cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alexander von Preußen
Ar Priñs Friedrich Wilhelm Ludwig Alexander von Preußen (* 21 a viz Mezheven 1820 en Berlin; † 4 a viz Genver 1896 en Berlin) a oa ur jeneral prusian.
Mab e oa d'ar jeneral Friedrich von Preußen (1794-1863) ha d'e bried Wilhelmine Luise von Anhalt-Bernburg (1799-1882), ha breur henañ Georg von Preußen e oa.
Castelnuovo Bocca d'Adda
Castelnuovo Bocca d'Adda zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Le Misanthrope
Le Misanthrope, pe Le Misanthrope ou l'Atrabilaire amoureux zo ur pezh-c'hoari gant Molière e 1666. Lakaet eo bet e brezhoneg gant Serj Richard, hag embannet gant Mouladurioù Hor Yezh e 2013, gant an titl An Dengasaour.
Higham (Babergh)
Higham zo ur gêriadenn hag ur barrez eus Suffolk, e reter Bro-Saoz. E distrig Babergh emañ.
Un annezadenn roman, e-lec'h an hent a dreuz ar stêr Stour, war zu biz.
Anv
Diwar latin ansa = krommenn, kambleg (ur stêr)
Llanmilo
Llanmilo zo ur gêriadenn eus Kembre, e mervent Sir Gaerfyrddin, nepell diouzh Talacharn.
Llanllwch
Gerdarzh
Diwar llan ha llwch, ur ger kembraek kozh kevatal d'ar ger gouezelek "loch" (loc'h, lenn).
Vivaro Romano
Vivaro Romano zo ur gumun en Italia, e meurgêr Roma Capitale ha rannvro Lazio.
Febris
Febris (latin evit "terzhienn") a oa doueez roman an derzhienn, a ziwalle an dud diouzh ar malaria.
N'eus mojenn ebet diwar he fenn. E-touez he ferzhioù eo an onestiz an hini pennañ hervez Seneca ar Yaouankañ en e Apocolocyntosis.
Febris a veze div c'hoar ganti, Dea Tertiana ha Dea Quartiana, anvet evel-se dre ma teu an derzhienn en-dro bep tri pe bevar devezh.
Un enskrivadur, kollet hiriv, a oa bet kavet diwar-benn Dea Tertiana en Habitancum, a oa ur c'hreñvlec'h roman e Risingham, Northumberland, e hanternoz Bro-Saoz.
Llyswen (Ceredigion)
Llyswen zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Aberaeron, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 111,9 km eus Kerdiz.
Pierfrancesco de' Medici
Pierfrancesco di Lorenzo de' Medici, pe il Giovane pe il Popolano (1487–1525), abalamour d'e dad-kozh lesanvet Pierfrancesco de' Medici il Vecchio, a oa un arc'hantour italian, eus skourr popolano an tiegezh Medici, e Firenze e deroù ar XVIvet kantved.
E vuhez
Ganet e oa e Firenze. Mab e oa da Lorenzo il Popolano ha da Semiramide Appiano. Ne gemeras ket perzh er politikerezh, war-bouez ur wech, e 1522, pa voe kaset da gannad d'ar pab.
Dimeziñ ha bugale
En 1511 e timezas da Maria Soderini ha pevar bugel o doe :
E varv
Mervel a reas Pierfrancesco e Cafaggiolo en 1525.
Ouse
Ouse zo anv meur a stêr ha meur a lec'h :
Llannewydd
Gerdarzh
Diwar llan ha newydd (nevez).
Fred Astaire
Fred Astaire, ganet Frederick Austerlitz d'an 10 a viz Mae 1899 en Omaha (Nebraska) ha marvet d'an 22 a viz Mezheven 1987 e Los Angeles (Kalifornia), a oa un dañser, korollour, kaner, muziker hag aktour amerikan.
Janed Bourgogn
Janed Bourgogn zo anv meur a briñsez eus Bourgogn.
Saint-Ouen-des-Besaces
Bodet e oa gant 19 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Souleuvre-en-Bocage.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: un den nann-soudard a varvas e Saint-Ouen abalamour d'ar brezel; ur vaouez yaouank e oa, lazhet e voe gant gant tennoù kanol d'an 9 a viz Gouere.
Julien Malzieu
thumb|right|Julien Malzieu Julien Malzieu a zo ur rugbier gall ganet er Puy-en-Velay (Haute-Loire) d'ar 4 a viz Mae 1983. Askeller kleiz eo war an dachenn gant ASM Clermont Auvergne. Eilc'hoarier e oa gant ASM betek 2006 pa oa disoc'hoù ar skipailh war wellaat. Manket en deus an div c'hourfenn diwezhañ Kampionad Frañs: n'eo ket bet dibabet e 2008 ha gloazet e oa e 2009.
Daoust ma c'hoari Malzieu Tournamant ar 6 broad abaoe tri bloaz en deus c'hoariet gant skipailh rugbi VII Frañs da gentañ. Div Gib ar Bed en deus graet dija gantañ e 2005 ha 2009. C'hoarier gwellañ eo bet anvet e 2005 goude an trec'h gall e Tournamant Pariz: e istor ar rugbi VII e oa ar wech kentañ a zeue ar maout gant ur skipailh hag ur c'hoarier gall.
Zagarolo
Zagarolo zo ur gumun en Italia, e meurgêr Roma Capitale ha rannvro Lazio.
Étienne de Besançon
Etienne de Besançon oa ur beleg dominikan hag a voe mestr an urzh un nebeud bloavezhioù (1292-1294).
Kroget oa gant e studioù e 1273 ha degemeret e voe Baccalaureus biblicus (Bachelour e Teologiezh ha Studioù Biblek) e 1286. Daou vloavezh war-lerc'h e voe degemeret Magister (Mestr) e Rann an Deologiezh Skol-veur Pariz. Lavaret e vez en dije skrivet un dastumad prezegennoù anavezet anvet Alphabetum narrationem.
Kentañ Priol Proviñs Frañs e voe e 1291. Dilennet e voe Mestr an urzh e 1292. Klasket en deus adegas an urzh war-du e zoareoù start kentidik. Mervel a reas e Lucca e Toskana e 1294.
Humbert de Romans
Humbert de Romans oa ur beleg dominikan okitanat bet Mestr an urzh etre 1254 ha 1263.
Ganet eo bet e Romans (bremañ Romans-sur-Isère e departamant an Drôme hag anvet Rumans d'Isèria en okitaneg a-vremañ) en eskopti Vienne war-dro ar bloavezh 1194. Aet eo da Anaon e kouent Valence war-dro ar 14 a viz Gouere 1277.
Studier e Pariz oa e 1215. Degemeret e voe en Urzh ar Brezegerien e 1224. Kelenn a reas an deologiezh e skol kouent Lyon adalek 1226. Priol ar gouent-se e voe eus 1236 da 1239. Dilennet e voe e penn Proviñs Roma e 1240 hag e penn hini Frañs e 1244. Mirout a reas ar gag betek 1254 ma voe dilennet Mestr an urzh e-kerzh chabistr meur Budapest. Dilezel a reas e garg e 1263 e-kerzh chabistr meur Londrez a-raok en em dennañ e kouent Valence. Kroget en doa da labourat evit unaniñ liderezh an urzh adalek 1246 pa oa Johannes von Wildeshausen mestr an urzh. Kendelc'her a reas.
Aprouet e voe ur stumm kentañ leksional e-kerzh chabistr Metz e 1251. Ur skouerenn anezhañ a gaver e kouent Regensburg. Adwelet e voe hag aprouet e voe e 1254. Ur skouerenn eus al levr liderezh diwanet eus al labour-se ('Ecclesiastica officia') deuet eus kouent Sant-Jakez Pariz a gaver bremañ e Roma e dielloù kreiz an urzh dominikan.
Savet e voe ivez ul levr lennadennoù a-zivout buhezioù sent a voe implijet gant Jacques de Voragine evel dave en eil embannadur ar Vojenn Aour (La Légende Dorée).
Ne voe aprouet liderezh an dominikaned nemet e 1267 gant ar Pab Klemañs IV.
Tad-Paeron unan eus bugale Loeiz IX a Frañs e voe e 1256.
E 1256 e-kerzh chabistr Pariz e c'houlennas Humbert de Romans ma voe kaset dezhañ an holl danevelloù kentelius pe burzhudus a-zivout dominikaned 'zo a gaved (Dominig ha Pêr a Verona peurgetket). Goulenn a reas digant Géraud de Franchet bodañ ha renkañ anezho. "Vitae fratrum" a voe disoc'h al labour-se.
Etre 1263 ha 1277 e skrivas Humbert de Romans Le Don de crainte (pe Traité de l'abondance des exemples) ur dastumad tric'hant istor kentelius bennak evit sikour ar brezegerien da lakaat ar fideled war an "hent mat" ha da gemm o doareoù. Deskrivadurioù spontus hag istorioù skrijus a gaver el levr-se eta...
Halloween
Halloween a zo ur gouel stadunanat a-orin iwerzhonat a vez lidet d'an 31 a viz Here da noz. Dic'hizañ a reont an dud e zombie, skeledenn, suner-gwad, sorserez, tasmant hag all, benet e vez pennoù e sitrouillhezennoù evit lidañ gouel ar re varv en un doare fentus. Ar sitrouilhenn benet ha goulloet, ur gouloù lakaet e-barzh, eo arouez Halloween. Lidet e vez e Breizh abaoe ar bloavezhioù 1990.
Ur giz all eus ar gouel-se eo e ya ar vugale dic'hizet a di da di da zastum madigoù.
Lidet e vez an deiz a-raok Gouel an Hollsent, ha dont a rafe eus ar gristeaniezh, met lod a lavar ez eus gwriziennoù pagan ganti ha liammet e vefe gant gouel keltiek Samhain.
Castiglione d'Adda
Castiglione d'Adda zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Caer-went
Caer-went (pe Caerwent) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Sir Fynwy, e gevred Kembre. Emañ er c'hornôg er gêr Cas-gwent ha 18 km er reter g-Casnewydd.
Da vare niveradeg 2011 e oa annezet gant 1,791 a dud hag 8,7% anezho a oa kembraegerien.
Attila (genad)
Attila a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1831 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Seizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, c'hwezek (16) isspesad dezhe en holl.
Ouse (Yorkshire)
An Ouse (distaget [] e saozneg) zo ur stêr eus Norzh Yorkshire, e Bro-Saoz.
Cecilie von Preußen
Cecilie von Preußen pe Cecilie Viktoria Anastasia Zita Thyra Adelheid von Preußen (1917 Schloss Cecilienhof, Potsdam - 1975 en Königstein im Taunus) a oa ur briñsez eus Prusia, yaouankañ bugel diwezhañ Priñs-Pennhêr (Kronprinz) Alamagn, Wilhelm von Preußen, mab da Wilhelm II Alamagn. He mamm e oa Cecilie von Mecklenburg-Schwerin.
Ouse (Yorkshire)
Douaroniezh
Tremen a ra dre gêrioù York ha Selby hag en em deurel en aber an Humber, asambles gant an Trent.
Cecilie von Preußen
En 1949 e timezas d'ar Stadunanad Clyde Harris (1918-1958) ha mont da chom d'ar Stadoù Unanet. Bevañ a rejont e kêr Amarillo, en Texas. Ur verc'h o doe en 1954. Pevar bloaz goude e varvas he fried. Fellout a reas dezhi distreiñ da chom da Alamagn. Mervel a reas pa oa o weladenniñ Königstein im Taunus, en Alamagn.
Ouse (Yorkshire)
Anv
An anv a dalvezfe kement hag : -av- = dour, stêr.
Furmoù kozh eus e anv a gaver e levrioù eus an henamzer. Ptolemaios (II, 3, 4) a ra anv eus : "Abi fluvii ostia". Dizanv Ravenna, a veneg Rumabo e Ravenmatis anonymi Cosmographia et Guidonis Geographica 10747. Ar stumm roet gant Ravenna a zo fazius, tennet sur awalc'h eus *Flum-Ab-
An anv a dalv evit an Ouse hag an Humber da heul.
Februus
E relijion Henroma, Februus ("ar glanaer") a oa doue ar c'hlanidigezh.
Azeulet e veze ivez gant an Etrusked evel doue ar c'hlanidigezh, an isved, ar marv hag ar binvidigezh, evel ma veze Pluton.
Marteze ez eo troet Februus da Febris, doueez an derzhienn (febris e latin), pa veze lakaet an derzhienn da c'hlanaerez ar c'horf.
Eus an anv « Februus » e teu anv berrañ miz ar bloaz, Februarius, miz C'hwevrer, ma veze dalc'het gouelioù ar c'hlanidigezh anvet Februa ha Februalia.
Kement-se a c'hoarveze da goulz al Lupercalia, lidet en enor d'an doue Faunus hag ivez d'ar vleizez a vagas Romulus ha Remus, ma veze graet aberzhoù hag abadennoù emc'hlanaat. Se zo kaoz e veze droukvesk alies an daou zoue, Faunus ha Februus, gwelet evel un doue hepken.
Blanche Bourgogn
Blanche Bourgogn, pe Blanche de Bourgogne e galleg, zo anv meur a briñsez eus tiegezhioù konted pe duged Bourgogn.
Francisco Gento López
Francisco Gento López (pell anavezetoc'h evel Paco Gento pe Gento), bet ganet d'an 21 a viz Here 1933 e Guarnizo (Kantabria, Spagn), a zo bet ur melldroader etrebroadel spagnol.
Ne anavezas nemet daou gleub a-hed e vicher : Racing de Santander (1952-1953) ha Real Madrid (1953-1971). Gant hemañ ziwezhañ e c'hounezas c'hwec'h gwech Kib ar c'hleuboù kampion europat adalek 1956 betek 1966 (o kemer perzh e daou c'hourfenn ouzpenn e 1962 ha 1964).
Perzh e voe eus linenn argadiñ dibar ar Merengues, a-gevret gant Canário, Luis del Sol, Alfredo Di Stéfano, Joseíto, Raymond Kopa, Ramón Marsal, Enrique Mateos, Ferenc Puskás pe Héctor Rial
Kib vell-droad ar bed
Askeller kleiz e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en devoa perzh Gento e daou zalc'h :
Oza-Cesuras
Oza-Cesuras zo ur gumun eus Galiza, en arvor hanternoz proviñs A Coruña. Krouet eo bet e 2013 diwar gendeuziñ kumunioù Oza dos Ríos ha Cesuras. 5.401 annezad a oa e 2012.
Johannes von Wildeshausen
Johannes von Wildeshausen, anvet ivez Johannes Teutonicus, oa ul beleg dominikan, bet eo bet pevare mestr an urzh etre 1241 ha 1252. thumb|Johannes von Wildeshausen,eskob Bosnia.Taolenn gant [[Tommaso da Modena ]]
Ganet eo bet war-dro 1180 Wildeshausen e-kichen Oldenburg e Saks-Izel en ur familh nobl. Aet eo da Anaon d'ar 4 a viz Du 1252 e Straßburg.
Studiet en deus e Bologna. Mignon oa gant an Impalaer Frederig II.
Degemeret e voe en urzh gant Domingo de Guzmán e Bologna e dibenn 1219 pe e penn kentañ 1220. Kaset e voe da brezeg brezel ar Groaz gant kannaded ar Pab Honorius III en Impalaeriezh Santel e 1224. Hanterour e voe ivez en un diemglev etre tud Stedingen hag eskob Bremen. E penn Proviñs Hungaria e voe etre 1231 ha 1233. Anvet e voe Eskob Bosnia (lodenn eus Hungaria d'ar mare) e 1233 gant kannad ar Pab ar c'hardinal kisterkiat Giacomo da Pecorara evit kemer plas un eskob bet tennet e garg digantañ Chom a reas betek 1237.
Karget e voe gant ar Pab Gregor IX d'ur gefridi e-kichen Ivan Asen II, roue ar Vulgared.
E penn Proviñs Lombardia e voe etre 1238 ha 1240. Dilennet e voe Mestr an urzh e 1241 e Pariz.
Pemp yezh a gomze. Darempredoù mat en doa gant ar Guria. Kregiñ a reas da unvaniñ liderezh an urzh dominikan. Aesaat a reas ar studi hag ar prezegennerezh o tigeriñ skolioù e Köln, Montpellier hag Oxford hag o telc'her chabistroù meur e kêrioù disheñvel Europa (Köln e 1245, Montpellier e 1247, Trier e 1249, Londrez e 1250) o lakaat un harz da wir-miret Bologna ha Pariz.
Cavenago d'Adda
Cavenago d'Adda zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Reginaldo da Bologna
Reginaldo (pe Raniero) da Bologna oa ur beleg dominikan italian, bet arc'heskob Armagh ha primad Iwerzhon etre 1247 ha 1256.
Anna Sophia von Preußen
Anna Sofia Prusia, pe Anna Sophia von Preußen, ganet d'an 11 a viz Mezheven 1527 en Königsberg, ha marvet d'ar 6 a viz C'hwevrer 1591 en Lübz, a oa ur briñsez eus Dugelezh Prusia deuet da vout Dugez Mecklenburg goude dimeziñ da Johann Albrecht Iañ von Mecklenburg (1525–1576).
Sigismund von Preußen
Sigismund von Preußen pe August Wilhelm Viktor Karl Heinrich Sigismund Prinz von Preußen (1896 en Kiel - 1978 en Puntarenas, Costa Rica), a oa ur priñs eus Prusia. Mab e oa da Heinrich von Preußen (1862-1929), amiral, ha da Irene von Hessen-Darmstadt.
Anna Sophia von Preußen
Merc'h e oa da Albert von Brandenburg-Ansbach (1490-1568) ha d'e bried Dorothea Danmark (1504-1547). Gant he mamm he devoa desket al louzaouiñ ha pareañ kleñvedoù ar merc'hed.
Sigismund von Preußen
En 1922 e voe kaset gant ur gompagnunezh kafe da labourat da Guatemala, ma renas ur blantadeg. Hag en 1928 ez eas aleshont da Costa Rica.
Reginaldo da Bologna
Ganet eo bet e Bologna war-dro 1200. Aet eo da Anaon en Agnani pe e Roma e 1256.
E-touez kentañ heulierien Domingo de Guzmán e voe. Degemeret e voe en Urzh ar Brezegerien e San Nicolò delle Vigne e Bologna hag e vevas e kouent Bologna goude. Kelenner eo bet er Skol-veur. Levezon en deus bet war Raymond de Peñafort.
Segni (Italia)
Segni zo ur gumun en Italia, e meurgêr Roma Capitale ha rannvro Lazio.
Reginaldo da Bologna
E 1221 e voe e-touez arn doaouzek pe trizek breur kaset da Vro-Saoz gant Dominig un pennadig a-raok e varv. O c'hefridi oa ouzhpenn prezeg staliañ dominikaned e Breizh-veur hag Iwerzhon dindan renerezh Gilbert a Fresnay. Ne oa karg ofisiel ebet gant Reginaldo. Bale a reas dre Vreizh-Veur ha mont a reas da Iwerzhon.
Goude bezañ tremenet un nebeud bloavezhioù e Breizh-Veur e tistroas da Italia evit mont e servij ar Pab Gregor IX. Eñ eo a resevas keloù eus marv Jordan von Sachsen er-maez da aodoù Palestina. Mont a reas gant un dominikan all e servij ar Pab, Goffredo, da gas ar c'heloù da Bariz ha da lec'h all kazi sur, e-kerzh ar bloavezh 1237.
E 1247 e voe anvet gant ar Pab Inosant IV Arc'heskob Armagh ha primad Iwerzhon. Marteze peogwir e ouie saozneg met dreist-holl evit kontrollañ galloud Herri III a Vro-saoz. Ne ouie ger iwerzhoneg ebet. Daou zominikan all, David McKelly, arc'heskob Caiseal (Cashel), ha Alan O'Sullivan, eskob Cluain (Cloyne), a levezonas marteze ar Pab evit envel Reginaldo e plas Albert Suerbeer en do roet e zilez.
Dont a reas da Roma e 1252 evit e gweladenn "ad limina" d'ar Pab. Dleout a reas chom eno pellik amzer evit diskoulmañ kudennoù lezennel evit e eskopti. Pezh a reas mat. Ne eas ket en-dro da Iwerzhon ha mervel a reas el Lazio (pe e Roma pe e Aganni) e dibenn 1256.
Kevrenn Brest-Sant-Mark
Kevrenn Brest-Sant-Mark zo ur bagad eus Brest krouet war-lerc'h tarzhadenn ar vatimant Ocean Liberty dirak aod karter Sant-Mark e 1947.
Er penn kentañ e oa ar Big Bang...
Kroget e oad da vad e 1947 da sevel an tiez en-dro e Brest, pa darzhas el lenn-vor, d'an 28 a viz Gouere, ar vatimant Ocean Liberty (e brezoneg "Frankiz ar Mor Bras") karget a nitrat. E karter Sant-Mark e voe kalz a zistruj. E-leizh a oberoù a voe ijinet evit sikour ar re sinistret. Dont a reas da spered Yann Camus, ur biniaouer a oa neuze o terc'hel Ostoleri or Bod e-kichen iliz Sant-Mark, mont d'ober un droiad e Penn ar Bed gant Kelc'h Keltiek Brest hag un nebeud sonerien bet bodet gantañ. Evel-se e voe krouet Kevrenn Brest Sant-Mark.
Adalek neuze e oa heñvel ar pezh a veze graet er Gevrenn ouzh kêr Vrest he-unan, da lavared eo e oa ur chanter. Lec'hioù ar pleustradegoù a ziskouez kement-se : war talbenn ar tourterien edont, ha setu ez eo bet sonerien Vrest ar re ziwezhañ o taremprediñ tiez barnet d'an distruj : ar c'hazarn Fautras, ar Satos, stal-levrioù ar Cité, ar C'hoariva Nevez... War zismantroù ar sevenadur breizhek a-ziwar ar maez, e oa rer goveliañ ur bersonelezh eus kér, troet war-zu an amzer da zont ha war-zu an dud all : ne oad ket lakaet nec'het gant ar pezh a stage ac'hanor ouz an amzer dremenet, war-bouez ar choaz, a veze en em rentet kont anezañ kalz pe nebeut, da zerc'hel d'ar pep pouezusañ : hor yezh hag ar muzik stag outi.
E 1950 e teuas da Vrest ur pipe-band eus Glasgow, ar gér vadoberourez : degas a reas da spered ar re a oa e penn ar Gevrenn ar mennozh da sevel ar Bagad war ziazezoù strishoc'h. Dilezet e voe ar binvioù a oa bet graet ganto betek neuze, ha prenet re nevez e 1954, biniaoù ha taboulinoù a Vro-Skos, a-drugarez d'ur yalc'had arc'hant bet prestet gant ar Gambr a Goñvers.
Tuaim
Tuaim (Tuam e saozneg) zo ur gêr eus Iwerzhon, e kontelezh Gaillimh.
Kevrenn Brest-Sant-Mark
Neuze e oe ret deskiñ seniñ
Reiñ a rae Marsel Ropars, breur Loeiz, an hini en deus roet lañs en-dro d'ar c'han-ha-diskan ha d'ar festoù-noz, kentelioù diazezet war sonerezh hengounel ar vro ha sevenadur Breizh. Mont a reas Herri Leon da Vro-Skos evit deskiñ seniñ mat gant ar bag-pipes. Dont a reas en-dro gant un diplom eus ar College of Piping ha kerkent e krogas da gelenn ar pezh en doa desket eno. Lazhet e voe siwazh en ur gwallzarvoud e 1962. Lakaet ez eus bet war e anv ur straed e-kichen al lise Amiral Ronarc'h, e karter ar Gazeg Wenn e Brest, evit dougen testeni eus talvoudegezh e gelennadurezh : bet eo bet gwellañ sonerien ar mare-se, Alan Stivell-Cochevelou en o zouez, o teskiñ gantañ.
Moelfryn (Ceredigion)
Moelfryn zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Dyffryn Arth, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 105,2 km eus Kerdiz.
Tuaim
Ur gêr anavezet a-walc'h eo en Iwerzhon, rak enni emañ sez arc'heskopti katolik Tuaim, abaoe 1152, ha sez eskopti anglikan Tuaim, Cill Ala hag Achadh Conaire (Tuam, Killala and Achonry) ; div iliz-veur zo enni eta, unan gatolik hag unan anglikan.
Kevrenn Brest-Sant-Mark
Neuze e oe ret deskiñ seniñ
Er c'hontrol, dont a reas Bobby MacGregor da Vrest, ha neuze ec'h enrollas an daboulinerien e gentelioù : diwar ar re-mañ e savjont un hent evit deski an daboulin, evel ma oa ezhomm anezhañ er mare-se. Gant stummerien evel ar re-se, ne zaleas ket ar Gevrenn da gaout dizoc'hoù eus ar re wellañ e konkourioù ar bagadoù a veze dalc'het neuze e Brest da-geñver Festival ar Viniaouerien (e-doug 20 vloaz ez eo aet 11 gwech ar maout ganti).
Kerkent ha savet ar gêr a varv da vev, e voe gwelet ar Gevrenn e kement gouel a oa : e penn pe e lost défilé Gouel ar Skoliou pe hini Festival ar Viniaouerien e veze. Kas a rae en-dro ar gouelioù er c'harterioù, ar c'hermesoù, an digoradurioù... Seniñ a rae evit tenn kentañ ar matchoù bras, pa yae kuit an Tour de France pe ar vatimant Jeanne d'Arc evit ober tro ar bed.. Klevet e veze e saloñsou an Hôtel des Voyageurs pe ar Prefeti a Vor da c'hortoz distro Laz-seniñ ar Marin.
E 1965 e voe torret krennoc'h c'hoazh al liamm a stage anezhi ouzh ar bed kozh : dilezet e voe tok giz Plougastell-Daoulaz a veze gant ar Gevrenn betek neuze. Choaz a reas ur gwiskamant muioc'h diouzh doare ar Vrestiz, ha savet e voe ar vaketenn anezhañ gant Jim Sevellec, ul livour eus Brest en doa labouret evit sevel mirdi an Tour Tangi.
Pa voe echu gant giz ar muzikoù keltiek eus ar bloavezhioù 1970, e yeas tamm-ha-tamm diwar wel bagadoù ar c'hêrioù bras all eus Breizh : Kevrenn Vrest zo hiriv an deiz an hini nemeti o vezañ chomet bev en ur gêr gant ouzhpenn 100 000 a dud o chom enni. Marteze eo abalamour d'an dibaboù he deus graet e-keñver muzik, - troet a-grenn int war-zu amzer do zond -, d'an dibaboù micher o deus graet he izili evit chom e Brest, ha d'al labour stummañ bet kaset da benn adalek 1977 e Kreizenn an Arzoù Pobl renet gant Pierre-Yves Moign.
Oberiantizoù a bep seurt
War-lerc'h div bladenn 45 tro, teir bladenn 33 dro hag ur gasetenn bet adembannet e 1995 dindan stumm ur bladenn gompakt, setu an eil CD a zo un testeni eud labour ar Gevrenn evit en em ober ouzh ar vuhez a-vremañ amañ e Brest. Evel-se en deus bodet Christian Desbordes (an hini en deus savet muzik Ar Basion Vras), en-dro d'ar Bagad, sonerien oc'h implij taboulinoù a bep seurt, binvioù kouevr, an delenn, ar fleüt, an akordeoñs, ar siñtetizer ha kanerezed, al lodenn vrasañ anezho o vezañ Brestiz ha mignoned abaoe pell' zo.
Faverolles
Faverolles zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall.
Cwmhiraeth
Cwmhiraeth zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre. Emañ er mervent da Ddre-fach Felindre, e gwalarn ar gontelezh.
Cervignano d'Adda
Cervignano d'Adda zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Gaovan hag an Den Gwer
Gaovan hag an Den Gwer zo ur romant berr a-walc'h (78 pajenn) gant Roparz Hemon, azasaet e brezhoneg eeun diwar an istor saoznek Sir Gawain and the Green Knight hag embannet gant Embannadurioù Douar ar Yaouankiz (Al Liamm) e 1949 evit ar wech kentañ.
Adembannadurioù
Adembannet e oa bet al levr e 1988 gant An Here, skeudennoù gant Tudual Huon ennañ.
Crwbin
Crwbin zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre. Emañ e kreisteiz ar gontelezh, er biz da gêr Cydweli hag er c'hreisteiz da gêr Caerfyrddin. E tolead Cwm Gwendraeth emañ, hag e kumuniezh Llangyndeyrn.
Rozenn-Groaz
Ar Rozenn-Groaz zo ur gevredigezh kuzh prederouriezhel, a vije bet savet e diwezh ar grennamzer e Bro-Alamagn, war a lavarer, gant Christian Rosenkreuz. E gelennadurezh pe doueoniezh "savet war gwirionezioù ezoterek eus an amzer gozh", "kuzhet diouzh an den pemdez, a ro un damsell eus an natur, ar bed fizikel hag ar rouantelezh speredel ." Arouez ar Rozenn-Groaz eo kroaz he rozenn.
Liammet e oa muioc'h ar Rozenn-Groaz gant ar brotestantiezh evit gant ar gatoligiezh ha dreist-holl, e oa liammet a-dost gant al luteregezh. Hervez an istorour David Stevenson e levezonas ivez ar Frañmasonerezh pa oa o tiwanañ e Bro-Skos. E-doug ar c'hantvedoù da c'houde ec'h embannas kalz kevredigezhioù ezoterek e teue o c'helennadurezh, penn-da-benn pe evit darn hepken, eus ar Rozenngroazidi gentañ. Meur a gevredigezh vodern, deiziadet gante deroù an urzh e kantvedoù abretoc'h, a zo bet savet da studiañ ar Rozenn-Groaz hag an danvezioù kar.
Allectus
Allectus (marv e 296) a oa un impalaer-alouber roman en Enez Vreizh hag e hanternoz Galia, eus 293 da 296.
Allectus e oa bet lakaet e penn e velestradur war an argant gant Carausius.
Met goude koll Gesoriacum, e 293, Allectus e zrouklagas Carausius, hag e gemeras e blas e penn Enez Vreizh.
Un arme roman a zo bet savet neuze gant ar c'hezar (= eil impalaer) Constantius Chlorus a-enep Allectus :
- Maximianus Herculius, an impalaer, e penn un ardarme, e-kichen genoù ar Rhin,
- Constantius Chlorus, eus Gesoriacum war zu genoù ar stêr Davoez,
- an admiral Lucius Asclepiodotus, eus genoù ar Sequana (Seine), war zu Enez Vectis (Enez Wight)
Taget war daou du, arme Allectus e blegas, hag e oa trec'het war dro Alton, war an hent etre Venta Belgarum (Winchester) da Londinium (Londrez). Allectus a zo lazhet e-kerzh an emgann se.
Llan-saint
Llan-saint zo ur gêriadenn eus Kembre, e kreisteiz Sir Gaerfyrddin.
Gerdarzh
Diwar llan (iliz) ha saint (sent).
Allectus
Adalek an amzer-se, Londinium a zo deut da vezañ Londunium Augusta.
Levrlennadur
Nic Fields : ''Rome's Saxon Shore. Coastal defences of Roman Britain''. AD 250-500. Osprey Publishing. Botley. Oxford. 2006
Haida Gwaii
Haida Gwaii, anvet betek 2010 Queen Charlotte Islands e saozneg hag îles de la Reine Charlotte e galleg (Inizi ar Rouanez Charlotte), a zo un enezeg e proviñs Kolombia Breizh-Veur e Kanada. Div enezenn vras a zo, dispartiet gant an Dixon Entrance, Enez Graham en norzh, hag Enez Moresby er su. 150 enezennig a zo da heul, en holl dindan 10 180 km². Er su d'an enezeg emañ Enez Vancouver, hag er reter emañ an douar-bras. An anv "Haida" a ra dave d'ar bobl Haida, pobl orin ar vro, ha "Haida Gwaii" a dalvez "hor bro".
Newbridge (Ceredigion)
Newbridge zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Ciliau Aeron, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 131 km eus Kerdiz.
Sancho III
Sancho III zo anv daou roue:
Boffalora d'Adda
Boffalora d'Adda zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Cwmfelin-boeth
Cwmfelin-boeth (skrivet ivez Cwmfelin Boeth) zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre. Emañ en hanternoz da Hendy-gwyn ar Daf, e mervent ar gontelezh, war an hent a gas eus Hendy-gwyn da Henllan Amgoed.
Llan-non (Sir Gaerfyrddin)
Gerdarzh
Diwar llan (iliz) ha Non (santez Nonn).
Cwmisfael
Cwmisfael zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre. Emañ e kreisteiz ar gontelezh, hanter hent etre Cross Hands ha kêr Caerfyrddin. E tolead Cwm Gwendraeth emañ.
Y Fenni
Y Fenni (pe Abergavenny e saozneg) zo ur gêr vihan eus Sir Fynwy, e gevred Kembre. Emañ 25 km er c'hornôg da Drefynwy ha tost da 10 km er mervent d'an harzoù etre Kembre ha Bro-Saoz. Lesanvet e vez "Porth i Gymru" pe "Gateway to Wales" (dor Kembre).
Poblet e oa Y Fenni gant 10,078 a dud e 2011, ha 9,7% anezho a oa kembraegerien.
Evel m'en diskouez an anv saoznek emañ ar gêr e kember div stêr, ar Gafenni hag ar Wysg. Tro-dro d'Y Fenni ez eus torgennoù a dap tost da 600 m uhelder hag a zo uhelennoù diwezhañ aradennad ar Bannau Brycheiniog, er reter.
En Y Fenni e voe aozet Eisteddfod Vroadel Kembre e 1838, e 1913 hag e 2016. E-skeud Eisteddfod 1838 e voe aozet ur C'hendalc'h Etrekeltiek, gant tud deuet eus Breizh evel Kervarker, kalz a-raok ma voe roet lañs da vat d'ar C'hendalc'hioù Keltiek.
Anv
A. Gobannium
- Rivet & Smith, p. 369
Talvoudegezh : *gobann : Welsh gof = smith; Irish goba, gobann (brehoneg : gov). Diwar staliadurioù houarn war dro ar stêr
B. Abergavenny, Abergefenni, Y Fenni
- Eilert Ekwall, p. 1
- "Aber is Welsh for 'confluence, mouth of a river' and refers to the confluence of the Gavenny with the Usk"
Pāṇḍava
thumb|right|300px|[[Brezel Kurukṣetra renet gant ar bPāṇḍava-ed a-eneb d'ar gKaurava-ed, e rann greiz ar Mahābhārata.]]
Zelo Buon Persico
Zelo Buon Persico zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Pāṇḍava
Ganedigezh ar bPāṇḍava-ed
Sellet e vez ouzh ar bPāṇḍava-ed evel mibien Pāṇḍu dre ma'z int bugale d'e ziv bried. Diskouez a ra ar Mahābhārata ez int hanterzoueed avat, mibien d'ur vaouez ha d'un doue : ne voe engehentet hini ebet anezho gant Pāṇḍu. Pa oa nevez zimezet ha dishêr hemañ ez eas da chaseal, ha gloazañ a reas un askezour hag a villigas anezhañ : ma kousk gant e briedoù e varvo da goulz ar bliz. Kunti, e bried kentañ a implijas an donezon he doa bet, hag hi plac'hig yaouank c'hoazh, gant ur brahman : gallout a ra gervel forzh peseurt deva ha goulenn gantañ reiñ ur mab dezhi, ganet e vo diouzhtu. Gant ar c'hoant gouzout he doa implijet an donezon-se a-raok bezañ dimezet da bPāṇḍu hag engehentet he doa Karṇa. Kinnig a reas neuze da bPāṇḍu dibab o-daou piv a vefe an tadoù doueel : Mādrī, eil pried Pāṇḍu, a c'houlennas ar memes tra. Gant sikour Kunti e c'halvas an daou zoue gevel Aśvin hag a engehentas he gevelled Nakula ha Sahadeva.
Saracinesco
Saracinesco zo ur gumun en Italia, e meurgêr Roma Capitale ha rannvro Lazio.
Pāṇḍava
Perzhioù ar bPāṇḍava-ed
300px|thumb|right|Ar pemp Pāṇḍava e c'hoariva-skeud wayang kulit. A gleiz da zehoù : [[Bhīma, Arjuna, Yudhiṣṭhira, Nakula ha Sahadeva.]]
Pep Pāṇḍava en deus perzhioù dibar hag a zeu eus e engehenter evit darn :
Ur pried boutin o deus ar pemp breur : ar briñsez Draupadī, ha pep hini en deus priedoù dezhañ e-unan ouzhpenn. Arjuna, da skouer, en deus peder gwreg, Subhadrā ha Draupadī en o zouez.
Liamm gant ar Mabinogi
Er Mabinogi e kaver ur framm tost ouzh hini ar pemp Pāṇḍava : Dôn he deus bet pemp bugel lakaet dindan evezh o eontr Math.
Seti Iañ
Seti Iañ a oa ur faraon eus XIXvet tierniezh Henegipt.
Fermín IV
Fermín IV Caballero Elizondo, ganet e Monterrey er Mec'hiko) d'ar kerzu 1974, zo ur ganerez ha sonaozourez vec'hikan.
Samuel Gottlieb Gmelin
Samuel Gottlieb Gmelin, bet ganet e Tübingen (Impalaeriezh santel roman german d'ar mare-se) d'ar 4 a viz Gouere 1744 hag aet da Anaon en Achmedkent (Dagestan a-vremañ) d'ar 27 a viz Gouere 1774, a oa un ergerzher, ur mezeg hag un naturour alaman hag a lakaas e varregezhioù e servij Impalaeriezh Rusia.
Dharius
Alan Alejandro Maldonado Tamez, anavezet evel Dharius (skrivet DHA alies), ganet e Monterrey, er Mec'hiko) d'ar 24 Gwengolo 1984, zo ur ganerez ha sonaozourez vec'hikan.
Samuel Gottlieb Gmelin
Graet e vez gant ar berradur boas S.G.Gmelin (pe Gmelin c'hoazh) e metoù al loenoniezh.
Llwyn-y-brain
Llwyn-y-brain zo anv daou lec'h e Sir Gaerfyrddin:
Pik
Ur pik zo
Arabat droukveskañ gant pig.
Pant-gwyn (Ceredigion)
Pant-gwyn zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llangoedmor, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 117,1 km eus Kerdiz.
Continental Army
Continental Army pe Arme ar c'hevandir a vez graet eus arme gentañ Stadoù-Unanet Amerika. Savet e oa bet gant Eil Kendalc'h ar C'hevandir goude deroù Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet gant an trevadennoù amerikan dindan beli ar Rouantelezh-Unanet.
Lakaet e oa bet da dalvezout dre ur mennad lezennel d'ar 14 a viz Even 1775, krouet e oa bet gant ar soñj unvaniñ ar bagadoù soudarded degaset gant pep hini eus an trizek trevadenn a oa en em savet a-enep ar roue. Harpet e oa Arme ar C'hevandir gant unvezioù lec'hel lies ha bagadoù soudarded chomet dindan beli ar Stadoù. Ouzhpenn-se e oa bagadoù soudarded emren. Ar Jeneral George Washington a oa penn-uhel al lu-se e-pad holl ar brezel. Darn eus ar C'hontinental Army a oa bet divodet e 1783 goude skrid-emglev Pariz a lakae fin d'ar brezel. Adimplijet e oa bet ar c'hentañ hag an Eil rejimant evit sevel diazez Lejion Stadoù-Unanet Amerika e 1792, dindan urzhioù ar jeneral Anthony Wayne. Al lejion-se a voe diazez krouidigezh an United States Army e 1796.
Ar C'hontinental Army a oa savet gant soudarded a zeue eus an 13 trevadenn ha goude 1776, eus an 13 Stad nevez krouet. Pa grogas brezel dieubidigezh Amerika gant emgannoù Lexington ha Concord d'an 19 a viz Ebrel 1775, ne oa armme ebet gant ar reveulzierien. A-raok an emgannoù-se e oa bet savet bagadoù soudarded gant pep trevadenn. Ar soudarded a oa da gentañ keodedourien-soudarded darn-amzer evit an difenn lec'hel. Goude-se e oa bet savet rejimantoù rannvroel evit talañ ouzh darvoudoù grevus evel Brezel gall-hag-indian 1754–63. Dre ma washae an darempredoù etre Breizh-Veur hag an trevadennoù amerikan goude fin ar brezel-se, an trevadennerien o devoa kroget da sevel strolladoù soudarded o soñjal e oa ar brezel o vont da darzhañ. Kresket e oa kalz an niver a izili er gourdonadennoù goude ma voe tremenet dekred an Intolerable Acts e 1774.
D'an 23 a viz Ebrel 1775 e roas Kendalc'h proviñs Massachusetts an urzh da sevel un arme drevadennel enni 26 kompagnunezh rejimant. New Hampshire, Rhode Island, ha Connecticut a savas goude-se bagadoù heñvel met bihanoc'h. D'ar 14 a viz Even 1775, Eil Kendalc'h ar c'hevandir a zivizas sevel un un arme gevandirel evit difenn an holl drevadennoù gant ar bagadoù a oa dija tro-dro Boston (22 000 soudard) ha New York (5000). Savet e voe war ar memes tro 10 kompagnunezh kentañ an arme drevadennel. Tutaet e voe tennerien eus Pennsylvania, Maryland, Delaware ha Virginia evit ur bloavezh da vezañ implijet evel troadegiezh lijer. Savet e oa bet evel-se ar 1st Continental Regiment e 1776.
D'ar 15 a viz Even 1775, ar C'hendalc'h a zilenne a-unvouezh George Washington evel penn an arme. Sevel a reas a-du ha chom a reas e penn an arme a-hed ar brezel hep kaout gopr ebet. Ne oa kemeret e kont nemet e frejoù.
Orinoù lies
Ma oa tud wenn eus ar pep brasañ eus ar soudarded e oa ivez tud du kement hag indianed er C'hontinental Army.
Anna Maria Luisa de' Medici
Anna Maria Luisa de' Medici (1667-1743) a oa ur briñsez italian, merc'h da Cosimo III de' Medici, ha da Marguerite Louise d'Orléans, nizez d'ar roue gall Loeiz XIII (Bro-C'hall). Chom a reas an hini diwezhañ eus an tiegezh Medici, goude marv he breur an dug-meur Gian Gastone e 1737, ha mervel a reas divugel.
He buhez
N'en em gleve ket he zud. E 1675, ha hi 8 vloaz, e tispartias tad ha mamm. Distreiñ a reas an dugez-veur da Vro-C'hall. Gant ar roue e voe lakaet en ur gouent evit intañvezed.
He zad a glaskas dimeziñ e vugale da gaout un hêr. Evit Anna-Maria-Luisa e soñjas da gentañ e Loeiz XIV, a intañvas e 1683, ha goude en e vab, an Daofin Meur, intañv ivez e 1690. Ne voe ket gallet skoulmañ an dimezioù kaer-se, rak gwell e kavas an daou briñs dimeziñ d'o serc'hed.
Dimezet e voe Anna Maria Luisa en 1691 da Johann Wilhelm II, dilenner Pfalz, met dre ma oa naplezek an den ne engehentas bugel ebet.
Met bugel-bihan ebet ne voe d'an tad-kozh Cosimo eta: e vab henañ Ferdinando a oa naplezek, gwaz Anna Maria Luisa a oa ivez, hag an trede, Gian Gastone, a oa troet gant ar baotred hag ar boeson.
Dre se e oa tonket d'an tiegezh Medici mont da get.
Intañvez
En 1713 e varvas Ferdinando, breur henañ Anna-Maria-Luisa, pennhêr ar gurunenn. Mervel a reas pried Anna-Maria-Luisa en 1716, hag he breur-kaer eo a deuas da vout dilenner Pfalz, Karl III Philipp von der Pfalz, tra ma stagas hi d'ober war-dro madoberoù. He mamm Marguerite-Louise a varvas e 1721, hag he zad Cosimo e 1723. He breur Gian Gastone neuze a voe anvet da zug-veur.
Blanca Garcés Navarra
Blanca Garcés Navarra pe Blanca de Garcés Navarra e spagnoleg (Laguardia, 1137-1156), a oa infantez Navarra ha rouanez Kastilha. Merc'h e oa da Garcia Ramirez Navarra ha Marc'harid de Laigle.
Anticosti
Emañ enez Anticosti (Île d'Anticosti e galleg, Anticosti Island e saozneg) e-kreiz pleg-mor ar Sant-Laorañs, e reter Kanada. E-keñver melestradurezh emañ Anticosti e proviñs Kebek.
Anna Maria Luisa de' Medici
Intañvez
Anna-Maria-Luisa a varvas en 1743, da 76 vloaz. Legadiñ a reas kement tra he devoa en anv an tiegezh Medici da Toskana gant ma chomfe pep tra e kêr Firenze ha ma vije diskouzet an dastumadoù d'an holl.
Anticosti
An ugentvet enezenn eus Kanada eo a-fet gorread, gant 7 892 km². En norzh eo dispartiet diouzh aod ledenez Labrador gant strizh-mor Jacques Cartier, hag er su emañ strizh-mor Honguedo ouzh he dispartiañ diouzh ledenez Gaspésie.
Blanca Garcés Navarra
Dimeziñ ha bugale
Dimezet e oa da Sancho III El Deseado, roue Kastilha, mab da Alfonso VII el Emperador, roue Kastilha ha León, Daou vab he doe:
Anticosti
Daoust ma’z eo bras a-walc’h an enezenn eo distank he foblañs, gant 281 annezad e 2006, an darn vrasañ anezho o chom e keriadenn Port-Menier e kornôg an enez.
Bertonico
Bertonico zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Villanova del Sillaro
Villanova del Sillaro zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Laouenan
Laouenan zo un anv brezhonek, savet diwar ar ger laouen ha staget outañ an dibenn an. Bez' ez eo un anv-den hag un anv-evn.
David Lynch
David Keith Lynch zo ur filmaozer, ul luc'hskeudenner hag ul livour stadunanat, ganet d'an 20 a viz Genver 1946 er Montana e Stadoù-Unanet Amerika. A-hed e hir a red-micher en deus graet David Lynch gant doareoù dibar dezhañ e-unan da sevel filmoù, a c'hell kalzik a arvesterien pe filmvarnerien eus ar bed a-bezh anavezout diouzh ar sell kentañ.
Llwyn-croes
Llwyn-croes zo ur gêriadenn eus Kembre, e Sir Gaerfyrddin.
Gerdarzh
Diwar llwyn ha croes (kroaz).
Balestrino
Balestrino zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Borghetto Lodigiano
Borghetto Lodigiano zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Sant-Samzun (disheñvelout)
Sant-Samzun a zo un anv-lec'h e Breizh, anvet war-lerc'h sant Samzun Dol:
Bardineto
Bardineto zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Arnasco
Arnasco zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Sant-Samzun (disheñvelout)
Lec'hioù all
Meur a lec'h hag a savadur relijiel a zo gouestlet da sant Samzun:
Bacilly
Bacilly a zo ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall.
Pentre (Ceredigion)
Pentre zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Tregaron, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 127 km eus Kerdiz.
Sant Bikenig
Sant Bikenig zo ur sant ha n'eus ket anezhañ. Meneget eo e anv en droienn da zeiz sant Bikenig, a zo kement ha lavarout biken.
Roud
Anv zo eus gouel Sant Bikenig e skridoù Jarl Priel.
Sent ijinet
Un toullad anvioù sent ijinet zo e yezhoù all :
Llan-crwys
Llan-crwys (pe Llan-y-crwys) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e Sir Gaerfyrddin, er gevred da Llanbedr Pont Steffan.
Mrs. Robinson
Mrs. Robinson zo ur ganaouenn saoznek savet gant ar c'haner-sonaozer stadunanat Paul Simon.
Perzh eo eus sonerezh orin ar film The Graduate gant Mike Nichols a oa deuet er-maez d'an 21 a viz Kerzu 1967.
Enrollet e oa bet gant an daouad Simon & Garfunkel d'an 2 a viz C'hwevrer 1968 e studioioù Columbia Records e Los Angeles (Kalifornia) (Stadoù-Unanet Amerika) ; deuet e oa ar bladenn vinil er-maez e miz Ebrel 1968. Kavout a reer an titl-mañ ivez war bevarvet albom Simon & Garfunkel, Bookends an anv anezhañ.
E-barzh filmoù all
Klevout a c'heller ar ganaouenn en un nebeud filmoù all :
Devlet II Giray
Devlet II Giray a oa mab da Selim I Giray ha khan Krimea div wech e penn kentañ an XVIIIvet kantved.
Kalgay e voe d'e dad pa oa hemañ khan evit an eil gwech (1684-1691), da Saadet III Giray (1691), da Sefa Giray (1691-1692) ha d'e dad adarre e-pad e drede ren (1692-1699).
Da heul feur-emglev Pruth (1711-1712) a lakae fin d'ar brezel etre an impalaeriezh otoman ha Rusia e voe fiziet ennañ, asambles gant ar c'homandant turk İsmail Paşa, evezhiañ distro Charlez XII, roue Sveden, d'e vro. Hemañ a glemmas d'ar sultan ne oa ket bet graet brav dezhañ gant Devlet Giray ha lamet e voe e garg digant khan Krimea. Kaset e voe en harlu da enez Rodos.
Tatha
An Tatha (River Tay e saozneg) eo ar stêr hirañ e Bro-Skos gant 188 km a hed. Eieniñ a ra e-harz ar Beinn Laoigh ha redek war-zu ar reter a-dreuz an Uheldirioù, dre Loch Dochard, Loch Iubhair ha Loch Tatha, ha mont goude betek kêr Peairt m'emañ hec'h aber, hag en em deuler el Linne Tatha ("(mor)lenn Tatha"), a zigor war Mor an Hanternoz.
Roc'han (disheñvelout)
Roc'han a zo un anv brezhonek:
Bergeggi
Bergeggi zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Izabel Portugal (santez)
He bugale
Daou vugel he doe:
Casaletto Lodigiano
Casaletto Lodigiano zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Llwyn-y-brain (Hendy-gwyn ar Daf)
Llwyn-y-brain zo ur gêriadenn eus Kembre, e Sir Gaerfyrddin, nepell diouzh Hendy-gwyn ar Daf.
Murasaki Shikibu
thumb|Murasaki Shikibu
Murasaki Shikibu a oa ur skrivagnerez hag ur varzhez japanat, plac'h-enor e lez an impalaer, ganet e Kyoto war-dro ar bloavezh 978 ha brudet gant he romant Genji Monogatari.
Borgio Verezzi
Borgio Verezzi zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Maerdy (Sir Gaerfyrddin)
Maerdy zo ur gêriadenn eus Kembre, e Sir Gaerfyrddin, en hanternoz da Llandeilo.
Rhopias gularis
Rhopias gularis a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thamnophilidae.
Boued
N'eus ket bet embannet kalz tra war an davez : gouzout a reer, koulskoude, e vev diwar amprevaned bihan a bep seurt.
Annez
Kavout a reer ar spesad e gevred Brazil (Suamerika).
Rummatadur
Renket e veze er genad Myrmotherula betek 2012.
Llwyn-y-brain (Llanymddyfri)
Llwyn-y-brain zo ur gêriadenn eus Kembre, e Sir Gaerfyrddin, nepell diouzh Llanymddyfri.
Borgo San Giovanni
Borgo San Giovanni zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Llwyn-y-brain (Llanymddyfri)
Gerdarzh
Diwar llwyn (bod-gwez) ha brain (brini).
Theravada
An Theravada (pali थेरवाद theravāda, sañskriteg स्थविरवाद sthaviravada|sthaviravāda); da lâret eo, "Kelenn ar re henañ" pe "ar c'helenn kozh", eo ar skol voudaegezh koshañ zo anezhi c'hoazh hiziv an deiz. Savet e oa en India. Mirour a-walc'h eo, ha dre vras tostoc'h d'ar voudaegezh kentañ, hag e-pad meur a gantved e oa bet relijion pennañ Sri Lanka (war-dro 70% ar boblañs hiziv ) hag an darn vrasañ eus douar-bras Azia ar Gevred (Kambodja, Laos, Myanmar, Thailand). Feizidi eus an Theravada a gaver ivez e minorelezhioù e lodennoù eus mervent Sina (ar strolladoù etnek Shan ha Tai), e Vietnam (Khmered Krom), Bangladesh (ar Varouaed, Chakmaed, ha Maghed), e Malaysia hag Indonezia. Abaoe nebeut e c'hounez tachenn e Singapour er C'hornôg (Europa, Amerika) .hag en in India. Hiziv an deiz e vefe ouzhpenn 100 milion a Voudaiz a heuilh hengoun an Theravada, er bed a-bezh.
Saadet III Giray
Saadet III Giray, mab Kırım Giray, a oa khan Krimea e 1691.
Iholdiko erreka
An Iholdiko erreka (gwazh Iholdi), pe Joyeuse e galleg, zo ur stêr eus Benafarroa, adstêr d'an Aturri (Adour, e galleg).
Cairo Montenotte
Cairo Montenotte zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Iholdiko erreka
Eieniñ a ra en Iholdi.
Casalmaiocco
Casalmaiocco zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Penybont (Ceredigion)
Penybont zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Genau'r-glyn, e Kembre, e norzh kontelezh Ceredigion, 124,9 km eus Kerdiz.
Leda hag an alarc'h (Leonardo da Vinci)
Leda hag an alarc'h zo un daolenn gant Leonardo da Vinci hag a zo aet da goll, nemet anavezet eo dre ar studiennoù graet gantañ, tresadennoù diwar e zorn, hag an eillivadurioù zo bet graet gant e ziskibien evel Cesare da Sesto.
Ar vojenn
Leda, merc'h roue Etolia ha pried Tindareos, roue Sparta en harlu. Karet eo gant Zeus a deu d'ober e lez dezhi e korf un alarc'h. Diwar e garantez ez eus ganet daou vugel: Elena ha Polideükes, ganet en ur vi, tra ma'z eo ganet Kastor ha Klitemnestra en ur vi all.
Boissano
Boissano zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Leda hag an alarc'h (Leonardo da Vinci)
Taolennoù
Meur a daolenn a zo bet livet diwar taolenn pe studioù Leonardo.
Peurvuiañ e weler ur vaouez c'hadalus, an doueez Leda, o vriata un alarc'h, an doue Zeus, hag eñ ur gurunenn aour en e gerc'henn.
E-harz treid Leda emañ ar vioù a vije ganet anezho ar c'hoarezed Elena ha Klitemnestra hag an Dioskured, ar vreudeur Kastor ha Polideukes.
En taolennoù anavezet ez eus kevredet daou vare disheñvel, hini emgav Leda hag an evn, ha hini diglorañ ar vioù ha ganedigezh ar pevar bugel.
Istor
Er Galleria Borghese en Roma emañ an daolenn abaoe 1693. N'ouzer ket gant piv e voe urzhiet avat.
Cesare da Sesto, Leda hag an alarc'h (1505 - 1515)
Pell amzer e voe soñjet e oa diwar zorn Leonardo. Hiziv e soñjer e oa un eillivadur, ha n'eo ket diwar an daolenn orin, met un oberenn all savet diwar ar c'hartoñs graet gant Cesare da Cesto diskibl da Leonardo.
Eillivadurioù
Ken brudet e oa Leda Leonardo ma voe graet kalz a eillivadurioù anezhi.
Liammoù diavaez
Galleria Borghese - Gwivan ofisiel
Morozko
Morozko (skrivet Морозко e ruseg) zo ur gontadenn rus, hag a gaver e dastumad Afanasyev. Ur film zo bet savet diwarni en 1964.
Daou zoare zo d'ar gontadenn (meneget evel 95/52a ha 96/52b en embannadurioù rusek, niverenn 480 e renkadur Aarne-Thompson).
Un tamm e tenn ar gontadenn d'ar marvailh alamanek Frau Holle dastumet gant ar vreudeur Grimm.
Casalpusterlengo
Casalpusterlengo zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Garazi
Kumunioù
Sed kumunioù Garazi :
Joko Widodo
Joko Widodo (ganet d’an 21 a viz Mezheven 1961) zo ur politikour eus Indonezia. Prezidant e vro eo, ar 7vet hini en istor ar stad. Ezel eo eus ar Partai Demokrasi Indonesia Perjuangan (PDIP) ha maer Surakarta e voe etre 2005 ha 2012 ha gouarnour Jakarta eus 2012 da 2014. Dilennet e oa bet da brezidant ar Republik e miz Gouere 2014, da gemer lec'h Susilo Bambang Yudhoyono. Emañ en e garg abaoe an 20 a viz Here 2014.
Caselle Landi
Caselle Landi zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Maes-y-bont
Maes-y-bont zo ur gêriadenn eus Kembre, e Sir Gaerfyrddin, e kumuniezh Llanarthne.
Gerdarzh
Diwar maes ("maez") ha pont ("pont" ivez e brezhoneg).
Bro Montroulez
thumb|right|300px Bro Montroulez, pe Bro Vontroulez, zo ur vro velestradurel diouzh al lezenn "Voynet" e hanternoz departamant Penn-ar-Bed. Bodet ez eus 61 gumun enni. 1 331 km² a zo dindani. 121 621 a dud a oa o chom enni e 1999. War-bouez ur gumun eo heñvel tachenn ar vro-mañ ouzh hini arondisamant Montroulez.
Peder c'humuniezh kumunioù zo enni :
Brezhoneg
E distro-skol 2022 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 1179 skoliad (8,8 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
Calice Ligure
Calice Ligure zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Caselle Lurani
Caselle Lurani zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Calizzano
Calizzano zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
Villa Medicea del Trebbio
Ar Villa Medicea del Trebbio zo ur  villa medicea  e-kichen San Piero a Sieve, er Mugello, e proviñs Firenze.
Istor
Savet e voe ar villa er c'hornad a oa kavell an tiegezh Medici hag an hini gentañ, pe unan eus ar re gentañ, a voe savet e-maez kêr Firenze.
Valera Fratta
Valera Fratta  zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Villa Medicea del Trebbio
Istor
Da Giovanni di Bicci de' Medici e oa. Eno e voe savet Lorenzino de' Medici.
Maouez gant un dro-c'houzoug perlez
Maouez gant un dro-c'houzoug perlez (nederlandeg : Vrouw met parelsnoer) a zo un eoullivadur savet gant al livour izelvroat Johannes Vermeer e 1664. War ziskouez emañ er Staatliche Museen Preussischer Kulturbesitz, er Gemäldegalerie e Berlin.
Al livadur
Gwelout a reer ur vaouez dirak ur melezour, o wiskañ un dro-c'houzoug perlez. Dirazi ez eus un daol ma weler meur a dra a vez implijet d'en em fichañ. Er c'horn kleiz ez eus un doubier e-kichen ul lestr. Gouloù an deiz a zeu dre ar prenestr : lakaat a ra liv ar satin melen da vezañ splann, ha lakaat a ra ivez ar perlez da lufrañ.
Al livadur en ur romant
Er romant Plac'h he ferlezenn gant Tracy Chevalier e lenner e vefe ar vaouez diskouezet en daolenn gwreg Pieter Van Ruijven, hag a oa madoberour Vermeer. Ar vantell satin hag ar perlez a vefe re Catharina Bolnes, ha hi gwreg Vermeer.
Bronn Wennili
Bronn Wennili eo menez uhelañ Kernev-Veur. 420 m eo an uhelder anezhañ. E Goen Brenn emañ, 4 c'hilometr e Gwalarn Bedhasbold ha 6 kilometr e Gevred Ryskammel.