cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kimi Räikkönen
Un distro gant Lotus
Met e-pad an hañv e krog brudoù fall diwar-benn kudennoù arc'hant Lotus, brudoù a lavar n'en deus ket resevet ar blenier finlandat e c'hopr a-bezh evit 2012 ha n'eo ket bet paeet c'hoazh e 2013. Brudoù a gas anezhañ da Red Bull evit erlec'hiañ Mark Webber, ar pezh zo torret gant disklêriadur e redo Daniel Ricciardo e lec'h Webber e 2014. Chom a ra Räikkönen hep mont d'un emvod kelaouiñ e Priz Bras Belgia. E Belgia ivez e torr e rekord muiañ degouezhioù er poentoù, a chom da 27, pa renk dilezel ar redadeg en abeg d'e starderezioù. Goude Priz Bras Italia eo disklêriet e redo Kimi Räikkönen evit Ferrari evit ar bloaz a zeu, en abeg hervezañ da gudennoù arc'hant Lotus. E Singapour, daoust da gudennoù poan-gein en deus lakaet anezhañ da nec'hiñ da redek da gentañ, e echu trede eus ar redadeg daoust ma oa titret nemet 13.
E zarempredoù gant e skipailh a ya war washaat goude disklêriadur e zisparti da Ferrari, ar gwashañ e vefe Priz Bras India pa oa Räikkönen eil eus ar redadeg met gant bandennoù-rod re gozh. Tremenet eo bet gant Rosberg war Mercedes, met chom a rae e genskipailher Romain Grosjean a-dreñv dezhañ, un eilenn buanoc'h egetañ. Daoust da se ne venn ket Räikkönen lezel anezhañ da dremen a-raok ur gemennadenn skingomz feulz e rener redadegoù Alan Permane a ro urzh dezhañ da lezel e genskipailher da dremen en ur implijout gerioù droch ha kunujennoù, ar pezh zo merzhet gant ar gazetennerien. Gant dale e tizh Räikkönen ar Priz Bras da heul en Abou Dhabi, o vankout an emvod kelaouiñ. Disklêriañ a ra e soñje chom hep redek met a-benn ar fin en doa cheñchet e ali. Forzh penaos e echu e redadeg en tro kentañ o skeiñ ouzh Giedo Van der Garde pa oa e foñs ar gael en abeg d'ur gudenn war e c'harr. Goude ar redadeg eo disklêriet o deus Lotus hag eñ tizhet un emglev evit e c'hopr, sikouret gant promesa ur foñs arc'hantel da reiñ arc'hant d'ar skipailh. Koulskoude e tisklêr ur sizhun a-raok Priz Bras an SUA e chomo hep redek evit e skipailh a-benn fin ar bloavezh, sañset en abeg d'e gudennoù kein a vefe da vezañ renket a-raok fin ar bloavezh. Erlec'hiet eo gant Heikki Kovalainen evit an daou Briz Bras a chom.
Disoc'hoù e kevezadeg bed ar Formulenn 1
Goude Priz Bras Abou Dhabi 2013
Un dae e WRC gant Citroën
E miz Kerzu 2009 e tisklêr Kimi Räikkönen e grog gant ar ralli gant ar skipaih Citroën Junior Team (ar memes skipailh ha Sebastien Ogier) gant ar c'henblenier Kaj Lindström ha souten Red Bull. Redek a ra ar Finlandad war ar c'harr C4 WRC e 12 ralli war 13.
Diaes eo an deskadurezh, hag echuiñ a ra 29 ralli kentañ ar c'hevezadeg, e Sveden. Ar rallioù goude-se n'int ket gwelloc'h ha ret eo dezhañ gortoz ralli Jordania evit merkañ e boentoù kentañ. Gwelet eo gant Räikkönen evel ar gevezadenn diaesañ en doa graet. Ober a ra e Turkia e zisoc'h gwellañ en ur echuiñ 5.
Béal Átha Longfoirt
Béal Átha Longfoirt (Ballylongford e saozneg) zo ur gêriadenn e bro Iwerzhon, e hanternoz kontelezh Ciarraí. N'emañ ket pell diouzh Lios Tuathail.
Kimi Räikkönen
Un dae e WRC gant Citroën
Promesaer eo e rallioù kentañ war asfalt, gant un trec'h e ralli ar Vosges, ur ralli eilvet rummad, met n'hall ket Räikkönen fetisaat e stummoù gant un disoc'h mat. Merkañ a ra koulskoude poentoù e Breizh-Veur. Echuiñ a ra 10 ar c'hevezadeg.
Béal Átha Longfoirt
406 den a oa o vevañ eno e 2006.
Kimi Räikkönen
Un dae e WRC gant Citroën
Peogwir eo bet dilezet programm Citroën Junior Team gant ar saver Citroën e rank Räikkönen a-benn 2011 sevel e skipailh-eñ, ICE 1 Racing, skoazellet gant Citroën. Redek a ra gant ar Citroën DS3 WRC. Daoust ma ra disoc'hoù mat awalc'h eo bet forc'het ar skipailh en abeg da rallioù n'en doa ket redet daoust ma oa bet enrollet e-barzh.
Goude daou vloavezh e tibab Räikkönen mont en dro e Formulenn 1 gant ar skipailh Lotus F1 Team a-benn 2 vloaz.
An NASCAR
D'an 2 a viz Ebrel 2011 a ya Räikkönen davet ar skipailh NASCAR Kyle Busch Motorsports a-benn redek e-barzh ar rummad-mañ. Krog eo gant an NASCAR d'ar 20 a viz Mae e Charlotte, e Truck Series e-lerc'h a erru 15. Goude ur redadeg all e Charlotte er rummad Nationwide e tibab echuiñ gant an NASCAR.
Yad Vashem
Maen-koun Yad Vashem (hebraeg : יָד וַשֵׁם ) eo al lec'h eñvor ofisiel da c'houzañverien ar Shoah pe Holokost krouet er bloavezh 1953 gant al lezenn Yad Vashem votet gant ar Knesset, ar parlamant Israelat.
E kêr Jeruzalem emañ, war tu kornôg Menez Herzl.
Eno ez eus ul listenn anvet Ar Re Reizh dre vroadoù (hebraeg : חסידי אומות העולם‎, khassidey umot ha-olam, "Ar Re Reizh en holl vroadoù ar bed"). Tro 20.000 den a zo enoret, bev pe aet da Anaon, evel reizh dre vroadoù.
Barbeville
Barbeville a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Ledenez an Tiburón
Ledenez an Tiburón zo ul ledenez eus Kalifornia, e bae San Francisco, e kontelezh Marin. Enni emañ kumunioù Tiburon, Belvedere hag un darn eus Corte Madera, California. Etre al ledenez ha douar-bras kontelezh Marin emañ bae Richardson.
E penn beg kreisteiz al ledenez emañ Angel Island. Ar menez Ring Mountain, Marin County a ra evel ul livenn-gein d'al ledenez.
Matthew J. Munn
Matthew James Munn, ganet e 1981 e Stadoù-Unanet Amerika, a zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Sant Mercurius
San Mercurio (en italianeg) pe Sant Mercurius (224–250) a oa ur sant eus Cesarea in Cappadocia.
Philopater (a gar an tad) e oa e anv kentañ, o chom e kêr Eskentos en Cappadocia, en Azia Vihanañ. Un anv arabek en deus ivez, Abu Seifein, paotr an daou gleze, abalamour d'e eil kleze roet dezhañ gant an arc'hael Mikael e-unan.
Azeulidigezh
Miret eo relegoù ar sant er Santuario di Monte Vergine e-kichen Avellino, e Toro, en iliz ar Santissimo Salvatore, hag un darn en iliz San Mercurio e Serracapriola (FG).
Lounezh
Al lounezh zo un organ a seven meur a gefridi. Hollbouezus eo er benvegad troazhañ hag ur roll rezdalc'hus he deus ivez. Silañ a ra ar gwad ha krouiñ an troazh ennañ danvezennoù noazus ouzh ar c'horf evel an urea hag an amoniom. Unan eus kargoù all al lounezh eo adpakañ an dour, ar glukoz hag an amindrenkennoù. Krouiñ a ra ivez hormonoù.
Div lounezh zo e korf an den, e kavenn ar c'hof. Ar gwad a vez kaset dezhe dre an talmerennoù ha kaset kuit dre ar gwazhiennoù. An troazh a vez skarzhet d'ar c'hwezigell dre ar sanioù-troazh
Sionouriezh
Ar sionouriezh, pe sionegezh, eo ar soñj diazezet war un trivliad broadel e-touez ar Yuzevien, lakaet da vroadelouriezh gant lod, da ideologiezh dieubiñ gant lod all, e rank ar Yuzevion distreiñ da Israel, gwelet evel ur greizenn vroadel pe stadel, Eretz Israel.
Gerdarzh
Diwar anv Menez Sion eo e teu ar ger "sionouriezh". Serc'hed Sion (חובבי ציון, "Hovevei Tsion") zo ur gevredigezh yuzev eus dibenn an a embanne e oa poent distreiñ da zouar Israel gozh kent amzer krouidigezh wirion ar sionouriezh.
Toy Story 3
Toy Story 3 a zo ur film tresadennoù-bev saoznek, sevenet gant ar filmaozer stadunanat Lee Unkrich.
Produet gant Pixar Animation Studios e voe skignet evit ar wech kentañ d'an 12 a viz Mezheven 2010 da-geñver Taormina Film Fest e Sikilia. Unnekvet film bevaat ar Studioioù Pixar e oa, war-lerc'h Up (e miz Mae 2009) hag a-raok Cars 2 (e miz Mezheven 2011).
Subles
Subles a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
The Good Dinosaur
The Good Dinosaur a zo ur film tresadennoù-bev saoznek, sevenet gant ar filmaozer stadunanat Peter Sohn (1977-).
Luigi Da Porto
Romeo ha Giulietta
Dont a ra danvez an istor eus ur gontadenn gant Masuccio Salernitano, Mariotto e Ganozza, adkemeret gant Da Porto, modernaet hag adkemert goude gant.
Plankton
Anv ar plankton  a zeu eus an henc'hresianeg πλανκτός, planktós pe « kantreer », ger implijet gant Homeros evit komz eus al loened a gantree war-c'horre ar mor. Hervez Hensen (1887), ar plankton zo anezhañ hollad an organegoùigoù a vev en dour dous, meizh pe en dour sall, en arlug peurliesañ hag en un doare gouzañvus da welet : gametoù, larvennoù, loened n'int ket gouest da stourm ouzh ar red (krestenneged planktonek bihan, morgaouled), plant ha bezhinoù mikroskopek. Termenet eo eta an organegoù planktonek diouzh o log ekologel ha n'eo ket hervez fedoù filogenetek pe taksonomek.
Diazez ur bern rouedadoù trofek eo ar plankton. Ar fitoplankton a ya e-unan d'ober 50 % eus an danvez organek produet war ar blanedenn, met hañval eo e tigresk en un doare ingal abaoe ugent vloaz.
Servijout a ra da voued pennañ d'ar balumed fanolek, d'ar c'hregin siler (en o zouez ar meskl, d'an istr, ha kement zo), hag e c'hall pistriañ anezhe gant toksin.
Dre e fiñvoù a-sonn (kelc'hiadoù liammet ouzh ar gouloù ha gar c'houlzioù-amzer) e kemer perzh ar zooplankton e meskaj ar gwiskadoù dour. Marteze e oa isprizet al lodenn-se eus ar bevstrafuilh,. An hevelep anadennoù zo anezhe ivez en dour dous (gant fiñv ar poblañsoù dafni da skouer).
Sully (Calvados)
Sully a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Sully Churchyard
Kabiten e oa er Royal Horse Artillery, ''G Bty. 5 Regt''. Mervel a reas d'an 8 a viz Even 1944 diouzhtu goude Dilestradeg Normandi e-pad an Eil brezel-bed.
Ar Re Reizh a-douez ar broadoù
Ar Re Reizh a-douez ar broadoù (hebraeg : חסידי אומות העולם‎, khassidey umot ha-olam Ar Re Reizh eus broadoù ar bed ) zo un titl a enor roet gant Stad Israel d'an dud na oant ket Yuzevien a lakaas o buhez en arvar evit saveteiñ Yuzevien e-pad an Eil Brezel-bed. Ul lavarenn eus ar Yuzevegezh tennet eus an Talmud eo (Levrenn Baba Batra, 15b). Troet ger-ha-ger e talvez « ar re vrokus a-douez broadoù ar bed ».
E 1953, ar C'hneset (parlamant Israel), o paouez sevel lec'h koun Yad Vashem e Jeruzalem a oa gouestlet da dud ar Shoah, a zivizas enoriñ « ar re reizh a-douez ar broadoù » o doa lakaet o buhez en arvar da saveteiñ Yuzevien ». Roet e vez an titl a hini reizh en anv Stad Israel gant lec'h koun Yad Vashem. D'an 21 a viz Genver 2021 e oa 27712 den enoret evel-se, bev pe aet da Anaon, e-touez 51 bro. Polonia, an Izelvroioù hag ar Frañs eo ar broioù zo bet medalennet enne ar muiañ a geodediz. En holl ez eus bet savetaet kantadoù a viliadoù a dud gant ar Re Reizh. E mirdi Yad Vashem e kêr Jeruzalem emañ ar roll anezho.
Cars 2
Cars 2 a zo ur film tresadennoù-bev saoznek, sevenet gant an daou filmaozer stadunanat John Lasseter (1957-) ha Brad Lewis. Heuliad ar film Cars, deuet e-maez e miz Meurzh 2006, an hini eo.
Produet gant Pixar Animation Studios e voe skignet evit ar wech kentañ d'an 18 a viz Mezheven 2011 e Hollywood (Stadoù-Unanet Amerika). Daouzekvet film bevaat ar Studioioù Pixar e oa, war-lerc'h Toy Story 3 (e miz Mezheven 2010) hag a-raok Brave (e miz Mezheven 2012).
Ken Loach
Kenneth Charles "Ken" Loach, bet ganet d'ar 17 a viz Even 1936 e Nuneaton (Warwickshire, Bro-Saoz), a zo ur sevener breizhveuriat engouestlet.
Liammoù diavaez
Ken Loach en IMDb
Menez Herzl
Menez Herzl (Hebraeg: הר הרצל‎) anvet ivez Har HaZikaron (Hebraeg: הר הזכרון‎ / Menez an derc'hel soñj). Bez' eo ul lec'h-koun ofisiel evit an Holokost hag ur vered vroadel evit stad Israel. Staliet eo e tu kornôk kêr Jeruzalem e-tal-kichen koad Jeruzalem. Anv ar menez a zo deuet diwar hini krouer ar sionegezh Theodor Herzl.
Lec'hioù koun Menez Herzl
Eno e kaver lec'hioù-koun( Yad Vashem...), lec'hioù deskadurezh, bered vroadel ar re marvet e-pad ar brezel, listenn Ar Re Reizh dre vroadoù.
Chester (lec'hanvadurezh)
Al lostgerioù kenorin caster, cester ha chester, a zo stank a-walc'h el lec'hanvadurezh saoznek.
Gerdarzh
Dont a ra eus ar ger latin castra (castrorum) a dalv kement ha "kreñvlec'h". Ur ger damgevatal zo e galizeg, en asturianeg, e portugaleg hag en italianeg : castro.
Anvioù eus Bro-Saoz int eta, met kaset int bet, darn anezho bepred, gant ar Saozon da vroioù all er bed ivez : da Aostralia, Kanada, SUA dreist-holl.
Sleeping Beauty (film, 1959)
Sleeping Beauty a zo ur film tresadennoù-bev saoznek, sevenet gant ar filmaozer stadunanat Clyde Geronimi (1901-1989).
Produet gant Walt Disney e voe skignet gant Buena Vista Film Distribution Company, Inc., evit ar wech kentañ, d'an 29 a viz Genver 1959 e Los Angeles (Stadoù-Unanet Amerika). C'hwezekvet film bevaat ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h Lady and the Tramp (e miz Mezheven 1955 hag a-raok One Hundred and One Dalmatians (e miz Genver 1961).
Bel Delecourt
Bel (Isabelle) Delecourt, bet ganet e 1915, a zo ur briourez hag ur dourlivourez. Emañ o chom e Kemper.
Labourat a ra gant Henriot Quimper abaoe 1947.
Monsters University
Monsters University a zo ur film tresadennoù-bev saoznek, sevenet gant ar filmaozer stadunanat Dan Scanlon (1957-). Heuliad ar film Monsters, Inc., deuet e-maez e miz Here 2001, an hini eo.
Produet gant Pixar Animation Studios e voe skignet evit ar wech kentañ d'an 8 a viz Mezheven 2013 da-geñver Gouel etrebroadel ar filmoù e Seattle (Washington) (Stadoù-Unanet Amerika). Pevarzekvet film bevaat ar Studioioù Pixar e oa, war-lerc'h Brave (e miz Mezheven 2012) hag a-raok Inside Out (e miz Mae 2015).
Masaied
Ar Vasaied (Maasai) a zo ur bobl eus Afrika ar Reter.
O endro
Bevañ a reont kentoc'h e menezioù hag e Kenya, en ul lec'h kentoc'h kuzhet gant kalz a blant. Ober a reont ur ront bras hag e savont tiez-bihan warnan. A-raok an noz e tapont al loened hag e lakont anezho barzh o zi, evit abegoù surentez ; al leon da skouer n'eo ket pell alies !
* O boued hag o micher
Debriñ a reont o saout ha kig o deñved. Dastum a reont kroc'hen o loened evit aozañ o dilhad. O bravigoù hag o c'hoarioù a zo graet gant eskern loened. Ar Vasaied o deus kalz a gudennoù paourantez,setu perak ne c'hellont ket prenañ kalz a draoù evito. Soñjal a reont en deus roet Doue dezho an holl loened ha douaroù er bed, setu pa wellont ur vuoc'h en ul lec'h bennak, e kredont eo evito.
*Ar merc'hed
Ar merc'hed a chom d'ober war dro o zi hag o bugale, al loened klañv ... Aozañ a reont bravigoù, dilhad gant kroc'hen al loened (goude-se e vez gwerzhet war ar marc'had evit gounit arc'hant ar familh) Nemet ar merc'hed a sav o tier. Evit ar Vasailed ar baotred a zo aotreet da zimeziñ meur a wech. Pa zeu ur gwaz, goude ur prantad amzer dremenet er maez eus ar familh evit chaseal, pe evit ar c'henwerzh, en-dro d'ar gêriadenn gant ar mennoz da adimeziñ, e vaouez kentañ eo hag e raio an ti evit an eil vaouez hag all ... An darn vrasañ eus ar baotred o deus war dro un dek gwreg bennak.
* Ar baotred
Araok 14 vloaz ar baotred a zo aotreed da chom gant o mamm pe da sikour anezho evit ober war dro al loened. Da 15 vloaz ez eus ur gouel evit lavar d'an dud hag eñ zo deuet ur morane (brezeler gant blev hir ha ruz) Ur sizhun goude ar fest, e vo ret dezho mont gant 4 faotr all memes oad, da chaseal pad 3 miz hep dont en dro d'o zi. Livet int gant tud ar gêriadenn : ur penn gwenn ha blev du zo ganto. Adalek devezh o distro ez vefe tu dezho dimeziñ gant ur plac'h. Ur paotr en deus war dro 25 bugel ha 10 gwreg.
* An euredoù
Evel e kalz a vroioù, ar gerent eo a choaz ar plac'h evit an eured. Met choaz a reont nemet merc'hed o mignoned, peogwir e vefe kalz re ger kemer ur plac'h hag a zeufe d'eus ur familh, dianavezet ... Dipitus-tre eo, met talvoudegezh ur plac'h a zo war dro 10 buoc'h, ha mont a ra betek 20 buoc'h evit ar re vravañ pe evit ar familhoù pinvidikañ.
Gwregelouriezh
Ar venelouriezh pe ar wregelouriezh, zo un hollad mennozhioù politikel ha sokial savet da zifenn ha da wellaat gwirioù ar merc'hed pe ar maouezed diouzh gwaskerezh ar wazed er gevredigezh. Awenet he deus aozadurioù, dezhe da bal kas da get an dizingalderioù sokial, politikel, armerzhel, sevenadurel pe an dizingalderioù war dachenn ar gwir a sko ar merc'hed. Meizad ar venelouriezh ne gemeras e ster a vremañ nemet e fin an kantved, hogen mennozh dieubidigezh ar maouezed a gemer e wrizioù e Kantved ar Sklêrijenn. Pal pennañ ar c'hentañ luskad benelour a oa adreizhañ an ensavadurioù, evit ma teufe gwazed ha maouezed da vezañ par e-keñver al lezenn ha da gaout ar memes gwirioù : gwir da gaout deskadurezh, da labourat, da verañ o madoù ha gwir da vouezhiañ a oa goulennoù pennañ ar maouezed en amzer-se.
Diwanet zo dielfennadurioù sokiologiezh ha prederouriezh liesseurt diwar luskad ar wregelouriezh. An eil luskad gwregelour, kroget e diwezh ar bloavezhioù 1960 pa voe savet Luskad dieubidigezh ar maouezed (MLF / Mouvement de libération des femmes), hag ar Women's Lib, en deus savet meizadoù da rentañ kont eus perzh dibar an darempred mestroni a ren war ar maouezed. D'ar c'houlz-se eo e voe adtemernet meizad ar batriarkelezh, e voe savet hini ar seksouriezh hag e voe lakaet ar pouez war an dachenn brevez evel lec'h pennañ ma rene mestroni ar wazed : an « hiniennel zo politikel ». Ar goulennoù diwar-benn mestroni o c'horf gant ar maouezed (diforc'h bugale, an hilastaliñ) a oa lakaet er renk kentañ met gwregelourezed an eil luskad-se a c'halv da gentañ penn da sevel darempredoù sokial nevez etre ar reizhoù. "Trede luskad gwregelour" a reer anv eus un hollad goulennoù embannet er bloavezhioù 1990 gant emsaverezed gwregelour deuet eus strolladoù minorel, da-heul ar Black Feminism.
Nonant
Nonant a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Peter Pan (film, 1953)
Peter Pan a zo ur film tresadennoù-bev saoznek, sevenet gant ar pevar filmaozer stadunanat Clyde Geronimi (1901-1989), Wilfred Jackson (1906-1988), Jack Kinney (1909-1992) ha Hamilton Luske (1903-1968).
Matteo Bandello
Matteo Bandello, ganet en 1480 e Castelnuovo Scrivia, e Piemonte, marvet en Agen (Bro-C'hall) en 1561, a oa ur skrivagner italianek eus ar, deuet da vout eskob Agen.
Faverolles (Indre)
Faverolles (Faverolles-en-Berry a vez graet anezhi a-wechoù), a zo ur gumun e departamant Indre, e kanton Valençay, en Arondisamant Châteauroux, e rannvro Centre-Val de Loire.
Matteo Bandello
E vuhez
Ganet e oa Matteo Bandello e Castelnuovo Scrivia, hiriv e proviñs Alessandria, e-kichen Tortona, e Piemonte. Skoliet mat e voe, ha mont a reas da labourat evit an Iliz. Met n'eo ket gant an doueoniezh e oa troet. Meur a vloaz a dremenas e Mantova ha Castel Goffredo, hag ober a reas war-dro Lucrezia Gonzaga (1522 – 1576), ma savas un hir a vrezhoneg en enor dezhi. Tec'hel a rankas, goude emgann Pavia, rak fulor an impalaer Karl V, pa voe kemeret Lombardia gantañ. Devet e voe e di e Milano ha kemeret e vadoù. Repu a gavas e ser Cesare Fregoso, ur jeneral aet a-du gant ar C'hallaoued, ha gantañ ez eas da Vro-C'hall.
Faverolles (Indre)
Douaroniezh
41,41 km2 eo gorread Faverolles.
Peter Pan (film, 1953)
Produet e voe gant Walt Disney ha skignet gant RKO Radio Pictures evit ar wech kentañ, d'ar 5 a viz C'hwevrer 1953 e Stadoù-Unanet Amerika. Pevarzekvet film bevaat ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h Alice in Wonderland (e miz Gouere 1951) hag a-raok Lady and the Tramp (e miz Mezheven 1955).
Faverolles (Indre)
Poblañs
War-dro 348 a dud a zo o chom eno e 2016.
Matteo Bandello
E vuhez
Kalzik e skrivas e-keit-se, barzhonegoù ha dreist-holl danevelloù (1554, 1573), bet troet e meur a yezh, e doare Decameron Boccaccio pe Heptameron Marc'harid Navarra.
Faverolles (Indre)
Melestradurezh
E 2014 e voe addilennet William Guimpier da vaer.
Matteo Bandello
Awen Shakespeare
Peder danevell gant Bandello zo bet implijet gant Shakespeare da sevel pevar fezh-c'hoari:
Faverolles (Indre)
Ekonomiezh
Ar gwin hag ar fourmaj-laezh Valençay a vez produet eno.
Matteo Bandello
Awen Shakespeare
Ret eo menegiñ ivez unan eus Shakespeare Apocrypha, Edward III (eil lodenn, danevell 29).
Faverolles (Indre)
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Khadidja Latreche
Khadidja Latreche a zo bet ganet e 1990.
Meurc'hoarierez echedoù aljerian.
C'hoari a reas e skipailhoù broadel Aljeria hag a dapas ar vedalenn aour er C'hoarioù Hollarab e 2011 hag ar vedalenn argant er C'hoarioù Hollafrikan e 2011 ivez. Kemer a reas perzh er skipailhoù hag a c'hoarias en Olimpiadoù e 2008, 2010 ha 2012.
1 899 edo he renk Elo e miz Du 2016.
Saint-Loup-Hors
Saint-Loup-Hors a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
kantved
Eil brezel-bed: .
Dargined
An Dargined zo ur bobl a vev er C'haokaz, en Dagestan (Rusia), mac'h eont d'ober an eil strollad etnek niverusañ. Komz a reont dargweg.
Kanton Valençay
Kanton Valençay a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs en departamant Indre, bet krouet gant dekred an 21 a viz C'hwevrer 2014.
United Nations Development Programme
Programm Diorren ar Broadoù Unanet, United Nations Development Programme e saozneg, berraet en UNDP, a vez graet eus rouedad hollek an diorren evit Aozadur ar Broadoù Unanet.
Gant e lec'h pennañ e New York City, an UNDP a glask reiñ harp ha difenn ar c'hemmoù ret er broioù a-benn uhelaat ul live skoliata, eskemm a-zivout an taolioù-arnod kement hag eskemm ar madoù evit sevel ur bed reishoc'h. Lies eo an obererezhioù a vez sevenet gant an aozadur, evel degas selloù tud arbennikaet, gourdoniñ, harpañ gant arc'hant d'ar vroioù o tiorren. Ar re baourañ dre ar bed e vez bepred kalon ar broioù da harpañ.
An UNDP a zo ur skourr pouezus eus Aozadur ar Broadoù Unanet hag eus ar vodadeg veur. Penn merour an UNDP a vez an trede penn uhelañ ofisiel d'an ABU goude sekretour-meur an aozadur hag ar c'hannad sekretour-meur d'an ABU.
Istor
Er bloaz 1966 e voe krouet an UNDP dre gendeuziñ an EPTA (Expanded Programme of Technical Assistance) hag an diaz arc'hantaouiñ arbennik.
Dove Cameron
Dove Cameron, bet ganet Chloe Celeste Hosterman e Seattle (Washington, Stadoù Unanet Amerika) d'ar 15 a viz Genver 1996, a zo un aktourez ha kanourez stadunanat. He zad a rae "Dovey" anezhi, evel lesanv karantezus, dre ma oa Chloe bihan-bihan.
Skolig al Louarn
Skolig al Louarn a oa ur gevredigezh, hag a oa war un dro ur greizenn sevenadurel vreizhek savet gant Anna-Vari Arzur e Plouvien (Bro-Leon) e 1984. Ober a ra gant ar skritur anvet skolveurieg.
Un ti-embann a oa ivez, hag a embannas levrioù e galleg pe divyezhek diwar-benn Breizh, savet gant ur bern skolidi asambles.
Bremañ, ur mirdi
Abaoe marv Anna-Vari Arzur, e 2009, eo aet an ti-embann da get ha deuet eo ar greizenn sevenadurel da vezañ ur mirdi bihan, staliet e presbital kozh Plouvien. Ennañ e tispleger petra eo istor Breizh hag ar brezhoneg ha penaos e oa ar vuhez war ar maez gwechall. Meret e vez an ekomirdi gant ar gevredigezh Skolig Anna Vari, anvet evel-se en enor da Anna-Vari Arzur.
Alice in Wonderland (film, 1951)
Alice in Wonderland (Alis e Bro ar Marzhoù) a zo ur film tresadennoù-bev saoznek, sevenet gant an tri filmaozer stadunanat Clyde Geronimi (1901-1989), Wilfred Jackson (1906-1988) ha Hamilton Luske (1903-1968).
Reveulzi C'hlas (India)
Ar Reveulzi C'hlas en India a vez graet eus ur marevezh ma oa bet uhelaet-kalz produerezh labour-douar India dre berzh un neveziñ eus teknikoù gounit an douar. Ur reveulzi C'hlas a sikour ur vro a-fed diorroadur, evel en India, met ivez da dalañ ouzh ur c'hounez izel-izel adal al labour-douar. Kroget e voe ar Reveulzi-se e India sioul dres goude dieubidigezh ar vro e 1947 met a-wir adal penn kentañ ar bloavezhioù 1960. Buan e zegasas un uhelaat d'ar broduiñ freun evit ar fardañ boued dreist-holl er Punjab, Haryana hag Uttar Pradesh e-pad pazenn gentañ an obererezhioù. Ouzhpenn d'an disorc'hoù mat er bazenn gentañ e voe gwelet ivez un uhelaat bras d'ar gounidoù ed. An disorc'hoù-se a vez awenet gant labourioù kalz skiantourien evel an ijinour labour-douar stadunanat Dr. Norman Borlaug pe c'hoazh ar skiantour genetek Indian M. S. Swaminathan. Degemer doareoù edajoù lies kemmesket gant implij produioù kimiek hag un dourañ modernoc'h hag aozet gwelloc'h a zegasas ul lamm anat er broduerezh boued en India betek lakaat ar vro da gaout trawalc'h a voued evit ar boblañs a-bezh ouzhpenn da vodernaat an teknikoù gounnez an douar.
Saint-Martin-des-Entrées
Saint-Martin-des-Entrées a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Monumantoù ha traoù heverk
Levier e oa er Royal Canadian Air Force (401st Squadron). Mervel a reas d'ar 15 a viz Genver 1943 e-pad an Eil brezel-bed.
Amina Mezioud
Amina Mezioud zo ur veurc'hoariez echedoù bet ganet e 1988 en Aljeria. Mestr Etrebroadel (Maouezi) eo abaoe 2005.
Trec'h e voe e Kampionad Arab ar Maouezi e 2006. Kemer a reas perzh e Kampionad Bedel ar Maouezi e 2006, 2010 ha 2012.
2 048 edo he renk Elo e miz Du 2016, ar pezh a lak anezhi e penn ar c'hoarierezed aljerian.
Hygiaphone
Hygiaphone a zo ur ganaouenn gant ar strollad sonerezh rock Téléphone.
Deiziadur keltiek
Deiziadur keltiek a reer eus an deiziadur a veze implijet gant ar pobloù keltiek gwechall. An deiziadur keltiek a anavezomp :
Rannadur an amzer
Reizhet e oa deiziadur ar Gelted diouzh al loar,.
Daou vare hiroc’h a oa ivez :
Geriaoueg
E geriaoueg ar yezhoù keltiek bremañ e kaver roudoù eus anvioù ar c’houlzoù-amzer hag ar mizioù da vare ar Gelted kozh. Mezheven, da skouer, pe e gevatal er yezhoù keltiek all, Mehefin e kembraeg, Metheven e kerneveg, Meitheamh en iwerzhoneg, a zeu eus *medio-samon, a dalvez kement ha « kreiz an hañv ».
Sabrina Latreche
Sabrina Latreche a zo bet ganet e 1993.
Meurc'hoarierez echedoù aljerian.
C'hoari a reas e skipailhoù broadel Aljeria hag a dapas ar vedalenn aour er C'hoarioù Hollarab e 2011 hag ar vedalenn argant er C'hoarioù Hollafrikan e 2011 ivez.
Tapout a reas ar vedalenn aour e Kampionad Arab ar Maouezi e 2014, a-gevred gant Shahenda Wafa (Egipt). Mestr Etrebroadel (Maouezi) eo abaoe 2012.
2 045 edo he renk Elo e miz Du 2016.
Mab-den
Mab an Den, pe Mab-Den, eo an anv a vez graet e brezhoneg eus an Denelezh, pe an dud, dre vras.
Orin
Dont a ra moarvat eus an droienn Mab an Den meneget meur a wech en Aviel, implijet gant Jezuz da gomz diwar e benn e-unan. Enebet eo ouzh an droienn Mab-Doue, a vez graet anezhañ ivez.
Mab-Den
Brudet eo ar gerioù Mab-Den gant ar varzhoneg Buhez Mab-Den.
Komz a reer ivez eus Gwirioù Mab-Den. Lod avat a gav gwell komz eus Gwirioù an Dud, hervez implij naturel al liester e brezhoneg, rak a-hend-all e komzer eus Gwirioù ar Merc'hed, Gwirioù ar Vugale.
Eeltsje Hiddes Halbertsma
Eeltsje Hiddes Halbertsma (Grou, Boarnsterhim, 1797-1858) a oa mezeg ha skrivagner frizek eus an Izelvroioù. Gantañ e voe skrivet pozioù kan broadel Friz, De âlde Friezen.
Breur e oa Eeltsje Hiddes Halbertsma d’ar skrivagnerien Joast, Tsjalling ha Binnert. Goude studioù e skolioù-meur Leiden ha Heildelberg e labouras evel mezeg, adalek 1818, e Purmerend da gentañ hag e Grou, bro e gavell, da c'houde. Evel e vreudeur e oa troet gant adsav al lennegezh frizek. Ezel e voe eus ar Genootschap ter Beoefening van Friesche Geschied-, Oudheid- en Taalkunde (Kevredigezh frizat evit an istor, an hendraoù hag ar yezhoniezh) hag eus ar Selskip foar Fryske Taal- en Skriftekennisse (Breuriezh evit studi ar yezh hag al lennegezh frizek). Meur a levr a voe savet gantañ e frizeg er bloavezhioù 1830, 1840 ha 1850.
Aegithalos concinnus
Aegithalos concinnus a zo ur spesad golvaneged bihan-bihan eus ar c'herentiad Aegithalidae.
Anvet e voe Psaltria concinna (kentanv) da gentañ-penn (e 1855) gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ :
Vanves
Vanves a zo ur gumun e departamant Hauts-de-Seine, e kanton Clamart, en Arondisamant Antony, e rannvro Île-de-France.
Douaroniezh
1,56 km2 eo gorread Vanves.
Poblañs
War-dro 27 314 a dud a zo o chom eno e deroù 2013.
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Gwrac'hig Japan
Gwrac'hig Japan (Prunella rubida) a zo un evn amprevanetaer hag a vev en Azia ar Reter (Japan hag Enez-Sac'halin hag Inizi Kouril).
Gwrac'hig Koslow
Gwrac'hig Koslow (Prunella koslowi) a zo un evn amprevanetaer.
Annez
Bevañ a ra al labous e Mongolia peurvuiañ.
Gréta Salóme Stefánsdóttir
Gréta Salóme Stefánsdóttir, ganet e 1986, zo ur ganerez islandat. E 2016 he deus kanet evit Island er Festival Eurovision e 2016 gant ur ganaouenn saoznek anvet "Hear them calling".
Alida
Alida zo un anv-badez alamanek hag italianek.
Gerdarzh
Daou zisplegadur a vez roet: Met ne vefe ket ar wech kentañ ma kavfed un anv unstumm ha liesorin (Mina, Nina, Tania, ... ).
Alfoñs Mari
E studioù a reas e kloerdi bihan Santez-Anna-Wened hag e kloerdi bras Gwened. Beleget e voe e 1913. Kelenn a reas lerc'h-ouzh-lerc'h e Gwened, er Faoued hag e kloerdi Santez-Anna. Goude-se e voe anvet e voe da berson ha da aluzener e meur a lerc'h goude-se. Ar braz eus e vuhez a dremenas o ren retredoù an eskopti, e Gwened. E 1941 e kemeras perzh en emvodoù a voe graet evit unvaniñ skritur ar brezhoneg.
Goude an Eil Brezel-bed e savas ur yezhadur eus brezhoneg Gwened, embannet e Gwened e 1949.
Bertrand
Bertrand zo un anv-badez gallek, alamanek ha saoznek a orin germanek, deuet da vezañ un anv-tiegezh ivez.
thumb|[[Bertrand d'Argentré (stamp).]]
Guéron
Guéron a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Armerzh
.
Monceaux-en-Bessin
Monceaux-en-Bessin a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Barney & Friends
Barney & Friends a zo un abadenn skinwel evit ar vugale.
Beltrán
Beltrán zo un anv-badez spagnolek
Cussy
Cussy a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Alophoixus pallidus
Alophoixus pallidus a zo ur spesad bulbuled eus ar c'herentiad Pycnonotidae.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ en Azia ar Gevred :
Pierre Boaistuau
Pierre Boaistuau (1517-1566) zo ur skrivagner breizhat, ganet e Naoned, er XVIvet kantved.
E anv
Ouzhpenn 'Boaistuau', eo bet skrivet e anv e meur a zoare, betek daouzek zo anavezet: Boistuau, Boiastuau, Boaisteau, Boisteau, Boaystuau, Boysteau, Bouaistuau, Bouesteau, Bouaystuau, Bosteau, Baistuau ha Boiestuau.
E vuhez
Studiañ a reas al lezenn e skolioù-meur Poitiers, Valence (gant ar c'helenner meur Jean de Coras), Avignon (dindan Emilio Ferretti). Sekretour e voe gant ar c'hannad gall Jean-Jacques de Cambrai war-dro 1550, beajién a reas da Italia hag Alamagn. Hervez Ernst Courbet e vefe bet Boaistuau o labourat evel 'valet de chambre' gant Marc'harid Navarra, hogenn n'eus prouenn ebet a se. Diwezhatoc'h ez eas da weladenniñ Saoz ha Skos, betek degouezhout un deiz gant ar rouanez Elesbed Iañ
Berzh bras a reas an oberennoù-mañ : Le Théâtre du monde, Histoires prodigieuses, ha Histoires tragiques. Mignon e oa da François de Belleforest, Joseph Scaliger, Bernard de Girard, Nicolas Denisot, Jean-Antoine de Baïf, Claude Roillet, ha Jacques Grévin. Hag ivez da James Beaton II, bet arc'heskob Glasgow ha kannad bro-Skos e Pariz : dezhaén en doa dediet e levr Le Théâtre du monde.
Wallia
Wallia pe Walia (e spagnoleg) (Vália e portugaleg), a oa roue ar Vizigoted, etre 415 ha 418, goude drouklazhet Ataulf, ha Sigerig e 415.
Ar peoc'h a reas gant an impalaer roman Honorius ha daskor dezhañ e c'hoar Galla Placidia a oa bet skrapet. D'e druarekaaet e voe roet Akitania dezhañ en 417.
E lez a savas e Toloza, en tolead ma oa diazezet ar Wizigoted evel foederati.
Faezhañ a eure ar Vandaled hag Alaned en Hispania.
War e lerc'h e renas Teodorig Iañ, deuñv Alarig.
Misrata
thumb|Moskeenn bennañ Misrata Misrata (مصراتة en arabeg) zo ur gêr eus Libia e gwalarn ar vro, war aod Mor Kreizdouar. Trede kêr Libia eo, goude Tripoli ha Benghazi.
Irène Frachon
Irène Frachon, pe Irène Allier en ti-kêr, bet ganet d'ar 26 a viz Meurzh 1963 e Boulogne-Billancourt (Hauts-de-Seine, Bro-C'hall), a zo ur vezegez c'hall. Emañ o labourat en ospital Brest.
Ober a reas ur studi diwar-benn al louzaouenn Mediator (benfluorex) gwerzhet gant an arnodva Servier ha stourm a reas evit lakaat diwerzhañ anezhi.
Hemixos flavala
Hemixos flavala a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pycnonotidae.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ en Azia ar Gevred hag en Iskevandir India :
Prinia
Prinia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1821 gant an naturour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad golvaneged warn-ugent a ya d'ober ar genad :
Unnek isspesad ha pevar-ugent (91) en holl.
Kanton Caumont-l'Éventé
Kanton Caumont-l'Éventé a oa ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Calvados hag er rannvro Normandi-Izel.
Kumunioù
Kanton Caumont-l'Éventé a yae 14 kumun d'ober anezhañ:
Sourouc'han bizied hir
Ar sourouc'han bizied hir (liester : sourouc'haned bizied hir) a zo ur spesad evned hirc'harek, Calidris subminuta an anv skiantel anezhañ.
Annez
Neizhiañ a ra e koadegi Sibiria ha goañviñ a ra e gevred Sina, eus Filipinez da reter India ha betek su Indonezia.
Gwech ha gwech all e vez gwelet hini pe hini en Europa. E 1970 ha 2011 e oa bet gwelet e Bro-Saoz, e 1982 e Kernev-Veur, en Iwerzhon e 1996, e Finland e 2007, en Izelvroioù e 2009, en Alamagn e miz Mezheven 2011 hag evit ar wech kentañ e Breizh e miz Du 2011, en Turball.
Transistor
Un transistor zo ur pezh elektronek a servij da amplaat pe da lazhañ un nerzh tredan pe elektronek. Servijout a ra ivez evit stabilaat ur stennadur. Implijet e vez kalz an transistor hiziv-an-deiz met gant stummoù lies anezhañ.
An termena "transistor" a zeu eus ar ger saoznek transfer kendeuzet gant resistor (harzerezh d'un treuzlatañ).
Arberoa
Arberoa zo ur vroig stummet gant traoñienn ar stêr Harana, e Nafarroa Beherea, unan eus teir froviñs Iparralde, en Euskal Herria.
Kumunioù
Setu kumunioù Arberoa :
Liamone (stêr)
Al Liamone zo ur stêr eus Korsika, 40,9 km hed dezhi. Eieniñ a ra er Monte Cimatella (2 099 m), e kumun Letia. Degouezhout a ra er mor e pleg-mor Sagone, en hanternoz da Aiacciu.
Jardin d'Acclimatation
Ar Jardin d'Acclimatation a zo ul liorzh evit ar vugale e Pariz, e-kichen koad Boulogne.
Pi (niver)
An niver \pi , distaget Pi, a reer eus un arstalenn vatematik, ar c'heñver etre trogelc'h ur c'helc'h hag e dreuzkiz. Tost eo an niver-se da 3,14159. Skrivet e vez an niver-se e meur a zoare evel "Pi" pe "π", al lizherenn c'hresianek, abaoe kreiz an. Gant ar matematikour kembreat William Jones e oa bet kinniget ober gant an arouezenn π evit se.
Graet e vez ganti en dric'hornventouriezh peurgetket.
Parc de Bagatelle
Bagatelle a zo ul liorzh vrav e Pariz.
Prinia crinigera
Prinia crinigera a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Cisticolidae.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ en Iskevandir India hag en Azia ar Gevred ivez :
Ar vran hag al louarn
Ar vran hag al louarn zo anv brezhonek ur fablenn meur a stumm dezhi.
Orin
Dont a ra ar fablenn eus ur vojenn henc'hresianek savet e komz-plaen gant Aisopos en Henamzer, war-dro ar hag ar. Aisopos eo tad ar fablennoù en hengoun lennegel Europa. War e lerc'h e voe lakaet Ar vran hag al louarn, ha meur a fablenn all, e gwerzennoù latin gant Phaedrus (10 kent JK - war-dro 54 goude JK).
Ne voe ket peurankouaet er Grennamzer pa weler er Roman de Renart ar vran Tiecelin, he devoa laeret ur fourmaj digant ur gozhiadez, o leuskel he zamm da vont gant al louarn.
E 1647 e voe embannet un droidigezh c'hallek diwar Phaedrus, savet marteze gant Louis-Isaac Lemaistre de Sacy (1613-1684).
Gant an holl skridoù-se e oa bet awenet ar barzh gallek Jean de La Fontaine (1621-1695), en e zastumad fablennoù gallek, embannet en 1668. Hennezh eo awener an darn vrasañ eus ar fablennoù brezhonek a gaver abaoe an.
Skridoù brezhonek
Pevar stumm brezhonek anavezet zo da vihanañ. Savet e oa bet an doare brezhonek koshañ e 1828, gant Guillaume Ricou, e-barzh Fablou Esop troët en brezonec.
Un doare all zo bet savet gant Yves Louis Marie Combeau e 1836-37 ; adembannet eo bet e 2005.
N'eo ket bet lakaet ar fablenn e brezhoneg gant Pierre Désiré de Goësbriand en e levr Fables choisies de La Fontaine traduites en vers bretons e 1836. E 1907 e voe embannet doare Joachim Lamour (1841-1927) e stumm ur ganaouenn,.
E 1935 e voe embannet doare Potr Treoure (1874-1952) el levr Barzaz ha Soniou evit ar vugale, hag adembannet goude ar brezel en e levr Mojennou ha Soniou,. Adembannet eo bet skrid Kombod gant Daniel Doujet el levr Fablennoù Jean de la Fontaine evit Al Lanv e 2005.
Enrolladur brezhonek
E 2010 e oa bet enrollet gant Christophe Gac er studio Radio Émeraude (Ar Folgoad) hag embannet gant an ti Éditions Ti ar Vro Bro-Leon (Lesneven) e miz Du dindan stumm ul levrig pozioù ha div bladennig-arc'hant, a ginnig 52 ganaouenn ha 4 fablenn e brezhoneg : Kanit 'ta tudoù.
Sonerezh
Pezhioù sonerezh zo bet savet gant meur a soaozour.
An Hevoud (kelaouenn)
An Hevoud Kelc'h lizher Strollad Broadel Breizh, Lettre circulaire aux adhérents du PNB, a oa ur c'helc'hlizher embannet gant Strollad Broadel Breizh. Sañset e oa da vezañ embannet bep miz, bez e voe embannet betek miz Gouhere 1936 nemetken, 7 niverenn a oa bet en holl. P Gaignet a oa ar rener d'al lizher. Pa voe lakaet Frañsez Debauvais e penn uhelañ an aozadur e gemeras plas P Gaignet met o vont da welet an izili hep al lizher viziek.
Pal al lizher a oa reiñ urzhioù da izili ar strollad o tont eus pennoù an aozadur. Ouzhpenn-se e oa roet alioù dezho evel penaos bezañ ur broadelour breton, penaos ober ma vezer tapet gant ar polis.
Gwenn Ha Du
Kaoz a voe eus gwalldaolioù ar strollad sponterezh Gwenn Ha Du er c'helc'hlizher niverenn 5 (miz Mae 1936) er pennad. Disheñvel eo ar pezh a veze embannet diouzh komzoù pennoù ar strollad dre ma veze embannet e oa ret kemer skouer war stourmerien Gwenn Ha Du ha bezañ gant un hent ober. Echuiñ a ra ar pennad div bajennad gant ar gerioù "Agissez, agissez."
Brezhoneg
Sevel a rae ar c'helc'hlizher a-du gant ar brezhoneg, met ret e voe gortoz an niverenn 6 (miz Even 1936) evit gwelet brezhoneg er pennadoù.
Breiz Atao
Tost-tre e oa ar c'helc'hlizher diouzh metoù ar gazetenn Breiz Atao. Alies e veze goulennet ouzh an dud harpañ ar gazetenn pe kas pennadoù dezhi.
Nathan
Nathan a zo un anv-bihan a vez roet d'ar baotred.
Caterina Visconti (1360-1404)
Caterina Visconti (Milano 1362 -1404 Monza), a oa ur briñsez italian eus an tiegezh Visconti hag a renas e kêr vMilano adalek 1277 betek 1447.
Merc'h e oa da Bernabò Visconti, ha da Beatrice della Scala. Dimezet e voe d'he c'henderv Gian Galeazzo Visconti (1351-1402), kentañ dug Milano, intañv goude marv e bried kentañ. He daou vab Gian Maria Visconti ha Filippo Maria Visconti, a voe duged an eil war-lerc'h egile goude marv o zad.
Rejantez Milano e voe goude marv he fried, eus 1402 da 1404, evit he mab Gian Maria Visconti (1388-1412). Nemet Gian Maria a grede e trubarderezh e vamm, lakaet en e spered gant ar c'h-condottiero Facino Cane, ha bac'hañ a reas anezhi e kastell Monza, ma voe kontammet e 1404.
He mibien
Tri bugel he doa bet gant Gian Galeazzo
Kawaii
Kawaii (かわいい) distaget [], "lovable", "cute", or "adorable" zo ur ger evit komz diwar-benn ar goantiri er sevenadur japanat, ,. Ul lodenn heverk eus ar sevenadur poblek eo met ivez eus an dudi, an dilhad, ar boued, ar c'hoarielloù hag un doare da vezañ dre vras.
Cathal Ó Searcaigh
Cathal Ó Searcaigh (distagadur IPA: [ˈkahəlˠ oː ˈʃaɾˠkiː]) zo ur skrivagner hag ur barzh iwerzhonek, ganet e Gort an Choirce, e kontelezh Dún na nGall, e 1956.
Ezel eo eus Aosdána, akademiezh arzoù Iwerzhon, ha gounezet en deus meur a briz lennegel. Un tamm brud, mat ha fall, en deus tapet e bed an iwerzhoneg hag en Iwerzhon dre vras, dre ma'z embann ez eo heñvelrevour. Troet eo bet e varzhonegoù e meur a yezh all: alamaneg, brezhoneg, daneg, galleg ha saozneg.
Casa de la Trova
Casa de la Trova zo anv un ti ma en em vod ar sonerien e kêr Santiago de Cuba, en Enez Kuba, ha ma c'haller o c'hlevout o son.
Caumont-l'Éventé
Caumont-l'Éventé a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi. Pennlec’h Kanton Caumont-l'Éventé e oa betek 2015.
Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant div gumun all d'ober ur gumun nevez: Caumont-sur-Aure.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Caumont-l'Éventé Communal Cemetery
Milour er Rejimant Cameronians (Scottish Rifles) e oa. Mervel a reas e dibenn miz Gouere 1944 e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed .
William Jones (matematikour)
William Jones Fellow of the Royal Society ganet e 1675 hag aet da anaon d'an 3 a viz Gouhere 1749) a oa ur matematikour kembreat brudet evit bezañ bet kinniget implij ar simbol π (al lizherenn c'hresianek) evit taolenniñ ar c'heñver etre trogelc'h ur c'helc'h hag e dreuzkiz. Kamalad bras e oa da Isaac Newton ha da Edmund Halley. E miz Du 1711 e voe degemeret da ezel d'ar Fellow of the Royal Society, dont a reas da vezañ goude-se besprezidant an aozadur.
L'étoile de Maël
L'étoile de Maël a zo ul levr gallek evit ar vugale, embannet e miz Du 1995 gant Bayard. Ar skrid a zo bet savet gant Nathan Zimelman, ar skeudennoù gant Anette Bley hag an droidigezh graet gant Marie-Hélène Delval.
Embannet e voe an istor e saozneg e 1987 dindan an titl The star of Melvin (skeudennadurioù gant Olivier Dunrea) gant MacMillan Publishing Company, hag en alamaneg e 1994 evel Melwins Stern gant arsEdition, München.
Kontañ a ra istor an ael Maël, lufrer stered.
Liamone (departamant)
Liamone a oa un departamant gall e Korsika, eus 1793 betek 1811, lakaet dezhañ anv ar stêr Liamone, hervez ar c'hiz c'hall.
Marie-Hélène Delval
Marie-Hélène Delval, bet ganet e 1944 e Bro-Naoned, a zo ur skrivagnerez hag un droerez.
Liamone (departamant)
Aiacciu e oa ar gêr-benn.
Marie-Hélène Delval
Skrivañ a ra romantoù faltazi ha levrioù evit ar vugale. Pennskridaozer ha skridrenerez eo bet e ti-embann Bayard (Les Belles Histoires, Pomme d'Api pe Popi).
Troidigezhioù
Etre krommelloù, ar c'hentañ embann e doare orin.
Liamone (departamant)
Krouet e voe diwar departamant Korsika e 1793, rannet etre Liamone, er mervent, ha Golo, er biz. Adsavet e voe departamant Korsika e 1811, dre adunaniñ departamantoù Liamone ha Golo, hag un departamant unvan e chomas betek ar 1añ a viz Genver 1976. Neuze e voe rannet adarre ha krouet daou zepartamant, hini Haute-Corse ha hini Corse-du-Sud a glot tre-ha-tre gant al Liamone kozh.
Hallyu
Hallyu eo anv ar "wagenn gorean" (Hangul: 한류
War-du ar pal
War Du ar Pal, Dastumadenn studiadennoù diwar-benn Breiz, Revue d'études bretonne, a oa ur gelaouenn vroadelour vreton gatolik embannet e 1938 gant ar vreudeur Yves, Herve ha Raymond Delaporte, ur gelaouenn studi breton graet evit an Emsav a-bezh, kement ha talañ ouzh ar gelaouenn Stur hag a oa broadelour sokialour. Embannet e voe etre miz C'hwevrer 1938 ha miz Eost 1939. Teir niverenn a zo bet nemetken.
Divyezhek e oa ar gelaouenn, galleg ha brezhoneg enni. Kavet e veze studiadennoù war ar yezh ("Penaos niveriñ e Brezhoneg?"), an Istor ("Dre delwennoù Breizh"), an ekonomiezh pe ar politikerezh.
Pieter Jelles Troelstra
Pieter Jelles Troelstra (Ljouwert, 1860- Den Haag, 1930) a oa ur skrivagner frizek hag ur politikour sokialour izelvroat.
War-du ar pal
Gouennelouriezh
Diouzh un tu e kaver troiennoù gouennelour : "En cas de guerre Les fermes bretonnes seront-elles livrées aux Arabes, aux Nègres et aux Jaunes?" (Niv. 2, p. 135) ha diouzh an tu all e kaver savboentoù a sav sklaer a-enep an naziegezh met a chom hep bezañ tost d'ar gelaouenn Stur.
Pieter Jelles Troelstra
Goude studioù war ar gwir en em lakaas da labourat evel alvokad e Ljouwert. Tommañ a reas ouzh mennozhioù ar Friesche Volkspartij, abalamour ma oa troet gant al lennegezh frizek, hag ouzh ar mennozhioù sokialour. Mont a reas, e 1890, e-barzh ar Sociaal-Democratische Bond (unan eus kentañ strolladoù sokialour an Izelvroioù), met e 1893 e kavas gwell mont e-barzh ur strollad nevez, ar Sociaal Democratische Arbeiders Partij ha dilennet e voe e 1897, en anv ar gostezenn-se, e Tytsjerksteradiel, e Friz. Kannad e voe en Tweede Kamer, eus 1897 betek 1925. Kemer a reas penn e gostezenn ha stourm a reas kalz evit ar mouezhiañ hollek en Izelvroioù.
War-du ar pal
Gouennelouriezh
Evit kavout un hent war ar sujed-se, ar gelaouenn a implij gerioù ar pab ha re kemennadennoù an eskoptioù katolik e Bro-C'hall.
Pieter Jelles Troelstra
E miz Du 1918, awenet gant an Dispac'h rusian ha gant an emsavadegoù a oa en Alamagn, e reas ur brezegenn entanet e Rotterdam, a-du gant un dispac'h sokialour en Izelvroioù, met ne zisoc'has ket war galz a dra. Da-heul ar c'hwitadenn-se e chomas an SDAP en tu-enep er parlamant, betek ar bloavezh 1939, pa voe savet ur gouarnamant a "unvaniezh vroadel".
War-du ar pal
Feulster
Savet e oa ar gelaouenn a-enep ar sponterezh breton met en ur ziskouez e oa dre fazi ar Stad c'hall hag a vouge Breizh hag ar brezhoneg e oa seurt obererezhioù o c'hoarvezout. Ar gelaouenn a roe harp memestra d'ar re harzet pe argaset gant an archerien pe ar justis evit an aferioù sponterezh.
Studiadennoù istorel
Studiadennoù istorel a gaver er gelaouenn ; dre vras ez int tuet gant ur sell tost d'ar relijion hag ar glad katolik e Breizh.
Pieter Jelles Troelstra
Dilezel a reas Troelstra ar politikerezh e 1925 ha skrivañ e eñvorennoù da neuze. Brudet e chom koulskoude, e-touez an holl sokialourien en Izelvroioù.
Dimezet e oa da Sjoukje Bokma de Boer, a savas levrioù frizek evit ar vugale. A bep seurt skridoù en deus savet Troelstra e frizeg, barzhoniezh ha komz-plaen, koulz ha pennadoù er c'hazetennoù, e nederlandeg ar re-se dreist-holl.
Margaret Hamilton (aktourez)
Margaret Brainard Hamilton (9 a viz Kerzu 1902 – 16 a viz Mae 1985) a oa un aktourez amerikan brudet evit bezañ c'hoariet roll ar sorserez er film The Wizard of Oz (1939).
Ruth Rendell
Ruth Rendell, bet ganet e 1930 e Redbridge, Londrez, hag aet da Anaon e 2015 er mêmes kêr, a oa ur skrivagnerez saoz. Anavezet e oa ivez evel Barbara Vine.
Skrivet he deus romantoù-torfedoù.
Prinia inornata
Prinia inornata a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Cisticolidae.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an dek isspesad anezhañ :
Euoplocephalus
Euoplocephalus (« penn armet mat ») a oa un dinosaor geotdebrer a veve er C'hretase, 73 milion a vloavezhioù ’zo. Dezhañ 7 m hirder ha 2 donenn pouez, arouezius e oa eus kerentiad an Ankylosauridae, dinosaored hobrejonet berr a-walc'h, a oa gwarezet o fenn gant pladennoù askornek. Darn anezhe a c'halle goloiñ an daoulagad. Plakennoù, broudoù ha kerniel a oa war o c'hein ivez. E penn e lost e oa ur vataraz, anezhi koagennoù askornek stag ouzh diwezhañ mell al lost. En em zifenn a rae ganti a-enep ar preizherien bras, Carnosaurus peurgetket, ouzh he skeiñ ouzh o favioù a-dreñv. Daoust d'o hobrejon e oant prim a-walc'h moarvat, gouest da dec'hel d'ar red pe da zistreiñ da deuler o lost ouzh al loen a dage anezho. Bevañ a rae euoplocephalus e-unan moarvat, o peuriñ plant geotennek ar c'hoadoù. An 40 loen adkavet en Norzhamerika (er Montana, en Alberta) a oa kavet pell an eil re diouzh ar re all.
Stur (kelaouenn)
Stur a oa ur gelaouenn broadelour breton perc'hennet gant Frañsez Debauvais hag Olier Mordrel. Sañset e oa da vezañ embannet bep daou viz, evel ur gelaouenn studi breton evit reiñ d'an Emsav prederioù a live uhel. En gwirionez, ar gazetenn a oa unan broadelour sokialour a-grenn met e galleg, gant pennadoù e gallaoueg pe e brezhoneg a-wechoù. Kavet e veze e-barzh pennadoù enepyuzev, o tifenn ar "ouenn vreton". Ne voe ket kavet lennerien e-leizh gant ar gazetenn.