cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mackenzie (stêr)
Ar Mackenzie (Mackenzie River e saozneg, Deh-Cho e sklaveg (distaget [tèh tʃʰò], « stêr bras ») ; Kuukpak en inuvialuktuneg ( distaget [kuːkpɑk], « stêr bras ») ; Fleuve (de) Mackenzie e galleg) a zo ur stêr, 1 738 km hed dezhi, e Kanada. Stêr hirañ ar vro eo. Emañ e mamenn e Lenn Veur ar Sklaved. Tremen a ra koadeier ha toundra proviñs Tiriadoù ar Gwalarn, araok en em deurel e Mor Beaufort, e Meurvor Arktika.
An diazad hidrografek a dremen e pemp proviñs kanadian : Kolombia Vreizhveuriat, Alberta, Saskatchewan, Yukon, ha Tiriadoù ar Gwalarn.
Proviñs Lecco
Proviñs Lecco a zo ur broviñs en Italia, e rannvro Lombardia, ha Lecco eo he c'hêrbenn. 332 435 a dud zo o chom er broviñs. 90 kumun zo enni.
Istor
Krouet eo bet Proviñs Lecco e 1992 gant 84 c'humun eus reter proviñs Como ha 6 eus  proviñs Bergamo.
Xanton-Chassenon
Xanton-Chassenon (Santun-Chassenun e poateveg ) zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Hans von Kulmbach
Hans von Kulmbach (anv gwir Hans Suess pe Hans Süß, ganet e-tro 1480 e Kulmbach - marvet a-raok an 3 a viz Kerzu 1522 e Nürnberg) a oa ul livour alaman. Gantañ e voe krouet aoter St Yann e Kraków.
Podkamennaya Toungouska
Ar Podkamennaya Tunguska, anvet ivez Katanga en nec'h anezhi, zo ur stêr, 1 636 km hed dezhi, e Rusia, e Siberia.
Alazeya
An Alazeia a zo ur stêr, 1 590 km hed dezhi, e Rusia.
Hieronimos
Yerom e brezhoneg, Hieronimos hag Eusebius Sophronius Hieronymus e latin, Hieronymos e henc'hresianeg, ganet etre 342 ha 347 e Stridon etre Pannonia ha Dalmatia (Kroatia hiziv) ha marvet d'an 30 a viz Gwengolo 420 e Betlehem, a oa ur manac'h hag a droas ar Bibl e latin (ar Vulgat), ma'z eo anavezet evel doktor an Iliz, hag unan eus ar pevar den a zo bet anvet "Tadoù an Iliz", a-gevret gant Ambroaz Milano, Aogustin Hippo ha Gregor Iañ, hag evelto anvet da sant.
E vuhez
Studier e oa e Roma, ha da 25 bloaz e teuas da vout kristen goude un hunvre kevrinus e-kerzh ur c'hleñved. Ur chomadenn a reas e Galia hag alese ez eas d'an Douar Santel e 373. Ur pennad e voe penitiour e Chalcis e Siria, er mervent da Antioc'heia, en Azia Vihanañ, ha beleget e voe eno.
E 383 e voe dibabet gant ar pab Damasus Iañ da sekretour ha goulennet digantañ treiñ ar Bibl, e yezh ofisiel an Impalaeriezh, al latin. Pa varvas ar pab e rankas Hieronimos kuitaat Roma ha distreiñ d'an Douar Santel gant Paula, ur Romanez a lignez uhel.
Mervel a reas e 420. Lakaet eo bet da sant paeron an droourien. Abaoe Bonifas VIII e 1298 ez eo bet lakaet da zoktor an Iliz.
Proviñs Lodi
Proviñs Lodi a zo ur broviñs en Italia, e rannvro Lombardia, ha Lodi eo he c'hêrbenn.
Marcus Valerius
Marcus Valerius zo anv un toullad tud e Roma an Henamzer.
Charlotte Georgine Luise von Mecklenburg-Strelitz
Charlotte Georgine Luise Friederike von Mecklenburg-Strelitz (1769-1818) a oa ur briñsez alaman.
He buhez
Bugel henañ he zud e oa. Merc'h e oa da Karl II, Dug Mecklenburg-Strelitz (1741–1816) ha da Friederike von Hessen-Darmstadt (1752–1782). Hi hag he zeir c'hoar, Therese ( 1773-1839) priñsez Thurn und Taxis), Luise von Mecklenburg-Strelitz (1776-1810), rouanez Prusia, Friederike von Mecklenburg-Strelitz (1778- 1841), rouanez Hannover, a veze gwelet evel koantañ merc'hed o amzer. Ar skrivagner Jean Paul Friedrich Richter a zedias e romant "Titan" d'ar peder c'hoar kaer ha nobl war an tron .
Dimeziñ a reas da zug Sachsen-Hildburghausen, a-raok dezhañ dont da vout dug Sachsen-Altenburg.
Dimeziñ
Charlotte a zimezas da Friedrich Iañ von Sachsen-Hildburghausen, dug Sachsen-Hildburghausen, a-raok dont da vout dug Sachsen-Altenburg, hag eñ bugel yaouankañ Ernst Friederich III, Dug Sachsen-Hildburghausen hag e drede pried, ar briñsez Ernestine von Sachsen-Weimar, e 1785 en Hildburghausen,.
Bugale
Daouzek bugel o doe:
Bro Kalanel
Bro Kalanel a zo un terouer dañs war harzoù ha Kernev ha Treger.
Tachenn
En em ledañ a ra war 5 kumun : Kalanel, Plourac'h ha Pluskelleg evit al lodenn a Gernev, Ar Chapel-Nevez ha Lohueg evit al lodenn a Dreger. Kalanel hag he c'humunioù amezek eo ar c'humunioù-se. En Atlas Breizh, kouskoude, n’eo nemet ar c'humunioù a Gernev, Kallag en o zouez ouzhpenn, a ya d’ober ar vroig.
Dañs
Ur stumm eus an dañs-tro, anvet bremañ gavotenn Kalanel, eo an dañs a zeu eus bro Kalanel.
Yana (stêr)
An Iana a zo ur stêr, 1 490 km hed dezhi, e Rusia.
Unvaniezh Latin
An Unvaniezh Latin (UL) zo ur gevredigezh etre-stadoù a oa bet savet e 1954 dre emglev Madrid evit reiñ bri d'ar yezhoù ha pobloù romanek. E 2012 ec'h eo aet da get.
Arvesterien
Broioù zo ha ne oant ket izili a oa arvesterien:
Koura (stêr)
Ar c'h-Koura a zo ur stêr en Azia, 1 514 km hed dezhi, hag a dremen dre dTurkia, Jorjia hag Azerbaidjan.
Patrick Molard
Patrick Molard a zo soner breizhat. Seniñ a ra ar binioù-bras, ar pib-ilin hag ar binioù kozh. Kelenner eo ivez er skol sonerezh e Karaez. Anavezet eo ivez evit bezañ un ispisialour war ar Piobaireachd, un doare sonerezh binioù eus Bro-Skos. Ganet eo e Sant-Maloù e 1951.
Buhezskrid
Patrick Molard a zo gwelet, gant Erwan Ropars, evel unan eus gwelañ ispisialour war ar binioù-bras a Vro-Skos. Abred ez eo bammet gant ar sonerezh a vBro-Skos ha gant ar binioù-bras dreist-holl. Da 14 bloaz, e grogas da zeskiñ ar binioù-bras e Bagad Sant-Malo. Un nebeud bloavezhioù goude, ez eas da seniñ gant Pipe-Band An Ere, e Roazhon. Kendec'hel a reas da zeskiñ gant Jakez Pincet, hag a voe e gelenner Piobaireachd kentañ. D'ar c'houlz-se e gounezas un nebeud konkourioù unsoner. Da 20 bloaz e heulias ur stummadur pizh gant arbennigourien, sonerien ar rouanez, e kastell Balmoral, e Bro-Skos. Al lodenn-se eus e vuhez a arouzas mat anezhañ, dre ma enoras diwezatoc'h e gelennerien eus ar c'houlz : Bob Brown ha Bob Nicol (Robert U. Brown ha Robert B. Nicol) en e bladenn To the bobs.
Liao
Al Liao a zo ur stêr, 1 345 km hed dezhi, e Sina.
Godavari
Ar Godavari a zo ur stêr, 1 500 km hed dezhi, en India.
Patrick Molard
Buhezskrid
Goude dizoloadenn ar sonerezh skosat, n'eo nemet goude e zistro e Breizh ma en em bledas mat er sonerezh breizhat, gant Alan Stivell da skouer. Seniñ a reas ivez gant ar strolladoù Satanazet, Ogham, Gwendal, Gwerz, Pennoù Skoulm, Den, Triptyque pe memes gant Dan ar Braz.
E 1980, 1981 ha 1982 e gounezas ar c'honkour MacAllan, e gouel etrekeltiek an Oriant/Emvod ar Gelted. Sakret e voe teir wezh kampion Breizh e soner a-zaou, gant Youenn Le Bihan pe Yves Berthou. Diwezhatoc'h e embregas enklaskoù war ar sonerezh hengounel skosat ha breizhat, diskouez a ra ivez e zisoc'hoù dre brezegennoù-sonadegoù, seminarioù, un tamm e-pep-lec'h e Europa : e Breizh, e Galisia hag e Asturia. E 1993, enrolañ a reas gant e vreur Jacky hag ar soner gitar Jacques Pellen, ar bladenn Triptype, ur meskaj etre ar jazz hag ar sonerezh keltiek.
Fraser (stêr)
Ar Fraser a zo ur stêr, 1 370 km hed dezhi, e Kanada.
Aix-en-Ergny
Aix-en-Ergny a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais (Bro-C'hall). Anvet e oa Aix l'Evêque a-raok an Dispac'h Gall.
San Fabián
Orin
Diwar anv-badez ur sant katolik anvet Fabián
Parnaiba (stêr)
Ar Parnaiba a zo ur stêr, 1 344 km hed dezhi, e Brazil.
San Carlos (Chile)
San Carlos zo ur gêr hag ur gumun eus Chile, anezhi kêr-benn proviñs Punilla, e rannvro Ñuble. Hervez niveradeg-poblañs 2017 e oa 53 024 a dud enni o chom.
San Nicolás (Chile)
San Nicolás zo ur gumun e Proviñs Punilla, e  Rannvro Ñuble e Chile.
Krishna (stêr)
Ar stêr Krishnâ a zo ur stêr, 1 290 km hed dezhi, en India.
Toull-bac'h Poulo Condor
Galeoù Poulo Condor, anvet ivez Galeoù Côn Đảo (vietnameg : Nhà tù Côn Đảo) zo un toull-bac'h war enezenn Poulo Condor (Côn Son) e su Viêt Nam e proviñs Bà Rịa–Vũng Tàu.
Istor
Orin an anv Poulo Condor eo ar malayeg Pu Lao Kundur, a dalv kement hag "Enezenn ar C'houlourdrennoù".
An toull-bac'h a oa bet savet hag implijet gant ar galloud annamat a-raok an trevadenniñ gall. Adimplijet eo bet gant ar C'hallaoued adalek 1862 kerkent goude sinadur skrid-emglev Saigon ; kendalc'het eo bet an implij gant Stad Viêt Nam betek 1975. Lod eus ar brizonidi a oa toullbac'het e "kaouedoù tigred", hag echuet sezizet o divhar, goude bezañ bet bloavezhioù hep gallout sevel ha bale.
Teresa
Teresa zo un anv-badez spagnolek, hag anv-badez italianek ivez, skrivet Térésa e portugaleg, hag a glot gant an anv-badez brezhonek Tereza.
Rannvro Ñuble
Rannvro Ñuble, diwar anv ar stêr Ñuble (diwar ar ger mapudungún: nglefen ‘stêr strizh’ pe ‘lec'h stouvet’) zo unan eus ar c'hwezek rannvro zo e Chile hag an hini diwezhañ krouet, e Gwengolo 2017, e-kreiz ar vro.
Rannet eo e teir froviñs, enni ez eus 21 gumun, ha dezhi ur gorread a 13 178,5 km², ha 480 609 zo o chom enni. Kêr Chillán eo ar gêr-benn.
En norzh dezhi emañ rannvro Maule, er reter emañ proviñs Neuquén en Arc'hantina, er su rannvro Biobío hag er c'hornôg ar Meurvor Habask.
Proviñsoù ha kumunioù
Rannvro Ñuble zo teir froviñs hag 21 gumun anezhi.
Guess What!
Guess What! zo ur manga seinen birvidik treset gant Ubik ha gant un istor gant Abendsen. Kroget eo an embann e Japan e 2016, hag e Breizh e Genver 2020 gant Ki-oon. 7 levrenn a ya d'ober an heuliad manga en holl.
Punta Arenas
Punta Arenas zo ur gêr eus Chile, kêr-benn Rannvro Magallanes hag Antarktika Chile.
Emañ e gourenez Brunswick en norzh da Strizh-mor Magalhães. Savet e oa bet gant gouarnamant Chile e 1848, kement hag embann e oa mestr war ar c'horn-bro ha war ar strizh-mor. En amzer-hont ne oa nemet galeourien eno. Goude e kreskas Punta Arenas tamm-ha-tamm, dre ma oa ur porzh en ul lec'h-tremen darempredet stankoc'h-stank e Suamerika, dreist-holl a-raok digoridigezh kanol Panamá e 1914. Dont a reas kalz tud divroet eus Europa, eus Rusia ha Kroatia dreist-holl, e dibenn an XIXvet ha deroù an XXvet kantved.
Punta Arenas eo ar gêr vrasañ e Patagonia Chile. E 2012 e oa 127,454 a dud o chom enni.
Saint-Martin-de-Chassenon
Saint-Martin-de-Chassenon a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Chaillé-sous-les-Ormeaux
Chaillé-sous-les-Ormeaux a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Melion
Ar melion, Viola riviniana o anv spesad, a zo plant geotennek eus Eurazia hag Afrika.
Anv
O anv skiantel a zo bet roet dezhe gant Heinrich Reichenbach, ul louzawour alaman eus an 19vet kantvet. Savet eo bet diwar anv an Dr Rivinus, ul louzawour eus an 17vet kantvet eus an hevelep bro.
Hiron
E c'haller parañ Viola riviniana gant Viola reichenbachiana, hag e roont Viola × bavarica.
Edwin Morgan
Edwin George Morgan (ganet d'ar 27 a viz Ebrel 1920 ha marvet d'an 19 a viz Eost 2010) a oa ur barzh ha troer skosat. E 1999 e oa bet anvet da varzh ofisieel kêr Glasc'ho, hag e 2004 e voe anvet da v-Makar, pe barzh broadel, Bro-Skos.
Ganet e voe Edwin Morgan e Glasc'ho ha tremenet en doa e yaouankiz e An Ruadh-Ghleann (Rutherglen), e-kichen Glasc'ho. Mont a reas da skol-veur Glasc'ho e 1937. E-pad an Eil Brezel-bed e voe arbennour a goustiañs ha tremen a reas amzer er Royal Army Medical Corps. Ne echuas e studioù nemet e 1947. Goude e kelennas er skol-veur, ma chomas betek 1980.
Bez' e oa Edwin Morgan unan eus ar Big Seven ("ar seizh bras"), ar seizh barzh skosat anavezetañ eus an, asambles gant Hugh MacDiarmid, Robert Garioch, Norman MacCaig, Iain Crichton Smith, George Mackay Brown ha Somhairle MacGill-Eain.
Mervel a reas d'an 19 a viz Eost 2010, d'an oad a 90 vloaz.
Montigny-en-Ostrevent
Montigny-en-Ostrevent a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Concord (New Hampshire)
Concord eo kêr-benn stad New Hampshire e Stadoù Unanet Amerika. Pennlec'h kontelezh Merrimack eo ivez. Annezet e oa e 2006 gant 42 378 a dud. Krouet eo bet anv Manchester en ur mod ofisiel e 1733.
Montigny-en-Ostrevent
Emdroadur ar boblañs 1793-2007
• Andonioù : Cassini hag EBSSA
Armand du Châtellier
Armand René Maufras du Châtellier (ganet d'ar 7 a viz Ebrel1797 e Kemper ha marvet d'ar 27 a viz Ebrel 1885 e kastell Kernuz e Pont-'n-Abad) a oa un istorour hag un armerzhour breizhat.
E vuhez
Gant e vab, Paul-Armand, e voe krouet ur mirdi e kastell Kernuz, gant traezoù, listri, binvioù, bravigoù eus ar Ragistor.
Oberennoù
Sevel a reas meur a zek levr. En o zouez emañ :
San Fabián de Alico
San Fabián d'Alico zo ur gêr e kumun San Fabián, e Chile, e proviñs Punilla, e Rannvro Ñuble.
Anadir (stêr)
An Anadir a zo ur stêr, 1 146 km hed dezhi, e biz pellañ Siberia, e Rusia.
Inosant XII
Antonio Pignatelli, bet ganet e Spinazzola d'an ha marvet e Roma d'ar, a zo bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an  dindan an anv Inosant XII (latin: Innocentius XII, italianeg: Innocenzo XII).
Brüderchen und Schwesterchen
Brüderchen und Schwesterchen (Breurig ha C'hoarig) zo ur gontadenn gant ar vreudeur Grimm, niverenn 11 en o dastumad (Kinder- und Hausmärchen) embannet e 1812.
Er e oa bet embannet un danevell damheñvel, Nennillo e Nennella, e Pentamerone ar skrivagner italianek Giambattista Basile. Brudet eo ivez an doare rusek, Alionouchka hag Ivanouchka, a gaver pevar stumm anezhañ e dastumad Aleksandr Afanassiev.
Istor
Kresket e voe ar gontadenn embannet e 1812 en embannadur 1819. a-wechoù e vez kemmesk etre homañ ha Hänsel und Gretel.
Kontadenn
Ur breur hag ur c'hoar, skuizh gant ar vil ma vez graet dezho gant o lezvamm, a ra o soñj mont kuit eus ar gêr... Mont a reont a-dreuz ar maezioù ha tapet int dindan ar glav. Disklav a gavont en ur c'hoad e kleuz ur wezenn.
En deiz war-lerc'h, deuet sec'hed dezhañ, ha setu an daou vugel da vont da glask ur feunteun. E-keit-se he deus gwelet al lezvamm drouk e oant tec'het, ha taolet he deus he mallozh war gement eienenn a zo er c'hoad. P'emañ ar breur o vont d'evañ eus dour unan anezho e klev ar c'hoar an eienenn o lavarout : Neb a ev eus ma dour a vo tigr. Hag ar c'hoar da lavarout d'he breur e oa arabat evañ, panevet-se e trofe-eñ en ul loen gouez hag e trailhfe anezhi. Hag int en hent neuze, ken na gavont ur feunteun all, hag ar c'hoar a gompren e lavar: Neb a ev eus ma dour a vo bleiz. Ha hi adarre da lavarout eo arabat evañ. Hag ar breur a sent outi adarre, nemet lavarout e evo diouzh ar c'hentañ feunteun all, rak sec'hed ruz en deus.
Kapuas
Ar c'h-Kapuas a zo ur stêr, 1 143 km hed dezhi, en Indonezia, e proviñs Kalimantan Barat, en enez Borneo.
Hirañ stêr Indonezia eo ha hirañ stêr an enezenn ivez.
Wilfred Mitford Davies
Wilfred Mitford Davies ( 23 a viz C'hwevrer 1895 – 19 a viz Meurzh 1966) a oa un treser kembreat. Labourat a reas evit ar gelaouennig bugale Cymru'r Plant da grouiñ danvez lenn d'ar vugale.
Ganet e oa e Porthaethwy, e sir Fôn, ha savet e kêriadenn Star, etre Llanfairpwll ha Gaerwen. Skoliet e voe e Llanfairpwll ha Llangefni, hag e soñj edo da vont da disavour. Soudardet e voe er brezel-bed kentañ, ha goude ar brezel ez eas da skol an arzoù da Liverpool (Liverpool School of Art). E deroù ar bloavezhioù 1920 e tistroas da Star. E 1922 e c'houlennas Ifan ab Owen Edwards digantañ krouiñ bannoù-treset evit e gelaouenn nevez Cymru'r Plant (Kembre ar vugale). Krouiñ a reas Toodles ha Twm y Gath ("Tom ar c'hazh") a voe embannet goude e Feiz ha Breiz ar Vugale.
Skeudenniñ a reas kalzig a levrioù bugale, evel Hen Ffrindiau, gant Edward Tegla Davies, e 1927, ha krouiñ bannoù treset. Darn anezhe a voe adkemeret goude e Feiz ha Breiz ar vugale. E 1939 e voe embannet Troiou droch Herveig Pennbrell ha Bizig e gaz, ul levrig tregont pajenn, gant skeudennoù Wilfred Mitford Davies, lakaet e brezhoneg gant Yeun ar Gow.
Livadurioù a reas ivez dreist-holl gwelvaoù eus menezioù Gwynedd. Mervel a reas e 1966 ha beziet eo e Llangefni.
Fabián
Fabián zo un anv-badez spagnolek.
Orin
Diwar an anv latin Fabianus, hini ur pab merzheriet er bloaz 250, anvet da sant.
Augst
Douaroniezh
E-kichen kember ar Roen hag an Ergolz emañ Augst.
Bresso
Bresso a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Die drei Männlein im Walde
Die drei Männlein im Walde (An tri c'horrigan er c'hoad) zo ur gontadenn gant ar vreudeur Grimm, niverenn 13 en o dastumad Kinder- und Hausmärchen, ha niverenn 403 e renkadur Aarne-Thompson.
Ar gontadenn
Un intañv hag un intañvez o deus pep a verc'hig. Un deiz e lavar an intañvez da verc'h an intañv lavarout d'he zad e karfe dimeziñ dezhañ. Lavarout a ra ivez d'ar plac'hig e roio dezhi laezh d'en em walc'hiñ ha gwin d'evañ, pa ne roio nemet dour d'he merc'h. Termal a ra an tad rak levenez ha poan eo ar briedelezh. Evit ober e soñj e ro e heuz, a zo toull ar sol anezhi d'e verc'h, hag e c'houlenn diganti mont d'ar c'hrignol da ispilhañ an heuz ouzh un tach, ha d'e gargañ a zour : ma ne ver ket an heuz dre an toull ec'h addimezo. Takenn ebet ne ver, hag eured a vo neuze.
Cognomina
cognomen
Bibl Santel pe Levr ar Skritur Sakr
Bibl Santel pe Levr ar Skritur Sakr eo anv an droidigezh eus ar Bibl graet gant Yann-Frañsez ar Gonideg (1775-1838), hag embannet goude e varv, e 1866, gant ti-embann L. Prud’homme, mouller eskopti Sant-Brieg. Div levrenn a oa.
Levrenn gentañ
Lakaet eo amañ an anvioù e Bibl ar Gonideg, hag e-kichen an anv roet e skrid an Tour-Tan:
Breuriezh Sant Ildud
Breuriezh Sant Ildud a oa ur gevredigezh hervez lezenn 1901, krouet gant izili bennañ Kristenion Breizh evit prenañ un domani da reiñ bod da Diegezh Santez Anna, e 1992. Renet e oa gant Marsel Blanchard, person Kistinid. Goude un dizemglev e voe gwerzhet an domani ha divodet ar gevredigezh. Ober a rae dave hec'h anv da Emgleo Sant Ildud Yann-Vari Perrot, a oa un ti-embann dreist-holl.
Unan
Unan zo
Valerius
Valerius eo nomen, pe anv latin, ar gens Valeria, unan eus koshañ tiegezhioù Roma an Henamzer.
E skourroù an tiegezh e kaver ar c'h-cognomina : Corvus, Falto, Flaccus, Laevinus, Maximus, Messalla, Potitus, Publicola ha Volusus.
Xanton
Xanton (distaget []) a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Coserans
Coserans (hervez an okitaneg), pe Couserans (hervez ar galleg), zo ur vro vihan eus Okitania, er Pireneoù. Emañ etre ar stêrioù Garona hag Ariège, e traoñiennoù ar Salat hag an Arisa, e kornaoueg departamant Ariège.
Přemysl an arer
thumb|Skulterez Přemysl ha Libuše e [[Vyšehrad.]] Přemysl (pe Premysl, e tchekeg : Přemysl Oráč, e poloneg : Przemysł Oracz, an daou ster Přemysl an arer) eo an diazezer mojennel riez ar re bPřemyslided o doa renet war Bohemia eus 873 pe a-raok, betek 1306.
Mojenn
Hervez ar vojenn e oa Přemysl eus kêriadenn Stadice, hag ul labourer-douar anezhañ. Sachet en doa warnañ sell Libuše, merc'h Krok, roue Bohemia. Přemysl a euredas gant Libuše a vije bet, hervez an hengoun, diazezerez Praha, diouganet he doa e vije bet el lec'h-se, a oa ur gouelec'h, ur gêr a vije treuzet harzoù ar vro gant he brud hag he gloar.
Tri mab o doa bet Přemysl ha Libuše: Nezamysl, Radobyl ha Liudomir.
Albairate
Albairate a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Karin Dor
Karin Dor, ganet Kätherose Derr, d'an 22 a viz C'hwevrer 1938 hag aet da Anaon d'ar 6 a viz Du 2017, a oa un aktourez alaman brudet. Brudet e oa e fin ar bloavezhioù 1960. Roll brudetañ Karin Dor e oa bet hini ar Bond girl Helga Brandt er film James Bond You Only Live Twice (1967).
Sambuca di Sicilia
Sambuca di Sicilia zo ur gumun e proviñs Agrigento, e Sikilia.
Charmosyna
Charmosyna a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevarzek spesad a ya d'ober ar genad :
Podolsk
Podolsk (Подо́льск e rusianeg) zo ur gêr eus Rusia ha kreizenn velestradurel Oblast Moskov eo. Emañ war ribl ar stêr Pac'hra, zo un adstêr d'ar Moskva. Ar gêr vrasañ eo en Oblast Moskov ha poblet eo gant 183 095 a dud hervez niveradeg 2010.
Istor
Diwar ur geriadenn vihan, Podol, a oa e domani Abati Danilov, e Moskov, eo kresket Podolsk da zont da vezañ ur gêr vrasoc'h. Roet e oa bet dezhi ar statud a gêr gant an impalaerez Katelin II e 1791. En amzer-se e oa bet savet rannadoù melestradurel Rusia, gant gouarnourien en o fenn, ha kêrioù nevez.
A-raok an Dispac'h Rusian e 1917, e oa Podolsk unan eus kêrioù greantel pouezusañ Rusia. Eno e oa ul labouradeg mekanikoù-gwriat Singer da skouer.
Karr-tan
Ur c'harr-tan, pe karr-dre-dan, pe tangarr, pe karr hepmuiken, pe gwetur, zo ur c'harbed gant rodoù hag ur c'heflusker, a dalvez da gas tud d'al lec'h ma fell dezho mont. Peurvuiañ e termener ar c'hirri-tan evel karbedoù :
Er yezh pemdez e reer alies gant "karr" e-lec'h "karr-tan" met talvezout a ra ar ger-se ivez evit karbedoù stlejet gant kezeg pe gant loened all.
Primož Trubar
Primož Trubar (8 a viz Mezheven 1508 - 28 a viz Mezheven 1586) a oa ur beleg sloven da vare an Disivoud protestant. Gantañ e voe skrivet ar c'hentañ levr moullet e sloveneg.
Ganet e voe Trubar en ur gêriadenn vihan, Raščica, er c'hreisteiz da Ljubljana. Bet e voe er skol e Rijeka e 1520-1521 ha goude-se e kendalc'has gant e studioù e Salzburg. Goude e voe vikel-vras eskob Trieste, Pietro Bonomo. Tro en devoe, er post-se, d'ober anaoudegezh gant skrivagnerien glasel evel Vergilius ha gant mennnozhioù nevez tud eus e vare, evel Martin Luther hag Erasmus. E 1528 e lakaas e anv e skol-veur Vienna, en Aostria, met distreiñ a reas e 1530 da Slovenia. Tamm-ha-tamm e tommas ouzh mennozhioù an Disivoud hag e 1547 e voe skarzhet eus Ljubljana.
Neuze e tec'has da Alamagn. Prezeger e voe e Nürnberg hag e Rothenburg ob der Tauber ha person e Kempten (Allgäu). Eno en em lakaas da dreiñ ar Bibl diwar testenn alamanek Luther e sloveneg, ha da sevel skridoù all en e yezh, evel Katekizem (katekiz) hag Abecednik (abeseer). Embannet e voent en ul levr hepken, e 1550 e Tübingen, ha ganto e voe moullet ar c'hentañ levr e sloveneg. Er bloavezhioù war-lerc'h e voe savet levrioù all e sloveneg gant Primož Trubar hag embannet e voe, e meur a damm, e droidigezh eus an Testamant Nevez. Gant e levr Cerkovna ordninga, deuet er-maez e 1564, e klaskas Trubar sevel un Iliz protestant sloven.
Mervel a reas e Derendingen, hag a zo bremañ e Tübingen en Alamagn, ha beziet e voe eno.
Enoret eo Primož Trubar e Slovenia hiziv, dre ma voe unan eus diazezerien ar sloveneg skrivet. Gwelet a reer e skeudenn war bezhioù un euro er vro-se. E 2010 e oa bet divizet gant Parlamant Slovenia e vije hiviziken un devezh gouel broadel eus deiz e c'hanedigezh, an 8 a viz Mezheven.
Proviñs Milano
Proviñs Milano a oa ur broviñs en Italia, e rannvro Lombardia, ha Milano e oa he c'hêrbenn. Bremañ eo bet kemeret he lec'h gant Meurgêr Milano.
Fabián Ruiz de Aguilar
Fabian Ruiz de Aguilar (* Aguilar de Campos, Kurunenn Kastilha 1539 – † ?) zo ur c'hloareg hag a gemeras perzh en aloubadeg Chile.
E 1560 e tegouezhas Ruiz de Aguilar e Chile evel kaner en iliz-veur Santiago. Diouer a oa a veleien, hag anvet e voe da berson gant an eskob González ha da gure un toullad parrezioù e su ar vro. Pa varvas an eskob e voe kaset d'an harzoù, ma chomas meur a vloaz, ha goude e voe anvet da vikel-vras evit Valdivia, Villarrica, Osorno ha Castro.
Distro da Santiago, e voe kaset da La Serena ha goude da g-Cuyo, ma chomas bloaz. Da varv an eskob Barrionuevo e voe galvet da Santiago da gemer ar garg a vikel-vras. Goude ez eas da Lima, d'ar sened-iliz.
En 1588, petra bennak m'en devoa aotre da vont da Spagn, edo bepred en Lima o c'houlenn kaout ul leve-gopr. Nav bloaz ha hanter-kant e oa neuze.
Settimo Milanese
Settimo Milanese  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Vizzolo Predabissi
Vizzolo Predabissi a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Zoteux
Zoteux a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Vittuone
Vittuone  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Charlotte von Hessen-Darmstadt (1755–1785)
Charlotte Hessen-Darmstadt, en alamaneg Charlotte von Hessen-Darmstadt (1755–1785) a oa merc'h da Georg Wilhelm von Hessen-Darmstadt (1722–1782) ha d'e bried Maria Luise Albertine zu Leiningen-Dagsburg-Falkenburg (1729–1818). He zad a oa mab da Ludwig VIII von Hessen-Darmstadt, ha d'ar gontez Maria Louise Albertine von Leiningen-Falkenburg-Dagsburg; he mamm a oa merc'h d'ar c'hont Christian Karl Reinhard von Leiningen-Dagsburg.
C'hoar e oa da Friederike von Hessen-Darmstadt (1752–1782), dimezet da Karl II, Dug Mecklenburg-Strelitz (1741–1816). Hennezh a oa gouarnour rouantelezh Hannover evit e vreur-kaer George III, a oa roue Bro-Saoz ha roue Hannover war un dro. Prometet e oa bet dorn Charlotte da Peter Friedrich Wilhelm, dug Oldenburg, met ar paotr ne oa ket yac'h e spered, se zo kaoz ne zimezas ket Charlotte dezhañ, ha plac'h yaouank e oa c'hoazh da 28 bloaz. E 1782 avat e varvas he c'hoar Friederike er gwilioud. Daou vloaz goude, e 1784, e timezas Charlotte d'he breur-kaer intañv.
Bloaz goude e varvas Charlotte, da 30 vloaz evel he c'hoar, goude ur gwilioud poanius, ha genel ur mab.
Dilezel e garg a reas he fried neuze da sevel e vugale: ar pemp chomet bev eus an dek en doa bet gant ar c'hoar henañ Friederike, hag an hini en doa bet gant ar c'hoar yaouankañ Charlotte.
Ur mab
Ur mab he doe:
Proviñsoù Chile
Proviñsoù Chile zo rannoù melestradurel e Chile hag izeloc'h o live eget ar rannvroioù hag uheloc'h eget ar c'humunioù. Ur vro greizennet eo Chile ha bihanik eo o emrenerezh.
56 proviñs zo e Chile bodet e 16 ranvvro. Ar suañ anezho eo Proviñs Antarktika Chile, stag ouzh Rannvro Magallanes hag Antarktika Chile; an norshañ eo Proviñs Parinacota e Rannvro Arica ha Parinacota; ar gornokañ Proviñs Enez Pask, stag ouzh Rannvro Valparaíso.
An drevadenn
En amzer an trevadennerezh e oa renet ar proviñsoù gant ur seurt prefed anvet corregidor, ma vezent anvet corregimientos, anvet da broviñsoù diwezhatoc'h.
Er XVIvet kantved e oa :
Proviñs Tucumán a voe tennet digant Chile en 1563, daou vloaz a-raok krouiñ ar corregimientos, ha staget ouzh ar Real Audiencia de Charcas.
Proviñsoù Chile
A Norzh da Su :
Rannvro Arica ha Parinacota
Kêr-benn rannvro: Arica
Rannvro Tarapacá
Kêr-benn rannvro: Iquique.
Rannvro Antofagasta
Kêr-benn rannvro: Antofagasta.
Rannvro Atacama
Kêr-benn rannvro: Copiapó.
Rannvro Coquimbo
Kêr-benn rannvro: La Serena.
Rannvro Valparaíso
Kêr-benn rannvro:: Valparaíso.
Rannvro Meurgêr Santiago
Kêr-benn rannvro: Santiago.
Rannvro O'Higgins
Kêr-benn rannvro:: Rancagua.
Rannvro Maule
Kêr-benn rannvro: Talca.
Aymée Nuviola
Aymée Nuviola, ganet e La Habana, zo ur bianoourez, kanerez, hag aktourez kuban, aet da chom da Viami. Kanañ a ra son cubano kenkoulz ha salsa. Lesanvet eo bet "La Sonera del Mundo".
He mamm a oa pianoourez. He c'hoar a gan ganti alies war al leurinier, hag he nizez Paola Guanche, he deus gounezet ar priz La Voz Kids e Telemundo.
Pa oa bihan e kleve Benny Moré ha Elena Burke en Cuba hag anaoudegezh a reas gant Celia Cruz pan deas e-maez an enez, da vont da Spagn e dibenn ar bloavezhioù 1980, da 20 vloaz, ma klevas sonerezh Celia.
Film
Hi eo Celia Cruz en telenovela Celia (telenovela).
Proviñsoù Chile
Rannvro Ñuble
Kêr-benn rannvro: Chillán.
Rannvro Biobío
Kêr-benn rannvro:: Concepción.
BBC
Ar British Broadcasting Corporation, berraet e BBC, zo ur servij publik skignañ saoz. Emañ ar pennlec'h er Broadcasting House e Westminster, e Londrez. Ar skigner radio-skinwel broadel koshañ eo dre ar bed, kement hag an hini brasañ a-fed niver a implijidi. Ouzhpenn 22 000 den a labour evit ar BBC, en o zouez ur 16 000 bennak a labour er skourrioù foran. Ma vez kontet an holl dud a labour, memes ar re a vare da vare, ez eus un hollad a 35 402 implijad kevratet.
Proviñsoù Chile
Rannvro Araucanía
Kêr-benn rannvro: Temuco.
Rannvro Los Ríos
Kêr-benn rannvro: Valdivia.
Rannvro Los Lagos
Kêr-benn rannvro:: Puerto Montt.
Rannvro Magallanes
Kêr-benn rannvro: Punta Arenas.
Ursula Andress
Ursula Andress, ganet d'an 19 a viz Meurzh 1936, zo un aktourez skinwel ha sinema, top model ha sex symbol eus Suis. Gwelet eo bet e filmoù stadunanat, saoz hag italian. Brudet spontus e oa bet evit he roll evel Bond girl, Honey Ryder, er c'hentañ film James Bond, Dr. No. Gwelet eo bet ivez evel Vesper Lynd el luadenn eus James Bond anvet Casino Royale.
Cognomen
Ar c'h-cognomen (cognomina el liester) eo lesanv ar Romaned en Roma an Henamzer. Goude ar c'hentanv hag an anv-tiegezh (gentilice ), e oa trede lodenn an anv (tria nomina) boas.
Ster ar c'h-cognomen
Diazezet eo al lesanv war ar c'horf hag an nammoù : Calvus (moal), Varus (kamm), Verrucosus (gwenaennek), Flaccus (flak e skouarn), Nero (du), Caecus (dall), Strabo (luch), Sabinus (ar Sabin), ha re all. Un taol-kaer en arme a roe un anv enorus : Capitolinus, Torquatus, Coriolanus. Anvioù goapaus a oa ivez : Crassus (lous), Brutus (beulke), Caudex ( skod - penn-peul), Paullus (skribiton), "Balbus" (gag)
Ar merc'hed a c'halle kaout ur c'h-cognomen, goude o anv-tiegezh : Secunda, Tertia, Fausta, Maior.
Auguste Viktoria von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg
Auguste Viktoria von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg (1858–1921) zo ur briñsez alaman hag a zimezas da Gwilherm II Alamagn hag a voe an impalaerez alaman diwezhañ.
Breizh Unvan
Breizh Unvan (Bretagne Réunie e galleg ha gwechall Comité pour l’unité administrative de la Bretagne - CUAB) a zo ur gevredigezh bet krouet e 1974 evit ma vo lakaet Liger-Atlantel e-barzh Rannvro Breizh. Bremañ emañ an departamant e Rannvro Broioù al Liger.
Arconate
Arconate a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Proviñs Monza e Brianza
Proviñs Monza e Brianza zo ur broviñs en Italia, e rannvro Lombardia, ha Monza eo he c'hêr-benn.
Er broviñs emañ rannvroig douaroniezhel ar Brianza.
Republik roman (1798-1799)
Ar Republik roman pe Republik Roma (e galleg: République Romaine ; en italianeg: Repubblica Romana) a oa ur stad verrbad a voe krouet en Italia d'ar 15 a viz C'hwevrer 1798 hag a badas betek an 30 a viz Gwengolo 1799.
Aloubet e voe Stadoù ar Pab gant soudarded c'hall, gant ar jeneral Louis-Alexandre Berthier en o fenn, e miz C'hwevrer 1798. D'an 11 a viz C'hwevrer e voe kemeret kêr Roma ganto. Harluet e voe ar pab Pi VI ha kaset da Doskana, da gentañ, ha da Vro-C'hall da c'houde, ma varvas d'an 29 a viz Eost 1799 d'an oad a 81 vloaz.
Gant ar jeneral Berthier e voe embannet ar Republik roman d'ar 15 a viz C'hwevrer 1798.
D'ar 7 a viz Meurzh e voe staget ar Republik tiberin (embannet e Perugia d'ar 4 a viz C'hwevrer 1798) ha Republik Ancona (embannet en Ancona d'ar 19 a viz Du 1797) ouzh ar Republik Roman.
Ne voe ket degemeret gwall vat ar "Republik roman" gant tud ar vro, hegazet gant peilhadeg Roma gant ar soudarded c'hall.
D'an 28 a viz Du 1798 e voe aloubet ar republik nevez gant un arme deuet eus Rouantelezh Naplez ha renet gant ar jeneral aostrian Karl Mack. Met adkemeret e voe Roma gant ar C'hallaoued d'ar 14 a viz Kerzu.
D'an 19 a viz Gwengolo 1799 e voe dilezet kêr gant ar soudarded c'hall ; adkemeret e voe gant arme Naplez d'an 30 a viz Gwengolo. Hag adsavet e voe Stadoù ar Pab dindan Pi VII e miz Mezheven 1800.
Subduktadur
Ar subduktadur pe islinkadur zo un argerzh geologek hag a adkelc'h litosferenn ar meurvorioù e-barzh mantell an Douar el lec'h ma tosta bevenn ar plakennoù tektonek an eil ouzh eben. Pa'n em gav litosferenn okeanek ur blakenn dektonek gant litosferenn un eil plakenn ha n'eo ket ken fetis an danvez anezhi, ar blakenn bounnerañ a sank dindan an eil e-barzh mantell an Douar. Ul lec'h ma c'hoarvez an argerzh-se zo anvet un takad subduktadur. Argerzh ar subduktadur en deus krouet ar pep brasañ eus kreunenn kevandirioù an Douar. Muzuliet e vez ar feurioù subduktadur e kantimetr dre vloaz, gant ur feur keitat zo etre daou hag eizh kantimetr bep bloaz a-hed ar pep brasañ eus ar bevennoù plakennoù.
Gallout a ra ar subduktadur c'hoarvezout abalamour ma'z eo un tamm fetisoc'h litosferenn yen ha reut ar meurvorioù evit an astenosferenn tomm ha gwak zo dindani. Ur wezh kroget e kendalc'h ar subduktadur en un doare stabil dreist-holl abalamour da flodusted fall al litosferenn fetis o sankañ er vantell. Sankañ a ra abalamour d'he fouez dreist-holl. Peurliesañ e vez ur blakenn okeanek hag a sank dindan ur blakenn kevandirel pe ur blakenn okeanek yaouankoc'h.
C'hoarvez a ra krenoù-douar alies hed-ha-hed an takadoù subduktadur, ha liñvennoù laosket da vont gant ar blakenn o sankañ a atiz ar volkanouriezh er blakenn a-us. Pa sank ar blakenn hervez ur c'horn skouer, ar blakenn a-us a ziorren ur gouriz distummadurioù geologel : ar greunenn a deva, menezioù a gresk, ha metamorfegezh zo. Pa sank hervez ur c'horn sershoc'h e stumm diazadoù kilstourm zoken.
Subduktadur ha plakennoù tektonek
Hervez damkan ar plakennoù tektonek, litosferenn an Douar, e bluskenn reut diavaez, zo torret e chwezek plakenn dektonek vras ha meur a unan bihanoc'h. Dilec'hiañ a reont goustadik abalamour d'ar c'hoñvektadur e-barzh mantell an Douar gwak zo dindane. Krouet eo an argerzh koñvektadur-se gant an tommder a zeu eus skinoberiantiz kalon an douar hag a dec'h eus diabarzh an Douar.
Kreunenn skañv diavaez ha gwelead reut uhelañ mantell an Douar a ya d'ober al litosferenn. Tevder al litosferenn okeanek a ya eus un nebeud kilometroù pa vez yaouank, e-kichen ar c'hribennoù e-kreiz ar meurvorioù, betek kant kilometr pe war-dro evit al litosferoù okeanek koshañ. Litosferenn ar c'hevandirioù a ya betek 200 km tevder. Yen ha reut a-walc'h eo al litosferenn e-keñver an astenosferenn dindani, hag abalamour da se e fiñv ar plakennoù tektonek evel korfoù solut o flodañ war-c'horre an astenosferenn. Alies ez eus rannoù litosferenn okeanek ha litosferenn gevandirel en ur memes plakenn dektonek.
An takadoù subduktadur eo al lec'hioù ma sank litosferenn yen ar meurvorioù dindan ar vantell ha ma vez adkelc'hiet. Kavout a reer anezhe war vevenn ar plakennoù a stok an eil ouzh eben, el lec'h ma stok litosferenn okeanek ur blakenn ouzh litosferenn ur blakenn all ha n'eo ket ken fetis. Sankañ a ra ar blakenn bounnerañ hervez ur c'horn, dezhañ etre 25° ha 75° e-keñver gorre an Douar. Ar c'hemm gwrez etre al litosferenn hag an astenosferenn an hini eo a laka al litosferenn da sankañ, rak yenoc'h eo al listosferenn okeanek, hag abalamour da se e vez fetisoc'h dre vras. Gouelezennoù ha dour zo kaset gant an tamm litosferenn hag adkelc'hiet er vantell zon.
Poulzet gant al litosferenn okeanek e c'hall plakennoù kevandirel stekiñ an eil ouzh eben er memes doare tamm-pe-damm met neuze ne ya ket ar subduktadur en tu all da gant kilometr donder. Ker bras e vez ar gwask a zeu eus stokadenn an div blakenn gevandirel ma sav skantoù tektonek hag en em zistag diouzh mantell an Douar peotramant ma sav ar blakenn okeanek dreist ar blakenn gevandirel.
An Douar eo ar blanedenn nemeti da c'hoût dimp ma c'hoarvez an argerzh-se, hag an takadoù subduktadur zo e berzh tectonek pouezusañ. Ar subduktadur eo an nerzh a-dreñv ar plakennoù tektonek, hag hepte, ne vefe ket eus ar plakennoù. Kavout a reer an takadoù subduktadur hed-ha-hed 55 000 km bevennoù plakennoù o stekiñ an eil ouzh eben, hogos ar memes hed hag an 60 000 km kribennoù e-kreiz ar meurvorioù.
Hent-houarn Naoned Levieg
Al linenn Hent-houarn Naoned Levieg a oa ul linenn hent-houarn etre Naoned, e Bro-Naoned, ha Levieg, e Bro-Naoned ivez, hag e departamant al Liger-Atlantel, e Breizh.
L'Idéologie française
L'Idéologie française zo ul levr gallek gant Bernard-Henri Lévy hag embannet gant Grasset e Genver 1981. En arnodskrid-mañ e klask an oberour eien prederouriezhel mouezhioù an tu dehoù hag an tu kleiz gall, hag ar c'hemm etrezo.
Inejirō Asanuma
Inejiro Asanuma (浅沼 稲次郎, Asanuma Inejirō), ganet d'ar 27 a viz Kerzu 1898 hag aet da Anaon d'an 12 a viz Here 1960, a oa ur politikour japanat ha penn ar Shakai Minshu-tō pe Strollad sokialour Japan. Goude an Eil Brezel-bed, Asanuma a oa deuet da vezañ difenner a-grenn ar sokialouriezh. Un harp e oa d'ar Strollad Komunour sinaat, pismiger daonet eus al liammoù etre Japan ha Stadoù-Unanet Amerika.
Asanuma a voe drouklazhet gant ur yoroi-dōshi, ur c'hleze hengounel, gant ar broadelour Otoya Yamaguchi pa oa o kemer perzh en un diviz politikel e Tokyo war ar skinwel. Ar fed ma oa bet lazhet en un doare gwadus pa oa o tremen er skinwel broadel, en doa sabatuet an dud.
Vimodrone
Vimodrone a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Auguste Viktoria von Hohenzollern
Auguste Viktoria von Hohenzollern ( pe Augusta Vitória Guilhermina Antónia Matilde Luísa Josefina Maria Isabel de Hohenzollern-Sigmaringen e portugaleg) (Potsdam 1890 — Eigeltingen 1966) a oa ur briñsez alaman a zimezas da Manuel II, diwezhañ roue Portugal.
Mor Bering
Mor Bering (Bering Sea e saozneg; Берингово море, Beringovo more e rusianeg) zo ul ledennad dour zo ul lodenn eus ar Meurvor Habask paket etre Siberia (ha ledenez Kamtchatka) er c’hornôg hag Alaska er reter. Bevennet eo gant aridennad an inizi Aleout hag an inizi Komandorski er c’hreisteiz ha dispartiet eo diouzh Meurvor Arktika gant strizh-mor Bering en hanternoz. En em ledañ a ra war daou vilion a km². Abalamour d’ur redenn vor glouar (8-11 °C), Redenn Alaska, e chom dourioù Mor Bering hep bezañ skornet e-pad mizioù an hañv, hogen e-pad ar peurrest eus ar bloavezh e vez skornet.
Dont a ra anv Mor Bering, evel hini ar strizh-mor, eus anv an ergerzher europat kentañ a voe o verdeiñ dre eno, an Danad Vitus Bering, a oa bet kefridiet gant an tsar Pêr Gentañ, e deroù an, da glask daoust hag un tremen a oa etre Siberia hag Amerika.
Live ar mor a zigreskas e-pad Hoalad ar skorn e su Mor Bering. Gant se e c’haller soñjal e oa un tremen didroc’h da neuze etre Siberia hag Alaska. Pont Bering a reer eus an tremen-se ; drezañ moarvat e tremenas tud eus Azia da vont da boblañ Amerika.
E-touez inizi Mor Bering emañ an inizi Komandorski (gant enez Bering) hag an inizi Pribilof.
Sébastien Bourdais
Sebastien Olivier Bourdais (bet ganet d'ar 28 a viz C'hwevrer 1979 er Mañs) a zo ur blenier kirri gall. Redet en deus e Champ Car, Formulenn 1, Andur hag en IndyCar abaoe 2011. Peder gwech eo bet aet ar maout gantañ e Champ Car.
Esaeoù kentañ evit redek e Formulenn 1
Remerket eo bet disoc'hoù mat Bourdais e-barzh an isformulennoù, ha sinañ a ra ar gall ur c'houmanant gant ar skipailh saoz Arrows e-pad hañv 2002, met hemañ a ra freuz-stal goude-se. Klask a ra Bourdais bezañ blenier esaeoù evit Renault F1 Team. Goude abadennoù esae eo dibabet Frank Montagny evit dont da vezañ trede blenier Renault, ha setu eo bet lakaet Bourdais e-kostez. Soñjet en deus mont e DTM, met dibab a ra mont e ChampCar kentoc'h, o tisoñjal ar Formulenn 1 war a seblant.
An IndyCar
Goude tri bloaz pell eus ar redadegoù amerikan e tistro Bourdais e kevezadeg IndyCar Series e 2011 evit redek an dek redadeg war hent gant ar skipailh Dale Coyne Racing, o echuiñ 23 ar gevezadeg. E 2012 e tistro leunamzer, dre dilezel Peugeot e vrogramm Andur, gant Dragon Racing ha Lotus Cars, oc'h ober skipailh gant Katherine Legge. Diaes eo ar redadegoù kentañ gant ur c'heflusker Lotus n'eo ket ken buan hag ar re-all. Cheñchet eo bet ar c'heflusker e-pad an Indianapolis 500, e-lec'h ma echu Bourdais 20.
Désirée Clary
thumb|right|200px|Désirée Clary Poltred gant [[François Gérard (1810)]] thumb|right|200px|Drottning Desideria av Sverige och Norge, 1822 thumb|right|180px|Desideria poltredet gant R. Lefévre. thumb|right|180px| Desideria war ar varskaon
He buhez
Merc'h e oa d'ur marc'hadour seiz pinvidik François Clary ha da Françoise Somis. Da gentañ eo Joseph Bonaparte an hini a reas al lez dezhi en 1794; a-benn ar fin e kavas gwelloc'h c'hoar Désirée, Julie Clary, ha ganti eo e timezas.
E-keit-se e oa dimezet (ha n'eo ket euredet) da vreur Joseph, Napoleon, d'ar 15 a viz Ebrel 1795. Met ar soudard a reas anaoudegezh gant Joséphine de Beauharnais, d'ar 15 a viz Here 1795 e Pariz, lakaet war e hent gant e "vignon" Paul Barras, ma voe torret an dimeziñ, ha ne voe eured ebet, goude ma savas keuz ha koustiañs fall d'ar paotr ur pennadig.
E 1795–1797 ez eas Désirée hag he mamm da chom da Genova, en Italia. En 1797 ez eas da chom gant he c'hoar Julie hag he breur-kaer Joseph, a oa kannad Bro-C'hall e Roma. Ur pennad e voe kaoz a zimeziñ d'ar jeneral gall Léonard Duphot, met hennezh a voe lazhet e Roma e miz Kerzu 1797, en deiz a-raok an eured.
Bernadotte
Ha hi neuze da eurediñ d'ar 17 a viz Eost 1798, e Sceaux, d'ar jeneral Jean-Baptiste Bernadotte. Ur mab o doe, Oscar, ganet d'ar 4 a viz Gouhere 1799.
Sveden
E miz Eost 1810 e voe dilennet he fried Bernadotte da briñs-hêr da gurunenn Sveden, hag e miz Genver 1811 ez eas da Stockholm gant he mab. A-benn ur miz avat e tistroas hec'h-unan da Bariz.
D'ar 5 a viz C'hwevrer 1818 e varvas ar roue Charlez XIII ha Bernadotte a voe anvet da roue evel Charlez XIV Yann, ha hi da rouanez, anvet Desideria.
Ne zistroas nemet e 1823 a-benn eured he mab, ha neuze eo e voe kurunennet evel rouanez Sveden ha Norge. Pa varvas he fried d'an 8 a viz Meurzh 1844 e voe kurunennet o mab Oscar Iañ Sveden. Mervel a eure Désirée d'ar 17 a viz Kerzu 1860 e Stockholm.
Kenpeitai
Kenpeitai (憲兵隊 Kempeitai, /kɛmpeɪtaɪ/, "Korfad poliserien milourel") a oa polis milourel Lu Impalaeriezh Japan adalek 1881 betek 1945. Ne oa ket ur polis boutin, unan kuzh ne lavaran ket.
Hervez lezenn e oa ur skourr eus lu implaeriezh Japan, met karget e oa ivez eus obererezhioù polis milourel evit Morlu Impalaeriezh Japan dindan sujidigezh ar maodiern amiral (zoken pa oa ur polis bihan arbennik e morlu an Tokkeitai), evit obererezhioù surentez ar ministrerezh diabarzh, hag ouzhpenn-se re maodiern ar Justis. Kenpei a raed eus pep unan eus izili Kenpetai.
Istor
Kenpeitai a oa bet krouet e 1881 dre un dekred anvet 憲兵条例 "Kemennadur Kenpei", en isrann "melladoù a-zivout an archeriezh". Aozet e oa bet diwar skouer archeriezh Bro-C'hall. Munudoù all a voe ouzhpennet e-keñver aozadur, statud milourel, kefridioù polis-justis gant ar Kenpei Rei e 1898. C'hwec'h kemm warn-ugent a voe graet d'ar skrid diazez a-raok ma vefe roet lamm d'an aozadur e miz Eost 1945.
An nerzh diazez e oa 349 ezel ennañ. Lakaat da sentiñ ouzh al lezennoù nevez da geñver koñje ret gwazed Japan a oa ul lodenn vras eus o labour. Ret e oa dezho talañ ouzh kounnar familhoù kouerien ar vro. Aozadur pennañ Kenpeitai a rae war-dro ar c'henurzhiadur diabarzh, implij an nerzhioù, hag ivez ar c'henaozañ etre ministrerezhioù an amiraliezh, an diabarzh hag ar justis. Ar skourr obererezhioù a oa karget eus kefridioù an unvezioù hervez ezhommoù al luioù, ar surentez foran hag ar spiañ.
Peugeot
Peugeot zo ur saver kirri gall. Krouet e oa bet embregerezh an tiegezh e 1810, ha fardañ a ra milinoù taol a-raok sevel kirri. Krouet e oa bet "Kompagnunezh kirri Peugeot" gant Armand Peugeot e 1896. Embregerezh Peugeot a zo da bPSA Peugeot-Citroën e-lec'h m'emañ Citroën ivez e-barzh. Redek a ra ivez Peugeot e-barzh kevezadegoù kirri gant Peugeot Sport, ar WRC pe an Andur da skouer.
Rossana (disheñvelout)
Rossana a c'hall bezañ :
Jean-Michel Blanquer
Jean-Michel Blanquer, ganet e Pariz e 1964, zo ur politikour gall, bet ministr an Deskadurezh.
E dad hag e vamm zo ganet en Alger. Divorset eo.
Goude e studioù e voe kelenner-enklasker e Skol-veur Panthéon-Assas e 1992, e Skol-veur François-Rabelais e 1994, hag en Institut d'Études Polítiques e Lille e 1996. E 1998 e voe anvet e penn an Institut des Hautes Études d’Amérique Latine. Etre 2004 ha 2006 e voe rektor Akademiezh Gwiana c'hall, hag etre 2007 ha 2009 en Akademiezh Créteil. E 2009 e voe anvet da rener meur an deskadurezh dindan ar ministr Luc Chatel. E 2013 e teuas da vezañ prezidant an ESSEC Business School.
Ministr
Hag e 2017 e voe anvet da Vinistr an Deskadurezh, e gouarnamant kentañ Emmanuel Macron.
Alisterus
Alisterus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1911 gant an evnoniour amatour aostralian Gregory Mathews (1876-1949).
Jean-Michel Blanquer
Ministr
Abaoe m'eo ministr en deus komzet meur a wech a-enep kelennadur ar brezhoneg : e miz Mae 2019 e oa savet a-enep ar c'helenn dre soubidigezh er skolioù Diwan ; hag e miz C'hwevrer 2020 en doa kemeret ar gaoz er Vodadenn Vroadel a-enep kinnig-lezenn Paul Molac. n'eo ket bet dislâret ar ministr gant e gentañ ministr na gant e brezidant.
Alisterus
Dont a ra e anv eus anv-bihan — Alister — mab (1907-1985) Gregory Mathews.
Jean-Michel Blanquer
2022
N'eo ket bet adkemeret evel ministr an deskadurezh
Klasket en deus ur bastell-vro ma c'hallje mont war ar renk da vont da gannad. Goulennet en deus digant ur gannadez eus e strollad leuskel he lec'h gantañ, en aner. neuze eo aet da lakaat e anv e pastell-vro Montargis ha korbellet eo bet.
Alisterus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad a ya d'ober ar genad :
François-Mathurin Gourvès
François-Mathurin Gourvès (17 Mezheven 1929 – 12 Eost 2020) a oa un eskob katolik. Eskob Gwened e voe eus 1991 da 2005.
Ganet e voe Mathurin Gourvès e Plougastell, en ur familh labourerien-douar. Ar brezhoneg e oa e yezh kentañ. Studioù a reas e kloerdi bras Kemper hag e Roma hag e Pariz da c'houde. Beleget e voe e 1953, en eskopti Kemper.
Kure e voe e Landerne da gentañ, a-raok bezañ chapalan gant ar JOC, ha dean en iliz ar Salver Santel e Brest, goude. Vikel-vras eskopti Kemper e teuas da vezañ e 1975. Eskobet e voe d'an 21 a viz C'hwevrer 1991, ha diwar neuze e kemeras "François-Mathurin" da anv.
E 1996 e pedas ar pab Yann-Baol II da zont da Santez-Anna-Gwened. Ar wech kentañ e oa d'ur pab dont da Vreizh. E diskar-amzer 2003 e voe embannet ul lizher-eskob gantañ diwar-benn plas ar brezhoneg ha sevenadur Breizh en ilizoù hag er skolioù katolik. E 2005 e kuitaas e garg a eskob hag anvet e voe Raymond Centène da eskob Gwened en e lec'h. Etre 2005 ha 2015 e voe J.-M. Gourvès o vevañ e Plougastell. E 2015 en em dennas e Santez-Anna-Gwened, ma varvas d'an 12 a viz Eost 2020.
Prion (Sir Ddinbych)
Prion zo ur gêriadenn eus Kembre, e Sir Ddinbych. E Dyffryn Clwyd emañ, e kumuniezh Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch, er c'hreisteiz da gêr Dinbych.
N'eus bourc'h ebet, nemet un nebeud tiez a-strew war ar maez. Ur skol kentañ derez zo, Ysgol Pantpastynog, ur chapel metodourien hag un iliz-parrez (serreet abaoe 2008).
Roperzh ar Mason
Roperzh ar Mason (1900-1952), pe Roperh er Mason a voe ofiser er morlu gall ha skrivagner brezhonek, hag a sine Abherri alies.
Ganet e oa bet Roperzh ar Mason d'ar 7 a viz Ebrel 1900 en Oriant. Ober a reas e studioù en Oriant hag e Pariz. Mont a reas da ofiser war vor goude-se. Aet e oa da gabiten-lestr ha da rener ur greizenn-stummañ eus ar morlu er Gironde, pa varvas a-daol-trumm eno en un ospital eus an arme d'an 19 a viz C'hwevrer 1952. Diwezhat a-walc'h e oa deuet da dommañ ouzh ar brezhoneg. Kerkent ha desket brezhoneg gantañ en em lakaas da skrivañ er yezh-se hag e 1942 e voe embannet un dastumad eus e varzhonegoù, Chal ha Dichal, skeudennet gant Langleiz. Ur romant a voe embannet gantañ goude ar brezel, Evit ket ha netra. Kalz a reas evit brudañ ar gwenedeg, evit e dostaat ouzh ar brezhonegoù all hag evit skrivañ ar rannyezh-se er skritur peurunvan.