top model saoz-thai ganet e Guam. Gwelet eo bet e meur a film eus Thailand ha Stadoù-Unanet Amerika. Brudet eo bet dreist-holl dre ar frañchiz filmoù Kickboxer ma c'hoarias evel penntudenn e meur a film.
Santa Sofia (Italia)
Santa Sofia  a zo ur gumun en  Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Estourmel
Estourmel a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Kampioned olimpek gall
Roll ar sportourien c'hall (dre sport ha hervez red an amzer) bet tapet ur vedalenn aour ganto da geñver ar C'hoarioù olimpek hañv hag ar C'hoarioù olimpek goañv, a hiniennoù pe dre skipailh, adalek 1896 betek 2016.
[[Image:Handball pictogram.svg|25px]] Mell-dorn
thumb|right|300px|[[Beijing d'ar 24 a viz Eost 2008]]
[[Image:Water polo pictogram.svg|25px]] Water-polo
thumb|right|300px|Kampioned olimpek 1924
Bleiz (disheñvelout)
Bleiz a zo anv ur bronneg Canis lupus e anv skiantel. Un anv-badez brezhonek eo ivez, droukvesket gant an anv-badez gallek Blaise a-wechoù. Ar Bleiz a zo un anv-tiegezh, gallekaet e Le Blé, Le Bleis, Le Bleiz hag all. Kavet e vez er gorrlec'hanvadurezh ivez.
Anvioù-lec'h
thumb|Alez toet Pont-ar-Bleiz e [[Lambaol-Gwitalmeze.]]
Richard Nixon
Richard Milhous Nixon (Yorba Linda (Kalifornia) 9 a viz Genver 1913- New York 22 a viz Ebrel 1994 a zo bet 37 Prezidant Stadoù-Unanet Amerika eus 1969 da 1974. Besprezidant e oa bet etre 1953 ha 1961 pa oa Dwight D. Eisenhower prezidant. E-kerzh ar pevar bloavezh kentañ tremenet e penn ar vro e kresk nerzh brezel ar Stadoù-Unanet e Brezel ar Viêt-nam a-raok lakaat un termen dezhañ e 1973. Digeriñ a ra ivez darempredoù gant Republik Pobl Sina, ha kas da benn an dizisrann etre ar gouennoù e Stadoù ar Su. Addilennet aes eo e 1972 met goude e teu Afer ar Watergate ha reiñ a ray e zilez.
Loch Cairlinn
Loch Cairlinn zo ur vorlenn e biz Iwerzhon, etre kontelezh An Dún en hanternoz ha kontelezh Lú er c'hreisteiz. En em deurel a ra an Rí (Newry River) ha kanol An tIúr e goueled al loc'h-se, tra m'eo digor war ar mor e tu ar mervent. Ur seurt fjord eo Loch Cairlinn, evel Loch Súilí hag An Caoláire Rua.
E tu an hanternoz emañ kêrioù An Phointe ha Ros Treabhair, e-harz menezioù ar Beanna Boirche. E tu ar c'hreisteiz emañ kêrioù Ó Méith, Cairlinn hag An Grianfort e-harz menezioù all, Sléibhte Cuailgne, e kontelezh Lú.
Dont a ra an anv saoznek Carlingford diwar an anv norsek Kerlingfjǫrðr. En iwerzhoneg e oa anvet gwechall Cuan Snámh-Aighneach, Snámh-Aighneach pe Cuan Cairlinne.
Nikolaz II
Nikolaz II zo anv meur a zen :
Polder
Ur polder zo un dachenn douar gounezet diwar-goust ar mor pe diwar-goust paludoù war an aod, bet disaniet ha deuet da vezañ un dachenn douar labouret. Ur ger nederlandek eo polder, pa gaver e-leizh a bolderioù en Izelvroioù.
Polderioù en Izelvroioù
180px|thumb|right|[[Milin-avel e Noord-Holland, gant ur chaoser da zisrannañ an dour diouzh ar polder zo izeloc'h.]] thumb|War ar gartenn-mañ e weler al lodennoù eus an Izelvroioù zo dindan live ar mor. thumb|180px|right|Polder "modern", eus an XXvet kantved, e [[Flevoland. Kompesoc'h n'eus ket !]] Er Grennamzer e voe kroget da sevel polderioù a-hed aod Mor an Hanternoz. Gant menec'h alies a veze savet chaoserioù, kanolioù disaniañ, ha war-bouez skluzioù e veze miret ouzh al lanv da bignat en douaroù a oa dindan live ar mor hogen gwarezet gant ar chaoserioù. Diwezhatoc'h, er, e voe ijinet doareoù da zisec'hañ ar polderioù gant riboulioù a yae en-dro war-bouez milinoù-avel. E-leizh a vilinoù-avel a weler evel-se hiziv en Izelvroioù.