cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Al Bundy
Bet eo Al Bundy tudenn bennañ ar stirad skinwel Married… with Children ("Dimezet.. gant bugale"). Dimezet eo gant Peggy Bundy ha daou a vugale o deus bet, Kelly Bundy ha Bud Bundy.
Tro-spered Al Bundy
Melkonius da vat ez eo gant e yaouankiz drastet dre e zimeziñ, pa oa mezv du dall, gant Peggy e wreg. E yaouankiz hag a oa o vont war hent ar vrud hag an arc'hant a voe riñset pa zimezas. Siwazh dezhañ, goude an dimeziñ ez eo echu gant e holl hunvreoù ha ne chom dezhañ nemet ur vuhez a dristidigezh : bac'het en ul labour euzhus dezhañ – gwerzher botoù, gant bugale a zisplij dezhañ darn an amzer, ur wreg lezirek ha dispignerezh vras.
Poan vras a zo gantañ da rastellañ un nebeud gwenneien dre e labour, ha pa zeu a-benn e vez dispignet pep tra gant e familh.
Buhez Al Bundy
Buhez an dudenn a zo ur meskaj fent ha skrij. Bac'het ez eo Al Bundy gant ur sell melkonius war e yaouankiz, fin ar skol-veur, e zimeziñ gant Pegg Bundy ha torr ur garr a zrastas e hent war-zu dont da vezañ ur c'hoarier mell-droad Amerikan a vicher.
Bet eo bet o studiañ e skol-veur Polk High, lec'h ma c'hoarias mell-droad Amerikan gant an niverenn 33. Bet eo bet o verkañ 4 touchdown e-pad ur c'hrogad ar pezh a zo ral hag a ro dezhañ peadra da baboriñ.
L'Assassin
L'Assassin zo anv meur a oberenn c'hallek :
Hag ivez
Al Bundy
Buhez Al Bundy
Ar film a blij ar muiañ dezhañ a zo Hondo ur western gant John Wayne, ar stirad skinwel a blij ar muiañ dezhañ a zo Psycho Dad (Brezhoneg: Tadig sot da stagañ) ur stirad a vezo paouezhet e embann dre ar feulster enni hag an doare da zispriziañ ar maouezed.
Coa
Ar stêr Côa (betek 1945) pe Coa, zo ur stêr e hanternoz Portugal, 135 km dezhi, adstêr d'an Douro war e lez kleiz.
Al Bundy
Buhez Al Bundy
Ar gelaouenn a vez alies o lenn a zo unan Hudur Big Guns (Brezhoneg: Brennig ramzel).
Coa
Tremen a ra dre gêrioù Pinhel, Sabugal, Mêda.
Al Bundy
Buhez Al Bundy
N'eus ket parr dezhañ da geñver ar gouiziegezh war ar sportoù.
Amerikan da vat ez eo, broadelour, hiviziken o tifenn Amerika hag o tagañ an holl bolitikourien, kas en deus d'ar C'hallaoued.
Krouer ar strollad NO MA'AM ez eo:
Liammoù diavaez
Al Bundy
Saint-Joseph (ar Reünion)
Saint-Joseph zo ur gumun e departamant tramor ar Reünion, e Meurvor Indez. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Saint-Pierre.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Saint-Joséphois anezho e galleg.
Rannvro Atacama
Enni emañ su dezerzh Atacama.
Proviñsoù
Teir froviñs zo
Teurel Blaz war ar Yezh
Teurel Blaz war ar Yezh zo ur c'heriaoueg divyezhek a droioù-lavar brezhonek, savet gant Mark Kerrain  e  2005, hag embannet neuze dre luc'heilañ, gant Sav-Heol. Ar c'hentañ mouladur avat a voe graet e 2012. Adembannet e voe e 2020.
Une famille (Maupassant)
Une famille zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant e 1886.
An danevell
Emañ an daneveller o vont da zebriñ da di e vignon Simon Radevin, ha n'en deus ket gwelet abaoe pemzek vloaz. An tad-kozh a vo ganto ouzh taol.
Severus Alexander
Severus Alexander a oa impalaer roman eus-talek an 13 a viz Meurzh 222 betek an 18 a viz Meurzh 235.
Buhez
Gessius Bassianus Alexianus a zo ganet pe d'ar Iañ a viz Here pe d'an 12 a viz Kerzu 205, e Caesarea, e Fenikia.
E dad, Gessius Marcianus, genidik eus bro Syria, e oa bet prokulatour. E vamm, Julia Mamaea, a oa c'hoar da Julia Maesa, mamm Elagabalus.
Dimezet eo bet Severus Alexander da Memmia, merc'h Sulpicius, ur patrisian. War pezhioù moneiz eo anvet Cnea Seia Herrenia Sallustua Barbia Orbiana, gant an titl augusta (impalaerez).
Gessius Bassianus Alexianus a zo advabet gant Alagabal (e c'henderv) ha savet caesar = eil-impalaer, an 10 a viz Here 221 (?).
Anvet e voe augustus (impalaer) d'an 13 a viz Meurzh 222, goude muntr Elagabalus, dindan an anv Severus Alexander. Dre ma oa yaouank, oadet a 17 vloaz, e vamm Julia Mammaea e oa adrenerez gantañ.
Kampionad tchek an echedoù
Kampionad tchek an echedoù eo kampionad broadel an echedoù e Tchekia. E 1905 e voe graet evit ar wech kentañ. Aozet e vez ur c’hampionad evit ar maouezi ivez abaoe 1993.
Istor
A-raok ar Brezel-bed kentañ e veze aozet kampionad Bohemia (ul lodenn eus Impaleriezh Aostria-Hungaria), bep daou vloaz, adalek 1905 betek 1913, a-raok krouidigezh Stad Tchekoslovakia. Etre 1940 ha 1944, e-pad an Eil brezel-bed e veze graet kampionad Bohemia-Moravia. Abaoe an disparti etre Tchekia ha Slovakia e 1992 e vez aozet kampionad Tchekia.
Kampionad Bohemia
! Bloaz !! Lec’h !! Kampion
Kampionad Bohemia-Moravia
! Bloaz !! Lec’h !! Kampion
Kampionad ar Republik Tchek
! Bloaz !! Lec’h !! Kampion !Lec’h !Kampionez
Rannvro Coquimbo
Rannvro Coquimbo (IV Región de Coquimbo e spagnoleg) eo ar pevare eus pemzek rannvro Chile, entre rannvro Atacama en hanternoz, ha rannvro Valparaíso er c'hreisteiz. La Serena eo ar gêr-benn.
40 580 km² zo dindani ha 603 210 a dud a oa o chom enni en 2003, da lavarout eo 15 den/km².
Proviñsoù
Teir froviñs zo er rannvro, hag anv pep a stêr eus ar vro dezho:
L'Assassin (Maupassant)
L'Assassin  (An drouklazher) zo un danevell gant Guy de Maupassant en 1887.
Avicii
Avicii, pe Tim Bergling hervez e anv gwir (8 Gwengolo 1989 - 20 Ebrel 2018), zo ur soner hag un DJ svedat.
Glaoda Laporte
Glaoda Laporte (Claude Laporte e galleg), ganet e Brest d’ar 6 a viz Kerzu 1734, ha marvet drouklazhet e Pariz d'an 2 a viz Gwengolo 1792, a oa ur beleg hag ur merzher. Unan eus Merzherien Gwengolo 1792 eo, bet lakaet war roll an dud eürus gant ar Pab Pi XI, d'ar 17 a viz Here 1926.
Gloada Laporte a oa Jezuist ha kelenner e Skolaj jezuist Pariz etre 1757 ha 1759 (hiziv lise Louis le Grand), ha goude-se e Skolaj Orleañs pa voe dismantret e Bro-C'hall Kompagnunezh Jezuz (urzh ar Jezuisted) er bloavezh 1762. Beleget er bloavezh 1763, e labouras dreist-holl e Brest, pa oa kure parrez Sant-Loeiz. Nac’h a reas touiñ sentidigezh d'al lezennoù nevez savet war an Iliz hag ar veleien (Constitution civile du Clergé). Kaset e voe da brizon Karmez e Pariz, ha lakaet d’ar marv d'an 2 a viz Gwengolo 1792 (e-pad Lazhadegoù Gwengolo).
Eveltañ e oa lakaet ivez d’ar marv Visant Rousseau, Nikolas Verron, ha Fransez al Livec, bet jezuisted eus eskoptioù Kemper ha Leon. Meneg zo eus gouel ar sant en deiziadurioù d'an 2 a viz Gwengolo.
Rannvro Antofagasta
Rannvro Antofagasta (II Región de Antofagasta e spagnoleg) eo an eil eus pemzek rannvro Chile. Antofagasta eo ar gêr-benn. Kras eo an douar, hep glasvez, dindan Dezerzh Atacama. Mengleuzioù kouevr zo. Tennet e voe ar rannvro digant Bolivia en XIXvet kantved.
Proviñsoù
Teir froviñs zo enni: Antofagasta, El Loa ha Tocopilla.
Les Avirons
Les Avirons zo ur gumun e departamant tramor ar Reünion, e Meurvor Indez. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Saint-Pierre hag e Kanton L'Étang-Salé.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Avironnais anezho e galleg.
Muscipipra vetula
Muscipipra vetula a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.
Anvet e voe M[uscicapa]. vetula (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant al loenoniour alaman Martin Lichtenstein (1780-1857). Ar spesad nemetañ er genad Muscipipra an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, en un takad hag a ya eus gevred Brazil da reter Paraguay ha biz Arc'hantina.
Kampionad tchekoslovak an echedoù
Kampionad tchekoslovak an echedoù a oa kampionad stadel an echedoù e Tchekoslovakia. E 1919 e voe graet evit ar wech kentañ. E 1992 e voe graet evit ar wech diwezhañ.
Roll ar gampioned
! Bloaz !! Lec’h !! Kampion
Levr
MODR, Břetislav - VESELÝ, Jiří: 100 let organizovaného šachu v českých zemích. Příbram, 2005. 223 p. ISBN 80-86595-14-5
Amzer-vremañ war ober
An amzer-vremañ war ober, pe amzer-vremañ padus, zo un anv roet d'un amzer-verb hag a gaver e brezhoneg hag e yezhoù all, evel e katalaneg, galleg, portugaleg, saozneg, spagnoleg.
Arvez pad an amzer-vremañ eo an amzer-vremañ war ober.
E brezhoneg
Savet eo diwar stumm-lec'hiañ ar verb "bezañ" ("emañ"...) hag ar gerondiv, anezhañ ar rannig-verb "o" lakaet dirak an anv-verb.
E saozneg
Savet eo diwar ar verb "be" ("bezañ"...) hag ar gerondiv, anezhañ an anv-verb gant al lostger -ing.
Grand Rapids (Michigan)
right|250px|border Grand Rapids zo ur gêr lec'hiet e kornôg stad Michigan e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 188 040 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Grand Rapids en ur mod ofisiel e 1826.
Rannvro O'Higgins
Rannvro del Libertador General Bernardo O'Higgins (VI Región del Libertador General Bernardo O'Higgins e spagnoleg), ent-berr Rannvro O'Higgins, eo ar c'hwec'hvet eus pemzek rannvro Chile. Rancagua eo ar gêr-benn.
Anvet eo bet diwar-lerc'h Bernardo O'Higgins, lesanvet Libertador y Padre de la Patria (dieuber ha tad ar vro). 16.387 km² zo dindani, hag e 2010 e oa 883 368 a dud o chom enni.
Lec'hiadur
En-dro d'ar rannvro emañ:
Proviñsoù
Teir froviñs zo enni:
Henrietta
Henrietta zo un anv-badez saoznek hag un anv-lec'h.
Frañsez Le Livec
Frañsez al Livec (François Le Livec e galleg), ganet e Kemper d'ar 5 a viz Mae 1726, ha marvet drouklazhet e Pariz d'ar 4 a viz Gwengolo 1792, a oa ur beleg jezuist hag ur merzher. Unan eus Merzherien Gwengolo 1792 eo, bet lakaet war roll an dud eürus gant ar Pab Pi XI, d'ar 17 a viz Here 1926.
Rannvro Maule
<HR noShade> Rannvro ar Maule (VII Región del Maule e spagnoleg) eo ar seizhvet eus pemzek rannvro Chile. Talca eo he c'hêr-benn. Dont a ra hec'h anv eus hini ar stêr Maule.
Frañsez Le Livec
Frañsez Le Livec a oa kelenner e skolaj Gwened pa voe dismantret e Bro-C'hall Kompagnunezh Jezuz (urzh ar Jezuisted) er bloavezh 1762. Goude-se e voe kofesour e ti ar Briñsez a Lamballe, hag aluzener e Kalvar ar Wern (Calvaire du Marais) e Pariz.
Nac’h a reas touiñ sentiñ ouzh al lezennoù nevez savet war an Iliz hag ar veleien (Constitution civile du Clergé). Kaset e voe da brizon an Nerzh-Bras (Grande Force) e Pariz, ha lakaet d’ar marv d'ar 4 a viz Gwengolo 1792 (e-pad Lazhadegoù Gwengolo).
Eveltañ e oa lakaet ivez d’ar marv Glaoda Laporte, Visant Rousseau, ha Nikolas Verron, bet jezuisted eus eskoptioù Kemper ha Leon. Meneg zo eus gouel ar sant en deiziadurioù d'an 2 a viz Gwengolo.
Brooks (DJ)
Brooks, pe Thijs Westbroek e anv gwir (ganet d'ar 14 a viz Ebrel 1995 e Eindhoven), zo un DJ ha produer sonerezh elektronek izelvroat, anavezet evit e ganaouennoù gant Showtek, Martin Garrix ha David Guetta evel "Byte", "On Our Own", "Like I Do" ha "Lynx".
Nokturnal Mortum
Nokturnal Mortum zo ur strollad pagan black metal (a zo bet lakaet e rumm ar strolladoù NSBM gant lod abalamour da vennozhioù politikel e izili) eus C'harkiv en Ukraina ar reter. Unan eus brudetañ strolladoù black metal reter Europa eo. Mont a ra muioc’h-mui etrezek ur stil folk symphonic black metal.
Rannvro Tarapacá
Rannvro Tarapacá zo unan eus pemzek rannvro Chile, Primera Región de Tarapacá hervez hec'h anv ofisiel spagnolek, hag Iquique eo ar gêr-benn.
En norzh dezhi emañ rannvro Arica ha Parinacota, er su rannvro Antofagasta, er reter Bro-Volivia, hag er c'hornôg ar Meurvor Habask.
Dre an hent panamerikan e c'haller mont betek Santiago, a zo 1 800 km ac'hano er su, ur 25 eur e pad ar veaj.
Proviñsoù
Div broviñs zo er rannvro:
Istor
Araok an aloubadeg spagnol e oa ar vro dindan beli an Inkaed.
Rannvro Araucanía
Rannvro Araucanía (IX Región de La Araucanía e spagnoleg) eo an navet eus pemzek rannvro Chile, diwar anv ar bobl amerindian Araokaned. Temuco eo ar gêr-benn.
Lec'hiadur
En-dro d'ar rannvro emañ:
Proviñsoù
Div broviñs zo enni:
Porfirios
Porfirios (Πορφύριος, c. 234 – c. 305) a oa ur prederour platonek;
George Such
George Such (1798-1879) a oa ur medisin saoz, ezel eus al Linnean Society of London.
Porfirios
=
George Such
Dastum a reas spesadoù evned e reter Brazil. E-pad e chomadenn er vro-se e veze ingal e darempred gant daou eus pennañ evnoniourien ar mare : William Swainson ha Nicholas Aylward Vigors. E 1825 ec'h embannas ar Zoologigal Journal of London daou bennad-skrid ma teskrive Such ennañ ur genad nevez — Gubernetes — hag un nebeud spesadoù nevez — Ardea fasciata=Tigrisoma fasciatum, Dendrocolaptes crassirostris=Xiphocolaptes albicollis, fortirostris=Dendrocolaptes platyrostris, Drymophila variegata=Drymophila ferruginea, Galbula ceycoides=Jacamaralcyon tridactyla, Thamnophilus leachii=Mackenziaena leachii, maculatus=Hypoedaleus guttatus, swainsonii=Mackenziaena severa, vigorsii=Batara cinerea — ha ne voent ket bet dalc'het holl a-benn ar fin, siwazh dezhañ.
Harriet
Harriet zo un anv-badez saoznek.
Gerdarzh
Savet diwar Harry, stumm poblek Henry, war batrom an anv gallek Henriette.
Ağstafa
Ağstafa zo ur rayon eus Azerbaidjan e gwalarn ar vro, krouet e 1939. Etre 1959 ha 1990 e oa enbarzhiet e rayon Qazax. Stok eo ouzh Jorjia en hanternoz hag ouzh Armenia er c'hreisteiz.
Laguiole (kontell)
Ar gontell Laguiole (distaget [lajɔl]) a zo ur ganived graet da gentañ e kêrig La Guiòla – Laguiole eo doare gallek an anv – en Roergue, en Okitania. Ur gontell-bleg eo, gant arouez ur wenanenn (a-wechoù ur gelienenn pe un dra all bennak evel ur velchonenn-beder) war-c'horre, etre al lavnenn hag an troad.
Astara
Astara eo rayon kreisteisañ Azerbaidjan, stok ouzh Iran. Krouet e oa bet e 1930 met enbarzhiet e rayon Lənkəran etre 1963 ha 1965.
An aotrou Bimbochet e Breiz
thumb|right|200px|Pajenn gentañ golo al levr bet adembannet e 1942. An aotrou Bimbochet e Breiz zo ur romant brezhonek gant Roparz Hemon, embannet e miz Eost 1927 e Brest.
Kentañ romant Roparz Hemon ez eo ; kroget e oa bet an embannadur anezhañ er gelaouenn Gwalarn er bloavezh 1925, dindan stumm un heuliad.
Ar rannbennadoù
Ma ne gonter ket ar C'hentskrid d'an eil mouladur ez eo rannet doare 1942 etre pevarzek rannbennad :
Istor An aotrou Bimbochet e Breiz
Emaomp er bloavezh 2125, Breizh a zo ur vro dieub. Degemeret eo an aotrou Bimbochet, kelenner e Skol-veur Rouan (Bro-C'hall), gant ar vreizhadez Donalda Kerlaban hag he zad : dont a ra ar Gall da Vrest d'ober ur brezegenn, « Eun Damskeud eus Istor Bro-C'hall betek bloavezhioù kentañ an XXII-vet kantved. » an danvez anezhi. An den a zo bamet o welet penaos e c'haller bevañ hep ar spered gall.
Liammoù diavaez
Google Books
Kampionad serb an echedoù
Kampionad serb an echedoù eo kampionad an echedoù e Serbia. E 2007 e voe graet evit ar wech kentañ. Aozet e vez gant Kevredigezh serb an echedoù.
Kampioned
! Nn !! Bloaz !! Open !! Maouezi
Bərdə
Bərdə zo ur rayon eus Azerbaidjan, e-kreiz ar vro, krouet e 1930.
Rannvro ar Biobío
Rannvro Bio Bío pe Biobío (VIII Región del Bio-Bío pe Biobío e spagnoleg) eo an eizhvet eus pemzek rannvro Chile, diwar anv ar stêr Biobío. Concepción eo ar gêr-benn.
Proviñsoù
Teir froviñs zo enni :
Theodor Eicke
E 1939, e teuas da vout komandant ar Rann SS Totenkopf er Waffen-SS, o renañ ar rann e-pad an Eil Brezel-bed davet talbenn ar c'hornôg hag ar reter. Eicke a voe lazhet d'ar 26 C'hwevrer 1943, pa voe diskaret e garr-nij e-kerzh Trede Emgann Kharkov.
Ağsu
Ağsu zo ur rayon eus Azerbaidjan, e-kreiz ar vro. Al labourerezh-douar a ya d'ober an darn vrasañ eus e ekonomiezh.
SS-Ehrenring
An SS-Ehrenring ("Gwalenn a Enor an SS"), anvet ivez Totenkopfring ("Gwalenn ar penn marv"), a oa garedon ar Schutzstaffel meret gant Heinrich Himmler. Ne oa ket ur c'hinkl, hogen kentoc'h ur prof roet gant Himmler. Ur garedon c'hoantet bras e teuas da vout, unan ne c'halle ket bout prenet na gwerzhet. Kleze a Enor an SS,ha Gougleze a Enor an SS a oa garedonoù damheñvel.
IXvet kantved kt JK
|  |
Winnipeg
Winnipeg eo kêr-benn proviñs Manitoba, e Kanada. Seizhvet kêr vrasañ Kanada eo, hag an hini vrasañ eus kreiz ar vro. Annezet eo gant 727 500 (2016). Emañ kêr Winnipeg e kember ar stêrioù Red River (Rivière Rouge) hag Assiniboine, nepell diouzh al lenn Winnipeg. Rust e vez an amzer eno (war-dro -19 °C well-wazh e miz Genver, ha 19,7 °C e miz Gouere) hag unan eus kêrioù bras yenañ ar bed eo.
An anv
Dont a ra anv kêr Winnipeg eus an anv-lec'h kreek ᐄᐧᓂᐯᐠ, wînipêk, a dalvez kement ha « dour du », « dour lous ».
Biləsuvar
Biləsuvar zo ur rayon eus Azerbaidjan, e gevred ar vro, krouet e 1930. Etre 1938 ha 1991 e voe anvet Rayon Puşkin.
Arthur Midy
Arthur Midy a oa ul livour gall, bet ganet e 1887 e Saint-Quentin (Bro-C'hall), marvet d'an 8 a viz Meurzh 1944 er Faoued.
IXvet kantved kt JK
../.. | | | IXvet kantved kent JK | | | ../..
Bloavezhioù 890 kt JK | Bloavezhioù 880 kt JK | Bloavezhioù 870 kt JK | Bloavezhioù 860 kt JK | Bloavezhioù 850 kt JK Bloavezhioù 840 kt JK | Bloavezhioù 830 kt JK | Bloavezhioù 820 kt JK | Bloavezhioù 810 kt JK | Bloavezhioù 800 kt JK
Arthur Midy
Buhez
Erruout a reas er Faoued e 1905 d'ar c'hentañ gwezh, dont a reas e 1907, 1908 ha 1909 en-dro a-raok gober e annez er gumun. Lazhet e voe, hag e wreg d'e heul, gant ar Rezistañs abalamour d'an darempredoù stank o deveze gant an Alamaned.
Laguiole (fourmaj)
Al laguiole (distaget [lajɔl]), la Guiòla en okitaneg, a zo ur fourmaj laezh buoc'h graet e korn-bro an Aubrac en Okitania. Dont a ra anv ar fourmaj diwar stumm gallek La Guiòla, ur vourc'hig eno. Un anvadur orin kontrollet (AOK) en deus ar fourmaj-se abaoe ar bloaz 1961 hag un anvadur orin gwarezet (AOG) abaoe 2008.
La Guiòla
<HR noShade>
Gant hec'h anv gallek "Laguiole" eo brudet evit ar c'hontilli a vez graet eno (gwelet Laguiole (kontell)), hag ur fourmaj laezh buoc'h gant un anvadur orin kontrollet (AOK) hag un anvadur orin gwarezet (AOG), al laguiole (fourmaj).
Beyləqan
Beyləqan zo ur rayon eus Azerbaidjan, e kreisteiz ar vro, krouet e 1939 dindan an anv Rayon Jdanov. E 1989 eo deuet da vezañ Beyləqan.
Amnesty International
Amnesty International (AI, "diskounadur" pe "amnistiezh etrebroadel") a zo un aozadur e-maez-gouarnamant etrebroadel savet evit difenn gwirioù mab-den. Stourm a ra dreist-holl evit ma vefe digarc'hariet ar re vac'het evit o soñjoù, evit terriñ kastiz ar marv ha paouez gant ar jahinerezh. Savet eo bet er bloaz 1961. Priz Nobel ar Peoc'h a oa bet tapet gant an aozadur e 1977.
Balakən
Balakən zo ur rayon eus Azerbaidjan, e hanternoz ar vro, stok ouzh Rusia ha Jorjia. Krouet e oa bet e 1930 met enbarzhiet e rayon Zaqatala etre 1963 ha 1965.
Remscheid
Kavout a reer meneg eus kêr Remscheid er skridoù adalek 1217. E-pad meur a gantved e voe e Dugelezh Berg. Adalek 1815 e voe Remscheid e Prusia. E-pad an e kreskas kalz ar gêr vihan, p'en em stalias labouradegoù mekanikoù enni.
Fernand-René
Fernand-René, bet ganet Fernand René Abraham d'ar 16 a viz Ebrel 1881 e Rouan (Seine-Izelañ d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 3 a viz Kerzu 1954 e Pariz (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall), a oa un aktour (c'hoariva ha sinema) gall.
E bezhioù-c'hoari
War al lec'hienn Les Archives du Spectacle.
Cəbrayıl
Cəbrayıl zo ur rayon eus Azerbaidjan, e kreisteiz ar vro. Abaoe 1993 eo aloubet ar rayon gant Armeniz republik Nagorno Karabac'h.
Matilda Savoia
Mafalda Savoia, pe Matilda Savoia, pe Mahaut e galleg, pe Mafalda de Sabóia e portugaleg (1125-1157), a oa ur gontez eus Savoia a voe kentañ rouanez Portugal, adal hec'h eured e 1146 betek he marv.
He buhez
Merc'h e oa da Amedeo III Savoia (1092-1148) ha d'e bried Mathilde d'Albon (n.v.1110-m.ap.1145)
Eured ha bugale
Dimeziñ a reas e 1146 da Afonso Iañ Portugal,
Beziet e voe e Manati Santa Cruz, e Coimbra, e-kichen he fried.
Sepp Dietrich
Josef "Sepp" Dietrich (28 Mae 1892 – 21 Ebrel 1966) a voe ur politikour har ur general SS alaman eus an Trede Reich. Degemeret e voe en NSDAP e 1928 ha dilennet er Reichstag eus Republik Weimar e 1930. Bleiner ha gward-korf Adolf Hitler a oa Dietrich betek 1929.
Daoust ma ne reas ket studioù milourel ebet, Dietrich a dizhas, evel Paul Hausser, ar rank ofiser uhelañ er Waffen-SS, skourr kadour an SS. Evel Oberst-Gruppenführer e renas unvezioù ken bras ag un arme a-bezh e-pad an Eil Brezel-bed. Evel penn-ofiser ar 6ved Panzerarmee en Emgann Ardennoù, e tougas ar giriegezh evit lazhadeg Malmedy, e lec'h ma voe lazhet prizonidi a vrezel e Kerzu 1944.
Kampionad Serbia-Montenegro an echedoù
Kampionad Serbia-Montenegro an echedoù a oa kampionad stadel an echedoù e Serbia-Montenegro. E 1992 e voe graet evit ar wech kentañ, goude ma oa bet kuitaet Republik Kevreadel Yougoslavia gant Slovenia, Kroatia, Bosnia ha Herzegovina ha Makedonia. E 2003 hag e 2004 ne voe ket c’hoariet. E 2006 e voe graet evit ar wech diwezhañ, a-raok an disparti etre Serbia ha Montenegro.
Roll ar gampioned
! Nn !! Bloaz !! Kampion
Arundinicola leucocephala
Arundinicola leucocephala a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Tyrannidae.
Kampionad Serbia-Montenegro an echedoù
Kampionad ar maouezi
! Bloaz !! Lec’h !! Kampionez
Arundinicola leucocephala
Anvet e voe Pipra leucocephala (kentanv) da gentañ-penn (e 1764) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778). Ar spesad nemetañ er genad Arundinicola an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika a-bezh, ma plij kalz al lec'hioù gleb (ar mangrovennoù da skouer) dezhañ.
Teresa de León (kontez Portugal)
Tereza Leon, pe Teresa de León e spagnoleg, pe Teresa de Leão e portugaleg, ganet etre 1083 ha 1085 - Manati Montederramo (Galiza) pe Póvoa de Lanhoso, marvet d'an 11 a viz Du 1130, a oa infantez León ha kontez Portugal. E galizeg-portugaleg e oa Tarasia pe Tareja de Portucale, hag e Portugal hiziv e vez graet Dona Teresa anezhi.
Merc'h vastard d'ar roue Alfonso VI León ha d'e bried kleiz, Jimena Muñoz, e oa. E 1093 e voe dimezet gant he zad roue d'ur brezelour gall, Herri Bourgogn, ha roet e voe dezhi kontelezh Portugal evel argouroù. Meur a vugel he doe, ha dreist-holl Afonso Iañ Henriques, a voe kentañ roue Portugal. Mervel a eure he fried Herri en 1112, ha ren a reas hec'h-unan. Evit talañ ouzh Rouantelezh León e reas emglev gant Galiza, ha goulenn a reas digant he c'hoar Urraca León reiñ dezhi Rouantelezh Galiza evel he lod eus hêrezh he zad dre ma oa marvet o breur, ar mab pennhêr nemetañ. D'ar mare-se pe e veze rannet an douaroù etre ar vibien pe etre ar merc'hed pa ne oa mab ebet, evel a zegouezhe.
Dimeziñ ha bugale
Digant he fried Henrique de Borgonha he doe bugale:
Tri Marmouz Fur
An tri marmouz fur (japaneg: 三猿, san'en pe sanzaru, pe 三匹の猿, sanbiki no saru, strizh : "tri marmouz") zo un arouez hag a dalv « na wel droug ebet, na glev droug ebet, na lavar droug ebet ». Anvioù an tri marmouz eo Mizaru, a guzh e zaoulagad ha ne wel droug ebet ; Kikazaru, a guzh e zivskouarn ha ne glev droug ebet ; Iwazaru, a guzh e veg ha ne lavar droug ebet. A-wechoù e vez ur pevare marmouz, Shizaru, evit « na ra droug ebet » ; gallout a ra bezañ diskouezet o kroaziañ e zivrec'h.
Megachile
Megachile zo ur genad bras-bras e rummatadur ar gwenan. Bevañ a reont a-unanoù ha ne reont ket mel. Darn anezho a droc'h tammoù delioù d'ober o neizhioù er mogerioù, en douar pe e kefioù ar gwez. Gant ar barez e vez lakaet ur vi e kement kell zo en neizh, hag ur meskaj nektar ha pollen e pep hini. Ar pared a varv goude an embarañ.
Beardyman
Darren Foreman (ganet d’ar 14 a viz Mae 1982 e Stanmore e Norzh Londrez) a zo ur sonaozer saoz brudet evit e varregezh war ar beatbox hag e implij war ar prim eus an deknologiezh looping. Beardyman eo e anv arzour.
Tri Marmouz Fur
Talvoudegezhioù liesseurt a vez roet d'ar marmouzed-se, hag alies e vez liammet ar c'hrennlavar gant bezañs ur spered, ul lavar hag un ober mad. Er c'hornôg e vez implijet a-wechoù ar frazenn evit komz eus ar re a ra van da chom hep bezañ bet gwelet un dra direnkus.
Orin
Ur c'hizelladur eus ar war un nor eus ar santual Tōshō-gū e Nikkō, Japan, eo mammenn ar c'hrennlavar. Gant Hidari Jingorō e voe savet hervez Kod Emzalc'h Konfusius, oc'h implijout ar marmouz en un doare da ziskouez kelc'hiad buhez mab-den. Eizh panell zo en holl, an tri marmouz fur o vezañ en eil. Eus Japan avat eo deuet ar preder moarvat, gant ur vojenn dendai-voudaek deuet eus Sina en (mare an Nara). Lavaret ez eus bet ez eo an tri marmouz arouez tri ger-meur skol grenn ar sektenn.
Fent
Er bloavezhioù diwezhañ e lakaer a-wechoù da bevare marmouz unan ha ne wel, na ne glev na ne lavar netra peogwir ne ra nemet c'hoari gant e boellgomzer,.
Beardyman
“Beardyman" ha stumm e donioù
Al lesanv "Beardyman" a voe roet dezhañ abalamour ma oa ranket kavout un anv buan da embann prim flyeroù evit ur sonadeg pa oa ur pezh mell barv gantañ d’ar c’houlz un tammig ‘vel hini Gandalf er filmoù. Levezonet gant MC Xander da implij teknologiezh ar sonerezh ‘vel ar Korg Kaoss Pad 3 (un doare nevez war a seblant evit an dud ragamzeriet) a-benn liamman ar sonioù o tont eus kreizenn kreiz e c’hof dezan hag o c’hoari gant e genoù da beur glogorenniñ ar sonioù‚ 'vel ma gar dezan dres diouzh e imor. Gant an doare war ar prim man e teu brav krouin, produin ra leun a oberennou giz un DJ klok, savet diwar e venveg ar genoù ar ar mekanikoù sanket war an daol. Gwir eo ec’h implij a-wechoù sonioù rakprientet, fival a ra boutoniou vel un dj hag e verzer diouzhtu kemmoù ar son. Ken ledanaet emañ e sonerezh ma vez kavet sonioù a denn d’an drum and bass, d'an dubstep, d'ar breakbeat, d'an trance, d'an tekno ha d'ur bern stummoù sonerezh liammet d’ar sonerezh elektronek dance. Liammañ ra ivez reggae ha country music alies d’ober ur pezh-mell show gant ar pal lakaat kalon ar publik da dridal met ivez da c’hoarzhin leizh e c'hof, fent zo gantan. Implij a ra un nebeut software da gemm e mouezh pe da liamman leizh a efedoù son evel gorekadurioù, daleoù, heklevioù, pe efedoù variadur hag ur bern efedoù diaes da zisplegan ken iskis e vezont. Gwisket eo gant un ticheurt alies, ur barvig en deus er mare-mañ, ur bragoù ledan en ur c'horf treut a-walc'h, tremmen a ra an darn vrasañ eus e amzer da grouin sonerezh en e graou setu ket kalz a amzer d'en em vagan. Ur vuhez ragamzeriet pe raksoñjet Ganet en ur familh yuzev e norzh Londrez, bet eo bet e studial e skol-veur Sussex. Da dri vloaz en devoa kroget ober ar furlukin gant e vamm gozh pad an hañv, he a selle ouzh un heuliad Police Academy, hag eñ o varmouzañ mouezh Michael Winslow. En ur sellet ouzh obererezhioù Rahzel e soñjas dezan e oa posupl aozañ sonadegoù en ur vont pelloc’h, dreist d’ar sonadeg ordinal, posupl eo ober sonerezh en ur genliammañ anezhi ouzh treuzkas fent e-leizh d’ar publik. Ur seurt marmouzer ar sonerezh ez eo, implij anezhi d'ober e dammig soubenn en ur lakaat an dud da c'hoarzhin, ur sapre hudourig brell a-benn ar fin.
Kampionad ar Beatbox ha medalennoù all
E 2006 e c’hounezas Beardyman ur genstrivadeg e kampionad ar RU war ar Beatbox. Re grin eo deuet da vezan er bloaz da c’houde ma zeo bet roet dezhañ medalenn ar son hag hini an distrujer son, en ur reiñ dezhañ eo bet lavaret e oa ken brav ha soutil ar son ma teue a benn da lakaat ar sonerezh vil da vezan kinklet brav. D’an taol kentañ voe kampion, pell dirak ar reoù all hag roet dezan gant enor ar juri priz meur ar c’henstrivadeg an ditl a ezel ar juri evit ar bloavezh 2008. Kenlabourat a ra gant ur bern sonaozerien all, enrollet en deus gant MC Klumzy Tung‚ evel MC/ Gobfathers.
Megachile
Aloubet e vez o neizhioù ivez gant himnoptered all eus ar c'herentiadoù Gasteruptiidae, Leucospidae, Sapygidae hag ar genad Coelioxys.
Henriette Bro-C'hall (1609-1669)
Henriette Marie de France (Pariz, 25 Du 1609 - Colombes, 10 Gwengolo 1669) a oa ur briñsez c'hall, deuet da vout rouanez kenseurtez Bro-Saoz.
Hec'h anv
Anvet e oa Henriette diwar anv he zad, roue Bro-C'hall. Hi an hini zo kaoz da vrud an anv Henrietta e Bro-Saoz. Diwar hec'h anv Marie eo e voe anvet Maryland.
He buhez
Merc'h e oa d'ar roue gall Herri IV (Bro-C'hall) ha d'e bried Maria de' Medici. Dimezet e voe e 1625 d'ar roue Charles Iañ Bro-Saoz.
Pa c'hoarvezas Dispac'h Bro-Saoz ez eas da repuiñ da Vro-C'hall gant he bugale.
Kantikou brezounek Eskopti Kemper ha Leon
Kantikou Brezounek Eskopti Kemper ha Leon zo ul levr kantikoù "renket a nevez dre urs ann Aotrou’nn Eskop Nouvel" [de la Flèche], eskob Kemper ha Leon, dastumet gant Yann-Vari Gwilhoù, person Penmarc'h, hag embannet e 1888.
Adembannet e voe div wech, e 1901 ha 1908.
Los Lagos
Los Lagos (al lennoù, e brezhoneg) zo un anv-lec'h spagnolek e meur a vro.
Lantanom
Un elfenn gimiek eo al lantanom ; La eo e arouez kimiek, 57 e niver atomek ha 138,905 e dolz atomek.
Al lantanid kentañ eo.
Istor
E miz Genver 1839, e Karolinska Institutet Stockholm, e teuas ar c'himiour svedat Carl Gustav Mosander a-benn da beuzec'haozañ ur standilhon eus nitrat keriom CeNO3 dre e dommañ kent soubañ an haloù en drenkenn nitrek HNO3. En dileizhenn e kavas un douar rouez, a anvas lantana diwar ar gresianeg λανθανω lanthanō, "bout kuzh" ; mut e chomas Carl Mosander avat. En hevelep bloavezh e voe addizoloet an elfenn 57 e Karolinska Intitutet adarre, gant ur studier anvet Axel Erdmann. Neuze e tihunas Carl Mosander : un eil elfenn en devoa tennet eus CeNO3, a anvas didymium diwar ar gresianeg "gevellelfenn" ; ur meskaj eo an didimiom ivez, evel m'er prouas ar skiantour aostrian Carl Auer von Welsbach e 1885 : prazeodimiom 59Pr ha neodimiom 60Nd a ya da sevel an didimiom e gwirionez. E 1923 e voe hiniennekaet 57La e e stumm peuzc'hlan.
Perzhioù
Ur metal liv an argant gwenn, blot ha govelius eo al lantanom.
Kimiek
Aes eo oksidañ al lantanom, setu ne vez arveret en e stumm glan nemet evit ober enklaskoù kimiek. Deviñ a ra al lantanom kerkent ha lakaet e 150°C, en ur reiñ trioksidenn lantanom La2O3 Kreskiñ a ra ec'honad ur standilhon lantanom pa vez lezet en aer vouest en 20 °C, abalamour ma teu un oksidenn dourgediet. Tredanvuiek eo al lantanom, dazgwerediñ a ra gant dour yen ha buanoc'h gant dour zomm : Dazgwerediñ a ra gant an holl halogenoù, ha taer en tu all da 200 °C :
Izotopoù
Lantanom-139 ha lantanoù-138 eo an izotopoù a gaver en natur ; stabil eo 139La, ha skinoberiek eo 138La, a ro 138Ce dre rannoùigoù b ha 138Ba dre zegerc'had. 37 skinizotop all zo bet kevanaozet, an hini stabilañ o vezañ 137La a ro 137Ba dre zegerc'had.
Arver
Envezioù-kannded, pe "envezioù Welsbach" rak gant Carl Auer von Wesbach e voent breouet e 1885, e voe arver kentañ al lantanom, evit kreñvaat gouloù al lampoù dre eoul-maen. Ur meskaj 60% oksidenn magneziom, 20% oksidenn itriom ha 20% oksidenn lantanom da c'henel skinadoù e o an delun en devoa savet. Hiziv an deiz e vez arveret lantanom c'hoazh, evit dedalvezadurioù all avat.
Robert E. Lee
Robert Edward Lee, bet ganet d'an 19 a viz C'hwevrer 1807 e Stratford Hall hag aet da anaon d'an 12 a viz Here 1870 e Lexington a oa unan a jeneraled Stadoù Kengevreet Amerika. Bez' e oa e penn Lu Virginia an Hanternoz e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika, ha gwelet eo c’hoazh hiriv an deiz evel unan eus gwellañ jeneraled a zo bet ar Stadoù-Unanet.
Bet diplomet e Westpoint, e oa bet ofisour da vare ar Brezel etre Mec'hiko hag ar Stadoù-Unanet er bloavezhioù 1840. Dre ma oa chomet mestr war an dachenn-emgann e eil emgann Bull Run (1862), e Fredericksburg (1862), e Chancellorsville (1863), etc, ha daoust ma voe bet trec’het en emgann Gettysburg (1863), e voe anvet da bennjeneral armeoù ar C'hengevread e dibenn ar brezel. Dav e voe dezhañ avat en em zaskoriñ war-lerc’h bout bet trec’het en emgann Appomattox e 1865.
Yaouankiz
Robert Edward Lee a oa bet ganet e Stratford Hall Plantation er Westmoreland County, e Virginia. An tad a oa ar Major jeneral Henry Lee III (Light Horse Harry) (1756–1818), Gouarnour Virginia, ar vamm a oa eil gwreg ar jeneral, Anne Hill Carter (1773–1829). Deiziad ar ganedigezh a vez lakaet d'an 19 a viz Genver 1807. En gwirionez, hervez an istorourez Elizabeth Brown Pryor, "Lee's writings indicate he may have been born the previous year." ("Skridoù Lee a lak war-raok e vefe bet ganet bloaz a-raok").
Unan eus hendadoù Lee a oa Henry Lee I, unan eus trevadennerien bennañ Virginia a orin saoz.
Dezrevell emgannoù Lee e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika
Da heul e vo kavet un dezrevell eus an emgannoù a welas ar jeneral Lee e-penn nerzhioù ar Su engouestlet :
Goude ar brezel
Pa erruas ar mare da zivizout peur ha penaos kodianañ, ar jeneral Lee a zisklêrias d'e ofiserien e oa laouen e vije roet lamm d'ar sklaverezh er Su hag e vije gwelloc'h evit dazont ar vro.
E blantadeg en Arlington a voe kemeret memestra gant soudarded an Norzh hag an douaroù a voe aozet da zegemer ur vered vilourel, (Bered vroadel Arlington).
War-lerc’h ar brezel e voe anvet da brezidant skol-veur Washington.
Cəlilabad
Cəlilabad zo ur rayon eus Azerbaidjan, e gevred ar vro. Krouet e oa bet e 1930 hag anvet Rayon Astraxanbazar betek 1967.
Vasil Levski
Vasil Levski (bulgareg: Васил Левски) a oa un emsaver bulgar, bet ganet d'an 18 a viz Gouere 1837 e Karlovo, ha marvet d'an 18 a viz C'hwevrer 1873 e Sofia. Un haroz broadel bulgar zo anezhañ, an hini meurañ marteze, rak gantañ e voe prederiet diwar-benn ar stourm da zieubiñ Bulgaria diouzh beli an Otomaned. Abostol ar Frankiz a vez graet anezhañ.
E-harz menezioù ar Balkanoù e oa ganet Vasil Ivanov Kuntchev, mab d'ur micherour a Garlovo. Goude bezañ aet da vanac'h e tilezas ar feiz evit mont da Serbia, e 1862, e-lec'h ma oa bet krouet ur bagad-stourm bulgar bodet ennañ harluidi dispac'hus. Eno e voe anvet Levski (evel ul leon) gant e gamaladed abalamour d'e ampartiz. Ur wezh distro da Vulgaria ez eas da skolaer ur pennadig a-raok ober e seizh gwellañ evit reiñ he frankiz da Vulgaria. D'ar c'houlz-se e veze stourmet dreist-holl eus an estrenvro, gant Bulgariz aet d'an harlu e Romania, Serbia pe Rusia. Daoust da Vasil Levski kemer perzh ingal er Poellgor Kreiz Dispac'h Bulgaria e soñje dezhañ e ranke an emsavadeg bezañ diabarzh. Adalek 1868 ez eas war an dachenn eta, o veajiñ a-dreuz bro a-benn broudañ ha daremprediñ poellgorioù lec'hel. An holl anezho a veze bodet en Aozadur Diabarzh Dispac'h (ADD), krouet ha renet gantañ. Tamm-ha-tamm, o vont a gêr da gêr, e teuas a-benn da sevel ur rouedad hag a voe diazezet dispac'h miz Ebrel 1876 warni. Berzh a reas Levksi gant e vennozhioù ivez, awenet ma oa-eñ gant gwirioù Mab-Den. Goulenn a rae e vije savet ur Republik bulgar hag a vije kevatal holl hec'h annezidi, pe hini e vije o gouenn pe o relijion.
O vezañ bepred war an dachenn ez eo anat e oa deuet da vezañ Vasil Levski un arouez e Bulgaria, ar stourmer meur. Abaoe 1871 e oa klask war e lerc'h: an Otomaned a felle dezho en herzel ha dindan guzh eta e ranke beajiñ. E dibenn miz Kerzu 1872 e voe harzhet Levski e Kakrina, nepell diouzh kêr Lovetch. E Tarnovo e voe anavezet ha d'ar 4 a viz Genver e voe kaset da Sofia. Eno e voe goulennataet ha boureviet; hogen ne lavaras grik diwar-benn an holl obererezhioù a rae war o zro. D'ar 14 a viz Genver e voe barnet d'ar groug. D'an 18 a viz C'hwevrer 1873 e voe lakaet d'ar marv.
Larred
Anv
Gerdarzh
Chom a ra an displegadur en gortoz.
Lennegezh
Kaoz zo eus Larred e-barzh Emgann Kergidu, en dekvet pennad:
Daşkəsən
Daşkəsən zo ur rayon eus Azerbaidjan, e kornôg ar vro. Krouet e oa bet e 1930 hag anvet Rayon Dəstəfur betek 1956.
Sasbach
Sasbach zo un anv-lec'h alamanek eus Alamagn:
Warren (Michigan)
thumb|300px| thumb|250px| Warren zo ur gêr lec'hiet e gevred stad Michigan e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 134 056 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Warren en ur mod ofisiel e 1957.
Colorhamphus parvirostris
Colorhamphus parvirostris a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.
Anvet e voe Myiobius parvirostris (kentanv) da gentañ-penn (e 1839) gant an daou loenoniour saoz John Edward Gray (1800-1875) ha George Robert Gray (1808-1872). Ar spesad nemetañ er genad Colorhamphus an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Annez
Kavout a reer ar spesad e takadoù 'zo eus Suamerika : kreisteiz Chile, mervent Arc'hantina.
Ali ibn Abi Talib
Ali ibn Abi Talib (Alī ibn Abī Tālib) (en arabeg: علي بن أﺑﻲ طالب), pe Ali nemetken (War-dro 600 - 661), a oa unan eus kentañ levierion an Islam. Ar pevare kalif sunni hag an imam chiit kentañ. Ganet e voe e Mekka en Arabia ha mervel a reas e Kufa en Irak a-vremañ. Kenderv e oa d'ar profed Mohammed.
Edmonton
Edmonton eo kêr-benn proviñs Alberta e Kanada. An eil kêr vrasañ eo er broviñs, goude Calgary, hag ar pempvet kêr vrasañ e Kanada.
Emañ e-kreiz Alberta, en un tolead koadoù ha menezioù izel, er reter d’ar Menezioù Roc'hellek.
Sasbach (Ortenau)
Sasbach zo ur gêr eus Alamagn, e Baden-Württemberg, war lez ar stêr Sasbach.
Istor
Kentañ meneg eus Sasbach a gaver en XIIvet kantved (Villa Sasbach). Kreskiñ a reas a-hed an hent roman a gase eus Strassburg da vetek Baden-Baden.
Rannvro Los Lagos
thumb|Setu pelec'h emañ Rannvro Los Lagos e Chile. [[Proviñs Osorno e melen; Proviñs Chiloé e gwer; Proviñs Llanquihue e mouk; Proviñs Palena e roz.]]
Rannvro Los Lagos (X Región de Los Lagos e spagnoleg, ar pezh a dalvez "Rannvro al Lennoù") eo an dekvet eus pemzek rannvro Chile, e Patagonia Chile. Puerto Montt eo ar gêr-benn.
Proviñsoù
Peder froviñs zo enni:
Rummad : Rannvro Los Lagos
Le Tampon
Le Tampon zo ur gumun e departamant tramor ar Reünion, e Meurvor Indez. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Saint-Pierre.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Tamponnais anezho e galleg.
Ann Arbor
Ann Arbor zo ur gêr e gevred stad Michigan, e Stadoù-Unanet Amerika. 113,934 annezad a oa enni o chom e 2010.
Krouet eo bet anv Ann Arbor en ur mod ofisiel e 1968.
Istor
Diazezet eo bet Ann Arbor gant John Allen eus Virginia hag Elisha Rumsey eus New York. Ann e oa anv gwreg an eil evel hini egile. E Mae 1824 e voe marilhet evel "Annarbour". Da Indianed ar c'hornad e oa Kaw-goosh-kaw-nick.
Louvain-la-Neuve
Louvain-la-Neuve (berraet a-wechoù e LLN) zo ur gêr nevez-savet er bloavezhioù 1970 e Belgia, e kumun Ottignies-Louvain-la-Neuve, e proviñs Brabant Wallonia.
Ur gêr savet diwar netra eo Louvain-la-Neuve, savet da-heul an troc'h a voe e Skol-veur Gatolik Louvain (Leuven), etre ar studierien c'hallek hag an nederlandegerien. Manifestadegoù a voe graet eno, e dibenn ar bloavezhioù 1960, gant ar studierien flandrezat a c'houlenne ma vefe graet gant an nederlandeg hepken er skol-veur-se abalamour ma oa diazezet e Flandrez. Divizet e voe neuze rannañ ar skol-veur e div lodenn, ur skol-veur c'hallek hag ur skol-veur nederlandek, ha staliañ ar skol-veur c'hallek e Wallonia. Staliet e voe en ul lec'h a voe anvet "Louvain-la-Neuve", tra ma chome ar skol-veur nederlandek e Leuven ("Louvain" e galleg). En-dro d'ar skol-veur nevez e voe savet ur gêr nevez, da reiñ bod d'ar studierien ha d'o c'helennerien. E Louvain-la-Neuve eta emañ an Université Catholique de Louvain (UCL), a zo distag diouzh Katholieke Universiteit Leuven (KUL). Ouzhpenn ar skol-veur e kaver ivez, e Louvain-la-Neuve, un toullad embregerezhioù penn a-raok hag ur mirdi diwar-benn oberenn Hergé.
Sterling Heights
thumb|300px| thumb|250px| Sterling Heights zo ur gêr lec'hiet e gevred stad Michigan e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 129 699 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Sterling Heights en ur mod ofisiel e 1968.
Sellafield
Sellafield zo ur greizenn nukleel e Bro-Saoz, e Cumbria, war aod Mor Iwerzhon.
Entre-Deux
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Entre-Deusiens anezho e galleg.
Sellafield
thumb|450px|kreizenn Sellafield Abaoe 2008 eo perc'hennet gant Nuclear Management Partners, ur c'henaozadur savet gant URS eus SUA, AMEC eus Bro-Saoz, hag AREVA eus Bro-C'hall.
Trovan ar C'hrank
Trovan ar C'hrank a vez graet eus al ledred a ra tro an Douar hag a verk al lec'h ar muiañ en norzh ma c'hall an Heol bezañ er zenit (pe "neinboent"), dres a-us penn an arseller eta, d'an eur a greisteiz. Kement-se a c'hoarvez da c'hoursav-heol an Hañv (war-dro an 20 a viz Mezheven). 23° 26’ 16’’ a-us d'ar c'heheder eo ledredenn Trovan ar C'hrank. An eneb en hantervoul su eo Trovan ar C'havr.
Beg ar Fiezenn
Beg ar Fiezenn (pe Cabo Higuer, pe Higer lurmuturra) zo ur beg-douar e Gipuzkoa.
Entre-Deux
Istor
Krouet e oa bet ar gumun e 1882 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Saint-Pierre.
Trovan ar C'hrank
Unan eus ar pemp ledredenn implijetañ eo gant ar C'heheder, Trovan ar C'hrank, hag an daou gelc'h polel (kelc'h Arktika, kelc'h Antarktika).
Anv
Dont a ra an anv diwar hini steredeg ar C'hrank pa'c'h antre an Heol e sin ar C'hrank da c'hoursav-heol an hañv e steredouriezh.
Flint (Michigan)
right|300px right|300px Flint zo ur gêr lec'hiet e kreiz stad Michigan e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 102 434 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Flint en ur mod ofisiel e 1855.
Émile Renouf
Émile Renouf a oa ul livour gall, bet ganet e 1845 e Pariz (Bro-C'hall) ha marvet e 1894 en Havr-Nevez.
Buhez
Douaret eo er vered Sainte Marie en Havr-Nevez.
André Brink
André Philippus Brink (29 a viz Mae 1935 – 6 a viz C'hwevrer 2015) a oa ur skrivagner eus Suafrika. Skrivet en deus levrioù en afrikaneg hag e saozneg, ha kelenn a rae saozneg e skol-veur Kêr ar C'hab.
E vuhez
Ober a reas e studioù e skol-veur Potchefstroom, e Suafrika, ma tapas diplomoù war ar saozneg hag an afrikaneg, ha mont a reas goude-se d'ar Sorbonne, e Pariz (1959-1961). Eno en em gavas gant studierien du, e-touez ar studierien all, ha dont a reas da gompren pegen fall e oa sistem an apartheid evit ar re zu e Suafrika. Distreiñ a reas d'e vro ha kelenn a reas al lennegezh afrikanek e skol-veur Grahamstown. E 1967 ha 1968 ez eas da Vro-C'hall en-dro.
E 1975 e voe anvet da zoktor en e skol-veur hag e 1985 e voe anvet da zoktor honoris causa e skol-veur Witwatersrand e Johannesburg. Adalek 1991 e voe kelenner lennegezh saoznek e skol-veur Kêr ar C'hab. Mervel a reas d'ar 6 a viz C'hwevrer 2015, er c'harr-nij, pa oa o tistreiñ eus Belgia, ma oa bet anvet da zoktor honoris causa e skol-veur gatolik Louvain.
E skridoù
Er bloavezhioù 1960 e voe e-touez ar re gentañ, asambles gant Ingrid Jonker ha Breyten Breytenbach, oc'h ober gant an afrikaneg da sevel a-enep an apartheid. Anavezet e oa o skol lennegel evel Die Sestigers ("re ar bloavezhioù tri-ugent"). Klask a raent ivez degas d'al lennegezh afrikanek levezon lennegezhioù all, e saozneg pe e galleg.
Berzet e voe e romant Kennis van die aand (1973). Ar wech kentañ e oa d'ul levr afrikanek bezañ berzet gant gouarnamant Suafrika Troet e voe Kennis van die aand e saozneg gant Brink e-unan hag embannet e voe en estrenvro, gant an titl Looking on Darkness. Goude-se en em lakaas André Brink da skrivañ e levrioù en div yezh, saozneg hag afrikaneg. .
Goude diskar an apartheid e voe awenet skridoù Brink gant ar vuhez en ur Suafrika deuet da vezañ ur vro demokatel.
Meur a briz a dapas gant e skridoù : e 1965, 1978 ha 1982 e c'hounezas ar "Central News Agency Literary Award", ur priz lennegel a bouez e Suafrika ; e 1976 ha 1978 e voe anvet da eil evit ar Booker Prize, er bed saoznek ; e 1980 e c'hounezas ar priz "Médicis étranger" e Bro-C'hall, gant "Une saison blanche et sèche" ('n Droë wit Seisoen) hag ar priz "Martin Luther King Memorial Prize" er Stadoù Unanet, gant an droidigezh saoznek "A Dry White Season". Berzet e voe al levr-se e Suafrika.
Fredericton
Fredericton (distaget /ˈfrɛdrɨktɨn/ e saozneg ; Frédéricton e galleg) zo ur gêr eus Kanada.
Kêr-benn proviñs New Brunswick eo hag an eil kêr vrasañ eo er broviñs. Annezet eo gant 50 535 a dud (e 2006). Emañ Fredericton war ribl ar stêr Sant Yann (Saint John River). Div skol-veur zo e kêr.
Halifax (Nova Scotia)
Halifax eo kêr-benn proviñs Skos Nevez e Kanada hag ar gêr vrasañ eo e reter Kanada. Unan eus brasañ porzhioù pesketa ar bed eo ivez. E 2001 e oa 359 111 a annezidi en tolpad-kêrioù (Halifax Regional Municipality).
Unan eus koshañ kêrioù Kanada eo, pa oa bet savet gant Saozon d’an 9 a viz Genver 1749. Saozneg eo ar yezh a vez komzet gant an darn vrasañ eus an annezidi met war-dro 4.000 galleger zo ivez, ha 1000 a vikmakegerien (Indianed a gomz mikmakeg).
Gevelliñ
Gevellet eo Halifax gant :
Coutances
Coutances a zo ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Coutances ha kanton Coutances eo.
Ardamezioù
Skoed Coutances a zo da lenn evel-henn ː
En glazur, e deir kolonenn en argant treustellet, e gab en gul karget gant ul leonparzh en aour krabanet ha teodet en glazur.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: distrujet e voe Coutances gant ur vombezadeg; 293 den nann-soudard a varvas e Coutances abalamour d'ar brezel, an darn vrasañ anezhe a voe lazhet gant bombezadeg ar Re Gevredet (United States Army Air Forces ha Royal Air Force) d'an 6 a viz Even, pevar anezhe a oa bet ganet e Breizh (Ivinieg, Lanfeun, Loudieg ha Louvigneg-an-Dezerzh); 17 korf a chomas dianav ; en noz etre an 13 hag ar 14 a viz Even e voe bombezet en-dro gant an United States Army Air Forces, ; dieubet e voe Coutances gant ar 4 Rannlu Hobregonet SUAat d'an 29 a viz Gouere.
Cilaos
Cilaos zo ur gumun e departamant tramor ar Reünion, e Meurvor Indez. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Saint-Pierre hag e kanton Saint-Louis-2.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Cilaosiens anezho e galleg.
Emgann Sasbach
Emgann Sasbach, pe Salzbach, unan eus emgannoù Brezel Holland, a c'hoarvezas d'ar 27 a viz Gouhere 1675 e Sasbach (Ortenau), en Alamagn, etre arme an Impalaeriezh santel, renet gant Raimondo Montecuccoli, ha re ar roue gall Loeiz XIV, renet gant beskont Turenne.
Brudet eo en istor Bro-C'hall dre ma voe trec'h an arme c'hall, hogen lazhet e voe ar marechal Turenne gant un tenn-kanol.
Brezel Holland
Prientet mat e oa bet Brezel Holland gant ar roue gall. Mennet e oa da wanaat ar Proviñsoù-Unanet. krog e oa ar brezel en 1672
Monumant
Ur monumant zo bet savet ma lenner ur blakenn c'hallek (ICI FUT TUE TURENNE), alamanek (HIER IST TVRENNIVS VERTOETET WORDEN) ha latin (HIC CECIDIT TVRENNIVS DIE 27 IVLII ANNI 1675) el lec'h ma voe lazhet.
Ur mirdi zo bet savet ivez.
Henry Calvin
Henry Calvin, bet ganet Wimberly Calvin Goodman d'ar 25 a viz Mae 1918 e Dallas (Texas, Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'ar 6 a viz Here 1975 e memes kêr, a oa un aktour fent (sinema ha skinwel) stadunanat.
E vuhez
Berzh bras a reas en abeg da roll "Serjant Demetrio López García" a zalc'has er stirad skinwel Zorro e dibenn ar bloavezhioù hanter-kant, a-gevret gant Gene Sheldon ("Bernardo") ha Guy Williams ("Don Diego de la Vega"/"Zorro"). Ar pezh a reas dezhañ kemer perzh en unan eus pennadoù ar stiradoù skinwel The Man from U.N.C.L.E. ha The Girl from U.N.C.L.E. e 1966.
Orthorhyncus cristatus
Orthorhyncus cristatus zo ur spesad evned-kelien e-touez kerentiad an Trochilidae.
Annez
Bevañ a ra al labous en Antilhez Bihanañ hag en un darnig eus Puerto Rico.
Ronan an Deroff
Ronan an Deroff, ganet d'ar 27 Gwengolo 1975, zo ur sonaozour hag un troour brezhonek.
Pa oa yaouank en doa savet pezhioù sonerezh. Pladennoù zo bet embannet. E 1995 en doa sonet fleüt alto evit ur ganaouenn gant an daouad folk kemperat Anaon (Laurent Boulouard ha Pierre Durand). E 1996 en doa kuzuliet ar sonaozour Ronan Le Roux, evit e bezh sonerezh Ar Yeun-Elez.
Troer a vicher eo bet.
En e vlog ez eus ur benveg keflinenn da gorvoiñ ur c'horpuz niverel brezhonek dre arverañ bommoù reoliek.