cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Samuel Doe
Ur brezel diabarzh a darzhas e 1990 pa erruas er vro Charles Taylor. Doe a voe skrapet gant Prince Johnson, jahinet ha lazhet a-raok na voe diskouezet e gorf dre straedoù Monrovia.
Miscreated
Miscreated zo ur c'hoari video dreistbevañ enlinenn sevenet hag embannet er stumm alpha gant Entrada Interactive LLC e 2014. D'an 18 a viz Kerzu 2018 e oa deuet war-wel ar stumm Beta eus ar c'hoari, an hini 1.0.
Istor
E 2089, an douar a zo bet distrujet gant daou vrezel nukleel hollek. Ar sevenadur denel ha darn eus an dud a zo aet da get. Bemdez e vez da stourm evit kavout dour, boued evit chom bev, armoù evit en em zifenn. Ar c'hêrioù a zo poblet gant kemmidi denel. Ret eo diwall diouzh ar skinadurioù hag ar c'hleñvedoù drastus. Torfedourien feuls a glask mestroniañ o zammig bed, dre ar feulster garv.
Aston Martin F1 Team
Aston Martin zo ur saver-kirri eus Bro-Saoz a red e Formulenn 1 dindan an anv Aston Martin Aramco Cognizant F1 Team e 2022. Kemeret en doa perzh e kevezadeg 1959 ha 1960 gant an DBR4, met dre ma oa dister an disoc'hoù n'o doa ket kendalc'het.
Pa oa bet adprenet Aston Martin gant an den a aferioù kanadian Lawrence Stroll, perc'henn ar skipailh Racing Point F1 Team, en doa cheñchet anv e skipailh evit adlañsañ Aston Martin e F1, asambles gant ur c'heflusker Mercedes. Redek a ra gant Sebastian Vettel ha Lance Stroll.
Vibonati
Vibonati zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Charlez IX
Charlez IX zo anv daou roue en Europa.
Sphecotheres hypoleucus
Sphecotheres hypoleucus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Oriolidae.
Annez
Emañ brosezat ar spesad e douaroù izel enez Wetar (Indonezia).
Anvioù-badez katalanek
Roll an anvioù-badez katalanek :
Jatsu Garazi
<HR noShade> Jatsu pe Jatsu Garazi (Jaxu e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus kanton Baigorri, e Nafarroa Beherea, en Iparralde, en Euskal Herria.
Sessa
Sessa zo un anv-lec'h italianek hag un anv-tiegezh.
Lec'hioù
Div gumun:
Stêr Albany
Ar stêr Albany zo ur stêr e hanternoz stad Ontario, e Kanada, hag a red eus al Lenn Sant Jozeb, e gwalarn Ontario, betek James Bay. 982 km zo dezhi. Ar stêrioù Kenogami hag Ogoki zo adstêrioù dezhi.
Dont a ra hec'h anv, Albany, eus titloù an dug saoz James, Dug York hag Albany, hag a zeuas da vout ar roue James II.
Hans Talhoffer
Hans Talhoffer (Dalhover, Talhouer, Thalhoffer, Talhofer), ganet e-tro 1410 ha marvet e-tro 1480, a oa ur mestr emgannañ alaman eus ar. N'eo ket sklaer al liammoù en devoa gant hengoun an emgannañ met ar skridoù diwar e zorn a seblant diskouez e oa liammet ouzh Johannes Liechtenauer, penn ur skol emgannañ alaman brudet. Talhoffer a oa un den desket mat ha dedennet bras gant an astrologiezh, ar matematik hag an anvadurezh. Skrivet en deus pemp levr war an emgannañ d'an nebeutañ e-pad e vuhez. War e seblant e oa ivez ur gourdoner ha kelenner emgannañ.
Gauleiter
Gauleiter a oa un den e penn an NSDAP en ur rannvro hag e penn ur Reichsgau (pe Gau), ur rannvro velestradurel en Trede Reich. Heñvel eo stumm ar ger en unander hag el liester, en alamaneg. Ar Gauleiter a oa an den uhelañ en urzhiadur ar strollad nazi goude ar Reichsleiter, hag a oa an den uhelañ dindan ar Führer. E-pad an Eil Brezel-bed, ne c'halle ket un den mont da vezañ Gauleiter nemet pa veze anvet er renk-se gant Adolf Hitler e-unan.
Diwar ar 44 Gauleiter a oa en NSDAP e dibenn ar brezel, trizek en em lazhas pa godianas Alamagn nazi hag eizh a voe lazhet gant ar Gevredidi ur wech echuet ar brezel. Unan a voe lazhet gant an SS hag unan a varvas e dalc'h ar Soviediz. E 1954, pa voe embannet e eñvorennoù gant Karl Wahl, eizh a oa steuziet c'hoazh, tri a oa en toull-bac'h ha dek a oa dishual.
Listenn
Setu amañ ul listenn eus an holl Gauleiter a voe.
Zaro
Zaro (Çaro e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun vihan eus kanton Donibane Garazi, e Nafarroa Beherea, en Iparralde, en Euskal Herria.
Poblañs
184 den a oa o chom enni e 2010.
Karen Anderson
Karen Anderson (June Millichamp Kruse ; Erlanger, Kentucky,  – Sunland-Tujunga, Kalifornia, ) a oa ur skrivagnerez skiant-faltazi ha fantasy stadunanat. Meur a oberenn a genskrivas gant he fried Poul Anderson (1926-2001).
Buhez
En Erlanger (Kentucky), a zo ur bannlev e Cincinnati (Ohio), e voe ganet e 1932.
E 1950 e tiazezas, gant teir mignonez dezhi, ur gevredigezh anvet Red Circle Society, a oa ur Sherlock Holmes Society.
Er bloaz 1953 e priedas d'ar skrivagner Poul Anderson, hag adalek ar bloavezhioù 1980 e kenskrivas meur a levr gantañ.
Ganti e voe skrivet da gentañ ar bomm saoznek filk music — ur vi-koukoug e oa bet kent 1955 evit folk music, a zo aet da envel ur sevenadur war meur a dachenn, an holl anezho liammet ouzh ar skiant-faltazi, ar fantasy hag an oberennoù-spont.
Ganti ivez e voe skrivet ar scifaiku kentañ, eleze barzhonegoù en doare japanat haiku : er gelaouenn The Magazine of Fantasy and Science Fiction e voe embannet Six Haiku e miz Gouere 1962.
Ganti c'hoazh e voe goveliet e 1966 ar ger sophont evit envel ur boud speredek e bed ar skiant-faltazi.
Jenny Rakotomamonjy
Jenny Rakotomamonjy zo un dreserez bannoù-treset a-orin eus Madagaskar. Jenny eo hec'h anv arzourez. =Buhezskrid= right|300px Jenny Rakotomamonjy a oa ganet d'ar 27 a viz C'hwevrer 1979 e Antananarivo e Madagaskar. Da 3 bloaz e oa aet kuit diouzh hec'h enezenn gant he familh evit mont da vevañ e banlev Pariz. Goude bezañ tapet he bachelouriezh lennegel he doa heuliet kentelioù arzoù-kaer e kreizenn Saint Charles (e XVvet arondisamant Pariz). Kenstaget he doa da skol ar Gobelins evit heuliañ ur stummadur daou vloaz diwar-benn ar sinema bevaat. Tapet ganti he diplom, he doa kensevenet Jenny Rakotomamonjy he film-berr bevaat kentañ gant Antoine Antin Ar valafenn. Ar film-berr-mañ en doa bet priz Canal J juri ar yaouankidi e festival Annecy e 2002. Nebeud amzer goude e oa bet tutaet gant ar studio Marathon Animation evit ober dezagn tudennoù war an heuliad Martin Mystère, ha tresistorioù Totally Spies. E Gwengolo 2004 he doa bet ur stand evit ar wech kentañ e gouel ar BT e Delcourt Bercy Village e lec'h he doa graet anaoudegezh gant Thierry Joor, rener lennegel embannadurioù Delcourt.
Karen Anderson
Buhez
Astrid, ar verc'h he deus bet gant he fried, a zimezas gant ar skrivagner ha skeudennaouer S-F Greg Bear (1951-2022).
Jenny Rakotomamonjy
Jenny zo unan eus diazezerien kambr Chibimag. Sevel a ra fanzinoù gant bannoù-treset, asambles gant treserien all.
=Levezon= Hec'h aozerien muiañ-karet eo:
- Tsukasa Hôjo ( City Hunter, Angel Heart )
- Kosuke Fujishima ( Ah ! My Goddess )
- Aï Yazawa ( Nana, Gokinjo, une vie de quartier, Paradise Kiss )
- Studio Clamp ( Tokyo Babylon, X, Chobits )
- Miwa Ueda ( Peach Girl )
=Daveennoù= www.chibimag.com
www.jennychu.chibimag.com/
San Giovanni di Fassa
San Giovanni di Fassa zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
Primiero San Martino di Castrozza
Primiero San Martino di Castrozza  zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
Huby-Saint-Leu
Huby-Saint-Leu a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Bezioù-brezel ar C'hommonwealth
Mervel a rejont e 1916, e-pad ar Brezel bed kentañ. Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Daou ospital-tachenn a voe lec'hiet er gumun. Digoret e voe ar vered e miz Ebrel 1918. Implijet e voe betek penn-kentañ miz Meurzh 1919.
Indy Racing League
Indy Racing League a zo aozadur redadegoù kirri norzh-amerikan a renk kevezadegoù IndyCar Series hag Indy Lights.
Saint-Benoist-sur-Mer
Saint-Benoist-sur-Mer a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
San Lorenzo Dorsino
San Lorenzo Dorsino  zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
James Stewart of the Glen
James Stewart of the Glen,  Seumas a' Ghlinne e gouezeleg Skos (war-dro 1698 – 8 a viz Du 1752), anavezet ivez evel James of the Glens, a oa ur Skosad a voe tamallet ha krouget en afer anvet Muntr Appin.
Psittaculidae
Psittaculidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned.
James Stewart of the Glen
Colin Roy Campbell, lesanvet The Red Fox ("Al Louarn Ruz"), a voe lazhet en ur c'hoad e-kichen Appin. Hennezh a ziberc'henne ar Jakobited lakaet da dreitourien goude Emsavadeg 1745.
Psittaculidae
Diouzh Doare 6.2 an IOC World Bird List ez a eizh genad perokeded ha daou-ugent d'ober ar c'herentiad :
Pieve Tesino
Pieve Tesino  zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
James Stewart of the Glen
E varv
D'an 8 a viz Du 1752, p'edo o sevel war ar chalfod, e pedas Seamus a' Ghlinne : ''False witnesses rose; to my charge things I not knew they laid. They, to the spoiling of my soul, me ill for good repaid." "Falstestoù a savas ; em bec'h traoù n'anaven ket a lakajont. Int, evit louzadur ma ene, o deus paeet din ar mad gant an droug."
Tra ma ne zouje ket mervel evit e gredennoù, e klemme e c'hallje an dud diwezhatoc'h soñjal e oa gouest d'ober ur muntr ken barbar.
Goude e varv e voe laosket korf Seamus a-ispilh e-pad triwec'h miz, dindan an amzer, evel gourdrouz d'ar c'hlannoù all a garje en em sevel. Evit mirout outañ da vont e tammoù e veze dalc'het gant orjal ha chadennoù.
Digablus
Klasket e vez gant lod dilemel kondaonidigezh James of the Glen. En 2008 e voe studiet an afer gant ar  Scottish Criminal Cases Review Commission, met diarbennet e voe dre ma oa re gozh an afer.
I'll Be Glad When You're Dead, You Rascal You
I'll Be Glad When You're Dead, You Rascal You zo ur film berr, 7 munut pad, graet er Fleischer Studios e 1932, ma weler Betty Boop, Koko the Clown ha Bimbo, hag ivez Louis Armstrong hag e laz-seniñ, a glever o seniñ hag o kanañ You Rascal You. Iskis-bras eo gwelout ur meuriad gouezidi o treiñ e sonerien jazz: hiziv e savfe bec'h ma vije graet kemend-all.
En domani foran emañ ar film.
Sòdhaigh
Sòdhaigh (distaget e gouezeleg Skos ; Soay e saozneg) zo un enezenn eus Bro-Skos, 10,36 km² he gorread, e-kichen enez Sgitheanach.
Er mervent da Sgitheanach emañ Sòdhaigh, etre an enezenn vras-se ha Rùm. Evit mont da enez Sòdhaigh ez eus bagoù a loc'h eus porzh Ealaghol, e Sgitheanach.
Dont a ra anv an enezenn eus an norseg Sauða-ey, a dalveze kement hag "Enez an Deñved".
En e oa bet betek 158 o vevañ war an enez, met en  e tigreskas niver an annezidi hag e 1953 e voe kaset ar re a chome da enez Rùm, war o goulenn. E 2011 ne oa nemet 3 den o chom e Sòdhaigh.
Ala (Italia)
Ala zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
La Belle et la Bête
La Belle et la Bête zo ur gontadenn skrivet gant ar skrivagnerez c'hall Gabrielle-Suzanne Barbot de Villeneuve hag embannet en 1740. Adsavet e voe, ha berraet, gant Jeanne-Marie Leprince de Beaumont, hag embannet en 1756 en he levr Magasin des enfants.
Orin
Levezonet eo bet ar gontadenn gant kontadennoù all, evel An Azen Aour, gant Lucius Apuleius Madaurensis en Eil Kantved, ha gant ar gontadenn Il Re Porco, gant Giovanni Francesco Straparola en e levr Le piacevoli notti, e 1550.
Kentañ ma voe embannet e galleg e voe gant Gabrielle-Suzanne de Villeneuve, en 1740, en dastumad kontadennoù dizanv La Jeune Américaine et les contes marins, ma weler beajerien war ul lestr o kontañ istorioù, kement ha tremen an amzer. Ur plac'h a gambr an hini a gont an istor.
Ne voe brudet ar marvailh nemet pa voe berraet ha kempennet gant Jeanne-Marie Leprince de Beaumont en he dornlevr Le Magasin des enfants en 1757. Ganti e voe lamet an eil lodenn ma konte Gabrielle-Suzanne de Villeneuve an tabut a savas etre ar boudiged diwar-benn orin roueel Belle, met ouzhpennañ a reas ur gaoz etre ar c'houarnerez, an Dimezell Bonne, hag he skoliadezed. diwar an doare-se eo e voe savet an holl zoareoù all goude, pe dostik.
Hervez istorourien zo e c'hallfe istor la Belle et la Bête bezañ bet levezonet gant unistor gxir, hini Pedro Gonzales, ganet er XVIvet kantved en enez Tenerife, a zo da Spagn. Hennezh ac'h eas da Vro-C'hall, ma voe degemeret e lez ar roue Herri II
Pieve di Bono-Prezzo
Pieve di Bono-Prezzo  zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
Angoulême
Angoulême (distaget: ), Engoleime en okitaneg, zo ur gêr eus departamant Charente e Bro-C'hall, ha pennlec'h an departamant-se. War-dro 43 000 a dud zo o chom enni.
Het narrenschip
Het narrenschip (Lestr ar Folled e brezhoneg) zo ul livadur gant Hieronymus Bosch hag a zo war ziskouez e Mirdi al Louvre en Pariz.
Mestr Meßkirch
Mestr Meßkirch (a labouras e-tro 1515 - 1540) a oa ul livour alaman eus an Azginivelezh.
E vuhez
Dont a ra e anv eus unnek stern-aoter (unan pennañ, ha dek all) livet gantañ evit Stiftskirche St. Martin e Meßkirch, etre 1536 ha 1540. Ne ouezer ket e pe vloavezh e voe ganet, met soñjal a ra da arbennigourien' zo en dije desket gant tud a zaremprede Albrecht Dürer, evel da skouer Hans von Kulmbach ha Hans Leonhard Schäufelein. Tennañ a ra ivez e oberennoù da re skol Ulm, marteze e teskas gant tud eus ar skol-se. Roet eo bet e oberennoù da Jörg ha/pe Jerg Ziegler, Wilhelm Ziegler, pe Marx Weiß. Roet int bet ivez d'al livour Peter Strüb yaouank, rak gouzout a reer e labouras e Veringenstadt etre 1528 ha 1540. E dad, Peter Strüb gozh ha e zaou vreur (Jakobs ha Hans) a voe o chom eno ivez. Int ivez a voe levezonet gant skol Ulm. Diwar ar bloavezhioù 1530 e voe levezonet gant livouriezh norzh Italia. Levezonet e voe ivez gant Hans Baldung Grien. thumb|Poltred ar c'hont Gottfried Werner von Zimmern'' (e-tro [[1536). Eoullivadur war goad, panell gleiz stern-aoter Wildsteiner]] Labourat a reas evit ar c'hont Eitel Friedrich III Hohenzollern e Veringenstadt. Goude-se e vo galvet da vont da Veßkirch ma labouras evit ar c'hont Gottfried Werner von Zimmern.
E-touez e oberennoù pennañ:
Charlotte Augusta Matilda
thumb|right| Charlotte Augusta Matilda
Charlotte Augusta Matilda, pe Charlotte Hannover, pe  Charlotte Württemberg (1766–1828), a oa ur briñsez saoz hag a voe Rouanez Württemberg.
He zud
Pevare bugel ha merc'h kentañ ar roue saoz George III hag e bried alaman Charlotte von Mecklenburg-Strelitz e oa. Anv-badez he mamm a voe roet dezhi.
Dimeziñ
Dimeziñ a reas e miz Mae 1797 e Londrez da Friedrich Iañ, mab da Friedrich II Eugen, Dug Württemberg ha d'e bried Sophia Dorothea von Brandenburg-Schwedt. E miz Kerzu 1797 e voe lakaet Friedrich da zug, evel Friedrich III.
Daou vab ha div verc'h en doa bet an dug a-raok eus e bried kentañ Auguste Karoline von Braunschweig-Wolfenbüttel (1764–1788), merc'h da Karl II Wilhelm Braunschweig-Wolfenbüttel hag Augusta Breizh-Veur (c'hoar henañ George III) ha Caroline von Braunschweig-Wolfenbüttel, pried da George IV pa ne oa nemet priñs Kembre.
Bugel
Charlotte hag an Dug Friedrich n'o doe nemet ur bugel: ur verc'h marv-ganet e miz Ebrel 1798.
Rouanez
Friedrich a deuas da vout Dilenner Württemberg e miz C'hwevrer 1803, ha goude roue Württemberg e miz Kerzu 1805
Milad
Ar milad, Asphodelus eus o anv skiantel, zo louzoù a vez gounezet kalz el liorzhoù evit o bleuñv. En Henc'hres e oant liammet ouzh bed ar re varv.
Chuy Bravo
Jesús Melgoza, bet ganet e Tangancícuaro (Michoacán, Mec'hiko) d'ar 7 Kerzu 1956 hag aet da Anaon e kêr Mec'hiko d'ar 14 Kerzu 2019, a oa un aktour hag ur fentigellour mec'hikan-stadunanat.
Castel Condino
Castel Condino  zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
Castelnuovo (Italia)
Castelnuovo  zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
Castello Tesino
Castel Tesino  zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
Villacidro
Villacidro zo ur gumun eus Sardigna e Proviñs Medio Campidano.
Villamar
Villamar zo ur gumun eus Sardigna e Proviñs Medio Campidano.
Scènes des massacres de Scio
Scènes des massacres de Scio (titl gwirion Scènes des massacres de Scio : familles grecques attendant la mort ou l'esclavage) zo un daolenn gant Eugène Delacroix diwar-benn lazhadegoù en Enez C'hios. An eil eoulivadur veur eo gant al livour. Ouzhpenn pevar metr uhelder (419 cm × 354 cm) eo an daolenn. Ar pal e oa diskouez gwirvoud ar brezel, ar feulster a oa bet en enez e-pad Lazhadeg C'hios. An daolenn a zo unan skrijus gant Gresianed o c'hortoz o zonkad: pe ar sklavelezh pe ar marv dindan taolioù an Otomaned goude o emsavadeg.
Livet e oa bet e 1824, bloavezh marv Théodore Géricault (1791-1824). An daolenn Le Radeau de La Méduse a oa bet un awen anat evit Delacroix.
Nayib Bukele
Nayib Armando Bukele Ortez, ganet d'ar 24 a viz Gouhere 1981, zo ur politikour ha den a aferioù Salvadorian. Dilennet eo bet da brezidant ar vro, goude bezañ bet trec'h en dilennadeg prezidant e 2019. Kadoriet e vo d'ar 1añ a viz Even 2019. Dont a raio da vezañ neuze an eil prezidant goude José Napoleón Duarte (1984-1989) da vezañ dilennet hep bezañ ezel eus an daou strollad politikel pennañ, an FMLN pe an ARENA. Bukele a oa kannad en anv ar strollad kreiz GANA.
Buhez prevez
Dimezet eo gant ar bsikologourez Gabriela Rodríguez.
De dood van een vrek
De dood van een vrek (Marv an den skragn) zo anv div oberenn gant Jheronimus Bosch
Proviñs Bergamo
Proviñs Bergamo zo ur broviñs en Italia, e rannvro Lombardia, ha Bergamo eo he c'hêr-benn.
Guisy
Guisy a zo ur gumun eus departamant gall ar Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Anarkiezh Roma
Anarkiezh Roma, Enkadenn an Trede Kantved, Enkadenn an Impalaeriezh (235–284) a oa ur marevezh en istor an Impalaeriezh roman ma voe darbet dezhi mont da get. Echuiñ a reas ar marevezh abalamour da drec'hioù Aurelianus ha donedigezh Diocletianus er galloud pa sevenas kempennoù e 284, gant an Detrarkiezh.
E 235 e krogas an enkadenn, pa voe drouklazhet an impalaer Severus Alexander gant e soudarded. Goude-se, e-pad un 50 vloaz e voe aloubadegoù, envroadegoù, brezelioù-diabarzh, emsavadegoù kouerien ha distabilded politikel.
Seziz Naoned (1487)
Seziz Naoned a grogas d'an 19 a viz Mezheven 1487 hag a badas betek ar 6 a viz Eost.
E Mae 1487 e teuas un arme c'hall a 15000 den e Breizh. Miz goude e lakjont seziz war gêr-benn an dug Frañsez II.
Poul Anderson
Poul William Anderson (Bristol, Pennsylvania,  – Orinda, California, ) a oa ur skrivagner skiant-faltazi ha fantasy stadunanat, adalek ar bloavezhioù 1940 betek e dremenvan. Romantoù istorel a skrivas ivez.
Seziz Naoned (1487)
Goude ar seziz
En 1488 e voe seziz Felger (1488), a voe kemeret d'an 19 a viz Gouhere, hag emgann Sant-Albin d'an 28, ma voe trec'het arme an dug Frañsez II. Pemp sizhun goude, d'an 9 a viz Gwengolo, e varvas an dug, hag e chomas e verc'h Anna, emzivadez a 11 vloaz, e penn ar vro. En 1491, goude seziz Roazhon, e voe skrapet ar verc'hig ha kaset da vro-C'hall ma rankas dimeziñ d'ar roue gall.
Poul Anderson
Seizh gwech e voe roet an Hugo Award dezhañ, ha teir gwech an Nebula Award. Un niver bras eus e oberennoù a voe troet diwar ar saozneg e 16 yezh europat, e ruseg hag e japaneg.
Buhez
D'ar 25 a viz Du 1926 e voe ganet Poul Anderson e Bristol, Pennsylvania, en un tiegezh deuet eus Skandinavia Nebeut goude e c'hanedigezh ec'h eas an tiegezh d'en em staliañ e Texas e-pad tremen dek vloaz, betek marv an tad. Goude-se e tistroas ar vamm hag ar vugale da Zanmark. Pa darzhas an Eil Brezel-bed e 1939 e tistroas an tiegezh da SUA, ma chomjont en un atant e Minnesota.
Vallenato
Douaroniezh
Kavell ar sonerezh a vije e proviñs kozh Padilla (hiriv kreisteiz La Guajira, hanternoz Cesar ha reter Magdalena) hag un doare damzisheñvel eus Bolívar, Sucre ha Córdoba. Hiziv avat eo un doare-seniñ broadel er vro, ha klevet e vez kenkoulz all bremañ e Venezuela, Panamá, Ecuador ha Mec'hiko. Tri benveg aroueziek zo : an akordeoñs diatonek, ar guacharaca, hag an taboulin bihan anvet  caja , e lêr gavr. An tonioù zo renket e meur a rumm: paseo, merengue, puya, son ha tambora.
Audrey Diwan
Audrey Diwan zo ur skrivagnerez, embannerez, kazetennerez, senarioourez ha filmaozerez c'hall a orin libanat, ganet e 1980. Roet eo bet Leon aour Festival etrebroadel Sinema Venezia dezhi e 2021 evit he eil film L'Événement.
Poul Anderson
Buhez
Er bloaz 1953 e priedas d'ar skrivagnerez June Millichamp Kruse (1932-2018), a genskrivas nav levr gantañ, kent mont da vevañ da Orinda e rannvro Bae San Francisco. Bloaz war-lerc'h e voe ganet o merc'h Astrid, a zimezas diwezhatoc'h gant ar skrivagner ha skeudennaouer S-F Greg Bear (1951-2022).
Audrey Diwan
Buhezskrid
Studiet he deus Audrey Diwan ar c'hazetennerezh hag ar skiantoù politikel. Daou vugel he deus.
Poul Anderson
Buhez
E 1954 ivez ec'h embannas Poul anderson The Broken Sword ("Ar c'hleze torr"), ur romant heroic fantasy hag unan eus e oberennoù brudetañ.
Mor Sulawesi
Mor Sulawesi (Laut Sulawesi en indonezeg) zo ur mor bihan e kornôg ar Meurvor Habask. En norzh dezhañ emañ Filipinez (enezeg Sulu hag enez Mindanao), er c'hornôg emañ enez Borneo, er su emañ enez Sulawesi, hag er reter ez eus un aridennad inizi bihan, an inizi Sangihe en em astenn etre Sulawesi ha Mindanao. E darempred emañ Mor Sulawesi gant Mor Sulu, en norzh da enezeg Sulu, ha gant Mor Filipinez, er reter d'an inizi Sangihe. Dre strizh-mor Makassar emañ e darempred gant Mor Java.
Vallenato
Liesdoare
Meur a zoare vallenato zo, ken e vez lavaret an anv-se un tamm eus n'eus forzh petra gant ma vo akordeoñs e-barzh. Koulskoude, hervez ar c'hiz kozh, n'eus nemet pevar doare : ar paseo, merengue, puya ha son. Levezonet eo an tonioù-se gant luskoù karib hag afrikan koshoc'h egeto, gwrizioù spagnol zo ivez. Eus ar meskaj ez eus deuet ur sonerezh a zo broadel, hervez kalz a dud er vro, kenkoulz evel cumbia.
Kanerien
Sed un nebeud kanerien ha sonerien vallenato:
Mor Sulawesi
Douaroniezh
Un hinad trovanel a vez o ren eno. Tomm eo an dour ha peskedus. Loened all a gaver stank a-walc'h en dourioù tomm-se : 26 spesad balumed, delfined, dugonged, baoted mor, kantadoù a spesadoù koural.
Morlaeron
Brudet eo morlaeron Mor Sulawesi. Tagañ a reont ar bagoù-pesketa hag al listri bras a dremen dre eno. Klask a ra gouarnamant Indonezia stourm ouzh an doareoù-se diouzh e wellañ, evit ma c'hallfed degemer touristed eno.
Mathurin Crucy
Mathurin Crucy, bet ganet d'an 22 a viz C'hwevrer 1749 e Naoned hag aet d'an Anaon d'ar 7 a viz Du 1826 e Chantenay, a oa un tisavour hag ur c'hêraozour breizhat.
Yann Landevenneg
Yann Landevenneg zo ur pezh-c'hoari gallek gant François Cornou. Troet eo bet e brezhonek gant Yann-Vari Perrot.
Charlotte's Web (film, 1973)
Charlotte's Web (Gwiad-kevnid Charlotte) a zo ur film saoznek, sevenet gant an daou filmaozer stadunanat Charles Nichols (1910-1992) hag Iwao Takamoto (1925-2007). Savet e voe diwar ar romant Charlotte's Web, gant ar skrivagner stadunanat Elwyn Brooks White (1899-1985), a voe embannet gant an ti-embann Harper & Brothers e 1952.
Audrey Diwan
Buhezskrid
E 2013 e teuas da vezañ renerez embann ar gelaouenn Stylist loc'het ganti ha gant Aude Walker, ar bennskridaozerez.
Indianapolis 500
thumb|Indianapolis Motor Speedway 500 miles Indianapolis (pe Indianapolis 500 pe Indy 500) a zo ur redadeg kirri amerikan e vez redet bep bloaz abaoe 1911 da zibenn sizhun Memorial Day war troiad Indianapolis Motor Speedway e stad Indiana.
Yann Landevenneg
E 1925 e voe graet an eil moulladur gant Emgleo Sant-Iltud, ma lenner war ar golo :
Indianapolis 500
Roll ar « polemen »
E 1911 ha 1912 a oa graet an gael zisparti gant urzh an enskrividi a-raok bezañ graet dre ar chañs betek 1914. E 1915 a oa bet graet an abadenn ditriñ gentañ.
Hiziv e vez graet an abadennoù titriñ war meur a zeiz, pep deiz a servij evit dibab un tamm eus ar gael. D'ar sadorn d'an dibenn sizhun kentañ an titriñ e vez graet ur "pole day" evit gouzout piv a vo e penn ar gael. War-lec'h e vez graet abadennoù-all betek an dibenn sizhun war-lec'h pa vez graet ar "bump day" evit a re a zo nebeutoc'h buan.
Audrey Diwan
Buhezskrid
Emezelet he deus er stroll 50/50 hag a stourm evit an ingalded etre merc'hed ha paotred hag al liesseurted revel er sinema hag ar c'hleweled,.
An eil film sevnnet ganti L'Événement zo aet gantañ Leon aour festival Venezia 2021.
Poul Anderson
Buhez
Poul Anderson a voe unan eus diazezerien ar Society for Creative Anachronism (SCA, a bled gant studiañ hag adframmañ Istor ar Grennamzer) e 1966 ; e-kreiz ar bloavezhioù 1960 ivez e kemeras perzh e sevel ar  Swordsmen and Sorcerers' Guild of America  (SAGA), ur strollad skrivagnerien heroic fantasy en doare Sword & Sorcery ("Kleze ha Sorserezh").
C'hwec'hvet kadoriad ar Science Fiction and Fantasy Writers of America (SFWA) e voe Poul Anderson (1972-1973).
D'an 31 a viz Gouere 2001 e varvas ar skrivagner en Orinda, oadet a 74 vloaz, diwar gankr ar raksavenn.
Albany
Gerdarzh
Dont a rafe eus Alba, anv gouezelek Skos, saoznekaet en  Albany
Indianapolis 500
Roll ar « polemen »
* E 1996, an den en doa graet ar plas pol, Scott Brayton, a oa bet lazhet un nebeud deizioù war-lec'h e-pad un abadenn esaeoù dieub. Tony Stewart eo hemañ en deus kemeret penn ar gael evit ar redadeg.
Listenn ar « Rookie of the Year »
Abaoe 1952 e vez votet gant ar c'holaj tud desket goude ar redadeg titl an deraouad gwellañ ar bloavezh (ar Rookie of the Year). An titl-se a zo d'ar blenier a ra al lorc'h gwellañ e-pad an esaeoù hag e-pad ar redadeg, ha ne vez ket roet dre ret d'ar blenier ra ar plas gwellañ e donedigezh ar redadeg. Ar skouer brudetañ a zo bet graet e 1966 : Graham Hill en doa gounezet evit e redadeg kentañ, met roet a oa bet an titl da Jackie Stewart a oa an den gwellañ a-raok rankout dilezel.
Glycichaera fallax
Isspesadoù
Tri isspesad zo dezhañ : Glycichaera fallax claudi, G. f. fallax ha G. f. pallida.
Ars amatoria
An Ars amatoria zo un oberenn e gwerzennoù latin savet gant Ovidius war-dro ar bloaz 11. Mennet e oa da vezañ ur gentel war arz ar garantez ha dreist-holl an hoalerezh rak ar ger latin amare a dalvez da gentañ bout serc'h pe serc'heg da unan bennak.
Unan eus ar skridoù erotek brudetañ er bed eo al levr ..
Die goldene Gans
Die goldene Gans (Ar Waz Aour) zo ur gontadenn alamanek gant ar vreudeur Grimm, niverenn 64 o dastumad Kinder- und Hausmärchen.
George Digenvez
George Digenvez (Solitario George, pe Solitario Jorge, e spagnoleg) zo ur vaot du (Chelonoidis abingdonii hec'h anv skiantel), a oa bet soñjet e oa an diwezhañ eus he spesad en Inizi Galápagos, en Enez Pinta, marvet d'ar Sul 24 a viz Mezheven 2012. Ur par e oa, met ne oa ket troet gant ar parezed en-dro dezhañ ha n'en doa ket klasket teurel had da genderc'hel gant e ouenn.
E miz Du 2012 en deus roet da c'houzout renerezh Park Broadel ar Galápagos e oa bet kavet 17 baot gant ar memes diagentiezh ha George Digenvez en enez Isabela. Ne oa ket George an hini diwezhañ eus e spesad eta.
Bernabò Visconti
Bernabò Visconti, bet ganet e Milano e 1323 ha marvet e 1385 e Trezzo sull'Adda, a voe Aotrou Milano eus 1354 da 1385.
Un tirant kriz ha didrugar e voe. Pan ae droug ennañ ne c'halle den tostaat dezhañ nemet e wreg, Beatrice Regina della Scala. Enebour d'an Iliz e oa ha ne felle ket dezhañ plegañ da aotrouniezh ar bibien. Difenn a reas ouzh hini ebet eus tud Milano kaout afer ouzh Curia Roma, gouarnamant ar bibien. Kemer a reas kêr Bologna digant an Iliz. Eskumunuget e voe en arbenn da se en 1363 gant ar pab Urban V a aozas ur brezel a-enep dezhañ.
E dud
Ganet e oa Bernabò Visconti e Milano, ha trede mab Stefano Visconti ha Valentina Doria (1290-1359) e oa. E vamm a oa merc'h da Bernabò Doria, ur mab da Branca Doria.
E dad, Stefano, a oa pempvet mab an aotrou Matteo Iañ Visconti. Goude marvioù o eontr Galeazzo Iañ Visconti, o c'henderv Azzone, ha marvioù o daou eontr all, Luchino Visconti (aotrou Milano) ha Giovanni Visconti (arc'heskob), o devoa renet o-daou e Milano, en em gavas an tri breur, Matteo II Visconti, Galeazzo II Visconti ha Bernabò, bezañ an diskennidi diwezhañ eus an tiegezh.
Eus e yaouankiz n'ouzer ket nemeur a dra.
War hent ar galloud
E miz Gouhere 1340 e kemeras perzh gant e vreudeur en irienn Francesco Pusterla hag uhelidi all, a-enep e eontred Giovanni Visconti, ha Luchino Visconti, aotrou nevez Milano a oa o paouez kemer lec'h o c'henderv Azzon Visconti. Disklêriet e voe an irienn, Luchino a gastizas an iriennerien, lazhet Pusterla, hag a lezas e nized dre ma n'en dije kavet prouenn ebet a-enep dezho.
E 1343 e c'hanas e serc'h Beltramola Grassi e vab kentañ, Ambroggio Visconti (1343-1373), ar c'hentañ bugel eus un aridennad hir, etre 28 ha 35 bugel a-hervez, da lavarout eo etre 13 hag 20 gant serc'hed, hag ar peurrest gant e wreg Beatrice della Scala.
E 1346, goude un irienn all, e rankas mont d'an harlu war un dro gant e vreudeur. Ha Bernabò kuit eus Milano da veajiñ dre Savoia, Flandrez, hag en Gall, ma voe ostizet e lez ar roue Fulup IV Bro-C'hall e 1348. E miz Meurzh 1349, goude marv Luchiano Visconti, e voe galvet ar vreudeur gant o eontr an arc'heskob Giovanni Visconti, vikel an impalaer santel, hag en doa kemeret ar stur goude e vreur Luchiano Visconti, abalamour dezho da gemer perzh er gouarnamant, ha da gemer ar stur war e lerc'h.
D'ar 27 a viz Gwengolo 1350 e timezas Bernabò Visconti e Verona da Beatrice della Scala (1331-1384), merc'h da Mastino II della Scala (1308-1351), aotrou Verona ha Vicence, ha Taddea.
D'ar 5 a viz Here 1354 e varvas Giovanni Visconti (arc'heskob) Giovanni Visconti, ma teuas e dri niz Matteo II, Galeazzo II ha Bernabò da vezañ kenaotrouien kêr Milano goude rannañ etrezo an aotrouniezhioù e dalc'h kêr :
Bernabò a greñvaas ar palez San Giovanni in Conca hag a gaeraas an iliz heñvelanvet : en-dro dezhi e oa bet astennet palez an duged, ma servije da chapel gant ar re Visconti. Distrujet e voe en 1949.
E 1359 e klaskas Bernabò adkemer Bologna, a oa bet roet gant Giovanni Visconti d'Oleggio d'ar pab Inosant VI. Ha droug er pab, ma tamallas da Vernabò bout disivouder en miz Eost 1360. Bloaz goude eo an impalaer Karl IV a reas d'e vikel embann kondaonidigezh Bernabò.
E miz Gouhere 1361 e voe trec'het arme Bernabò e San Ruffillo gant soudarded ar pab kaset gant Galeotto Malatesta. Un taol fall e voe 700 den lazhet, 200 gloazet, 1300 prizoniad ha kollet teñzor an arme.
Bloaz goude, d'ar 14 a viz Here 1362, e voe lazhet Ugolino, mab da Guido Mantova, aotrou kêr Mantova, ha pried Catarina, merc'h da Vatteo II Visconti, gant ar vreudeur. Diwar se e savas bec'h etre Mantova ha Bernabò. Bec'h warnañ a bep tu, poent e oa da Vernabò cheñch penn d'ar vazh, ha setu-eñ, e miz Kerzu 1362, da gas kannaded da-gaout ar pab da zibunañ kudenn Bologna gant skoazell ar roue gall Yann II Bro-C'hall, lesanvet le Bon ha hini roue Kiprenez, Pierre Iañer de Lusignan.
Echu ar c'heid-amzer a oa bet roet da Vernabo da zont da Avignon, ec'h embannas ar pab Urban V, d'ar 4 a viz Meurzh 1363, e oa disivouder Bernabò, skismateg, milliget gant an Iliz, ha tennet e wirioù digantañ. E vibien ivez a voe kondaonet gantañ. Miz goude e voe trec'het Bernabò, e kreñvlec'hig Solara, gant soudarded ar pab renet gant Galeotto Malatesta. Mil brezelour war varc'h a voe prizoniet war un dro gant 38 c'hondottieros hag en o zouez Ambroggio Visconti, ur mab da Vernabo.
Klask a reas Bernabò sinañ un arsav-brezel gant kannad ar pab, ar c'hardinal Albornoz. Sinet e voe ar peoc'h d'an 13 a viz Meurzh 1364, ha dilezet e voe kestell kornad Bologna gant Bernabò en eskemm ouzh 500 000 florin.
...
D'ar 6 a viz Mae 1385, p'edo Bernabò war-nes kas da benn e vennad da zimeziñ e verc'h Lucia da Louis II d'Anjou, deuet da vout roue Sikilia, Gian Galeazzo Visconti, gant Jacopo dal Verme, Ottone di Mandello ha Giovanni Malaspina, e penn un armead 500 goafer, a grogas e Bernabò hag en e zaou vab Ludovico ha Rodolfo, hag o c'hraouias e Porta Giovia e Trezzo sull'Adda kent kemer ar galloud.
E varv
Er vac'h e varvas Bernabò d'an 19 a viz Kerzu 1385, kontammet gant Gian Galeazzo, en devoa gortozet c'hwec'h vloaz evit kastizañ e eontr war-lerc'h e zichekadennoù kozh.
E vugale
Pemzek bugel en doe gant Regina della Scala :
Gant maouezed all, serc'hed pe nann, hag a-raok e eured da Beatrice Regina en doe etre 13 hag 20 bugel bastard a voe anavezet gantañ. Darn anezho a voe brudet, evel :
Sant Vensan
Sant Vensan pe Sant Vensa a zo ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1960
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn a voe gounezet gant ar reder italian Gastone Nencini e 1960.
Gwenvred Latimier-Kervella
thumb|right|200px|Gwenvred Latimier Gwenvred Latimier, ganet e 1988 e Dijon, Bourgogn, zo ur skrivagnerez yaouank, savet ganti ur romant evit ar grennarded ha barzhonegoù. Merc’h eo da Annaig Kervella ha Herve Latimier.
Skrivagnerez
Tremenet he deus G. Latimier he bugaleaj e-kreiz al levrioù. Abaoe ma 'z eo bihan eo sot gant al lenn hag ar skrivañ. C'hoant he devoa da vezañ skrivagnerez abaoe pell ‘oa. Ne oar ket re abaoe pegoulz ez eo kroget da skrivañ abalamour ma skriv abaoe ma'z eo bihan.
Dedennet-bras e oa gant ar skrivagnerez Evelyne Brisou-Pellen ha c'hoantaet he deus ober un tamm evel ar skrivagnerez-se. Plijout a ra dezhi skrivañ levrioù evit reoù yaouank. Plijout a ra dezhi kalz an traoù faltazius evel Harry Potter, met ivez traoù all bet skrivet gant Bret Easton Ellis pe Amélie Nothomb, da skouer. Nebeutoc'h a amzer he devez bremañ abalamour d'he studioù met klask a ra skrivañ bepred war dammoù follennoù.
Skrivet he deus bet barzhonegoù ivez war ar gelaouenn Al Liamm hag ur romant anvet "Hunvreoù", evit ar re yaouank (Keit Vimp Bev, 2004).
Barzhoneg
E-barzh Wikiarroud, ur barzhoneg bet skrivet ganti pa oa 10 vloaz.
Dornier Do 17
An Dornier Do 17, a veze graet anezhañ ivez ar Fliegender Bleistift ("ar c'hreion nij"), a oa ur c'harr-nij bombezer lijer alaman eus an Eil Brezel-bed. Produet e oa gant embregerezh Claudius Dornier, an Dornier Flugzeugwerke.
Savet e oa bet evit bezañ ur Schnellbomber ("bombezer prim"), ur c'harr-nij bombezer lijer hag a vefe bet da vezañ, hervez ar mennozh diazez, ken bliv ma vefe bet dibosupl d'ar c'hirri-nij chase enebour tizhout anezhañ.
An Dornier a oa bet savet gant daou geflusker. Brudet mat e oa ar c'harr-nij e-touez ar bourzhidi dre ma oa aes da vleniañ, dreist-holl d'un uhelder izel ar pezh a lakae anezhañ da vezañ diaesoc'h da dizhout evit bombezerien all al Luftwaffe.
Soñjet e-penn kentañ ar bloavezhioù 1930, bez e oa unan eus an tri bombezer pennañ d'an nijlu alaman e-pad tri bloaz kentañ ar brezel. An Do 17 a oa kroget gant bezañ implijet er stourm e 1937 e-pad Brezel diabarzh Spagn, implijet e oa gant al lejion Condor evit meur a rol. Gant an Heinkel He 111 e oa ar c'harr-nij bombezer diazez alaman e 1939–1940. An Dornier a oa bet impliijet kalz e-penn kentañ an Eil Brezel-bed. Implijet e oa bet er stourm e-pad pep kampagn pennañ ar brezel evel karr-nij an talbenn betek fin 1941. Rediet e oa bet an alamanted da baouez gant e implij dre ma re vihan ar gargoù bombezennoù a c'helle dougen ha re verr an nijoù a c'helle ober.
Bezoar
Ur  bezoar (eus ar perseg pâdzahr, digontamm) zo ur seurt maen hag a c'haller kavout e poull-kalon loened zo. Meur a seurt zo anezhe.
En Henamzer e kreded e paree an dud diouzh ar c'hontamm. Hiziv e ouzer e c'hall ar bezoar diwar blev stourm ouzh an arsenig.
Degaset e veze bezoaroù da Europa eus an Indez evel mein prizius. Adalek ar e vezent degaset eus Kreisteizamerika.
Lennegezh
Meneget eo ar bezoar en oberennoù-mañ :
Theodor von Neuhoff
Theodor von Neuhoff (1694-1756), pe Theodor Stephan Freiherr von Neuhoff, pe Tiadoru di Neuhoff e korseg, a oa un diplomat alaman hag a oa bet dilennet da roue Korsika e 1736 evel Teodor .
Ganet e oa e Köln d'ar 27 a viz Eost 1694. Mervel a reas en dienez e Londrez.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1990
E 1990 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder amerikan Greg LeMond evit an 3de ha diwezhañ gwech.
Memento mori
Memento mori zo ur bomm latin hag a dalv kement ha "bez soñj e varvi", hervez ar gredenn grennamzerel, liammet ouzh klask ar silvidezh er bed all hag an ars moriendi, arz ar marv mat.
Rouantelezh Korsika
Rouantelezh Korsika a badas en enezenn adal 1736 betek 1740.
Nationale Volksarmee
NVA (Nationale Volksarmee, arme vroadel ar bobl en alamaneg) a oa anv arme Republik Demokratel Alamagn. Krouet e voe d'an 18 a viz Genver 1956, ha divodet e 1990.
Istor
Aozañ un arme e DDR a grogas azalek 1952 : goude aozañ an arme vroadel, polis ar bobl ha meur a framm all e voe krouet NVA d'an 18 a viz Genver 1956. Kement-se a voe graet e diabarzh framm feur-emglev Varsovia, ha dindan levezon URSS. Betek 1962e oa diazezet NVA war an emouestlañ. Pa voe lakaet ret ar servij-soudard e voe enni war-dro 170 000 soudard.
Gant an doare ma oa bet oazet NVA e oa bras pouez politikel SED (strollad komunour) enni. Tost an holl ofiserien ha danvez ofiserien eus an NVA a oa ezel eus SED, hag unan eus ar palioù a oa lakaat kalz izili eus SED e-touez an isofiserien. Hervez pennoù SED e oa NVA benveg galloud renkad al labourerien da wareziñ ha da suraat ar gounidoù sokialour rak tagadennoù an diavaez. NVA a oa ur benveg da zifenn DDR hag ar broioù all a oa e feur-emglev Varsovia. Soudarded NVA ne gemerjont perzh e brezel ebet. Raktreset e voe kas rannadoù eus NVA da bPraha e 1968, met ne oa ket prest NVA hag ouzhpenn e voe soñjet e vije drastus an efed (ma vije bet aozet e vije ar wech kentañ abaoe an Eil Brezel-bed ma vije bet kaset soudarded alaman d'ur vro estren). Er goañv 1981 e voe kaset soudarded NVA e-kichen harzoù Polonia, ha prest e oant da waskañ kement emsavadeg a vije bet kaset gant ur sindikad, met a-benn ar fin ne voe ket roet urzh d'en ober. Meur a wech e voe lakaet soudarded NVA war ziwall : e 1961 pa voe savet moger Berlin, e 1962 da vare ar pennad tenn e Kuba, e 1968 pa'z eas arme URSS da aloubiñ Tchekoslovakia, hag ivez er goañv 1989. Divodet e voe NVA e 1990, hag an diazezlec'hioù, ar staliadurioù hag an armoù a voe roet d'ar Bundeswehr. Al lod brasañ eus diazezlec'hioù NVA a voe serret, hag ul lodenn eus an armoù a voe gwerzhet da Stadoù all, Turkia hag Indonezia en o zouez. Al lod brasañ eus an ofiserien hag an isofiserien a voe lakaet war o leve. Ar re a voe degemeret er Bundeswehr a voe lakaet da bennadjudant, ar pezh a dalveze diskenn a-fet grad. 3 200 eus ar 36 000 ofiser a oa a voe degemeret er Bundeswehr.
Ar stummañ
Skolioù a oa da stummañ an ofsiserien, an isofiserien hag an danvez-ofiserien. Azalek kreiz ar bloavezhioù 1970 e voe aotreet ar sternidi dibabet da vont da studiañ da skolioù ofiserien URSS. Stummet e veze an ofiserien uhel (ha bep bloaz ivez 10 ofiser eus polis ar bobl) en akademiezh arme NVA e Dresden.
Diwan (disheñvelout)
Diwan zo ur ger a gaver dre ar bed, hag er broioù muzulman dreist pep tra. Gallout a ra ober dave da veur a dra.
Politikerezh ha melestradurezh
En arabeg e talv diwan kement ha lec'h ar galloud, da lavaret eo ur c'habined, un ofis, ur c'huzul. Ur c'horf melestradurel eo e kalz broioù muzulman eta. Divan zo ur ger a orin persek gant ar memes ster. Tremenet eo ar ger e kalz yezhoù evit ober dave d'ur gourvezvank, peogwir e oa ar pezh arrebeuri a veze kavet er Reter-kreiz e sal kuzul ar gouarnamant.
E-touez ar skouerioù niverus a gorfoù melestradurel ha politikel anvet Diwan e c'haller mennegiñ :
Titloù
Diwan, a-wechoù skrivet dewan ha divan, zo un titl e kalz yezhoù eus ar broioù muzulman, roet da envel uhelkargidi, tud a noblañs pe izili kabined ar gouarnamant.
Deskadurezh
E brezhoneg eo un diwan rizhell ur blantenn. Dibabet eo bet ar ger-se evit envel skolioù brezhonek dre soubidigezh : ar skolioù Diwan. Alese e teu :
Anv-lec'h
Diwan zo ur gêriadenn e stad Queensland en Aostralia.
A bep seurt
Anv ur gompagnunezh kirri-nij en Oriant e oa, aet da get hiziv.
Mary Helen Young
Mary Helen Young (Obar Dheathain, 5 Mezheven 1883 – Ravensbrück, 14 Meurzh 1945) a oa ur glañvdiourez skosat, hag a oa o chom e Pariz (Bro-C'hall) e-kerzh an Eil brezel-bed. Ezel eus ar Rezistañs e oa ; harzet e voe gant ar Gestapo, ha mervel a eure e kamp Ravensbrück en Alamagn e 1945.
Orso Aosta
Orso Aosta, pe Sant Orso, pe Ours d'Aoste pe Saint Ours (e galleg) (... – 529 Aosta) a oa ur manac'h ha beleg katolik iwerzhonat en Aosta er.
Irma Serrano
Irma Consuelo Cielo Serrano Castro, anavezetoc'h evel Irma Serrano, lesanvet La Tigresa de la Canción Ranchera, pe La Tigresa ken plaen ha tra, (ganet e 1933 e Comitán de Domínguez - 2023), zo ur ganerez vec'hikan en doare ranchera hag un aktourez, bet gwelet en un dek film bennak, hag ur bolitikourez bet senedourez Chiapas etre 1994 ha 1997.
He buhez
Merc'h eo da Santiago Serrano Ruiz «El Chanti», barzh ha kazetenner, ha da María Castro Domínguez, perc'hennez seitek hacienda. Dispartiañ a reas he zud pa oa 7 vloaz.
La cucaracha (film)
Istor
E-kerzh dispac'h Mec'hiko ur plac'h lesanvet "La Cucaracha" (María Félix). Troet eo gant an Dispac'h, ha gant ur gwaz : Antonio Zeta (Emilio Fernández), ha ne sell nemet ouzh ur vaouez all, Isabel, un intañvez (Dolores del Río). Savet bec'h etre an div vaouez.
The Lion King
The Lion King (Ar Roue Leon) a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek, sevenet gant an daou filmaozer stadunanat Roger Allers (1949-) ha Rob Minkoff (1962-).
Noël-François De Wailly
Noël-François De Wailly (31 Gouere 1724 – 7 Ebrel 1801) a oa ur yezhadurour hag ur geriadurour gall.
Brezel ar bigi-kanoliata
Graet e oa ar bigi-se hervez tresoù graet gant an ijinour svedat a orin saoz Fredrik Henrik af Chapman
John Galt
John Galt (distaget []; 2 Mae 1779 – 11 Ebrel 1839) a oa ur politiker hag ur skrivagner skosat.
Noël-François De Wailly
Ganet e voe en Amiens. Tremen a reas ar braz eus e vuhez e Pariz, ma rae skol da estrañjourien o doa c'hoant da zeskiñ galleg. E 1754 e voe embannet e Principes généraux de la langue française, un oberenn hag a daole ur sell nevez ouzh yezhadur ar galleg. Degemeret-mat e voe al levr-se gant Skol-veur Pariz hag implijet e meur a lec'h. E 1771 e voe embannet ul levr all gantañ, anvet Moyens simples et raisonnés de diminuer les imperfections de notre orthographe. Ennañ e rae kinnigoù evit eeunaat an doare da skrivañ ar galleg. Ezel e voe eus an Institut de France (Ensavadur Bro-C'hall) adalek krouidigezh an ensavadur-se e 1795, ha kemer a reas perzh e labour geriaduriñ an Académie française (embannadur 1798).
Levrioù all a savas, evel L'Orthographe des dames (1782) ha Le Nouveau Vocabulaire français, ou abrégé du dictionnaire de l'Académie (1801).
John Galt
Kêr Galt en Ontario a oa en e anv, a-raok bezañ kendeuzet gant Cambridge (Ontario). Tad eo da Alexander Tilloch Galt.
Noël-François De Wailly
Breur e oa d'an tisavour Charles De Wailly, tad d'ar barzh Étienne-Augustin De Wailly, ha tad-kozh d'an istorour ha levraoueger Natalis de Wailly ha d'ar geriadurour Alfred de Wailly.
Unvaniez Yaouankiz Vreiz
Unvaniez Yaouankiz Breiz a oa ur strolladig broadelourien vreizhat, oberiant eus miz Mae 1920 betek miz Eost 1927. Dilezet e voe an anvadur "rannvroelour" evit kaout un anv frankoc'h e-keñver amzer dazont Breizh hag a zlefe mont da vezañ ur stad.
Ragistor
A-raok ma voe echu ar Brezel-bed kentañ, un nebeud izili eus Strollad Broadelour Breiz (SBB) o doa savet Strollad rannvroelourien Vreiz (Groupe régionaliste breton). Hervez Yann Fouéré ha Michel Nicolas e teuas daveto pevar ezel eus SBB kozh, Morvan Marchal, Job Loyant, Job de Roincé, un nebeud paotred yaouank ha desket-mat : Olier Mordrel, Yann Brikler, hemañ kenderv da Vordrel ha Frañsez Debauvais ha daou soudard pe bet soudard,, Herri Pradoù ha Frañsez Mari ar Gov. Entanet e oant gant Istor Breizh ha soñjal a rae dezho e c'hellfe bourc'hizelezh "vroadel" Breizh sevel a-du gant krouidigezh ar Stad nevez. Dibabet o doa an anvadur régionaliste evit desachañ izili an daou aozadur rannvroelour (Kevredigezh Broadel Breizh hag Unvaniez Arvor E miz Genver 1919 ez embannjont niverenn gentañ Breiz Atao, a chomas titl kelaouennoù ar strolladoù broadelour a zeuas war he lerc'h. Implijet e voe titl ar gelaouenn evit envel ar vroadelourien vrezhon dre vras . E 1921 e voe gwelet pazennoù evezhiek war-du ar raktres broadelour o tont : "'Ur vammvro, ur vammvro vras en he unan eo Breizh. Evit klotañ gant laz broadel Breizh e c'houlennomp an Home rule hag evit laz broadel Breizh e c'houlennomp ma chomimp staget ouzh Bro-C'hall. Ma 'z eus ur vroadelezh gant Breizh, da lavared eo perzhioù dibar e-keñver ar ouenn, ar yezh hag an istor disheñvel diouzh re ar broioù nes, ne c'hell ket, hervez ar poell, gouzañv ma vo roet dezhi ur statud heñvel ouzh an hini a vo roet da broviñsegezhioù (provincialités) ordinal e Bro-C'hall.'"
Ur strollad radikaloc'h
E miz Mae 1920 ez eas Strollad rannvroelourien Vreizh da vezañ Unvaniez Yaouankiz Breiz hag e voe adaozet ar reoladoù. Abaoe mizioù e oa deut war wel un anv nevez er gelaouenn : "Association de la Jeunesse de Bretagne". Embann a rejont dre ar mennad kentañ ur raktres politikel sklaeroc'h ha radikaloc'h : "'An UYV a zo he fal lakaat Breizh da adsevel diwar kresk ar santad broadel, adc'hanidigezh ar sevenadur keltiek ha distro ar vuhez vroadel emren.'"
Hent-houarn Logunec'h Ar Roc'h-Bernez
Al Linenn Hent-houarn Logunec'h Ar Roc'h-Bernez a oa ul linenn hent-houarn etre Logunec'h hag Ar Roc'h-Bernez, e Bro-Gwened hag e Bro-Naoned, e departamant ar Mor-Bihan, e Breizh.
Istor
Al linenn-se a zo bet savet gant un ledander ag ur metrad. Digoret e voe e 1902-1903. Serret e voe e 1947-1948.
Tharangambadi
Tharangambadi (gwechall Tranquebar, ha Trankebar e daneg) zo ur gêr e distrig Nagapattinam, e stad Tamil Nadu, en India, 15 km en hanternoz da gêr Karaikal, e-kichen ar stêr Kaveri. Un drevadenn danat e oa eus 1620 betek 1845.
Saga Grettir
Saga Grettir, pe Grettis saga Ásmundarsonar zo ur saga islandat ma'z eo kontet buhez Grettir Ásmundarson, ur brezelour islandat.
San Gavino Monreale
San Gavino Monreale   zo ur gumun eus Sardigna  e Proviñs Medio Campidano.
514
Diwar-benn ar bloavezh 514 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Evid eur Speredelez breizad ha keltieg
Evid eur Speredelez breizad ha keltieg kristen zo ur levr divyezhek skrivet gant Job an Irien hag embannet gant ti embann Minihi Levenez e 1993.
514
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 514
Evid eur Speredelez breizad ha keltieg
E skolveurieg eo skrivet, evel holl embannadurioù Minihi Levenez.
514
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 514
Saint Corentin, vie et culte
Saint Corentin, vie et culte / Sant Kaourantin eo anv al levr divyezhek skrivet diwar-benn sant Kaourantin, skrivet gant Job an Irien, Jean Cormerais, hag Herve Danielou, hag embannet gant ti embann Minihi Levenez e 1999.
Libonig
thumb|250px| Libonig saoz en XVIIIvet kantved. Al libonig, pe breolimer, pe lemmer eo an den a lemm kontelloù ha lavnennoù sizailhoù ha filzier.
Galiza
Lavaret e vez e oa stank al liboniged, e Galiza, eus proviñs Ourense, ha dresit-holl eus ar parrezioù-mañ: Nogueira de Ramuín, A Peroxa, Esgos, Parada de Sil, Pereiro de Aguiar, Castro Caldelas, San Xoán de Río, A Pobra de Trives, Chandrexa de Queixa ha Manzaneda.
Taolennoù
Brus Grindstone (tool) מלאכת טוחן சாணைக்கல் Zımpara taşı