cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ferdinando de' Medici
Ferdinando de' Medici  zo anv meur a zen eus an tiegezh Medici, eus kêr Firenze e Toskana.
Arousa
Arousa zo un anv-lec'h galizek.
Rio Tinto
Rio Tinto (e portugaleg), pe Río Tinto (e spagnoleg), zo anv meur a stêr ha meur a dra all.
Podoces biddulphi
Podoces biddulphi a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Corvidae.
Dougen a ra anv an naturour (un ofiser diouzh e vicher) breizhveuriat John Biddulph (1840-1921) a voe roet dezhañ, e 1874, gant ar skiantour breizhveuriat Allan Octavian Hume (1829-1912).
Annez
Brosezat eo ar spesad e gwalarn Sina.
La Bretèche
La Bretèche zo ur gumun gozh a Vreizh e Liger-Atlantel, stag bremañ ouzh kumun Merzhelieg.
1997 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
1997 e Breizh
Lanuvium
Ur gêr gozh en Italia, e Latium e oa Lanuvuim, a zo Lanuvio. Lec'hiet e oa 24 km diouzh kreisteiz Roma, war ar Via Appia.
An doueez Juno a veze lidet eno. An impalaer Antoninus Pius a voe ganet e Lanuvium d'an 19 a viz Gwengolo 86.
Farnese (Lazio)
Farnese zo ur gumun eus Italia, e proviñs Viterbo, e Lazio.
Gioacchino
Gioacchino zo un anv-badez italianek.
Yezh ar Sinoù Brazilek
Yezh ar Sinoù Brazilek (Portugaleg: Língua Brasileira de Sinais, LIBRAS) a zo ur yezh dre sinoù implijet gant Kumuniezh ar re vouzar e Brazil (5 750 800 ) hag e meur a stad all.
Civitella
Civitella zo un anv-lec'h italianek ha hini meur a gumun.
Tuscia
Tuscia zo un anv roet d'ur vro gozh en Italia a-raok ma voe anvet Toskana. Klotañ a rae mui pe vui gant Etruria gozh, bro an Etrusked.
Braich-y-Pwll
Braich y Pwll zo ur beg-douar, e kornaoueg ledenez Llŷn, e gwalarn Kembre.
Istor
Meneget e voe ar beg-douar, gant un anv latin, e Douaroniezh Klaudios Ptolemaios, II, 3, 2 : Ganganorium Promontarium / Caeanvanorum / Ianganorum / Canganorum
Ploumanac'h
Ploumanac'h (distaget: ) zo ur porzh-mor bihan hag ur bourkig e kumun Perroz-Gireg, brudet dre ar reier greunvaen roz a zo war an aod. Kalz tiez zo tud a-ziavaez-bro o chom enne e-pad an hañv dreist-holl.
Eno e skrivas Henryk Sienkiewicz e romant Quo vadis: Powieść z czasów Nerona ("Quo vadis : un istor en amzer Neron") e 1895-96.
Rio Tinto (Gondomar)
Rio Tinto zo ur gêr hag ur barrez eus kumun Gondomar, e distrig Porto. Div barrez zo aet d'ober anezhi : Rio Tinto hec'h -unan (50 713 a dud e 2011) ha Baguim do Monte (14 102 a dud e 2011).
Sant Joachim
Sant Joachim pe Joakim a vez lavaret eus meur a sant, katolik ha reizhkredennek.
Orin
Dont a ra eus an anv hebreek יְהוֹיָקִים ( Yəhôyāqîm), a zo Ἰωακείμ (Iōākeím) e gregach
Kreñvlec'h Pentevr
Kreñvlec'h Pentevr a zo ur c'hreñvlec'h e Sant-Pêr-Kiberen, lakaet sevel adalek 1748 gant Louis Jean Marie de Bourbon, dug Pentevr, ac'hane anv ar savadur.
Eil Brezel-bed
E-kerzh an Eil Brezel-bed he doa graet an arme alaman un toull-bac'h eus al lec'h evit tud ar Rezistañs, ha meur a hini a voe jahinet ha lazhet : 59 en holl.
Yezh ar Sinoù Breizhveurek
Yezh ar Sinoù Breizhveurek (Saozneg: British Sign Language, BSL) a zo ur yezh dre sinoù implijet gant Kumuniezh ar re vouzar e Rouantelezh-Unanet (3 525 000 ) hag e meur a stad all.
Podoces hendersoni
Podoces hendersoni a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Corvidae.
Dougen a ra anv an ergerzher (ofiser e British Army diouzh e vicher) breizhveuriat George Henderson (1837-1929) a voe roet dezhañ, e 1871, gant ar skiantour breizhveuriat Allan Octavian Hume (1829-1912).
Annez
Kavout a reer ar spesad e kreiz Azia.
Việt Minh
Eil Brezel-bed
E-pad an Eil Brezel-bed, Impalaeriezh Japan a aloubas an trevadennoù c'hall indez-sinaat. Ar Viêt Minh a stourmas a-enep Japaniz hag ivez a-enep an nerzhioù C'hall a oa chomet evit derc'hel an trevadennoù. E dibenn ar bloavezh 1944, ar Viêt Minh a embanne bodañ 500 000 a izili, 200 000 anezho en Tonkin, 150 000 en Annam ha 150 000 e Kochinchina. Pa godianas Japan e miz Eost 1945 e roas he beli war lod savadurioù foran betek reiñ lod eus hec'h armoù tapet digant al lu c'hall d'ar Việt Minh, a oa renet gant Hồ Chí Minh. Ar pal a oa lakaat pennoù broadelour Viêt Nam da stourm a-enep an drevadennerien c'hall. Lod soudarded Lu Impalaeriezh Japan a emezelas er Viêt Minh evit reiñ o harp d'ar stourm dieubidigezh e-ser distreiñ da Japan.
Hor Skrivagnerien
Hor Skrivagnerien zo ul levr gant Louis Dujardin (Loeiz Lok), anezhañ un dastumad eus pennadoù embannet er gelaouenn Arvor. Adembannet e voent e div levrenn e 1992 ha 1995 gant Mouladurioù Hor Yezh.
Việt Minh
Viêt-Minh ha Breizh
E Breizh, ar vroadelourien eus al luskad Breiz Atao a glaskas reiñ o harp d'ar Viêt Minh dre ur santimant enepgall. Er gazetenn Breiz Atao e voe embannet neuze pennadoù a harpe dieubidigezh Viêt Nam pe a roe meul d'ar vroadelourien a oa o stourm eno evit o frankiz. Célestin Lainé, er bloavezhioù 1950, a roas un harp milourel dezho. Ul liamm a vez graet etre an trevadennoù c'hall en estrenvro ha Breizh. Setu amañ ar pezh a skrivas "J. La B." (Olier Mordrel) e skrid-digeriñ Breiz Atao niverenn 1 : <blockquote style="font-family:Palatino; font-size:1.1em;> « Par le Fer et par le Feu
Gerry Rafferty
Gerry Rafferty, bet ganet Gerald Rafferty d'ar 16 a viz Ebrel 1947 e Pàislig (Siorrachd Rinn Friù, Bro-Skos) hag aet da Anaon d'ar 4 a viz Genver 2011 e Stroud (Gloucestershire, Bro-Saoz), a oa ur c'haner-sonaozer skos.
Việt Minh
Viêt-Minh ha Breizh
''Beaucoup de personnes s’étonnent de l’attitude de Breiz Atao parce qu’elles ne comprennent pas et ne reconnaissent pas que la Bretagne soit opprimée. […]''
Gerry Rafferty
A-viskoazh e chomo liammet e anv ouzh ar ganaouenn Baker Street, deuet er-maez d'an 3 a viz C'hwevrer 1978.
Việt Minh
Viêt-Minh ha Breizh
''Nous sommes opprimés parce qu’au lieu de nous gouverner nous-mêmes, nous sommes gouvernés par des étrangers à notre Pays. […]''
''Les Africains du Nord, animés par ce grand souffle moderne qui veut qu’aucun peuple ne soit l’esclave d’un autre, revendiquent leur autonomie. La répression ne s’est pas faite attendre […]''
En Indochine, la même politique de la matraque et de la calomnie […] »
Yezh ar Sinoù Zelandnevezek
Yezh ar Sinoù Zelandnevezek (Saozneg: New Zealand Sign Language, NZSL) a zo ur yezh dre sinoù implijet gant Kumuniezh ar re vouzar e Zeland-Nevez (9 000 ) hag e meur a stad all.
Cruce
Cruce zo un anv spagnolek hag a dalvez kement ha kroazhent, hag a zo un anv-lec'h.
Maximinus
Maximinus zo un anv latin hag a voe anv meur a zen.
Corchiano
Corchiano  zo ur gumun e proviñs Viterbo, e Lazio.
Brezel ar Meurvor Habask (1937-1945)
Brezel ar Meurvor Habask, anvet ivez a-wezhioù Brezel Azia hag ar Meurvor Habask a ra anv dre vras eus emgannoù an Eil Brezel-bed er Meurvor Habask, e inizi, hag en Azia ar Gevred, anvet neuze Reter-Pellañ. An anv a vrezel ar Meurvor Habask a vod an darvoudoù eus tachenn emgann ar Meurvor Habask, tachenn emgann Gevred ar Meurvor Habask, tachenn emgann Azia ar Gevred hag eil Brezel Sina ha japan, hag ivez re Brezel Japan hag URSS 1945.
Alies e lakaer Brezel ar Meurvor Habask da gregiñ d'ar 7/8 a viz Kerzu 1941 gant aloubadeg Thailand gant Japan aloubadeg Malaysia saoz, ha tagadenn Pearl Harbor e Hawaii gant Impalaeriezh Japan, , , Lod a soñj dezhe e c'haller lakat ar brezel en Azia da gregiñ ken abred hag ar 7 a viz Gouere 1937, gant an eil brezel etre Republik Sina ha Bro-Japan, pe d'an 19 a viz Gwengolo 1931, gant aloubadeg Manchouria gant ar Japaned. Koulskoude e lakaer Brezel ar Meurvor Habask da gregiñ peurliesañ, e deroù miz Kerzu 1941, pa zeuas ar brezel etre Sina ha Japan da vezañ unan eus tachennoù emgann an Eil Brezel-bed. ,.
Enebiñ a reas ar brezel ar Gevredidi hag Impalaeriezh Japan, skoazellet en un doare berr gant Thailand hag ivez gant broioù an Ahel, an Trede Reich hag Italia faskour. Bombezadennoù atomek Hiroshima ha Nagasaki, ha bombezadegoù all gant aerlu ar Stadoù-Unanet, heuliet gant aloubadeg Manchouria gant ar Rused d'an 8 a viz Eost 1945, a redias Japan da godianañ hag e echuas an Eil Brezel-bed d'ar 15 a viz Eost 1945. Kodianadur ofisiel Japan a oa sinet e bourzh al lestr-brezel USS Missouri BB-63 6 e Bae Tokyo d'an 2 a viz Gwengolo 1945.
Anvioù ar brezel
Evit ar vroioù eus an tu kevredet e-pad ar brezel e veze graet gant an anv "The Pacific War" met ne oa ket implijet evel ma vefe ul lodenn zisheñvel eus peurrest an Eil Brezel-bed. Graet e oa ivez gant an droienn the War against Japan. Er Stadoù-Unanet an anv Pacific Theater a oa implijet kalz ivez.
E-kostez Japan e oa graet gant Brezel meur Azia Reter (大東亜戦争 Dai Tō-A Sensō), ur choaz gant ur mennad kuzul meur d'an 10 a viz Kerzu 1941, evit ober eus an div brezel an hini enebet ouzh broioù ar C'hornôg hag an Azia e Sina. An anv-se a voe embannet d'ar bed holl d'an 12 a viz Kerzu, an displegadenn da awen ar brezel a oa hervez Japan da gavout er c'hoant a oa gant broadoù Azia da gaout an dieubidigezh diouzh galloudoù ar C'hornôg. Hent an dieubidigezh a oa da vezañ kavet gant sikour nerzhioù lu Sferenn Berzh-mat Azia Reter Meur. Pennoù uhel Impalaeriezh Japan a gendeuzas, ar pezh a oa hervezo an darvoud Japan–Shina (日支事変 Nisshi Jihen), gant Brezel meur Azia Reter. E-pad dalc'hidigezh milourel Japan gant ar Stadoù-Unanet (1945–52), an termenadurioù implijet gant ar japaniz a voe difennet groñs er skridoù ofisiel, met an implijioù maez ofisiel a gendalc'has. Dont a reas da vezañ anvet ar brezel evel Brezel ar Meruvor Habask (太平洋戦争 Taiheiyō Sensō). E Japan, Brezel ar Pemzek vloaz (十五年戦争 Jūgonen Sensō) a vez implijet ivez, kemeret e vez e kont neuze ar mare etre Darvoud Mukden eus 1931 betek 1945.
Yezh ar Sinoù Maltek
Yezh ar Sinoù Maltek (Malteg: Lingwi tas-Sinjali Maltin, LSM) a zo ur yezh dre sinoù implijet gant Kumuniezh ar re vouzar e Malta (20 800 ) hag e meur a stad all.
Cruzado
Cruzado zo un anv-tiegezh spagnolek, diwar anv an den a gemere perzh e brezelioù ar groaz.
Stêr Camwy
thumbnail|300px|Ar stêr Camwy
Ar Stêr Camwy, pe Afon Camwy e kembraeg, pe Río Chubut e spagnoleg, zo ur stêr eus proviñs Chubut e Patagonia Arc'hantina.
Gerdarzh
Tennañ a ra an anv kembraek da anv stêr Conwy, gant ar ger cam, heñvel ouzh kamm e brezhoneg. Dont a ra an anv spagnolek Chubut eus ur ger Tehuelche chupat, met abalamour d'ar ger spagnolek damheñvelson chupar (lipat) eo bet lakaet Chubut. Proviñs Chubut a deu hec'h anv eus anv ar stêr.
Kevread Etrebroadel Football Association
Kevread Etrebroadel Football Association (KEFA ; stumm ofisiel nemetañ : Fédération Internationale de Football Association (FIFA)) zo ur gevredigezh hep pal kenwerzhel bet krouet e Pariz d'an 21 a viz Mae 1904 gant Belgia, Bro-C'hall, Danmark, an Izelvroioù, Spagn, Suis ha Sveden, merañ ha diorren ar vell-droad er bed a-bezh he fal. Ar c'hazetenner gall Robert Guérin, bet dilennet d'an 23 a viz Mae 1904, a voe he c'hentañ prezidant betek 1906.
Marc Di Napoli
Marc Di Napoli, bet ganet e Pariz d'an 28 a viz Mae 1953, a zo bet un aktour gall evel e vreur, Stéphane Di Napoli.
D'e dri bloaz warn-ugent e tivizas dilezel e vicher a gomedian da vont da Skol uhel an arzoù-kaer Pariz e-lec'h ma voe tapet un diplom Stad gantañ. Aet d'ober e annez da Gonk-Kerne ha da Bont-Aven da-heul, hiziv an deiz emañ o chom e Gwened an hini a zo deuet da vezañ ul livour brudet.
E bezhioù-c'hoari
War al lec'hienn Les Archives du Spectacle.
2016
''Diwar-benn bloavezh 2016 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Proceno
Proceno zo ur gumun e proviñs Viterbo, e Lazio.
2016
Ur bloavezh bizeost eo.
Deiziadurioù all
Klotañ a raio bloavezh 2016 an deiziadur gregorian gant ar bloavezhioù-mañ :
Leontopithecus rosalia
Annez
Kavet e vez e gevred Brazil ma reer "mico-leão-dourado" anezhañ e portugaleg.
Faleria
Faleria  zo ur gumun e proviñs Viterbo, e Lazio.
Yezh ar Sinoù Kebekek
Yezh ar Sinoù Kwebekek (Galleg: Langue des Signes Québécois, LSQ) a zo ur yezh dre sinoù implijet gant Kumuniezh ar re vouzar e Kebek (Kanada) (1 704 500 ) hag e meur a stad all.
Las Meninas
Las Meninas zo un daolenn gant al livour spagnol Diego Velázquez e 1656. War al lien e weler an infantez Margarita Teresa de Austria gant he dimezelled a enor Isabel de Velasco ha María Agustina Sarmiento de Sotomayor.
Nepi
Nepi  zo ur gumun e proviñs Viterbo, e Lazio.
Léon Douay
Léon Douay a oa anezhañ ur marc'hadour gall troet gant studi yezhoù indian Amerika. Meur a bennad-studi faltazius a-walc'h en deus embannet diwar o fenn en eil hanterenn an.
Ganet e oa e Bro-C'hall e-tro ar bloavezhioù 1830 moarvat. E-pad meur a vloaz eo bet o chom e Kolombia war-dro ar bloavezhioù 1860. A-raok 1870 e tistroas da Vro-C'hall ma krogas da embann studiadennoù adalek 1888 ha ma chomas neuze betek e varv, c'hoarvezet goude 1900.
An den
N'ouzer ket gwall dra diwar-benn Léon Douay estreget ar pezh a gont deomp e-unan er pennadoù skrivet gantañ.
Cauca, Kolombia
Evit doare e oa marc'hadour kinkina e Silvia (departamant ar C'hauca), e Kolombia e-tro 1860 a-gevret gant e vreur Séraphin Douay. Krediñ a reer e oa eno e-pad ar brezel diabarzh a reas reuz er vro etre 1860 ha 1863 pa lavar deomp en em gave e Silvia pa oa bet aloubet ar vourc'h gant an Indianed nasa. En e bennad embannet e 1888 e ra anv DOUAY eus tud anavezet gantañ e Kolombia 20 vloaz abretoc'h, ar pezh a lakafe anezhañ er vro-se c'hoazh e-tro 1868 e dibenn ar bloazvehzioù 1860.
Displegañ a ra deomp Léon Douay en e oberennoù en deus bet ar chañs da vevañ pell e-touez daou veuriad Indianed eus Kolombia (Gwambiaiz ha, dreist-holl, an Nasaed).
Ne hañval ket Léon Douay bezañ bet gwall brederiet gant ar yezhoù indian d'ar mare ma oa o chom o Kolombia koulskoude (e-tro ar bloavezhioù 1860 eta). Diouzh a ouzer n'en deus dastumet ger ebet drezañ e-unan. Ne ro ket deomp da c'houzout ger ebet bet desket war-eeun gantañ pa oa eno zoken, pe e ve e gwambiaeg, pe e nasaeg. Dont a ra e holl ditouroù eus e lennadennoù hag eus ar rolloù gerioù bet kaset dezhañ gant tud all. Hag eñ bet o chom bloavezhioù-pad er C'hauca, gallout a reer krediñ ne ouie Douay grik ebet eus an div yezh indian komzet eno koulskoude.
Dizoloadenn Nisa ha levezon Brasseur de Bourbourg
En Okitania, e Nisa, e hañval bezañ Léon Douay e-pad brezel 1870 ma voe trec'het ar C'hallaoued gant ar Brusianed. Eno eo, emezañ, ma "tizoloas" al liammoù etre yezhoù kreiz ha Suamerika, gant levrioù an abad Brasseur de Bourbourg.
Ne lavar ket Douay deomp ha kejet en doa gant Brasseur de Bourbourg pe hag-eñ e oa mignon gantañ, ar pezh n'en dije ket manket d'ober moarvat ma vije bet mignoniezh etrezo. Marv eo Brasseur de Bourbourg e Nisa e 1874, ar gêr ma oa Douay o chom er bloavezhioù-se ivez. Douetus-bras e vefe neuze n'o defe ket bet digarez da gejañ an eil gant egile daou zen bet o chom er broioù tramor e-pad pell, dedennet o-daou gant yezhoù Amerika, hag o taremprediñ metoù bourc'hizien kêr Nisa e-tro an hevelep mare. Daoust ma n'haller ket bezañ peursur eo en em gavet Douay gant Brasseur de Bourbourg end-eeun (mut e chom Douay er c'heñver-se), e c'haller moarvat soñjal eo e Nisa e klevas Douay anv eus an abad brudet ha ma krogas da lenn e levrioù ha da vezañ tomm e galon ouzh an amerikaouriezh. Diwar se eo e klaskas Douay gwelet neuze ha n'halle ket tennañ gounit eus an darempredoù en doa miret er C'hauca evit degas e lod d'ar skiant nevez-se.
E 1891 e e voe embannet e studiadenn diwar-benn yezhoù ar C'hauca kinniget da gentañ e Berlin e 1888 da-geñver kendalc'h an Amerikaourien. En un notenn savet e Nisa e deroù al levr ec'h anzav bezañ klañv ha dinerzh. Dediañ a ra e levr d'ar beskont de La Cressonnière ma kavas bod en e di e-pad brezel 1870.
E 1900 e teu er-maez e oberenn vrasañ Nouvelles recherches philologiques sur l'antiquité américaine contenant une contribution à l'américanisme du Cauca, embannet e Pariz, a vod lod eus e bennadoù koshoc'h. Displegañ a ra an aozer en e raklavar bezañ ranket dilezel e studioù e-pad tost 10 vloaz, abalamour d'e yec'hed moarvat.
Léon Douay an Amerikaour
Evel ar c'halz eus Amerikaourien an, prederiet e oa Léon Douay gant diskouez pegen kar e oa ar yezhoù amerikan indian an eil gant eben. Ar pep brasañ eus ar pennadoù savet gantañ a ya d'o ober rolloù gerioù tennet eus nouspet yezh indian disheñvel lakaet keñver-ha-keñver da ziskouez an orin anezho hag etimologiezh kement ger zo. Krediñ-start a rae Léon Douay e tiskenne holl yezhoù Amerika eus un niver a familhoù yezhoù bihan-tre. Krediñ a rae ivez e oa kar-tost ar c'hechuaeg gant ar mayaeg hag e c'hoarie ar mayaeg evit yezhoù Amerika, ar roll sammet gant ar sañskriteg e-keñver ar yezhoù indezeuropek, anezho-holl mennozhioù bet distaolet groñs gant ar skiant bremañ.
Léon Douay ne oa ket ur skolveuriad anezhañ ha ne oa ket chalet da zisplegañ talvoudegezh gerioù tennet eus yezhoù eus Chile, Perou pe Paraguay gant tammoù silabennoù mayaek. A-dra-sur, n'eus ket nemeur a dalvoudegezh skiantel gant studiadennoù etimologel stultennus Léon Douay ha ma vije bet dibabet gantañ ar brezhoneg da zanvez studi e vije bet da vezañ renket e-touez ar Geltomaned sur ha n'eo ket marteze.
Siwazh, Léon Douay n'en doa ket desket ar yezhoù-se, n'en doa graet nemet adskrivañ, alies gant fazioù, rolloù gerioù bet kaset dezhañ gant tud all ha treuzksrivet gant spagnolegerien na oant ket evit klevet soniadoù zo. Heverk eo er c'heñver-se e bennad Contribution à l'américanisme du Cauca; e galleg emañ skrivet ar pennad met e spagnoleg eo troet ar gerioù gwambiaeg meneget gantañ. Gant se e chom amsklaer-tre ul lodenn eus ar gerioù roet gant Léon Douay. Gwashoc'h c'hoazh, ar stlabez zo en e bennad etre ar gerioù nasaek ha gwambiaek kinniget dezhañ holl evel gerioù gwambiaek gant an daou studier kolombian a ditouras anezhañ a voe pennkaoz ma kredas e-pad pell ar yezhoniourien e oa yezhoù kar eus an div yezh-se, a-raok na vefent deskrivet evito o-unan, pa ouzer bremañ n'int ket kar tamm ebet.
Daoust da bep tra, eñvoret e rank bezañ Léon Douay evit bezañ bet e-touez an nebeud tud prederiet gant yezhoù kentidik Amerika, en o zouez div yezh kolombian peurgetket, hag evit bezañ treuzkaset betek ennomp geriennoù eus ar gwambiaeg, geriennoù a chomo da viken e-touez an testenioù koshañ anavezet eus ar yezh-se. Klaoustre e vije bet plijet Léon Douay o c'houzout n'en doa ket labouret en aner a-benn ar fin.
George Harrison
George Harrison, deuet er bed d'ar 25 a viz C'hwevrer 1943 e Liverpool (Bro-Saoz) ha tremenet d'an 29 a viz Du 2001 e Los Angeles (Kalifornia) (Stadoù-Unanet Amerika), a oa ur gitarour saoz.
Goude bezañ kejet gant John Lennon ha Paul McCartney d'ar 6 a viz C'hwevrer 1958 e voe pedet gante da seniñ e-barzh o strollad The Quarrymen. Ar strollad a voe kemmet an anv anezhañ meur a wech — "Beatals", "Silver Beetles" ha "Silver Beats" — kent dont da vezañ The Beatles e miz Eost 1960 da vat. Diwar neuze ez eas da c'hitarour solo ha kemer a reas perzh en avantur dibar ar "Fab Four" a grogas d'ar 5 a viz Genver 1962 pa voe embannet ar bladenn My Bonnie.
Kaner-sonaozer gant The Beatles
Estroc'h evit ur soner ampart e voe Harrison dre ma sonaozas un nebeud oberennoù a-hed e vicher gant The Beatles, evitañ da vezañ bevet e skeud Lennon ha McCartney : Ha kanet an holl anezhe gantañ.
Gallese
Gallese zo ur gumun e proviñs Viterbo, e Lazio.
Jean Yanne
Jean Yanne, bet ganet Jean Roger Gouyé e Les Lilas (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'an 18 a viz Gouere 1933 hag aet da Anaon d'an 23 a viz Mae 2003 e Morsains (Marne, Bro-C'hall), a oa un arzour gall heb e bar : aktour, aozour, fentigellour, filmaozour, kanour, produour ha sonaozour.
E bezhioù-c'hoari
War al lec'hienn Les Archives du Spectacle.
Maximinus II
Maximinus II, pe Maximinus Daia, pe Caius Valerius Galerius Maximinus (war-dro 270 - 313), a voe Impalaer roman etre 308 pe 310 ha 313.
Ganet e oa e Felix Romuliana (hiriv Gamzigrad, en Serbia) er broviñs nevez krouet er c'hreisteiz d'an Danav, Dacia Aureliana. Mab e oa d'ur mesaer, ha niz d'an impalaer Galerius.
Cercococcyx
Cercococcyx a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1882 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis, ennañ koukouged eus Afrika.
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad a ya d'ober ar genad :
Maximien (La Chaussée)
Maximien zo ur pezh-c'hoari gallek gant Pierre-Claude Nivelle de la Chaussée e 1738.
Tsundere
Tsundere (ツンデレ, distaget [tsɯndeɾe]) zo ur ger japanek evit ober anv eus un dudenn gwelet evel reut ha yen (raloc'h evel un enebour) met a zeuio goustadik, gant an amzer o redek, da vezañ un dudenn hegarat hag a-wechoù ur gamalad. Ar ger a zo bet savet a-ziwar ar gerioù tsun tsun (ツンツン), o talvezout mont kuit gant heug, ha dere dere (デレデレ) o talvezout 'lovey dovey' (dous, hegarat).
Da gentañ e oa bet adkavet ar ger tsundere er c'hoarioù japanat doare bishōjo. Goude-se ez eo bet implijet ar ger gant al luskad otaku Moe. Bremañ e vez implijet ar ger-se e doareoù lies evel er maid cafés, tresadennoù-bev anime, manga, novels, ha memes er mediaoù bras. Sikouret eo bet brud an droienn dre ar visual novel Kimi ga Nozomu Eien.
Mary Fleming
Mary Fleming a oa un dimezell eus noblañs Bro-Skos, dibabet gant ar rouanez Mary of Guise da vezañ kompagnunez d'he merc'h Mary Stuart, hag unan eus ar Peder Mary a oa peder dimezell a enor d'ar rouanez vihan, gant Mary Livingston, Mary Beaton ha Mary Seton. Merc'h-vihan e oa da James IV Bro-Skos.
Archilochus (genad)
Archilochus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1854 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
Tsundere
Orin an tsundere
An aozour mangaioù Ken Akamatsu a laka an tsundere evel unan eus doareoù ar moe: "The person feeling it must be stronger: The object of 'moe' is weak and dependent (like a child) on the person, or is in a situation where she cannot oppose (like a maid)... (*Tsundere only: There will be times where the stronger and weaker role is reversed)."
Mary Fleming
Dimeziñ a reas da sekretour ar rouanez, William Maitland of Lethington.
Archilochus (genad)
Spesadoù
Daou spesad evned-kelien a ya d'ober ar genad :
Chrysococcyx
Chrysococcyx a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1826 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870), ennañ koukouged.
Archilochus (genad)
Spesadoù
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Norzhamerika hag e gwalarn Mec'hiko.
Esco
Esco zo anv meur a lec'h.
Tsundere
Orin an tsundere
Mennad an tsundere a zo deuet war-wel e Japan dre ur maid cafe anvet Nagomi en Akihabara pa oa kroget al lec'h da gaout darvoudoù anvet "tsundere" e 2006.
Llangynyw
Llangynyw (skrivet Llangyniew a-wechoù e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e hanternoz Powys. Emañ er biz da Llanfair Caereinion, war lez ar stêr Banwy.
Gouestlet eo an iliz da Sant Cynyw. Savet e voe etre 1450 ha 1500. En hanternoz d'ar gêriadenn emañ Mathrafal, a oa lez pennañ rouaned Powys.
E 2011 e oa 582 a dud o chom e kumuniezh Llangynyw ha 202 anezho a oa kembraegerien (35,3%).
Piansano
Piansano zo ur gumun e proviñs Viterbo, e Lazio.
Gradoli
Gradoli  zo ur gumun e proviñs Viterbo, e Lazio.
Le Mesnil-au-Grain
Le Mesnil-au-Grain a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
kantved
Eil brezel-bed, Even-Gouere 1944: mervel a reas pemp den nann soudard e Le Mesnil abalamour d'ar brezel, pevar anezhe a voe lazhet gant bombezadegoù e-pad Emgann Normandi.
Maximien
Maximien zo un anv-badez gallek.
Gerdarzh
Eus an anv latin Maximianus.
Tud
Stumm gallek an anv-tud Maximianus, anv latin meur a zen en Henroma.
Pennadoù kar
Maximien
Jean-Claude Rivière
Jean-Claude Rivière a zo ur skolveuriad krennamzerour gall arbennikaet war lennegezh ar Grennamzer bet o kelenn e Skol-veur Naoned ha Skol-veur Pariz-IV. Anavezet eo evit e savboentoù a zegasas rendael diwar-benn ar "yezhoù rannvroel" hag an okitaneg dreist-holl, hag ivez er perzh a gemeras en afer tezenn Henri Roques.
Politikerezh
Unan eus saverien ar GRECE eo, ur skol brederiañ lakaet da vezañ eus an tu dehoù pellañ, ha pennadoù en deus savet ivez evit ar gelaouenn Europe-Action tuet heñvel.
Ar yezhoù "rannvro"
Er bloaz 1984 ec'h embann ul levrig La Subversion et les langues régionales a-enep ar "yezhoù rannvroel" embannet gant ar sindikad skol-veur eus an tu dehoù a-grenn UNI.
An okitaneg
Er bloaz 1980 ec'h embann ul levr Langues et pays d'oc ma lavar ne vije ket eus an okitaneg ha ne vije nemet eus "yezhoù ok". Implijet e voe ar savboent-se gant enebourien an okitaneg.
Afer tezenn Henri Roques
E miz Mezheven 1985 e tremen Henri Roques (1920-2014) un dezenn doktorelezh e Skol-veur Naoned, lakaet da vezañ an dezenn azgwelour gentañ eus Bro-C'hall, awenet gant tezennoù nac'helour Henri Faurrisson. Rivière eo an daneveller tezenn, hag unan eus 3 ezel ar juri. Torret e voe an dezenn-se e 1986.
Toomas Hendrik Ilves
Ganet e oa Toomas Hendrik Ilves e Stockholm (Sveden) dre ma oa tec'het kuit e dud diouzh Estonia goude aloubidigezh ar vro gant ar Soviediz e 1940. Bevañ a reas er Stadoù-Unanet ma reas e studioù war ar vredoniezh betek fin ar bloavezhioù 1970. Kelenn a reas goude-se e New Jersey hag e Vancouver (Kanada). Etre 1984 ha 1993 e labouras e Radio Free Europe.
Dilennet e voe da brezidant Estonia e miz Gwengolo ha kroget gant e garg d'an 9 a viz Here 2006. Addilennet e voe e miz Eost 2011.
Breudeur vuzulman
Kevarzhe ar Vreudeur vuzulman (en arabeg: جماعة الإخوان المسلمين Jamāʿat al-Ikhwān al-Muslimīn), anavezet ivez dindan anv ar Vreudeuriezh vuzulman (الإخوان المسلمون al-Ikhwān al-Muslimūn), zo un aozadur islamek sunnit treuzbroadel diazezet en Egipt gant ar skolaer ha helenneg Hasan al-Banna e 1928 en Ismailia, e Biz ar vro. Hemañ en deus skignet e gellenadurezh pell-bras diouzh Egipt, ha levezonet luskadoù islamek a-vremañ a bep seurt, eus kevredigezhioù dengar betek strolladoù politikel.
Daoust da vezañ miret en Egipt unan eus o brasañ aozadurioù o deus skignet e broioù muzulman all. Levezonañ a rejont politikerezh ar broioù-se pa voe trec'het ar vroadelouriezh arab lik gant Israel er Brezel C'hwec'h Devezh e 1967, ha kemeret he flas gant an islamouriezh. Harpet e oa al luskad gant Arabia Saoudat ivez, rak enebourien voutin o doa evel ar gommunouriezh.
Muioc'h a c'halloud a voe sachet ganto da gentañ e-pad an Nevez-amzer arab, met cheñchet e voe penn d'ar vazh adalek 2013. Degemer et e voe ar Vreudeuriezh vuzulman Hervé lezenn en Ejipt e 2011 ha trec'h a voe e meur a vouezhiadeg, en o zouez hini ar prezidant e 2012 pa voe dilennet Mohamed Morsi da brezidant. Bloaz goude avat, war-lerc'h manifestadegoù bras ha freuz e voe distroadet gant an arme ha lakaet en "annez-evezhiet". Difennet e voe ar strollad ha disklêriet e voe e oa un aozadur spontour. A-du e voe monarkiezhioù Pleg-mor Persia Arabia Saoudat hag an Emirelezhioù Arab Unanet peogwir e sellent ouzh ar Vreudeuriezh evel ur gourdrouz evit o aotrouniezh. Habask ha demokratel en em ginnig ar Vreudeuriezh avat, hag kondaonet e vez ar feulster gant he fenn, ar pezh n'eo ket bet gwir atav. Bremañ eo kentoc'h un emsav dizunvan ha liesfurm eget ur framm kerndalek.
Hiziv an deiz eo skoazellet ar Vreudeuriezh vuzulman gant Qatar ha Turkia renet gant AKP. Sellet eo evel un aozadur spontour gant gouarnamantoù Bahrain, Ejipt, Rusia, Siria, Arabia Saoudat, an Emirelezhioù Arab Unanet hag all.
Onano
Onano  zo ur gumun e proviñs Viterbo, e Lazio.
Orte
Orte  zo ur gumun e proviñs Viterbo, e Lazio.
Amerigo Vespucci
Amerigo Vespucci, ganet d'an 9 a viz Meurzh 1454 e Montefioralle, e-kichen Firenze, ha marvet d'an 22 a viz C'hwevrer 1512 e Sevilla (Kurunenn Kastilha), a oa ur marc'hadour italian hag ur moraer eus Firenze, lakaet da vezañ "genidik eus rouantelezhioù Kastilha ha León" (da lavaret eo "broadelaet") e 1505. Div wech, da vihanañ, e treizhas ar Meurvor Atlantel, da vetek ar Bed Nevez. Eñ eo ar c'hentañ den a soñjas e oa ur c'hevandir e oa eus Suamerika pa grede an holl, ha betek Kristof Kolomb, e oant erruet en Azia. Diwar e anv eo e voe krouet anv Amerika.
Mouchouer
Ur mouchouer zo ur pezh danvez, karrezek, ha dezhañ implijoù liesseurt hervez penaos e vez pleget.
Mouchouer-gouzoug
Ur mouchouer-gouzoug a zo graet evit bezañ lakaet e kerc'henn an dud. Kar eo d'ar skerb ha d'ar gravatenn.
Mouchouer-penn
Ur mouchouer, pe mouchouer-penn a vez graet ivez eus ur pennwisk a vez lakaet war ar penn. Douget e veze e broioù zo eus Kornogeuropa betek ar bloavezhioù 1960 da vihanañ.
E Breizh e veze douget gant maouezed o vont d'an iliz, rak ne oa ket dereat dezho bezañ diskabell, pe e blev evel ma veze lavaret, tra ma veze koefoù c'hoazh gant ar re goshoc'h, ha togoù gant ar re binvidikañ.
Diouzh ar c'hiz e oa, hag arouez giz Pariz e oa zoken. Ur mouchouer-penn anvet Flora a oa bet krouet gant ar gompagnunezh Gucci evit Grace Kelly en 1956. Douget e veze ivez gant tud brudet evel Audrey Hepburn, plac'h an togoù alies er filmoù koulskoude, Brigitte Bardot, ­Jackie Kennedy, Sophia Loren pe Marilyn Monroe.
Distro
thumb|200px|Mouchouer seiz Casol, graet e [[Bro-C'hall.]]
Maximin
Maximin zo un anv-badez gallek.
Gerdarzh
Eus an anv latin Maximinus.
Leontopithecus chrysomelas
Leontopithecus chrysomelas a zo ur spesad primated e-touez kerentiad ar Cebidae.
Emañ al loen en arvar da vont da get abalamour d'an digoadañ dreist-holl, ma ya e dachenn annez war goazhañ ingal.
Doareoù pennañ
Ur pevarzroadeg-deiz eo al loen-mañ.
Annez
Kavet e vez e reter Brazil, e kreisteiz Bahia dreist-holl.
Neuquén (kêr)
Neuquén zo ur gêr eus Arc'hantina, ha kêr-benn proviñs Neuquén, er reter anezhi, e kember ar stêrioù Limay ha Neuquén, a ya neuze da ober ar río Negro. Pennlec'h an Departamant Confluencia eo ivez.
265,000 a dud zo enni, ha gant se eo brasañ kêr Patagonia Arc'hantina. Dre ma'z eo stok ouzh kêrioù Plottier (e proviñs an Neuquén) ha Cipolletti (proviñs ar Río Negro),ez a d'ober kengêr Neuquén - Plottier - Cipolletti.
Gant dour ar stêrioù e vez douret an douaroù, ha gounit frouezh a vez graet dreist-holl.
Oriolo Romano
Oriolo Romano  zo ur gumun e proviñs Viterbo, e Lazio.
Meganekko
Meganekko (メガネっ娘,« plac'h gant lunedoù ») zo ur ger japanek evit ober eus merc'hed gant lunedoù er mangaoù pe tresadennoù-bev japanat. Pa vez implijet ar ger-se e talvez ez eo elfenn pouezusañ personelezh ha kened un dudenn.
Louise Henriette de Bourbon
Louise Henriette de Bourbon (1726-1759), anavezet ivez evel  Mademoiselle de Conti, a oa ur briñsez c'hall, bet dugez Chartrez (1743-1752) dre he dimeziñ, ha dugez Orleañs (1752-1759).
Meganekko
Alies ez eo un dudenn a zesach ar selloù, aotrouniek ha doujus d'al lezennoù. Bammet eo an tudennoù sirius ganti met ar re fall a zo kounnaret ganti.
Louise Henriette de Bourbon
Merc'h e oa da Louis-Armand de Bourbon-Conti (1695-1727) ha da Louise-Élisabeth de Bourbon-Condé.
Macaca pagensis
Macaca pagensis a zo ur spesad makaked eus kerentiad ar Cercopithecidae.
Nick Warren
Nick Warren zo ur sonaozour saoz. Brudet eo gant e albomoù deuet er-maez er rummadoù Global Underground ha darn an daouad Way out West. Penn eo A&R hag al label record Hope Recordings.
Macaca pagensis
Annez
Brosezat eo al loen en inizi Mentawai, er-maez da aodoù kornôg Sumatera en Indonezia.
Louise Henriette de Bourbon
Dimezet e oa e 1743 da dug Chartrez, a voe dug Orléans goude, Louis-Philippe d'Orléans, lesanvet le Gros. Tad ar gwaz nevez, a oa deol ken e oa, en devoa mil boan o klask dimeziñ e vab, a zibabas ar plac'h-se ken ar fin, o krediñ e vefe ur vaouez a skouer vat dre ma oa bet savet en ur gouent. Ar c'hontrol eo a c'hoarvezas.
Meganekko
Implijet e vez alies evel patrom evit ar c'hannaded klas er mangaoù pe pennoù embregerezh, alvokadoù.
Ral eo gwelet un implij eus ar ger-se evit tudennoù paotr. Graet e vez muioc'h gant an droienn otamegane (オタメガネ, otaku gant lunedoù), berraet en otamega (オタメガ?), evit ober eus paotred otaku anezho o tougen lunedoù. Raloc'h e vez graet gant Megane evit ur paotr met evit ar mangaoù Yaoi (heñvelreizh) nemetken.
-66
Diwar-benn ar bloavezh 66 kent JK en deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ. 688 Ab Urbe Condita = 66 kent J.-K.
2017
''Diwar-benn bloavezh 2017 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Maxime
Maxime zo un anv-badez gallek.
2017
Deiziadurioù all
Klotañ a raio bloavezh 2017 an deiziadur gregorian gant ar bloavezhioù-mañ :
Yandere
Yandere (ヤンデレ) zo ur ger japanek evit ober anv eus personelezh un dudenn hag a zo da gentañ unan garantezus ha hegarat met a dro da sot pe da feuls ha taer. Liammet eo dre ret ar c'hemm personelezh gant ar garantez en ur c'houblad o vont da get, pe ur garantez eus ar plac'h nemetken met ket eus ar paotr.
Maxime
Gerdarzh
Eus an anv latin Maximus, "an hini brasañ".
Polinezia
Polinezia (eus ar gregach: πολύς "lies" niverus + νῆσος "nēsos" enez) a zo unan eus an teir rann vras a ya d'ober Okeania (e-maez eus enez-kevandir Aostralia, ha Tasmania); Melanezia, ha Mikronezia eo an div rann all. En tu-hont da 1 000 enezenn bennak a ya d'hec'h ober, hag i strewet e kreiz hag e su ar Meurvor Habask. Graet e vez Polinezianed pe, raloc'h, Polineziz eus annezidi an inizi-se, ha kar eo o yezhoù hag o sevenadur.
Yandere
Yandere zo bet savet a-ziwar ar ger 病んでる? yanderu ? "Ha klañv out ?", ha デレデレ deredere, o talvezout kement hag "amourous" pe "gwanaet". Yanderekko eo an anv-gwan, implijet e vez evit komz eus ur plac'h gant ur bersonelezh yandere. Heñvel eo evit ar ger meganekko evit ar merc'hed gant lunedoù (眼鏡 megane).
Yangire
Evit chom gant termenadur strizh ar ger orin ez eus bet krouet ur ger all evit ober eus merc'hed gant lod elfennoù yandere met hep bezañ ken kreñv. Ar ger 'yangire, a vez implijet evit ober eus merc'hed digudenn hag a dro da feuls prim met dre ma'z int bet skoet gant ur gwallreuz pa oant yaouankoc'h. N'eo ket liammet sklaer awen feulster ar yangire gant ar garantez.
Yangire zo bet savet a-ziwar 病んでる yanderu "klañv on" ha 切れ kire "troc'hañ". Evel ma'z eo bet savet yanderekko diwar yandere, yangire en deus roet yangirekko.
Burgh Castle
Kreñvlec'h GARIANNUM, war ar stêr Yare (Suffolk)
Anv
Rivet & Smith, p. 366 :
Talvoudegezh : diwar anv ar ster Gariennus (= Yare)
Calypte
Spesadoù
Daou spesad evned-kelien bihan a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Norzh, Kreizamerika ha Mec'hiko.
San Cristoforo
San Cristoforo zo un anv-lec'h en Italia.
Coccycua
Coccycua a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1830 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849), ennañ koukouged.
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad a ya d'ober ar genad :
Graffignano
Graffignano zo ur gumun e proviñs Viterbo, e Lazio.
Kampionad Ouzbekistan an echedoù
Kampionad Ouzbekistan an echedoù   eo kampionad  hiniennel broadel an echedoù en Ouzbekistan. Aozet e vez  abaoe 1930. Aozet e vez kampionad ar maouezi abaoe 2001.
Kampioned
! # !! Bloaz !! Kampion
Women
! Bloaz !! Kampionez
Niveradur nesan
Get an Hitited e veze implijet an niveradur nesan. Un dispakadur dekredel eo, petra bennak ma c'halle c'hoarvezout gant lod niveroù na oant ket galloudadoù a 10 bout lieskementet e nesaneg, e-giz ma vez graet e yezhoù arall a-wezhioù (teir dousenn, daou c'hros).
Arouezlunioù
skouer : 1 SIG7 5 LI-IM 5 ME NAM.RA.MES, “15 500 sklav”.
Niveroù
Peurliesañ e veze skrivet an niveroù war-bouez arouezlunioù gennheñvel e nesaneg. Rak-se n’anavezer nemet un nebeud termenoù a denn d’an niveroù er yezh-se.
Deveradoù ag an niveroù a oa anezhe. Bout e oa niveroù-pegementiñ (unan, daou, tri), niveroù-petvediñ (kentañ, eil, trede), anvioù-kadarn, anvioù-gwan hag adverboù deveret da eztaoliñ ar rannañ (hanter, trederenn, kard), al lieskementiñ (“x-gwezh”) hag an ingalañ (pep eil, pep tri), ha verboù savet diàr anvioù-gwan deveret ag un niver (unaniñ, unvaniñ, doublañ).
Troadurioù a oa e nesaneg, rak-se e veze displeget an niveroù. An troadoù ned int ket bet meneget en daolenn da-heul.
Koua glas
Ar c'houa glas (Coua caerulea) a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hCuculidae.
Annez
Bevañ a ra al labous er c'hoadegi trovanel gwalarn ha reter Madagaskar.
Leponti
Al Leponted, pe Lepontii (Ληπόντιοι en henc'hresianeg) a oa Kelted pe Ligured o chom er saonennoù er c'hreisteiz d'an Alpoù, war lezioù Lenn Como ha Lago Maggiore e dibenn marevezh La Tène. Hervez Julius Caesar e eiene ar Roen e bro al Leponted. Hervez oberourien all edont o chom tost da eien ar Ron hag ar Roen.
Meur a vartezeadenn zo bet steuñvet war o divout: hervez unan anezho e c'hallent bezañ Ligured keltiekaet.
Oscela e oa o c'hêr-benn, anvet Oscela lepontorum gant ar Romaned ; Domodossola eo hiziv. Ur gêr all dezho e oa Bilitio, a zo Bellinzona, anezhi kêr-benn kanton Ticino e Suis.
Pikern Montcalm
Pikern Montcalm (Pica del Montcalm en okitaneg, Pic de Montcalm e galleg) zo ur menez eus kreisteiz Bro-C'hall, er Pireneoù, en departamant Arieja (42°40'20"N - 01°24'23"R), ha 3,077 metr uhelder dezhañ.
Lenn Maggiore
Al Lenn Maggiore, pe Lago Maggiore, pe Verbano en italianeg (Lagh Magior e piemonteg, Lagh Magiô en lombardeg), zo ul lenn etre Italia, da lavarout eo rannvroioù Piemonte ha Lombardia, ha kanton Ticino e Suis. Eil brasañ lenn Italia eo war-lerc'h lenn Garda, hag an eil donañ war-lerc'h lenn Como.
Grotte di Castro
Grotte di Castro zo ur gumun e proviñs Viterbo, e Lazio.
Lenn Maggiore
Inizi
El Lago Maggiore ez eus 11 enezenn, bras pe vihan. 8 zo e Piemonte, 2 e Suis hag unan e Lombardia.
Etre Stresa ha Verbania emañ enezeg an Isole Borromee: an Isola Madre (ar bellañ er reter), an Isola Bella hag an Isola Superiore dei Pescatori (anvet ivez Isola dei Pescatori pe Isola Superiore)
Dirak Brissago, e Suis, emañ an div enez anvet Isole di Brissago.
Ret eo menegiñ ivez enezennig San Giovanni dirak Verbania, gant ar Palazzo Borromeo, euis ar XVIIvet kantved, ma vedo ar rener laz-seniñ Arturo Toscanini o chom, enezennig La Malghera pe an Isola delle Bambole, etre an Isola Bella ha hini ar Pescatori hag ivez an Isolino Partegora e pleg-aod Angera.
Lannevern e kañv ha danevelloù all
thumb|200px|Pajenn gentañ golo al levr Lannevern e kañv ha danevelloù all zo titl ul levr bet embannet gant Al Liamm e 1980, ennañ trizek danevell savet gant ar skrivagner tregeriat Jakez Konan.
Rannet eo al levr etre div lodenn, seizh danevell o c'hoarvezout e Breizh e-barzh an eil ha c'hwec'h danevell all o c'hoarvezout e Kanada en eben :
Maximinus Iañ
Maximinus Iañ, pe Caius Julius Verus Maximinus Thrax (war-dro 173 - 238) a oa un impalaer roman hag a renas e-pad tri bloaz, etre 235 ha 238. Brudet e oa da vezañ un tirant kriz, hag emsavadeg a voe en Africa a-enep dezhañ.
Ganet e oa e Trakia, war-dro 173, damvarbared e dud hervez Herodianus. Mesaer e vije bet a-raok mont d'an arme ma teuas da vout ofiser. Hervez Historia Augusta e oa got e dad, hag alanez e vamm. Koulskoude eo roman e anv Caius Julius Maximinus, pe a orin, pe roet dezhañ en arme. Hervez Historia Augusta e oa ur ramz a 2 metr 60, diaes da grediñ. War-dro 191 e oa soudard war varc'h, dont a reas da vout kantener, brezeliñ a reas en Mezopotamia e 232 a-enep ar Bersed, en 234 e reas war-dro gourdoniñ ar soudarded nevez a-raok ar brezel ouzh an Alemanned.
Balaïtous
Ar Balaïtous (galleg; Vathleitosa en okitaneg; Balaitús e spagnoleg; Pico Os Moros en aragoneg) zo un torosad greunvaenek hag ur menez er Pireneoù (0°17'24"N - 42°10'19"R), 3,144 m a uhelder dezhañ. Lec'hiet eo rik war an harzoù etre Frañs ha Spagn.
An anv
Dont a ra "Balaïtous" moarvat eus an okitaneg: vath « traoñienn » ha lèit « laezh ».
Ischia di Castro
Ischia di Castro zo ur gumun e proviñs Viterbo, e Lazio.
Strollad Republikan (Stadoù-Unanet)
Ar Strollad Republikan (Republican Party), anvet ivez GOP (evit Grand Old Party, Strollad meur kozh), a zo unan eus an daou strollad politikel brasañ a zo e Stadoù-Unanet Amerika e-kichen ar Strollad Demokratel. Frankizour e oa ar strollad en kantved met eus ar gostezenn "mirour" eo bremañ. E arouez eo an olifant hag e liv ar ruz.
Diazez ar voterien
Ar gartenn-mañ a ziskouez, kontelezh ha kontelezh, disoc'hoù ar votadeg evit ar prezidant e 2004. Gwelet a reer mat eo ruz (republikan) an darn vrasañ eus ar gartenn. Kement-se a ziskouez eo diazezet ar vot republikan war ar maez dreist-holl, pa'z eo glas (demokratel) ar c'hêrioù bras. N'eo ket gwir avat evit Bro-Saoz Nevez hag aod ar Meurvor Habask, ar "Black Belt" — e-lec'h ma'z eus kalz a Afroamerikaned o chom –, al lec'hioù ma'z eus kalz a Amerindianed o vevañ, hag al lec'hioù eus ar mervent gant tud a orin eus Amerika Latin.
Macaca siberu
Macaca siberu a zo ur spesad makaked eus kerentiad ar Cercopithecidae.
Hypoedaleus guttatus
Anvet e voe Thamnophilus guttatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1816) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831). Ar spesad nemetañ er genad Hypoedaleus an hini eo.
Macaca siberu
E-pad pell amzer e voe sellet outañ evel isspesad da vMacaca nemestrina, a-gevret gant Macaca pagensis.
Hypoedaleus guttatus
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned a bep seurt.
Macaca siberu
Annez
Brosezat eo al loen e Siberut, unan eus inizi Mentawai, er-maez da aodoù kornôg Sumatera en Indonezia.
Stêr Eume
Ar stêr Eume zo ur stêr eus Galiza, 80 km hed dezhi. Eieniñ a ra er Serra do Xistral e parrez Balsa, e kumun Muras, e proviñs Lugo.
Mont a ra war ledanaat o tostaat ouzh an aod hag un enezenn zo enni pa vez izelvor, anvet As Croas. Er Ría de Ares, er Golfo Ártabro emañ hec'h aber entre Pontedeume ha Cabanas a bep tu dezhi.
Koua
Ar c'houaed eo an evned, kar d'ar c'houkouged, a ya d'ober ar genad Coua.
Hải Phòng
E 1887 e voe adsavet kêr gant an drevadennerien c'hall, goude ur gorventenn. En amzer an impalaeriezh trevadennel c'hall koulz hag e Republik Norzh Vietnam e oa Hải Phòng ur gêr vras hag ur porzh a bouez.
Koua
Krouet a oa bet ar genad e 1821 gant an evnoniour suis Heinrich Rudolph Schinz (1777-1861).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Nav spesad a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
Emañ brosezat ar genad e Madagaskar.
Hải Phòng
Emañ Hải Phòng en ur gompezenn, en aber ar stêr Cấm, e goueled Pleg-mor Tonkin, e biz ar vro. Emañ Hanoi war-hed ur 100 km bennak er gwalarn.
Peder Mary
Ar Peder Mary (The Fower Maries e skoseg, 'The Four Maries' e saozneg) eo al lesanv a veze roet da beder dimezell a enor gant Mary Stuart, rouanez Bro-Skos: Mary Fleming, Mary Livingston, Mary Beaton ha Mary Seton.
Mary Seton eo an hini nemeti eus ar Peder Mary ha ne zimezas ket: derc'hel a reas da servij he mestrez goude o distro da Vro-Skos hag e-pad he bac'hidigezh e Bro-Saoz.
Kan
The Fower Maries zo ivez ur ganaouenn skosat, anvet ivez Mary Hamilton. Ar Vari-se a vije unan eus ar peder. Kousket a ra Mary Hamilton gant ar roue, dimezet d'ur rouanez kozh, brazezet eo, gwilioudiñ a ra, ha lazhañ he bugel.
Ne glot ket ar ganaouenn gant an Istor, na tost: kenoad e oa ar Peder Mary gant ar Rouanez Mary Stuart, rouanez da 6 deiz.
Meur a zoare zo d'ar ganaouenn. Unan anezhe zo bet kanet gant Joan Baez.
Orin ar werz
Evit doare Joan Baez, a c'hoarvez e Glasc'ho, a echu evel-hen:
Mary of Guise
Mari Guise, pe Mary of Guise ( e saozneg), pe Marie de Guise (e galleg) ( 1515 – 1560) a oa ur briñsez eus Bourgogn, pe Loren (a oa e Bourgogn neuze), eus Tiegezh Guise.
Div wech e timezas. Dont a reas da vout rouanez Bro-Skos dre zimeziñ da James V. Mamm e oa da Mari Bro-Skos, ha rejantez e voe evit he merc'h e-keit ma edo e Bro-C'hall o ren.
Latera
Latera zo ur gumun e proviñs Viterbo, e Lazio.
Missy (Calvados)
Missy a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant Noyers-Bocage d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Noyers-Missy.
Monumantoù ha traoù heverk
Trooper e oa er  Reconnaissance Corps R.A.C. 59th Regiment. Mervel a reas d'an 30 a viz Gouere 1944 e-doug Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed.
Maisoncelles-Pelvey
Maisoncelles-Pelvey a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Melestradurezh
thumb|left|An ti-kêr
Lubriano
Lubriano zo ur gumun e proviñs Viterbo, e Lazio.
-69
Diwar-benn ar bloavezh 69 kent JK en deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ. 685 Ab Urbe Condita = 69 kent J.-K.
Loch Abar
Loch Abar (Lochaber e saozneg) zo un distrig kozh en Uheldirioù Bro-Skos.
Laura d'Este
Maria Laura d'Este (Ferrara, 1594 – Mirandola, 1630) a zeuas da vezañ dugez Mirandola ha markizez Concordia.
Merc'h e oa da Cesare d'Este, Dug Modena etre 1597 ha 1628, ha da Virginia de' Medici.
Eured ha bugale
Dimezet e voe e 1607 da Alessandro Iañ Pico della Mirandola. E Modena e voe graet an eured.
E 1619 e teuas da vout dugez Mirandola.
Mervel a eure Laura e 1630 ha n'he doa bet nemet merc'hed. He fried Alessandro avat en devoa ur bastard, Galeotto, ganet e 1603, hag a renas war e lerc'h.
He bugale
Peder merc'h he doe :
Brezel ar Meurvor Habask (1879-1883)
Brezel ar Meurvor Habask (e spagnoleg La Guerra del Pacífico, pe La Guerra del Guano y Salitre) zo ur brezel a darzhas e kornôg Suamerika e 1879 hag a badas betek 1883. Brezel a voe etre Chile hag armeoù Bolivia ha Perou. Daoust da gevredadenn an teir bro er brezel a-enep Bro-Spagn e savas buan tabut diwar-benn ar proviñsoù ma oa puilh ar c'hailh enno e Peroù (rannvro Tarapacá, Tacna, hag Arica), hag e Bolivia (proviñs Antofagasta). An embregerezhioù chilean, korvoet gante gweleadoù ar c'hornadoù-se, a oa gourdrouzet o mad pa oa broadelet holl vengleuzioù nitrat Tarapaca gant Bro-Berou, ha pa savas Bolivia un tell 10 % war nitrat Antofagasta hag ar gompagnunezh hent-houarn. Atizet e voe ar brezel gant un tabut etre Chile ha Bolivia diwar-benn ul lodenn eus gouelec'h Atacama.
Deroù
Kregiñ a reas ar brezel d'ar 14 a viz C'hwevrer 1879 pa voe kemeret porzh ha kêr Antofagasta gant an arme chilean, goude gourdrouz Bolivia da lemel perc'henniezh kompagnunezh nitrat chilean Antofagasta. Perou a glaskas mont da dredeog, met pa zisklêrias Bolivia e oa e stad a vrezel e trenkas an traoù. Bolivia a c'houlennas digant Perou he skoazellañ hervez an emglev kendifenn etre Perou ha Bolivia, tra ma c'houlenne Chile e tisklêirfe Perou diouzhtu e oa neptu. D'ar 5 a viz Ebrel, goude eneberezh Perou ouzh ar goulenn-se, e tisklêrias Chile ar brezel d'an div vroad.
Ar brezel eus an holen-moger-se a badas pemp bloaz e tachennoù disheñvel evel Gouelec'h Atacama, gouelec'hioù Perou ha broioù meneziek. Kentañ emgann ar brezel e voe emgann Topáter. E-doug ar pep brasañ eus ar bloavezh kentañ he doe ar brezel war vor ar pouez brasañ, rak Chile a stourme da sevel un hent mor da adpourveziñ he soudarded er gouelec'h sec'hañ er bed. Gant morlu Perou ez eas an tu kreñv da gentañ met trec'h e voe morlu Chile. Da c'houde e trec'has Chile armeoù Bolivia ha Perou, sterniet fall. Faezhet e voe Bolivia penn-da-benn en emgann Tacna d'ar 26 a viz Mae 1880 ha rediet da gilañ. Arme Perou a voe trec'het en emgann Arica d'ar 7 a viz Mezheven.
Fin
Ergerzhadenn an arme chilean war an douar a echuas e 1881, gant kemeredigezh Lima gant Chile. Dont a reas neuze ar brezel da vezañ ur guerrilla renet gant dilerc'hioù arme Peroù ha siviled. Berzh a-walc'h a reas stourmadenn ar Breña da herzel ouzh Chile met ne cheñchas ket disoc'h ar brezel. Goude faezhidigezh Perou en emgann Huamachuco e sinas Chile ha Perou skrid-emglev Ancón d'an 20 a viz Here 1883. Bolivia a sinas un dreverzh gant Chile e 1884.