cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
La Vîngtaine des Mathais
La Vîngtaine des Mathais eo anv jerzenezek unan eus peder vîngtaine e parrez Grouville e Jerzenez, anvet Vingtaine des Marais e galleg ha saozneg.
Finij
Ar finij a zo frouezh ar faou. Graet e veze bleud gant ar finij en deizioù kozhright|300px
"Ar faouenned dougerezed kivij zo merglet o dremmoù." Anjela Duval "Poan ha dudi".
La Vîngtaine d'la Rocque
La Vîngtaine d'la Rocque eo anv jerzenezek unan eus peder vîngtaine e parrez Grouville e Jerzenez, anvet Vingtaine de la Rocque e galleg ha saozneg.
Mabon fab Modron
250px|thumb|[[Cei ha Bedwyr war gein Eog Llyn Llyw o tegouezhout dirak karc'har Mabon fab Modron (Mabinogion, 1877)]] Mabon fab Modron zo un den eus henvojennoù Kembre, meneget en danevell Culhwch ac Olwen er Mabinogi. Dont a rafe eus an doue kelt Maponos, a veze azeulet e Galia hag en Enez Vreizh. E vamm Modron a vije doueez, anavet evel Matrona. E dad e vije Gwyn ap Nudd. Un hemolc'her eo, evel Maponos, hag an doue iwerzhonat Oengus, unan eus Tuatha Dé Danann. Niz e vije d'ar roue Arzhur.
Mojenn Mabon
Emañ Culhwch o klask gounit dorn Olwen, merc'h ar ramz Ysbaddaden Pencawr. Mat eo d'an tad ramzel reiñ dorn e verc'h Olwen d'ar paotr Culhwch gant ma vo kaset daou-ugent trevell (anoethau) gantañ da benn-vat (gwelloc'h eget an Herakles all ha n'en doa bet nemet daouzek d'ober), trevelloù dibosupl da zen evel-just.
Hag unan eus an trevelloù-se se eo klask Mabon fab Modron ha ne oar den pelec'h emañ: tri deiz goude ma oa bet ganet e oa bet laeret digant e vamm. E gwirionez emañ en Annwvyn, hag eno eo yaouank da viken. Ha ret eo kavout anezhañ evit gallout hemolc'hiñ Twrch Trwyth.
Skoazellet eo Culhwch gant Arzhur hag e wizien. Mont a ra Cai, Bedwyr, Gwrhyr Gwalstawd Ieithoedd hag Eidoel da atersiñ an Anifeiliaid Hynaf (al loened koshañ) diwar pezh a ouzont. Goude goulennata un toullad loened setu-int degouezhet gant ar pesk Eog Llyn Llyw, ha hennezh a oar doareoù Mabon. Ha Cei ha Bedwyr war gein an eog, da glask war-lerc'h Mabon d'e dennañ eus e garc'har, anvet Caer Loyw, a zo en un enezenn war ur stêr.
Un tamm war-lerc'h ez a Mabon gant Kulhwch da chaseal Twrch Trwyth war ur marc'h anvet Wynn Mygdwn, ha da laerezh e aotenn digant al loen diwar e benn.
Cymdeithas yr Iaith Gymraeg
thumb|150px|right|Tafod y Ddraig (teod an aerouant), logo ar gevredigezh thumb|Manifestadeg gant Cymdeithas yr Iaith, e 1972 Cymdeithas yr Iaith Gymraeg (kevredigezh ar c’hembraeg), pe Cymdeithas yr Iaith hepken, zo ur strollad tud a zifenn gwirioù yezh ar gembraegerien. Savet e voe e 1962, hag implijout a ra doareoù-ober habask. A-hed ar stourmadegoù aozet gant Cymdeithas yr Iaith ez eus bet harzet ha barnet war-dro 1000 den, abalamour m’o doa torret al lezenn. Degadoù anezho zo bet kondaonet d’an toull-bac’h. Frouezh ar stourmadegoù-se a weler gant al lezennoù zo bet votet diwar-benn statud ar c’hembraeg, ar panelloù kembraek pe divyezhek, ar chadenn skinwel S4C, savet e 1982.
Cymdeithas yr Iaith zo ur strollad na resev skoaziad ebet digant aozadurioù ofisiel ha ne vev nemet diwar skodennoù e izili. Daou zen zo implijet da labourat e burev kreiz ar gevredigezh en Aberystwyth.
Gant tud Cymdeithas yr Iaith Gymraeg ez eus bet pleustret meur a dachenn a-hed ar bloavezhioù : ar skolioù, ar media, ar strollegezhioù lec’hel, ar c’hompagnunezhioù kenwerzhel... Bremañ e c’houlennont ul lezenn nevez war statud ar c’hembraeg, da lakaat e-lec’h an hini a oa bet votet e 1993, hag a leze meur a dachenn a-gostez.
Enezeg Molenez
Enezeg Molenez zo un enezeg e gwalarn Breizh, etre Konk-Leon hag an douar bras er reter hag Eusa er gwalarn. Evit a sell ar velestradurezh ez int stag ouzh kumun Konk-Leon, war-bouez Molenez hag a zo ur gumun.
Brut y Tywysogion
250px|thumb|right|Skrid [[Brut y Tywysogion e Llyfr Coch Hergest (kolonennoù 240-241)]] Brut y Tywysogion (Danevell ar Briñsed) zo ur skrid kembraek kozh ha diazez en istor Kembre. Kenderc'hel a ra Historia Regum Britanniae Jafrez Menoe.
Un droidigezh kembraek eo eus ur skrid latin kollet.
An doareoù pouezusañ anezhañ eo
Un doare all zo, anvet Brenhinedd y Saeson (Rouaned ar Saozon) ennañ danvez mesket a Gembre hag a Vro-Saoz.
Peniarth MS. 20
Doare Peniarth MS. 20 a grog e 681 gant marv Cadwaladr, hag a echu e 1332. An darvoudoù meneget er bloavezhioù kentañ zo skrivet berr-ha-berr, peurvuiañ marvioù tud, kuzhiadennoù loar, krenoù-douar, kleñvedoù bras evel ar vosenn. Muioc'h a draou zo war-lerc'h. Brasañ lec'h a vez roet eo da rouaned Gwynedd, Powys ha Deheubarth.
Danvez
Meneg zo ivez eus darvoudoù en Iliz, evel lakaat gouel Pask en hevelep deiz er bed kristen keltiek hag e Roma, a voe graet gant "Elbodius" (Elfodd), eskob Bangor e 768.
Kaoz zo ivez eus darvoudoù e Saoz, Iwerzhon, Skos ha Gall a-wechoù. Anv zo eus ar c'hentañ eisteddfod, eisteddfod Aberteifi e 1176.
Ar bloazdanevelloù orin a soñjer e oant bet skrivet en abati Strata Florida, miret marteze en abati kozh Llanbadarn en XIvet kantved. Bloazdanevelloù eus abatioù all a voe implijet ivez.
Un droidigezh e kembraeg da vihanañ a zo bet graet e Strata Florida.
Kristen (anv-badez)
Kristen zo un anv-badez brezhonek a vez roet d'ar merc'hed ha d'ar baotred, un anv-badez danek ha norgeek roet d'ar baotred, hag er broioù saoznek eo un anv roet d'ar merc'hed, e-lec'h Kristine, pe Kristina.
つ (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo つ, romanikaet tsu.
Balinghem
Balinghem a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
La Tchilliette dé Iouville
La Tchilliette dé Iouville eo anv jerzenezek unan eus 6 tchilliette e parrez Saint Ouën e Jerzenez, anvet La Cueillette de Léoville e galleg ha saozneg.
つ (lizherenn)
Kevatal eo d'al lizherenn ツ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
す (lizherenn)
Kevatal eo d'al lizherenn ス hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Yezhoù kraek-daiek
Ur familh-yezhoù eo ar yezhoù kraek-daiek (pe kadaiek hepmuiken) komzet e Gevred Azia hag e kreisteiz Sina. Gwechall e vezent renket e-touez ar yezhoù sinek-tibetek met hiziv ez eo sklaer ez eus dioute ur familh en hec'h-unan. Marteze a-walc'h ez eus ul liamm etre ar yezhoù-mañ hag ar yezhoù aostronezek.
つ (lizherenn)
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 川.
Yezhoù kraek-daiek
Diwanañ a reas ar yezhoù kraek-daiek e kreisteiz Sina e-lec'h ma vez komzet c'hoazh an darn vrasañ eus yezhoù ar familh-mañ. En em staliañ a reas komzerion ar yezhoù taiek e Gevred Azia war-lerc'h o krouiñ Tailand ha Laos.
Brahweg
Ur yezh dravidek eo ar brahweg (pe brahui). Komzet e vez dreist-holl e Baloutchistan (Pakistan) (90%) hag ivez e lec'hioù zo eus Afganistan hag Iran gant 2 vilion a dud en holl.
Daoust ha m'az eus ur yezh dravidek anezhañ ez eo bet levezonet kalz ar brahweg gant ar yezhoù eus familhoù all komzet tro-dro dezhañ betek m'eo dister an niver a c'herioù boutin etre ar brahweg hag ar yezhoù dravidek all komzet e kreisteiz India hag e Sri Lanka.
La Vîngtaine d'la Ville
La Vîngtaine d'la Ville eo anv jerzenezek unan eus 6 vîngtaine e parrez Saint Hélyi e Jerzenez, anvet Vingtaine de la Ville e galleg ha saozneg.
Isrannet e vez d'he zro e daou ganton:
ず (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo ず, romanikaet zu.
Kevatal eo d'al lizherenn ズ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherenn hiragana diwar ar sinalun 寸 skrivet gant an dorn keit ha ma oa bet diorroet al lizherenn katakana diwar ar sinalun 須.
Bannoù-treset
Ar bannoù-treset pe bannoù treset (a-wechoù diverret e BT), pe istorioù treset, zo un heuliad skeudennoù lakaet en ur bann, a zo ken tev hag un dek linennad skrivet, kinniget en un doare arzel da gontañ un istor dre dresadennoù, war un dro gant testennoù peurliesañ ivez. Embannet e vez ar bannoù treset e meur a zoare:
Tud zo a ra an navvet arz eus ar sevel bannoù-treset, war-lerc'h ar 7 arz pennañ, hag ar sinema da eizhvet.
An navvet arz?
Hag un arz eo sevel bannoù-treset ? Lod a lâr eo un arz peogwir eo kejadenn an tresañ hag ar c'hontañ en ur glask ur genedelezh bennak, pe efedoù zo da nebeutañ. Lod all a lâr eo kentoc'h ur media evel ar skinwel. Lod all c'hoazh a lâr ez eo an eil hag egile, un arz hag ur media war un dro.
Lennegezh
Lennegezh eo ar bannoù-treset ? Kaoz vras a vez da c'houzout kement-se, rak dizemglev a zo. Daoust ha trawalc'h eo kontañ istorioù, evel a ra ar sinema, evit bezañ lennegezh ?
Un arz lies e stummoù
N'eo ket ar pezh a vez anvet e galleg ar bande dessinée ur c'henderc'had hollvedel. Er bed saoznek e vez kaoz eus comics pe comic strip pe cartoon pe graphic novel hag a zo danevelloù skeudennet hir a-walc'h war n'eus forzh peseurt tem. Un afer european eo ar bandes-dessinées ha p'eo ar Suis Rodolphe Töpffer a greder bezañ bet an hini en deus lakaet asambles skeudennoù ha testennoù. Met er gelaouenn gristen evit ar yaouankiz belgiat Petits belges embannet war-dro 1920 e voe dispaket ar c'hentañ bannoù-treset gant ur glogorenn e-lec'h ma skriver komzoù an tudennoù treset. Japaniz o deus bannoù-treset a reer manga eus outo.
Anvioù disheñvel evit ur memes arz
E dachenn sevenadurel saoznek e veze komzet eta eus comics ("farsus") pe c'hoazh funnies ("fentus"). Er bloavezhioù 1980 o doa ar Saozon roet daou anv all evit kuitaat ar c’heriaoueg skañv : Graphic Novel ("roman grafiket") ha Sequential art ("arz sekañsel").
En italianeg e vez graet Fumetti eus ar bannoù treset ("mogedennoù").
E kastilhaneg eo anv ar gazetenn gentañ he doa embannet bannoù treset e Spagn (TBO, 1917) hag en deus roet e anv d'ar bannnoù treset : Tebeos, met komzet e vez ivez kalz eus historietas ("istorioù berr").
E portugaleg Brazil e vo komzet eus Historia em quadrinhos ("istorioù e taolennoù bihan"), pa vo komzet kentoc'h eus bandas desenhadas er Portugal.
E japaneg e vez anvet ar bannoù treset manga ("skeudennoù da c'hoarzhin").
E sinaeg e vez komzet eus lihuanhua ("skeudennoù chadennet") hag a-wechoù eus Manhua.
E koreeg e vez komzet eus Manhwa.
Er broioù skandinaviat e talvez ar gêr Tegneserie (Norvegia) pe Tecknad serie (Sveden) kement ha "heuliad tresadennoù".
Istor ar bannoù-treset
Deuet e oa war wel ar bannoù-treset e Suis er bloavezhioù 1830 gant albomoù Rodolphe Töpffer. Skrivañ a reas Histoire de Monsieur Vieux-Bois (embannet e 1837). Pep a bajenn gant tresadennoù a zispake an destenn a-us. Skignet e oa er bed-holl e-pad an kantved dre hebioù kelaouennoù hag er c'hazetennoù flemmganus. Brudet e oa e fin ar c'hantved-se er c'hazetennoù amerikan e stumm ar c'homic strip.
E penn-kentañ an kantved e Bro-C'hall ec'h embannas Christophe Les aventures du sapeur Camenber, meur a istor fentus berr kontet dre skeudennoù ha dre an destenn a-is. Graet e veze seurt produioù evit ar vugale, rak ne grede ket an dud en oad e oa dereat "lenn" levrioù skeudennet. Pa'z embannas ur beleg belgiat ar gelaouenn "Petits belges" e klaskas reneveziñ ar bannoù-treset.
Er Stadoù-Unanet, e penn ar wask evit ar vugale dre hebioù kelaouennoù arbennik adalek ar bloavezhioù 1930, ar bannoù treset a douch muioc'h mui ar grennarded hag an oadourien gant ar comic book hag ar strip eus ar c'hentañ.
Padal e oa bet enporzhiet en Europa ar comic strips amerikan hag ar Journal de Mickey a embanne darn anezho e galleg. Pa rene e reuz an Eil Brezel-bed e oa difennet gwerzhañ ar produioù amerikan ha diouzh-se e reas an dreserien velgiat berzh bras e Bro-C'hall hag e Belgia. Er gelaouenn velgiat Bravo e voe gwelet kentañ oberennoù Jacobs, Jacques Laudy, Raymond Reding, Albert Uderzo ha Willy Vandersteen.
Spirou magazine, krouet e Belgia just a-raok ar brezel a oa berzet a-brantadoù gant an nazied, met e talc'has da chom bev hag e voe embannet un dastumad levrioù bannoù-treset pa echuas ar brezel e 1944.
Er bloavezhioù 1960 e kuitaas ar bannoù-treset marc'had an embann evit ar vugale. Krouidigezhioù Jean-Claude Forest, eus al luskad Gegika ha d'an underground amerikan o doa lakaet kalz a dud d'en em soñjal war traoù zo, ar pezh en doa degaset ar c'hentañ diskour abegus. Er bloavezhioù 1970 e oa bet kendalc'het an arnoderezhioù adreñv Moebius. M'emañ ar rummadoù dudiamant klasel e penn ar marc'had hiziv c'hoazh, ar bannoù-treset o deus ergerzhet an holl tachennoù liammet ouzh an arzoù danevelliñ all abaoe ar bloavezhioù 1980. Deuet da vezañ anavezet a-benn ar fin, memes m'eo bet gorrek an anaoudegezh-se evel ma klemm an dud a bled gant ar bannoù-treset.
Bannoù-treset e brezhoneg
Bannoù-treset zo a oa bet savet e brezhoneg end eeun, met n'int ket stank avat.
Levrioù bannoù-treset bet savet war eeun e brezhoneg :
Muioc'h a gaver a zo bet troet eus ur yezh all, ar galleg peurliesañ.
Gwelout ar pennad gouestlet d'ar bannoù-treset troet e brezhoneg.
Bannoù-treset brezhonek, troidigezhioù anezho pe get, a vez kavet e kelaouennoù zo, e Rouzig ha Louarnig embannet gant Keit Vimp Bev da skouer. Danvez pennañ ar gelaouenn Meuriad e oa zoken. Er c'helaouennoù Ya ! ha ♯brezhoneg e kaver bannoù-treset brezhonek ingal. E meur a gelaouenn all e veze kavet bannoù-treset brezhonek evel Cholori, Talabao, Evit ar brezhoneg, Yod-Kerc'h, Hadenn ar Vro, Laezh Riboul...
El lec'hienn Skrabidoull e vez kinniget bannoù-treset brezhonek ingal, troet diwar yezhoù all pe get.
Breizh hag ar broioù keltiek er bannoù-treset
Kalz bannoù-treset o deus Breizh pe ur vro geltiek bennak da zanvez pe da leurenn. En ti embann Soleil ez eus un dastumad anvet "Celtic" zoken.
Gwelout ar pennad "Breizh hag ar broioù keltiek er bannoù-treset".
E Breizh
Brud zo war daou anezho dreist-holl : Festivalioù all a kaver b'ar vro :
E Belgia
Mirdi ar Bannoù-treset ha Mirdi Tintin e Brusel.
66
819 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0066 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Impalaeriezh roman
= Afrika =
Levrioù talvoudus
60er
Rannvro an Norzh (Ghana)
Northern (Rannvro an Norzh) zo ur rannvro velestradurel e Ghana. An hini vrasañ er vro eo hag e 18 bann eo rannet. Disheñvel-tre eo he yezh hag he relijion diouzh re ar rannvroioù lec'hiet er Su.
Quéant
Quéant a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Yezhoù dravidek
Ar yezhoù dravidek a zo anezhe ur familh-yezhoù enni ur 26 yezh bennaket komzet gant tro-dro da 200 milion a dud e kreisteiz India ha Sri Lanka dreist-holl. Kavet e vez un nebeud re ivez e lec'hioù zo eus Pakistan (brahweg), Nepal ha reter ha kreiz India. N'eus war a seblant liamm ebet etre ar yezhoù dravidek ha n'eus forzh peseurt familh-yezhoù all.
N'eo ket sklaer nag eus pelec'h e teu ar yezhoù dravidek na penaos int deuet da vezañ komzet el lec'hioù ma vezont kavet hiziv. Perzhioù boutin a vez kavet etreze hag ar yezhoù ouralek hag ar yezhoù altaek a c'hellfe dont diwar darempredoù etre ar yezhoù-se met n'eo ket ken sklaer e vefe ul liamm familh kenetreze.
Ul levezon bras en deus bet ar sañskriteg war ar c'hannadeg, ar malayalameg hag an telougoueg dreist-holl. Tostoc'h eo an tamileg eus ar yezh dravidek orin (kent-dravideg) dre ma'z eo bet levezonet nebeutoc'h gant ar sañskriteg.
Listenn ar yezhoù dravidek
(e druz emañ ar yezhoù anavezet evel yezhoù broadel India):
La Vîngtaine dé Bas du Mont au Prêtre
La Vîngtaine dé Bas du Mont au Prêtre eo anv jerzenezek unan eus 6 vîngtaine e parrez Saint Hélyi e Jerzenez, anvet Vingtaine de Bas du Mont au Prêtre e galleg ha saozneg.
La Vîngtaine du Mont à l'Abbé
La Vîngtaine du Mont à l'Abbé eo anv jerzenezek unan eus 6 vîngtaine e parrez Saint Hélyi e Jerzenez, anvet Vingtaine du Mont à l'Abbé e galleg ha saozneg.
づ (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo づ, romanikaet zu.
Kevatal eo d'al lizherenn ヅ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 川.
Christophe Honoré
thumb|right|Christophe Honoré Christophe Honore, bet ganet d'an 10 a viz Ebrel 1970, a zo ur skrivagner, filmvarner, senarioer ha filmaozer breizhat.
E vuhez
Christophe Honore, bet ganet e Karaez, zo bet o chom e Rostren e-pad e yaouankiz. War-lerc'h en deus studiet al lizhiri modern hag ar sinema e Roazhon. Adalek 1995 e teu da vezañ kronikour e Pariz evit meur a gelaouenn, Les Cahiers du cinéma en o zouez.
E oberenn
En e oberennoù evit ar re yaouank e stag Christophe Honore gant temoù diaes : an emlazh, an HAZA, gevier an dud deuet, an insest pe sekredoù familh.
Gant e film Dans Paris eo bet gwelet gant filmvarnerien c'hall evel hêr ar sinema Nouvelle-Vague. Lod eus e filmoù ha senarioioù (Les filles ne savent pas nager pe Dix-sept fois Cécile Cassard) a gomz diwar-benn darempredoù heñvelreviat pe lesbian.
Romantoù
E romantoù evit ar re yaouank a zo embannet gant L'École des Loisirs.
Skouarn
Ar skouarn eo ar rann eus ar c'horf a vez klevet ar sonioù ganti.
An holl vronneged, an dud en o zouez, o deus div skouarn, unan a bep tu d'ar penn : un divskouarn a reer anezho.
Korfadurezh skouarn an den
Pleg ar skouarn a reer eus ar pezh a weler eus skouarn an dud hag al loened.
Dre gigennoù eo stag ouzh ar glopenn ; tud zo a c'hall lakaat plegoù o divskouarn da fiñval, evel loened zo, nemet n'hallont ket o lalaak da dreiñ diouzh ret war-du un trouz, evel ma c'hallont treiñ o daoulagad war-du un darvoudenn hewel bennaket.
67
820 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0067 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Levrioù talvoudus
60er
La Vîngtaine dé Haut du Mont au Prêtre
La Vîngtaine dé Haut du Mont au Prêtre eo anv jerzenezek unan eus 6 vîngtaine e parrez Saint Hélyi e Jerzenez, anvet Vingtaine de Haut du Mont au Prêtre e galleg ha saozneg.
Firenze
Firenze a zo ur gêr ag Italia, kêrbenn Toskana ha pennlec'h he froviñs (417 386 annezad). En Italianeg ez eo anvet "Firenze" [fiˈrɛntse] ("Fiorenza" zo ur stumm dispredet), hag e latin : "Florentia"). Bet eo bet kêrbenn gentañ Italia pa oa bet unanet ar vro en ur rouantelezh e 1865. Brudet-tre eo Firenze diwar ar monumantoù hag an oberennoù-arz savet e-pad an Azginivelezh a zo bet gwelet an elfennoù kentañ enni.
Kevelouri
Seurtoù kevelourioù
Renket e vez ar c'hevelourioù diwar o falioù pennañ pe o statudoù gwirael :
Firenze
Istor
Krouet eo bet Firenze (latin : Florentia) gant ar Romaned e 59 kent Jezuz-Krist, war riblennoù ar stêr Arno. Betek an, ne oa nemet ur gêriadenn ha da c'houde eo bet kresket e nerzhioù armerzhel gant ar c'henwerzh hag ar gwiaderezh ken e teuas pinvidik-tre er ha er. Ur republik vihan evel ma oa kalz anezho en Italia eo bet er Grennamzer, met e 1539 e voe krouet dugelezh-veur Toskana, Firenze e gêrbenn. An duged-veur eus an tiegezh Medici, ar re-se ar pennoù uhelañ goude 1434, o-deus dispignet kalz evit ma vo savet oberennoù arzel eus ar re gaerañ. E-touez savadurioù pennann ar gêr emañ iliz San Miniato al Monte (1018), iliz Santa Maria Novella, iliz Santa Croce (ar Groaz Santel), Iliz-Veur Santez Maria ar Bleunioù (il Duomo, ur goupolenn ijinet gant ar savour Filippo Brunelleschi) warni. E pep korn a'r gêr e c'heller gwelout oberennoù-arz Giotto, Donatello, Fra Angelico, Cimabue, Piero della Francesca ha Michelangelo Buonarotti.
Kai (ereadur)
E-touez meur a ereadur all, alies a-walc'h e veze implijet un arouezenn ispisiel en dorn-skridoù e gresianek bizantek evit ober diouzh ar ar ger καί "ha(g)", skrivet ϗ, da laret eo ur c'happa (κ) gant ul lostig dindanañ pe gant un tired boud a-us dezhañ: ϗ̀
Firenze
Istor
War vihanaat e oa aet pouez Firenze betek mare unanidigezh ar riez italiat ha pa oa deuet Roma da vezann kêrbenn Italia e 1870. Sez Levraoueg vroadel Italia a zo chomet enni.
Kevelouri
Seurtoù kevelourioù
E Frañs, ar frammoù kevelourel diseurt-se a vez bodet e-barzh ar Conseil National de la Coopération (CCB) (Strollad Broadel ar C'hevelerezh). El live bedel ez eo an International Cooperative Association (ICA) a vod anezho. Ar c'hevelourioù produiñ o deus un aozadur bedel dezho o-unan : The International worker cooperative federation CICOPA.
Kai (ereadur)
E kopteg e veze implijet un ereadur heñvel ⳤ.
Kevelouri
Seurtoù kevelourioù
An diforc'h etre « kevelouri » ha « kenwarez » a denn muioc'h da grafoù anvelezh ha framm gwiraouel eget da ziforc'hioù war ar seurt obererezh.
Istor berr
Robert Owen (1771–1858) a seller outañ evel tad al luskad kevelourel. Ur c'hembread anezhañ, graet ur fortun e kenwerzh ar c'hoton, Owen a soursie ouzh lakaat e labourerien en un endro dereat ma c'hellent tapout deskamant evito hag o bugale. Ar mennozhioù-se a voe lakaet e pleustr gant berzh e labouradegoù koton New Lanark, e Bro-Skos. Eno e oe voe digoret ar stal gevelourel gentañ. Broudet gant ar berzh-se e teuas dezhañ ar soñj da grouiñ « kêriadennoù keveliñ » lec'h ma 'n em dennfe ar vicherourien o-unan e-maez ar baourentez dre c'hounit o boued, sevel o dilhad hag e fin ar gont 'n em ren o-unan. Klask a reas sevel ar seurt kumuniezh en Orbiston e Bro-Skos hag e New Harmony, Indiana e Stadoù-Unanet Amerika, met d'an traoñ ez eas an div gumuniezh.
Goude m'eo gant Owen e voe awenet al luskad kevelour, tud all;– evel an Dr William King (1786-1865);– a sammas e vennozhioù hag a reas dezho bezañ embregadusoc'h ha pleustrekoc'h. King a gave gwell dezhañ kregiñ war un derez bihan, ha meizañ a reas e rankfe ar renkadoù micherour aozañ kevelourioù diouzh o ezhommoù, setu ma 'n em roas ar c'helenn da gefridi pennañ. Diazezañ a reas ur mareadeg miziek The Cooperator e anv, ma teuas er-maez an niverenn gentañ d'ar c'hentañ a viz Mae 1828. Ennañ e gaved mesk-ha-mesk prederouriezh kevelourel ha tunioù pleustrek a-zivout merañ ur stal hervez ar pennaennoù kevelourel. King a aliae an dud da chom hep en em droc'hañ a ziwar ar gevredigezh, met kentoc'h da sevel ur gevredigezh e-barzh ar gevredigezh, ha da gregiñ gant ur stal dre m'eo « ''ret mat deomp mont d'ur stal bemdez gouloù evit prenañ boued ha diankajoù - perak neuze ne c'hallfemp ket mont d'hor stal-ni ? ''» Kinnig a reas reolennoù a skiant-vat, evel ensellet ur wezh ar sizhun ouzh ar c'hontoù, bezañ tri c'henverour, ha nag aozañ emvodoù e tavarnioù (kuit a vezañ temptet da evañ ar c'hounidoù). Ur bochad gwiaderien baour, 27 gwaz hag ur vaouez, a 'n em vodas evit stummañ ar Rochdale Equitable Pioneers Society (Kevarzhe Difraosterien Reizh Rochdale) e diwezh 1843. Difraosterien Rochdale, evel ma oad krog d'ober anezho, a embannas Pennaennoù Rochdale e 1844, m'eo diazezet al luskad kevelour warno hiziv.
Saviad a-vremañ
N'eo ket reizhiadek evit c'hoazh ar pennad amañ da heul, kentoc'h ez eo un heuliad skouerioù aozadurioù kevelourel / kenwarez dre ar bed.
Frañs
Galloudus eo deuet da vezañ kevelourioù gennad ar gounezerezh, kelevourioù kenderc'hañ, dreist-holl. Galloudus eo kevelourioù gwerzhañ ha kevelourioù prenañ an dasparzherezh bras ivez.
Breizh
Ur plas heverk o deus bet ar c'hevelourioù beveziñ (bet ganet e dibenn an 19 kantvet e keodedoù micherour An Oriant, Sant-Nazer, Naoned, Felger, Brest...). Tapet lañs ganto goude an eil brezel-bed gant stalioù-karter Coop o anv (betek 30% eus ar prenañchoù er Morbihan), e oa bet unanet o rouedadoù etre 1946 ha 1973 ha stummet ar c'hevread UCB, a oa e sez hag e sanailhoù en Oriant. Gant kevezerezh ar gourmarc'hadoù e oa kroget an diskar : freuz-stal disklêriet e 1982, ha barnet an dibennfreuzañ 4 bloaz war-lerc'h. E tachenn al labour-douar hag ar servijoù kellidel e chom bras lodenn ar c'heveliñ. Ur bezañs arouezel a zo ivez tro-dro d'ar sevenadur.
Japan
Loc'het e 1897, al luskad kevelourel a voe frammet e 1921, dindan renerezh Toyohiko Kagawa. Abaoe 1962 eo unanet dindan an anv NadaKobe, deuet da vezañ Co-op Kobe e 1991. Ar stalioù beveziñ a sav niver o izili da 9 milion a diegezhioù, da lavaret eo 20% anezho.
Stadoù-Unanet
Bez 'ez eus en tu-hont da 300 kevelouri produiñ er Stadoù Unaned, a vod muioc'h eget 3 500 den hag a c'han muioc'h eget 400 milion $ gounid dre vloaz. Stankoc'h en em gavont er biz, war an aod kornôgat ha Midwest an hanternoz. Ar braz anezho a zo aferioù bihan, gant un nebeud anezho brasoc'h mat ha brudet. Un toullad mat a aparchant da c'hennadoù ar c'henwerzh hag ar servijoù.
Bona Dea
Bona Dea ("an doueez vat") a oa doueez ar strujusted, ar pare, ar werc'hded hag ar maouezed e mojennoù Henroma]. Merc'h an doue [[Faunus e oa, hag a-wechoù e veze anvet Fauna, a lavared e oa anv pried an doue. Enoret e veze gant ar renkadoù izelañ, ar sklaved, hag ar merc'hed a c'houlenne kaout bugale.
ぬ (lizherenn)
Kevatal eo d'al lizherenn ヌ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
る
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo る, romanekaet ru.
Kevatal eo d'al lizherenn ル hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
La Vîngtaine du Sud
La Vîngtaine du Sud eo anv jerzenezek unan eus 2 vîngtaine e parrez Sainte Mathie e Jerzenez, anvet La Vingtaine du Sud e galleg ha saozneg.
る
Diorroet e oa bet stumm al lizherenn hiragana diwar ar sinalun 留skrivet gant an dorn keit ha ma oa bet diorroet al lizherenn katakana diwar ar sinalun 流.
Sozialdemokratische Partei Deutschlands
A-raok ar Republik
Savet e voe e 1875 dindan anv anv SAP (Sozialistische Arbeiterpartei, Strollad sokialour al labourerien) pa voe kendeuzet daou strollad all : ADAV (Allgemeiner Deutscher Arbeiterverein, Kevredigezh alaman hollek al labourerien), savet e 1863 gant Ferdinand Lassalle ha SDAP (Sozialdemokratische Arbeiterpartei, Strollad sokial-demokrat al labour) savet e 1869 gant August Bebel ha Wilhelm Liebknecht. Diwar 1871 e kemeras perzh ar sokialourien e kement votadeg a voe aozet er Reichstag. Daou zileuriad a dapjont kaout e 1871, betek dont da vezañ strollad politikel pouezusañ Alamagn e 1912 pa dapjont 34,8% eus ar mouezhioù ha 110 dileuriad. E 1890 e vo dibabet an anv SPD. Adal ar mare ma voe krouet SPD e voe tost ouzh ar sindikadoù, ha mont a reas war gresk e levezon e-touez ar vicherourien. Etre 1878 ha 1890 e voe savet ar Sozialistengesetze (Lezennoù ar sokialourien) gant gouarnamant Bismarck: berzet e voe SAP ha heskinet ar sokialourien-demokrat. Kenderc'hel a reas ar strollad dre guzh. Abaoe m'eo bet krouet SPD ez eus un dislavar ennañ : ez-ofisiel ez eo a-gleiz da vat e brogramm, padal n'eo ket kement e zoare da ren. Er bloavezhioù 1890 e voe meur a ziviz ennañ a-benn gouzout hag-eñ e oa dav aozañ un dispac'h sokialour a-benn gwellaat stad ar vicherourien, pe hag-eñ e oa trawalc'h kas adreizhadennoù da benn vat (Revisionismusdebatte).
D'ar 4 a viz Eost 1914 e votas a-du dilennidi SPD ar Reichstag gant an dispignoù-brezel, ar pezh a zisplijas da veur a ezel eus ar strollad, dre ma soñje dezho e oa ur vot a yae a-enep pennaennoù SPD. Stank e voe an izili a voe skarzhet (Rosa Luxemburg, Karl Liebknecht, Hugo Haase, Karl Kautsky, Paul Levi, Otto Rühle, Clara Zetkin ha re all), ha meur a strollad all a voe savet da-heul USPD (Unabhängige SPD, SPD dizalc'h) hag ar C'hevread spartakour (Spartakusbund).
1353
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1353
Sozialdemokratische Partei Deutschlands
Da vare Republik Weimar
thumb|right|200px|Skitell SPD da vare dilennadegoù 1919 E penn-kentañ an dispac'h e voe unvanet SPD hag USPD, ha Friedrich Ebert, hag a oa e penn SPD, a voe lakaet da brezidant ar Republik. SPD a voe e-touez krouerien Republik Weimar e 1919, asambles gant strolladoù all evel DDP (strollad frankizour) hag ar Zentrum (strollad kristen). Goude c'hwitadenn an emglev-se e dilennadegoù 1920 e voe dister perzh SPD er gouarnamantoù. Krennet e voe ivez levezon SPD pa greskas KPD (Kommunistische Partei Deutschlands Strollad komunour Alamagn). Ul lodenn eus izili tu-kleiz SPD a voe skarzhet e 1931, ha gant an dud-se e voe krouet SAPD (Strollad Sokialour Labourerien Alamagn). Da vare dilennadegoù 1933 e tapas kaout SPD 18,3 % eus ar mouezhioù, padal en doa tizhet 37,9 % e 1919.
1353
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1353
Sozialdemokratische Partei Deutschlands
Da vare an Trede Reich
D'an 23 a viz Meurzh 1933 e voe kannaded SPD er Reichstag (ar re a oa bet aotreet da vont e-barzh, ne gonter ket ar re o doa ranket tec'hout hag ar re a oa en toull-bac'h) ar re nemeto ne votjont ket evit ma vefe roet holl ar galloud da Hitler. Dileuridi KPD a oa toull-bac'het pe drouklazhet. Evel holl ar strolladoù politikel all, war-bouez NSDAP, e voe berzet SPD e-pad an hañv 1933. Ul lodenn vras eus e izili a voe bac'het pe kaset da gampoù-bac'h. Adsavet e voe SPD e Praha, met skarzhet e voe e 1938 pa voe aloubet Tchekoslovakia goude emglevioù München. Mont a rejont neuze da Frañs, ha rankout a rejont tec'hout war-du ar Rouantelezh-Unanet pa voe aloubet Frañs gant arme Alamagn.
Abaoe an Eil Brezel-Bed
Goude ar brezel e voe adsavet SPD e kement tachenn aloubiñ a oa. En dachenn soviedel (hag a zeufe da vezañ DDR) e kendeuzas gant KPD ha savet e voe neuze SED (Sozialistische Einheitspartei Deutschlands, strollad sokialour unvan Alamagn). Ul lodenn vras eus izili tu sokial-demokrat ar strollad en DDR a voe heskinet gant gouarnamant DDR hag a oa dindan levezoù politikerezh Stalin. Da-geñver kendalc'h SPD e Bad Godesbger e 1959 e voe degaset kemmoù da brogramm ar strollad, ha degemerete voe an armerzh marc'had gant SPD. E 1966 e kemeras perzh izili SPD en ur gouarnamant an unvaniezh, kaset gant ar c'hañseller Kurt Georg Kiesinger (CDU), hag enañ izili eus CDU hag eus CSU. Goude dilennadeg ar gannaded e 1969 e cheñchas an traoù, hag e voe izili eus SPD ha re eus FDP er gouarnamant. Ar c'hañseller Willy Brandt (SPD) a glaskas gwellaat an darempredoù etre Alamagn ha broioù bloc'had ar reter (Ostpolitik), ar pezh a zisplijas kalz d'ar virourien. War e lerc'h e teuas ar c'hañseller Helmut Schmidt a gasas ar gouarnamant betek 1982, pa zivizas izili FDP cheñch tu. En tu-enep en em gavas neuze SPD. E 1983 e tapas kaout Die Grünen dileuridi er Bundestag evit ar wech kentañ. Neuz e voe posupl krouiñ emglevioù e tu-kleiz ar c'hreiz (Willy Brandt). thumb|right|150px|Willy Brandt E 1989 e voe krouet SDP (Sozialdemokratische Partei, Strollad sokial-demokrat) en DDR, ha kendeuziñ a reas gant SPD ur pennadig a-raok adunvanidigezh Alamagn. E 1998 e voe dilennet Gerhard Schröder da gañseller, a-drugarez d'un emglev SPD-Die Grünen. Oskar Lafontaine, hag eñ prezidant SPD, a voe laket da vinistr an armerzh. Met bec'h a savas etrezañ ha Schröder a-fet politikerezh, hag e miz Meurzh 1999 e roas Lafontaine e zilez eus kement karg a oa bet fiziet ennañ. Miz a-raok e oa bet kollet ar muianiver gant SPD er Bundesrat, neuze e rankas ar gouarnamant kavout emglevioù gant CDU. thumb|right|200px|Gerhard Schröder e 2005 E 2003 e voe embannet Agenda 2010, ur programm ennañ kinnigoù kemmoù frankizour, gant ar c'hañseller Gerhard Schröder. Reuz a voe e diabarzh SPD betek dibenn 2004, fall e voe disoc'hoù SPD en dilennaegoù ha meur a ezel az eas kuit. Pa oa tost da 1 million a izili er bloavezhioù 1970 e oa nebeutoc'h evit 600.000 anezho e 2005. Ar re ne savent ket a-du gant kinnigoù Schröder a savas WASG da gentañ, ha Die Linke goude-se. Daoust d'ar pezh a oa bet raktreset er sontaedgoù ne voe ket re fall disoc'hoù SPD da-geñver dilennadegoù 2005. Ne zeuas ket a-benn CDU da gaout ar muianiver, hag izili SPD a asantas kemer perzh er gouarnamant kaset gant Angela Merkel (CDU).
Prezidanted SPD abaoe 1946
150px|thumb|[[Franz Müntefering, prezidant SPD]]
む
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo む, romanekaet mu.
Gwragez
Enez ar Gwragez zo un enezenn e kornôg Perwenan, e Treger.
む
Kevatal eo d'al lizherenn ム hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherenn hiragana diwar ar sinalun 武 skrivet gant an dorn keit ha ma oa bet diorroet al lizherenn katakana diwar ar sinalun 牟.
Gwragez
Un enez prevez e oa abaoe 1898 kent bout roet d'ar gumun e miz Gwengolo 2020.
Razh-musk
Ar razh-musk (Ondatra zibethicus) zo ur spesad krignerien a orin eus Norzhamerika ha degaset da Europa. Ar spesad nemetañ eo er genad Ondatra.
Rummatadur
Ar razh-musk a c'hell bezañ renket er c'herentiad Muridae ivez.
La Vîngtaine du Nord (Sainte Mathie)
La Vîngtaine du Nord eo anv jerzenezek unan eus 2 vîngtaine e parrez Sainte Mathie e Jerzenez, anvet Vingtaine du Nord e galleg ha saozneg.
Vingtaine du Nord
Bourouchaskeg
Ur yezh digenvez eo ar bourouchaskeg (Burushaski, ) komzet gant tro-dro da 50 000-60 000 den e traoñiennoù Hounza, Nagir, Yasin ha Gilgit e hanternoz Pakistan.
Teir rannyezh ez eus: hini Hunza, hini Nagar hag hini Yasin. Dre vras e kreder ez eo glanoc'h rannyezh Yasin, met implijet e vez rannyezh Hunza evit ober gant ar yezh dre skrid evel un doare yezh unvan.
Daoust ma vez kavet er bourouchaskeg meur a c'her o tont eus an ourdoueg, ar khowareg hag ar chineg ez eo sklaer n'eus liamm familh ebet etreze.
Gwechall e oa bet klasket diskwel e oa liammet ar bourouchaskeg ouzh ar sumereg, an euskareg, ar yezhoù kaokazek pe c'hoazh ar yezhoù dravidek met bremañ e ouzer n'eus ket a liammoù etre ar bourouchaskeg, yezh digenvez, ha familh-yezh ebet all.
La Vîngtaine du Nord
La Vîngtaine du Nord eo anv div vîntaine e Jerzenez:
Indonezia
Ur vro hag un enezeg vras e gevred Azia eo Indonezia, an enezeg vrasañ a zo er bed, etre Indez-Sina hag Aostralia, hag etre Meurvor Indez hag ar Meurvor Habask.
An inizi
Un enezeg vras eo Indonezia. Sed amañ an inizi brasañ a ya d'hec'h ober:
Ticino
Ticino zo un anv-lec'h italianek hag a gaver e meur a vro.
Indonezia
Rannadurioù melestradurel
* Proviñs gant statud ispisial
ふ (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo ふ, romanikaet fu.
Kevatal eo d'al lizherenn フ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 不.
Kalydon
thumb|right|Kêr g-Kalydon
Kalydon (Καλυδών, Kaludôn en henc'hresianeg) zo ur polis kozh en Aitolia, e kornaoueg Bro-Hellaz. War lez kornôk ar stêr Evinos emañ, en hanternoz pleg-mor Korinthos.
Anv
Ur voger a 3 km a oa en-dro dezhi.
Gwelet e vez ar rivinoù anezhi e kêriadenn Evinoc'hori, war-lerc'h ar pont dreist ar stêr Evinos.
68
Levrioù talvoudus
60er
Rumaucourt
Rumaucourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
La Vîngtaine du Nord (Saint Jean)
La Vîngtaine du Nord eo anv jerzenezek unan eus 6 vîngtaine e parrez Saint Jean e Jerzenez, anvet Vingtaine du Nord e galleg ha saozneg.
Vingtaine du Nord
Christian
Christian zo un anv-badez alamanek, danek ha gallek, roet d'ar baotred.
E SUA e vez roet d'ar merc'hed.
Tud
thumb|right|150px|[[Christian Iañ, roue Danmark, Norge ha Sveden (1426-1481)]] thumb|150px|right| [[Hans Christian Andersen]]
ぶ (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo ぶ, romanikaet bu.
Kevatal eo d'al lizherenn ブ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 不.
La Vîngtaine dé Hérupe
La Vîngtaine dé Hérupe eo anv jerzenezek unan eus an 3 vîngtaine zo e parrez Saint Jean e Jerzenez, anvet Vingtaine de Hérupe e galleg ha saozneg.
Audrehem
Audrehem a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Audrehem Churchyard
Mervel a reas e miz Eost 1917 e-pad ar Brezel-bed kentañ. Soudard e oa er ''2nd/5th Bn. Lancashire Fusiliers'' .
Paluel
Paluel a zo ur gumun eus Seine-Maritime, en arvor rannvro Normandi, hag enni 400 den o chom hag ur greizenn nukleel pevar reaktor o vont en-dro.
Iron Man
Iron Man a zo ur gourharoz stadunanat. Embannet ar c'homic books ma konter e droioù-kaer gant Marvel Comics. Gwelet e voe evit ar wech kentañ en Tales of Suspense #39 (miz Meurzh 1963). Krouet eo bet gant an daou senarioour Stan Lee ha Larry Lieber ha gant an dreserien Don Heck ha Jack Kirby.
Anthony Edward Stark, anvet Tony peurliesañ, eo an den a wisk houarnwisk ruz ha melen Iron Man. Ur playboy pinvidik-kenañ eo, hag un dengarour, ur skiantour hag un ijinour. Gloazet da vat e voe e galon pa voe skrapet. D'ar mare-se e klaskas an dud o doa tapet anezhañ lakaat anezhañ da sevel un arm a zistruj bras evito. Met e-lec'h en ober e savas an houarnwisk a implijas da dec'hout kuit. Goude-se e tivizas kenderc'hel da wellaat ha da implijout an houarnwisk-se da wareziñ ar bed dindan anv Iron Man. Gant e embregerezh anvet Stark Industries e krou Tony armoù hag ivez e houarnwisk hag an armoù stag outañ. Pa voe krouet e oa an digarez en doa kavet Stan Lee a-benn lakaat ar gaoz war ar Brezel yen ha perzh an teknologiezhioù hag an embregerezhioù amerikan ennañ. Hiziv an deiz e stourm Iron Man ouzh torfedourien liesseurt hag ouzh sponterien.
Abaoe m'eo bet krouet pe dost eo bet ezel Iron Man eus Avengers ha meur a gomic book a zo bet gouestlet dezhañ. Meur a stirad skinwel hag a film ivez. Robert Downey, Jr. eo an aktor a c'hoari e roll er filmoù Iron Man (2008) hag Iron Man 2 (2010). Gwelet e vez ivez er film The Incredible Hulk (2008). C'hoari a raio ivez er film The Avengers (2012) hag en Iron Man 3.
Mederieg
Mederieg a zo ur gumun eus Breizh e kanton Menezalban e departamant Il-ha-Gwilen.
La Vîngtaine du Dou (Saint Jean)
La Vîngtaine du Dou eo anv jerzenezek unan eus 6 vîngtaine e parrez Saint Jean e Jerzenez, anvet Vingtaine du Douet e galleg ha saozneg.
Christiane
Christiane zo un anv-badez alamanek ha gallek hag a vez roet d'ar merc'hed.
Orin
Dont a ra eus Christian, anv-badez danek a orin, savet diwar ar ger latin christianus, kristen.
Adstummoù
Un adstumm eus Cristina eo.
Pennad kar
Christiane
Monegaskeg
Ur yezh romanek eus skourr ar yezhoù italek-romanek eo ar monegaskeg (monegaskeg: munegascu) komzet ez-hengounel e Monako. Ur yezh en arvar an hini eo, daoust dezhi bezañ kelennet er skolioù. Kar eo d'al ligurieg a vez komzet en-dro da Genova en Italia, met levezonet eo bet gant an okitaneg.
Doare-skrivañ
Skrivet e vez ar monegaskeg evel an italianeg dre vras, war-bouez neubeud grafemennoù ispisial:
Biz-bihan
thumb|Ar biz-bihan, pe biz-skouarn thumb|Biz-bihan right|230px|thumb|[[Gwalenn (biz)|Gwalenn ouzh ar biz-bihan]]
Ar biz-bihan, pe biz-skouarn, eo ar biz moanañ en dorn. An hini nemetañ a c'haller lakaat er skouarn eo ivez.
Dañsoù
E Breizh, pa vez dañset an dañsoù  en dro  ha kas a-barzh e vez an dañserien o terc'hel biz-bihan an daou zañser a bep tu dezhe. E broioù all ez eus dañsoù heñvel: Turki, Armenia.
Broioù all
E Japan eo boaz ar yakuza da droc'hañ ar biz-bihan evel kastiz, ha yubitsume a vez graet eus kement-se.
Cristiana
Cristiana zo un anv-badez italianek ha portugalek, hag a vez roet d'ar merc'hed.
Orin
Dont a ra eus an anvioù Cristian pe Cristiano, roet d'ar baotred.
Pink Floyd
Pink Floyd zo ur strollad sonerien saoz eus ar re vrudetañ, savet e 1964. Gallout a reer ober "Progressive rock" eus stil ar strollad.
Polis (disheñvelout)
Polis zo ur ger brezhonek deuet eus ar gregach πόλις.
Pink Floyd
Dont a ra o anv eus kenstroll anv-bihan daou soner blues : Pink Anderson ha Floyd Council.
Polis (disheñvelout)
Polis Polis Polis Polis Πόλις Polis Polis Polis Polis פוליס Polis Polisz Պոլիս ポリス 폴리스 Polis Polis Polis Polis Polis Pólis Polis Polis Polis Polis Полис Polis (antiken) Polis (şehir) 希臘城邦
Pink Floyd
Izili Pink Floyd
thumb|kleiz|250px|Ar strollad e [[1971 : Waters, Mason, Gilmour ha Wright.]]
Arouezioù LGBT
Amañ da heul emañ kinniget ur roll eus an aroueziañ muiañ-implijet evit ober dave d'an dud LGBT (Lesbianel, Gae, Divrevel ha Treuzrevel) gante o-unan.
Tric'hornioù du ha roz
Dont a ra an daou arouez-se eus ar merkoù e veze rediet da gwiskañ kement ar baotred heñvelrevel (Tric'horn roz) hag ar maouezed "enep-sokial", en o zouez al lesbianed (Tric'horn du), er c'hampoù-bac'h.
Lambda
E 1970 e oa bet dibabet al lizherenn c'hresianek lambda evel ur c'hampagn bet lañset gant Krevredad an Emsaverion C'hae (Gay Activists Alliance) o stourm evit frankiz ar re c'hae. Pevar bloaz war-lerc'h e oa bet dibabet en-dro evel arouez ar C'hendalc'h Etrebroadel evit Gwirioù ar re C'hae (International Gay Rights Congress / IGRC) dalc'het e Din-Edin (Bro-Skos). Peurliesañ e vez livet al lizherenn gant al liv roz pe limestra.
Banniel kanevedenn
Gant Gilbert Baker e oa bet krouet ar banniel kanevedenn a-ratozh e 1978 evit Dibunadeg Frankiz Gae San Francisco.
Kelc'hioù ar frankiz
Krouet e oa bet kelc'hioù ar frankiz gant David Spada. Graet int gant aluminiom ha gwisket evel troioù-gouzoug, gwalennoù, troioù-brec'h hag all.
Ar vouc'hal daoubennek
Hervez ar vitologiezh c'hresian e veze liammet ar vouc'hal daoubennek ouzh an doueez Demeter (pe Artemis hervez ar vitologiezh roman). Sañset e veze graet lidoù gant darempredoù reizhel etre maouezed evit kanañ meuleudi an doueez-se. Hervez ar mojennoù e veze implijet ivez gant kadourezed Scythian hag a rene warne div rouanez war un dro. Arouez al lesbianelezh emren an hini eo.
Arouezioù an divrevelezh
Krouet e oa bet banniel an divrevelezh gant Michael Page e 1998 diwar skouer banniel an heñvelrevelezh.
Arouezioù an dreuzrevelezh
Krouet e oa bet banniel an dreuzreviadezh gant Monica Helms evit un dibunadeg lorc'h gae er Stadoù-Unanet e 2000.
Banniel ar BDSM
Krouet e oa bet e er bloavezhioù 1980 gant Tony DeBlase ur banniel ispisial anvet Leather pride flag ("Banniel al Lorc'h Lêr") e saozneg evit an heñvelrevourion/ezed hag an arallrevourion/ezed hag a blij dezhe ar BDSM ((Hualelezh-sentelezh, Mestronelezh-sujelezh, Sadelezh-mazoc'helezh, diverradur diwar ar saozneg: Bondage-Discipline, Domination-Submission ha Sadism-Masochism).
Arouezoù nebeutoc'h implijet all
Ouzhpenn an arouezioù brudet-se e vez implijet meur a arouez all alies pe aliesoc'h, da skouer :
69
Europa
Bloavezh ar Pevar Impalaer e voe e Roma.
Impalaeriezh Roma
Brezel diabarzh gant Bloavezh ar Pevar Impalaer,
Levrioù talvoudus
60er
Guatemala
Daoust ma'z eo bet stabilaet ar vro abaoe 1996 ez eus bet un istor hir a vrezelioù diabarzh hag a daolioù-reveulzi.
Gouere 2006 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
2006 e Breizh
Slayer
Slayer zo ur strollad thrash metal stadunanat savet e 1981 gant ar c'hitarourion Jeff Hanneman ha Kerry King. Anavezet eo Slayer evit bezañ ur strollad pennañ evit al luskad thrash metal, ha dreist-holl gant embann ar gantenn Reign in Blood e 1986 hag a zo bet anvet evel « ar gwellañ kantenn heavy a-holl-viskoazh ». Embarzhet e vezont e Big Four ar strolladoù thrash metal gant Megadeth, Metallica hag Anthrax. Oberiant eo ar strollad 25 bloaz goude e savidigezh.
Anavezet eo Slayer evit o doare sonerezh dibar, ha perzhioù evel an tremolo picking, o soloioù gitar, o double bass drumming (mandore doubl) hag ar c’han yudet. Kanaouennoù ha goloioù ar strollad, levezonet gant dodennoù evel al lazherion a steudad, ar satanegezh, ar relijion, ar brezel hag al Loskadeg o deus kaset karezerezhioù, daleoù, prosezoù ha burutelladennoù kreñv a-berzh ar strolladoù relijiel hag ar c'hevredig.
Daoust da voemerezh ar gitarour Jeff Hanneman evit an naziezh alaman, da zisklêriadurioù cholorier ar gitarour all Kerry King (hag a aprou dre vras ar c’hastiz a varv ha gwerzh frank an armoù tan) ha d'an dodennoù erouezet ganto, n’emañ ket Slayer ur strollad moederezh. Ar c’haner Tom Araya zoken en em zisklêr kristen (dibleustr).
Abaoe o lerc'hwezadur kentañ e 1983 en deus ar strollad embannet div gantenn live, ur box set, dek pkantenn studio ha gwerzhet pevar milion a gantenn er Stadoù-Unanet. Anvet eo bet div wech ar strollad d’ar Grammy Awards ha garedonet e 2007 evit o c’hanaouenn Eyes of the Insane.
1981-1982 : an deroù
En em stumm a ra Slayer e 1981 pa gej ar gitarour Kerry King gant Jeff Hanneman e-pad un andavadenn evit ur strollad. Kendorniet e vez an izgitarour ha kaner Tom Araya hag en doa senet endeo gant King en ur strollad anvet Quits, hag an tabouliner Dave Lombardo, hag a gej ouzh King o tegas dezhañ ur pizza. Kregiñ a ra ar strollad da adsenniñ kanaouennoù Iron Maiden ha Judas Priest e kluboù ha festoù e su Kalifornia. An abadennoù kentañ a zaveont d’ar skeudennerezh satanek gant pentagrammoù, dremm-livaj ha kroazioù eilpennet.
E 1982 e lerc'hwez Slayer e demo kentañ — ur bleustradenn gant ar c’hanaouennoù Fight Till Death, Black Magic ha The Antichrist. Skignet-bras e voe an demo er metou underground, ha pedet e voe ar strollad da zigeriñ sonadeg ar strollad Bitch er Woodstock Club e Los Angeles. D’ar poent ma sennont Phantom of the Opera e voent remerket gant Brian Slagel, un ez-sonvarnour hag en doa savet Metal Blade Records nepell ‘zo. Enroll a reas Slagel ar ganaouennen Aggressive Perfector hag a zeuas war-well war an dastummadeg Metal Massacre III, embannet e miz Gouere 1983. Da heul ur berzh mat e kas Slagel Slayer da sinañ evit ul label.
An oad aour : ar bloavezhioù 1980
Slayer a zo unan eus ar bonstrolladoù an thrash metal. Lerc'hwezet e voe ar gantenn gentañ e 1983 : Show No Mercy a zo ur doareenn dibar gantañ e kantennroll ar strollad dre levezon ramz an Heavy Metal klasel (ar pezh a vez merket er soloioù). Daoust da se en em zistag ar strollad abaoe an derou dre e varregezh da seniñ ur sonerezh metal founnus hag argadus. E 1984 eo lerc'hwezet ganto ar gantenn anavezet re nebeut hag ispriziet, Hell Awaits. Teñval, amyac'h ha feuls, desellet eo pizh hiziv an deiz evel ur gantenn pouezus-bras e diorroadur ar Metal eizhañ.
Kenderc’hel a reas ar c’henlabour gant Rick Rubin war ar c'hantennoù da-heul. E 1988 e voe souezhet un tamm mat ar faned gant ar gantenn South Of Heaven : siouloc’h, hesonekoc’h ha dreist-holl gorrekoc’h eo, memes o chom ur gantenn trash metal. Ar gantenn war-lerc’h, Seasons in the Abyss, embannet e 1990 a voe eil gantenn glasel ar strollad, a ziskouezas Slayer en ur mod nevez, pañvrekoc’h, dañvez krouiñ ganto, oc'h arverañ ur meskaj etre kanaouennoù fonnus ha feuls ha re all pouneroc’h hag amyac'hoc'h. Daoust da Reign In Blood bezañ gwelet evel kantenn wellañ Slayer, ul lod eus ar faned a gav gwell Seasons in the Abyss evit e soutilded hag e liesseurtiezh brasoc’h. E 1991 ez embannas Slayer ar gantenn-daouac'h live Decade Of Agression, hag a aotreo d’ar strollad d’ober un ehan goude bloavezhioù tremenet da labourat start. Ar gantenn-mañ, anadlabouret en ur studio, a ziskouez talvoudegezh-leurenn ar strollad hag un doare disheñvel eus ar c’hanaouennoù sennet ganto e-keñver al lerc'hwezañ er studio. Merkañ fin ur mare a ra ar gantenn-se, abalamour da zerou un distabilded a-berzh an daboulinerion (an tabouliner kentañ Dave Lombardo o vezañ skarzhet hag ad-embarzhet alies a-walc’h).