cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Iolo Morganwg
Falsskridoù
Unan ag e skridoù brudetañ eo « Cyfrinach Beirdd Ynys Prydain » (Kevrin Barzhed Enez Vreizh), un danevell embannet e 1829 ha lakaet gant Iolo e-unan war gont barzhed Kembre ar Grennamzer. Sevel a reas ivez teirgwerzennoù ha kontadennoù a lavare e oant diwar zorn oberourien a wechall. Unan anezho eo ar gwerzennoù savet gantañ ha lakaet gantañ war gont ar barzh meur Dafydd ap Gwilym.
Dont a reas Iolo Morganwg a-benn da gendrec'hiñ tud e amzer, ken e kaver e skridoù-eñ e dastumadoù lennegezh krennamzerel Kembre, evel e trede levrenn ar << Myvyrian Archaiology of Wales >> (1807). Ar << Iolo Manuscripts >> (1848) a oa gwelet evel un oberenn a fiziañs gant lenneien e amzer.
Ganwyd Edward Williams, yn 1747, ym mhentre Pennon ym mhlwyf Llancarfan ond symudodd ei rieni i fyw ym mhentref Trefflemin, rhai milltiroedd yn unig i ffwrdd, ar lan Afon Ddawan, ac yno y'i magwyd ac y bu'n byw am y rhan helaeth o'inoes. Gweithiodd trwy gydol ei oes fel saer maen, ym Morgannwg ac yn Lloegr, ond daeth yn enwog fel hynafiaethwr, bardd a radical. Yn Llundain roedd yn aelod ymroddgar o'r Gwyneddigion, cylch o lenorion gwladgarol a oedd yn cynnwys William Owen Pughe ac Owain Myvyr. Daeth i adnabod Robert Southey a dechreuodd alw ei hun yn "The Bard of Liberty". Fel rhai o lenorion mawr eraill yr oes roedd Iolo'n hoff iawn o opiwm ar ffurf laudanium.
Tra yng ngharchar Caerdydd dros fethdaliad, ganed ei fab a fedyddiodd yn Daliesin. Roedd Taliesin yn ddisgybl i'w dad a golygodd ran o'i waith ar ôl ei farwolaeth.
Pan fu farw Iolo yn 78 oed ar 18 Rhagfyr 1826, bu galar ar ei ôl gan lawer o feirdd Cymru ac eraill a'i edmygai. Cyfansoddodd Walter Davies (Gwallter Mechain) 'gywydd-gofiant' iddo sy'n clodfori ei ddysg a'i ddawn ac sy'n cloi gyda'r llinellau hyn:
Ei waith llenyddol
Iolo oedd un o olygyddion tair cyfrol y Myvyrian Archaiology (1801-1807).
Cyfansoddodd Iolo nifer o gerddi. Yn eu plith mae'r cywyddau a dadogodd ar feirdd o'r Oesoedd Canol, rhai ohonynt yn feirdd hanesyddol, fel Dafydd ap Gwilym, ac eraill yn greaduriaid o ben a phastwn Iolo ei hun. Cyhoeddwyd cyfieithiad Saesneg o'r cywyddau dan y teitl Poems Lyric and Pastoral yn 1794. Er i ddilysrwydd y cerddi hyn gael ei amau ac yna ei gwrthbrofi gan ysgolheigion yr 20fed ganrif, maent yn cael eu cydnabod fel cerddi gwych ynddynt eu hunain erbyn heddiw. Cyfansoddodd nifer fawr o emynau ar gyfer yr Undodiaid Cymraeg a gyhoeddwyd yn 1812. Ysgrifennodd nifer o gerddi rhydd swynol yn ogystal.
Wedi ei farwolaeth cyhoeddwyd Cyfrinach Beirdd Ynys Prydain yn 1829 ac yn 1848 gwelodd ei gasgliad mawr o farddoniaeth a rhyddiaith hanesyddol, ffug a dilys, olau dydd yn y gyfrol yr Iolo Manuscripts (The Welsh Manuscripts Society, 1848). Yn ddiweddarach yn y 19eg ganrif cyhoeddwyd rhai o'i ffugweithiau eraill, yn cynnwys Coelbren y Beirdd (1840), Dosparth Edeyrn Dafod Aur (The Welsh Manuscripts Society, 1856) a Barddas (The Welsh Manuscripts Society: 1862, 1874).
Ei ddylanwad
wrth i ysgolheigion cyfoes ddatguddio faint o "ddarganfyddiadau" Iolo oedd, mewn gwirionedd, yn ffrwyth dychymyg Iolo ei hun. Ond erbyn heddiw, er bod pawb yn derbyn mai ffugio a wnaeth, mae defodau a seremonïau Iolo wedi ennill eu plwyf ym mywyd diwylliannol Cymru -->
Levrlennadur
En galleg:
En saozneg:
En kembraeg:
Rawangeg
Ur yezh sinek-tibetek eus skourr ar yezhoù noungek eo ar rawangeg ((nung) rawang, hkanung, krangku, taron, kiutze pe ch'opa) komzet gant ouzhpenn da 100.000 den (1980) e Kachin e Myanmar hag en India.
Meur a rannyezh ez eus:
Roll ar Pennoù Stad e 14
Pennoù Stad ar bloaz 13 - Darvoudoù ar bloaz 14 - Pennoù Stad ar bloaz 15 - Pennoù Stad dre vloaz -
Islandeg
Ur yezh c'hermanek eus skourr yezhoù skandinavek ar c’hornôg eo an islandeg (íslenska), komzet en Island dreist-holl. Un nebeud islandegerien a gaver ivez e Kanada hag e Stadoù Unanet Amerika.
Bertrada
Un anv-badez germanek eo Bertrada, ha teir Bertada brudet zo bet:
An anv Bertrada a droas e Bertha, pe Berta. Gwelout an anvioù-se.
Penfro
Penfro (a vije Penvro e brezhoneg) a zo:
Roll ar Pennoù Stad e 16
Pennoù Stad ar bloaz 15 - Darvoudoù ar bloaz 16 - Pennoù Stad ar bloaz 17 - Pennoù Stad dre vloaz -
Paradoxornis
Paradoxornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1836 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe ==
Erythros
Erythros a oa mab da Radamanthys hag Alkmene, intañvez Amfitryon, evel e vreur Gortys, hervez mojennoù Hellaz kozh.
An anv
Diwar e anv e teu anv kêr Erythrai, ha marteze ivez Eritrea.
Yezhoù dengek
Un is-skourr eus ar yezhoù norzh asamek eo ar yezhoù dengek (deng) komzet e Sina, ennañ div yezh:
Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf
Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf (Glantaf Welsh Comprehensive School e saozneg) zo ur skol eil derez kembraek e Kerdiz, kêr-benn Kembre, an hini vrasañ eus Kembre.
E Bridge Road emañ, e Llandaff, en hanternoz Kerdiz, war glann ("glan" e kembraeg) ar stêr Taf, eleze an anv "Glantaf". Ur skol gembraek all zo: Ysgol Gymraeg Plasmawr. 1 323 skoliad a oa e 2012, eus 11 da 18 vloaz. An holl a gomz kembraeg, met 68% eus ar skolidi ne reont ket er gêr (sifroù 2005). 32% a rae eta.
Istor
Digoret e oa ar skol gant 98 bugel e 1978.
Ger-stur
Ur ger-stur zo: "Coron Gwlad Ei Mamiaith", da lavarout eo: Kurunenn ur vro eo he (mamm-)yezh.
Ysgol Gymraeg Treganna
Ysgol Gymraeg Treganna zo ur skol-stad kentañ derez kembraek e Kerdiz, krouet e 1987 evit bugale eus 4 da 11 vloaz. E karter Treganna (Canton, e saozneg) emañ. Betek 2013 e oa er memes lec'h gant skol saoznek Radnor Road. Abaoe eo bet adlojet en un ti nevez. Alese ez a ar vugale goude d'ar skol Ysgol Gyfun Gymraeg Plasmawr.
E 2012 e teue 59% eus ar vugale eus tiegezhioù ma komzed saozneg dreist-holl, nemet e oa 80% hag a gomze kembraeg un tamm bennak er gêr. E 2006 e teue 70% eus tiegezhioù saoznek.
Ogmios
Ogmios (Ὄγμιος) a oa unan eus doueed ar Gelted kozh. Ar stumm galianek eo Ogmios. Hervez Kaezar e tenne d'an doue roman Meurzh. Hervez Lukian a Samozat da Herakles.
Mojenn Iwerzhon
Ogma eo e anv en iwerzhoneg. Ne denn ket tamm d'an Ogmios galian avat. E anv a gaver er skritur ogamek a vije bet ijinet gantañ. Doue an dud desket eo, hini ar skrivañ hag ar c'homz kaer. Kampion an Tuatha Dé Danann eo. Anavezet eo evel Grianainech ("dremm heol") ha Milbél ("genoù-mel"). Lazhet e voe e-kerzh eil emgann Magh Tuiredh goude kemer kleze Balor.
Athenais
thumb|right|Athenais, hervez al livour saoz [[John William Godward.]] Athenais (Ἀθηναΐς e gregach), a oa un diouganerez eus Erythrai en Ionia, en Azia-Vihanañ. Bevañ a rae en amzer Alesant Veur, er eta, ha lavarout a reas-hi dezhañ e oa doueed eus e hendadoù, hervez a skrivas Strabon.
Yezhoù norzh asamek
Un isskourr eus ar yezhoù jingpoeg-konyakek-bodoek eo ar yezhoù norzh asamek, komzet en India hag e Sina.
Isrannet e vez ar yezhoù er skourr-mañ evel-henn:
Kreeg ar gevred
Ur yezh aljek eus is-skourr eus yezhoù kreek-montagnek-naskapiek eo kreeg ar gevred (saozneg: Southern East Cree pe East Inland Cree), komzet gant 7.306 den e kebek e Kanada (1997).
A-wechoù e vez renket evel ur rannyezh montagnek.
N'emañ ket ar yezh-mañ en arvar da vont da get hag implijet e vez evit kelenn en un hanter eus ar c'humuniezhioù yezh ma vez komzet enne ha kelennet e vez evel danvez en holl.
Skrivet e vez gant silabenneg ar c'hreeg.
SQL
SQL (Structured Query Language) a zo ur yezh programmiñ despizañ roadennoù (saozneg : DDL - Data Definition Language), un areg dazverañ (embreg) roadennoù (DML - Data Manipulation Language) hag ul lavar gwiriañ roadennoù (DCL - Data control Language) evit ar stlennvonoù daveaduriek.
Ijinet e oa bet an delvan (pe patrom) daveaduriek gant E.F. Codd a oa rener kreizenn imbourc'h IBM e San Jose e 1970. Da heul e oa bet ergrafet yezhoù : Al lavaroù-se eo o deus lakaet da vezañ ijinet ar skoueriegezh SQL skoueriekaet e 1986 gant an ANSI d'ober SQL/86 ha war-lerc'h e 1989 an handelv SQL/89. SQL 2 a vezer oc'h envel reolad SQL/92 deuet er-maez e 1992. SQL/99 an handelv (pe stumm) diwezhañ a zo deuet er-maez e 1999 dindan ar reolad ISO/IEC 9075X:1999. Hogen ne heuilh ket un darn eus embannerien meziantoù ar reolad a-bezh. E-gizh-se e vez kefloueret (~ emboudet) spesadelioù e-barzh ul lodenn eus aregoù SQL gant embannerien 'zo. Da skouer an areg SQL implijet gant Microsoft ACCESS a zo ennañ diforc'hioù e-keñver ar reolad ANSI.
Stumm hag arc'hadoù SQL
Dindan stumm rekedoù eo e vez skrivet an areg SQL.
Gallout a reer krouiñ taolennoù gant an arc'had : CREATE TABLE
An arc'hadoù arveret a zo : SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE.
Da skouer, evit gwereañ titloù ha niver a pajennoù levrioù bet skrivet gant X. Grall eus an doalenn LEVRIOU : Ur reked eztennañ roadennoù eo. An hini eeunañ a zo : SELECT * FROM LEVRIOU evit eztennañ pep doareenn eus an daolenn LEVRIOU.
Tir (Fenikia)
Graet e vez Tir (arabeg صور aṣ-Ṣūr, fenikianeg Ṣur, Latin Tyrus, akkadeg Ṣurru, hebraeg Tiberia צר Ṣōr, gresianeg Τύρος Týros) eus ur gêr fenikian kozh el Liban a-vremañ war aod ar mor Kreizdouar e-tro 40 km en hanternoz da Akko, ha 30 km e su Sidon. Sour eo anv a-vremañ ar gêr; talvezout a ra kement ha "karreg".
Welsh Not
Ar Welsh Not ("Kembraeg Nann") pe Welsh Note, pe Welsh Knot ("Skoulm kembreat"), a oa un tamm koad, skrivet warnañ al lizherennoù WN, a veze lakaet e kerc'henn ar vugale a gomze kembraeg e skolioù saoznek Kembre en.
Landes (departamant)
Al Landes (distagadur gallek: ), Lanas en okitaneg, zo un departamant e mervent ar Republik c'hall er rannvro Akitania-Nevez, war aod ar Meurvor Atlantel. Dont a ra an anv anezhañ eus al lanneier a oa er vro, a zo bet lakaet pinegi en o lec'h. Lo Mont de Marsan eo anv ar pennlec'h, ha 40 eo niverenn an departamant. Emañ an departamant en Gwaskogn, en Okitania.
Gwaskoneg, ur rannyezh okitanek, eo yezh orin ar vro. Brudet eo an departamant gant ar pinegi, an houidi, an traezhennoù, hag ar rugbi.
Welsh Not
An "not" a veze roet d'ar paotrig a veze klevet o komz kembraeg ; neuze e ranke e reiñ d'ur bugel all klevet gantañ o komz kembraeg ivez. A-benn fin ar sizhun e veze skourjezet an hini a veze an "not" gantañ.
Tir (Fenikia)
Henamzer
Brudet e oa Tir, peurgetket, evit bezañ lec'h produiñ ur seurt liv limestra dibaot-tre anavezet dindan an anv a limestra Tir. E meur a sevenadur e veze miret al liv-se en amzerioù kozh evit implij ar briñsed, ar rouaned pe, da nebeutañ, an nobañs. Ouzhpenn al limestra e veze produet gwer ha berzh a rae ar c'hoataerezh abalamour d'ar c'hoadeier sedrez prizius.
Welsh Not
Gant an not e veze klasket dic'hoantañ ar skolidi da gembraegañ. An danevell-enklask savet e 1847 evit ar Parlamant saoz diwar-benn stad an deskadurezh e Kembre (Brad y Llyfrau Gleision, Infamous Blue Books) a zo test e oa eus ar c'hastiz-se dija e penn-kentañ ar c'hantved. Kondaonet e voe an doare-ober gant an enklaskerien, met gwallefed en doe o zeul parlamantel dre ma roe da soñjal e oa ar c'hembraeg an hini a oa pennabeg kudennoù Kembre. Reiñ a rejont da grediñ e vije ret kelenn e saozneg er skolioù, hag e oa arabat kelenn dre ar c'hembraeg.
Tir (Fenikia)
Henamzer
thumb|250px|kleiz|Dismantroù Tir an Henamzer
Welsh Not
Adalek fin an XIX kantved avat e krogas ar mennozioù da gemm, ha ne veze ket graet gant ar Welsh Not ken.
Tir (Fenikia)
Henamzer
Da vare David (e-tro 1000 kt JK), e oa bet savet un emglev mignoniezh etre an Hebraed ha tud Tir zo chomet bleinet e-pad pell amzer gant rouaned genidik eus ar vro. En, e vez skoulmet darempredoù gant Hiram I bet o ren etre -969 ha -935, anezhañ roue brasañ Tir, gant rouantelezh Israel. Hervez ar Bibl e vije bet kaset gantañ aour ha sedrez da Salomon evit savidigezh templ Jeruzalem (1 Rouaned 9:10-11). Paot eo menegoù Tir er Bibl, a-gevret gant Sidon, ar gêr amezek, dreist-holl e levr Izaia m'emañ diouganet diskar ar c'heodedoù fenikiat. Deskrivet eo Tir evel "ur gêr eûrus a gav he orin e diezioù gwechall", anezhi "dasparzherez ar c'hurunennoù m'eo he marc'hadourien priñsed, noblañsoù an douar" (23:7-8).
Alies eo bet taget Tir gant Egiptiz ha pobloù all. En eo sujet Tir gant Asiria, anezhañ ur galloud kenwerzhel bras all. Lakaet e voe seziz war kêr meur a wech : e -700 e-pad pemp bloaz gant Shalmaneser III, harpet gant Fenikiz ar c'hevandir ha goude trizek vloaz-pad gant Naboukadnesar II (-586–-573). Preizhet eo kêr gantañ e -573. Tir a rankas paeañ un truaj da Vabiloniz. Diwezhatoc'h e kouezhas kêr dindan beli ar galloud pers.
E 332 kt JK eo bet preizhet kêr gant Aleksandr Veur da-heul ur seziz a badas seizh miz ha ma voe savet ur chaoser eus ar c'hevandir betek an enez. Daoust da se e kendalc'has kêr da zerc'hel he fouez armerzhel betek an oadvezh kristen hag adkavout a raio un tamm mat eus he lufr, gras d'ar c'henwerzh c'hoazh e-pad marevezh ar Seleukided.
Akrotiri ha Dhekelia
Akrotiri ha Dhekelia (gresianeg: Ακρωτήρι και Δεκέλια) a zo daou gelc'hiad e Kiprenez ma'z emañ diazezlec'h milourel saoz dreist. Miret e voe ar c'hornioù-bro-se gant bro-Saoz goude dieubidigezh Kiprenez en abeg d'o lec'hiadur strategel er Mor Kreizdouar. Disrannet eo an diazezlec'hioù etre Akrotiri (gresianeg Ακρωτήρι; turkeg: Agrotur) a furmas gant Episkopi Cantonment ur c'helc'hiad Western Sovereign Base Area e anv, ha Dhekelia (gresianeg: Δεκέλεια; turkeg: Dikelya) a furm gant Ayios Nikolaos, an Eastern Sovereign Base Area.
Tir (Fenikia)
Henamzer
E -64 emañ Tir etre daouarn Roma. Dont a ra da vezañ ur gêr broviñsel peoc'hus.
Erythrai
thumb|right|280px|Erythrai thumb|Moger vizantat eus an goude JK, dizoloet en Erythrai. Erythrai (Ἐρυθραί, Erythrai e gregach, Erythrae e latin), a oa unan eus 12 kêr Ionia, en Anatolia, bodet er C'hevre ionian, war aod Mor Egea, dirak Enez C'hios. Chom a ra an dismantroù anezhi, e-kichen ar gêriadenn a oa Lidri e gresianeg a vremañ, hag a zo Ildiri e Turki hiziv.
Tir (Fenikia)
Oadvezh kristen
Anv a ra an Testamant Nevez eus ur veaj bet graet di gant Jezuz Krist (Mk 7:24). Nebeut goude marv sant Steven ez eus bet savet un iliz kristen e Tir. Gouzout a reomp, dre Oberoù an Ebestel e vije chomet Paol Tars ur sizhun-pad eno da eskemm gant e genziskibled pa oa o tistreiñ eus Kiprenez da-geñver e drede beaj avieliñ Ak 21:3). Hervez Irenaeus Lyon en Adversus Haereses e oa genidik eus Tir kompagnunez Simon Magus. Testeniekaet eo bezañs un eskopti eno kerkent ha dibenn an . Dalc'het e vo ur Sened-Iliz e Tir e 355. Hervez sant Jerom, e vije marvet eno Origen, tad an Iliz, ha douaret e vije bet er penniliz.
Akrotiri ha Dhekelia
Istor
E 1974 e aloubas Turkia Kiprenez ha krouiñ a reas ur republik turkat e norzh an enez. Ne gemmas ket an dra-se statud an diazezlec'ioù hag al lu predenek na voe ket empleget en emgannoù. Gresianed Kiprenez a voe aotret da repuiñ war dachennad an diazezlec'hioù. Arsaviñ a reas an araokadenn durkat pa dizhas o harzoù, ar pezh a roas tro d'ar C'hresianed da virout Ayia Napa.
Tir (Fenikia)
Oadvezh kristen
E 636 eo sujet Tir gant an Arabed. Echu da vat eo gant he galloud kent. Dont a ra da vezañ ur gêriadenn traken. Diwezhatoc'h e tegouezho d'ar Seldjoukided (1089), a-raok bezañ preizhet e 1124 e-kerzh ar groaziadeg kentañ gant ar groazourien hag ar Venezianed. Dont a ra da vezañ unan eus kêrioù pennañ rouantelezh Jeruzalem. Lodek e oa eus domani ar roue, daoust ma oa ivez trevadennoù kenwerzh emren en anv keodedoù kenwerzhel Italia. Sez Arc'heskopti Tir eo bet kêr d'ar mare-hont; stag e oa da Penneskob latin Jeruzalem. Meur a wech eo c'hoarvezet da eskob Tir dont da vezañ Peneskob Jeruzalem. Heverkañ den e-touez arc'heskibien Jeruzalem eo bet an istorour Gwilherm Tir. Pa godianas Jeruzalem dirak Saladin e 1187, e voe treuzkaset sez ar rouantelezh eus Tir da Akko met kendalc'het e veze da gurunenniñ ar roue e Tir. En e voe tennet Tir er-maez eus an domani roueel ha lakaet da c'hlad groazelek a-ziforc'h. E 1291, e kouezhas etre daouarn ar Vamelouked. Freuzet eo kêr. Nebeut a zismantroù zo chomet war-lerc'h
Akrotiri ha Dhekelia
Istor
Republik Kiprenez he deus goulennet meur a wech ma vo roet en dro an diazezlec'hioù dezhi, o lârout e talc'hont un dachennad vras a c'hellfed implijout en un doare talvoudusoc'h. Evit 4 bloaz goude 1960 e paeas ar Rouantelezh Unvanet ur feurm evit Akrotiri ha Dhekelia goude enkadenn etregumunel 1963-64 e paouezas, o lârout ne oa gwarant ebet e vefe emsav ar feurm evit an div gummuniezh. Goulenn a ra gouarnamant Kiprenez ar feurmioù nann-paeet.
Tir (Fenikia)
Daveennoù modern
E Breizh-Veur, en, eo bet alies kemeret Tir da skouer evit skeudenniñ breskter an uhelidi hag ar galloudoù kreñv, ken gant John Ruskin e linennoù kentañ Mein Venezia (Stones of Venice), ha gant Rudyard Kipling en e 'Recessional' (kan dibenn oferenn).
Akrotiri ha Dhekelia
Politikerezh
Melestret ez eo an diazezlec'hioù gant ur rener hag a zo komandant al lu saoz e Kiprenez ivez. Anvet eo gant Rouaned bro-Saoz war alioù ar ministr kentañ. An holl c'halloudoù eus gouarner ur dachennad dramor en deus. Ur penn-ofiser, anvet gant ar rener, a ra war-dro melestradur pemdeziek an diazezlec'hioù. Dilennadeg ebet n'ez eus met ar geodourien bredenek o chom e-barzh Akrotiri ha Dhekelia a chell votiñ en dilennadegoù predenek.
Tir (Fenikia)
Daveennoù modern
Tennet eo arroudoù ar Bibl eus troidigezh John Nelson Darby.
Akrotiri ha Dhekelia
Politikerezh
Ur sistem gwirel ispisial o deus an diazezlec'hioù, disheñvel eus al lezennoù predenek. Eu lezennoù kozh trevadenn Kiprenez, kemmet pep gwech eo ret da chom ken dost ha posupl ouzh lezennoù republik Kiprenez.
Douaroniezh
250px|thumb|Kartenn Akrotiri 250px|thumb|Kartenn Dhekelia Goloiñ a ra an diazezlec'hioù 3% eus tachenn Kiprenez met 40% anezho hepken a zo perc'hennet gant ar stad. Ar feur-skrid deazezadenn a rakwel ivez e vo, ouzhpenn an diazezlec'hioù end-eeun, un nebeud lec'hioù m'en do ar gouarnamant saoz diastedoù : ar Retained Sites.
E su an enez, e-kichen Limasol emañ lec'hiet Akrotiri. Dhekelia a zo lec'hiet e-kichen Lanaka, er gevred. An daou gelc'hiad a endalc'h tachennadoù milourel met feurmioù hag kelc'hiadoù-annez ivez. Kelc'hiet eo Akrotiri gant Republik Kiprenez met bevennet eo Dheketia gant Republik Turk Kiprenez an Norzh hag ar c'helc'hiad-stouv kontrolet gant soudarded Aozadur ar Broadoù Unanet.
Erythrai
Gerdarzh
Dont a ra an anv eus hini Erythros, mab da Radamanthys, roue Kreta, a ziazezas an drevadenn; Kretiz eta e vije bet an annezidi gentañ. En amzer Kleopos, mab da gKodros, e voe kaset tud a bep kêr eus ar c'hevredad da annezañ Erythrai.
Akrotiri ha Dhekelia
Douaroniezh
E reter Dhekelia emañ Ayia Napa. Ar c'heriadennoù Xylotymvou hag Ormidhia, hag a zo perc'hennet gant Republik Kiprenez, a furm un enezad e-barzh tachennad an diazezlec'hioù. Ar greizenn-dredan Akrotiri, daouhanteret gant un hent saoz, a zo perc'hennet ivez gant Kiprenez. Un enezad eo darn an norzh tra m'eo hanterenn ar su lec'hiet war ribl ar mor.
Demografiezh
Pa voe krouet an diazezlec'hioù e tresjod an harzoù en doare ma n'endalc'hint kreizenn a boblañs ebet. War-dro 14.000 den a zo o chom enno avat. Kipreniz ez eo 7.000 anezho. Labourat a reont evit al lu breizh-veuriat pe e feurmioù an diazezlec'hioù. Eus ar soudarded saoz hag o familhoù eo kenaozet ar peurrest eus ar boblañs.
N'eus statud a geodedouriezh isipsial ebet evit annezidi an diazezlec'hioù daoust ma c'hellont goulenn Keodeouriezh an Tiriadoù Tramor Breizhveuriat (BOTC). Er c'hontrol da annezidi an tiriadoù tramor breizhveuriat arall ne c'hell ket keodedourien an diazezlec'hioù goulenn ar geodedouriezh vreizhveuriat wir. Prometiñ a reas Breizh-Veur ne vefe lakaet tachennad an diazezlec'hioù d'un implij nann milourel, ar pezh a zispleg perak n'eo ket talvoudek ar British Overseas Territories Act 2002 enno.
Armerzh
Stedegoù armerzhel ebet a vez dastumet Akrotiri ha Dekhelia. Al labour-douar eo an oberiantiz armerzhel nemeti er-maez hini al lu saoz.
Bailleulval
Bailleulval a zo ur gumun eus departamant ar Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Territoire de Belfort
An Territoire de Belfort (distaget: ), pe Tiriad Belfort, zo un departamant e reter Bro-C'hall, er rannvro Franche-Comté. Belfort eo ar pennlec'h anezhañ.
Bailleulval
kantved
Brezel-bed kentañ:
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb
Territoire de Belfort
Arondisamantoù an Territoire de Belfort
N'eus nemet unan: Arondisamant Belfort.
Istor
Un darn e oa eus departamant an Haut-Rhin betek brezel 1870 etre Rouantelezh Prusia ha Bro-C'hall. Ne voe ket staget ouzh an Impalaeriezh alaman ha chom a reas un darn eus ar Republik c'hall. Pa voe adstaget Elzas ouzh Bro-C'hall e 1918 ne voe ket adstaget ouzh Haut-Rhin, ha pa voe savet ar rannvroioù eo ouzh ar rannvro Franche-Comté e voe staget ha neket ouzh Elzas.
Brudet eo bet an departamant gant Jean-Pierre Chevènement, a oa maer ar pennlec'h, kannad, ministr, ha bet war ar renk evit bout prezidant ar Republik c'hall e 2002 ha 2007.
Pabu
Pabu (distaget ) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor, sko ouzh Gwengamp.
Pig-spern penn ruz
Ar big-spern penn ruz (liester : piged-spern penn ruz) a zo un evn kigdebrer, Lanius senator an anv skiantel anezhañ.
Bernikia
Bernicia (e latin) pe Bernikia eo an anv roet da rouantelezh vrezhon Bryneich, en hanternoz Enez Vreizh, pa voe aloubet gant an Angled, er. Klotañ a ra gant kontelezhioù Northumberland ha Durham hiriv, etre ar stêrioù Tweed ha Tees.
Madeira
Madeira zo un enezeg, hag anv un enezenn (797 km²), er Meurvor Atlantel er c'hornôg da Varoko, hag a zo ur rannvro emren e Portugal. Funchal eo ar gêr-benn.
Pabu
Emdroadur ar boblañs
Emdroadur poblañs Pabu abaoe 1793
Bernikia
Padout a reas betek penn kentañ ar pan eas d'ober, a-gevret gant rouantelezh amezek Deira, rouantelezh nevez Northumbria
Samaritaned
Ur strollad sokio-sevenadurel ha relijiel a bPalestina hag Israel eo ar Samaritaned (hebraeg: שומרונים, Shomronim; Hebraeg ar Samaritaned:שומרים, Shamerim; arabeg: سامريون). Ne vezont ket anavezet evel Yuzevien na gant an ortodoksiezh yuzev, na gant rabinat meur stad Israel hag a lavar ez eo "proselited diratozh" ha "diskennidi trevadennourien asirian" anezho - pezh ne seblant ket bezañ gwir. Hervez al lodenn vrasañ eus an istorourien ez int diskennidi poblañs israelitek ar vro. Koulskoude, pasporzhoù israelat a zo bet roet da gazimant an holl samaritaned e fin ar bloavezhioù 1990 - met re palestinat ivez.
Madeira
Enez Vadeira end-eeun a zo anezhi an douar brasañ eus an enezeg (90 %). A-orin volkanek ez eo, krignet he reier, ha trovanel he hin. Stag eo ouzh Unaniezh Europa dre ma'z eo ur « rannvro dreisttrobarzh ». Kaoz a zo e teufe da vout dizalc'h un deiz, evel ar C'hab-Glas, Angola, Mozambik, Ginea-Bissau a oa dalc'het gant Portugal gwechall.
Yezhoù tanek
Un is-skourr eus ar yezhoù norzh asamek eo ar yezhoù tanek (tani) komzet en India, ennañ eizh yezh:
Bernikia
Bernikia an Angled
Darn eus Angled Bernikia a c'hallje bezañ bet lakaet da ziwallerien a-hed Moger Hadrian e dibenn an amzervezh roman en Enez Vreizh. Darn al a deuas moarvat dre ar mor eus Deira e penn kentañ ar VIvet kantved.
Hannover
Hannover zo unan eus kêrioù brasañ Alamagn ha kêr-benn land Niedersachsen (Saks-Izel) eo ivez. War-dro 520.000 a annezidi zo o chom enni.
Samaritaned
E 2019 e konted 820 Samaritan o vevañ e Kiryat Luza e-kichen Nablous, Palestina hag e C'holon, Israel.
Saint-Ouen-du-Mesnil-Oger
Saint-Ouen-du-Mesnil-Oger a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.
Samaritaned
Relijion
Evit gouzout muioc'h diwar-benn relijion ar Samaritaned, sellit ouzh: Samaritanegezh.
Tu-skoazell
Er yezhoniezh e vez implijet an termen tu skoazell pe tu skoazellañ (saoz.: "adjutative voice") evit komz eus un tu yezhadurel gantañ ar ster "skoazellañ"/"sikour".
Samaritaned
Emdroadur ar boblañs samaritan
Niver a feizidi samaritan:
Roll ar veleien veur samaritan abaoe 1613
Lignez Eleazar: Lignez Itamar:
Liammoù diavaez
ശമരിയര്‍
Bertrada Laon
Bertrada Laon, anvet ivez Bertrada an Droadegez ha Bertrada Bavgamm dre ma oa pok he zroad, a oa ur briñsez frank bet ganet e Laon e miz Mae 720 ha marvet e Choisy-au-Bac d'an 12 a viz Gouhere 783.
Eil milved kt JK
Roll ar milvedoù | Roll ar C'hantvedoù
Kregiñ a ra an Eil milved kent JK e -2000 hag echuiñ a ra e -1001.
Tu-skoazell
Da skouer:
Bertrada Laon
Merc'h e oa da Garibert, kont Laon, ha Gisela Akitania. Dimeziñ a reas da Bepin Grenn, maer ar palez (ha roue ar Franked diwezhatoc'h), ha mamm e oa d'an impalaer Karl Veur.
Roll ar Pennoù Stad e 15
Pennoù Stad ar bloaz 14 - Darvoudoù ar bloaz 15 - Pennoù Stad ar bloaz 16 - Pennoù Stad dre vloaz -
Association de la Jeunesse auxerroise
An Association Jeunesse Auxerroise a zo ur c'hlub mell-droad gall bet krouet e 1905.
Konrad III Bourgogn
Konrad Bourgogn, pe Konrad III Bourgogn, lesanvet Konrad an Habask, ganet war-dro 925 ha marvet war-dro an 19 a viz Here 993, a voe roue Bourgogn adalek 937 betek e varv. Mab e oa da Rudolf II, kentañ roue Bourgogn, ha da Bertha Swabia. Konrad Iañ a vez graet anezhañ ivez, evel roue Bourgogn, ha Konrad III ivez a-wechoù, evel roue Provañs, ar vro a zeuas dezhañ dre hêrezh e 948. Sioul e voe e ren, ha karet e oa evit-doare. Ur brezel hepken a gasas, pa voe aloubet e vro war un dro gant ar Sarazined hag ar Vagiared, a lakaeas d'en em gannañ an eil re ouzh ar re all, ha goude mont d'o faezhañ a bep eil.
Basseux
Basseux a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Côte-d'Or
Côte-d'Or (distaget: ) a zo un departamant e kreiz-reter Bro-C'hall, er rannvro Bourgogn. Dijon eo ar pennlec'h anezhañ, hag an niverenn 21 a zo roet dezhañ. Evel an darn vrasañ eus an departamantoù e oa bet savet d'ar 4 a viz Meurzh 1790. Savet eo bet diwar ul lodenn eus Bro-Vourgogn.
An anv
Un anvadur damvarzhoniel ("aod aour") eo evit ar rozioù, goloet a winiegi, gant al liv o devez en diskaramzer.
Bertrada Laon
Buhez
Neuze e voe kaset kuit gwreg Pepin da di he zad en-dro gant he gwaz, ha roet ar vugale da vanatioù. Dimeziñ a eure da Vertrada e 743 pe 744 hervez Bloazdanevelloù Prüm, e 749 hervez Bloazdanevelloù Saint-Bertin. E 751 e voe kurunennet gant he fried, goude diroueet an diwezhañ merovingad, Childeric III. Adarre e voe kurunennet Pepin e 754, e penniliz Saint-Denis e Pariz, ma voe benniget e wreg gant ar pab Stefan II.
Oberiant e voe Bertrada e-pad ren he gwaz, mont a rae d'e heul d'ar brezel. Koulskoude e klaskas ar roue he c'has kuit ivez, perak n'ouzer ket, met nac'h a reas ar pab Stefan II reiñ aotre dezhañ.
Pa varvas Pepin e 768 e lakaas e vibien Karl ha Karloman da rouaned, nemet ne lezas ket ar galloud ganto penn-da-benn. Aozañ a reas dimeziñ Karl da Zesiderata Lombardia e 770, ha kas e wreg kuit a reas Karl pan eas da vrezeliñ ouzh e dadeg evit lakaat e grabanoù war e rouantelezh.
Pa varvas Carloman e 771 e kemeras Karl ar galloud hag e reas d'e vamm kuitaat he falez en Aachen da vont da Dhionville.
Lennegezh
Er varzhoneg daouzeksilabennek-se ez eus kaoz eus eskemm maouezed da zeiz eured Pepin, a zimez gant ur fals-rouanez a denn kenañ da Vertrada, priñsez a Hungaria. A-benn ar fin eo anavezet Bertrada abalamour d'he zreid bras.
Neosittidae
Neosittidae zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1904 gant an evnoniour stadunanat Robert Ridgway (1850-1929).
N'eus nemet ur genad golvaneged oc'h ober ar c'herentiad :
Arzano
Arzano a zo ur gumun hag ur gêr eus meurgêr Napoli e Campania en Italia.
Konrad III Bourgogn
Eil dimeziñ
Eildimeziñ a eure da Adelaide de Bellay. Ur verc'h o doe da vihanañ:
Pig-spern kein rous
Ar big-spern kein rous (liester : piged-spern kein rous) a zo ur spesad golvaneged, Lanius collurio an anv skiantel anezhañ.
Phillipsburg
Phillipsburg zo un anv alamanek a gaver e meur a stad e SUA
Air
thumb|right|300px|Air e-pad gouel Les Eurockéennes, d'an 30 viz Gouere 2007
Pig-spern kein rous
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned bras, glazarded, krignerien, laboused bihan ha raned.
Air
Air a zo ul laz-seniñ gall savet e dibenn ar bloavezhioù 1990, ennañ Jean-Benoît Dunckel ha Nicolas Godin.
Pig-spern kein rous
Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus Europa da gornôg Siberia, kornôg Kazakstan, Turkia ha gwalarn Iran.
Air
Renket e vez e rummad ar french touch (sonerezh elektronek gall), ha brudet eo er bed a-bezh, dreist-holl er Stadoù-Unanet hag e Japan. Sonerezh ar strollad a zo ennañ ur meskaj sonerezh ambient, elektronika, downtempo, sonerezh elektronek, sonerezh pop, rock psykedelek diazezet war heuliadoù kendonioù gitar (riff e saozneg), sonioù elektronek ha mouezhioù tremenet dre ur Vocoder. Air en deus kenlabouret gant Beck, Charlotte Gainsbourg, Jarvis Cocker, Étienne de Crécy, Alex Gopher, Neil Hannon ha Nigel Godrich. Meur a wech o deus aozet sonerezh filmoù Sofia Coppola.
Istor ar strollad
Istor Air a grogas er bloavezhioù 1980 e lise Jules-Ferry Versailles, rak eno e studie Jean-Benoît Dunckel ha Nicolas Godin. Gant sikour Alex Gopher haXavier Jamaux, e savjont ur strollad anvet |Orange, ur strollad berr e vuhez ha na enrolals tamm ton ebet. Koulskoude eo deuet da vezañ ur seurt mojenn, abalamour d'an dud a oa ennañ.
Ur wech tapet e vachelouriezh e stagas Nicolas Godin gant studioù savouriezh, ha neuze e rankas dilezel ar sonerezh. E 1995, e-keit ma oa o labourat war bladenn gentañ Teri Moïse, e voe bountet da sevel tonioù gant ur mignon a-gozh, Marc Tessier du Cros e anv, hag a laboure evit Source (un ti-embann pladennoù stag ouzh Virgin music). Un ton diazezet war sonerezh nemetken hag anvet Modulor a savas gant ar pal enoriñ Le Corbusier. Kinnig a reas an ton dindan anv Air da Source. Embannet e voe war an dastumad anvet Source Lab ha berzh a-walc'h a reas (embannet e voe ivez gant an ti-embann breizhveuriat Mo'Wax). Jean-Benoît Dunckel hag a oa o studiañ ar matematik hag a gendalc'he da seniñ war un dro er strollad Le Dynamo, hag a sone piano e tavarnioù ar C'harter latin.
Goude Modulor e tivizas an daou zen labourat asambles. Un nebeud tonioù a savjont, hag embannet e voent dindan stumm pladennoù bihan (single). An tonioù-se azo bet bodet war an dastumad anvet Premiers symptômes (1997). D'ar mare-se e voent brudet ivez a-drugarez d'an tonioù a veskjont en-dro, evit arzourien evel Neneh Cherry, Depeche Mode pe c'hoazh Ollano.
Kumunioù Puerto Rico
Rannet eo Puerto Rico e 78 kumun.
Air
Istor ar strollad
Air a zo ur wreskanv a dalvez Amour, Imagination, Rêve.
Sadorn (deiz)
Ar Sadorn eo an deiz etre ar Gwener hag ar Sul. Hervez ar reizhiad a laka ar sizhun da gregiñ gant al Lun, ha homañ eo ar reizhiad erbedet gant ISO 8601, ez eo eta ar c'hwec'hvet deiz eus ar sizhun. Gant ar reizhiad a laka ar sizhun da gregiñ gant ar Sul, hengounel e meur a vro eus kornaoueg Europa, hag a-orin yuzev-kristen, ez eo ar seizhvet deiz, hag an hini diwezhañ eta. Dont a ra an anv eus hini an doue roman Sadorn, Saturnus e latin.
Illinois
Ar stadoù a gaver tro-dro d'an Illinois a zo ar Wisconsin en norzh, an Iowa hag ar Missouri er c'hornôg, ar c'hKentucky er su hag an Indiana er reter. Al Lenn Michigan a gaver er biz.
Sadorn (deiz)
Tro-lavar
E Breizh e veze heuliet ar boaz da lakaat ar sizhun da gregiñ gant ar Sul, setu perak, hervez an dro-lavar, bezañ ganet d'ar Sadorn da noz n'eo ket bezañ gwall fin: abalamour ma veze graet gwelloc'h ar vugale ganet e penn kentañ ar sizhun.
Gant ar Yuzevien
Gant ar Yuzevien eo deiz ar Sabad, deiz diwezhañ ar sizhun, deiz an diskuizh, diwar skouer Doue a ziskuizhas d'ar seizhvet deiz war-lerc'h krouiñ ar bed.
Clydog ap Arthlwys
Map Arthlwys ap Arthwfoddw ha roue Ceredigion e oa Clydog ap Arthlwys. N'eo anavezet nemet dre nestedoù kembraek ha hogozik netra ne ouzer a-zivout e vuhez nag e ren.
War un ton laou
War un ton laou zo ur romant a zo bet skrivet gant Yann Gerven hag embannet gant Skol Vreizh e 2003.
Clydog ap Arthlwys
E vap, Seisyll ap Clydog, a renas-war-e lerc'h
Pièrres dé Lé
thumb|right|250px
Labouseg
Labouseg (La Boussac e galleg) zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Pièrres dé Lé
Les Pièrres dé Lé a zo anv ur renkad enezennoùigoù ha reier nepell diouzh Normandi e Beliezh Jerzenez etre Jerzenez ha Sark, ez-melestradurel e parrez Sainte Mathie, anvet Les Pierres de Lecq e galleg ha saozneg, anvet ivez Paternosters e saozneg.
Gwazh (dour)
Ur wazh (gwazhioù el liester ) a zo un dourredenn vihan dezhi un naoz n'eo ket ledan, a zegas e dourioù d'ur wazh all pe d'ur stêr pe d'ul lenn (dour) ha ral a wech d'ar mor war-eeun. Diwar andonioù naturel e resev ur wazh he dourioù.
Pièrres dé Lé
E gwrionez emañ Les Pièrres dé Lé en hevelep renkad inizi hag L's Êcrého er c'hornôg hag ar Les Pièrres dé Lé pelloc'h c'hoazh er c'hornôg.
Labouseg
Ardamezioù
En argant plezhek en geot a zek pezh
Sonerezh hengounel Breizh
<p align="left" style="spacing:6px; padding:6px; border:1px solid #006699; background:#EAF5FB">100px Savet eo ar pennad-mañ diwar labour bet graet gant skolidi. Sikourit da wellaat an danvez, mar plij ganeoc'h.
Eugene O'Neill
Deskrivañ a ra tudennoù stag ouzh o flanedenn en e oberennoù evel The hairy ape ("Ar marmouz blevek") pe Anna Christie.
Salperwick
Salperwick a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Pièrres dé Lé
Ne van war wel nemet teir enezenn er renkad pa sav al lanv: L'Êtaîthe ("hini ar reter"), La Grôsse ("an hini vras") ha La Vouêtaîthe ("hini ar c'hornôg").
Bertha
Bertha zo un anv-badez frankek, alamanek ha hungarek, skrivet Berta a-wechoù, ha kar d'an anv kozh Bertrada, diwar ar ger henc'hermanek berth, a dalv kement ha skedus.
Sonerezh hengounel Breizh
Sonerezh Breizh
Ar sevenadur keltiek en deus awenet sonerien Breizh. Ober a reont berzh er-maez eus Breizh, dreist holl abaoe 1972 pa oa krog ar sonerezh da yaouankaat gant strolladoù nevez ( Ar re yaouank, Alan Stivell … ) o kas war-raok ar sonerezh. Levezon ar broioù estren evel ar broioù keltieg all o deus pinvidikaet hengoun ar vro.
Llywelyn ap Gruffudd
thumb|Llywelyn ap Gruffudd Llywelyn ap Gruffudd (lesanvet bremañ Llywelyn Ein Llyw Olaf, da lavarout eo Hon Diwezhañ Levier) (war-dro 1228-11 a viz Kerzu 1282), eo diwezhañ Priñs Kembre dieub, lazhet e Cilmeri e 1282 gant soudarded Edouarzh Iañ, roue Bro-Saoz.
Epthianura
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1838 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
Sonerezh hengounel Breizh
Istor ar sonerezh
•	Krouidigezh ar bagadoù goude ar brezel •	Penn kentañ ar c’hanaouennoù stourm (Glenmor) •	Adkaset eo an delenn geltieg gant Alan Cochevelou (anvet diwezhatoc’h Alan Stivell), •	Implijet e vez binjivi a ne oa ket anavezet gant ar sonerien : binioù bras Bro Skos, gitar klev
Thoukydides
Thoukydides pe Toukidides (e henc'hresianeg Θουκυδίδης, Thoukudídês), a oa ur politikour hag un istorour eus Aten, bet ganet e 471 kent J.K. e demos Alimos (Attika), ha marvet war-dro 400 kent J..K..
Poent tric'hement
Er Fizik e vez graet poent tric'hement un danvez bennak eus an temperadur hag ar gwask e lec'h ma c'hell teir fazenn an danvez-se (gazus, dourennek ha solut) kenvezañ e kempouez termodinamikel.
Hans Fallada
Hans Fallada a oa anv-pluenn Rudolf Ditzen (Greifswald, 21 a viz Gouere 1893 – Berlin, 5 a viz C'hwevrer 1947), ur skrivagner alaman. Hans Fallada a zibabas da anv-pluenn diwar div gontadenn gant ar vreudeur Grimm : Hans im Glück ("Hans en eurvad") ha Die Gänsemagd ("an dimezell Waz"), ma kontont istor ur marc'h anvet « Fallada ». Unan eus ar skrivagnerien alaman vrudetañ en eo. En e romantoù e kont buhez tud vunut.
Sonerezh hengounel Breizh
Istor ar sonerezh
•	Lieskementadur an eskemmoù sonerezh gant ar broioù keltieg estren (Iwerzhon, Bro Skos, Bro Gembre ha Bro Kerne), hag a oa krog dija en XIXvet kantvet
Epthianura
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer en Aostralia, tri (3) isspesad dezhe en holl.
Rummatadur
E-pad ur prantad e oant bet renket er c'herentiad diamzeret Epthianuridae.
Torah
Pa vez moullet e stumm ur c'hodeks e vez lakaet gantañ disklêriadennoù ar rabined. Evit al lid avat e implijer stumm dre rolloù (sefer Torah) n'eus enno Pemp Levr Moizez nemetken.
Poent tric'hement
300px|right|[[Diagram fazenn|Diagramoù fazenn gant ar poent tric'hement ma kej an teir zachenn]]
Llywelyn ap Gruffudd
Mab e oa da Gruffudd ap Llywelyn Fawr, mab-bihan eta da Llywelyn Fawr, priñs Kembre.
Poent tric'hement
Poent tric'hement an dour
An aozadur gwask ha temperadur nemetañ e lec 'h ma c'hell an dour, ar skorn hag an aezhenn dour kenvezañ en ur c'hempouez stabil a c'hoarvez pa vez an temperadur kevatal rik da 273,16 kelvin (0,006 °C) hag ar gwask 611,73 pascal (war-dro 6 milibar, 0,006037 atm). Er poent-se e c'heller cheñch an danvez a-bezh e skorn, dour pe aezhenn gant ur cheñchamant gwask pe demperadur dister kenañ. (Notañ ez eus kaoz amañ eus ar gwask aezhenn ha n'eo ket eus gwask ar sistem a-bezh).
Sonerezh hengounel Breizh
Istor ar sonerezh
Adalek 1965 en em ziorro ar muzik oc'h en em zisklaeriañ breizhat hag alies stourmerek (Alan Stivell e-penn 1añ, hag er bloavezhioù 70, Tri Yann, Gilles Servat ha reoù all c’hoaz) cheñch a reont temmoù kozh evit kas da benn traoù nevezoc’h ha d’ar chiz (implijet ‘vez gitar elektrek, ha binviji perku da skouer), mesk a reont sonnerezh disheñvel ha n’ho deus ket aon da kompozisiñ traoù-nevez ( da skouer [Ar re Yaouank]), o kavout gwelloc’h brasaat ha liesaat ar sonnerezh. Ar mouvamant muzik a zo skoazellet gant meur a festoù-noz aozet un tamm e-pep lec’h e Breizh.
Poent tric'hement
Poent tric'hement an dour
Gant an dour ez eus un diagram fazenn divoas ha kemplezh, met ne cheñch netra a-zivout ar poent tric'hement. Pa vez kresket ar gwask da demperadurioù uhel e teu an aezhenn da vezañ dourennek da gentañ, ha solut da c'houde (a-us da 109 Pa ur stumm kristalinek eus ar skorn hag a zo douesoc'h eget an dour). Da demperadurioù izeloc'h ne zeu ket ar stad dourennek war wel ken, ar pezh a laka ar stad da dremen war-eeun eus gazus da solut. Posupl e vez koulskoude teuziñ ar skorn dindan gondisionoù spisverkus.
D'ur gwask digemm brasoc'h eget hini ar poent tric'hement e tremen dre ret ar skorn tommet eus ar stad solut d'ar stad dourennek ha d'ar stad c'hazus da c'houde. D'ar gwaskoù bihanoc'h eget hini ar poent tric'hement, evel en egor e lec'h m'emañ bihan ar gwask, n'hell ket an dour dourennek bezañ : pa vez tommet e teu ar skorn da vezañ aezhenn war-eeun, hep tremen dre ar stad dourennek. Graet e vez sublimadur eus an treuzfurmadur-se.
Hans Fallada
Buhez
E 1911 e studias e Fürstliches Gymnasium Rudolstadt e Thüringen. E bloaz-se ivez e klaskas en em zistruj gant e vignon Hans Dietrich von Necker. Daoust ma voe gloazet da vat e treuzvevas R. Ditzen met harzet e voe evit bezañ muntret e vignon, hag e-pad ur pennad e voe bac'het en ur bredospital e Jena.
Vaucluse
Vaucluse zo un anv-lec'h gallek, deuet eus al latin Vallis Clausa, traonienn gloz. Gallout a ra bezañ:
Sonerezh hengounel Breizh
Sonerezh Hengounel ha Sonerezh Klasel
Ar binviji arouezus ([biniou], bombard) implijet er sonerezh a ziskenn eus familh an oboelloù. E-barzh kalz a vroioù ha rannvroioù, Ar binviji dre aer hengounel a zo bet implijet e-plas an oboelloù a-raok mont da get nemet ar vombard a zreistbevas e Breizh, setu perak e cheñch sonerezh Breizh eus ar reoù all.
Goude bezañ bet tost da vont da get e kreizh an XXvet kantved o deus adkoumeret lañs ar c'houpladoù (bombard ha biniou kozh) ; dedenniñ a reas ar festou noz ha c’henstrivadegoù sonerien kalz a genstriverien hag arvesterien. E-pad ar bloavezhioù 1970 e vez graet kalz dastumadegoù meuleudioù, gwerzioù ha dañsoù. Kalz a donioù ha sonioù a zo bet savetaet gant sikour embregerezhioù evel [SKV] (krouet gant Georges Epinette) ha Dastum.
Islandeg
An islandeg eo ar yezh skandinavek emdroet an nebeutañ e-keñver an henyezh. Furmoù disheñvel o devez an anvioù evit ezteurel o c’harg yezhadur : gant morfemoù e vez merket an troadoù, ar reizh hag an niver, evel ma veze graet en henskandinaveg.
Madeira
Douaroniezh
Kêr Funchal a zo 660 km eus aod Afrika, 980 eus Lisboa, 400 eus Las Palmas de Gran Canaria (unan eus div gêr-benn Kanariez), ha 880 eus Santa Maria, an Asorezenn dostañ.
Gemaneg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù dengek eo ar gemaneg  (geman pe geman deng) komzet e gevred Tibet e Sina hag gant un nebeudig tud all en India.
SQL
Stumm hag arc'hadoù SQL
Ma hon eus c'hoant ouzhpennañ roadennoù nevez d'un daolenn (ur marilhadur) : Pe daskemmañ roadennoù, da skouer :
Brezel an nav bloaz (Iwerzhon)
Brezel an nav bloaz (Cogadh na Naoi mBliana en iwerzhoneg, Tyrone's Rebellion a-wechoù e saozneg) zo bet en Iwerzhon eus 1594 da 1603 etre Iwerzhoniz ar pennoù Hugh Ó Neill eus Tír Eoghain, Hugh Roe Ó Donnell eus Tír Chonaill hag o mignoned a-enep ar Saozon.
Delfi
Delfi (Δελφοί, Delphoi e gregach) a zo war un dro ur gêr en Hellaz kozh, e Fokis, hag ur gêr a-vremañ e-kichen an hini gozh.
Bernikia
Bernikia an Angled
Kentañ roue an Angled a anavezomp eo Ida, a deuas da vezañ roue Bernikia war-dro 547. E vibien a vrezelias pell a-enep ar rouaned vrezhon diwar-dro keit ma chomjont unanet. Pa savas brezel etre ar Vrezhoned e voe aesoc'h trec'h an Angled.
Thoukydides
Savet en deus Istor Brezel Peloponnesos ma tanevell ar brezel etre Sparta hag Aten er kantved kent J.-K.. Sellet e vez ouzh Thoukydides evel ar c'hentan istorour gwirion abalamour ma striv da daolenniñ ar bed hervez lezenn an abegoù hag an disoc'hoù, da zastum testenioù hag o gwiriañ, hag abalamour ma lez an doueed a-gostez pa zispleg darvoudoù an amzer dremenet, ar pezh a oa nevez en e amzer.
Casquets
thumb|right|250px| Setu pelec'h emañ [[The Casquets.]] The Casquets (/kæsˈkɛts/) e saozneg, pe Les Casquets e galleg, pe a zo ur regennad enezoùigoù ha reier e Mor Breizh, 13 km er c'hornôg da Aldernez, hag er biz da Wernenez, en inizi Angl-ha-Norman. C'hoarvezout a reont eus ur gribenn roc'hellek dindan vor, evel an enezoùigoù arall Burhou hag Ortac, a zo etre int hag Aldernez.
Madeira
Douaroniezh
En enezeg vMadeira emañ:
Hans Fallada
Buhez
N'en doa diplom ebet pa guitaas al lise, ha meur a vicher (labourer-douar, embanner, kazetenner) a reas a-raok dont a-benn da c'hounit e vara diwar e skridoù. Etre 1917 ha 1919 e rankas digontammañ (alkool ha drammoù) ha meur a wech e voe kaset d'an toull-bac'h : 3 miz e 1924, 2 vloaz hanter e 1926 hag 11 devezh e 1933.
Philipsburg
Philipsburg zo un anv-lec'h alamanek pe nederlandek.
Bernikia
Rouantelezh Northumbria
War-lerc'h emgann Hatfield Chase d'an 12 a viz Here 633, pa voe faezhet ha lazhet Edwin gant Cadwallon ap Cadfan eus rouantelezh Gwynedd ha Penda Mercia, e voe rannet Northumbria adarre etre Bernicia ha Deira.
Kitesurf
<p align="left" style="spacing:6px; padding:6px; border:1px solid #006699; background:#EAF5FB">100px Savet eo ar pennad-mañ diwar labour bet graet gant skolidi. Sikourit da wellaat an danvez, mar plij ganeoc'h.
Acanthizidae
Acanthizidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù hag a vev en Aostralia, Zeland-Nevez, Ginea-Nevez hag en inizi tro-war-dro.
Delfi
Henamzer
Ur gêr-benn relijiel e oa ma veze enoret an doue Apollon en ur santual ma veze ar Pitia o lavarout orakloù an doue. Ar santual a oa anezhañ un toullad savadurioù er-maez eus ar geoded, pe polis. Eno e veze lidoù relijiel.
Hans Fallada
Buhez
E 1920 e voe embannet Der junge Goedeschal ("Goedeschal yaouank"), hag Anton und Gerda ("Anton ha Gerda") e 1923.
E 1929 e timezas Rudolf Ditzen gant Anna Margarete Issel.
Istor Brezel Peloponnesos
thumb|Eilenn eus un dornskrid eus an dekvet kantved eus oberenn [[Toukidides.]] Istor Brezel Peloponnesos zo ul levr gant Toukidides, hag a zo kontet ennañ Brezel Peloponnesos en Henamzer.
Thoukydides
Buhez
Thoukydides a skrivas e-unan e oa ur c'heodedour atenat eus demos Halimous hag e oa mab Olorus. Lavaret a ra dimp ivez e tapas ar vosenn a reas he reuz en Aten hag a lazhas Perikles ha kement a geodediz all. Dezrevell a ra e oa gantañ ar gwir da lakaat da dalvezout mengleuzioù aour tolead Amfipolis, war aod Trakia, dirak enez Tasos.
Kalao beg ruz
Ar c'halao beg ruz zo un evn a vev en Afrika. Tockus erythrorhynchus eo e anv skiantel.
Delfi
An anv
Dont a ra an anv Δελφοί (Delphoí), ul liester anezhañ, eus ar ger kozh δελφίς 'delphís'': hervez barzhonegoù Homeros e vije en em droet an doue Apollon e delfin evit sachañ martoloded eus Kreta da enoriñ anezhañ el lec'h-mañ, dibabet gantañ.
Istor
Roud zo eus tud en tolead abaoe Nevezoadvezh ar Maen. El lec'h m'emañ ar santual ez eus bet kavet un tamm kêriadenn eus war-dro 1400 kent JK. Pythô (Πυθώ, οῦς (ἡ) ha Πυθών, ῶνος (ἡ) e gregach) e oa anv al lec'h en Ilias (II, 519 ha IX, 405) hag en Odysseia (VIII, 80), hag a voe dilezet entre an XIvet kantved kent JK hag an VIIIvet kantved kent JK. Diwar neuze eo moarvat e vleunias ar santual, gant savidigezh an aoter kentañ, an templ kentañ.
Thoukydides
Buhez
Abalamour d'e levezon e Trakia, emezañ, e voe kaset evel strategour (jeneral) da enez Tasos e 424 kent J.-K.. E-doug ar goañv 424-423 kent J.-K. e oa bet taget keoded Amfipolis gant ar jeneral spartat Brasidas, un hanter devezh beaj war vor diouzh Tasos, war aod Trakia. Eukles, komandant atenat Amfipolis, a c'houlennas sikour digant Toukidides. Brasidas a anave bezañs Toukidides e Tasos hag e levezon war tud ar vro. Aon en doa e teuje sikourioù eus ar mor. Kinnig a reas buan divizoù skañv a-walc'h da Amfipolitiz evit kodianañ hag asantiñ a rejont. Pa zegouezhas Toukidides dirak ar geoded e oa dija e dalc'h Spartaiz eta. Bras-kenañ e oa pouez strategel Amfipolis ha mantret e voe Ateniz pa glevjont e oa kouezhet. Abalamour m'en doa c'hwitet war sikour ar geoded e voe harluet Toukidides e-pad ugent vloaz.
A-drugarez d'e stad a harluad eus Aten e c'hallas beajiñ en un doare dieub e broioù kevredidi Sparta hag e c'hallas gwelet ar brezel evel ma oa bevet gant an div gostezenn. E-pad ar prantad-se e renas enklaskoù a-bouez evit e oberenn.
Ne lavar ket Toukidides hiroc'h diwar-benn e vuhez. Un nebeud titouroù all zo bet dastumet diwar e benn e mammennoù eus an amzer-se. Herodotos a lavar e oa liammet anv tad Toukidides, Olorus, gant Trakia hag he rouanez. Moarvat e oa kar Toukidides d'ar politikour ha jeneral atenat Miltiades, ha d'e vab Kimon, renerien ar vrientiniezh kozh a oa bet kemeret he lec'h e penn ar geoded gant an Demokrated. Graet e veze Olorus ivez eus tad-kozh Kimon, ar pezh a gadarn ar gerentiezh-se. Anavout a reer un Toukidides all, hag en doa bevet a-raok an istorour, hag a oa liammet gant Trakia ivez, ar pezh a laka da soñjal e oant kerent marteze. Evit echuiñ, Herodotos a lavar ivez e oa liammoù etre tiegezh Toukidides ha mengleuzioù e Trakia (e Scapte Hyle hiziv an deiz).
Kalao beg ruz
Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika issahara.
Thoukydides
Mammennoù all
Dont a ra an nemorant eus ar pezh a anavezomp diwar e benn eus mammennoù skrivet diwezhatoc'h hag a c'haller diskrediñ muioc'h warne. Hervez Paosanias, e oa bet unan bennak anvet Oenobius o lakaat da dremen ul lezenn hag a roas an tu da Doukidides da zistreiñ da Aten, nebeut amzer moarvat goude faezhidigezh Aten ha diwezh ar brezel e 404 kent J.-K. Skrivañ a ra ivez e voe drouklazhet e-kerzh e zistro da Aten. Kalz istorourien o deus diskred ouzh an titouroù-mañ hag o deus kavet elfennoù evit lâret en dije bevet betek 397 kent J.-K.. Hervez Ploutarc'hos e voe kaset e gelan da Aten ha lakaet e voe e bez tiegezh Kimon
Roll ar Pennoù Stad e 17
Pennoù Stad ar bloaz 16 - Darvoudoù ar bloaz 17 - Pennoù Stad ar bloaz 18 - Pennoù Stad dre vloaz -