cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thermopyloù
Ardremez
Da vare Leonidas e 481 kent J.-K. e oa kalz strisoc'h an tremen. War-dro 14 metrad a oa dindan an torraod. Gouelezennoù ar stêr Sperkeios o deus ledanaet an dachenn tamm-ha-tamm er c'hantvedoù betek tizhout daou pe bemp kilometr led Lodenn strishañ an tremen zo aet pelloc'h war-zu ar reter. Emgann Sperkeios en Xvet kantved etre armeoù Samuel Bulgaria hag ar jeneral bizantiat Nikeforos Ouranos a oa muioc'h en norzh eta tra ma ne oa ket lec'hiet emgann Alamana nag hini Gravia, e-doug Dispac'h 1821, en Thermopyloù, daoust dezhe da vezañ tost-kenañ.
Gwir Vretoned
Pozioù
Hon tud-kozh, tud leal ha santel
S hir
An s hir (ſ) eo stumm kozh al lizherenn vihan s.
Gwir Vretoned
Pozioù
Start evel an derv kalet
A ouezas mirout da Vreizh-Izel
He brud vat, he nerzh, he c'hened
Bretoned, savomp hor c'halonoù
Ha touomp e talc'himp atav
Da vale war roudoù hon tadoù
'Keit ha ma'z ay ar bed en-dro !
S hir
Gwechall e oa daou s:
Gwir Vretoned
Pozioù
Potr TREOURE
S hir
N'he deus al lizherenn-mañ pennlizherenn ebet.
Roudoù anezhi a vez kavet c'hoazh el lizherenn alamanek eszett (ß), savet diwar un s hir skrivet stag ouzh ur z.
C (lavar programmiñ)
Framm ur program C
Gallout a reer lakaat notennoù etre /* ha */. Ar c’hompiler ne ra mann ebet ganto, met gallout a reont bezañ talvoudus evit lennerien ar program.
Thermopyloù
Ardremez
Treuzet eo gant un hent-real bras hiziv an deiz, gant ur monumant da Leonidas war an tu reter eus an hent. Emañ dres a-dal d'an duchenn e lec'h m'emañ engravet epitaf Simonides Keos : « Lavar e Sparta, te zo o tremen/Amañ, feal d'he dever e kousk he soudarded. »
Kofyareg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù angasek eo ar c'horfyareg (kofyar) komzet gant 72.946 den e Plateau ha Nasarawa e Nigeria (1963).
Thermopyloù
Ardremez
Ul lodenn eus « kammdro Maliakos », anvet ivez « Kammdro ar marv », eo an Thermopyloù. Strishañ rann an hent-real etre an norzh hag ar su an hini eo. Kalz troioù a ra ha brudet eo evit bezañ bet lec'h kalz gwallzarvoudoù karr-tan.
Ar mammennoù dour zomm o deus roet e anv d'an tremen zo anezhe c'hoazh e harz an duchenn.
Gresianed ha Persed
Anavezet eo an Thermopyloù evit ar gombat a voe eno e 480 kent J.-K.. ma stourmas un arme, enni war-dro 4000 gresian, a-enep arme ar Bersed dindan Kserses. E-touez arme ar C'hresianed e oa 300 spartaad, un niver a hiloted ha kevredidi eus Arkadia, Korintos, Thespiai ha Tebai.
Daoust d'ar Bersed da vezañ kalz niverusoc'h evit ar C'hresianed, n'ouzer ker d'ar just pet soudard o doa ha mont a ra an istimadennoù eus 200 000 betek 2 000 000 a soudarded.
Gresianed ha Galianed
E 279 kent J.-K. E oa bet harzet un arme galian renet gant Brennus e-pad meur a viz gant un arme Gresianed renet gant an atenad Kallipus.
Brezelioù etre ar Romaned hag ar Seleukided
E 191 kent J.-K. E klaskas Antiokos III derc'hel an tremen a-enep ar Romaned, renet gant Manius Acilius Glabrio, en aner. N'eo ket ken brudet an emgann a oa e 353 kent J.-K. e-pad an trede brezel sakr, pa voe stoc'het an hent ouzh Fulub II Makedonia gant 5000 hoplit atenat ha 400 marc'heger, nag emgann 267 pa voe faezhet an arme gresian bodet evit herzel an Heruled eno.
Brezel dieubidigezh Bro-C'hres
E 1821, ur strollad stourmerien gresian renet gant Athanasios Diakos a glaskas herzel eno un arme 8000 turk a felle dezhañ diskenn eus Tesalia evit trec'hiñ emsavadegoù e Roumelia hag e Peloponesos. Diakos, goude bezañ en em gannet c'hoazh e pont Alamana gant 48 eus e soudarded a oa kemeret gant an Durked ha devet ent bev goude bezañ nac'het dont da vezañ muzulmat.
Eil brezel bed
E 1941, e-pad an Eil brezel-bed, e oa daleet a-walc'h an arme alamant gant an ANZAC (Australian and New Zealand Army Corps) evit ma c'hallfe an nerzh ergerzhiñ breizhveurat kuitaat ar vro ha mont da Greta. Dont a reas an emgann-se da vezañ anavezet dindan an anv a « Emgann an Thermopyloù », abalamour ma n'anaveze an div gostezenn nemet anv al lec'h-se hepken en holl vro-Ftiotis. Ken brudet e oa an Thermopyloù ma voe graet « an taol moc'herezh nevez e-kichen an Thermopyloù » eus taol moc'herezh pont ar Gorgopotamos e 1942, en dielloù alamant.
Timbroù Travancore
Travancore a oa unan eus Stadoù-priñselezh Indez da vare mestroniezh ar vro-se gant ar Rouantelezh-Unanet. Emañ an tiriad e su India. Emañ bremañ e stad Kerala, en Unvaniezh Indian.
Timbroù zo bet embannet dindan anv Travancore etre 1888 ha 1946. Tra ma kinnig an timbroù kentañ skeudenn-ardemez ar vro ez a war liessaat danvez an timbroù embannet goude 1931: temploù, poltred ar maharajah Rama Varma, lec’hioù heverk ar vro…
Timbroù India a vez implijet eno abaoe dibenn an eil Brezel-bed.
1añ Gwengolo
Ganedigezhioù
thumb|150px|Francis William Aston (1922).
S hir
Implijet e veze gwechall gant holl yezhoù Europa a rae gant al lizherenneg latin, chomet en dizuz en holl anezhe bremañ avat.
Implijet e vez ivez gant ar Lizherenneg Fonetikel Etrebroadel evit ober diouzh treuzskrivadennoù fonologel pe fonetikel, skrivet ʃ (distaget ch hervez reolennoù reizhskrivañ ar brezhoneg).
Marzahn-Hellersdorf
Marzahn-Hellersdorf a zo 10vet arondisamant (Bezirk) Berlin, aozet e 2001, goude ma vefe bet kenteuzet div bastell-vro : Marzahn ha Hellersdorf.
Politikerezh
Dagmar Pohle (Die Linke) eo ar maer. E parlamant an arondisamant e kaver (niver a zileuridi) :
Ar c'harterioù
200px|thumb|right|Karterioù an 10vet arondisamant Abaoe adreizhadenn 2001 eo rannet Marzahn-Hellersdorf e 5 karter (Ortsteil):
right|100px|thumb|Ardamez an arondisamant
Alessandra Riegler
thumb|Alessandra Riegler Alessandra Riegler a zo bet ganet d'ar 24 a viz Mae 1961 e Modena (Italia).
Mestrc'hoarierez echedoù italian eo.
Kampionez Italia e 1994, 1995, 1996 ha 1998.
Glirideged
Ar glirideged eo ar c'hrignerien a ya d'ober ar c'herentiad Gliridae e rummatadur ar bronneged.
Genadoù
War-dro 10 genad krignerien a c'hell bezañ renket ennañ :
Avank-menez
An avank-menez (Aplodontia rufa) zo ur c'hrigner a vev e kornôg Kanada ha Stadoù-Unanet Amerika. Ar spesad nemetañ eo er genad Aplodontia hag er c'herentiad Aplodontiidae. Bevañ a ra nepell diouzh an dour, dreist-holl e koadeier deliaouek er menezioù, met ivez e koadeier avalpineged.
Gell-teñval eo, gant un tarch gwenn e traoñ pep skouarn. Plat ha ledan eo e benn, kreñv e rakdent ha berr e izili. Goloet eo e gorf gant ur vlevenn dilufr ha garv. Etre 30 ha 50 cm eo e hirder. N'eo ket gwall danav e gleved nag e weled er c'hontrol diouzh e stekiñ hag e c'hwesha.
Gouennañ
E miz Du pe miz Kerzu e krog divgell, raksavenn ha gwagrennoù Cowper ar par da greskiñ. P'emañ ar barez e reuz e kresk he bronnoù hag e c'hwezh he c'hourzh. An dougen a bad etre 6 hag 8 sizhun ha ganet e vez 2 pe 3 c'holen peurliesañ. Ar re vihan zo 25 g a bouez enne. Roz ha dall int.
Boued
Ur geotdebrer eo an avank-menez.
Kensonenn drekstaon dre serriñ divouezh
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn drekstaon dre serriñ divouezh treuzskrivet [k] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 109.
Kavet e vez stank-tre ar fonenn [k] e yezhoù ar bed ha gant an darn vrasañ anezhe e vez implijet un doare [t] d'an nebeutañ evel fonem ha lies gwezh e kaver yezhoù, da skouer an holl yezhoù indez-aryek komzet en India en o zouez an hindeg, ma vez implijet gante meur a doare [k] disheñvel enebiet an eil re ouzh ar re all war al live fonologel, da skouer un [k] plaen enebiet ouzh un [k] c'hwezhet.
E yezhadur ar brezhoneg emañ liammet ar fonem-mañ ouzh ar e fonem mouezhiet par [g] dre ar c'hemmadurioù dre vlotaat hag ouzh ar fonem ruz [χ/h] dre ar c'hemmadur dre c'hwezhañ (sellit ivez ouzh ar pennad: "Dereziadur kensonennel"):
Titlo
Talvezout a rae diouzh un tu da verkañ diverradurioù hag ivez, diouzh an tu all, da verkañ implij niverel al lizherennoù.
Skeudenn:Titlo-gospodi.png
Kensonenn drekstaon dre serriñ divouezh
Hervez reolennoù fonotaktikel ar brezhoneg e vez divouezhiet atav, evel an holl kensonennoù dres serriñ hag ivez ar c'hwibanennoù, e dibenn ur ger pe c'hoazh dirak ur gensonenn divouezh all (sellit ouzh ar pennad: "Liveadur").
Titlo
Diverradurioù: "Aotroù" (Господь)
Skeudenn:Titlo-d.PNG
Implij niverel: Д-titlo, evit skrivañ an niverenn 4]]
Mwagavouleg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù angasek eo ar mwagavouleg (mwaghavul pe sura) komzet gant tro-dro da 295.000 den e Plateau e Nigeria (1993).
Div rannyezh ez eus:
Yiwomeg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù yiwomek eo ar yiwomeg (yiwom, gerka(wa), gerkanchi pe gurka) komzet gant tro-dro da 8.000 den e Plateau e Nigeria (1982)
Yezekael, roue Domnonea
{| Yezekael, pe Yudikael, ganet war-dro 590, marvet war-dro 658, a voe roue Domnonea er. Mont a reas da vanac'h, ha lakaet e voe da sant.
E vuhez
Mab e oa da Judual pe Judhaël, roue Domnonea, ur rouantelezh vras e hanternoz Breizh, ha d'ar rouanez Pritelle, merc'h henañ Ausoche, kont Leon. Ur c'hoar en devoa, Onenn, ha pemzek breur yaouankoc'h, en o zouez ar sent Judog, Winog, ha Haelog.
Hag eñ pennhêr e voe rediet da lezel ar galloud gant e vreur Haelog. Mont a reas da vanac'h da Wazel betek marv Haelog. Galvet e voe en-dro diwezhatoc'h da gemer krog e stur ar rouantelezh ha neuze e tapas ur vrud a furnez.
Dagobert
Marteze e voe trec'h war Dagobert Iañ, roue ar Franked. E 635, Dagobert a roas urzh da Yezekael da zont betek e balez e Clichy, e-kichen Pariz, evit adanzav e fealded d'ar roue, anez e vije aloubet Breizh. Asantiñ a reas ar roue brezhon, a erruas gant profoù, met nac'h a reas debriñ gant ar roue gall, ar pezh a voe gwelet evel ur gunujenn outañ.
Manatioù
E mare Yudikael eo e teuas sant Maloù da Vreizh da ziazezañ eskopti Sant-Maloù. Harpañ a reas savidigezh meur a vanati, hini Pempont savet diwar emziskouez ar Werc'hez a oa bet eno, sañset.
E varv
War-dro 640 e tilezas e garg a roue da vont da vanac'h adarre da Wazel, nepell diouzh manati Pempont, a oa bet diazezet gantañ, a-raok mervel evel ur sant. Goude e varv e voe beziet e-kichen an abad Meven, hag anvet da sant. Lidet e vez d'ar 16 a viz Kerzu.
Mouster-al-Loc'h
Mouster-al-Loc'h, (Montoir-de-Bretagne e galleg, Montoér e gallaoueg) a zo ur gumun a Vreizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro. Pennlec'h Kanton Mouster-al-Loc'h, bet dilamet e 2015, e oa.
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Karrnijour e oa. Marvet eo d'ar 25 a viz Gouere 1944 pa gouezhas e garr-nij (Lancaster III marilhet LM643 ha kodet PG-E) e kumun Mouster-al-Loc'h, e-pad an Eil Brezel-bed,.
Couin
Couin a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Goemaieg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù angasek eo ar goemaieg (goemai, ankwai pe kemai) komzet gant tro-dro da 200.000 den e Plateau e Nigeria (1995).
Toud ar C'hab
Toud ar C'hab a zo un evn-preizh. Asio capensis eo e anv skiantel.
Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika.
Liran gloanek
Al liran gloanek (Dryomys laniger) a zo ur bronneg krigner brosezat e Turkia.
Toud meur
An toud meur (liester : touded meur), a zo ur spesad evned-preizh noz, Bubo bubo an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Strix Bubo (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwezek isspesad anezhañ :
Kallimac'hos
Kallimac'hos (Καλλίμαχος) (Kyrene, war-dro 305 kent JK - war-dro 240 kent JK Aleksandria) a voe ur barzh hellazek afrikan.
Hervez skridoù zo e kelennas al lizhiri-kaer en Eleusis, e-tal Aleksandria. Goude-se e voe galvet da gant Ptolemaios Filadelfos, ha kentelioù a roas er Mirdi : Apollonios Rodos hag Aristofanes Buzantion a voe e-touez e ziskibion.
Levraouegour Aleksandria e teuas da vezañ war-lerc'h marv Zenodotos, en ur zerc'hel da gelenn. Met anv ebet anezhañ war listenn zo bet kavet eus al levraouegerien. Marteze ne oa nemet dihellour. Eñ an hini a savas kentañ katalog brudet al lennegezh gresianek, ar Pinakes.
Hermin
Hermin a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Dasorc'hidigezh (Carracci)
Dasorc'hidigezh Jezuz (La resurrezione di Cristo en italianeg) zo ul livadur 217 cm hed x ha 160 led dezhañ, graet e 1593 gant al livour italian Annibale Carracci.
War wel emañ e Mirdi al Louvre e Pariz.
Gresianeg Calabria
Gresianeg Calabria pe gresianeg Bova (grecanico pe greco vutano e gresianeg Calabria, diwar da Vùa -> Bova) a zo anv ur rannyezh gresianek a-vremañ komzet e Calabria e su Italia diorroet diwar ar henc'hresianeg hag ar gresianeg bizantek degaset eno pa oa bet trevadennet gant Gresiz.
Daoust ha ma reer "gresianeg Italia" pe "gresianeg su Italia" (gresianeg unvan: κατωιταλιώτικα; "su italianeg") koulz ouzh gresianeg Calabria hag ouzh ar griko war un dro, e gwririonez eo disheñvel an eil yezh e-keñver bep o yezhadur ha bep o diorroadur istorel.
Dryomys
Dryomys a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.
Gresianeg Calabria
thumb|right|Takad-implij gresianeg Calabria: [[Grecìa Salentina ha Bovesia ]]
Dryomys
Spesadoù
3 pe 4 spesad krignerien eus Eurazia a zo ennañ:
Gresianeg Calabria
Meneget eo gresianeg Calabria e "Levr Ruz" an UNESCO gouestlet d'ar yezhoù en arvar kichen-ha-kichen gant ar griko ha gant Euromosaic e vez anavezet gresianeg Calabria evel unan eus yezhoù minorelaet Unaviezh Europa ha laket e vez ivez gante da yezh en arvar da vont da get.
Gant Ethnologue e vez renket evel ur rannyezh gresianek gant gresianeg Pontos ha gresianeg Tsakonia.
N'eo ket aet war gresk ar yezh a-hed hec'h istor ha manet eo atav war live ur yezh dre gomz ha n'eo bet implijet biskoazh na gant ar velestradurezh na gant an iliz na zoken evit sevel ul lennegezh dre skrid en un doare fonnus pe fonnusoc'h.
Takad-implij
thumb|Takad-implij gresianeg Calabria a-hed ar wezh: glas, betek ar 15vet kantved; mouk, betek ar 16vet kantved; melen, betek an 19vet kantved;, orañjez, betek an 20vet kantved;, ruz, hiziv
Betek ar - kantved e veze komzet ar yezh-mañ e su Calabria en he fezh, bet tapet he flas tamm-ha-tamm gant ar rannyezh romanek anvet kalabrieg, bet levezonet d'e dro gant roudoù yezhadur ha geriaoueg ar yezh c'hresianek.
Da geñver an Añjevined e veze komzet ar gesianeg war un dachenn ledan etre Seminara, Taurianova, ha traoñienn Mésima ha kompezenn Poro. Kregiñ a reas da gilañ avat e Calabria adalaek ar 16vet Kantved.
Da geñver kreiz ar 16vet kantved ne veze komzet ken ar gresianeg e taoñienn uhel Diverso ha Tasi h mont a reas war gil er c'hantved da heul e traoñiennoù da gornôg Aspromonte nepell diouzh Strizhmor Messina, evel da skouer traoñiennoù Catona ha Gàllico.
En 19vet e oa bet kollet ar yezh ivez e kêriadennoù evel Pentedattilo, Africo, Brancaleone, Motta San Giovanni, Montebello ha San Lorenzo war tu ionaek Aspromonte.
Kenderc'hel a reas dachenn ar yezh da vont war vihanaat e penn-kentañ an 20vet kantved ha kollet e oa e kêriadennoù evel Palizzi, Staiti, Cardeto, Roccaforte del Greco, Amendolea ha Condofuri.
Da vare ren ar faskouriezh en Italia e veze pouezet-kreñv war an dud barrek war yezhoù disheñvel diouzh an italianeg da chom hep o implijout ha kreñvaet e voe c'hoazh kiladenn ar gresianeg e Calabria abalamour d'ar politikerezh-se ha dont a reas an dud, en o zouez ar c'hresianegrion o-unan, da sellet ouzh ar gresianeg evel merk an dud warlerc'hiet ha kastizet e veze ar vugale er skolioù pa raent gant ar "rannyezh estren"-se.
Hiziv e vez komzet gresianeg Calabria e nav c'hêr e Bovesìa, en o zouez Bova Superiore, Roghudi ha Gallicianò, hag ivez e Chorìo di Roghudi, Bova Marina hag e Reggio Calabria e karterioù San Giorgio Extra ha Rione Modena.
A-drugarez dreist-holl d'an envroidi genidik eus Roghudi ha Chorìo deuet d'en em staliañ eno da heul arn dourbeuzioù e 1971 e vez komzet bremañ gresianeg Calabria ivez hiziv gant un nebeud katadoù a dud e karterioù Arangea ha Sbarre e Reggio Calabria ouzhpenn ur gumuniezh vihan all e Melito di Porto Salvo
Hiziv e vez komzet ha komprenet ar yezh gant ur 2.000 den bennak, en o zouez ne vije ken 50 den dindan 35 vloaz oad ha n'a ket kalz war wellaat stad ar yezh en desped da strivoù ar c'hrevredigezhioù sevenadurel hag ar velestradurezh evit he c'has war-raok e-touez ar re yaouankañ.
E Bova/da Vùa e studier kentoc'h ar gresianeg unvan kentoc'h evit rannyezh gresianek Calabria.
Perzhioù yezhadurel
Tost a-walc'h emañ yezhadur gresianeg Calabria ouzh hini ar gresianeg unvan dre vras.
Hervez arbennigourion 'zo e oa bet diorroet ar yezh diwar gresianeg ar Grennamzer ha hervez re all avat e oa bet diorroet war-eeun diwar ar henc'hresianeg, ha resisoc'h diwar ar gresiang dorek komzet gwezhall e Magna Grecia bet levezonet diouzh e du gant ar gresianeg koine.
Kavet e vez er rannyezh henstummoù dorek chomet dizimplij e Bro-C'hres dre vras (estreget gant gresianeg Tsakonia).
E gresianeg Calabria e vez implijet an amzer-vremañ atav e lec'h an amzer-dazont.
Doare-skrivañ
Pa vez implijet dre skrid e implijer, dres evel gant ar griko, al lizherenneg latin - peurliesañ o heuliañ reolenneoù reizhskrivañ an italianeg - kentoc'h evit al lizherenneg c'hresianek.
Lennegezh
Ur yezh dre gomz eo. Komzet e vez war ar maez dreist-holl hag abalamour da se n'eo bet implijet nemeur gresianeg Calabria evit sevel oberennoù lennegel. Implijet eo bet evit sevel dastumadennoù barzhoniezh, levrioùigoù diwar-benn istor al lec'h ha deiziadurioù, embannet e teir yezh peurliesañ (italianeg, gresianeg Calabria ha gresianeg unvan).
Sonerezh
Daoust d'an diouer a hengoun war dachenn ar sonerezh e gresianeg ez eus hiziv un nebeud strolladoù gouestlet d'ar sonerezh "folk" e gresianeg Calabria.
Bep bloaz e vez aozet ur gouel bras e Bova hag er trowardrioù anvet "Palea riza" ("gwriziennoù kozh").
Kevredigezhioù sevenadurel
Embannet e oa bet gant ur strolladig studierion, bet awenet gant strivoù Rohlfs war an dachenn, ul levrig gantñ da ditl La Ionica ha gant an embannadur-se e oa bet lañset ar c'hentañ ober gouestlet da wareziñ ar yezh ha d'he c'has war-raok.
E 1970 e oa bet krouet da heul gant an hevelep strolladig tud ur gevredigezh sevenadurel gantañ an hevelep anv La Ionica, embannet gante ar gelaouenn La Ionaica enni barzhonegoù ha skridoù all koulz en italianeg hag e gresianeg Calabria.
Mont a rejont e darempred gant ar c'hresianegerion italian all a ra gant ar griko e Grecìa Salentina a-benn klask sevel ur gvredigezh unvan anvet "Unvaniezh Gresiz Su Italia" (italianeg: Unione dei Greci dell'Italia Meridionale) ganti da fal gwareziñ ha reiñ lañs da divyezhgezh ar gresianeg en Italia hag ivez goulenn groñs ur statud ofisiel evit ar yezh gant panlloù divyezhek.
Savet e oa bet kevredigzhioù sevenadurel all awenet gant skouer La Ionica, en o zouez Zoí ce glossa ('Buhez ha Yezh') staliet e Reggio Calabria, Cinurio Cosmó ('Bed Nevez') and Jalò tu Vúa staliet e Bova Marina, CUMELCA staliet e Gallicianò ha Roghudi hag Apodiafázi (Dawn) staliet e Bova Superiore.
Ar mediaoù
Div gelaouenn zo e gresianeg Calabria: I Riza, kelaouenn deiryezhek (italianeg, gresianeg Calabria ha gresiang unvan) embannet bep pevar miz gant ar gevredigezh Jalò tu Vúa, ha CUMELCA, embannet bep tri miz. Skoazellet e vezont gant ar rannvro gant un nebeud arc'hant.
Hiziv n'eus skingomz ebet gant abadennoù e gresianeg Calabria abalamour, dreist-holl, d'ar fed mac'h eas an darn vrasañ eus ar radioù lec'hel da get en Italia. Etre 1977 ha 1984 avat pa greskas stank an niver a radioù lec'hel dre ar vro e veze kaset en-dro un nebeud abadennoù e gresianeg Calabria gant Radio Antenna Don Bosco staliet e Bova Marina, Radio San Paolo staliet e Reggio di Calabria ha gant RTM staliet e Mélito di Porto Salvo.
N'eo bet implijet gwezh ebet ar rannyezh-mañ er skinwel.
Deskadurezh
En desped d'ar strivoù-se avat n'eo ket aet kalz war wellaat stad an traoù abalamour dreist-holl d'an diouer a gelennerion/ezed barrek war ar yezh hag ivez d'ar fed n'eus bet laket e pleustr politikerezh divyezhek ebet gant ar velestradurezh.
Betek-hen eo aet an traoù war-raok un tammig e Bova hag e Bova Mrina nemeteken m'eo bet staliet enne panelloù divyezhek.
983
Diwar-benn bloavezh 983 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 983
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 983
Jakarta
Jakarta eo anv kêr-benn republik Indonezia. Emañ war enez Java, war aod hanternoz an enezenn-se. E 2004 e oa 8.792.000 a dud o vevañ e kêr, ha milionoù a dud all a oa tro-dro.
Darempredoù gevelliñ
Jakarta zo gevellet gant kêrioù ha rannvroioù zo :
Action Directe
Action Directe a oa anezhañ ur strollad kleizour kiriek da vezañ kaset da benn un heuliad taolioù feuls, muntroù en o zouez, e Bro-C'hall er bloavezhioù 1980.
Krouet e oa bet Action Directe e 1977 dre unvaniñ daou strollad kleizour-pellañ anvet Groupes d'Action Révolutionnaire Internationalistes (GARI) ha Noyaux Armés pour l'Autonomie Populaire (NAPAP). E 1979 e teuas da vezañ un aozadur brezelig-kêr o kas da benn taolioù feulster a-enep d'an impalaerouriezh hag o tifenn interestoù ar proletariad.
E 1984 e voe savet ur c'henemglev etre Action Directe ha Tuad an Arme Ruz en Alamagn.
En holl, Action Directe a gasas da benn ur hanter-kant bennaket a daolioù feuls, en o zouez un arsailhadenn gant ur vindrailherez e sez Kreizenn vroadel ar batromed c'hall (Centre national du patronat français) d'ar 1 a viz Mae 1979 ha taolioù all a-enep da savadurioù ar gouarnamant gall, d'an arme, da Stad Israel hag a-enep d'ar greanterezh a sav hag a werzh armoù.
Laeret eo bet gante ivez, anvet gante oberiadennoù evit restaolañ d'ar proletariad, muntroù, bet lazhet gante da skouer an ijinour a werzhe armoù, René Audran e 1985 ha Georges Besse e 1986, bet e penn Renault.
Harzet e voe izili pennañ Action Directe Jean-Marc Rouillan, Nathalie Ménigon, Joëlle Aubron ha Georges Cipriani d'ar 21 a viz C'hwevrer 1987 ha kaset d'an toull war-lerc'h, barnet da venel eno betek fin o buhez. Harzet e oa bet dija Régis Schleicher e 1984. Leusket e voe Joëlle Aubron da zont e-maez e 2004 abalamour d'he c'hudennoù yec'hed. Marvet eo homañ diwar grign-bev ar skevent d'ar 1 a viz Meurzh 2006.
Arques (Pas-de-Calais)
Arques e galleg, Arke pe Arken en izelvroeg, a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall). Pennlec'h Kanton Arques e oa betek 2015.
Montoleg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù angasek eo ar montoleg (montol, montal, baltap pe teel) komzet gant 21.858 den e Plateau e Nigeria (1990).
Schwingen
thumb|300px|Schwingen, gouren Suis thumb|250px|Ur mor a dud a zeu da welet ar gourenadegoù (Brünig Pass, 2009) Ar Schwingen (ger alamanek) zo un doare gouren eus Suis, anavezet gant gallegerien ar vro-se evel lutte suisse ("gouren suisat"). El lodenn alamanek eus Suis e vez pleustret dreist-holl. Gant ar c’hourenerien e vez gwisket bragoù dalc’het gant gourizoù a dalvez dezho da dapout krog an eil en egile. An hini kentañ eus an daou emganner a zeu a-benn da ziskar an hini all ha da lakaat e zivskoaz da stekiñ ouzh al leur eo a c’hounez.
Montoleg
Div rannyezh ez eus:
Schwingen
Ur sport broadel eo ar Schwingen e Suis, e-mesk sportoù hengounel all evel an Hornussen hag ar Steinstossen (bannañ ar maen).
Kozh-mat eo gwriziennoù ar Schwingen e Suis, ken kozh ha re ar gouren breizhek. En e voe lakaet ar reolennoù evel m’emaint bremañ.
Pyapouneg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù angasek eo ar pyapouneg (pyapun) komzet gant 4.635 den e Plateau e Nigeria (1934).
Hafez
Khwāja Šamsu d-Dīn Muḥammad bin Baha al-Din Jafat Šīrāzī (خواجه شمس‌الدین محمد بن بهاءالدّین حافظ شیرازی e perseg), Hāfez pe Hāfez es-Šīrāzī e anv-pluenn, bet ganet tro 1325/1326 e Shiraz ha marvet tro 1389/1390 en hevelep lec'h, a oa ur barzh persek.
Kyrene (nimfenn)
<HR noShade> Kyrene (Κυρήνη e gregach, a dalvez "rouanez souveren") a oa merc'h da Hypseüs (Ὑψεύς), roue al Lapited. Meneget eo gant ar varzhed Pindaros ha Kallimac'hos.
Mojenn
Pa zeuas ul leon d'ober reuz e-kreiz tropell he zad ez eas Kyrene dezhañ. Apollon a oa o ruzañ dre aze a yeas sot ganti ouzh he gwelout, hag a skrapas anezhi. Kaset e voe gantañ da Afrika, ha savet e voe kêr Kyrene en hec'h enor. Ha Kyrenaika da-heul.
Ur mab o doe: Aristaios, a gelennas ar gwenanerezh d'an dud.
Hi, pe unan all anvet Kyrene ivez, a roas da Ares ur mab anvet Diomedes, e Trakia.
Josefa de Óbidos
Josefa de Óbidos, pe Josefa de Ayala Figueira (Sevilla, miz C'hwevrer 1630 — Óbidos, 22 a viz Gouhere 1684), a oa ul livourez portugalat, eviti da vout ganet e Spagn.
Merc'h e oa da Baltazar Gomes Figueira, ul livour portugalat eus Óbidos. Labourat a rae en Évora, ha mont a reas da Sevilla hag eno e timezas da Catarina de Ayala Camacho Cabrera Romero, un dimezell eus Andalouzia.
Koenoemeg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù angasek eo ar c'hoenoemeg (koenoem pe kanam) komzet gant tro-dro da 3.000 den e Plateau e Nigeria (1973).
Josefa de Óbidos
E 1634 e tistroas an tad gant e wreg ha Josefa, o merc'hig pevar bloaz, da Bortugal. Mont a rejont da chom da g-Quinta da Chapeleira, en Óbidos, pa oa-hi c'hwec'h vloaz. Eno e voe skoliet hag abred e tiskouezas bout donezonet da livañ, engravañ er metal, e kouevr, en arc'hant, un doare-ober anvet pontinho.
Brudet e oa evel livourez bleunioù, frouezh, ha traoù dilach.
E 1653, pa oa 19 vloaz, ec'h engravas embannadur an Estatutos de Coimbra. Goude e labouras evit kouentoù hag ilizoù.
Mervel a eure en Óbidos e 1684, da 54 bloaz, ha beziet en iliz San Pedro. He breur Barnabé de Ayalla a oa livour ivez.
Oberennoù
Levezonet kaer e oa gant al livour spagnol Zurbarán. Lezet he deus war he lerc'h ouzhpenn kant oberenn, en o zouez taolennoù a vleunioù er rummad anvet ar Mizioù.
Emañ he brud o kreskiñ c'hoazh. E 1970 e voe gwerzhet un oberenn diwar he dorn evit 5.500 €, hag 20 vloaz goude e voe lakaet e gwerzh evit 200.000 €.
1859
Diwar-benn bloavezh 1859 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1859
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1859
Daniel Kernalegenn
Daniel Kernalegenn a zo un troour hag un istorour brezhonek. Graet en deus war-dro ar skolioù brezhonek, ha bet eo e Kuzul-ren Diwan e-pad meur a vloaz. Bremañ e klask skoazellañ par ma c'hell an embann brezhonek.
Buhez
Ganet eo Daniel Kernalegenn d'an 19 a viz Eost 1952 e Landrevarzeg e Kerne, e-kichen Kemper, e kanton Brieg. N'en d'eus ket graet studioù hir er skolioù met tapet en deus ur vachelouriezh F3 (elektronik) e 1970.
Pa oa bihan, en doa klevet brezhoneg 'vit ar wech, gant e dud ha gant e vamm-gozh hag a oa o vevañ gantañ, ha ne veze nemet brezhoneg etrezo. Ouzhpenn-se, e oa eno un ostaliri a-ziwar ar maez ganto ha ne veze ken nemet brezhoneg etre an dud. Desket en deus lenn ha skrivañ brezhoneg drezañ e-unan.
Treptow-Köpenick
thumb|Lec'hiadur 9vet arondisamant [[Berlin]] thumb|100px|Ardamez an arondisamant Treptow-Köpenick a zo 9vet arondisamant (Bezirk) Berlin. Savet eo bet e 2001, hag ennañ ez eus bet kenteuzet div bastell-vro gozh : Treptow ha Köpenick. Arondisamant brasañ Berlin eo, hag an hini bihanañ a-fet stankder ar boblañs.
Sylvie Robert
Sylvie Robert zo ur bolitikourez vreizhat, ganet d'an 28 a viz Gwengolo 1963 e Naoned, hag ezel eus ar PS.
Sevenadur
Ober a ra pe a rae war-dro ar sevenadur
Traoù all
Kamaradez eo da Françoise Morvan, hag evel kalzik eus pennoù ar PS e Breizh n'eo ket troet-kaer gant "Naoned e Breizh".
Anunaasika
Anunaasika (anunāsika), anvet ivez chandrabindu eo anv ur sin diakritek bet diorroet evit bezañ implijet gant an doare-skrivañ devanagari, gantañ stumm ur pik a-us da hanterenn izelañ ul loarig, da skouer:
मँ
Talvezout a ra evit merkañ e vez distaget ur vogalenn dre ar fri.
Treptow-Köpenick
Karterioù
thumb|Karterioù 3de arondisamant Abaoe adreizhadenn 2001 eo rannet an arondisamant e 15 karter :
Politikerezh
Gabrielle Schöttler (SPD) eo ar maer. E parlamant an arondisamant e kaver (niver a zileuridi, dilennadegoù 2006) :
Daniel Kernalegenn
Buhez
Pa oa e-tro 13 vloaz en deus skrivet traoùigoù bihan. Plijout a rae dezhañ lakaat kanaouennoù eus ar c'hiz d'ar mare-se e brezhoneg, ar re a gane Antoine da skouer. Gortozet en deus e 40 vloaz evit stagañ da skrivañ da vat.
Liammoù
, Daou bennad-kaoz gant Daniel Kernalegenn diwar gKaouenn.net
Absalom
Absalom, pe Absalon, pe Avshalom (hebraeg: אַבְשָׁלוֹם "Tad ar peoc'h") a oa ur mab d'ar roue David e-barzh ar Bibl. Brudet e oa abalamour d'e gened.
Er Bibl
E istor a lenner en Eil Levr Shmouel (13-19,11). trede mab ar roue e oa. E c'hoar Tamar a oa bet gwallet gant Amnon, mab henañ David, a oa gwrac'h ganti. Gortoz daou vloaz a eure Absalom a-raok kas e vevelien da lazhañ Amnon d'ur banvez ma oa pedet holl vugale ar roue.
Klask a reas distroadañ e dad, met trec'het e voe gant ar jeneral Joab. En desped da urzhioù ar roue e voe lazhet ar mab gantañ, treuzet e galon gant goaf Joab, ha seul aesoc'h a se ma oa chomet a-ispilh ouzh brank un dervenn war-bouez e vlev hir.
Ma ouelas dourek an tad daoust da emzalc'h e vab.
Arc'heskob Denmark
Absalon zo anv un arc'heskob brudet e Danmark er Grennamzer.
Romant
Absalom, Absalom! zo ur romant saoznek skrivet gant ar skrivagner stadunanat William Faulkner.
Tchaneeg
Ur yezhoù arawakek eo ar tchaneeg (chané) komzet gwechall en Arc'hantina ha Bolivia.
Ur yezh varv an hini eo, aet da get a-raok ma vije bet tu da zastum kalz a ditouroù diwar he fenn.
Chandrabindu
Chandrabindu (diwar ar sañskriteg: loar-pik), anvet ivez anunaasika, eo anv ur sin diakritek bet diorroet evit bezañ implijet gant an doare-skrivañ devanagari, gantañ stumm ur pik a-us da hanterenn izelañ ul loarig.
Talvezout a ra evit merkañ e vez distaget ur vogalenn dre ar fri.
Implijet e vez ivez gant ar skriturioù banglaek (ঁ), goudjaratek (ઁ), oriyek (ଁ) ha telougouek (ఁ).
Sant-Maloù-Gwersac'h
Sant-Maloù-Gwersac'h (Saint-Malo-de-Guersac hec'h anv gallek ofisiel) zo ur gumun e Breizh e Kanton Mouster-al-Loc'h, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
29er
An 29er a zo ur skiff bet treset gant Julian Bethwaite. Treset eo bet evit tud yaouank, dezho da c'hourdoniñ ha da vageal war e geneil ar 49er (treset gant an hevelep ijinour). Ne 'z eus nemet un trapez (pa zo daou war ar 49er), hag ur spi asimetrek. Gwelet eo ar vag poblek-se 'vel un hent all primoc'h d'ar 420 ha d'al laser. Ur c'hlas etrevroadel a zo evit redadegiñ war ar skiff-mañ.
Nevez zo en deus Bethwaite labouret e San Francisco gant Jen Glass evit tresañ an 29erXX, gant ur goueliadur vrasoc'h hag un eil trapez (tostaat a ra ouzh ar 49er).
Doueed an Olimpos
Hervez mojennoù Hellaz kozh e vije bet daouzek doue olimpat (pe Daouzek Doue an Olimpos) o chom en ur vro veneziek ha dreist-diraez. Hervez lod e oa ar vro-se hini ar Menez Olimpos, menez uhelañ Bro-C'hres.
Roll an doueed olimpat
Hervez an hengoun ne oa nemet daouzek doue olimpat, c'hwec'h doue, ha c'hwec'h doueez. Meur a gemm zo bet el listenn-se hag en niver avat, hervez ar marevezhioù.
Doueez ar garantez, ar c'hoant-paotr hag ar c'hoant-plac'h ha hini ar gened e oa. Gouez da Hesiodos e oa ganet diwar sper Ouranos taolet er mor : alies e vez diskouezet o sevel e-maez eus an dour. Kiprenez eo hec'h annez. Alies e vez he mab Eros ganti. Dimezet eo da Hefaistos, met re e kar ar garantez evit bout feal, ha karet he deus Ares, Adonis, ha meur a hini all. Breur eo da Zeus ha da Hades. Doue ar mor hag ar c'horventennoù eo. Gantañ eo bet krouet ar c'hezeg, ha desket en deus d'an dud mont war varc'h. Bec'h zo bet etre Atena hag eñ da c'houzout piv anezho a vije doue-mestr war gêr Aten. Aet ar maout gant an doueez peogwir he devoa kinniget d'an dud ur barr olivez, arouez ar peoc'h. E arouez-eñ eo an tridant. Zeus, mab da gKronos ha da Rea eo mestr an doueed, an tan-taran hag an aigis eo binvioù e c'halloud, aozet evitañ gant ar Gikloped. Ur merc'hetaer touet eo, hag ur ribitailh bugale en deus e pep tu. An erer eo e arouez.
Buhez doueed Olympos
Divarvel e oa an doueed olimpat. Met hervez tud Hellaz kozh ne oa ket ur perzh peurbadel peogwir e oa ret dezho evañ ul likor ispisial, difennet d'ar vevien all, an ambrozi. Un doare all a veze : bezañ soubet e dour ar stêr Styks, stêr an Ifern, met ne voe ket ken efedus-se gant Akilles. Evañ a raent ivez an nektar, lipousañ evaj a c'hellje bezañ. A-hend-all, pa ne ouient ket petra ober, e tiskennent war an douar da sevel o fri, da sikour den pe zen, d'ober troioù kamm da re all, ha da verc'heta pe da baotreta. Evel-se eo e voe ganet tud hanter zoueed, evel Herakles.
Lilian Bond
thumb|Lilian Bond. Lilian Bond (18 a viz Genver 1908, Londrez, Bro-Saoz - 25 a viz Genver 1991, Reseda, California) aoa un aktourez saoz a labouras etre 1920 ha 1940, e filmoù dister a-walc'h.
Anusvara
Anusvara (anusvāra) eo anv ur sin diakritek bet diorroet evit bezañ implijet gant an doare-skrivañ devanagari, gantañ stumm ur pik skrivet a-us d'ul lizherenn gensonennel, da skouer:
मं
Talvezout a ra evit merkañ e vez distaget ur vogalenn dre ar fri.
Implijet e vez ivez gant abugidaoù all implijet evit skrivañ yezhoù indek.
Again (kanaouenn Alice in Chains)
Ar ganaouenn-mañ a voe graet ur c'hlip outi, hag embannet e voe war teir fladenn "Best-of" ar strollad ha war ar bladenn Live. Anavezet eo dreist-holl evit e doare "heavy" hag an diskan, lec'h ma vez kanet "again" e-pad pell.
Sennet e voe ar ganaouenn-mañ gant Alice in Chains a-benn digeriñ abadenn-adunvan ar strollad Kiss
Toud bras ar C'hab
Toud bras ar C'hab a zo ur spesad evned-preizh noz, Bubo capensis an anv skiantel anezhañ.
Rio Grande do Norte
Rio Grande do Norte (distaget: e portugaleg) a zo unan eus ar stadoù bihan hag a zo en arvor reter Bro-Vrazil, er rannvro anvet Nordeste, war aod ar Meurvor Atlantel. Kêr Natal eo ar gêr-benn.
Toud bras ar C'hab
Boued
Bevañ a ra diwar vronneged dreist-holl ha kemer amprevaned bras, krank, kruged, raned ha stlejviled gwech an amzer ivez.
Annez
Ar spesad a gaver an tri isspesad  anezhañ en Afrika :
Rio Grande do Norte
An anv
An anv Rio Grande (stêr veur) a ra dave d'ar stêr Potenji, hag an elfenn "Norte" (norzh) evit disheñvelout diouzh stad Rio Grande do Sul (hini ar su).
Douaroniezh
Brudet eo traezhegi Rio Grande do Norte hag an erinoù. Hervez an NASA eo an eil rannvedad aer c'hlan er bed war-lerc'h Antarktika.
Añje
Añje (stumm brezhonek), Angers (stumm ofisiel gallek) zo ur gêr c'hall, en departamant Maine-et-Loire hag er rannvro Broioù al Liger. E e oa 0 a annezidi enni.
Istor
Angers eo kêr-benn Anjev.
Eus ar Gelted Andes pe Andecaves e teu hec'h anv. Er - e oa anvet kêr civitas Andecavorum, pe Andecavis.
Touristerezh
Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.
Gevelliñ
Liammoù keneilded :
Tud
Tud bet ganet e Añje :
Washington
Washington a zo dreist-holl :
Koungeg
Ur yezh koi-san eo ar c'houngeg (anvet ivez: !kung, !’o!Kung, qxü, !xû(n), !ku, !hu, !khung, !xung, !o!ung, sekele). Renket e vez etre skourr ar yezhoù djouek (ju).
Washington
Met traoù all zo c'hoazh dindan an anv-se.
Koungeg
Komzet e vez gant tro-dro da 15 000 den eus ar bobl saan (pe bouchman) e hanternoz Namibia ha su Angola.
Ur yezh en arvar da vont da get eo ar c'houngeg abalamour m'emañ tachenn ar yezhoù bantouek ha koiek oc'h astenn.
Brudet-tre eo ar c'houngeg evit ar sonennoù anvet klikoù. Pemp tonenn disheñvel a zo er c'houngeg ivez.
Washington
Orin
Diwar e anv ez eus bet anvet meur a lec'h, ouzhpenn hini ar gêr hag ar stad meneget uheloc'h.
Inizi
Meur a Washington Island zo.
Skolioù ha Skolioù-Meur hag all
Ur bern skolioù ha skolioù-meur zo en anv an den meur. Ha pontoù, skipailhoù mell-droad pe sportoù all.
Kazetennoù
Div gazetenn:
Diosez
Un diosez (latin: diœcesis pe diocesis) a oa un unanenn velestradurel eus an Impalaeriezh roman diwezhañ a oa bet krouet gant Diokletian (adal mare an detrarkiezh, er ). Meur a broviñs a oa en un diosez. Pevarzek diosez a voe savet bodet d'o zro e pevar frefeti. E penn an diosezoù e oa ur vikel a oa dileuriad sivil an impalaer.
Kemeret eo bet da ziazez framm an diosezoù hag ar bevennoù anezho gant an Iliz katolik roman evit mont da sevel an eskoptioù kentañ.
Kensonenn drekstaon dre serriñ mouezhiet
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn drekstaon dre serriñ divouezh treuzskrivet [g] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 110.
En un doare strizh e rankfer ober atav gant ar stumm "" hervez reolennoù al LFE met aotreet emañ ivez ober gant ar stumm "" ivez mar bez ezhomm.
Dres evel ar fonenn [p] e vank ar gensonenn [g] e 10% eus holl yezhoù ar bed, ha mankout a raent int-i o div en arabeg unvan hag ar c'heteg. Daoust ha m'emañ kreizennet ar yezhoù ma vank enne ar gensonenn [p] tro-dro d'ar Sahara avat e kaver yezhoù hepte ar gensonenn [g] e meur a lec'h disheñvel dre ar bed.
E yezhadur ar brezhoneg emañ liammet ar fonem-mañ ouzh ar e fonem ruz [χ/h] dre ar c'hemmadurioù dre vlotaat hag ouzh ar fonem divouezh par [k] dre ar c'hemmadur dre galetaat (sellit ivez ouzh ar pennad: "Dereziadur kensonennel"):
Hervez reolennoù fonotaktikel ar brezhoneg e vez divouezhiet atav, evel an holl kensonennoù dres serriñ hag ivez ar c'hwibanennoù, e dibenn ur ger pe c'hoazh dirak ur gensonenn divouezh all (sellit ouzh ar pennad: "Liveadur").
Anna May Wong
Anna May Wong zo un aktourez stadunanat a orin sinaat, ganet Wong Liu-tsong ( 黃柳霜 e sinaeg; Huáng Liǔshuāng e pinyin), d'an 3 a viz C'hwevrer 1905 e Los Angeles (California), marvet d'an 2 a viz C'hwevrer 1961 e Santa Monica (California).
He buhez
He zud-kozh a oa deuet eus Sina, ha merc'h e oa da Wong Sam-sing ha Lee Gon-toy, tud vunut eus Los Ángeles. Anna May Wong a veze graet anezhi gant he zud abaoe bihan, goude ma oa Liu Tsong hec'h anv, abalamour da aesaat an traoù dezhi er vro. En desped d'he zud e troas Anna May en ur filmgarourez, ma tivizas kemer perzh ha c'hoari er filmoù a veze graet nepell diouzh he zi.
E 1922, da 17 vloaz, e krogas da vat gant ar film The Toll of the Sea (1922), goude e reas The Thief of Bagdad en 1924 gant Douglas Fairbanks. e dibenn ar bloavezhioù 1920 e oa ken dipitet gant al labour kinniget dezhi en Hollywood ma'z eas da Europa.
E 1932 e c'hoarias gant Marlene Dietrich er film Shanghai Express ha kaoz a voe eus un darempred a garantez etrezo o-div. <!--
Biographie
où elle joua dans plusieurs productions notables et imposa une image d'icône internationale de la mode. Elle revint périodiquement en Amérique au début des années 1930 pour divers films comme Daughter of the Dragon (1931) ou Shanghaï Express de Josef von Sternberg (1932), avec Marlene Dietrich, et plus tard Daughter of Shanghai (1937).
En 1935 Wong connut la plus grande déception de sa carrière, quand la Metro-Goldwyn-Mayer rejeta sa candidature pour le rôle principal dans une adaptation de The Good Earth (Visages d'Orient) de Pearl S. Buck en raison du code de l'industrie cinématographique, interdisant les gestes intimes entre les diverses races. L'acteur principal masculin étant de race blanche (Paul Muni), les producteurs considéraient impossibles de lui donner une partenaire de race jaune et choisirent plutôt l'actrice Luise Rainer que l'on maquilla pour lui donner l'apparence orientale.
Désabusée, Wong tenta sa chance en Chine où elle fit une tournée d'un an, visitant le village ancestral de sa famille mais victime de la propagande du gouvernement nationaliste de Chiang Kai-shek qui considérait que ses rôles cinématographiques donnaient une mauvaise image du peuple chinois.
De retour en Amérique à la fin des années 1930, elle tourna dans plusieurs films de série B pour Paramount Pictures, comme le film de guerre Lady from Chungking (La Dame de Chongqing) où elle interprète un rôle donnant une image positive des sino-américains et des chinois, en lutte contre l'envahisseur japonais. Durant toute la guerre sino-japonaise (1937-1945) elle consacra une bonne part de son temps et de son argent à lutter pour la cause de la Chine.
Wong revint à l'écran dans les années 1950 dans plusieurs séries télévisées ainsi que dans sa propre série en 1951, The Gallery of Madame Liu-tsong, la première série mettant en vedette une sino-américaine diffusée aux États-Unis. Elle comptait revenir au cinéma dans Flower Drum Song quand elle mourut d'une crise cardiaque en 1961, à 56 ans.
-->
Allah's Kanañ
Ar ganerien yaouank, etre 15 ha 30 bloaz, a gan tonioù relijiel a capella, en ur seniñ taboulinoù. E 2008 eo bet embannet ar bladenn gentañ : "Douar Santel", ha warni e kaver kantikoù hengounel ha nevez hor bro ha tonioù nevez-savet, en o zouez tonioù afrikan hag aziatek lakaet e brezhoneg.
Savet eo bet al laz-kanañ e-pad un droiad pirc'hirinañ d'an Douar Santel e miz Eost 2004. C’hoant o deus bet da c’hoari gand ar gerioù “al laz-kana / Allah’s kanañ”. Kemer a reont perzh ivez e Kanomp Breizh, "federasioun" al lazoù-kanañ e Breizh.
Ne vo abadennoù nevez all ebet evit c'hoazh, rak, ho prientiñ ur CD emañ ar strollad, ha c'hoant o deus kas da benn ar raktres mañ brav ha prop.
Tiberius Caesar Augustus
Tiber, pe Tiberius Caesar Augustus, pe Tiberius Claudius Nero (hervez e anv genidik) a oa an eil impalaer roman war-lerc'h Aogust e leztad hag adtad. Ganet e oa e - 42 e Roma ha marvet e 37 e Misen (Campania - Bro-Naplez). Ren a reas an impalaeriezh gant furnez ken e chomas e peoc'h evel en a-raok.
Allah's Kanañ
Un destenn skrivet evit Brud nevez
Dibabet eo bet ganto an ano-ze, “ALLAH’S KANAN” goude beza bet o veaji e bro Palestine hag Israel daou vloaz zo. Dre ma kanont kantikou pe kanaouennou o tenn d’ar feiz, d’ar relijion pe da skridou ar bibl, c’hoant o deus bet c’hoari gand ar geriou “al laz-kana / Allah’s kana”. Evel just m’o deus kavet kalz a dud an dra-mañ fentus (ha perag ne vefe ket fentus ar pez a zell euz ar feiz, an traou sakr, pe ar relijion ?), eo bet displijet un nebeud “sperejou striz ha trist”.
Tiberius Caesar Augustus
A-raok mont da impalaer
Mab e oa Tiber da Tiberius Claudius Nero ha da Livia. Dimeziñ a reas Aogust gant Livia e - 38 hag e renas Tiber hag e vreur Drusus buhez an dudjentil a renk uhel e servij ar riez roman. Koñsul e 29 kt JK- 29 ez eas da brokoñsul da-c'houde, da lavaret eo gouarnour proviñs. Pa oa gouarnour en Azia minor e adlakaas e 20 kt JK- 20 Tigran war e dron e Armenia.
Allah's Kanañ
Un destenn skrivet evit Brud nevez
Kanerien int oll anezo, kanerien ampart ha muzikerien lod diouto, beza bet pe beza ezel euz lazou-kana zo. Savet zo bet c’hoant gand ar re-mañ-re mond da foeta tachennou muzik disheñvel. Diboultrena kantikou koz pe kosoh, lakaad lusk ha startijenn gand kantikou êt war ar ruza dre forz beza bet kanet er prosesionou or pardoniou a-hed bloaveziou pe kantvedou, lakaad geriou brezoneg war toniou kantik broiou Afrika dreist oll, setu ar pal o deus divizet tized.
Tiberius Caesar Augustus
A-raok mont da impalaer
Kadarnaat a reas gant harp e vreur Drusus tiriadoù roman war an harzoù kostez ar Roen hag an Danav. Pa varvas e - 12 an daou vab-bihan a oa da Aogust, hemañ a gemeras Tiber evel advab hag e c'houlennas an impalaer ma vo advabet gant Tiber, Germanicus, mab da Drusus. Rediet e oe Tiber dimeziñ gant Julia, merc'h Aogust.
Taleg (yezh)
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù angasek eo an taleg (tal, amtul pe kwabzak) komzet gant tro-dro da 10.000 den e Plateau e Nigeria (1973).
Tiberius Caesar Augustus
An impalaer fur ha pell
An 19 Eost 4 e voe anvet Tiber da impalaer, met ne brize ket ar vuhez foran. Aon en doa rak an iriennoù ken e oe gwelloc'h dezhañ chom gant nebeud a dud en ul lec'h distro. Doganet e oa gant e wreg Julia ouzhpenn.
Allah's Kanañ
Un destenn skrivet evit Brud nevez
Eun ugent bennag a yaouankizou a zo euz ar strollad, etre pemzeg ha tregont vloaz, o pleustri ha peurlipad an danvez muzik. Ganto e vez klevet muzikou o tispaka evel liviou eun daolenn skedus dindan an heol, e-giz ma oar ober an afrikaniz. Hag anad eo o deus bet sellet, mare pe vare, ouz filmou a ouenn “Sister-act” ha klevet muzikou evel hini “Palata singers”. Freaz ha skañv eo an toniou a zigasont d’or skouarniou. Kit da zelaou an “Tridal a ra” adlusket hag admoueziet ganto hag e klevfoh penaoz e reont traou nevez gand traou koz, daoust m’eo bet dalc’het ar geriou orin stumm brezel outañ. Taolit ho skouarn da “N’am euz nag aour nag arhant” pe “Aotrou o, Aotrou” hag e santoc’h eun ergelc’h afrikan o sevel dindan ho malvennou klozet, eur gwir berlezenn a vuzik gand moueziou euz ar c’haera, reizet ha renet a dost, o tarza evel eur boked kala mae frondus.
Tiberius Caesar Augustus
An impalaer fur ha pell
Koulskoude e talc'has Tiber da gempenn aozadur melestradurel an impalaeriezh ha da wellaat an arc'hanterezh hag ar justis. Deuet da vezañ paranoiek e klaskas bevañ pell diouzh al lez impalaerel ha ez eas da chom ur ur palez savet a-ratozh en Enez Capri e-tal aod Kampania. Ren a ree an impalaeriezh dre jubennouriezh Sejan, ur seurt ministr kentañ.
Allah's Kanañ
Un destenn skrivet evit Brud nevez
Eun nebeud perhedigou a jom stag ouz al labour ampart-ze: distagadur eun nebeud vogalennou treus dibabet “é” e plas “è” evel m’eo stumm kalz a vrezonegerien yaouank da ober, hirio an deiz, an doare m’eo kinniget ar pennadou d’ar zelaouerien hag a vefe da veza reizet ha distaget frêz ha ledan. Nebeud a draou hag a vefe aez da renka.
Setu, marteze, al laz-kana nemeti e Breiz, lec’h ma vez pleustret, kanet, urziet, renet, c’hoarzet, bevet e brezoneg penn da benn ez-natur, meur a ezel anezi o veza en o êz e saozneg pe spagnoleg ouzpenn-ze. Peadra a zo gand ar strollad-mañ da blijoud d’or skouarniou ha da vond pell war an hent boulc’het. Ha ma lakfec’h ho gouiziegez da dalvezoud ivez e kanaouennou pe oberennou estreged ar muzik relijiel? Kalz o pefe da zigas da beb hini ac’hanom tudou. Setu kenavo gand traou nevez, a-benn nebeud.
Tiberius Caesar Augustus
Eureujoù
Tiber a zo bet div wech dimezet :
Eliomys
Eliomys a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.
Spesadoù
3 spesad krignerien a zo ennañ:
Allah's Kanañ
Un destenn skrivet evit Brud nevez
Charlez An Dreo
Tiberius Caesar Augustus
Eureujoù
- an eil gwech, e 11 kent JK, war urzh impalaer Aogust, gant Julia, e merc'h.
Allah's Kanañ
Un destenn skrivet evit Brud nevez
Brud Nevez N° 261, Genver / C'hwevrer 2007
Toud-Virginia
An toud-Virginia a zo un evn-preizh, Bubo virginianus an anv skiantel anezhañ.
Alba Decataldo
Alba Decataldo a zo bet ganet e 1970.
Ur vestrc'hoarierez echedoù italian eo.
Kampionez Italia eo bet e 2001.
1936 eo he renk Elo.
Laura Costantini
Laura Costantini a zo bet ganet d'ar 26 a viz Mae 1985.