cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yezhoù sinaek
Skrivet e vez ar yezhoù sinaek gant ur skritur logografel. Dre ma ne denn ket ar sistem-se d'an doare ma vez distaget ar gerioù, oc'h ober dave kentoc'h d'ar semantik ha morfemennoù ar yezh ez eus tu d'e implijout evit skrivañ meur a yezh sinaek disheñvel diouzh o distagadur met tost-tre diouzh o struktur.
Ar c'hantoneg eo ar yezh sinaek nemeti estreget ar mandarineg ganti ur yezh unvan implijet dre skrid ha meur a garakter ispisial ez eus evit ober gant ar yezh-se dre skrid.
A-hendall e oa bet diorroet un doare-skrivañ ispisial gant ar maouezed e hunan anvet nü shu evit skrivañ o yezh ha skrivet e vez an dounganeg, tost-tre d'ar mandarineg, gant al lizherenneg kirillek goude ma oa bet implijet al lizherenneg arabek.
Implijet e vez meur sistem romanizadur ivez evit skrivañ ar yezhoù sinaek gant lizherennoù al lizherenneg latin, en o zouez ar pinyin, hini ofisiel Republik Poblek Sina.
Wanquetin
Wanquetin a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Implijet eo bet bered ar gumun e-pad ar Brezel-bed kentañ, adalek miz Meurzh 1916 betek miz Du 1916. E dibenn miz Du 1916, dre ma oa deut ar 41st Casualty Clearing Station d'en em staliañ er gumun e voe digoret un astenn d'ar vered.
Bezioù ar C'hommonwealth en astenn ouzh bered ar gumun
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Krouet eo bet e dibenn miz Du 1916 gant ar 41st Casualty Clearing Station: ne chome plas ebet ken e bered ar gumun. Douaret eo bet enni ivez ar ''Private J. Ferguson, 1st Bn. Royal Scots Fusiliers'', fuzuilhet e miz Ebrel 1917 evit bout dizertet. Enni emañ bezioù 23 milour eus ar 3rd Canadian Machine Gun Battalion, bet lazhet d'ar 24 Gwengolo 1918 en un aer-tagadenn gant an Alamaned e Warlus (ar re ziwezhañ eus ar Brezel-bed kentañ o vezañ bet douaret er vered) ha nav bez eus miz Mae 1940, e-pad an Eil brezel-bed
Kalifornia-Izel
Kalifornia-Izel (Baja California e spagnoleg, Stad Dieub ha Souveren Kalifornia-Izel hec'h anv ofisiel), zo unan eus an 31 a stadoù a ya d'ober Stadoù-Unanet Mec'hiko, hag an hini anezho ar muiañ en hanternoz. A-raok bout ur stad e 1953 e oa anavezet evel Tiriad Norzh Kalifornia-Izel (Territorio Norte de Baja California).
Mont a ra ganti hanternoz ledenez Kalifornia Izel, a-us d'an 28vet kensturienn. Er c'huzh-heol dezhi emañ ar Meurvor Habask, er sav-heol Sonora, hag Arizona (SUA) ha Mor Cortés (pe Pleg-mor Kalifornia), hag er c'hreisteiz Kalifornia-Izel ar Su. En hanternoz emañ Kalifornia, ar stad eus SUA.
Sinaeg (mandarineg)
Ur yezh sinek-tibetek eus skourr ar yezhoù sinaek eo ar mandarineg (Guanhua) (doare-skrivañ hengounel: 官話; eeunaet: 官话; Hanyu Pinyin: Guānhuà; da lavaret eo "yezh ofisiel"), pe Beifanghua (sinaeg: 北方方言; Hanyu Pinyin: Běifāngfāngyán; da lavaret eo "rannyezh(où) an hanternoz"). Ar yezh sinaek komzet ar muiañ, hervez an niver a dud, eo, pa vez komzet gant tro-dro da 900.000.000 a dud (1990) en darn vrasañ eus hanternoz ha gevred Sina.
Ganeg (yezh sinaek)
Ur yezh sinek-tibetek eus skourr ar yezhoù sinaek eo ar ganeg (gan 赣语) komzet gant tro-dro da 20 milion a dud e Jiangxi e Sina.
Sinaeg (mandarineg)
Gwelet ivez
Mandarin Mandarin Lingua Sinensis Mandarinica Mandarim
Julio Bolbochán
Julio Bolbochán a zo bet ganet d'an 10 a viz Meurzh 1920 e Buenos Aires (Arc'hantina) ha marvet d'an 28 a viz Mezheven 1996 e Caracas, (Venezuela).
Jozef Kadiou
Josef Kadiou a oa person Kastell-Nevez-ar-Faou e 1944.
Lemming
Al lemminged a zo krignerien eus an iskerentiad Arvicolinae.
Jozef Kadiou
D’ar 6 a viz Eost 1944, da ziv eur diouzh ar mintin, ec'h erruas ur golonennad soudarded alaman e kêr. Un ehan a rejont eno a-raok tapout hent Brest da vont di da glask repu. O klask war-lerc’h ar maer en aner e oant pa zivizjont mont d’ar presbital. Ar beleg a gavjont eno. Skrapet ha kaset e voe ar paour-kaezh ganto evel gouestlad. Gallout a reas lammat diouzh ar c’harr ma oa dalc’het, pa oa ar soudarded nevez aet kuit eus kêr, nepell eus hent Penn ar Foenneg. Kerkent hag er-maez e voe gloazet gant un tenn mindrailherezig. Dont a reas a-benn d’en em stlejañ betek ti un annezad a c’halvas ar medisin d’ober war e dro. Hemañ a gasas anezhañ d’un ospital aozet dre guzh e Brieg gant ar Rezistanted. Daoust da gement-se e varvas nepell goude. Interet e voe d’an 9 a viz Eost 1944, er gêr a oa bet dieubet etretant.
Julio Bolbochán
Mestrc'hoarier echedoù arc'hantinat.
Jozef Kadiou
Savet ez eus bet un delwenn en e enor e-kichen iliz-parrez Kastell-Nevez-ar-Faou.
Sant-Alvan
Sant-Alvan (Saint-Alban e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Pleneg-Nantraezh e departamant Aodoù-an-Arvor.
Anv
''Par. de Sancto Albano, 1256, 1267; par. Sancti Albini, 1281; par. Sancti Albani, 1290; eccl. de Sancto Albano, c. 1330; par. de Saint Aulban et Saint Treuen, 1420; Saint Aulban, 1463; Saint-Aulbin, 1468; Saint Auban'', 1480, 1535.
Talvoudegezh ː diwar Albanus, merzher dibennet e Verulamium, e IIIt ktved.
Ardamezioù
"Geotet, e chapel al lec'h Sant-Jakez en argant mogeriet en sabel, eilet gant div tañvoezenn en aour, pleget ha kroaziet ouzh beg"
Afrikaneg
An afrikaneg (anv genidik : Afrikaans) zo ur yezh deveret eus an nederlandeg a gomzer e penn suañ Afrika, dreist-holl e Suafrika hag e Namibia. Degaset e voe di er gant trevadennerien eus an Izelvroioù.
Talvezout a ra an anv afrikaans, e nederlandeg, kement hag afrikaneg.
Moroni
Moroni (موروني Mūrūnī en arabeg) eo kêr vrasañ an inizi Komorez, ha kêr-benn ar stad abaoe he dizalc'hiezh e 1975. E 2006 e oa 43 700 a annezidi. Emañ Moroni war aod kornôg enez vrasañ an enezeg, Ngazidja (Grande Comore). Un aerborzh etrebroadel zo hag ur porzh-mor gant linennoù bigi da vont da inizi all Komorez, koulz ha da Vadagaskar, inizi all e Meurvor Indez, pe kevandir Afrika. Eus Moroni e vez ezporzhiet an traoù gounezet en enezeg, evel vanilha, kraoñ-kokoz, ha kafe.
Afrikaneg
Istor
Ur yezh indezeuropek eus skourr yezhoù germanek ar c'hornôg eo an afrikaneg. Deveret eo eus ar rannyezhoù nederlandek a veze komzet e Holland en. Abaoe ar mare-se eo emdroet ar yezh komzet e Suafrika en he fart hec’h-unan, en un doare disheñvel diouzh nederlandeg an Izelvroioù. Aet eo war eeunaat e meur a geñver.
Betek kreiz an e oa ur yezh komzet hepken, rak e nederlandeg eo e skrive he c’homzerien. Nederlandeg ar C'hab a veze graet eus ar yezh komzet. Levezonet eo bet geriaoueg an afrikaneg gant meur a yezh all : saozneg, yezhoù bantouek, yezhoù koiek-sanek, ha yezhoù all c’hoazh eus India, Malezia, Madagaskar. E dibenn an hepken e voe kroget da sellout ouzh an afrikaneg evel ur yezh distag diouzh an nederlandeg hag e 1925 e voe lakaet da yezh ofisiel e Suafrika, e-kichen an nederlandeg hag ar saozneg. Hervez bonreizh 1996 ez eo an afrikaneg unan eus yezhoù ofisiel Suafrika, e-kichen ar saozneg ha nav yezh all (ndebeleg, xhosaeg, zouloueg, sothoeg an norzh, sothoeg ar su, tswaneg, swatieg, vendeg, tsongeg).
Victoria (anv-badez)
thumb|180px|left|Ar [[rouanez Victoria war an timbr saoz anvet Penny Black)]] thumb| [[Victoria, dugez Kent, 1861. Mamm e oa d'ar rouanez Victoria ]] thumb|[[Victoria von Sachsen-Coburg-Gotha|Victoria (1840-1901), merc'h d'ar rouanez saoz, impalaerez Alamagn]] thumb|[[Victoria Bernadotte, priñsez ha danvez-rouanez Sveden.]]
Afrikaneg
Stad ar yezh
Peogwir e oa an afrikaneg yezh saverien an apartheid, e soñjer alies ez eo ur yezh kaozeet gant tud wenn hepken. Ha koulskoude e weler, en niveradegoù hag en enklaskoù graet diwar-benn ar yezhoù, e vez komzet gant tud all ivez : diwar an 5.983.423 a dud eus Suafrika a ra gantañ er gêr, n’eus "nemet" 2.536.907 (pe 42,4%) zo gwenn. An darn vrasañ eus an afrikanegerien zo hironed : 3.173.970 (pe 53,0%). Ouzhpenn se e vez komzet afrikaneg er gêr ivez gant 253.279 a dud du (4,2%) ha gant 19.267 a dud eus Azia (0,3%). E-touez ar re wenn, ez eus 59% a gomz afrikaneg ha 39% a ra gant ar saozneg ; e-touez an hironed ez eus 79% a gomz afrikaneg ha 19% a ra gant ar saozneg.
Victoria (anv-badez)
Victoria zo un anv-badez alamanek, saoznek, ha svedek, deuet eus ar ger latin uictoria, a zo ivez anv an doueeez roman Victoria.
Afrikaneg
Stad ar yezh
Bev-mat eo an afrikaneg koulskoude, gant kalz kazetennoù, kelaouennoù hag abadennoù er skingomz hag er skinwel.
Kanton Marchiennes
Kanton Marchiennes a oa ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais.
Kumunioù
Kanton Marchiennes a yae 13 kumun d'ober anezhañ
Francisco Vallejo Pons
thumb|right|Francisco Vallejo Pons (2013) Francisco Vallejo Pons a zo bet ganet d'ar 21 a viz Eost 1982 en Es Castell, Menorca (Spagn).
Mestrc'hoarier echedoù spagnol eo.
Mestr Meur Etrebroadel eo abaoe 1999, o vezañ an hini yaouankañ eus istor an echedoù e Spagn o pignat ken uhel.
E 2000 e trec'has en iskampionad eus Europa (c'hoarierion dindan 20 vloaz) hag e teuas da vezañ kampion bedel (dindan 18 vloaz).
E Genver 2010 e oa e renk Elo (FIDE) a 2 705. E C'hwevrer e voe trec'h war Veselin Topalov, kampion bedel, e 56 fiñvadenn gant ar pezhioù du. Eilvet e voe e Tournamant Gibraltar (gant Michael Adams e teuas ar maout) e miz C'hwevrer 2010.
Cynin
Cynin a oa mab Anllech ha roue Manav. N'anavezer hogozik netra a-zivout e vuhez hag e ren.
Icteridae
Diouzh Doare 6.1 an IOC World Bird List ez a nav genad golvaneged warn-ugent d'ober ar c'herentiad :
Pandora (pried Epimetheüs)
thumb|right|300px|Pandora, gant [[John William Waterhouse.]]
Pandora (Πανδώρα e gregach "an hini he deus an holl zonezonoù" ), e oa ar vaouez kentañ hervez mojennoù Hellaz kozh. Hervez ma skrivas Hesiodos en Theogonia e voe krouet gant an holl zoueed, rak pep hini anezho a roas dezhi ur perzh bennak.
Zeus an hini a c'hourc'hemennas da Hefaistos aozañ anezhi en Douar (Gaia) evel un tamm eus ar binijenn roet da Vab-Den war-lerc'h ma oa bet laeret an tan gant Prometheüs, hag an holl zoueed a gemeras un tamm perzh e-barzh reiñ d'ar vraventez drouk-se ampartizoù hoalus ken-ha-ken. Roet e voe da bried da Epimetheüs. Hi eo plac'h ar voest, ur jarl e gwirionez, pa gomzer eus boest Pandora hiziv.
An anv
Daou zoare zo da gompren anv « Pandora » : pe panta dôra, an hini he deus bet an holl zonezonoù, pe pantôn dôra an hini a zo donezon, pe prof, a-berzh an holl zoueed.
Theogonia Hesiodos
thumb| Pandora, gant [[Jules Joseph Lefebvre, 1882]] thumb|Pandora, gant [[Lawrence Alma-Tadema]]
E mojenn Pandora a lenner e Theogonia Hesiodos (linennoù 560–612, war-dro an pe  kantved kent JK) n'eus anv ebet d'ar vaouez.
Pa oa bet roet an tan d'an dud gant Prometheüs, goude ma oa bet laeret gantañ digant Zeus, e tivizas mestr an doueed, kounnar ennañ, reiñ dezho ur prof all evel kastiz. Goulenn a reas digant Hefaistos stummañ ar vaouez kentañ gant pri, un droug kenedus a vije he diskennadezed o wallgas gouenn an dud. Graet e labour gant Hefaistos, e voe gwisket ar vaouez gant Athena en ur sae arc'hant, ur ouel brodet, garlantezioù hag ur gurunenn aour. Ar vaouez-se ha n'eo ket anvet en Theogonia n'hall bezañ nemet Pandora, a zo kaoz anezhi hiroc'h en oberenn all Hesiodotos, Al Labourioù hag an Deizioù. Kentañ ma voe gwelet gant an doueed hag an dud e voent bamet o sellout outi. Ha Hesiodos da skrivañ (590–93):
Ha Hesiodos da zelc'her gant e gaoz hag e glemm : ar wazed a glask mirout ouzh droug ar maouezed dre chom dizimez ne vint ket gwell a se: (604–7):
A-wechoù, eme Hesiodos, e c'hall ur gwaz kavout ur wreg vat, met atav e vez bec'h etre droug ha mad (609).
Merc'h
Ur verc'h o doe Pandora hag Epimetheüs, Pyrra hec'h anv, a zimezas d'he c'henderv Deukalion, mab Prometheüs.
E-barzh Al Labourioù hag an Deizioù
Doare brudetañ ha hirañ ar vojenn avat a deu eus ur varzhoneg all gant Hesiodos, Al Labourioù hag an Deizioù. Enni (linennoù 60–105) e ra an oberour anv eus orin ar vaouez-se, hag e hira roll ar gwalennoù a daol war chouk an dud.
Propoetidezed
Ar Propoetidezed (henc'hresianeg : Προποιτίδες / Propoitides), e mojennoù Hellaz kozh, eo merc'hed Kiprenez, lakaet da c'histi a-wechoù, da wrac'hed a-wechoù all, pe d'an eil seurt ha d'egile war un dro, hag a aberzhe tud.
Pandora (pried Epimetheüs)
E-barzh Al Labourioù hag an Deizioù
Gant Hefaistos eo krouet bepred, diwar pri ha dour, evel en oberenn all, war urzh Zeus eta, a felle dezhañ kaout e zial eus an dud goude ma oa bet laeret an tan gant Prometheüs; met muioc'h a zoueed a gemer perzh en ober anezhi (63–82):
Zeus a ginnigas dorn Pandora da Epimetheüs, breur da Brometheüs, en devoa prometet d'e vreur koulskoude nac'h kement prof a-berzh Zeus. Hag eñ da gemer Pandora. Ha Pandora a zegasas dezhañ ur jarl kevrinus, hag a oa bet difennet outi, gant Zeus, digeriñ. Enni e oa an holl walennoù a c'hall kouezhañ war chouk Mab-Den: ar Gozhni, ar C'hleñved, ar Brezel, an Naonegezh, an Dienez, ar Follente, ar Gwallsi, an Touellerezh, ar Wallyoul, al Lorc'hentez hag ar Goanag.
Propoetidezed
Merc'hed e oant da bPropoitos, roue Amathoüs (Ἀμαθοῦς), e kreisteiz Kiprenez. Meneget int e Metamorfozoù Ovidius.
Pandora (pried Epimetheüs)
Pandora an hini a ro pep tra
Gerdarzh an anv Pandora, donezonet gant an holl, a gaver e-barzh Al Labourioù hag an Deizioù ne vije nemet un displegadur pobl, ha faos e vije.
Propoetidezed
Heuget e oa Pygmalion, roue an enez, gant o emzalc'h. Se zo kaoz, hervez Ovidius, e tivizas Pygmalion ne oa ket troet gant ar merc'hed hag e savas un delwenn ha magañ karantez outi.
Pandora (pried Epimetheüs)
Pithos troet e "boest"
Falldroidigezh ar pithos, ur jarl bras, e "boest" a vez lakaet war gont al lenneg Erasmus Rotterdam a droas kontadenn Hesiodos e latin er.
Propoetidezed
Kastizet e voe ar Propoetidezed hek avat gant an doueez Afrodite : dre na felle ket dezho hec'h enoriñ evel a oa dleet e voent troet e mein.
Lod a wel er vojenn-mañ, evel en hini Galateia, un doare da gondaoniñ dizalc'hted ar maouezed, droukvesket evit-se gant gastaouerezh ha sorserezh.
Renée Conan
Renée Conan a zo bet ganet e 1938 en Oriant. He zad a oa ezel eus an FFI. Dont a ra da vezañ hi ezelez eus ar Strollad Komunour Gall (SKG pe PCF) e 1956. Kregiñ a ra, adalek 1960, gant ar stourm evit ar maouezed o vont da ezelez eus ar Planning familial. "Boest lizhiri" ha "dougerez malizennoù" eo ivez evit an FLN.
Pa grog an SKG da dagañ ar "Gevredigezh evit ar Vignoniezh etre Bro-C'hall ha Sina" ("Amitiés franco-chinoises"), e lec'h ma 'z eo he engouestlet ivez, e tibab rentañ he c'hartenn eus ar strollad. Tost ouzh an tu-kleiz pellañ eta, ez eo-hi engouestlet-kenañ er stourmoù e-pad Mae 68. D'ar mare-se eo e tizolo an ekologouriezh ivez. Dont a ra da vezañ ezelez eus Mignoned an Douar ha da stourm a-enep an holl raktresoù kreizennoù nukleel e Breizh. E 1981 ez embann gant Annie Laurent ""Femmes de Plogoff"" e ti-embann La Digitale.
E-touesk krouerien strollad Ar Re C'hlas emañ e Breizh. Kuzulierez ti-kêr e voe en Oriant hag ivez kannadez e Parlamant Europa adalek 1991. Mervel a reas e miz Gouere 1992.
A-hed he buhez e chomas he c'halon tomm ouzh Breizh koulz hag ouzh he yezh, ha liammañ a rae en un doare sklaer ar stourm evit gwirioù Breizh, ar stourm evit gwirioù ar maouezed hag ar stourm evit difenn an endro.
Enez-Sun
Enez-Sun a zo un enezenn er c'hornôg da vBreizh hag ur gumun ivez. Suniz a reer eus annezidi Enez-Sun, pe "Enezourien" kalz aliesoc'h en Enez. E kostez Leon e vez distaget "Sizun" pe "Suzun". thumb|left|300px|Enez Sun
Krennamzer
Liammet eo buhez St Wenole gant an Enez. Lod a lavar en dije savet ur prioldi eno a-raok mont da Landevenneg da grouiñ an abati. Un dra zo sur e oa perc'hennet an enez gant an abati. Un dle 150 merlusenn o doa ar besketourien da gas d'ar manati beb bloaz. Meneget e vez an enez e Diellaoueg Landevenneg dindan an anv Seidhun, deut da vezañ, Sidun ha Sizun pelloc'h e diellaoueg Kemper.
Dindan paeroniez St Kolodan e oa an iliz parrez betek fin an XIXvet kantved. Adavet eo bet an iliz e 1902 ha laket dindan paeroniez Kolodan ha Gwenole. Un tamm askorn eus relegoù St wenole a zo dalc'het en iliz parrez.
Eil Brezel-bed
Da lâret eo 133 Sunad, etre 14 ha 54 bloaz en em gavas e Bro Saoz. N'eus enezenn all eus breizh lec'h eo en em gavet seurt lusk da vont d'ar brezel.
2. D'an talbenn
Brudet int gant komzoù ar Jeneral de Gaulle deuet da saludiñ kentañ soudarded Arme ar Frañs Libr. " Met Enez sun eo ar c'hart eus Bro C'hall". Perzh brasañ paotred an Enez eo bezañ lakaet o anv da vont gant de Gaulle da dra ma dec'he kuit d'ar Marok 95% eus ar soudarded gall a oa e Breizh-Veur d'ar mare-se. En arme ar vor int bet o vrezeliñ kazi holl.
E dibenn ar bloaz 1940, meur a vartolod eus an enez o deus kaset spierien d'ar vro gant o bagoù dre lien. An hini brudetañ anezho eo François Follic, en deus kaset tud dre bemp gwech d'ar C'hab Sizun evit krouiñ kentañ strollad rezistanted ar vro dindan renerez Henri D'estienne d'Orves. Paket int bet holl ha tri martolod eus an enez a zo chomet da louediñ e toulloù bac'h an Nazied e Bro-Alamagn.
Tri enezad all Felix, Martin hag Anne-Marioe Guilcher a zo brudet e kreiz Bro c'hall evit bezañ savet ha renet ur strollad rezistanted tro dro da Dours ha da Châteauroux.
3 Fin ar brezel
Chomet eo an Alamaned war an Enez eus an 18 a viz gouere 1940 betek ar 4 a viz Eost 1944. Pulluc'het o deus tour tan Goulenez hag an tour ged ar Geveur a-raok mont kuit. Ur strollad FFI ed eus an enez a zo bet savet d'ar mare-se. Aet int da sikour derc'hel an Alamamed e andread an Oriant ha Sant Nazer.
Paotred an FNFL o deus dalc'het penn ouzh an Alamaned betek fin ar brezel ha n'int deuet en dro nemet d'an hañv 1945. Kollet o deus 18 den ha padall 33 den eus an Enez zo marv e-pad ar brezel, soudarded ha siviled.
War an enez ez eo aet an traoù peuzplaen. Distroet eo ar soudarded goude an ehan-brezel e miz Even 1940 hag e yae ar peskerez en-dro. Met gouzet o deus an Amaned buan e oa enizidi un neiz "Gaolisted". Setu m'o deus ranket an enezidi gouzañv kazi kant soudard a-hed ar brezel war an enez. Trubuilhoù zo bet evit mont da besketañ. Minet eo bet darn eus aojoù an enez ha savet blokosoù. Deuet oa ar vizer war an enez da fin ar brezel betek lakaat tud mervel gant an naon.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered nevez ar gumun
Al lestr-kenwerzh S.S. War Song a voe kaset d'ar strad gant tennoù ul lestr-spluj alaman d'ar 15 a viz Genver 1918, 19 kilometrad er c'hornôg d'an enez, e-kerzh ar Brezel-bed kentañ,.
Douaroniezh
Hec'h anv a zo ivez hini ar c'hab a zo en tu all d'ar Raz anvet ar C'hab Sizun (ar C'hab e genoù an holl).
Rust eo ar mor el lec'hioù-se ma vev lod eus an enezourien eus ar peskerezh e-touez ar c'herreg-tarzh a anavezont mat.
Levrlennadur
Auffret (Pierre-Louis), Bresson (P.), Ar Zénith, en route pour la liberté, 2016, éd. Bleu b, 98p.
Auffret-Quintin (Jane), Vivre autrefois à l’île de Sein, 1994, 91p.
Bataillard (Michel), Une histoire de l’île de Sein, 2012, p. 358p.
Bauche (Jacques), Jean-Marie de l’île de Sein, Paris, éd. France-Empire, 1967, 354p.
Bauche (Jacques), Le ralliement de l’île de Sein, in Revue de la France Libre, N°156 bis, 1965.
Cressard (Pierre), Le paradis tranquille des petites îles, Rennes, 1951, pp 66-84.
Fagon (Christian), Riou (Yann), Trésor du breton de l'île de Sein, an Alarc'h, 2015.
Fouquet (Jos), Île de Sein, promenades et découvertes, p. 34-36
Fouquet (Jos), Ceux du 18 juin 1940, Sein, autoédition, 218p.
Kersulec (P.Y),Riou (Y), Paroles de Sénans, Fouesnant, Yoran Embanner, 2022, 464p.
Le Barbier (André-Gaston), Les conditions de vie à l’Île-de-Sein
Le Cunff (Louis), Richard (Stanislas), Sein l’île des trépassés, Paris, éd. A. Bonne, 1959, 216p.
Le Naour (Jean-Yves) … Les compagnons de la libération : l’île de Sein, Bamboo éditions, Charnay-lès-Mâcon, 2022
Lescoat (Jacques), Sein est son nom, Rennes, éd Finisterre, 2000, 117p.
Mallet (Franck), Sein ou le voyage sans retour, 2001, éd. Mémoria, 2001, 120 p.
Marin (Jean), Bancaud (Henri), Île-de-Sein, Rennes, éd. Ouest-France,1992.
Mouez Enez Sun (Bulletin paroissial de l’île de Sein)
Mouez Enez Sun (Bulletin associatif) 1997- 2005.
Ollivier (Jean-Paul), Sein 18 juin 1940, Ils étaient le quart de la France, Quimper, éd. Palantines, 2013.
Mazéas (Michel), Les houles de la mer d’Iroise, Rennes, Ouest-France, 1994.
Pichavant (René), Sein, l’île des cormorans bleus, Douarnenez, éd. Morgane, 1991, p 115-189
Portais (Pierre), Ile de Sein, une paroisse des histoires, Sein, éd. Asso. Mouez Enez sun, 2002, 25p
Richard (Stanislas), Île-de-Sein, 1954, 32p.
Rouz (Bernez), Sein, une île de résistances, éd. des Montagnes noires, 2023, 248p
Salaun (Pierre), Ile de Sein, Rennes, 1997, éd. Ouest-France, 32p.
York
Kêr-benn gozh kontelezh York (Yorkshire) eo ivez.
Da 208 200 e save niver annezidi kêr e kreiz 2017.
Anv
Evrog e oa hec'h anv brezhonek kozh (diwar ar wrizienn keltiek *ebor, brezhoneg evor, kembraeg efwr, iwerzhoneg iubhar, stumm latinaet ibor > Eboracum), a veze roet da gêr Eboracon. *Evoreg e vije e brezhoneg hiziv.
Istor
Savet eo bet war-dro ar bloaz 71 gant Romaned an legion e bro ar bobl vrezhon Brigantes.
Gant se n'eo ket ur gêr roman a orin ; er bloaz 43 e krogas aloubadeg Enez Vreizh, dindan Glaoda Iañ. Petilius Cerialis, gouarnour adalek 70, a erruas gant al Legio IX e lec'hienn Eboracum e 71. Meur a lec'h savet gant ar Romaned en Enez Vreizh a zoug anvioù keltiek.
Ur skol-veur zo enni.
Brudet eo da vezañ ar gêr europat hentet ar muiañ gant tasmantoù ; ijinet eo bet ar vojenn-se da sachañ touristed, eme lod tud avat.
Vittoria Colonna
Meur a vaouez zo bet anvet Vittoria Colonna :
Oskaleg
Oskaleg a zo ur gumun eus Bro Sant-Maloù e kanton Dinan, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Norzh Breizh.
Lagad
Organoù ar gweled eo an daou lagad. Ganto e c'hall an dud hag al loened gouzout petra a c'hoarvez en-dro dezho hag ober o soñj neuze. A bep tu d'ar penn emaint e poulloù, pe podoù an daoulagad.
Kleñvedoù
Ar c'hlazenn a zo dalliñ ul lodenn pe hollad al lentil-lagad. An dalliñ-se a gas d'un digresk eus ar wel a za war gresk. Er penn-kentañ ar c'hlazenn a zegas egas da geñver ar gouloù. An digresk eus ar gwel a c'hell bezañ fonnus goude ur choukad en abeg d'ar c'hozhni pe er broioù o ziorren, en abeg d'ar zivouediñ, d'an heoliata, an espozañ ouzh mogedoù pistrius. Pa vez kollet wel al livioù e vez anvet akromatopsiezh. C'hoarvezhout a ra goude ul labezad eus empenn hag a c'hoarvezh an aliesañ en abeg d'ur gwallzarvoud gwazienn-empenn en un den hag a wele mat. C'hoarvezhout a ra ivez peogwir eo bet treuzkaset dre ar genetek. Ar c'helligoù karget eus ar wel diouzh deiz, hag eus hini al livioù a zo bet skoanet da lâret eo o deus ur gudenn en ho mont en-dro. An vet int kon. Neuze kelligoù ar wel diouzh noz a gemer o flas. Tanijenn ar gornsae abalamour d'ur vilimadur eo an aliesañ. Ar vilimadur-se a genlabour alies gant koc'henn an daoulagad. Ar gornsae a zeu da vezañ dall hag ur gwiskad moan a waziennoù a zeu war-wel, war ar gornsae. Ma'z eo padus ar vilimadur, ar gornsae a grog neuze da gaout ur bigmantiñ azrous. Hervez live ar c'hleñved e c'hell an den tapet ganti koll un tamm eus lemmded e sell, kaout poanioù, ruzderioù lagad, daeraouiñ ha luc'hargas (dreistkizidigezh ouzh ar gouloù). C'hoarvezout a ra pa erru ar gouloù en daoulagad hag ec'h en em dolp a-dreñv da barch an daoulagad rak re verr eo al lagad. Un den tapet gant ar c'hleñved-mañ a c'hell sellout an endro a-dost hag a-bell digudenn. Ar gudenn eo he deus diaesterioù evit gwellout an objedoù a-dost. En abeg da-se e c'hell an dud-se kaout poan benn, bezañ skuizhet o sellout, gwellout displann. Ar vugale tapet ganti o deus diaesterioù evit soénjal war o labour pe war an urzhiataerezioù. Ar wel a c'hell bezañ reizhet gant lunedoù pe ferennoù kengerc'hus, rak evel-se, skinoù an heol a zo kromm davet an diabarzh hag ar skeudenn a erru war al luc'hsae. C'hoarvezout a ra pa en em zolp ar gouloù o tont el lagad dirak al luc'hsae peogwir eo re hir al lagad. Neuze gwellout a rez mat an objedoù a dost met ar re a zo pell displann. Ar berrweled a c'hell bezañ reizhet gant lunedoù pe ur ferenn genforc'hus. E mod-se ar gouloù a dremen en daoulagad a zo krommet war an diavez hag ar skeudenn a erru war al luc'hsae. Al lodenn vrasañ eus an dud daltonek a c'hell gwellout al livioù, n'odeus diaesterioù nemet evit gwellout ar c'hemm kenetrezo. Ar gelligoù kon ne 'z eont ket mat en-dro hag ur gudenn a zo etre an teir liv kentañ: ar gwer, ar ruz, ar glas. An daltonegezh a zo treuzkaset dre ar genetek. Muioc'h a baotr eget a plac'h a zo tapet ganti. Ur paotr diwar 12 a zo daltonek. C'hoarvezout a ra pa vez stummet ar gornsae en un doare digompez. Ar gornsae a zo normalamant e stumm ur sfer met pa vez astigmate an den neuze eo hirgelc'hiek. An araok a zo tost plad met ar c'hostezioù a zo kromm. An distok-se a lak ar gouloù hag a dremen dre al lagad da vezañ tolpet war meur a lec'h e plas en ul lec'h hepken. Neuze a sell a zo displann.
Livioù an daoulagad
Ma'z eo livet glas al lagad ez eo abalamour da 2 bigmant: an duon hag al lipofusin. Ma n'eus ket a bigmantoù da skouer evit an dud gwennard, neuze e kemer glas al lagad liv ar gwad hag a dreuz anezhi. Forzh peseurt liv a c'hell bezañ d'eus ar re voutinañ d'ar re ralañ a-wechoù ez eus kement a liv ma'z eo re ziaes lavarout peseurt liv a zo an hini pennañ. Al livioù a vez treuzkaset dreist-holl dre ar genetek daoust ma c'hell ur vab liv teñval, gell padal e dud o deus daoulagad sklaer.
Skizhad araok
Seblantout a ra deomp bezañ du dre ma vez euvret al lodenn vrasañ eus ar gouloù o tont el lagad gant ar gwiadoù. Dreist-holl gant al luc'hsae. Brasaat a ra pe bihanaat a ra gant sikour kigennoù glas al lagad. Ar fiñvadennoù-se a servij da reoliañ nerzh ar gouloù hag ar c'hementd a gouloù.
Pa vez kemeret poltred un den gant al luc'hedenn, glas al lagad na c'hell ket serriñ buan a-walc'h, neuze al luc'hsae leun a wad a zo sklêrijennet. Setu perak e vez gwelet daoulagad ruz war ar poltriji a-wechoù. Lersae (pe sklerotik) eo lodenn wevnañ al lagad, servijout a ra da wareziñ al lagad ouzh an dagadennoù mekanikel ha derc'hel a ra ivez framm al lagad. Treuzwelus e teu da vezañ en a-raok. Gwenn al lagad eo. Un dourenn (pe humor dourek) zo lec'hiet etre al lentil-lagad hag ar gornsae. Reoliañ a ra ar gwask a zo el lagad met ivez da voueta frammoù al lagad en ur zistrujañ al lostajoù. Glaourgenn dreuzwelus hag a c'holo diabarzh malvennoù al lagad. Ar gevresae (pe koñjonktivenn) a brodu ur mukus a en em led war c'horre al lagad hag a lardigenn anezhañ evit gellout fiñval aesoc'h. Ur gigenn eo. Seurt stalafioù ar mab-lagad a servij da reoliañ ar c'hementad a c'houloù a dremen el lagad. Produiñ a ra dourenn al lagad. Ennañ ez eus kigennoù a cheñch krommenn al lentil-lagad evit kaout ar gwel lemmañ ha reishañ. Ar dolgennsae (pe koroid) a zo e mouk. Pinvidik e gwaziennoù eo ar gwiskad mañ, bouetañ a ra glas al lagad hag ar gelligoù a dap ar gouloù. Derc'hel a ra al lagad en ur c'hambr du ha gwareziñ a ra anezhañ ouzh skinoù an diavez hag a grou tommder. Ferenn gengerc'hus naturel eus al lagad eo. Tolpiñ a ra ar skinoù lugernus war al luc'hsae. Gallout a ra cheñch e ankl krommadur gant sikour kigennoù hervez ar pellder. Ur vouedenn treuzwelus a leugn ar gavenn a-dreñv d'al lentil-lagad hag a-raok d'al luc'hsae. Servijout a ra da asuriñ sonnded al lagad ha da zerc'hel al luc'hsae ouzh pale al lagad. Kaout a reer a-wechoù ar santimant gwelout gouleier dirak al lagad. Dont a ra eus ar fed e tremen ar c'horf gwerek. Ma kendalc'h ar santimant, marteze eo re greñv o gwad en o gwaziennoù kas.
Tu-diavaez
Plakennoù kroc'henn a fiñv int evit serriñ pe digeriñ an daoulagad. Servijout a reont da gwareziñ an daoulagad, da herzel pe bevenniñ ar gouloù a za barzh al lagad ha da adzourenniñ sae al lagad. Ar gwagroù daeroù a brodu un dourenn anvet dourenn an daeroù e doare ma chom gleb an daoulagad. An takennoù dour a zo sal hag a warez al lagad, da skouer pa'z eus poultren warno pe pa'z eus un doñjer bennak evel an oksidenn propanethial a teu d'eus an onion met ivez goude un drivliadenn.
Gwelout
Un daou-ugent seurt lagadoù (daoulagadoù pe muioc'h) a zo e-touez al loened. Darn ne c'hallont nemet disheñvelout gouloù diouzh teñvalijenn. Darn a wel al livioù hag ar stummoù.
Evit gwelout eo ret dija kaout sklêrijenn produet gant andonoù gouloù kentrenk pe eilrenk.
An touellwelioù
Al luc'hsae a gas ar skeudenn e stumm ur c'hannad d'an empenn. Evel-se eo evit an holl. Zonennoù gwelout an empenn a zielfenn ar gannadoù-mañ. Met a-wechoù, displegadenn an empenn a c'hell bezañ displann. E fazioù evit displegañ a zo anvet touellweloù, an touellweloù n'int ket gwelet er memes doare rak cheñch a ra an traoù bevet evit pep hini, n'hon eus ket gwelet ar memes traoù, n'eo ket bet dalc'het soñj eus ar memes skeudennoù.
An touellweloù a c'hell dont eus ar fed e vefe bet broudet kelligoù al luc'hsae a resev ar gouloù, neuze gall a reont bezañ skuizhaet, pe eus ar fed int bet krouet gant an empenn dre kannadoù nervennus resevet faos a-wechoù. AN empenn a glsk lakaat ster e pep lec'h, memes lec'h ma n'ez eus ket. Neuze ober a ra re, amplaat a ra ar c'hemmoù mat, krouiñ a ra trolinennoù, livioù, pellwelerezh, fiñvadennoù hag all hervez ar pezh a anavezer.
Kouskous (bronneg)
Ar c'houskoused zo bronneged godellek a vev en Aostralia ha Ginea Nevez hag a ya d'ober ar genadoù Ailurops, Phalanger, Spilocuscus ha Strigocuscus.
Spesadoù
E-touez ar spesadoù kouskoused emañ :
Yvelines
An Yvelines (distaget ) a zo unan eus an departamantoù savet e 1968 en-dro da gêr Bariz, er rannvro Enez-Frañs. Versailhez eo ar pennlec'h anezhañ. Savet eo bet diwar lodenn gornaouek an departamant kozh Seine-et-Oise, hag adkemeret en deus e niverenn, an 78. Dont a ra an anv "Yvelines", ger liester (Département des Yvelines), eus hini ur c'hoad.
Drask louet
An drask louet (liester : driski louet) a zo ur spesad golvaneged, Turdus pilaris an anv skiantel anezhañ.
Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged ha frouezh hag a gav er brousgwez hag er girzhier.
Annez
Kavout a reer ar spesad e kornôg Europa dre reter Rusia.
[[Restr:Turdus pilaris map cropped.svg|thumb|center|upright 2|
Ailurops
Ailurops zo ur genad e rummatadur ar bronneged godellek, ennañ kouskoused a vev en Indonezia.
Ficheux
Ficheux a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Vittoria
Vittoria zo un anv-badez italianek roet d'ar merc'hed, deuet eus anv an doueez latin Victoria (doueez).
Tud
thumb|250px|Ar briñsez ha barzhez [[Vittoria Colonna (barzhez)|Vittoria Colonna (1490-1547), poltredet gant Sebastiano del Piombo.]]
Anv-badez
Hag ivez:
Deux-Sèvres
Deux-Sèvres zo anv unan eus an departamantoù gall savet diwar Poatev gozh.
Niort eo anv ar pennlec'h.
Seine-et-Oise
Ar Seine-et-Oise a oa anv un departamant gall nepell diouzh Pariz ha Versailhez e oa anv ar pennlec'h anezhañ. An 78 e oa e niverenn.
Rannet eo bet an departamant e 1968 da vont d'ober departamantoù an Essonne, ar Val-d'Oise hag an Yvelines. Staget ez eus bet ivez nav c'humun ouzh departamant an Hauts-de-Seine, 16 ouzh ar Seine-Saint-Denis ha 18 ouzh ar Val-de-Marne.
Hingeg
Ur yezh sinek-tibetek eus skourr ar yezhoù sinaek eo ar hingeg (pu-xian 莆仙 he hing hua) komzet gant tro-dro da 6.000 den e Putian ha Xianyou e reter Fujian e Sina hag ivez e Malaysia ha Singapour.
Div rannyezh pennañ ez eus:
Kanton Orchies
Kanton Orchies a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Brasaet e oa bet da 16 kumun gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.
Betek 2015
Kanton Orchies a yae 9 c'humun d'ober anezhañ:
Abaoe 2015
Kanton Orchies a ya 16 kumun d'ober anezhañ.
Bourc'h-Baz
Bourc'h-Baz a zo ur gumun a Vreizh e Liger-Atlantel, e kreisteiz ar vro.
Bourc'h-Baz a vez graet eus ar vourc'h, ha peder c'hêr : Kervaleg, Tregate, Rofia ha Kermouzeñ.
Brezhoneg
Ur rannyezh eus ar Brezhoneg a veze komzet e keriadennoù zo tro-dro da Vourc'h-Baz betek deroù an XXvet kantved.
1182
Diwar-benn bloavezh 1182 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1182
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1182
Gwengamp Kumuniezh
Gwengamp Kumuniezh (bet Kumuniezh kumunioù Gwengamp etre 2001 ha 2009) a oa ur gumuniezh-kumunioù savet etre kumunioù eus departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Gwengamp e oa. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù, goude kendeuziñ gant c'hwec'h etrekumuniezh-all.
Kalifornia-Izel ar C'hreisteiz
Kalifornia-Izel ar C'hreisteiz, pe Baja California Sur hervez an anv ofisiel, zo unan eus 31 stad Stadoù-Unanet Mec'hiko abaoe 1974. La Paz eo ar gêr-benn.
Gwengamp Kumuniezh
Kumunioù
6 kumun a yae d'ober an etrekumuniezh:
Ngazidja
thumb|Ngazidja e Komorez Ngazidja e swahileg, Grande Comore e galleg, eo enezenn vrasañ Komorez. E-pad kantvedoù e oa rannet an enez e meur a sultanelezh, evel Bambao, Itsandra, Mitsamihuli, Bajini, Hambu, Washili, Hamahame, Mbude, Hamvu ha LaDombe. E 1886, sultan Bambao, Saidi Ali ibn Saidi Omar, a zeuas a-benn da unaniñ ar sultanelezhioù-se da vont d'ober stad Ngazidja. Er bloaz-se end-eeun e voe lakaet an enez dindan beli Bro-C'hall, hag e 1893 e voe kaset Saidi Ali d'an harlu. E 1911 e voe staget an enez da vat ouzh Bro-C'hall.
E 1975 e voe savet stad Komorez gant inizi Ngazidja, Nzwani (Anjouan) ha Mahoré (Mayotte) a chomas e dalc'h Bro-C'hall. Er bloavezhioù 1990 e voe rannet ar stad, gant inizi Nzwani ha Mwali o tispartiañ diouzh Ngazidja. Ne chomas nemet an enez vrasañ e dalc'h ar stad kreiz. E 2002 avat e voe adunanet Ngazidja gant an inizi all, dindan ur vonreizh nevez. E 2008, adarre, he deus klasket Nzwani mont diouzh he zu, met adstaget eo bet ouzh ar peurrest eus ar stad gant an arme.
Viktoria Prusia
Viktoria Prusia, pe Victoria von Preußen  en alamaneg, zo bet anv meur a vaouez:
Kumuniezh kumunioù Bro ar Roc'h
Kumuniezh kumunioù Bro ar Roc'h a oa anezhi un aozadur savet etre kumunioù eus departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Treger ha Goueloù oa. Abaoe ar 1añ a viz Genver 2013 eo ebarzhet er Gumuniezh kumunioù Treger-Uhel.
Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Bro ar Roc'h a yae 6 kumun d'ober anezhi:
Sinaeg Huizhou
Ur yezh sinek-tibetek eus skourr ar yezhoù sinaek eo ar $ (huī yǔ徽语, pe Huīzhōu huà 徽州話) komzet gant e su Anhui hag e norzh Zhejiang e Sina.
Pemp rannyezh ez eus:
Roll koñsuled an Impalaeriezh roman uhelañ
Iañ kantved kent JK
-30 Imp. Caesar Divi filius IV, Marcus Licinius Crassus Dives -29 Imp. Caesar Divi filius V, Sextus Appuleius -28 Imp. Caesar Divi filius VI, M. Vipsanius Agrippa II -27 Imp. Caesar Divi filius VII, M. Vipsanius Agrippa III -26 Imp. Caesar Divi filius Augustus VIII, T. Statilius Taurus II
-25 Imp. Caesar Divi filius Augustus IX, M. Iunius Silanus -24 Imp. Caesar Divi filius Augustus X, C. Norbanus Flaccus -23 Imp. Caesar Divi filius Augustus XI, A. Terentius Varro Murena -22 M. Claudius Marcellus Aeserninus, L. Arruntius -21 M. Lollius, Q. Aemilius Lepidus -20 M. Appuleius, P. Silius Nerva -19 C. Sentius Saturninus, Q. Lucretius Vespillo, suff. M. Vinicius -18 P. Cornelius Lentulus Marcellinus, Cn. Cornelius Lentulus -17 C. Furnius, C. Iunius Silanus -16 L. Domitius Ahenobarbus, P. Cornelius Scipio
-15 M. Livius Drusus Libo, L. Calpurnius Piso -14 Marcus Licinius Crassus Dives (Frugi?), Gnaeus Cornelius Lentulus ("the Augur") -13 Ti. Claudius Nero, P. Quinctilius Varus -12 M. Valerius Messalla Barbatus Appianus, P. Sulpicius Quirinius -11 Q. Aelius Tubero, Paullus Fabius Maximus
-10 Africanus Fabius Maximus, Iullus Antonius -9 Nero Claudius Drusus, T. Quinctius Crispinus Sulpicianus -8 C. Marcius Censorinus, C. Asinius Gallus -7 Ti. Claudius Nero II, Cn. Calpurnius Piso -6 D. Laelius Balbus, C. Antistius Vetus
-5 Imp. Caesar Divi filius Augustus XII, L. Cornelius Sulla -4 C. Calvisius Sabinus, L. Passienus Rufus -3 L. Cornelius Lentulus, M. Valerius Messalla Messallinus -2 Imp. Caesar Divi filius Augustus XIII, M. Plautius Silvanus -1 Cossus Cornelius Lentulus, L. Calpurnius Piso
I kantved
1 C. Iulius Caesar, L. Aemilius Paullus 2 P. Vinicius, P. Alfenus Varus 3 L. Aelius Lamia, M. Servilius 4 Sex. Aelius Catus, C. Sentius Saturninus
5 L. Valerius Messalla Volesus, Cn. Cornelius Cinna Magnus suff. C. Ateius Capito) 6 M. Aemilius Lepidus, L. Arruntius 7 Q. Caecilius Metellus Creticus Silanus, A. Licinius Nerva Silianus 8 M. Furius Camillus, Sex. Nonius Quinctilianus suff. L. Apronius 9 C. Poppaeus Sabinus, Q. Sulpicius Camerinus
15 Drusus Iulius Caesar, C. Norbanus Flaccus 16 Sisenna Statilius Taurus, L. Scribonius Libo 17 L. Pomponius Flaccus, C. Caelius Rufus 18 Ti. Caesar Augustus III, Germanicus Iulius Caesar II 19 M. Iunius Silanus Torquatus, L. Norbanus Balbus
20 M. Valerius Messalla Messallinus, M. Aurelius Cotta Maximus Messalinus 21 Ti. Caesar Augustus IV, Drusus Iulius Caesar II 22 D. Haterius Agrippa, C. Sulpicius Galba 23 C. Asinius Pollio, C. Antistius Vetus 24 Ser. Cornelius Cethegus, L. Visellius Varro
25 Cossus Cornelius Lentulus, M. Asinius Agrippa 26 Cn. Cornelius Lentulus Gaetulicus, C. Calvisius Sabinus 27 L. Calpurnius Piso, M. Licinius Crassus Frugi 28 C. Appius Iunius Silanus, P. Silius Nerva 29 C. Fufius Geminus, L. Rubellius Geminus 30 M. Vinicius, L. Cassius Longinus 31 Ti. Caesar Augustus V, L. Aelius Seianus 32 Gnaeus Domitius Ahenobarbus, L. Arruntius Camillus Scribonianus 33 L. Livius Ocella Ser. Sulpicius Galba, L. Cornelius Sulla Felix 34 Paullus Fabius Persicus, L. Vitellius
35 C. Cestius Gallus, M. Servilius Nonianus suff. D. Valerius Asiaticus 36 Sex. Papinius Allenius, Q. Plautius 37 Cn. Acerronius Proculus, C. Petronius Pontius Nigrinus 38 M. Aquila Iulianus, C. Nonius Asprenas 39 C. Caesar Augustus Germanicus II, L. Apronius Caesianus
40 C. Caesar Augustus Germanicus III without colleague 41 C. Caesar Augustus Germanicus IV, Cn. Sentius Saturninus 42 Ti. Claudius Caesar Augustus Germanicus II, C. Caecina Largus 43 Ti. Claudius Caesar Augustus Germanicus III, L. Vitellius II 44 T. Statilius Taurus, C. Sallustius Crispus Passienus II
45 M. Vinicius II, T. Statilius Taurus Corvinus 46 D. Valerius Asiaticus II, M. Iunius Silanus 47 Ti. Claudius Caesar Augustus Germanicus IV, L. Vitellius III 48 A. Vitellius, L. Vipstanus Publicola Messalla 49 Q. Veranius, C. Pompeius Longus Gallus
50 C. Antistius Vetus II, M. Suillius Nerullinus 51 Ti. Claudius Caesar Augustus Germanicus V, Ser. Cornelius Scipio Salvidienus Orfitus 52 Faustus Cornelius Sulla Felix, L. Salvius Otho Titianus 53 D. Iunius Silanus Torquatus, Q. Haterius Antoninus 54 M'. Acilius Aviola, M. Asinius Marcellus
55 Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus, L. Antistius Vetus 56 Q. Volusius Saturninus, P. Cornelius Lentulus Scipio 57 Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus II, L. Calpurnius Piso 58 Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus III, M. Valerius Messalla Corvinus 59 C. Vipstanus Apronianus, C. Fonteius Capito
60 Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus IV, Cossus Cornelius Lentulus 61 P. Petronius Turpilianus, L. Iunius Caesennius Paetus 62 P. Marius, L. Afinius Gallus 63 C. Memmius Regulus, L. Verginius Rufus I 64 C. Laecanius Bassus, M. Licinius Crassus Frugi
65 A. Licinius Nerva Silianus, M. Iulius Vestinus Atticus 66 C. Luccius Telesinus, C. Suetonius Paullinus II 67 L. Iulius Rufus, Fonteius Capito 68 Ti. Catius Asconius Silius Italicus, P. Galerius Trachalus 69 Ser. Sulpicius Galba Imp. Caesar Augustus II, T. Vinius (Rufinus?) suff. Fabius Valens, Arrius Antoninus
Hounaneg
Ur yezh sinek-tibetek eus skourr ar yezhoù sinaek eo ar hounaneg (xiang 湘语 pe saozneg: hunanese) komzet gant tro-dro da 36.015.000 den (1984) dreist-holl e Sichuan hag ivez e Guangxi ha Guangdong e Sina (3,5% eus ar boblañs).
Roll koñsuled an Impalaeriezh roman uhelañ
I kantved
70 Imp. Caesar Vespasianus Augustus II, T. Caesar Vespasianus, suff. Titus Aurelius Fulvus 71 Imp. Caesar Vespasianus Augustus III, M. Cocceius Nerva 72 Imp. Caesar Vespasianus Augustus IV, Titus Caesar Vespasianus II 73 Caesar Domitianus II, L. Valerius Catullus Messallinus 74 Imp. Caesar Vespasianus Augustus V, T. Caesar Vespasianus III
Hounaneg
Teir rannyezh pennañ ez eus:
Roll koñsuled an Impalaeriezh roman uhelañ
I kantved
80 Imp. T. Caesar Vespasianus Augustus VIII, Caesar Domitianus VII 81 L. Flavius Silva Nonius Bassus, L. Asinius Pollio Verrucosus 82 Imp. Caesar Domitianus Augustus VIII, T. Flavius Sabinus 83 Imp. Caesar Domitianus Augustus IX, Q. Petillius Rufus II 84 Imp. Caesar Domitianus Augustus X, C. Oppius Sabinus
85 Imp. Caesar Domitianus Augustus XI, T. Aurelius Fulvus II 86 Imp. Caesar Domitianus Augustus XII, Ser. Cornelius Dolabella Petronianus 87 Imp. Caesar Domitianus Augustus XIII, L. Volusius Saturninus 88 Imp. Caesar Domitianus Augustus XIV, L. Minicius Rufus 89 Titus Aurelius Fulvus, M. Asinius Atratinus
90 Imp. Caesar Domitianus Augustus XV, M. Cocceius Nerva II 91 M'. Acilius Glabrio, M. Ulpius Traianus 92 Imp. Caesar Domitianus Augustus XVI, Q. Volusius Saturninus 93 Sex. Pompeius Collega, Q. Peducaeus Priscinus 94 L. Nonius Calpurnius Torquatus Asprenas, T. Sextius Magius Lateranus
95 Imp. Caesar Domitianus Augustus XVII, Titus Flavius Clemens 96 C. Manlius Valens, C. Antistius Vetus 97 Imp. Caesar Nerva Augustus III, L. Verginius Rufus III and possibly M. Annius Verus 98 Imp. Caesar Nerva Augustus IV, Imp. Caesar Nerva Traianus II 99 A. Cornelius Palma Frontonianus, Q. Sosius Senecio
100 Imp. Caesar Nerva Traianus Augustus III, Sex. Iulius Frontinus III
Eil kantved
101 Imp. Caesar Nerva Traianus Augustus IV, Q. Articuleius Paetus 102 L. Iulius Ursus Servianus II, L. Licinius Sura II 103 Imp. Caesar Nerva Traianus Augustus V, M'. Laberius Maximus II 104 Sex. Attius Suburanus Aemilianus II, M. Asinius Marcellus
105 Ti. Iulius Candidus Marius Celsus II, C. Antius A. Iulius Quadratus II 106 L. Ceionius Commodus, Sex. Vettulenus Civica Cerialis 107 L. Licinius Sura III, Q. Sosius Senecio II 108 Ap. Annius Trebonius Gallus, M. Atilius Metilius Bradua 109 A. Cornelius Palma Frontonianus II, P. Calvisius Tullus Ruso
110 M. Peducaeus Priscinus, Ser. Cornelius Scipio Salvidienus Orfitus 111 C. Calpurnius Piso, M. Vettius Bolanus 112 Imp. Caesar Nerva Traianus Augustus VI, T. Sextius Africanus 113 L. Publilius Celsus II, C. Clodius Crispinus 114 Q. Ninnius Hasta, P. Manilius Vopiscus Vicinillianus
115 L. Vipstanus Messalla, M. Pedo Vergilianus 116 L. Fundanius Lamia Aelianus, Sex. Carminius Uetus 117 Q. Aquilius Niger, M. Rebilus Apronianus 118 Imp. Caesar Traianus Hadrianus Augustus II, Cn. Pedanius Fuscus Salinator 119 Imp. Caesar Traianus Hadrianus Augustus III, P. Dasumius Rusticus
125 M. Lollius Paullinus D. Valerius Asiaticus Saturninus II, L. Epidius Titius Aquilinus 126 M. Annius Verus III, C. Eggius Ambibulus 127 T. Atilius Rufus Titianus, M. Gavius Squilla Gallicanus 128 L. Nonius Calpurnius Torquatus Asprenas II, M. Annius Libo 129 P. Iuventius Celsus T. Aufidius Hoenius Severianus II, L. Neratius Marcellus II
130 Q. Fabius Catullinus, M. Flavius Aper 131 Sergius Octavius Laenas Pontianus, M. Antonius Rufinus 132 C. Iunius Serius Augurinus, C. Trebius Sergianus 133 M. Antonius Hiberus, P. Mummius Sisenna 134 L. Iulius Ursus Servianus III, T. Vibius Varus
135 T. Tutilius Lupercus Pontianus, P. Calpurnius Atilianus (Atticus Rufus?) 136 L. Ceionius Commodous, Sex. Vettulenus Civica Pompeianus 137 L. Aelius Caesar II, P. Coelius Balbinus Vibullius Pius 138 Canus Iunius Niger, C. Pomponius Camerinus 139 Imp. Caesar T. Aelius Hadrianus Antoninus Augustus Pius II, C. Bruttius Praesens L. Fulvius Rusticus II
140 Imp. Caesar T. Aelius Hadrianus Antoninus Augustus Pius III, M. Aurelius Caesar 141 T. Hoenius Severus, M. Peducaeus Stloga Priscinus 142 L. Cuspius Pactumeius Rufinus, L. Statius Quadratus 143 C. Bellicius Torquatus (II?), L. Vibullius Hipparchus Ti. Claudius Atticus Herodes 144 L. Hedius Rufus Lollianus Avitus, T. Statilius Maximus
145 Imp. Caesar T. Aelius Hadrianus Antoninus Augustus Pius IV, M. Aurelius Caesar II 146 Sex. Erucius Clarus II, Cn. Claudius Severus Arabianus 147 C. Prastina Messalinus, L. Annius Largus 148 L. Octavius Cornelius P. Salvius Iulianus Aemilianus, C. Bellicius Calpurnius Torquatus 149 Ser. Cornelius Scipio Salvidienus Orfitus, Q. Pompeius Sosius Priscus
150 M. Gavius Squilla Gallicanus, Sex. Carminius Vetus 151 Sex. Quintilius Condianus, Sex. Quintilius Valerius Maximus 152 M'. Acilius Glabrio Cn. Cornelius Severus, M. Valerius Homullus 153 L. Fulvius C. Bruttius Praesens, A. Iunius Rufinus 154 L. Aelius Aurelius Commodus, T. Sextius Lateranus
155 C. Iulius Severus, M. Iunius Rufinus Sabinianus 156 M. Ceionius Silvanus, C. Serius Augurinus 157 M. Vettulenus Civica Barbarus, M. Metilius Aquillius Regulus Nepos Volusius Torquatus Fronto 158 Sex. Sulpicius Tertullus, Q. Tineius Sacerdos Clemens 159 Plautius Quintillus, M. Statius Priscus Licinius Italicus
160 Ap. Annius Atilius Bradua, T. Clodius Vibius Varus 161 M. Aurelius Caesar III, L. Aelius Aurelius Commodus II 162 Q. Iunius Rusticus II, L. Titius Plautius Aquilinus 163 M. Pontius Laelianus, A. Iunius Pastor L. Caesennius Sospes 164 M. Pompeius Macrinus, P. Iuuentius Celsus
165 M. Gavius Orfitus, L. Arrius Pudens 166 Q. Servilius Pudens, L. Fufidius Pollio 167 Imp. Caesar L. Aurelius Verus Augustus III, M. Ummidius Quadratus 168 L. Venuleius Apronianus Octavius Priscus II, L. Sergius Paullus II 169 Q. Pompeius Senecio Roscius Murena Coelius, P. Coelius Apollinaris