cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Patrologiezh
Levrlennadur
Notennoù a Batrologiezh, gant Maodez Glanndour, Imbourc’h 1981, 132 p.
Humber
Humber zo un anv saoznek divoutin hag a gaver er stêranvadurezh hag e meur a dra all.
Sonora
Sonora zo ur ger spagnolek, a gaver e lec'hanvadurezh Amerika, hag en anvadurezh lazoù-seniñ spagnolek.
Männerschwarm Verlag
Männerschwarm Verlag a zo un ti-embann alaman bet krouet e Hamburg e 1992 gant Joachim Bartholomae ha Detlef Grumbach. Levrioù faltazi ha re nann-falatzi a denn d'al LGBT eo a vez embannet gantañ.
Istor
Goude krouidigezh an embregerezh e voe embannet a bet seurt diwar-benn LGBT gantañ : levrioù arzel, bannoù-treset, ha magazinoù evel Invertito, Edition Waldschlösschen ha Queer Lectures. Abaoe 2000 ez eo Bibliothek rosa Winkel (krouet gant Wolfram Setz) ur skourr eus Männerschwarm Verlag.
Kanoureg
Ur yezh saharek eus isskourr yezhoù ar c'hornôg eo ar c'hanoureg (kanuri) komzet gant tro-dro da 4 milion a dud e Nigeria, Niger, Tchad, Kameroun.
Yezhoù tebek
Un isskourr eus yezhoù saharek ar c'hornôg eo ar yezhoù tebek.
Setu roll ar yezhoù pennañ en isskourr-mañ:
Kanoureg
Isrannet e vez er rannyezhoù-mañ:
Skoul-korz
Ar skoul-korz (liester : skouled-korz) a zo ur spesad evned-preizh deiz, Circus aeruginosus an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Falco aeruginosus (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, bronneged bihan, laboused bihan, raned ha stlejviled.
Annez
Ar spesad a gaver an daou isspead anezhañ :
Amstelveen
thumb|Amstelveen gwelet dre loarell thumb|right|200px|Lec'hiadur Amstelveen en Izelvroioù thumb|200px|right|Banniel Amstelveen Amstelveen (distagañ: /ˌɑmstəlˈveːn/ ) a zo ur gêriadenn-kêr e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. Ul lodenn eus tachenn meurgêr Amsterdam eo. E kêr Amstelveen e kaver an distrigoù ha kêriadennoù da-heul : Amstelveen, Bovenkerk, Westwijk, Nes aan de Amstel hag ul lodenn eus Ouderkerk aan de Amstel. Dont a ra an anv Amstelveen eus hini ar stêr 'Amstel' hag eus 'veen' hag a dalvez lanneg pe taouarc'heg. En Amstelveen emañ sez KLM. hag ivez sez KPMG.
Istor
thumb|right|200px|Oude kerk Amstelveen E-pad ma oa aloubet an Izelvroioù gant ar C'hallaoued (1810-1814) e oa Amstelveen kêrbenn an departamant gall anvet Zuiderzee, ha betek 1964 e voe anvet Nieuwer-Amstel. Un dorp (kêriadenn) bras eo Amstelveen, dre ma ne voe biskoazh mogeriet. Ardamez Amselveen a zo diazezet war hini Amsterdam (teir c'hroaz), unan a zo bet ouzhpennet. En Amstelveen e kaver an Thijssepark hag a voe an heempark (liorzh-louzawouriezh) kentañ en Izelvroioù hag unan eus ar 16 heempark pe heemgroen a gaver en Amstelveen. Aozet e voe gant an arkitektour C.P.Broerse diwar mennozhioù an naturour izelvroat Dr.Jac. P. Thijsse. Aozet e voe etre 1940 ha 1972, 5 hektar gorread a zo dezhi, hag emañ e su Amsterdamse Bos. Ar c'hentañ ministr Jan Peter Balkenende a stagas gant ar politikerezh en Amstelveen, ma voe kuzulier-kêr. Tost ouzh aerborzh Schiphol emañ Amstelveen ivez. Ur metro hag un tram a zo da vont da Amsterdam. thumb|200px|right|Mirdi CoBRa
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Amstelveen ez eus 35 dileuriad:
Sacramento
Sacramento a zo ur ger italianek, portugalek, spagnolek, hag un anv-lec'h er broioù-se.
Yezhoù jingpoek-konyakek-bodoek
Ur skourr eus ar yezhoù sinek-tibetek eo ar yezhoù jingpoeg-konyakek-bodoek komzet e Myanmar, India ha Bangladech.
Isrannet e vez ar yezhoù er skourr-mañ evel-hen:
Apalaieg
Ur yezh karibek eo an apalaieg (apalaí, aparai, apalay) eus is-skourr ar yezhoù wayanek-tiriyoek. Komzet e vez gant tost da 450 den e Pará e Brazil.
Tanac'h
Hollad skridoù santel ar yuzevegezh a vez graet tanac'h (תנ״ך, LFE: [ta'nax]) anezhañ. Ur verradenn eo ar ger-mañ, stummet diwar :
Klotañ a ra ar c'hanon-mañ gant Testamant Kozh ar Gristenien mui-pe-vui.
Laezh-ribod
Al laezh-ribod zo un evaj a deu eus laezh ar saout pa vez ribotet an dienn anezhañ d'ober amann. A-wechoù e kreder eo un evaj "breizhek", met evet e vez e broioù all evel Flandrez Belgia, Pakistan pe Afganistan ivez.
Meuz
Gwechall, war ar maez, e veze debret patatez gant laezh-ribod, ha krampouezh gwinizh-du e-barzh laezh-ribod.
Studierien Breizh a gustume evañ laezh-ribod war-lerc'h un nozvezh pant e dibenn an XXvet kantved. Ne raent nemet evel ar roulerien a rae kemend-all a-raok dezho abaoe kantvedoù er vro. Kontet e veze gant lod e c'hallent chom yac'h ha derc'hel da lonkañ ma kasent ul litrad laezh-ribod war-draoñ er beure war-lerc'h. Siwazh, ne soñj ket a-walc'h al lonkerien yaouank a vremañ el louzoù-se a rafe vad d'o yec'hed ha da saverien-saout ar vro.
Hiziv e c'haller kavout laezh-ribod en tiez-krampouezh, met gwelloc'h e vez d'an anaoudeien goulenn a belec'h e teu, betegouzout.
Blaz
Ken kustum e vezer bremañ ouzh ar boued sukret ma ne blij ket kalz al laezh-ribod ken, ha nebeutoc'h c'hoazh d'ar vugale. Koulskoude, pa welont o zud oc'h evañ laezh-ribod e reont kemend-all aes, en-vihan. Diaesoc'h e vez kregiñ gant al laezh-ribod pa vezer krennard.
Laezh-ribod mat
Hini Sant-Maloù pe Lanfeun a vez kavet eus ar c'hentañ gant lod.
Bridel, Le Craulois, Even ha Paysan Breton zo merkoù breizhat brudet.
Skaotañ ar gwer
Displijus e vez skaotañ gwer war-lerc'h laezh-ribod: pegañ a ra ouzh ar gwer. Gwelloc'h eo evañ laezh-ribod e bolennoù pe listri-pri, aesoc'h da skaotañ.
Gweronell Bosca
thumb|left|250px|Tiriad gweronell Bosca
Gweronell an Alpoù
thumb|left|250px|kof ar weronell thumb|left|250px|Larvenn thumb|left|250px|Tiriad gweronell an Alpoù
Tedadeg
Ur yezh saharek eus is-skourr ar yezhoù tebek eo an tedadeg (tedaga) komzet gant tro-dro da 28.501 den e Tchad.
Daniel Arasse
Daniel Arasse (ganet e Oran e 1944 ha marvet e Pariz d'ar 14 a viz Kerzu 2003) a oa istorour war an arz ha sot gant an arz italian.
Yezhoù jinpoek-louechek
Un isskourr eus ar yezhoù jingpoeg-konyakek-bodoek eo ar yezhoù jinpoek-louechek, komzet e Myanmar hag en India.
Duivendrecht
thumb|right|200px|Lec'hiadur Ouder-Amstel thumb|right|200px|Lec'hiadur Duivendrecht en Ouder-Amstel Duivendrecht a zo ur gêriadenn e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. Ul lodenn eus kêr Ouder-Amstel, ha 6 km ac'haleno da Amsterdam emañ. E-tro 4880 annezad a zo. thumb|right|200px|Iliz Sint-Urbanus Duivendrecht
Cocula
Div gumun zo anvet Cocula e Mec'hiko:
Desaverezh
An desaverezh eo an desevel bugale. Kenster e seblant bezañ gant an deskadurezh, pe an deskiñ bugale.
Pempiz
Ar pempiz zo plant gouez ha kontammus kenañ, dezho bleuñv gwenn, a gaver el lec'hioù gleborek.
E gwirionez e lakaer meur a louzaouenn dindan an anv-se:
Gweronell balvezek
Ar weronell balvezek (Lissotriton helveticus, bet Triturus helveticus) a zo un divelfenneg lostek hag a vev e kornôg Europa.
Mariachi
Ur mariachi zo ur bagadig sonerien eus Mec'hiko – etre 7 ha 13 soner trompilh, biolin, gitar ha bivioù-seniñ ha kerdinerioù all – hag a son sonioù henvoazel, gwisket gant dilhad kaer ha melloù togoù giz ar vro gante.
E Cocula, e Jalisco, emañ gwrizioù ar sonerezh mariachi, met brudet eo dre bevar c'horn ar bed, ha berzh a ra sonerien Mec'hiko e Japan.
Kafe Vienna
thumb|right|Ur banne kafe Vienna Kafe Vienna a zo un evaj tomm, ennañ ur banne espresso simpl pe doubl ha kentoc'h skañv, war-benn ec'h ouzhpenner ur meskaj laezh ha dienn trapet, ha tammoù chokolad war c'horre. Servijet e vez en un tas 40 pe 60 santilitrad, ha kinniget e vez e tavarnioù Budapest ha Vienna.
Skoul louet
Ar skoul louet a zo un evn-preizh-deiz, Circus cyaneus an anv skiantel anezhañ.
Annez hag isspesadoù
Al labous a vev an daou isspesad anezhañ — Circus cyaneus cyaneus ha Circus cyaneus hudsonius — en Eurazia a-bezh.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar skoul louet en urzhiad Accipitriformes pe Ciconiiformes pe Falconiformes.
Wayaneg
Ur yezh karibek eo ar wayaneg (wayana, oayana, wajana, uaiana, oyana, oiana, alukuyana, upurui) eus isskourr ar yezhoù wayanek-tiriyoek. Komzet e vez gant 747 den en holl e gevred Surinam dreist-holl (397 den e 1980) hag ivez en Amapá e Brazil (150 den) ha Guyana (200 den).
Yezhoù konyakek-bodoek-garoek
Un isskourr eus ar yezhoù jingpoeg-konyakek-bodoek eo ar yezhoù konyakek-bodoek-garoek komzet en India hag e Bangladesh.
Nijmegen
thumb|220px|right|Ar marc'hallac'h e Nijmegen Nijmegen zo ur gêr eus an Izelvroioù, e proviñs Gelderland, tost a-walc’h da harzoù Alamagn.
Yezhoù konyakek-bodoek-garoek
Isrannet e vez ar yezhoù er skourr-mañ evel-henn:
Nijmegen
Unan eus kêrioù koshañ an Izelvroioù eo, pa’z eus bet kavet aspadennoù enni eus ar milved kentañ a-raok J.K. ha pa ouzer e oa anavezet gant ar Romaned dindan an anv Noviomagus Batavorum (« marc’had nevez ar Vataved »). Er Grennamzer e oa ur greizenn genwerzh a bouez.
Douaroniezh
War ar Waal emañ Nijmegen
Ardamezioù
En aour e erez dispak en sabel; e greiz e glazur e leon kurunet en aour, kabanet ha teodet en gul
Poblans
Annezet e oa Nijmegen gant ː 15 500 den e 1863; 142 000 e 1978; 159 556 e 2006.
The Wheel of Time
The Wheel of Time (Rod an amzer, e brezhoneg) zo un heuliad romantoù faltazi hanezel skrivet gant ar skrivagner stadunanat James Oliver Rigney Jr., dindan al lesanv Robert Jordan. Da gentañ e tlee bezañ un heuliad 6 levrenn. Deuet da vezañ un heuliad 11 romant embannet, gant ul lodenn ouzhpenn da vezañ embannet hepdale, a vo moullet e teir levrenn. Rigney a grogas da skrivañ ar c'hentañ levrenn, The Eye of the World (Lagad ar bed), e 1984 hag e oa bet embannet e miz C'hwevrer 1990.
Mont a reas R. Jordan da anaon pa oa oc'h aozañ al lodenn ziwezhañ eus Rod an amzer. Klokaet e vo gant ar skrivagner romantoù faltazi Brandon Sanderson. Mont a ray teir levrenn d'ober al lodenn-se hag e tlefent bezañ embannet a-benn miz Du 2009, miz Kerzu 2010 ha miz Du 2011.
Awenet eo an oberenn gant mitologiezh Europa hag Azia, dreist-holl gant an naoutur e tro an amzer a gelc'hiadoù a gaver en Hindouegezh hag er Voudaegezh ha gant meiziadoù ar c'hempouezh, an daouegezh hag an doujañs evit an natur a gaver en Daoegezh. Awenet eo ivez un tamm gant oberenn Leo Tolstoy Brezel ha peoc'h.
Hir-kenañ ez eo Rod an amzer. Ar bed faltazi a gaver ennañ zo deskrivet dre ar munud hag un niver bras a dudennoù zo ennañ. Ur reizhiad hudouriezh dibar en deus savet ivez
A-benn an 12 a viz Eost 2008 e oa bet gwerzhet en tu all da 44 milion a skouerennoù eus al levr er bed a-bezh ha savet e oa bet ur c'hoari war urzhiataer, ur c'hoari roll hag un albom sonerezh.
Bed Rod an amzer
E deroù an amzer, un doue anvet ar C'hrouer en deus savet an Hollved ha Rod an amzer, a nez buhez ar wazed hag ar maouezed dre ma tro. Ar rod he deus seizh skin, pep hini anezhe o taolenniñ un oadvezh, ha lakaet e vez da dreiñ gant ar Galloud nemetañ, a red diouzh ar Vammenn wirion. Ar Galloud nemetañ zo rannet en hanterennoù mal ha gwregel, ar saidin hag ar saidar, a labour an eil a-enep egile hag an eil a-du gant egile da ren ar Rod. An dud zo barrek d'ober gant ar galloud-se zo anvet kanouc'hellerien. An aozadur pennañ a vod hevelep kanouc'hellerien el levrioù a zo anvet an Tour gwenn hag a vod maouezed anvet Aes Sedai pe 'Servijerien an holl' er yezh kozh. Gwezhall e oa ivez gwazed Aes sedai.
Ar C'hrouer a vac'has e eneb, Shai'tan, aotrou an deñvalijenn, da vare krouidigezh ar bed, troc'het diouzh ar Rod. Koulskoude, en ur grez anvet Oadvezh ar mojennoù, un taol-arnod renet gant an Aes Sedai a doullas prizon Shai'tan, ar pezh a roas an tu d'e levezon da c'hoari war ar bed. Dastum a reas heulierien galloudus, breinet pe c'hoantek da gaout muioc'h a enorioù ha strivañ a reas ar re-se da zieubiñ aotrou an deñvalijenn penn-da-benn diouzh e brizon, dezhañ da c'hallout adstummañ an amzer hag ar gwirvoud diouzh e c'hoant. A-enep d'ar gourdrouz-se, ar Rod a nez un aerouant, ur gwaz kanouc'heller, bras-kenañ e c'halloud, pa vez ezhomm da vezañ kampion ar sklêrijenn. En oadvezh ar mojennoù, an aerouant a oa un den anvet Lews Therin Telamon, a gemeras penn an Aes Sedai hag o c'hevredidi ar stourm a-enep heulierien aotrou an deñvalijenn.
Goude ur brezel dek vloaz start-kenañ, a grogas ur c'hantved goude torridigezh prizon Aotrou an deñvalijenn, Telamon a roas an trec'h d'e gostezenn a-drugarez d'un argadenn her graet tre el lec'h ma tigore ar prizon-mañ er bed, en degouezh-se e teuas a-benn da brennañ anezhi. Koulskoude, da vare ar viktor-se, Aotrou an deñvalijenn a saotras ar saidin, ar pezh a lakaas kanouc'hellerien val ar Galloud nemetañ da vont foll. Ar ganouc'hellerien val a zistrujas ar bed gant ar Galloud nemetañ, a lakas krenoù-douar ha dourioù-beuz da zirollañ ken e oa adstummet ar blanedenn penn-da-benn. Lews Therin, o rener, a lazhas holl e vignoned, e diegezh, hag eñ e-unan en diwezh en e follentez. A-bennar fin e oa lazhet pe troc'het diouzh ar Galloud nemetañ ar c'hanouc'heller mal diwezhañ. Diouennet e oa bet an dud ha distrujet e oa o sevenadur. Ne chome ken ar maouezed a gement a oa gouest da ober gant ar Galloud nemetañ dizañjer. An Aes Sedai a adsavas hag a heñchas an denelezh er-maez ar prantad teñval-se. Un diougan hag a zisklêrie e teufe a-benn Aotrou an deñvalijenn d'en em zieubiñ diouzh e brizon hag e vefe ganet en-dro an aerouant da dalañ outañ adarre, Hennezh a zistrujfe adarre ar bed en ur saveteiñ anezhañ diouzh Aotrou an deñvalijenn.
E-doug an tri mil ha pemp kant bloavezh da-heul e tistroas Mab-den d'ul live teknologiezh heñvel ouzh hini ar Grennamzer (Daoust ma seblant tostoc'h ensavadurioù sevenadurel ha hengounioù zo da re an XIXvet kantved), gant ur c'hemm : gwirioù ar merc'hed zo par da re ar baotred er pep brasañ eus ar c'hevredigezhioù, ha trec'h int dezhe e lod anezhe zoken (e Far madding da skouer). Dont a ra ar c'hemm-se eus galloud ha levezon an Aes Sedai, merc'hed anezhe hepken abaoe distruj ar bed, zo tremenet er vuhez pemdez.
Un nebeud brezelioù bras o deus graet o reuz er c'hevandir pennañ abaoe ma oa trec'het aotrou an deñvalijenn, evel Brezelioù an Drolloked, pa glaskas an heulierien eus aotrou an deñvalijenn a chome distrujañ ar sevenadurezh ur wezh ouzhpenn ha pa voent faezhet gant ur c'hevredad broadoù renet gant an Aes Sedai ; hag ar Brezel kant vloaz, ur brezel diabarzh spontus a ziwanas goude diskar un impalaeriezh renet gant ar roue-uhel, Artur Hawkwing. Mirout a reas ar brezelioù-se ouzh Mab-den a c'hounit en-dro ar galloud hag an deknologiezh uhel en doa en Oadvezh ar mojennoù, hag e lezas an dud rannet e meur a gostezenn. Lufr an Aes Sedai zoken a oa izelaet, pa zigreske o niver tamm-ha-tamm ha pa ziwane aozadur Bugale ar gouloù, un urzh soudarded a zalc'he e oa heulierien eus an Deñvalijenn eus an holl a rae gant ar Galloud nemetañ. Dont a reas ar broadoù a-benn da unaniñ e-pad ur pennad a-enep brezelourien ar c'hlanioù Aiel, pa dreuzjont rouantelezhioù ar c'hornôg da seveniñ o veñjañs goude gouzañv ur gunujenn spontus, met re a enebiezh zo kenetrezo da labourat a-zevri asambles e tachennoù all.
Levrioù an heuliad
<!-- All page totals given are for the most widely available paperback editions.
There is also a companion book to the series, entitled The World of Robert Jordan's The Wheel of Time, published by Tor Books in November 1997, which contains much hitherto unrevealed background information about the series, including the first maps of the entire world and the Seanchan home continent. The book was co-written with Teresa Patterson. Jordan ruled the book broadly canonical, but stated that the book was written from the perspective of a historian within The Wheel of Time universe, and was prone to errors of bias and guesswork.
There is also a prequel novella, New Spring in the Legends anthology edited by Robert Silverberg. Jordan expanded this into the standalone novel New Spring that was published in Genver 2004. Prior to his death, Jordan planned another two prequel novels and up to three "outrigger" novels taking place during or after the main series. He had notes prepared for these, and it has not been ruled out that Brandon Sanderson or other authors could expand them into full novels, although the final decision will be taken by Jordan's widow and publishers.
Prologue ebooks
<!-- ==Plot summary==
Jordan also wrote a short story, The Strike at Shayol Ghul, which pre-dates the main series by several thousand years. It was made available on the Internet and was later published in The World of Robert Jordan's The Wheel of Time.
<!-- == Darvoudoù ar romant == Darvoudoù an danevell, New Spring, a c'hoarvez e pad ar brezel aiel. Kontañ a ra diwezh ar brezel pa zizolo an Aes Sedai ez eus sevenet unan eus diouganoù an aerouant, hag ez eo ganet an aerouant en-dro. An Aes Sedai a gas tud da glask kavout ar babig a-raok servijerien an deñvalijenn.
Ar romant e-unan a grog da vat tost ugent vloaz diwezatoc'h en Div stêr, ur c'hornad distro ha tost disoñjet eus rouantelezh Andor. An Aes Sedai, Moiraine, hag he gward Lan, a zegouezh e kêriadenn Emond's Field (Park Edmond) abalamour ma ouzont emañ servijerien an deñvalijenn o klask ur serten den yaouank zo o chom er vro. Moiraine ne zeu ket a-benn da c'houzout pehini eus an tri faotr yaouank he deus kavet (Rand al'Thor, Mat Cauthon ha Perrin Aybara) eo an aerouant distroet, kas a ra an tri ganti neuze er maez bro an Div stêr, gant o mignonez Egwene al'Vere. Nynaeve al'Meara, "furez" ar gêriadenn, a dizh anezhe e kêr Baerlon. Souezhet eo ar wazed abalamour m'he deus lezet Moiraine an div vaouez da veajiñ gante, met dizoloiñ a reer nebeut goude ez int gouest o-div da ganouc'hellañ ar galloud nemetañ hag e c'hallont dont da vezañ Aes Sedai. Beajiñ a ra ivez ur barzh kozh kevrinus anvet Thom Merrilin asambles gante, o lavaret e fell dezhañ beajiñ e surentez ha kuitaat bro an Div stêr. Deskrivañ a ra ar romant kentañ o zec'h a-raok heulierien an deñvalijenn hag o strivoù da dizhout kêrbenn an Aes Sedai : Tar Valon.
Adalek neuze e teu an istor da vezañ kempleshoc'h hag an harozed kentañ a vez rannet e strolladoù bihanoc'h alies hag a glask seveniñ kefridioù pe palioù disheñvel  aimed at furthering the cause of the Dragon Reborn, miliadoù a levioù an eil re diouzh ar re all alies. Kevredidi nevez a chounezont, prenañ a reont skiant ha dont da gaout un tamm levezon hag aotrouniezh. E-keilt ha ma stourmont da unaniñ rouantelezhioù ar c'hornôg a-enep nerzhioù an Hini teñval, their task is complicated gant renerien eus ar broadoù a nac'h koll o aotrouniezh ha gant kostezennoù evel hini Bugale ar gouloù, na gredont ket en diouganoù, ha gant ar Seanchaned, diskennidi un drevadenn eus impalaeriezh Artur Hawkwing en tu all da vor bras ar c'hornôg (Hawkwing en doa unanet an douar-bras dindanañ gwezhall, ha kaset en doa e vab en tu all d'ar mor da unaniñ ar broioù-se ivez) a zo distroet gant ar gredenn ez eo o zonkad aloubiñ hag adunaniñ ar bed. Rannet eo ivez an Aes Sedai etre ar re a soñj dezhe e the Dragon Reborn should be strictly controlled, hag a re a soñj e rank ren anezho e frankiz d'ar gombat diwezhañ evel m'en doa graet er brezel bras diwezhañ. As the story expands, new characters representing different factions are introduced: although this expansion of the narrative allows the sheer scale of the growing struggle to be effectively depicted, it has been criticized for slowing the pace of the novels and sometimes reducing the appearances of the original cast to extended cameos.
Kasoni
Ar gasoni a zo ur fromadenn a enebouriezh pe a soñjer kreñv a-enep un den pe un dra. Gallout a ra dont anezhi ar c'hoant da dec'hout pell diouzh an dra gasaet, pe d'e zistrujañ.
Logres
Logres eo anv gallek rouantelezh Arzhur er skridoù krennamzerel gallek.
Kasoni
Kasoni a c'hell dont diwar an aon rak an dra gasaet, pe diwar efedoù fall goude bezañ bet afer gantañ. He livañ a reer alies evel kontrol da garantez pe da vignoniezh. Reoù arall, evel Elie Wiesel, a gred kentoc'h ez eo an digasted pe an diseblanted a zo kontrol d'ar garantez.
Logres
Orin
Savet eo ar ger diwar an anv Loegria, implijet e skrid latin Jafrez Menoe.
Kasoni
Kas a ra ar gasoni d'ar feulster alies. Tud a c'heller broudañ da gasaat ur vro, ur feiz pe ur rummad tud dre ar bruderezh. Unan eus abegoù pennañ ar brezelioù hag ar sponterezh eo.
Logres
Oberennoù
Kavet e vez an anv er skridoù krennamzerel gallek.
The Wheel of Time
Levrioù an heuliad
By the eleventh novel, it has become clear that the Last Battle, caused when the Dark One is able to exert its influence directly on the world once more, is imminent. According to both Robert Jordan and the author finishing the final volume, Brandon Sanderson, the Last Battle will be depicted in a three volume series that was originally conceived as a final novel.-->
Keginañ
Ar c'heginañ eo an doare da aozañ boued evit magañ an dud. Darn a ra un arz anezhañ.
Logres
Oberennoù
Klotañ a ra gant gevred Bro-Saoz, a-wechoù gant Bro-Saoz penn-da-benn. Hervez Robert de Boron eo kêrbenn Enez Vreizh.
Hiziv
An anv "Logres" a gaver hiziv e romantoù faltazi da gomz eus Bro-Saoz, pe zoken eus Breizh-Veur, evel e-barzh That Hideous Strength, romant C. S. Lewis.
Keginañ
Meur a bred a ra an den bemdez. Aozet e vez ar predoù-se gant ur c'heginer. Hennezh a rank dibab ha prenañ an danvezioù da aozañ ar pred da gentañ. Goude-se e labouro ganto en ur gegin gant binvioù-keginañ. Kriz e chomo ar boued na vo ket poazhet. Poazhet e vo ar meuzioù e listri-keginañ anvet kastelodennoù pe pladoù.
Dibab, produiñ ha prenañ boued
An doare da geginañ, a gemm hervez pep keginour, a zo diouzh ar pezh a fell d'an dud debriñ, pezh o devez da zebriñ, hag ivez diouzh o boazioù sevenadurel, pe relijiel, diouzh o yec'hed ivez zoken.
Ewid ur boued boud implijabl, emà red dehañ boud aes da gavoud ha marc'had-mad a-walc'h.
Pewgwir e tebr un den ewid é blijadur ha n'ew ked ewid bewiñ ha kreskiñ hebkén, emà red d'ar boued boud saourus a-walc'h, pezh a chañch herwez ar vro hag ar gevredigezh. Debriñ, ouzhpenn-se, a so un akt soçial, setu ne vo ket debret gant tud-so sortoù-boued-so, abalamour d'ou imajoù fall (eol kolza dibaoe ar c'h-Kentañ Bresel-Bed...), padal e vo klasket gant tud all traoù rar ha ker (ar foie-gras pe ar c'haviar) pe c'hoazh traoù aoset gant kals à ijin ha diskouezet braw-kenañ war ar plad ha war an daol.
Keginañ ha debriñ a hall boud un akt relijïel, ha politik sikén. Lakaet zo bed tabouioù war bouedoù so, war doareoù-prepariñ, gant kulturioù ha gant relijionoù.
Penaos e vez dibabet ar boued a zepant deus ur bern variabloù. E-pad pell, emà bed an disponibilite ar penn-fakteur, – disponibilite e-barzh ar vro kement hà disponibilite e-pad ar mare-bloaz. Ar boasioù hag an teknikoù a so dàed deus ar fakteurioù-se, hà deus pezh-sort dañvez-tan oa (koad, glaou).
Plegeneg
Plegeneg a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Komborn e departamant Il-ha-Gwilen.
Keginañ
Dibab, produiñ ha prenañ boued
Hiziw c'hoazh, ewid an darn vrassañ deus an dud war an douar, e ta ar boued deus jardinoù pe deus ar labour-douar-bewañs, – da lâred ew : deus produksionoù lokal. Variete ar boued a zepant neuse deus biodiversite beb kornad-bro. Ba broioù industrialiset e vez degasset ar boued deus komersioù-tost ha supermarc'hajoù. Kaved e vez produioù fraost, hanter-aoset, pe prest da zebriñ (ne chom ket mui 'med da boazhañ an traoù).
Plegeneg
Anv
Gerdarzh
Keginañ
Dibab, produiñ ha prenañ boued
Bremañ pa vez koñvers e-leizh etre ar broioù, e vez kaved frwezh ha legumaj hed-ha-hed ar bloaz, pezh ne oa ked gwezhall-gozh. An dra-se en-deus chañched boasioù-debriñ hà ritoù so. (Da skouer n'eus ked à dalvoudigezh mui ofriñ un aval-orañj ewid Nedeleg - pa vez gwraed aval-nedeleg deus ar frwezh-se ba lec'hioù so.)
Bouedoù so ne vesont ked debret kén, goude fenomenoù-mod, pe dre emaint bed dilesed gant an industri agro-alimentar.
Plegeneg
Ardamezioù
N'ez eus ket evit ar poent
Yezhoù louechek
Un isskourr eus ar yezhoù jinpoek-louechek eo ar yezhoù louechek (luish) komzet en Myanmar, ennañ ur yezh nemetken: ar c'hadoeg.
Braine-le-Comte
Braine-le-Comte (en nederlandeg : ’s-Gravenbrakel, walloneg Brinne-e-Hinnot) a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e Proviñs Hainaut.
La Sonora Matancera
La Sonora Matancera zo bet unan eus brudetañ strolladoù sonerien Kuba, eus ar bloaz 1924 betek 1960, ha bev bepred. Eus kêr Matanzas e oant, evel ma tispleg o anv. Septeto Soprano e oa anvet betek 1932. Savet e oa bet gant Valentin Cane, rener betek dibenn ar bloavezhioù 30, Pablo "Babu" Vasquez, Eugene Perez a oa kaner, Manuel "Jimagua" Sanchez a oa gant an timbales, Ismael Goberna gant an dromplilh, Domingo Medina gant ar gitar, ha Jose Manuel Valera, Julio Gobin, ha Juan Llopiz Baptist.
Celia Cruz he deus kanet gante ivez. Da vare an Dispac'h Kuba ez ejont kuit da New York, ha kemer perzh a reont e krouidigezh ar salsa.
Planiel
Anv
Talvoudegezh : Plebis (= Pobl) + sant Daniel
Ardamezioù
N' eus ket.
Melestradurezh
maer abaoe 2001: Didier Rogard, penn embregerezh.
Levrlennadur
Gwerzhet e vez ul levr-baleer en Ofis Touristerezh Gourenez Lezardrev, hag a ginnig tro-vale Manati war gumun Planiel. Baleadennoù all a c’haller ober a-hed d’an Treñv pe e Koad Boloi hag a zo pinvidik-tre ivez.
Vienneg
Diforc'hioù pennañ etre ar vienneg hag an alamaneg standard
Beisl [bɛ:zl] ("tavarn") < yid. bajs ("ti") Hawara ['ha:vɐrɐ] ("kamarad") < yid. chavver Masl [ma:zl] ("chañs") < yid. mazel
Pfrnak ("fri bras") < tch. frňák ("fri")
Gspusi ['kʃbu:zi]("mestrez") < ita. sposa Gstanzl['kʃdã:ndsl] ("poz") < ita. stanza
Maschekseitn ['maʃɛk,sɛ:tn] ("tu all") < hun. másik
Levezonet eo bet kevreadurezh ha morfologiezh ar vienneg gant ar yezhoù slavek:
derzahrn [dɐ'tsa:n] ("dont a benn da zougen")
Cappuccino (evaj)
250px|thumb|Ur banne cappuccino. Splann e weler al laezh hag ar chokolad
Ar c'happuccino a zo ur banne kafe espresso servijet en un tas bras, gant ur banne laezh war c'horre hag a vez tommet gant aezhenn evit ma teufe da vezañ spoumek. Tammoù chokolad c'hwerv a c'haller ouzhpennañ ivez. Dont a ra anv an evaj-se eus hini ar venec'h kabusin (cappuccino en italianeg).
Cocula (Jalisco)
Cocula zo ur gumun e stad Jalisco e Mec'hiko. Lavaret e vez eo kavell ar sonerezh mariachi, goude ma kred d'an istorourien n'hall ket bout gwir.
Gweronell
Ar gweronelled, pe pedrevaned, a zo divelfenneged lostek rummataet en urzhiad Caudata (pe Urodela). Er c'herentiad Salamandridae emaint, asambles gant sourded 'zo.
Spesadoù
E-touez ar spesadoù gweronelled emañ:
Salamandra Tritone (anfibi) イモリ
Wauchier de Denain
Wauchier de Denain a oa ur skivagner gallek ha troour diwar al latin war-dro deroù an XIIIvet kantved.
Kalzik a skridoù relijiel en deus troet, met brudetoc'h eo abalamoutm'en deus klasket kenderc'hel gant oberenn Chrétien de Troyes.
Sant-Vran
Sant-Vran a zo ur gumun eus Breizh e kanton Medrigneg e departamant Aodoù-an-Arvor.
Sokrates
<HR noShade> Ur prederour gresian eo Sokrates (diwar an henc'hresianeg: Σωκράτης) (tro-dro 470–399 kent JK). Krouet eo bet gantañ diazez ar brederouriezh kornôgat, hag eñ da vezañ degemeret evel an oberer meur war an danvez. Lakaet e oa ul lodenn eus e vennozhioù hag eus e vuhez dre skrid gant Platon.
Prosez Sokrates
Div lodenn a oa bet en e brosez. Da gentañ e oa bodet 501 barner an Helie evit barn anezhañ. Sokrates a nac'has lenn ur brezegenn difenn a oa bet skrivet dezhañ gant Lisias. Lavaret en dije da Lisias a-zivout an dra-se: "Heñvel eo ouzh ur rummad botoù kaer n'eo ket diouzhin". Sokrates a gavas gwell neuze kontañ e vuhez d'ar varnerien. Abalamour d'e emzalc'h skañv e oa kondaonet gant 281 mouezh a-enep dezhañ.
En eil lodenn ar prosez e oa ret choaz ar c'hastiz a ve roet da Sokrates : Da choaz e oa etre ar marv (ar pezh a c'houlenne an damallerien), pe un dell-gastiz pounner. Evit broudañ an div gostezenn da gaout muioc'h a habaskter ne choaze ket ar varnerien ar c'hastiz o-unan met mouezhiañ a raent evit an hini, kinniget gant unan eus an div gostezenn, a seblante dezhe bezañ an hini poellekañ. Gallout a rae eta Sokrates kinnig ur c'hastiz a c'hallfe bezañ degemeret gant ar varnerien. Disklêriañ a reas neuze e oa a-du evit paeañ un dell-gastiz 25 drakm, da lâret eo hogos netra. Sokrates a rae an dra-se e-ser godisal en e brosez dezhañ e-unan! Krediñ a reas zoken goulenn muioc'h evit an dell-gastiz dister-se: gant ar pezh en doa graet evit ar geoded, emezañ, e telleze bezañ herberc'hiet ha maget er Pritaneia betek fin e vuhez (s.o. Platon, Meulidigezh Sokrates, 36d-37b), ar pezh a oa ur merk a enor bras roet d'ar geodediz o doa rentet servijoù bras d'ar geoded. An emzalc'h-se a lakaas droug da vont er varnerien, ha Sokrates a voe kondaonet d'ar marv gant 80 mouezh ouzhpenn.
Kondaonet e oa da evañ ur c'hontamm marvus, ar c'hegid. Tro a voe roet dezhañ gant e vignoned da dec'hout pa oa toullbac'het. Nac'hañ a reas avat abalamour ma oa pouezusoc'h doujañ da lezennoù ar geoded hervezañ evit mirout e vuhez (s.o. Platon, Kriton).
Kanton Hénin-Beaumont
Kanton Hénin-Beaumont a oa ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet e 1985, e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.
Kumunioù
Kanton Hénin-Beaumont a yae 2 gumun d'ober anezhañ.
Manche
Ar Manche zo un departamant gall eus Normandi gozh, a glot gant al ledenez a vez graet Cotentin anezhi e galleg.
Dont a ra an anv eus anv Mor Breizh e galleg (Manche). Koulskoude ez eus un dek bennak a zepartamantoù all war aod ar mor-se, ken e soñj tud zo eo kouezhet an anv war an tamm douar-se abalamour d'ar stumm zo dezhañ hervez ar c'hartennoù (stumm ur vilgin, a zo manche e galleg.
Saint-Lô eo ar pennlec'h, un anv brezhonekaet aes dindan an anv Sant-Lo.
Kêr vrasañ an departamant eo Cherbourg-en-Cotentin. Kêrioù all: Avranches, Coutances.
En departamant-se ivez emañ Menez Mikael ar Mor.
Lodenn eo bremañ eus ar rannvro Normandi.
Singpoeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù jingpoek eo ar singpoeg (singpho, pe kachin) komzet gant tro-dro da 3.000 den (1997) en Arunachal Pradesh, Lohit ha Tirapen en India.
Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien
Al Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien (Loi sur la constitution civile du clergé) votet d'an 12 a viz Gouere 1790 gant ar Vodadenn vonreizhañ broadel c'hall (Assemblée nationale constituante) a oa he fal lakaat ("constituer") kloer Bro-C'hall da vezañ keodedourien evel ar re all, ha reiñ dezho ur statud lezennel. N'eus ket kaoz eus ur vonreizh bennak. Ur fazi bras a vez graet pa vez troet anv al lezenn gant Bonreizh ar gloer pe souezhuzoc'h Lezenn sivil ar veleien. E galleg a-vremañ, anv al lezenn a vije marteze : Loi pour conférer un statut de citoyen aux membres du clergé. Araok al lezenn-mañ, ar gloer a veze dindan beli lezennel diabarzh an Iliz katolik roman ha difennet e oa outo dimeziñ, legadiñ o madoù d'o familh, ober o annez diouzh o grad hag e oa lezioù-barn ispisial evito, anvet "officialités".
Al lezenn a reas da bep kloareg, eskob, beleg, manac'h, lean, leanez, ar gwirioù keodedel hag o doa gallet lezel o fostoù pe o strollegezhioù manatiel. An abatioù hag al leandioù a oa evit mont da get pa oa bet divizet araok gant ul lezenn votet d'an 13 a viz C'hwevrer 1790 e vije lakaet o madoù evel "Gladoù broadel". Koulskoude e chome an eskoptioù hag ar parrezioù renet gant eskibien ha beleien dilennet gant ar feizidi.
Gweronell varellek
Ar weronell varellek (Triturus marmoratus) a zo un divelfenneg lostek hag a vev e Portugal, Spagn ha Bro-C'hall.
thumb|left|250px|Tiriad ar weronell varellek (e gwer)
Listennad anvioù amprevaned
Setu ul listennad anvioù amprevaned:
Kargloud
Ar c'hargloud (Gulo gulo) zo ur bronneg bras eus kerentiad ar Mustelidae. Ar spesad nemetañ eo eus ar genad Gulo.
Tri isspesad zo:
Emzalc'h
Parañ a ra ar c'harglouded e-pad an hañv met ampellaet e vez stagadur ar fetus betek ar goañv. An aliesañ ne vez ket ganet kolen ebet gant ar barez keit ha ma vez ral ar boued. Ar c'helin - tri pe pevar - a vez ganet e-pad an nevezamzer hag o oad-gour a dizhont goude ur bloavezh.
13 vloaz a c'hell bevañ ar c'hargloud.
-415
Diwar-benn bloavezh 415kent J.-K. an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Europa
Mac’hagnañ a reer delwennoù Hermes en Aten, Alkibiades zo tamallet, met mont a ra kuit kent ar prosez abalamour da ren Ergerzhadenn Sikilia, kondaonet eo d’ar marv « in absentia », tec’hout a ra da Sparta
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù e 415kent JK
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù e 415kent JK
Diemen
thumb|right|200px|Lec'hiadur Diemen thumb|right|80px|Ardamez Diemen thumb|right|140px|Krugell an oadoù (01/01/2008) Diemen (distagañ : ) a zo ur gumun e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 14.03 km² eo gorread Diemen. 23 866 annezad a zo enni (sifroù 2007), hag ul lodenn eus tachenn meurgêr Amsterdam eo. E reter Amsterdam emañ. thumb|right|200px|Tiez kozh Diemen Teir lodenn a ya d'ober Diemen : E Diemen Zuid ez eus ivez lodenn vrasañ INHOLLAND Hogeschool, unan eus skolioù-meur Amsterdam, hag un arsav metro da vont da Amsterdam.
1128
Diwar-benn bloavezh 1128 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1128
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1128
Lostig (sin)
Ar lostig, pe ar zedig, pe ar cédille en galleg (eus ar spagnoleg cedilla, « "z" »-ig) a so ur sin diakritek. Istorikamant ne oa ket graet gantañ nemet dindan ur "c" o toned deus ur "c" latin staonekaet (pe a-wezhoù deus un "t"). Ar letrenn "ç"-se (« "c" zedig ») a oa distaget /ts/ d'ar mare-se. Dibaoe emà bet gwannaet da /s/, da /θ/ (e spagnoleg), da /z/ a-wezhoù sikén, etre vogalennoù.
ç ş ţ
Istor
Setu emà ar zedig ur "z" bihan, treçet en skritur gotik medieval ha plaçet dindan ar "c".
Er penn-kentañ, a-benn notiñ ar fonem /ts/ deus ar yezhoù neo-latin (o toned deus ur "c" /k/ latin palatalised ha goude-se assibiled), pa oa dirag ur vogalenn o c'houll an distagadur « kreñv » /k/ ("a", "o" pe "u"), e vese meur à vod : ur "c" hebkén ("co" ewid /tso/, pezh n'eo ket diforc'hus), pe "ce" ("ceo"), pe c'hoazh "cz" ("czo"). An "e" pe ar "z" a servije neuse da letrenn-diforc'hañ.
D'ar mare-se e rae tud-so ba Bro-Spagn gant ar ç ba-dirag "i" ha "e" sikén ("çinco", « pemp »), pezh a oa un « hiper-reizherezh » (a-walc'h e vije bet gant ar "c" hebkén). Ar c'hallegerion a-vremañ a ra evel-se alïes, o skrivañ traou evel "içi".
Ar "ç"-se a so bet kemeret goude-se, ewid ar memes implij, gant skriturioù ar portugaleg, ar c'hatalaneg, ar galleg (« le "c" à queue » e vese lâret), hag ar brezhoneg beteg kantved 19 (an dastumer Jean-Marie de Penguern da skouer, tro-dro 1850, a skrive c'hoazh : reçeo, dissouçi, ar plaç, ar ça ta... hag a-wezhioù all : kommancet, offic, massonerien...). (Ar spagnoleg, diwezatoc'h, en-deus dileset ar zedig, o skriviñ ar "ç" "z", pe "c" noazh dirag "e" ha "i").
E-barzh ar fin e servij an dra-se da notiñ distagadur ar ger en ur virañ ur merk etimolojik.
Ar zedig goude, diwar kantved 19, a so bet implijet ewid diforc'hañ letrennoù all : "ş", "ţ"...
Tamaneg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù jingpoek eo an tamaneg (taman) komzet gant tro-dro da 10.000 den e Myanmar.
Jean Bodel
Jean Bodel pe Jehan Bodel (1165-1210) a oa ur skrivagner gallek eus dibenn an e tolead Arras.
Bodel eo an hini kentañ o komz eus tri danvez : Danvez Roma, Danvez Breizh, diwar-benn ar roue Arzhur ha Danvez Bro-C'hall, diwar-benn Karl Veur hag e soudarded.
Tapout a reas al lovrentez hag e varvas en ur gakouzeri.
Zaanstad
right|thumb|200px|Lec'hiadur Zaanstad right|thumb|150px|banniel Zaanstad right|thumb|150px|Ardamez Zaanstad right|thumb|Meilh-avel "Het Pink" right|thumb|Krugell an oadoù (01/01/2008) Zaanstad (distagañ : ) a zo ur gumun e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. Zaandam eo ar gêr vrasañ. 144 282 annezad a oa enni d'an 31 a viz Mae 2009, ha 83,04 km² eo gorread Zaanstad (douar : 83,04 km², dour : 8,82 km²). Ul lodenn eus tachenn meurgêr Amsterdam eo. E kêr Zaanstad e kaver ar c'hêrioù, kêriadennoù ha distrigoù da-heul : Assendelft, Koog aan de Zaan, Krommenie, Westzaan, Wormerveer, Zaandam, Zaandijk, 't Kalf, Kogerveld.
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Zaanstad ez eus 39 dileuriad:
Gwen
Gwen zo un anv-badez kembraek hag a gaver ivez er broioù saoznek.
Tud
thumb|280px|Gwen Stefani
Zierbena
thumb|right|250px|Sede pelec'h emañ Zierbena e [[Bizkaia.]]
thumb|right|200px|Ardamezioù Zierbena.
Roll ar Pennoù Stad e 173
Pennoù Stad ar bloaz 172 - Darvoudoù ar bloaz 173 - Pennoù Stad ar bloaz 174 - Pennoù Stad dre vloaz -
Reter-kreiz
Osroene -Abgar VIII - Roue Osroene (167-177)
Greanterezh
Ar greanterezh eo an darn eus an armerzh a ra war-dro oberiañ madoù. Dindan e furm a-vremañ e oa deraouet ar greanterezh er bloavezhioù 1800, harpet gant an araokadenn deknikel. Kendalc'het en deus da ziorren -betek hiziv. Kalz broioù araokaet ha broioù damaraokaet, evel Sina pe India, eo bras pouez ar greanterezh enno.
Touseg-broen
An touseg-broen (Epidalea calamita, bet Bufo calamita) zo un divelfenneg besk a vev en Europa.
Yezhoù konyakek
Un is-skourr eus ar yezhoù konyakek-bodoek-garoek eo ar yezhoù konyakek (konyak) komzet en India, ennañ seizh yezh:
Gwendolen
Gwendolen zo un anv-badez saoznek, dezhañ liv un anv kembraek, deuet diwar anv latin ar rouanez vojennel Gwendoloena.
Stummoù all
Kar eo d'an anvioù-badez Gwendolyn ha Gwendoline.
Gerdarzh
Dont a ra Gwendolen eus an anv Gwendoloena, ur rouanez vojennel en Historia Regum Britanniae gant Jafrez Menoe e 1135. Krediñ a reer e lennas Jafrez a-dreuz pa gavas an anv-gwaz Guendoleu (hini Gwenddolew ap Ceidio‎) en dornskridoù hengembraek hag e komprenas Guendolen, hag e klaskas e latinekaat. .
Lod a gred eo bet roet an anv Guendolen e Kembre er Grennamzer met n'eus prouenn ebet a gement-se.
Jinpoeg
Ur yezh gant peder zonenn an hini eo.
C'hwec'h rannyezh ez eus:
Toumareg
Ur rannyezh kanourek eo an toumareg (toumari) eus familh ar yezhoù saharek komzet gant 40.000 den e Nijer.
Pleder
Pleder a zo ur gumun eus Breizh e kanton Komborn e departamant Il-ha-Gwilen.
Touseg boutin
An touseg boutin (liester : touseged boutin, tousegi boutin) a zo ur spesad divelfenneged besk hag a vev en Eurazia hag e Norzhafrika, Bufo bufo an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Rana Bufo (kentanv) da gentañ-penn gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778) e 1758.
Barged du
Ar barged du a zo un evn-preizh, Milvus migrans an anv skiantel anezhañ.
Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an tri isspesad anezhañ :
Kadoeg (tibetek)
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù louechek eo ar c'hadoeg  (kado, katu, (a)sak, thet, mawteik, puteik pe woni) komzet gant tro-dro da 128.500 den e Myanmar (1983) hag ivez ggant 100.000 den e Sina (1990) hag gant un nebeud tud e Laos.
C'hwec'h rannyezh ez eus:
Pevare gour (yezhoniezh)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen pevare gour evit komz eus 'zo yezhoù 'zo, da lâret eo resisoc'h ar yezhoù algonkek hag ar yezhoù salichek, ma vez isrannet gante an trede gour e daou, o vezañ ma vez implijet gante ur gour, anvet "temek" (saoz. proximate) evit komz eus an tema pennañ (an trede gour boas), disheñvel diouzh un trede gour all, anvet "antemek" (saoz. obviative) evit trede gourioù all, graet pevare gour outañ.
Da skouer en inuktitut (gant lostgerioù o verkañ an anvioù-gwan-perc'hennañ):
Implijoù all: ar gour mann
Implijet e vez ivez a-wezhoù an termen "pevare gour" evit komz eus ur gour ampersonel, disheñvel diouzh an tu-gouzañv rik e yezhoù evel ar finneg, o klotaat mui-pe-vui gant ster ar gourioù one e saozneg, on e galleg, mann en alamaneg pe tothom e katalaneg, h.a.
E brezhoneg e reer alies gour mann eus ar gour-mañ dre ma n'eus raganv-gour ebet a glota gantañ, d.s.
An diforc'h etre ar pevare gour hag ar gour mann
Gwell eo ober an diforc'h etre ar pevare gour hag ar gour mann avat dre ma vezont diforc'het a-wezhoù gant an hevelep yezh, evel da skouer en ojibweg:
Gwelit ivez:
Grammatical person
Bulldog
Ar bulldog, anavezet evel English Bulldog pe British Bulldog, zo ur c’hi mentet krenn, a orin eus Bro-Saoz. Krouet e voe ar ouenn en pa veze aozet emgannoù etre ki ha tarv, anvet "bull-baiting". Berzet e voe ar c'hoari-se ha darbet e voe d'ar ouenn mont da get.
Rowohlt
Rowohlt Verlag a zo ut ti-embann alaman diazezet e Reinbek, Hamburg ha Berlin. Krouet eo bet e 1908 e Leipzig gant Ernst Rowohlt. Abaoe 1982 eo ur rann eus Verlagsgruppe Georg von Holtzbrinck.
Bulldog
Hiziv n'eo ket ur c'hi emgann ken (re all zo), ur c'hi sioul ha dinoaz eo.
Rowohlt
Skrivagnerien o skridoù embannet gant Rowohlt (un dibab)
Nikolaj Aaron, Paul Auster, Simone de Beauvoir, Wolfgang Borchert, Albert Camus, C. W. Ceram, A. J. Cronin, Janice Deaner, Jeffrey Eugenides, Hans Fallada, Jonathan Franzen, Max Goldt, Suresh Guptara ha Jyoti Guptara, Ernest Hemingway, Felicitas Hoppe, Siri Hustvedt, Heinrich Eduard Jacob, Elfriede Jelinek, Daniel Kehlmann, Imre Kertész, Georg Klein, Henry Miller, Toni Morrison, Robert Musil, Vladimir Nabokov, Péter Nádas, John Dos Passos, Harold Pinter, Thomas Pynchon, Uwe Reimer, Philip Roth, Peter Rühmkorf, José Saramago, Jean-Paul Sartre, Kurt Tucholsky, John Updike, Ernst von Salomon
Strollad Komunour Bolcheviked an Hollunaniezh
thumb|right|Kazetennoù embannet gant ar strollad Strollad Komunour Bolcheviked an Hollunaniezh (e ruseg: Всесоюзная Коммунистическая Партия Большевиков, ВКПБ; Vsyesoyouznaya Kommounistitcheskaya Partiya Bol'chevikov) a 'zo anv ur strollad komunour marksour-leninour hag enep-adwelour oberiant e Rusia hag e stadoù ez-soviedel all, bet krouet e miz Du 1991 diwar ar "Kensavenn Volchevikour" (Большевикская Платформа) e diabarzh Strollad Komunour an Unaniezh Soviedel.
Bulldog
Gouennoù all
Graet e vez an anv bulldog eus gouennoù all deuet eus homañ. A-wechoù e vez disheñvel a-walc'h ar chas-se diouzh gwelet:
Strollad Komunour Bolcheviked an Hollunaniezh
E penn ar Strollad emañ Nina Alyeksandrovna Andreeva (Нина Александровна Андреева), ur gelennerez er Skol-Veur, brudet-meur abalaour d'al lizher bet embannet ganti e 1988, gantañ da ditl a university teacher who was well known for her letter "N'hallan ket dilezel ma fenngredennoù" (Не могу поступаться принципами).
Embannet e vez gant ar Strollad meur a gelaouenn hervez al lec'h: Edinstvo ("Единство"), Bolchevik ("Большевик"), Bolchevik Kavkaza ("Большевик Кавказа"), Bolchevik Stavropol'ya ("Большевик Ставрополья"), Bolchevik Osetii ("Большевик Осетии"), Vpered ("Вперед"), Serp i Molot ("Серп и Молот"), Golos Stalingrada ("Голос Сталинграда"), Rabotche-Krest'yanskaya pravda ("Рабоче-Крестьянская правда").
"Gwarded Yaouank Bolchevikour an Hollunanviezh" (Всесоюзная Молодая Гвардия Большевиков) eo anv kevrenn re yaouank ar Strollad..
Ouder-Amstel
thumb|right|150px|Lec'hiadur Ouder-Amstel thumb|right|120px|Banniel Ouder-Amstel thumb|right|80px|Ardamez Ouder-Amstel thumb|right|180px|Krugell an oadoù (01/01/2008) Ouder-Amstel (distagañ :) a zo ur gumun e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. E miz Genver 2007 e oa 13 012 annezad enni, ha 25,81 km² eo gorread Ouder-Amstel. Ar c'hêrioù, kêriadennoù ha distrigoù da-heul a ya d'ober Ouder-Amstel : Duivendrecht, Ouderkerk aan de Amstel, Waver.
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Ouder-Amstel ez eus 15 dileuriad :
Anver (yezhoniezh)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen anver pe elfenn envel evit komz eus elfennoù yezhadurel an inuktitut ha yezhoù eskimoek-aleutek all a dalvez evit ober dave da draoù, tud ha kealoù.
Tost a-walc'h eo an anver ouzh an anv-kadarn a implijer e brezhoneg hag an darn vrasañ eus yezhoù all ar bed, daoust ha m'eo kalz ledanoc'h ster ar ger "enver", o vezañ ma talvez d'ober dave da naturelezh ar pezh a vez anvet gantañ koulz hag e niver (unander, daouder, liester), ar fed ma c'hell bezañ perc'hennet gant unan bennak pe gant un dra bennak hag e gefridi e-keñver elfennoù all al lavarenn.
E berr gomzoù, e tenn mui-pe-vui d'ur c'helf kentoc'h evit d'ur wrizienn, da skouer:
Levrlennadur
Dorais, J.L. (1996) La parole inuit : langue, culture et société dans l'Arctique nord-américain, Pariz: Peeters, Arctique 3
Rontder (yezhoniezh)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen rontder (saoz.: roundedness) war tachenn ar fonologiezh hag ar fonetik evit komz eus un doare gweuzadur vogalennek ma vez rontaet an diweuz pa vez distaget ur vogalenn.
Pa vez distaget ur vogalenn ront e vez digoret an diweuz e stumm ur ront keit ha ma vezont distegn pa distager ur vogalenn blaen pe nann-ront.
Implijet e vez kentoc'h an termen gweuzadur pa gomzer eus ar fed ma vez rontaet pe get ur kensonenn.
E darn vrasañ eus yezhoù ar bed e vez plaen ar vogalennoù a-raok keit ha ma vez ront ar vogalennoù a-dreñv, setu perak e vez isrannet ar vogalennoù etre vogalennoù a gentañ renk (plaen hag a-raok mui ront hag a-dreñv) ha vogalennoù a eil renk (ront hag a-raok mui plaen hag a-dreñv).
Hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel e c'heller implijout ur sin diakritek skreivet didan un arouezenn bennañ evit merkañ ar fed ma vez rontaet keit ha ma c'heller merkañ ar ved ma vez rontaet-krenn ur vogalenn dre skrivañ ur "w" bihañ a-us ha d'an tu-dehoù dezhi, da skouer e houpaeg ma vez diforc'het etre tri drez rontder: [x x̹ xʷ] pe [x x̜ʷ xʷ]. Div arouezenn ispisial all ez eus el LFE ledanaet: [ə͍] evit merkañ diweuz stegnet nann-ront ha evit merkañ sonennoù ront-digor.
Daou doare rontder disheñver ez eus: rontadur endogweuzek (pe "moustret") ha rontadur ezogweuzek (pe "koagennek").
Peurliesañ pa vezont distaget ront e vez ezogweuzek ar vogalennoù a-dreñv keit ha ma vez endogweuzek ar vogalennoù ront a-raok.
E japaneg avat ez eo endogweuzek ar vogalenn a-dreñv serr hag e svedeg ez eo fonemek an daou doare rontder dre ma diforc'her e rannyezhoù 'zo etre vogalenn greiz etre plaen, endogweuzek hag ezogweuzek.
N'eus arouezenn ispsial ebet el LFE evit ober an diforc'h tre an daou daore rontader-se ha peurleisañ pa gomzer eus "rontder" hepmuiken e vez komprenet evel rondtadu ezogweuzek.
1129
Diwar-benn bloavezh 1129 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1129
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1129
1120'erne
Yezhoù kotchek
Un isskourr eus ar yezhoù konyakek-bodoek-garoek eo ar yezhoù kotchek (koch) komzet en India, ennañ peder yezh:
Zeberio
thumb|right|250px|Sede pelec'h emañ Zeberio e [[Bizkaia.]] thumb|right|100px|Ardamezioù Zeberio. Zeberio zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria.
Skoul glas
Ar skoul glas (liester : skouled glas), a zo ur spesad evned-preizh deiz, Circus pygargus an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Falco Pygargus (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned bras (reoù an urzhad Orthoptera dreist-holl), krignerien bihan, laboused bihan, stlejviled (naered en o zouez) ha vioù labous.
Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus kornôg Europa ha gwalarn Afrika da greiz Azia.