cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bolero
Ar bolero, pe bolero cubano, zo un doare sonerezh ha kan, deuet eus enez Kuba, ha brudet er bed spagnolek. Gant ar soner José Pepe Sánchez, e vije bet savet ar c'hentañ bolero kuban.
Segura
Lec'hioù
Hag ivez:
Bolero
Addoareoù
Er broioù karib spagnolek eo bet degemeret ar bolero cubano adal ar bloavezhioù 1920. Dre ma tremene an amzer e voe kendeuzet aes e sonerezh broioù all, ma komzer hiriv eus bolero son e Kuba, eus bolero-chacha, bolero mambo, eus bolero ranchero (meskaj bolero ha mariachi mec'hikan, eus bolero moruno pe zoken bachata.
Castano Primo
Castano Primo  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Frau Trude
Frau Trude (An itron Trude e brezhoneg) zo unan eus berrañ kontadennoù ar vreudeur Grimm, niverenn 43 en o dastumad kontadennoù. Er c'hentañ embannadur avet e oa anvet Die wunderliche Gasterei. Hervez klenkadur Aarne-Thompson eo ur gontadenn en doare 334.
Er gontadenn-mañ e weler an Droug o trec'hiñ war ar bugel. met ar vugale disent a vez kastizet dalc'hmat e kontadennoù ar vreudeur Grimm.
Omara Portuondo
Omara Portuondo Peláez, ganet e La Habana e 1930, zo ur ganerez kuban.
Olimpia Aldobrandini
Olimpia Aldobrandini (1623-1681) a oa ur briñsez italian eus ar.
Omara Portuondo
Kanañ a rae en Cuarteto d'Aida en he yaouankiz. Perzh a gemeras er film Buena Vista Social Club.
Olimpia Aldobrandini
He buhez
Merc'h e oa da Giorgio Aldobrandini, priñs Meldola, ha da Ippolita Ludovisi, a oa kar d'ar pab Gregor XV. En 1638 e timezas d'ar priñs Paolo Borghese, eus an tiegezh Borghese, a varvas en 1646. Bloaz goude, en 1647, ec'h addimezas da Gamillo Pamphili, mab da Olimpia Maidalchini ha niz d'ar pab Inosant X).
Euredoù ha bugale
Div wech e timezas : da Baolo Borghese ha da Gamillo Francesco Maria Pamphili, ha bugale o doe. Hec'h eil mamm-gaer ivez a oa Olimpia hec'h anv-badez.
Cinisello Balsamo
Cinisello Balsamo   a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Omara Portuondo
He mamm a oa eus un tiegezh spagnol pinvidik, ha mont a reas gant ur c'hoarier baseball du. Div c'hoar all he doa.
E 1950 e oa korollerez e laz korollerezed ar c'h- Cabaret Tropicana gant he c'hoar henañ Haydee. Koroll a reas ivez gant ar Mulatas de Fuego er c'hoariva Radiocentro, hag e lazoù all. Krog e oa an div c'hoar da ganañ, hag en 1947 e kanent el Loquibambia Swing, ul laz savet gant ar pianoour dall Frank Emilio Flynn. Adal 1952-1953 e kane evit an Orquesta Anacaona (diwar anv an harozez Anacaona), hag e 1953 ez ejont o-div, a-gevret gant Elena Burke ha Moraima Secada, d'ober al laz Cuarteto d'Aida, renet gant ar pianoour Aida Diestro.
Golkonda
Golkonda, pe Golconda, Gol konda ("torgenn grenn"), pe Golla konda (torgenn ar vaeserien) zo ur c'hreñvlec'h e Su India, e Telangana, gwechall kêr-benn sultaned an dierniezh Qutb Shahi (c. 1512 – 1687). Er c'hornôg da Hyderabad emañ hag 11 km anezhi.
Brudet eo mengleuzioù ar c'hornad ma voe kavet ar bravañ diamantoù : Koh-i-Noor, Nassak Diamond, Noor-ul-Ain.
Lezhë (rannvro)
Lezhë zo ur rann velestradurel eus Albania, e gwalarn ar vro.
thumb|center|Mozoleon [[Skanderbeg]]
Olimpia Mancini
Olimpia Mancini (Olympe Mancini e galleg) (Roma, 1638 – Brusel, 1708), a oa an eil koshañ eus pemp c'hoar Mancini, a oa bet degaset war un dro gant o div geniterv Martinozzi, ar Mazarinettes, da lez Bro-C'hall gant o eontr kardinal Giulio Mazzarino, en amzer ar roue Loeiz XIV. Olimpia a voe mamm d'ar jeneral aostrian anavezet evel ar Priñs Eugenio. Kaset e voe kuit eus Bro-C'hall abalamour d'ar perzh a gemeras en afer ar c'hontammoù.
Cusano Milanino
Cusano Milanino   a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Maria Anna
Maria Anna, e portugaleg, pe María Ana, e spagnoleg, zo un anv-badez, savet diwar Maria, pe María (e spagnoleg), hag Anna, pe Ana (e spagnoleg).
Synoicus
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1843 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
Pemzek (15) isspesad en holl.
Rummatadur
Renket e vezent er genadoù Anurophasis (A. monorthonyx), Coturnix (C. ypsilophora) hag Excalfactoria (E. adansonii ha chinensis) betek miz Gouere 2021.
Pont del Diable
Pont del Diable zo anv katalanek pe okitanek meur a bont e Katalonia hag en Okitania.
Devil's Bridge
Devil's Bridge zo un anv saoznek roet da veur a bont.
Plant bloaziek
Ar plant bloaziek zo plant ha ne badont ket pelloc'h eget bloaz, evel piz bihan pe c'hleizh (Anagallis arvensis)
Park Geun-hye
Park Geun-hye (koreaneg 박근혜), bet ganet d'an 2 a viz C'hwevrer 1952, zo ur bolitikourez eus Sukorea a zo bet 11vet Prezidant Sukorea adalek ar 25 a viz C'hwevrer 2013 betek an 10 a viz Meurzh 2017, ar c'hentañ maouez e oa bet da dizhout ar post-se. Merc'h eo-hi da Park Chung-hee, a oa bet prezidant Sukorea goude Taol-Stad ar 16 a viz Mae ha chomet er galloud etre 1963 ha 1979.
D'an 9 a viz Kerzu 2016 e oa bet digadoriet Park Geun-hye gant bodad broadel Sukorea a damalle dezhi bezañ bet harpet embregerezhioù bras da gaout kevratoù gant ar Stad. Barnet e voe an digadoriañ gant lez-varn vonreizhel ar vro ha d'an 10 a viz Meurzh 2017 e voe kadarnaet diviz ar vodadeg ha torret Park Geun-hye diouzh he c'harg da vat.
Inizi Santa Cruz (Salomon)
Inizi Santa Cruz zo un enezeg e-touez an Inizi Salomon
Kastell Charlottenburg
thumbnail|350px | right | Talbenn kastell Charlottenburg Kastell Charlottenburg (Schloss Charlottenburg en alamaneg) a zo ur c'hastell lec'hiet e karter Charlottenburg e Berlin. Palez brasañ Berlin eo.
Istor
E 1695 e voe kroget d'e sevel. Lietzenburg e oa anv al lec'h d'ar mare-se. Ur palez barok eo, ijinet gant Nering. Urzhiet e voe gant ar rouanez Sophie Charlotte von Hannover, gwreg Friedrich Iañ Prusia, hag eñ priñs-dilenner Brandeburg. D'ar mare-se e oa bet aozet ar c'hastell evel un ti-annez da dremen an hañv (Sommerhaus). Met goude ma voe anvet Friedrich da roue Prusia e 1701 e voe kresket ar savadur dindan renerezh an tisavour Eosander von Göthe. Goude marv e wreg e 1705 e tibabas ar roue an anv Charlottenburg d'hec'h enoriñ. Labourioù a voe etre 1709 ha 1712 : tourelloù hag an Ti-Orañjez a voe ouzhpennet.
Er c'hastell ez eus ur sal anvet ar gambr goularz (Bernsteinzimmer), peogwir eo kinklet ar mogerioù anezhi gant panelloù goularz, hag a-wechoù e vez lavaret ez eo eizhvet burzhud ar bed. Dont a ra ar mennozh eus Danzig ha Königsberg, ma voe savet ar steuñvioù etre 1701 ha 1709 gant Gottfried Wolffram, Schacht hag Ernst Gottfried Turau. Savet e voe ar sal diwar urzhioù Andreas Schlüter.
Pa varvas Friedrich Iañ e 1713 e voe perc'hennet ar c'hastell gant ar roue Friedrich Wilhelm Iañ Prusia. E 1716 e profas ar gambr goularz d'an tsar Pêr Gentañ. Goude e varv e 1740 e c'houlennas ar roue nevez Friedrich II Prusia digant Knobelsdorff sevel ur gazel nevez. Goude-se ez eas aliesoc'h Friedrich da gastell Sanssouci, a zo e Potsdam, hag e tilezas Charlottenburg.
Pont del Diable (Sant Joan de Fòrcs)
Ar Pont del Diable zo ur pont eus an dreist ar stêr Erau e Sant Joan de Fòrcs.
Kastell Charlottenburg
Istor
Dindan ren e niz Friedrich Wilhelm II Prusia (1744-1797) e voe ouzhpennet savadurioù all : gant Langhans e voe savet an Ti-Orañjez bihan, ar Gwelva hag ar c'hoariva (1790). Ar roue a c'houlennas ivez ma vije adkinklet ha kempennet salioù nevez, evit ma c'hallje chom er c'hastell e-pad ar goañv (Winterkammern). Rouaned Prusia a chomas e Charlottenburg betek dibenn ren Friedrich Wilhelm IV. Pa varvas e 1861 e voe dilezet ar c'hastell, ha broadelet.
Ouzh pondalez ar c'hastell e voe embannet krouidigezh Republik Weimar d'an 9 a viz Du 1918.
Liorzhoù
thumbnail|400px|right| Liorzhoù kastell Charlottenburg A-drugarez d'he c'henitervez Liselotte von der Pfalz he doa ar rouanez Sophie Charlotte von Hannover dizoloet al liorzhoù bet aozet gant André Le Nôtre e Frañs, ha plijet-bras e oa bet. Siméon Godeau e voe savet park Charlottenburg e 1697, diwar reolennoù strizh al liorzhoù mod gall. E penn-kentañ an kantved e voe adstummet al liorzhoù er mod saoz gant Peter Joseph Lenné. Distrujet penn-da-benn e voe ar park e-pad bombezadegoù an Eil Brezel-Bed, ha pa voe adsavet e voe miret ar mod gall en e greiz, padal ez eo ar mod saoz a zo bet implijet tro-dro. thumb|left|200px|An Ti-Orañjez
Schinkel-Pavillon (Neuer Pavillon)
Stumm an ti-annez hañv-se a zo diazezet war hini kenkiz Chiatamone, ma chomas Friedrich-Wilhelm III. Ken entanet e oa bet ken e roas skouer ar c'henkiz italian da Schinkel. Diabarzh ar savadur a zo arouezius eus al luskad Biedermeier, hag a voe a-bouez en Alamagn e penn-kentañ an kantved : diginkl, pleustrek hag uvel eo. Un testeni eus an arzoù da vare Friedrich Wilhelm III eo ivez : pezhioù-arrebeuri ha traoù eus ar mare-se agaver ennañ, hag ivez livadurioù gant Schinkel ha gant Caspar David Friedrich.
Ar Gwelva
thumb|Ar Gwelva Ar Gwelva (1789-1790) a voe treset gant Carl Gotthard Langhans. Ti te Friedrich Wilhelm II e voe. Ennañ ec'h aozee emvodoù hudsperedouriezh. Eeun eo talbenn ar savadur : n'eo ket ur savadur rococo, met unan nevez klasel. Er Gwelva emañ mirdi Labouradeg porselen ar roue, ma tizoloer istor porselen Berlin en ha  kantved.
Ar C'hañvdi
Plijet-bras e oa ar rouanez Luise von Mecklenburg-Strelitz gant Charlottenburg. Pa varvas e tivizas he gwaz Friedrich Wilhelm III Prusia, lakaat sevel ur c'hañvdi eno. Savet e voe e 1810 gant Heinrich Gentz, diwar ur raktres gant Schinkel. Meur a wech e voe kresket, da zegemer izili all ar familh Hohenzollern. Bez ar rouanez a zo savet gant marbr Carrara, ha savet e voe gant Christian Daniel Rauch.
Hiziv an deiz
thumb|right|150px|Ar c'hastell e [[1943]] thumb|Bez ar rouanez Luise Kalz a zistruj a voe e-pad an Eil Brezel-Bed, hag adsavet e voe ar c'hastell goude 1945. Echuiñ a reas al labourioù e 1966. Ennañ e kaver ivez ur mirdi gouestlet d'ar ragistor ha d'ar c'hentistor. Etre 2004 ha penn-kentañ 2006 edo prezidant Alamagn o chom ennañ, peogwir e oa labourioù e kastell Bellevue.
Tirana (rannvro)
Tirana zo ur rann velestradurel eus Albania, e kornôg ar vro. Rannvro bobletañ Albania eo dre m'emañ kêrbenn ar vro enni.
Peredurus
Peredurus zo ur roue mojennel en Enez Vreizh hervez Historia Regum Britanniae, gant Jafrez Menoe a skriv e oa mab yaouankañ ar roue Morvidus ha breur Gorbonianus, Archgallo, Elidurus, hag Ingenius.
Vernate (Italia)
Vernate   a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Gwengolo 2009 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
2009 e Breizh
Frañsez Gwilhouzig
Frañsez Gwilhouzig, Laurent François Marie François Guillouzic e anv er marilh, Barzik Kervarzin e anv-pluenn, (Gras-Gwengamp, 1 a viz Kerzu 1865 — Plouizi, 24 a viz Du 1895 ) a oa ur skrivagner brezhonek hag a savas kantikoù ha buhezioù sent.
E Plouizi e tremenas e vugaleaj kent mont d'ober e studi da skolaj Itron Varia Gwengamp, ma voe mestr-studi a-raok ha goude bezañ beleget d'an 20 a viz Kerzu 1890, oadet a 25 bloaz. Kure e voe er Vinic'hi e 1891. Eno e skrivas buhez Erwan Helouri, ha prestik goude un teskad kantikoù evit Bro-Dreger.
Mennet e oa da sevel Buhez ar Sent hervez doare Alberzh Veur pa varvas e ti e dud d'e 30 vloaz.
Furrinalia
Furrinalia a oa gouelioù gouestlet d'an doueez roman Furrina ha d'an nimfenned anvet Furrinæ.
Lidet e veze d'ar 25 a viz Gouere (VIII ante calendas Augustas), daou zevezh goude an Neptunalia. Liammet e oa ivez ouzh ar sec'hor, hag an ezhomm dour evit al labour-douar.
Nimfenned ar puñsoù, sonn pe a-led, ar feunteunioù hag an eien e oa ar Furrinæ.
Gerdarzh
Hervez an istorour ha yezhoniour gall Georges Dumézil (1898-1986) e vefe diazezet an anv Furrina war ar wrizienn indezeuropek *bhreu, *bhreuə-, bhreəu- "birviñ", klogoriñ", ha "leskiñ" ; ledanaet eo bet ar ster da envel an dourioù danzouar hag ar puñsoù, alese perzh an nimfenned. Da brunna, "eienenn" er yezhoù germanek, ez eo aet ar wrizienn-se. Liammoù zo ivez gant ar sañskriteg bhurván, "dour bev", hag al latin feruēre, "birviñ" (henouezeleg berbaim), alese ar galleg hag ar saozneg effervescent ha fervent.
Shkodër (rannvro)
Shkodër zo ur rann velestradurel eus Albania, e gwalarn ar vro, sko ouzh Montenegro.
thumb|center|Kastell Rozafa ha kêr Shkodër en a-dreñv
San Giuliano Milanese
San Giuliano Milanese a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Jolene
Jolene zo un anv-badez stadunanat, bet brudet gant kanaouenn Dolly Parton.
Carpiano
Carpiano   a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Vlorë (rannvro)
Vlorë zo ur rann velestradurel eus Albania, e mervent ar vro.
thumb|center|An arvor
Teufelsbrücke
Teufelsbrücke (Pont an Diaoul) zo anv alamanek meur a bont:
Gregor XIV
Gregor XIV (e latin: Gregorius XIV, en italianeg: Gregorio XIV), Niccolo Sfondrati e anv-tiegezh, ganet d'an e Somma Lombardo (Italia) ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar.
Oferenn e si leiañ
An Oferenn e si leiañ a zo un oberenn sonerezh aozet gant Johann Sebastian Bach (BWV 232) evit daou soprano, ur c'hontralto, un tenor, ur boud, ur c'hor hag un orkestr.
Naoned (disheñvelout)
Naoned a c'hall bezañ :
Anvioù all zo bet tennet eus ar ger Naoned :
Forces françaises libres
E-pad an Eil Brezel-bed, Nerzhioù ar Frañs dieub pe Forces françaises libres (FFL) a oa an anv roet d'an nerzhioù lu savet a-du gant ar France libre suj d'ar jeneral de Gaulle. Ardamezioù an nerzhioù-se a oa Kroaz Lorraine met ardamez an nerzhioù douar a oa ur c'hleze askellet.
Istor
Meur a skourr a oa d'an Nerzhioù dieub c'hall:
Nerzhioù ar Frañs dieub a voe ganet d'ar 1añ a viz Gouhere 1940 gant krouidigezh « war baper », evit an nerzhioù douar, eus ur « c'hentañ brigadenn al lejion c'hall » gant 1 300 soudard bet ezel d'an nerzh kas e Norvegia ha trevourien emezellet er Frañs dieub. An nerzh hollek a oa 1 994 soudard gant 101 ofiser d'an 8 a viz Gouhere, 2 721 soudard gant 123 ofiser d'ar 15 a viz Eost. An amiral Muselier a oa bet lakaet e-penn ar morlu gant un nerzh a 882 soudard ha 30 ofiser servij d'ar 15 a viz Gouhere. Lakaet e oa bet evel penn da c'hortoz d'an nijlu, tost da 200 nijer o devoa tizhet Bro-Saoz etre ar 15 hag an 30 a viz Even, 300 nijer a voe buan e Bro-Saoz ha ur c'hant bennak er reter-tostañ e fin 1940.
an taol bravañ gant an nerzhioù lu-se a oa bet marteze Emgann Bir Hakeim, etre ar 26 a viz Mae betek an 11 a viz Even 1942, e Libia.
COVID-19
Kleñved ar c'hurunviruz 2019, berraet e COVID-19 (COronaVIrus Disease 2019 e saozneg), a zo ur c'hleñved poreüs c'hoarvezet gant ur viruz anvet SARS-CoV-2. Kiriek eo da kleñved-red Wuhan e Sina ha da bedreuziad kurunviruz 2019-2020 war e lerc'h.
Goradur
Gounervezh COVID-19 a vije war-dro 5 deiz, etre 3 ha 7 deiz peurliesañ. Da ouzhpenn 1% eus an dud e ya hiroc'h eget 14 deiz, hag e padfe betek 24 deiz ezreol. An ABY a ouie dija a-raok ar bedreuziad e 2020 e oad tredizhus a-raok vije an anzonoù gweladus, evel ar grip, bet studiet kurunviruzoù all gantañ.
Treuzkas
E kreiz miz Kerzu 2019 eo deuet an treuzkas etredenel hervez The New England Journal of Medicine.
Ur metrad zo a-walc'h, evit-doare, d'en em wareziñ ouzh ar viruz, ha daou vetrad zo suroc'h. Ar maskloù gwareziñ a zo efedus ivez.
Azonoù kuñv pe azon ebet a vez gant ar vugale gontammet peurliesañ, tredizhus int avat. Dindan 0,5% emañ riskl marv an dud dindan 50 vloaz, 8% eo d'ar re a-us 70 bloaz. Ur riskl dibarek poread grevus zo gant ar merc'hed dougerez.
Argemmoù Goldberg
Argemmoù Goldberg a zo un oberenn sonerezh evit klavisim savet gant Johann Sebastian Bach dezhi an niverenn 988 er c'hatalog BWV.
Urban VII
Urban VII (e latin: Urbanus VII, en italianeg: Urbano VII), Giovanni Battista Castagna e anv-tiegezh, ganet d'ar e Roma ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar. N'eo bet kurunet morse abalamour d'ar malaria.
Cassinetta di Lugagnano
Cassinetta di Lugagnano   a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Brock James
thumb|220px
Brock James, ganet e Aostralia, en deus kroget evel rugbier a-vicher er c'hampionad zelandneveziat gant skipailh Taranaki peogwir n'oa ket bet roet dezhañ ur chañs en e vro. Goude krogadoù mat eo bet kinniget dezhañ e 2004 gant skipailh Wellington c'hoari evitañ er Super 14. Abalamour da reolennoù ar c'hevread zelandneveziat eo bet difennet dezhañ ober-se ha ret eo bet dezhañ treuziñ mor Tasman c'hoazh ha dont-en dro da Aostralia evit sinañ gant ar Queensland Reds evit c'hoari el live-se. Goude ur bloaz eo aet James da Berth evit kemer perzh er Western Force, ur skipailh nevez-savet.
Evel joker eo erruet "Brockie" e ASM Clermont Auvergne e-pad an hañv 2006 goude bezañ bet e darempred gant gourdoner nevez ar skipailh -Vern Cotter- a zeue eus Super 14 ivez. Gant Pierre Mignoni evel niverenn nav en deus stummet Brock James buan-tre unan eus koubl gwellañ e istor ar c'hlub. Efedus-tre e oant an eil gant egile hag ouzhpenn-se en deus diskouezet James e oa un niverenn dek dispar, gant ur resisted zigredus (82,5% e 2008-2009). An difor a ra James war an dachenn ivez en ur zont a-benn jestroù pouezus-tre a-drugarez d'e deknik, evel un drop e hanter-gourfenn Top 14 2010 pe un esa e gourfenn Challenge Cup 2009.
E 2009-2010 en deus kroget ar bloaz gant ur c'hoarier nevez en e gichen, Morgan Parra, goude disparti Pierre Mignoni. Lakaet eo bet diaes Brock James e miz Ebrel gant e grogad e Dulenn: skarzhet e oa Clermont eus kib Europa goude en deus c'hwitet meur a gistiz. Morgan Parra en deus roet dezhañ e sikour war-lerc'h-se en ur dennañ anezho a-wechoù hag aet eo o c'henstroll war efedusaat betek fin ar bloaz. Dieupoc'h e oa James war an dachenn ha evel-se en deus c'hoariet krogadoù dreist e-pad ar play-off. E-pad ar gourfenn eo bet marteze c'hoarier gwellañ ar skipailh en ur vezañ a bouez bras gant e redadeg a-raok esa Napolioni Nalaga.
Goude pevar bloaz e Clermont en deus c'hoariet Brock James pemp gourfenn gant ASM. Div wech eo aet ar maout gantañ: evit an European Challenge Cup e 2007 hag an Top 14 e 2010. Ouzhpenn-se en deus gounezet teir gwech titl paler gwellañ ar c'hampionad gant 377 poent e 2007, 303 poent e 2008 ha 324 poent e 2009. Trec'het en deus ivez ur rekord en ur zont a-benn 41 tenn lerc'h-ouzh-lerc'h e-pad ar goañv e 2008. Roll Brock James zo bet pouezus-tre e-pad ar pevar bloaz-se betek trec'h kentañ Clermont e kampionad Frañs, un disoc'h istorel a roio sur a-walc'h d'an Aostralian ur plas e pantheon ASM.
An Isild a-heul
Embannadurioù
Savet e oa bet e Kemper e 1964. E 1969 e oa bet un embannadur divyezhek An Izild a heul - Yseult seconde. E 1983 e oa bet embannadur brezhonek (unyezhek) An Isild a-heul gant Brud Nevez.
Fantasia (film)
Fantasia a zo ur film saoznek, sevenet gant un toullad a filmaozerien stadunanat.
Trivet film bevaat ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h Pinocchio (e miz C'hwevrer 1940) hag a-raok Dumbo (e miz Here 1941). Un heuliad d'ar film — Fantasia 2000 an titl anezhañ — a zeuas e-maez e miz Kerzu 1999.
Diviz ebet er film-mañ — panevet an danevellerien, Mickey Mouse ha rener al laz-seniñ — dre ma ya bommoù sonerezh klasel brudet-kenañ : d'ober an eizh rann eus an oberenn. Sonet e voe, evit an darn vrasañ anezhe, gant Laz-seniñ Philadelphia renet gant Leopold Stokowski (1882-1977).
Hudson (stêr)
An Hudson a zo ur stêr e reter SUA, 507 km hed dezhi, o redek dreist-holl e Stad New York. Dispartiañ a ra ul lodenn eus Stad New York diouzh unan eus Stad New Jersey.
Eienañ a ra ent-ofisiel e menezioù Adirondacks hag e gwirionez en norzh da dTahawus. Aberiñ a ra er Meurvor Atlantel.
Anvet e voe war lerc'h an ergerzher saoz Henry Hudson (war dro 1565-1611) hag a veaje evit ar Proviñsoù-Unanet hag a ergerzhas ar stêr e 1609.
All in the golden afternoon...
All in the golden afternoon... zo ur varzhoneg saoznek gant Lewis Carroll, lakaet da dalbenn, pe rakskrid, d'al levr Alice's Adventures in Wonderland embannet e 1865 gant London's Macmillan. Savet eo bet da gounaat an enderv ma voe savet istor Alice e Bro ar Marzhoù war ur skaf eus Oxford betek Godstow, evit an teir c'hoar Liddell, Lorina ("Prima"), Alice ("Secunda") hag Edith ("Tertia").
Ar skrid
<poem style="font-style:italic;"> All in the golden afternoon Full leisurely we glide; For both our oars, with little skill, By little arms are plied, While little hands make vain pretence Our wanderings to guide.
Ah, cruel Three! In such an hour, Beneath such dreamy weather, To beg a tale of breath too weak To stir the tiniest feather! Yet what can one poor voice avail Against three tongues together?
Imperious Prima flashes forth Her edict "to begin it"— In gentler tones Secunda hopes "There will be nonsense in it!"— While Tertia interrupts the tale Not more than once a minute.
Anon, to sudden silence won, In fancy they pursue The dream-child moving through a land Of wonders wild and new, In friendly chat with bird or beast— And half believe it true.
Pleg-mor ar Sant-Laorañs
Pleg-mor ar Sant-Laorañs pe Morlenn ar Sant-Laorañs (e saozneg : Gulf of Saint Lawrence ; e galleg : Golfe du Saint-Laurent) zo ul ledennad vor bras, dirak genoù ar stêr Sant-Laorañs e kornôg Kanada.
Cagayan (stêr)
Ar stêr Cagayan eo hirañ ha ledanañ stêr Filipinez, 505 km hed dezhi.
Bolero ranchero
Ar bolero ranchero zo un doare sonerezh eus Mec'hiko, ganet diwar kej-mej ar bolero cubano hag ar sonerezh ranchera, e doare ar mariachis. Savet e vije bet gant ar c'haner ha sonaozer Rubén Fuentes, ganet en Ciudad Guzmán en stad Jalisco. Entre ar ganerien brudet all emañ Pedro Infante, Javier Solís (lesanvet El Rey del Bolero Ranchero, roue ar Bolero ranchero), Jorge Valente, Amalia Mendoza ha Flor Silvestre.
Pleg-mor ar Sant-Laorañs
En-dro d'al ledennad vor-se emañ ledenez Labrador en norzh, enez an Douar-Nevez er reter, ledenez Skos Nevez hag Enez ar C'hab Breton er su, ledenez Gaspé ha New Brunswick er gornaoueg. Enni emañ enez Anticosti, Enez ar Priñs Edward hag Inizi Madalen.
Laura Vittoria Mancini
Laura Vittoria Mancini (Roma, 1636 – Pariz, 1657), anvet ivez Laure-Victoire e galleg, a oa nizez d'ar c'hardinal Giulio Mazzarino, hag an henañ eus ar pemp c'hoar Mancini, a oa gant o div geniterv Martinozzi, e lez c'hall ar roue Loeiz XIV, ma veze graet ar Mazarinettes anezho, abalamour ma oant bet degaset gant o eontr, ministr ar roue, eus Italia da Vro-C'hall er bloavezhioù 1647 ha 1653.
Cagayan (stêr)
Eienañ a ra e Menezioù Caraballo e kreiz Enez Luzon. Tremen a ra dre broviñsoù Nueva Vizcaya, Quirino, Isabela ha Cagayan a-raok mont da aberiñ e-kichen kêr Aparri.
Shtandart (fourgadenn, 1999)
Shtandart (ruseg : Штандартъ) zo un advag eus ar fourgadenn rus heñvelanvet e 1703, savet gant an <abbr title="Aozadur e-maez-gouarnamant">AMG Project Shtandart (Проект Штандарт) e Sankt-Peterbourg. Eus an nederlandeg standaart ("astandard", "banniel"), Standarte ha Stanhart en alamaneg, étendard e galleg, e teu anv al lestr.
Bolero ranchero
Sonet e vez gant gitar, trompilh ha violoñs.
Shtandart (fourgadenn, 1999)
Ul lestr-skol eo Shtandart, etrebroadel eo he skipailh pad hag an dud a vez e staj e bourzh. Bepred e kemer ar fourgadenn perzh e bodadegoù etrebroadel listri hag e festivalioù, ha meur a wech ez eo bet gwelet e filmoù.
Laura Vittoria Mancini
He buhez
Laura Mancini a zimezas e 1651 da Louis de Bourbon, Dug Mercœur;
Bolero ranchero
Kanaouennoù
Sed amañ un toulladig kanaouennoù hervez an doare-se:
All in the golden afternoon...
Ar skrid
And ever, as the story drained The wells of fancy dry, And faintly strove that weary one To put the subject by, "The rest next time—" "It is next time!" The happy voices cry.
Laura Vittoria Mancini
Bugale
Laure-Victoire he doe tri mab :
Mervel a reas er gwentloù da 21 bloaz, o c'henel he zrede mab ha ne vevas nemet tri bloaz. He daou vab a voe savet gant he c'hoar Maria Anna, ha ne oa ket kalz koshoc'h egeto.
All in the golden afternoon...
Ar skrid
Thus grew the tale of Wonderland: Thus slowly, one by one, Its quaint events were hammered out— And now the tale is done, And home we steer, a merry crew, Beneath the setting sun.
Alice! A childish story take, And with a gentle hand, Lay it where Childhood's dreams are twined In Memory's mystic band, Like pilgrim's withered wreath of flowers Plucked in far-off land.
Pleg-mor ar Sant-Laorañs
Ouzhpenn ar stêr Sant-Laorañs en em daol meur a stêr vihan er pleg-mor : Miramichi, Natashquan, Restigouche, Margaree hag Humber, e-touez re all.
An Europad kentañ a vageas e pleg-mor Sant-Laorañs, hag a gontas e veaj dre skrid, e voe ar Breizhad Jakez Karter a erruas eno d'ar 7 a viz Gouere 1534. Araozañ avat e teue dija pesketourien eus Europa (Bretoned hag Euskariz, dreist-holl) da besketa en e zourioù, o klask morueta ha balumeta.
Pendjari
Ar Pendjari pe an Oti a zo ur stêr en Afrika, 500 km hed dezhi, hag a dremen dre vBurkina Faso, Benin, Togo ha Ghana.
Shtandart (fourgadenn, 1999)
Al lestr orin
Pa oa mennet an tsar Pyotr I (1672-1725, ren 1682-1725) da ziorren merdeadurezh Rusia e veajas da Vro-Saoz ha da Holland evit deskiñ ar sevel bigi. E Bro-Saoz e labouras e-pad pevar miz evel kalvez e porzh Deptford e London. E 1702, e barr Brezel Bras an Hanternoz enep Sveden (1700-1721), e tresas an tsar ar fourgadenn 28 kanol, a voe echuet e 1703 hag a ziarbennas Svediz e Sankt-Peterbourg e 1705. Kentañ lestr Lestraz ar Mor Baltek e voe Shtandart. Un ardamez nevez a voe krouet evit diskouez ar pevar mor a c'helle Rusia tizhout.
Pendjari
Un adstêr d'ar Volta eo.
Shtandart (fourgadenn, 1999)
Al lestr orin
Pyotr I e voe kabiten Shtandart, a oa lestr amiral al lestraz. War gourc'hemenn an tsar, ar fourgadenn a gemeras perzh e meur a emgann, ha buan e troas da arouez merdeadurezh Rusia. E stad fall-tre e voe al lestr adalek 1711 en abeg ma ne oa ket bet sec'h a-walc'h ar prenn a oa bet implijet evit e sevel. Nevesaet e voe neuze, ha betek 1719 e chomas war vor. Goude e zizarmañ e c'hourc'hemennas Pyotr I ma vije miret ad vitam æternam evel lestr kentañ al lestraz ha patrom ijin Rusia a-fet sevel bagoù ; war kanol Kronverskaya e Sankt-Peterbourg e voe miret. Er bloaz 1727 ez urzhias an impalaerez Ekaterina I (1684-1727, ren 1725-1727) ma vije lakaet Shtandart war ar sec'h evit e gempenn, hogen drailhet e voe ar c'houc'h gant ar funioù pa voe gorreet ; distrujet e voe ar fourgadenn neuze. An impalaerez a c'hourc'hemennas ma vije adsavet, hogen ne voe graet nemet 272 vloaz diwezhatoc'h, e Sankt-Peterbourg bepred avat.
An advag
C'hwec'h vloaz a voe ret evit sevel Shtandart, adalek 1993 pa voe treset betek 1999 pa voe moret er chanter-bigi Amiraliezh Petrovsky (Петровское Адмиралтейство).
Er bloaz 1988, Mirdi ar Peniti (Государственный Эрмитаж) Sankt-Peterbourg a c'houlennas digant an istorour Viktor Krainukov klask ditouroù evit sevel ul lunell eus lestr-amiral Pyotr I, ar fourgadenn Shtandart. E 1992, Vladimir Viatcheslavovitch Martous (Владимир Вячеславович Мартусь) a welas al lunell goude e studi e Skol-veur Teknikel ar Mor Stad Sankt-Peterbourg (Санкт-Петербургский государственный морской технический университет), ha kerkent e tivizas sevel un advag da Shtandart, gant ur bagad tud mennet. Ar gevredigezh Shtandat Project a luskas ar raktres, gant harp gouarnamantoù Rusia hag ar Rouantelezh-Unanet ; dre vesenerezh eus ar bed a-bezh ivez e voe arc'hantaouet.
Gant harp istorourien arbennik war ar sevel bigi e reas V. Martous tresoù an advag hag e tivizas e vije div rann el lestr : istorel hag a-vremañ. A-us pont ar c'hanolioù ez eus bet klasket chom an tostañ ma c'helled d'an aozadur orin : paol dre rod, stur, gwernioù, gwarioù, stramm link, skeulioù, skourilhoù, arrebeuri ha kanolioù.
Korvoiñ
An AMG Project Shtandart a gorvo al lestr hep pal kenwerzhel. Tud a-youl-vat a ya da sevel ar skipalh ; stummet e vezont a-raok pep beaj.
E miz Even 2000 e voulc'has Shtandart he beaj kentañ etrezek ar broioù hag ar porzhioù a oa bet gweladennet gant Pyotr I etre miz Meurzh 1697 ha miz Gwengolo 1698 da-geñver ar C'hannadur Meur (Великое посольство) ; desavadurel e oa bet beaj an tsar : studiañ stuzioù Europa ar C'hornaoueg ha deskiñ micherioù ha teknikoù talvoudus evit Rusia, ha diplomatel ivez : skoulmañ emglevioù gant Stadoù europat evit brezeliñ ouzh Turkia. Goude ar veaj-se ne baouezas ket ar c'habiten Vladimir V. Martous da gas Shtandart hag ar skipailhoù a borzh da borzh.
En abeg d'ar c'hastizoù etrebroadel a zo bet enep Rusia da heul aloubadeg Ukraina d'ar 24 a viz C'hwevrer 2022 e voe berzet da Shtandart eoriañ en ur porzh europat ; aotreet e voe koulskoude da chom e La Rochelle d'an 8 a viz Even, en enep d'ar pempvet pakad kastizoù,. D'ar 6 a viz Even avat e oa bet lazhet <abbr title="Automatic Identification System">AIS ar fourgadenn evit na vezañ diskuliet, en enep d'al lezenn c'hall. D'ar 16 a viz Even e skrivas un dilennad ukrainat da vaer La Rochelle evit enebiñ ouzh bezañs ul lestr rus er porzh.
Sinema
Meur a wezh ec'h eo bet implijet Shtandart er sinema.
Frau Holle
Ar gontadenn
Ur plac'hig a vez graet vil dezhi gant he lezvamm ha ne gar nemet he merc'h. Pa gouezh gwerzhid ar plac'h er feunteun eo ken spontet o soñjal e vo krozet ma lamm en dour ar feunteun. Er goueled e kav an itron Holle, ur gozhiadez hir he dent, a zo o chom us d'ar c'houmoul. Labourat a ra ar plac'hig eviti, adober a ra he gwele ha hejañ ar golc'hedoù ma kouezh ar pluñv evel erc'h war an douar. Ur pennad goude, setu ar plac'h o c'houlenn distreiñ d'ar gêr, ha goloet eo gant ur glav aour evit he zrugarekaat eus al labour he deus graet. Pa erru er gêr eo degemeret mat abalamour d'an aour. Fellout a ra d'he lezvamm kas he merc'h ivez da gerc'hat aour. Met ar plac'h lezirek ne ra ket mat he labour, ha displijout a ra da Frau Holle. Peg-du a chomo stag outi abalamour da se.
Displegadenn gevredigezhel
Er gontadenn e kaver ur gevredigezh a wechall ma timeze ar merc'hed (al lezvamm) d'un den koshoc'h egeto, bet dimezet a-raok hag intañvet, ha pa varve an tad e save bec'h etre ar vugale eus an dimeziñ kentañ ha re an eil. Disheñvel eo amañ poltred an div hanterc'hoar, unan koant ha kalonek, eben vil ha lezirek.
Enoret eo ar plac'hig kalonek e-skoaz he c'hoar lezirek.
Efteling
E park diduamant Efteling e vez Frau Holle oc'h ober erc'h.
Marbr
Ar marbr (pe marmor) zo ur roc'h vetamorfek deuet diwar ar maen-raz, hag a gaver e livioù a bep seurt, ennañ roudoù evel gwazhied a-wechoù.
Gerdarzh
Dont a ra ar ger eus an anv latin marmor.
Pelec'h e kaver marbr?
Er menezioù dreist-holl e kaver marbr. An den en deus kroget da implij kalz a marbr e bro C'hres, gant mengleuzioù a-us Aten, en enez Marmara, e Aliki (enez Tasos) ha war enez Paros, en enezeg Kikladez Adalek an impalaeriezh roman e voe implijet kalzig marbr Carrara en Italia, brudet c'hoazh hirie-an-deiz.
Tisavouriezh ha kizellerezh
Implijet eo bet ar marbr gant an disavourien hag ar gizellerien, abaoe an Henamzer. Brudet eo Akropol Aten, Taj Mahal an Indez, delwennoù marbr Michelangelo Buonarotti.
E Breizh
En iliz-veur Naoned emañ bez Frañsez II, dug Breizh, ur monumant e marbr Carrara.
Elena Burke
Elena Burke, bet ganet Romana Elena Burguez González (La Habana, Kuba, 1928-2002) zo ur ganerez bolero hag aktourez kuban.
Er skingomz e labouras e fin ar bloavezhioù 1940. A-raok kanañ hec'h-unan e kemeras perzh e meur a laz : Las Mulatas de Fuego (1947), an triad Las Cancioneras, ar pevaradoù Facundo Rivero, Orlando de La Rosa hag ar bianoourez Aida Diestro (1956), gant Moraima Secada hag an div c'hoar Omara ha Haydée Portuondo.
Entre ar c'hanoù a reas berzh e vo dalc'het soñj eus De mis recuerdos", Y ya lo sé, Lo material (Juan Formell), Duele (Piloto y Vera), Amor y solfe (Luis Rojas), Ámame como soy, Mis 22 años (Pablo Milanés).
He merc'h Malena Burke hag he merc'h-vihan Lena Burke zo ivez kanerezed kuban.
Cernusco sul Naviglio
Cernusco sul Naviglio    a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Vini kuhlii
Vini kuhlii a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Psittaculidae.
Anvet e voe Psittacula Kuhlii (kentanv) da gentañ-penn (e 1824) gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840) : dougen a ra anv al loenoniour alaman Heinrich Kuhl (1797-1821).
Boued
Bevañ a ra diwar sun-bleuñv.
Annez
Kavout a reer ar spesad e hanternoz Inizi al Linenn (Kiritimati, Rimitara, Tabuaeran, Teraina).
Maria-Anna Bavaria
Maria Anna von Bayern (en alamaneg), pe Maria-Anna Bavaria, pe Maria Anna Bavaria, zo anv meur a briñsez eus Bavaria:
Cologno Monzese
Cologno Monzese a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Marcallo con Casone
Marcallo con Casone  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Tom Thumb
Tom Thumb zo un denig eus ar c'hontadennoù saoznek, peuzheñvel ouzh Meudig. The History of Tom Thumb, embannet e 1621, a oa ar gontadenn varzhus kentañ e saozneg.
Tom n'eo ket brasoc'h eget meud e dad, ha c'hoarvezout a ra gantañ a bep seurt troioù abalamour da se, lonket eo gant ur vuoc'h, trec'hiñ a ra ramzed, ha mont a ra da lez ar roue Arzhur.
Istor
Tom Thumb a vije bet un den gwirion, ganet e 1519, hag ur bez a zo en e anv, e-barzh leur ur chapel en iliz an Drinded e Tattershall, Lincolnshire, ma lenner an enskrivadur: "T. THUMB, Aged 101 Died 1620". 40 cm hed zo d'ar bez.
Júcar
Ar Júcar (hervez ar spagnoleg) pe Xúquer (hervez ar c'hatalaneg) zo ur stêr e reter Spagn, 498 km hed dezhi. Goude treuziñ proviñsoù Cuenca, Albacete ha Valencia en em daol er Mor Kreizdouar.
Santa Cruz (stêr)
Ar Santa Cruz a zo ur stêr e Patagonia Arc'hantina, 477 km hed dezhi, o redek e Proviñs Santa Cruz.
Proviñs Santa Cruz hag ar gêriadenn Puerto Santa Cruz a zo bet anvet war he lerc'h.
Eienañ a ra en Andoù. Aberiñ a ra er Meurvor Atlantel.
Durrës
thumb|Porzh Durrës Durrës eo eil kêr vrasañ Albania (war-dro 115 000 annezad enni) ha porzh-mor pennañ ar vro, war aod Mor Adria. Savet e voe er VIIvet kantved kent JK gant trevadennerien c'hresian gant an anv Epidamnos.
Kêr-benn Albania e voe, war-lerc'h Vlorë, eus 1914 da 1920.
Toaz (disheñvelout)
Toaz a ra dave d'un danvez, ur meskad alies, fetis pe fetisoc'h, ha gludek. Servijout a ra peurlieañ da aozañ un dra bennak.
Keginañ
Toaz alamandez a vez implijet er pastezerezh, evit kinklañ ur wastell da skouer.
Toaz-frouezh zo ul lip-e-bav graet gant frouezh, dour ha sukr.
Dre astenn-ster e komzer eus toaz da ledañ, toaz sukret graet gant chokolad, kakahouetez pe c'hoazh speculoos da ledañ war un tamm bara pe eeun gant ul loa. Toaz da ledañ sall zo ivez, graet gant keuz, pesked, boued-mor, etc.
Toaz ar c'heuzioù a vez graet gant laezh. Blot pe galet e c'hall bezañ.
Toazennoù a zo toaz graet gant bleud ha dour, a-wechoù vioù ha traoù all, troc'het e stummoù liesseurt, ha poazhet en dour berv.
Implijoù all eus ar ger
Dre astenn-ster e reer toaz eus un danvez, pegus alies, graet gant meur a dra, hag a c'hall bezañ meret ha/pe lakaet war un dra bennak all.
Prederioù ar c'horf :
Arz :
Greanterezh : Dre astenn-ster e reer toaz eus meskadoù graet evit ober porselen, paper, kartoñs, etc.
Dafar burev pe di :
Paderno Dugnano
Paderno Dugnano    a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Legio I Adiutrix
Talvoudegezh an anv ː Harperez, Skoazellerez
War a seblant eo bet savet gant martoloded Classis Misenensis, ur morlu staliet e Misenum, ha klokaet gant Galba. Staliet e oa neuze e-kichen Roma.
E bloavezh ar pevar impalaer e stourmas a-du gant Marcus Salvius Otho e-kerzh emgann Bedriacum. Hemañ, bet trec'het gant Vitellius, a gasas al lejion da vro Spagn.
Gwelet e voe Legio I Adiutrix o stourm er bloaz 70 e Germania Inferior, a-enep emsav ar Vataved.
Goude-se, Legio I Adiutrix a oa staliet e Mogontiacum (Mainz). E 83, dindan an impalaer Domitian, e stourmas a-enep d'ar Chatti, ur boblad german o vevañ en daou du d'ar Roen.
Kaset e voe goude da Pannonia, evit klokaat arme an Danav, da stourm a-enep an Daked. Goude ma oa bet drouklazhet Domitian e 96, Legio I Adiutrix a gemeras pouez war politikerezh an impalaeriezh roman. Lakaet e voe an impalaer Nerva da zegemer Trajan war e lerc'h. Pa yeas Trajan da impalaer d'e dro, hemañ e roas d'al lejion ar c'h-cognomen Pia Fidelis ("leal ha feal"). Etre 101 ha 106, dindan an impalaer Trajan, Legio I Adiutrix, da-heul Legio IV Flavia Felix ha Legio XIII Gemina, e aloubas bro Dakia.
Kaset e voe ivez gant Trajan da vrezeliñ a-enep ar Barted (115-117). Goude-se e voe kaset en-dro da Bannonia gant Hadrian, ha staliet e Brigetio (Szőny, ur gêr eus Hungaria), war an Danav.
Dindan Marcus Aurelius, Legio I Adiutrix e stourmas a-enep ar Varkomaned.
Etre 171 ha 175, Pertinax a oa e penn al lejion. Impalaer roman e oa bet e-pad tri miz, etre ar Iañ a viz Genver 193 hag an 28 a viz Meurzh 193.
War-lerc'h, Legio I Adiutrix a skoazellas Septimius Severus evit aloubiñ Roma.
Legio I Adiutrix zo brudet evit bezañ kemeret perzh er brezelioù a-enep ar Barted : e 195 ha 197-198 dindan Septimius Severus, e 215-217, dindan Caracalla, hag e 244, dindan Gordianus III.
Meneget eo evit ar wech diwezhañ gant Notitia Dignitatum (390 / 425), pa oa c'hoazh e Brigetio (Szőny).
Shkodër
thumb|Ur straed e Shkodër Shkodër zo ur gêr eus Albania, e gwalarn ar vro, gant 95 907 annezad enni (2011), ha 217 375 annezad er veurgêr.
Sikstus V
Sikstus V (e latin: Sixtus V pe Systus V, en italianeg Sisto V), Felice Peretti e anv-tiegezh, ganet d'an e Grottammare (Italia) ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar.
Geoffroyus
Geoffroyus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad a ya d'ober ar genad :
Elbasan
thumb|Elbasan Elbasan zo unan eus kêrioù pennañ Albania, e-kreiz ar vro, gant war-dro 80 000 annezad enni.
Goude an Eil Brezel-bed e voe diorroet an industriezh en Elbasan ha diwar-se eo deuet da vezañ uhel ar saotradur e kêr hag en trowardroioù.
Hildebad
Hildebad (pe Ildibad, pe Heldebadus e latin), niz d'ar roue wisigot Theudis, eus Spagn, a voe anvet da roue Ostrogoted Italia e 540, e-lec'h Witiges en doa dilezet Ravenna da vont da heul Belisarius da Gonstantinopolis.
Ne renas nemet ur bloavezh. Lazhet e voe gant ur Gepid e-pad ur banvez. War e lerc'h e voe lakaet Erarik da roue, ha goude Totila, niz da Hildebad.
Trezzo sull'Adda
Trezzo sull'Adda    a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Mono (stêr)
Ar Mono a zo ur stêr en Afrika, 467 km hed dezhi, hag a dremen dre dTogo ha Benin.
Eienañ a ra e reter Togo, etre kêr Sokode hag an harz gant Benin. Redek a ra trema ar su a-raok aberiñ er Meurvor Atlantel, e Bae Benin.
Lek
thumb|Ur bilhed 5000 lek Al lek eo unanenn voneiz Albania, krouet e 1926. Rannet eo e 100 qindarkë met ar re-se ne vezont ket kognet ken.
Goewin
Goewin zo ur plac'h yaouank eus pevare skourr ar Mabinogi, Math fab Mathonwy, hag ar bravañ plac'h eus he remzi.
Mojenn
Roue Gwynedd eo Math, ha pa ne vez ket brezel e rank e dreid bezañ ouzh kof ur werc'hez, ha Goewin an hini eo.
Pa zistro Math e klev an istor gant Goewin. Gwallet eo bet, n'eo ket gwerc'hez ken, n'hall ket dougen treid ar roue ken, emezi. Dimeziñ a ra Math dezhi neuze, evel dic'haou, hag Arianrhod eo ar werc'hez a gemero he lec'h.
Beaufou
Beaufou a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Capua
Capua zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta e Campania. Da 17 463 a dud e save ar boblañs enni d'an.
Douaroniezh
Emañ Capua e Douar al Labour (Terra di Lavoro), ma voe kêr-benn da vare priñselezh Capua ha da vare aloubadeg Napoleon Iañ, war ur vrec'h d'ar stêr Volturno, e-harz ar menez Tifata m'emañ ar frazione Sant'Angelo in Formis.
Treuzet eo ar gumun gant ar via Appia hag an hent-houarn Napoli-Caserta-Cassino.
Istor
Hervez Cato an Henañ e vije bet savet gant an Etrusked un 260 vloaz a-raok ma voe savet kêr Roma. Da neuze ne vije ket kaoz gantañ eus ar bloaz ma voe kemeret e-kerzh an Eil brezel punek (211 kent JK) met eus ar bloaz ma voe staget ouzh Roma e 338 kent JK, ha savet e vije bet war-dro 600 kent JK, pa oa galloud an Etrusked en e greñvañ. Meur a annezlec'h "Villanovian", eus ar ragistor, zo bet kavet er c'hornad ha kresket e voent moarvat gant an Osked hag an Etrusked war o lerc'h.
Diskaret e voe galloud an Etrusked e Campania pa voe aloubet gant ar Samned en eil hanterenn ar V kantved a-raok JK.
War-dro 424 kent JK e voe kemeret gant ar Samned hag e 343 e voe goulennet skoazell digant ar Romaned a-enep an alouberien.
En e voe distrujet Capua gant ar Sarrazined, ma yeas ar boblañs war-du Casilinum, kêr orin Capua a hiziv.
Tribiano
Tribiano   a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Hild
Hild zo un anv alamanek hag a dalv kement hag emgann.
Anna McGarrigle
Anna McGarrigle, ganet e Montréal e 1944, zo ur ganerez kebekat.
Gant he c'hoar Kate McGarrigle he deus embannet meur a album, saoznek pe gallek, dindan an anv Kate & Anna McGarrigle. Kenlabouret he deus gant Emmylou Harris, Nick Cave, Rufus Wainwright, Martha Wainwright, Loudon Wainwright III, Linda Ronstadt, Gilles Vigneault...
Contes nouveaux ou Les Fées à la mode
Ar c'hontadennoù
El levr ez eus darn eus ar c'hontadennoù-mañ, diwar Le piacevoli notti, oberenn Giovanni Francesco Straparola (1480-1558):
Oberennoù all
Er memes bloaz e oa bet embannet Les Contes des Fées, hag en o zouez ar gontadenn Le Nain jaune, an hini brudetañ anezho.
Trumpilini
An Trumpilini pe Triumpilini zo ur bobl eus an Alpoù, er Val Trompia, hiziv e proviñs Brescia e Lombardia, en Italia, Kelted anezho marteze.
Seduni
Ar Seduni, pe Seduned, a oa ur bobl kelt e-kreiz Valais Suis er I kantved kent JK.
Trumpilini
Merket eo o anv war ar monumant Tropaeum Alpium, e Turbia.
Hervez Plinius an Henañ, a venege ar skrid Origines gant Cato an Henañ, e oant ur meuriad eus pobl an Euganeaned.
Seduni
Meneget int e meur a skrid, ha meur a enskrivadur o deus lezet.
Lule
Al Lule a zo unan eus brasañ stêrioù Sveden, 461 km hed dezhi.
Seduni
Istor
N'ouzer ket petore darempredoù o doe gant ar C'halianed a dremenas dre an Alpoù da vont da gemer kêr Roma e 390 kent JK.
Meneget int gant Julius Caesar en e levr De Bello Gallico evel Sedunos, Sedunorum ha Sedunis , e-kichen teir fobl all Valais : an Nantuates e Chablais, ar Veragres e tolead Martigny hag an Uberi e Valais uhelañ. Meneget int ivez gant Titus Livius ha gant Plinius an Henañ. Krediñ a reer e tegouezhjont er vro er V kanved kent JK.
Lule
Eienañ a ra er menezioù er c'hornôg da c'hGällivare. Redek a ra trema ar gevred dre Laponia ha meur a lenn, Virihaure, Vastenjaure, Kutjaure, Stora Lule träsk, ha goude dre broviñs Norrbotten. Aberiñ a ra e Pleg-mor Botnia e Luleå.
Waikato
Ar Waikato eo stêr hirañ Zeland-Nevez, 425 km hed dezhi.
Eienañ a ra e tu reter ar menez Ruapehu. Aberiñ a ra e Mor Tasman er su da Auckland, e Porzh Waikato.
Rannvro Waikato zo bet anvet war he lerc'h.
Gregor XIII
Gregor XIII (e latin: Gregorius XIII, en italianeg: Gregorio XIII), Ugo Boncompagni e anv-tiegezh, ganet d'ar e Bologna ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar.
Ouf an Ha! Ha!
'''Ouf Ha! Ha!' (e galleg : Baie du Ha! Ha!'') zo un ouf bihan, war ribl dehou aber ar stêr Sant-Laorañs, e Kebek, a-raok pleg-mor ar Sant-Laorañs.
Trezzano sul Naviglio
Trezzano sul Naviglio a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Sesto San Giovanni
Sesto San Giovanni a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Die zertanzten Schuhe
Die zertanzten Schuhe ("Ar botoù-dañsal"), pe Die zwölf tanzenden Prinzessinnen ("An daouzek priñsez o tañsal"), zo ur gontadenn alamanek e Kinder- und Hausmärchen, dastumad kontadennoù ar vreudeur Grimm embannet e 1812, ha niverennet 133.
Meur a zoare all zo, hag unan rusek gant Aleksandr Afanasyev en e Narodnye russkie skazki.
Ar gontadenn
Ur wech e oa ur roue hag en devoa daouzek merc'h koant meurbet. Pa'z aent d'o gwele e veze prennet dor ar gambr gant an alc'hwez eus an diavaez. Diouzh ar beure, koulskoude, e weled e oa louzet o botoù evel p'o devije dañset ganto e-pad an noz ; den ne deue a-benn da gavout penaos e tegouezhe kemend-all.
Giuseppe Peano
Giuseppe Peano (distaget ; Spinetta di Cuneo (Cuneo),  - Cavoretto, e-kichen Torino, ) a oa ur matematikour italian. Brudet eo ivez abalamour ma savas ur yezh etrebroadel anvet al latino sine flexione, diwar eeunaat al latin klasel.
Petit-Paris
Petit-Paris zo anv gallek meur a lec'h.
Trezzano Rosa
Trezzano Rosa a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Hent-houarn Kersoren Rocheservière
Al linenn Hent-houarn Kersoren Rocheservière a oa ul linenn hent-houarn etre Kersoren, e Bro-Naoned hag e departamant al Liger-Izelañ,  e Breizh, ha Rocheservière,  e departamant Vande,  e Bro-C'hall.
Sensée
Ar Sensée a zo ur stêr en hanternoz Bro-C'hall.
Canegrate
Canegrate  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Angoville
Angoville a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.
Ahmet Zogu
Ahmet Zogu, ganet Ahmet Muhtar Bej Zogolli (8 a viz Here 1895 - 9 a viz Ebrel 1961), a oa ur politikour eus Albania, bet ministr kentañ (1922-1924), prezidant ar republik (1925-1928) hag erfin roue en anv Zog  (1928-1939).
Bede
Bede zo un anv saoznek.
Morgoth
Morgoth Bauglir (Melkor  e oa anvet da gentañ) zo unan ag ar Valar, e mojennoù J. R. R. Tolkien. An enebour pennañ eo-eñ er Silmarillion, e The Children of Húrin, hag e The Fall of Gondolin.
Melkor e oa an hini galloudusañ a-douez an Ainur, mes kouezhañ a reas en deñvalded hag adanvet e voe Morgoth, enebour Arda, hag a voe abeg an holl zroug a zraste Arda. Mairon, unan eus Maiar Aulë, a drubardas e diegezh hag a yeas da vout pennletanant Morgoth, hag adanvet e voe Saoron da neuze.
Karel Jaromír Erben
Brudet eo e zastumad Kytice ("boked", "torkad"), ennañ barzhonegoù awenet gant folklor e vro. Skrivañ a reas ivez Písně národní v Čechách ("kanaouennoù pobl Bohemia"), ennañ 500 kanaouennoù ha Prostonárodní české písně a říkadla ("kanaouennoù pobl tchek ha rimadelloù"), ul levr a lakaas ennañ ar braz eus kanaouennoù hengounel ar vro.
Ganet e voe d'ar 7 a viz Du 1811 e Miletín, e-kichen Jičín. Mont a reas da skol-veur Praha d'ober e studioù. Eno e studias prederouriezh ha gwir. Stagañ a reas goude da labourat er Mirdi Broadel (Národní muzeum), gant an istorour František Palacký, adalek 1843. Kemer a reas penn ur gazetenn e 1848. E 1850 e teuas da vezañ sekretour dielloù ar Mirdi Broadel, met paouez a reas e 1851 evit mont da benn an dielloù e kêr Praha. Mervel a reas d'an 21 a viz Du 1870, gant an droug-skevent.
Cassano d'Adda
Cassano d'Adda a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Vardar
Ar Vardar pe Axios a zo ur stêr e gevred Europa, 388 km hed dezhi, hag a dremen dre Republik Makedonia ha Gres.
Camunni
Ar bobl Camunni pe Camuni zo ur bobl eus an Alpoù, en Italia. Ur yezh ragindezeuropek o doa. Bevañ a raent er Val Camonica, ma tegouezhjont war-dro 800 kent JK, e-kreiz Oadvezh an Houarn.
Brezel diabarzh en Al-Ándalus
thumb|350px|Kalifelezh Córdoba (e gwer), war-dro ar bloavezh 1000
Kregiñ a reas e 1009 gant Dispac'h Córdoba, un taol-stad kaset da benn gant izili an dierniezh Oumayyad pa voe lazhet Abd al-Rahman Sanchuelo, mab da Almansor, diskar ar c'halif Hicham al-Muayyad bil-Lah (Hicham II) ha ren Mohammed al-Mahdí bil-Lah (Mohammed II), mab-kuñv Abd al-Rahman III.