cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Afer Michael Correa
Ur stourm kengred
Raktal ez eo a-du da reiñ sikour ha dre e rouedad tud e teu da vezañ brudet an afer lesanvet bremañ The Friendly Frank’s Case.
Denis Kitchen a ya e darempred gant Greg Ketter en un emgav bandenn-dreset e Minnesota. Greg Ketter a grog d'ober war-dro ur c'houlenn arc'hantaouiñ evit difenn Michael Correa.
Greg Ketter a zeu a-benn da gendrec'hiñ arzourien brudet da sikour evit rastellañ arc'hant: Sergio Aragones, Hilary Barta, Reed Waller, Steve Bissette, Bob Burden, Richard Corben, Robert Crumb, Howard Cruse, Will Eisner, Frank Miller, Mitch O’Connell, Don Simpson hag Eric Vincent a vezo a-du.
Diego Milito
Diego Alberto Milito zo ur c'hoarier mell-droad etrebroadel arc'hantinat, bet ganet d'an 12 a viz Mezheven 1979 e Bernal (Arc'hantina).
Afer Michael Correa
The Comic Book Legal Defense Fund
An arc'hant rastellet gant Ketter a oa bet lakaet ar ur gont bank anvet The Comic Book Legal Defense Fund. Servij a rafe an arc'hant da vrudañ an afer gwelet evel un dagadenn d'ar 1añ amandamant amerikan ha da baeañ alvokaded evit Michael Correa.
Disorc'h ar prosez
D'ar c'hentañ a viz Genver 1988 ez eo lakaet da gablus ha kondaonet Correa. Ar c'hondaonadur a oa da baeañ un tailh-kastiz a 750 dollar har ur bloavezh dindan evezh al lez-varn.
Kitchen gant an arc'hant rastellet a bae an alvokad Burton Joseph arbenikaet war an aferioù e-liamm gant ar 1añ amandamant amerikan (evel aferioù Playboy...).
Gant ar galv graet d'ar prosez kentañ ar barner a zisklerio ez eo iskis an danvez istorioù a gaver en dastumadennoù comics gwerzhet gant Michael Correa met ne oant ket peadra da vezañ gwelet evel danvez hudur.
16 a viz Du 1989, ar barner-galv a lak da dalvezout ez eo digablus Michael Corrrea.
Goude ar prosez
Goude ar prosez e seblant anat da harperien Michael Correa ne vezo ket echu gant prosezioù a-seurt-se. Ar mennozh da sevel un aozadur difin a grog da sevel.
Serge Laforest
Serge Arcouët, gwelloc'h anavezet dindan e anv-pluenn Serge Laforest (a zo un droidigezh eus e anv-familh) a oa ur skrivagner breizhat eus romantoù polis ha spiañ. Ganet e oa e Naoned e 1916 ha marvet e 1983. Meur a anv-pluenn all en deus bet : Terry Stewart ha Russ Rasher da skouer. Gant ar memes anv-pluenn John-Silver Lee e oa eñ ha daou vignon anezhañ, ar skrivagnerien Thomas Narcejac et Léo Malet.
E dad Gontran Arcouët a oa ur pianoour brudet ha kelenn a rae e skol-sonerezh Naoned. Kregiñ a reas Serge da studiañ er skol hidrografiezh araok dont da vezañ romantour da vat. E 1948 e teuas da vezañ ar skrivagner kentañ e Frañs degemeret e-barzh ar Série noire, dindan an anv Terry Stewart.
Ouzhpenn 140 levr en deus skrivet.
-7
747 Ab Urbe Condita = 7 kent J.-K.
Robert Schuman
<HR noShade> Jean-Baptiste Nicolas Robert Schuman, anavezet dre an anv, Robert Schuman, ganet e Kêr-Luksembourg d'an 29 a viz Mezheven 1886 gant ar vroadelezh alaman ha marvet d'ar 4 a viz Gwengolo 1963 e Siegach (Loren) gant ar vroadelezh c'hall, a zo ur politikour lakaet da vezañ unan eus "Tadoù Europa" a-gevret gant Jean Monnet.
Prezidant kuzul ar vinistred eo bet eus ar 24 a viz Du 1947 d'an 19 a viz Gouhere 1948.
Banka (disheñvelout)
Banka a c'hall bezañ:
Marcus Ericsson
Marcus Ericsson (ganet d'an ) zo ur blenier redadegoù kirri a Sveden a red e 2014 e Formulenn 1 gant Caterham-Renault gant an niverenn 9.
Judgment Day
Judgment Day (brezhoneg: Deiz ar Varn), berraet e J-Day, zo un termenadur implijet e bed ar frañchiz Terminator evit ober anv eus an devezh ma'z eo deuet Skynet (un urzhiataer) da vezañ emren hag a voe kroget gantañ da lazhadegañ Mab-den en ur bannañ misiloù nukleel war Amerika, Rusia hag ar bed dre vras. Tri miliard a dud a voe lazhet war an taol. Sarah Connor eo ar vaouez kentañ he dije bet klevet komz eus an darvoud-se e 1984 dre Kyle Reese, ur soudard deuet eus an amzer da zont evit difenn anezhi rak ur robot lazher Terminator.
Teide
An Teide, pe Pik an Teide (Pico del Teide e kastilhaneg, distaget: ) a zo ur menez-tan eus enez Tenerife en inizi Kanariez. Tapout a ra 3 718 m, da lavaret eo ez eo pennlein Rouantelezh Spagn. Ar menez uhelañ eus an holl inizi er Meurvor Atlantel eo ivez ha gant e 7 500 m adalek e ziaz e deun ar mor ez eo an trede uhelañ menez-tan a-douez an inizi volkanek war-lerc'h Mauna Kea ha Mauna Loa e Hawaii. E miz Du 1909 en doa dislonket evit ar wech diwezhañ.
Christian Ludwig Brehm
Christian Ludwig Brehm, bet ganet e Schönau vor dem Walde (Impalaeriezh santel roman german d'ar mare-se) d'ar 24 a viz Genver 1787 hag aet da Anaon e Renthendorf (Rouantelezh Prusia d'ar mare-se) d'an 23 a viz Mezheven 1864, a oa ur pastor hag un evnoniour alaman.
Diredig ruz
An diredig ruz a zo un evn, Halcyon coromanda an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous en Azia.
Garzeno
Garzeno zo ur gumun en Italia, e Proviñs Como e rannvro Lombardia, ha 689 a dud enni o chom.
They Dance Alone (Cueca Solo)
They Dance Alone (Cueca Solo) a zo ur ganaouenn saoznek savet, ton ha son, gant ar c'haner-sonaozer saoz Sting, hag embannet e 1987 en e bladenn ...Nothing Like the Sun. Savet eo diwar-benn maouezed Chile hag a zañs ar c'h-cueca, dañs broadel Chile, o-unan, en ur zerc'hel poltredoù o friedoù pe bugale aet da goll. Sting en deus bet displeget e oa troet e ganaouenn a-enep Augusto Pinochet, diktatour Chile, a lazhas miliadoù a dud entre 1973 ha 1990. E saozneg e oa skrivet (gant un nebeud gerioù spagnolek enni) hag un doare spagnolek, «Ellas danzan solas», a gaver en  EP Nada como el sol.
Sorserezh
Ar sorserezh eo obererezh ar sorserien ha sorserezed a glask c'hoari gant nerzhioù an natur. Enebet outañ e vez ar relijionoù peurliesañ. Disheñvel eo ar sorserezh diouzh an hudouriezh.
Ciranda
Ciranda zo anv un dañs hag ur sonerezh eus Pernambuco e Brazil, er rannvro Nordeste. En Itamaracá eo bet ganet. Dañsal a ra an dud e kelc'h, dorn-ha-dorn, ouzh lusk goustad ar sonerezh, el leurioù pe en traezhegi. Panevet ar sonerezh e tenn un tamm da zañsoù 'zo e festoù-noz Breizh.
Georg Michaelis
Georg Michaelis, ganet d'an 8 a viz Gwengolo 1857 e Haynau - anvet hiziv Chojnów, e Polonia - ha marvet d'an 24 a viz Gouere 1936 e Bad Saarow, oa ur politikour ha gwiraour alaman da vare an Impalaeriezh alaman.
Maodiern-arlevier Prusia e voe ha kañseller an Impalaeriezh etre Gouere hag Here 1917.
Vergoncey
Vergoncey a oa ur gumun eus departamant gall Manche e Bro-C'hall.
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: un den nann-soudard a varvas e Vergoncey abalamour d'ar brezel d'an 31 a viz Gouere.
Aldous Huxley
Aldous Leonard Huxley (26 a viz Gouere 1894 – 22 a viz Du 1963) a oa ur romantour, ur barzh hag ur prederour saoz.
Denelour, peoc'helour e oa Aldous Huxley, hag ur flemmganer ivez. Pa oa o vont war an oad e voe dedennet gant al lezvredoniezh hag ar gevrinelezh prederouriel, ar pezh e gasas war-du an hollvedelouriezh (The Perennial Philosophy, 1945). E diwezh e vuhez e voe anzavet evel unan eus speredoù pennañ e amzer. Seizh gwech e voe kinniget e anv evit Priz Nobel al Lennegezh, met biskoazh ne voe roet dezhañ.
Buhez
E Goldaming (Surrey), 49 km er mervent da London, e voe ganet Aldous Huxley e 1894 da Julia Arnold ha Leonard Huxley. Mestrez-skol e oa Julia Arnold ha nizez ar barzh Matthew Arnold (1822-1888) ; skrivagner ha mestr-skol e oa Leonard Huxley.
Hervez e vreur Julian e veze alies Aldous « oc'h arsellout iskisted an traoù » ; hervez e genderv Gervas e voe dedennet abred-tre gant an tresañ. E klas e vamm e voe Aldous e-pad bloavezhioù, betek ma klañvaas-hi. Goude-se ez eas da Eton College en Eton, Berkshire, nepell diouzh Windsor. E 1908 e varvas Julia Arnold, pa oa he mab Aldous 14 vloaz. Tri bloaz goude, e 1911, e klañvaas hennezh d'e dro ha peuzdall e chomas e-pad daou vloaz pe dost abalamour da varradoù keratit. E miz Here 1913 e voe e Balliol College en Oxford evel lenner e rann al Lennegezh saoznek. Tri bloaz goude, e 1916, e klaskas en em rollañ er British Army da gemer perzh er Brezel-bed kentañ ; nac'het e voe outañ avat, dre ma oa fall-tre e lagad dehoù ; en hevelep bloavezh ez eas da genrener ar gelaouenn lennegel Oxford Poetry, a oa bet krouet e 1910.
Da heul e studioù e Balliol e klaskas labour abalamour ma tlee arc'hant d'e dad. Adalek miz Ebrel betek miz Eost 1917 e voe e karg eus ar pourvezañ e Maodiernezh an Aer, a ra war-dro ar Royal Air Force. Goude-se e kelennas galleg en Eton College e-pad bloaz — Eric Blair a oa unan eus e skolidi eno ; dic'houest e veze ar c'helenner da zerc'hel ar c'henurzh en e glasad, met barrek-kenañ e oa war ar yezh.
E 1919 e timezas gant Maria Nys (1899-1955), ur repuadez Belgiat ; ur mab o devoe, Matthew e anv, e 1920 hag a-hed ar bloavezhioù 1920 ez ejont gwech ha gwech all da Italia da weladenniñ o mignon D. H. Lawrence.
E 1960 e klañvaas abalamour da gankr ar c'harloc'henn, en e lazhas en diwezh e 1963.
Remzad
Kerkent ha boulc'het ar bloavezhioù 1920 e voe Aldous Huxley ur flemmganer hag ur skrivagner anavet. Flemmganoù e oa e romantoù kentañ, Crome Yellow (1921), Antic Hay (1923), Those Barren Leaves (1925) ha Point Counter Point (1928). Danevelloù berr a skrivas ivez : Limbo (1920), Mortal Coils (1922), Little Mexican (1924), ha Two or Three Graces(1926), hep dilezel ar varzhoniezh : Leda (1920), Selected Poems (1925), Arabia Infelix and Other Poems (1929). E bezh-c'hoari kentañ a skrivas d'ar mare-se, The Discovery, a voe embannet e 1924. Arnodskridoù a voe ivez er bloavezhioù-se : On the Margin (1923), Along the Road (1925), Essys New and Old (1926), Proper Studies (1927) ha Do What You Will (1929).
E 1930 ez embannas un arnodskrid all, Vulgarity in Literature hag un dastumad danevelloù berr anvet Brief Candles. Music at Night and Other Essays a voe embannet e 1931, en hevelep bloavezh hag an dastumad barzhonegoù The Cicadas and Other Poems. E 1932 e skrivas an arnodskrid Text and Pretexts hag embannet e voe e bempvet romant, Brave New World. An enep bev d'un utopienn eo ar romant-se, a c'hoarvez e London er bloavezh 2540, en ur gevredigezh renet gant teknologiezh ar gouennañ, an embregata bredoniel hag an darblegerezh pavlovek. E 1936 e voe embannet ur romant all Eyeless in Gaza, ur bazenn a-bouez e buhez an aozer war-du ar peoc'helouriezh hag ar gevrinelezh, a zisplegas en e zastumadoù arnodskridoù anvet Pacifism and Philosophy (1936), Ends & Means: An Inquiry into the Nature of Ideals (1937) hag An Encyclopedia of Pacifism (1937 ivez).
Gant an tiegezh Huxley e tivroas ivez o mignon Henry FitzGerald Heard, anezhañ un istorour, ur skiantour hag ur prederour, da Galifornia e 1937 ; hemañ eo a lakaas Huxley war hent ar Vedanta – ur skourr eus an Upanishad, prederouriezh an hindouegezh. Pelloc'h, e 1938, e kejas Huxley ouzh ar prederour indiat Jiddu Krishnamurti (1895-1986) ; perzh a gemeras er c'helc'hiad dalc'hidi ar Vedanta kaset gant ar prederour ha manac'h indezat Swami Prabhavananda (1893-1976), eus Urzh Ramakrishna, en e vanati en Hollywood. E vignon ar skrivagner saoz Christopher Isherwood a zegasas d'ar c'helc'hiad ivez. Betek e varv e chomas Aldous Huxley stag ouzh The Vedanta Society of South California (VSSC) ; 48 pennad a skrivas evit kelaouenn an aozadur etre ||1941]] ha 1960. En abeg d'e vennozhioù prederourel avat – ne grede e doue ebet, pa ne c'heller ket prouiñ bezañs doue pe zoueez – ne c'hallas ket en em reiñ d'ur relijion. E-keit-se e labouras Huxley evel senarioour en Hollywood. Ar bern arc'hant a zastumas evel-se a zispignas evit degas d'ar Stadoù-Unanet Yuzevien, skrivagnerien hag arzourien alaman hag a dec'he a-zirak an naziegezh.
E 1940 e tilojas an tiegezh Huxley da Llano, ur pennkêr lec'hiet en dezerzh hag en em led e penn Norzh kontelezh Los Angeles.
E 1944 e skrivas ur pennad-digeriñ evit troidigezh saoznek ar Bhagavad-Gita gant Swami Prabhavananda ha Christopher Isherwood. Nepell goude e skrivas Aldous Huxley e oberenn brederourel The Perennial Philosophy (1945).
Goude an Eil brezel-bed, e 1953, e c'houlennas Aldous Huxley ar geodedourelezh evitañ, evit e wreg hag evit o mab ; peogwir e nac'has Huxley dougen armoù evit SUA hag anzav e rae kement-se evit abegoù relijiel e voe sparlet an hent dezhañ ha d'e diegezh. E 1953 ivez e fellas d'ar skrivagner gouzout hiroc'h diwar-benn efedoù an drammoù psikedelek ; an doktor Humphry Osmond a bourchasas ur muzuliad meskalin dezhañ, hag a chomas gantañ e-pad an abadenn. Bloaz war-lerc'h ez embannas Huxley disoc'hoù e daol-arnod en e levr Doors of Perception (1954). Div brezegenn a zistagas en azeuldi ar VSSC e Hollywood e 1955 :  Knowledge and Understanding ha Who Are We? ; enrollet e voent o-div, hag embannet diwezhatoc'h. En hevelep bloavezh ez embannas e 10 romant, The Genius and the Goddess, a azasaasevit ar c'hoariva e 1958.
Shakespeare in Love
Shakespeare in Love zo ur film savet e 1998 gant John Madden awenet gant buhez ar skrivagner William Shakespeare. Kontañ a ra un istor karantez etre Viola de Lesseps (Gwyneth Paltrow) hag William Shakespeare (Joseph Fiennes) pa oa o sevel ar pezh-c'hoari Romeo and Juliet. Un istor faltazi savet penn-da-benn eo, met meur a hini eus tudennoù ar film a zo anv anezho e pezhioù Shakespeare.
Vltava
Gerdarzh
Dont a rafe an anvioù tchekek Vltava hag alamanek Moldau eus ar gerioù alamanek kozh wilt ahwa a dalvezfe kement ha « dour gouez ».
Douaroniezh
E koadoù su Bohemia emañ hec'h andon, ha redek a ra betek an norzh a-hed 430 km kent en em deurel er stêr Elbe. Dre Braha e tremen, dindan Pont Charlez. Implijet e vez red ar stêr da lakaat meur a greizenn dourdredanel da vont en-dro.
Awen
Gant ar Vltava eo bet awenet ar sonaozer Bedřich Smetana, hag a savas ur simfonienn varzhoniel a gaver en e oberenn Má Vlast ("Ma Broad"). Anavezetoc'h eo gant hec'h anv alamanek Moldau.
Phaenicophilidae
Phaenicophilidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1886 gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).
Diouzh Doare 8.1 an IOC World Bird List ez a tri genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :
Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)
Kent e veze renket an hini kentañ er c'herentiad Thraupidae hag an daou all e Parulidae.
Pastor (disheñvelout)
Ur pastor a c'hell bezañ :
Canneto sull'Oglio
Canneto sull'Oglio zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia. D'ar 1añ a viz Genver 2022 e oa 4 242 a dud o chom enni.
Istor
Canneto e oa an anv betek 1862.
Elizabeth Chudleigh
Elizabeth Chudleigh, dugez Kingston, anvet ivez kontez Bristol, a oa ganet en 1720 ha marvet e Pariz d'ar 26 a viz Eost 1788.
Koant ha speredek e oa, c'hoant emuhelaat dezhi, ha froudennek a demz-spered. Paotred a vezel war he lerc'h hag en o zouez James Hamilton hag Augustus John Hervey, a zeuas da vout 3e kont Bristol. Un deiz koulskoude e kuitaas Hamilton Bro-Saoz ha, d'ar 4 a viz Eost 1744, e Lainston, e-kichen Winchester, e timezas da Hervey. Paour e oant an eil hag egile, ha kuzh e chomas an eured evit ma c'hallje Elizabeth chom el lez, tra ma'z eas Hervey, ofisour a vor anezhañ, da verdeiñ, e-pad daou vloaz, a-raok distreiñ e dibenn 1746.
Ne voe ket un dimeziñ evurus, ha dispartiañ a rejont. Met pa voe peuzsur edo Hervey o vont da vezañ kont Bristol war-lerc'h e vreur e klaskas Elizabeth Chudleigh dastum prouennoù eus o eured.
En 1765 e reas un hir a chomadenn e Berlin, ma voe e-touez mignoned Frederig Veur. Pa zistroas da Londrez e teuas da vout serc'h da Evelyn Pierrepont, 2vet dug Kingston-upon-Hull, hag a oa pinvidik-mor.
Hervey a felle dezhañ dizimeziñ met Elizabeth ne felle ket dezhi reiñ brud d'o darempredoù ha d'o friedelezh. Kontañ a reas e oa trelatet Hervey, touiñ ne oa ket dimezet. Embann a reas al lez-varn e oa plac'h yaouank en miz C'hwevrer 1769.
Yanguas de Eresma
Yanguas de Eresma zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
Tantad
300px|thumb|left|Pardon [[Bulad-Pestivien 2009]] 300px|thumb|right|Pardon [[Bulad-Pestivien 2009]] Un tantad a zo un tan bras, graet war an oaled pe er-maez, e-pad ur fest da skouer, da geñver ur gouel bennak. Anavezet mat eo tantadoù Gouel Yann e deroù an hañv.
Diredig Java
An diredig Java a zo un evn, Halcyon cyanoventris an anv skiantel anezhañ.
Gustavia
Gustavia zo
Diredig Java
Annez
Bevañ a ra al labous en Indonezia.
Vincent Lacoste
Vincent Simon Lacoste, bet ganet d'an 3 a viz Gouere 1993 e Pariz (Bro-C'hall), a zo un aktour (c'hoariva ha sinema) gall.
Calabazas de Fuentidueña
Calabazas de Fuentidueña zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
Vincent Lacoste
Kenkent kroget gant e vicher er sinema ha kenkent gopret dre ma tapas, d'ar 15 a viz Genver 2010, Priz Lumières ar gwellañ aktour yaouank evit ar film Les Beaux Gosses.
Giorgio Napolitano
Giorgio Napolitano (ganet d'an 29 a viz Mezheven 1925 e Napoli) zo ur politikour eus Italia.
Dilennet e voe da gannad e 1953 evit ar wech kentañ, en anv Strollad Komunour Italia da neuze, hag addilennet e voe meur a wech.
Etre 1969 ha 1975, e pledas gant ar sevenadur dreist-holl, en e strollad. En amzer-se e savas, asambles gant Eric Hobsbawm, al levr Intervista sul PCI (embannet e 1975) hag a reas berzh bras er vro hag a voe troet e meur a yezh.
Eus 1989 betek 1992 e oa kannad e Parlamant Europa, ha goude-se e voe dilennet e penn Kambr an Deputeed en Italia. E 1996 e oa ministr an Diabarzh e gouarnamant Romano Prodi. Dont a reas da vezañ kannad en-dro, er strollad Partito Democratico della Sinistra da gentañ ha Democratici di Sinistra goude, anezho strolladoù nevez savet diwar ar strollad komunour kozh. D'an 23 a viz Gwengolo 2005 e voe anvet da senedour.
Dilennet e voe da Brezidant ar Republik d'an 10 a viz Mae 2006, ha stagañ a reas gant e bost nevez d'ar 15 a viz Mae. E 2013, ha pa ne zeued ket a-benn da zilenn ur prezidant nevez, ha war c'houlenn meur a strollad, ar Partito Democratico, Il Popolo della Libertà ha Scelta Civica, ez eas war ar renk en-dro hag addilennet e voe da brezidant. Lezet en doa e blas gant Sergio Mattarella e miz C'hwevrer 2015.
Alarig II
Alarig II (Alareiks e goteg, Alaricus e latin) a voe roue ar Vizigoted adalek 484 betek 507.
Mab e oa da Eurig, roue ar Vizigoted en e raok. Ren a reas war Septimania (pe : Gotia, da lavaret eo ar rannvro c'halian a oa etre ar stêr Ron, ar Pireneoù hag an Torosad Kreiz) ha war an darn vrasañ eus Hispania (war-bouez ar gwalarn), war Akitania ha war an darn vrasañ eus Provañs. E gêr-benn a lakaas en Aire-sur-l'Adour (Vicus Julii) en Akitania.
Kristen e oa, hogen arian. Daoust da se ne oa ket enebet kement hag e dad Eurig ouzh ar gatoliked, hag aotreet e voent gantañ da zerc'hel ur Sened-Iliz en Agde da heul al lezennaoueg anvet Breviel Alarig, a voe embannet e 506.
Trec'het ha lazhet e voe gant Hlodwig Iañ en emgann Vouillé (e-kichen Poitiers, Vienne) e 507, ha dre-se e voe echu gant ren ar Vizigoted war Akitania.
Calyptophilidae
Diouzh Doare 8.1 an IOC World Bird List n'eus nemet ur genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :
Renket e veze er c'herentiad Thraupidae kent.
Malton (Yorkshire)
Malton zo ur gêr hag ur barrez keodedel eus hanternoz Bro-Saoz, e kontelezh North Yorkshire. Gwechall e oa e North Riding of Yorkshire ha bremañ emañ e Distrig Ryedale. War-dro 13,000 a dud zo o chom e Malton.
Emañ ar gêr en hanternoz d'ar stêr Derwent. Er c'hreisteiz d'ar stêr emañ Norton-on-Derwent. Gwechall e verke ar stêr Derwent ar vevenn etre an North Riding hag an East Riding e Yorkshire.
Istor
D'ar mare ma oa ar Romaned en Enez Vreizh o doa savet eno ur c'hreñvlec'h anvet Derventio Brigantum pe Derventio hepmuiken, war lez ar stêr Derwent.
Camelus bactrianus ferus
Camelus bactrianus ferus a zo ur spesad kañvaled gouez eus ar genad Camelus.
Annez
Stepennoù Azia ar C'hreiz eo takad orin Camelus bactrianus ferus.
Rummatadur
Anavezet eo gant loenoniourien 'zo evel ur spesad — Camelus ferus — disheñvel diouzh an hini doñv, Camelus bactrianus.
Volta Mantovana
Volta Mantovana zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
Orbiquet
An Orbiquet a zo ur stêr e departamant Calvados (Bro-C'hall).
Koad Du
Koad Du a c'hall bezañ:
Corcorax melanorhamphos
Corcorax melanorhamphos a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Corcoracidae.
Anvet e voe Coracia melanoramphos (kentanv) da gentañ-penn (e 1817) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831). Ar spesad nemetañ er genad Corcorax an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, greun ha had a bep seurt.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Aostralia :
Lazare Hoche
E vuhez
Koll a reas e vamm – Anne Marlière diouzh hec'h anv plac'h yaouank – tra m'en devoa ket tizhet e bemp bloaz c'hoazh. Mervel a reas e dad (Louis Hoche), paotr-kezeg e marchosioù ar roue, ha Lazare Hoche krennard. Dre ma oa emzivad e voe fiziet en ur voereb dezhañ hag a rae kenwerzh ar frouezh e Versailhez. Hi an hini eo he devoa graet he seizh gwellañ da harpañ he niz yaouank par ma c'hellas, o prenañ levrioù dezhañ bep an amzer rak kurius e oa ar paotr ha plijout a rae dezhañ lenn. Tapet e oa bet e holl zeskamant gantañ e-unan-penn. Dedennet-bras e oa gant micher an armoù : d'an 19 a viz Here 1784 en devoa enrollet evel soudard er Warded-C'hall ha tapet e c'haloñsoù a gorporal d'ar 16 a viz Mezheven 1789. D'an 31 a viz Eost 1789 e oa bet divodet e rejimant ouzh e lakaat dilabour.
Ne chomas ket pell war gein ar wiz hag eñ da vont diouzhtu da ward broadel Pariz evel sarjant hag, adalek ar 1añ a viz Genver 1792, en devoa enrollet er 104 Rejimant troadegiezh evel adjudant. D'an 20 a viz Ebrel he devoa disklêriet ar Republik ar brezel da Aostria. Mont a reas da ofiser er rejimant Rouergue : gantañ e kemeras perzh e Seziz Thionville (24 a viz Eost - 16 a viz Here 1792). En aner e klaskas al lu aostrian skoazellet gant Divroidi c'hall (François-René de Chateaubriand en o zouez) mont e-barzh ar gêr-mañ. D'an 18 a viz Meurzh 1793 e voe e-mesk ar soudarded bet trec'het en Emgann Neerwinden.
N'en devoa ket diskouezet kalon hag ampartiz en aner dre ma voe anvet da adjudant-jeneral ha kaset da Zukark da zifenn ar gêr ouzh an arme vreizhveuriat. Graet en devoa bet d'he zrowardroioù bezañ beuzet ha, dre forzh hegal ar soudarded saoz, renet gant Frederick, Dug York hag Albany, gant meur a dagadeg dic'hortoz e savas ar seziz ar Saozon d'an 9 a viz Gwengolo 1793.
Diwar neuze e pignas buan Hoche gant skeulioù renkadurezh al lu gall : brigadennour da gentañ, penngadour e miz Here 1793 ha jeneral e penn Arme Moselle, hag eñ trec'het en Emgann Kaiserslautern (28 - 30 a viz Du 1793). Padal, d'an 22 a viz Kerzu e voe trec'h en Emgann Wœrth-Frœschwiller. Un nebeud deizioù diwezhatoc'h, d'ar 26 a viz Kerzu e pilas an Aostrianed hag ar Brusianed en Emgann Geisberg, nepell diouzh Wissembourg, ar pezh a reas da Landau bezañ dieubet da c'houde.
Seul vuanoc'h m'en devoa kresket brud ar jeneral yaouank seul greñvoc'h e vagas gwarizi pe digarantez outañ tud 'zo evel ar jeneral Jean-Charles Pichegru pe ar politikour Louis Antoine de Saint-Just. Hag ezel e oa eus Kleub ar Gordennerien, kevezer hini Robespierre, 'zo kaeroc'h : trawalc'h e oa da vezañ lakaet e-barzh an toull, d'an 20 a viz Meurzh 1794, e-lec'h ma chomas betek ma voe diskaret Robespierre, e dibenn miz Gouere.
Chapel Santez-Anna (Enez-Vaz)
Chapel Santez-Anna en Enez-Vaz a oa ur chapel roman savet el lec'h ma oa ar manati savet gant Paol Aorelian (marvet en enez en 573) ha distrujet war-dro 878 gant ar Vikinged. Ar chapel a vremañ a voe savet e dibenn an ha deroù an  gant menec'h distro d'an enez hag iliz an enez e voe betek 1786. Dilezet e voe dre ma oa e reter an enez hag e oa krog an traezh da aloubiñ ar c'hornad-se abaoe dibenn ar Grennamzer. Mont a reas an dud da chom war-dro ar bourk a-vremañ hag un iliz nevez a voe savet.
Lazare Hoche
E vuhez
Kerkent ha deuet er-maez eus an toull-bac'h e voe fiziet Arme aodoù Brest hag Arme aodoù Cherbourg ennañ da vont da beoc'haat ar c'hornôg da Vro-C'hall ma rae he reuz un emsavadeg kriz. Pan erruas e Breizh e stadas e oa disheñvel-mik ar saviad diouzh ar pezh a oa bet taolennet dezhañ gant pennoù-bras Pariz. En ur glask dimeziñ an dour hag an tan e teuas a-benn d'ober da Charette ha pennoù bras all ar Chouanted sinañ Emglev La Jaunaye e Sant-Sebastian-an-Enk d'ar 15 a viz C'hwevrer 1795, heuilhet gant Emglev La Mabilais (e-kichen Roazhon) d'an 20 a viz Ebrel. D'an 2 a viz Mae e oa bet sinet Emglev Saint-Florent-le-Vieil gant Stofflet, penn-bras Arme gatolik ha roueel Vañde. Ken distabil m'edo an emglevioù-se ma adkrogas an emgannoù nebeut war-lerc'h ha pouezus-kenañ e voe trec'h Hoche da-geñver Emgann Kiberen (21 a viz Gouere) dre ma voe fiziet holl armeoù ar C'hornôg ennañ diwar neuze. D'ar 15 a viz Gouere 1796 e c'hellas embann peoc'hadur ar Vañde evit gwir.
Ne oa ket bet torret d'ar gasoni greñv a vage e enebourien ouzh ar jeneral republikan : div wech e voe klasket e zrouklazhañ, dre gontammiñ e voued ha dre dennañ warnañ a daolioù pistolenn e Roazhon.
Chapel Santez-Anna (Enez-Vaz)
Monumant istorel anavezet gant ar pennadurezhioù gall eo abaoe miz Gouhere 1980 hag an hini nemetañ en enez.
Lazare Hoche
E vuhez
Diwar goulenn Theobald Wolfe Tone, penn-bras Society of United Irishmen, e voe klasket sevel un ergerzhadeg da vont d'e skoazellañ en e stourm a-enep d'ar gouarnamant saoz. Loc'hañ a reas kuit pemp lestr ha daou-ugent (un arme a 13 400 a soudarded, renet gant Lazare Hoche, war o bourzh) eus Brest d'ar 15 a viz Kerzu 1796. Ur c'hwitadenn e voe ar raktres-mañ en abeg d'ar gorventenn a strewas ar flodad gall ha ret e voe dezhañ mont war e gil hep bezañ gallet tostaet ouzh aodoù Bro-Saoz.
Kuitaat a reas Breizh da vat pa voe anvet da bennjeneral Arme Sambre-et-Meuse d'an 23 a viz C'hwevrer 1797. Er penn anezhi ez eas ar maout gantañ da-geñver un nebeud emgannoù, hini Neuwied (18 a viz Ebrel) en o zouez. Gant Emglev Campo Formio, sinet d'an 18 a viz Here gant Napoleone Buonaparte, e voe paouezet gant ar brezel etre ar Republik C'hall hag Arc'hdukelezh Aostria.
Kinniget e voe da Hoche mont da Vinistr ar Brezel, ar pezh a nac'has. Fiziet e voe ennañ ur rannarme e trowardroioù Pariz neuze. Ur wech ouzhpenn e voe ret dezhañ gouzañv flatradennoù ha droukkomzoù e enebourien touet ha kollas a reas e arme e-kerzh Augereau : feuket-mat ha dipitet e voe gwelloc'h gantañ distreiñ d'e benngarter da Wetzlar. Eno e kouezhas klañv e penn-kentañ miz Gwengolo ha mervel a reas o c'houzañv poanioù bras. Dre ma krede tud 'zo e oa bet kontammet e voe skejet e gorf. Bremañ e ouzer e tiskoueze an tarchoù du a oa bet kavet en e vouzelloù e oa aet da Anaon gant an dorzhellegezh.
E-kichen ur jeneral republikan all, François Séverin Marceau, e voe douaret Lazare Hoche e Weißenthurm, ur gêrig nepell diouzh Koblenz ma c'haller arvestiñ ouzh ur monumant savet da zougen bri dezhañ.
Kerc'heiz vras Amerika
Kerc'heiz vras Amerika (Ardea herodias) a zo un evn hirc'harek eus Amerika an Norzh, Amerika ar C'hreiz hag an Antilhez betek norzh Amerika ar Su. Brasañ kerc'heiz Amerika an norzh eo hag he c'hevatal er Bed Kozh eo ar gerc'heiz louet hag en Amerika ar su eo ar gerc'heiz kokoi.
Martín Miguel
Martín Miguel zo ur gumun e Spagn, e proviñs Segovia.
Karantez-vro
Karantez-vro zo ur varzhoneg vrezhonek savet gant Anjela Duval (1905-1981) e miz Eost 1963.
Montejo de la Vega de la Serrezuela
Montejo de la Vega de la Serrezuela zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
Ab imo corde
Ab imo corde zo un droienn latin hag a dalv kement hag eus an donañ kalon, da lavarout eo a greiz kalon. Dont a ra eus ab (eus), imus (derez-uhelañ infer, da lavarout eo izelañ) ha cŏr, cordis (kalon). Un droienn latin kenster all zo : ab imo pectore.
Black Forest
Black Forest zo un anv-lec'h saoznek:
Karantez-vro
Kanet eo bet gant Tinaig Perche, eus Beilhadegoù Treger. Gant Soazig Noblet, a sone an delenn, e oa bet savet an ton kentañ.
Gant Véronique Autret eus ar strollad leonat Gwalarn e oa bet savet an eil ton er bloavezhioù 1980 ; adkemeret e oa bet an ton-mañ gant Nolwenn Leroy e 2010 er bladenn Bretonne.
Kampionad aostralian an echedoù
Aotreet e vez un nebeud c’hoarierion estren da gemer perzh ennañ. Aozet e vez kampionadoù all gant ar c’hevre.
Kampioned Aostralia
A-raok 2008 e kroge an tournamant e miz Kerzu goude Nedeleg, echuiñ a rae e miz Genver. Abaoe 2008 e vez graet e miz Genver.
Kampioned Junior
An Australian Junior Chess Championship zo un tournamant aozet gant an Australian Chess Federation bep bloaz evit ar c’hoarierien dindan 18 vloaz.
Nagaika
Nagaika pe nagyka pe nagayka (rusianeg: нага́йка) zo ur skourjez verr implijet gant ar Gozaked. Da gentañ e oa implijet gant ar bobl Nogai, setu perak e oa graet "nogaika", pe "skourjez Nogai" anezhañ da gentañ.
Roll an dastumadoù kontadennoù ha danevelloù brezhonek
Amañ e vo kavet ur Roll eus an dastumadoù kontadennoù ha danevelloù brezhonek, ar re troet diwar yezhoù all ivez (n'int ket gwall niverus).
Renket int hervez anvioù an oberourien. Diwezhatoc'h e vo gallet ober ur roll all renket hervez urzh ar bloavezhioù-embann.
Dastumadoù all
Antologiezhioù, ha dastumadoù danevelloù a bep seurt gant meur a zen.
Nagaika
Un implij milourel a oa bet graet ivez eus ar skourjez: evit skeiñ war an dud dizarmet, kastizañ soudarded, skourjezañ an enebourien.
E 2005 pa voe adsavet bagadoù Kozaked e oant bet dafaret gant ar skourjezoù nagaika, ouzhpenn o armoù hengounel. E 2014, stourmerezed ar Pussy Riot a voe taget gant Kozaked oc'h implij an nagaika a-enep dezho.
Argonautica
Argonautica (henc'hresianeg : Ἀργοναυτικά Argonautiká) zo ur meurgan henc'hresianek savet gant Apollonios Rodos en IIIe kantved kent JK. Kontañ a ra beaj an Argonaoted, renet gant an haroz Iason, da vont da glask ar Maoutken aour.
BMX
BMX redadeg pe « bicross »
Ar BMX race (bicross)
Ar BMX redadeg, pe « bicross » a zo ur sport diaes ha bamus. Ar pal a zo echuiñ ar redadeg ar buanañ posupl. 8 reder a zo war ar roudenn. Ment ar roudenn a zo etre 340 ha 400 metrad ha bez ez eus kalz skoilhoù evel lammoù hag all. Ar BMX a zo ur sport ouesk. Un amprou bicross a oa er c'hoarioù olimpek e Pekin.
Kerc'heiz Himalaya
Ar gerc'heiz Himalaya a zo ur spesad evned hirc'harek bras, Ardea insignis an anv skiantel anezhañ.
BMX
Ar BMX race (bicross)
Ar marc’h-houarn bicross a zo ur marc’h-houarn bihan-tre aveit mont buan-kenañ.
Teir doare BMX a zo:
- Ar BMX race pe “bicross” a zo ur redadeg BMX war ur pisT ispisial get skoilhoù.
-Ar BMX dirt: ar pal a zo lamm hag ober ar muiañ a dremmet-ker posupl war ur pist ispisial get kalz a tra aveit lammat.
-Ar BMX freestyle: ar pal a zo ober ar spontusañ dremmet-ker met nompas war ur pist met e-barzh ur gêr war tout an dra o peus c’hoant.
Kerc'heiz Himalaya
Annez
Kavout a reer ar spesad e reter menezioù Himalaya ma plij dezhañ bevañ nepell diouzh al lec'hioù dour (geunioù, gwernioù, lennoù, stêrioù).
Brikennerezh Sant-Ilan
Ar Vrikennerezh a oa liammet ouzh Hentoù-houarn Aodoù-an-Hanternoz. Serret e oa bet da heul an Eil brezel-bed.
Abaoe 2002, al lec’h zo ur mirdi.
Mirdi ar vrikennerezh
Savadurioù ar vrikennerezh zo bet dilezet goude e-pad meur a zekvloaziad.
E 1993 en em stailh ar gevredigezh Hentoù-houarn Aodoù-an-Hanternoz war al lec’h evit krouiñ savadurioù degemer evit e linenn douristañ da zont. An dud a volontez vat a dalvoudeka al lec’h hag e 2002, ur mirdi a zigor evit brudañ istor al lec’h.
Rannet eo al lec’h e peder lodenn. An hini gentañ zo implijet evit an diskouezadegoù berrbad. An eil a gont istor ar vrikennerezh. An trede zo a-zivout obererezh Bae Sant-Brieg : al legumajerezh. An hini ziwezhañ a zispleg Istor Hentoù-houarn Aodoù-an-Hanternoz.
Ar miridi gall nemetañ eo gouestlet evit un darn da Istor Hentoù-houarn Aodoù-an-Hanternoz]].
Pilieroù pont-meur Souzain a oa bet miret da vare an diskar graet gant Pierre Gorreguès eus Kevredigezh Harel de la Noé.
Martín Muñoz de la Dehesa
Martín Muñoz de la Dehesa zo ur gumun e Spagn, e proviñs Segovia.
Martín Muñoz de las Posadas
Martín Muñoz de las Posadas zo ur gumun e Spagn, e proviñs Segovia.
Pàmias
Pàmias (Pamiers e galleg) zo ur gumun en departamant Ariège. E kontelezh Fois e oa gwechall.
An hini bobletañ eus kumunioù an departamant eo Pàmias (gant 15 448 a annezidi e 2011), daoust ma n'eo nemet isprefeti, pa'z eo e Fois emañ ar prefeti.
Villimpenta
Villimpenta  zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
Sabad (sorserezh)
300px|thumb|right|[[Goya, 1797-1798]] Ar sabad eo bodadeg ar sorserien da noz. Peurvuiañ e vez a-raok ur gouel kristen, hag en ul lec'h didud.
Proviñs Savoia
Savoia, pe Proviñs Savoia (provincia della Savoia pe Savoia Ducale en italianeg, Savoie Propre, pe Savoie Ducale e galleg) a oa ur broviñs istorel eus Dugelezh Savoia en XVIIIvet kantved. Enni e oa Chambéry, kêr-benn an dugelezh en 1295.
Sabad (sorserezh)
Sabbat sorserezed
Da ziforc'hañ a zo etre Sabbat ar sorserezed ha Shabbat er yudevelezh. Ar ger « shabbath » en hebraeg a dalvez ehanañ, diskuizhañ, nozvezh ar gwener betek ar sadorn, tremenet war-lec'h er gresianeg, hag el latin.
Proviñs Savoia
Istor ar broviñs
Kontelezh Savoia a droas da broviñs Savoia pa voe savet an dugelezh.
Secqueville-en-Bessin
Secqueville-en-Bessin a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. Bodet e oa gant div gumun-all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Rots.
Sabad (sorserezh)
Sabbat sorserezed
Evit Pierre-François Fournier, ar ger sabat a zo diveret eus "sabateis", bet implijet en ur varzhoneg « La Vengeance Raguidel », ur skrid moarvat eus deroù an. Sabat en deus ar ster a reuz bras pe cholori, graet gant tud « ensabated » hag a zo bodadegoù sorserezed, e takad ar Vaudois (Alpoù ar su). Arveret eo bet ar ger evit termeniñ sektennoù e diavez d'ar gristeniezh.
Secqueville-en-Bessin
Bered ar C'hommonwealth: Secqueville-en-Bessin War Cemetery
Ur vered eus tirlu ar Rouantelezh-Unanet eo. Enni eo douaret soudarded marvet en emgannoù eus miz Gouere 1944 hag un nijour eus ar Royal Air Force Volunteer Reserve marvet e miz Eost 1944,.
Sabad (sorserezh)
Sabbat sorserezed
Gwallvesket ez eus bet, a-ratozh kaer gant an tamallerien « ar sabbat sorserezed » ha « sabbat yuzev «, evit abegoù droukyoullek. Ar gristennien o vezañ sorc'hennet gant devez gouel sabbat, er relijion yuzev.
Ar meizad sabbat sorserezed a voe krouet e 1400-1430 er Valais.
Sallmann a lavaras evel-hen: ''« Bez e oa sorserezed ha sorserien, lakaat a raent war o c'horf ur meskaj kig bugale, aberzet dre lidoù yud, nijal a raent prim ha pel, en aer, war kezeg war loened pe war skubelennoù. En em vodañ a raent, e lec'hioù distro, perzh a gemerent e lidoù rennet gant an diaoul, heñvel ouzh ur bouc'h, karout a raent kement an diaoul ha pokat ouzh e doul revr. Dinac'h a raent ar feiz kristen, mac'hañ a raent skeudennoù kristen, echuiñ a rae an abadenn gant ur fouzhadeg dirollet. Ar sorserezed a fouzhe gant diaouled, hag ar sorserien gant an diaouled. Da heul e oa ur banvez, ma veze debret ar vugale bet lazhet en a-raok. »''
Al lec'h a veze dibabet evit seveniñ ur sabbat sorserezed a oa ur frankizenn, ul lann, ul lec'h distro en noz, pe e-tal d'ur stivell pe ul lec'h en digenvez war ur run, ur roc'h pe ur bern mein, pe ul lec'h brudet er ragistor evel un daolvein pe c'hoazh ur wezenn veur en natur. Er, Henry Boguet a reas meneg eus un dañs rond ar sabbat.
Lec'hioù brudet
600px|thumb|center|Goya, 1819-1820 Lec'hioù zo a zo brudet da vezañ tachennoù labour pe emgav ar sorserezed: Ar C'hoad Du (Alamagn), ar Menez Moal (Pologn), Carignano (Italia), Kopastatö (Hungaria), Puy-de-Dôme (Bro-C'hall), Stonehenge (Bro-Saoz), Zugarramurdi en Euskal Herria.
San Giorgio di Mantova
San Giorgio di Mantova a oa ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
Kendeuzet e oa bet gant Bigarello d'ar 1 a viz Genver 2019 d'ober ur gumun nevez : San Giorgio Bigarello.
Sexburga Ely
Sexburga pe Seaxburgh, Saint Sexburga of Ely a oa ur briñsez hag abadez saoz er.
George Best
George Best, bet ganet e Béal Feirste (Norzhiwerzhon) d'an 22 a viz Mae 1946 hag aet da Anaon e karter Kensington Londrez (Bro-Saoz) d'ar 25 a viz Du 2005, a oa ur melldroader etrebroadel norzhiwerzhonat. Tremen a rae da c'hoarier hep e bar, e-touez gwellañ argaderien istor ar vell-droad hep mar ebet.
Barrek da c'hoari evel araoger kreiz koulz hag askeller a-drugarez d'e berzhioù naturel – dribler prim hag ouzhpenn donezonet – e teuas brud dezhañ en abeg d'ar vuhez diroll a rene e-maez an tachennoù mell-droad.
Da viken e chomo e anv liammet ouzh hini Bobby Charlton hag hini Denis Law en devoa c'hoariet ganto evit Manchester United Football Club (1961-1974).
Martín Muñoz
Martín Muñoz zo anv meur a lec'h:
Saint-Médard
Saint-Médard zo un anv-lec'h gallek, diwar an anv Médard, ur sant frank, e Pikardi, er IVvet kantved.
Gustavia (Saint-Barthélemy)
Gustavia eo kêr vrasañ enez Saint-Barthélemy, ur strollegezh tramor eus ar Stad C'hall, e Mor Karib.
Albert Dalimier
Albert Dalimier (Bourdel, 20 C'hwevrer 1875 - 6 Mae 1936, Neuilly-sur-Seine) a oa ur politikour gall, bet ministr meur a wech.
Bez e oa anezhañ unan eus c'hwec'h besprezidant ar Parti républicain, radical et radical-socialiste (PRRRS) d'an 19 a viz Kerzu 1905. Kannad PRRRS e voe e Seine-et-Oise eus 1906 da 1919 hag eus 1924 da 1936.
Gustavia (Saint-Barthélemy)
Istor
Trevadennet e voe an enezenn gant ar C'hallaoued, er. D'ar porzh brasañ e voe roet an anv « Le Carénage », abalamour, moarvat, ma oa aes dresañ bigi eno.
Albert Dalimier
Issekretour Stad evit an Arzoù-Kaer e voe eus ar 14 a viz Mezheven 1914 betek ar 16 a viz Du 1917, e gouarnamantoù René Viviani (1), René Viviani (2), Aristide Briand (5), Aristide Briand (6), Alexandre Ribot (5) ha Paul Painlevé (1) Ministr al Labour e voe adal an 3 a viz Mezheven 1932 betek an 31 a viz Genver 1933 e gouarnamantoù Édouard Herriot ha Joseph Paul-Boncour. Evelto e oa frañmason.
Gustavia (Saint-Barthélemy)
Istor
Roet e voe an enezenn da Sveden e 1784 en eskemm ouzh ar gwir da verniañ marc'hadourezh e porzh Göteborg. En enor d'ar roue svedat Gustav III e voe kemmet anv Le Carénage, bourk brasañ an enezenn, hag anvet « Gustavia » war-dro 1787.
E 1878 e voe gwerzhet an enezenn gant Sveden d'ar C'hallaoued.
Diredig jave glas
An diredig jave glas (Halcyon malimbica) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Coraciiformes.
Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver ar pevar isspesad anezhañ, :
Vergonha
Ar vergonha ( [berˈɣuɲɔ, veʀˈguɲɔ]) zo ur ger okitanek, hag a dalv kement ha  mezh  hag a vez graet ouzh politikerezh gouarnamant Bro-C'hall e-keñver an okitaneg ha yezhoù all ar Stad c'hall, war-bouez ar yezh-stad, ar galleg, ha n'int ket gwarezet gant lezenn ebet, adalek amzer Henri Grégoire en, betek dibenn ar Republik, gant ar brezidanted Nicolas Sarkozy ha François Hollande.
Kaoz eus kement-se ne vez ket nemeur er Stad c'hall, un tabou er media gall eo ar yezhlazh.
San Giovanni del Dosso
San Giovanni del Dosso zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
Afer Dickinson
Afer Dickinson zo un enklask polis hag ur prosez c'hoarvezet e Breizh goude marv Caroline Dickinson, ur Gerneveuradez yaouank hag a voe lazhet e Planfili d'an 18 a viz Gouhere 1996.
Ur skoliadez e oa, a voe gwallet ha mouget betek ar marv e ti-herberc'h Planfili. Kement-se a c'hoarvezas en ur gambr ma oa merc'hed all o kousket hep na voe gwelet na klevet tra ebet. Trouz a voe e Breizh-Veur rak ne oa ket efedus an enklask.
Meur a vloaz goude e voe kavet ar muntrer, ur Spagnol anvet Francisco Arce Montes, p'edo e Stadoù-Unanet Amerika ; harzet e voe d'an 13 a viz Meurzh 2001 e Miami, ha tamallet goude dielfennet TDN e gorf.
Sequera
Sequera zo un anv-lec'h spagnolek ha hini meur a gumun :
Struthidea cinerea
Struthidea cinerea a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Corcoracidae. Ar spesad nemetañ er genad Struthidea an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, greun ha had dreist-holl ; degouezhout a ra dezhañ kemer vioù e neizhioù laboused all ha bronneged bihan gwech ha gwech all.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Aostralia :
Arondisamant Beauvais
Arondisamant Beauvais a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Oise hag e rannvro Hauts-de-France.
Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Beauvais e 14 kanton hag e 258 kumun :
Castiglione delle Stiviere
Castiglione delle Stiviere zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
Pirón
Eieniñ a ra er sierra de Guadarrama, e-harz ode  Malagosto, en  Fuente del Mojón, e proviñs Segovia, ha kemberiñ er  Cega e Cogeces de Íscar. Treuziñ a ra Santo Domingo de Pirón, Adrada de Pirón, Losana de Pirón, Torreiglesias, Cobatillas, Peñarrubias, Parral, Villovela de Pirón, Samboal ha  Mozoncillo. Ennañ e kember ar Pironcillo en Adrada, La Certera en Losana, ar  río Viejo en Torreiglesias, ar Malucas en Fresneda de Cuéllar hag ar Polendos en Mozoncillo.
Kpelleeg
Ur yezh mandeek eo ar c'hpelleeg (kpelle) pe Kpɛlɛwoo. Komzet e vez ar c'hpelleeg gant ar Gpelleed gant etre 800 000 hag 1 milion a dud, an hanter anezho e Ginea er rannvro Ginea ar c'hoadoù dreist-holl tro-dro da N'zérékoré, hag an hanter all e Liberia eus tu-all an harz.
Jatsu (disheñvelout)
Jatsu a zo un anv euskarek.
Kpelleeg
Desket e veze ar yezh-se gant ar vugale er skolioù kentañ derez tro-dro da N'Zérékoré dindan kentañ Republik Ginea (a-raok 1984). N'eo ket graet ken bremañ.
Diredig penn gris
Anvet e voe Alcedo leucocephala (kentanv) da gentañ-penn (e 1776) gant al loenoniour alaman Philipp Ludwig Statius Müller (1725-1776).
Evned broadel ar c'hKab Glas eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned peurvuiañ.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ :
Miroslav Klose
Miroslav Josef Klose (bet ganet Mirosław Marian Klose) zo ur c'hoarier mell-droad etrebroadel alaman, bet ganet d'an 9 a viz Mezheven 1978 en Opole (Polonia).
Tennañ a ra d'e ouenn dre m'eo mab d'ur melldroader poloniat – Józef Klose (AJ Auxerre (1978-1981) peurgetket) – ha d'ur velldornerez etrebroadel poloniat, Barbara Jeż hec'h anv.
Erruet e oa, e 2011, da c'hoari evit ar skipailh italian Società Sportiva Lazio (Roma).
Kib vell-droad ar bed
Gant skipailh broadel Alamagn en deus kemeret perzh e pevar dalc'h :
Cyanopica cooki
Cyanopica cooki a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar c'hCorvidae.
Annez
Bevañ a ra al labous el Ledenez iberek.
Feur-emglev Madrid
Meur a Feur-emglev Madrid zo bet:
Villanueva del Fresno
Villanueva del Fresno zo ur gumun e Spagn, e proviñs Badajoz, en Extremadura.
Schwarzwald
Ar Schwarzwald (en alamaneg), pe ar C'hoad Du, zo un aradennad venezioù e mervent Baden-Württemberg en Alamagn.
Castiglione
Castiglione zo anv meur a lec'h en Italia:
Steudadoù Karnag
Steudadoù Karnag a zo un hollad steudadoù meurvein e Karnag (e Bro-Wened e Breizh) a ya mein-hir, taolioù-maen, alezioù-toet ouzh o ober. War-dro 4 000 maen-sav a zo en holl, an hollad brasañ er bed.
Castiglione
Ranngumunioù
Hag ivez:
Annibale Bentivoglio
Annibale Bentivoglio zo daou zen uhel eus an tiegezh Bentivoglio:
Arondisamant Clermont
Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Clermont e 7 kanton hag e 146 kumun :
Humanouriezh
An humanouriezh, pe denelouriezh , a zo ur savboent sevenadurel ha prederouriezhel europat, ganet en Italia, e Toskana peurgetket, da vare an Azginivelezh italian, hag a laka Mab-Den a-us d'an talvoudoù all.
Urzh ar vreudeur prezegerien
An dominikaned pe Urzh ar vreudeur prezegerien a zo un urzh relijiel bet krouet e 1216 gant Domingo de Guzmán (bet ganet war-dro 1170 e Caleruega, rannvro Burgos hag aet da Anaon e Bologna e 1221).
Humanouriezh
Gwrizioù an humanouriezh
Darn eus an humanourien a vremañ a wel an humanouriezh evel ul lusk deraouet en Henamzer, koulz en Azia evel en Europa. Konfusius a vefe unan eus ar brederourien gentañ en dije klasket lakaat an den e-kreiz e brederouriezh, hep ober anv eus doueoniezh. Heñvel dra a c'haller lavarout diwar-benn boudaegezh Azia.
Arondisamant Compiègne
Arondisamant Compiègne a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Oise hag e rannvro Hauts-de-France.
Dugelezh Savoia
Dugelezh Savoia zo un dugelezh kozh dizalc'h etre Bro-C'hall ha Piemonte hag a voe egin Stadoù Savoia. E 1713 e teuas da vout Rouantelezh Sardigna, hag a voe rannet etre Bro-C'hall hag Italia e 1860.
Arondisamant Compiègne
Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Compiègne e 10 kanton hag e 156 kumun :
Dugelezh Savoia
Proviñsoù
Meur a broviñs a oa e dugelezh Savoia.
Urzh ar vreudeur prezegerien
Dominikan eo an anv a vez roet d'un ezel eus Urzh ar vreudeur prezegerien. Da-heul anv un ezel eus an urzh e kaver peurliesañ al lizherennoù o.p. evit "ordinis praedicatorum" e latin, da lavarout eo "eus urzh ar brezegerien". An dominikaned a reer peurvuiañ eus an urzh-se. Leanezed a zo ivez en urzh, anvet e vezont Dominikanezed peurliesañ.
Istor berr
Kaset e oa bet Domingo de Guzmán gant ar pab Inosant III da brezeg en Okitania adalek 1205 evit lakaat ar Gatared da zistreiñ war-du ar Gatolikiezh. Brud ha doujañs en doa gounezet abalamour d'e zoare da vevañ. E 1206 e krouas un ti leanezed e Prouille e-kichen Fanjeaux (en departamant an Aude bremañ).
Dugelezh Savoia
Istor
E 1860, gant ar Risorgimento italian hag an hollvouezhiadegoù evit an unvaniezh en Italia e voe unanet stadoù Italia ha roet ar gurunenn da roue Sardigna, Victor-Emmanuel II de Savoie, gant skoazell an impalaer gall Napoleon III.
Rouaned Navarra
Savet eo amañ listenn Rouaned Navarra.
Dugelezh Savoia
Istor
D'an 22 a viz Ebrel 1860, pa voe embannet Feur-emglev Torino a-c'houde un hollvouezhiadeg (130 533 "ya" / "ya ha takad frank" ouzh 235 "nann"), e voe roet dugelezh Savoia da Vro-C'hall ha rannet etre daou zepartamant gall : Savoie hag Haute-Savoie.
Rouaned Navarra
Tiegezh Iñiguez
Ar re-se a oa rouaned Pamplona. García Jiménez hag e vab Jimeno Garcés a oa marteze eus un tiegezh all.
Tiegezh Navarra
Goude marv roue diwezhañ al lignez euskarat a chomas e penn ar vro e-pad 500 vloaz ez eas Rouantelezh Navarra e tammoù, hag e voe rannet etre stadoù nevez en daou du d'ar Pireneoù.
Benfarroa - Tiegezh Capet Bourbon (goude an Acte e 1620)
Le royaume de Navarre disparut en 1789 avec la réorganisation administrative de la France désormais divisée en départements. La Basse-Navarre, ultime reliquat du royaume de Navarre, fut intégrée au département français des Basses-Pyrénées (aujourd'hui Pyrénées-Atlantiques). Le titre de roi de Navarre disparut aussi tandis que celui de roi de France était remplacé par roi des Français. Le titre traditionnel de roi de Navarre, mais non le royaume, fut rétabli lors de la Restauration en 1814, puis en 1815.
Nafarroa
En 1512, pa voe staget Navarra-Uhel ouzh Rouantelezh Aragon, e voe anvet Fernando II, roue Aragon, da roue Navarra ; en 1516, e roas ar rouantelezh d'e verc'h Janed (Janed ar Follez), rouanez Kastilha. Diwar neuze e chomo rouantelezh Navarra, hervez sell Spanoliz, stag ouzh rouantelezh Kastilha, ha rouaned Spagn a vo titlet rouaned Navarra, evel rouaned Bro-C'hall.
Villanueva de la Serena
Villanueva de la Serena zo ur gumun e Spagn, e proviñs Badajoz, en Extremadura.