cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jurij Brězan
E vuhez hag e oberenn
Ganet e oa Brězan neuze e Räckelwitz e-kichen Kamenz. Mont a reas d'ar skol e Bautzen ha goude neuze e studias an ekonomiezh politikel. Goude 1933 e labouras diaotre evit an Domowina, ur seurt kenvodad kevredigezhioù sorabek, hag e kenlabouras gant ur strollad stourmerien sorabat. E 1937-38, e tilojas da bPraha. Goude distreiñ d'e vro e voe harzet ha lakaet en toull e 1938-39. Eus 1942 da 1944 e oa soudard er Wehrmacht hag e voe tapet gant an Amerikaned ha lakaet da brizoniad brezel.
Troet eo bet e romant "Ar Vilin Du" e brezhoneg gant Jakez Konan. Ur romant lec'hiet en un aergelc'h grennamzerel met e gwirionez o kaout da dem pennañ an hollveli, an unveli pe diktatorelezh, pe e vefe komunour pe nazi.
Notennoù
<References/>
Yezhoù chastaek-palaihnihek
Un isskourr eus ar yezhoù hokanek an norzh eo ar yezhoù karokek-chastaek (Shasta-Palaihnihan) ennañ 3 yezh komzet er Stadoù-Unanet.
Kileuteg
Ar yezh vev nemeti eus familh-yezhoù ar yezhoù tchimakuek eo ar c'hileuteg komzet gant nebeutoc'h evit 10 den e kornôg stad Washington er Stadoù Unanet. Brudet eo ar yezh-mañ rak n'eus enni kensonenn dre fri ebet. Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo.
Liessies
Liessies a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Proviñs L'Aquila
Proviñs L'Aquila zo ur broviñs en Italia, e rannvro Abruzzo. L'Aquila eo he c'hêr-benn, ha 108 kumun zo en holl.
Skandinavia
thumb|Skandinavia er goañv, skeudenn graet gant an NASA
Ur rann eus Europa eo Skandinavia (pe Lec'hlenn), en hanternoz d’ar c’hevandir. Gellout a ra an termen Skandinavia ober dave da veur a dra, diouzh an dro :
Pa reer gant ar ger Skandinavia e roer dezhañ alies an trede ster, da lavaret eo an teir stad skandinavek o yezh ha Finland ouzhpenn. Ha pa ne vefe ket kar yezh pennañ Finland d’ar yezhoù skandinavek, nag ur yezh indezeuropek zoken, ez eo ar svedeg unan eus ar yezhoù ofisiel er vro-hont ha liammoù strizh ha kozh a zo etre Finland ha Sveden.
Kavout a reer roud eus an anv Skandinavia, evit ar wech kentañ gant Plinius an Henañ (23-79), dindan ar stumm Scadinauia. Moarvat ez eo savet diwar daou c’her germanek kozh : skadin (dañjer, arvar) hag auio (enez). An anv Skania, pe Skåne (ur rannvro eus kreisteiz Sveden), a c'hellfe kaout ar memes orin.
Yezhoù chastaek
Un is-skourr eus ar yezhoù chastaek-palaihnihek eo ar yezhoù chastaek (Shastan) ennañ 1 yezh komzet er Stadoù Unanet:
Marsel Klerg
Marsel Klerg (1912-1984), pe Marcel Le Clerc hervez e anv ofisiel, a oa ur beleg katolik, un emsaver hag ur skrivagner brezhonek. Anavezet eo ivez gant an anv Klerg hepken, ha gant ar stumm diwezhañ-mañ eo e rae-eñ peurvuiañ en eil lodenn eus e vuhez. Un den desket-bras war ar relijion e oa, war al lennegezh ha war meur a yezh (evel ar galleg, gallaoueg, latin, gresianeg, okitaneg, kembraeg...). Un arbennigour war ar brezhoneg e oa deuet da vezañ, dreist-holl war brezhoneg Treger a ouie eus an dibab. Lakaet en deus barzhaz Aneirin ha barzhaz Llywarch Hen e brezhoneg.
Buhez
Ganet e oa bet e Plezeved (Plouvael gantañ) d'an 12 a viz Du 1912. Skoliataet eo bet e Sant Charlez, Sant-Brieg, a-raok mont da gloerdi bras ar gêr-se. Beleget e voe e 1936. Desket en deus komz brezhoneg gant ar person Pêr-Mari Lec'hvien, pa oa kure e Kemper-Gwezhenneg, ha gant tud Ploubêr, e-lec'h ma oa kure e 1942. Goude marv kriz e berson kozh, drouklazhet gant ar Rezistanted e 1944, e stagas Klerg da stourm evit difenn ar brezhoneg. Bet eo kadoriad kentañ Kuzul ar Brezhoneg (1959-1964).
Bet eo Klerg rener ar gelaouenn vrezhonek Barr-Heol war Feiz ha Breizh a oa embannet neuze e Ploubêr, e-kichen Lannuon. E Bulien ez eo bet embannet ar gelaouenn-se etre 1953 ha 1978, dre ma oa bet anvet Klerg eno. Da gentañ e oa ar gelaouenn-se Bleuñ-Brug Aodoù-an-Hanternoz. Daoust d'he anv ne oa ket ur gelaouenn relijiel da vat, met ur seurt magazin gant ur spered breton ha katolik kentoc'h, bet kemeret banniel 'Feiz ha Breizh' ganti da heul e zisparti diouzh ar Bleun-Brug. E-pad pell eo bet an aotrou Armañs ar C'halvez skoazeller brasañ Marsel Klerg evit embann Barr-Heol.
Prezidant kentañ Kuzul ar Brezhoneg eo bet, da enebiñ ouzh savedigezh an doare-skrivañ anvet "skolveurieg" pe "Falc'huneg" e 1953.
Bet eo Klerg ivez an hini en deus lakaet Añjela Duval da skrivañ. Bez' en doa kalz a zoujañs eviti.
Labouret en deus kalz evit ar brezhoneg, a-benn kas e erv war-raok, abalamour ma kave dezhañ e oa dipitus stad ar Vretoned d'ar c'houlz-se. Fellout a rae dezhañ digeriñ stalioù ha reiñ labour d’ar Vretoned, digeriñ skolioù e brezhoneg evit ar vugale, lakaat ar pennoù da grouiñ ur vuhez vrezhon vodern.
Dastumet en deus marvailhoù brezhonek e Ploubêr, digant Eujen Brigant da skouer, er C'houerc'had hag e Bulien.
Graet en deus kalz war-dro skridoù relijiel. Troidigezhioù relijiel e-leizh en deus kaset, moulet en deus levrioù liderezh, evel Pediñ an amzer a-vremañ, embannet gant an aotrou Job Lec'hvien, person Kergrist-Moeloù ha rener an Tour-tan.
Marvet eo e Bear d'an 28 a viz Gouere 1984. Interet eo e Bulien.
Troidigezhioù
- diwar gresianeg ar Bibl
Labouret en deus kalz evit reiñ d'e genvreudeur peadra d'ober o lidoù hag o fedennoù e brezhoneg.da heul Vatikan II.
E skipailh "Ar Bibl Santel" edo, Prientet en deus testennoù e-leizh renet gant Maodez Glanndour, na rae nemet o c'hempenn, o c'hinklañ evel ar barzh ma oa, ar pezh a ro da soñjal e ouie Klerg gwelloc'h gresianeg eget Maodez Glanndour.
Kanton Sant-Maloù-Norzh
Kanton Sant-Maloù-Norzh a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Marsel Klerg
Troidigezhioù
Diwar ar gresianeg eo bet troet gantañ testennoù ar Bibl a gaver en oberennoù-mañ war al liderezh da heul Vatikan II : - diwar latin an Iliz : - diwar latin 'klasek' an Tadoù eus an Iliz : E oberenn Lennadurioù kristen zo bet kendalc'het ha skridaozet gant Paol Kalvez. Mont a ra d'ober an darn pennañ eus 'Ofis al lennadennoù' e Brevial Vatikan II.
Evit gwir e oa gouiziek-bras war latin klasek an Tadoù eus an Iliz. Burutellet en deus an droidigezh c'hallek anezho ken pizh m'eo bet berzete skrid gant eskobiezh Sant-Brieg.
-diwar ar galleg: -diwar an hengembraeg: -diwar ar saozneg:
Pennadoù
Roll ar pennadoù bet skrivet gantañ el Liamm: En "enklaskoù eeun" Dibab "skrivagner" + Klerg
Lesbofobiezh
Al lesbofobiezh a zo un doare arallrevouriezh a-anep d'ar maouezed heñvelrevel pe lesbianed diazezet war ar gwalldiforc'h abalamour do revelezh.
Tahr Himalaya
Tahr Himalaya (Hemitragus jemlahicus) a zo ur bronneg daskirier a vev e Tibet, Nepal hag India. Degaset eo bet da Suafrika ha Zeland-Nevez.
Lesbofobiezh
Luzietoc'h c'hoazh eo al lebianofobiezh evit an homofoobiezh a-enep d'ar baotred ivez rak gounzañvet e vez ar gwalldifor'ch hag ar feulster al lesbianed abalamour do revelezh diouzh un tu hag ivez abalamour d'o rev diouzh an tu all, da lâret o peogwir int heñvelrevel hag ouzhpenn peogwir int maouezed.
Tahr Himalaya
Ar spesad nemetañ eo er genad Hemitragus.
Lesbofobiezh
Abalamour d'o revelezh e c'hell bezañ nac'het ouzh al lesbianed, evel ouzh an dud LGBT dre vras, ur post-labour pe feurmiñ un ti ha gouzañvet e vez ivez gante fulster fizikel ha dre gomz. Evit chom hep rankout gouzañv kemendall alies a-walc'h e vez kuzhet o revelezh gante ha betek mont da dimeziñ gant ur paotr evit diswl sklaer d'ar gevredigezh int arallrevel. Seurt emdalc'hoù a c'hell kas da gudennoù psikoilogel ivez, hag a vefe anezhe un doare feulster all a-enep d'al lesbianet savet diwar reolennoù revel hengounel ar gevredigezh.
Etre miz Du 2003 ha miz Genver 2004 e oa bet kaset da benn ur sondadeg gant "SOS homophobie" e Frañs ha diouzh 1,800 a respontas, 57% eus al lesbianed a lâras o doa bet gouzañvet al lesbianofobiezh
Ieuan Brydydd Hir
Ieuan Brydydd Hir zo anv daou varzh kembraek brudet:
Evan Williams
Meur a Evan Williams a zo:
Timbroù Montenegro
Emañ Stad ar Montenegro (« Menez du ») en Europa ar Su, bevennet gant ar Mor Adria, Kroatia, Bosnia-ha-Herzegovina, Serbia hag Albania.
An timbroù kentañ zo embannet e 1874, pa oa eus ar Montenegro ur briñselezh emren. Treiñ a ray da rouantelezh e 1910.
E-pad ar Brezel-bed kentañ (1914-1916) ez eo aloubet ar vro gant armeoù Impalaeriezh Aostria-Hungaria. Implijet e vez timbroù savet a-ratozh evit postoù an armeoù (« Feldpost »), o kinnig poltred Franz-Jozef, dreistmoulet gant anv « Montenegro ». Al lizherennoù K.u.K a dalv kement ha « Kaiserlich und Königlich », da lavaret eo « Impalaerel (Aostria) ha roueel » (Hungaria). Timbroù arall zo soulgarget gant ar gerioù K U K MILIT. VERWALTUNG MONTENEGRO ( « Verwaltung » = melestradurezh). E 1916 e tec’h kuit ar roue Nikolaz Iañ diouzh Montenegro evit kavout repu e Bro-C’hall. Gant « Gouarnamant Montenegro en harlu » e vo savetur servij postel dibadus, dre implij timbroù gall ar bloavezhioù 1900-06 soulgarget gant « S P du M. – Bordeaux » (SPM = Servij Postoù Montenegro).
Un dermen zo roet da zizalc’hidigezh ar Montenegro e 1919 pa ‘z eo lonket ar vro gant Serbia. Implijet e vo neuze timbroù Rouantelezh ar Serbed, ar Groated hag ar Slovened, ha re Yougoslavia adalek 1931 pa cheñcho an anv ofisiel.
Abalamour da aloubadeg Yougoslavia gant armeoù Mussolini e-pad an eil Brezel-bed eo dismantret ar Rouantelezeh liesbroadel ha savet a-nevez e 1941 gwarezva ar Montenegro dindan beli ar fachisted italian. Embann a ray timbroù betek 1945. Ar re gentañ zo anezho timbroù Yougoslavia soulgarget gant « Montenegro Црка Ґора 17-IV-41-XIX », ha timbroù Italia ar bloavezhioù 1929-30 da heul, gant an dreistmouladenn « ЦРНА ҐОРА » (« Menez du »). Timbroù Yougoslavia a vo implijet adarre gant un dreistmouladenn en italianeg « Governatorato del Montenegro Valore in Lire » (= Gouarnamant Montenegro Talvoudegezh e Liroù). E 1943 e teu er-maez ur rummad moullet a-ratozh o kinnig lec’hioù brav ar vro, gant an alc’hwez « ЦРНА ҐОРА ».
right|140px|Timbr 2007
E miz Even 2006 e tiviz Parlamant paouez gant ar gumuniezh a vire liammoù politikel gant Serbia : e fin ar miz eo degemeret ar Montenegro evel 192vet Stad en Aozadur ar Broadoù Unanet.
Liammoù diavaez
Timbroù Montenegro
Tahr Nilgiri
Ar spesad nemetañ eo er genad Nilgiritragus.
Lys-lez-Lannoy
thumb|250px|right|Lec'hiadur Lys-lez-Lannoy e [[Kanton Lannoy hag en Arondisamant Lille]] Lys-lez-Lannoy a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Charleville
Charleville zo anv :
Bohal
Bohal a zo ur gumun eus Breizh e kanton Mourieg e departamant ar Mor-Bihan.
Kanton Sant-Maloù-Su
Kanton Sant-Maloù-Su a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Yezhoù palaihnihek
Un is-skourr eus ar yezhoù chastaek-palaihnihek eo ar yezhoù palaihnihek (Palaihnihan) ennañ 2 yezh komzet er Stadoù Unanet:
Gwalarn Bro-Saoz
200px|thumb|right| Unan eus 9 Rannvro Bro-Saoz eo Gwalarn Bro-Saoz (North West England e saozneg). Ur Pastell Dilennel Europat eo ivez war un dro, hag a zilenn 9 c'hannad europat da Barlamant Europa.
Mala
Mala (Mala pe Magh Ealla en iwerzhoneg, Mallow e saozneg) a zo ur gêr vrazik e hanternoz kontelezh Korkig, en Iwerzhon. Gevellet eo gant Landreger. thumb|right|200px|ar straed pennañ e Mala
Norrent-Fontes
Norrent-Fontes a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall). Pennlec'h Kanton Norrent-Fontes eo.
Watermaal-Bosvoorde
Watermaal-Bosvoorde (e galleg: Watermael-Boitsfort) a zo ur gumun eus Rannvro Brusel-Kêrbenn e Belgia.
Yezhoù araokanek
Ur familh-yezhoù eo ar yezhoù araokanek, enni yezhoù komzet gant pobloù-orin e kreiz Chile ha kornôg-kreiz Arc'hantina.
Ne vez komzet nemet div yezh araokanek ken:
Gwerid
Gwerid (Vritz (distaget [vri]) e galleg) a oa ur gumun eus gevred Breizh, e biz departamant Liger-Atlantel.
Mapoudoungouneg
Yezh ar Vapoutched eo ar mapoudoungouneg (mapudungun diwar mapu 'douar' ha dungun 'komz').
Renket e vez evel ur yezh araokanek ha komzet e vez gant 440.000 a dud e Chile ha gant 40.000 all e Patagonia en Arc'hantina. Implijet e vez da yezh voas gant tro-dro da 200.000 a dud.
Meur a rannyezh zo.
Republik Soviedel Mughan
Ur Republik Volchevik berrbad e oa Republik Soviedel Mughan bet krouet e gevred Azerbaidjan a-vremañ e miz Meurzh 1919 hag aet da get un tri miz war-lerc'h.
Savet e oa bet e Bakou evit derc'hel penn ouzh Republik Demokratel Azerbaidjan.
Sasareseg
Ar sasareseg (sassaresu pe tàtaresu pe turritanu) zo ur yezh toskanek komzet en ur rann vihan, hogen poblet-stank, eus gwalarn Sardinia.
Bevan
Bevan zo un anv-tiegezh kembraek, diwar ab hag Evan.
Sasareseg
A-gevret gant ar galureseg (gallurese) ez eo unan eus ar yezhoù korsek-sardek. Niverennet eo bet ISO 639-3 sdc.
Ain (departamant)
An Ain (distaget: ), En en arpitaneg, a zo un departamant, er rannvro Arvern Ron-Alpoù, e reter Bro-C'hall, tost da harzoù Bro-Suis. Dont a ra e anv eus ar stêr Ain a dremen drezañ. Bourg-en-Bresse eo ar pennlec'h.
Sasareseg
Komzet e vez e Sassari, Porto Torres, Sorso ha Stintino; hag e Castelsardo, Tergu ha Sedini hervez ar c'hiz castellanese.
Mellad kentañ Diskleriadur Gwirioù mab-Den e sasareseg
Arthìcuru 1: ''Tutti l'òmmini nàscini lìbbari e uguari in digniddai e diritti. Eddi so dutaddi di rasgioni e di cussènzia e dèbini agì l'uni cu' l'althri cun ippìritu di fraterniddai.'' (Gwelout ar skrid brezhonek)
Ain (departamant)
Istor
Savet eo bet diwar tammoù eus ar Bresse, ar Bugey dreist-holl, hag ivez eus an Dombes, ar Pays de Gex, ar Gontelezh-Frank hag ar Franc-Lyonnais.
Achoumawieg
Ur yezh hokanek eus is-skourr ar yezhoù palaihnihek eo an achoumawieg (achumawi pe achomawi) komzet gant tro-dro da 10 (diwar 1,000 den en holl) den e biz Kalifornia er Stadoù-Unanet (1997).
Nav rannyezh a oa en holl gwechall.
Ur yezh damvarv an hini eo.
Ur yezh kar d'an atsougewieg eo an achoumawieg.
Pêr ar Bihan
E vuhez
D'an 18 a viz Genver 1924 eo bet ganet Pêr ar Bihan, Pierre le Bihan, e Pariz. E anv skrivagner a oa Pêr Diolier. E dad, genidik eus Pleiber-Krist, a laboure war an hentoù-houarn. E vamm, eus Sant-Tegoneg, a oa kemenerez.
Goude bezañ en em gavet gant brezhonegerien d'e 18 vloaz, e krogas da zeskiñ, da adperc'hennañ yezh e dadoù. E fin ar brezel e savas ar gazetenn lennegel "Al Liamm", a gendeuzas diwezhatoc'h gant "Kened" ha "Tír na nÓg". Teñzorer "Al Liamm" e oa abaoe. E-pad bloavezhioù en deus labouret war an hentoù-houarn e Pariz, a-raok dezhañ kavout labour e Dinarzh hag ober e annez en Sant-Malo, lec'h ma oa war e leve.
Skrivagner
Pegoulz eo kroget da skrivañ ? E varzhoneg kentañ, he zitl « Dezho hepken », en doa savet 50 vloaz zo, hag a zo bet embannet war niverenn 19 Al Liamm. Goude-se eo chomet pemzek vloaz hep skrivañ gwerzenn ebet. Kroget e oa da vat da sevel gwerzennoù pemp bloaz ha tregont zo.
Piv pe betra en deus degaset c'hoant dezhañ da skrivañ ? Rankout a rae duañ paper : evit e vicher, evit Al Liamm ivez, ha pa ne vefe nemet evit respont d'an dud a gase lizhiri. Pa 'z eo deuet da vezañ skuizh o skrivañ evit ar re all, eo deuet ar c'hoant dezhañ da skrivañ "evitañ e-unan" evel ma lâre Ronan Huon. Ouzhpenn-se ez eus ur sort nerzh hag a venn tud 'zo da skrivañ, pa soñjont e c'hellont kaout un dra bennak da lavarout. Ouzhpenn-se e plij dezhañ stumm skrivañ ar barzhonegoù.
Peseurt lennegezh a blij dezhañ ? Tremen 130 barzhoneg en doa savet 20 vloaz zo. 70 anezhe a zo bet embannet. Ronan Huon en deus graet e vennozh lakaat ul levrig da zont er-maez, ennañ ul lodenn eus skridoù Pêr Ar Bihan. Talbenn al levrig a zo : "Ar veaj-se ur wech e oa".
Daou briz lennegel en deus gounezet : Priz Langleiz e 1980, ha Priz Imram e 1994.
Alberto V d'Este
Alberto V d'Este (27 a viz C'hwevrer 1347 – 30 a viz Gouhere 1393) a oa markiz Ferrara ha Modena, en Italia ar XIVvet kantved.
Gevred Bro-Saoz
Unan eus 9 Rannvro Bro-Saoz eo Gevred Bro-Saoz (South East England e saozneg). Ur Pastell Dilennel Europat eo ivez war un dro, hag a zilenn 10 kannad europat da Barlamant Europa.
Alberto V d'Este
Da gentañ e renas gant e vreur Niccolò adalek 1361, hag e-unan war-lerc'h marv Niccolò e 1388.
Krouiñ a reas Skol-veur Ferrara e 1391. Er memes bloaz e timezas da Giovanna de' Roberti a varvas daou vloaz goude, e 1393. War-lerc'h he marv ec'h addimezas d'e serc'h Isotta Albaresani. O mab Niccolò a voe markiz war-lerc'h e dad: ne oa nemet 10 vloaz. Anavezet e oa bet evel mab hervez al lezenn gant ur builh digant ar pab.
Loutroforos
Ul loutroforos zo ur seurt lestr pri-poazh gresian gant ur gouzoug hir ha div skouarn outañ. Implijet e veze al loutroforosoù da zerc'hel dour da vare an euredoù hag al lidoù kañv. Lakaet e vezent ivez e bezioù ar maouezed dizimez.
Toukan Swainson
An toukan Swainson (liester : toukaned Swainson) a zo ur spesad evned, Ramphastos swainsonii an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv an arzour hag evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
Simone de Beauvoir
Simone de Beauvoir (9 a viz Genver 1908 - 14 a viz Ebrel 1986) a oa ur brederourez hag ur skrivagnerez c'hall. Skrivañ a reas romantoù, levrioù a brederouriezh hag a bolitikerezh, buhezskridoù hag emvuhezskridoù. Brudet eo dreist-holl evit e romantoù dreistfizikel evel Les Mandarins hag evit e levr Le Deuxième Sexe skrivet e 1949, ma tielfenn gwaskerezh ar vaouezed.
Pig
Yezh
Piged eo liester "pig". A-wechoù e klever ivez distaget "pik" ha "piked". Gwelloc'h eo avat ober ar c'hemm etre pik ha pig, ha neuze etre pikoù ha piged.
Toukan Swainson
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh dreist-holl petra bennak ma tebr amprevaned, raned, saorianed ha vioù ivez.
Atsougewieg
Ur yezh hokanek eus is-skourr ar yezhoù palaihnihek eo an atsougewieg (atsugewi) komzet gant tro-dro da 3 den nemetken (diwar 200 den en holl) e biz Kalifornia er Stadoù-Unanet (1977).
Toukan Swainson
Annez
Bevañ a ra ar spesad e koadegi gleb eus norzh Honduras da gornôg Ecuador.
Atsougewieg
Ur yezh damvarv an hini eo.
Ur yezh kar d'an Atchoumawieg eo an atsougewieg.
Lez-Fontaine
Lez-Fontaine a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
The Magnetic Fields
The Magnetic Fields a zo ur strollad savet àr-dro un den : An New-Yorkad Stephin Merritt, soner hag aozer-sonennoù anezhañ. An albomoù bet savet get Merritt dan añv ar strollad "The Magnetic Fields" a zo liv ar bleioù 80 àrnehe, sonerezh pop skañv ha fentus get pozioù a-ziwoud ar garantez. Susan Anway a veze é kaniñ e "The Wayward Bus" ha "Distant Plastic Trees" (diaes eo o c'havet, met un dastumadeg get an tonioù pouezusañ a oa daet er-maez); a-hend-arall eo Merritt eñ e-unan a gas ar c'han e-barzh an albomoù arall da gustum.
"69 Love Songs" eo an oberenn bouezusañ bet savet get Merritt ha prizet mat get ar vurutellourion sonerezh. Teir fladenn argant a ya d'ober an albom-mañ (teir fladenn gwerzhet distag er Stadoù-Unanet). Tud a bet seurt zo bet pedet a-benn kanañ e sonennoù zo.
Get an albom "i" (2004) e kendalc'has Merritt get e albomoù-meizad (amañ pep kanaouenn a zo "i" he lizherenn gentañ ha meur a wezh ar ragañv "I"). Setu tud hag a za ingal da skoazellañ Merritt er Magnetic Fields : Sam Davol (violoñsell), John Woo (banjo, eil gitar), Daniel Handler, Susan Anway ha Claudia Gonson (taboulinoù, piano).
Pladennoù :
* Distant Plastic Trees (1991) * The Wayward Bus (1992) * The House of Tomorrow EP (1993) * Holiday (1994) * The Charm of the Highway Strip (1994) * Get Lost (1995) * 69 Love Songs (1999) * i (2004)
879
Diwar-benn bloavezh 879 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 879
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 879
Benjamin Constant (Amazonas)
Benjamin Constant zo anv ur gumun e stad Amazonas, e Brazil, dezhi ur gorread a 8.793 km², ha 26.191 a dud o chom enni, er rannvroig (microrregião) Alto Solimões, e mervent ar stad.
William Evans (Wil Ifan)
William Evans (22 a viz Ebrel 1883 - 16 a viz Gouhere 1968), anavezet ivez evel Wil Ifan hervez e anv-barzh, a oa ur barzh kembraek a zo bet arc'hdrouiz en Eisteddfod adalek 1947 betek 1950.
Benjamin Constant (Amazonas)
Anv
N'eo ket bet anvet ar gumun war-lerc'h ur skrivagner gallek, met war-lerc'h ar jeneral Benjamin Constant Botelho de Magalhães, penn emsav ar 15 a viz Du 1889, a embannas ar Republik
Vorst
thumb|left|Abati kozh Vorst thumb|left|Iliz Sint-Denijs, Vorst thumb|left|Savadur kozh Breserezh Wielemans-Ceuppens e kroaz-hent ar Volxemlaan hag ar Wielemans-Ceuppenslaan
Bourg
Bourg zo un anv-lec'h gallek, a zo kement ha bourk e brezhoneg.
Damkaniezh an niveroù
Ent-henvoazel, damkaniezh an niveroù zo ur skourr a 'r jedoniezh a ra war-dro perzhioù an niveroù kevan, ha pa vent kevanion naturel pe kevanion daveel, hag a endalc'h ur bern kudennoù digor aes da gompren, zoken evit an nann-jendoniourion. En un doare hollekoc'h, tachenn studi an damkaniezh-mañ a sell ouzh un toullad kudennoù o tont en un doare anat eus studi ar c'hevanion. Damkaniezh an niveroù o deus ur plas dibarek e jedoniezh, ken dre e gennaskoù gant domanioù all, ken dre ar boem savet gant e zezrevelloù.
Bourg
Kumunioù
Bourg a zo anv div gumun a Vro-C'hall: Un trede kumun a oa, met adanvet eo bet Bourg-en-Bresse.
Damkaniezh an niveroù
An termen « niveroniezh » zo arveret ivez da zaveiñ ouzh damkaniezh an niveroù. Ar ster-mañ a 'n termen niveroniezh n'emañ ket da vout kemmesket gant ar skourr a boelloniezh a studi an niveroniezh e ster ar reizhiadoù furmel.
Tahr Arabia
Tahr Arabia (Arabitragus jayakari, bet Hemitragus jayakari) a zo ur bronneg daskirier hag a vev en Oman ha, marteze, en Emirelezhioù Arab Unanet.
Bourg
Kumunioù
Kalz a lec'hioù arall a grog o anv gant Bourg a-hend-all.
Tahr Arabia
Ar spesad nemetañ eo er genad Arabitragus.
Bourg
Le Bourg
Un nebeudig kumunioù a grog o anv gant « Le Bourg » :
Tahr Arabia
Doareoù pennañ
An hini bihanañ e-touez an tahred eo: well-wazh 40 kg a bouez zo gant ar par hag 20 kg gant ar barez. War-dro 60 cm eo ouzh an draen.
Bourg
Bourg e-barzh an anv
Un toullad kumunioù arall a echu o anv gant « Bourg », pe emañ ar ger-se en o anv:
Timbroù Brunswick
left|140px|thumb
Tahr Arabia
Doareoù pennañ
Kerniel kromm hag o skeiñ war an a-dreñv zo gant ar par koulz ha gant ar barez. Hir hag arruz eo e vlevenn, gant ur roudenn gell teñval war e gein.
Chastaeg
Ur yezh hokanek eus isskourr ar yezhoù chastaek eo ar chastaeg (shasta) en un takad a yae eus norzh Kalifornia da vervent Oregon. E 1980 ne veze komzet ken nemet gant daou zen kozh. Hiziv ez eus ur yezh varv anezhi.
Tahr Arabia
Annez
Bevañ a ra war torioù hanternoz ar menezioù Hajar, etre 1000 ha 1800 m a-us live ar mor.
Timbroù Brunswick
right|140px|thumb
Edo Dugelezh Brunswick (“Braunschweig” en alamaneg) e hanternoz Alamagn.
16 timbr zo embannet gant ar postoù etre 1852 ha 1857. An holl anezho war-bouez ur rummad diwezhañ a ginnig tresadenn ardamezioù ar vro dindan stumm ur marc’h war-sav hag ur gurunnenn.
Adalek ar 1añ a viz Genver 1868 e vez implijet timbroù Kengevread Norzh Alamagn e-barzh an Dugelezh, ha timbroù an Impalaeriezh alaman diwezhatoc’h (1871).
Goral
Ar goraled eo ar bronneged daskirier a ya d'ober ar genad Naemorhedus (pe Nemorhaedus) hag a vev en Azia.
Toukan Chocó
An toukan Chocó (liester : toukaned Chocó) a zo ur spesad toukaned, Ramphastos brevis an anv skiantel anezhañ.
Creative Commons
thumb|Logo Creative Commons
Toukan Chocó
Anvet e voe Ramphastos ambiguus brevis (kentanv) da gentañ-penn (e 1945) gant an evnoniour stadunanat Rodolphe Meyer de Schauensee (1901-1984). Dont a ra e anv eus an takad bevzouaroniel Tumbes-Chocó-Magdalena lec'hiet er gwalarn da Suamerika (Inizi Galápagos ennañ).
Annez
Kavout a reer ar spesad eus kornôg Kolombia da vervent Ecuador.
Creative Commons
Bez’ ez eus eus aotreoù Creative Commons kevratoù, pe gontradoù, liesstumm e-keñver gwirioù an aozer, hag o wareziñ an doare da skignañ an oberennoù arzel dre-vras.
Eeun-hag-eeun, e tibab ar c'hrouer da skignañ e oberenn evit mann, met o heuliañ an diferadennoù resis-mañ :
Un tamm istor
En em stummet ha diorroet eo an aotreoù-mañ da heul ar prosezoù bet graet dre ar bed ouzh ar re a bellgarg sonerezh hag oberennoù a bep seurt dre ar rouedadoù Peer to Peer pe par-da-bar.
Taolennadur Cram
Taolennadur Cram ar molekulennoù organek a ro an tu d'o daolennañ en egor (3M).
Creative Commons
Ur skouer ekonomikel
Ar goulenn pennañ a zeu diwar se neuze a zo hemañ : penaos 'ta, e c'hell aozer un oberenn bevañ ma vez digoust pep tra ? ? ? Graet e vez an hevelep goulenn ivez abaoe tremen 20 vloaz evit ar pezh a sell ouzh ar poelladoù dieub. En deiz a hiziv, 90% eus servijerien a zo war ar rouedad Internet zo diazezet war boelladoù dieub (Linux ha GNU-où all ha zoken Mac hag a zo deveret eus Linux)…
Taolennadur Cram
Diazezet eo an doare taolennañ-se war un nebeud reolennoù eeun :
Skeudenn:Ex Liaison das le plan.GIF
Creative Commons
Ur skouer ekonomikel
An ijinadenn (rak ijin 'zo) a zo homañ : an hini en deus c'hoant da implijout un dra grouet evit mann a rank embann e welladennoù evit mann ivez. Ma n'houl ket en ober, neuze e ranko kavout un emglev gant ar c'hrouer kent diwar varc'had, hag o paeañ ur gwenneg bennak evel-just.
Taolennadur Cram
Skeudenn:Sk. Eread war-zu an araog.gif
Creative Commons
Ur skouer ekonomikel
Degas a ra an aotreoù CC gwelladennoù d'ar c'hrouidigezhioù er bed a-bezh o tegas digoll d'ar c'hrouerien. Ar re a vefe diskredik c'hoazh, a rank gouzout penaos ez eus bet, e 2005, muioc'h eget 38 % eus an oberennoù sonerezh e Stadoù Unanet Amerika hag a vez embannet ha skignet gant aotreoù dieub. Setu perak e vez krouet alies gant an embregerezhioù bras amerikan lec'hiennoù da bellgargañ sonerezh evit mann.
Lotidae
Lotidae a zo ur c'herentiad e rummatadur ar pesked, ennañ ar vorleanenn pe al leogenn. Ne vez ket graet gant ar c'herentiad-mañ en holl rummatadurioù hag e spesadoù a c'hell bezañ renket e Gadidae.
Taolennadur Cram
Skeudenn:Sk. Eread war-zu an adreñv.gif
Da skouer
150px CH4 Metan
Bloavezhioù 0 kt JK
''N'eus ket a vloaz mann en dekved-mañ (ken en deiziadur gregorian proleptek hag en deiziadur juluan); evel en dekved war-lec'h n'eus nemet 9 bloavezh ennañ. Echuiñ a ra er bloaz -1''
Ekoreizhiad
Un ekoreizhiad anvet ivez trevreizhiad, , , pe c'hoazh ekosistem , zo un unvez a ya d'ober holl vevien un dachenn resis hag ar metoù fizikel ma vleuniont (doare an douar, gwrez, glav h.a.) , pa stroller an holl blantennoù, loened, mikroorganegoù en ul lec'h ma labouront asambles gant an elfennoù nann-bevel en endro. . Bez ez eus ekorezhiadoù munut (un akwariom da skouer), ha reoù bras-bras evel ar c'hoadeier pe al lennoù. E-giz hini ar c'humuniezhioù, n'eo ket sklaer bepred bevenn an ekoreizhiadoù. Ar c'hêrioù hag an tiez-feurm a zo anezho skouerioù eus ekoreizhiadoù reoliet gant an dud. Skiantourien zo a soñj dezho ez eo ar blanedenn un ekoreizhiad bras ennañ holl ekoreizhiadoù lec'hel an Douar.
E 1930 e voe ijinet ar ger ecosystem gant Roy Clapham da livañ elfennoù fizikel ha bevoniel un endro gwelet evel un unannenn. An ekologour Arthur Tansley a spisaas ar ger diwezhatoc'h dre e lakaat da reizhiad etreoberiant savet etre biocenosis ha biotop. Pa vez labouret war an ekologiezh e vez termenet an ekoreizhiad evel un teskad gant ur gumuniezh boudoù bev ennañ hag hec'h endro douaroniezhel hag aergelc’hel (ar biotop).
Forzh pegen ec'hon eo an ekoreizhiad, e vez lusket gant daou ober ha ne c'hellont ket bezañ deskrivet gant an darvoudoù a denn d'ar poblañsoù ha d'ar c'humuniezhioù : red an energiezh hag ar c'helc'hiadoù biogeokimiek. Ebarzhet e vez an darn vrasañ eus an energiezh dre berzh gouloù an heol e tost an holl ekoreizhiadoù. Kemmet e vez en energiezh kimiek gant an organeg aototrofek, kaset d'an organeg heterotrofek dre elfennoù organek ar boued ha skignet e stumm gwrez. An elfennoù kimiek e-giz ar c'harbon pe an azot a dremen-distremen etre an elfennoù bevedus hag anvevedus. An organeg luc'hkevanaozus a gemer an elfennoù-se eus an aer, an douar hag an dour en o stumm anorganek. Entoueziañ a reont anezho e molekul organek a c'hello bezañ bevezet gant an organeg heterotrofek. Distreiñ a ra an elfennoù en aer, en douar hag en dour goude bezañ bet implijet gant metabolegezhioù ar plant, al loened hag an organeg all a guzum an dilerc'hiadennoù organek hag an danvez organek marv evel ar bakteri, an arkeobakteri hag ar fungi.
Tremen-distremen a ra an energiezh hag ar materi en ekoreizhiadoù dre berzh treuzkas an danvez a c'hoarvez e-pad al luc'hkevanaoz hag ar boueta. Ar materi a c'hell bezañ adaozet, an energiezh ne c'hell ket avat. Dizehan e tle an ekoreizhiad resev energiezh eus ur vammenn diavaez, an heol peurliesañ. Berañ a ra an energiezh en ekoreizhiad, padal e vez adaozet ar materi.
E-barzh an ekoreizhiadoù ez eus kenstrolladoù spesadoù luziet pe luzietoc'h. En em glevout a ra an darn vrasañ eus ar skiantourion evit lavarout ez eus ouzhpenn 50% a blant hag a loened eus an Douar e-barzh koadegi an trovanoù.
Timbroù Jhind
120px|left|thumb|Timbr Jhind - 1874
140px|right|thumb|Timbr Jhind – Roue George VI- 1937
Emañ Stad Jhind e Hanternoz India, e rannvro ar Panjab bremañ.
An timbroù kentañ zo moulet etre 1874 ha 1888, hep na vefe meneget anv ar Stad. Gwerzhet int evit postañ lizhiri er vro hepken.
Etre 1884 ha 1887 ez eus sinet un emglev etre melestradurezh kreiz India (dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet) ha Stadoù bihan Jhind, Chamba, Faridkot, Gwalior, Nabha ha Patiala hag a aotren servijoù-post ar priñselezhioù da soulgargañ gant anv ar Stad timbroù an India saoz. Lesanvet eo “Convention India States” ar stadoù-se, pa reer “Feudatory States” (“Stadoù dalc’hel”) eus ar re all. An timbroù a veze implijet evit lizhiri kaset da unnan bennak er Stad, pe er peurrest eus tiriad India.
Liesseurt eo ar soulgargoù a ro da anaout anv ar vro : “JEEND STATE” (1885), pe “JHIND STATE” (1886 betek 1913), pe “JIND STATE (adal 1914). E 1942-43 ez eo embannet ar rummad timbroù diwezhañ dindan anv Jhind.
Velitcheg
Ur yezh araokanek eo ar velitcheg (pe huillice) komzet gant un nebeud miliadoù a dud e Chile en traoñiennoù er su d'ar vro Mapuche hag en enez Chiloé. Ur yezh en arvar eo. Tud kozh eo an darn vrasañ eus ar gomzerien hag ar peurrest eus izili ar meuriad a ra gant ar spagnoleg.
Ur rannyezh a zo a reer tsesoungouneg (tsesungun) anezhi.
Tost-tre eo ar velitcheg d'ar mapoudoungouneg, yezh ar Vapuched.
Gaidropsarus
Gaidropsarus zo ur genad e rummatadur ar pesked, ennañ an darn vrasañ eus al leogenned.
Stadoù Aostralia
Aostralia a zo ur stad kevreadel, enni stadoù ha tiriadoù kevreet.
Stadoù Aostralia
Seizh stad a zo en Aostralia:
Tiriadoù ar c'hevandir
Tri ziriad, lodennek eus ar c'hevandir, a zo:
Tsesoungouneg
Renket e vez e-touez ar yezhoù araokanek.
Ar spagnoleg eo yezh kentañ an darn vrasañ eus an dud barrek war an tsesoungouneg.
Karozh
Karozh a zo ur gumun eus Breizh e kanton Mourieg e departamant ar Mor-Bihan.
Anv
Gerdarzh :
Ardamezioù
En gul e garv tremenant en argant, e gab en erminoù ; ardamezioù kanus, diwar ar c'harv.
Aozer ː Bernard Frelaut ; degemeret gant ar gumun e 1983.
Elektron
An elektron a zo anezhañ ur bartikulenn elfennel dezhi ur garg elfennel negativel kevatal da -1,6 × 10-19 coulomb. War-dro 9,11 × 10-31 kg eo mas an elektron, ar pezh a glot gant war-dro 1/1 800 eus mas ur proton. Lodenn eo an elektron eus familh ar leptonoù (fermion), ha dre se e vez kontet da bartikulenn ziazez (da lavaret eo, n'hell ket bezañ freuzet e partikulennoù bihanoc'h).
Bihan-kenañ eo ar volum ac'hubet gant ar bartikulenn-se. Petra bennak a vefe he stumm, ma c'heller komz eus stumm evit un hevelep tra, ez eo mod-pe-vod bihanoc'h he ledander eget 10-18 metr, pe c'hoazh ur vilionvedenn eus ur vilionvedenn eus ur vilionvedenn metr.
Kenaozet eo an atomoù gant un nukleüs (hemañ e-unan kenaozet gant nukleonoù: ar protonoù hag an neutronoù) kelc'hiet gant ur koumoulennad elektronoù.
Ur fermion eo an elektron: setu en deus ur spin 1/2 hag e heuilh statistik Fermi-Dirac.
Ar pozitron (pe poziton) eo an antipartikulenn stag ouzh an elektron.
Istor
Dizoloet e voe an elektron e 1897 gant J. J. Thomson e labourva Cavendish skol-veur Cambridge p'edo o studiañ ar skinoù katodek. Da neuze e oa bet savet ar ger elektron diwar ar ger saoznek electric a zo e orin dezhañ er ger gresianek 'ηλεκτρον a sinifi goularz.
Gwelet ivez : Istor patromoù an atom
Traoù ouzhpenn
War dachenn mekanikerezh ar c'hwanta, pe kentoc'h an elektrodinamik kwantek, e vez deskrivet an elektron gant kevatalenn Dirac.
E patrom standart fizik ar partikulennoù e furm un doublad SU(2) gant an neutrino elektronek a interakt gantañ dre berzh an interaktadur gwan. Daou geveler, dezho ar memes karg met brasoc'h o mas, en deus an elektron: ar muon hag an tauon.
Gwelet ivez
ഇലക്ട്രോണ്‍
David Hume
Ur prederour, ekonomour hag istorour skosat eo David Hume (1711-1776).
Ardooie
Ardooie (e flandrezeg kornôgel : Ardôoie) a zo ur gumun eus Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.
ISO 639
Sistem kodoù unvan ISO evit renabliñ hag anavezout yezhoù ar bed eo ISO 639 isrannet e meur a rann.
Glenmor
Glenmor (Milig ar Skañv e oa e anv e brezhoneg, Émile Le Scanf en ti-kêr), a oa ur barzh brezhoneger, ur c'haner, oberour ha sonaozour brudet.
ISO 639
Betek-hen eo bet lakaet da ofiel an div lodenn gentañ (ISO 639-1 hag ISO 639-2) keit ha m'emeur o c'hortoz ma vezefe lakaet e pleustr an trede lodenn (ISO 639-3) ha war ar stern emañ c'hoazh al lodennoù all.
Implijoù ar c'hodoù ISO-639
Implijet e vez kodoù yezh ISO-639 evit diellaouiñ ha levraouegiñ dreist-holl. Implijet e vezont ivez evit URL ar Wikipediaoù hervez o yezh.
Glenmor
Ganet eo bet d'ar 25 a viz Even 1931 e Mêl-Karaez. Aet eo d'an anaon d'an 18 a viz Even 1996 e Kemperle.
Leogenn zu
Al leogenn zu (Gaidropsarus mediterraneus), liester: leoged du, a zo ur pesk mor.
Waag
thumb|De Waag en [[Alkmaar]] Un ti pouezañ (nederlandeg : Waag, alamaneg : Stadtwaage) a zo ur savadur ma veze pouezet ar varc'hadourezh ennañ. Lod brasañ ar savadurioù-se a zo bet savet a-raok 1800, da lavaret eo a-raok ma vefe diazezet reolennoù pouezañ etrevroadel. Dre ma oa a-bouez bras ar pouezañ marc'hadourezh, e veze graet war o zro gant frammoù lec'hel, hag implijet e vezent ivez da lakat tailhoù war ar varchadourezh treuzkaset ha gwerzhet er c'hêrioù-se. Peurliesañ e kaver neuze an tiez pouezañ e-kichen plasenn ar marc'had, pe e kreiz-kêr.
Etre 1550 hag e-tro 1690 e veze kaset an dud tamallet dezho bezañ sorserien pe sorserezed d'an ti pouezañ., ha neuze e veez aozet « arnodenn ar sorserezed ». Ma veze skañvoc'h an den tamallet evit ur pouez bennak bet dibabet, e veze kondaonet.
Tiez pouezañ a gaver dreist-holl en Izelvroioù hag en Alamagn. Eno ez int anvet waag (nederlandeg) ha waage (alamaneg),hag a dalvez skeul bouezañ, hag e Polonia (smatruz, e Krakow hag e Poznan). E diavaez Alamagn hag an Izelvroioù e veze pouezet ar varc'hadourezh en tiez-kêr peurliesañ.
Tiez pouezañ en Izelvroioù
thumb|De Waag en [[Amsterdam]] thumb|Kizelladur ma weler tud o pouezañ marc'hadourezh ([[Gouda, an Izelvroioù)]]
Alkmaar
Unan eus an tiez pouezañ a vez implijet hiziv an deiz a gaver en Alkmaar en Izelvroioù. Pa vez aozet marc'ahd ar fourmaj eno e vez pouezet, ha stank eo an doursited a vez oc'h arvestiñ an darvoud-se.
Amsterdam
De Waag a zo ur savadur a oa ul lodenn eus mogerioù-kêr Amsterdam. Savet e voe e 1488, hag una eus pôrzhioù Amsterdam e oa d'ar mare-se, anvet e oa Sint Anthoniespoort. Pa voe diskaret mogerioù-kêr Amsterdam e voe aozet Nieuwmarkt tro-dro d'ar savadur, hag ar bouezerez a voe lakaet e diabarzh ar savadur. Pa voe aozet Nieuwmarkt e voe uhelaet live al leur, neuze n'eo ket ken bras ar savadur hiziv an deiz hag e oa a-raok. Hiziv an deiz e kaver sez Kevredigezh De Waag ennañ. Ur gevredigezh a ra war-dro an arzoù hag ar sevenadur eo, hag un davarn hag ur preti a gaver ennañ ivez.
Ouzh ar savadur e c'haller gwelout ur blakenn ma lenner D'an 28 a viz Ebrel 1488 e voe staliet maen kentañ ar savadur-mañ. Plakenn goshañ Amsterdam eo.
En estajoù uhelañ e veze salioù gouestlet da gouchoù liesseurt : hini ar c'hoved, hini al livourien, hini ar vañsonierien ha hini ar surjianed.
Divodet e voe ar c'houchoù e-tro 1795, ha neuze e voe implijet ar savadur e meur a zoare : ennañ e voe staliet ar vrigadenn pomperien ha daou virdi (en o zouez Joods Historisch Museum) ha fiziet e voe en un diazezadur e 1990. Gant izili an diazezadur e oa bet raktreset diskar ul lodenn eus ar savadur, hag ouzhpennañ ul lodenn all diwar un steuñv gant Philippe Starck, met freuz-stal a reas an diazezadur a-raok ma vefe kaset ar raktres da benn. Nevesaet e voe ar savadur gant ti-kêr Amsterdam, ha Kevredigezh De Waag a ra war-dro abaoe 1996.
E kêrioù all
E meur a gêr en Izelvroioù e kaver un ti pouezañ : Delft, Deventer (ennañ ur mirdi), Edam, Enkhuizen, Gouda, Hoorn, Leeuwarden, Leiden, Nijmegen, Oudewater (Heksenwaag = ti pouezañ ar sorserezed) hag e Vlaardingen.
Tiez pouezañ e Belgia
E kêrioù zo eus Belgia e kaver tiez pouezañ, evel e Kortrijk.
Tiez pouezañ en Alamagn
Tiez pouezañ (Stadtwaage en alamaneg) a gaver en Alamagn er c'hêrioù da-heul (e-touez re all) : Bremen, Emmerich am Rhein, Michelstadt, Osnabrück hag e Stralsund.
Timbroù Gwalior
thumb|left|130px|Ar Rouanez Viktoria
Etre 1884 ha 1887 ez eus sinet un emglev etre melestradurezh kreiz India (dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet) ha Stadoù bihan Gwalior, Nabha, Faridkot, Chamba, Jhind, ha Patiala hag a aotren servijoù-post ar priñselezhioù da soulgargañ gant o anv timbroù an India saoz, dindan diviz e asantont sentiñ ouzh reolennoù a-zivout priz an timbroù, an dasparzhañ lizhiri…
thumb|right|130px|Ar Roue George VI
thumb|left|130px|Ar Roue George VI
Adalek 1885,bloavezh an emglev, e vez soulgarget timbroù an India saoz, warne poltred ar Rouanez Viktoria I hag ar Roue Edward VII ha Jorj VI gant ar gerioù « GWALIOR » e saozneg hag en hindieg.
Sint-Pieters-Woluwe
Sint-Pieters-Woluwe (e galleg: Woluwe-Saint-Pierre) a zo ur gumun eus Rannvro Brusel-Kêrbenn e Belgia.
Metamorfozoù (oberennoù arzel)
Metamorfozoù zo un anv roet da veur a oberenn el lennegezh latin :
Regini (pobl)
Ar Regini, Regni pe Regnenses a oa ur bobl geltiek o devoa ur rouantelezh en kreisteiz Enez Vreizh, e West Sussex hiriv. Noviomagus Regnorum a oa o c'hêr-benn, Chichester, hiziv,
A-raok an aloudabeg roman e oa o douaroù un darn eus tachenn an Atrebates, ha ganto e raent ur c'hengevredad pobloù moarvat. Marteze e oa aet ar Regini d'ober ur rouantelezh suj, goude an aloudabeg roman, kement ha gwareziñ an tachennoù roman war-dro Londrez diouzh ar pobloù kelt a veve pelloc'h er gornaoueg.
Rener ar rouantelezh-se e oa Tiberius Claudius Cogidubnus, war a seblant. Goude e varv e voe staget e riez ouzh proviñs Britannia.
1756
Diwar-benn bloavezh 1756 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Regini (pobl)
O anv
> tro-envel *Regnenses : tud ar rouantelezh
1756
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1756
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1756
Vladimir Vysotsky
Vladimir Semyonovich Vysotsky (25 a viz Genver 1938 e Moskva, Rusia, Unaniezh Soviedel - 25 a viz Gouere 1980 e Moskva, Rusia, Unaniezh Soviedel) a oa ur c'haner, ur gitarour hag un aktour soviedat.
Sorghum
Sorghum a zo ur genad plantennoù gounezet evit magañ an dud hag ar chatal.
Yezhoù papouek ar reter
Ur skourr eus ar yezhoù papouek eo yezhoù papouek ar reter komzet en inizi er reter da C'hinea Nevez, en o zouez Preden-Nevez, Iwerzhon-Nevez, Bougainville, Inizi Salomon hag Inizi Santa Cruz.
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù er skourr-mañ:
Leogenn voutin
Al leogenn voutin (Gaidropsarus vulgaris), liester: leoged boutin, a zo ur pesk mor.
Venusaur
Venusaur a zo ur spesad pokemon, anavezet evel stad deveret diwezhañ Bulbasaur. Ar wech-mañ eo diwanet tout e bleuñv war e gein ; ha ken tev ha bras e teu da vezañ ken ma n'eo ket mui evit en em dec'hell war e zaou droad (evel ma rae alies Bulbasaur). Bras-tre, e bleunienn a zo tost a-walc'h diouzh hini Raflesia, o euvriñ gouloù an heol evit en em vagañ. Anavezet eo evit bezañ kreñvoc'h eo e-pad en Hañv.
Dindan ar glav e zieub bleunienn Venusaur ur c'hwezh kreñv, dous ha sukret en tro-war-droioù.
Auchy-au-Bois
Auchy-au-Bois a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Faneva Andriatsima
Faneva Ima Andriatsima a zo ur melldroader ganet en Antananarivo e Madagaskar d'an 9 a viz Even 1984. Tager eo ar peurviañ. Ar c’hoarier-se a oa bet remerket gant tutaerien an FK Naoned war enezenn Madagaskar pa c’hoarie evit ar skipailh USCA Foot. Dre m’en doa ul live c’hoari mat, e guitas bro e c’hanedigezh a-benn c’hoari e Breizh, e klub mell-droad Naoned. C’hoariet en deus evit ar wech kentañ a-enep Sedan, evit Kib ar C’hevre. Plantet en deus e bal kentañ gant ar skipailh a-vicher e eizhvet tro Kib Bro-C’hall 2007/2008, a-enep an USM Saran (DH), d’ar 27vet minutenn.
Rannvro Kornôg Midlands
Arabat kemmeskañ ar Rannvro-mañ gant Kontelezh Kornôg Midlands
Unan eus 9 Rannvro Bro-Saoz eo Kornôg Midlands (West Midlands e saozneg). Ur Pastell Dilennel Europat eo ivez war un dro, hag a zilenn da Barlamant Europa.
thumb|right|200px
Bloavezhioù 20 kt JK
Darvoudoù
Deroù ar Pax Romana (27 kt JK–180) en Impalaeriezh Roman.
Astorre Iañ Manfredi
Astorre Manfredi, pe Astorgio, (war-dro 1345 – 1405) a oa condottiero en Italia ar.
E vuhez
Mab e oa da Giovanni Manfredi, a oa bet aotrou Faenza (en Emilia-Romagna a hiziv). Perc'henn e oa d'un toullad mat a gastilli all en ardremez.
Astorre a oa bet o chom ur pennad e Pistoia war-lerc'h d'e dad koll e zomani diwezhañ e Romagna; tri bloaz war-lerc'h marv e dad avat, e 1375, e teuas a-benn da adkemer Granarolo.
In 1377 ec'h adkemeras Faenza, a oa bet aloubet gant ar re Este, gant skoazell e vreur Francesco hag an Ordelaffi.
Aotrou Calamello ha Rontana e voe adal 1375, aotrou Granarolo adal 1377, aotrou Bagnacavallo, Brisighella, Gesso, Fornazzano, San Cassiano, Ceppaiano, Montalbergo, Santa Maria in Montalto, San Procolo ha Castel Laderchio adal 1378, aotrou ha vikel ar pab e Faenza adal 1379, aotrou Savignano adal 1394, aotrou ha vikel ar pab e Fusignano ha Donigaglia adal 1397, aotrou ha vikel ar pab e Montemaggiore adal 1397. D'ar 15 a viz Gwengolo 1404 e voe tennet ar madoù-se digantañ. Aotrou Brisighella ha Val Lemone e oa deuet da vezañ e 1405.
Da gaout arc'hant da zerc'hel d'e zomani nevez e savas ur g-Compagnia di Ventura, ur vandennad goprsoudarded, anavezet evel Compagnia della Stella (Kompagnunezh ar Steredenn). Gopret e voe gant Bernabò Visconti da arsailhat kêr Genova, met pa voe paeet 13 000 florin gant an annezidi ez eas kuit. Pa zeuas en-dro da arsailhat kêr e oa gortozet e soudarded, ha darbet e voe da Astorre bezañ prizoniet.
Er c'heid amzer-se en doa klasket ar breur Francesco kemer ar galloud e Faenza. Bac'het e voe war urzh Astorre e kastell Solarolo. Diwezhatoc'h edo Astorre o vrezeliñ evit Bologna a-enep ar re Visconti. Ken plijet e voe tud Bologna gant e labour evito ma voe roet dezhañ ur palez en o c'hêr
En emgann Portomaggiore ( 16 a viz Ebrel 1395), e voe trec'h war Azzo d'Este, a voe dalc'het gantañ evel prizoniad e-pad bloaz. Bec'h a savas etrezañ ha Niccolò III d'Este, markiz Ferrara. Tapet e voe e vab Gian Galeazzo gant ar markiz, ha diwezhatoc'h e voe graet an eskemm gant Azzo.
E 1400 e voe brezel, abalamour da gastell Solarolo, etrezañ ha Giovanni Iañ Bentivoglio, a oa vikel-vras e Bologna, hag en doa gopraet Alberico da Barbiano.
Arme ar pab
E 1404 e voe adkemeret Faenza hag an douaroù tro-dro gant Stadoù ar Pab. Ur pennad c'hoazh e voe Astorre oc'h ober e gondottiero dindan banniel ar pab. Met a-benn ar fin e voe prizoniet war-zigarez e oa oc'h iriennañ da adkemer Faenza dre aozañ un emsavadeg a-enep d'ar pab.
Spider-Man
Spider-Man a zo ur gourharoz bet krouet e 1962 gant Stan Lee ha Steve Ditko, e 10vet niverenn ar gelaouenn Amazing Fantasy embannet gant Marvel Comics. Ne voe niverenn all ebet eus ar gelaouenn-se : adalek 1963 e voe gouestlet ur gelaouenn a-bezh, The Amazing Spider-man he zitl, da Spider-Man. Embannet eo bet troioù-kaer Spider-Man e galleg adalek 1969 er gelaouenn Fantask, hag er gelaouenn Strange adalek 1971. Unan eus ar c’hourharozed vrudetañ eo Spider-Man. E droioù-kaer a zo bet lakaet da filmoù ha da fiñvtresadennoù. Er bloavezhioù 2000 int bet lakaet da film gant ar filmaozour amerikan Sam Raimi. Ar film kentañ, Spider-Man e ditl, a zo 11vet film gwelet ar muiañ er bed.
Astorre Iañ Manfredi
Arme ar pab
Kondaonet e voe d'ar marv ha dibennet e leurgêr-kreiz Faenza d'an 28 a viz Du 1405. Brud en doa ivez da vezañ un tamm barzh.
Spider-Man
Buhez Spider-Man
Mab nemetañ Richard ha Mary Parker eo Peter Parker. Emzivad en em gav d’an oad a 6 vloaz, goude ma marvfe e dud e-keit ma oant o labourat dre guzh evit ar gouarnamant. Neuze ez eo degemeret Peter Parker gant e eontr hag e voereb, Benjamin ha May Parker o anvioù. Ma’z eo start da Beter daremprediñ ar re all, e tiskouez ez-yaouank ez eo barrek war dachenn ar skiantoù. Un devezh bennak, e-keit m’emañ oc’h arvestiñ un taol-arnod, ez eo flemmet gant ur gevnidenn skinoberiant. A-drugarez d’ar flemm-se e tap galloudoù dreistordinal : kreñv-kenañ ha gwevn e teu da vezañ, ha tapout ar ra ivez « skiant » ar c’hevnid, da lavaret eo e oar diouzhtu pa vez en arvar.
Astorre Iañ Manfredi
E vugale
Intañv e oa abaoe tri bloaz pa varvas. Dimezet e oa bet da Lenta de Polenta, merc'h da Guiu de Polenta, aotrou Ravenna. Tad e oa da Giangaleazzo Iañ Manfredi (1410-1416), ha da Antonia (marvet en 1434) a oa dimezet da Alberico da Barbiano, kont Cunio hag aotrou Belgioioso.
Spider-Man
Buhez Spider-Man
Er penn-kentañ e tiviz Parker implijout e c’halloudoù gant ar pal gounit arc’hant, met buan-tre e cheñch red an traoù : ur wech e chom hep herzel ul laer, hag ur pennadig war-lerc’h ez eo muntret e eontr gant ul laer. Kounnaret-ruz e teu parker da vezañ, hag ez a war roudoù al laer-se. E dapout a ra, hag e verz ez eo ar muntrer al laer en doa laosket da vont. Adalek ar mare-se e tiviz stourm a-enep an dorfedourien ha heuliañ un dro-lavar a glevas gant e eontr : ''« An hini en deus galloudoù bras en deus ivez kiriegezhioù bras. »''
A-benn gounit e vara, paeañ e studioù ha sikour e voereb e tle labourat memestra. Tennañ a ra poltredoù outañ e-unan gwisket e Spider-Man, hag e werzh anezho d’ar c’hazetennoù. Degemeret eo gant J. Jonah Jameson, perc’henn ha pennskrivagner ar gazetenn anvet Daily Bugle. Jameson koulz hag e gelaouenn o deus ur perzh bras e troioù-kaer Spider-Man. Reuz a sav diehan etre an daou zen, dre ma soñj da Jameson ez eo drouk an holl c’hourharozed, ha gwashoc’h zoken evit an dorfedourien. Holl e gas a laka war Spider-Man.
Identelezh kuzh Spider-Man
A-raok ma vefe embannet skaler d’an holl e oueze un nebeud tud piv e o Spider-Man :