cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Baby Shark
Da gentañ-penn e oa ur ganaouenn kampoù-bugale. Brudet e voe Baby Shark adalek 2016, pa oa bet Pinkfong, un embregerezh dudi sukorean, oc'h embann ur filmig war YouTube. Adkemeret e oa bet ha rannet war ar rouedadoù sokial ha goude-se war ar radio. E miz Kerzu 2020, doare Pinkfong ar ganaouenn a oa deuet da vezañ ar video arvestet ar muiañ en istor war YouTube. Gwelet eo bet ouzhpenn 9 miliard a wechoù.
Matzah
Matzah, matzo pe matza ( מַצָּה matsa ; מצה‎ matsoh, liester matzot ha matzos e distagadur achkenaz) zo ur seurt bara plad dic'hoet debret gant ar Yuzevien da vare Pesac'h, dreist-holl, pa vez berzet debriñ c'hametz.
Elisabeth von Sachsen
Elisabeth von Sachsen zo anv meur a briñsez:
Chapel sant Erwan (Roazhon)
Ur chapel gozh e kêr Roazhon eo Chapel sant Erwan. E 1494 e voe savet e-kichen an ospital. En e oa ur ginkailherezh.
Kippah
Ur c'hippah, a c'hell bezañ skrivet ivez kipa ( כִּיפָּה, liester : כִּיפּוֹת kippot; קאפל‎ koppel) pe yarmulke (/ˈjɑːrməlkə/, /ˈjɑːməkə/,  יאַרמולקע‎) zo un tog ront graet gant danvez a vez gwisket gant ar Yuzevien (dreist-holl ar baotred) evit doujañ d'an urzh da c'holoiñ o fenn. Ar reizhkredennourien a wisk anezhañ bepred tra ma vez gwisket gant ar Yuzevien all evit pediñ, lavaret ur bennozh, lidoù ha servijoù er sinagogenn, e-lec'h ma c'hell bezañ prestet pe roet d'an dud n'eus hini ebet ganto.
Pobloù Chile
Pobloù Chile eo ar pobloù amerindian, hag an hini polinezian, a zo o chom, pe a zo bet o chom, en douaroù a zo bremañ e stad Chile abaoe a-raok donedigezh an alouberien spagnol er. Darn eus ar pobloù-se zo anezho c'hoazh, er, re all zo aet da get peogwir e voe dilezet o sevenadur hag o yezh ganto hag e plegjont da sevenadur an alouber.
Elisabeth von Sachsen-Altenburg
Elisabeth von Sachsen-Altenburg zo anv meur a briñsez :
Pobloù Chile
Pobloù
Ar bobl niverusañ eo an hini mapuche, hag ar re all eo ar pobloù aymara, diaguita, atacameño, quechua, kolla, kawésqar, chango, yagán ha rapanui ({{Enez Pask]]).
Hiriv ez eus anavezet 10 pobl gant ar stad ; e niveradeg 2017 en em zisklêrias  2 185 792 a dud evel henvroiz, da lavarout eo 12,8 % eus poblañs ar vro.
Pariz-Roubaix
Lesanvet e oa bet Ifern an Norzh abalamour d'ar pavez (e Kroashent ar Wezenn da skouer) ma vez ret d'ar rederien tremen warne, o lakaat an divarc'hadennoù da greskiñ... kuit da venegiñ ar rodoù toull. N'eo ket hep abeg o devez an holl varc'hhouarnourien aon rak daou gilometrad Klaz Wallers-Arenberg a ra d'ar beloioù krenañ a-grenn. Dilezet e oa bet e 2005 evit ma vije kempennet hag aet e oa gantañ e 2006 en-dro.
E takadoù all e tremen ar rederien dre veterabezegoù, lost ha lost ken enk mard eo an hent. Ouzhpennet ar glav hag ar fank gwechoù 'zo ez eo aes kompren e vez gounezet ar genstrivadeg-mañ gant ur sportour e kreiz e vrud, ur podad chañs gantañ, hag harpet gant kenrederien ampart.
Gounidoù
Petra bennak ma oa bet gounezet ar redadeg gant rederien c'hall daouzek gwech diouzh renk, adalek 1896 betek 1907, e oa deuet da vezañ tachenn chase ar rederien velgiat buan a-walc'h evel ma vez diskouezet splann dre ar sifroù amañ da-heul : o c'houzout e oa bet renket a-rampo André Mahé (Bro-C'hall) ha Serse Coppi (Italia) e 1949.
Souezhusoc'h c'hoazh : e 1926, 1929, 1934, 1938, 1954, 1957, 1959, 1961, 1962, 1965, 1968, 1969, 1970, 1973, 1975, 1977, 1987 ha 1989 e oa bet ac'hubet tri flas ar podiom gant... rederien velgiat hepken ! Ret eo klask gant aked bras ar bloavezhioù hep Belgiad ebet e-touez an tri reder kentañ.
Holl wellañ marc'hhouarnourien o amzer a oa aet ar maout gante e Pariz-Roubaix. Gounezet e oa bet ar redadeg div wech diouzh renk (1897 ha 1898) gant Maurice Garin a zeuio da vezañ gounideg kentañ Tro Bro-C'hall e 1907. Gant Fausto Coppi (Italia) (1950), Louison Bobet (1956) hag Eddy Merckx (Belgia) (1968, 1970 ha 1973) e oa aet ar maout ivez. Evitañ da vagañ kasoni ouzh Pariz-Roubaix en devoa gounezet ar Breizhad Bernard Hinault e 1981. Gant pevar zrec'h ez eo dalc'het rekord ar genstrivadeg gant ar rederien velgiat Roger De Vlaeminck (1972, 1974, 1975 ha 1977) ha Tom Boonen (2005, 2008, 2009 ha 2012). Gant daou reder hepken e oa bet gounezet ar redadeg teir gwech diouzh renk : Octave Lapize (Bro-C'hall) (1909, 1910 ha 1911) ha Francesco Moser (Italia) (1978, 1979 ha 1980).
Gant gwir abeg eo deuet Pariz-Roubaix da vezañ mojennek evel Liège-Bastogne-Liège, Milan-Sanremo, Tro Flandrez ha Tro Lombardia. Ur gwir bavezenn a ya d'ober an trofe a vez deroet d'ar gounideg.
496
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 496
Adiós muchachos
Adiós muchachos zo anv meur a oberenn spagnolek.
Soukot
Soukot pe Soukkot ( סוכות‎ or סֻכּוֹת, sukkōt) e brezhoneg Gouel an Tabernakloù pe Gouel al Lochennoù ha c'hoazh Gouel an Eostiñ (חג האסיף, Chag HaAsif) zo ur gouel yuzev lidet d'ar 15 a viz Tishrei (fin miz Gwengolo, deroù miz Here). Pa oa c'hoazh eus Templ Jeruzalem e oa unan eus an tri gouel pirc'hirinaj ( שלוש רגלים‎, shalosh regalim) ma veze gortozet digant an Isrealited mont d'an Templ.
Elisabeth von Württemberg
Elisabeth von Württemberg a c'hall bezañ :
Soukot
Gant anvioù ar gouel e c'heller merzout e natur doubl : an hini a raer anv anezhañ e levr an Ermaeziadeg (34:22) zo liammet ouzh al labour-douar evit merkañ fin mare an eostiñ ha fin bloaz al labourerien-douar en Israel ; an hini a raer anv anezhañ e levr al Leviegezh (23:42-43) hag a zo e koun an Ermaeziadeg.
Padout a ra ar gouel seizh devezh en Israel hag eizh devezh en diaspora. Berzet eo labourat d'an deiz kentañ (mui an eil en diaspora) gant an hevelep reolennoù hag ar Chabat, padel eo aotreet labourioù zo a-hed an devezhioù da heul, a-raok klozañ gant an devezh-vak all anvet Chemini Atzeret (un devezh en Israel, daou en diaspora ma vez anvet an eil devezh Simc'hat Torah).
Ar ger sukkōt zo liester sukkah ha talvezout a ra ul lochenn graet gant koad ha delioù-palmez, hag a oa al lec'h ma veve al labourerien-douar ennañ da vare an eostiñ. Savet eo ivez e koun al lochennoù dister implijet gant an Hebreed en dezerzh goude gant an Ermaeziadeg. A-hed ar gouel e tebrer enno, ha meur a hini a gousk enno ivez.
Guy Le Lay
Guy Le Lay zo ur strilher ha sistrer, ganet e 1947 e Ploveilh ha marvet d'ar 24 Meurzh 2023. Gantañ e voe krouet ar wiski kentañ fardet gant ed-du, Eddu e anv. Kaset en doa e dri mab da Skol Diwan Kemper e 1977 ha souten a reas ar brezhoneg hag an an deskadurezh vrezhonek. Aozet en deus abadennoù sonerezh Breizh en e gumun ivez.
Buhez
Derc'hel a rae e dud-kozh un ostaleri-ispisiri e bourc'h Ploveilh hag aet e oant da lambigerien adal 1921. E 1927 e voe staliet al lambigerezh e kêriadenn Pont-Menhir, nepell diouzh tri maen hir war vord an hent. Goude bezañ bet kelenner matematik e Pleiben, e-pad pemzek vloaz, Guy le Lay a adkemeras, e 1986, an embregerezh sistrañ ha lambigañ dalc'het gant e dad, René, ken e klaskas sevel ur strilherezh difiñv ha ledanaat ar produioù.
Krouer ur wiski nevez
Eñ eo ar c'hentañ den en deus soñjet ober wiski gant ed-du hag, hervez e wreg, en doa malet gant ur vilin-gafe ar garg kentañ. O vezañ m'eo diaes produiñ ha gwerzhañ ur wiski nevez pell diouzh Bro-Skos e teuas Guy Le Lay a-benn, e 2002, da lakaat ar wiski Ed-du da vezañ brudet mat ha da dizhout ur c'halite uhel a-walc'h dre ar c'hoshaat. Posupl e oa sevel ur wiski breizhat gant alioù an arbennigourien etrebroadel war an alkool, evel Robert Léauté.
Gwin gwenn
Ar gwin gwenn zo ur seurt gwin graet gant rezin a c'hall kaout a bep seurt liv. Ar gwin gwenn zo sukretoc'h eget ar gwin ruz.
Guy Champion de Cicé
Guy Champion de Cicé a oa bet eskob Treger eus 1620 da 1635.
Abad Saint-Étienne de Fontenay e oa adalek e 1611 hag abad Bonne-Fontaine (en eskopti Reims) e oa ivez. Anvet e voe da eskob Treger e 1619, war-lerc'h e vreur-kaer Pierre Cornulier, ha sakret e 1620.
D'e vare, meur a vreuriezh en em stalias en eskopti Treger ː Kabusined e Lannuon e 1622, Karmezezed e Montroulez ha Gwengamp e 1624, Ursulined e Gwengamp e 1623, e Landreger e 1625, ha Kalvarianezed e Montroulez e 1626.
Meur a dabut ha prosezoù en doa bet gant kuzul-chalonied iliz-veur Landreger.
Guy Champion de Cicé a oa aet da Anaon e Landreger d'ar 14 Gwengolo 1635. Noël Deslandes a zo deuet war e lerc'h war gador eskopti Landreger.
Prosper
Prosper zo un anv-badez gallek roet d'ar baotred.
Estuaire (proviñs)
Estuaire zo ur proviñs eus Gabon, enni Libreville, kêrbenn ar vro. Harzoù en deus gant Ginea ar C'heheder.
Elisabeth von Anhalt
Elisabeth von Anhalt a c'hall bezañ :
Gwin ruz
Ar gwin ruz a zo ur seurt gwin graet gant rezin zu. Ar gwin ruz n'eo ket ken sukret hag ar gwin gwenn.
Chavouot
Unan eus an tri gouel pirc'hirinaj eo. Merkañ a ra fin kontañ an Omer ha liammet eo e zeiziad ouzh Pesac'h. Goulenn a reer en Torah komañs da gontañ seizh sizhun an Omer adalek eil devezh Pesac'h. Kontañ a reer an deizioù hag ar sizhunioù evit diskouez emeur o c'hortoz an Torah. Da Besac'h eo dieubet an dud eus ar sklavidigezh, da Chavouot eo roet an Torah dezho ha mont a reont da vroad a stag da servij Doue. Un devezh e pad ar gouel en Israel ha daou zevezh en diaspora.
Kırklareli
Kırklareli (bulgareg : Лозенград Lozengrad, "Kêr ar Winieg") zo ur gêr e Turkia, prefeti proviñs Kirklareli, en Trakia, tost d'an harzoù gant Bulgaria. Er bloaz 2000 e oa war-dro 60 000 den o chom enni.
Elisabeth Charlotte
Elisabeth Charlotte zo anv meur a vaouez en Alamagn :
Kırklareli
En amzer Impalaeriezh Bizantion e oa anvet Saránta Eklisiés (gresianeg : Σαράντα Εκκλησιές), da lavarout eo "daou-ugent iliz", un anv dianav e orin.
493
Diwar-benn ar bloavezh 493 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 493
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 493
Masimilian II Jozeb
Masimilian II Joseb (1811–1864) a oa Roue Bavaria war-lerc'h e dad Ludwig Iañ Bavaria‎.
E vuhez
Mab e oa d'ar roue Ludwig Iañ Bavaria‎ ha d'e bried Therese von Sachsen-Hildburghausen (1792–1854). E vamm a oa merc'h d'an dug Friedrich Iañ von Sachsen-Hildburghausen ha d'e bried Charlotte Georgine Luise von Mecklenburg-Strelitz.
Dimeziñ ha bugale
Dimezet e voe e 1842 d'ur briñsez prusian, Marie Friederike von Preußen (1825–1889). Daou vab o doe hag a renas o-daou e Bavaria:
Humza Yousaf
thumb|Poltred ofisiel Humza Yousaf (2021) Humza Yousaf (Glasgow, ) zo ur politiker skosat.
E miz Meurzh 2023 e voe dilennet da brezidant an SNP war-lerc’h Nicola Sturgeon, ha d’an e voe dilennet da gentañ ministr Bro-Skos.
Muntr Bobbie Jo Stinnett
Bobbie Jo Stinnett, ganet d'ar 4 a viz Kerzu 1981 hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Kerzu 2004, a oa ur vaouez dougerez stadunanat oadet a 23 bloaz a oa bet adkavet lazhet en he zi e kêr Skidmore, Missouri. Lisa Marie Montgomery e oa ar muntrer, oadet a 36 vloaz. Mouget he devoa Stinnett ha tennet ar babig 8 miz diouzh he c'hof.Ar babig a oa bet adkavet ha fiziet en tad.
Montgomery a oa bet barnet ha kondaonet e 2007. Lakaet e oa bet d'ar marv dre ur bikurenn goude hanternoz d'an 13 a viz Genver 2021, goude bezañ klasket an holl doareoù galv. Deuet eo da vezañ ar c'hentañ maouez lakaet d'ar marv gant ar Stad kevredadel stadunanat e 67 vloaz, hag ar pevare en holl.
Kanton Liévin
Kanton Liévin a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.
Abaoe 2015
Kanton Liévin a ya bremañ 4 c'humun d'ober anezhañ:
Emdroadur ar boblañs
0 annezed a chom er c'hanton e.
Rouzig
Rouzig zo un anv brezhonek ha hini meur a dra.
Evned
Ar rouzeganed, pe ar rouziged, zo ur gennad evned, hag en o zouez emañ :
Skipailh mell-droad merc'hed Zeland-Nevez
Skipailh mell-droad merc'hed Zeland-Nevez eo dibab gwellañ c'hoarierezed mell-droad hag a c'hoari e anv Zeland-Nevez. Krouet eo bet e 1979 hag ez eo gwellañ skipailh Oseania.
Disglavier bulgar
An disglavier bulgar pe ar bikadenn disglavier zo un doare-ober ijinet gant servijoù kuzh an URSS, hag an Darjavna Sigurnost bulgar, da skeiñ kontamm e korf un enebour gant un disglavier.
Implijet e voe e Londrez, war Waterloo Bridge, evit muntrañ ar skrivagner bulgar Georgi Markov d'ar 7 a viz Gwengolo 1978 (deiz penn-bloaz kadoriad kuzul-stad Bulgaria, Todor Zhivkov, a veze flemmet alies gant Georgi Markov).
Emgann Kırkkilise
Trec'h e voe ar Vulgared ha kregiñ a rejont en nebeud kirri-nij otoman ha ne oant ket bet tennet eus o c'hasedoù.
Goude an emgann-se ec'h embannas Alexandre Millerand, ministr gall ar brezel, e oa an arme vulgar an hini a oa gwellañ arme Europa, hag e kave gwell kaout skoazell digant kant mil Bulgar eget ne vern pe arme europat.
Franck Montagny
Franck Montagny zo ur blenier redadegoù-kirri gall bet ganet d'ar  e Feurs (Loire). Seizh redadeg en doa redet e Formulenn 1 e 2006 gant ar skipailh japanat Super Aguri. Abaoe 2013 emañ e-barzh skipailh kinnig ar Prizioù Bras evit ar chadenn Canal+, a skign ar redadegoù Formulenn 1 e Bro-C'hall. Redet en doa e 2014 gant Andretti Autosport e Formulenn E.
Villanueva de Guadamejud
Villanueva de Guadamejud zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn. 64 a dud zo enni o chom. Kreskiñ a ra niver an annezidi en hañv avat, pa zistro al labourerien, pe eus kêrioù bras ar vro, pe eus broioù estren.
Erula
Erula zo ur gumun e proviñs Sassari en enez Sardigna.
Luogosanto
Luogosanto zo ur gumun e proviñs Sassari en enez Sardigna.
Hent-houarn Brest Roazhon
Ul linenn hent-houarn zo etre Roazhon ha Brest. An termenadur RFF (Hentoù-houarn bro-Frañs) eo 420000. E wirionez eo termenadur al linenn Pariz-Brest.
Telenn (disheñvelout)
Telenn zo anv ur benveg-seniñ, an delenn, ha hini meur a dra all.
Hent-houarn Brest Roazhon
Istor
Al linenn-mañ a zo bet savet etre 1857 ha 1865. Digoret eo al linenn deus Pariz da Roazhon e miz mae 1857, tizhet eo Gwengamp e Gwengolo 1863 ha digoret eo betek Brest e 1865.
Telenn (disheñvelout)
Anvioù :
Oberennoù :
Hent-houarn Brest Roazhon
Istor
Etre 1987 ha 1989 e vo tredanet al linenn (gwelet Ekipamant).
E 1990 e oa 58 tren ha 43 anezhe gant beajourien enne.
Ar rannvro en deus kroget nevesadur al linenn. Al "lankad 1" programm Breizh Tizh Bras a zo disrannet e 4 lodenn :
Marc'hoù-du embregerezh hentoù-houarn ar c'hornog (Compagnie des Chemins de Fer de l'Ouest)
thumb|right|Stlejerez 030 e mirdi an Tren e Mulhouse Implijet e voe gant ar Chemin de fer de l'Ouest stlejerezioù 030 war dro ar bloavezhioù 1880 (chom a ra da wiriekaat e oa implijet war al linenn-mañ). Kinniget e vo neuze ar stlejerez 111 adalek 1855. Ar re 111 ne c'hellont ket stlejañ trenioù abalamour da diribinoù bras war al linenn Roazhon-Brest. Setu ma vo implijet marc'hoù-du 121 aozet etre 1860 evit ar re gentañ ha 1888 evit ar re diwezhañ Goude e voe implijet stlejerezioù mod 220, unan anezhe a tizhas 138 km/e e 1889. Ar re 220-500, hag a voe degaset etre 1897 ha 1900 a voe implijet evit mont da Vrest. Adalek 1896 e vo aozet stlejerezioù dre aezhenn-dour e mod 230 thumb|left|Stlejerez 231 E41 e St-Pierre-Des-Corps (1982) Da-heul e voe ar marc'hoù-du 231 Pacific, ar re gentañ e bro-Frañs, hag a voe implijet war al linenn mañ adalek 1908,.
Tremenerezh
E 2008 e oa, hervez 3 rummad tremenerezh :
Aigle (merc'h Asklepios)
Aigle (Αἴγλη, Aïglê en henc'hresianeg) a oa merc'h d'an doue Asklepios ha d'an nimfenn Epione.
San Adrián
San Adrián zo un anv-lec'h spagnolek, savet en enor d'ur sant Adrian, pe Hadrian.
Telenn (Ti ar Vro)
Telenn (Ti ar Vro) zo war un dro ur gevredigezh sevenadurel hag un oaled sevenadurel breizhek e Sant-Brieg.
Abaoe meur a vloaz e vez aozet festoù-noz hag un abadenn eus Kan ar Bobl gant ar gevredigezh.
Ur genstrivadeg danevelloù e galleg, brezhoneg ha gallaoueg zo bet aozet ivez e 2020 ha 2021.
Giave
Giave zo ur gumun e proviñs Sassari en enez Sardigna.
Olmedo (Sardigna)
Olmedo zo ur gumun e proviñs Sassari en enez Sardigna.
Esporlatu
Esporlatu  zo ur gumun e proviñs Sassari en enez Sardigna.
Tirapu
thumb|Sede pelec'h emañ Tirapu e Nafarroa Tirapu  zo ur gumun vihan e-kreiz Nafarroa, en Euskal Herria.
492
Diwar-benn ar bloavezh 492 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
491
Diwar-benn ar bloavezh 491 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
492
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 492
491
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 491
Breuriez-Veur ar Brezoneg
Breuriez-Veur ar Brezoneg a oa ur strollad yezhourien savet e 1907 (pe 1912 ) diwar atiz Frañsez Vallée hag Emil Ernod, hemañ diwezhañ ar rener (anv kozh ar prezidant el lezenn 1901 a roas frankiz d'ar c'hevarzheoù) hag ar c'hentañ ar sekretour. Hervez Vallée e voe savet diwar skouer an Académie française. Pa oa bet tizhet e 1907 Emgleo ar skrivagnerien evit unaniñ reizhskrivadurioù eskoptioù kozh Kerne, Leon ha Treger ec'h embannas ar vreuriezh didrouz e kemere paeroniezh an araokadenn. Hervez Lukian Raoul e voe savet ar vreuriezh en doe ur pouez bras e-barzh labour F. Vallée, met n'eus roud ebet eus ul labour a-stroll ha ne ouezer ket piv e oa an izili all.
Florinas
Florinas  zo ur gumun e  proviñs Sassari en enez Sardigna.
Anneux
Anneux a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Ranuccio Farnese
Ranuccio Farnese zo anv meur a zen eus an Tiegezh Farnese
Duged
Ranuccio Farnese
Captain America
thumb|right|300px|Skoed Captain America Captain America a zo un haroz faltazi a gaver e comic books embannet gant Marvel Comics. Dizoloet e voe evit ar wech kentañ e Captain America Comics #1 (miz Meurzh 1941), embannet gant Timely Comics, ha krouet gant Joe Simon ha Jack Kirby. A-hed ar bloavezhioù ez eus bet gwerzhet e-tro 210 milion a skouerennoù eus comic books "Captain America" e 75 bro er bed. Alter ego Steve Rogers (un den a voe lakaet da greñvaat dre gemer louzoù a-benn sikour ar Stadoù-Unanet e-pad an Eil Brezel-bed) eo Captain America. Tennañ a ra e zilhad da vanniel ar Stadoù-Unanet. Bepred e vez gant ur skoed dizistrujus, hag a c'hall bannañ. Haroz brudetañ Timely Comics e voe Captain America e-pad an Eil Brezel-bed. Goude ar brezel ez eas e vrud war zigreskiñ, betek mont da netra er bloavezhioù 1950, war-bouez un taol-esae e 1953. Adlañset e voe Captain America da vare oadvezh argant ar c'homics (saozneg : Silver Age of Comic Books), pa voe sikouret gant izili Avengers e The Avengers #4 (miz Meurzh 1964). Abaoe eo bet alies Captain America e penn ar skipailh, ha comics gouestlet dezhañ nemetken a zo bet embannet ivez. Daoust ma voe lazhet Steve Rogers e Captain America vol. 5, #25 (miz Meurzh 2007) e voe dizoloet e oa bev c'hoazh, hag kenderc'hel a reer da embann e droioù-kaer ma weler James "Bucky" Barnes o kemer plas Captain America.
Istor an embann
Krouet e voe Captain America gant ar senarioour Joe Simon gant sikour an treser Jack Kirby e 1941. Er memes koulz e kemeras perzh ar Stadoù-Unanet er brezel. Ur pal politikel o doa lakaet d'an oberenn rak heuget e oant gant Alamagn nazi. Goude e lavaras Simon : "Aozet mat-tre e oa an dud a-enep ar brezel. Fellout a rae deomp embann hor savboent ivez."
E miz Kerzu 1940 e voe lakaet e gwerzh Captain America Comics #1 (miz Meurzh 1941), da lavaret eo bloaz a-raokPearl Harbor. War golo ar c'homic e weler Captain America o reiñ un taol e javed Adolf Hitler. Tost ur milion a skouerennoù a voe gwerzhet. Dre vras e voe degemeret mat gant al lennerien. Simon a venegas memestra "Pa voe embannet an niverenn gentañ hor boe. . . lizheroù gourdrouz ha kunujennoù. Tud' zo a oa a-enep penn-da-benn ar pezh a dalveze Cap." Daoust ma voe krouet gourharozed vrogarour all e teuas Captain America da vezañ an hini brudetañ e-touez ar c'homics bet embannet a-raok hag e-pad an Eil Brezel-bed. Asambles gant e skorer Bucky e stourmas Captain America ouzh an naziegezh, ouzh Japan hag ouzh kement hini a oa a-enep ar Stadoù-Unanet pe ar Gevredidi e-pad ar brezel. Buan e teuas da vezañ gourharoz brudetañ Timely, hag e voe krouet ur c'hlub tud entanet gantañ, "Sentinels of Liberty" e anv. D'ar mare-se e veze gwerzhet e-tro 1 milion a skouerennoù bep miz, da lavaret eo ouzhpenn ar pezh a veze gwerzhet gant kelaouennoù evel Time. Simon ha Kirby a reas war-dro betek #10 (miz Genver 1942). Goude-se ez ejont da labourat evit D.C. Comics, hag ez eo neuze Al Avison ha Syd Shores a reas war-dro tresañ Captain America. Ar gourharoz a weler ivez en All Winners Comics #1-19 (hañv 1941 - diskar-amzer 1946), Marvel Mystery Comics #80-84,86-92, USA Comics #6-17 (miz Kerzu 1942 - diskar-amzer 1945) hag All Select Comics #1-10 (diskar-amzer 1943 - hañv 1946). Da-heul ar brezel ez eas war ziskar brud ar c'hourharozed. Lakaet e voe Captain America e penn ar strollad gourharozed kentañ krouet gant led Timely/Marvel, All-Winners Squad e anv, en All Winners Comics #19 & 21 (diskar-amzer - goañv 1946) ne voe ket eus #20). E 1948 e voe gloazet Bucky e Captain America ha Betsy Ross (karedig Captain America) a gemeras e blas hag a zeuas da vezañ ar c'hourharozez Golden Girl. E miz C'hwevrer 1950 e paouezas Captain America Comics da vezañ embannet (#75).
Klasket e voe adstagañ gant embann ar c'homic Captain America gant Atlas Comics er bloavezhioù 1950. Distreiñ a reas neuze Captain America gant Human Torch ha Sub-Mariner, e Young Men #24 (miz Kerzu 1953). Captain America a voe gwelet bloaz goude e Young Men #24-28 hag e Men's Adventures #27-28 ha #76-78. Met ur c'hwitadenn e voe, hag embann comic Captain America a voe paouezet gant #78 (miz Gwengolo 1954).
Da vare Oad argant ar c'homics
En istor gant Human Torch anvet "Captain America" (e-barzh Strange Tales #114, miz Du 1963) e lakaas Stan Lee ha Jack Kirby Johnny Storm (Human Torch) da gejañ ouzh Captain America, hag eñ lakaet da haroz an Eil Brezel-bed ha distro goude meur a vloaz. E dibenn an istor 18 pajennad e tizoloer ne oa ket Captain America met ar gourvilen Acrobat, hag a oa bet trec'het gant Human Torch e Strange Tales #106. Goude-se e weler Storm o tapout ur c'homic kozh ma weler ez eo Captain America Steve Rogers. Un taol-esae e oa da welout hag-eñ e plijfe d'al lennerien e teufe Captain America en-dro.
Luisa de' Medici
Luisa de' Medici, pe Luigia (Firenze, 1477 – 1488), a oa seizhvet bugel Lorenzo de' Medici ha Clarice Orsini, hag o zrede merc'h. Badezet e voe e miz Genver 1477 hag anvet  Luisa Contessina Romola.
Dleet e oa dezhi dimeziñ d'he c'henderv pell-kar Giovanni di Pierfrancesco de' Medici, lesanvet  Il popolano, met mervel a eure da unnek vloaz.
Captain America
Da vare Oad argant ar c'homics
Captain America a voe gwelet ivez asambles gant "Iron Man" e Tales of Suspense #58 (miz Here 1964). Lakaet e vo Captain America da bennharoz en ivernen da-heul. Adstagañ a reas Jack Kirby gant tresañ Captain America, ar pezh n'en doa ket graet abaoe 1941. Eus #63 (miz Meurzh 1965) #71 (miz Du 1965) e voe adkontet orin Captain America.
Yolanda Bro-C'hall
Yolanda Bro-C'hall (Iolanda di Valois pe Iolanda di Francia, pe Violante pe Jolanda) (Teurgn, 1434 – Moncrivello, 1478), a oa pried Amedeo IX Savoia, dugez kenseurtez, ha rejantez Savoia goude marv he fried.
Captain America
Da vare Oad argant ar c'homics
Er bloavezhioù 1970 e voe lakaet meur a zudenn da wiskañ dilhad Captain America. , Lennerien nevez a voe ivez, tra ma oa lakaet Captain America e penn Avengers. Ur c'homic gouestlet dezhañ nemetken a voe ivez e Tales of Suspense #59 (miz Du 1964). Gant Kirby e voe treset holl istorioù (war-bouez daou anezho) Tales of Suspense, hag a zeuas da vezañ Captain America adalek #100 (miz Ebrel 1968). Gil Kane ha John Romita Sr. ar reas war-dro an daou istor all. Meur a istor a voe echuet gant all iver George Tuska hag ivez gant Romita Sr, Dick Ayers ha John Tartaglione. Tresadennoù Kirby a veze livet peurliesañ gant Frank Giacoia ("Frank Ray") ha Joe Sinnott, met Don Heck ha Syd Shores a gemeras perzh ivez. Tresadennoù ar c'homic nevez titlet Captain America a voe graet gant Kirby, Jim Steranko ha meur a hin all. Anvet e voe ivez Captain America and the Falcon (#134-222).
Yolanda Bro-C'hall
Merc'h e oa da Charlez VII, roue Bro-C'hall ha d'e bried Mari Anjev.
Captain America
Da vare Oad argant ar c'homics
Ar rummad-se — anvet Captain America vol. 1 gant enklaskerien hag istorourien ar c'homics, da-heul Captain America Comics (bloavezhioù 1940 ha 1950) — a echuas gant #454 (miz Eost 1996). Da-heul e voe Captain America vol. 2 (miz Du 1996 – miz Du 1997), Captain America vol. 3 (13 levrenn, miz Genver 1998 – miz C'hwevrer 2002), the 32-issue Captain America vol. 4 (miz Even 2002 – miz Kerzu 2004) ha Captain America vol. 5 (miz Genver 2005 – miz Gouere 2009 ).
Yolanda Bro-C'hall
[[
Captain America
Da vare Oad argant ar c'homics
Krouet e voe ivez an heuliadoù Captain America Sentinel of Liberty (miz Gwengolo 1998-miz Eost 1999) ha Captain America and the Falcon (miz Mae 2004-miz Even 2005).
Ranuccio Farnese (kardinal)
Ranuccio Farnese (11 a viz Eost 1530 - 29 a viz Here 1565) a oa ur c'hardinal italian.
Luisa de' Medici
Marteze eo eviti hag he fried da zont e voe graet an daolenn vras Pallade che doma il centauro (Pallas o toñvaat an den-marc'h) gant Sandro Botticelli.
Captain America
Da vare Oad argant ar c'homics
Joe Simon, hag a oa bet unan eus krouerien an dudenn, a lavaras : "N'eo ket ar mare evitañ da vont kuit. Ezhomm hon eus anezhañ bremañ."
Ranuccio Farnese (kardinal)
Mab e oa da Pier Luigi Farnese, mab bastard d'ar pab Paol III, hag anvet e voe da gardinal gant e dad-kozh d'an oad a 15 vloaz. Lesanvet e oa cardinalino ("kardinal bihan") abalamour ma oa ken yaouank. Breur e oa da Ottavio Farnese, dug Parma.
Captain America
Da vare Oad argant ar c'homics
E miz Eost 2007 e voe embannet gant Marvel e tistrofe en amzer vremañ Captain America ar bloavezhioù 1940 en un heuliad 12 niverenn-pad titlet Avengers/Invaders krouet gant Alex Ross Embannet e voe ivez e vefe ur Captain America nevez gant dilhad treset gant Ross, hag a vefe embannet e Captain America (vol. 5) #34. .
Ranuccio Farnese (kardinal)
Mervel a reas gant an derzhienn da 25 bloaz.
Captain America
Da vare Oad argant ar c'homics
E 2007 e voe krouet an heuliad berr Captain America: The Chosen, senario gant David Morrell ha tresañ gant Mitchell Breitweiser, ma weler munutennoù diwezhañ Steve Rogers e savadur S.H.I.E.L.D., tra ma'z implij e nerzh spered da gas James Newman, ur marine o vrezeliñ en Afghanistan. N'emañ ket The Chosen en heuliad pennañ Marvel Universe,.
Bloavezhioù 1940
D'ar 4 a viz Gouere 1917 e voe ganet Steve Rogers e Lower East Side of Manhattan, New York. Divroidi iwerzhonat eo e dud Sarah ha Joseph Rogers. Joseph Rogers a varvas pa oa bugel Steve ha Sarah a varvas gant an droug-skevent pa oa krennard Steve. E penn-kentañ 1940 ez eo Rogers studier war an arzoù. Un den gwan eo. Pa wel ar pezh a c'hoarvez gant an Trede Reich e fell dezhañ dont da vezañ soudard, met n'eo ket degemeret en arme peogwir eo re wan. Ar jeneral Chester Phillips a zo klask tud a c'hallo implijout en e daolioù-arnod, hag e kinnig da Rogers tkemer perzh en e raktres kuzh anvet Operation: Rebirth. Dont a-benn da grouiñ soudarded kreñv-kenañ eo pal ar raktres. Asantiñ a ra Rogers ha roet e voe dezhañ serom ar goursoudard bet ijinet gant ar skiantour "Dr. Josef Reinstein". ,
Kresket a galz eo kigennoù ha dastaolioù Rogers, hag Erskine a embann eo deuet Rogers da vezañ "un den tost peurvat." Ne zeu ket a-benn gouarnamant SUA da virout kuzh Operation: Rebirth, ha neuze ez eo lakaet Captain America da c'hourharoz. Stourm a ra neuze ouzh Red Skull. D'ar mare-se ivez e resev Rogers e zilhad savet diwar skouer banniel SUA ), ur skoed hag an anv Captain America. Un identelezh kuzh a zo roet dezhañ ivez evit ma kasfe e vuhez e kamp Lehigh e Virginia, ma kej ouzh James Buchanan "Bucky" Barnes.
Dibenn ar bloavezhioù 1940, bloavezhioù 1950
Goude bezañ bet o stourm ouzh nazied da vare an Eil Brezel-bed e voe lakaet Captain America da stourm ouzh enebourien nevez SUA, da lavarout eo komunourien. Berrbad e voe taol-esae adlañsañ troioù-kaer Captain America er bloavezhioù 1950.
Bloavezhioù 1960-1970
Bloavezhioù goude e voe dizoloet korf Steve Rogers e norzh ar Meurvor atlantel gant izili Avengers. Kinniget e voe da Rogers bezañ ezel eus Avengers hag asantiñ a reas, ha buan e voe lakaet e penn ar strollad. Kenlabourat a ra ivez Rogers gant e vignon kozh Nick Fury (hag eñ e penn S.H.I.E.L.D.). A-drugarez da Fury e kej Rogers ouzh Sharon Carter, hag a labour evit SHIELD. Un istor karantez a zo etrezo.
Kejañ a reas ivez Rogers ouzh Sam Wilson. Lakaat a reas anezhañ da bleustriñ ha dont a reas Wilson da vezañ Falcon, Mignoned e teujont da vezañ, hag e kaver an daou anezho e meur a gomic gant an titl Captain America and the Falcon.
Anv a voe graet ivez eus istor Watergate er c'homics, ar pezh a lakaas Captain America d'en em soñjal war e berzh evel arouez eus SUA. E-pad ur pennadig e tibabas bezañ anvet Nomad. D'ar mare-se e voe gwisket dilhad Captain America gant meur a hini all, met ne rejont ket berzh. A-benn ar fin ec'h asant Rogers dont da vezañ Captain America en-dro. D'ar mare-se ivez e teuas Rogers da vezañ kreñv-kenañ e-pad ur pennadig. D'ar mare-se ivez e tizoloas e vije marv Sharon Carter.
Bloavezhioù 1980-1990
Treset e voe Captain America gant John Byrne er bloavezhioù 1980. Kontet e vo ivez istor hag orin Red Skull. Rogers a gejas ouzh Bernie Rosenthal, hag a zeu da vezañ e garedig. Kenlabourat a ra ivez gant Nomad e-pad ur pennadig. Kejañ a reas ivez ouzh Diamondback Dilennet e voe Rogers gant an holl harozed bodet gant Beyonder p'edont o chom e Battleworld. .
Mark Gruenwald a lakaas dodennoù politikel ha kevredigezhiel en istorioù. , Kenlabourat a reas Captain America gant D-Man,.
Er bloavezhioù 2000
Rogers a asant lavarout ez eo Captain America hag ez a da chom da Red Hook e Brooklyn, New York.
Da-heul an darvoudoù kontet en Avengers Disassembled ec'h adkrog Rogers da labourat evit S.H.I.E.L.D. hag e tizolo ez eo bepred bev Bucky nemet eo bet lakaet da spier gant URSS gant an anv Winter Soldier. Rogers a baouez ivez e zarempred gant Sharon Carter. Goude marv Captain America e soñj dezhi ez eo dougerez.
E 2006-2007 en heuliad "Civil War" e sav Captain America a-enep al lezenn ma kemenner d'ar c'hourharozed kemer perzh en un niveradeg, peogwir e soñj dezhañ ez eo ul lezenn a-enep frankizoù sivil an dud. E penn ar strollad gourharozed a stourm a-enep ar gouarnamant emañ. Rankout a ra tec'hout ha kuzhat hag e stourm a-enep ar c'hourharozed a-du gant al lezenn, hag int kaset gant Iron Man. Lakaat a ra da grediñ ez eo anvet "Brett Hendrick", ur gward en ur greizenn-genwerzh A-feur ma kendalc'h ar brezel ec'h asant degemer en e skipailh tud n'en dije ket dibabet en un degouezh all, evel Punisher ha Kingpin.
Captain America a zo trec'h war Iron Man en emgann diwezhañ met paouezet eo gant ur strollad tud a-raok peurlazhañ Iron Man. Merzout a ra neuze e laka en arvar an dud a fell dezhañ gwareziñ. En em zaskoriñ a ra, ar boliserien a lak kefioù-dorn dezhañ, hag e weler Punisher o tastum e vaskl.
Marv Captain America
Da-heul e zaskor e tamaller ur bern torfedoù da Steve Rogers. E-keit ha ma kaser anezhañ d'u lez-varn e tenn ur sniper warnañ. E-pad ar pennad reuz da-heul ez eo gloazet Captain America teir gwech ouzhpenn gant Sharon Carter. Kaset eo Rogers d'un ospital ma varv ennañ. Aozet eo bet ar muntr gant Red Skull, Crossbones eo ar sniper ha Dr. Faustus en deus lakaet da grediñ e oa bredvezeg S.H.I.E.L.D. hag eñ eo en deus lakaet Carter dindan gazelge.
Gwall skoet eo kumuniezh ar c'hourharozed gant ar muntr. E-pad ur pennad en em wisk Punisher tamm-pe-damm evel Captain America, ha Winter Soldier ha Wolverine a glask veñjiñ o mignon. Laeret eo skoed Captain America gant Winter Soldier ha Punisher a ro dmaskl Captain America dezhañ Douaret eo Captain America e bered broadel Arlington, ma saver ur monumant d'e enoriñ. Met n'eo ket e gorf a zo douaret : Tony Stark, Hank Pym ha Janet Van Dyne a gas korf Rogers d'an arktik, e-lec'h ma oa bet kavet bloavezhioù a-raok. Namor a gemer perzh el lid ivez, hag e tou ne zeuio den da zirenkañ al lec'h..
Saint-Urbain (Vande)
Saint-Urbain a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Mac
Mac zo ur ger gouezelek hag a dalv kement ha mab. Berraet e vez a-wechoù e Mc. Gantañ a saver anvioù-tiegezh evel Mac Donald, Mac Arthur, Macduff ha McDuff, Macintosh, Macadam, Macalister, Macallan, MacKenzie, MacLean... Er memes doare eo bet savet anvioù-tiegezh brezhonek gant ar ger ab pe ap, e Bro-Leon dreist-holl : Abgrall, Abalan, Abherve, Apere hag all (gwelout Ab (mab)).
Captain America
Captain America: Reborn
E Captain America: Reborn #1 e tizoloer ne oa ket marv Steve Rogers, met kaset difiñv en egor hag en amzer. Klask a ra Red Skull implijout Sharon Carter hag ur mekanik krouet gant Doctor Doom a-benn adtapout Rogers, met dre ma'z eo bet distrujet ar mekanik gant Sharon e pourmen Rogers en egor hag en amzer. E-pad unan eus ar beajoù-se e komz ouzh Vision,, hag a ro ar gemennadenn da Reed Richards, hag eñ a gompren ez eo gant Sharon e c'hallo adtapout Rogers. Met re ziwezhat en em gav Reed pa zeu a-benn Red Skull da gontrolliñ korf Steve ha da implijout anezhañ a-enep Bucky.
Er c'homic Captain America: Who Will Wield the Shield? (one-shot), hag a c'hoarvez goude fin Reborn en em c'houlenn Rogers hag-eñ e talv ar boan e wiskfe dilhad Captain America en-dro. Santout a ra eo gouest Bucky da vezañ Capatin America. E-pad un dro-c'hed e kej Rogers ouzh Bucky ha Black Widow. Bucky a wel anezhañ hag e taol e skoed dezhañ. Goude-se ec'h adro Rogers e skoed da Bucky, hag a nac'h kemer anezhañ dre ma'z eo distro Rogers ha dre ma soñj dezhañ ez eo Rogers ar gwir Captain America. Rogers a lavar da Bucky n'eo ket sur en dije c'hoant da vezañ Captain America en-dro hag e c'houlenn gantañ, ar pezh a zegemer Bucky a-benn ar fin.
Diwezhatoc'h e c'hortoz Rogers en Ti gwenn hag e komz ouzh Barack Obama. Pardonet eo Rogers gant ar prezidant. Pa zispleg Rogers da Obama e c'hellje dilezel e berzh a Captain America e respont ar prezidant e c'hallfe kinnig dezhañ un dra "a bouez bras-kenañ".
Siege
Kemennet eo bet e stourmfe Captain America asambles gant Thor hag Iron Man, ar pezh ne oa ket c'hoarvezet pell'zo, da-geñver darvoudoù Siege, hag a vo klozadur pennad Dark Reign.
E dibenn Dark Avengers Annual #1 e weler Bucky Barnes e Captain America. O komz ouzh Steve Rogers (gwisket e du) emañ, hag o sellout ouzh Noh-Varr emaint Degemer a ra New Avengers en e ziazez-lec'h goude ma vefe bet distrujet ranndi Barnes gant Dark Avengers. Digoradur Siege a echu pa wel Steve Norman Osborn hag e strollad Dark Avengers o tizorniañ Thor er skinwel. . En eil niverenn Siege emañ Steve Rogers o prientiñ mont da Asgard gant ur strollad gourharozed ennañ Nick Fury, Spider-Man ha Bucky. A-raok ma loc'hfent war-du Asgard, e lavar Steve Rogers (gwisket e Captain America) da Bucky en deus ezhomm eus e skoed a-benns tourm ouzh Dark Avengers. .
Heroic Age
E dibenn "Siege" ez eo galvet Steve Rogers da vont d'an Ti gwenn ma kinnig ar prezidant dezhañ bezañ e penn surentez ar Stadoù-Unanet. Asantiñ a ra Rogers gant ma vo laosket d'ober evel ma fell dezhañ. Nullet eo lezenn niveradeg ar c'hourahrozed (saozneg : Super-Human Registration Act) hag e-pad un emvod en Avenger Tower e lavar Rogers d'ar re all ez eo penn-kentañ un pennad nevez hag en deus ezhomm eus o sikour Goude-se e weler Steve oc'h ober war-dro bac'hañ Norman Osborn e toull-bac'h The Raft. Deuet eo da vezañ Captain Steve Rogers. .
Galloudoù ha perzhioù
N'en deus Captain America tamm galloud dreistordinal ebet, met un de kreñv, gwevn, bliv eo, a-drugarez d'ar serom a zo bet roet dezhañ. A-drugarez d'ar serom eo ivez kaletoc'h evit forzh piv bennak e vefe. Sed penaos e tispleger e chomas bev e-keit ha ma oa er skorn. Anavezout mat a ra ivez kement tra a denn d'an arme, ha barrek eo war ar judo, ar boks, ar c'hickboxing hag an embregrezh korf. Ar spiañ a anavez ivez, dre forzh labourat evit S.H.I.E.L.D.. Ken barrek eo ken e c'hall tizhout meur a enebour pa daol e skoed. Unan eus gourharozed varrekañ Marvel eo a-fet barregezhioù d'en em gannañ. , Goude bezañ stourmet ouzh ar Wehrmacht en deus desket Rogers, ha ne c'hell ket bezañ lakaet dindan gazelg-ê. N'eo ket direnket gant ar gaz ivez. Sed ar pezh a brouas pa stourmas ouzh Prometheus hag e voe trec'h warnañ. Rogers a lavaras e oa dre stourm ouzh ar Wehrmacht en doa desket chom war evezh.
Armoù ha dafar
A-hed an istorioù ec'h implij Captain America meur a skoed. An hini implijetañ a zo diazezet war ur meskaj vibraniom ha dir ha dizistrujus eo Savet eo bet ar skoed-se gant Dr. Myron MacLain diwar urzh ar prezidant Franklin Delano Roosevelt. Gallout a ra ivez Captain America bannañ e skoed, evel ma weler e "Captain America Foils the Traitor's Revenge" e Captain America Comics #3 (miz Mae 1941). . Gellout a ra ar skoed bezañ implijet gant gourharozed all, evel ma lenner e Cable. Ennañ e lenner ivez e vo eus ar skoed en dazont, ha Cable a implij anezhañ pa vez o stourm, hag e toug anezhañ evel un arouez.
Gwarezet eo Captain America diouzh an tan a-drugarez d'e zilhad, ha dindanañ e wisk ur jiletenn a warez anezhañ diouzh tennoù e enebourien. Er penn-kentañ e oa distag e vaskl diouzh peurrest e zilhad, ar pezh en dije gellet lakaat anezhañ da vezañ anavezet. Kemmet ha kreñvaet eo bet ar maskl gantañ, ha staget ouzh peurrest e zilhad. Abaoe en deus Captain America embannet piv e oa e gwirionez. Evel ezel eus Avengers en deus Rogers ur gartenn Avengers renk a-raok.
Captain America a implij ivez ur marc'h-tan Harley Davidson dibar (bet kemmet e labourva armoù S.H.I.E.L.D.) hag ur van bet savet gant Wakanda Design Group.
Carl Schmitt
Carl Schmitt (11 Gouere 1888 – 7 Ebrel 1985) a oa ur gwiraour ha damkaniour politikel alaman. Schmitt en deus skrivet kalz war penaos arver mat ar galloud politikel. Evel un damkaniour mirour, , e voe ur buruteller kreñv a-enep an demokratelezh daeliek, ar frankizouriezh hag ar gosmopolitouriezh. Levezonet e voe e labour gant an damkaniezh lezennel, ar brederouriezh kevandirel, hag an doueoniezh politikel, hogen nagennet a vez e skrivadoù rak e engouestl gant diorren ar strollad nazi. Oberenn Schmitt he deus bet ul levezon vras war meur a zen, prederourien pe politikourien, en o zouez: Giorgio Agamben, Hannah Arendt, Walter Benjamin, Susan Buck-Morss, Jacques Derrida, Jürgen Habermas, Waldemar Gurian, Jaime Guzmán, Reinhart Koselleck, Friedrich Hayek, Chantal Mouffe, Antonio Negri, Leo Strauss, Adrian Vermeule, ha Slavoj Žižek.
Kardinal Farnese
Kardinal Farnese zo un titl roet da veur a zen eus an Tiegezh Farnese.
Amzerioù (merc'hed)
C'hoarvezout a ra an amzerioù evit ar wezh kentañ tro-dro da 12-15 vloaz met abretoc'h e c'hell bezañ. Eus an amzerioù kentañ e reer menarche. Paouez a ra an amzerioù etre 40 ha 60 vloaz ( paouez-mizioù).
C'hoarvezout a ra peurvuiañ bep 28 deiz (etre 21 ha 35 deiz) ; seul yaouankoc'h ma vezer, seul verroc'h e vez ar prantad-se.
Paouez a ra an amzerioù ivez pa vezer dougerez. Goude ar gwilioud e vez c'hwec'h sizhun "amzeriou-goude-genel" : da-zigentan e vez ruz ar gwad, goude e vez roz, ha goude e vez gwenn.
Mango glas
Ar mango glas a zo ur spesad evned-kelien, Anthracothorax viridis an anv skiantel anezhañ.
Brezel Goañv
Ar Brezel Goañv (talvisota e finneg, vinterkriget e svedeg, Зи́мняя война Zímnyaya voyna e ruseg), anavezet ivez dre an anv Brezel Finlandat-Soviedel pe c'hoazh Brezel Rusian-Finlandat, pe Brezel etre Finland hag an Unvaniezh Soviedel, a grogas d'an 30 a viz Du 1939 pa voe aloubet Finland gant an Unvaniezh Soviedel hag a echuas d'an 13 a viz Meurzh 1940 pa voe faezhet URSS.
Nebeut amzer goude ma oa bet c'hwitet ar marc'hata etre URSS ha Finland a-zivout sevel un takad nann-milourel evit difenn kêr Leningrad e krogas ar brezel-se. Tost-tre d'an harzoù emañ Leningrad, ha re dost neuze betegouzout ma vije taget URSS gant Alamagn an Nazied. Dre an Emglev Molotov-Ribbentrop, al lodenn guzh eus ar gevrat, Finland a oa bet lakaet e domani beli Soviediz.
Mango glas
Boued
Bevañ a ra diwar sun-bleuñv hag a gav e bleuñv ar genad Heliconia peurgetket.
Annez
Brozesat eo ar spesad e Puerto Rico.
Brezel Goañv
An Unvaniezh Soviedel a oa bet o klemm evit pakañ lodennoù eus tiriad Finland, evel-se e oa bet goulennet (e-touez traoù all) e vije roet dezhi gant Finland lodennoù tiriadoù war an harzoù en eskemm ouzh douaroù e lec'hioù all. Digarez pennañ Soviediz a oa abegoù surentez, dreist-holl difenn kêr Leningrad, na oa nemet 32 km diouzh harzoù Finland. Darn eus harzoù Finland a oa e-tro da 50 km diouzh Leningrad e gwirionez. Finland a nac'has, ha taget e voe gant nerzhioù lu URSS. Darn eus an dielloù a ziskouez sklaer e oa c'hoant gant an Unvaniezh Soviedel da aloubiñ Finland a-bezh ha da lakaat margodennoù komunour finlandat e penn ar vro. Skrid Emglev Molotov-Ribbentrop zo unan eus ar prouennoù meur eus ar fed-se. Ul lodenn all eus an dielloù a chom amsklaer war ar c'hoant hollveliek-se eus ur Finland Soviedel.
Nerzhioù Soviediz a oa teir gwech niverusoc'h a-fed troadegiezh evit re Finland. Bez' o doa tregont gwech muioc'h a nijerezioù, ha kant gwech muioc'h a dankoù. An Arme Ruz a oa bet gwanaet a-galz dre spurjoù meur 1937 urzhiet gant Jozef Stalin. Ouzhpenn 30 000 ofiser a oa bet lazhet pe gaset d'ar goulag. Darn anezho a oa ofiserien uhelañ al lu : e 1939, al Lu Ruz a oa bet lakaet e-penn anezhi ofiserien hep skiant-prenet, foeñvour met strizhkredik e Jozeb Stalin.
Dugelezh Urbino
Dugelezh Urbino (Ducato di Urbino en italianeg) a oa ur stad vihan en Italia, en-dro da gêr Urbino, hag a oa dindan Stadoù an Iliz, hag a badas tost da 200 vloaz, adal 1443 betek 1631.
Hiziv emañ he douaroù etre rannvroioù Marche hag Umbria, ha kumun Gubbio.
Istor
E 1516 e voe anvet Lorenzo II de' Medici da zug Urbino gant e eontr, ar pab Leon X, goude kemeret an dugelezh digant an Tiegezh Della Rovere da-heul un hir a vrezel rivinus. Kemeret e oa bet an dugelezh en-dro gant Francesco Maria Iañ della Rovere ur pennad, ha lakaet e voe Lorenzo e penn un armead 10 000 den d'hec'h adkemer, met gloazet e voe ha distreiñ a reas da Doskana goude leuskel an arme gant ar c'hardinal Bernardo Dovizi da Bibbiena, ul lenneg hogen brezelour dizampart, hag a rankas en em dennañ ivez. Gounit a reas Lorenzo an dugelezh en-dro dre ur feur-emglev. Goude e varv e 1519 e kouezhas dugelezh Urbino etre daouarn an Tiegezh Della Rovere adarre.
Siôn Corn
Siôn Corn eo anv kembraek ar Father Christmas, pe Santa Claus saoznek.
Olmedo
Olmedo zo anv meur a lec'h ha meur a zen.
Siôn Corn
Istor
Krouet e voe Siôn Corn e skrid ur ganaouenn gant J. Glyn Davies, e 1922, en ul levr anvet Cerddi Huw Puw, ma'z eo kinniget evel ar Santa Clôs Cymraeg.
Olmedo
Kumunioù e Castilla y León.
Siôn Corn
Istor
El levr-se e kaver anv Siôn Corn en ur ganaouenn anvet Pwy sy'n dŵad dros y bryn:
An oberour
Ganet ha maget e oa bet J. Glyn Davies e Liverpool er bloavezhioù 1870. Troet e oa gant ar gizioù poblek eus kornad e dad en Edern, e Ledenez Llŷn, e-lec'h ma veze "Siôn Corn er siminal o selaou pezh a lavarez", ur Siôn Corn disheñvel diouzh hini hon amzer pa oa o chom er siminal a-hed ar bloavezh, hag un doare da lakaat ar vugale da vont hep klemm d'o gwele a-hed ar bloaz.
Poltred Siôn Corn a voe gallet gwelet e Llyfr Mawr y Plant e 1931.
Kreskiñ a reas brud an anv dre an deskadurezh kembraek da gentañ, dre ar skinwel kembraek goude. Er bloavezhioù 1970 e voe trec'h Siôn Corn war 'Santa Clôs' er yezh. Sede penaos e voe kembraekaet ur c'hiz saoz-stadunanat.
Notennoù
Siôn Corn
Mango ar mangrovennoù
Mango ar mangrovennoù a zo un evn-kelien, Anthracothorax viridigula an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous en hanternoz Suamerika.
Adiós muchachos (tango)
Adiós muchachos zo un tango brudet, son gant César Felipe Vedani ha ton gant Julio César Sanders, hag a voe kanet hag enrollet gant Agustín Magaldi en Eost 1927 ha gitarourien d'e heul.
Komzoù all zo bet savet e meur a yezh ivez.
Doare saoznek
Un doare saoznek — I Get ideas — zo bet savet gant Dorcas Cochran hag embannet e 1951. Kaoz zo eus un den a sav soñjoù c'hoantus ennañ o sellout ouzh ur plac'h (pe ur paotr, hervez gant piv eo kanet). Netra da welout gant ar son spagnolek.
Kanet eo bet gant Tony Martin, Peggy Lee ha Louis Armstrong, o-zri e 1951. Kanet eo bet gant April Stevens ivez, ha gant Rosemary Clooney a-unan gant Bing Crosby e 1961.
Perfugas
Perfugas  zo ur gumun e  proviñs Sassari en enez Sardigna.
Darempred rev
Un darempred rev pe darempred revel zo un ober seksel a glasker pe tennañ plijadur anezhañ, pe ober bugale diwarnañ, pe an daou war un dro, dre c'hoari gant lodennoù revel ar c'horf, gant  ar c'halc'h hag ar forzh peurvuiañ, hag ivez gant ar fraezh pe ar genoù a-wechoù, pe  gant lodennoù all eus ar c'horf, asambles gant unan bennak all (pe gant meur a hini), paotr ha plac'h, plac'h ha plac'h pe paotr ha paotr, a-wechoù  gant harp un objed bennak ouzhpenn. Daoust ma c'heller ober babigoù gant darempredoù seurt-se e vez implijet aliesoc'h en un doare prevez da gaout plijadur asambles ha da grouiñ liammoù.
Reolennet (pe klask a reer reolenniñ) seurt emzalc'hioù gant reolennoù sokial, yec'hed (kleñvedoù-rev) ha relijiel) evit gwareziñ an dud diouzh emzalc'hioù dañjerus, pe kavet dañjerus, pe reolennata ar gevredigezh en un doare strizh.
State buoni se potete (albom)
State buoni se potete zo un albom gant Angelo Branduardi e 1983, gant sonioù italianek ha tonioù savet evit ar film italian heñvelanvet, renet gant Luigi Magni, savet diwar-benn ar sant Filippo Neri (Branduardi a c'hoari er film ivez).
Kanaouennoù
An tonioù ha n'int ket kanet zo merket "sonet".
Maria Luisa Carlotta di Borbone-Parma
thumb|María Luisa de Parma, gant [[Raphaël Mengs, 1765, eoullivadur war lien, 48 x 38 cm, Madrid, Mirdi ar Prado.]]
thumb| He foltred gant [[Francisco de Goya.]]
María Luisa de Parma pe María Luisa de Borbón-Parma e spagnoleg, pe Maria Luisa Carlotta di Borbone-Parma en italianeg, ganet d'an 9 a viz Kerzu 1751 e Parma, ha marvet d'an 2 a viz Genver 1819, a oa pried da Carlos IV ha rouanez Spagn (1751-1819).
Serc'h e oa d'ar pennvinistr Manuel Godoy. Poltredet eo bet meur a wech gant Goya.
Priñsez da zimeziñ
Merc'h e oa da Fulup Iañ Parma ha da Elesbed Bro-C'hall, merc'h henañ Loeiz XV, roue Bro-C'hall. Merc'h-vihan e oa d'ar roue gall eta, ha d'ar roue spagnol Felipe V. Evel he c'hoar Isabella hag he breur Ferdinando e voe desket a zoare.
He mamm, a veze alies e lez he zad Loeiz XV, e Versailhez, a felle dezhi dimeziñ anezhi pe da briñs Asturiez, an danvez-roue spagnol Carlos IV, pe da zug Bourgogn, Loeiz Bro-C'hall (1751-1761), mab henañ an daofin Loeiz Bro-C'hall (1729-1765) hag e wreg Maria Josepha von Sachsen (1731-1767). Mervel a reas dug Bourgogn en bugel, e 1761, da zek vloaz, ha da neuze e oa Maria da vezañ euredet gant danvez-roue Spagn.
Mervel a eure he mamm e 1759, ha dimezet e oa bet he c'hoar Maria Isabella di Borbone-Parma, gant an danvez impalaer santel Joseph II, ha dre an eured-se e oa tostaet an darempredoù etre tiegezh ar roue gall (Bourbon) ha hini Aostria (Habsbourg-Lorraine).