cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Per Petterson
E 1987 e voe embannet e levr kentañ, un dastumad danevelloù titlet Aske i munnen, sand i skoa. En e romant I kjølvannet (2000) e kont istor ur paotr yaouank a gollas holl e familh pa'z eas ar vag Scandinavian Star d'ar strad e 1990. E New York Times Book Review an 9 a viz Kerzu 2007 e voe lakaet e romant Ut og stjæle hester e-touez an 10 romant gwellañ bet embannet e 2007.
Rafael Nadal
Rafael Nadal, ganet d'an 3 a viz Even 1986, zo ur c'hoarier tennis a vicher, ganet e Manacor, e Mallorca, e Bro-Spagn. Gounezet en deus kalz a ditloù evel : Roland Garros, Wimbledon hag all.
Columba punicea
a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.
Annez
Kavout a reer ar spesad e takadoù 'zo eus Azia ar Gevred hag India.
Lizher d'an Hebreed
Al lizher d'an Hebreed a zo unan eus Lizheroù Sant Paol hag a gaver en Testamant Nevez.
Rakskrid
Setu ar pezh a lenner e digoradur Maodez Glanndour d'al lizher d'an Hebreed :
Osoppo
Osoppo zo ur gumun eus proviñs Udine e Friuli-Venezia Giulia.
Lizher d'an Hebreed
Rakskrid
Pelloc'h e c'heller lenn :
Amy Winehouse
Amy Winehouse
Amy Jade Winehouse, anavezetoc'h evel Amy Winehouse, ganet d'ar 14 a viz Gwengolo 1983 e Londrez, ha marvet d'an 23 a viz Gouere 2011 e Londrez, zo ur ganerez ha sonaozerez saoz, brudet he mouezh contralto don hag he doae da gemmeskañ soul, R&B ha jazz.
Buhez ha micher
E 2006, hec'h eil pladenn Back to Black a resevas c'hwec'h anvadur hag a c'hounezas pemp priz er Grammy Awards, o c'houzout ez eas ganti 3 eus ar 4 friz bras (the "Big Four") hini ar Gwellañ arzourez nevez, hini Pladenn ar bloaz ha hini Kanaouenn ar bloaz. E 2007, e voe loreet e rummad ar gwellañ kanaouenn a-vremañ evit Rehab, hag e c'hounezas ar Brit Award evel gwellañ arzourez ha Back to Black a voe lakaet da wellañ pladenn Breizh-Veur. E 2008 adarre e resevas ur priz evit he c'hanaouenn Love Is A Losing Game evit he sonerezh ha he fozioù.
Mervel a reas diwar ur c'horfad d'an 23 a viz Gouere 2011. Hec'h albom Back to Black a zo deuet da vezañ an hini gwerzhet ar muiañ e deroù an 21vet kantved e Bro-Saoz.
Moon-sur-Elle
Moon-sur-Elle a zo ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
Pauley Perrette
Pauley Perrette
Pauley Perrette (pe Pauley P) zo un aktourez stadunanat, ganet d'ar 27 a viz Meurzh 1969 e New Orleans, e Louisiana. Anavezet eo evit roll Abigail Sciuto e heuliad filmoù NCIS.
Buhezskrid:
Pauley Perrette a studias skiant an torfedoù er skol-veur, ha sokiologiezh ha psikologiezh ivez. Da c'houde e voe kanerez er strollad rock Lo-Ball (pergen evit Can't get me down, bandenn orin ar film Legally Blond). Barzhez eo bet ivez hag embannet e oa bet he skridoù.
E-pad 3 bloaz e voe dimezet gant an aktour ha muzisian Coyote Shivers ha goude e timezas gant Michael Bosman d'ar 14 a viz Kerzu 2009.
Pauley oa deuet war-wel ivez e klipoù Secret gant Madonna hag e klip The Unnamed Feeling gant Metallica.
Peoria
Peoria (/piˈɔːriə/) zo anv meur a lec'h e SUA.
Orin
Dont a ra eus anv ur bobl henvroat, ar bobl Peoria.
Mineko Oba
Mineko Hirano, ganet e 1912 hag aet da anaon e 1978, e Gamagori Aichi, e Japan, a oa ur Japanadez anavezet dreist-holl evel gwreg ar c'habiten Sakae Oba.
A-raok an Eil-Brezel bed
Dimezet ez eo Mineko Hirano gant Sakae Oba e 1933 a-raok ma zafe da engouestlañ e Lu Impalaeriezh Japan en 18vet rejimant douarlu Impalaeriezh Japan.
Ganet ez eo ur mab Hisamitsu Oba e 1937, dres a-raok ma vefe kaset ar c'habiten da vrezeliñ da Sina gant e rejimant.
E-pad ar Brezel
Chomet ez eo he etre 1937 ha 1945 e-unan penn gant ur bugel yaouank flamm pad ma oa e gwaz o vrezeliñ. Deuet ez eo a-benn da zesevel ar bugel ha da genderc'hel da grakvevañ paneveken aergelc'h ar brezel o vont war fallaat evit Impalaeriezh Japan.
Goude ar Brezel
Ur wech dieubet he gwaz gant an Amerikaned e tistroio eñ da Japan hag adkavout e familh.
Mont a rae gant he gwaz da welladenniñ e gamaraded ez-soudarded betek mont da welladenniñ e enebourien a-gozh Amerikaned, er Stadoù-Unanet.
Mineko Oba hiziv-an-deiz
Gant kresk brud he gwaz ez eo deuet war wel Mineko Oba, taolenniñ a rae ar strivoù bet graet gant maouezed Japan e-pad an Eil brezel-bed. Tra ma vefe evit an tu dehou pellañ oc'h huñvreal d'an Impalaeriezh kozh pe evit an dud difennerien tu ar merc'hed.
E-pad ar brezel ez eus bet eskemmet 1200 pajennoù lizhiri pe kartennoù-post etre Mineko Oba hag he gwaz. An darn a oa bet eskemmet etre 1937 ha 1941 ul lod raloc'h a ya betek fin ar bloavezh 1944. Embannet ez eo bet ur choaz anezho dre c'hoant o mab Hisamitsu Oba er bloavezh 2010.
Tro-spered Mineko Hirano
Dedennet bras e oa he gant arz ar bleunioù hag an dañsoù hengounel japanaat.
Kastell Cayx
Kastell Cayx zo ur c'hastell en Okitania, en departamant gall Lot perc'hennet hiziv gant Henrik Danmark, pried Margred II, rouanez Danmark. Douaroù ar c'hastell zo dindan gwini evit ar bras anezho, ha gwin Cahors mat a vez graet.
Elgin (Illinois)
right|250px Elgin zo ur gêr lec'hiet e biz stad Illinois e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 108 188 a annezidi e 2010.
Mehaigne
Ar Mehaigne zo ur stêr e Belgia, adstêr d'ar Meuse war he lez kleiz.
Eieniñ a ra e La Bruyère, e proviñs Namur, redek en Hesbaye hag en em deurel er Meuse e Statte, e-kichen Huy, e proviñs Liège.
Ulrika Eleonora an Henañ
Ulrika Eleonora av Danmark (1655-1693), a-wechoù Ulrika Eleonora an Henañ (hag Ulrika Eleonora den äldre e svedeg, abalamour d'he merc'h anvet Ulrika Eleonora evelti), a oa rouanez Sveden ha Finland, ha pried d'ar roue Karl XI.
He buhez
Merc'h e oa da Frederik III, roue Danmark ha roue Norge, ha d'e bried Sophie Amalie von Braunschweig-Lüneburg.
Bugale
Seizh bugel o doe Karl hag Ulrika, met ne vevas nemet tri.
Roio del Sangro
Roio del Sangro   zo ur gumun en Italia, e proviñs Chieti, e rannvro Abruzzo.
Peoria (Illinois)
right|220px|border| Peoria zo ur gêr lec'hiet e kreiz stad Illinois e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 115 007 a annezidi e 2010.
Skaseg gouriz du
Ar skaseg gouriz du (liester : skaseged gouriz du), pe skaseg roudennek, a zo ur spesad evned hirc'harek, Cladorhynchus leucocephalus an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ er genad Cladorhynchus an hini eo.
Anvet e voe Recurvirostra leucocephala (kentanv) da gentañ-penn (e 1816) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Annezva
Brosezat eo ar spesad e kreiz ha su Aostralia.
Fara San Martino
Fara San Martino  zo ur gumun en Italia, e proviñs Chieti, e rannvro Abruzzo.
Sarah Palin
Sarah Palin (ganet Sarah Louise Heath d'an 11 a viz C'hwevrer 1964 e Sandpoint) a zo ur bolitikourez stadunanat ezel eus ar Strollad republikan.
D'ar 4 a viz Kerzu 2006 e voe dilennet gouarnourez Alaska. Ar vaouez kentañ hag an dileuriadez yaouankañ dilennet eno e voe. D'an 29 a viz Eost 2008 e voe dibabet gant John McCain (danvez-prezidant SUA e 2008 en anv ar Strollad republikan da vont war ar renk gantañ evel danvez bezprezidantez. Sarah Palin a voe neuze an eil maouez (goude Geraldine Ferraro e 1984) a voe kinniget da vezprezidantez gant ur strollad politikel bras. D'ar 26 a viz Gouere 2009 e tilezas he c'harg a c'houarnourez.
Kemer perzh a ra e Strollad Tea Party hag er Mamas Grizzlies. Abaoe miz Genver 2010 e kinnig ur gronikenn politikerezh skignet gant ar chadenn skinwel Fox News Channel. Abaoe ar 14 a viz Du 2010 e kinnig Sarah Palin's Alaska, hag a zo ur stirad skinwel eizh rann anezhañ diwar-benn Alaska skignet gant The Learning Channel,.
Luís Cília
Luís Cília, pe Luís Fernando Cília, ganet e Nova Lisboa, en Angola, e 1943, zo ur c'haner portugalat, bet o chom e Bro-C'hall. E Portugal eo bet brudet e gan evit Strollad Komunour Portugal. E Bro-C'hall en deus un tammig brud gant an div ganaouenn savet gant Georges Brassens en deus troet e portugaleg.
Degouezhout a reas e Portugal e 1959, da 16 vloaz, d'ober studioù. E 1962 e reas anaoudegezh gant ar barzh Daniel Filipe. En Ebrel 1964 ez eas da Paris,ma chomas betek 1974. Eno e studias ar seniñ gitar klasel gant António Membrado hag ar sevel-sonioù gant Michel Puig. Entre 1964 ha 1974 e reas tro Europa da ganañ.
Distro da Bortugal e reas pladennoù. Triwec'h a reas, gouestlet da varzhed evel Eugénio de Andrade ("O peso da sombra"), Jorge de Sena ("Sinais de Sena"), pe David Mourão Ferreira ("Penumbra").
Cladorhynchus
Spesadoù
N'eus nemet ur spesad skaseged er genad-mañ : Cladorhynchus leucocephalus, anv skiantel ar skaseg gouriz du.
Lenka
{{Infobox Sonerezh (arzour) | karta  = kan | anv  = Lenka Kripac | alias  = Lenka | skeudenn = | alc'hwez = Lenka Kripac o seniñ e Bumbershoot Festival e Seattle e 2009 | ganet  = 19 a viz Meurzh 1978 | lec'h gan = Sydney, Aostralia | marv  = | lec'h marv = | bloavezhioù = 2000 | doare  = sonerezh pop, rock dizalc'h | label   = Epic Records, Sony Music Entertainment | endro  = | benveg = kan, piano, trompilh | doare mouezh = | micher = oberourez, kompozerez ha kanerez | lec'hienn = http://www.lenkamusic.com//|Lenkamusic.com} }} Lenka Kripac, lesanvet Lenka zo ganet d'an 19 a viz Meurzh 1978, e Sydney e Sukembre Nevez en Aostralia. Hi zo oberourez, kompozerez ha kanerez. Ur ganerez pop ha rock dizalc'h eo-hi. Gouzout a oar seniñ piano ha trompilh.
Pladennoù
2008: Lenka
2011:Two
Federico III da Montefeltro
Federico III da Montefeltro pe Federico da Montefeltro (Gubbio, 1422 - Ferrara, 1482), a oa eil dug Urbino ha kont Montefeltro adal 1444 betek e varv, hag unan eus brudetañ condottieri ar XVvet kantved. Brudet e oa e lez hag an arzourien anezhi.
Aline Calixto
Aline Calixto, ganet e 1980 e kêr Rio de Janeiro, zo ur ganerez samba vrazilian.
Elgin
Elgin a c'hall bezañ meur a dra :
Federico III da Montefeltro
E vuhez
D'an 22 a viz Gouhere 1444 e voe lazhet e hantervreur Oddantonio, dug abaoe 1443, gant iriennerien. Neuze e kemeras Federico ar galloud en Urbino. Daoust ha perzh a gemeras Federico en irienn, n'haller ket gouzout.
Dug
Adal 1459 e vrezelias en Romagna evit ar pab Pius II, a-enep Malatesta, ha trec'h e voe warnañ e 1462 war ar stêr Cesano, e-tal Senigallia. Kemer a reas kêr Santarcangelo di Romagna hag he freizhata. Anvet e voe, gant ar pab, da vikel an douaroù gounezet. Koulskoude pa fellas d'ar pab Pius II kemer Rimini digant Malatesta e troas Federico a-enep dezhañ hag e vrezelias ouzh ar pab e penn un emglev kêrioù.
Mervel a reas e Ferrara en 1482, p'edo o vrezeliañ ouzh kêr Venezia.
Dimezioù ha bugale
Gant e bried kentañ, Gentile Brancaleoni, ha hi gaonac'h, n'en doe bugel ebet.
Gant Battista Sforza, an hini a garas ar muiañ, en doe seizh bugel:
A-hend-all en doe meur a vastard en e yaouankiz, divastardet goude :
Remilly-sur-Lozon
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: mervel a reas ur plac'h yaouank d'an 12 a viz Even.
Guiomar
Guiomar zo un anv-badez portugalek, roet d'ar merc'hed.
Orin
N'eo ket gwall sklaer an orin. War a seblant e c'hallfe dont eus an anv brezhonek Gwiomarc'h, met n'eo ket asur tamm ebet, daoust ma soñj da Bortugaliz eo un anv a orin germanek. Anavezet eo er vro abaoe 1258.
Douaroniezh Douar ar C'hreiz
En Aotrou ar Gwalennoù ez eo deskrivet Douar ar C'hreiz e diwezh an Trede oadvezh. Annezet eo gant pobloù dieub, an Dud, an Hobbited, an Elfed, hag ar Gorred er c'hornôg, a enebe ouzh pobloù dindan galloud Saoron er reter. Lod o deus gwelet en dra-se ur c'heografiezh vuhezegel eus Douar ar C'hreiz.
Beleriand, Lindon
Al lodenn eus Douar ar C'hreiz a oa ar pellañ er c'hornôg en Oadvezh kentañ e oa Beleriand. Ar vro-se hag Eriador a oa dispartiet eus ar pep brasañ eus su Douar ar C'hreiz gant ar pleg-mor bras. Distrujet e voe al lodenn vrasañ eus Beleriand e-pad gwallreuz Brezel ar gounnar. Chom a reas ur gompezenn eus an arvor, Lindon, just er c'hornôg da Ered Luin (anvet ivez Ered Lindon pe Menezioù glas). Rannet e voe Ered Luin ha Lindon gant Pleg-mor al loar nevez-savet ; en norzh e oa Forlindon, hag er su Harlindon.
Eriador
E gwalarn Douar ar C'hreiz, Eriador e oa ar vro etre an Ered Luin hag ar Menezioù Latarek. En Eil oadvezh e talc'he Rouantelezh Arnor, savet gant Elendil, ar pep brasañ eus ar vro. Pa voe diskaret e teuas ar pep brasañ eus Eriador da vezañ gouez. En trede oadvezh, e oa annezet ul lodenn vihan eus ar vro gant an Hobbited er Gontelezh. Er gwalarn edo lenn Evendim, anvet Nenuial gant an Elfed gwezhall. Chom a reas un nemorant eus koad kozh Eriador betek an Trede oadvezh, just er reter d'ar gontelezh, a oa anvet ar C'hoad kozh gant an Hobbited. Eno e veve Tom Bombadil. Er biz edo Vree, al lec'h nemetañ ma oa Hobbited ha Tud o vevañ er memes lec'h. Pelloc'h er reter edo krec'hienn Weathertop, el lec'h m'edo kreñvlec'h Amon Sul, ha pelloc'h c'hoazh Rivendell, kêr Elrond. Er su da Rivendell e kaved bro gozh Hollin, a oa gwezhall bro elfek Eregion, ma voe goveliet ar Gwalennoù a c'halloud. E havroù louet (Mithlond), e Pleg-mor al loar, e save Cirdan al listri a implije an Elfed da guitaat Douar ar C'hreiz da Valinor.
Menezioù Latarek
Savet e voe ar Menezioù Latarek gant Melkor en Oadvezh kentañ da stoufañ an hent da Oromë, unan eus ar Valar, a dreuze alies Douar ar C'hreiz pa veze o chaseal. Savet e voe rouantelezh Korred ar Moria er C'hentañ oadvezh dindan kreiz an aridennad menezioù. An div ode vrasañ da dreuziñ ar menezioù e oa an ode uhel pe ode Imladris en un tu, e-kichen Rivendell, gant un hent uhel hag unan izel, hag ode ar c'horn ruz, pelloc'h er su e-kichen ar Moria, a oa digor e-tro ar bloaz.
Rhovanion
Er reter d'ar Menezioù Latarek edo an Anduin, ar stêr vras, a rede etramek ar su, ha koad Mirkwood er reter. War glann ar c'hornôg, rag-enep da penn suañ Koad Mirkwood edo bro elfek Lothlorien. Pelloc'h c'hoazh er su, harp ouzh ar Menezioù Latarek, edo Fangorn, bro an Ented. En un draoñienn e beg Su ar Menezioù Latarek e kaved Isengard, kreñvlec'h Sarouman.
Saint-Vincent-Fort-de-Lays
Saint-Vincent-Fort-de-Lays a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Herbjørg Wassmo
Herbjørg Wassmo (ganet Vesterålen d'ar 6 a viz Kerzu 1942 e Skogsøya) a zo ur skrivagnerez norvegiat. Kelennerez e norzh Norvegia eo bet a-raok stagañ gant ar skrivañ. E 1976 e lakaas embann he levr kentañ, un dastumad barzhonegoù titlet "Vingeslag" ha brud a zeuas dezhi e 1981 gant he romant kentañ, titlet "Huset med den blinde glassveranda".
Troioù-kaer Katell ha Pêrig
Troioù-kaer Katell ha Pêrig a zo ur rummad istorioù e brezhoneg evit ar vugale a gaver (etre 2004 ha 2009) e niverenn hañv ar gazetenn Rouzig, embannet gant Keit Vimp Bev. Ijinet, skrivet ha treset eo bet gant an arzourez vreizhat Anne Salaün.
Herbjørg Wassmo
He romant Dinas bok (1989) a zo bet lakaet da film e 2002 gant an titl I Am Dina, ennañ e c'hoari Maria Bonnevie ha Gérard Depardieu.
Troioù-kaer Katell ha Pêrig
Ispisial eo an istorioù-se dre ma n'int ket da lenn hepken, met labour-dorn a zo ivez d'ober. Traoù a zo da zidroc'hañ, da blegañ, da begañ pe c'hoazh da livañ.
An tudennoù
An tudennoù pennañ eo Katell ha Pêrig hag o c'hendirvi Nolwenn ha Tristan. Loened a vez ganto, Nounig ar c'hazh, Koko al labous ha Nona al logodenn wenn.
Kejañ a reont ivez gant ur mignon italian, anvet Paolo. Pa vezont e Venezia, Nona al logodenn a gav ivez ur mignon nevez.
Sofi Oksanen
Sofi Oksanen (7 a viz Genver 1977 e Jyväskylä) zo ur skrivagnerez finlandat. Studiet he deus ar c'hoariva en Akademiezh c'hoariva Finland.
E 2003 e voe brudet gant he romant Stalinin lehmät. Anvet e voe evit ar Priz Runeberg, hag e 2005 e voe embannet hec'h eil romant, titlet Baby Jane. He c'hentañ pezh-c'hoari, titlet Puhdistus, a voe c'hoariet e C'hoariva broadel Finland e 2007 ha diwarnañ e skrivas he zrede romant, titlet Puhdistus (2008). Pa voe embannet e voe al levr faltazi gwerzhet ar muiañ e Finland. He romantoù a zo embannet gant WSOY.
Dañs-tro
An dañs-tro, pe dañs a-dro, pe gavotenn alies, zo un anv hollek roet d'un toullad dañsoù breizhek.
An dud a zañs en ur c'helc'h, a-wechoù en ur chadenn digor, dorn an eil e dorn egile, ur plac'h etre daou baotr pa c'haller, en ur vont a zehoù da gleiz. Ne fiñv ket nemeur an daouarn.
Dañset e veze an dañsoù-tro ouzh son ar binioù hag ar vombard, pe hini an akordeoñs hag an dreujenn-gaol, pe c'hoazh ouzh kan ar ganerien, ar c'haner hag an diskaner(ien). Gwelout kan ha diskan.
An anv
Alies e vez graet gant an anv gavotenn, goude ma n'eus darempred ebet gant ar « gavotte » a orin gall hag an dañsoù heñvelanvet a vez dañset e Breizh. Implijet e vije bet ar ger gant diavaezidi a gave heñvelderioù etre dañs breizh hag ar gavotenn-lez. Kavet e vez ar ger kavotenn e geriadur Gregor Rostren hag implijet e veze e tolead kemper en XVIIIvet kantved. E Kerne-Uhel ne veze graet nemet gant ar ger dañs-tro.
Göran Tunström
Göran Tunström (14 a viz Mae 1937 e Borgvik, Kumun Grums - 5 a viz C'hwevrer 2000 e Stockholm) a oa ur skrivagner svedat. E vugaleaj a gasas e Sunne e Kontelezh Värmland. Gwaz an arzourez Lena Cronqvist e oa, ha tad ar filmaozer Linus Tunström. Kemer a reas perzh e Festival etrebroadel ar barzhonegoù en Oslo. En e skridoù e lakae kalz elfennoù personel. Pouezus eo Sunne, e gêr c'henidik, en e oberenn : enni e lak tud ar vro pe tud vrudet da gemer perzh en e istorioù. Goloioù e zaou levr diwar-benn Sunne (De heliga geograferna ha Guddöttrarna) a voe livet gant an arzour Tage Åsén hag a oa bet ganet eno ivez. Daoust ma oa anavezet a-walc'h abaoe un 40 vloaz bennak e teuas da vezañ brudetoc'h e Sveden pa voe lakaet e film e levr Juloratoriet e 1996.
Dañs-tro
Heuliad
Ar gavotennoù a vez sonet ha dañset peurvuiañ en heuliadoù ha teir lodenn enne: E-lec'h an ton doubl e vez un ton tripl a-wechoù.
Göran Tunström
E dibenn ar bloavezhioù 1950 edo o chom e Hydra e Gres, ma teuas da vezañ mignon gant Leonard Cohen ha gant ar skrivagner norvegiat Axel Jensen.
Dañs-tro
Heuliad
<!-- Les gavottes sont généralement dansées dans une suite composée de trois parties, chacune ayant son propre motif musical et son propre tempo :
Il existe cependant des suites de gavottes qui ne suivent pas cette décomposition mais associent une gavotte à un bal 8, à un jabadao, à une suite de bals (à 2, à 4 et à 8).
Structure du pas
Les gavottes proprement dites (ton simpl et ton doubl) comportent 8 temps et divergent par :
Veijo Meri
Veijo Meri (31 a viz Kerzu 1928 e Viipuri, bremañ Vyborg e Rusia) a zo ur skrivagner finlandat hag a skriv e finneg. E skol Hämeenlinna e voe skoliataet, goude-se e studias an istor hag e teuas da vezañ skrivagner. Romantoù, danevelloù, barzhonegoù hag arnodadennoù a vez skrivet gantañ. Al lodenn vrasañ eus e oberenn a zo diwar-benn ar brezel hag e ziskianterezh.
Dañs-tro
Structure du pas
Les gavottes se dansaient généralement en rond (certaines se sont par la suite ouvertes en chaîne comme la gavotte de Brasparts) mais quelques unes se dansent à quatre : gavotte de l'Aven, de Châteauneuf-du-Faou. Il existe même une gavotte en couple, celle de la suite glazik.
Rouanezed Sveden
thumb|Christina Sveden
Dañs-tro
Structure du pas
La deuxième partie de la suite est une ballade entrecoupée d'un bal sur le refrain. Il existe plusieurs bals :
Rouanezed Sveden
Er roll-mañ e kavor anvioù rouanezed Sveden : priedoù-rouaned ha rouanezed en o reizh.
Dañs-tro
Structure du pas
D'autres gavottes ont des bals plus complexes (bal Fisel, bal à 8 de la gavotte Dardoup) ou comprennent une succession de bals (bals de Aven, bals de la suite de Châteauneuf-du-Faou, bals de la suite Glazik).
Évolution
Originellement en ronde, la gavotte a évolué en chaine ouverte d'abord, puis en chaine de plus en plus courte (plusieurs chaines dans la même salle). Quand les collectages l'ont surprise on trouvait la gavotte sous ces différentes formes suivant les lieux. En centre Bretagne la ronde originelle (Calanhel, Fisel, Poher, kost er hoet). En ronde fermée et chaine ouverte en pays Dardoup, avec des chaines jusqu'à deux couples. Dans le pays de l'Aven, la forme est la quadrette, courte chaine de deux hommes encadrant deux femmes. Dans le Cap, en pays Glazik et en pays Bigouden on dansait la gavotte en couple.
Fangorn
Treebeard, e saozneg pe Fangorn e Sindarin, eo anv un Ent en Aotrou ar Gwalennoù gant J. R. R. Tolkien. Unan eus an tri hent koshañ eo d'ar mare ma c'hoarvez darvoudoù Aotrou ar Gwalennoù hag hervez Gandalf ez eo "ar boud bev koshañ a vale c'hoazh dindan an heol e Douar ar c'hreiz". Deskrivet eo evel ur boud ennañ war-dro 4,5 m uhelder, hag heñvel e neuz ouzh hini ur wezenn-faou pe un dervenn. Emañ o vevañ e Koad Fangorn, a zoug e anv. E penn su ar Menezioù Latarek emañ ar c'hoad-se. E The Two Towers, Fangorn en em gav gant Merry Brandybuck ha Pippin Took, daou Hobbit eus ar Gontelezh. da heul ar gejadenn dic'hortoz-se e tegouezh darvoudoù a bouez en istor.
Dañs-tro
Accompagnement musical
L'accompagnement musical varie selon les terroirs.
L'accompagnement le plus remarquable est le kan ha diskan (chant alterné), originellement pratiqué dans la ronde. Un "ton" simple ou double durait le temps de la chanson et il n'y avait pas de changement d"air" en cours de route, l'intérêt résidant dans les paroles et bien sûr dans le tempo.
Fangorn
Anv
E Sindarin, unan eus yezhoù elfek Tolkien, "Fangorn" zo savet diwar fanga, "barv", ha orne, "gwezenn". Kevatal eo eta d'ar saozneg Treebeard, troet Sylvebarbe e galleg pe Barbebois e troidigezh Daniel Lauzon. Ar Rohirrim (marc'hegerien Rohan) a ra "Koad an Ented" eus Koad Fangorn. Meur a anv all zo roet da Goad Fangorn e Quenya : "Ambaróna" a dalvez "emsavadeg, sav-heol, oriant" eus amba, "war-laez" ha róna, "reter". "Aldalómë" a dalvez "tree twilight" from alda, "gwezenn" ha lómë, "kuzh-heol". "Tauremorna" a dalvez "Koad teñval" diwar taur, "koad", ha morna, "teñval" "Tauremornalómë" a dalvez "Koad ar c'huzh-heol teñval".
Badb
E gwengelouriezh ouezelat, Badb (pe Ar Badb, hag a dalv "ar bran") eo un doueez ag ar brezel, stumm ur bran anezhi, hag a c'hall bout anvet Badb Catha ("bran an aerva"). Skignañ a ra an aon hag ar poutder e penn ar vrezelerion evit harpañ un tu pe un tu arall ag an emgann. Badb a c'hall dont a-raok ar stourm evit diouganiñ brasder ar c'holloù, pe anvioù an dud a varvo. A-wezhoù e tisklaerie an anvioù gant yudadennoù, aze e c'hallje bout keñveriet gant ar ben síde.
Fangorn
Anv
Amprestet e oa ar ger "Ent" digant an hensaozneg ent pe eoten, a dalvez "ramz". Tolkien en deus implijet ar ger a gaver en ur frazenn eus ar barzhonegoù angl-ha-saoz The Ruin ha Maxims II : orþanc enta geweorc ("labour gwidreus ar ramzed"), hag a zeskriv dismantroù roman.
Buhez
En Aotrou ar Gwalennoù e tanevell Fangorn, en ur ganaouenn, e ergerzhadennoù e Douar ar C'hreiz er C'hentañ oadvezh, hag e ra anv eus koadoù pennañ Beleriand : Ossiriand, Lindon, Dorthonion, Neldoreth (er su da Zoriath), Nan-tathren e genoù ar Sirion, ar pezh a laka da soñjal e rae e annez en tolead-se d'ar mare-hont. Goude Brezel ar gounnar, pa oa beuzet an douaroù-se, e tec'has an Ented er c'hoad bras a oa dindanañ holl an douaroù er su d'Eriador, adalek reter ar Gontelezh. Goleiñ a rae holl ar vro etre ar Baranduin hag an Isen, ar vro er su d'ar Menezioù Latarek ha Fangorn.
E-doug an Eil oadvezh e tigreskas ar c'hoad-se abalamour da dud Númenor, a glaske prenn evit sevel o bigi, ha da armeoù Saoron. Dont a reas an Ented da ober o annez en tu all d'ar Menezioù Latarek, e Koad Fangorn hag er savennoù hag an douaroù izel penn-da-benn gant an Anduin. E fin an Eil oadvezh e oa gwastet liorzhoù an entezed, er reter d'an Anduin e-pad an emgannoù etre armeoù Saoron ha re ar C'hevredad Diwezhañ, ha morse ne ouezas an Ented petra e oa deuet da vezañ an Entezed.
Badb
Gant he c'hoarezed, Macha hag ar Morrigan, pe Anand, eo Badb unan ag an teir doueezed ag ar brezel, pe an teir Morrígan.
Fangorn
Buhez
Eno e kont an Hobbited dezhañ o avanturioù abaoe m'o deus kuitaet ar Gontelezh ha Fangorn a zanevell d'e dro istorioù eus e vuhez, dianadur an Entezed peurgetket hag hini e zous Fimbrethil. Sevel a ra droug ennañ o soñjal en e emgavioù gant Sarouman e Koad Fangorn, rak hemañ zo o tiskar kalz gwez da voueta tan e ardivinkoù. Divizout a ra neuze gelver Kelc'h an Ented da gendrec'hiñ anezhe e rankont lakaat Sarouman da baouez, hag goude tri devezh breutadegoù e tivizont tagañ Isengard.
Dañs-tro
Accompagnement musical
En pays fisel et fañch, la clarinette (treujenn gaol ou tronc de choux) est utilisée en couple sur le modèle du kan ha diskan, les instrumentistes se répondant l'un l'autre. La clarinette permet de s'approcher assez finement des subtilités du chant.
Zofia
Zofia zo un anv-badez polonek.
Dañs-tro
Accompagnement musical
Dès son introduction en Bretagne, l'accordéon a été adopté. C'est ainsi que dans les années 1930, Yves Menez de Scrignac invente le swing gavotte à l'accordéon chromatique !
-->
Skouerioù
Setu amañ ur sell war an doareoù gavotennoù hengounel a glever e Breizh :
Château-l'Abbaye
Château-l'Abbaye a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Fangorn
Buhez
Mont a ra Fangorn betek an dorojoù a gloz an traoñienn kreñvaet gant murioù ha gervel a ra an hudour da c'houlenn gantañ en em rentañ. Dre ma n'o deus ken respont met un dagadenn a-berzh Orked Sarouman e tistrujont an nor, ul lodenn eus ar murioù hag e arsailhont tour Orthanc. Beuziñ a reont an draoñienn gant dourioù ar stêr Isen. Goude o zrec'h ne zeuont ket a-benn da dapout Sarouman a chom kuzhet en e dour. Gwardañ a ra Fangorn hag an Hented Sarouman prizoniet eno, met dre ma ne c'houzañvont ket gwelet unan bennak bac'het e lezont anezhañ da vont kuit a-benn ar fin.
Kejañ a ra Kumuniezh ar Walenn ha Fangorn ur wezh diwezhañ hag hemañ a zisklêr da Celeborn, a ra « an henañ » anezhañ, ha Galadriel fin ur bed : « Trist eo ne'n em gavomp evel-henn nemet en diwezh. Rak o cheñch emañ ar bed : er santout a ran en dour, er santout a ran en douar, er santout a ran en aer. Ne soñj ket din en em gavimp adarre ». Respont a ra Galadriel ne'n em welint ket ken e Douar ar C'hreiz, met en nevezamer e halegeg Tasarinan pa savo Beleriand dreist an dour en-dro. Komzoù diwezhañ Fangorn zo Levit goulenn gant Merry ha Pippin, reiñ da c'houzout dezhañ m' o dije disaouzan eus an Entezed.
Koad Fangorn
Emedo Koad Fangorn er mervent d'ar Menezioù Latarek e-tal Ode Rohan. Bevenn gornôkañ Fangorn e oa ar menezioù-se. E penn an aridennad menezioù-se edo kreñvlec'h Sarouman : Isengard e-kichen lost mervent ar c'hoad. Er reter hag er su da Fangorn edo Rohan, ha Lothlórien en norzh.
Div stêr vras a dreuze ar c'hoad. En norzh e rede al Limlight diouzh ar c'hoadoù hag e talveze da vevenn d'ar rouantelezh e norzh ar Rohan. Skeiñ a rae neuze ar stêr-se en Anduin. Er su, an Entwash hag a zeue eus Methedras, ur vro veneziek e-kichen ar Menezioù Latarek, a rede pell amzer er c'hoad. Tremen a rae ar stêr a-dreuz Rohan neuze betek ar stêr vras, an Anduin. Edo traoñienn Derndingle er mervent. E-pad ur frapad e tremene an Entwash dre ur vro anvet Wellinghall ma oa unan eus tier Fangorn.
Gleb e oa Koad Fangorn a-hervez, ha kefioù ha barroù eus gwez a bep seurt a greske stank, e doare ma ne dremene ket kalz sklêrijenn eus an heol betek al leur. "Huorned" a veve ivez er c'hoad, heñvel ouzh an Ented met siouloc'h. Evañ a rae an Ented hag an Huorned er stêr Entwash, hag implijet e veze an dour gant an Ented da fardañ o evaj brudet, "bier an Ented".
Daveoù
<references group="Note"/>
Hedvig Elisabet Charlotta av Holstein-Gottorp
Hedvig Elisabet Charlotta av Holstein-Gottorp, ganet en Eutin d'an 22 a viz Meurzh 1759, ha marvet e Stockholm d'an 20 a viz Mezheven 1818, a oa ur briñsez danat-alaman, pried da roue Sveden, Karl XIII, ha rouanez Sveden ha Norvegia (1809-1818). Brudet eo ivez evel eñvorennourez.
He buhez
Merc'h e oa Hedvig Elisabet Charlotta da dug Oldenburg, Frederick August av Holstein-Gottorp ha d'e bried ar briñsez alaman Ulrike Friederike Wilhelmine von Hessen-Kassel.
He yaouankiz a dremenas en Eutin, ha dimeziñ a reas d'he c'henderv, Karl, Dug Södermanland, an danvez-roue, e Stockholm, e miz Gouhere 1774, pa oa 15 vloaz. Aozet e oa an dimeziñ gant ar roue Gustav III evit ma rojent un hêr da Sveden, rak ar roue n'en doa ket kaset e zimeziñ da benn-vat, ha kontañ a rae war e vreur evit kaout un hêr.
Bugel ebet avat n'o doe. Advabañ a rejont ar priñs Christian d'Augustenbourg met hennezh a varvas e 1810. Neuze e voe advabet ur jeneral gall gante, Jean-Baptiste Bernadotte, priñs Pontecorvo, marichal Bro-C'hall, ha hennezh neuze a voe lakaet da roue e 1818; evel-se e echuas an dierniezh Holstein-Gottorp.
Federico García Lorca
Federico García Lorca, ganet e 1898 e proviñs Granada, fuzuilhet e 1936, zo ur barzh hag ur skrivagner c'hoariva spagnolek, lazhet e-pad ar Brezel Diabarzh.
Pa voe badezet e voe anvet Federico del Sagrado Corazón de Jesús García Lorca. E dad a oa Federico García Rodríguez (1859–1945), hag e vamm Vicenta Lorca Romero (1870–1959) a oa eil pried e dad, a oa skolaerez hag a roas dezhañ c'hoant da lenn.
Hedvig Elisabet Charlotta av Holstein-Gottorp
Dugez
Teodataerezh a voe diwar he fenn rak a-hervez e sache spered ar roue pell diouzh prederioù ar stad, a-gevret gant ar Briñsez Sophia Albertina, ken e tilezas ar c'hoariva e 1783. Laosk a-walc'h e oa o dimeziñ, ha pep hini anezhe a veve e vuhez. Da vare o eured e oa Karl o taremprediñ Augusta von Fersen. Hi a vije bet o taremprediñ ar c'hont Axel von Fersen, a vije bet serc'heg d'ar rouanez c'hall Marie Antoinette.
Dre ma oa mignonez d'ar gontez Sophie von Fersen e voe kaoz eus divreizhegezh. Pe e oa gwir pe e oa gaou, adlavaret e voe a-hed an amzer ma oa Dugez, gant Francisco de Miranda en 1786 ha gant Frederica von Baden diwezhatoc'h. Brud a voe diwar-benn he serc'heged pa voe dougerez e 1797. Hi ne rae forzh ebet gant darempredoù he gwaz keit ha ma kave tro evel-se da vevañ en un doare dinask. Se zo kaoz e voe displijet bras pa en em gavas he fried hep serc'h ebet d'ur c'houlz, ken e teue-eñ da deurel evezh brasoc'h outi hag ouzh pezh a rae, ma veze diskred ennañ outi, ha ma veze prest d'ober tamalloù dezhi:
E 1800 e voe savet un akademiezh c'hoariva el lez gant an duged, Damatiska akademien, met serret e voe gant ar roue. E 1803 e savas bec'h bras etre Gustav IV Adolf hag an duged. Un den anvet Karl Adolf Boheman (1764–1831) a oa bet kinniget dezho gant ar c'hont Magnus Stenbock e 1793, ha hennezh en doa tapet levezon vras oc'h embann e c'halle diskuliañ sekredoù skiantel diwar-benn ar skiantoù kuzh.
He marv
Mervel a reas he fried roue e miz C'hwevrer 1818, hi a varvas pevar miz goude, e miz Mezheven, da 58 vloaz.
Saint-André-de-l'Épine
Saint-André-de-l'Épine a zo ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
Tony Parker
William Antony Parker a zo ur c'hoarier basketball ganet e Bruges d'ar 17 a viz Mae 1982. Alies e vez lesanvet "TP" (tipi).
Ur c'hoarier basketball gall a-feson eo. C'hoari a ra er post kaser gant ar skipailh Spurs San Antonio abaoe 2001.
Gounezet en deus tri zitl NBA All-Star Game. Eñ eo ar c'hoarier gall kentañ en deus bet titl an NBA.
Stummet eo bet e « Centre Fédéral », kroget en deus e vuhez labour e-barzh ar « Paris Basket Racing » e 1999. Draftet en deus e 28vet renk e 2001 gant skipailh ar Spurs. Sakret eo bet an hini kentañ an NBA hag ar c’hoarier kentañ gopret war un titl er c’hrogad ziwezhañ.
Dimezet eo get Eva Longoria met dizimezet int d’an 10 a viz Du 2010. Daou deus e vreudeur a c’hoari basket-ball ivez Terence Parker hag Pierre Parker. E c’houblad emañ eo get Axelle Francine. E Meurzh 2007 en deus graet un album, rap eo.
Puymaufrais
Puymaufrais a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Beg-ibiz
Ar beg-ibiz zo un evn hirc'harek, Ibidorhyncha struthersii an anv skiantel anezhañ.
Ar spesad nemetañ eo er genad Ibidorhyncha hag er c'herentiad Ibidorhynchidae.
Annez
Bevañ a ra war stêrioù ha lennoù menezioù roc'hellek e kreiz Azia.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar beg-ibiz en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Dúnedain
E bed Douar-ar-C'hreiz savet gant J. R. R. Tolkien eo an Dúnedain (/ˈduːnɛdaɪn/; ag an unander Dúnadan, "Den ar C'hornôg") a oa ur ouenn denel, anavezet ivez evel an Númenóreaned. Ar re a chomas bev goude beuzadenn o enez a zeuas d'en em staliañ en Arnor ha Gondor renet gant Elendil hag e vibien, Isildur hag Anárion.
Goude diskar Númenor e voe roet an anv Dúnedain d'an Númenóreaned a oa kar d'an elfed, hag ar re a oa a-enep a veze anvet an Númenóreaned Du.
Ar c'hederion e oa Dúnedain an Norzh (Arnor) hag ar Su (Ithilien, er Gondor) en Trede Oadvezh. Evel o hendadoù o devoa perzhioù mat heñvel ouzh an Elfed, en o zouez ar varregezh da veizañ yezhoù an evned hag al loened. Poursuerion ha brezelerion e oant, ha gwardet e veze ganto al lec'hioù a-enep an nerzhioù teñval.
Zuraide
Zuraide (Souraïde e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus Lapurdi, e kanton Ezpeleta, en Iparralde Euskal Herria. 1 270 den a oa o chom enni e 2011.
Ferrari Berlinetta Boxer
thumb|Ferrari BB 512i Ar Ferrari Berlinetta Boxer zo ur c'harr sport kenderc'het gant an oberier kirri italian Ferrari etre 1973 ha 1984, da heul ar Ferrari Daytona hag a-raok ar Ferrari Testarossa.
Lena
Lena zo ur berranv e meur a yezh hag un anv-lec'h e meur a vro.
Berranvioù
E yezhoù all zo e kaver
Tud
thumb|200px|left|[[Lena Söderberg.]]
thumb|200px |[[Lena Gercke, gizourez]]
Ferrari Testarossa
thumb|Ferrari Testarossa Ar Ferrari Testarossa zo ur c'harr sport kenderc'het gant ar saver kirri italian Ferrari etre 1984 ha 1996, da heul ar Ferrari Berlinetta Boxer.
Ripa Teatina
Ripa Teatina   zo ur gumun en Italia, e proviñs Chieti, e rannvro Abruzzo.
Rapino
Rapino  zo ur gumun en Italia, e proviñs Chieti, e rannvro Abruzzo.
Ferrari F8
thumb|Ferrari F8 Tributo eus 2020 Ar Ferrari F8 zo ur c'harr sport kenderc'het gant an oberier kirri italian Ferrari abaoe 2019, da heul ar Ferrari 488.
Nikki Ziering
Nikki Schieler Ziering (9 a viz Eost 1971 e Norwalk) a zo un aktorez ha un diskouezer-c'hiz stadunanat a-orin norvegiat. Bet eo bet playmate ar miz er mizieg Playboy e miz Gwengolo 1997. A-raok e oa bet div wech war golo ar mizieg-se, e miz Gouere 2003 hag e miz Eost 2007. A-raok he doa bet gwisket ha diskouezet dilhad kouronkañ daou verk : Venus Swimwear ha Frederick's of Hollywood. Gwelet eo bet ivez en abadenn skinwel The Price Is Right etre 1999 ha 2002. Estreget an abadenn-se he deus kemeret perzh e Celebrity Love Island hag e I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!, Ultimate Blackjack Tour, Hulk Hogan's Celebrity Championship Wrestling hag ivez The Grill. Evit a sell ouzh ar sinema eo bet gwelet en American Wedding, National Lampoon's Spring Break ha National Lampoon's Gold Diggers.
Buhez prevez
Cheñch kredenn a reas da zont da vezañ yuzev a-raok dimeziñ gant Ian Ziering d'ar 4 a viz Gouere 1997. D'an 28 a viz C'hwevrer 2002 e tispartijont. Asambles gant Rick Reynolds he deus bet ur verc'h, Tatum Ella Reynolds hec'h anv, ganet d'ar 27 a viz Meurzh 2009.
Flines-lès-Mortagne
Emdroadur ar boblañs 1793-2007
• Andonioù : Cassini hag EBSSA
Ferrari 458
thumb|Ferrari 458 Italia DCT S-A eus 2011 Ar Ferrari 458 zo ur c'harr sport kenderc'het gant an oberier kirri italian Ferrari etre 2009 ha 2015, da heul ar Ferrari F430 hag a-raok ar Ferrari 488.
Ferrari 488
thumb|Ferrari 488 GTB Automatic eus 2017 Ar Ferrari 488 zo ur c'harr sport kenderc'het gant an oberier kirri italian Ferrari etre 2015 ha 2019, da heul ar Ferrari 458 hag a-raok ar Ferrari F8.
Ferrari F430
thumb|Ferrari F430 Ar Ferrari F430 zo ur c'harr sport kenderc'het gant an oberier kirri italian Ferrari etre 2004 ha 2009, da heul ar Ferrari 360 hag a-raok ar Ferrari 458.
Morgunblaðið
Morgunblaðið (« Kazetenn ar Mintin » e brezhoneg) zo ur gazetenn bemdeziek eus Island.
Embannet e oa bet an niverenn gentañ eus Morgunblaðið d'an 2 a viz Du 1913. Gwechall e oa tost ar pemdezieg-se da vennozhioù Sjálfstæðisflokkurinn (Strollad ar Frankiz), betek ar bloavezhioù 1980. Abaoe en em ziskouez evel ur gazetenn virour, met dizalc'h diouzh ar gostezenn-se. Savet eo a-enep ar soñj ez afe Island e-barzh Unvaniezh Europa.
Kazetenn bennañ Island e oa betek 2003 pa voe savet ar pemdezieg digoust Fréttablaðið. Mont a ra an embannoù bruderezh da ober etre 30% ha 40% eus pajennoù ar gazetenn. Embannet e vez etre 50,000 ha 55,000 skouerenn anezhi bemdez, well-wazh. Lennet e vez e mervent ar vro dreist-holl, evel e Reykjavík.
PlayStation 1
Ar PlayStation 1, embannet d'an 3 a viz Kerzu 1994, a oa bet an hini gentañ d'an heuliad koñsolennoù PlayStation savet ha perc'hennet gant Sony Interactive Entertainment. Stummoù disheñvel a vezo ouzhpenn d'an hini diaz: an Net Yaroze, ur stumm PlayStation du gant peadra evit sevel programmoù pe c'hoarioù, ar "PSone" ur stumm bihanaet d'an hini orin, ar PocketStation ur stummm koñsolenn hezoug a servije da druchañ er c'hoarioù hag evel memor ouzhpenn. Ul lodenn e oa ar PlayStation d'ar 5vet remziad koñsolennoù c'hoarioù video o vezañ war ar renk a-enep ar Sega Saturn hag an Nintendo 64. E miz Kerzu 2003, ar PlayStation hag ar PSone a oa bet gwerzhet 102.49 milion skouerenn anezho, deuet e oa da vezañ ar c'hentañ koñsolenn c'hoarioù video o tizhout 120 milion skouerenn gwerzhet.
Oberkommando der Wehrmacht
An Oberkommando der Wehrmacht (brezhoneg: "Penn uhelañ an nerzhioù armet") berraet e OKW a oa ul lodenn eus framm gourc'hemenniñ ar Wehrmacht (nerzhioù armet) an Trede Reich e-pad an Eil Brezel-bed. Enaouet e 1938, an OKW a oa da vezañ mestr war al lu alaman, ar Kriegsmarine (morlu alamagn) ha war al Luftwaffe (nijlu alamagn).
Chikan a oa etre skourioù disheñvel an nerzhioù armet ha dreist-holl ar skourioù gourc'hemenniñ, dreist-holl gant an Oberkommando des Heeres (pe OKH), setu penaos ne oa ket deuet a-benn ar raktres o welet an OKW evel penn uhelañ gourc'hemenniñ an holl nerzhioù armet unvanet alaman.
E 1942 an OKW a oa e-karg eus an holl tachennoù brezel nemet an hini pouezusañ, Talbenn ar Reter o welet Alamagn an Trede Reich hag e harperien en ur brezel holl a-enep an Unvaniezh soviedel. Hitler a dennas gounid eus ar chikanioù dizehan etre pennoù an OKW hag etre an OKW ha peurest pennoù an nerzhioù armet alaman evit bezañ a-benn ar fin an hini o reiñ an urzhioù.
Istor an OKW
An OKW a oa bet krouet adal un urzh eus ar Führer d'ar 4 a viz C'hwevrer 1938 goude afer Blomberg-Fritsch, evit kemer plas ministrerez brezel ar Reich (Reichskriegsministerium). Adolf Hitler a oa mennet gant talañ ouzh an ofiserien a renk uhel killstourmerien a-fed e politikerez impalaeriel hag aloubiñ o tont. Da geñver al lec'hioù gourc'hemenniñ all alaman, an OKW a oa bet krouet gant Hitler hag evit servij e selloù.
Tamm-ha-tamm e oa bet troet al lec'h gourc'hemenniñ d'un ardivink evit lakaat e urzhioù da vezañ sentet en holl skourioù eus nerzhioù armet Alamagn an Trede Reich.
Quadri
Quadri   zo ur gumun en Italia, e proviñs Chieti, e rannvro Abruzzo.
Hedvig Eleonora av Holstein-Gottorp
Hedvig Eleonora av Holstein-Gottorp, pe von Schleswig-Holstein-Gottorf en alamaneg (1636 -1715) a oa rouanez Sveden ha Finland. Merc'h e oa da Frederik III af Slesvig-Holstein-Gottorp ha da Maria Elisabeth von Sachsen (1610–1684).
En 1654 e timezas d'ar roue Karl X Gustav. Intañvez e voe adal 1660, ha ren a reas e-pad 12 vloaz evit he mab nemetañ Karl XI ha sinañ feur-emglev Oliva.
Sevel a reas he nizez Magdalena Sibylla von Hessen-Darmstadt goude marv he mamm, c'hoar Hedvig Eleonora, Marie Elisabeth von Schleswig-Holstein-Gottorf (1634-1665)‎.
Ren a reas adarre en 1697 hag etre 1700 ha 1713 pan edo he mab-bihan Karl XII o vrezeliñ ouzh Rusia.
305vet Divizion (Wehrmacht)
An '''305. Infanterie-Division (brezhoneg: 305vet Divizion Troadegiezh) eus ar Wehrmacht berraet e 305. ID''' a oa un unvez d'al lu Alaman hag a voe implijet e-pad an Eil Brezel-bed. An divizion a gemeras perzh en emgannioù brudet evel emgann Stalingrad, emgann Monte Cassino.
Daskoret eo d'al lu amerikan, d'an 88th Infantry Division (brezhoneg: 88vet divizion troadegiezh) e norzh Italia e-kichen Trento e miz Ebrel 1945.
Emgann Stalingrad
Donedigezh an 305vet divizion troadegiezh war talbenn emgann Stalingrad a roas nerzh d'al lu alaman evit kas da benn un argadenn veur. Adalek ar 14 a viz Here betek an 19 a viz Du 1942 e voe argad a-raok ziwezhañ an Alamaned e kêr Stalingrad. Un 90% bennak eus kêr a voe tapet gant lu an Trede Reich. Dindan urzhioù Adolf Hitler e oa bet soñjet implijout unvezhioù bihan met arbennikaet a-benn trec'hiñ da vat al Lu Ruz.
E kostez su Emgann Stalingrad e c'hoarvezas an dagadenn, greanti armoù Barrikady o vezañ er c'hreiz. An dagadenn a droc'has al linennoù difenn rusian e meur a lec'h. E norzh uzin traktourioù Stalingrad Dzerjinski e voe enkelc'hiet strolladoù-stourm al Lu Ruz ; heñvel e voe er c'hornôg e kostez uzin armoù Barrikady. An uzin traktour a gouezhas dindan daou zevezh, tizhet e voe ar Volga ha kregiñ a reas an Alamaned da vont e-barzh greanti Barrikady. An 62vet lu ruz a oa troc'het e daou damm.
Unvezhioù stourm an 305vet Divizion a oa bet distrujet betek 70 %, ne oa mui nerzh ganto da echuiñ gant krabanata uzin Barrikady. Argad, enep-argad, gwadus e voe a bep tu met digemm e chomas an talbenn. Riñset e voe al lec'h gant ar bombezadegoù Stuka hag an taolioù-kanol. Pa veze echuet gant ar bombezadegoù e kroge tagadenn an droadegiezh alaman. An difennerien chomet kuzhet a zistroe d'o fostoù-difenn hag e kroge an emgannoù.
D'an 18 a viz Du 1942 e voe enkelc'hiet ar 6vet lu alaman e kêr Stalingrad.
Thorkild Hansen
Thorkild Hansen (9 a viz Genver 1927 – 4 a viz C'hwevrer 1989) a oa ur romantour danat, brudet gant e deir-oberenn diwar-benn ar sklaved (Slavernes kyst e 1967, Slavernes skibe e 1968 ha Slavernes øer e 1970). Skridoù a savas ivez diwar-benn Knut Hamsun, ha danevelloù-beaj.
Palmoli
Palmoli    zo ur gumun en Italia, e proviñs Chieti, e rannvro Abruzzo.
Cupello
Cupello   zo ur gumun en Italia, e proviñs Chieti, e rannvro Abruzzo.
Hasnon
Hasnon a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Soile
Ar Soile zo ur wazh e Belgia, adstêr d'ar Mehaigne.
He red
Eieniñ a ra e Waret-la-Chaussée e kumun Éghezée, war un uhelenn a 195 m.
Goude e red dre Hanret, Hemptinne ha Meeffe, en Hesbaye hag eus proviñs Namur da broviñs Liège.
Emgann Valmy
Emgann Valmy (galleg : bataille de Valmy, affaire du camp de la Lune ; alamaneg : Kanonade von Valmy), a oa bet ar c'hentañ trec'h anat gant an arme c'hall e-pad brezelioù ar Reveulzi hag a voe kroget goude ma voe pilet monarkiezh ar Vourboned. D'an 20 a viz Gwengolo 1792 an arme brusian gant Duk Brunswick en he fenn a oa o vont war-zu Pariz. Ar jeneraled c'hall François-Christophe Kellermann ha Charles-François Dumouriez a zeuas a-benn da dalañ ouzh an araokadenn brusian e-kichen kêriadenn Valmy lec'hiet er reter da Bariz, er Marne hiziv.
Mizoù kentañ brezelioù ar Reveulzi c'hall — lesanvet goude-se kentañ kengevreat — ar gouarnamant gall nevez a oa tost diziaz ha dreist-holl gant un dazont diasur. Dre-se, an trec'h bihan e Valmy a voe deuet da vezañ un trec'h speredel dibar evit an dispac'herien. Disoc'h an emgann a oa bet unan burzudus hag a voe lakaet war-raok evel ur c'holl meur gant an arme prusian. Goude an emgann, ar vodadeg vroadel a oa bet roet nerzh a-walc'h dezhi evit dikslêriañ fin ofisiel ar vonarkiezh c'hall met ivez donedigezh ar c'hentañ republik. Valmy a ro un harp anat d'ar reveulzi ha setu perak eo chomet evel unan eus an emgannioù pennañ en istor Mab-Den.
Kenarroud
Abaoe disklêriadur brezel ar vodadeg broadel lezennel da impalaer an Impalaeriezh Roman Santel German Frañsez Iañ, an 20 a viz Ebrel 1792, an armeoù gall a oa o koll dibaouez e Belgia. Lod rejimantoù soudarded a lazhe o ofiserien hag a derc'he diouzh an talbenn.
An nerzhioù enep-reveulzier a oa o prest da aloubiñ Bro-C'hall : ul lu a 150 000 soudard savet gant soudarded eus Prusia, Aostria, hag eus an Hesse-Cassel, gant un harp a 20 000 divroad, a zo o vont war-raok ha ledet war an holl harzoù, etre Dukark ha bro Suis. E-penn al lu e-kaver Duk Brunswick, kannad Frederick Wilhelm II.
Pal al lu hag ar c'homandant a zo da dizhout Pariz evit dieubiñ Loeiz XVI. Manifest Brunswick a embann e vo distrujoù er gêr hag kolloù evit ar vodadeg ma vefe graet torfed d'ar roue. Setu penaos e voe taget palez an Tuileries d'an 10 a viz Eost 1792, Loeiz XVI a zo disklêriet "arsavet"
D'an 12 a viz Eost er sav-heol e vez aloubet tiriad Bro-C'hall gant troadegiezh lijer Prusia. D'ar 15, arme Prusia a zo etre Sierck ha Luksembourg. Ar jeneral Clairfayt, e-penn an aostrianed, a droc'h an hentoù etre Longwy ha Montmédy. D'an 19, 22 000 aostrian a dag Fontoy ar marechal Luckner. D'an 23, goude ur ganoliadeg tri devezh, Longwy a godian. Mont a reont goude-se goustadik war-zu Verdun. Ar c'horonel Beaurepaire a zo e-karg difennerezh dibosubl ar plas, a zo sabatuet gant laoskentez ar c'huzul-kêr a fell dezhañ kodianañ. Kemer a ra ur bistolenn hag emlazhañ. François Séverin Marceau hag en doa ober evel Beaurepaire ha mervel er gêr, a godianas d'an 3 a viz Gwengolo 1792, goude trec'hidigezh an 20 a viz Eost. Kollet en deus pep tra, e arc'hant, kezeg hag ekipajoù.
« Que voulez-vous qu’on vous rende ? » en devoa goulennet ur c'hannad poblek; « Un autre sabre pour venger notre défaite ».
Goude kodianidigezh kreñvlec'h Verdun d'an 2 a viz Gwengolo, hent Pariz a zo dieub. Lod ministred a derc'h diouzh ar gêr-benn memes devezh, met Danton a embann d'ar vodadeg vroadel: « Pour les vaincre, Messieurs, il nous faut de l'audace, encore de l'audace, toujours de l'audace, et la France est sauvée ».
Pennoù an armeoù c'hall a vez gwelet evel treitourien ; setu penaos, a-raok ma vefe kroget gant un argadenn, teir arme Rochambeau, Lafayette ha Luckner a zo dasparzhet etre ar jeneraled Dumouriez ha Kellermann.
Ferrari 360
thumb|Ferrari 360 Modena Ar Ferrari 360 zo ur c'harr sport kenderc'het gant an oberier kirri italian Ferrari etre 1999 ha 2004, da heul ar Ferrari F355 hag a-raok ar Ferrari F430.
Impalaerien Vogol
An Impalaerien Vogol a renas en India adal dibenn ar.
Roll an Impalaerien
Notenn : Lieswregerien e oa an Impalaerien Vogol. Ouzhpenn gwragez e oa dezho priedoù-kleiz en o harem, hag a roe bugale dezho. Abalamour d'an dra-se n'anavezer ket o holl vugale.
Charadriidae
Diouzh Doare 6.3 an IOC World Bird List ez a unnek genad d'ober ar c'herentiad :
Adige (departamant)
An Adige a oa un departamant e Rouantelezh Italia etre 1810 ha 1814, anvet war batrom meur a zepartamant gall, meneg ennañ eus ar stêr Adige. Dre vras e klote gant proviñs Verona hiriv. En uheldirioù, hervez ar boaz gall, edo departamant an Haut-Adige.
Verona e oa ar pennlec'h.
Karbala
Karbala (arabeg : كَرْبَلَاء‎ Karbalā’ ) zo ur gêr e kreiz Iraq, lec'hiet 88 km er mervent da Vaghdad nepell diouzh Lenn Razzaza ( بحيرة الرزازة ). Kêr-benn Gouarnelezh Karbala eo, ha 900 000 a dud a oa o chom enni e 2016.