cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Exército Guerrilheiro do Povo Galego Ceive
O Exército Guerrilheiro do Povo Galego Ceive (EGPGC) ("Arme C'houvrezelek Pobl Galiza Dieub") oa anv ur strollad broadelour armet krouet e Galiza e 1986, gantañ da bal tizhout ur vro diueb ha sokialour.
Krouet e oa bet dreist-holl gant izili eus Galiza Ceive-OLN mui un nebeud re all o tont eus Unión do Povo Galego (UPG, "Unvaniezh Pobl Galiza").
Kaset e oa bet da benn gante 90 taol en holl, an hini diwezhañ d'an 13 a viz Gwengolo 1991.
E 1989 e oa bet lazhet gante ur guardia civil ("archer") en Irixoa.
Etre 1989 ha 1990 e labouras kalet ar polis hag an archerion evit kas ar strollad da get ha dizoberiant e vanas da vat e 1993.
Westerna
Ar Westerna a oa ur meuriad pe ur rouantelezh angl-ha-saozon sujet da Vercia Meneget eo en Tribal Hidage ha 7000 hid en-defe kontrolet. Posupl eo e oa an evelep riez hag hini ar Magonsæte.
Exército Guerrilheiro do Povo Galego Ceive
Soutenet e oa bet ez-politikel gant Galiza Ceive-OLN, da gentañ evel ur rann e-barzh Frente Popular Galega ("Talbenn Pobl Galiza") ha da c'houde gant Assembleia do Povo Unido.
1909
Breizh
Gwelet ivez : Disklêriadurioù pennadurezhioù
1325
Diwar-benn bloavezh 1325 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1325
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1325
Strollad Diazoù
Strollad Diazoù eo an anv a reer d'ar maread eus istor al Loar en em astenn eus 4,150 million a vloavezhioù 'zo betek 3,920 milion a vloavezhioù 'zo. Un darn eus ar maread Raknektareg eo ha war e lerc'h emañ an Nektareg.
Evel ma'z eo aet da get tout ar roudennoù douarouriezhel eus ar maread-se war an Douar e vez kavet alies evel ur maread nann-ofisiel eus an eon Hadeeg. Ar reier koshañ anavezet war an Douar a zo bet furmet 4,100 milion a vloavezhioù 'zo
St Neot
St Neot a zo ur gêriadenn e Kernev-Veur e rannbarzh Karadon etre Bosvenegh ha Lyskerrys.
Erich Eliskases
Erich Gottlieb Eliskases, bet ganet d'ar en Innsbruck (Aostria) ha marvet d'an  e Córdoba (Arc'hantina), a oa ur mestrc'hoarier echedoù aostrian, alaman, arc'hantinat ha braziliat.
St Neot
Dont a ra anv al lec'h diwar hini ar manac'h saksoneg Sant Neot.
Gevellet eo gant Malgeneg.
Erich Eliskases
Mestr Etrebroadel e oa adalek 1950, ha Mestr Meur Etrebroadel adalek 1952.
P'edo 15 vloaz e voe trec'h e tournamant Stad kevredet Tirol : abalamour d'an trec'h-se e c'hellas kemer perzh e Kampionad broadel Aostria. Kentañ e voe, a-gevret gant ar Mestr aostrian Esra Glass (+5, =3, -1).
Labourat a reas evit ar gazetenn echedoù aostrian Wiener Schachzeitung ha dont a reas da vout he fenngazetennour e 1936.
C'hoari a reas en Olimpiadoù echedoù en anv Aostria e 1930 hag e 1935, en anv Alamagn e 1939 hag e hini Arc'hantina e 1952, 1958, 1960 ha 1964.
Krogad
Er c'hrogad-se voe faezhet José Raúl Capablanca, a oa bet Kempion ar Bed, gant E. Eliskases en un diwezh ma voe un emgann etre Farouelloù heñvel liv o hent.
Rex Brown
Rex Robert Brown, ganet d’ar 27 a viz Gouere 1964 e Graham, Texas a voe izgitarour ar strollad heavy metal Pantera betek e ziskar e 2003. Dont a reas da erlec’hiañ an izgitarour Todd Strange er strollad Down savet gant kaner Pantera Phil Anselmo ha seniñ a reas gitar-boud war pladenn Crowbar, Lifesblood for the Downtrodden un tamm diwezhatoc’h.
Un izgitarour divoutin
Un izgitarour jazz e oa Rex el lise. Gant ur skantenn e senn alies. Gwelet eo dre vras, e-kichen Dimebag Darrell, evel unan eus ar re bouezusañ o renañ bed ar Groove metal. Ar gwellañ titloù en deus kemeret perzh enno : "Walk", "5 Minutes Alone", "Throes of Rejection", "Cowboys From Hell", "Living Through Me (Hells Wrath)", "I Can't Hide", "Use my Third Arm" ha kement a zo. E c'hitar-boud a zo ur Spector “Sinadur” savet diwar patrom ur Gibson Thunderbird.
Martha Jac a Sianco
Tremen a ra an istor e mervent Kembre, istor daou vreur hag o c'hoar, o labour kalet en atant o zud, hag a vo toullbac'het.
Embannet eo bet an oberenn dre gomz gant ar gompagnunezh pladennoù kembraek Sain war ur CD e miz Kerzu 2005.
Adembannet eo bet al levr e 2007.
Maarten de Vos
thumb|Marten de Vos. An eured e Kana, 1597. Iliz-veur Itron Varia, [[Antwerpen]]
Maarten de Vos (1532–1603), anvet ivez Marten, a oa ul livour hag un tresour a oa o chom en Antwerpen e dibenn ar kantved.
Emrys ap Iwan
250px|thumb|Emrys ap Iwan
Maarten de Vos
Evel Frans Floris e veajas da Italia, hag e voe levezonet gant an orbidouriezh, un doare livañ hag a oa brudet d'ar mare-se. Levezonet e voe ivez gant an doare ma live arzourien Venezia, ha gallout a rafe bezañ bet o labourat e stal-labour Tintoretto. Goude ma vije bet graet o reuz gant an dorrerien-skeudennoù e 1566, e voe e-touez ar re a ginklas an ilizoù en-dro en Antwerpen. Al lod brasañ eus e oberennoù, evel Sant Lukaz o livañ ar Werc'hez (1602), livet diwar c'houlenn kouch Sant Lukaz hag An Eured e Kana (1597), livet evit kouch ar werzherien gwin, a voe urzhiet gant kouchoù Antwerpen. E niz, anvet Willem de Vos, a voe livour ivez.
Emrys ap Iwan
Emrys ap Iwan, Robert Ambrose Jones e anv ofisiel, a oa ur skrivagner kembraek eus an, hag unan eus diaraogerien ar vroadelouriezh kembraek.
Maarten de Vos
Unan eus krouerien kevredigezh ar Romanegourien e voe ivez. Enni edo bodet arzourien, tud plijet gant an arzoù ha lennegourien o doa bet tro da veajiñ da Roma, hag a oa dedennet gant al lennegouriezh a oa eno.
Emrys ap Iwan
Ganet e oa d'ar 24 a viz Meurzh 1848 en Abergele ha marvet d'ar 6 a viz Genver 1906.
Maarten de Vos
Ul livadur hirgelc'hiek o tiskouez an ael Rafael a vez lakaet war e gont, hag ivez ul livadur o tiskouez Tobiaz yaouank, hag a c'haller gwelout e Mec'hiko.
Un Diwrnod yn yr Eisteddfod
Un Diwrnod yn yr Eisteddfod (Un devezh en Eisteddfod) zo ur romant gant Robin Llywelyn a zo bet roet dezhañ Gwobr Goffa Daniel Owen (priz Daniel Owen) en Eisteddfod Genedlaethol Cymru Casnewydd 2004.
Tremen a ra al lenner un devezh en Eisteddfod Genedlaethol Cymru Maldwyn a'r Gororau 2003 gant Wil Chips, ur paotr bet soudard ha distro eus Brezel Irak pa nac'has en em gannañ ken war-lerc'h ma voe lazhadeget un tiegezh dinoaz a oa war e hent d'an ospital.
Malatya
Malatya zo ur gêr eus Turkia e reter kreiz Anatolia, kêrbenn proviñs Malatya.
War-dro 400.000 annezad zo enni.
Melitene e oa a-raok an amzervezh turk.
Kumuniezh c'hall Belgia
right|thumb right|thumb|Tachenn Kumuniezh c'hallek Belgia e ruz. Kumuniezh c'hall Belgia pe gallegva Belgia (anv gallek ofisiel communauté française de Belgique) a zo unan ag an tri yezhva (pe « kumuniezh » en yezh velestradurel) anzavet gant bonreizh Belgia. Bodet e vez enni an dud o chom er Rannvro Wallonia ha gallegourion o chom er Rannvro Brusel-Kêr-benn.
683
Diwar-benn ar bloavezh 683 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 683
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 683
680'erne
Sant Kristof (Tintoretto)
300px|thumb|San Cristoforo An daolenn Sant Kristof zo bet livet gant an arzour Tintoretto a c'haller gwelout e mirdi an arzoù sakr, en Alzano Lombardo e proviñs Bergamo.
Livet eo mojenn ar sant, Kristof o tougen ar C'hrist war e chouk d'e sikour da dreuziñ ur stêr.
Adapazarı
War-dro 400.000 annezad zo enni.
Dilys Cadwaladr
Dilys Cadwaladr (1902-1979) a oa ur varzhez kembraek. Brudet eo evel ar vaouez kentañ da c'hounit ar gurunenn en Eisteddfod Genedlaethol en Y Rhyl e Kembre e 1953.
Correlingua
Correlingua a zo un obererezh kaset da-benn a-hed ar bloaz hag a echu gant ur redadeg vroadel vras da-geñver Día das Letras Galegas (" Devezh al Lizhiri Galizek ") lidet d'ar 17 a viz Mae.
Tremen a ra dre dek kêr disheñvel eus Galiza (Fene, Santiago de Compostela, Viveiro, Lugo, Ourense, A Guarda, Vigo, Vilagarcía, A Coruña, Pontevedra e 2007) ha dibabet e vez gant pep hini anezhe un den meur brudet (war dachenn an arzoù, ar sevenadur, ar sportoù h.a.) hag anavaezet dre e labour difenn ar yezh da zougen ar vazh ha gantañ/i e vez lennet ar manifest aet ar maout gantañ er genskrivadeg kaset da-benn er skolioù dre ar vro a-bezh a-hed ar bloaz.
Kenaozet e vez correlingua gant ar Asociación Socio-Pedagóxica Galega ("Kevredigezh Sokiapedagogel Galizek"), CIG-Ensino (skourr deskadurezh ar sindikad broadelour Confederación Intersindical Galega, d.l.e. "Kengevread Etresindikadel Galiza), A Mesa pola Normalización Lingüística ("Burev evit Normalizadur ar Yezh"), skipailhoù normalizadur yezhel (equipos de normalización lingüística) ar skolioù eil ha kentañ-derez ha tiez-kêr Santiago de Compostela, Lugo, Vigo ha Pontevedra.
Lidet e oa bet ar Correlingua war al live broadel evit ar 6vet wezh e 2007 ma kemeras perzh er redadeg tro-dro da 40.000 bugel en holl.
Ploeven
Ploeven a zo ur gumun eus Bro-Gerne e kanton Kraozon, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh.
Douaroniezh
Emañ Ploeven er Porzhe.
Erango
Erango (Arancon en okitaneg, Arancou e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus kanton Bidaxune, e proviñs Nafarroa Beherea (pe Benafarroa), en Iparralde, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù.
Kumunioù amezek
Er reter emañ Bearn.
Hürrem Sultan
Hürrem Sultan, pe Roksolana, a oa gwreg ar sultan Suleyman I, en Impalaeriezh Otoman, hag ur Valide Sultan war-lerc'h e varv, e Turkia ar XVIvet kantved. Brudet eo abalamour d'he buhez souezhus ha d'he levezon war politikerezh Turkia. A orin ukrainat e oa.
Hafren
Ar stêr Hafren (hervez an anv kembraek) pe Havren (hervez an doare-skrivañ brezhonek), pe Severn (e saozneg), eo stêr hirañ Breizh-Veur, 354 km dezhi. E Kembre emañ hec'h eienenn. Redek a ra da gentañ war-du Bro-Saoz, er reter, a-raok diskenn war-du ar c'hreisteiz ha degouezhout er Mor Hafren etre Casnewydd (Newport), e Kembre, ha Bristol, e Bro-Saoz.
Hürrem Sultan
Anavezet eo ivez evel Roxelana, Roxolana, Roxelane, Rossa, Ruziac, pe Hürrem (eus خرم - Khurram e perseg, "an hini a c'hoarzh "; hag ivez evel Karima, eus كريمة en arabeg, "an hini a renk uhel"), (war-dro 1510 - 18 a viz Ebrel, 1558)
Hafren
Hec'h anv
Hafren eo anv kembraek ar Severn e saozneg. Tostaat a c'haller an daou anv-se ouzh an anvioù-stêrioù a orin keltiek Sèvre e Bro-C'hall, ha marteze ivez an anvioù Sambre, ha Saverne. Brezhonekaet eo bet an anv Hafren en Havren. Sabrina e oa an anv e latin, diwar an anv brezhonek moarvat, a zo bet adkemeret e dibenn an kantved d'ober un anv-badez.
Hürrem Sultan
N'eo ket e skridoù ar XVIvet kantved e kaver hec'h anv plac'h yaouank. Met kalz diwezhatoc'h, en XIXvet kantved, e koñchennoù ukrainek ha polonek dastumet neuze e vo anv eus Anastasia (pe Nastia); hag e poloneg Aleksandra Lisowska.
Hafren
An eienenn
E Pumlumon, e-kichen Llanidloes emañ an eienenn, war ur menez 610 metrad uhelder. Nepell alese emañ eienenn ar stêr Gwy.
Hürrem Sultan
Yaouankiz
Hervez skridoù eus dibenn ar XVIvet ha deroù ar XVIIvet kantved, evel re ar barzh polonek Samuel Twardowski, a eas da Durki da glask gouzout hiroc'h, e oa ganet Hürrem e ti un tad a oa ur beleg reizhkredennour ukrainat, pe rutenat, e kêr Rohatyn, ur 68 km er gevred da Lviv, ur gêr vras eus Galitsia hag a oa e Pologn da neuze, hiriv en kornôg Ukraina. Prizoniet e voe gant Tatared Krimea <!-- during one of their frequent raids into this region and taken as a slave, probably first to the Crimean city of Kaffa (Kefe in Turkish, Caffa in Italian), a major centre of the slave trade, then to Istanbul, and was selected for Süleyman's Harem. She quickly came to the attention of her master, and attracted the jealousy of her rivals. One day Süleyman's former favorite, the concubine Mahidevran, also called "Gul Bahar" (The Flower of Spring), got into a fight with Hürrem and beat her badly. Upset by this, Süleyman sent Mahidevran away from Istanbul to the provincial capital of Manisa together with her son, the heir apparent, Prince Mustafa. Thereafter, Hürrem became Süleyman's unrivalled favorite or Haseki. Many years later, probably at the instigation of Hürrem, the Sultan ordered Mustafa to be strangled.
Hafren
Adstêrioù e Bro-Saoz
An adstêr diwezhaén a-raok Severn Bridge eo is the collection of streams which enter via Oldbury Pill.
Hürrem Sultan
Marriage
Hürrem's influence over the Sultan soon became legendary; she was to bear Süleyman five children and, in an astonishing break with tradition, eventually was freed and became his legal wife. This strengthened her position in the palace and eventually led to one of her sons, Selim, inheriting the empire. Hürrem also may have acted as Süleyman's adviser on other matters of state, and seems to have had an influence upon foreign affairs and international politics. Two of her letters to the Polish King Sigismund Augustus have been preserved, and during her lifetime, the Ottoman Empire generally had peaceful relations with the Polish state. Some historians also believe that she may have intervened with her husband to control Crimean Tatar slave-raiding in her native land.
Hafren
Adstêrioù e Bro-Saoz
The Mounton and Nedern brooks enter on the Monmouthshire side between the two motorway crossings. The Port of Bristol is on the Severn Estuary, where another River Avon flows into it through the Avon Gorge. The River Usk and the Ebbw River flow into the Severn Estuary at Uskmouth just south of Newport.
Hürrem Sultan
Charities
Aside from her political concerns, Hürrem engaged in several major works of public buildings, from Mecca to Jerusalem, perhaps modeling her charitable foundations in part after the caliph Harun al-Rashid's consort Zubaida. Among her first foundations were a mosque, two koranic schools, a fountain, and a women's hospital near the "Women's Slave Market" (Avret Pazary) in Istanbul. She also commissioned a bath, the Haseki Hürrem Sultan Hamamı, to serve the community of worshipers in the nearby Hagia Sophia. As well, some of her embroidery, or at least embroidery done under her supervision, has survived, examples being given in 1547 to the Shah of Iran and in 1549 to King Sigismund Augustus.
Hafren
Pontoù
Pontoù brudet zo dreisti, darn en houarn, evel re Llandinam hag Ironbridge. Daou bont zo dreist an aber, e kembraeg e vez graet Pont Hafren eus an eil hag Ail Groesfan Hafren eus egile. Ouzhpenn-se emañ an twnnel Hafren evit an hent-houarn dindani.
Hürrem Sultan
Death
Hürrem died on April 18 1558. She is buried in a domed mausoleum (türbe) decorated in exquisite Iznik tiles depicting the garden of paradise, perhaps in homage to her smiling and joyful nature. Her mausoleum is adjacent to Süleyman's, a separate and more somber domed structure, at the Süleymaniye Mosque.
Hürrem, or Roxelana, as she is better known in Europe, is well-known both in modern Turkey and in the West, and is the subject of many artistic works. She has inspired paintings, musical works (including Joseph Haydn's Symphony No. 63), an opera by Denys Sichynsky, a ballet, plays, and several novels written mainly in Ukrainian, but also in English, French, and German.
In 2007, Muslims in Mariupol Ukraine opened a mosque to honor Roxelana.
References
-->
1798
Diwar-benn bloavezh 1798 an deiziadur gergorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1798
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1798
Bob Dylan
Bob Dylan, ganet Robert Allen Zimmerman e Duluth, Minnesota d'ar 24 a viz Mae e 1941, zo ur c'haner stadunanat brudet abaoe ar bloavezhioù 1960. En deroù e kane hag e sone en doare folk da heul Woody Guthrie, Hank Williams, hag ar c'haner blues Robert Johnson. Darn eus e ganaouennoù kentañ, Blowin' in the Wind ha The Times They Are a-Changin, a oa bet savet a-enep ar brezel.
E 1962 e kemeras an anv Bob Dylan hervez al lezenn.
Priz Nobel al Lennegezh zo bet deroet dezhañ e 2016,.
Risweer beg kromm
Anvet e voe Orpheus curvirostris (kentanv) da gentañ-penn (e 1827) gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
Boued
Ur spesad amprevanetaer eo hag a glask e breizhoù war an douar.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ :
Bidaxune
Bidaxune (Bidache e galleg hag ent-ofisiel; Bidaishe en okitaneg) zo ur gumun ha pennlec'h kanton Bidaxune, e proviñs Nafarroa Beherea (pe Benafarroa), en Iparralde, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù. War lez kleiz an Aturri emañ.
Bidaxundar a vez lavaret eus ur broad en euskareg.
Gerdarzh
Eus bide, gwenodenn, ha haitz, maen.
Istor
En Nafarroa edo Bidaxune betek ar. Goude e voe ur briñselezh dizalc'h. Gant an Dispac'h Gall e voe lakaet e departamant ar Basses-Pyrénées.
Abartzuza
Abartzuza (Abárzuza hervez ar stumm spagnolek kenofisiel) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Brendan
Sant Brendan (war-dro 484 – war-dro 578), anvet ivez Brendan ar Merdeer, pe Brandan, a oa ur manac'h eus Iwerzhon, brudet abalamour da zanevell e veajoù war vor. D’ar 16 a viz Mae e vez e zeiz gouel.
E vuhez
Ganet e voe Brendan  war-dro 484 e Ciarraight Luachra, e kontelezh Ciarraí, e mervent Iwerzhon, ha mervel a reas e 577 pe e 578. Goude e studioù e voe beleget e 512. Etre 512 ha 530 e vevas evel ur manac’h e mervent Iwerzhon. Sevel a reas kelloù menec’h en Ard Fhearta hag e Seana Cill (an iliz kozh), e-harz ur menez anvet bremañ, diwar e anv, Cnoc Bréanainn. Alese ez eas kuit war vor, da glask ar Baradoz.
E veaj
Brudet eo Sant Brendan, dreist-holl, evit e verdeadenn. Hervez un dornskrid eus an IXvet kantved, Navigatio sancti Brendani abbatis, e vije aet war ar mor evit ur verdeadenn seizh vloaz, gant menec’h all, war glask Liorzh Eden. Marteze e c’hoarvezas an dra-se war-dro 530, a-raok n’aje Brendan da enez Vreizh-Veur. Aet e vije war ar Mor Atlantel, war bourzh ur vag vihan. E veaj hag ar burzhudoù c’hoarvezet e-keit-se a gaver kontet en un dornskrid latin, lakaet war-lerc’h en angl-normaneg. E-touez an traoù souezhus kontet gant Brendan ez eus anv eus un enezenn venniget, anvet Enez Sant Brendan, goloet gant glasvez. Goude se, sur en doa gwelet ar Baradoz e vije distroet da Iwerzhon. Kavet en dije war e hent ivez un euzhvil bras ha lidet en dije an oferenn war e gein. Posupl eo e vije aet Brendan keit ha Norzhamerika, da lavaret eo e vije bet an Europad kentañ o treuziñ ar Meurvor Atlantel (a-raok ar Vikinged). Kristol Goulm, pa’z eas kuit war-zu ar c’hornôg, a anaveze istor merdeadenn Sant Brendan, ha bez' e oa unan eus an abegoù a lakae anezhañ da soñjal e oa douaroù all en tu all d’ar Mor Atlantel.
Beajoù all
Ar brud eus e veaj a lakaaz kalz a berc’hirined da zont d’e welet. Kreskiñ a reas an niver a gelloù menec’h e korn-bro Cnoc Bréanainn ha war an inizi Blascaod. Goude bezañ savet eskopti Ard Fhearta, e krouas penetioù ha manatioù all en Iwerzhon. Beajoù all a vije bet graet gant Brendan ivez. Kontañ a reer e vije deuet da Vreizh. Douaret e vije en aber al Leger ha bevet en dije un nebeud bloavezhioù e Ploulec'h. Patrom iliz Lanvaeleg eo sant Brendan pe Brandan. Mont a reas ivez da Gembre ha da enez Iona, dirak aod kornôg Bro-Skos. Goude tri bloavezh e Breizh-Veur e tistroas da Iwerzhon ha kenderc’hel a reas da brezeg an aviel en e vro. Sevel a reas meur a vanati ha meur a iliz eno : e Diseart (Cill Chainnigh), Inis Gluaire (Maigh Eo)...
An hini brudetañ eus ar manatioù-se a voe savet gantañ, e 557, e Cluain Fearta (Clonfert), e-kreiz Iwerzhon. Eno e voe douaret.
Hiziv an deiz
E 1976 en em lakaas Tim Severin da sevel ur vag e doare bigi kozh Iwerzhon, gant lêr bevin, gant ar soñj diskouez en doa gellet sant Brendan ober ar veaj kontet en dornskrid. Mont a reas dre vor eus mervent Iwerzhon d’an inizi Hebridez, Faero, Island, ha betek an Douar-Nevez, da ziskouez o doa gellet Brendan ha menec’h all eus Iwerzhon mont da Amerika, a-raok ar Vikinged. E-kerzh e veaj e welas Tim Severin skorngrec’hioù ha morviled heñvel ouzh ar re deskrivet gant mojenn sant Brendan. (s.o. The Brendan Voyage, gant Tim Severin, ISBN 0-349-10707-6).
Traoù all
Gant Shaun Davey e voe savet ur pezh sonerezh awenet gant beaj Tim Severin, anvet The Brendan Voyage. C’hoariet e voe gant ar soner pib-ilin Liam O’Flynn hag ul laz-seniñ klasel, e Roazhon, e miz Gouere 1982, evit ar wech kentañ, hag en Oriant e miz Eost 1982, evit an eil gwech.
E Breizh
Brendan pe Brandan, evel ma reer anezhañ ivez e brezhoneg, a vije bet, hervez a gonter, o touarañ en aber al Leger ha chomet e vije da vevañ en Ploulec'h un nebeud bloavezhioù. En Treger e kaver div iliz en enor "St Brandan": hini Lanvaeleg, hag hini Tregrom, 'lec'h ma kaver ivez hervez ar vojenn e vag, un nev granit. Kontañ a reer ivez e vije bet o touarañ, gant sant Maloù, war un enezenn dirak Aled. Met marteze e kemmesker anezhañ gant ur sant all, Brevalaer pe Brewalaer, zo enoret e Sant-Brewalaer, e-kichen Dol, hag e div barrez eus Bro-Leon, Kerlouan ha Loprevaler.
Anv-badez
Roet e vez an anv-badez-se en Iwerzhon dreist-holl hag met e Breizh ivez.
Enez Sant Brendan
An enezenn deskrivet en Navigatio Sancti Brendani a zo anavezet evel Enez Sant Brendan (hag a-wechoù Ilhas Afortunadas pe Ilha do Brasil), un anv ouzhpenn da greskiñ ar bern douaroù a vije bet er Meurvor Atlantel hervez ar mojennoù.
Enez Sant Brendan a zo anezhi hiziv c'hoazh n'eo nemet eilanv un atol anvet Cargados Carajos e Meurvor Indez en inizi Mascarenhas, perc'hennet gant Maoris.
Kalstok
Kalstok (LFE: ['kalstɔk], saozneg: Calstock) a zo anv ur gêriadenn hag ur barrez e Kernev-Veur war ar Stêr Tamer stok ouzh ar vevenn gant Devon. E 2001 e oa 6.095 a dud o chom er barrez a-bezh.
Aspadennoù eus amzer ar Romaned zo bet kavet : ur c'hreñvlec'h, dizoloet e 2007, hag ur vengleuz hag un hent, kavet nevesoc'h zo.
Gevellet eo Kalstok gant Sant-Turiav, a zo nepell diouzh Pondi.
1910
Diwar-benn bloavezh 1910 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Baghdad
Kêr-benn Irak eo Baghdad (en arabeg: بغداد Baġdād diwar ar perseg: بغداد "Roet gant Doue") ar gêr vrasañ er vro-se. Tremen pemp milion a dud a oa o chom enni e 2003 hag unan eus kêrioù pobletañ ar Reter nesañ eo, goude Kaero, Teheran hag Istanbul. War ribl ar stêr Tigris emañ.
Ferrière-la-Grande
Ferrière-la-Grande a zo ur gumun eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
Baghdad
Savet e voe e 762 gant ar c’halif Al-Mansur (an Trec'hour), war rivinoù Babilon gozh. Er bloavezh 1258 e c'hoarvezas Emgann Baghdad pa voe distrujet kêr gant ar Vongoled ha lazhet kalif diwezhañ Baghdad. E 1401 e voe distrujet kêr un eil gwech gant Mongoled hag e 1534 e voe aloubet Baghdad gant an Durked. Dindan dalc’h an Impalaeriezh otoman e chomas betek 1917. Er bloavezh 1920 e teuas Baghdad da vezañ kêr-benn Irak, a oa e dalc’h Breizh-Veur da neuze. E-pad Eil brezel ar pleg-mor arab-ha-pers e voe bombezet ha distrujet kalzik gant arme ar Stadoù Unanet.
Risweer
Ar risweered a zo evned eus an urzhiad Passeriformes. Anavezet int evit o barregezh da zezrevellañ mouezh evned all pe trouzioù a bep seurt klevet ganto.
Spesadoù
E-touez ar spesadoù risweered emañ :
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar risweered er c'herentiad Mimidae pe Sturnidae.
Hoel Iañ
Hoel Iañ a voe kont Naoned ha dug Breizh eus 960 da 981. Mab bastard e oa da Alan II ha d'ur briñsez anvet Judit.
E 958, pa varvas e hantervreur Drogon, mab da Roscille Bleaz (eil pried e dad), e voe dibabet gant Naonediz da ren Breizh. Stourmet en deus e-pad e ren a-enep ar Vikinged ha dreist-holl a-enep Judikael Berengar, kont Roazhon, hag e vab Konan Iañ, lesanvet an Tort.
En 981, pa varvas Gaoter, eskob Naoned, e reas Hoel dilenn e vreur Gwereg da eskob. Neuze e voe kaset Gwereg da welout arc'heskob Teurgn, da vezañ anvet gantañ. War an hent e klevas keloù eus drouklazh e vreur Hoel, gant un den anvet Galuron, kaset dezhañ gant e enebour Konan an Tort.
Neuze e tistroas Gwereg da Vreizh ma voe anvet kont Naoned war-lerc'h e vreur Hoel a seblant bezañ bet divugel.
684
Diwar-benn ar bloavezh 684 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 684
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 684
680'erne
Pier Laorañs
Pier Laorañs a oa ur barzh brezhonek (e gwenedeg), bet ganet ha marvet e Belz. Tapout a reas e vachelouriezh e Roazhon e 1892, ha war-lerc'h ez eas da Bariz da studiañ ar skiantoù politikel. Aotreet e voe war ar Reizh e 1895 ha dont a reas da vezañ sekretour Charlez ar Govig. Deskiñ a reas Pier Laorañs ar saozneg, an alamaneg, hag ar brezhoneg ivez, rak ne oa ket brezhoneger a-vihanik. Etre 1898 ha 1903 e savas an darn vuiañ eus e varzhonegoù, e brezhoneg hag e galleg. E Pariz e kenlabouras gant kevredigezhioù Bretoned divroet ha kanañ a rae e brezhoneg. E 1900, en "Exposition universelle", e voe eilrener ar c'h-"Cabaret Breton".
E 1903 e timezas gant Mari-Jozefa Rio, ur Vretonez eus Pleuwigner divroet da Bariz. Mont a reas da vMannheim, e Baden-Württemberg (Alamagn), da gelenn an istor. E 1912 e tistroas d'an Oriant ha krouiñ a reas ar gelaouenn sizhuniek L'indépendance républicaine.
E 1914 ez eas diouzh e wreg hag e dri bugel da vont da soudard. Goude ar brezel e labouras da gelaouenner gant Le Nouvelliste betek an Eil brezel-bed. Kenlabourat a reas ivez gant meur a gelaouenn all, evel Kloc'hdi Breiz, L’Hermine.
Distrujet e voe e di gant ar c'hentañ bombezadegoù e-pad an Eil brezel-bed, hag aet an holl draoù, e skridoù en o zouez, gant an tan. E 1984 hepken e voe embannet e oberennoù gant Mouladurioù Hor Yezh.
Gwerc'h
Gwerc’h zo un anv-gwan a gaver
virgin
Nevis
Nevis zo unan eus inizi an Antilhez Bihanañ, er Mor Karib, hag ar stad vihanañ kevredet e kevredad Saint Kitts ha Nevis.
An anv
E-kerzh eil beaj Kristoc'h Koulm e 1498 e voe dizoloet gantañ un enezenn hag a anvas "Nieves" (abalamour da « Nuestra Señora de las Nieves » (da lavarout eo Itron Varia an Erc'h). Pa zeuas ar Saozon da chom enni e voe troet an anv ganto da "Nevis".
Navarra
thumb|right|260px|Kartenn fizikel Nafarroa Navarra, e brezhoneg hag e spagnoleg, Nafarroa en euskareg, pe Navarra Uhel, Nafarroa Garaia en euskareg, eo ar vrasañ eus ar 7 proviñs a ya d'ober Euskal Herria (Spagn). Ur gumuniezh emren zo anezhi hec'h-unan ivez. Iruña pe Iruñea (Pamplona e spagnoleg) eo ar gêr-benn.
Porthbugh
Porthbugh (LFE: [,pɔrθ 'by:x], saozneg: Cawsand) a zo ur gêriadenn vihan e Kernev-Veur.
Navarra
An anv
Kumuniezh Forel Navarra (Comunidad Foral de Navarra en spagnoleg, Nafarroako Foru Erkidegoa/Komunitatea en euskareg) zo unan eus 17 kumuniezh emren Spagn, dezhi ur statud a emrenerez abaoe 1982.
Robin Llywelyn
Robin Llywelyn zo ur skrivagner kembraek, (ganet d'ar 24 a viz Du 1958). Gounezet en deus Medalenn ar Gomz-plaen en Eisteddfod div wech, ha Gwobr Goffa Daniel Owen ur wech gant e romant Un Diwrnod yn yr Eisteddfod (Un devezh en Eisteddfod).
Porthbugh
A-raok ma oa bet adlec'hiet ar vevenn e oa stok ouzh ar vevenn gant Devon. Brudet e veze gwezhall evel ur greizenn floderezh, bremañ avat e vez feurmet kalz a diez eno evit vakasiñ en hañv.
Navarra
Ar yezhoù e Nafarroa
thumb|225px|right|An teir rannvro yezhel: an euskaregva, ar rannvro gemmesk, ar rannvro dieuskarek, e Nafarroa. Yezh ofisiel Nafarroa eo ar c'hastilhaneg.
Robin Llywelyn
Ober a ra war-dro kêriadenn Portmeirion. Mab-bihan eo da g-Clough Williams-Ellis, tisavour Portmeirion.
Porthbugh
Talvezout a ra anv ar gumun kement ha "porzh buoc'h".
Navarra
Ar yezhoù e Nafarroa
An euskareg avat zo yezh ofisiel en euskaregva, en hanternoz ar vro, un tamm evel e proviñsoù Euskadi. Rak rannet eo Nafarroa e teir rannvro yezhel, hervez al lezenn, al Ley Foral del Vascuence, eus 1986, pe Lezenn Foral 18/1986 eus ar 15 a viz Kerzu 1986 diwar-benn an euskareg ), al lezenn a ro ur statud d'an euskareg er vro.
Diwar 272 kumun Nafarroa: Pa vez kenofisiel ar yezh eo anavezet gwir ar c'heodedour d'ober gant an euskareg ouzh ar velestradurezh.
1326
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1326
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1326
Timbroù an Inizi Åland
Un enezeg eo inizi Åland (skrivet Aaland a-wechoù), enni ur 6 500 enezenn bennak e genoù pleg-mor Botnia etre Finland ha Sveden ha poblet gant svedegerien.
Statud ur proviñs emren zo gant inizi Åland e Finland.
An timbroù kentañ zo bet embannet e 1984 gant melestradurezh Finland evit an enezeg.
E 1993 eo nevesaet statud an enezeg ha roet hec’h emrenerezh da vat da Bostoù Åland.
Danvez an timbroù zo stag ouzh buhez ar vro vihan alies : savadurioù (tour-tan, ilizoù, milinoù), ar sportoù, an natur…
War-dro 273 timbr-post zo bet embannet etre 1984 ha 2006.
Apnea
An apnea (eus ar ger gregach άπνοια ápnia, diwar πνοή pnoé, "anal" < πνεειν pnein, "analat", hag ar rakger a-, a verk an diouer) eo an ehan da analat.
Apnea dic'hoantaet
Ehan an analat a c'hall bezañ meur a abeg dezhañ:
U (lizherenn)
An 21vet lizherenn eus al lizherenneg latin a vremañ eo U, u. El lizherenneg latin a orin ne oa ket anezhañ ha lakaet e veze al lizherenn V en e lec'h.
Diarmuid Johnson
Diarmuid Johnson zo kelenner ha skrivagner iwerzhonek. Savet en deus barzhonegoù dreist-holl. Rener Transcript, ur gelaouenn lennegel teiryezhek er Genrouedad eo.
Geraint Bowen
Geraint Bowen a oa ur barzh kembraek, ganet d'an 10 a viz Gwengolo 1915 ha marvet d'ar 16 a viz Gouere 2011. Breur e oa d'ar barzh Euros Bowen. Gounit a eure ar gador en Eisteddfod Vroadel 1946, hag eus 1978 da 1981 e oa Arc'hdrouiz Goursez Kembre.
Zuñiga
thumb|250px|Sede pelec'h emañ Zuñiga e Nafarroa
Zuñiga pe Estuniga (en euskareg), pe Zúñiga hervez ar stumm spagnolek ofisiel, zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Amable-Emmanuel Troude
Amable-Emmanuel Troude ganet e Brest d'an 8 a viz Mae 1803, ha marvet eno d'ar 6 a viz Genver 1885, a oa ur skrivagner brezhonek, goude bet soudard ha koronal en arme c'hall.
1799
Diwar-benn bloavezh 1799 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Amable-Emmanuel Troude
Mab e oa da Aimable-Gilles Troude, ofiser a vor, a gemeras perzh en emgann Algeciras e 1801.
Gen (kumun)
Gen a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Argantred-ar-Genkiz e departamant Il-ha-Gwilen.
1799
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1799
Amable-Emmanuel Troude
Labourat a reas gant Gabriel Milin.
Lanngostentin
Lanngostentin (distaget ; saozneg: Constantine) a zo ur gêriadenn e Kernev-Veur, e rannbarzh Kerrier.
Dont a ra anv al lec'h diwar Sant Konstantin.
685
Diwar-benn ar bloavezh 685 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 685
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 685
680'erne
Cristina Fernández de Kirchner
Cristina Elisabet Fernández de Kirchner a oa bet ganet d'an 19 C'hwevrer 1953 e La Plata, en Arc'hantina.
Alvokadez eo, dilennet e oa bet da senedourez Buenos Aires d'an 23 Here 2005.
Dilennet e oa bet da brezidantez gant 44,70 % eus ar mouezhioù d'an 28 Here 2007. D'an 10 a viz Kerzu 2007 e oa aet e penn ar vro, da heul he gwaz, Néstor Kirchner.
E dibenn 2011 e oa bet addilennet ha prezidantez eo bet bet dibenn 2015.
Studioù
Cristina Fernández zo bet e skol-veur La Plata hag aet un diplom a alvokadez ganti e 1979. D'an 9 Meurzh 1975 e timezas gant ur studier, Néstor Kirchner e anv, anezhañ ur stourmer er Partido Justicialista evelti. Annez a rejont e proviñs Santa Cruz, ma labourjent war o c'hont. 2 vugel o deus : Máximo ha Florencia.
Remziad politikel
Er bloavezhioù 70 e krogas Cristina Fernández da stourm e Tendencia Revolucionaria, ul lodenn eus ar Partido Justicialista. Da zilennadez proviñs Santa Cruz ez eas e 1989 hag e 1993.
E 1995 e voe dilennet evel kannadez hag e 2001 evel senedourez.
Pa n'ez eas ket he gwaz war ar renk evel prezidant e klaskas bezañ dilennet en e lec'h. D'an dro gentañ e voe dilennet e penn ar vro.
Katar
Katar pe Qatar (arabeg: قطر distaget [ˈqɑ̱.tˁɑ̱r]), anv ofisiel: Stad Katar (arabeg: دولة قطر; Dawlat Qatar) a zo ur vro ag Azia, en ul ledenezig 11000 km² enni, stag ouzh Ledenez Arabia hag e Pleg-mor Persia, e-tal Iran. Doha eo ar gêr-benn. Ur vonarkiezh absolut eo, renet gant an dinastiezh Al Thani. Gwarezet e oa ar vro gant ar Rouantelezh-Unanet a-raok bezañ dizalc'h e 1971.
Pinvidik-tre eo ar vro, PDK dre annezad brasañ ar bed he deus. Produiñ eoul-maen a ra, met gaz naturel eo a ra pinvidigezh ar vro, pa'z eo trede produer ar bed, war-lerc'h Rusia hag Iran, ha bras-divent eo ar gweleadoù gaz miret en he c'hondon. Diorroet he deus an douristelezh stroñs, ha savet eo bet tourioù bras, letioù, inizi kalvezel hag ur gêr nevez zoken. Aozet e vez eno meur a zarvoud etrebroadel evel kevezadegoù sport. Ar chadennoù skinwel keleier Al Jazeera ha sport BeIn Sports a zo diazezet eno. Aozet e vo Kib vell-droad ar bed 2022 gant ar vro.
Poblañs
E 1945 ne oa nemet 45 000 annezad. E 2010 e oa 1 699 435 a dud o chom enni, ha 2 444 174 e 2020, met n'eus nemet 20% anezho hag a vefe broiz, ar peurrest a zo tud deuet eus broioù all da labourat.
Abaurrepea
Abaurrepea (Abaurrea Baja e spagnoleg, Abaurrepea/Abaurrea Baja hervez ar stumm ofisiel divyezhek) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
New Avengers
thumb|150 px|right| New Avengers treset gant Leinil Francis Yu
New Avengers (ar Veñjerien nevez) a zo ur strollad gourharozed. Heñvel eo anv ar rummad a gaver o zroioù-kaer ennañ. Er Marvel Universe emaint o vevañ. Anv a zo bet anezho evit ar wech kentañ e-barzh New Avengers #1 (miz Du 2004). Krouet int bet gant Brian Michael Bendis (senario) ha gant David Finch (tresañ). Er c’hwec’hkorn e c’haller lenn o istorioù er gelaouenn Marvel Icons.
Istor
C'hwec'h miz goude an darvoudoù kontet e-barzh Avengers Disassembled, e vez bodet gourharozed liesseurt a-benn talañ ouzh gourtorfedourien a zo tec'het kuit eus toull-bac'h Raft. Goude an darvoudoù-se e tiviz Captain America hag Iron Man aozañ ur strollad Venjerien nevez, en ur vodañ da vat an holl re o deus kemeret perzh e istor toull-bac'h Raft. An holl anezho a asant, war-bouez Daredevil. Adkavout piv en deus aozet an dec'hadeg-se, ha tapout ar 46 gourtorfedour a zo aet kuit, sed aze o c'hefridi kentañ.
Izili ar strollad
Er strollad e kaver Captain America, Iron Man (an daou anezho bet er Venjerien), Spider-Man, Spider-Woman (Jessica Drew, a labour evit SHIELD), Wolverine (ezel eus X-Men), Luke Cage, Sentry ha Ronin (bet anvet Echo). An holl a vez o chom en Tour Stark (rak distrujet eo bet Maner ar Venjerien, gwelout Avengers Disassembled). A-us ar savadur ez eus un tour-ged. Ouzhpenn Tony Stark (Iron Man) hag e vevel-bras Edwin Jarvis, emañ ivez Peter Parker (Spider-Man) hag e familh (e wreg Mary Jane Watson hag e voereb May Parker) o chom en Tour, rak distrujet eo bet o ziez. Goude ar c’hross-over a c’haller lenn e Civil War, eo bet rediet ar strollad da guzhat, hag an izili a gaver ennañ a zo bet cheñchet evit dont da vezañ :
Irish Republican Brotherhood
An Irish Republican Brotherhood/IRB (iwerzhoneg: Bráithreachas na Poblachta; "Breuriezh Republikan Iwerzhonat") a oa ur gevredigezh dispac'hel iwerzhonat krouet d'ar 17 a viz Meurzh 1858 (e daou lec'h d'ar memes koulz : Dulenn ha New York) gant James Stephens (e Dulenn) ha John O'Mahony (e New York). Staget e voe ouzh an Irish Republican Army (IRA) e 1924. Ar pal pennañ a oa krouidigezh ur republik demokratel iwerzhonat.
Adalek 1907, goude ur prantad amzer hir e-lec'h ma oa chomet an IRB kazi difiñv, e oa bet kaset Thomas James Clarke, a oa o vevañ abaoe 1899 er Stadoù-Unanet, da Iwerzhon gant strolladoù amerikan an IRB. Sikouret gant Seán Mac Diarmada eo ret dezhañ adlañsañ an emsav ha diorren aozadurioù spierezh a-enep ar Saozon. E-pad aozadur Emsavadeg Pask e oa Patrick Pearse, Joseph Mary Plunkett ha James Connolly e kuzul-uhel an IRB. Met an dachenn seveniñ a veze renet gant Thomas Clarke, Seán Mac Diarmada ha Denis Cullough. An IRB eo a aozas hag a renas an emsav, emsav torret gant ar Saozon. Kondaoniñ a rejont d'ar marv ar pennoù manet bev goude ar c'hwitadenn.
Sant Kitts
Sant-Kristof pe Saint Kitts (saozneg : Saint Kitts pe Saint Christopher Island) zo un enezenn eus an Antilhez Bihanañ. Er c'huzh-heol dezhi emañ ar Mor Karib, er sav-heol ar Meurvor Atlantel. Unanet eo gant Nevis en ur stad, hag a zo anvet Saint Kitts ha Nevis.
1327
Diwar-benn bloavezh 1327 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1327
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1327
Burgue-Erreiti
Burgue-Erreiti (en euskareg), Vergüei-Vièlanava (en okitaneg), Bergouey-Viellenave (e galleg hag ent-ofisiel), zo ur gumun eus kanton Bidaxune, e proviñs Nafarroa Beherea, en Iparralde, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù.
Kumunioù amezek
Er reter emañ Bearn.
Ferrière-la-Petite
Ferrière-la-Petite zo ur gumun e departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
Emdroadur ar boblañs 1793-2007
• Andonioù : Cassini hag EBSSA
Adam hag Eva (Rubens)
Adam hag Eva e Paradoz an Douar (Pec'hed orin) zo un eoullivadur war goad a 180 cm x 158, graet etre 1599 ha 1600 gant al livour flandrezat Pieter Paul Rubens.
Emañ hiriv er mirdi Rubenshuis en Antwerpen.
Gwelout a reer Adam hag Eva dirak ur c'hoad.
Lauhire
Lauhire eo an anv okitanek (deuet eus an euskareg) a vez roet d'ar vroig etre Euskal Herria ha Bearn, en hanternoz da gember ar stêrioù Saison ha Gave d'Oloron.
Seizh kumun zo enni:
Gerdarzh
Dont a ra eus lau hiri, ar pevar domani. Lavaret e vez eo dre ma oa etre peder bro: Zuberoa, Nafarroa Beherea (Navarra-Izel), Bearn ha Gwaskogn.
Met marteze ne ra dave nemet da beder dachennad douar-labour.
Esparder gravitadur
An daou seurt esparderioù pouezusañ en egoramzer eo an esparderioù krommadur hag an esparderioù pikernek. Gallout a reer ivez rannañ an esparderioù diouzh ma'z int gronnet gant un dremmwel eus an darvoudoù pe get (esparderioù noazh). Hervez ar relativelezh hollek, stad kentañ an hollved, e deroù ar Big Bang, a oa un esparder. Ur seurt esparder all rakwelet gant ar relativelezh hollek zo e diabarzh an toulloù du : Forzh peseurt steredenn a zisac'h warni hec'h-unan betek ur serten poent a ya d'ober un toull du a grou ennañ un esparder (gronnet gant un dremmwel eus an darvoudoù), holl an danvez en em dolp neuze er memes poent (pe en ul linenn gelc'hiek, pa vez an toull du o treiñ). Esparderioù krommadur eo an esparderioù-se.
Lannvab
Lannvab (LFE: ; saozneg: Mabe) a zo ur gêriadenn e Kernev-Veur e rannbarzh Kerrier.
Tenpyō
Tenpyō (天平) a zo un oadvezh ren e Japan goude an Oadvezh Jinki hag a-raok an oadvezh Tenpyō-kanpō. Padout a ra eus 729 beteg 749. An impalaer e-pad ar mare-se e oa Shōmu (聖武天皇).
Esparder gravitadur
Ne c'haller ket taolenniñ emzalc'h un esparder gravitadur gant an anaoudegezhioù hon deus hiziv an deiz e fizik. Lod eus ar skiantourien o deus lakaet ar vartezeadenn ne vefe ket gouest an esparderioù gravitadur da gemm an egor tro-dro dezhe morse. Gallout a ra bezañ gant ma vint gronnet gant un "dremmwel eus an darvoudoù", evel ma c'hoarvez e-barzh an toulloù du. Hervez martezeadenn ar c'hontrollerezh kosmek-se, an espaderioù gravitadur (nemet marteze hini ar Big Bang) a vez atav kuzhet diouzh an diavaez gant un dremmwel. Difennet e oa bet ar vartezeadenn-se gant Stephen Hawking er bloavezhioù 1970. Distaolet eo bet goude drevezadennoù niverel er bloavezhioù 1990 gant Saul Teukolsky ha Matthew Choptuik.
Esparderioù pikernek
Komz a reer eus esparder pikernek pa vez ur poent ma vez echu bevenn an holl gementadoù kovariañs hollek. En degouezh-se n'eo ket unvan an egoramzer e poent ar vevenn hec'h-unan. Tennañ a ra an egoramzer d'ur pikern en-dro d'ar poent-se hag emañ an esparder e beg ar pikern.
Esparderioù noazh
Betek deroù ar bloavezhioù 1990 e kreded e veze kavet holl an esparderioù a-dreñv un dremmwel eus an darvoudoù. Hervez ar gredenn-se ne c'halle ket bezañ eus an esparderioù noazh. Anvet e vez ar vartezeadenn-se : martezeadenn ar c'hontrollerezh kosmek. Koulskoude, e 1991, e voe kaset da benn drevezadennoù dre urzhiataer eus ur plane poultr o treiñ gant Shapiro ha Teukolsky. Diskouezet e oa bet neuze e oa e c'halle bezañ esparderioù "noazh", hep dremmwel, e damkaniezh ar relativelezh hollek. Ne ouzer ket da betra e tennfe seurt traezoù e gwirionez.
Aberin
Aberin zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Akamarre
Akamarre (Càmer en okitaneg, Came e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus kanton Bidaxune, e proviñs Nafarroa Beherea (pe Benafarroa), en Iparralde, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù.
War lez kleiz ar stêr Aturri emañ.
Éric Besson
Eus 1993 da 2007 e oa ezel eus ar Strollad sokialour gall. Maer Donzère eo, en Drôme abaoe 1995. Kannad eo bet eus 1997 betek 2007, evel ezel eus ar PS, hep strollad abaoe.
E penn an embregerezh Éric Besson Consulting eo en doa krouet e 2013.
Arondisamant Redon
Arondisamant Redon a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Il-ha-Gwilen hag e rannvro Breizh.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Redon e 7 kanton (betek 2014) ha 53 c'humun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Il-ha-Gwilen d'ar 1 a viz Genver 2017. 50 kumun zo en arondisamant Redon bremañ.
1857
Diwar-benn bloavezh 1857 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Afrika
25 Mae : krog eo ar C'hallaoued da ziazezañ kêr Dakar e  Senegal.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1857
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1857
Afon Mellte
Ar stêr Mellte, pe Afon Mellte, zo ur stêr e kreisteiz Kembre. C'hoarvezout a ra eus kember an Afon Llia hag an Afon Dringarth en hanternoz da bloue Ystradfellte. Goude e red trema'r c'hreisteiz dre Ystradfellte hag e tegouezh e Pontneddfechan, hag eno, gant an Afon Nedd Fechan eo e reont an Afon Nedd.
Redek a ra he doureier dindan an douar war-hed un hanter-lev bennak tost da Porth yr Ogof, en un dachenn razek, leun a vougevioù. Pelloc'h e tiskenn ar stêr a-lammoù : lammoù-dour brudet zo evel re Sgŵd Clun-gwyn, Sgŵd Isaf Clun-gwyn ha Sgŵd y Pannwr.
Timbroù Tiriad Dieub Trieste
Emañ bremañ kêr Trieste e reter-pellañ Italia, tost ouzh ar vevenn gant Slovenia.
E dibenn ar Brezel-bed kentañ ez eo aloubet kêrioù Trento ha Trieste, dindan dalc’h an Impalaeriezh aostro-hungarian, gant Lu Italia. Timbroù italia ar bloavezhioù 1901-1917 zo dreist-moulet « centesimi di corona » pe « corona » mui an dalvoudegezh-werzh e 1919. Staget eo an tiriadoù ouzh Italia e 1921.
Gant ar feur-emglev sinet e Pariz gant Italia d’an 10 c’hwevrer 1947 ez eo krouet Tiriad Dieub Trieste. Rannet eo ar vro e daou damm :
Erzurum
Erzurum ( Կարին, Karin en armenieg) zo ur gêr e biz Turkia, kêrbenn proviñs Erzurum, 1757 m a-us d'ar mor. War-dro 450.000 annezad zo enni.
Theodosiopolis eo an anv gresianek da vare impalaeriezh ar Reter.
Lazhet e voe Armenianed eno da vare lazhadeg veur 1915.
Timbroù Tiriad Dieub Trieste
Er Rann A e veze graet gant timbroù Italia mui an dreist-mouladenn « A.M.G F.T.T. », da lavaret eo : Allied Military Government - Free Territory Trieste (« Gouarnamant Arme ar Re Unvanet – Tiriad Dieub Trieste").
Staget e vo an tiriad A ouzh Italia hag an tiriad B ouzh Yougoslavia e 1954.
D’ar 26 a viz Here 2004 ez eo lidet dre embann un timbr 50 deiz-ha-bloaz distro Trieste da Italia.
Arondisamant Roazhon
Arondisamant Roazhon a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Il-ha-Gwilen hag e rannvro Breizh.
Istor
E 1926 e voe staget arondisamantoù Gwitreg ha Moñforzh ouzh arondisamant Roazhon.
D'ar e voe distaget kantonioù arondisamant kozh Gwitreg diouzh arondisamant Roazhon evit stagañ anezho ouzh kantonioù arondisamant Felger evit sevel arondisamant Felger-Gwitreg,.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Roazhon e 25 kanton (betek 2014) ha 121 kumun :
Bardoze
Bardoze pe Bardotze (Bardos e galleg hag ent-ofisiel; Bardòs en okitaneg) zo ur gumun eus kanton Bidaxune, e proviñs Lapurdi, en Iparralde, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù.
Arondisamant Roazhon
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Il-ha-Gwilen d'ar 1 a viz Genver 2017. 109 c'humun zo en arondisamant Roazhon bremañ.
Bardoze
Stêrioù
Adstêrioù d'an Aturri (Adour, e galleg)
Yezhoù
Ouzhpenn euskareg e veze komzet okitaneg gant darn eus an dud gwechall.
Krennlavaroù
Rimadelloù okitanek zo diwar-benn Bardoze: ''Que bas entau Bidache ? Pot de grache.'' ''Que bas entau Bardos ? Chuque aquét os.'' A Bardos que minjà la carne e que dachen lous os.
Da Vidaxune 'maout 'vont? Podad druzoni. Da Vardoze 'maout 'vont? Sun an askorn. E Bardoze, debr ar c'hig ha laosk an eskern.
Ar Gerveur
Ar Gerveur (henvrezhoneg : Gwedel ; Belle-Île-en-Mer e galleg) zo un enezenn hag ur c'hanton kozh e departamant ar Mor-Bihan. Enezenn vrasañ Breizh eo, 90 km² dezhi.
Kumunioù
Peder c'humun an enez a glot gant kumunioù kanton ar Gerveur : Bangor, Lokmaria-ar-Gerveur, Porzh-Lae ha Saozon.
Istor
War-dro 1687e voe lakaet markiz Vauban e-karg da sevel ar wikadell. Echuet e voe war-dro ar bloaz 1692.
Diskennidi Nicolas Fouquet (1615-1680), markiz ar Gerveur, o deus dalc'het an enezenn betek 1719. E domani ar roue e voe lakaet goude-se.
Dre feur-emglev an 18 Genver 1759 e voe lakaet Proviñs Breizh e-karg an enezenn evit kont ar Roue dre c'houestl.
D'ar 7 Mezheven 1761, goude ur seziz hir, e voe aloubet an enezenn gant Bro-Saoz ; arsailhet e voe gant an amiral Keppel hag ar jeneral Hodgson. Difennet e voe gant kadarnded ar marc'heg De Sainte-Croix, a godianas gant enor.
Goude peoc'h 1763 e tistroas ar Gerveur da Vro-C'hall.
E 1902, Ministrerezh gall ar Justice a stalias e Porzh-Lae un drevadenn-garc'har evit fellerien yaouank, a voe lesanvet "galeoù ar vugale". Ur skol vartolodaj a oa eno : ul lestr-skol teirgwern a oa war ar sec'h e-kreiz porzh ar prizon, hogen ar vugale ned aent ket war vor. Dizale e voe astennet ar vac'h dre brenañ domani Bruté hag e dreiñ d'ur skol labour-douar ha mekanikerezh, evit degemer ha stummañ muioc'h a vugale. E 1934 en em zispac'has ar vugale ouzh doareoù o bac'hadur : gwallgaset e vezent, kannet, gwallet a-wechoù. Hemolc'het e voent ; hogozik an holl a voe tapet gant an diwallerien, ha gant annezidi an enez en eskemm ouzh ur sammad arc'hant evit pep bugel.
Er bed a-bezh e voe brudet "galeoù ar vugale" ar Gerveur, met dalc'het e voe da vont en-dro betek 1977.
Enoret e voe ar vugale-se gant Jacques Prévert en e varzhoneg La chasse à l'enfant (en dastumad Paroles, 1946) ha gant Marcel Carné en e film La fleur de l'âge (1947).
Sinema
Adalek miz Kerzu 1946 betek miz Genver 1947 e troas ar filmaozour gall Jean Epstein (1897-1953) e film Le Tempestaire eno : e-touez annezidi an enezenn e tutaas-eñ e dudennoù.
Skrivagnerien
Marc Antoine Girard de Saint-Amant, Jacques Prévert, André Gide ; Gustave Flaubert en deus skrivet ul levr anvet Belle-Île.
Gevelliñ
Gwadeloup : Enez Mari-Galant (2007)
Doha
Kêr-benn Qatar eo Doha (arabeg : الدوحة Ad-Dawḥah pe Ad-Dōḥah). Da 2 382 000 a dud e save ar boblañs e 2018. Sez galloud politikel hag ekonomikel ar vro eo, ha 80% eus ar Gatariz zo o chom enni pe en he zrowardroioù. War ribl Pleg-mor Persia emañ. Degemer a ra kalz darvoudoù ekonomikel hag a sport etrebroadel a-hed ar bloaz.
Piklost penn gwenn
Ar piklost penn gwenn a zo un evn palvezek, Oxyura leucocephala an anv skiantel anezhañ.
Arris (Aljeria)
Arris a zo ur gêr ag Aljeria.
Denim Air
Denim Air a zo ur gompagnunezh nijerezed izelvroat lec'hiet e Eindhoven.
TébéSud
TébéSud, anvet Ty télé gwechall, zo ur chadenn skinwel lec'hel e departmant ar Morbihan skignet war kanol 33 an TNT.
En Oriant eo diazezet. Kinnig a ra keleier eus departamant ar Mor-Bihan, hag eus kreisteiz Breizh dre vras. Kenlabourat a ra gant div chadenn all e Breizh, Tébéo ha TVR.
1800
Diwar-benn bloavezh 1800 an deiziadur gergorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1800
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1800