cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Claus Schenk von Stauffenberg
Yaouankiz
Stauffenberg a oa trede faotr ur familh a gonte pevar hini (ar re all: Berthold, Alexander ha Konrad, hag a varvas e 1907). An tad Alfred Schenk Graf von Stauffenberg oa Oberhofmarschall diwezhañ Rouantelezh Württemberg. E vamm oa Caroline Schenk Gräfin von Stauffenberg, ganet Gräfin von Üxküll-Gyllenband.
Karl Schwarzschild
N'eo ken e deroù an kantved, pa voe degemeret damkaniezh relativelezh hollek Albert Einstein, e teuas meiziad an toulloù du da vezañ estroc'h evit ur danvez kurius. Evit gwir, nebeut amzer goude ma oa bet embannet labourioù Einstein e voe embannet gant Karl Schwarzschild un disoc'h eus kevatalenn Einstein a emplege bezañs un toull du kreiz.
Talvoudenn
Un dalvoudenn (pe teul kred) a zo un teul perc'hentiezh (kevrann) pe un teul dle (endalc'henn) skoueriekaet he ferzhioù hag he gwirioù (an talvoudennoù embannet a-gevret o deus an hevelep sammad merkel, a ro ar gwir da gaout an hevelep ranndalioù ha troc'hennoù, a zo feuriet war an hevelep linenn yalc'h, h.a.).
Perzhioù pennañ
An talvoudennoù postañ a zo kenwerzhus ha kevatalus, ar pezh a ro tro dezho da vezañ feuriet er yalc'hoù (anvet a dalvoudennoù) gant ma vo kaset da benn un argerzhadur degemer anvet « darbennidigezh er yalc'h ». Koulskoude n'eo ket feuriet an holl dalvoudennoù.
Konya
Konya zo ur gêr e kreiz Turkia, kêrbenn proviñs Konya, war-dro 1.400.000 annezad enni e 2008.
Talvoudenn
Hervez ar steuñv jederezhel gall
An teulioù a za d'ober nebeutoc'h eget 10 % eus kevala an embregerezhioù, nemet e teufent da vezañ teulioù perzhiañ (klaviadoù arc'hantel).
An talvoudennoù postañ a vez enskrivet er c'hontoù d'o c'houst prenañ diwerzhekaet ma vez ret.
Hervez ar reoladoù IFRS (etrevroadel, IAS 32 ha 39)
Teulioù arc'hantel yalc'hel eo an talvoudennoù postañ hervez ar reoladoù etrevroadel.
Ar pal anezho a zo genel spletoù war verr dermen.
An talvoudennoù postañ a c'hell bezañ enskrivet er c'hontoù d'o gwerzh reizh (gwerzh a varc'had).
Dizanvezeladur an talvoudennoù gall
Ar braz eus ar broioù o deus degemeret un dizanvezeladur eus an teulioù feuriet er yalc'h, da lâret eo erlec'hiadur an teulioù korfel gant skriturioù er c'hontoù-teulioù meret ent elektronek.
O dizanvezeladur e Frañs a zever eus mellad 94-II al lezenn arc'hantañ evit ar bloavezh 1982, eus dekred 83-359 an 2 a viz Mae 1983 hag eus kelc'hlizher arverañ an 8 viz Eost 1983. Sevenet eo bet adalek ar 5 a viz Kerzu 1984. Talvezout a rae kement hag erlec'hiañ enskrivadurioù e kontoù an hanterourien en anv an dalc'herien ouzh an teulioù korfel.
An teulioù korfel a zlee neuze bezañ daskoret d'an embannerien. Koulskoude int chomet a zegasadenn vat dindan o stumm bev betek an 3 a viz Mae 1988. An teulioù nann ginniget da vezañ dizanvezelaet d'an deiziad-se a zo bet gwerzhet ha lakaet o froduad gwerzh e dorn o ferc'hennien e-pad 30 vloaz.
1896
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1896
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1896
Doungmaleg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù kirantiek ar reter eo an doungmaleg (dungmali, arthare pe dungmali pûk) komzet e Nepal gant 3.000-5.000 den (1991).
Ur rannyezh ez eus:
Dario
Dario zo un anv-badez italianek, portugalek ha kroatek, diwar an anv persek kozh Darius.
Pennad kar
Darío Darius (prénom) Dárius Dariusz Dareios
Zeeland (disheñvelout)
Zeeland a zo anv meur a lec'h :
Mael-Pestivien
Mael-Pestivien a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Gernev e departamant Aodoù-an-Arvor.
Anv
Gerdarzh
Ardamezioù
Ne vefe ket.
Emdroadur ar boblañs
'''Emdroadur poblañs Mael-Pestivien abaoe 1793
Murat Iañ
Murat I, (e turkeg otomanek اول مراد), a voe trede sultan an impalaeriezh otoman. Ganet e voe e 1326 e Bursa ha marvet e 1389.
Mab e oa da Orhan Gazi ha Nilüfer Hatun.
E 1359, goude marv e vreur henañ Süleyman pacha, e voe lakaet e penn al lu otoman e Roumelia.
Ren
Ren a reas war-lerc'h e dad Orhan Gazi adalek 1360.
Aloubiñ a reas Edirne e 1362 hag e lakaas anezhi da gêrbenn ar vro. Kaset e voe di Turkmened eus Anatolia a-benn kreskiñ dregantad an Durked e Roumelia.
Tiriad an Otomaned a dremenas eus 95.000 km² e 1360 da 500.000 km² e 1389.
Cavalier d'Arpino
Giuseppe Cesari, anvet ivez Cavalier d'Arpino pe Il Giuseppino, a oa ul livour italian eus ar XVI vet ha, ganet pe en [[Arpino pe e Roma e 1568 ha marvet en Roma d'an 3 a viz Gouhere 1640.
E dad an hini a oa ganet en Arpino, met Giuseppe Cesari a seblant bezañ ganet e Roma. Digant Niccolò Pomarancio e teskas ar vicher.
Ur stal-labour brudet en doa e Roma. Enni e labouras Caravaggio war-dro 1593-94, karget da livañ bleunioù ha frouezh.
Anvet e voe da varc'heg ar C'hrist gant ar pab Klemañs VIII, ha harpet gant Sistus V. War un digarez dister e voe lakaet en toull-bac'h, war c'houlenn ar c'hardinal Sipion Borghese, niz d'ar pab, hag a lakaas e grabanoù war e holl daolennoù.
E 1600 ez eas da-heul ar c'hardinal Aldobrandini da Vro-C'hall, ma voe roet dezhañ urzh Sant Mikael gant ar roue Herri IV.
Ruzenn gostez ouel divouezh
Gant archeg, ur yezh vizkaokazek e vez implijet ur ruzenn gostez ouel met distaget e vez muioc'h davet ar genoù evit ar c'hensonennoù gouel peurliesañ ha gwelloc'h e vefe deskrivañ ar gensonenn-se evel ur "gensonenn rakouel".
René Descartes
Gwelet eo René Descartes (stumm latin Renatus Cartesius) evel an hini en doa diazezet ar brederouriezh vodern. Ganet d'an 31 a viz Meurzh 1596, e Lahaye e bro dTouren, hag aet da Anaon e Stockholm d'an 11 a viz C'hwevrer 1650. Ar prederour, matematikour ha skiantour a vez lesanvet tad ar brederouriezh vodern. Un darn eus ar skridoù prederouriezh a voe embannet a oa respontoù pe burutelladennoù e skridoù. Studiet e vez hiziv-an-deiz c'hoazh. Tremenet en doa Descartes un 20 bennak a vloavezhioù e Republik an Izelvroioù. E oberenn Meditationes de prima philosophia embannet e 1641 a chom un oberenn penn d'ar studiadennoù prederouriezh, un diaz eo evit ar skolioù-meur prederouriezh dre ar bed. Displeg war an hentenn (1637) eo e oberenn vrudetañ. Enni hag e Pennaennoù ar prederouriezh (1644) e kaver e frazenn hollvrudet cogito, ergo sum.
Ruzenn gostez ouel divouezh
Er yezhoù ngouniek, en o zouez ar zouloueg, e kaver ur gensonenn drekstaon a-gostez dre fic'hal straket.
Camelidae
Camelidae a zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged.
Spesadoù
3 genad gant spesadoù bev hiziv an deiz a zo ennañ:
De Panne
De Panne a zo ur gumun a Flandrez Belgia e rannvro Westhoek, en Arondisamant Veurne hag e proviñs Kornôg-Flandrez.
858
Diwar-benn bloavezh 858 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
De Panne
Douaroniezh
left|thumb|An iliz katolik Sint-Petrus
Kartenn
thumb|400px|left|De Panne
858
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 858
Flandrez Frañs
Ar vro
right|framed|Flandrez Frañs, livet e melen, gant ar stêr [[Leie (Lys)]] Mont a ra Flandrez Frañs d’ober un drederenn eus departamant an Nord. Lille eo ar gêr vrasañ enni. E-touez ar c’hêrioù bras all emañ Douai, Kassel, Dukark, Hazebroek ha Belle (Bailleul). Rannet e vez e daou gorn-bro : ar Westhoek ha Flandrez romanek.
Emañ ar Westhoek, pe arvor Flandrez, etre ar stêr Leie (Lys e galleg) ha Mor an Hanternoz.
Emañ Flandrez romanek er c’hreisteiz d’ar stêr Leie, en-dro da gêrioù Lille ha Douai.
Bevennoù kontelezh Flandrez, da vareoù zo, a yae pelloc’h er c’hreisteiz, gant douaroù en-dro da Valenciennes.
Ar yezhoù
E Flandrez Frañs e komzer div yezh a-gozh. D’ar mare ma voe ar Franked o vont war-raok war-zu ar c’hornôg hag ar c’hreisteiz e voe diazezet an harzoù etre ar yezhoù germanek ha romanek. Er biz e komzed flandrezeg hag er mervent pikardeg. War-gil eo aet ar vevenn etre ar yezhoù abaoe ar Grennamzer. Hiziv an deiz ne gomzer flandrezeg nemet er Westhoek.
Hippopotamidae
Hippopotamidae a zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged. Ne chom nemet daou spesad dourvarc'hed hiziv an deiz, an daou anezho en arvar bras pe vrasoc'h da vont da get.
Audinghen
Audinghen (distaget: [odɜ̃.gɑ̃]) a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Istor
Div wezh e voe distrujet ar gêriadenn :
Cleopatra (Artemisia Gentileschi)
Cleopatra zo un daolenn gant al livourez italian Artemisia Gentileschi graet e 1620.
Un eoulivadur war lien eo, 97 cm x 71,5 dezhañ. En dastumad ar Fondazione Cavallini-Sgarbi emañ, e Ferrara en Italia.
An oberenn
E-pad pell e oa bet laket war gont Guido Cagnacci. "Daskoret" eo bet ken ar fin da Artemisia Gentileschi, anavezet eo evel un oberenn eus ar mare m'edo o chom e Firenze.
Apollodoros al livour
Apollodoros a oa ul livour ateniat er, lesanvet ivez Skiagrafos (σκιαγραφος e gregach), da lavarout eo livour ar skeud, rak eñ an hini kentañ, gant Zeuxis, a zegasas skeud ha gouloù e liverezh Hellaz.
Cleopatra (Artemisia Gentileschi)
An oberenn
Amañ e weler ur Gleopatra lart ha gadal, livet hervez doare he mestr war an naturalouriezh, ha oa ivez hini he zad Orazio), Michelangelo Merisi da Caravaggio.
En un daolenn all e kavimp Cleopatra hirvoan, war he zalaroù, flemmet gant un naer.
Károlos Papoúlias
Károlos Papoúlias (Κάρολος Παπούλιας e gresianeg, distaget /ˈkaɾo̞ˌlo̞s paˈpuʎas/) (1929-2021) a oa ur politikour gresian, Prezidant ar vro adalek miz Meurzh 2005 betek e varv.
Cleopatra (Artemisia Gentileschi)
Un ali
Diwar-benn an daolenn-se en deus skrivet Vittorio Sgarbi: ''«Gwirvoudelezh a-grenn, hep disteraat tamm... Eus ar Gleopatra-mañ e klevomp ar c'hwezh hag ar c'hwezenn... Ur vaouez eo, netra ken, korf a-raok ene...»''
Károlos Papoúlias
Ganet e oa bet e kêr Ioannina d'ar 4 a viz Mezheven 1929. Studioù war ar gwir en doa graet e Skol-veur Aten hag e Skol-veur München. Ouzhpenn gresianeg e ouie kaozeal mat alamaneg, italianeg ha galleg. Ezel e oa eus ar strollad sokialour PASOK.
Marvet eo d'ar 26 a viz Kerzu 2021.
Friedrich Nietzsche
Friedrich Wilhelm Nietzsche (ganet d'ar 15 a viz Here 1844 e Röcken ha marvet d'ar 25 a viz Eost 1900 e Weimar) a oa ur prederour hag ul lizheregour alaman. Ur c'heodedour prusian e oa a-raok mont d'en em staliañ e Basel, ma chomas hep keodedourelezh ebet betek e varv.
E 1868 e krogas gant e vicher a gelenner war ar brederouriezh klasel e Skol-veur Basel. Goude dek vloaz e voe ret dezhañ reiñ e zilez ha mont da Italia rak e gudennoù yec'hed. Siwazh, ne c'hallas ket pareañ, gwanoc'h gwan e teuas da vout. E fin e vuhez e veve get e c'hoar, pa ne c'halle ket ober war e dro e-unan.
Nietzsche a voe levezonet gant prederouriezh Arthur Schopenhauer a-raok pellaat diouzh e washaerezh. Leun eo e oberennoù a vurutelladennoù war ar vadelouriezh, ar relijion, ar brederouriezh, ar skiant hag an arzoù. Hervezañ e oa gwanoc'h ar marevezh ma veve eget hini Henc'hres. Garv e vurutelle an divezouriezh gristenel hag usvedoniezh Platon. A-zivout kel ar wirionez e prederias, ha war geal an Übermensch (an "dreistden"), ar Wille zur Macht ("youl galloudezh") hag an Ewige Wiederkunft ("distro peurbad"). Ar sujedoù-se a vez tabutet c'hoazh hiziv an deiz.
Yakeg
Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr yezhoù kirantiek ar reter eo ar yakeg (yakkha pe yakkhaba) komzet e Nepal dreist-holl (8.000-10.000 den e 1991) hag ivez en India.
Peder rannyezh a zo:
Glenneg
Glenneg  a oa ur gumun eus Breizh e kanton Gwern-Porc'hoed e departamant ar Mor-Bihan. Bodet e oa bet gant Gazilieg d'ar 1 a viz Genver 2017.
Bertincourt
Bertincourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Milc'hwid boc'h arvelen
Ar vilc'hwid boc'h arvelen (liester : milc'hwided boc'h arvelen) a zo ur golvaneg, Catharus ustulatus an anv skiantel anezhañ.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, frouezh ha hugennoù dreist-holl.
Annez hag isspesadoù
Al labous a neizh ar c'hwec'h isspesad anezhañ :
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar vilc'hwid boc'h arvelen e kerentiad Muscicapidae pe Turdidae.
Phocoena
Phocoena a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ morhoc'hed.
Apollodoros (reder)
Apollodorus (~ Iañ kantved) a oa ur reder makedonian droukchañsus en doa gounezet ar redadeg er C'hoarioù olimpek hag a voe lazhet gant ar c'hurunoù p'edo o vont d'ar gêr. Un epigram a voe savet diwar e benn gant Antipater Thessalonica.
Bep bloaz, e koun dezhañ, e vez redet Δρόμος Απολλοδώρου Hent Apollodoros, e kêrioù Aiani ha Veria en Hellaz.
Kensonenn huged a-gostez dre dostaat
Mouezhiet e vez ar c'hensonennoù dre dostaat atav hep par divouezh ebet.
Luigi Buonaparte
Louis Bonaparte (pe Luigi Buonaparte hervez e anv orin, pe Lodewijk Napoleon en nederlandeg), ganet d'an 2 a viz Gwengolo 1779, en Aiacciu, e Korsika, ha marvet d'ar 25 a viz Gouhere 1846, a voe roue Holland gant harp e vreur Napoleone Buonaparte, impalaer Bro-C'hall.
Bez e oa unan eus tri breur an impalaer. Servij a reas en arme c'hall, ha gant e vreur Napoleon edo en Egipt. Anvet e voe da jeneral da 25 bloaz, en desped dezhañ un tamm war a seblant, en abeg d'e vreur en un doare splann.
Roue Holland
En 1806 e c'hoantaas Napoleon lakaat fin d'ar Republik batav ha lakaat Louis da roue en Izelvroioù.
E vreur en devoa c'hoant da gaout ur gouarnour ha netra ken, nemet ne fellas ket da Luigi bezañ ur roue didalvoud. Kemer a reas an anv Lodewijk I, klask a reas deskiñ nederlandeg ha bezañ ur roue sirius ha dizalc'h. Kement-se ne blijas ket d'e vreur a redias anezhañ da zilezel e garg en 1810 a-raok aloubadeg an arme c'hall.
Bec'h gant Napoleon
Ne gare ket Napoleon gwelout e vreur o lakaat interestoù e rouantelezh nevez da dremen dirak re Bro-C'hall. Koulskoude en doa pleget betek serriñ porzhioù-mor Holland ouzh listri Breizh-Veur, goude ma oa noazus ouzh ekonomiezh an Izelvroioù.
Kentañ abeg imor an impalaer e oa e nac'hidigezh da sevel soudarded da vagañ armeoù Napoleon, a c'houlenne 40 000 soudard diwar 2 vilion a dud. Eil abeg an dizemglev e oa e nac'hidigezh da zigreskiñ dle ar stad, rak rivinet e vije bet e-leizh a dud. Fall e troas an traoù e 1809 pa zilestras ar Saozon en enez Walcheren ha pa voe kemeret gante kreñvlec'h Bath, ha digor an hent dirake trema porzh bras Antwerpen. Dont a reas Luigi a-benn da herzel an armeoù saoz, a eas da fall gant an derzhienn, hag adkemer a reas ar c'hreñvlec'h zoken. Met lavarout a reas Napoleon e oa un den divarrek, dre m'en doa nac'het outañ aozañ ar servij soudard dre ret war zigarez ne oa pezh a felle d'ar bobl, hag abalamour da se emezañ, e oa bet aloubet an Izelvroioù gant ar Saozon.
Klask a reas Napoleon lubaniñ e vreur o kinnig dezhañ bezañ roue e Spagn, met nac'h a reas Luigi. Neuze e tivizas an impalaer kemer ar galloud e-unan. En hañvezh 1809 e c'hourc'hemennas da Luigi dont da Bariz. Eno, goude mizvrezhioù o tabutal, e rankas sinañ un emglev a roe da Vro-C'hall kreisteiz e rouantelezh. En 1810 e tistroas Luigi da Holland. Nebeudik goude e krogas an armeoù gall da laoubiñ kêrioù kornok ar vro. Neuze e komprenas e oa kollet an abadenn. Hep goulenn aotre e vreur bras e tilezas ar gurunenn, a roas d'e vab yaouank, Napoléon-Louis Bonaparte, a voe roue un nebeud deizioù, hag e tec'has da Vienna. Neuze e voe staget Holland ouzh an Impalaeriezh c'hall.
Gwreg ha bugale
En 1802 e timezas gant Hortense de Beauharnais (1783-1837), a oa merc'h da Alexandre de Beauharnais ha da Joséphine Tascher de la Pagerie, a oa bet gwreg kentañ Napoleon da c'houde.
Dizemglev a voe buan etrezo, hi ne blije ket an Izelvroioù dezhi. Distreiñ a reas da Bariz. Tri bugel o devoe koulskoude, goude ma lavare e-unan ne oa ket sur da vezañ tad dezho:
Skrivañ
Kemer a reas an anv Kont Saint-Leu, ha ne reas van ouzh distro e vreur Napoleone e 1815.
Embannet en deus
Magor
Magor a zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor.
Bagoas
Bagoas (Bagoi en henberseg, Βαγώας / Bagôas e gregach) zo un anv istorel persek. Evel anv boutin e talveze kement ha tizhog.
Tud
Anaout a reer daou zen en anv-se, en istor Pers:
Sombrero
Ar sombrero eo anv spagnolek un tog e erien ledan graet e gloan, feltr, lêr pe blouz, anvet diwar sobra, an disheol ; un tog da gaout disheol eo ar sombrero eta.
Er broioù all eo dreist-holl anv ar sombrero mec'hikan, erienet ledan, kentoc'h eget ar jipijapa, anvet ivez tog Panama, goude ma'z int sombreros o-daou e spagnoleg.
Dañs
Un dañs mec'hikan a zo anvet Jarabe Tapatío, pe "dañs ar sombrero", a vez dañset en enor da sombrero ar vro.
Umm Kulthum
Umm Kulthum (treuzskrivet ivez:Om Kalsoum, Om Koultoum, Om Kalthoum, Oumme Kalsoum, Umm Kolthoum hag Ümmü Gülsüm) a oa ur ganourez hag aktourez egiptat.
455
1208 Ab Urbe Condita = 455 Goude J.-K.
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Sadornl
Yezhoù kanaourek
Un is-skourr eus ar yezhoù tibetek-kinaorek eo ar yezhoù kanaourek, ennañ ur yezh nemetken komzet e Nepal:
20 Kerzu
Lidoù
Sent an deiz :
E Breizh :
Yezhoù leptchaek
Un isskourr eus ar yezhoù tibetek-kinaorek eo ar yezhoù lepchaek, ennañ ur yezh nemetken komzet e Nepal:
Tragulidae
Tragulidae a zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged. Ennañ 'z eus daskirierien bihan hag a vev en Afrika pe en Azia.
Spesadoù
കൂരമാന്‍
663
Diwar-benn ar bloavezh 663 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 663
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 663
Milc'hwid lost rous
Ar vilc'hwid lost rous a zo ur golvaneg, Catharus guttatus an anv skiantel.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha hugennoù dreist-holl.
Annez
Bevañ a ra al labous en Amerika an Norzh ha gouennañ e koadeier Alaska, Kanada kement ha biz ha kornôg Stadoù-Unanet Amerika.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar vilc'hwid lost rous e kerentiad Muscicapidae pe Turdidae.
Daouad X
Un daouad X zo un daouad div steredenn, anezho ur steredenn « reizh » o kelc'htreiñ en-dro d'ur steredenn neutronek pe d'un toull du a zo dezhañ ur prantad berr. Dont a ra ar skinoù X eus ar c'hementad energiezh divent zo produet gant an akretadur eus danvez ar steredenn en-dro d'an draez fetis.
Morhoc'h
Ar morhoc'hed eo ar bronneged a ya d'ober ar c'herentiad Phocoenidae en urzhiad ar morviled.
Genadoù
3 genad ha 6 spesad morhoc'hed zo :
Ster ledanoc'h
A-wechoù e vez graet morhoc'hed eus spesadoù delfined pe balumed 'zo :
Karv-musk
Ar c'hirvi-musk eo ar bronneged a ya d'ober ar c'herentiad Moschidae hag ar genad nemetañ ennañ Moschus.
Bevañ a reont en Azia.
Skrid
Anv ur gelaouenn vrezhonek hag un ti-embann eo Skrid.
Alessandro Manzoni
Alessandro Manzoni a zo bet ganet d'ar 7 a viz Meurzh 1785 e Milano (Italia) ha marvet d'an 22 a viz Mae 1873 e Milano (Italia). E romant I promessi sposi, a zo lakaet da vezañ unan eus pennoberennoù al lennegezh italianek.
E brezhoneg
Troet e voe I promessi sposi e brezhoneg (Danvez-Priedoù) gant Pêr Bourdellez hag embannet gant Mouladurioù Hor Yezh e 1986.
Milc'hwid boc'h louet
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha hugennoù dreist-holl.
Annez hag isspesadoù
Al labous a vev an daou isspesad anezhañ :
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar vilc'hwid boc'h louet e kerentiad ar Muscicapidae pe an Turdidae.
Beugny
Beugny a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Rouantelezhioù brezhon
Rouantelezhioù brezhon a vez graet eus ar rouantelezhioù savet gant ar Vrezhoned goude diskar an Impalaeriezh roman en Enez Vreizh er bloavezh 410, en Arvorig, hag e Bro-C'hall zoken evit unan anezho. An darn vrasañ anezho a voe distrujet abred a-walc'h gant an Angled-ha-Saozon. Nemet e Breizh, Kernev-Veur, Kembre ha kreisteiz Bro-Skos e chomjont en o sav pelloc'h eget deroù ar Grennamzer. Ar re-se eo a zo deuet da vout ar broioù keltiek a-vremañ.
Orin
War douaroù an Impalaeriezh roman e voe savet an holl rouantelezhioù brezhon, met disheñvel eo an orin anezho hervez ar rannvrioù.
Kuzuliadeg Etrebroadel ar Pouezioù hag ar Muzulioù
Kuzuliadeg Etrebroadel ar Pouezioù hag ar Muzulioù (CIPM evit an anv ofisiel Comité international des poids et mesures) a zo unan eus an tri aozadur savet evit delc'her ar sistem unanennoù etrebroadel (SI) evel ma oa bet termenet gant Kenemglev ar metr. C'hoarvezout a ra eus triwec'h den a zeu eus Stadoù ezel eus Kenemglev ar metr. He c'harg pennañ eo diogeliñ peurunvanidigezh an unanennoù muzuliañ, ha seveniñ a ra ar garg-se gant he labour dezhi hec'h-unan pe gant he c'hinnigoù a ro da lenn da Gendalc'h Meur ar Pouezioù hag ar Muzulioù.
En em vodañ a ra ar CIPM bep bloaz e Burev Etrebroadel ar Pouezioù hag ar Muzulioù (BIPM, Bureau international des poids et mesures), ha breutaat a ra an dezrevelloù kinniget dezhi gant he C'huzuliadegoù Aliañ. Embann a ra un dezrevell bloaziek diwar-benn stad melestradurel ha arc'hantel ar BIPM evit gouarnamantoù ar Stadoù ezel eus Kenemglev ar metr.
Nevez 'zo he deus lakaet ar CIPM ar pouez war savidigezh ar Mutual Recognition Arrangement (MRA : Renkamant Anavezout Kenetre), anezhañ ur framm evit ma c'hello ar Stadoù ezel eus Kenemglev ar Metr degemer kenetrezo ar muzulioù kaset da benn en o labourvaoù broadel ketep.
Liammoù diavaez
Diwar-benn MRA ar CIPM :
Cygnus X-1
E steredoniezh, Cygnus X-1 zo un daouad X hag a voe ar c'hentañ toull du dizoloet.
Dizoloadenn
Studi ar reizhiadoù daouad X zo orin ar fiziañs brasoc'h-brasañ e damkaniezh an toulloù du e kumuniezh ar skiantourien. Er galaksioù tostañ eo bet graet an dizoloadennoù pouezusañ, en hor Galaksi dreist-holl. Evit ar wezh kentañ, dizoloadenn ha studi ar reizhiad daouad Cygnus X-1 en deus roet an tu da brouiñ gant elfennoù fetis bezañs gwirion an traezoù astrofizik-se a oa bet rakgwelet gant damkaniezh ar relativelezh hollek.
Betek kreiz ar c'hantved kent e oa bet rakgwelet bezañs an toulloù du dre ar matematik hepken. E 1965 e voe graet ar c'hentañ evezhiadennoù a dalvoudegezh : dizoloet e voe ur steredenn (HD 226868) en oabl, o kelc'htreiñ en-dro d'ur vammenn skinoù X. Anvet e voe ar reizhiad daouad spurmantet Cygnus X-1 (abalamour ma oa e Steredeg an Alarc'h). Diwezhatoc'h, e 1971, Tom Bolton a anavezas Cygnus X-1 evel un toull du oc'h implijout pellseller an arsellva David Dunlap e skol-veur Toronto e Kanada.
Tasmania
Tasmania a zo unan eus stadoù Aostralia, ha Hobart eo he c'hêr-benn. Enez Tasmania a ya d'ober ar pep brasañ eus ar stad, hag ur mil enezennig bennak a ya d'ober ar peurrest.
Istor
Dont a ra an anv eus hini ar moraer Abel Tasman, eus an Izelvroioù.
Saarland
Saarland ([ˈzaːɐ̯lant]; Sarre e galleg) zo unan eus stadoù Alamagn e kornôg ar vro.
Gant 2 569,69 km² ha 986 887a dud e 2019 ez eo ar stad vihanañ en Alamagn ma ne gonter ket ar c'hêrioù-stad Berlin, Bremen ha Hamburg.
Saarbrücken eo ar gêr-benn, Neunkirchen ha Saarlouis eo ar c'hêrioù bras all. Tost dezhi emañ an departamant gall Moselle er c'hornôg hag er c'hreisteiz dezhi, ha stad Rheinland-Pfalz en hanternoz hag er reter. Er gwalarn ez eus ur pennad harzoù a 8 km gant Luksembourg ha kanton Remich.
Saarland zo bet savet e 1920 goude ar Brezel-bed kentañ.
An anv
Dont a ra an anv eus ar stêr Saar, adstêr d'ar Roen.
Stankell
Ur stankell zo un savadur arz savet a-dreuz ur stêr evit dalc'hen he dour.
Pa c'hall ur stankell bout goloet gant an dour e vez lâret ur chaoser, kentoc'h, pe un dig ("un dig" e vez lâret ivez pa vez kaoz eus kaniañ ur red kentoc'h eget krouiñ ur lennad dour).
Gant ur stankell war ur stêr, o krouiñ lennoù pe mirlennoù, e c'haller reolenniñ fonnder ar stêr (evit gwellaat monedone al listri), dourañ ar parkeier, ha diarbenn un tammig ar reuzioù naturel (dileunioù, liñvadennoù). Gant ur stankell e c'haller c'hoazh produiñ tredan (komz e reer neuze eus ur stankell dourdredan), en ur mod marc'had-mat a-walc'h.
664
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 664
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 664
Bourdjieg
Ur yezh kouchitek ar reter eus is-skourr ar yezhoù an Uheldiroù eo ar bourdjieg (burji, bambala pe dasshi) komzet gant den 42.730 den en holl e su Lenn Ciamo en Etiopia (35.731 evel yezh kentañ mui 3.045 den all evel eil yezh e 1998) hag e Kenya (7.000 den e (1994). Tost a-walc'h eo d'ar sidamoeg.
Alabeg
Ur yezh kouchitek ar reter eus isskourr ar yezhoù an Uheldiroù eo an alabeg ((h)alaba pe allaaba) komzet gant 126 257 den evel yezh kentañ ha gant 25 271 den evel eil yezh e Traoñienn Rift en Etiopia (1998).
Yezhoù tibetek-kinaourek direnk
Er bloc'had yezhoù-mañ e vez renket an dzalakeg, ur yezh tibetek-kinaorek digenvez komzet e Boutan ha n'eus ket tu d'o renkañ e-touez hini ebet eus an is-skourroù all.
Aentieg
An anv
Aenzieg e Geriadur brezhoneg-galleg Roparz Hemon e 1993.
Alabeg
Tost a-walc'h eo d'ar c'hambateg.
Aentieg
Ardamezouriezh
En glazur, e vanal ed liammet en gul; e gab en agant karget gant div saezh en geoted lammellet ha liammet gant ur rilhenn en sabel.
Skrabell
Ur c'hoari gant lizherennoù eo ar skrabell. Klask a ra ar c'hoarierien sevel gerioù, goleiñ ur gael karrezennet ganto, ha darn eus ar c'harrezioù livet a c'hall kreskiñ talvoudegezh ar ger pe hini ul lizherenn hepken.
Anv
Dont a ra ar ger brezhonek eus ar ger saoznek Scrabble (anv ar merk diskleriet), anv ar c'hoari er yezh orin.
E 121 vro hag e 29 yezh e vez gwerzhet ar skrabell. Hasbro eo perc'henn ar gwirioù evit SUA ha Kanada, ha Mattel evit an holl vroioù all.
Istor
Kemmet e voe an anv, re dost d'ur c'hoari all anvet Lexicon, ha diskleriet e 1948 gant James Brunot en doa prenet ar gwirioù.
E brezhoneg
Pennadoù diwar-benn ar skrabell a oa bet en XXvet kantved er c'helaouennoù Bremañ hag Al Lanv. Met ne oa ket bet c'hoariet da vat ken na voe 2008 hag ar genstrivadeg aozet gant Diwan.
Reolennoù
Seizh lizherenn a vez tennet gant pep c'hoarier eus ur sac'h ha c'hoari a reont a bep eil. Da c'houzout piv a c'hoari da gentañ e vez tennet un 8vet lizherenn, a vo adlakaet er sac'h goude, ha d'an hini tostañ eus A da gregiñ.
Valoriser les lettres rares, peaufiner le plateau de jeu, changer le nom — trop proche du concurrent Lexicon — en Alph, It ou CrissCrossWords ne suffirent pas encore à décider les éditeurs. La grille actuelle est apparue en 1938 et le nom Scrabble a été déposé en 1948 par James Brunot auquel Alfred Butts avait cédé les droits en échange d'une redevance. Le succès ne date que de 1952 quand, selon la légende, l'un des propriétaires de Macy's (le plus grand magasin de New-York), qui joua au Scrabble pendant ses vacances entra dans une violente colère lorsqu'il s'aperçut que ce jeu était absent de ses rayons. En 1953, Brunot, qui ne pouvait plus assurer la fabrication revendit les droits à Selchow and Righter.
L'Europe sera également lente à s'engouer. La version francophone a été créée en 1955, mais la France a dû attendre 1965 et une opération publicitaire relayée par le Club Méditerranée pour voir un nombre significatif d'adeptes s'affronter à coups de lettres chères.
Principes du jeu
Si un scrabble se révèle impossible à former (par exemple, sur un tirage tel que « BGIOOUV »), le joueur doit porter son attention sur les cases « mot compte triple » et « mot compte double » si elles sont accessibles, et dans le cas contraire le joueur cherchera à faire fructifier les lettres chères déjà placées, ou bien tentera de « maçonner » (placer un mot en le collant à un autre mot déjà placé sur la grille).
Les cases « lettre compte triple » et « lettre compte double » ont également leur intérêt, permettant notamment de placer une lettre chère ou semi-chère en « pivot », doublant ainsi le score octroyé par la case multiplicatrice.
En français, chacun des mots joués doit figurer dans l'édition en vigueur de L'Officiel du jeu Scrabble.
Kelenneg
Kelenneg (Quelneuc e galleg) oa ur gumun eus Breizh e Kanton Gazilieg e departamant ar Mor-Bihan. Bodet e oa bet gant Karantoer d'ar 1 a viz Genver 2017.
Skrabell
Classique ou duplicate
La généralisation de l'Internet permet désormais de proposer les mêmes parties simultanément dans plusieurs lieux. Sur l'Internet Scrabble Club et d'autres sites, il est possible de jouer en ligne, contre d'autres joueurs ou contre des ordinateurs.
Kelenneg
Ardamezioù
n'ez eus ket
Skrabell
Classique ou duplicate
La fédération française revendique environ 16.000 licenciés dont 2.500 scolaires, dans environ 1000 clubs.
Depuis 2003, sous l'impulsion de quelques passionnés, on assiste à un véritable développement du Scrabble classique en club et en compétition (règlements, compétitions et classements).
Le classement duplicate comporte environ 15.000 joueurs et le classement classique environ 1500 joueurs.
Vocabulaire admis
La règle originale était bien vague : « Tous les mots se trouvant dans n'importe quel dictionnaire général sont permis, à l'exception des noms propres, ceux considérés comme mots étrangers, les abréviations et les mots composés avec apostrophe ou trait d'union. » et source d'interminables discussions familiales.
Au début des années 1970, les fédérations naissantes ont choisi le Petit Larousse Illustré pour référence, sauf pour les conjugaisons dont la référence était "l'Art de Conjuguer" de Bescherelle. Ces références étant parfois imprécises, il a fallu les compléter par un "règlement international". En 1981, suite à la refonte du Petit Larousse (qui a entraîné la "disparition" de milliers de mots), il a été ajouté un "additif" (une soixantaine de mots absents du dictionnaire). Entre deux refontes du PLI, les mots qui en sont sortis étaient considérés comme toujours valables. On s'aperçoit que tout ceci n'était pas simple et il fallait jongler entre plusieurs ouvrages et listes pour savoir si un mot était accepté ou non.
D'où l'idée d'un dictionnaire spécialisé, nommé L'Officiel du jeu Scrabble (ODS) dont la première édition est parue en 1990, comportant 60,894 entrées (pluriels, féminins et verbes conjugués exclus). On y retrouve des mots présents dans les dictionnaires courants, tels Le Petit Larousse et Le Petit Robert, mais aussi de nombreux vocables de la francophonie (Belgique, Suisse, Québec, pays africains...).
Au total, dans l'édition 2004, 369,085 mots sont admis, dont 75 de 2 lettres, 571 de 3 lettres, 2,364 de 4 lettres, 7,277 de 5 lettres, 16,622 de 6 lettres, 29,996 de 7 lettres et 44,664 de 8 lettres.
Liste des mots de deux lettres
Le « / » signale un mot invariable.
859
Diwar-benn bloavezh 859 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Skrabell
Liens externes
-->
859
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 859
Skrabell
E kembraeg
"Angenrheidiol" eo ar ger a ro ar muiañ a boentoù.
Kenstrivadegoù
A-hervez ne veze kenstrivadegoù nemet e saozneg, spagnoleg ha galleg. Ret eo kontañ ur pedervet yezh eta, peogwir ez eus bet aozet ur genstrivadeg e brezhoneg e 2008.
Daou zoare zo da c'hoari er c'henstrivadegoù.
Petra eo an "duplicate"
Ijinet eo bet ar c'hoari duplicate gant Hippolyte Wouters e 1970.
Karveged
Ar c'harveged eo ar bronneged daskirier a ya d'ober ar c'herentiad Cervidae, en o zouez ar c'hirvi, an elaned pe ar yourc'hed.
Gedeoeg
Ur yezh kouchitek ar reter eus isskourr yezhoù an Uheldiroù eo ar gedeoeg (ged(d)eo, deresa pe derasanya) komzet gant 637 082 a dud da yezh kentañ ha gant 47 950 den all da eil yezh en Uheldirioù ar C'hreiz en Etiopia (1992). Tost eo d'ar sidamoeg dreist-holl.
Pierre Joseph de Coëtanlem de Rostiviec
Pierre Joseph Jean de Coêtanlem de Rostiviec, ganet e 1749 e Sant-Martin-war-ar-Maez ha marvet e 1827, a oa un denjentil breizhat. Pa n'em sante en e vleud o welout ar reveulzioù a yae gant an Dispac'h gall e chomas sioul en e vaner e Trogriffon e-barzh kumun Henvig. Aze e talc'has da adskrivañ ha da glokaat geriadur Loeiz ar Pelleter.
Ul labour ramzel
Eus 1790 betek 1820 e savas ur dornskrid geriadur bras, 8 834 pajenn ennañ, kalz brasoc'h eget en doa soñjet. Klask a reas gerdarzh pep ar gerioù a skrive war kartennoù dizimplij (difennet e oa er mare-se c'hoari gant kartennoù poltredoù hag anvioù ar roueed warno). Un den gouiziek-tre e oa Pierre de Coëtanlem hag eo diskouezet mat gant ouzhpennadurioù da geriadur ar Pelleter. Dindan ar pennadoù eilet diwar Loeiz ar Pelleter e skrive ur R. evit ouzhpennañ e remerkoù : gerdarzhioù gant gwriziennoù latin ha gresianek, kustumoù, kredennoù, ar vuhez er maez, ar vitologiezh geltiek, an istor hag an douaroniezh. Lakaat a reas an eizh levrenn da vezañ keinet, an hini diwezhañ e 1820. N'en doa intent ebet lakaat anezhañ da vezañ moullet. Chom a reas an oberenn e maner Trogriffon ha kollet en ur c'horn bennak. Pa oe graet labourioù adneveziñ ar maner e adteuas war wel al levrioù kozh hag e oa kaoz eus o lakas en tan. Ar person a c'houlennas ma vijent profet dezhañ ha pelloc'h e roas anezho d'ur familh kreiz Breizh.
Addizoloadenn ha niverelañ
E 2002 e c'houlennas an den e oa deuet an oberenn en e gerz ma vije prenet gant ar Greizenn an Enklaskoù hag ar Studioù breizhek ha keltiek e Brest. Gant yalc'hadoù Rannvro Breizh, Ti-kêr Brest ha Ministrerezh ar Sevenadur e oe posupl hen ober. Divizet eo bet gant ar Greizenn Enklask lakaat an dornskrid kozh da vezañ niverelet ha kaset en linenn. Div levrenn a zo bet lakaet enlinenn e derou 2008. Reoù all a vo niverelet e-doug ar bloaz.
Yezhoù himalayek ar c'hornôg
Un is-skourr eus ar yezhoù tibetek-kinaorek eo yezhoù himalayek ar c'hornôg, komzet e Nepal hag en India.
Isrannet e vez ar yezhoù er skourr-mañ evel-hen:
Hadiyeg
Ur yezh kouchitek ar reter eus is-skourr ar yezhoù an Uheldiroù eo ar hadiyeg (hadiyya, (h)adiya, hadya pe adea) komzet gant 923.958 den evel yezh kentañ ha gant 150.889 den all evel eil yezh e Gurage, Kambaata ha Hadiyya en Etiopia (1998). Tost-tre eo d'al libidoeg.
Urien Wiliam
Urien Wiliam (7 a viz Du 1929 - 21 a viz Here 2006) a oa ur skrivagner kembraek.
Hadiyeg
Div rannyezh ez eus:
Urien Wiliam
Ganet e oa en Abertawe, mab d'ar c'helenner skol-veur Stephen J. Williams ha breur da Aled Rhys Wiliam.
Super Nintendo Entertainment System
Ur goñsolenn c'hoarioù video 16-bit eus ar pevare remziad eo ar Super Nintendo Entertainment System pe SNES produet gant Nintendo eus 1990 betek 2003.
Artakserkses
C'hoarigan
Artaxerxes zo ivez:
Kanton Dol
Kanton Dol a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh. Brasaet e oa bet da 31 kumun gant dekred an 18 a viz C'hwevrer 2014.
Arzel Even
Arzel Even (ganet Jean Raymond François Piette d'an 3 a viz C'hwevrer 1921 e Lille ha marvet d'an 19 a viz Du 1971 en Aberystwyth, Kembre), a oa ur yezhour barrek war an holl yezhoù keltiek. Meur a anv-pluenn en deus implijet en e skridoù kentañ : Natrovissus, Gereint, Artomagalos, Idriss Gawr.
E dad a oa eus Flandrez Frañs hag e vamm a oa eus Breizh. Ober a reas e studi e Roazhon hag eno, pa oa studier, e teskas brezhoneg. E-pad an Eil brezel bed e voe embannet e skridoù brezhonek kentañ, war Galv, Arvor, Gwalarn. Goude an Eil brezel bed, e 1946, e savas, gant Per Denez, ar gelaouenn sevenadurel Kened, a voe kendeuzet buan goude gant Tír na nÓg ha gant Al Liamm.
Sevel a reas ar gelaouenn Hor Yezh e 1954 ha kenlabourat a reas gant ar gelaouenn-se betek e varv.
Gantañ eo bet savet Istor ar Yezhoù Keltiek, zo bet adembannet meur a wech gant Hor Yezh. Studiadennoù yezhoniezh niverus en deus embannet e meur a gelaouenn: Hor Yezh evel-just, Bwletin y Bwrdd Gwybodau Celtaidd/Bulletin of the Board of Celtic Studies, Ogam, ha meur a bennad a embannas ivez e-barzh Al Liamm.
Mervel a reas yaouank a-walc’h e 1971. Douaret eo bet e Llanbadarn Fawr, e-kichen Aberystwyth. E Levraoueg Vroadel Kembre eo bet fiziet al levrioù hag ar skridoù a zo chomet war e lerc’h (war-dro 500 levr).
Pasiphae (loarenn)
Pasiphae (eus ar gresianeg Πασιφάη) a zo ul loarenn gilgradek direizh a gelc'htro en-dro da Yaou. Gant Philibert Jacques Melotte e voe dizoloet e 1908. Reiñ a ra-hi hec'h anv d'ur strollad a loarennoù a gelc'htro etre 22,8 milion a gilometradoù ha 24.1 milion a gilometradoù gant ur stouadur etre 144.5° ha 158.3°.
Tennañ a ra hec'h anv eus Pasiphae, gwreg Minos ha mamm ar Minotaor.
Bus (Pas-de-Calais)
Bus a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Apollon
Apollon (Ἀπόλλων, Apóllōn e henc'hresianeg, pe Ἀπέλλων, Apellōn; latinekaet en Apollo) e oa doue ar gouloù e mojennoù Henc'hres: eñ eo a zegas an heol.
Doue meur
Ouzhpenn-se e oa ivez doue
Bez' e oa ivez
Tiegezh
Mab eo da Zeus ha da Leto, ha breur gevell eo d'an hemolc'herez werc'h Artemis, he devoa kemeret lec'h Selene, doueez al Loar.
Doue gwarezour kêr Delfi eo Apollon, anvet "Apollo ar Pythia", doue an diougan.
E mitologiezh an Etrusked, levezonet gant ar C'hresianed, e kaver Apulu. Er vitologiezh roman eo bet degemeret dindan ar memes anv hag eo bet azeulet muioc'h-muiañ evel an Doue Heol (Sol e latin) hag e reas berzh bras an azeulerezh anezhañ en. Pa veze Selene, doueez al Loar ha c'hoar da Helios, e veze gwelet erfin evel ur c'hoar all da Apollon.
Karantezioù
Brudet e oa kened an doue Apollon met ne rae ket berzh gant e garantezioù,. Karout a rae nimfenned, tud ivez, paotred ha merc'hed kenkoulz all, doueoù ral a wech.
Lies a wech avat ne ra ket berzh.
Cricieth
Cricieth (a-wechoù Criccieth) zo ur gêr vihan hag ur gumuniezh en arvor Eifionydd e Gwynedd e Kembre. Brudet eo he c'hastell.
E 2011 e oa 1,753 a dud o chom e Cricieth ha 1,101 anezho a oa kembraegerien (64,2%).
Eisteddfod Genedlaethol
E 1975 e voe an Eisteddfod Genedlaethol eno.
Brayduinen
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Bray-Dunes Communal Cemetery
Daou anezhe a varvas e miz Mae 1940, ar re all e miz Gwengolo 1944, e-pad an Eil brezel-bed.
Listenn maered Naoned
Sed amañ listenn maered Naoned : {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom: 2px solid #999; background: #f3fff3" ! Bloavezh !! Anv !! Strollad politikel !! Karg
Mousterioù
Mousterioù (Moutiers e galleg) a zo ur gumun eus Kanton Gwerc'h-Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Heinz Dörmer
right Heinz Dörmer (bet ganet e 1912 e Berlin en Alamagn), a oa bet bac'het gant an nazied abalamour d'e revelezh.
Pa oa bugel e oa bet oberiant er strolladoù bet savet gant an iliz evit ar re yaouank ha d'e bemzek vloaz e veze kavet alies e barioù gae Berlin. E 1929 e savas ur strollad evit tud yaouank anvet Wolfsring ("kelc'h ar bleizi") ha kaset e veze da-benn eno darempredoù personel, c'hoariva ha beajoù. E 1932 e voe lakaet Heinz da labourat evit aozadur broadel ar Skouted.
Klask a reas Dörmer hag e strollad kenderc'hel da vezañ ur strollad distag met e miz Here 1933 e oant bet rediet d'emezelañ ouzh Yaouankiz Hitler.
E miz Ebrel 1935 e oa bet tamallet Dörmer da vezañ bet darempredoù heñvelrevel gant izili eus e vagad ha kaset e oa bet d'an toull-bac'h evit ar wezh kentañ. Laosket e oa bet hag adharzet meur a wech o tremen ouzhpenn 10 vloaz en holl en toull-bac'h hag e meur a gamp-bac'h.
Goude diwezh ar brezel e vanas Dörmer en toull e-pad 8 vloaz all c'hoazh ha goude bezañ laosket da vont da vat e tistroas da Verlin ma chomas eno gant e dad (aet da anaon e 1970).
Bourges
Bourges, Bourjez e brezhoneg a-wechoù, a zo ur gumun hag ur gêr e departamant gall ar Cher.
Penn-lec'h an departamant eo. left|thumb
Douaroniezh
Kemberiñ a ra ar stêrioù Yèvre, Voiselle, Auron ha Moulon e Bourges.
Ardamezioù. Ger-stur
En glazur, e dri dañvad en argant, kernielek, krabanet, gwakoliet, hag ourouleret en aour, e vevenn koñchek en gul; e gab en glazur karget gant teir flourdilizenn en aour.
Ger-stur ː Summa imperii penes Bituriges (Emañ ar galloud uhelañ d'ar v-"Bituriged").
Istor
Kent aloubadeg ar Romaned, Avaricon / Avaricum e oa an oppidum ar Vituriged Cubi.
Lec'h diazez ar gêr e oa er c'hember an Auron hag an Yévrette.
Da vare ar Romaned, Avaricum e oa ur gêr dieub, kêrbenn ar rannvro Aquitania Prima.
Enno e oa ur c'hroashent meur heñchoù roman ː Lyon da Orleañs, Clermont, Limoges, Tours, ivez da Orleañs.
Vt kantved
Difennet eo bet gant Bretoned Riothamus a-enep ar Wizigoted. Goude trec'h ar re-mañ war ar Vretoned, e Deols, e 469, Bourges e oa staget ouzh ar rouantelezh Eurig.
VIt kantved
Goude emgann Vouillé, Bourges en em gavas dindan gallout ar Vranked.
Bosenn er bloaz 570.
Distrujet gant Chilperig er bloaz 583.
Krenn-douar er bloaz 584
VIIIt kantved
Devet eo troioù-kêr Bourges gant Pepin ha Karloman er bloaz 741.
Aloubet eo e benn ar fin Bourges gant Pepin er bloaz 762.
Yezhoù tibetek
Un is-skourr eus ar yezhoù tibetek-kinaorek eo ar yezhoù tibetek (saozneg: tibetec) komzet en India, Pakistan, Nepal, Boutan ha Sina.
Isrannet e vez ar yezhoù er skourr-mañ evel-hen:
Frédérick Raynal
thumb|Frédérick Raynal e Festival ar c'hoari video Montreuil e 2007. Frederick Raynal, ganet e 1966, a zo unan eus pennoù meur ar c'hoari viedo gall. Labouret en deus evit Infogrames, Adeline Software International ha No Cliché, ha labourat a ra hiriv gant Ubisoft. Krouet en deus dreist-holl ar c'hoarioù Alone in the Dark ha Little Big Adventure, c'hoarioù anavezet tre er bloavezhioù 90.
Istor
Anavezet eo e 1988 evit krouidigezh tresadennoù Pop-Corn. An torr-brikennoù-mañ roet digoust a zeu da vezañ anavezet e bed ar c'hoari-video.
Da heul ar c'hoari-mañ eo kemmeret gant Infogrames lerc'h ma savo Alone in the Dark. Ar c'hoari-mañ, anavezet evel unan eus ar gentañ survival horror, a zo ar c'hentañ c'hoari-video oc'h implijout tudennoù gant ur gwir 3D, e barzh endroioù 2D difiñv. Gant galloud an urzhiataerezhioù d'ar mare-se, ar mennoz oa dibar, ha den ebet ne grede e c'hallfe mont-en-dro.
Ne raio ket Frédérick pennadoù all ar rummad peogwir e zilez Infogrames a-raok embannadur an eil pennad evit krouiñ Adeline Software International e 1993 gant tud all Infogrames : Yaël Barroz, Didier Chanfray, Serge Plagnol ha Laurent Salmeron. Seblant a rae en defe Infogrames profitet deus youl Frédérick evit is-payañ anezhañ (Gounez a rae 6000 F. / miz) hag n'en defe ket gounezet kalz gant Alone in the Dark.
E 1994, Adeline Software International a embann e kentañ c'hoari : Little Big Adventure (Alies anvet "LBA") a zo bet gwerzet da muioc'h eget 350 000 skouerenn. Ha goude e embanno Time Commando ha Little Bog Adventure 2. Goude-se, Adeline Software Intternational a vo adprenet gant Sega e 1997 hag e deuio da vezañ No Cliché. An embregerezh en deus krouet c'hoarioù evit Dreamcast, dreist-holl Toy Commander, a zo deuet er maez e Europa gant ar goñsol. Hiriv an deiz, ne vez ket mui deus No Cliché.
Goude bezañ bet unan eus krouerien F4, Frédérick Raynal en defe krouet un embregerezh kuzul, Ludoïd. Labour a ra hiriv an deiz war ur raktres nevez gant ur strollad nevez, e kenlabour gant Ubisoft, e Montpellier.
665
Diwar-benn ar bloavezh 665 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 665
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 665
Judit gant he matezh (Artemisia Gentileschi, Firenze)
Judit gant he matezh (Giuditta con la sua ancella, en italianeg) zo un daolenn gant al livourez italian Artemisia Gentileschi, anezhi un eoullivadur 114 cm x 93,5, savet war-dro 1618-19 ha miret e Firenze, er Galleria Palatina er Palazzo Pitti.
Amañ e weler Judit, ar vaouez eus an Testamant Kozh, goude dezhi bezañ lazhet ar jeneral Holofern, kleze he muntr ganti en he dorn, penn Holofern e paner he matezh.
Un daolenn all zo gant an arzourez ma welomp anezho o-div o tibennañ an den:.
Skinoù X
thumb|300px|Unan eus ar c'hentañ radiografiennoù graet gant [[Wilhelm Conrad Röntgen|Wilhelm Röntgen.]]
Ar skinoù X zo ur stumm skin tredanwarellek, dezhe ur stankter uhel zo e hirder gwagennn etre 5 pikometr ha 10 nanometr tamm-pe-damm. Energiezh ar foton a ya eus un nebeud eV (electron-volt), da meur a zegad MeV. Ar skinoù ionekaerien-se a vez implijet evit kalz traoù, en o zouez ar skeudennerezh mezegiezh hag ar gristalografiezh.
Dizoloet e oa bet ar skinoù X e 1895 gant ar fizikour alaman Wilhelm Röntgen, a resevas ar c'hentañ Priz Nobel Fizik evit kement-mañ. Envel a reas anezhe evel se abalamour ma oa dianav o natur (al lizherenn x a vez implijet evit an dra dianav er matematik).
Ar c'hemm a raer etre ar skinoù X hag ar skinoù gamma (zo heñvel o natur hag o energiezh) a zeu eus an doare ma vezont krouet. Ar skinoù X zo foton produet gant elektron an atom tra ma vez produet ar skinoù gamma gant derc'han an atom.
Emgann Alclud Ford
Emgann Alclud Ford a c'hoarvezas war-dro 580 tost d'ur roudour dianav e-kichen Alt Clut, deuet da vout Dumbarton, un anv a veze graet ivez eus rouantelezh Strathclyde, ur rouantelezh vrezhon a-raok savidigezh rouantelezh Bro-Skos er Grennamzer. Anavezet eo an emgann dre ziv varzhoneg gant Taliesin.
Hervez Talies e teuas ar roue angl Ulph da vrezeliñ hag e voe lazhet gant Urien map Cynfarch, roue Rheged (moarvat Cumbria pe Galloway), hag e vab Owain mab Urien, evel a zo skrivet e div varzhoneg. Marc'hegerien Rheged a stourmas ouzh argaderien Bernikia gant goafoù, pa oa o enebourien war droad. Ulph a dle bezañ mab d'ar roue Ida Bernikia, ha moarvat Theodulf, da neuze e vije bet c'hoarvezet an emgann war-dro 574 pe war-dro 590, nemet e vije Frithuwald Bernikia , anavezet ivez evel Freothulf pe Frithuwald, ha neuze e vije c'hoarvezet emgann Alclud Ford war-dro 580.
En amzer-se e oa Rheged e barr he nerzh, hag armeoù Urien hag Owain a oa ar re greñvañ en Hanternoz Kozh.
Dzalakeg
Ur yezh tibetek-kinaorek digenvez eo an dzalakeg (dzalakha, dazalamat pe yantsebikha) komzet gant tro-dro da 15.000 den (1993) e Boutan.
Impalaeriezh toukouleur
Diazezet e oa bet an Impalaeriezh toukouleur (pe Impalaeriezh haalpulaaren diouzh o anv-i) en gant El Hadj Oumar Tall, eus kenel an Doukouleured, en ul lodenn eus Mali bremañ.
Dzalakeg
Ur rannyezh ez eus:
Impalaeriezh toukouleur
E 1836 e teuas Oumar Tall en-dro eus ur birc’hirinded e Mekka, titlet El Hadj ha Kalif eus an disivoud Tidjania evit Soudan. Goude bezañ bet o chom e Fouta-Toro (Senegal bremañ), ez eas d’e vro c’henidik, Fouta-Djalon, e Ginea bremañ. Ac’hano e teraouas e zjihad (brezel santel) e 1850.
Ne zeuas ket a-benn da drec’hiñ arme drevadennel Frañs, ha goude c’hwitadenn seziz kreñvlec’h Medina e miz Gouere 1857, e tilec’hias e impalaeriezh war-du ar reter e-ser tagañ ar rouantelezhioù Bambara. Aloubet Segou gantañ, e reas kêr-benn e impalaeriezh eus ar gêr-mañ, ha lezel an dorn d’e vab Ahmadou Tall bloaz diwezhatoc’h evit mont da aloubiñ Hamdallaye, kêr-benn Impalaeriezh peul Makina anezhi. Trec’het e vo en ur glask aloubiñ Tombouktou, ha mont da repuiñ da zDegembere, tost da vBandiagara. Mervel a reas e 1864 e tarzhadenn e bourvezioù poultr.
Dont a reas e niz Tidiani Tall a-ziwar e lerc’h, hag hemañ a ziazezas kêr-benn an Impalaeriezh Toukouleur e Bandiagara.