cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
James Murray (geriadurour)
Goude embannadur al levrenn diwezhañ e 1928 e voe kendalc’het gant al labour c’hoazh : embannet e voe ur stagadenn, en ul levrenn, e 1933. Hag abaoe e talc’her da embann ha da nevesaat ingal an Oxford English Dictionary.
Bremañ e roer muioc’h a blas, er geriadurioù saoznek, d’ar yezh evel ma vez komzet ha skrivet e diavaez Breizh-Veur. Met daoust da se e chom labour Murray unan diazez. Pa voe embannet e c’heriadur e oa ar wech kentañ ma oa bet klasket sevel ur geriadur saozneg ken klok. Hag an holl c’heriadurioù a voe embannet goude a oa diazezet o hentenn labour war hini Murray.
Theodosius II
Theodosius II ( Flavius Theodosius Iunior Augustus; 🇬🇷 Θεοδόσιος Βʹ ; ganet d'an 10 Ebrel 401 e Kêrgustentin, marvet d'an 28 a viz Gouere 450), a vez graet Theodosius Yaouank anezhañ alies, a oa Impalaer roman etre 402 ha 408, evel impalaer kevreet ouzh e dad Arcadius, hag evel impalaer nemetañ e lodenn betek e varv e 450. Mab d'an impalaer Arcadius hag d'an impalaerez Aelia Eudoxia e oa.
Brudet eo evit bezañ bet savet gantañ Kod Theodosius, un dastumad lezennoù, ha mogerioù Kêrgustentin. E-pad e ren ivez e savas an tabutoù kristen tro-dro d'an nestorianiezh.
Theodosius II a zo bet dimezet gant Athenaïs, ur baganez brav tre, merc'h d'ur c'helenner war ar retorik e kêr Aten. Badezet e voe, hag anvet Aelia Eudocia diwar neuze.
Marvet eo o tapet un lamm diwar e varc'h, d'ar 28 Gouere 450.
Birdman (film)
Birdman or (The Unexpected Virtue of Ignorance) pe Birdman a zo ur film savet gant Alejandro González Iñárritu ha deuet er-maez e 2014
Emgann Las Navas de Tolosa
Emgann Las Navas de Tolosa, pe «emgann Al-Uqab» pe «Al-'Iqāb» 'ar roz' (معركة العقاب) pe «emgann Úbeda», zo un emgann e Spagn d'ar 16 a viz Gouhere 1212, etre kristenien ha Maoured, en dro-mañ an Almohaded. Perzh a gemeras eno rouaned Kastilha, Navarra hag Aragon, Alfonso VIII Kastilha (1155-1214), Pedro II Aragon el Católico, Sancho VII el Fuerte. Ne vanke nemet Alfonso IX León. Enep dezho e oa un arme niverusoc'h, hini ar c'halif almohad Muhammad an-Nasir.
Goude faezhadenn Alarcos en 1195 en devoa Alfonso VIII c'hoant da ober un emgann bras enep an almohaded. Goulenn a reas digant ar pab Inosant III e skoazellañ da gaout harp rouaned kristen all ledenez Iberia, o prezeg ur groazadeg evit ar gristeniezh, o prometiñ pardon ar pec'hedoù d'ar re a deufe d'an emgann, ha kement-se dre hanterouriezh arc'heskob Toledo, Rodrigo Jiménez de Rada.
Goude trec'h an armeoù kristen e voe diskleriet an emgann-mañ da vezañ barr ar Reconquista ha deroù kiladenn ar Vuzulmaned. Daoust da se ne voe bras an heuliadoù, ha ne grogas aloubadeg saonenn ar Guadalquivir nemet tregont vloaz goude.
Fondi
Fondi (Latin: Fundi) zo ur gêr e proviñs Latina, e Lazio, en Italia.
Barrali
Barrali zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
Anet
Anet zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh gallek.
Gwiñver-nij pavioù blevek
Ar Gwiñver-nij pavioù blevek (Belomys pearsonii) a zo ur bronneg krigner hag a vev e gevred Azia. Ar spesad nemetañ eo er genad Belomys.
Ballao
Ballao zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
Proviñs Latina
Proviñs Latina zo ur broviñs eus Italia, e mervent Lazio, war aod ar Mor Tirrenia. Kêr Latina eo ar pennlec'h anezhi.
Pont-Bellanger
Pont-Bellanger a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: distrujet e voe an iliz katolik d'ar 4 a viz Eost.
Oberiadur brezel Ranch Hand
An Oberiadur Ranch Hand a zo un oberiadur brezel gant al lu Amerikan e-pad brezel Vietnam. Kroget ez eo er bloavezh 1962 betek 1971.
Ar palioù a oa meur a hini anezho: lemel ar janglenn goudor d'ar Viet Cong, lemel ar parkeier a roe boued d'ar Viet Cong ha da lu Norzh Vietnam, lemel ar struj tro-dro d'ar bazennoù Amerikan ha re Lu Republik Vietnam (ARVN). Broioù Laos ha Kambodia a zo bet tizhet ivez met en un doare disteroc'h.
Tro 20 000 nij brezel a zo bet etre 1961 ha 1971 o welet stlapadennoù produioù kimiek a-us da su Vietnam.
Disoc'hoù implij ar c'hontammer Orañjez
Gouarnamant Vietnam a istim ez eus bet 400 000 gouzañverien marvet ha 500 000 bugel ganet gant kudennoù bras dre ampoezonadur an arm kimiek.
Hécourt
Hécourt zo anv div gumun e Bro-C'hall.
Le breton dans votre poche
Le breton dans votre poche zo ul levrig da zeskiñ brezhoneg hag a zo bet embannet gant an ti-embann gall Larousse e Pariz d'an 21 a viz Genver 2015.
Ken niverus e oa ar fazioù brezhoneg el levr-se (*"teod" e-lec'h "yezh" evit langue, da skouer), ma voe tennet eus ar werzh pemzektez goude,.
Le basque dans votre poche
Kemend-all zo c'hoarvezet pemp sizhun goude gant ul levrig euskarek, er memes dastumad.
Amelia Dyer
Amelia Elizabeth Dyer (ganet Hobley), lesanvet the Ogress of Reading ("roñflez Reading"), ganet e 1838 ha marvet d'an, a oa ur vuntrerez hag a lazhas bugale a oa bet fiziet enni.
Adalek 1869, hag hi intañvez, e labouras Amelia Dyer evel magerez. Goude marv ar babigoù kentañ fiziet enni e voe kondaonet da c'hwec'h miz galeoù, abalamour d'an diouer a evezh he doa diskouezet. Goude-se e lazhas a-zevri degadoù a vugale all. Kontañ a reer he dije lazhet etre 200 ha 400 babig. Meur a wech e voe kaset d'un ospital psikiatrek. E miz Ebrel 1896 e voe harzet ha barnet. Kondaonet e voe d'ar marv ha krouget e voe d'an 10 a viz Mezheven 1896.
Burcei
Burcei zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
Maracatu
Ar maracatu zo un doare sonerezh eus Pernambuco, anvet ivez Baque virado, hag implijet gant ar Maracatu Nação.
Taboulinoù bras a vez, anvet alfaia gant binvioù all anvet Tarol, ganzá, gonguê a vez sonet kreñ ha prim, hervez giz ar c'h-congadas, lid kurunenniñ ar rouaned ha rouanezed eus ar "vroad" du.
Llanbabo
Llanbabo zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Tref Alaw, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 225,1 km eus Kerdiz.
Gerdarzh
Eus llan, ha Pabo, anv-den.
Agent Orange
Agent Orange, "Kontammer Orañjez", zo lesanv ul louzoù-lazhgeot bet implijet gant lu Stadoù-Unanet Amerika e-kerzh Brezel Viêt Nam dreist-holl etre 1961 ha 1971. Diliv eo an Agent Orange e gwirionez, nemet ur vandenn orañjez a veze lakaet war an endalc'herioù.
Dre nijerezioù, dre viñsaskelloù mod Huey pe c'hoazh dre bigi ha kirri-samm e veze stlapet war janglenn Viêt Nam evit drastañ goudor naturel ar Viet Cong.
Ar c'hontammer Orañjez ha brezel Vietnam
Adal 1959, pa oa Dwight David Eisenhower prezidant ar Stadoù-Unanet, e voe krog taolioù aesa ar c'hontammer Orañjez e Viêt Nam.
D'an 10 a viz Eost 1961 e krogas da vat implij ar c'hontammer Orañjez evel arm gant ur stlapadenn a-us proviñs Kontum e-kreiz Viêt Nam. Dindan an anv "Oberiadur brezel Ranch Hand" e voe kaset ar stlapadegoù da benn ; "Operation Trail Dust" e voe anv meur ar stlapadegoù kimiek. Er bloavezh 1961 e krogas an oberiadur ; dindan urzh ar prezidant John F. Kennedy e 1965 e voe ar mare ma voe ar muiañ a gontammer dishalet a-us ar janglenn, ar c'hoadeier ha parkeier Viêt Nam.
Stad don
Ar stad don (derin devlet e turkeg) a vez graet eus ur mennad politikel ganet e Turkia er bloavezhioù 1990, e-liamm gant afer Susurluk.
Disheñvel eo ster an droienn met dre vras e servij evit ober anv eus ur strollad tud bodet en un aozadur nann ofisiel ha ganto e vez ar gwir galloud stad. Er-maez eus ar galloud lezennel aotreet int. Savet eo ar strolladoù tud-se gant pennoù bras ar c'hlasadoù sokial, pennoù bras ar velestradurezh. Al lodenn velestradurel a zo an hini galloudusañ ha kuzh eus an establishment.
Abaoe pell e oa bet graet gant ar mennad-se met gant gerioù disheñvel evel État dans l'État e galleg pe "Les états dans l'Etat" gant Charles Maurras. Implijet eo bet div wezh gant ar prezidant gall Emmanuel Macron.
Deuet eo war-wel kalz an droienn deep state e-pad dilennadegoù prezidant Stadoù-Unanet Amerika 2016 ha dreist-holl a-feur ma oa Donald Trump o vont war-zu ar galloud. Izili an alt-right, ha goude-se melestradurezh Trump a implij an droienn evit ober eus o enebourien (CIA, FBI...).
Adkemer er sevenadur
Adkemeret eo bet ar mennad evit meur a oberenn.
.tv
thumb|Logo an anv domani .tv .tv zo un anv domani a live kentañ war an Internet evit Tuvalu.
Implijet e vez kalz an anv domani-se er bed a-bezh peogwir eo heñvel ouzh berradur ar ger television.
Istor
Abaoe 2006 e vez feurmet an anv-domani gant gouarnamant Tuvalu dre an embregerezh Verisign staliet er Stadoù-Unanet. Degas a ra milionoù a zollaroù bep bloaz, a-bouez eo evit ekonomiezh ur vro hag a oa unan eus broioù paourañ ar bed a-raok.
Robert Johnson
Robert Leroy Johnson, bet ganet d'an 8 a viz Mae 1911 en Hazlehurst (Mississippi) hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Eost 1938 e Greenwood (Mississippi), a oa ur gitarour, ur c'haner hag ur saver sonioù blues stadunanat.
Armungia
Armungia zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
2018 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Münster (disheñvelout)
<HR noShade> Münster zo ur ger alamanek (kar d'ar ger brezhonek "mouster") hag anv meur a lec'h ha meur a zen.
Beatriz Portugal, Dugez Viseu
Mamm e voe da veur a berzhiad en istor ar vro : Duged Viseu ha Beja, João, Diogo ha Manuel (a voe roue), ar rouanez Leonor Portugal (pried d'ar roue João II) hag Isabel de Viseu, dimezet da Fernando II, Dug Bragança.
Perzh a gemeras er politikerezh e-pad renoù Afonso V, João II ha Manuel Iañ. En em gavout a reas gant Izabel Gastilha d'ober ar peoc'h etre an div vro ma voe sinet Feur-emglev Alcáçovas e Terçarias de Moura. Ober a reas ivez war-dro Urzh Santiago en anv he mab Diogo.
Dimeziñ ha bugale
Dimezet e voe d'he c'henderv Fernando, Dug Viseu, ha nav bugel o doe.
Kigenn
Ur gigenn zo ur gwiad strishaus el loened hag a servij da broduiñ nerzh, d'en em embreger pe da lakaat an organoù diabarzh da fiñval. Daou seurt kigennoù a zo : ar c'higennoù rezennet hag ar c'higennoù lufr.
Kigennoù loened marv, lazhet a-ratozh pe get, a ra kig evit loened all, mab-den en o zouez.
Ar c'higennoù rezennet
Graet int gant daou seurt gwiennoù, pe neudennoù, (ar gwiennoù gorrek hag ar gwiennoù prim) hag a c'hall strishaat evit stegnañ ar c'higennoù.
Kigennoù ar skeledenn
Implijet e vezont dre youl pe dre zastaol. Kontrollet int gant ar reizhiad nervel kreiz.
Kigenn ar galon
Disheñvel eo diouzh kigennoù ar skeledenn rak emren eo kigenn ar galon, evel ar c'higennoù lufr.
Ar c'higennoù lufr
Strishaat a reont hep gouzout d'an den ha hollbouezus int evit chom bev, evel kigennoù ar benvegad koazhañ da skouer.
Exmouth
Un tren zo etre kêr Exeter hag Exmouth, a-hed ar stêr.
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Exmouth gant:
Llanbedrgoch
Llanbedrgoch zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanfair-Mathafarn-Eithaf, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 214,7 km eus Kerdiz.
Moers
Moers a zo ur gêr lec'hiet war ribl kornôg ar Roen e stad Nordrhein-Westfalen. Poblet e oa gant war-dro 106 000 a dud e 2011.
Darempredoù etrebroadel
Gevellet eo Moers gant :
Lu Pobl Vietnam
Lu pobl Vietnam pe "Arme Pobl Vietnam" anavezet ivez dindan an anv People's Army of Vietnam (PAVN) e vietnameg "Quân Đội Nhân Dân Việt Nam". Lu republik sokialour Vietnam eo.
Lu Pobl Vietnam a zo savet gant: Troadegiezh, Morlu, Aerlu, Strollad Difenn an harzoù, ha Strollad Difenn an arvor. A-wir n'eus ket a zisparti e lu pobl Vietnam. An holl strolladoù brezeliñ, a zo dindan urzhioù Ministr ar brezel ha kreizenn soudardel lu pobl Vietnam.
Gwiñver-nij Namdapha
Gwiñver-nij Namdapha (Biswamoyopterus biswasi) zo ur bronneg krigner a vev en India. Ar spesad nemetañ eo er genad Biswamoyopterus.
The End
Ur ganaouenn guzh a vez kavet war he lerc'h, Her Majesty he zitl. Padout a ra nemet 23 eilenn, ar pezh a lak anezhi da ganaouenn verrañ bet biskoazh aozet gant ar Beatles.
Embannet e oa bet an albom-mañ e Breizh-Veur d'ar 26 a viz Gwengolo 1969 hag d'ar 1añ a viz Here er Stadoù Unanet. Ar gwir ganaouenn diwezhañ bet enrollet gant ar strollad an hini eo oc'h echuiñ gant e vicher e studio da vat. Skrivet e oa bet he fozioù diwezhañ The love you take is equal to the love you make, da lâret eo Par eo ar garantez a vez roet d'an hini a vez degemeret, gant Paul McCartney. Daoust d'ar frazenn-mañ bezañ eeun ken ez eo e oa bet piket John Lennon e galon ken ma voe rannet gantañ e oa ur frazenn hollvedel ent gwir oc'h ouzhpennañ e oa...Paul gouest d'en em soñjal pa felle dezhañ.
Tennañ a ra splann ar ganaouenn-mañ da vicher ar strollad, o kregiñ gant gerioù diampart Love Me Do betek ur gemennadenn gevrinus a furnez kaset gant ar strollad a gemmas ar sonerezh pobl.
Chanson des Saisnes
Ar Chanson des Saisnes zo ur gurwerz c'hallek aozet gant Jean Bodel a-raok 1200, diwar-benn ar brezel etre Karl Veur ha Saksoned ar roue Widukind, pe Guiteclin, hervez Bodel.
Sortino
Sortino zo ur gumun italian, e proviñs Siracusa ha rannvro emren Sikilia.
Beatriz Galindo
Beatriz Galindo, lesanvet «la Latina» (Salamanca, war-dro 1465 – Madrid, 1534), a oa ur skrivagnerez kastilhanek, kelennerez ar rouanez Izabel ar Gatolikez hag he bugale.
Llandegfan
Llandegfan zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Cwm Cadnant, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 206,9 km eus Kerdiz.
Solarino
Solarino zo ur gumun italian, e proviñs Siracusa ha rannvro emren Sikilia.
Exe
<HR noShade> Ar stêr Exe eo ar stêr a dremen dre gêr Exeter, e Devon, e Bro-Saoz, a-raok aberiñ e Mor Breizh dirak porzh Exmouth.
An anv
Un anv keltiek eo an anv Exe, eus Isca hag a dalv kement ha dour (isce e gouezeleg). Adkavout a reer an anv a-hed ar stêr: Exford, Up Exe, Nether Exe, Exwick, Exton, Exminster, hag Exebridge. En aber emañ Exmouth el lez reter, ha Dawlish Warren el lez kornôk.
An anv-se eo a gaver e Kembre, en anv ar stêr anvet Usk e saozneg ha Wysg e kembraeg. Krediñ a c'haller e talveze kement a pesk, pe lec'h-pesked, dre ma tenn d'ar gerioù latin "pisces" ha gregach "ichthus", kenkoulz ha d'ar ger saoznek "fish".
Ar stêr
Eieniñ a ra en Exe Head, e-kichenik kêriadenn Simonsbath, en Exmoor e Somerset, 8.4 km eus aod Mor Havren a zo en hanternoz. Ac'hano neuze e red trema Devon, er c'hreisteiz, hag ar mor. En Exebridge e kember ar stêr Barle.
Trenioù
Un tren zo etre Exeter hag Exmouth, a-hed ar stêr.
Touques (kumun)
Touques a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Franziska von Hohenheim
Franziska Theresia von Hohenheim (1748, Adelmannsfelden – 1811, Kirchheim unter Teck) a oa un itron ag an noblañs, serc'h da Carl Eugen, Dug Württemberg, adal 1772 betek 1785, pa zimezas dezhi. Un dimeziñ morganatek a rejont betek 1790, neuze e teuas da vout Dugez Württemberg.
He buhez
Merc'h e oa da Ludwig Wilhelm von Bernerdin ha d'e bried Johanna, o devoa bet 15 bugel ha ne voe nemet Franziska ha peder c'hoar dezhi na varvjont ket en-bugale. Bevañ raent en domani Sindlingen bei Herrenberg. War c'houlenn he zud e timezas Franziska en 1765 da Freiherr Wilhelm Leutrum von Ertingen. Pa voe anvet he fried da gambrelan e lez Württemberg e veze ret dezho en em ziskouez el lez aliezik. En 1769, e-kerzh ur chomadenn e Bad Wildbad e reas Franziska anaoudegezh da vat gant an dug Carl Eugen, ha pa zispartias an dug diouzh e serc'h Catharina Bonafini eo Franziska a zeuas da vout e serc'h ofisiel en 1772.
E miz Genver 1774, war intrudu Carl, e voe anvet Franziska da Reichsgräfin Hohenheim – hag uhelaet da Reichsfürstin gant Joseph II - ha diwar neuze e tougas ardamezioù an Tiegezh Bombaste von Hohenheim, aet da get.
Gwiñver-nij Kachmir
Gwiñver-nij Kachmir (Eoglaucomys fimbriatus) zo ur bronneg krigner a vev en India, Pakistan hag Afghanistan. Ar spesad nemetañ eo er genad Eoglaucomys.
Le Raincy
Le Raincy zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Le Raincy eo.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Raincéens anezho e galleg.
Marius
Marius zo un anv latin ha gallek, ha hini meur a zen.
Owain Goch
Owain ap Gruffudd, pe Owain Goch (Owain Ruz), marvet e 1282, a oa mab henañ Gruffudd ap Llywelyn Fawr‎, ur priñs eus rouantelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre, en XIIIvet kantved, ha breur da Llywelyn Olaf ha da Dafydd ap Gruffudd. Ren a reas ur pennadig en un darn eus Gwynedd e deroù ar bloavezhioù 1250.
Bac'het
200px|thumb|left|[[Kastell Cricieth, ma voe karc'haret Owain Goch hag e dad]] 170px|thumb|left|Tour Londrez, an eil karc'har anavezet gant Owain. Eno e oa prizoniad war un dro gant e dad [[Gruffudd ap Llywelyn. ]] Mab henañ Gruffudd ap Llywelyn Fawr e oa, ha mab-bihan da Llywelyn Fawr. Lakaet e voe er vac'h gant e eontr Dafydd ap Llywelyn, war un dro gant e dad, e Kastell Cricieth e 1239. Daou vloaz goude e voe roet an daou brizoniad d'ar roue saoz Herri III en devoa aloubet ar vro, ha bac'het e voent e Tour Londrez. Mervel a reas e dad o klask tec'hel eus an tour e 1244. Gant se n'hallas ket Herri gwaskañ kement war ar roue Dafydd ap Llywelyn pa n'halle ket implij e vreur Gruffudd enep dezhañ. Ha setu adkrog ar brezel etre Dafydd ha Herri e 1244. Dieubiñ Owain a reas neuze, gant esper e raje brezel d'e eontr. Met chom a reas e Caer, war an harzoù. Pa varvas Dafydd e miz C'hwevrer 1246, ha mab ebet dezhañ, e voe kemeret ar gurunenn gant e vreur Llywelyn.
Feur-emglev Woodstock
Sinet e voe Feur-emglev Woodstock etre Owain ha Llywelyn ha Herri III.
Bac'het ha dieubet
Goude lamet e vreudeur diwar e hent e c'hallas Llywelyn astenn domani rouantelezh Gwynedd ken na en em lede war Gembre tost penn da benn, ha ma kemeras an anv a Briñs Kembre. Bac'het e voe Owain adarre hag er vac'h e chomas betek 1277. Skrivet e voe al linenn-mañ gant ar barzh Hywel Foel ap Griffri, diwar-benn bac'hidigezh Owain: Daoust ma n'ouzer ket pelec'h e voe bac'het Owain e kav da istorourien zo e oa e kastell Dolbadarn e-kichen Llanberis.
Pa voe dieubet ez eas Owain da chom en e zouaroù ma varvas war-dro 1282.
Kabardino-Balkaria
Republik Kabardino-Balkaria (ruseg : Кабарди́но-Балка́рская Респу́блика, Kabardino-Balkarskaya Respoublika; kabardeg: Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэ; karachayeg-balkareg: Къабарты-Малкъар Республика) a zo unan eus republikoù Rusia. Naltchik eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant gant 859 939 a dud hervez niveradeg 2010. Eno emañ Menez Elbrous, uhelañ menez Europa. Kabardianed a ya d'ober ar muiañ-niver eus ar boblañs gant 57,2% eus an dud, ha 12,7% eus an dud a zo Balkared, hervez niveradeg 2010.
Pierre Brossolette
Pierre Brossolette, ganet d'ar 25 a viz Even 1903 e Pariz ha marvet d'an 22 a viz Meurzh 1944 e Pariz ivez, a oa ur c'hazetenner ha poltikour sokialour gall.
Bez e voe unan eus pennoù, hag harozed, ar Rezistañs c'hall. Harzet ha jahinet gant ar Gestapo, en em lazhañ a reas en ur lammat dre ur prenestr, hep bezañ komzet. E ludu a oa bet kaset d'ar Panthéon, d'ar 27 a viz Mae 2015.
Rosolini
Rosolini zo ur gumun italian, e proviñs Siracusa ha rannvro emren Sikilia.
Vitruvius
Marcus Vitruvius Pollio, ganet e Verona pe Formioe e-tro -80/-70 hag aet da Anaon e Mola war dro 15, a oa un tisaver roman.
Jean-Joseph Mounier
Jean-Joseph Mounier, ganet e Grenoble d'an 12 a viz Du 1758 hag aet da Anaon e Pariz d'ar 27 a viz Genver 1806, a oa un alvokad ha politikour gall.
Gant darn eus an istorourien e vez gwelet evel un den eus an tu dehoù frankizour. Mounier a vefe neuze unan eus krouerien al luskad kreiz, rak klask a rae e 1788 ha 1789 sevel ur c'henemglev etre an ideologiezhoù pennañ. Klask a rae sevel ur program bonreizhel awenet gant istor Bro-Saoz gant ur gwir a veto roueel, hag an emveli vroadel, en ur sevel ur vodadeg lezennel dilennet gant ar bobl met gant dilennadegoù hervez ar sens.
Asdrubale de' Medici
Asdrubale de' Medici (... – Malta 1565) a oa condottiero italian, mab bastard d'ar c'hardinal Ippolito de' Medici (1511 – 1535), eus Firenze, ha da Giulia Gonzaga, a oa bet skoazellet gant ar c'hardinal pa dec'has rak ar morlaer Barbarossa pa oa o klask skrapañ anezhi.
Yaouank e oa pan eas da varc'heg gant Urzh Malta ha kabiten e voe en enezenn. E 1554 e tec'has kuit eus Malta gant tud all eus Firenze, hag alese da Porto Ercole da vont da servij en armeoù gall evit klask distroadañ e genderv Cosimo Iañ de' Medici, nevez anvet dug Firenze ha war-nes bout anvet kentañ dug-meur Toskana.
Etre 1555 ha 1557 e kemeras perzh e difenn Republik Siena diouzh c'hoant-kreskiñ Cosimo ha diskleriet e voe evel enebour gant e genderv.
Mervel a reas Asdrubale de' Medici e Malta, e 1565.
Priolo Gargallo
Priolo Gargallo zo ur gumun italian, e proviñs Siracusa ha rannvro emren Sikilia.
The Lord of the Rings
The Lord of the Rings (hag a c'hellfe bezañ Aotrou ar Gwalennoù e brezhoneg) a zo ur romant hanez ha moliac'hoù skrivet gant J. R. R. Tolkien, ur studier yezhoù bet kelenner e Skol-Veur Oxford. Rannet eo an istor e c'hwec'h levrenn liammet daou-ha-daou e teir lodenn : Lodenn gentañ, levrenn un ha daou : The Fellowship of the Ring (Kumuniezh ar Walenn), eil lodenn, levrenn tri ha pevar : The Two Towers (An Daou Dour), trede lodenn, levrenn pemp ha c'hwec'h : The Return of the King (Distro ar Roue). Astennet eo ivez gant c'hwec'h stagadennig, enno istor ar Gorred hag an Dud, kronologiezh an eil hag an trede oadvezh, gwezenn lignez an Hobbited pennañ, un daolenn eus an deiziadurioù implijet gant an Hobbited, an Elfed hag Dud, deskrivadur an daou lizherenneg pennañ implijet e Douar ar c'hreiz, un displegadenn diwar-benn ar yezhoù komzet.
An titl a zave da Saoron, ar penneneber, en devoa krouet pell a-raok an istor ar Walenn Nemeti evit mestroniañ ar Gwalennoù a C'halloud all, hag ober brezel evit ren Middle-Earth (a zo Kreizdouar e An Hobbit). Trec'het e voe avat ha kollet e Walenn Nemeti. An istor a heuilh ur strolladig Hobbited renet gant Frodo Sac'heg. Bet en deus ur walenn digant e eontr Bilbo hag a zo ar Walenn Nemeti. Kemer a ra penn an hent da vont da zistrujañ ar Walenn gant ur gompagnunezh tud liesseurt, an Dud Aragorn ha Boromir, an Elf Legolas, ar C'horr Gimli, an Hudour Gandalf, hag an Hobbited all, Samwise Gamgee, Meriadoc Brandybuck ha Peregrin Touk. Dre-se e teu anv al lodenn gentañ. Eil eil lodenn e konter ar pezh a c'hoarvezas pa voe rannet Kompagnunezh ar Walenn, gant Frodo ha Sam diouzh un tu, hag diouzh un tu all ar pezh a c'hoarvezas gant peurrest ar Gompagnunezh. Pep lodenn zo renet gant un Tour, ar pezh a ro titl an eil lodenn : an daou dour. Titl an trede lodenn a zave da zisoc'h Brezel ar Walenn.
Rother (East Sussex)
Ar stêr Rother zo ur stêr eus kreisteiz Bro-Saoz hag a red a-hed 56 km a-dreuz kontelezhioù East Sussex ha Kent. Eieniñ a ra e-kichen Rotherfield en East Sussex hag en em deurel a ra e Mor Breizh.
The Lord of the Rings
Skrivet e oa bet al levr a dammoù da dammoù etre 1937 ha 1949 evit heuliañ an Hobbit, embannet e 1937. Embannet eo bet rannet e teir lodenn, a-enep da youl orin Tolkien, etre 1954 ha 1955. Graet en deus berzh bras ha deuet eo da vezañ an eil levr gwerzet ar muiañ gant 150 milion skouerenn gwerzhet.
Rother (East Sussex)
Anv
Nevez a-walc'h eo an anv Rother, eus ar 16 kantved war a seblant, ha deveret eo diouzh anv kêriadenn Rotherfield m'emañ eien ar stêr. A-raok ar mare-hont e veze graet Limen anezhi. Ur ger keltiek eo hag a dalvez kement ha "stêr". Roud a gaver eus an anv-se c'hoazh en anv kêriadenn Lympne a oa Portus Lemanis en amzer ar Romaned.
The Lord of the Rings
The Fellowship of the Ring (Kumuniezh ar Walenn)
Frodo en deus bet ur walenn digant Bilbo, met Gwalenn Nemeti Saoron eo. Mont a ra da Stang-ar-Faout, e-lec'h ma'z eo divizet gant ur C'huzul distruj anezhi e Mordor. Saveteo Kumuniezh ar Walenn, ha Frodo gant eizh mignon a gemer penn an hent da Vordor evit distruj ar Walenn. Kuitaat a ra Frodo Kumuniezh ar Walenn gant e vignon Sam evit mont da Vordor.
Oblast Yaroslavl
Oblast Yaroslavl (ruseg : Яросла́вская о́бласть, Yaroslavskaya oblast) a zo unan eus oblastoù Rusia. Yaroslavl eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 1 367 000 a dud e 2002.
The Lord of the Rings
The Return of the King (Distro ar Roue)
Pa ya Pippin da C'hondor gant Gandalf e kemer Aragorn, Legolas ha Gimli un hent teñval er menezioù evit saveteiñ kêr-benn Gondor diouzh an emgann lañset gant Saoron. An hent diaes heuliet gant Frodo ha Sam e Mordor.
Gelli-wen
Gelli-wen, pe Gelliwen, zo ur gêriadenn vihan e Sir Gaerfyrddin, e Kembre. Emañ en hanternoz da Sanclêr, e kornaoueg ar gontelezh.
Héctor Scarone
Er c'hleuboù
C'hoari a reas Scarone e forzhig a gleuboù :
En holl en devoa merket daou c'hant nav fal ha pevar-ugent o c'hoari evit Nacional Montevideo. Hiziv an deiz e chom c'hoazh eil gwellañ paler ar c'hleub, just war-lerc'h Atilio García (pevar c'hant c'hwec'h pal ha pevar-ugent !).
E skipailh broadel Uruguay
Ur wech ha hanter-kant en devoa douget krez La Celeste etre 1917 ha 1930, ha merket ur pal ha tregont.
Copa América
Seizh gwech e kemeras perzh Scarone er genstrivadeg-mañ gant La Celeste : Da-geñver e gentañ Copa América, e 1917 eta, e voe dilennet da wellañ melldroader an dalc'h. Trizek pal a verkas e-kerzh ar c'hevezadegoù-mañ ha bezañ e voe gwellañ paler hini 1927 (rampo gant pemp c'hoarier all).
Kib vell-droad ar bed
Kemeret en devoa perzh en un dalc'h hepken :
Katharina Aostria (1420–1493)
Katharina Aostria pe Katharina von Österreich, en alamaneg, (1420–1493), a oa markgravez Baden, ha pried da Karl Iañ von Baden.
Merc'h e oa d'an dug Ernst Iañ Aostria-Steiermark, lesanvet  der Eiserne (1377–1424) ha d'e bried Cimburgis Mazovia (1394–1429), merc'h d'an dug Ziemowit IV Mazovia.
He bugale
C'hwec'h bugel he doe:
Portopalo di Capo Passero
Portopalo di Capo Passero zo ur gumun italian, e proviñs Siracusa ha rannvro emren Sikilia.
Farra
Farra zo un anv-lec'h italianek.
Glaucomys
Glaucomys a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.
Spesadoù
2 spesad gwiñvered-nij eus Amerika a zo ennañ:
Marius Avenches
Marius Avenches (e latin Marius Aventicae pe  Marius Aventicensis), pe Sant Marius pe  Maire pe  Maure zo un eskob katolik eus ar, ha kentañ eskob Lausanne, hiriv e Suis.
Genidik e oa eus Autun, ha galian-roman a orin.
Llandyfrydog
Llandyfrydog zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Rhosybol, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 221,7 km eus Kerdiz.
Talbenn Broadel Dieubidigezh Su Viêt Nam
Anvioù ha lesanvioù ar Viet Cong
Anavezet e oa ivez ar Viet Cong gant al lesanvioù VC, Victor Charlie pe Charlie a-berzh soudarded al lu amerikan pe lu Republik Su Vietnam (ARVN). El lizherenneg fonetek an OTAN e talveze "Charlie" evit ar gomunourien dre vras. E Vietnam e veze graet kemend-all koulz evit ar Việt Cộng hag evit Lu Norzh Vietnam.
Eus tu Istor ofisiel bro Vietnam e vez graet "Arme dieubidigezh ar Su Vietnam" pe an "Talbenn broadel dieubidigezh evit Su Vietnam (National Liberation Front for South Vietnam; NLFSV) e vietnameg "Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam", berraet e "Talbenn broadel an Dieubidigezh" (National Liberation Front; NLF).
Er bloavezh 1969 e voe krouet gant ar Viet Cong ur gouarnamant da c'hortoz pe "Provisional Revolutionary Government of the Republic of South Vietnam" (Chính Phủ Cách Mạng Lâm Thời Cộng Hòa Miền Nam Việt Nam). Goude krouidigezh ar gouarnamant-se ez eo echu evit ar Viet Cong implijout an anv Viet Cong. Ar berzhidi a implijo an anv "An talbenn" (Mặt trận) en e blas.
Istor ar Viet Cong
Goude Skrid-emglev Geneva er bloavezh 1954 ez eo echu gant kentañ brezel Indez-Sina (1946-1954). Bro-C'hall hag ar Viet Minh a baouez gant ar stourm. Vietnam a zo rannet a daou du: Norzh Vietnam gomunour ha Su Vietnam vroadelour. Dilennadegoù war un adunvaniñ a oa bet prientet da vezañ lakaet da ober a-benn miz Gouere 1956. Ur vro rannet e daou a lakaas ar vroadelourien da gounnariñ met peogwir e oa gwanoc'h ar Vietnam er stad-se e voe laouen Bro-Sina. Zhou Enlai, kentañ ministr Sina, a varc'hataas un arsav-brezel gant ar Frañs da gentañ hag a lakaas da dalvezout dre-ret d'ar Viet Minh.
Oblast Irkoutsk
Oblast Irkoutsk (ruseg : Ирку́тская о́бласть, Irkoutskaya oblast) a zo unan eus oblastoù Rusia. Irkoutsk eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 2 422 000 a dud e 2013.
Palazzolo Acreide
Palazzolo Acreide zo ur gumun italian, e proviñs Siracusa ha rannvro emren Sikilia.
Oblast Volgograd
Oblast Volgograd (ruseg : Волгогра́дская о́бласть, Volgogradskaya oblast) a zo unan eus oblastoù Rusia. Volgograd eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 2 610 000 a dud e 2010.
Neuilly-Plaisance
Neuilly-Plaisance zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Le Raincy.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Nocéens anezho e galleg.
Fontanelice
Fontanelice   zo ur gumun italian e proviñs Bologna.
Gwiñver-nij an norzh
Gwiñver-nij an norzh (Glaucomys sabrinus) a zo ur bronneg krigner hag a vev e Norzhamerika (Kanada, Stadoù-Unanet).
Jacques Briard
Jacques Briard, bet ganet e 1933 e Sant-Maloù hag aet da Anaon d'ar 14 a viz Meurzh 2002, a oa un istorour hag hendraour breizhat.
Buhez
Skoliad e oa bet, ha kenlabourer, gant Pierre-Roland Giot.
Tauredunum
An  Tauredunum,pe  Tauretunum, pe Menez Taurus, a oa ur c'hreñvlec'h war ur menez e Suis er VIvet kantved, hiriv e kanton Valais.
Jacques Briard
Buhez
Studiet en deus da gentañ skiantoù an natur e Roazhon. Kenstudier eo bet gant Yves Coppens.
Mordano
Mordano zo ur gumun italian e proviñs Bologna.
Campo Grande
Campo Grande (distagadur portugalek: [ˈkɐ̃pu ˈɡɾɐ̃dʒi]), eo kêr-benn ha kêr vrasañ stad Mato Grosso do Sul e Brazil. Tost d'ur milion a dud a zo o vevañ e kêr hag en tolpad (2011).
Jacques Briard
Buhez
Degemeret eo bet e Kreizenn Vroadel an Imbourc'h Skiantel (KBIS) (Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS) e galleg) e 1955 evel hendraour.
Kemeret en deus perzh en ur bern furchadegoù e Breizh hag e lec'h all. Renet en deus kalz anezho. Deuet eo da vezañ unan eus ar gwellañ arbennigourien war Oadvezh an Arem en Europa. A-drugarez dezhañ eo bet dizoloet ur bez heverk ha pinvidik e Plouvorn, anvet tumulus Kernonenn.
Klasket en deus reiñ e ouiziegeh da dañva d'an holl dre e skridoù hag e labour evit skoazellañ mirdioù Breizh.
Stag e oa ouzh sevenadur Breizh ha kemeret en deus perzh e levrioù embannet gant Ar Falz/Skol Vreizh.
Skrivet en deus barzhonegoù ivez.
Constantius III
Constantius III (latin: Flavius Constantius Augustus), ganet e Naissus, e Moesia, ha marvet d'an 2 a viz Gwengolo 421 e Ravenna, a voe impalaer ar C'hornôg e 421, eus an 8 a viz C'hwevrer betek e varv.
Dimeziñ a reas d'ar 1añ a viz Genver 417 da Galla Placidia, merc'h d'an impalaer Theodosius Iañ ha Galla. Galla Placidia a zo ivez hanterc'hoar d'an impalaer Honorius. Daou vugel a vo : Valentinianus III, ha Justa Grata Honoria.
Tauredunum
E 563 e kouezhas ar menez war ar c'hreñvlec'h ha war meur a gêriadenn, hag a ruilhas betek al lenn Léman, ma c'hoarvezas un tsunami. Meneget e voe an darvoud e skridoù eus ar VIvet kantved.
Hiriv c'hoazh ez eus tabut diwar-benn pelec'h resis edo ar menez, ha meur a vartezeadenn zo c'hoazh : pe ar  pointe de la Gagnerie pe ar  pic de la Suche, e menezieg ar Grammont.
Constantius III
Flavius Constantius a zo bet ur jeneral feal da Honorius. E 411 e voe laket e penn arme roman Honorius (ar pezh a chom !). Dont a reas a-benn da skarzhan an holl alouberien en amzer se : e 411, Maksim, e bro Spagn, Kustentin (Constantinus III) ha Constans, e Galia, e 413, Jovinus, e Galia, e 416, Attalus en Italia.
Disammet diouzh Vandaled, Sueved, Alaned, Wizigoted, ul lodenn vras eus Galia a zeu en dro dindan urzh Ravenna.
Flavius Constantius a zo bet koñsul ar C'hornog div wech ː
- e 414, gant Constans evit ar Reter
- e 417, gant an impalaer Honorius, o zaou evit ar C'hornog, hep kenseurt evit ar Reter
Dies imperii : 8 C'hwevrer 421, dindan anv Constantius III.
Nac'het eo gant Theodoz II, impalaer ar Reter.
Prest da vont da vrezeliñ ouzh Theodoz II abalamour Illyria ar Reter, Constantius III a ya da Anaon an 2 Gwengolo 421.
Cimburga Baden
Cimburga von Baden (pe Cimburgis pe Zimburg; ganet d'ar 15 a viz Mae 1450; † 5 a viz Gouhere 1501 en Breda) a oa ur briñsez eus Tiegezh Baden ha dre zimeziñ kontez Nassau-Dillenburg.
Merc'h e oa Cimburga d'ar Markgraf Karl Iañ Baden ha da Katharina Aostria. He mamm a roas dezhi anv-badez he mamm-hi, Cimburgis Mazovia (1394–1429),
Dimeziñ a eure e Kerzu 1468 d'ar c'hont Engelbert II Nassau-Dillenburg.
Lu Norzh Vietnam
Lu Norzh Vietnam pe Lu pobl Vietnam pe "Arme Pobl Vietnam" anavezet ivez dindan an anv People's Army of Vietnam (PAVN) e vietnameg "Quân Đội Nhân Dân Việt Nam". Lu republik sokialour an Norzh Vietnam e oa adal an 20 a viz Kerzu 1944 betek fin brezel Vietnam ha distruj Republik Su Vietnam er bloavezh 1975.
Campo Grande (disheñvelout)
Campo Grande a zo un anv-lec'h portugalek ha spagnolek hag a dalvez kement ha “park bras”.
Lu Norzh Vietnam
Banniel Lu Norzh Vietnam a oa hini Republik Sokialour Vietnam gant ar gerioù "Quyết thắng" (Mennet da drec'hiñ) ouzhpennet en liv melen.
Campo Grande (disheñvelout)
Campo Grande eo kêr-benn stad Mato Grosso do Sul e Brazil.
Lu Norzh Vietnam
Krouidigezh Lu Norzh Vietnam
E miz Kerzu 1944 e oa bet krouet Lu Pobl Vietnam. Padet ez eo betek fin kentañ brezel Indez-Sina (1946-1954). Goude Skrid-emglev Geneva er bloavezh 1954, Bro C'hall hag ar Viet Minh a baouez gant ar stourm. Ar Vietnam a zo rannet a daou du: an Norzh Vietnam Komunour hag ar Su Vietnam broadelour.
Campo Grande (disheñvelout)
A-hend-all e c'hall talvezout evit:
Lu Norzh Vietnam
Krouidigezh Lu Norzh Vietnam
Adal amañ e vez kaoz d'al Lu Norzh Vietnam hag a chom dindan an anv Lu Pobl Vietnam. Just war-lerc'h Feur-emglevioù Geneva e vez savet an 330 ha 338th Divizionoù gant Viet Minh o devoa repuet d'eus su ar vro etrezek Republik an Norzh Vietnam. Er bloavezh 1955 ez eus bet savet 6 a divizionoù ouzhpenn en norzh ar re 328, 332, ha 350. Ar re 305 ha 324 a zo savet tal-kichen harzoù Republik Su Vietnam hag an hini 335 e-kostez bro Laos.
Polyksene
Polyksene (e gregach Πολυξένη / Polyxénê) a oa ur briñsez eus kêr Troia, merc'h d'ar roue Priamos ha d'e eil pried Hekabe hervez mojennoù Hellaz kozh.
Lympne
Lympne (distaget [] e saozneg) zo ur gêriadenn eus Bro-Saoz, e kontelezh Kent, war aod Mor Breizh.
Anv
Ur c'hreñvlec'h roman anvet Lemanis, Portus Lemanis a oa eno. Diwar Limen, anv kozh ar stêr Rother, e teu an anv-lec'h-se.
Polyksene
Kaoz ebet ne gaver anezhi en Ilias Homeros. Savet eo bet ar vojenn gant barzhed all diwezhatoc'h.
Ar vojenn
Merc'h yaouankañ he zud e oa Polyksene. Gwelet eo evel adskeudenn Ifigeneia, merc'h Agamemnon ha Klytaimnestra. Div wreg en doe he zad, ha meur a serc'h. Hanter-kant breur hag unnek c'hoar eta he doe Polyksene, en o zouez Hektor a oa mab henañ Priamos ha pennhêr tron Troia. Paris, ur mab all, a lakaas brezel Troia da ziwan. E-touez bugale Priamos hag Hekabe e kaver Helenos ha Kassandra; Deifobos; Troilos; Polites; Kreousa, gwreg Aineias; Laodike, gwreg Helikaon; ha Polydoros, e vab yaouankañ.
Hervez un orakl ne vije ket distrujet Troia ma teuje he breur Troilos da dapout e ugent vloaz. Arsailhet e voe ar breur hag ar c'hoar gant soudarded hellazat, pa oant o vont da gerc'hat dour d'ur feunteun. Lazhet e voe Troilos gant ar brezelour Ac'hilleüs. Orgediñ ouzh Polyksene a reas neuze an Hellazad, a voe lazhet er brezel, goude dezhañ lazhañ Hektor, breur henañ Polyksene.
Lazhet e voe Polyksene gant Neoptolemos, mab da Ac'hilleüs, war bez e dad.
Mammennoù
Istor aberzh Polyksene a gaver en Hekabe ha meneget eo ivez en Troianed, div oberenn diwar zorn Euripides.
Oblast Koursk
Oblast Koursk (ruseg : Ку́рская о́бласть, Kourskaya oblast) a zo unan eus oblastoù Rusia. Koursk eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 1 235 000 a dud e 2002.
Gwiñver-nij ar su
Gwiñver-nij ar su (Glaucomys volans) a zo ur bronneg krigner hag a vev en Amerika (Kanada, Stadoù-Unanet, Mec'hiko, Guatemala, Honduras).
Pouancé
Pouancé a oa ur gumun c'hall, en departamant Maine-et-Loire hag er rannvro Broioù al Liger. E 2008 e oa 3,162 a annezidi enni.
Bodet e oa gant nav c'humun all d'ar 15 a viz Kerzu 2015 d'ober ur gumun nevez: Ombrée d'Anjou.
Galliera
Galliera  zo ur gumun italian e proviñs Bologna.
Noto
Noto zo ur gumun italian, e proviñs Siracusa ha rannvro emren Sikilia.
Gaggio Montano
Gaggio Montano zo ur gumun italian e proviñs Bologna.
Melilli
Melilli zo ur gumun italian, e proviñs Siracusa ha rannvro emren Sikilia.
Llannerch-y-medd
Llannerch-y-medd (pe Llannerchymedd) zo ur gêriadenn vihan hag ur kumuniezh e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 221,2 km eus Kerdiz.
Koursk
Koursk (ruseg: Курск) a zo ur gêr e kornôg Rusia. Kêr-benn Oblast Koursk eo. Poblet e oa gant tro-dro 429 000 a dud e 2013.
Oblast Vladimir
Oblast Vladimir (ruseg : Влади́мирская о́бласть, Vladimirskaya oblast) a zo unan eus oblastoù Rusia. Vladimir eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 1 524 000 a dud e 2002.
Marc'harid Aostria (1480-1530)
Marc'harid Aostria (1480-1530), merc'h da Masimilian Iañ an Impalaeriezh Santel ha da Mari Bourgogn (1457-1482)|, a oa arc'hdugez Aostria, dugez Bourgogn ha Savoia, gouarnerez an Izelvroioù bourgognat evit he niz Karl V.
Dimezet da dri bloaz
D'ar 27 a viz Meurzh 1482, pa varvas he mamm Mari Bourgogn, e taolas Loeiz XI, roue Bro-C'hall, he c'hrabanoù war Artez, Franche-Comté, Charolais, Mâconnais hag Auxerrois, hag evit diazezañ e daol preizherezh e varc'hatas gant Masimilian yaouank dimeziñ e vab, an daofin Charlez ( a vo Charlez VIII), gant Marc'harid, merc'h Masimilian, (Feur-Emglev Arras, 1482).
En 1483, pa ne oa Marc'harid Bougogn nemet 3 bloaz, e voe kaset da Amboise da vezañ savet evel Merc'h Bro-C'hall gant Madame de Segré, dindan urzhioù Anne de France, itron Beaujeu, merc'h da Loeiz XI ha rejantez ar rouantelezh. Savet e voe ar plac'hig pell diouzh he zud, war lez al Liger, e galleg eta, hogen moumounet gant an holl. He danvez-pried a oa dek vloaz koshoc'h a oa karadek en he c'heñver ha tomm e oa-hi outañ. Met en 1491, dre abegoù politikel, e voe kaset kuit gant Charlez VIII a zimezas da Anna Breizh.
Kaset kuit e voe en 1491 (ha n'eo ket e 1489 evel a vez lavaret a-wechoù). En miz Here 1490 c'hoazh en devoa Charlez graet al le war ar Pevar Aviel da zoujañ peoc'h Frankfurt, ha hervez ar skrid anezhañ e ranke eurediñ da Varc'harid.
Koulskoude eo adalek 1488 e oa brud eus kas kuit Marc'harid Aostria, da lavarout eo da lezel Artez ha Franche-Comté evit kemer Breizh, petra bennak ma voe dimezet Anna Breizh e 1490 (dre hanterouriezh) da Vasimilian, tad Marc'harid. Sur e oa neuize Marc'harid da vezañ rouanez, hag evit asuriñ anezhi a se en devoa ar roue Charlez lakaet poltrediñ anezhi gant Bourdichon, livour ofisiel al lez.
D'ar 25 a viz Du 1491 eta, e Baugé, e-kerzh un emgav gant Charlez eo e kemeras eñ ""koñje" anezhi, hogen e miz Kerzu en ofisiel, petra bennak ma c'haller lavarout ne veze ket graet dezhi evel d'ur rouanez ken adalek deroù 1491. Kuit e voe kaset d'he zad gant hec'h argouroù. Daou vloaz goude e voe sklaeraet he flanedenn gant feur-emglev Senlis (1493).
Droug a vagas Marc'harid ouzh Bro-C'hall a-hed he buhez, nemet ouzh Anna Breizh, a gemeras truez outi, ne reas ket, rak kenskrivañ ganti a reas.
Dimeziñ e Spagn
Ha hi d'an Izelvroioù war he c'hiz ma oa gortozet gant Marc'harid York, intañvez he zad-kozh, Charlez an Her. He zad Masimilian neuze a grogas da varc'hata div eured gant ar Rouaned Katolik : hini e vab Fulup gant Janed Kastilha, ha hini Marc'harid gant an infant Juan Aragon ha Kastilha, pennhêr div rouantelezh, Rouantelezh Aragon ha Rouantelezh Kastilha.
E 1496 setu hi war an hent da Spagn eta. Bamet e voe Juan, a-hervez gant koantiz e zanvez pried. Hogen klañv e oa gant an droug-skevent ha mervel a reas c'hwec'h miz goude an eured, d'ar 4 a viz Here 1497.
Pa varvas Juan e oa dougerez Marc'harid. Ken glac'haret e oa gant marv he fried ma c'hanas he merc'h a-raok ar c'houlz, d'an 8 a viz Kerzu 1497, ha ma varvas ar bugelig. Daou vloaz c'hoazh e chomas e Spagn a-raok mont en-dro da gêr Bruxelles en 1500, da lidañ badeziant he niz ha filhor Charlez Aostria. Ne oa c'hoazh nemet 20 vloaz.
Dimezioù
Teir gwech e voe dimezet, bugel ebet n'he doe.
He marv
Mervel a reas divugel. Met ober a reas war-dro he nizez Marc'harid Aostria (1522-1586), bastardez Karl V ha Johanna Maria van der Gheynst. Honnezh a voe gouarnerez an Izelvroioù spagnol (1559-1567) evit he hantervreur Fulup II (Spagn).
Grizzana Morandi
Grizzana Morandi zo ur gumun italian e proviñs Bologna.
Spektr gwelus
Ar spektr gwelus pe skalfad gweladus, eo al lodenn eus ar skalfad tredanwarellek a c'hall bezañ gwelet gant lagad an den.
Livioù ar skalfad
Dreist al liv mouk/limestra e emañ an uslimestra ha dindan ar ruz e kaver an danruz ; al livioù-se ne c'hall ket an dud gwelet, met lod loened a c'hall.
Francofonte
Francofonte zo ur gumun italian, e proviñs Siracusa ha rannvro emren Sikilia.
Alan Le Cloarec
Un embanner hag ur politiker eo Alan Le Cloarec (anv marilhet ez-ofisiel), ganet e 1992 e Rannvro Pariz. Skrivañ a ra diwar-benn istor an Emsav e Breizh hag oberiant eo er vuhez politikel e Breizh.
Buhez
Pa oa ur poupig ez eas e dud da Vreizh en-dro da chom e Bro-Gwened. E klas diwezhañ lise Kerichen e Brest e krogas gant prederiadennoù politikel diwar-benn Breizh ken ec'h engouestlas evit dizalc'hiezh Breizh.
Da Roazhon ez eas d'ober studioù politikerezh hag e krogas gant ur raktres tezenn war istor politikel an Emsav ha ne c'hellas ket kas anezhi da benn evit bezañ doktor ar Skol-Veur.
E 2019 ez eas da chom kostez Karaez-Plougêr ha toer e teuas da vezañ.
Engouestladur politikel
E 2015 ez eas war ar renk evit dilennadegoù Rannvro Breizh hag eñ e penn al listenn savet gant Breizhistance, Bretagne en lutte, kinniget d'ar Vorbihaniz, met dipitet e voe gant e samm mouezhioù (0,62%).
Skrivañ a reas pennadoù er Peuple breton. Goude bezañ bet ezel ar strollad Dispac'h e krouas, e penn-kentañ 2020, ur strollad dizalc'hour, Douar ha Frankiz e anv, gant Timotée Rogues ha David Merrien.
Aterset gant ar c'helaouenn Bretons e embann groñs :
Awenet eo gant mennozhioù Murray Bookchin, ur prederour stadunanat a skrivas war an demokratelezh war-eeun, ar venelouriezh hag an ekologiezh.
D'an 19 a viz Du 2022 e voe pedet evel politiste (arbennigour war ar politikerezh) da brezegenniñ er gendael Pour une Bretagne autonome (Evit ma vo emren Breizh), dalc'het e Karaez. Termeniñ an emrenerezh ha diskouez ma n'eo ket heñvel ouzh dizalc'hiezh e voe temoù e brezegenn.
Penn an ti-embann Yoran embanner
E 2022 ez eas da gemer plas rener an ti-embann, Yoran embanner, a voe krouet gant Philippe Delacour (lesanvet Yoran), e Fouenant. E-barzh un atersadenn gant Ya! e tisklêr ma ne vo cheñchet, nag anv an ti-emban, nag e bennaennoù : lezel an embann brezhonek da dud "a ra mat-tre al labour" ha kendalc'h gant embann "un tamm bihan eus pep tra e-keñver broioù zo, Breizh da gentañ, evel just, met broioù all evel Elzas, Flandrez, pe Korsika diwar-benn an istor, ar politikerezh, ar sevenadur, ar yezh, (ar) mojennoù, ar glad, romantoù ha traoù all… "
Naltchik
Naltchik (ruseg ha karachayeg-balkareg : Нальчик ; kabardeg : Налщӏэч) eo kêr-benn Republik Kabardino-Balkaria e Kevread Rusia.
Poblet e oa gant 245 961 a dud d'ar.
Lentini
Lentini zo ur gumun italian, e proviñs Siracusa ha rannvro emren Sikilia.
Floridia
Floridia zo ur gumun italian, e proviñs Siracusa ha rannvro emren Sikilia.
Neuilly-sur-Marne
Neuilly-sur-Marne zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Le Raincy.
Françoise-Louise de Warens
Françoise-Louise de Warens, anavezet ivez evel Madame de Warens pe Louise Éléonore de la Tour du Pil (ganet d'an 31 a viz Meurzh 1699 { e Vevey ha marvet d'an 29 a viz Gouhere 1762 e Chambéry), a oa tutorez ha pried-kleiz Jean-Jacques Rousseau (a rae Maman anezhi).
En 1713 e timezas d'un aotrou de Loys, hag e teuas da vout baronez de Warens (pe skrivet Vuarrens), diwar anv un domani d'he fried, e-kichen Vevey. Er memes bloaz e lakeas terriñ hec'h eured. Protestantez deuet eus Suis da Annecy, e Savoia, hag aet ac'hano da chom da Charmettes, nepell diouzh Chambéry (e Savoia ivez), n'eo ket ur vaouez ordinal e oa an itron. E 1726 e tilezas ar brotestantiezh hag e tec'has gant arc'hant ul labouradeg loereier seiz ha gloan he devoa savet hag a oa o vont da fall, e teuas da vout katoligez, a douas dilezel e feiz kent dirak eskob Annecy, hag a resevas ur bañsion digant an Iliz evit skignañ he relijion nevez en-dro da Jeneva, a oa kêr-benn ar brotestantiezh, hag ur bañsion all digant roue Sardigna.
Gruffudd ap Llywelyn
Gruffudd ap Llywelyn (war-dro 1007 – 5 a viz Eost 1063) a oa roue e meur a rouantelezh e Kembre adalek 1055 betek e varv, ken e teuas a-benn d'o unvaniñ. Roue ar Vrezhoned a vez graet anezhañ en Annaloù Ulaid hag e Brut y Tywysogion.
Mab henañ Llywelyn ap Seisyll e oa Gruffudd, ha mab-bihan da Varedudd ab Owain. E dad a oa bet o ren e Rouantelezh Gwynedd hag e Rouantelezh Powys. E-touez e hendadoù e oa Rhodri Mawr, Hywel Dda hag Anarawd ap Rhodri eus Gwynedd. Daoust da se ne oa ket eus skourr rouaned Gwynedd, diskennidi Idwal Foel.
Roue Gwynedd ha Powys 1039-1055
Lazhet e voe Iago ap Idwal ap Meurig en un irienn e 1039, tec'hel a rankas e vab Cynan ap Iago, pevar bloaz bennak dezhañ, da Iwerzhon. Gruffudd a oa deuet da vout Powys a hastas neuze lakaat e grabanoù war Rouantelezh Gwynedd. Trec'h e voe war arme Saozon Mercia e Rhyd y Groes, e-kichen Y Trallwng, lazhañ a reas o fennbrezelour Edwin, a oa breur da Leofric, kont Mercia.
Neuze e aloubas Deheubarth e 1043, ha faezhañ ar roue Hywel ab Edwin en Emgann Pencader. Goude e skrapas e wreg digant Hywel. Moarvat e oa deuet a-benn da gas Hywel kuit eus ar vro rak gouzout a reer e teuas Hywel en-dro e 1044 gant ur morlu danat en aber ar stêr Tywi. Trec'het e voe Hywel avat ha lazhet en un emgann tal-ouzh-tal gant Gruffudd. Adkollet e voe Deheubarth e 1047 avat.
Gruffydd ap Rhydderch eus Rouantelezh Gwent a gasas Gruffydd ap Llywelyn kuit eus Deheubarth e 1047 hag a voe anvet roue Deheubarth e-unan, goude da uhelidi Ystrad Tywi arsailhañ ha lazhañ 140 eus koskor Gruffydd ap Llywelyn. Derc'hel penn a reas ouzh meur a argadeg a-berzh Gruffydd ap Llywelyn er bloavezhioù goude.
Gruffydd ap Llywelyn a gasas ivez meur a argadeg en tu all d'an harzoù gant Bro-Saoz evel e 1052, pa argadas Herefordshire ha pa drec'has un armead Normaned ha Saozon unanet, nepell diouzh Leominster.
Emglev a reas gant Mercia ha lakaat kêr saoz Hereford en arigrap e 1055. Er bloaz-se en-eeun ec'h adkemeras Deheubarth, e tisklerias bezañ mestr war Gwent ha Morgannwg, ha ne voe ket enebet gant ar Saozon. E lez a stalias e Rhuddlan, a oa e dalc'h Mercia betek-henn, hag aloubiñ a reas Cheshire.