cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Menelaos
Menelaos (henc'hresianeg : Μενέλαος, Menelaos, un anv hag a dalvezfe « galloud ar bobl ») zo unan eus harozed akean pennañ brezel Troia. Roue Sparta e oa. Mab e oa da Atreüs, breur da Agamemnon, ha pried da Elena Troia a voe skrapet gant Paris, ha sede a belec'h e teuas brezel Troia.
Yaouankiz Menelaos
Mab e oa da Atreüs hag Aerope hervez ar mojennoù. Hervez danevelloù all avat e oa mab da b-Pleisthenes, a oa mab Atreüs, ha da g-Kleolla, a oa merc'h Dias.
Muntret e voe Atreüs gant e niz, Aigistos, a gemeras neuze tron Mykenai hag a renas gant e dad Thyestes. E-pad ar prantad-se edo Menelaos hag Agamemnon, e vreur, o repuiñ e Sparta, e ti ar roue Tyndareos.
An eured gant Elena
Pa zegouezhas Elena, merc'h Tyndareos, en oad da zimeziñ, e teuas kalz rouaned ha tierned da c'houlenn anezhi. En o zouez e oa Odysseüs, Aias Veur, Menesteüs, Patrokles, Idomeneos. Gant an holl e voe degaset profoù prizius. Choazet e voe Menelaos evel pried avat daoust ma ne deuas ket e-unan, hervez danevelloù zo, p'en doa kaset e vreur en e lec'h.
Dimeziñ a reas Menelaos gant Elena eta hag Agamemnon gant he c'hoar Klytaimnestra. Dont a reas Menelaos da vezañ roue Sparta neuze rak marvet e oa mibien Tyndareos : Kastor ha Polydeukes. Ur mab, Lisandros e anv, hag ur verc'h Hermione a roas Elena d'he fried.
Gant skoazell e vreur, Agamemnon a gasas kuit Thyestes hag Aigisthos hag a bignas goude se war dron e dad. Dont a reas neuze da vezañ galloudusañ roue Bro-C'hres.
E Brezel Troia
Dimezet eo gant Elena a voe skrapet gant Paris, ar pezh a zegasas ar brezel. En Ilias, savet gant Homeros, ec'h asant lakaat un termen d'ar brezel gant un duvell etre Paris hag eñ. Tost eo da lazhañ anezhañ met saveteet eo mab Priamos gant Afrodite.
Goude ar brezel
E pevare levrenn an Odysseia e kont Menelaos da vab Odysseüs, Telemac'hos, penaos e tistroas eus Troia d'ar gêr, da Sparta.
Baiji
War zigresk eo aet poblañs ar baijied goude m'he doa kroget Sina da c'hreantelaat ha da implijout ar Yangtze da besketa, treuzdougen traoù ha produiñ tredan. Bez' ez eus bet strivoù a-benn gwareziñ anezhañ met n'eo ket deuet a-benn an ergerzhadeg savet a-fetepañs da gavout baiji ebet er stêr e 2006. Disklêriet e oa bet aet da get en un doare gwerc'hel goude-se. Ar baiji eo ar bronneg dour kentañ o vont da get abaoe morleon Japan ha reunig manac'h Karib.
E miz Eost 2007 en dije Zeng Yujiang filmet un aneval gwenn bras er Yangtze. . Hervez Wang Kexiong eus skol-uhel hidrologiezh Akademizh Skiantoù Sina e c'hellfe bezañ ur baiji met bezañs un aneval hepken n'eo ket a-walc'h da soñjal eo saveteet ar spesad.
Rummatadur
Ar baiji a c'hell bezañ renket er c'herentiad Lipotidae, Iniidae pe Platanistidae.
Ar spesad nemetañ eo er genad Lipotes.
Sant-Maloù
Sant-Maloù a zo ur gêr eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen. Pennlec'h Arondisamant Sant-Maloù ha daou ganton eo. Kêr-benn Bro-Sant-Maloù eo, war aber ar Renk.
Dino Buzzati
Dino Buzzati a zo ganet d'ar 16 a viz Here 1906 e San Pellegrino e-kichen Belluno e norzh rannvro Venezia en Italia. Marvet eo d'an 28 a viz Genver 1972 e Milano. Kazetenner ha skrivagner e oa, unan eus pennoberennoù Buzzati eo Il deserto dei Tartari (Dezerzh an Tartared) bet skrivet e 1940 hag a zo brudet mat.
Mustafa Kemal Atatürk
Mustafa Kemal Atatürk, Ali Rıza oğlu Mustafa ez ofisiel, a zo bet ganet e miz Mae 1880 pe 1881 e Thessaloniki (Impalaeriezh Otoman d'ar c'houlz-se, e Gres bremañ) ha marvet d'an 10 a viz Du 1938 en Istanbul (Turkia).
Sant-Maloù
Aled e oa anv ar gêr e mare ar Goriosolited, araok kemer anv ar manac'h brezhon Maloù er. Brudet eo Sant-Maloù evit bezañ bet porzh ar verdeerien, ar gourserien hag an ergerzherien er ha. Bombezet taer e voe gant ar Gevredidi e-pad an Eil Brezel-Bed. Priziet eo ar Sant-Maloù intramuros gant an douristed hiziv hon deiz.
Mustafa Kemal Atatürk
Milour ha den-Stad turk.
Sant-Maloù
Melestradurezh
Kendeuziñ kumunioù: goude an Eil brezel-bed e oa aet kalz war zigresk niver annezidi Sant-Maloù. Diwar se e oa bet divizet e 1967 kendeuziñ ar gumun gant Parame ha Sant-Servan.
Mustafa Kemal Atatürk
Krouer ha kentañ kadoriad ar Republik Turk, adalek an 29 a viz Here 1923 betek e varv.
Sant-Maloù
Monumantoù ha lec'hioù istorel
Betek 2005 e oa al label "Kêr a istor hag a c'hlad" gant Sant-Maloù met aet eo diganti.
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Ur martolod eus Morlu ar Rouantelezh-Unanet eo. Marvet eo e-pad an Eil brezel-bed.
Douaroniezh
Ur porzh a sko war Mor Breizh eo, e genoù ar Renk.
1104
Diwar-benn bloavezh 1104 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1104
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1104
Everybody Knows This Is Nowhere
Gant an albom-mañ, Everybody Knows This Is Nowhere, eo deut Neil Young da gavout e hent dezhañ e-unan, gant sikour laouen-diaket ar strollad rock Crazy Horse. Enrollet eo bet buan a-walc'h gant an nebeutañ "overdubbing" ma c'halled. Draskal a ra ar c'hanaouennoù gant ur sil gitar frev, ha nerzh ar yaouankiz. An div ganaouenn hirañ eo ivez ar re wellañ, zoken ma'z eus bet prouet emañ Neil Young en e vleud gant ar sonioù berr a seurt gant Cinnamon Girl ha Round And Round (It Won't Be Long).
Kanton Avion
Kanton Avion a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.
Etre 1973 ha 1984
Kanton Avion a ya 4 c'humun d'ober anezhañ er mare-se:
Etre 1984 ha 2015
Kanton Avion a yae 1 kumun hag ul lodenn d'ober anezhañ.
Abaoe 2015
Kanton Avion a ya bremañ 4 c'humun d'ober anezhañ:
Rouslan Ponomariov
Rouslan Olehovitch Ponomariov, (en ukraineg: Русла́н Оле́гович Пономарьо́в), bet ganet d'an 11 a viz Here 1983 e Horlivka en Ukraina.
Mestrc'hoarier echedoù ukrainan.
Emgann Dunnichen
Emgann Dunnichen pe Emgann Nechtansmere (gouezeleg Dùin Neachdain, kembraeg kozh: Linn Garan) a c'hoarvezas etre ar Bikted hag Angled Northumbria d'an 20 a viz Mae 685 e-kichen Nechtansmere. Trec'h e voe ar Bikted ma voe kollet un darn vras eus o galloud gant tud Northumbria en hanternoz Preden.
E 685 ec'h aloubas Ecgfrith Northumbria douaroù ar Bikted, da virout outo a breizhañ ar Su, war a seblant, pe da rediañ o roue Bridei da anavezout e aotrouniezh adarre. Kejañ a rejont d'an 20 a viz Mae e-kichen Dunnichen, er pezh a oa un rannvro c'heuniek strewet gant kalz leunioù d'ar mare-hont. Nebeut-tre a ouzer diwar-benn an emgann met lazhet e voe Ecgfrith ha distrujet e voe e arme. Kollet e voe he levezon war an norzh gant Northumbria goude-se ha biken ne voe gouest ken da aotrouniañ ar rouantelezhioù a yeas da ober Bro-Skos.
Errezil
thumb|right|250px|Sede pelec'h emañ Errezil, e [[Gipuzkoa]]
Errezil (anv ofisiel, Régil e spagnoleg), zo ur gumun vihan eus Gipuzkoa, en Euskal Herria. Un 220 a dud a zo o chom enni.
Thon (stêr)
An Thon (a-wechoù Ton) zo ur stêr eus Pikardi, en hanternoz Bro-C'hall, adstêr d'an Oise. Eieniñ a rae en departamant an Ardennes, ha treuziñ an Aisne. 56 km zo dezhi.
Romanekadur
Implijet e vez an termen romanekadur e yezhoniezh evit komz eus an doareoù da implijout al lizherenneg latin evit ober dre skrid gant yezhoù na raent ket gant al lizherenneg-se dre voaz pe dre dreuzlizherenniñ pe dre dreuzskrivañ.
Da skouer, ar sistem pinyin implijet evit skrivañ gant lizherennoù latin ar sinaeg skrivet dre voaz gant sinalunioù.
Arabeg
Sellit ouzh ar pennad pennañ-mañ: Treuzlizherennadur arabek
Setu un nebeud sistemoù implijet evit romanekaat al lizherenneg arabek implijet eveit skrivet, etre meur a yezh all, an arabeg, an ourdoueg hag ar perseg:
Skriturioù bramiek
Sellit ivez ouzh ar pennad pennañ-mañ: Devanagari.
Setu un nebeud sistemoù implijet evit romanekaat an abugidaoù diorroet diwar al lizherenneg vramiek implijet evit skrivañ meur a yezh komzet en India hag e gevred Azia a-bezh:
Sinaeg
Sellit ouzh ar pennadoù pennañ-mañ: Sinalun ha Pinyin
Diazet e vez romanekaat ar yezhoù sinaek, dreist-holl pa ranker derc'hel kont eus ar ar politikerezh.
Japaneg
Sellit ivez ouzh ar pennadoù pennañ-mañ: Hiragana, Katakana, Kanji ha Rōmaji.
Setu ar sistemoù romanekadur muiañ-implijet:
Koreaneg
Sellit ivez ouzh ar pennadoù pennañ-mañ: Hanja ha Hangeul.
Alies a-walc'h e vez romanekaet ar c'horeaneg en un doare ad hoc daoust ha ma'z eus bet diorroet meur a sistem unvan:
Diorroet ez eus bet war-lerc'h sistemoù all a-benn renkañ kudennoù gant ar sistem MR:
Taieg
Sellit ouzh ar pennad pennañ-mañ: lizherenneg taiek
Setu un nebeud sistemoù implijet evit romanekaat al lizherenneg taiek:
Kirillek
Implijet ken evit al lizherenneg kirillek hag ar re c'hlagolitek ha hengirillek.
Bulgareg
Streamlined System ("Sistem peureeunaet") eo anv sistem ofisiel romanekadur Bulgaria bet kinniget gant L.L. Ivanov ha degemeret ez ofisiel gant Kengor anvioù-lec'h Bulgaria d'an 2 a viz Meurzh 1995 ha neuze degemeret ez ofisiel gant ar gouarnamant da vat e miz C'hwevrer 2000.
Er Stadoù-Unanet hag e Breizh-Veur avat e kendalc'her da implijout c'hoazh gant Burev ar Stadoù-Unanet evit anvioù douaroniel (BGN) ha gant Poellgor pad evit anvioù douaroniel evit implijoù ofisiel e Breizh-Veur (PCGN) ar Sistem BGN/PCGN bet diorroet gante e 1952 evit romanekaat ar bulgareg.
Ruseg
N'eus sistem unvan ebet evit romanekaat ar ruseg ha dre ma vez lakaet da glotaat an treuzskrivadennoù gant reolennoù reizhskrivañ pep yezh e vez kavet meur a stumm evit pep anv rusek divoutin, da skouer: Чайкoвский > Tchaykovsky, Tchajkovskij, Tchaikowski, Tschaikowski, Czajkowski, Čajkovskij, Čajkovski, Chajkovskij, Çaykovski, Chaykovsky, Chaykovskiy, Chaikovski, Tshaikovski, Tšaikovski, h.a.
Setu un nebeud sistemoù e-touez ar re implijetañ:
Ukraineg
Setu un nebeud sistemoù implijet evit romanekaat an ukraineg.
Gresianeg
Sellit ouzh ar pennadoù pennañ-mañ: Treuzlizherennadur gresianek ha Brezhonekaat anvioù divoutin gresianek.
21 Gouere
Ganedigezhioù
thumb|150px|right|Ernest Hemingway e 1950
Naer-wiber Schneider
Naer-wiber Schneider (Bitis schneideri) zo ur stlejvil a vev e kreisteiz Afrika (Namibia ha Suafrika).
Aleksandr C'halifman
thumb|Aleksandr Khalifman, 1994 Aleksandr Valeryevitch C'halifman (e ruseg: Александр Валерьевич Халифман) a zo bet ganet d'an 18 a viz Genver 1966 e Leningrad.
Mestrc'hoarier echedoù rusian.
Mestr Meur Etrebroadel eo abaoe 1990.
E miz Ebrel 2005 e renk Elo a oa 2658, da lavaret eo 42vet c'hoarier bedel.
Papoua ar C'hornaoueg
Papoua ar C’hornaoueg eo an anv a ra an emsaverien bapou hag aostralazian — hag ar Bapoued hag an Aostralazianed dre vras —, koulz hag ar re a lavar eo direizh beli Indonezia war ar vro-se, eus hanterenn gornaoueg enez Ginea Nevez hag an inizi nes, hag anvet Ginea-Nevez ar C'hornaoueg gant Indonezia. Port Numbay (Jayapura evit gouarnamant Indonezia) eo ar gêr-benn.
Serwyl ap Usai
Unan eus mibien Usai ap Ceredig ha roue Ceredigion e oa Serwyl ap Usaic. N'eo anavezet nemet gant nestedoù ha ne ouzer netra diwar-benn e ren.
Margaret Thatcher
Margaret Thatcher (anv ganedigezh: Margaret Hilda Roberts) a zo bet ganet d'an 13 a viz Here 1925 e Grantham (Bro-Saoz) ha marvet eo d'an. Lesanvet e oa "an Itron Houarn" dre m'he doa ar vrud da vezañ dibleg.
Politikourez ha den-Stad Breizhveuriat.
Maodiernez kentañ Breizh-Veur adalek 1979 betek 1990.
Tigreeg
Ur yezh semitek eus is-skourr yezhoù etiopek an norzh eo an tigreeg (ቲግሬ tigre pe ኻሳ c'hasa) komzet en Eritrea (800 000 den e 1997) hag e norzh Soudan.
Daoust ha m'ec'h eo heñvel-tre o anv, n'en deus an tigreeg netra da welet gant Proviñs Tigrae en Etiopia.
Tost-tre eo an tigreeg d'an tigrigneg dreist-holl hag ivez d'an amhareg.
Ur rannyezh pennañ ez eus:
Evel an darn vrasañ eus ar yezhoù etiopek e vez kavet en tigreeg ar c'hensonennoù strakal. Diouzh an tu all, avat, e ra c'hoazh an tigrigneg gant an div gensonenn farinjek distaget er c'hourlanchenn a veze kavet sañset er geuzeg met kollet gant an darn vrasañ eus ar yezhoù etiopek all nemet an tigrigneg ha neuze e c'heller ober an diforc'h diouzhtu dre gomz etre ar yezhoù-mañ ha yezhoù kar all evel an amhareg.
Abaoe an XIXvet Kantev e vez skrivet e vez an tigrigneg gant ar skritur etiopek bet diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar geuzeg bet degaset eno gant misionerion eus Sveden evit reiñ ar Bibl er yezh-mañ. E gwirionez, avat, dre m'emañ liammet-stank ar geuzeg ouzh Iliz Ortodoksel Tewahedo Etiopia e kav gwell an darn vrasañ eus an Digreed, muzulmaned anezhe, ober gant an arabeg evel yezh dre skrid hag e kavfent gwelloc'h e vije skrivet o yezh ivez oc'h implijout al lizherenneg arabek.
Naer-wiber Russell
Naer-wiber Russell (Daboia russelii) zo ur stlejvil a vev en Azia.
Kastilha
Er XVIvet kantved
En Amerika:
Adalek an XXvet kantved
Roet e vez an anv Kastilha da ziv rannvro emren:
Hulshout
Hulshout a zo ur gumun eus Flandrez Belgia en Arondisamant Turnhout hag e proviñs Antwerpen.
Lorum
right|thumb Un doare toullgorferezh eo ma vez toullet ul lodenn eus ardivink-genel ar baotred. Toullet e vez a-led ar c'hroc'hen dindan ar kalc'h tost ouzh ar goursac'h.
Sindeton
War dachenn ar yezhoniezh hag ar yezhadur dreist-holl e implijer an termen sindeton pe kenurzhierezh sindetek (e saozneg: syndeton pe syndetic coordination, diwar ar henc'hresianeg σύν; 'a-grevret; ken-' mui δεῖν (< δέω); 'liammañ; stagañ') evit komz eus savadennoù kevrennek ma vez liammet daou gedrann pe muioc'h (frazennoù, rannfrazennoù...) an eil re ouzh ar re all gant ur stagell kenurzhiañ, da skouer:
Peuliesañ p'en em gav meur a kenlavarennoù (elfenn kenurzhiet) renk-ouzh-renk e vezont disrannet an eil diouzh eben gant virgulennoù estreget an hini iwezhañ, stag ouzh ar re all gant ur stagell, da skouer:
Gwelit ivez:
Oração sindética ou assindética
Bosenn werblus
Ar vosenn werblus eo ar seurt bosenn a gaver ar stankañ er meteier naturel. Paket e vez pa vezer kontammet gant flemmadennoù ar c'hwen bet o sunañ gwad ur razh pe ur c'hrigner a roe bod d'ar viruz. Diwan a ra ar vosenn e-touez ar c'hrignerien da gentañ ha mervel a reont stank. Ret e vez d'ar c'hwen o deus kollet o fourchaserien boued klask loened all evit sunañ o gwad. Kontammiñ a reont neuze an dud hag al loened doñv.
Deskrivadenn
Ar prantad goriñ a bad etre 2 ha 6 devezh, muioc'h a-wezhioù. Goude se e teu ar c'hridiennoù hag an derzhienn, gant poanioù er c'higennoù, artralgiezh (poanioù er melloù), kaouadoù poan benn hag ur santimant skuizhder bras.
E-doug ar 24 eurvezh kentañ en deus poan ar c'hlañvour en unan pe meur a unan eus e gwerblennoù limfatek, e-kichen al lec'h m'eo bet flemmet gant ar c'hwenenn he deus degaset ar viruz yersinia pestis. Peurliesañ e vezer flemmet ganta ar c'hen war an izili izelañ. Abalamour da se ez eo gwerblenoù ar morzhedeskern hag eus pleg an divvorzhed a vez skoet peurliesañ. Kreskiñ a ra ment ar gwerblennoù hag a zeu da vezañ poanius-kenañ ha kizidik. Pa stoker oute, an takadoù-se zo leun a goeñvadennoù (merzet e vez ez eo uhelaet ar c'hroc'hen gant an dourennoù korf zo dindan) ha tomm gant ul liv ruz pe roz.
Surrection (barrez)
E barrez klasel ec'h implijer an termen surrection  evit deskrivañ ar fed ma verk an dañser/ez al lusk dre sevel en pointe.
Bosenn werblus
Deskrivadenn
Ma seller pizh ouzh ar c'hlañvour ez eur gouest da gavout lec'h ar flemmadennoù c'hwen, merket gant pep a vouton bihan. War-lerc'h e tiwan porbolennoù (linwad zo, dindan stumm katarennoù) hag a-wezhioù memes ur gouli bev (koll kroc'hen war un takad eus ar c'horf). A-wezhioù zoken e weler goulioù bev kalz ledanoc'h met ral eo. Er stad-se e vez pareet buan ar vosenn werblus hag en un doare mat gant antibiotikoù. Digreskiñ a ra ar wrez ha gwellaat a ra ar c'hudennoù all e korf daou pe 5 devezh. Neoazh e chom c'hwezhet ha kizidik ar gwerbloù e-pad un dek devezh bennak goude implij al louzeier.
Pa ne vez ket graet war-dro ar c'hlañvour e weler lusk ar galon o kreskiñ (takikardiezh), simudiñ a ra ar c'hlañvour (Enebiñ a ra ouzh e endro), difretañ a ra, glizi en deus ha mont a ra en alfo. Disoc'h ur septisemiezh degast gant bazhell ar vosenn an hini eo. Mervel a ra ar c'hlañvour a-benn 36 eurvezh.
Seurtoù bosenn werblus dinoashoc'h zo bet deskrivet en Amerika ar Su. Graet e vez pestis minore anezhe. degas a reont un derzhienn vihan hag un danijenn bihanoc'h evit an hini deskrivet a-us.
Hararieg
Ur yezh semitek eus is-skourr ar yezhoù harariek-gouragek eo ar hararieg (harari, adare, aderinya pe gey sinan) komzet gant tro-dro da 21.283 den evel yezh kentañ mui 7.766 den evel eil yezh en Etiopia (1998).
Genidik e oa ar yezh-mañ eus kêr Harar e reter ar vro dreist-holl. Bremañ avat e vez komzet gant kumuniezhioù tud bras pe vrasoc'h en Addis Ababa, Adama ha Dire Dawa.
Sergey von Freymann
Sergey von Freymann (Freyman, Frejman, Freiman)  a zo bet ganet e 1882 ha marvet e 1946. Mestrc'hoarier echedoù rusian-ouzbek ha soviedat e oa.
Troad distributivel-amzeriañ
Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad distributivel-amzeriañ (saoz.: distributive-temporal case) evit komz eus un droad a dalvez da verkañ pegen alies e tegouezh un dra bennak, o klotaat war un dro gant arc'hwel an droad distributivel diouzh un tu ha hini an droad-amzeriañ diouzh an tu all.
An droad distributivel kv. an droad distributivel-amzeriañ
Disheñvel eo ster an droad distributivel, a verk ar c'houlz, diouzh hini an droad distributivel-amzeriañ, a dalvez kentoc'h da verkañ ar fed ma vez graet un dra bennak en un doare ingal a-hed ar wezh, da skouer:
Feskenn
thumb|200px|Lec'hiadur ar feskennoù Ar feskennoù (pe ar feskinier, pe an divfeskenn), pe peñsoù, pe ar c'hlunioù (pe an divglun) eo al lodenn fonnusañ eus revr an dud.
Feskennoù an dud
thumb|Ar gluteus maximus a zo unan eus kigennoù ar feskennoù.
Teir c'higenn gluteus dreist-holl a zo ouzh o ober: ar gluteus bras, ar gluteus krenn, hag ar gluteus bihan. Gante o-zeir eo e c'haller sevel ar c'haol ha treiñ ar vorzhed.
Gerioù heñvelster
thumb|200px|Divfeskenn ur vaouez.
Sede un nebeud gerioù all a reer ganto e-lec'h lavarout feskennoù:
Arz
Awenet eobet an arzourien gant feskennoù brav.
Emgann Crecganford
Emgann Crecganford zo un emgann mojennel hag a vije c'hoarvezet e 457, ma oa enebet ar Vrezhoned dindan Vortigern ouzh ar Saksoned renet gant Hengist.
Toullañ pod ar vezenn
right|thumb Un doare toullgorferezh eo toullañ ar pod-mezenn. Aes eo da gas da benn ha pareañ a ra buan-ha-buan.
Ret eo avat d'ur paotr a fell dezhañ toullañ pod e vezenn bezañ chomet didrodroc'h pe c'hoazh trodroc'het gant un tammig kroc'hen a-walc'h chomet war-lerc'h.
Askorn
Un askorn (liester : eskern) a zo unan eus ar pezhioù danvez kalet-tre ha dibleg a ya d'ober ur framm e korfoù ar mellkeineged. Ar skeledenn, pe ar c'horf-eskern, eo an anv a vez graet eus hollad an eskern staget warnañ an elfennoù gwak evel ar c'higennoù dre ar stirennoù, ar flugez hag an empenn (hemañ enklozet e boest ar c'hlopenn).
Studi an eskern eo an askornouriezh.
Rolloù an eskern
Liesseurt eo rolloù an eskern :
Danvez
Gant raz eo graet an eskern evit reiñ o c'haleter hag o fetister ken e c'hellint dougen pouez ar c'horf, ur pouez a c'hell bezañ kaset war un nebeud anezho evel eskern an treid pa ya an den pe al loen war e sav. Koulskoude ez eus ul lodenn gleuz e diabarzh an eskern, el lec'h m'emañ ar mel askorn.
Sterioù all
Pep elfenn galet a c'hell bezañ keñveriet ouzh askorn ar mellkeineged a vez graet "askorn" anezhi : askorn kerez (kalonenn gerez), da skouer, hag heñvel evit ar frouezh all kalonennoù enno.
Kabiten Alatriste
Ar c'habiten Alatriste pe Diego Alatriste y Tenorio, hervez e anv gwir, zo ur soudard spagnol eus ar XVIIvet kantved, hag un haroz e romantoù ar skrivagner spagnolek Arturo Pérez-Reverte. Evel Alexandre Dumas gant d'Artagnan en deus kemeret ar romantour un ofiser un tamm divrud evit ober anezhañ un haroz romantel. Hervez a lenner ell levrioù e vije ganet e León war-dro 1582 ha marvet en emgann Rocroi e 1643 o stourm ouzh an arme c'hall.
Troet eo bet al levrioù e meur a yezh.
Buhez an haroz
Da 13 vloaz e oa aet da dabouliner gant an arme spagnol goude kuzhat e oad. Kaset e oa bet gant e rejimant, Tercio Viejo Cartagena, da Flandrez. En arme e teuy da vout kabiten. Met e Madrid hag e Spagn e c'hoarvez an darvoudoù kontet el levrioù. Karantez, spierezh, emgannoù, tud brudet ar mare, ha gwerzennoù barzhed diouzh ar c'hiz a gaver ivez.
Ur soudard lemm e deod hag e gleze eo ar c'habiten, prest d'en em gannañ atav. Stourm a rank meur a wech ouzh an Inkizision. Mignon eo d'ar skrivagner Quevedo. Ha sot eo gant c'hoariva Lope de Vega.
<!--
Biografía
En ese mismo viaje conoce al futuro capitán Alonso de Contreras. Hacia 1596 asiste a su primera batalla en el asalto de Calais, donde por su valentía sienta plaza de soldado cuando aún no ha cumplido los quince años. Llegan las Guerras con Francia y las luchas en Amiens. A los 17 años tiene el primer duelo: mata al adversario. Vive los motines de las tropas mal pagadas en los Países Bajos.
Hacia 1610, durante la Tregua de los 12 años, vuelve a España y participa en la expulsión de los moriscos y en la represión de los rebeldes en Valencia. Luego de pedir su baja como soldado en el tercio de Cartagena se dirige a Nápoles y se enrola en el tercio de allí luchando contra turcos y venecianos. En esta época conoce a Álvaro de la Marca y le salva la vida, lo que hace gozar de buena reputación y se establece, pero se ve obligado a huir a España tras un asunto de faldas.
Lágrimas Negras
Lágrimas Negras (Daeloù du) zo ur bolero kuban savet gant Miguel Matamoros en 1929, hag unan eus kanaouennoù aroueziusañ sonerezh Kuba, kaoz enni eus daeloù unan a zo o aet e bried kuit.
Kabiten Alatriste
Biografía
Así, en 1616 se establece como espadachín a sueldo en Sevilla, trasladándose más tarde al Madrid de los Austrias. En 1618 se alista de nuevo con Spínola que recluta tropas de nuevo para el tercio viejo de Cartagena, él mismo lo recomienda para sentar plaza de sargento. En esta misma campaña muere su amigo Lope Balboa, no sin antes pedirle que se encargue de criar a su hijo Íñigo. En 1620 marcha a Alemania junto a otros 8.000 soldados para auxiliar al Emperador Fernando de Austria. Invaden el Palatinado el 6 de agosto. Cruzan el Rhin 30.000 hombres y toman 30 plazas fuertes en seis meses, hasta que llegan los fríos del invierno. Mata a un alférez en duelo y es degradado y condenado a la horca. Pero salva la vida del maestre de campo tras matar a tres soldados alemanes durante la batalla de Jülich, y lo indulta.
Lágrimas Negras
Istor
Edo Miguel Matamoros e Santo Domingo, an enezenn e-kichen Kuba, e leti Luz Sardaña, pa glevas ur vaouez o ouelañ en ur gambr e-kichen e hini. Krediñ a reas dezhañ e oa marvet unan bennak diganti. Met lavaret e voe dezhañ edo o ouelañ abalamour d'he fried a oa aet gant ur vaouez all en derc'hent. Eus an darvoud-se e oa deuet ar ganaouenn.
Kabiten Alatriste
Biografía
Tras la reanudación de los conflictos en los Países Bajos en 1622 el tercio de Cartagena se reconstruye, y es asignado a Fernández de Córdoba para luchar contra los protestantes. El 29 de agosto interviene en la sangrienta batalla de Fleurus contra las tropas del duque Christian de Brunswick. El tercio de Cartagena sufre numerosas bajas y Alatriste resulta muy gravemente herido.
Lágrimas Negras
Istor
Fent a zo er ganaouenn pa weler ar gwaz oc'h ober ur santez ("mi santa" ) eus ar vaouez dilezet gantañ. E doareoù all e kaver a bep seurt anvioù all :
Kabiten Alatriste
Vida novelada
En 1623 Alatriste es licenciado, y se le concede a un beneficio de cuatro escudos al año que nunca le pagarán, vuelve a España estableciéndose definitivamente en el Madrid y recibe a Íñigo Balboa como paje. Al poco ocurre la aventura de los dos ingleses: El príncipe Carlos y el Duque de Buckingham (El capitán Alatriste) y más tarde Íñigo tiene problemas con el Santo Oficio (Limpieza de sangre).
Lágrimas Negras
Kanerien
E-leizh a zo hag a vo, menegomp : ha re all.
Kabiten Alatriste
Vida novelada
Hacia 1625 se alista de nuevo, con Iñigo como mochilero que ya tiene 14 años. Llegan a Flandes por el camino español. Tiene lugar el asalto y saqueo de Oudkerk y el sitio de Breda, donde asisten a la rendición de Breda, el 5 de junio. (El sol de Breda) Desmovilizado, viaja a España por mar y,entre Cádiz y Sevilla, ocurre la aventura del oro del Niklaasbergen. En compensación el rey le regala una cadena de oro por sus servicios (El oro del rey). Durante los años 1626 y 1627, de nuevo en la villa y corte, cae de nuevo en amores con María de Castro y tiene nuevos problemas con la Justicia. Salva la vida del rey en un atentado en El Escorial y este le otorga secretamente la Grandeza de España (El caballero del jubón amarillo). Ese mismo verano Iñigo y él embarcan en las galeras de Levante para luchar contra el Corso en Berbería y la costa griega. Mientras se suceden riñas y desavenencias entre íñigo y Alatriste (Corsarios de Levante)..
-->
Lágrimas Negras
Liammoù diavaez
-Komzoù hervez an doare kanet gant Compay Segundo :
-Kanet amañ en un doare dispar :
Kabiten Alatriste
Film
Ur film zo bet savet diwar ar romantoù kentañ.
Ar romantoù
Tri all a vije da zont:
Geuzeg
Ur yezh semitek eus isskourr yezhoù etiopek an norzh eo ar geuzeg (ግዕዝ ) diorroet er penn-kentañ e-touez kouerion Uheldirioù Korn Afrika ha deuet war-lerc'h da vezañ yezh Lez Impalaeriezh Etiopia.
Ur yezh varv eo, aet da get en XIIIvet Kantved, met implijet e vez c'hoazh evel yezh sakr gant Iliz Ortodoks Tewahedo Etiopia ha gant Iliz Ortodoks Tewahedo Eritrea.
Implijet e vez ivez evel yezh sakr gant Yuzevion Etiopia (Beta Israel).
Tost-tre e oa manet fonologiezh ar geuzeg d'ar c'hentsemiteg dre vras. Kavet e vez er geuzeg kensonennoù strakal diorroet diwar ar c'henonennoù stambouc'hus semitek.
Skrivet e vez ar geuzeg gant ar skritur etiopek pe fidel bet diorroet a-ratozh evit ober gant ar yezh-se dre skrid hag en deus talvezet war-lerc'h da skrivañ an darn vrasañ eus ar yezhoù all komzet en Etiopia.
Genk
Genk a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e proviñs Limbourg.
Frank Zappa
Frank Vincent Zappa (21 a viz Kerzu 1940 - 4 a viz Kerzu 1993) a oa ur soner rock, ur sonaozer, sevener ha flemmataer eus ar Stadoù-Unanet. En e 33 bloaz a sonerezh e voe Zappa unan eus sonerien-sonaozerien strujusañ eus e vare gant ouzhpenn 60 a bladenn enrollet gantañ en e vuhez, pep pladenn o vezañ graet pladennoù dibar diouto. Ouzhpenn-se e oa ur gitarour-tredan brudet hag ur produer prederiet ha gouiziek, hag a enrollas holl e bladennoù war-lerc'h 1966.
E damm buhez
Ganet eo bet e Baltimore ( e Maryland). Savet eo bet e Kalifornia. Levezonet eo bet gant sonerien penn a-raok evel Edgar Varèse hag Igor Stravinsky ha strolladoù karter rhythm and blues.
Podoces
Podoces a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù kar d'ar c'hegined, krouet e 1821 gant ar skiantour alaman Gotthelf Fischer von Waldheim (1771-1853).
Frank Zappa
E damm buhez
Goude ur reuz berr a-walc'h evel kaner micherel (enrollet eo e Memories Of El Monte marvnad gant ar Penguins) ez a Zappa da ezel a-barzh ur strollad karter da c'hitarour. Diwezhatoc'hik en deus roet Mother da anv ar strollad.
Podoces
Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Daou (2) isspesad en holl.
Frank Zappa
E damm buhez
Sinet e oa bet ar Mothers gant ar produer Tom Wilson, hag embannet war-lerc'h an albom doubl Freak Out (1966). An daou Absolutely Free ha Lumpy Gravy a zo embannet er bloaz war-lerc'h. Enrollañ a ra Zappa ivez Wer're Only In It For The Money, ur flemmgan chourrik a-enep ar flower power met ivez eus an doare da vevañ er Stadoù Unanet, luadennet eo Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (Beatles) gant pajenn gentañ ar levr, lakaet 'z eus bet legumajoù e-lec'h ar bleunioù.
Goude kalz albomoù gant ar Mothers, da lâret eo Cruising With Ruben & The Jets gant ur stil doo-wop, ec'h embann Hots Rats un albom solo gant binviji nemetken e-lec'h ma vez santet ur stumm-soniñ levezonet gant ar free jazz, kenkoulz hag un albom bet enrollet dirak an arvesterien e-barzh ar Fillmore East, perzh en do John Lennon e-barzh (ha pa na ve ket skrivet kement-se war an disk). Delc'her a ra da embann forzh pegement e-pad ar bloavezhioù 1970, na kaerat albom Once Size Fits All hag Apostrophe hag all tout, gant sonerien all e-barzh ar Mothers.
Goude un troc'h e teu Zappa en-dro ha kalz eus e labour a-ziagent zo levezonet gant ar sinklaouier implijet gantañ evit sevel ha mestroniañ a ra teknikoù studio evit ober efejoù gant binviji difer. Ha dont a ra e labour da vezañ mui-oc'h-mui politik, dre ober goap eus an delevañjelisted ha deus ar gostesenn republikan e-barzh ar Stadoù-Unanet.
E penn kentañ ar bloavezhioù 1990 en em ro Zappa penn-kil-ha-troad da labourioù laz-seniñ hà gant ar c'hlaouier. E 1992 eo diouganet dezhañ krign-bev ar prostat, sed pezh a gaso anezhañ d'an anaon pelloc'h d'ar 4 a viz Kerzu 1993. E droiad-soniñ diwezhañ gant ur strollad rock zo e 1988, un teskad 12 muzisian, goulenn a ra digante gouzout 100 kanaouenn (an darn vrasañ savet gant Zappa e-unan), met mont a raent kuit an eil war-lerc'h egile abalamour d'an dizemglev savet etreze ha Zappa, kement-se a-raok fin an droiad. Bezañ zo memes tra euzoutañ e-barzh an albomoù The Best Band You Never Heard In Your Life (sed kanaouennoù gant liv ar politikerezh warne, hag eilkanajoù muzik film., Make A Jazz Noise Here (peurliesañ kanaouennoù gant binviji nemetken ha dre arnodenniñ) hà Broadway The Hard Way (kanaouennoù nevez), hag evit kanaouennoù zo war You Can't Do That On Stage Anymore Volume 6.
Sammet eo Frank Zappa gant krign-bev ar prostat d'an oad a 53 bloaz. Peuzkent e varve reas war-dro politik ar c'hultur tchek diwar het Václav Havel.
Lakaet e oa bet Zappa e-barzh ar Rock 'n' Roll Hall of Fame e 1995.
Un asteroidenn zo bet anvet (3834) Zappafrank ivez.
Gourageg ar reter
Ur yezh semitek eus is-skourr ar yezhoù harariek-gouragek eo gourageg ar reter (saozneg: East Gurage) komzet gant 827.764 den evel yezh kentañ mui 89.042 den evel eil yezh den 150km e su Addis Ababa en Etiopia (1998).
Peder rannyezh ez eus :
Ken tost eo ar zayeg hag ar mesmeseg outañ ma c'hellfent bezañ renket evel rannyezhoù gouraek ar reter.
Dinarzh
Istor
Savet eo bet Dinarzh etre bourk kozh Sant-Enogad hag an aber, dirak an draezhenn vras, ha "Sant-Enogad" e oa anv ar gumun betek 1879, "Dinarzh-Sant-Enogad" etre 1879 ha 1921 ha Dinarzh hepken abaoe.
Yann IV, bet ganet da vare brezel an Hêrez, a voe desavet e Bro-Saoz betek e driwec'h vloaz. Anavezet e voe da Zug Breizh nemetañ e 1365 hervez Kentañ Feur-emglev Gwenrann da heul e drec'h war Charlez Bleaz en Alre hag a verkas diwezh ar brezel. Met ezhomm en doa eus harp ar Saozon, ha pa darzhas ar brezel etre Bro-C'hall ha Bro-Saoz e 1369 e sinas dre guzh un emglev gant ar Saozon. Charlez V, roue Frañs, a gasas da Vreizh un arme renet gant Beltram Gwesklin hag a lakaas embann an emglev war ar groaz. Dilezet gant holl aotrouien ar vro e rankas Yann IV mont en-dro d’an harlu da Vro-Saoz d'an 28 a viz Ebrel 1373.
E 1378 e kredas da Charlez V e oa deuet poent lakaat e grabanoù war Breizh. Siwazh dezhañ, n'en doa ket priziet nerzh ar santad broadel breton. Sevel a reas ar boblañs a-enep dezhañ, forzh pe du e vefe bet hini pe hini e-doug brezel an Hêrezh. Aspedet e voe Yann IV da zont en-dro. Dilestriñ a reas hemañ e porzh Dinarzh d'an 3 a viz Eost 1379. Degemeret e voe gant un engroez entanet, gant Janed Pentevr (intañvez Charlez Bleaz), ha gant holl noblañsed ar vro.
Yersinia pestis
Yersinia pestis zo ur spesad bakteri bazhellek Gram-nann, anaerobek diouzh ret, eus kerentiezh an Enterobacteriaceae. Lakaat a ra an dud da bakañ ar vosenn werblus. Y. pestis a c'hall ivez degas bosenn ar skevent hag ar vosenn septisemiek. An tri seurt bosenn zo bet kaoz da feurioù mervel uhel e-pad ar barradoù kleñved-red en istor, en o zouez ar Vosenn Vras pe ar "Vosenn Zu". Lakaat a reer war gont houmañ ziwezhañ marv war-dro un drederenn eus poblañs Europa etre 1347 ha 1353.
Dinarzh
Taolennet eo an degouezh-se er sonenn hengounel milanavezet An Alarc'h he zitl, bet embannet gant Kervarker er Barzhaz Breizh. D'an 3 a viz Eost 1929, da-geñver 650 deiz-ha-bloaz dilestradeg Yann IV, e voe staliet un izelvos en arem (s.o. al luc'hskeudenn a-us) e porzh Dinarzh; e welet a c'haller war pourmenadenn ar loargann, eus tu hanternoz ar Yacht Club.
Yersinia pestis
Dizoloadenn
Dizoloet eo bet Y. pestis e 1894 gant ur bakteriologour hag ur mezeg eus an ensavadur Pasteur, Aleksandr Yersin, e-pad ur stropad bosenn e Hong-Kong Yersin a oa ezel eus skol Pasteur. Shibasaburo Kitasato, ur bakteriologour japanat stummet en Alamagn hag a implije hentenn Koch a oa ivez o klask orin ar vosenn. Yersin an hini eo avat a zizoloas al liamm a oa etre ar vosenn ha Yersinia pestis. Anvet Pasteurella pestis da gentañ e oa bet badezet en-dro ar spesad bakteri e 1967.
Dinarzh
Dispac'h Gall
Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: graet e voe al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person en ur sevel diferadennoù na c'hellent ket bout degemeret gant ar Vodadenn vonreizhañ vroadel.
Ur gêr diouzh ar c'hiz e oa deuet da vezañ, e penn kentañ an, gant Saozon binvidik o sevel tier eno. Mari Manac'h, a orin eus Benac'h, anavezet evel Lady Mond, gwreg sir Mond, roue an nikel, he doa un ti eno anvet Castle Mond. Niverusoc'h eo hañvourien Pariz en hon amzer. Brudet eo an traezhennoù, ar c'hazino, fest filmoù Breizh-Veur.
Brezel-bed kentañ
344 gwaz ag ar gumun gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, d.le. 4,91% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
Repuidi Brezel Spagn e Breizh
E miz Meurzh 1940 e teuas ur repuad gant e diegezh eus Aodoù-an-Hanternoz da gelenn el Lycée Pierre-Cornaille deut a Bariz.
Bered ar C'hommonwealth: Dinard English Cemetery e bered nevez kumun Dinarzh
Ul lodenn eus bered Dinarzh a oa bet gouestlet d'ar Vreizhveuriz gant ar gumun a-raok an Eil brezel-bed. Implijet e voe e-pad ar brezel da zouarañ milourion eus ar C'hommonwealth. Re ar Morlu a varvas pa'z eas an H.M.S. Charybdis d'ar strad d'an 23 a viz Here 1943.
Traezhennoù
Peder zraezhenn bennañ zo er gumun gant ur post evezhiañ hag aveadurioù evit an hañv :
Douaroniezh
War aod Mor Breizh emañ Dinarzh, e lez kleiz aber ar stêr Renk; e lez-dehoù an aber emañ Sant-Servan, stag ouzh Sant-Maloù hiriv.
Obererezhioù, abadennoù ha darvoudoù
Kit da welout ar rann Sport ivez.
Touristerezh
Ur c'houronklec'h brudet eo Dinarzh. Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.
Tud liammet gant kêr
Td ganet e Dinarzh:
Tud bet e Dinarzh:
Maered
thumb|left|An ti-kêr
Marc'hegerezh
Jumping etrebroadel 5 sterenn, bep miz Gouere.
Lise Diwan Karaez
right|border Lise Diwan Karaez eo al lise kentañ krouet gant Diwan. E Karaez-Plougêr emañ, e-kichen maner Kerampuilh. Digoret e voe lise kentañ Diwan e miz Gwengolo 1994 er Releg-Kerhuon (Kerc'horr), evel ur seurt stagadenn eus Skolaj Diwan ar Releg (Skolaj Diwan Roparz Hemon en amzer-se). Kaset e oa bet da Garaez e miz Gwengolo 1999.
Istor
Dibabet e voe al lec'h-se e 1998 gant Kuzul-Merañ Diwan diwar teir ginnagadenn (Brest ha Kemper a oa bet kinniget ivez). En un ti ar retretidi kozh, e-kichen aste Kerampuilh, e voe staliet. Labourioù reneveziñ a voe da vezañ konduet hag arc'hantaet gant Rannvro Breizh. Koulskoude e voe ret sevel ur "Bod herberc'hiañ Kerampuilh" evit resev yalc'hadoù zo ha merañ ar c'houskvaoù hag ar gegin. Implijet e vez al lec'hioù evit obererezhioù sevenadurel, pa vez serret ar c'hlasoù.
Brudet e krog al lise-mañ da vezañ dre ma vez disoc'hoù mat-kaer en arnodennoù ar vachelouriezh c'hall, ar feur trec'hiñ a vez bepred etre 90 % ha 100 % a loreidi (e 2006: 96 % -- 100 % er rummad L—94% e 2003, 93% e 2004, 96% e 2005, 99% en 2007, 90% e 2008 tremen 98% e 2009 .)
Hiziv an deiz ez eo meret gant ur genrenerezh : Loeiz Donal, Lomig Bosser-An Dren ha Paol Mingant.
E 2004 ez eus bet krouet ur gevredigezh skolidi gozh anvet Diwanet, morgousket abaoe 2009.
Rouantelezh Kastilha
thumb|left|Rouantelezh Kastilha en 1210
Kastilha zo bet ur rouantelezh er Grennamzer e hanternoz Spagn. Da gentañ, en IXvet kantved, ne oa nemet ur gontelezh e Rouantelezh León. Dont a ra hec'h anv eus an niver bras a gastilli enni.
E diwezh ar Grennamzer, e rene rouaned Kastilha eus pleg-mor Gwaskogn en norzh betek Andalouzia er su ha war al lodenn vrasañ eus kreiz al ledenez.
Kregiñ a reas ar Reconquista, en istor Bro-Spagn, gant stourm rouantelezh vihan Asturiez a ziazezas goude Kastilha diwar ar marzoù gounezet diwar-goust o enebour, bro zivent Al-Andalus, eizh vloaz goude aloubadeg an Arabed e 711.
Kastilha a oa da gentañ ur gontelezh dindan rouantelezh León, eus 850 da 1037, ur vro anvet Kastilha gozh bremañ. Chom a reas Kastilha dindan aotrouniezh rouaned Asturiez ha León etre an kantved ha 1037, pa oa savet Rouantelezh unanet Kastilha ha León gant Ferdinando I. E 1058 a loc'has un heuliad brezelioù a-enep ar Vaoured, hag e kemeras ar pezh a zeufe da vezañ Kastilha nevez (emgann Alarcos hag emgann la Navas de Tolosa).
Brasaat a reas ar rouantelezh dindan ren Alfoñs VI (1065-1109) hag Alfoñs VII (1126-1157). Dindan Alfoñs X e tiorroas buhez sevenadurel ar rouantelezh met ur prantad hir a stourmoù diabarzh a zeuas war-lerc'h. E 1469 e teraouas unvanidigezh rouantelezhioù Aragon ha Kastilha, ha da c'houde hini ledenez Bro-Spagn, gant eured Ferdinant II Aragon (roue Kastilha, Ferdinando V) hag Izabel I, rouanez Kastilha.
Delfin (toullgorferezh)
An anv brav delfin a vez graet e saozneg eus an doare da adtoullañ kalc'h un den hag e ardivink-genel ha da stagañ ur vinell, anvet Priñs Albert, ouzh unan all, plantet donoc'h e kig ar c'halc'h. Peurvuiañ e kav an dud e vez aesoc'h plantañ ur varrennig kromm evit ur vinell.
Ma kreder an dud o deus lakaet adtoullañ o c'halc'h evel-se e vije kreñvaet o santadurioù en o c'han-troazhañ e-pad an embarañ.
Jean Le Cam
Jean Le Cam (pe Yann ar C'hamm e brezhoneg) a zo ur merdeer breizhat, ganet e Kemper d'ar 27 a viz Ebrel 1959. Bevañ a ra er Forest-Fouenant.
Gant Philippe Poupon ze eo unan eus ar re o deus gounezet teir gwezh Redadeg digenvez ar Figaro (solitaire du Figaro), a c'hounezas e 1994, 1996 hag e 1999. Bageal a reas gant e dad, en e vugaleaj, en inizi Glenan. Eno en em gave gant Yann Kerloc'h, Gward tour-tan Pennfred, a gas anezhañ da besketa e bourzh e prame. Tro en deus bet ivez neuze da vageal e bae Konk-Kernev, gant Hubert Desjoyeaux e bourzh ur 420, ha goude se e bourzh un Armagnac.
Yann ar C'ham a vageas diwezhatoc'h gant Eric Tabarly ha Michel Desjoyeaux. Kemer a ra perzh alies e Redadeg digenvez ar Figaro (solitaire du Figaro) a c'hounezas teir gwezh kent kregiñ gant dispac'h al listri lieskouc'hek (ar « Formulennoù 40 » gant Biscuits-Cantreau).
Er Vendée Globe 2004/2005 e tegouezh e penn ar redadeg goude an trec'hour Vincent Riou. Chomet e oa pell dirak ar re all war e lestr Bonduelle, ha tizhet e oa bet en-dro e lodenn ziwezhañ ar redadeg. Degouezhet e oa er porzh 7 eurvezh goude an hini kentañ, goude un tennad 41000 km en-dro d'ar bed.
Naer-wiber Mac Mahon
Naer-wiber Mac Mahon (Eristicophis macmahonii) a zo hag ur stlejvil a vev e kornaoueg Azia ar su (Iran, Afghanistan, Pakistan).
Bro-Lemojez
<HR noShade> thumb|[[Ardamezouriezh|Ardamezioù erminiget Lemojez]]
Bro-Lemojez (Lemosin en okitaneg, Limousin e galleg), zo ur vro en Okitania eo Lemojez he c'hêr-benn. Ur broviñs kozh e Bro-C'hall eo ivez, hag adkemeret eo bet an anv evit ur rannvro a vod tri departamant (Corrèze, Creuse hag Haute-Vienne). Okitaneg eo ar yezh, gant he rannyezh, al lemojezeg.
Istor
Bro al Lemovices e oa e Galia gozh. Er eo e voe staget ouzh ar rouantelezh c'hall.
Priñs Albert tu-gin
Un doare toullgorferezh eo ar Priñs Albert tu-gin ma vez toullet ul lodenn eus ardivink-genel ar baotred.
Lakaet e vez an nadoe da dremen dre kan an troazh, o tont er-maez eus penn ar kalc'h dre doullañ ar vezenn.
Abd el-Krim
Abdelkrim, pe Abd el-Krim (مُحَمد بن عبد الكريم الخطابي, Muhammad ibn Abd al-Karim al-C'hattabi e anv leun en arabeg, pe e berbereg ar Rif), a voe ur brezelour e Maroko, e menezioù ar Rif, haroz ar stourm a-enep an drevadennerien, hag en em gannas a-enep ar Spagnoled, gourc'hemennet gant Miguel Primo de Rivera, hag ar C'hallaoued renet gant ar jeneral Pétain.
Naer-wiber ar geunioù
Naer-wiber ar geunioù (Proatheris superciliaris) zo ur stlejvil a vev en Afrika (Tanzania, Malawi, Mozambik).
Kanton Bully-les-Mines
Kanton Bully-les-Mines a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.
Abaoe 2015
Kanton Bully-les-Mines a ya bremañ 12 kumun d'ober anezhañ:
Naer-wiber Persia
Naer-wiber Persia (Pseudocerastes persicus) zo ur stlejvil a vev er Reter Kreiz.
שפיפון
Scarlett Johansson
Scarlett Ingrid Johansson, ganet d'an 22 a viz Du 1984 e New York, a zo un aktourez ha kanourez stadunanat. Bet e oa bet an aktourez paeet an uhelañ abaoe 2018, meur a wech eo bet lakaet e listenn ar Forbes Celebrity 100. Brudet eo abaoe kemeret perzh er film The Horse Whisperer e 1998.
Buhez
Ganet eo Scarlett Marie Johansson e New York eus un tad, Karsten Johansson, ur saver tier eus Danemark, hag ur vamm Melanie Sloan, produktour eus Polonia. He zad-kozh, Ejner Johansson e oa ur skriver senario ha sevener. Scarlette 'zo geveled gant Adrian. He deux ivez ur c'hoazh hag ur breur, Vanessa aktourez ha Adrian aktour ivez. Ha Christian, ur breur all ganet eus un tad disheñvel.
Kroget he devoa gant he micher aktourez da eizh vloaz o c'hoari e Sophisty war leurenn Broadway. Goude e c'hoari en he film kentañ L'irrésistible North gant Rob Reiner e 1994. Kenderc'hel a ra goude da gemer perzh e nebeut filmoù all met hep bezañ c'hoazh anavezet. N'eo ket nemet e 1998 pa c'hoari Scarlett e The Horse Whisperer gant Robert Redford ha Kristin Scott Thomas hag e c'hounez ur Young Star Award roet gant ar gelaouenn The Hollywood Reporters. Gant Lost In Translation e vez gounezet ganti priz an aktourez wellañ eus ar bloaz 2003 o c'hoari en ur c'homedi pe ur film muzikal. Abaoe e c'haller gwelout anezhi e meur a film evel La Jeune Fille à la Perle, En Bonne Compagnie, Love Song gant John Travolta, The Island, Scoop, Le Dalhia Noir ha kalz reoù all ...
Sonerezh
E 2005 e oa Scarlett da gemer perzh en ur pezh-c'hoari brudet, La Mélodie du Bonheur an anv anezhañ, met roet e oa bet ar roll da g-Connie Fisher a-benn ar fin. Neuze e 2006 e soñjas Scarlett kanañ er bladenn Unexpected Dreams – Songs From The Stars kanet gant meur a aktour all. Adkemer a reas ar ganaouenn Summertime gant George Gershwin.
E 2007 ec'h enrollas kanaouennoù gant Tom Waits en he fladenn anvet Anywhere I Lay My Head a voe embannet d'ar 7 a viz Here 2007.
Bremañ he deus Scarlett savet ur bladenn, Break Up gant Pete Yorn enrollet e penn kentañ 2009.
Bruderezh
Goude ar sonerezh, ar sinema, setu bremañ Scarlett hag ar bruderezh. Enrollañ a ra un nebeut hini evit ar c'hwezh-vat Eternity Moment gant Calvin Klein. Met n'eo ket nemet se, pozañ a ra Scarlett ivez evit skritelloù a bep seurt. E 2006 e krou Scarlett gant Reebok ur merk nevez : Scarlett 'Hearts' Rbk. Ur merk votoù-sport war ar marc'had abaoe miz Meurzh 2007.
Keñveriñ a ra Scarlett gant meur a gevredigezh : Louis Vuitton e 2005, L'Oréal e 2006, Moët & Chandon, Dolce & Gabbana ha Mango e 2009.
Mor Marmara
Mor Marmara (turkeg : Marmara Denizi) eo an anv a reer eus ar mor a zo etre strizh-mor an Dardanelloù er mervent, a zigor war Mor Egea, ha strizh-mor ar Bosfor er biz, a zigor war ar Mor Du.
Propontis a veze graet eus ar mor kloz-se gant tud Hellaz en Henamzer.
Ur mor diabarzh eo, hag an holl aodoù en-dro dezhañ zo perc'hennet gant Turkia. E-kreiz ar mor-se emañ Enez Marmara.
Diredig boutin
An diredig boutin, pe diredig sant Gwennole (liester : dirediged sant Gwennole), pe evn(ig) sant-Nikolaz a zo ur spesad evned, Alcedo atthis an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Gracula Atthis da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Boued
Bevañ a ra diwar loened-dour bihan ha pesked.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ :
1105
Diwar-benn bloavezh 1105 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1105
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1105
Timbroù Fernando Poo
thumb|130px|Timbr Fernando Poo - 1964 thumb|left|130px|Timbr Fernando Poo - 1903
Dizoloet gant ur martolod portugalat er, Fernando Poo zo un enezenn e pleg-mor Ginea, e-tal ar C’hameroun. Trevadenn Spagn eo bet etre 1867 hag ar bloaz 1960, pa teu da vezañ « proviñs spagnol ». E 1968 eo roet e frankiz d’an enezenn a sav Ginea ar C'heheder, asambles gant proviñs ar Rio Muni (bet Ginea spagnol).
Timbroù a-ratozh evit an enezenn zo bet embannet etre 1868 ha 1909 gant ar velestradurezh spagnol. An nebeut rummadoù timbroù boutin a ziskouez poltred ar Rouanez Izabella II ha Roueed Alfons XII hag Alfons XIII (babig). Ur rummad 11 timbr spagnol soulgarget "FERNANDO POO" a vo embannet e 1929 ivez.
Timbroù Ginea spagnol a vez lakaet e gwerzh e Fernando Poo betek 1960, dindan anv « Territorios españoles del golfo de Guinea » (1909-1950) ha « Guinea española » (1951-1959).
Pa cheñch statud politikel ar vro e 1960 ec’h embanner en dro timbroù dindan anv Fernando Poo. Gouestlet int d’an natur (loened gouez, plantennoù), d'ar relijion ha d’ar visionerien gatolik ha d’ar Jeneral diktatour Franco.
Timbroù Ginea ar C'heheder (« Republica de Guinea ecuatorial ») a vez implijet e Fernando Poo adalek 1968. Bioko a vez graet eus an enezenn abaoe 1979.
Naer-wiber gornek
An naer-wiber gornek (liester: naered-gwiber kornek), Vipera ammodytes eus hec'h anv skiantel, zo ur stlejvil hag a vev e gevred Europa.
Mnemosyne
Mnemosyne (Μνημοσύνη / Mnêmosúnê e gregach, diwar μνήμη / mnếmê, "eñvor") a oa un Ditanez, merc'h da Ouranos ha Gaia, hag a c'hanas an Nav Muzenn, goude bezañ degemeret Zeus en he gwele nav nozhvezh diouzh renk. Doueez an Eñvor eo-hi.
Hervez Caius Julius Hyginus e oa yaouankoc'h, ha kentoc'h merc'h da Zeus ha d'an nereidenn Klymene.
He merc'hed
Sed anvioù he nav merc'h:
Mojenn
Genel a eure an nav muzenn goude bezañ degemeret Zeus e-pad nav nozvezh en he gwele. Skeudenn an Eñvor eo, ha diskouezet e veze evel ur vaouez o terc'hel he skouarn etre daou viz he dorn dehoù, pe gant un dorn dindan he groñj.
Karaboroeg ar reter
Ur yezh senoufoek eus skourr ar yezhoù karaboroek eo karaboroeg ar reter (kar).
Sissonne (barrez)
E barrez klasel ec'h implijer an termen sissonne  evit deskrivañ ur pas bet krouet gant Kont Sissonne er XVvet kantved.
Gant ar sissonne simple, ar stumm eeunañ, e krog an dañserez er pempvet emstumm, neuze e lamm a-sonn, peg an divc'har an eil ouzh eben ha reut beg an treid. Dont a ra en-dro d'al leur war un troad e demi-plié, gant an eil troad e cou-de-pied devant ("dirak") pe derrière'' ("a-dreñv").
Daoreoù all ez eus: