cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Frañsez Vallée
Mennozhioù politikel
Pa yeas ar braz eus ar Varzhed er-maez eus Kevredigez Broadel Breiz ec'h asantas F. Vallée bezañ ezel poellgor Unvaniez Arvor, ha pa voe adsavet an aozadur e 1920 ec'h eas da gadoriad e-pad un nebeud mizioù a-raok ma teufe Jean Choleau da erlec'hiañ outañ.
E 1916 ec'h embannas ur pennad e Kroaz ar Vretoned evit asantiñ gant Éirí Amach na Cásca miz Ebrel e Baile Átha Cliath, ken e voe trenket ar soubenn gant an eskob Morelle hag ne zeuas mui ar stagadenn er-maez e-pad mizioù. Pa teuas war wel remziad ar vroadelourien e tegemeras anezho, ha Mordiern ivez, evel "tud an dazont" hag e teujont da abadenn foran gentañ Unvaniez Yaouankiz Breiz e 1923 (an anv kentañ a oa bet : Groupe régionaliste breton) a zo bet dalc'het e Sant-Brieg e 1919. Diouzhtu e kinnigas pennadoù a denne d'ar yezh (Perziou mat ar brezoneg e 1921) hag ec'h anzavas Olier Mordrel e voe, e-pad daou vloaz, Breiz Atao !, ur gelaouenn digor d'an den gouiziek.
Levezon Abherve war emsav ar brezhoneg
Diskouez a ra Fañch Morvannou e savas eneberezhioù a-berzh skrivagnerien a gave dezho e priente F. Vallée hag e ziskibl Mordiern ur yez re "gimiek" (un termen hag a voe implijet gant Tangi Malmanche) ha lamet diganti he startijenn boblel. Loeiz Herrieu a gavas kalz traoù da rebech ivez. Koulskoude e tenne kalz geriou arnevez eus ar re glevet hag eus al lennegezh, ken hebleg e oa ar rakgerioù hag al lostgerioù. Gant ar geriadur bras eo bet talet ouzh digresk niver ar vrezhonegerien lennek, an darn anezho o vezañ ar veleien. Merkañ a ra F. Morvannou ec'h implije Pêr-Jakez Helias gerioù nevez ne c'helle ket kavout e-maez oberenn Vallée. Ur meuleudi splann a voe graet gant Fransez Falc'hun : « F. Vallée en deus savet al leoriou gwella a zo, hag a vezo c'hoaz e-pad pell amzer, etre daouarn kement hini a fell dezañ deski mat ar brezoneg… "».
Met kreñvoc'h eo bet levezon an daou c'houizieg war ar Walarnourien, Roparz Hemon e penn ar bagad. Hervez F. Favereau e vage henezh « ''doujañs hag azaouez ouzh ar paotr kozh, kaer eo gouzout ». N'eus ket da izelaat pouez ar c'hrouiñ dornlevrioù ha geriadurioù fardet en un doare skiantel evit ar remziad hanter-desket e brezhoneg hag ar Vreizhuheliz a zeue d'ar politikerezh breizhat.
An drouiz, ur spered hollgeltiek gantañ, a gomprenas ar skouer bras a roe Iwerzhoniz pa c'hounezjont o frankiz e 1921 dre ar Feur-emglev etre Breizh-Veur hag Iwerzhon. Fallaenn ar brezhoneg en Iliz a gasas war hentoù politikel serzh, ha ma chomas mut peurvuiañ, ur paeron kuzh e voe F. Vallée evit ar re a groue ul lusk lennegel dispac'hel, pa ne oa ket lennegel e spered tamm ebet. Koulz Roparz Hemon ha Frañsez Kervella zo bet hêred Vallée war an talbenn yezhoniel.
Oaled Abherve ha Kreizenn sevenadurel vreizhek Abherve
E 1962 e voe krouet gant ur bagad stourmerien vreizhek ur greizenn sevenadurel gouestlet da yezh ha sevenadur Breizh. An anv kentañ a voe Oaled Abherve, bloavezhioù-pad, ha kemmet eo bet da Greizenn sevenadurel vreizhek Abherve. Da-geñver 50 deiz-ha-bloaz marv F. Vallée, e 1999, ec'h embannas ar Greizenn ul levrig brezhonek-gallek a samme buhez hag oberennoù o faeron evit « reiñ da anavezout an den a stourmas betek e varv evit ma vo diwallet ha savetaet yezh Breizh, hag ivez, reiñ d'ar re yaouank c'hoant kerzout war e roudoù. ».
Hentoù anvet diwarnañ
Hentoù zo bet anvet en enor da Frañsez Vallée e Brest, Lannuon, Plouzane, Kemper ha Roazhon.
Mljet
Mljet (Meleda en italianeg, Melita e latin) zo un enezenn eus Kroatia en arvor Dalmatia, er c’hornôg da gêr Dubrovnik. War-dro 100 km² eo gorread an enezenn, ha 72 % anezhañ zo dindan wez, ar pezh a ra d’an enezenn bezañ unan eus ar re wezekañ e-touez inizi ar Mor Kreizdouar.
Ur gumun eo Mljet, e kontelezh Dubrovnik-Neretva, ur gumun enni 1 111 a annezidi (2001). Babino Polje eo ar gêr vrasañ. Ur park natur zo e penn kornôk an enezenn.
Postumus Junior
Postumus Junior a oa mab d'an impalaer galian Postumus, hervez an Historia Augusta, hag en oberenn-se eo renket e-touez an Tregont Mac'homer goude ma ne seblant ket bezañ renet tamm. Anvet e voe da g-Caesar gant e vab ha gantañ e voe lazhet, moarvat, e-pad emsavidigezh Laelianus.
Badeg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù badek eo ar badeg (bade, bed(d)e pe gidgid) komzet gant tro-dro da 250.000 den e Yobe e Nigeria.
Tost-tre eo d'an douwaieg ha n'an ngizimeg.
Peder rannyezh ez eus:
Paucituberculata
Paucituberculata zo un urzhiad e rummatadur ar bronneged. Caenolestidae eo ar c'herentiad nemetañ ennañ.
Jeruzal
Jeruzal a zo ur gêriadenn eus kreiz Polonia gant tro 210 annezad enni (e 2015). Etre Varsovia ha Łódź emañ, war ribl ar stêr Chojnatka.
Paucituberculata
Genadoù
3 genad razhed-oposom pe minoc'hed-oposom zo en urzhiad-mañ :
Kanton Lanneur
Kanton Lanneur a oa unan eus kantonioù Treger e biz departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.
Kumunioù
Kanton Lanneur a yae 8 kumun d'ober anezhañ :
Garmon
Garmon zo un anv kembraek:
Folk rock
Ar folk rock zo un doare sonerezh a gaver ennañ elfennoù a denn d'ar rock (binvioù tredan, tonioù nerzhus, etc.) hag elfennoù a denn d'ar folk (binvioù akoustik kozh pe goshoc'h, kanaouennoù barzhonius, etc.). Er Stadoù-Unanet e voe lañset ar folk rock gant tud evel Roger McGuinn ha Bob Dylan. E Breizh-Veur, gant strolladoù evel Pentangle, Fairport Convention, Jethro Tull (mare "Song from the Wood"). E Breizh e voe roet lañs d'ar folk rock gant strollad Alan Stivell ar bloavezhioù 1971-1974.
Llanidloes
thumb|250px|right|Kreiz kêr Llanidloes Llanidloes zo ur gêr eus Kembre, e-kreiz Powys, e kontelezh kozh Sir Drefaldwyn, war lez ar stêr Hafren.
Ferdinant
Ferdinand (en alamaneg), pe Ferdinant (e brezhoneg) zo un anv-badez germanek degaset gant ar Vizigoted en tu all d'ar Pireneoù, da Spagn ha Portugal eta, ha bet roet da galz a rouaned ha priñsed en istor broioù zo (Aostria, Spagn, ha meur a hini all).
Llanidloes
Hervez ar richenn e oa bet savet iliz kentañ Llanidloes gant sant Idloes (- kantved).
E 2011 e oa poblet gant 2929 a dud, ha 439 anezho (15,5%) a oa kembraegerien.
Ferdinant
Gerdarzh
Savet eo diwar frith "gwarez" (pe farð "beaj"), ha nanth "nerzh-kalon". A-hervez e oa komprenet evel tomm ouzh ar peoc'h. Distaget e vije bet Frithnanth, gant ar Visigoted. Latinekaet e voe e Frithunantus.
Kastilha-La Mancha
Kastilha-La Mancha ("Castilla-La Mancha" e spagnoleg) zo unan eus ar 17 kumuniezh emren bet krouet e Spagn. E kreiz-reter Spagn emañ.
A-stok emañ ouzh Kastilha ha León, Kumuniezh Madrid, Aragon, Valencia, Murcia, Andalouzia hag Estremadura.
Pemp proviñs he deus Kastilha-La Mancha: proviñsoù Albacete, Ciudad Real, Cuenca, Guadalajara ha Toledo.
Pont (disheñvelout)
Ur pont a c'hell bezañ :
De uita Iulii Agricolae
Buhez Agricola, pe De vita et moribus Iulii Agricolae (Buhez ha kustumañsoù Julius Agricola) zo un oberenn skrivet war-dro 98 gant an istorour roman Tacitus diwar-benn buhez e dad-kaer, Gnaeus Julius Agricola, jeneral roman ha gouarnour Enez Vreizh.
Talvoudus eo an oberenn d'ar Vrezhoned abalamour d'an displegadurioù diwar-benn douaroniezh ha pobloù Enez Vreizh. Evel en e oberenn all,  Germania, e tosta Tacitus frankiz ar Vrezhoned ha tiranterezh an Impalaeriezh roman.
Istor
Goude muntret Domitian en 96, mesk ha reuz e Roma, e reas Tacitus e vad eus ar pennad frankiz evit embann e oberenn istorel gentañ. En amzer Domitian e oa bet fiziet er jeneral Agricola peuraloubiñ Enez Vreizh. Savet eo al levr war un ton heñvel a-walc'h ouzh al laudationes funebres, ar prezegoù obidoù. Goude un deverrañ eus servij ar jeneral Agricola a-raok mont da Vreizh e kont an oberour aloubadeg an enez. Ur pennad zo diwar-benn douaroniezh ha pobloù ar vro, savet diwar notennoù Agricola hag ivez diwar De Bello Gallico Julius Caesar.
<!-- The content is so varied as to go beyond the limits of a simple biography, but the narration, whatever its form, serves to exalt the subject of the biography. Tacitus exalts the character of his father-in-law, by showing how — as governor of Roman Britain and commander of the army — he attends to matters of state with fidelity, honesty, and competence, even under the government of the hated Emperor Domitian. Critiques of Domitian and of his regime of spying and repression come to the fore at the work's conclusion. Agricola remained uncorrupted; in disgrace under Domitian, he died without seeking the glory of an ostentatious martyrdom. Tacitus condemns the suicide of the Stoics as of no benefit to the state. Tacitus makes no clear statement as to whether the death of Agricola was from natural causes or ordered by Domitian, although he does say that rumors were voiced in Rome that Agricola was poisoned on the Emperor's orders.
The Agricola mixes various literary genres. It is an elegy evolved into a biography, a laudatio funebris mixed with historical and ethnographical material. For this reason, the book contains portions written in different styles. The exordium, the speeches, and the final peroration show strong influence from Cicero, probably derived from Tacitus's own training in rhetoric. In the narrative and ethnographical portions, two models of the historical style can be seen: that of Sallust (with incongruities, archaism, parataxis and sobriety) and that of Livy (with oratorical style: wide, fluid, hypotactic and dramatic). -->
Microbiotheria
Microbiotheria zo un urzhiad e rummatadur ar bronneged godellek. Microbiotheriidae eo ar c'herentiad nemetañ ennañ.
Yec'hed
Evit reiñ da intent petra eo ar yec'hed e c'heller lavaret en un doare negativel eo an nann-kleñved, da lavaret eo kaout ar varregezh evit ober traoù ar pemdez, hag en un doare pozitivel eo stad kompez ar c'horf pe mont en-dro mat ar c'horf. Stad kempouez ar c'horf eo ivez ar c'hempouez dalc'het gant monedone an energiezh hag ar materi, er-maez hag e-barzh. Kemenn a ra Aozadur Bedel ar Yec'hed eo ar yec'hed "ur stad ma chom disi mont en-dro ar c'horf e-keñver an natur, ar spered hag an darempredoù sokial ha n'eo ket hepken chom di-gleñved na di-vac'hagn". Hervez lod, n'eo ket gwir bater an droienn-mañ pa vije diyac'h etre 70 ha 95 % eus an dud ma vije degemeret doare termeniñ Aozadur Beded ar Yec'hed.
Pennadoù liammet gant ar yec'hed
Kleñved
Medisinerezh
Revelezh
Lokournan
Lokournan a zo ur gumun eus Bro-Leon ha pennlec'h kanton Lokournan, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Monumantoù ha traoù heverk
thumb|center|320px| Tiez kozh er c'hreiz-kêr, 2010
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Mervel a rejont e-pad an Eil Brezel Bed, tri anezhe d'an 14 a viz Meurzh 1941 pa gouezhas o c'harr-nij (Blenheim marilhet V5399 ha kodet PZ-G) e Plouarzhel, ar re arall d'ar 4 a viz Ebrel 1941 pa gouezhas o c'harr-nij (Hampden marilhet AD738 ha kodet ZN-?) e Plouarzhel,.
Eilean MoLaise
Boudaiz zo perc'henned warni hiziv.
Istor
Roud zo eus ur manati en.
Fiammetta Panella
Fiammetta Panella a zo bet ganet e 1988.
Mestrc'hoarierez echedoù italian eo.
Kampionez Italia e 2007.
1990 edo he renk Elo e miz Here 2007.
Fañch
Fañch zo unan eus berranvioù an anv-badez brezhonek Frañsez, pe brezhonekadur an anv-badez gallek François.
Orin
Gallout a rafe dont koulskoude eus an anv gallek Fanchon, a oa dreist-holl un anv-plac'h, met ivez un anv-paotr: Fanchon Brioché a oa diskouezer mergodennoù e Pariz er.
Gallout a ra ivez bezañ goureladur an anv-plac'h gallek Fanchette.
Politikerezh
An Afer Fañch loc'het e 2017 gant prokulored ar Republik c'hall a nac'he degemer an anv-badez Fañch ouzh meur a vugel e Breizh.
Barcelona
Barcelona eo kêr-benn Kumuniezh Emren Katalonia ha Proviñs Barcelona. Kêr-benn Katalonia hag ar Spagn eo ivez. 1,620,343 a dud a oa en 2018. 3,000,000 gant ar c'hêrioù tostañ (Mataró, Badalona, Terrasa, Sabadell, Hospitalet de Llobregat, Santa Coloma de Gramanet, Cornella de Llobregat…).
Istor
Konted Barcelona
Pennlec'h an departamant gall Montserrat (departamant) e voe etre 1812 ha 1814.
Enbroidi
Bloavezh 2016, tro 59% eus poblañs kêr a oa ganet e Katalunia ha 18.5% o tont eus peurrest ar vro. Ouzhpenn-se, 22,5% eus ar boblañs a oa estren diouzh Bro-Spagn, ur c'henfeur hag a zo doublet abaoe 2001 ha pemp gwech muioc'h abaoe 1996 pa ne oa nemet 8,6% ha 3.9%.
Holy Island
Holy Island pe Holy Isle, a vez graet e saozneg (holy a zo santel e brezhoneg) eus meur a enezenn, a glot a-walc'h gant an anv Enez Benniget e brezhoneg. Met anvioù all o deus an inizi-se ivez er yezhoù keltiek
Putsch Kapp
thumb|right|270px|Brigadenn Erhardt o tegouezhout e Berlin Putsch Kapp pe putsch Kapp–Lüttwitz a voe ur putsch c'hwitet a c'hoarvezas etre an 13 hag ar 17 a viz Meurzh 1920 e Berlin, en Alamagn. Kaset e voe gant ur brigadenn en he fenn Wolfgang Kapp (1858–1922). Kapp a oa bet e-touez krouerien Strollad alaman ar vammvro e 1917, asambles gant Alfred von Tirpitz hag ar jeneral Walter von Lüttwitz. Unan eus ar pennadoù reuz niverus a voe da vare Republik Weimar e voe.
E 1919 e voe krouet brigadenn Ehrhardt. Ur strollad eneprepublikan e oa, hag a en dije gellet lakaat Republik Weimar en arvar. Goulenn a reas ar gevredidi ma vefe divodet ar vrigadenn, ar pezh a voe asantet gant gouarnamant ar Reich e miz Meurzh 1920.
D'an 13 a viz Meurzh 1920 e valeas ur vrigadenn enni 6 000 den war-zu Berlin. Kapp eo a oa e penn ar vrigadenn, ha fellout a rae dezhañ ma cheñchefe ali ar gouarnamant. Nac'h a reas ar soudarded tennañ war an emsaverien (« Ne dennket soudarded ar Reichswehr war ar Reichswehr »), ha rankout a reas izili ar gouarnamant mont da repuiñ da Stuttgart. thumb|200px|right| Izili brigadenn Ehrhardt thumb|200px|right|Manifestadeg a-enep ar putsch Gant Kapp e voe aozet ur gouarnamamnt da c'hortoz. Met un harz-labour hollek pevar devezh-pad a voe aozet gant izili KPD, re SPD, re USPD hag ar sindikadoù. Stanket e voe an armerzh ha nac'h a reas ar Reichsbank kenderc'hel da arc'hantaouiñ ar vrigadenn.
D'ar 17 a viz Meurzh e rankas Kapp tec'hout war-du Sveden. Distreiñ a reas da Alamagn goude-se ha harzet e voe. Mervel a reas e 1922, a-raok ma vefe aozet e brosez.
Kensonenn genoù
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn genoù (saoz.: oral consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn ma vez leusket an aer da redek dre ar genoù keit ha ma vez damstanket an aer ha/pe harzet outañ a vont kuit dre stokat pe tostaat an teod stok ouzh un organ fonadur bennak.
Enebiet e vez ar c'hensonennoù genoù ouzh ar c'hensonennoù fri ma vez lakaet an aer da redek dre ar fri.
Yezhoù zapotekek
Ur skourr eus ar yezhoù otek-mangeek eo ar yezhoù zapotekek, ennañ div yezh:
Kensonenn genoù
Kensonennoù genoù eo an darn vrasañ eus ar c'hensonennoù implijet gant yezhoù ar bed.
Tokyo
Tokyo (東京; Tōkyō, e japaneg, "kêr-benn ar reter") eo kêr-benn Japan ha pennlec'h Prefeti Tokyo. Kêr vrasañ Japan eo. Tolpadur-kêrioù Tokyo, gant Yokohama ha Kawasaki, zo poblet gant ouzhpenn 33 milion a dud. E kêr hec'h-unan ez eus 12 milion a dud o vevañ. Kreizenn vrasañ Azia eo ivez evit an armerzh hag ar c'henwerzh.
N'eus ket kement a skraberioù-oabl hag e kêrioù bras all eus ar bed, abalamour d'ar c'hrenoù-douar a vez e Japan a-wechoù. Gant ar savadurioù e vez peurvuiañ etre 6 ha 10 estaj, ar pezh n'eo ket kalz pa geñverier gant kêrioù bras all er bed.
Sidonius Apollinaris
Istor
Ganet e oa e Lyon en un tiegezh Galianed a renk uhel romanekaet. E dad, e dad-kozh, hag e dad-kuñv a oa bet prefeded Galia. E vamm a oa merc'h da Decimus Rusticus. E dad-kozh a oa kentañ kristen an tiegezh, hervez ar skrid lakaet gant Sidonius Apollinaire war vez e dad-kozh. Mab-kaer e oa d'an impalaer Avitus. E 468 e voe anvet da brefed Roma gant an impalaer Anthemius.
Tokyo
Betek an e oa kêr-benn Japan e Kyoto hag e veze graet Edo eus Tokyo. E 1868 e voe advadezet "Tokyo" hag e 1869 en em ziazezas lez an impalaer eno.
Sidonius Apollinaris
Istor
E 469 e voe anvet da eskob Clermont, ha kas a reas en-dro difenn kêr, adal 473 betek 475, hep kodianañ, a-enep Eurig, roue Wizigoted Akitania.
Mes Julius Nepos, an impalaer roman, a gavas gwelloc'h eskemm Bro Arvern evit adkavout Provañs, e 475. Sidonius en eus lavaret diwar an emglev se hag e oa mezhus. Hag e se, Sidonius a zigouezhas gwaz da Eurik. Mab Sidonius e-unan e oa jeneral un askell arme ar Wizigoted en emgann Vouillé, a-enep ar Franked, Bretoned (super ligerim sitos), ha Galianed Armorika (norzh ar stêr Liger).
Rapunzel
Rapunzel zo ur gontadenn gant ar vreudeur Grimm, an daouzekvet e levrenn gentañ Kontadennoù Grimm, embannet e 1812.
Lamm-dour Coo
Lamm-dour Coo (Cascade de Coo e galleg) war ar stêr Amblève zo unan eus brasañ lammoù-dour Belgia.
Dasyuromorphia
Dasyuromorphia zo un urzhiad e rummatadur ar bronneged godellek.
Genadoù
3 c'herentiad zo en urzhiad-mañ :
Rapunzel
An anv
Raiponce a zo respouncès e Geriadur Gregor (pajenn 779), ha rabezenn ouez e Geriadur Vallée (pajenn 618), diwar Geriadur ar Ruskeg.
Ar gontadenn Rapunzel a zo bet troet gant Raiponce e galleg en embannadur 1967, un droidigezh distaolet en embannadurioù all a gav gwell mirout an anv orin. Raiponce eo an droidigezh voas evelkent er yezh-se war a hañval.
Pa seller a-dost koulskoude, e weler e vez graet rapunzel en alamaneg eus div blantenn:
En doare brezhonek troet gant Herve Seubil gKernaodour e 1997 eo bet troet gant «Rabezenn-Ouez». En doare troet gant Mark Kerrain e 2011 eo bet miret an anv orin, evel en darn vrasañ eus ar yezhoù.
Orin
Dont a rafe eus ar gontadenn c'hallek Persinette, savet e 1698 gant ar skrivagnerez c'hallek Charlotte-Rose de Caumont de La Force (1654–1724) en amzer ar roue gall Loeiz XIV. Met dont a ra ar gontadenn-se eus ar gontadenn italianek Petrosinella (Parsilhennig), el levr Lo cunto de li cunti, lesanvet ivez Il Pentamerone, gant ar skrivagner napolitan Giambattista Basile er. Met n'eo ket eus levrioù e teu kontadennoù Grimm: eus genaouioù konterien o bro e teuont.
Ar gontadenn
Ur wreg hag un ozhac'h zo o chom e-kichen ul liorzh kaer, ur voger en-dro dezhi, hag a zo d'ur wrac'h spontus. C'hoant o deus da gaout ur bugel. Savet c'hoant d'ar wreg da zebriñ "rapunzel", ur blantenn kreñv ar blaz warni. Ha setu he gwaz da vont el liorzh da gerc'hat dezhi. Goude kas dezhi ar blantenn meur a wech, setu an ozhac'h en em gavet dirak gwrac'h al liorzh. Kastizañ an den a fell d'an hini gozh, ha neuze an ozhac'h da zisplegañ e zoare. A-benn ar fin e vo lezet an ozhac'h da gemer kement a rapunzel ha ma c'hallo gant ma tegaso ar bugel dezhi diwezhatoc'h pa vo ganet. Prometiñ a ra d'an tad e raio brav d'e verc'h, ma rank an den plegañ.
Ganet ur verc'h d'ar wreg. Dont ar ra ar wrac'h d'he c'herc'hat, ha « Rapunzel» e vo anvet. Kreskiñ a ra Rapunzel, dont a ra da vout ur plac'h koant, dezhi blev melen hir rannet etre div blezhenn hir. Pa dap he daouzek vloaz eo karc'hariet eo en un tour uhel, hep dor na skalieroù. Ur prenestr zo ouzh an tour. Pa fell d'ar sorserez mont da-gaout he merc'h e lavar : « Rapunzel, diskenn da vlev din. »
Filmoù
Meur a film zo bet graet diwar ar vojenn.
Unserdeutsch
An Unserdeutsch ("hon alamaneg-ni") zo ur yezh kreolek eus skourr ar c'hreolegoù alamanek komzet gant tro-dro da 80 den e Papoua-Ginea Nevez hag Aostralia.
Skouer
Er bis neben Salz- Wasser. ("eñ betek e-kichen holen-dour")
943
Diwar-benn bloavezh 943 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 943
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 943
Paulinus
Paulinus (pe Paullinus) zo un anv latin ha hini meur a zen:
Yezhoù otopameek
Ur skourr eus ar yezhoù otek-mangeek eo ar yezhoù otopameek, ennañ pemp yezh:
Tref-y-clawdd
Tref-y-clawdd (pe Trefyclawdd pe Trefyclo) zo ur gêr eus Powys, war an harzoù etre Kembre ha Bro-Saoz.
Talvezout a ra anv kembraek ar gêr kement ha “kêr ar c’hleuz”, abalamour m’eo tost da Gleuz Offa, ar voger douar savet en gant an roue Offa Mercia da verkañ ar vevenn etre Kembre ha Bro-Saoz. E saozneg eo anvet Knighton, ur ger savet diwar cniht, «marc’heg» met ivez «gwaz» e saozneg kozh, ha tūn, «kêr», «lec’h annezet».
E 2011 e oa poblet gant 3007 a dud, ha 249 anezho (8,5%) a oa kembraegerien.
Gevelliñ
Gevellet eo Tref-y-clawdd gant :
IDM
Intelligent Dance Music (pe IDM, da lâret eo "sonerezh dañs speredek") a zo un anv implijet evit rummata ul lodenn eus ar sonerezh elektronek a zo he fal bezañ selaouet er gêr (doare chill-out, a dalvez tamm-pe-damm diskuizhañ) ha n’eo ket dre ret lakaat an dud da zañsal e-pad ur rave party pe ur free party.
Ganet eo bet an IDM e dibenn ar bloavezhioù 1980, evit mont a-enep d’ar c’hemm kenwerzhel a c’hoarveze e bed an house music. Ijinet e vefe bet an anv IDM pa oa an dud o klask rummata tonioù Aphex Twin bet embannet war un dastumad anvet « Artificial Intelligence Vol.1 » (1993).
Ul lusk kreñv he deus an IDM, hag ennañ e kaver perzhioù teogus ar sonerezh tekno gant perzhioù dibar stag ouzh personelezh an arzourien, hag int troet peurliesañ war an arnodiñ hag an enklask diwar-benn ar sonerezh. Alies e kaver ivez en IDM perzhioù pop, jazz ha sonerezh trouzus. Ur sonerezh diaesoc’h evit an dance music eo. Hervez lod ez eo an IDM un arouez eus kemmoù ar sonerezh elektronek hag a zo damheñvel ouzh re ar sonerezh klasel e penn-kentañ an XXvet kantved, pa oa savet oberennoù diazezet war an arnodiñ, ha diaes da gompren evit lod brasañ an dud.
Maine (stad)
<HR noShade>
Amator
Amator, pe Amadour hervez ar galleg, pe Amatre, a oa ur beleg kristen galian, eskob Auxerre eus 388 betek e varv d'ar 1añ a viz Mae 418. Jermen Auxerre an hini a voe eskob war e lerc'h. Lidet e vez d'ar 1 a viz Mae. Stag eo e anv ouzh Rocamadour.
E vuhez
Mab e oa d'ur marc'hadour pinvidik, anvet Proclidius, ha d'e bried Isiciole, eus Autun. Ur paotr desket e oa, troet gant ar relijion gristen.
Dimezet e voe d'ur vaouez deol eus Langres, anvet Marta, pe Marthe, evit ober plijadur d'e dud. Benniget e voe an eured gant Valérien, eskob Auxerre.
Goude an eured e tivizas an daou bried bevañ evel breur ha c'hoar. Mont a reas Marthe da leanez hag Amator da veleg.
Lannvorek
thumb|250px|right|Ar porzh e Lannvorek Ur porzh-mor hag ur gêriadenn vrav eus Kernev-Veur eo Lannvorek (Mevagissey e saozneg), un 10 kilometr bennak diouzh Sen Ostell.
Vinojito
right|150px
Amator
E vuhez
E 388 e voe anvet da eskob Auxerre betek e varv 30 vloaz goude. Peurgristenaat a reas ar vro ma chome paganed c'hoazh.
Lannvorek
Er porzh e kaver mesk-ha-mesk bigi-pesketa ha bigi-plijadur. Dont a ra an anv saoznek eus ar c'herneveg e gwirionez : anvioù daou sant, sant Meva ha sant Issey, zo liammet war-bouez ar stagell "ag" (hag). Anavezet e oa al lec'h ivez evel "Porthhilly" e 1313.
Aspadennoù kozh-mat a gaver eno ivez, eus Oadvezh an Arem.
Vinojito
Vinojito (makedoneg; Виножито 'Vinožito'; gwareg ar glav; gresianeg: Ουράνιο Τόξο) a zo ur strollad politikel a zifenn ar vinorelezh slavek he yezh e hanternoz Gres. N'eo ket disranner hag a-du emañ gant donedigezh Makedonia an Norzh e-barzh Unaniezh Europa. Kevreet e oa bet gant an Aozadur evit Adsavidigezh ur Strollad Komunour e Gres ha gantañ en deus kinniget kannaded evit dilennadegoù 1996.
Un ezel eus Emglev Libr Europa eo.
Dilennadegoù
Kemer a reas perzh ar strollad e dilennadegoù europat 1999. 4951 vouezh a c'hounezas (0.08 %). E dilennadegoù 2004 e tegemeras 6176 mouezh (0.1%). E prefeti Fiorina e ra e zisoc'hoù gwellañ (1.200 mouezh). N'en deus ket kemeret perzh e dilennadegoù lezennel 2004 peogwir n'en doa ket arc'hant a-walc'h.
Hatieg
Gallout a rafe an hatieg bezañ liammet ouzh yezhoù kaokazek ar gwalarn, daoust ma n'eus prouenn ebet eus an dra-se evit c'hoazh ; an darn vrasañ eus ar glaskourien a gred ez eo ur yezh digenvez.
Levrlennadur
Хаты Hatti Hatti Hatti حتی
Vis (enez)
right|220px|Vis right|200px|Pelec’h emañ enez Vis e Dalmatia Vis (Lissa en italianeg, Ἴσσα - Issa e gresianeg) zo un enezenn eus Kroatia, war aod Dalmatia, dirak kêr Zadar. En em astenn a ra war 90 km² ha 3617 den zo o chom enni (2001). Vis eo ar gêr vrasañ (1,960annezad e 2001).
Vinojito
Palioù politikel
Vinozhito a stourm evit ma vo aotreet da zont en-dro repuidi slavek o yezh a zo tec'het kuit eus Makedonia goude ar brezel diabarzh gresian. Goulenn a ra ivez anaoudegezh ar sevenadur hag ar yezh vakedonek.
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Vis (enez)
E-pad an Eil Brezel-bed e voe ul lec’h repu evit Tito, a oa kuzhet en ur vougev en enezenn. Betek 1989 e oa un dachenn miret evit morlu Yougoslavia. N’eo nemet abaoe dizalc’hidigezh Kroatia eo digor d’an dud diavaez.
Yezhoù mikstekek
Ur skourr eus ar yezhoù otek-mangeek eo ar yezhoù mikstekek, ennañ teir yezh :
Eilean Dubh
Eilean Dubh zo un anv-lec'h gouezelek hag a dalv kement hag Enez Du.
Oadvezh an arem
Oadvezh an arem a lavarer eus ur prantad er c'hentistor, pa ouie ar c'hovien varrekañ teuziñ ar c'houevr hag ar staen. Dastum a raent kailh kouevr e gwazhennoù naturel hag e teuzent anezhe evit ober arem. Ral eo ar c'hailh kouevr pe staen, evel m'en diskouez ar fed ma ne oa tamm arem en Azia ar c'hornôg kent 3 000 kent J.-K. Oadvezh an arem zo unan eus lodennoù eus Reizhiad an tri oadvezh a dalvez evit ar c'hevredigezhioù ragistorel. Er reizhiad-se e teu war-lerc'h an Neolitik e lodennoù zo eus ar bed. E kalz broioù eus Afrika subsaharat e teu oadvezh an arem diouzhtu goude an Neolitik. E lodennoù all eus ar bed un oadvezh ar c'houevr a zeu da heul an Neolitik a-raok oavezh an arem.
Orin
Breutaat a reer diwar-benn al lec'h hag ar mare ma oa ijinet an arem ha marteze e oa ijinet e meur a lec'h war un dro en un doare distag. Ar c'hentañ traezoù savet en arem zo a orin eus ar broioù anvet bremañ Iran and Irak ha bloaziadet int eus ar pevare milved kent J.-K. Fardet e veze aremoù arsenikel en Anatolia ha war zaou du ar C'haokaz e deroù an trede milved kent J.-K. Hervez gouizieien'zo ez eo ken kozh ha kreiz ar VI milved lod eus ar traezoù graet en arem arsenikel eus ar sevenadur Maykop e norzh ar C'haokaz, ar pezh a rafe anezhe an aremoù koshañ anavezet, met lod all a soñj ez int eus an kreiz an IIIde milved kantved.
E Breizh
E Breizh e veze graet arem gant kouevr deuet a Ledenez Iberia ha gant staen enporzhiet eus Kernev-Veur.
<!--
Reter-Nesañ
Periodization for the Bronze Age in the Ancient Near East is as follows:
Mesopotamia
In Mesopotamia, the Bronze Age begins in the late Uruk period, spanning the Early Dynastic period of Sumer, the Akkadian Empire, the Old Babylonian and Old Assyrian periods and the period of Kassite hegemony.
Ancient Egypt
In Ancient Egypt, the Bronze Age begins in the  Protodynastic period.
Aegean
The Aegean Bronze Age 3000 BC. civilizations established a far-ranging trade network. This network imported tin and charcoal to Cyprus, where copper was mined and alloyed with the tin to produce bronze. Bronze objects were then exported far and wide, and supported the trade. Isotopic analysis of the tin in some Mediterranean bronze objects indicates it came from as far away as Great Britain.
The Minoan civilization based from Knossos appears to have coordinated and defended its Bronze Age trade.
Béthune
Béthune a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall). Pennlec'h kanton Béthune hag Arondisamant Béthune eo.
Yezhoù tchinantekek
Ur skourr eus ar yezhoù otek-mangeek eo ar yezhoù tchinantekek, ennañ ur yezh:
Béthune
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun:Béthune Town Cemetery
Implijet e voe bered ar gumun gant an 33rd Casualty Clearing Station, diazezet e Béthune betek miz Kerzu 1917, e-pad ar Brezel-bed kentañ.
Oadvezh an arem
Aegean
One crucial lack in this period was that modern methods of accounting were not available. Numerous authorities believe that ancient empires were prone to misvalue staples in favor of luxuries, and thereby perish by famines created by uneconomic trading.
Collapse
How the Bronze Age ended in this region is still being studied. There is evidence that Mycenaean administration of the regional trade empire followed the decline of Minoan primacy. Evidence also exists that supports the assumption that several Minoan client states lost large portions of their respective populations to extreme famines and/or pestilence, which in turn would indicate that the trade network may have failed at some point, preventing the trade that would have previously relieved such famines and prevented some forms of illness (by nutrition). It is also known that the breadbasket of the Minoan empire, the area north of the Black Sea, also suddenly lost significant portions of its population, and thus probably some degree of cultivation in this era. Recent research has discredited the theory that exhaustion of the Cypriot forests caused the end of the bronze trade. The Cypriot forests are known to have existed into later times, and experiments have shown that charcoal production on the scale necessary for the bronze production of the late Bronze Age would have exhausted them in less than fifty years.
One theory says that as iron tools became more common, the main justification of the tin trade ended, and that trade network ceased to function as it once did. The individual colonies of the Minoan empire then suffered drought, famine, war, or some combination of these three factors, and thus they had no access to the far-flung resources of an empire by which they could easily recover.
Another family of theories looks to Knossos itself. The Thera eruption occurred at this time, 110 kilometers (70 mi) north of Crete. Some authorities speculate that a tsunami from Thera destroyed Cretan cities. Others say that perhaps a tsunami destroyed the Cretan navy in its home harbor, which then lost crucial naval battles; so that in the LMIB/LMII event (c. 1450 BC) the cities of Crete burned and the Mycenaean civilization took over Knossos. If the eruption occurred in the late 17th century BC (as most chronologists now think), then its immediate effects belong to the Middle Bronze to Late Bronze Age transition, and not to the end of the Late Bronze Age; but it could have triggered the instability which led to the collapse first of Knossos and then of Bronze Age society overall. One such theory looks to the role of Cretan expertise in administering the empire, post-Thera. If this expertise was concentrated in Crete, then the Mycenaeans may have made crucial political and commercial mistakes when administering the Cretans' empire.
More recent archaeological findings, including on the island of Thera (more commonly known today as Santorini), suggest that the center of Minoan Civilization at the time of the eruption was actually on this island rather than on Crete. Some think that this was the fabled Atlantis (a map drawn on a wall of a Minoan palace in Crete depicts an island similar to that described by Plato and similar too to the form Thera very likely had prior to its explosion). According to this theory, the catastrophic loss of the political, administrative and economic center by the eruption as well as the damage wrought by the tsunami to the coastal towns and villages of Crete precipitated the decline of the Minoans. A weakened political entity with a reduced economic and military capability and fabled riches would have then been more vulnerable to human predators. ''Indeed, the Santorini Eruption is usually dated to c. 1630 BC. And, the Mycenaean Greeks first enter the historical record a few decades later c. 1600 BC. Thus, the later Mycenaean assaults on Crete (c.1450 BC) and Troy (c.1250 BC) are revealed as but continuations of the steady encroachments of the Greeks upon the weakened Minoan world.''
Each of these theories is persuasive, and aspects of all of them may have some validity in describing the end of the Bronze Age in this region.
Indus valley
The Bronze Age on the Indian subcontinent began around 3300 BCE with the beginning of the Indus Valley civilization. Inhabitants of the ancient Indus Valley, the Harappans, developed new techniques in metallurgy and produced copper, bronze, lead and tin. The Indian Bronze Age ends at the start of the Iron Age Vedic Period (1500 BCE - 500 BCE). This is during the Harappan culture, which dates from 1700 BCE to 1300 BCE, that overlaps the transition period between the bronze age, and the iron age period. As a result, it is difficult to pinpoint the true end of the Indian Bronze Age.
China
Iron is found in the Zhou period, but its use is minimal. Chinese literature dating to the 6th century BC attests a knowledge of iron smelting, possibly making iron a Chinese invention, yet bronze continues to occupy the seat of significance in the archaeological and historical record for some time after this Historian W. C. White argues that iron did not supplant bronze “at any period before the end of the Zhou dynasty (481 BC)” and that bronze vessels make up the majority of metal vessels all the way through the Later Han period, or through 221 AD.
The Chinese bronze artifacts generally are either utilitarian, like spear points or adze heads, or ritualistic, like the numerous large sacrificial tripods. However, even some of the most utilitarian objects bear the markings of more sacred items. The Chinese inscribed all kinds of bronze items with three main motif types: demons, symbolic animals, and abstract symbols. Some large bronzes also bear inscriptions that have helped historians and archaeologists piece together the history of China, especially during the Zhou period.
The bronzes of the Western Zhou period document large portions of history not found in the extant texts, and often were composed by persons of varying rank and possibly even social class. Further, the medium of cast bronze lends the record they preserve a permanence not enjoyed by manuscripts  These inscriptions can commonly be subdivided into four parts:  a reference to the date and place, the naming of the event commemorated, the list of gifts given to the artisan in exchange for the bronze, and a dedication  The relative points of reference these vessels provide have enabled historians to place most of the vessels within a certain time frame of the Western Zhou period, allowing them to trace the evolution of the vessels and the events they record. .
Southeast Asia
In Nyaunggan, Myanmar bronze tools have been excavated along with ceramics and stone artefacts. Dating is still currently broad (3500–500 BC).
Korean peninsula
The Middle Mumun pottery period culture of the southern Korean Peninsula gradually adopted bronze production (c. 700–600? BC) after a period when Liaoning-style bronze daggers and other bronze artifacts were exchanged as far as the interior part of the Southern Peninsula (c. 900–700 BC). The bronze daggers lent prestige and authority to the personages who wielded and were buried with them in high-status megalithic burials at south-coastal centres such as the Igeum-dong site. Bronze was an important element in ceremonies and as for mortuary offerings until 100.
Central Europe
In Central Europe, the early Bronze Age Unetice culture (1800–1600 BC) includes numerous smaller groups like the Straubing, Adlerberg and Hatvan cultures. Some very rich burials, such as the one located at Leubingen with grave gifts crafted from gold, point to an increase of social stratification already present in the Unetice culture. All in all, cemeteries of this period are rare and of small size. The Unetice culture is followed by the middle Bronze Age (1600–1200 BC) Tumulus culture, which is characterised by inhumation burials in tumuli (barrows). In the eastern Hungarian Körös tributaries, the early Bronze Age first saw the introduction of the Mako culture, followed by the Ottomany and Gyulavarsand cultures.
The late Bronze Age Urnfield culture, (1300–700 BC) is characterized by cremation burials. It includes the Lusatian culture in eastern Germany and Poland (1300–500 BC) that continues into the Iron Age. The Central European Bronze Age is followed by the Iron Age Hallstatt culture (700–450 BC).
Important sites include:
Caucasus
Some scholars date some arsenical bronze artifacts of the Maykop culture in the North Caucasus as far back as the mid 4th millennium BC.
Great Britain
In Great Britain, the Bronze Age is considered to have been the period from around 2100 to 750 BC. Migration brought new people to the islands from the continent. Recent tooth enamel isotope research on bodies found in early Bronze Age graves around Stonehenge indicate that at least some of the migrants came from the area of modern Switzerland. The Beaker culture displayed different behaviours from the earlier Neolithic people and cultural change was significant. Integration is thought to have been peaceful as many of the early henge sites were seemingly adopted by the newcomers. The rich Wessex culture developed in southern Britain at this time. Additionally, the climate was deteriorating, where once the weather was warm and dry it became much wetter as the Bronze Age continued, forcing the population away from easily-defended sites in the hills and into the fertile valleys. Large livestock farms developed in the lowlands which appear to have contributed to economic growth and inspired increasing forest clearances. The Deverel-Rimbury culture began to emerge in the second half of the Middle Bronze Age (c. 1400–1100 BC) to exploit these conditions. Cornwall was a major source of tin for much of western Europe and copper was extracted from sites such as the Great Orme mine in northern Wales. Social groups appear to have been tribal but with growing complexity and hierarchies becoming apparent. Also, the burial of dead (which until this period had usually been communal) became more individual. For example, whereas in the Neolithic a large chambered cairn or long barrow was used to house the dead, the Early Bronze Age saw people buried in individual barrows (also commonly known and marked on modern British Ordnance Survey maps as Tumuli), or sometimes in cists covered with cairns.
The greatest quantities of bronze objects found in England were discovered in East Cambridgeshire, where the most important finds were recovered in Isleham (more than 6500 pieces).
Ireland
The Bronze Age in Ireland commenced in the centuries around 2000 BC when copper was alloyed with tin and used to manufacture Ballybeg type flat axes and associated metalwork. The preceding period is known as the Copper Age and is characterised by the production of flat axes, daggers, halberds and awls in copper. The period is divided into three phases: Early Bronze Age (2000–1500 BC), Middle Bronze Age (1500–1200 BC), and Late Bronze Age (1200 – c. 500 BC). Ireland is also known for a relatively large number of Early Bronze Age burials.
One of the characteristic type of artifact of the Early Bronze Age in Ireland is the flat axe. There are five main types of flat axes: Lough Ravel (c. 2200 BC), Ballybeg (c. 2000 BC), Killaha (c. 2000 BC), Ballyvalley (c. 2000–1600 BC), Derryniggin (c. 1600 BC), and a number of metal ingots in the shape of axes. -->
Endro
An endro a zo hollad ar pezh a zo en-dro d'un dra pe d'un den.
Chantele
300px
Gwelout ivez
Geriaoueg ar savouriezh
Koreaneg
Ar c'horeaneg a zo yezh ofisiel Korea an Norzh hag ar Su. Unan eus an div yezh ofisiel eus Prefeti Emren Yanbian e Sina eo ivez. Bez ez eus ivez kummunezhioù a goreanegerien e Rusia, Japan, Aostralia, Kanadaha Brazil. Krediñ a reer e vez komzet tro pe dro gant war-dro 80 milion a dud er bed a bezh.
N'eo ket sklaer da be familh e perc'henn ar c'horeaneg. Yezhonourien'zo a laka anezhañ er familh Yezhoù altaek tra ma kred reoù arall ez eo digenvez. Ur Yezh daspegel eo hag evel japaneg ha vietnameg en-deus amprested kalz gerioù digant ar sinaeg
Anv
Meur ag anv a ro ar goreanegerien d'o yezh hervez al lec'h m'emaint o chom.
Rummouriezh
Disklaer eo rummouriezh ar c'horeaneg hag, evel ma n'eus teorienn ebet asantet outi gant an holl glaskourien e vez alies livet evel ur yezh digenvez.
Abaoe embannadur ur pennad gant Ramstedt e 1926 e kred un darn vras eus ar yezhourien e perc'henn d'ar yezhoù altaek pe emañ tost ouzh ar rak-altaeg.
Krediñ a reer ivez en-deus ar c'horeaneg ul liamm gant ar japaneg en-deus an hevelep frammadur yezhadurel eveltañ. Un nebeud klaskourien o-deus lakaet an div yezh er familh altaek tra ma kred reoù arall eo liammet ar japaneg ouzh ar yezhoù Buyeo komzet gwechell e rouantelezhioù kozh Goguryeo ha Baekje. Ar japaneg hag ar baekjeg o-deus an hevelep frammadur fonetikel ha un nebeud eus o gerioù a zo heñvel. Bez ez oa liammoù sevenadurel anat etre Japan ha Baekje ha pa voe distrujet ar rouantelezh gant Silla e tec'has he noblañs da Japan. Hervez klaskourien arall, avat, n'o-deus ket an div yezh liamm genel ebet met un darn eus an hevelep sprachbund e oant.
Krediñ a reer e tiskenn ar c'horeaneg eus yezh Samhan ha Silla. N'ouzer ket hag e voent kar eus ar yezhoù Buyeo daoust ma kred kalz klaskourien goreanat e c'helle o c'homzerien kompren an eil egile. E orin e voent eus ar pezh a zlefe mont d'ar c'horeaneg krenn (ar yezh komzet a-raok ar brezel a seizh bloaz ha d'ar c'horeaneg a-vremañ. Gant rannyezh Jeju e oa bet miret perzhioù hen o stumm.
Rannyezhoù
Meur a rannyezh en-deus ar c'horeaneg (anvet mal, bang-eon, pe saturi e Koreaneg). War rannyezh Seoul eo diazezet yezh ofisiel ar su tra ma eo hini an norzh diazezet war rannyezh Pyongyang.
Guy Basquet
Ur c'hoarier rugbi eo Guy Basquet.
D'an 13 Gouere 1921 e oa ganet e Layrac (Lot ha Garonn ; Okitania) ha d'ar 1añ C'hwevrer 2006 e oa marv e Agen.
Kevre Frañs ar Rugbi
Etre 1968 ha 1991 e oa bet Bes-Prezidant pa oa Ferrasse Prezidant KFR.
Yezhoù tchiapanek-mangeek
Ur skourr eus ar yezhoù otek-mangeek eo ar yezhoù tchiapanek-mangeek, ennañ div yezh:
Edig
Edig, pe Enez Edig, a zo un enezenn vihan er meurvor Atlantel, er-maez da aod Breizh, e-kichen enez Houad, a zo brasoc'h eviti. Ur gumun eus kanton Kiberen eo ivez, e departamant ar Mor-Bihan.
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed
Gwir
Gwir a c'hell bezañ :
1. Un anv-gwan evit ar c'homzoù pe an darvoudoù a c'heller degemer kuit a var. Kreñvaet e vez a-wechoù gerioù evel an troioù-lavar-mañ : gwir-bater, gwir-bev, gwir-diarvar.
2. Un anv-kadarn (liester gwirioù) hag e talvez ivez ez eo da zegemer hep mar ebet. Tro-lavar : ar gwir a zo ganit. A-wechoù e talvez abeg ivez. Sellet ivez ouzh gwirionez.
3. Hollad al lezennoù hag ar reolennoù ez eus etre izili ur gevredigezh : sell ouzh Gwir (lezenn)
4. Gwirioù a zo ivez hollad ar frankizoù dleet pe anavezet (d'un den pe d'ur strollad pe d'ur vro), da skouer :
5. Ur sammad arc'hant evit implij ur servij pe ac'hubiñ ul lec'h da vezañ paeet d'un aotrouniezh : ar pevar wir
Stumdi
Un aozadur stummadur dibaouez eo Stumdi. Kinnig a ra stummadurioù ha stajoù hir pe verr war ar brezhoneg evit strolladoù pe evit tud o-unan e Landerne ha Plañvour dreist-holl. Talvezout a ra Stumdi kement ha "ti ar stummañ" pe "stummadur dibaouez". Krouet eo bet e 1985 diwar intrudu André Lavanant evit stummañ kelennerien Diwan en dibennoù-sizhun. Pelloc'h ez eus bet aozet stajoù war ar sizhun hag e 1993 ez eus bet divizet kinnig stajoù hir war c'hwec'h miz. Berzh bras o deus graet ar stajoù-se pa vez ret chom hep stummann muioc'h eget 75 den e Landerne hag e Plañvour.
Efedus-tre eo ar stumm hir pa vez gouest ar stajidi komz brezhoneg flour dre-se. Difennet e vez dezho ober gant ar skridoù abalamour da intent ar yezh dre gomz hepken. Kaset e vezont da selaou brezhonegerien a bep oad ivez.
Etre 2003 ha 2017 emañ melestradurezh Stumdi e Maner Keranden e Landerne ha da-c'houde emañ er greizenn Theo Le Borgne.
Liammoù
Stumdi
HTML
HTML (Hyper Text Markup Language) a zo ul lavar merkañ implijet dreist-holl evit sevel pajennoù evit ar World Wide Web a c'heller lenn dre ar Genrouedad.
Balizennoù
Ur bajenn HTML a vesk an destenn da vout diskouezet war ar skramm gant balizennoù, da lavaret eo kemennoù evit divizout penaos e rankfe ar merdeer diskwel ar skrid. Daou-ha-daou peurvuiañ e teu ar balizennoù, a vez skrivet er stumm <balizenn digeriñ> skrid da gemmañ </balizenn klozañ>. Ar valizenn digeriñ a gemenn ar c'hemm a zo da zegas d'ar skrid hag ar valizenn klozañ a verk dibenn ar c'hemm. Da skouer, ar skrid : Diskwel lizherennoù tev er  ger-mañ   a zeuio evel « Diskwel lizherennoù tev er ger-mañ ».
Skouer
a vo diskouezet evel-mañ war ar skramm : <p style="color:red; font-family:Palatino; font-size:1.5em; font-weight:bold;">Setu amañ disoc'h ar skrid HTML diskouezet gant ho merdeer Notenn : urzhioù CSS eo ar re a zo etre ar merkoù HTML   ha  .
Emdroadur
Ijinet eo bet HTML e 1991 war ziazez SGML (Standard Generalized Markup Language), ha gwellaet eo bet meur a wezh. Gant XHTML (EXtensible HyperText Markup Language) eo bet diazezet HTML war ar standard XML (EXtensible Markup Language) ; gant HTML4 ha dreist-holl HTML5 eo deuet HTML, gant CSS ha Javascript, de vezañ a-walc’h evit sevel ul lec’hienn : diezhomm eo bremañ Flash, Java, pe Silverlight. Bremañ n’eus ken niverenn doare ebet.
Sant-Riwal
Sant-Riwal a zo ur gumun eus Bro-Gerne e Kanton Karaez, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh. Emañ e Menez Are, er vroig Rouzik.
Monumantoù ha traoù heverk
thumb|left
Ki
Ar c'hi (Canis lupus familiaris ha Canis lupus dingo, ) zo ul loen bronnek pevarzroadek ezel eo eus ar c'herentiad Canidae hag eus an urzhiad Carnivora. Implijet e vez ar ger "ki" koulz evit ar chas doñv hag ar gouennadoù gouez. Ar chas a c'hallfe bezañ bet ar c'hentañ loened a oa doñvaet. An dilerc'hioù ki doñv koshañ anavezet zo kozh a 31 700 vloaz da lâret eo meur a zegad miliadoù bloavezhioù a-raok kement spesad doñv all anavet. Al loened ar muiañ implijet da labourat, da chaseal ha da ober kavandenn ouzh an dud e voent en istor an denelezh. Ar ger "ki" a c'hall bezañ implijet ivez d'ober anv eus mal ar spesad pa vez enebet ouzh ar ger "kiez", parez ar spesad.
Bodet e veze ar chas doñv gwezhall en ur spesad anvet Canis canis pe Canis familiaris. Kadarnaet eo bet o orin gant an enklaskoù genetek abaoe. Daoust da zegasadennoù disheñvel moarvat ez eo ar chas doñv ur furm doñvaet eus ar bleizi griz,. Daoust d'an diforc'hioù morfologiezh bras etre ar gouennadoù e vez bodet ar chas gant ar skiantourien bremañ en ur strollad anvet Canis lupus familiaris, un isspesad eus Canis lupus. Ar chas doñvaet hag aet da ouez en-dro avat a vez sellet oute evel isspesadoù eus Canis lupus, evel an dingoed hag ar c'hi kaner.
Doñvaet e oa lod eus ar bleizi griz war-dro 15 000 vloaz zo eta. Abalamour d'o zalvoudegezh evit an dud kentañ e voent implijet buan e pep lec'h. Implijet e vez ar chas e doareoù disheñvel evel chaseal, mesa, sachañ bec'hioù, gwardañ un dra bennak, skoazell ar polis pe ar soudarded, ober kavandenn, ha sikour an dud nammet abaoe n'eus ket pell zo. Abalamour d'o lec'h en hor c'hevredigezh e vez lesanvet ar chas "gwellañ mignoned Mab-Den" e broioù ar c'hornôg. E broioù, en Azia da skouer, e vez desavet ar chas evit o c'hig ivez. E 2001 e oa istimet niver ar chas er bed da 400 milion.
Kan broadel Aostria
Land der Berge, Land am Strome (Douar menezioù, Douar a-hed ar stêr) eo kan broadel Aostria. Skrivet eo bet gant Paula von Preradović en ur azasaat ton KV 623 "Eine kleine Freimaurer-Kantata" (kantatenn vihan frañmasonek) sonaozet gant ar maestro Wolfgang Amadeus Mozart d'ar 17 a viz Du 1791. Lakaet eo bet da gan broadel ent ofisiel e 1947.