cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kemeridigezh ar Bastille
Ar c'hreñvlec'h na oa difennet gant ur c'hant soudard nemetken (a orin eus Suis hag alaman) ar re-se o devoa lazhet ur c'hant bennak a argadourien. Evit an difennerien ne voe c'hwec'h marvet nemetken, an hini brudetañ ar Gouarnour Bernard-René Jourdan de Launay. Brud politikel an darvoud a voe kalz ledanoc'h evit na oa voe pouezh an darvoud ennañ e-unan dreist-holl war an dachenn milourel. Ar brud a voe graet dre ma oa an toull-bac'h hini ar roue Loeiz XVI, eno e c'helle bezañ kaset tud dre c'hoant ar roue nemetken. Ur simbol e oa da galloud hollveliek ar ren. Kodianidigezh ar Bastille a saozanas pe a entanas e Bro-C'hall, en Europa ha betek Impalaeriezh Rusia.
Ar prizonidi dieubet
Seizh prizoniad a oa en toull-bac'h : Ar pevar saver arc'hant a zo skampet kuit buan ur wech aloubet an toull-bac'h. An tri all a oa bet douget gant an emsavidi dre ar straedoù evel harozed. An daou prizoniad kentañ a voe adprizoniet an deiz-war-lerc'h en Herbercʼhti Charenton. Ar c'hont de Solages a tistroas da Albi lec'h ma varvas e 1825.
Kenarroud
Lies e voe ar mammennoù a zegasas kemeridigezh ar Bastille.
Stêr Adda
Ar stêr Adda zo ur stêr a 313 km hed e Lombardia (Italia an hanternoz).
Ar pedervet stêr hirañ en Italia eo, war-lerc'h ar stêrioù Po, Adige ha Tevere ; ar c'hwec'hvet evit he stêrva war-lerc'h ar Po, an Tevere, an Adige, an Tanaro hag an Arno.
Keltiek e vije an anv.
Acciano
Acciano zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
August von Sachsen (1526–1586)
August von Sachsen, pe August Iañ, ganet e Freiberg d'an 31 a viz Gouhere 1526 ha marvet e Dresden d'an 11 a viz C'hwevrer 1586, a oa Dilenner Sachsen adal 1553 betek e varv, kont palatin Sachsen ha margrav Misnia adal 1556 betek e varv. Gwareziñ a reas ar gostezenn luterian en Impalaeriezh Santel entre 1570 ha 1586.
Dimezet e oa da Anna Danmark (1532-1585)
Maurice Duhamel
Maurice Duhamel, Maurice Bourgeaux (1884-1940 ) evit marilh ar boblañs a oa ur soner, sonaozour, kelaouenner ha den politikel breizhat.
E vuhez
Ganet eo bet d'an 23 a viz C'hwevrer 1884 e Roazhon. Aet eo da Anaon d'an 19 a viz C'hwevrer 1940 e Roazhon diwar krign-bev ar skevent.
Ganet eo bet en ur familh kenwerzhourien. Ur skoliad dreist oa e lise Roazhon. Barrek-tre war ar sonerezh. Desket en deus brezhoneg pa oa el lise. Skrivet en deus abred e meur a gelaouenn.
Eus tu Alfred Dreyfus eo bet gant entan.
Etre 1909 ha 1912 e reas troioù e Treger ha Kerne evit dastum kanaouennoù ha kontadennoù pobl.
Ne gemeras ket perzh er brezel bed kentañ rak reformet oa bet. Rener Laz-seniñ an Tour Eiffel e voe e 1917.
E 1912 e kuitaas an Union Régionaliste Bretonne (URB) gant Emil Masson, Camille Le Mercier d'Erm, Frañsez Vallée ha Loeiz Herrieu evit krouiñ ar Fédération régionaliste de Bretagne na badas ket pell.
Gant Goulven Mazeas ha Morvan Marchal e voe unan eus pennoù kostezenn gleiz ha kevreadelour an emsav breizhek etre an daou vrezel bed.
E 1930 e voe rener arzel Radio-Rennes Bretagne.
Kuitaat a reas ar PAB e 1931. Emezelañ a reas el Ligue Fédéraliste de Bretagne. Ne reas ket berzh ar strollad-se ha kuitaat a reas Maurice Duhamel ar vuhez politikel. Chom a reas tost ouzh Marcel Cachin koulskoude. Kregiñ a reas da skrivañ e Histoire du peuple breton. Berzet e voe al lodenn gentañ gant Ministr an diabarzh e 1939.
Graet en doa e annez kostez Pariz hag ezel oa eus kevredigezh ar "Bretons émancipés" renet gant Marcel Cachin.
Mervel a reas e 1940 hep kaout amzer da skrivañ eil lodenn Histoire du peuple breton.
Kylie Rae Harris
Kylie Rae Harris, ganet d'ar 15 a viz Mae 1989 hag aet da Anaon d'ar 4 a viz Gwengolo 2019, a oa ur ganerez ha skriverez pozioù stadunanat. Ganet e oa e Wylie, Texas. Marvet eo en ur gwallzarvoud karr-tan e-pad un droiad sonadegoù.
Bugnara
Bugnara zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Michelle Alves
Michelle Kristine da Silva Alves, ganet d'an 19 a viz Gwengolo 1978, zo un top model brazilian.
Ar Goan Diwezhañ (arz)
Ar Goan Diwezhañ, pe Ultima Cena en italianeg, zo anv meur a oberenn arzel, livadurioù peurvuiañ, ma weler ar goan diwezhañ a voe debret gant Jezuz hag e ebestel, en ul lec'h anvet cenaculum e latin, ha cenacolo en italianeg ("koanlec'h" e brezhoneg), a-raok ma voe harzet.
Livadurioù
Livañ ar Goan Diwezhañ a veze graet evit kelenn an dud ha stourm ouzh an disivouderien a zistaole sakramant an aoter. Adalek an Azginivelezh e teuas da vout unan eus dodennoù pennañ al livourien. Peurvuiañ e weler an daouzek abostol ouzh taol, gant Yann an Avielour e-kichen Jezuz. Alies e c'haller anavezout Judaz ivez.
Taolennoù
Un toullad mat a daolennoù zo bet savet diwar-benn ar Goan Diwezhañ en Italia dreist-holl, hag anvet e vezont eno pe "Ultima Cena" pe "Cenacolo" kenkoulz all.
Oberennoù all
Hervez an oberourien e weler Jezuz hag e ebestel da vare pe vare eus o c'hoan :
Aielli
Aielli zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Sjón
Anv-pluenn Sigurjón Birgir Sigurðsson (27 a viz Eost 1962) eo Sjón. Ur skrivagner ha barzh islandat eo. E Reykjavík emañ o chom. Romantoù, romantoù evit ar re yaouank ha barzhonegoù a vez skrivet gantañ. Meur a briz lennegel en deus bet, met brudet eo dreist-holl evit bezañ skrivet pozioù kanaouennoù Björk : "Isobel", "Bachelorette", "Jóga", "Oceania", skrivet a-ratozh evit C'hoarioù Olimpek 2004, ha "Wanderlust". E 2001 e voe anvet asambles gant Lars von Trier ha Björk en oscar gant ar ganaouenn "I've Seen it All", a glever er film Dancer in the Dark.
Kanet en deus bet ivez tonioù Sugarcubes.
E 1987 e voe embannet e zastumad barzhonegoù kentañ, titlet Sýnir.
Gourfaleur
Gourfaleur a zo ur gumun a-wezhall e departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
Sjón
E oberenn
Romantoù
Barzhonegoù
Levrioù evit ar vugale
Elisabeth von Braunschweig-Wolfenbüttel
Elisabeth von Braunschweig-Wolfenbüttel zo anv meur a briñsez alaman.
Hag ivez:
Alfedena
Alfedena zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Goueler Kelt
Goueler Kelt zo ul levr savet gant an Tad Turiaw. Gant ar gelaouenn Preder eo deuet er-maez an embannadur kentañ, e 1970 (kaier 127). Ur embannadur nevez, "gwellaet ha kresket" hervez an oberour, a zo bet lakaet da zont er-maez gant an aozer e 1991.
Consuelo Velázquez
Consuelo Velázquez Torres, anavezetoc'h e Mec'hiko evel Consuelito Velázquez, ganet e Ciudad Guzmán, Zapotlán el Grande, Jalisco, e 1916 - ha marvet e Ciudad de México e 2005, zo ur bianoourez ha sonaozourez mec'hikan, brudet evel an hini a savas ar ganaouenn Besame mucho pa oa krennardez. Ouzhpenn ar ganaouenn-se anavezet dre ar bed a-bezh he deus savet ur mil kanaouenn all, sonioù boleros, evel Cachito pe Yo no fui ha  Que seas Feliz, an titl gwerzhet ar muiañ en deiz ma oa marvet.
Koan
Koan eo pred diwezhañ an devezh.
Gerdarzh
Dont a ra ar ger eus an anv latin cena, "pred an abardaez".
Boued
Kemmañ a ra ar boued hervez ar broioù ha renk an dud er gevredigezh. Soubenn pe yod a veze alies e Breizh-Izel war ar maez gwechall. Ne veze ket debret kig, boued ar re binvidik, nemet kig moc'h a-wechoù.
Pemp
Pemp eo an niver etre pevar ha c'hwec'h, skrivet 5 e sifroù arabek ha V e sifroù roman. Pempvet eo an anv-gwan-petvediñ a glot gantañ.
Heñvel eo gwrizienn ar ger pemp ouzh hini ar ger latin quinque.
Kavout a reer an niver pemp e meur a droienn, en o zouez :
Roubaix
Roubaix  e galleg, Robaais en izelvroeg, zo ur gumun hag ur gêr c'hreantel gozh e departamant Norzh e Bro-C'hall, e-kichen an harz gant Belgia. Da 98 066 a annezidi e save ar boblañs enni e 2020.
Ur perzh pouezus he doa bet e-pad ar Dispac'h Greantel.
Melestradurezh
Roubaix zo pennlec'h daou ganton: Roubaix-1 ha Roubaix-2.
Trede-urzh
Trede-urzh pe Trede-stad (galleg: tiers état) a oa an anv roet e-pad ar Renad kozh e Bro-C'hall da gannaded ar c'hêrioù, bourc'hizien anezho, en emvodoù ar Stadoù Meur. Stadoù ar proviñsoù pe ar Stadoù hollek a oa bodadegoù liammet ouzh an tailhoù nemetken, goulennet e veze ganto votiñ an tailhoù ha choaz e pelec'h e vefent dasparzhet hervez an didroc'hioù melestradurel. Tri doare kannaded a oa hervez o orinoù en didroc'hioù tailhoù suj d'un domani a c'helle bezañ eus unan eus an tri urzh : kloer, lik pe trede (all), a dalveze d'ar c'hêrioù a oa aotreet d'ober gant ar justis uhel o unan.
E darn eus ar c'hêrioù-se evel Tolosa da skouer, an aotrouniezh kontelezh a oa perc'hennet gant ar gêr, ar garg a aotrou maer a oa neuze unan evit an noblañs pe o tegas noblañs.
Kontrol d'ar pezh a voe skrivet en istor an istor adal 1789, gant embann ar flemmskrid brudet Qu'est-ce que le Tiers État ? gant Emmanuel-Joseph Sieyès, ar gannaded ne oant ket kannaded o urzh dre ret: re an noblañs evit an noblañs, re ar gloer evit an dud a iliz, ha re an Trede-urzh evit ar bobl. E-liamm e oa o garg hervez an didroc'hañ melestradurel.
Ur wech divizet sammad an tailhoù e oa ret dasparzhañ anezho war an holl proviñsoù, généralités, goude-se war ar parrezioù, hag evit echuiñ war pep tan (ti lojañ). Ne oa ket eus un dasparz an tailhoù etre an urzhioù, dre an dreist-gwirioù re an noblañs hag ar gloer ne baeent ket tailhoù lakaet e oa war-raok ne oant ket labourerien e bedoù a c'houneze arc'hant.
Istor
Mammenn an Trede-Stad zo da glask e-kostez an didroc'hañ eus ar gevredigezh a lakae anezho da vezañ « ar re a labour » (laboratores), ar pezh a oa bet lakaet war-raok gant labourioù Georges Dumézil war didroc'hañ e tri urzh ar gevredigezh indezeuropat. Georges Duby a gadarnas se dre e labourioù war an tri urzh. Aozadur gladdalc'hel kevredigezh ar Grennamzer e tri urzh a oa ganet gant Adalbéron de Laon.
Odontophoridae
a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ evned hag a denn d'ar c'hoailhed, termenet e 1844 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
Diouzh Doare 11.2 an IOC World Bird List ez a dek genad d'ober ar c'herentiad :
Annezva
O c'havout a reer en Amerika evit ar pep brasañ, hag en Afrika evit ar genad Ptilopachus.
August von Sachsen (1589–1615)
August von Sachsen (1589–1615) a oa yaouankañ mab dilenner Sachsen, Christian Iañ Sachsen (1560-1591) ha Sophie von Brandenburg(1568-1622)
E vamm a oa merc'h da zilenner Brandenburg Johan II Georg von Brandenburg.
E zaou vreur henañ Christian II Sachsen ha Johan II Georg von Sachsen a voe Dilennerien Sachsen a bep eil. August en doe ul leve a 21 000 florin bep bloaz ha distrig Senftenberg.
Dimeziñ a reas d'an I a viz Genver 1612, e Dresden, da Elisabeth von Braunschweig-Wolfenbüttel (1593–1650), merc'h d'an  dug Henri-Jules von  Braunschweig-Wolfenbüttel. Bugel ebet n'o doe.
Cocullo
Cocullo zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Marenla
Marenla a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Gitar tredan
Ar gitar tredan zo ur benveg-seniñ elektromekanikel awenet gant ar gitar hag a brodu sonioù gant kaptorioù tredanwarellek. Gant sonerien Frañs e vez graet alies mikroioù eus treuzrezhierioù ar gitar tredan, a dreuzfurm fraoñvadennoù ar c’hordennoù en un arhent tredanel a c’hall bezañ daskemmet gant rizoù a bep seurt evel an tredanvarreolerioù a dalvez da reizhañ ampled ar son pe an donegezh ha pedalennoù efedoù a-raok bezañ amdroet en ur son gant un amplaer (un amplaer elektronek empennet a-ratozh evit ar gitar hag un uhelgomzer).
Al evit ar gitaroù tredan zo un arz disheñvel-mik diouzh hini ar binvioù akoustek dre gordennoù : n’eus ket ezhomm da dreuzfurmiñ fraoñvadennoù ar c’hordennoù e gwagennoù son en un doare efedus. Daoust ma n’eo ket korf ar gitar ur c’hef-dasson e kemer perzh, koulskoude, er sonusted dibenn. Gallout a reer sevel gitaroù tredan en un danvez leun (solid body), pe kleuz (hollow body). Rankout a ra ar c’hordenennoù bezañ oberiet gant danvezioù gwarellek (dir), met gallout a reont bezañ moanoc’h ha stignet nebeutoc’h eget kordennoù ur benveg akoustek. Un elfenn bouezus eo oberiañ ar c’haptor pe ar c’haptorioù evit kalite ar son, evel ma’z eo, ha pouezusoc’h c’hoazh, oberiañ ar boestoù hag ar pedalennoù efedoù, an amplaer hag e uhelgomzer. Gant al luderien a save gitaroù tredan ez eus bet diorroet stummoù dibar, iskis evit ar benveg elektromekanikel-mañ zoken. Implijet e vez ar gitaroù tredan dreist-holl evit seniñ ar seurtoù sonerezh o doa difluket pa oant bet krouet pe goude. Kalz a draoù a c’haller ober gant ar gitaroù tredan war dachenn ar son hag e-se o deus bet efedoù bras ar binvioù-se war ur bern luskadoù sonerezh krouet abaoe ar mare-se. Un arouez eo evit ar rock hag ar benveg a vez sonet alies er strolladoù blues, rythm and blues ha jazz, hag ivez er strolladoù pop hag er strolladoù sonerezh skañv.
Istor
Krouet eo bet ar gitar tredan nebeut goude an amplaer elektronek. E 1909 e voe breouet ur c’haptor tredanwarellek hag e 1911 e voe  asantet. Rakwelet e oa bet evit ar piano da gentañ ha gallout a rae talvezout kenkoulz evit an holl vinvioù dre gordennoù dir. Kinniget e voe ar gitar tredan kentañ e 1928 gant Stromberg ha Voisinet met ne reas ket berzh.
Hervez André Duchossoir e oa ar gitar tredan kentañ, ur c’hentpatrom savet gant, a oa luder e ti Gibson Guitar Corporation. Anv a oa eus ur patrom akoustek aveet gant ur c’haptor elektrostatek. Aet e oa Loar kuit eus ar firm Gibson e 1924 ha kenderc’hel a reas da ziorren binvioù akouskek pe tredan dre gordennoù, hag unan a voe brouet gantañ gant ur c’haptor elektromagnetek, evel ar gitaroù bremañ, e 1934. Ar sonerien gentañ oc’h implijout gitaroù tredan a laboure pe e strolladoù bras, pe e lazioù-seniñ arbennikaet war an dañs. Gant amplaat son ar gitar e c’halle ar c’hitarourien ober traoù all estreget degas lusk, ar pezh a veze graet gant ar gitar, ar banjo pe ar vandolinenn, hervez ar seurtoù sonerezh, evit kemer perzh el laz-seniñ war barentez gant ar binvioù-seniñ gant un añchenn e penn anezho hag ar c’houevrelloù. Ouzhpennañ a raed ur c’haptor hag un amplaer d’ar gitaroù a vire o c’hef akoustek. E 1936 e roas lañs Gibson d’ar gitar ES-150, gant ur c’haptor elektromagnetek. 1 700 dollar (da lavaret eo war-dro tri miziad gopr evit ur micherour er mare-se), e voe gwerzhet ar benveg klok, degemeret gant Charlie Christian, gant e amplaer. Ar benveg kentañ e voe oc’h ober berzh war dachenn ar c’henwerzh (504 skouerenn a voe kaset). Gant Paul Tutmarc (Audiovox)6 et Rickenbacker e voe empennet ha gwerzhet er gitaroù tredan leun o c’hef, lesanvet « » er bloavezhioù 1930. Enebet e oant ouzh ar gitar « hollow  body » a oa un toull en o c’hef. Adalek 1950 e oa gitaroù tredan solid body dreist-holl, gant ar patromoù Fender Telecaster, ha da-heul e 1954 gant ar gitar tredan a vez kavet ar muiañ hag a zo bet eiladet abaoe ar mare-se : ar Stratocaster, savet gant al luder hag elektronikour Leo Fender, hag ar Gibson Les Paul empennet gant ar gitarour ha krouer Les Paul.
Emdroadur ar gitaroù-se a yae da-heul diorren ar sonekaat, a roe tro da strolladoù bihan da seniñ gant ul live son heñvel ouzh hini al lazioù-seniñ bras. Ar gitaroù solid body, n’int ket ken tener hag ar gitaroù elektroakoustek hag ar gitaroù hollow body gant o c’hwitelladennoù a zeu diwar an efed Larsen, a zere gwelloc’h gant amplaerien elektronek uhel o liveoù son.
Krouet e oa bet ar gitaroù tredan « » ivez evit respont da c’houlenn ar sonerien. Rak merzet o doa diouzhtu ez eo ur benveg disheñvel diouzh ar gitar akoustek evit a sell ouzh ar sonliv. Padout a ra pelloc’h ar son (sustain), gallout a reer chom hep stignañ re ar c’hordennoù evit kaout muioc’h a efedoù pa vez bountet war ar c’hordennoù (bend). Gallout a ra ar sonerien dibab sonioù o gitaroù e meur a zoare, eus an ober gant ar c’haptorioù betek ar boutonoù da reoliñ ar sonioù hag ampled ar son war ar gitar dre reoliñ kizidigezh mont tre an amplaer (overdrive). E-kerzh ar bloavezhioù 1960 e oa bet studiet donoc’h ar sonliv ha diorroet e oa bet dargemmoù ar sonliv pa oa bet krouet ar pedalennoù efedoù.
August von Sachsen (1589–1615)
Mervel trumm a reas da 26 bloaz e Dresden, ha beziet e voe en iliz-veur Freiberg.
Gitar tredan
Istor
Er Stadoù-Unanet e oa bet krouet ar gitaroù tredan ha skignet e oant bet er pevar c’horn eus ar bed ma saved anezho ivez. Al luderien italian, aet kalz war-raok war an dachenn an oberiañ binvioù seniñ er bloavezhioù 1950, o doa komañset da vat da oberiañ ar binvioù nevez-se. Menegomp Eko, Davolli, Crucianelli, Meazzi, Galanti ha kalz a re all. En Alamagn ivez, ma oa staliet soudarded amerikan a-vil-vern, e oa bet produet binvioù kaer ; Höfner, Hoyer… Menegomp ivez Hagström e Sveden.
Baptiste Giabiconi
{{Infobox Sonerezh (arzour) | karta  = kan | anv  = Baptiste Giacobini | anv orin = | alias  = | skeudenn = 200px | alc'hwez = | ganet  = 9 a viz Du 1989 | lec'h gan = Marignane, Frañs | marv  = | lec'h marv = | bloavezhioù = 2000 | doare  = sonerezh pop | label  = | endro  = | benveg = kan | doare mouezh = | micher = kaner, diskouezer-giz | lec'hienn = http://baptiste-giabiconi.eu/|Baptiste-giabiconi.eu} }} Baptiste Giabiconi zo ganet d'an 9 a viz Du 1989. A-orin eus Korsika eo, hogen ganet e Marignane. Bez ez eo un diskouezer-giz hag ur c'haner pop gall. Labourat a ra evit Chanel, Fendi ha Karl Lagerfeld.
Kaner pop
E 2010 en doa graet e bazennoù kentañ e bed ar sonerezh. Kejet en doa gant Side Hajjaji hag aozet e albom elektro kentañ gantañ. D'an 09 a viz Kerzu 2010 e oa deuet e single Showtime er-maez.
Anversa degli Abruzzi
Anversa degli Abruzzi zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Elisabeth von Braunschweig-Wolfenbüttel (1567–1618)
Elisabeth von Braunschweig-Wolfenbüttel (23 C'hwevrer 1567 e kastell Hessen  – 24 Here 1618 en  Otterndorf) a oa ur briñsez  alaman. Ganet e oa priñsez Braunschweig-Wolfenbüttel.
Div wech e timezas: dre hec'h eured kentañ e voe kontez Holstein-Schauenburg ,dre an eil e voe dugez  Braunschweig-Harburg.
Ateleta
Ateleta zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Elisabeth Danmark
Elisabeth Danmark zo anv meur a briñsez eus Danmark.
Nina Brosh
Nina Brosh (hebraeg : נינה ברוש‎), lesanvet Vic, ganet d'an 12 a viz Du 1975) zo un top model israelian.
Er bloavezhioù 1990 e oa penn kampagnoù bruderezh merkoù brudet evel Givenchy, Yves Saint Laurent, Dolce & Gabbana, Chanel, Dior, DKNY, Bebe ha Miu Miu. Er bloavezhioù 1990 c'hoazh e oa bet gwelet war goloioù kelaouennoù evel Vogue hag Elle.
Devezh etrebroadel an euskareg
Devezh etrebroadel an euskareg, pe  Euskararen Nazioarteko Eguna (ENE), pe Día Internacional del Euskera e kastilhaneg, zo un devezh ma vez lidet an euskareg, d'an 3 a viz Kerzu.
Krouet e voe e 1949 gant an Eusko Ikaskuntza (Sociedad de Estudios Vascos, Société d'Études Basques) da embann hollvedelezh an euskareg. Abaoe 1995 eo deuet da vezañ lidet ent-ofisiel, da-heul un emglev etre gouarnamant Kumuniezh Emren Euskadi hag Akademiezh an Euskareg, Euskaltzaindia. Er bed a-bezh e vez lidet bremañ, el lec'hioù ma'z eus euskaregerien.
La Mancellière-sur-Vire
La Mancellière-sur-Vire a zo ur gumun a-wezhall e departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
Boby Lapointe
Boby Lapointe (Pesenàs, – Pesenàs, ) a oa un aktour hag ur c'haner gall.
Brudet e voe e ganaouennoù fentus er bloavezhioù 1960, diazezet ma vezent alies war ar c'hoari gant ar gerioù (Ta Katie t'a quitté, Aragon et Castille).
Ur skouer eus doare Bobby Lapointe : e-kerzh ur ganaouenn (klaskit pe hini !) e klever ar bomm « une grande maison tapissée partout même dans les toilettes ».
Prouvy
Prouvy a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
La Blanche Hermine (kan)
La Blanche Hermine zo ur ganaouenn c'hallek savet gant ar c'haner breizhat Gilles Servat e 1970. Ur ganaouenn stourm eo ha kanet e veze er bloavezhioù 1970 er manifestadegoù politikel.
Enrollet e voe en un albom anvet La Blanche Hermine e 1972.
Caesar (titl)
Caesar a oa un titl, pe un anv enorus, roet en impalaeriezh roman d'an impalaerien da ziskouez e oant kendalc'herien Julius Caesar.
Gerdarzh
Dont a ra an anv eus hini Julius Caesar, a vefe diskennad d'an doueez Gwener.
Zentrygon linearis
Anvet e voe Columbi-Gallina linearis (kentanv) da gentañ-penn (e 1843) gant an naturour gall Florent Prévost (1794-1870).
Caesar (titl)
An titl a Gaesar en Impalaeriezh roman
An anv-se a vez roet da Julius Caesar ha d'an unnek impalaer war e lerc'h eus 27 kent JK betek 98 (goude JK) : Augustus, Tiberius, Caligula, Claudius, Neron, Galba, Othon, Vitellius, Vespasianus, Titus ha Domitianus, petra bennak ma n'eo ket kar ar c'hwec'h diwezhañ da diegezh Caesar.
Zentrygon linearis
Annez
Kavout a reer ar spesad e menezioù Kolombia, Trinidad ha Tobago ha Venezuela.
Caesar (titl)
An titl a Gaesar en Impalaeriezh roman
Buhez an Daouzek Kaezar (De vita XII Caesarum ) zo bet skrivet gant Suetonius. Adalek amzer Augustus e teu Caesar da vezañ unan eus ar praenomina an impalaerien (a deu a-raok an nomen tiegezhel - n'eo ket evel ur c'hentanv pe anv-badez), a-gevret gant an anv a imperator.
En 293 e voe krouet an detrarkiezh gant an impalaer Diocletianus : daou g-Caesar a oa evel eilimpalaerien gant pep a Augustus.
Constantinus Iañ a implijas an titl en-dro evit reiñ ur statud impalaerel d'e vibien hag o staliañ e e kornioù zo eus an impalaeriezh da c'houarn en e anv. E vab Constantius II a anvas da Gaesar e gendirvi Constantius Gallus, ha Juluan. O statud a oa etre hini Kaesarien an Detrarkiezh ha hini ar briñsed hêred da g-Gonstantinus: eusan tiegezh impalaerel e oant, dezho un darn eus "aura" sakr ha hud an impalaerien, hag e gannaded e oant, galloud dezho, nemet dalc'het dindan evezh.
Honourable and Loyal Society of Antient Britons
An Honourable and Loyal Society of Antient Britons a oa ur gevredigezh kembreat en em stalias e Londrez e 1715 hag a badas betek dibenn an.
Elisabeth Danmark (1524–1586)
Elisabeth Danmark (1524–1586 Gedser) (en daneg : Elisabeth af Danmark og Norge) a oa ur briñsez danat, merc'h da Fredrik Iañ, roue Danmark ha da Sophie Pomerania, hag a voe dugez Mecklenburg-Schwerin, ha Mecklenburg-Güstrow goude-se.
Honourable and Loyal Society of Antient Britons
Savet e voe ar Society prestik goude marv ar rouanez Anne Breizh-Veur ha deroù ren an Hanoveriad George Iañ.
Kate Moss
Katherine Ann Moss zo ganet d'ar 16 a viz Genver 1974 en Addiscombe, ur c'harter eus Londrez. Kregiñ a reas gant he micher diskouezerez-giz da bevarzek vloaz e 1988. Kregiñ a reas da zibunañ evit John Galliano. Gant he daoulagad gell, he blev melen, he 1,64m eo deuet da vezañ un arouez rock eus ar c'hiz. Lesanvet eo «ar vriñsenn». Dimezet e voe d'ar 1añ a viz Gouere 2011 gant Jamie Hince. A-raok he doa bet un istor gant Johnny Depp, Pete Doherty. Ur verc'h he deus, anvet Lila Grace.
Le Mesnil-Herman
Le Mesnil-Herman a zo ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
Villetta Barrea
Villetta Barrea zo ur gumun eus Italia, e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Elisabeth Danmark (1573–1626)
Elisabeth Danmark (daneg : Elisabeth af Danmark ; Kolding, 25 Eost 1573 – Braunschweig, 19 Gouhere 1626) a oa ur briñsez danat hag a voe dugez Braunschweig-Lüneburg dre hec’h eured.
Merc'h e oa da Frederik II ha d'e bried Sophie von Mecklenburg-Güstrow.
Dimezet e voe e 1590 da Henrik Julius von Braunschweig-Wolfenbüttel.
Hent-houarn kozh Kemper Douarnenez
Ul linenn hent-houarn a oa etre Kemper ha Douarnenez. Ne oa ket ul linenn hent-houarn strizh, evel linennoù bihan all,met ne oa ket tredanaet. An niverenn 478 000 a oa roet dezhi gant [:fr:Réseau_ferré_de_France|Réseau Ferré de France] (RFF, Hentoù-houarn Frañs).
Istor
E 1863 e errue an tren betek Kemper. E 1878 e oa bet divizet astenn al linenn betek Douarnenez.
E 1882 e voe kroget gant al labourioù.
Digoret e voe al linen er bloavezh 1884. An tren a rae 3 beaj bemdez, war-dro 1 eur e pade ar veaj, gant un ehan e ti-gar Gwengad hag unan all e hini ar Yeuc’h.
Paouezet eo an tren beajourien abaoe 1972 ha lakaet ez eus kirri-boutin en e blas.
Kendalc'het e oa bet gant an tren-marc’hadourezh, gant danvezioù eus ar mor, an industriezhioù ha traoù o tont eus an douar. E-kerzh ar bloavezhioù 1970 e oa digresket kalz an danvezioù kaset evel-se. Setu e 1988 e reas an tren e veaj diwezhañ.
Goude ma eo bet serret al linenn gant an SNCF, en doa divizet Kuzul Meur Penn ar Bed, e 1995, prenañ anezhi evit ober un hent bale.
Balsorano
Balsorano  zo ur gumun eus Italia  – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Vittorito
Vittorito zo ur gumun eus Italia, e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Cracidae
a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1815 gant ar skiantour stadunanat Constantine Samuel Rafinesque (1783-1840).
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List ez a unnek genad d'ober ar c'herentiad :
Annezva
O c'havout a reer holl e Kreiz (Crax) ha Suamerika.
Oisy (Norzh)
Oisy a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Klujar-Spagn voutin
Ar glujar-Spagn voutin (liester : klujiri-Spagn boutin) a zo ur spesad evned, Numida meleagris an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ eo er genad Numida.
Maintenay
Maintenay a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Bisegna
Bisegna  zo ur gumun eus Italia  – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Klujar-Spagn voutin
Annez
Bevañ a ra ar spesad en Afrika ha desavet eno da evn-porzh evit e gig.
La Blanche Hermine
La Blanche Hermine zo anv gallek meur a dra hag a denn da Vreizh:
Megapodiidae
a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1831 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
Thomas Parry (skolveuriad)
Thomas Parry (4 Eost 1904 – 22 Ebrel 1985) a oa ur skolveuriad ha skrivagner eus Kembre. Bet e voe e penn Levraoueg Vroadel Kembre eus 1953 da 1958 ha meur a bost en doe e penn Skol-veur Aberystwyth eus 1958 da 1969.
Megapodiidae
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List ez a seizh genad d'ober ar c'herentiad :
Thomas Parry (skolveuriad)
E 1953 e voe anvet da Levraoueger e penn Levraoueg Vroadel Kembre en Aberystwyth. D'ar mare-se ivez e voe kadoriad kuzul an Eisteddfod Genedlaethol.
Goude pemp bloavezh el Levraoueg Vroadel e voe anvet e penn Skol-veur Aberystwyth e 1958. Pa oa-eñ er post-se e tremenas ar priñs Charles un trimiziad er skol-veur evit deskiñ un nebeud traoù diwar-benn yezh hag istor Kembre a-raok bezañ kurunet hag anvet da "Briñs Kembre"
E 1969, da 65 bloaz, e paouezas gant e garg er skol-veur, ha dilennet e voe da gadoriad al Levraoueg Vroadel, ma chomas dek vloaz c'hoazh.
Barisciano
Barisciano   zo ur gumun eus Italia  – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Argelès
Argelès zo un anv-lec'h gallek ha hini teir c'humun c'hall :
Elisabeth Danmark (1485–1555)
Merc'h e oa d'ar roue Hans Iañ Danmark, Norge ha Sveden ha d'e bried, Christina von Sachsen (1461–1521). Dont a reas da vout dilennerez Brandenburg evel pried Joachim Iañ Nestor, Dilenner Brandenburg.
Friedrich August von Anhalt-Zerbst
Friedrich August von Anhalt-Zerbst (ganet d'an 8 a viz Eost 1734 en Alt Stettin - marvet d'an 3 a viz Meurzh 1793 e Luksembourg), a oa diwezhañ priñs Anhalt-Zerbst.
Breur yaouankañ Katelin II, impalaerez Rusia, e oa.
Barrea
Barrea   zo ur gumun eus Italia  – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
IMG Models
IMG Models zo un ajañs etrevroadel top model gant burevioù en New York, Los Angeles, Londrez, Pariz, Milano, ha Sydney. Ur skourr eo eus an embregerezh International Management Group. An embregerezh a zo kendeuzet gant William Morris Endeavor e 2013.
Ouzhpenn an hanter eus an top model paeet an uhelañ dre ar bed a zo reoù o labourat evit IMG Models.
Istor
IMG Models a oa bet krouet e-tro 1987 gant an ajant sportourien Mark McCormack.
Froncysyllte
Froncysyllte zo ur gêriadenn vihan e kontelezh Wrecsam, e biz Kembre. E traonienn Llangollen emañ. Gwechall e oa e Sir Ddinbych, goude e kontelezh Clwyd ha bremañ emañ e distrig Wrecsam.
Brudet eo laz-kanañ ar vro, Côr Meibion Froncysyllte, koulz ha Dourbont Pontcysyllte a zo e-kichen.
Zentrygon lawrencii
Anvet e voe Geotrygon lawrencii (kentanv) da gentañ-penn (e 1874) gant an naturour saoz Osbert Salvin (1835-1898) : dougen a ra anv George Newbold Lawrence (1806-1895), un den a aferioù stadunanat hag a oa evnoniour amatour ivez.
Annez
Emañ brosezat ar spesad e douaroù uhel Kreizamerika, eus Costa Rica da reter Panamá (Darién).
Cagnano Amiterno
Cagnano Amiterno  zo ur gumun eus Italia  – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Barete
Barete  zo ur gumun eus Italia  – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Friedrich August Oldenburg
Friedrich August Oldenburg pe Friedrich August von Schleswig-Holstein-Gottorf (20 Gwengolo 1711, kastell Gottorf,  e Schleswig;  6 Gouhere 1785 Oldenburg), a oa dug-meur Oldenburg (1773–1785) hag eskob Lübeck (1750–1785).
Tione degli Abruzzi
Tione degli Abruzzi  zo ur gumun eus Italia  – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Pseudasthenes
Pseudasthenes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 2010 gant an evnoniourez stadunanat Elizabeth Derryberry hag he c'henlabourerion.
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù resis eus Arc'hantina, Chile ha Perou, tri (3) isspesad dezho en holl.
Roll livadurioù Edgar Degas
Gouestlet eo ar bajenn-mañ da livadurioù Edgar Degas.
Argelès-Bagnères
Argelès-Bagnères (Argelèrs de Banhèras en okitaneg) zo ur gumun c'hall en Hautes-Pyrénées, e kontelezh kozh Bigorre (Bigòrra e gaskoneg). Betek 2003 ne veze graet nemet Argelès anezhi.
Jakob Hutter
E vuhez
Ganet eo bet Hutter e Moos e-kichen Sankt Lorenzen e traonienn ar Puster e Su Tirol (bremañ e Bro-Italia). Deskiñ a reas ar vicher a doger e Prags e traonienn ar Puster ha dont a reas da vezañ un artizan-baleer.
Kejañ a reas gant advadezourien evit ar wech kentañ e Klagenfurt ha buan e voe kendrec'het gant o c'helennadurezh. Kregiñ a reas da brezeg en Tirol, o krouiñ un toullad kumuniezhioù bihan.
E penn kentañ 1529 e krogas pennadurezhioù Tirol da heskinañ an advadezourien. Mont a reas Hutter hag un nebeud re all da Voravia peogwir o doa klevet ne oa ket ken garv an heskinerezh eno. Kavout a rejont e oa gwelloc'h ar saviad hag advadezourien Tirol a zivizas divroañ. Tra ma yeas Strolladoù d'ober o annez e Moravia, e vanas Hutter e Tirol evit bleniañ ar re a oa chomet. Ne voe ket tapet Hutter gant ar pennadurezhioù peogwir ne lavaras netra an advadezourien bet paket diwar-benn e zoareoù zoken goude bezañ bet jahinet garv.
Embann a reas Ferdinand Iañ, Impalaer Roman Santel hag arc'hdug Aostria e 1527 ne vefe damasantet da sektenn disivouder ebet.
Tec'hout a reas Hutter da Voravia pa voe an heskinerezh enep an advadezourien e Tirolen e washañ e 1533. Kalzik advadezourien all eus Pfalz, Schwaben ha Silezia a zeus d'ober o annez e Moravia ivez.
E 1535 gouarnamant Moravia a argasas an holl advadezourien diouzh ar vro. Strewiañ a rejont er broioù tro-dro.
Distreiñ a reas Hutter da Dirol,ma voe harzet d'an 30 a viz Du 1535 e Klausen ha kaset da greñvlec'h Castle Bronzolo. D'an 9 a viz Kerzu e voe kaset da Innsbruck ma voe aterset ha bountet da zinac'h e gredenn. Daoust dezhañ bezañ bet jahinet garv ne zinac'has ket ha ne roas anv advadezour all ebet. Kondaonet e voe da vezañ devet. Mervel a reas d'an 25 a viz C'hwevrer 1536 war arbuched e Innsbruck e-tal ar Goldenes Dachl.
Hervez Kronikenn an Hutteridi e vefe bet lazhet 360 advadezour en holl en Tirol.
Loison-sur-Créquoise
Loison-sur-Créquoise a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Jakob Hutter
E vuhez
Kavet a reer kelennadurezh Hutter en eizh lizher bet skrivet da vareoù a heskinerezh garv.
Film
Jakob Hutter und die Hutterer, Märtyrer des Glaubens, teulfilm, 82munutenn, Aostria, 2004, gant Thomas F. J. Lederer, produet gant Louis Holzer, Taura Film
Magliano de' Marsi
Magliano de' Marsi zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Lecce nei Marsi
Lecce nei Marsi zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Zentrygon goldmani
Zentrygon goldmani a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.
Anvet e voe Geotrygon goldmani (kentanv) da gentañ-penn (e 1912) gant an naturour stadunanat Edward William Nelson (1855-1934) : dougen a ra anv an evnoniour stadunanat Edward Alphonso Goldman (1873-1946) en devoa kenlabouret kalz gant Nelson.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Kreizamerika :
Emgann Agnadello
Emgann Agnadello a c'hoarvezas d'ar 14 a viz Mae 1509 en Agnadello, etre Milano ha Bergamo en Italia. Trec'het e voe Republik Venezia gant armeoù kevre Cambrai, a vode ar pab Jul II, ar roue gall Loeiz XII, Masimilian Iañ impalaer Alamagn,  ha Fernando II roue Aragon.
A-raok an emgann
Milano ha Genova a chomas etre daouarn Bro-C'hall, Venezia a gemeras Cremona hag ar pab a gasas e vab Cesare Borgia da aloubiñ Romagna e 1500, ha da vont da gemer kêrioù Imola ha Forli, a oa da Gaterina Sforza e Rimini, Pesaro ha Faenza a skarzhas Lluís Sforza.
Ar pab Jul II, anvet goude marv Alesant Borgia, a yeas e 1504 da aloubiñ Romagna ha da gemer Bologna ha Peruggia. D'an 10 a viz Kerzu 1508 e voe savet kevre Cambrai evit stourm ouzh Venezia a oa o klask kreskiñ he douaroù hag aloubiñ Romagna d'he lemel digant ar pab.
An emgann
D'ar 15 a viz Ebrel 1509 ez eas Loeiz XII gant un arme eus kêr Milano da aloubiñ douar Republik Venezia. Ha Venezia da sevel un armead goprsoudarded, hag en o fenn ar gendirvi Orsini, Bartolomeo d'Alviano ha Niccolò di Pitigliano, ha hounnezh hag erruout dirak mogerioù  Bergamo. An daou Orsini o devoa urzh da virout ouzh un emgann, ha d'ober taolioù-brezel bihan hepmui.
Koulskoude, d'an 9 a viz Mae, e tegouezhas Loeiz XII, e penn 30 000 den, anezho  6 000 Suis ha 2 000 marc'heg,  hag eñ d'o lakaat da dreuziñ an Adda tostik da Cassano d'Adda. Alviano ha Pitigliano, o devoa ken kreñv armead, da oa o kampiñ dindan ramparzhioù Treviglio, hep gouzout petra ober :
Friedrich August (Württemberg-Neuenstadt)
Friedrich August (Neuenstadt am Kocher, 17 Meurzh 1654 – Gochsheim, 6 Eost 1716) a oa dug Württemberg war-lerc'h e dad.
Mab e oa da Friedrich von Württemberg-Neuenstadt ha d'e bried Clara Augusta von Braunschweig. Breur e oa da Carl-Rudolf von Wurtemberg-Neustadt, Anton-Ulrich von  Wurtemberg-Neuenstadt, Sophie-Dorothea von Wurtemberg-Neuenstadt (1658-1681), marvet da 22 vloaz, ha Ferdinand Wilhelm von Wurtemberg-Neuenstadt.
Gisele Bündchen
Gisele Caroline Bündchen, ganet d'an 20 a viz Gouhere 1980, zo un top model, aktourez ha difennerez an endro brazilian.
Cinderella
Cinderella eo anv Luduennig e saozneg. Anv meur a dra eo ivez.
Saint-Souplet
Saint-Souplet a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Bered ar C'hommonwealth: Saint-Souplet British Cemetery
Digoret e voe ar vered e dibenn ar Brezel-bed kentañ gant lu SUA ha lakaet e voe 371 milour SUAat ha seizh soudard eus ar Rouantelezh-Unanet enni. Digoret e voe ur vered all evit soudarded ar Rouantelezh-Unanet e-kichen. Tennet e voe ar bezioù SUAat goude dibenn ar brezel ha bodet e bered ar Rouantelezh-Unanet ar seizh bez a oa en dachenn SUAat ha bezioù all o tont eus an tachennoù emgann hag eus beredoù all eus ar vro tro-dro. Enoret eo er vered ivez soudarded na ouier ket e-men emañ o bez ez resis.
Emdroadur ar boblañs 1793-2007
• Andonioù : Cassini hag EBSSA
Saint-Benin
Saint-Benin a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Luco dei Marsi
Luco dei Marsi zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Saint-Benin
kantved
.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Saint-Benin Communal Cemetery
Marvet int e miz Here 1918 e-pad ar Brezel-bed kentañ.
Prata d'Ansidonia
Prata d'Ansidonia  zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Ampulomet
An Ampulomet (rusianeg : 125-мм ампуломёт образца 1941 года 125 mm ampoulomet obraztsa 1941 goda, berraet en Ampulomyot, ampulla mortar) a oa un arm rusian enep tankoù hag a vanne bannadelloù tangwaller savet diwar klogorennoù gwer 125 mm o zreuzkiz. Er bloaz 1941 e oa bet dafaret an arm-se da gentañ, hag implijet ral a wech gant al Lu Ruz e-kerzh an Eil Brezel-bed ; ken abred hag e 1942 e oa didalvoud a-enep an tankoù.
Friedrich August von Braunschweig-Wolfenbüttel-Oels
Friedrich August von Braunschweig-Wolfenbüttel-Oels (Wolfenbüttel, 29 Here 1740 – Eisenach, 8 Here 1805) a oa priñs Braunschweig-Wolfenbüttel, dug Oels (1792–1805), dug Bernstadt ha jeneral prusian.
Mab e oa da Karl Iañ Braunschweig-Wolfenbüttel ha d'e bried Philippine Charlotte von Preußen.
Natalie Portman
Natalie Portman zo un aktourez israelat-amerikan, Neta-Lee Hershlag hec'h anv gwir. Ganet eo bet d'an 9 a viz Mezheven 1981 e Jeruzalem en Israel. Abaoe penn kentañ he red micher he deus c'hoariet e filmoù pouezus. Abaoe 1999 eo ur star etrebroadel evit roll Padmé Amidala e Star Wars: Episode I – The Phantom Menace. Un Oscar eo aet ganti e 2011 evit he roll e Black Swan.
Stêrioù Piemonte
Setu amañ ur roll eus stêrioù Piemonte.
Laibach
Laibach (distagañ ˈlaɪbax) a zo ur strollad sonerien sloveniat. Sonerezh rakward, sonerezh industriezh, sonerezh emgann, sonerezh arnodiñ ha sonerezh nevezklasel eo a vez sonet ganto. Krouet eo bet ar strollad d'ar 1añ a viz Even 1980 in Trbovlje, Slovenia (Yougoslavia d'ar mare-se). Skourr sonerezh Neue Slowenische Kunst (NSK) (ul luskad arzourien bet savet e 1984) eo Laibach. E-touez diazezerien al luskad e voe izili Laibach. "Laibach" a dalvez Ljubljana en alamaneg.
Andrés Bello
Andrés de Jesús María y José Bello López, pe Andrés Bello ent-berr, (Caracas, 29 a viz Du 1781 - Santiago de Chile, 15 a viz Here 1865) a oa ur barzh, yezhoniour, gwiraour ha kelenner eus Venezuela hag a echuas e vuhez e Chile. Brudet eo dre ma voe unan eus kelennerien Simón Bolívar, abalamour ma savas ur yezhadur eus ar spagnoleg ha peogwir e voe savet Skol-veur Chile gantañ.
E-pad meur a vloaz ivez e voe kannad Bolivar e Londrez.~
Friedrich August (Nassau-Usingen)
Friedrich August von Nassau-Usingen (Usingen 23 Ebrel 1738 – Biebrich, 24 Meurzh 1816) a voe priñs Nassau-Usingen adal 1803 betek 1816, ha dug Nassau adal 1806 betek 1816. Mab yaouankañ ar priñs Karl von Nassau-Usingen (1712–1775) hag e bried Christiane Wilhelmine von Sachsen-Eisenach (1711–1740) e oa.
Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas da Luise von Waldeck (1751-1817).
Civita d'Antino
Civita d'Antino  zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Eugène-Ange-Marie Bouché
Eugène-Ange-Marie Bouché, bet ganet e Rostrenn (Aodoù-an-Hanternoz, Breizh) d'ar 7 a viz Gwengolo 1828 ha marvet d'ar 4 a viz Mezheven 1888 e Landreger (Aodoù-an-Hanternoz), a oa un den a iliz breizhat.
Beleget e voe d'an 22 a viz Kerzu 1855 hag anvet da eskob Sant-Brieg ha Landreger da-heul Augustin David (1812-1882 d'an 20 a viz Gwengolo 1882. Peureskobet e voe Roma d'ar 25 a viz Gwengolo ha sakret en iliz-veur Sant-Brieg d'an 30 a viz Du.
Gantañ e voe kaset da benn adsavadur bez Erwan Helouri a oa bet distrujet en iliz-veur Landreger gant ar soudarded republikan e penn-kentañ miz Mae 1794, e-kerzh an Dispac'h Gall. En abeg da se eo e voe lesanvet "eskob sant Erwan". Siwazh dezhañ ne voe ket evit kemer perzh e lid-digeriñ ar monumant nevez dre ma 'z eas da Anaon a-raok ar 6 a viz Gwengolo 1888, an deiziad ma oa bet raktreset delc'her ar gouel meur.
Pierre-Marie Fallières (1834-1906) a voe anvet war e lerc'h.
Ardamezioù
Awenet int gant re kêr Rostrenenn ː en erminoù e deir dreustell en gul, un hanterskeudenn Itron-Varia Rostrenenn en argant balirant er c'hondon.
Gouy-Saint-André
Gouy-Saint-André a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Ortona dei Marsi
Ortona dei Marsi zo ur gumun eus Italia  – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
The Dave Clark Five
The Dave Clark Five a oa ul laz-seniñ saoz, eus Tottenham e Londrez, er bloavezhioù 1960.
Brezel Hêrezh Kastilha
Brezel Hêrezh Kastilha a c'hoarvezas etre 1475 ha 1479 etre harperien Isabel Iañ Kastilha ha re he nizez Janed ar Beltraneja, goude marv ar roue Enrique IV.
Armella
An Armella (Armela e rannyezh Ormea) zo ur froud eus Piemonte. Eieniñ a ra er Pizzo d'Ormea, ur menez 2476 m uhelder, en Alpoù Ligur (Alpi Liguri en italianeg) e kumun Ormea.
Pettorano sul Gizio
Pettorano sul Gizio zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Armella
Kemberiñ a ra en Tanaro e kumun Ormea.
Scipio Africanus
Scipio Africanus (Publius Cornelius Scipio Africanus), Skipio an Afrikan, a zo ur jeneral hag un den-a-Stad roman, ganet e 236 kent JK, ha marvet e 183 kent JK e Campania. Ezel eus familh ar c'hCornelii Scipii, skourr ar gens Cornelia, eo. Mab Publius Cornelius Scipio, bet koñsul e 218 kent JK, eo.
Deroù e red-buhez
E-kerzh an eil brezel punek, yaouank-flamm c'hoazh, e kemer perzh Scipio, evel tribun-brezel, en emgann Cannae (en Apulia) e 216 kent JK. Ur faezhidigezh c'hloazus eo a enep d'ar C'hartadad Hannibal Barka. E 211 kent JK eo lazhet e dad hag e eontr bet kaset da Hispania da vrezeliñ ouzh lu Hasdrubal Barka.
Scipio en Afrika
Anvet da goñsul e 204 kent JK e vez roet dezhañ Sikilia. Kas ar brezel betek Afrika eo e bal evit lakaat Hannibal da guitaat Italia. Mont a ra kuit eus Sikilia, gant 50 lestr-brezel ha 400 lestr-treuzdougen, o tremen dre strizh-mor Messina ha kemer kêr Lokrez a oa a-du gant ar Gartadiz. Etre 12 000 ha 35 000 soudard a oa gantañ hervez an istorourion roman.
E 204 kent JK emañ Scipio en Afrika eta. Massinissa, a oa bet diberc'hennet eus an tron gant Sifaks, a adstroll anezhañ gant ur bagad numidian. Deroù ar brezel a zo tuet d'ar Romaned. Tro wenn a ra Scipio dirak Utika evelato. E 203 kent JK eo Scipio prokoñsul. Trec'h eo war ar jeneral Kartada Hannon. E-kerzh emgann ar c'hompezennoù bras, e-kichen Sirta, e trec'h lu ar roue numidian Sifaks ha bagadoù kartadat renet gant Hasdrubal Gisko. Tapet eo Sifaks nebeut war-lerc'h ha Massinissa, kevredad Scipio, an hini eo a zo mestr war Numidia. Aloubiñ a ra Scipio Tunis e 203 kent JK.
Adalek neuze e vo lesanvet Scipio Africanus (Skipio an Afrikan), « an hini en deus trec'het an Afrikaned ». A-wechoù e vez ouzhpennet Africanus major evit ober an diforc'h gant Skipio Emilian a oa lesanvet Afrikanus ivez.
An distro da Roma
Sensor eo e 199 kent JK a-gevret gant Publius Aelius Paetus. E 194 kent JK eo koñsul evit an eil gwech. N'eo ket dibar ar c'hoñsulad-mañ avat. Kemer a ra perzh er brezel a-enep da Antiochos III a Siria asambles gant e vreur Skipio an Azian. E 189 kent JK eo priñs ar sened evit an trede gwech. Luziet eo fin e vuhez abalamour d'ar mammennoù en em zislavar. Tamallet e vez dezhañ bezañ laeret arc'hant gounezet e-kerzh emgannoù en Azia gant daou dribun eus ar werin, ar vreudeur Quintus Petilius. Neoazh e vez difennet gant e enebour a-viskoazh, an tribun Tiberius Sempronius Gracchus, war bouez e oberenn e-kerzh an eil brezel punek. Dilaosket eo an argerzhadur a-benn ar fin. Mervel a ra e Liternum. « Bro zizanaoudek, n'ho po ket ma eskern » a lavare skrid-bez e vaen-bez.
Prederouriezh
Cicero, er c'hwec'hvet lodenn eus Ar Republik (55 kent JK), anvet « Hunvre Scipio », a zispleg e oa Scipio troet d'ar bitagorerezh.
Gioia dei Marsi
Gioia dei Marsi zo ur gumun eus Italia  – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Molina Aterno
Molina Aterno zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Constantius Gallus
Gallus (Flavius Claudius Constantius Gallus) (325/326-354) a voe Caesar Impalaeriezh roman ar Reter (351-354) ha konsul roman e-pad tri bloaz (adal 352 betek 354), er IVvet kantved.
Mab e oa d'un hanterbreur da Constantinus Iañ, Julius Constantius e anv, ha hanterbreur e oa d'an impalaer Juluan an Abostad: eveltañ e voe savet pell diouzh ar galloud goude muntr o zad en 337.
E vuhez
Ganet e oa, e 325 pe 326, en Massa Veternensis, en Etruria, pa oa deuet e dad en-dro eus an harlu. Trede bugel Julius Constantius hag e bried kentañ Gala e oa; e dad a oa un hanterbreur da Constantinus Iañ.
N'ouzer ket anv he c'hoar henañ, a voe pried kentañ e genderv, an impalaer Constantius II. Hanterbreur e oa da Juluan an Abostad hag a oa mab da v-Basilina, eil pried e dad Julius Constantius. En 337 e voe muntret e dad hag e vreur henañ e-kerzh ur gabaduilh en Constantinopla, marteze war urzh Constantius II. Peurvuiañ e lavarer e tremenas Gallus e yaouankiz gant e hanterbreur Juluan e domani impalaerel Macellum, en Kapadokia.
Caesar
En 351 e tivizas an impalaer Constantius II lakaat fin d'ar strivoù da glask ober emglev gant Magnentius (303-353), emsavet er C'hornôg hag emziskleriet impalaer, ha mont d'ober brezel dezhañ. Evit gallout mont d'ober e vrezel ha lakaat ar peoc'h er C'hornôg en devoa ezhomm da gaout unan bennak da ziwall proviénsoù ar Reter en e lec'h. Se zo kaoz e c'halvas e genderv Constantius Gallus, 26 vloaz dezhañ, da zont d'e gaout da Sirmio, ma oa o prientiñ e arme da vont da reiñ bec'h d'e enebour Magnencio, ha ma anvas anezhañ da Gaesar, ma roas dezhañ dorn e c'hoar Constantina, evit skoulmañ liammoù a gerentiezh ha stagañ outañ ar gwaz yaouank a oa, gouez d'an istorour Ammianus Marcellinus, ur paotr kreñv, dremmet koant ha ruz e vlev.
Karget e oa eus gouarnamant ar Reter, mont a reas da welout Juluan e vreur en Nicomedia ha mont da chom da Antioc'heia, ma tegouezhas d'ar 7 a viz Mae.
Brud vat en doa en arme hag e-touez ar bobl, daoust ma n'eo ket bet karet nemeur gant istorourien an Henamzer, war-bouez Zósimo. Ar poltred graet anezhañ gant Ammianus Marcellinus a zo gwall zu, met gallout a ra bezañ bet levezonet gant enebourien d'an den.
Brezelekaat
E-kerzh e garg en doe da dalañ ouzh daou zañjer, an eil e Palestina, eben en Isauria.
Emsavadeg yuzev a voe e Seforis, e Palestina (351-2), kroget moarvat a-raok karg ar C'haesar nevez. Mouget kriz e voe gant ar jeneral Ursicino a lakaas an holl emsavidi d'ar marv. Diocesarea a voe diskaret betek rez an douar, ha kêrioù Tiberíades, Diospolis, ha re all c'hoazh, a voe lakaet an tan enne.
En Isauria e voe arsailhet kêr Seleucia del Tigris en 354, ha kas a reas dezho Comes Orientis, Nebridio. En Antioc'heia e voe naonegezh hag emsavadeg. Diampart e voe a-hervez: pe e kondaonas uhelidi d'ar marv, pe e laoskas o muntrañ.
Da-heul kement-se e voe galvet en-dro davet Constantius. Mont a reas d'e gaout, ne voe ket laosket d'en em zifenn, lakaet e voe d'ar marv en 354 à Flanone, en Dalmatia.
Gallus el lennegezh
Gore Vidal a ra anv eus Gallus en e oberenn vrudet Julian an Apostad. Enni eo deskrivet ar C'haesar evel ur gwaz kenedus, ha kriz, sadek, ur seurt psikopat.
Campo di Giove
Campo di Giove  zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Saint-Prouant
Saint-Prouant  a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Arzola di Murazzano
An  Arzola di Murazzano zo ur froud eus  Piemonte, adstêr d'an Tanaro. Treuziñ a ra kumunioù Murazzano, Marsaglia, Rocca Cigliè, Castellino Tanaro.
Caporciano
Caporciano zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.