cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Herri VI (Bro-Saoz)
Herri VI (miz Kerzu 1421 - miz Mae 1471) a voe roue Bro-Saoz eus 1422 da 1461 hag eus 1470 da 1471.
Mab nemetañ e oa da Herri V.
Poltredaoueg ar gened
Poltredaoueg ar gened (alamaneg Schönheitengalerie) zo ur boltredaoueg a zo bet savet gant ar roue Ludwig Iañ Bavaria e Palez Nymphenburg. Enni, en, e voe dastumet 36 poltred eus itronezed a renk uhel eus kêr Vünchen, brudet-bras o c’hened. Gant Joseph Karl Stieler, anvet da livour e lez Bavaria e 1820, e voe graet ar poltredoù etre 1827 ha 1850 evit roue Bavaria.
Cille Chuimein
Cille Chuimein (gouezeleg; Fort Augustus e saozneg) a zo ur gêr e penn mervent al Loch Nis, en Uheldirioù Bro-Skos.
No More Room in Hell
No More Room in Hell zo ur c'hoari video doare First-person shooter liesc'hoarier ha dreistbevañ spont. Savet eo bet gant Matt "Max" Kazan ha diazezet war ar c'heflusker video perc'hennet gant Valve Corporation Source. Bed ar c'hoari video a zo unan beuzet gant un aloubadeg zombied, ar c'hoarier a c'hell choaz etre 8 tudenn dreistbever, diazez an doare c'hoari a zo ar c'hengred etre ar c'hoarierien evit dreistbevañ.
Ar c'hoari a c'hell bezañ c'hoariet en doare "tizhout ur pal" pe "dreistbevañ". Awen ar c'hoari No More Room in Hell a zo da glask e-kostez heuliad filmoù George A. Romero Living Dead, an titl e-unan a zo tennet eus ur frazenn er film Dawn of the Dead. Ul lodenn eus an dudennoù a adkaver er c'hoari a zo bet awenet gant filmoù all evel American Psycho pe The Big Lebowski.
Onychognathus
Onychognathus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1849 gant an evnoniour alaman Gustav Hartlaub (1814-1900).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Unnek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Daouzek (12) isspesad en holl.
Campiglia Cervo
Campiglia Cervo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
Lizher kentañ d'ar Gorintidi
Daou lizher zo bet kaset gan Paol Tars d'ar Gorintidi a gaver e Testamant Nevez ar Bibl kristen. Implijet vo amañ 1 Kor evit lizher kentañ Sant Paol d'ar Gorintidi ha 2 Kor evit Eil lizher Sant Paol d'ar Gorintidi.
Stephanoxis loddigesii
Stephanoxis loddigesii a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae.
Lizher kentañ d'ar Gorintidi
Hervez Maodez Glanndour, e vefe bet skrivet ul lizher all etre an daou lizher a anavezomp goude « bezañ tremenet dre Gorintoz, gweladenn bet poanius-kenañ evitañ ». Anvet eo gant Paol al lizher-se « al lizher e kreiz an daeroù » (2 Kor 2, 3-9 ha 7, 8-12). Kollet eo bet. Hervez ar « Bible de Jérusalem » e vefe 2 Kor 10-13 un darn eus al lizher e kreiz an daeroù  bet staget ouzh 2 Kor gant ar re o deus strollet skridoù an abostol.
Menegiñ a ra ar « Bible de Jérusalem » ul lizher all anvet gant ar viblourien « rak-kanonek » (so. 1 Kor 5, 9-13), kollet ivez, a c'hellfe bezañ roudoù anezhañ e 2 Kor 6, 14-7, 1.
Stephanoxis loddigesii
Anvet e voe Trochilus Loddigesii (kentanv) da gentañ-penn (e 1831) gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840) da zougen bri d'ar skiantour saoz George Loddiges (1786-1846).
Lizher kentañ d'ar Gorintidi
Kavout a reer e 2 Kor tammoù ne glotont ket gant stil al lizher ouzhpenn. Bez e vefent bilhedoù berr bet lakaet el lizher gant ar re o deus stollet skridoù an abostol.
Piv en deus skrivet al lizher-mañ
Ne gaver arguzenn a-bouez ebet evit soñjal ne vefe ket bet skrivet an destenn gant Paol Tars.
Pegoulz ha pelec'h e voe skrivet al lizher
En Efezoz e oa Paol morvat pa skrivas al lizher-mañ evit respont da izili Iliz Korintoz a c'houlenne disklêriadurioù evit stourm ouzh ar reuz a oa en o iliz e 55 pe 57 un toullad mizioù a-raok an eil lizher.
Stephanoxis loddigesii
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, e reter Paraguay, kreisteiz Brazil ha biz Arc'hantina.
Bolhac (Avairon)
Bolhac a zo ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.
Stephanoxis loddigesii
Rummatadur
Rannet e oa bet ar spesad kozh Stephanoxis lalandi etre daou all : an issepsad S. l. loddigesii o vont da Stephanoxis loddigesii ha hini S. l. lalandi o chom evel Stephanoxis lalandi a-vremañ.
Lizher kentañ d'ar Gorintidi
Evit piv eo bet skrivet ? Peseurt kelennadurezh ?
Tremenet en devoa Paol un triwec'h miz bennak e Korintoz e-kerzh e eil beaj misionañ goude e c'hwitadenn en Atena. Prezeget en doa er sinagogennoù ha d'ar baganed (50-52 GJK). Krouet en doa ur gumuniezh niverus o vodañ dreist-holl tud eus rummadoù etre hag izel ar gevredigezh.
Setu penaos e taolenn Maodez Glanndour ar gêr : « Porzh-mor bras poblet gant tud kemmesket-kenañ, Gresianed, Romaned (soudarded kozh, sklaved frankizet), Reteriz a bep seurt, Yuzevion, e oa Korintoz, kêr-benn Ac'haia ur greizenn a vuhez diroll, kêr-benn an orgederezh er bed kreizdouarel […]. »
Heñvel eo deskrivadur ar « Bible de Jérusalem » hag ouzhpennañ a rae oa ur bern doareoù prederiañ ha relijionoù liesseurt o keveziñ eno.
Ne oa ket aes d'ar gristenien bevañ o feiz nevez eta.
Ouzhpenn e oa dizemglevioù en iliz abalamour da levezonoù a bep seurt ha dizurzhioù en emvodoù-lid, prosezoù etre kristenien dirak lezioù-barn ar gêr...
Pal kentañ lizher Paol d'ar Gorintidi (ma ne gonter ket al lizher « rak-kanonek » bet kaset a-raok ha kollet evidomp) a zo respont da c'houlennoù izili iliz Korintoz a glaske diskleriadurioù ha sikour.
« Paol a respont, met dre lakaat pep tra e sklerijenn ar feiz. N'eus nemet ur furnezh, hini Doue, n'eo ket hini poell an den ; ur wirionez, hini ar C'hrist ; un Iliz unan, korf ar C'hrist, an hini bet prenet gant e wad hag a vez santelaet gant ar Spered. Met ouzhpenn-se, penaos en em ren e degouezhioù ar vuhez ? An banvezioù sakr, al lidoù pagan ? Mirout diouto. Ar c'hig prenet er marc'had ? N'eus forzh pelec'h e teu. Derc'hel avat da santelezh ar Briedelezh... » a skriv Maodez Glanndour
Herri IV (Bro-Saoz)
Herri IV (15 a viz Ebrel 1367 - 20 a viz Meurzh 1413), lesanvet Henry Bolingbroke, a voe roue Bro-Saoz etre 1399 ha 1413.
Mab e oa da Yann Gent ha Gwenn Lancaster.
Dimezioù ha bugale
Div wech e timezas: Mervel a reas Mary e 1394.
Château-d'Olonne
Château-d'Olonne a oa ur gumun e departamant Vande e Bro-C'hall.
Castelletto Cervo
Castelletto Cervo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
Llandybïe
Llandybïe (skrivet Llandybie ivez, ha Llandebie a-wechoù), zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Sir Gaerfyrddin, e-tal Rhydaman.
Istor
Savet e vije bet iliz Llandybïe gant Santez Tybïe, unan eus merc'hed niverus Brychan, roue Brycheiniog.
Yezh
An ti-embann Llyfrau'r Dryw zo bet savet e Llandybïe gant ar vreudeur Aneirin Talfan Davies hag Alun Talfan Davies e 1940. E Llandybïe emañ an ti-embann ha ti-moullañ Gwasg Dinefwr.
Laz-kanañ Côr Meibion Llandybïe.
Mesitornis
Mesitornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1855 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
Spesadoù
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Brosezat int e Madagaskar.
Polouchka
Ur polouchka (полушка e ruseg) a oa ur pezh rus hag a dalveze kement hag ur 1/4 kopek (100 kopek a zo en ur roubl).
Kroget e voe da vintañ polouchkaoù en 1700 en amzer Pêr Gentañ, hogen e-pad 150 vloaz a-raok e veze graet un doare pezhioù all diwar orjal. Paouezet ez eus bet d'ober anezho e 1916, a-raok diskar an Tiegezh Romanov en 1917.
En XVIIIvet kantved e veze skrivet polouchka war ar pezhioù-se, hogen goude eo 1/4 kopek a veze lennet goude.
Richarzh III (Bro-Saoz)
Richarzh III (2 a viz Here 1452 - 22 a viz Eost 1485) a voe roue Bro-Saoz eus 1483 betek e varv ha diwezhañ roue eus tiegezh York.
Ganet e oa e kastell Fotheringhay, e Northamptonshire. Mab e oa da Richarzh Plantagenet, dug Evrog, ha d'e bried Cécile Neville. Tri breur koshoc'h en doa: Edward, a voe roue, Edmond ha George, ha teir c'hoar koshoc'h ivez: Anne, Élisabeth ha Marguerite. Pa varvas e vreur e kemeras ar gurunenn hag e vac'has e nized, Edouarzh V ha Richarzh Shrewsbury, e Tour Londrez.
Eil lizher d'ar Gorintidi
Daou lizher zo bet kaset gan Paol Tars d'ar Gorintidi a gaver e Testamant Nevez ar Bibl kristen. Implijet e vo amañ 1 Kor evit Lizher Kentañ Sant Paol d'ar Gorintidi ha 2 Kor evit eil lizher Sant Paol d'ar Gorintidi.
Hervez Maodez Glanndour, e vefe bet skrivet ul lizher all etre an daou lizher a anavezomp goude « bezañ tremenet dre Gorintoz, gweladenn bet poanius-kenañ evitañ ». Anvet eo gant Paol al lizher-se « al lizher e kreiz an daeroù » (2 Kor 2, 3-9 ha 7, 8-12). Kollet eo bet. Hervez ar « Bible de Jérusalem » e vefe 2 Kor 10-13 un darn eus al lizher e kreiz an daeroù  bet staget ouzh 2 Kor gant ar re o deus strollet skridoù an abostol.
Menegiñ a ra ar « Bible de Jérusalem » ul lizher all anvet gant ar viblourien « rak-kanonek » (so. 1 Kor 5, 9-13), kollet ivez, a c'hellfe bezañ roudoù anezhañ e 2 Kor 6, 14-7, 1.
Kavout a reer e 2 Kor tammoù ne glotont ket gant stil al lizher ouzhpenn. Bez e vefent bilhedoù berr bet lakaet el lizher gan tar re o deus stollet skridoù an abostol.
Piv en deus skrivet al lizher-mañ
Ne gaver arguzenn a-bouez ebet evit soñjal ne vefe ket bet skrivet an destenn gant Paol Tars. Koulskoude tammoù zo a zle dont eus lizheroù all bet staget ouzh al lizher-mañ gant ar re oa deus strollet skridoù an abostol goude e varv.
Pegoulz ha pelec'h e voe skrivet al lizher
« Etre al lizher kentañ hag an eil e seblant Paol bezañ trement dre Gorintoz, gweladenn bet poanius(kenañ evitañ (2 Kor 1, 23- 2,1 ; 12, 14 ; 13, 1-2). Met itrikoù a bep seurt a zo savet en-dro. […] Neuze Poll en deus skrivet eus Efezoz ul lizher kolet evidomp[...]. Titoz a zo aet da welout ar vreudeur ; distreiñ a ra bremañ gant keloù mat. Paol kuitaet gantañ Efezoz goude dispac'h an Orfefourion a skriv eus Makedonia, eus Filipoz mateze, er bloavezh 57, ul lizher leun a uhelder-spered diwar-benn ar ministrerezh abostolek. ».
Evit piv eo bet skrivet ? Peseurt kelennadurezh a gaver ennañ ?
Tremenet en devoa Paol un triwec'h miz bennak e Korintoz e-kerzh e eil beaj misionañ goude e c'hwitadenn en Atena. Prezeget en doa er sinagogennoù ha d'ar baganed (50-52 GJK). Krouet en doa ur gumuniezh niverus o vodañ dreist-holl tud eus rummadoù etre hag izel ar gevredigezh.
Setu penaos e taolenn Maodez Glanndour ar gêr : « Porzh-mor bras poblet gant tud kemmesket-kenañ, Gresianed, Romaned (soudarded kozh, sklaved frankizet), Reteriz a bep seurt, Yuzevion, e oa Korintoz, kêr-benn Ac'haia ur greizenn a vuhez diroll, kêr-benn an orgederezh er bed kreizdouarel […]. »
Heñvel eo deskrivadur ar « Bible de Jérusalem » hag ouzhpennañ a rae oa ur bern doareoù prederiañ ha relijionoù liesseurt o keveziñ eno.
Ne oa ket aes d'ar gristenien bevañ o feiz nevez eta.
Skrivañ a reas ul lizher kentañ evit respont da izili eus iliz Korintoz a c'houlenne diskleriadurioù evit lakaat un termen d'ar reuz. Hervez «La Bible de Jérusalem » e vefe bet ul lizher all a-raok. Kollet eo bet.
Etre al lizher kentañ hag al lizher-mañ e seblant Paol bezañ tremenet dre Gorintoz ha kaset eus Efezoz Al lizher e-kreiz an daeroù meneget a-us. Goude bezañ bet keloù mat gant Titoz a-zivout saviad iliz Korintoz e skrivas e 57 GJK moarvat ul lizher « leun a uhelder-pered diwar-benn ar ministrerezh abostolek » hervez Maodez Glanndour.
Kavout a reer e 2 Kor tammoù ne glotont ket gant stil al lizher. Bez e vefent bilhedoù berr bet lakaet el lizher gant ar re o deus stollet skridoù an abostol pe marteze tammoù eus al lizher kollet bet skrivet a-raok 1 Kor.
Jesús Manuel Estrada
Jesús Manuel Estrada (6 Kerzu 1963 -11 Du 2003) a oa ur c'haner-sonaozer brudet eus Kolombia, hag unan eus kanerien veur an doare vallenato.
E bladennoù
Arco Iris
Los Parranderos
Los Diablitos
La Unión Perfecta
Sagitario
Victor Rey Reyes
Eugène Simon
Eugène Simon, bet ganet d'an 30 a viz Ebrel 1848 e Pariz (Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'ar 17 a viz Du 1924 er memes kêr, a oa un araknidour hag evnoniour gall.
Eil Republik spagnol
An Eil Republik spagnol a voe savet e 1931 pa voe diskaret ar roue Alfonso XIII. Padout a reas eus 1931 da 1939, ha diskaret e voe pa voe trec'h un darn eus an arme emsavet, renet gant Francisco Franco hag harpet gant gouarnamantoù Hitler ha Mussolini.
Guillermo Buitrago
Guillermo de Jesús Buitrago Henríquez (1añ Ebrel 1920 – 19 Ebrel 1949) a oa ur c'haner-sonaozer brudet eus Kolombia, hag unan eus kanerien veur an doare vallenato.
Kanet e vez e oberennoù gant tud evel Rafael Escalona, Emiliano Zuleta Baquero, Julio Bovea, Abel Antonio Villa, Alejandro Durán, Luis Enrique Martinez.
Alexandra Amalie Bavaria
Alexandra Amalie Bavaria, pe Alexandra Amalie von Bayern en alamaneg, ganet e 1826 e kastell Johannisburg en Aschaffenburg, ha marvet e 1875 e kastell Nymphenburg en München, a oa ur briñsez eus an Tiegezh Wittelsbach ha skrivagnerez alamanek.
He buhez
Merc'h yaouankañ hag eizhvet bugel Ludwig Iañ Bavaria ha Therese von Sachsen-Hildburghausen e oa. C'hoar e oa da Masimilian II ha ne zimezas ket. Perzh a gemeras e kumuniezh Santez-Anna e München, ur gumuniezh merc'hed deol eus an noblañs.
Luciano Buonaparte, breur Napoleone Buonaparte, a c'houlennas he dorn digant he zad, er bloavezhioù 1850, met nac'h a reas ar roue peogwir e oa dizimezet ar Gall.
Herri II Navarra
Herri II Navarra , anavezet ivez e spagnoleg evel Enrique II de Navarra hag e galleg evel Henri d'Albret, pe Henri II d'Albret (Zangoza 1503–1555 Hagetmau), a oa roue Navarra eus 1517 da 1555 (ne renas e gwirionez nemet e Benafarroa), kont Fois, Périgord, Bigorra, Albret, ha Beskont Bearn, Tursan, Gabardan, Tartas ha Lemojez. Breur-kaer e oa d'ar roue gall Frañsez Iañ ha tad-kozh d'ar roue gall all Herri IV.
E ren
Goude ma oa titlet evel roue Navarra, ne rene Herri nemet e Benafarroa, rak bec'h a oa bet war-dro hêrezh e vamm.
Eontr Katelin Navarra, Yann Fois (1450-1500), beskont Narbonna, en devoa embannet n'he devoa ket gwir e nizez da gaout an hêrezh abalamour d'al lezenn salek ha ne oa ket bet anezhi gwech ebet en Navarra. Goulenn a reas ar gurunenn evitañ. Bec'h ha reuz a voe, betek ma voe sinet ar peoc'h e Tarbes en 1497.
Daoust da se e talc'has Yann Fois da stourm: klask a reas dimeziñ e verc'h, Germaine de Foix, da Fernando II Aragon, roue Aragon, intañv goude marv e bried Izabel Iañ Kastilha. En 1505 e voe graet an eured. Fernando a gasas e jeneral dug Alba da gemer Pamplona en 1512, ha goude-se, da aloubiñ Rouantelezh Navarra eus an hanternoz d'ar c'hreisteiz: kement-se a lakaas ar pab Jul II da embann ur builh a-enep dezhañ. Herri a reas brezel dezhañ. Trec'het e voe, ma rankas plegañ ha chom da ren e Benafarroa nemetken.
En 1517, goude marv e vamm, e stagas da zivizout gant Carlos Iañ Spagn, mab-bihan da Fernando, evit klask adkavout e rouantelezh, kollet an tri c'hard anezhi gantañ. Da gentañ en Noyon en 1516, ha goude en Montpellier, en 1518, hogen tro wenn a reas. En 1521 eta e klaskas adkemer e rouantelezh dre an nerzh. Skoazell a gavas digant ar roue gall Frañsez Iañ, c'hoant dezhañ gwanaat e enebour Carlos Iañ e kement stumm ma c'halle. Soudarded gwaskon ha navarrat a voe kaset gant ar roue gall da Navarra, un tamm skoazell a voe eus perzh un nebeud kêrioù emsavet, ha kemeret e voe Navarra gante, ur pennadig hepken avat. E-lec'h kreñvaat o diazezoù ez eas ar C'hallaoued da lakaat seziz war gêr Logroño. Un armead 30.000 den a voe kaset gant Kastilha, ma voe ret d'ar C'hallaoued dilezel Logroño. Emgann a voe e Noáin en Mezheven 1521, ha trec'h e voe soudarded Kastilha. Adkemeret e voe Pamplona ganto. Goude-se e voe dalc'het da stourm c'hoazh e kastell Maya betek 1522 ha Hondarribia betek 1524.
Eus emgann Pavia d'an eured
En 1523 e reas emglev gant Frañsez Iañ, roue Bro-C'hall, ha gantañ ez eas, e 1525, da Emgann Pavia, ma voent trec'het gant Carlos Iañ Spagn. Prizoniet e voe Herri, evel ar roue gall, hogen tec'hel a reas er bloaz-se en-eeun. Ken bras e voe brud an taol-kaer-se ma c'hallas dimeziñ en 1527 da c'hoar Frañsez, Marc'harid Angoulême (1492-1549), intañvez goude marv an dug Charlez IV, dug Alençon, ha hi divugel bepred.
E varv
Mervel a eure d'ar 25 a viz Mae 1555 e Hagetmau, 6 vloaz goude e bried, ha beziet e voe en iliz-veur Lescar, ma veze beziet rouaned Navarra. E verc'h Janed III Navarra, pe Janed Albret, a renas war e lerc'h. Dimezet e oa bet e 1548 da Anton Bourbon. He mab, Herri Navarra, zo anavezet evel Herri IV, roue Bro-C'hall ha Navarra.
Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas da Marguerite d'Angoulême (1492-1549), anavezetoc'h evel Marguerite de Navarre, c'hoar henañ ar roue gall Frañsez Iañ, brudet evel barzhez.
Ur verc'h o doe:
José Antonio Primo de Rivera
José Antonio Primo de Rivera y Sáenz de Heredia, trede markiz Estella (Madrid, 24 a viz Ebrel 1903 – Alicante, 20 a viz Du 1936), a oa un alvokad ha politikour spagnol, mab d'an diktatour Miguel Primo de Rivera ha saver ar Falange Española.
Kondaonet e voe d'ar marv dre an abeg a irienn a-enep an Eil Republik Spagnol e deroù Brezel Spagn.
Mari Tudor
Mari Tudor (Mary Tudor e saozneg) a vez graet eus meur a vaouez en istor Bro-Saoz.
Un anv kembraek eo Tudor.
Huapango
Ar huapango (distaget e vez "h"), anvet ivez son huasteco, eo anv an doare sonerezh e Mec'hiko a vez klevet da-heul an dañs mestizo er broioù huastek, a-hed arvor Pleg-mor Mec'hiko, e stadoù Veracruz, Hidalgo, San Luis Potosí, Tamaulipas, Querétaro ha Puebla. Doareoù disheñvel zo d'ar huapango hervez al lazoù-seniñ: a-wechoù daou c'hitarour, a-wechoù all ur mariachi gant trompilhoù ha guitarrones.
Sonet e vez gant ur pezh gitar anvet quinta huapanguera, ur gitar anvet jarana, ur violin, div vouezh a vez o kanañ ha klevet e vez treid o strakal, ar zapateados a vez graet eus se. Gant ar violin e vez boulc'het alies ar c'hanaouennoù ha sonet an etrerannoù.
Ar c'haner a ra gant ar falsetto.
Huapango norteño
An huapango norteño zo ur pezh dañs e 6/8.
E-touez ar re vrudetañ emañ Cucurucucú paloma ha Malagueña Salerosa, ha Huapango, savet gant José Pablo Moncayo.
Château-Fromage (Vande)
Château-Fromage a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Marie Friederike Prusia
Mari Prusia, pe Marie Friederike Franziska Hedwig Prusia, pe Marie Friederike Franziska Hedwig von Preußen en alamaneg, ganet d'ar 15 a viz Here 1825 en Berlin hag aet da anaon d'ar 17 a viz Mae 1889 e Kastell Hohenschwangau, a oa rouanez Bavaria dre zimeziñ.
Kêr dieub Danzig
thumb|right|300px|Lec'hiadur Kêr dieub Dantzig thumb|right|200px|Banniel Kêr dieub Dantzig thumb|right|200px|Skoed ardamez Kêr dieub Dantzig Kêr dieub Danzig (alamaneg : Freie Stadt Danzig, poloneg : Wolne Miasto Gdańsk) a oa ur gêr lakaet dindan gwarez Kevredigezh ar Broadoù etre 1919 ha 1939.
Marie Friederike Prusia
Troet e oa gant an natur ha gant krapat menezioù. Lenn avat ne rae ket.
Kêr dieub Danzig
Orin
Goude bezañ bet kêrbenn dugelezh Pommern e voe tapet Danzig gant ar Boloniz e 1295 ha goude-se e voe dindan ren Urzh ar Varc'heien Alaman e 1309. E 1350 e teuas da vezañ unan eus kêrioù Kevre Hansa. Lakaet e voe da gêr dieub e 1454 ha dieub e chomas betek 1793, pa voe staget ouzh Prusia. Lakaet e voe da gêr dieub en-dro da vare Napoleon, e 1807-1813/1815. E 1815 e voe roet da Brusia ha lakaet e voe da gêrbenn Prusia ar C'hornôg e 1878.
Bec'h etre Alamaned ha Poloniz
Gant Feur-emglev Versailhez (1919) e voe tennet Danzig diouzh Alamagn, daoust ma ne save ket a-du an annezidi (96,4 % anezho a oa Alamaned). Lakaet e voe da gêr dieub hag e 1920 e voe lakaet dindan gwarez Kevredigezh ar Broadoù. Miret e voe un nebeud gwirioù a-fet armerzh gant Polonia. Da vare an Trede Reich e voe goulennet groñs gant pennoù Alamagn e vefe adroet d'ar Reich kement tiriad ennañ poblañsoù a-orin alaman.
Marie Friederike Prusia
Dimeziñ ha bugale
Dimezet e voe d'ar roue Masimilian II Jozeb, mab da Ludwig Iañ Bavaria, roue Bavaria.
Daou vab he doe:
Kêr dieub Danzig
Bec'h etre Alamaned ha Poloniz
Er bloavezhioù 1930 e voe savet bonreizh Danzig gant ar Gauleiter, diwar batrom hini an Trede Reich.
Daoust ma c'houlennas groñs pennoù-bras an Trede Reich ha ma rejont meur a ginnig (evel lakaat sevel ur gournhent hag un hent-houarn etre Brandenburg ha Prusia ar Reter dre Danzig ) ne voe kemm ebet betek tagadenn e arme e tremen Dantzig d'ar 1añ a viz Gwengolo 1939.
Da vare an Trede Reich
thumb|right|200px|Soudarded an Trede Reich o tennañ ur banell bolonek war an harzoù etre Polonia ha Danzig, e-kichen Zoppot, d'ar 1añ a viz Gwengolo 1939 E miz Gwengolo 1939 e voe aloubet tiriad kêr dieub Danzig gant arme an Trede Reich, goude bombezenniñ gwarnizon polonat Westerplatte. Gauleiter Danzig a embannas e oa bet staget Danzig ouzh ar Reich, ha kadarnaet e voe goude-se gant dileuridi ar Reichstag.
Bryngwyn (Sir Fynwy)
Bryngwyn zo ur gêriadenn vihan eus Kembre, e Sir Fynwy. Emañ er gwalarn da gêr Rhaglan, en hanternoz ar gontelezh.
Kêr dieub Danzig
Goude ar brezel
Da zibenn an Eil Brezel-bed e voe distrujet kêr gant an Arme Ruz. An annezidi a-orin alaman a voe lazhet pe skarzhet ha diwar urzh Stalin e voe roet Danzig da Bolonia.
Golvan-Sindh
Ar golvan-Sindh a zo un golvaneg bihan, Passer pyrrhonotus an anv skiantel anezhañ.
Annez
Brosezat eo al labous e Pakistan.
Louis Mélennec
Louis Mélennec de Beyre, ganet d'an 18 a viz Meurzh 1941 er Gelveneg, Penn-ar-Bed, zo un alvokad, doktor war ar Gwir, mezeg, istorour ha kaner e brezhoneg. Ur broadelour breton katolik eo eñ a-du gant dishualded Breizh.
Ganet eo d'an 18 a viz Meurzh 1941 er Gelveneg, skoliataet eo bet e Pont-'n-Abad. Goude-se e ya d'ar Skol-veur medisinerezh e Naoned, tapout a ra un doktorelezh war ar Gwir ha medisinerezh. Mont a ra da Bariz ha dont a raio da vezañ kelenner skol-veur adalek 1968, e skol-veur ar Gwir e Orléans hag e skol-veur ar medisinerezh e Pariz.
Politikerezh
Bet eo bet ezel eus an UDF adalek 1994, bremañ eo ezel eus ar Modem. A-du krenn eo gant dieubidigezh Breizh, skrivañ a ra e-leizh a bennadoù evit difenn ar mennozh-se. Brudañ a ra ivez ar stourm evit dishualded Breizh dre dremen er radio betek ar re a-du gant Poutin pe e TV Libertés, ar skinwel enlinenn perc'hennet gant Phillipe Millau e voe e penn al luskad Jeune Bretagne
Rocquigny
Rocquigny zo anv meur a lec'h :
Cavaglià
Cavaglià zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
Cerreto Castello
Cerreto Castello a oa ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
Saint-Hilaire-de-Riez
600px|center|thumb Saint-Hilaire-de-Riez a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Cerrione
Cerrione zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
Golvan-Italia
Annez
Bevañ a ra al labous en Italia ha Kreta.
Belo Vale
Belo Vale zo ur gumun eus Brazil, e Minas Gerais, 365 km2 dindani.
E 2010 e oa 7.536 o chom enni. En-dro dezhi emañ kumunioù Bonfim, Brumadinho, Congonhas, Moeda, Ouro Preto, Piedade dos Gerais ha Jeceaba.
Daoust ma vez tennet houarn eus an douar ivez eo al labour-douar a ro o bevañs d'an dud, ha brudet eo an Tangerina Pocan.
Karterioù
Salgado, Laranjeiras, Roças Novas, Costas, Pintos, Santana, Lajes, Curral Moreira, Chácara, Moreira, Posse, João Alves, Noiva do Cordeiro, Chacrinha, Pedra, Troia, Arrojado, Palmital, Boa Morte ha Barra Nova.
Touristerezh
Gweladennet e vez ar Fazenda Boa Esperança, ha Mirdi ar Sklavelezh (Museu do Escravo), an hini nemetañ e Brazil.
Bonfim
Bonfim, pe Bomfim (finvez vat e brezhoneg) zo un anv-lec'h portugalek, a orin relijiel, deuet da vezañ anv-tiegezh.
Orin
Dont a ra eus ar Senhor do Bonfim, un anv roet da Jezuz Krist.
Paul F. Tompkins
Paul Francis Tompkins, anavezetoc'h evel Paul F. Tompkins, bet ganet e Mount Airy (Pennsylvania, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 12 a viz Gwengolo 1968, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Edouarzh VI (Bro-Saoz)
Edouarzh VI (12 a viz Here 1537 - 6 a viz Gouere 1553) a voe roue Bro-Saoz eus 1547 betek e varv.
Llanrhos
Llanrhos (anvet ivez Eglwys Rhos) zo ur gêriadenn hag ur barrez eus Kembre, e Sir Conwy. Er gevred da Llandudno emañ. E parrez Llanrhos emañ ivez Degannwy, Rhiwledyn ha Bae Penrhyn. Er Grennamzer e oa e kombod Creuddyn, hag a oa e-unan e kantrev Rhos.
Gouestlet eo an iliz-parrez anglikan da sant Ilar (saoznekaet e Hilary). E 1865 e voe adsavet an iliz, met eus dibenn ar Grennamzer eo al lodennoù koshañ anezhi. A-hervez e oa bet savet an iliz kentañ er gant Maelgwn Gwynedd a oa e gastell e Degannwy.
Rivière
Rivière (stêr e galleg) zo anv meur a lec'h ha meur a zen. Implijet eo bet gant Bro-C'hall evit treiñ kalz lec'hioù brezhonek ar ger stêr enno, okitanek (ribèra, riu), katalanek (riu) pe korsek (fiume), hag evit envel lec'hioù e Frañs-Nevez en Amerikaoù (Antilhez, Kebek, SUA...).
Kêrioù ha kêriadennoù
E galleg e kaver ar ger "rivière" e anv parrez Moisdon-la-Rivière, Maezon-ar-Stêr e brezhoneg, e su Kastell-Briant. Moisdon e galleg, Maèzon e gallaoueg ha Maezon e brezhoneg eo anv-orin ar barrez, « la-rivière » zo bet ouzhpennet diwezatoc'h.
Stêrioù
Kement-all eo bet graet gant ar melestradur gall e broioù all da treiñ anvioù ar stêrioù, da skouer ar stêr korsat fiume d'Olmeta (pennad gallek fr:Rivière d'Olmeta), pe ar stêr katalan ribera de Maurí troet e fr:Rivière de Maury.
Viverone
Viverone zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte, war lez Lenn Viverone.
Foissac
Foissac a zo ur gumun e Carcin, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.
Castra Exploratorum
Castra Exploratorum a oa ur c'hreñvlec'h roman e proviñs Britannia. Netherby Hall, ur maner e parrez Arthuret, zo bremañ el lec'h ma oa ar c'hreñvlec'h roman-se.
Anv
Talvoudegezh : Kastell, pe Kamp an diaraogerien, ar wastadourien
Stad pobl Reuß
thumb|right|200px|Banniel Stad pobl Reuß
Mari Iañ
Mari Iañ pe Mari Gentañ (pe Maria, pe Mary) a vez lavaret eus meur a rouanez:
Stad pobl Reuß
Stad pobl Reuß (alamaneg : Volksstaat Reuß) a voe ur stad alaman berrbad krouet e 1919, e-kerzh an darvoudoù kent da grouidigezh Republik Weimar.
Istor
A-raok ar Brezel-bed kentañ e veze gouarnet div briñselezh Reuß : (Reuß-Greiz pe Reuß-Gera) ha (Reuß-Schleiz) gant ar memes priñs, Herri XXVII e anv.
Da-heul trec'hidigezh 1918 e krogas an dispac'h en Alamagn : diskaer e voe an impalaeriezh alaman, hag ivez ar monarkiezhioù lec'h a yae d'ober anezhi. Priñselezhioù Reuß a zeuas da vezañ republikoù ha d'an 21 a viz Kerzu 1918 e teujont da vezañ ur gumuniezh unvan a-fet melestradur. D'an 2 a viz C'hwevrer 1919 e voe trec'h USPD (Strollad sokial-demokrat alaman dizalc'h) en dilennadegoù-rannvro aozet en div republik : 7 dileuriad diwar 15 e Reuß-Greiz ha 13 diwar 21 e Reuß-Schleiz.
D'ar 4 a viz Ebrel 1919 e votas dileuridi Landtag an div republik e vefe krouet ur "Stad pobl" unvan. Ur vonrezih da c'hortoz a voe savet hag aozet ur gouarnamant unvan, ennañ ministred-stad : Karl von Brandenstein eus Gera ha William Oberländer eus Greiz.
Ar banniel du-ruz-aour a zeuas da vezañ arouez ar stad nevez krouet.
D'ar 1añ a viz Mae 1920 e voe strollet Stad pobl Reuß gant c'hwec'h stad vihan all, da grouiñ Land Thüringen.
Kopek
Ur c'hopek zo 1/100 eus ar roubl rus (RUB), hag abaoe an 2 a viz Meurzh 1992, 1/100 ivez eus ar hryvnya ukrainat.
Pezhioù moneiz metalek int, met c'hoarvezet ez eus bet embann bilhedoù paper eus 1 c'hopek, pe 2, 3, 5, 10, 15, 20, 25 ha 50 kopek.
Gerdarzh
Eus ar ruseg копье kop'e "goaf", a zo kar d'ar gresianeg kopis "troc'hell", peogwir ec'h eo bet diskouezet an tsar gant ur goaf en e zorn war lod pezhioù-moneiz.
E Rusia
Kant kopek (копе́йка /kopeïka e ruseg) a ya d'ober ur roubl pe ur hryvnya. Rannet eo ar c'hopek e pevar folouchka. Un denga zo kement ha daou bolouchka, un hanter gopek eta.
En Ukraina
Ar hryvnya, гривня en ukraineg hag aroueziet UAH, eo moneiz ofisiel Ukraina abaoe an 2 a viz Gwengolo 1996 ; rannet eo e 100 kopek, копійка en ukraineg.
Broioù all
E 1992 ha betek miz Mezheven 1993 e veze kopekoù ivez e Belarus.
Schistochlamys
Schistochlamys a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Eizh (8) isspesad en holl : o c'havout a reer holl e Suamerika.
Xanten
Xanten (distaget [ˈksantən] en alamaneg) zo ur gêr gozh eus stad Nordrhein-Westfalen, en Alamagn. Emañ war lez dehou ar stêr Roen. E 2007 e oa annezet gant 21 595 a dud.
Brudet eo abalamour d'hec'h iliz-veur, d'he mirdi henoniezh ha da virdioù all c'hoazh. Gweladennet e vez gant ur milion a douristed bep bloaz.
Istor
Colonia Ulpia Traiana e oa anv Xanten, da vare ar Romaned, hag e-leizh a roudoù eus ar mare-se a gaver e kêr. Savet e voe an iliz-veur, gouestlet da sant Viktor, etre 982 ha 1263. E 1614 e voe sinet Feur-emglev Xanten a lakae fin da vrezel-hêrezh Jülich hag a lakae par-ha-par ar gatoligiezh hag ar brotestantiezh e korn-bro Xanten.
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Xanten gant :
Roger Jon Ellory
Skrivañ a ra romantoù polis abaoe 2003.
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel (saozneg)
Changó
Ṣàngó (en yoruba), pe Changó (e spagnoleg) pe Xangô (en portugaleg ) zo un Orixá, pe un doue, eus ar relijion yoruba. En santería Kuba eo bet hevelekaet ouzh Sant Mark (San Marcos) ha Santez Bárbara.
Mojenn
Roue e oa e keoded Oyo.
Mari Iañ Bro-Saoz
He hanterc'hoar Elesbed Iañ, merc'h da Anne Boleyn, an hini a renas war he lerc'h.
7seizh
7Seizh zo ur gazetenn enlinenn bet krouet e miz Genver 2012 evit kelaouiñ an dud diwar-benn an darvoudoù e Breizh hag er broadoù hep Stad. Ar gevredigezh Media Breizh zo diaz d'ar gelaouenn enlinenn 7Seizh.
Savet eo bet gant ur strollad tud o deus kuitaet an ABP.
D'an 30 a viz Kerzu 2014 e voe kondaonet Fabien Lécuyer gant lez-varn Kemper da-heul ur c'hlemm gant Éliane Kerjoant a oa o labourat e Kelenn, kreizenn stummañ kelennerien Diwan.
Yezhoù
Ober a ra 7seizh gant ar galleg. En amzer dremenet e oa implijet meur a yezh war al lec'hienn kelaouiñ-mañ : ar brezhoneg, ar galleg dreist-holl hag ul lod e gallaoueg.
Doare mont en-dro 7seizh
An doare mont en-dro lakaet war wel gant 7seizh a zo unan a-stroll : kazetennerien diouzh un tu, kenlabourerien lec'hel diuouzh an tu all. Digor eo ar skrivañ da dud ar gevredigezh vrezhon a savfe c'hoant enno da gemer perzh.
Verrone
Verrone zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
Christophe Caron
Christophe Caron, bet ganet e 1959 ha marvet e 2005, a oa un talabarder breizhat. Kelenner war ar sonerezh e oa bet e skolioù sonerezh Gwenrann, Gwened ha Naoned.
Ur priz, roet bep bloaz d'ar gwellañ soner e-kerzh an Assemblée du Bourg e Bourc'h-Baz, a zoug e anv.
Conothraupis
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout ar reer e Suamerika.
Gyula Illyés
<HR noShade> Gyula Illyés (ganet d'an 2 a viz Du 1902, aet da anaon d'ar 15 a viz Ebrel 1983) a oa ur barzh hungariat hag ur skrivagner. Bet eo bet unan eus ar re en em lesanve o-unan "népi" ("O tont deus ar bobl"), skrivagnerien anezho mennet da ziskouez dre kredennoù politikel sokial ha sokiologouriel kreñv diaester ar vuhez en o broioù orin.
Gyula Illyés hag Himnusz
E-kerzh mare kreñvañ an hollveliegezh komunour war bro Hungaria (1949-1956), Sekretour ar Strollad nemetañ ha komunour Mátyás Rákosi a savas ar goulenn gant ar barzh Gyula Illyés hag ar sonaozour Zoltán Kodály, daou arzour brudet-mat d'ar mare-se, da seveniñ ur c'han broadel nevez evit Republik Poblek Hungaria e-plas an hini orin Himnusz.
Ar c'han broadel nevez a ranke bezañ hep liamm gant ar relijion gatolik hag unan broadel komunour. Nac'het e voe gant an daou zen.
Henriette Bro-C'hall
Henriette Bro-C'hall zo anv meur a briñsez c'hall:
An Treizher
An Treizher eo anv un ti-embann ha zo bet krouet er bloavezh 1997.
Istor An Treizher
Ganet eo bet An Treizher embannadurioù a-c'houdevezh ma reas ar skrivagner Koulizh Kedez anaoudegezh gant André Markowicz, un troer diwar ar saozneg hag ar rusianeg anezhañ, ha Yann Varc'h Thorel, ha zo kelenner ha troer diwar ar brezhoneg hag ar sinaeg.
Identelezh an ti-embann
Pal ar gevredigezh-se eo kemer perzh e pinvidikaat al lennegezh vrezhonek. Hervez pennoù bras ar gevredigezh n'eo ket he fal kinnig ur vroadig d'ar re all hogen un doare da vevañ, gant he c'hizidigezh dezhi.
Neuze e tro-hi pennoberennoù ar bed a-bezh e brezhoneg evit ma vefe kinniget teñzorioù sevenadurioù estren da Vreizhiz hag evit ma vefe pinvidikoc'h ar brezhoneg evit a sell ar gerioù hag ar mennozhioù a gaver e levr-mañ-levr. Embannet eo oberennoù-faltazi ha prederiadennoù skrivet e brezhoneg war-eeun ivez.
Charlie Hebdo
Charlie Hebdo zo ur gazetenn sizhuniek c'hallek embannet e Pariz etre 1970 ha miz Kerzu 1981 hag abaoe miz Gouere 1992 goude un ehan a ouzhpenn dek vloaz.
Ur gazetenn flemmus ha «republikan» eo Charlie Hebdo. Ar gazetenn zo graet eus pennadoù, a-wechoù rendaelez, ha tresadennoù fentus. Dre vras emañ a-enep an tu-dehou pellañ, an holl relijionoù, hag ar ouennelouriezh, hag ar yezhoù bihan, evel ar brezhoneg. E 2012 e veze embannet 42 000 skouerenn bep sizhun
1970-1981
Krouet e oa bet Charlie Hebdo e 1970 da heul Hara Kiri sizhuniek. Berzet e oa bet ar gazetenn-mañ e 1970 gant Raymond Marcellin, ministr an diabarzh, abalamour d'an titl goapaus dibabet goude marv Charles de Gaulle : « Bal tragique à Colombey - un mort ». Divizet en doa skipailh Hara Kiri cheñch neuze hec'h anv en Charlie Hebdo. Professeur Choron eo rener an embann ha François Cavanna ar penn-skridaozer.
An anv
Dont a ra an anv eus hini ar gelaouenn viziek Charlie, ur gelaouenn leun a vannoù treset, troet e gallek diwar meur a yezh. Dave a ra da Charlie Brown, un den eus ar bannoù treset Peanuts, ha Charles de Gaulle.
Ehan
An niverenn 580 a oa an hini ziwezhañ ar c'hentañ Charlie Hebdo. D'an 23 a viz Kerzu 1981 e oa paouezet an embann anezhañ dre ziouer a lennerien.
Abaoe 1992
Adembannet eo ar gazetenn d'an viz Gouere 1992 a-drugarez d'an arc'hant degaset gant an dreserien Gébé ha Cabu, ar c'hazetenner Philippe Val hag ar c'haner Renaud. Izili ar skipailh kentañ a gemer perzh en eil Charlie Hebdo : Cavanna, Siné, Georges Wolinski… Treserien ha kazetennerien yaouankoc'h a ya davet ar gazetenn : Charb, Tignous, Luz, hag ivez an ekonomour Bernard Maris.
E 1998 e oa bet embannet ur pennad lou biniou fascistou gant Cavanna.
D'an 8 a viz C'hwevrer 2006 e oa embannet tresadennoù Mohammed gant Charlie.
Ar gwalldaol
Daouzek den a voe drouklazhet gante ha 5 gwallaozet. Antronoz e oa bet kendalc'het gant al lazhadegoù e Pariz pa voe muntret pemp den all gant Amedy Coulibaly, ur c'hamarad d'an daou vreur Kouachi.
Goude ar gwalldaol
Un niverenn all zo bet goude ar gwalldaol:
D'ar 2 a viz Gwengolo 2020 e krog prosez bras gwalldaolioù Charlie Hebdo hag an Hyper Casher.
Rouvroy
Rouvroy zo anv meur a lec'h hag meur a zen.
Breudeur ar C'hoadeier
Breudeur ar C'hoadeier (estoneg : metsavennad, latveg : mežabrāļi, lituaneg : miško broliai) a oa anv partizaned enep-komunour ha broadelourien a orin eus teir bro : Estonia, Latvia ha Lituania. Ul lodenn anezho a oa bet emouestlet pe rediet da emouestlañ er Waffen-SS e-pad ar Brezel war Talbenn ar Reter (1941-1945).
A-feur ma tec'he al luioù Nazi eus ar broioù balt e teue anatoc'h-anatañ da dud ar broioù-se ne vefe ket adrentet o dishualded d'o bro (dieub abaoe 1918) met e oa un aloubadeg gant an URSS. Kroget e voe gant broadelourien ar vro ur guerrilla enep-komunour oc'h implij ar c'hoadeier evit bevañ hag en em guzhañ. Etre 50 000 ha 170 000 den a emezelas en aozadur, ar stourm a badas dreist-holl betek 1953 pa varvas Stalin hag e voe kinniget un distaoladeg.
Doareoù dreistbevañ
Evit chom bev er c'hoadeier, dreist-holl e-pad ar goañv, e oa ret d'ar vreudeur bezañ sikouret gant ar boblañs evit ar boued, dilhad... Lod eus ar Vreudeur o devoa savet bunkerioù dindan-zouar.
Kastiz
Pa veze tapet un ezel eus an aozadurioù enep-komunour e c'helle bezañ jahinet evit kaout titouroù ha kaset d'ar goulag e Siberia, pe lazhet war al lec'h.
Ment ar bagadoù
Ment an unvezioù a oa lies kement hag an doare tud a veze kavet enno. Mont a rae eus un den e-unan o sevel trapoù betek bagadoù a c'helle talañ ouzh unvezhioù al Lu Ruz e-pad emgannoù.
Valle San Nicolao
Valle San Nicolao zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
Luçon
Luçon a zo ur gumun e departamant Vande e Bro-C'hall.
Herri VII (Bro-Saoz)
Herri VII Tudor (28 a viz Genver 1457 - 21 a viz Ebrel 1509) a oa ur priñs kembreat hag a zeuas da vout roue Bro-Saoz, eus 1485 betek e varv. Ar roue kentañ eus an tiegezh Tudor e voe. Brezhoneger e oa peogwir en doa kavet repu e Breizh e 1471, pa oa Brezel an Div Rozenn e Bro-Saoz. Goude bezañ tremenet tost 14 vloaz en harlu e Dugelezh Breizh e tec'has kuit da Vro-C'hall ha distreiñ a reas da Vro-Saoz evit bezañ kurunet roue. Dont a reas a-benn da c'hourlakaat ar peoc'h d'ar vro goude tregont vloaz a vrezel diabarzh. Sevel a reas e vab Herri VIII war e lerc'h war dron ar roue.
Yaouankiz
Ganet e oa e Kastell Penfro e Kembre. E dad e oa Edmond Tudor, kont Richmond, hantervreur d'ar roue Herri VI, hag e vamm e oa Margaret Beaufort, un diskennadez da Yann Gent, mab da Edouarzh III (Bro-Saoz). Tremen a reas e vugaleaj gant e eontr Jasper Tudor, Kont Pembroke.
Dimezioù
Dimeziñ a ra da Elesbed Evrog, merc'h ar roue Edouarzh IV, d'an 18 a viz Genver 1486. Seizh bugel o deus.
Rumilly
Rumilly zo un anv-lec'h hag un anv-den.
Creurgops
Creurgops a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1858 gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout ar reer e Suamerika.
Causse e Dièja
Causse e Dièja a zo ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.
Héléna Manson
Héléna Manson, bet ganet Elena Eugénia Manson d'an 18 a viz Eost 1898 e Caracas (Venezuela) hag aet da Anaon d'ar 15 a viz Gwengolo 1994 e Neuilly-sur-Seine (Hauts-de-Seine, Bro-C'hall), a oa un aktourez (c'hoariva, sinema ha skinwel) c'hall.
Valdengo
Valdengo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
Mesocapromys
Mesocapromys a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ hutiaed.
Portland (Oregon)
thumb|Lec'hiadur Portland e stad Oregon Portland eo brasañ kêr vrasañ stad Oregon e Stadoù Unanet Amerika. Emañ e kember ar stêrioù Willamette ha Columbia. E 2016 e oa 689 863 a dud o chom enni hag en tolpad-kêrioù e oa 2 389 228 a dud.
Kêrioù gevellet gant Portland
Liammoù mignoniezh he deus ivez gant :
Trivero
Trivero zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
Phaethon rubricauda
Phaethon rubricauda a zo ur spesad evned eus kerentiad ar Phaetontidae.
Boued
Laboused-spluj int ha bevañ a ra ar spesad diwar stivell ha pesked (pesked-nij en o zouez).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ : er Meurvor Indez ha Meurvor Habask.
Torrazzo
Torrazzo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
Vallanzengo
Vallanzengo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
Rouvres
Rouvres zo un anv-lec'h gallek.
Sandigliano
Sandigliano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
Club Social y Deportivo Colo-Colo
An Club Social y Deportivo Colo-Colo, pe CSD Colo-Colo, a zo ur c'hlub mell-droad krouet e 1925 e Santiago de Chile gant ar melldroadour etrebroadel chilean David Alfonso Arellano Moraga (1902-1927).
Chantonnay
Chantonnay a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Eil Brezel-bed
,.
Valle Mosso
Valle Mosso zo ur gumun en Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte, ha 3 231 a dud a oa enni d'ar 1 a viz Genver 2018.
Edie McClurg
Edie McClurg a zo un aktourez amerikan bet ganet d'an 23 a viz Gouere 1951 e Kansas City.
Pray
Pray zo anv meur a lec'h.
San Paolo Cervo
San Paolo Cervo (San Pàul Sar pe San Pàul Serv e piemonteg) a oa ur gumun eus Italia,  e proviñs Biella, e rannvro Piemonte. D'an 31 a viz Kerzu 2015 eo bet staget ouzh kumun Campiglia Cervo, ha deuet da vout ur frazione anezhi. 143 a dud zo o chom enni.
Job de Roincé
Job de Roincé (Joseph Boreau de Roincé e anv war ar marilh), bet ganet d'an 18 a viz Ebrel 1896, marvet d'an 30 a viz Kerzu 1981 e Roazhon, a oa ur c'hazetenner hag ur skrivagner breizhat.
Adriano Correia de Oliveira
Adriano Correia de Oliveira (1942-1982) a oa ur soner ha kaner portugalat.
Okkupert
Okkupert (skignet e Bro-C'hall gant an anv Occupied) a zo ur stirad pellwel norvegiat. Krouet eo bet gant Erik Skjoldbjærg ha Karianne Lund diwar ur mennozh gant Jo Nesbø. Skignet eo bet adalek ar 4 a viz Here 2015 war TV 2 e Norvegia; adalek an 13 a viz Du 2015 war RTS Un e Bro-Suis, adalek an 19 aviz Du 2015 war Arte e Bro Alamagn hag e Frañs.
N'ouzer ket hag-eñ e vo un eil koulzad.
An istor
En un amzer da zont tost. Kuitaet o deus ar Stadoù-Unanet an NATO. Dilennet eo bet e Norvegia ur gouarnamant ekologour hag a zivis paouez da broduiñ petrol ha gaz pa c'houzañv Unvaniezh Europa un diouer bras a energiezh. Goulenn a ra Unvaniezh Europa sikour Rusia. Skrapañ a ra ar Rusianed kentañ Ministr Norvegia, Jesper Berg, e-pad un nebeud eurvezhioù. O paouez lidañ digoradur ofisiel ul labouradeg produiñ energiezh gant thorium e oa. Rediet eo da asantiñ adkregiñ da broduiñ hidrokarbidennoù dindan evezh ar Rusianed...
Rann 1 : Ebrel
Jesper Berg, kentañ ministr norvegiat, ezel eus ar strollad ekologour « Energiezh Nevez » (Ny Kraft), a embann e fell d'ar vro paouez da broduiñ an hidrokarbidennoù o deus graet pinvidigezh Norvegia e-pad degadoù a vloavezhioù evit stourm ouzh kemm an hin. A-boan echu gantañ e brezegenn e-kerzh digoradur ur greizenn produiñ energiezh gant thorium ez eo skrapet gant ur c'homando. E ward Hans Martin Djupvik hag ur c'helaouenner enklasker Thomas Eriksen a zo test. Er viñsaskell e lavar dezhañ ur c'homiser europat dre welgendael he deus goulennet Unvaniezh Europa digant Rusia mestroniañ staliadurioù produiñ petrol ha gaz Norvegia. Ma nac'h e vo taget ar vro gant arme Rusia. Ur wech dieubet ez eo adkavet gant Djupvik. Ret eo dezhañ kemenn an traoù d'ar vro bremañ. En ur prantad berr, didrouz ha hep diskouez nerzh war wel en em gav ar vro didan gwarez Rusia.
Rann 2 : Mae
Un toullad sizhunvezhioù zo en em gav muioc'h mui a Rusianed er vro. Emañ penngarter ar Rusianed e-tal preti Bente Norum, gwreg Thomas Eriksen. E-kerzh Gouel Broadel ar 17 a viz Mae e tiviz Irina Sidorova, kannadez Rusia, dont hep bezañ bet pedet da lid medalenniñ penn ar Gwarded ar Roue. Klask a ra ur soudard yaouank, Stefan Christensen, he lazhañ. Dont a ra Djupik da zihenchañ an tenn. Kas a ra ar servijoù rusat Christensen ganto. Ober a ra ar Rused o mad eus an degouezh evit hasten o bezañs er vro. Gwelet a ra Gwarded ar Roue Christensen evel ur gouestlad etre daouarn ar Rusianed ha skrapañ a reont daou Rusian. E-keit-se e kinnig ur Rusian da Vente aozañ predoù prevez evitañ en he freti pa oa hi e soñj serriñ he stal. Adlañset eo ar stal. Diskaret eo ar rusian-se dirak ar preti gant ur c'harr goude ur pred koan.
Rann 3 : Mezheven
E-kerzh an enklask a-zivout ar gwallzarvoud e tizolo ar polis e oa bet diskaret ar rusian gant karr ur repuad tchetchen staliet e Norvegia abaoe bloavezhioù, Elbek Moussaiev. Evit Irina Sidorova, kannadez Rusia, ez eo anat ur drouklazh ha goulenn a ra groñs e ve dizivroet Moussaiev da Rusia evit bezañ barnet. N'o ket Djupvik gward ar c'hentañ ministr ken. Anvet eo bet gant Wenche Arnesen, penn servij surentez ar polis (Politiets Sikkerhetstjeneste, PST)en ur strollad ispisial karget da "ziarbenn an torfedoù enep ar Rusianed". Soñjal a ra dezhañ e c'hello diskoulmañ an enkadenn o kavout penaos e oa tremenet en darvoud. Goulennata a ra mab Moussaiev a zispleg dezhañ e oa ur gwallzarvoud met o doa bet pennfollet e dad hag eñ o tizoleiñ e oa ur Rusian an den bet diskaret ganto goude bezañ gwelet e baperoù. Prometiñ a ra d'ar mab ne vo ket dizivroet e dad evit ur gwallzarvoud. Met o vont gant mab Moussaiev da welet e dad en toull-bac'h e kav anezhañ marv. Emlazhet eo goude bezañ resevet an disentez dizivroañ anezhañ. A-drugarez da Hilde, e wreg, a grog gant he micher barnerez, e tizolo Djupvik ez eus bet pouezet war justis Norvegia evit dizivroañ Moussaiev. Goude ganedigezh e vab e teu an holl gelaouennerien da atersiñ Jesper Berg. E-kerzh un atersadenn e lavar emañ ar Rusianed o vont da guitaat ar vro. Gwelet eo se evel atahinerezh gan ar Rusianed a ampell o dilec'h sine die.
Rann 4 : Gouere
Ur wech tremenet an enkadenn e teu en-dro Rusianed niverus da breti Bente. Diwall a ra Bente na rafe ket e gwaz Thomas Eriksen, goulennoù ouzh hec'h arvalien. Kalz lec'hiennoù internet a c'halv d'un emsavadeg armet enep an alouberien en un doare sklaeroc'h sklaerañ. Divizout a ra Djupvik hag e genseurtez Ingrid Bø atersiñ ur paotr 15 vloaz hag a dalc'h ur blog enep rusian brudet-kaer herberc'hiet war ur servijer a herberc'h meur a lec'hienn evit heñvelrevidi. P'emaint o vont da gas anezhañ d'ar gêr, e tarzh gant o c'harr gant ur vombezenn war-zilerc'h.
Rann 5 : Eost
Komz a reer c'hoazh eus dilerc'h tost ar Rusianed. Dont a ra Komiser gall Unvaniezh Europa da gemer perzh en un deroadur galloud etre ur skipailh rusian hag unan norvegiat war ul lec'hienn produiñ gaz. Daoust da enebiezh Thomas deuet da vezañ brudet mat abalamour d'e bennadoù enep ar c'henlabour gant ar Rusianed, e asant Bente degemer en he freti banvez kimiadiñ dileuridi Rusia.Emañ Hans Martin ha penn servij surentez ar polis, Wenche Arnesen o c'houlennata asambles Birkeland a soñjer ez eo unan eus pennoù pouezusañ Norvegia Dieub, emsav stourm ouzh an aloubidigezh rusian. Un tamm a-raok en deus mezeg Wenche lavaret dezhi he doa ur greskenn dibare en he empenn. E-kerzh an atersadenne c'houlenn Wenche digant Hans Martin mont da gerc'hat ur werennad dour evit gellout lavarout da Virkeland e fell dezhi kemer perzh er stourm enep ar Rusianed. E-keit-se en doa resevet Thomas ur gemennadenn dizanv o lavarout dezhañ mont d'ul lec'hienn produiñ petrol. Test eo eus tarzhadenn ur c'harrad implijidi rusian.