cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Barbara Nikomedia
He buhez
Pa deuas ar gristenien da c'houlenn korf ar verzherez yaouank ne falvezas ket dezho ober gant hec'h anv pers ha ne gredjont ket ober gant hec'h anv kristen ivez, rag-aon da ziskuliañ o relijion, ma lavarjont e oant deuet da gerc'hat « ar varbarez yaouank » (barbara e latin), ma voe miret an anv.
Istor
N'eus ket kaoz anezhi er skridoù kozh a-raok ar VIIvet kantved. Tennet e voe hec'h anv a-douez ar sent ofisiel e 1969 gant ar pab Paol VI en e embann Mysterii Paschalis.
Heliopolis
Hiziv
-->
Banniel Republik Kreizafrika
thumb|Banniel Republik Kreizafrika Banniel Republik Kreizafrika eo banniel broadel ar vro abaoe an 1 a viz Kerzu 1958.
Savet eo bet gant Barthélemy Boganda, prezidant kentañ tiriad emren Oubangui-Chari, hag a soñje dezhañ e oa ret da Vro-C'hall hag Afrika mont war-raok asambles. Abalamour da se e savas ur banniel, mesket ennañ an triliv gall hag al livioù panafrikan.
Gnorimopsar chopi
Gnorimopsar chopi a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Icteridae. Ar spesad nemetañ er genad Gnorimopsar an hini eo.
Anvet e voe Agelaius chopi (kentanv) da gentañ-penn (e 1819) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Boued
Bevañ a ra diwar artropoded ha frouezh, ha raned zoken.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ e Suamerika :
Barbara Campanini
He buhez
E Parma eo e teskas koroll gant Fossano Rinaldi, ha koroll a reas e 1732 dirak Karl VI an Impalaeriezh Santel. En 1739 e oa 18 vloaz ha dañsal a reas e Pariz e-barzh Les Fêtes d'Hébé, c'hoarigan savet gant Rameau, pa oa ar c'horollerezed brudet Marie-Anne de Camargo ha Marie Sallé o vont kuit.
Goude ez eas da Londrez, makorollas e Covent Garden ha da Zulenn. Distro e oa e Pariz e 1743. Pedet e voe da vont da Verlin gant ar roue Frederig II. Eno e labouras eus 1744 da 1748. A-raok mont avat ez eas da Venezia gant he fried-kleiz Stuart de Mackenzie, ma rankas arroue c'hoari warni evit ma teuje d'e vro. Pa erruas e Berlin e voe roet ur renk uhel dezhi hag ur gopr bras. Hervez a voe kontet e voe serc'h d'ar roue, e-touez meur a hini all. A-benn ar fin e timezas da Carl Ludwig von Cocceji, mab da Samuel von Cocceji, e 1749, hag anvet e voe he gwaz da gannad. Kuitaat a reas al leurinier e 1749, hag ar Pantaloncina a gemeras he lec'h. Dizimeziñ a reas e 1788. E 1789 e voe anvet da gontez. Legadiñ a reas hec'h arc'hant d'un ensavadur evit merc'hed paour eus an noblañs, a badas betek ar Brezel-bed kentañ.
Poltredoù
Poltredet eo bet gant Antoine Pesne ha Charles Van Loo.
Roccapiemonte
Roccapiemonte zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Salerno, e rannvro Campania.
Afon Tryweryn
Ar stêr Tryweryn (Afon Tryweryn e kembraeg) zo ur stêr eus hanternoz Kembre unan eus adstêrioù pennañ an Dyfrdwy. Dont a ra eus Llyn Tryweryn e menez Eryri hag en em deurel a ra en Dyfrdwy e-kichen Y Bala ; 19 km eo he hed.
Ur stankell a voe savet war ar stêr e 1965, da bourchas dour da dud kornad Liverpool, oc'h ober Llyn Celyn hag o veuziñ kêriadenn Capel Celyn daoust da enebiezh kreñv an dud er vro. Al lugan Cofiwch Dryweryn ("Dalc'hit soñj eus Tryweryn"), livet e-kichen Llanrhystud, a gouna an enebiezh-se.
Er Grennamzer e verke ar stêr Tryweryn an harzoù etre daou gombod eus Penllyn, Is Tryweryn hag Uwch Tryweryn.
Sylvia
Sylvia zo un anv-badez saoznek a gaver ivez er yezhoù nordek ha germanek.
Gerdarzh
Eus an anv latin Silvia, deuet eus Silvius, savet diwar silva: « koad, forest ».
Trugarez
Trugarez zo ur ger brezhonek
Pennadoù kar, a bell pe a dost
thanks merci
Roccagloriosa
Roccagloriosa zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Salerno, e rannvro Campania.
Castiglione del Genovesi
Castiglione del Genovesi zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Salerno, e rannvro Campania.
Terrassa
Terrassa zo ur gumun eus Katalonia, e Spagn. Eil pennlec'h komark Vallès Occidental eo.
Battlefield Online
Battlefield Online (Korean: 배틀필드 온라인) a oa ur c'hoari video doare first person shooter sevent gant Neowiz Games, Electronic Arts EA DICE, hag embannet gant Neowiz Games. Un adsevel e oa d'ar c'hoari Battlefield 2.
En desped da-se ar c'heflusker video implijet er c'hoari Battlefield Online a oa hini Battlefield 2142 gant kemmadurioù, ar Refractor Engine 2. Degas a rae gwelladennoù video da geñver hini gwirion Battlefield 2. Savet e oa bet gant Neowiz Games ur studio eus Su Korea dindan evezh Electronic Arts a oa perc'henn ar gwirioù. Kroget e oa bet an testoù gant un doare beta eil doare. Battlefield Online a roe an tu da gaout emgannoù gant ur c'hant c'hoarier bennak asambles pezh na oa ket tu gant Battlefield 2. Digoret e oa bet ar c'hentañ test doare beta d'an 30 a viz Meurzh 2010. Ar servijerien c'hoari a oa bet lammet d'an 21 a viz Mae 2013.
Vezza d'Alba
Vezza d'Alba (Vëssa e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Raphael (kaner)
Miguel Rafael Martos Sánchez, anavezet evel Raphael, ganet e 1943 e Linares, e proviñs Jaén, en Andalouzia, zo ur c'haner spagnol. Brudet eo bet evel kaner romantel en holl vroioù spagnolek.
Pedro Luis Ferrer
Pedro Luis Ferrer, ganet e 1952 e Yanguajay, e Kuba, e proviñs Sancti Spíritus, zo ur c'haner kuban, krog da ganañ e 1965. Ne blij ket e ganaouennoù flemmus, e doare ar guaracha, da dud ar galloud.
E-kreiz ar bloavezhioù 1970 e enrollas e bladenn vras kentañ e-unan, anvet Pedro Luís Ferrer, ken plaen ha tra. Mont a reas da seniñ da Europa (Polonia, Finland, Norge, Sveden, RDA) ha da Vec'hiko.
Studiañ a reas ar seniñ gitar evit seniñ oberennoù Leo Brouwer, Albéniz, Tárrega, Johan Sebastian Bach… Adkanet eo bet e ganaouennoù gant Celia Cruz, Danny Rivera, Papo Luca, ha Willy Chirino.
Er bloavezhioù 1980 e reas div bladenn vras : "Debajo de mi voz", a voe skignet a boan, hag “Espuma y Arena”, a voe bruetoc'h, gant kanaouennoù evel “Inseminación Artificial’, ‘Como me gusta “hablal” español”, “Mario Agüé’ ha re all.
Er bloavezhioù 1980 e reas muioc'h a ganaouennoù politikel, evel 100% Cubano, ma tiskleir e vev ar Gubaned er baourentez pa deu estrenien binvidik d'o gwelout. E Marucha la jinetera e tispleg e rank merc'hed yaouank ar vro gwerzhañ o c'horf evit degas arc'hant d'ar gêr.
En 1999 en deus embannet ur bladenn anvet Pedro Luis Ferrer (evel e hini gentañ) e ti Atlantic Records, e SUA.
Völsunga saga
Ar Saga Völsungel (pe Saga ar Völsunged) zo ur saga damvojennel, skrivet e norseg e fin an mes gant un orin koshoc'h bras. Kontiñ a ra orin ha diskar klann ar Völsunged (gant istor Sigurd, Brynhild ha diskar ar Vurgonded). Hi zo unan ag ar sagaioù brudetañ hag ur skouer a veulgan harozel er bed german.
Ar saga a zanevell ar stourm a zo etre hendadoù Sigurd, Sigurd o lazhiñ erouant Fafnir, ha milligadenn ar walenn Andvaranaut.
Kenarroud
Diazezet eo ar saga war meurgan an Edda gozh. An roud koshañ ag an c'han-se eo engravadur Ramsund e Sweden a voe graet war-dro 1000 AD.
Orin an danvez zo koshoc'h a-dra-sur ha kontañ a reer darvoudoù tremenet e-pad Mare an divroadegoù, distruj Rouantelezh ar Vurgonded gant an Huned er pempvet kantved. Lod a varzhonegoù an Edda gozh a gonta darvoudoù ar saga. Hogen deiziet eo an dornskrid koshañ (Ny kgl. Saml. 1824 b 4to) eus 1400 ; miret e vez e Lenndi Roueel Danmark. En dornskrid-se eo heuliet ar saga gant istor Ragnars Loðbrók.
Endalc'h
Ar saga a c'hall bout rannet e pemp lodenn: ar rummadoù kozh, Sigurd hag e familh advugelañ, Sigurd hag ar C'hjukinged, Gudrun hag ar Vudlinged, hag eured Gudrun diwezhañ.
Ar rummadoù kozh
An diviz kentañ a gonta istor hendadoù Sigurd. Krogiñ a ra gant Sigi, un aotrou forbannet eus e vro rak muntr e thrall. Goude meur a zarvoud e stalias e c'halloud war an Huned. Breudeur e wreg a grogas da vout gwarizius ouzh galloud Sigi hag e savjont un arme outañ. Sigi a voe lazhet e-pad an emgann hag e vreudeur-kaer a renas da neuze. Rerir, mab Sigi, a zialas e dad pa lazhas e eontred hag adkemer tron e dad. Un nebeud amzer goude e varv e c'hanas e vab, Volsung. Volsung a greskas hag e timezas gant Hljod, merc'h ur ramz. Volsung ha Hljod o devoa 11 bugel, ar re goshañ eo ar c'hevelled Sigmund ha Signy.
En eured Signy gant Roue Siggeir, Sigmund a zismegañsas e vreur-kaer. An darvoud-se a daolas un heuliadenn a lazhadennoù o krogiñ gant Siggeir hag a zisachas ar Roue Volsung hag e vibien en un antell. Volsung zo bet lazhet hag ar baotred kaset d'un toullbac'h, pep hani a voe debret gant ur vleizez nemet Sigmund a-drugarez d'e c'hoar hag a sikouras Sigmund da vont kuit da guzhat er c'hoadoù. Gant an amzer e c'hanas Signy daou vab. Kas a reas he mibien da Sigmund evit e harpañ da zialiñ ar Volsunged. Hogen c'hwitet e oa bet an amprouennoù kadarnded gant an daou baotr neuze e oa bet lazhet gant Sigmund dre urzh Signy peogwir e vennas ne oant ket gouest evit dial. Signy a lorbas he breur Sigmund da roiñ dezhi ur mab, daet eo a-benn gant Sinfjotli (gwad volungel ennoñ) a yeas da vout ur gour galloudus gant ur pal hepken: dialiñ e dad-kozh hag e eontred. Gant e dad Sigmund e voent trec'h war Siggeir hag e lazhjont anezhañ. Goude-se e tistrojont d'o bro, ha Sigmund a renas e-pad kalz a vloavezhioù.
Goude e zistro, Sigmund a zimezas gant Borghild hag e voe ganet ur mab anvet Helgi. Pa oa daet war an oad e kejas Helgi gant Sigrun, merc'h Roue Hogni, hag e c'hoantaas dimeziñ ganti. Mes respont a reas e oa fiañset gant Roue Hodbrod, neuze e oa bet savet un arme gant Helgi ha Sinfjolti d'aloubiñ rouantelezh Hodbrod. Hodbrod a voe lazhet gant Helgi hag an eured a heulias. Sinfjolti en em gavas e karantez gant ur plac'h eus ar vro hag e lazhas ur gour all e-keit un emgann da c'hounit kalon ar goantenn, newazh an trec'het a oa breur Borghild. Sinfjotli a voe pistriet betek ar marv ganti da neuze. Ha Sigmund a forbannas anezhi e-maez ar rouantelezh.
E fin e vuhez e timezas Sigmund gant Hjordis, merc'h roue Eylimi. An aotroù hag a oa fiañset ganti a voe fuloret bras hag e kroga ur brezel gant ar goulenner, ha gloazet-du e oa bet Sigmund. Goude an emgann e kavas Hjordis he mignon hag eñ a urzhias dezhi miriñ e gleze betek an deiz e vo roet d'e vab pa vo bras ha kreñv. Neuze e oa bet kaset Hjordis gant Alf, mab Hjalprek, Roue Danmark. Mes un nebeud a amzer goude e c'henelas Sigurd, mab Sigmund. Sigurd a vo disavet e lez Hjalprek gant Regin, e ventor.
Sigurd hag e familh-kaer
Hjordis a c'henelas Sigurd hag a oa kreñv, kadarn ha brudet tre. Hi a zimezas gant Alf, ha Sigurd a voe kelennet gant Regin, mab Roue Hreidmar. Sigurd a glaska ur marc'h e-barzh ur c'hoad hag e kejas gant Odin hag a roas dezhañ Grani, hil Sleipnir ha gwelloc'h eget forzh peseurt marc'h. Regin a alias Sigurd bosañ Fafnir an erouant da vout pinvidik.
Da neuze e konta Regin un istor da Sigurd: Hreidmar e dad a zo tri mab dezhañ: eñ, Otr, ha Fafnir. Otr a zo ur pesker heñvel d'un dourgi, Fafnir zo bras ha ferv, ha Regin-eñ zo barrek e govel houarn. Un deiz e oa Odin, Loki ha Hœnir o pesketa hag e lazhjont Otr en e stumm loen, e zigroc'henañ hag e zebrañ. Roue Hreidmar a zizolas ar muntr hag e c'houlennas dezho goloañ ar groc'hen gant aour. Loki a laeras aour Andvari ar c'horr ha setu e oa bet paet an daspren. Mes ar c'horr a milligas ar walenn Andvaranaut ("Prof Andvari") o lavaret e lazho en holl a zougfe anezhañ. Diwezhatoc'h e lazhas Fafnir e dad, kuzhas e gorf ha kemeras holl an teñzor. Da neuze en em dreuzformas en un erouant, ha Regin a zeuas da vout gov evit ar roue.
Regin a c'hovelias daou gleze Sigurd, mes pep hini a dorras pa zornatas anezho. Mamm Sigurd a roas dezhañ kleze e dad: Gram ha Regin a adgovelias anezhañ. Sigurd a gemeras ar c'hleze nevez-flamm hag e troc'has an annev gantañ, setu e touas dialiñ e dad o lazhas Fafnir. Da gentañ e yeas da welet an diouganer Gripir ha goulenn a reas peseurt planedenn zo dezhañ. Gripir a respontas dezhañ, ha Sigurd a zistroas da Regin da lavaret e vo ret dezhañ dialiñ e dad a-raok lazhiñ Fafnir. Sigurd a verdeiñ betek rouantelezh Hunding, lazhas ur bern annezidi hag e lakaas an tan war ar stalioù. Un emgann dihegar a c'hoarvezas etre eñ ha Lyngvi ha mibien Hunding, newazh e lazhas Sigurd oll an dud gant Gram.
Daniel (Bibl)
Daniel a zo haroz Levr Daniel unan eus levrioù an Tanac'h, renket er Skridoù, an trede lodenn, etre Levr Ester ha Levr Ezra. Er Bibl katolik e kaver anezhañ renket e-touez ar levrioù profedek etre hini Yehezkel ha hini Hoshea, kentañ levr ar profeded "vihan". Skrivet e voe Levr Daniel e-kerzh prantad heskinerezh Antioc'hos IV Epifan (175-164 kent JK) evit reiñ kalon d'ar Yuzevien.
Völsunga saga
Sigurd hag e familh-kaer
Sigurd a yeas da diriad Fafnir hag e kleuzias da dagellañ an erouant gant alioù Odin. Daet eo a-benn hag e stokas kalon Fafnir pa oa o kouezhañ. Pa oa Fafnir o vervel e c'houlennas gant Sigurd eus pesort tiegezh eo hag e lazhas e vo Regin hini a lazho anezhañ. Sigurd a zistroas da Regin hag e roas gwad an erouant dezhañ. Sigurd a tañvas gwad kalon an erouant ha diouzhtu e komprennas yezh an evned. Neuze e selaouas ouzh pokerigoù hag a lavarjont en devoa raktreset gant Regin lazhas anezhañ, ha neuze e zlefe debriñ ar galon e-gunan, lazhiñ Regin, kemer an aour, ha mont da gastell Brynhild. Sigurd a gemeras an Tokarn-Spontha Andvaranaut, hag e yeas kuit o marc'hañ Grani.
Sigurd a kerzhas e tiriad ar Franked e lec'h ma gavas ur brezelour o huniñ. Sigurd a lemas an tokarn hag e welas e oa ur plac'h, hag e troc'has e sae-vailhek. Dihuniñ a reas hag e kontas dezhañ e oa gourc'hemennet gant Odin en em zimeziñ-hi, mes nac'hiñ a raio. Brynhild a roas bier dezhañ hag e kanas barzhonegoù a-ziwar ar runoù boemus. Goude un diviz hir e vennjont en em zimeziñ.
Sigurd hag ar Gjukinged
Sigurd a marc'has betek lann Heimr. Heimr zo dimezet gant Bekkhild, c'hoar Brynhild. Sigurd e welas Brynhild o wiadiñ ur ballenn aour er c'hastell.
Roue Gjuki a zo dimezet gant Grimhild a zo barrek e huderezh, hag o mibien int Gunnar, Hogni, ha Guttorm. O c'hoar Gudrun a hunvreas e oa ur falc'hun aourek ma voe gwelet gant Brynhild evel he gwaz dazont. Komz a rejont diwar galloud Sigurd hag an diougan a-zivout eñ hag e c'hanedigezh. War lerc'h e devoa Gudrun un hunvre nevez diwar ur c'harv hollgaer, ha Brynhild a soñja e oa Sigurd hag e tivizas dimeziñ gantañ.
Sigurd a zegouezhas dirak Gjuki gant Grani hag e deñzor. Grimhild a roas ur bannac'h dezhañ hag e ankouaas Brynhild. Gunnar hag ar re all a douas breudeuriezh gant Sigurd, hag e timezas gant Gudrun. Gudrun a zebras ul lodenn a galon an erouant, hag e zeuas da vout dougerez Sigmund, mab Sigurd. Newazh e klaskas Grimhild kendrec'hiñ Gunnar dimeziñ gant Brynhild. Sigurd hag an tri breur a yeas da welet Roue Budli da c'houlenn dorn Brynhild. Hi zo en ur sal gourizet gant tan. Sigurd ha Gunnar eskemm o neuzioù, ha Sigurd a c'houlennas dorn Brynhild gant dremm Gunnar. Brynhild a asantas rak he le, hag ur merc'h a vo krouet ganto; anvet Aslaug, ha disavet a vo gant Heimr.
Brynhild ha Gudrun a dabutjont evit gouzout pe husband a za ar gwellañ, ha Gudrun a ziskouezas dezhi ar walenn en doa roet Sigurd. Brynhild a anavezas ar walenn hag e komprenas e oa bet bratellet.
Gunnar a gomzas gant he breur da vennañ ma zlefe bet lazhet Sigur ha gwariñ Brynhild pe get. Mennet a rejont roiñ kig-bleiz ha kig-naer da Guttorm d'e droiñ feulst ha lazhiñ Sigurd e-pad e hun. Sigurd a zihunas hag e taolas e gleze Gram ouzh Guttorm hag droc'has e daou damm. Brynhild a c'hoarzhas pa glevas Gudrun o oueliñ, ha Gudrun a lavaras da Gunnar en devoa graet un droukfazi o lazhiñ Sigurd. Brynhild en em lazhas a-raok diouganniñ dazont Gunnar ha Gudrun. Gunnar a lakaas anezhi war ur c'heuneudeg gant Sigurd, Guttorm, ha mab sigurd tri bloaz dezhañ.
Nemo censetur ignorare legem
Nemo censetur ignorare legem zo ul lavar latin, deuet eus ar gwir roman, hag a embann n'hall den chom hep anavezout al lezenn, hag a zo unan eus lavaroù-stur ar gwir. Ur stumm all zo da laret : Nemini licet ignorare ius, "n'eus den aotreet da chom hep anavezout ar gwir". Er c'h-Codex Iustinianus e lenner : ignorantia legis non excusat.
Völsunga saga
Gudrun hag ar Budlinged
An holl a hirvoude marv Sigurd ha mont a reas kuit Gudrun, ha e kouezhas ar galloud dindan Half eus Danmark. Grimhild a gavas Gudrun ha gourc'hemennas dezhi dimeziñ gant Atli a enep he youl. Gwreg Hogni, Kostbera, a gonta he hunvre dezhañ e lec'h ma welas marv Hogni gant Atli, mes ne kredas ket anezhi. Glaumvor, gwreg Gunnar, a welas hag a gontas an hevelep darvoud da Gunnar. Gunnar ha Hogni a yeas da Atli gant Vingi. Vingi reveals he betrayed them, and Gunnar and Hogni kill him with their axe handles.
Atli a touas e tialo Sigurd o lazhiñ e vreudeur-gaer. Gudrun a glaskas paouziñ an emgann, mes a-benn ar fin e tapas ur wisk-houarn hag ur c'hleze hag e stourmas gant he breudeur. Kalz a gampion eus Atli zo bet lazhet. E touesk e arme e chomas bev hepken Gunnar hag Hogni hag int bet bac'het. Kalon Hogni a zo lemet diouzh e gorf ha diskouezet da Gunnar. Gunnar a voe bountet en un toull leuniet gant naeron e-pad ma Gudrun a zigasas un delenn dezhañ hag e sonnas gant e vizied-troad. Holl an naeron a chomas kousket nemet unan a tagas e galon, setu penaos e varvas.
Gudrun ha Atli a aozjont ur gouel kañv. Gudrun a lazhas an daou vab da Atli, hag e roas o c'halonoù da Atli da zebriñ. Niflung, mab Hogn, a fellas dialiñ e dad, neuze e tivisjont eñ ha Gudrun kannañ Atli e-keit ma oa o kousket. Goude e varv e oa bet lakaet an tan war ar c'hoc'hui gant Gudrun.
Eured Gudrun diwezhañ
Merc'h Gudrun ha Sigurdr eo Svanhild, ur fulenn anezhi. Gudrun a gerzhe davet ar mor gant ar soñj en em veuziñ, mes e oa tapet gant Roue Jonakr hag a zigasas anezhi en e gastell ha dimezas ganti. Tri mab a voe dezho: Hamdir, Sorli, ha Erp, ha Svanhild a voe disavet ganto.
Goudor ar Vartoloded e Sant-Voran
Krouet e oa bet gant Jacques de Thézac e 1910 hag implijet eo bet evit ar gefridi-se betek 1985 ; ur mirdi gouestlet da vuhez ar besketaerien gwechall ha da C'houdorioù ar vartoloded eo abaoe.
D'ar 1añ a viz Here 2007 e voe enskrivet e roll ar Glad istorel.
Völsunga saga
Eured Gudrun diwezhañ
Gudrun kendrec'has he mab dialiñ Svanhild ha lazhiñ Jormunrek. Mibien Gudrun a c'houlennjont gant Erp mard e harpfe lazhiñ Jormunrek, hogen ne oa ket a du ganto hag e achuas lazhet ivez daoust ma oa keuz dezho war lerc'h. Kavout a rejont Jormunrek hag e troc'hjont e zreid hag e zaouarn, mes Erp a fellje troc'hiñ e benn ivez rak e voe galvet an huskarled gant Jormunrek. An huskarled a oa divarrek lazhiñ mibien Gudrun. Neuze e ya war wel Odin evel un den kozh ul lagad hepken dezhoñ hag e alias huskarled Jormunrek lazhiñ an dialerien gant mein, ha daet eo a-benn e giz-se.
Oberennoù liammet
Ar barzhoneg germanek Der Nibelungenlied a zo bet skrivet diwezhatoc'h hag eo damhañval e istor daoust ma eo kristenekaet muioc'h eget Saga ar Volsunged.
Teggiano
Teggiano zo ur gumun italian e proviñs Salerno, e Campania.
Istor
Diano e oa anvet betek 1862.
Tyto
Tyto a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1828 gant al loenoniour ha louzawour svedat Gustaf Johan Billberg (1772-1844).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwezek spesad kaouenned a ya d'ober ar genad :
Sant'Egidio del Monte Albino
Sant'Egidio del Monte Albino  zo ur gumun italian e proviñs Salerno, e Campania.
Tyto
Seizh isspesad ha daou-ugent (47) en holl.
The Jon Spencer Blues Explosion (pladenn)
The Jon Spencer Blues Explosion eo titl pladenn vras gentañ ar strollad sonerien amerikan The Jon Spencer Blues Explosion. Ne voe ket embannet kalz skouerennoù anezhi, hag ul lodenn eus tonioù ar bladenn a gaver ivez e Crypt Style, a voe embannet bloaz goude. Tonioù'zo a gaver ivez e A Reverse Willie Horton, bet embannet bloaz a-raok, ha gwelet peurliesañ evel ur bladenn bootleg (pe evel pladenn gentañ ar strollad, peogwir ez eus enni tonioù enrollet en ur studio). Tonioù an teir fladenn a voe enrollet e 1991 gant Kramer ha Steve Albini.
David Dacko
thumb|David Dacko David Dacko (24 a viz Meurzh 1930 - 20 a viz Du 2003) a oa ur politikour eus ar Republik Kreizafrikan, bet prezidant kentañ ar vro.
Skolaer e oa Dacko a-raok mont da gannad e 1957. Goude marv e genderv, Barthélemy Boganda, e 1959, en em gavas e penn Republik Kreizafrika ha d'ar 14 a viz Eost 1960 ec'h eas da brezidant kentañ ar Stad nevez. D'an 31 a viz Kerzu 1965 e voe distroadet gant Jean-Bédel Bokassa. Daoust da se e voe kuzulier personel Bokassa er bloavezhioù 1970. Pa voe skarzhet an diktatour gant ar C'hallaoued e miz Gwengolo 1979 e voe lakaet Dacko e penn ar Stad en-dro. Trec'h e voe en dilennadeg aozet e miz C'hwevrer 1981 a-enep Ange-Félix Patassé. Distroadet e voe adarre d'ar 1añ a viz Gwengolo 1981 gant André Kolingba. En aner e lakaas e anv e dilennadegoù prezidantel 1992 ha 1993. Mervel a reas en ospital e Yaoundé e 2003.
Australia Day
Australia Day (Devezh Aostralia), anvet ivez Anniversary Day, pe Invasion Day, pe  Foundation Day, eo anv gouel broadel Aostralia, lidet d'ar 26 a viz Genver.
Istor
Australia Day a zo bet aozet da gounaat donedigezh ar c'hentañ lestraz saoz e Sydney Cove en 1788.
Verzuolo
Verzuolo (Vërzeul e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte. Da 6 480 e save niver an annezidi d'ar 1añ a viz Genver 2018.
Vernante
Vernante (Lo Vernant  en okitaneg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte. Niver an annezidi a sav da.
San Cipriano Picentino
San Cipriano Picentino  zo ur gumun italian e proviñs Salerno, e Campania.
Morel
Morel a ra dave d'ar mor e brezhoneg. Un anv-badez, un anv-tiegezh hag un anv-lec'h eo ivez, e kalz broioù gallek, spagnolek ha saoznek dreist-holl.
Anv-tiegezh
Kavout a reer an anv er Réunion (frekañs 1:180), Bro-C'hall (1:719), Gwiana Bro-C'hall (1:677), Breizh (Bro-Roazhon dreist-holl, 1:479), Paraguay (1:306), Republik Dominikan (1:505), Arc'hantina (1:3,188), SUA (1:45,440), Kanada (1:8,346), Suis (1:3,389), Brazil (1:102,307) ha Honduras (1:4,484).
Adstummoù :
Tud :
Tud
Evel anv-bihan e teu moarvat eus un anv-badez kozh : Maurellus, Morellus, anv-bihanaat Maur.
Abbie Cornish
Abbie Cornish, ganet d'ar 7 a viz Eost 1982, brudet ivez dre he anv raperez MC Dusk, zo un aktourez ha raperez aostralian. Goude he roll er film Somersault, Cornish zo bet brudet gant he rolloù evel Fanny Brawne en Bright Star (2009), Sweet Pea en Sucker Punch (2011), Lindy en Limitless (2011) hag evit he labour evel skrivagnerez/renerez gant Martin McDonagh e Seven Psychopaths (2012) ha Three Billboards Outside Ebbing, Missouri (2017). Enoret eo bet gant ur Screen Actors Guild Award. Abaoe 2018 e c'hoari Cathy Mueller en Jack Ryan war Amazon Video.
Kapo
Ur c'h-kapo a oa un den karget da ober war-dro lakaat ar brizonidi da blegañ e kampoù-bac'h an nazied. Alies e vezent dibabet e-touez ar re grisañ pe ar re gorvigellek a oa deuet a-benn da chom hep bezañ kaset d'al lazh pe d'ar groug.
Silvio Berlusconi e Parlamant Europa a alias Martin Schulz, ha ne oa ket a-du gantañ, da glask labour en ur film evel kapo dre ma "vije tre dioutañ", emezañ.
1947 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Phodilus
Phodilus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1830 gant al loenoniour gall Isidore Geoffroy Saint-Hilaire (1805-1861).
Bastia Mondovì
Bastia Mondovì (Bastìa e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte. Niver an annezidi a sav da.
Phodilus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad evned-preizh noz a ya d'ober ar genad :
C'hwec'h (6) isspesad en holl.
Verduno
Verduno (Vërdun  e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte. Niver an annezidi a sav da.
Acerno
Acderno  zo ur gumun italian e proviñs Salerno, e Campania.
VT-linja
Linenn Vammelsuu–Taipale (finneg: VT-linja; svedeg: VT-linjen; rusianeg: Карельский вал) a oa ul linenn difenn finlandat e strizh-mor Karelia. Savet e oe bet etre 1942 ha 1944 e-pad ar Brezel kendalc'h. En em astenn a rae etre Vammelsuu e norzh arvor pleg-mor Finland ha Taipale war kostez kornôg al Lenn Ladoga, en ur dremen dre Kuuterselkä ha Kivennapa. Treuziñ a rae an hent-houarn Sant-Petersbourg–Vyborg e Sahakylä hag an hent-houarn Sant Petersbourg–Hiitola e Kelliö.
Myza
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1895 gant ar skiantourien alaman Adolf Bernhard Meyer (1840-1911) ha saoz Lionel William Wiglesworth (1865-1901).
Dont a ra e anv eus ar ger henc'hresianek μυζάω a dalv kement ha sunañ e brezhoneg.
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Brosezat eo an daou spesad e Sulawesi, pemp (5) isspesad dezhe en holl.
Castelcivita
Castel San Lorenzo zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Salerno, e rannvro Campania.
537
Diwar-benn ar bloavezh 537 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Rag'n'Bone Man
Rag'n'Bone Man, bet ganet Rory Graham d'an 29 a viz Genver 1985, zo ur c'haner saoz.
537
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 537
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 537
Battifollo
Battifollo (Batifòl e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte. Niver an annezidi a sav da.
O ladrón de soños
O ladrón de soños – O mundo secreto de Basilius Hoffman ("Al laer hunvreoù — Bed kuzh Basilius Hoffman") zo ur romant galizek evit ar yaouankiz gant Fernando M. Cimadevila e 2011. Romant kentañ un hollad a dri eo, gant daou romant all : Un faro na escuridade hag A batalla por Avalon. Pemp romant en holl zo da vezañ, hep kontañ romantoù all kenstur.
Troidigezhioù
Lakaet eo bet e spagnoleg e 2014 hag anvet El ladrón de sueños , embannet gant Sushi Books, a raio ivez war-dro an embann en euskareg ha katalaneg.
Levr Daniel
Levr Daniel (Da) a zo unan eus levrioù an Tanac'h, renket er Skridoù, an trede lodenn etre Levr Ester ha Levr Ezra Er Bibl katolik e kaver anezhañ renket e-touez ar levrioù profedek etre hini Yehezkel ha hini Hoshea, kentañ levr ar profeded “vihan”.
Vindobala
Rudchester a oa ur c'hreñvlec'h roman eus Moger Hadrian, anvet Vindobala pe Vindovala.
Melionyx
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1956 gant an evnoniour saoz Tom Iredale (1880-1972).
Vindobala
Anv
- Ravenna 10725 (= R&C 145) : VINDOVALA - ND XL36 : Tribunus cohortis primae Frixagorum, VINDOBALA
Melionyx
Spesadoù
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Levr Daniel
Div vammenn a zo, hini an Tanac’h, lod en hebraeg, lod en arameeg hag an hini c’hresianek gaat lodennoù ouzhpenn.
Div droidigezh e gresianeg a gaver : hini ar Seikont ha hini Deodosion. Dibabet o deus troerien An Tour-Tan treiñ ar stumm diwezhañ e brezhoeg peogwir ez eo tostoc’h, a lavarer, d’ar skridoù semitek.
Melionyx
Spesadoù
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Ginea Nevez.
Levr Daniel
Haroz al levr Daniel a zo ur Yuzev yaouank bet forbannet e Babilon, un den gouiziek hag ampart anezhañ war ar skiantoù kevrinek, deuet en abeg da se da vezañ brudet e bro Galdea. N’heller ket lavarout e vefe istorek an holl darvoudoù danevellet el levr. Ar pezh a fell d’an aozer eo diskouez emañ hollc’halloud an Aotrou o ren, diouzh e c’hrad, tud ha darvoudoù zoken pa seblant an nerzhioù-enep kaout an trec’h. Emañ pobl Yehouda en harlu ha kalz a zo en arvar da vezañ digalonekaet…
Melionyx
Rummatadur
Renket e veze an tri spesad er genad Melidectes kent.
Levr Daniel
Levr an esperañs a c’heller ober eus Levr Daniel n’eo ket hepken diwar istor Daniel met dre ar gweledigezhioù lakaet gant an oberour war gont e haroz hag a servij dezhañ moarvat da zeskrivañ ar mareoù a reuzioù dirollet war ar Yuzevien dindan heskinerezh ar vistri hellenek da vare Antioc'hos IV Epifan (175-164 kent JK). El levr e kaver meneg adsav ar re bet lakaet da varv abalamour d’o feiz d’ar vuhez. (Da, 12,1-3).
El lodenn c’hresianek e kaver teir zestenn :
Kastell Bodiam
Kastell Bodiam zo ur c'hastell eus ar Grennamzer e kêriadenn Bodiam, e Sussex, e kreisteiz Bro-Saoz.
Kroget e voe da sevel ar c'hastell e 1385, dindan ren ar roue Richarzh II, evit difenn ar vro tro-war-dro diouzh argadennoù a c'hallfe bezañ bet gant ar C'hallaoued e-pad ar Brezel Kant Vloaz. Savet e voe war skouer kestell pevarc'hornek Bro-C'hall pe Italia, gant fozioù leun a zour tro-dro. N'eus tour-meur ebet ennañ, met pevar zour ha mogerioù-kreñv etrezo. E dalc'h an tiegezh Dalyngrigge e voe e-pad pell hag er e tremenas etre daouarn an tiegezh Lewknor. Lakaet e voe seziz warnañ e-pad Brezel an Div Rozenn.
E-pad Brezel Diabarzh Bro-Saoz, er, e voe distrujet ar c'hastell met adkempennet e voe en. Gwerzhet e voe d'an National Trust e 1925 gant e berc'henn diwezhañ, Lord George Curzon. Bremañ emañ war roll ar savadurioù gwarezet (listed buildings) ha digor e vez d'ar weladennerien.
Abalamour d'e dres kaer eo bet implijet ar c'hastell meur a wech evit treiñ filmoù, evel Monty Python and the Holy Grail da skouer.
Barolo
Barolo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte. Niver an annezidi a sav da.
Er gumun ez eus gwiniegoù a ro frouezh d'ober ar gwin Barolo.
Beg an Arc'houest
Beg an Arc'houest zo ur beg-douar war aod kumun Plaeraneg. En hanternoz aod ar Wern emañ hag eno emañ ar c'hal-lestrañ da vont da enez Vriad. Eus ar beg-douar eo brav ar gwel war enezeg Briad a-bezh.
E 1923 e voe savet ur c'hal 50 metr hed, war c'houlenn ar besketaerien eus ar vro.
War ar beg-douar e kaver bremañ un toullad tiez-hañv savet en, en o zouez tiez perc'hennet gant intellektualed c'hall evel Charles Seignobos, Jean Perrin , , Marie Curie, Irène Joliot-Curie, Jean Zay , Victor Auger, Pierre Auger pe Georges Pagès Abalamour d'an dra-se e voe lesanvet al lec'h "Sorbonne-Plage" gant kazetennerien Paris Match e 1939 ,.
War atiz Anatol ar Braz e krogas an dud-se da zont da Blaeraneg. E miz Eost 1901 e voe beuzet tad hennezh, e vamm-gaer hag e c'hoarezed en aber ar Yeodi. Divizout a reas neuze en em staliañ en un ti e Beg an Arc'houest. Hag eñ da bediñ pennoù bras anavezet gantañ da zont di. Louis Lapicque e voe an hini kentañ a lakaas sevel un ti, anvet Roc'h Ar Had e 1904. Ha goude se e voe tud all, Seignobos gant e di anvet Taschen Bihan savet e 1910, Paul-Éric Langevin ha re all c'hoazh. En holl e voe savet un tregont bennak a diez evel-se. Lod anezho zo c'hoazh perc'hennet gant o diskennidi.
Ar penn embregerezh Eugène Schueller (L'Oréal) a zeuas d'en em staliañ e Beg an Arc'houest e 1926, ha gantañ e voe miret ouzh an dud da dremen war ar wenodenn a-hed an aod. Goude e voe an ti-se d'e verc'h, Liliane Bettencourt.
Ur monumant da Irène ha Frédéric Joliot-Curie a oa bet savet gant ar gumun e dibenn an.
Edmund Burke
Edmund Burke (ganet d’an 12 a viz Genver 1729 - marvet d’an 9 a viz Gouere 1797) a oa ur prederour, politikour ha skrivagner saoz-hag-iwerzhonat. E-pad pell e voe ezel eus Ti ar C’humunioù, er gostezenn Whig. Soñj a zalc’her eus Burke abalamour, dreist-holl, ma savas a-du gant trevadennoù Norzhamerika hag a-enep ar roue George III, a-raok Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet.
Anavezet eo bet ivez gant e skrid diwar-benn an Dispac'h Gall anvet Reflections on the Revolution in France. Gantañ e teuas da vezañ unan eus an dud pouezusañ e-touez mirourien ar gostezenn Whig ; treiñ a reas ar frankizourien saoz a oa a-du gant an Dispac’h Gall, evel Charles James Fox, a-enep dezhañ. Alies e seller ouzh Edmund Burke evel unan eus diazezourien ar virelouriezh e Breizh-Veur.
Kordennerien
Ar gordennerien a veze lavaret eus ar Frañsezidi er rouantelezh c'hall. Roet e vije bet an anv-se dezho gant Jean de Beaufort e-kerzh ar seizhvet kroaziadeg.
Médecins Sans Frontières
Médecins Sans Frontières, zo un aozadur nann-stadel etrevroadel dengar krouet e Bro-C'hall. Pal an aozadur eo mont da vroioù pe zonennoù brezel pe lec'hioù soubet gant kleñvedoù-red. E 2015 e oa e-tro 30 000 ezel medisin pe klañvdiour en aozadur, dreist-holl reoù lec'hel. Ouzhpenn an izili medisined pe klañvdiourien ez eus ivez labourerien dafariñ, arbennigourien war an dour ha ar yec'hed. En holl e vez sikouret 70 bro. 90% eus ar roadennoù zo reoù prevez, ar peurrest zo roet gant embregerezhioù. Budjed bloaz an MSF zo 1,63 miliard a zollaroù US.
Santo Stefano Lodigiano
Santo Stefano Lodigiano zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Izel
Izel zo un anv-gwan, kontrol da uhel. Un anv-lec'h hag un anv-tud e c'hall bezañ ivez :
Sant'Angelo Lodigiano
Sant'Angelo Lodigiano zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Agropoli
Agropoli  zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Salerno, e rannvro Campania.
Terranova dei Passerini
Terranova dei Passerini  zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Impalaeriezh Kreizafrikan
thumb|Bokassa An impalaeriezh Kreizafrikan a voe ur vonarkiezh verrbad a gemeras plas ar Republik Kreizafrikan etre 1976 ha 1979.
thumb|left|Banniel impalaerel Bokassa Iañ Disklêriet e voe an impalaeriezh gant Jean-Bédel Bokassa d'ar 4 a viz Kerzu 1976 hag eñ sakret impalaer bloaz goude e-kerzh ul lid pompadus ha koustus. D'an 20 a viz Gwengolo 1979 e voe aozet taol Barracuda gant ar servijoù kuzh gall ha distroadet Bokassa Iañ hag a oa e Libia d'ar mare-se. An deiz war-lerc'h e oa embannet fin an impalaeriezh ha distro d'ar republik gant ar prezidant David Dacko, adlakaet en e garg.
1946 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Terranova
Terranova pe Terranuova zo un anv-lec'h italianek.
Jérémy Ferrari
Jérémy Ferrari, bet ganet d’ar e Villers-Semeuse, zo ur fentigellour, aktour, leurenner, aozer ha produer gall  anavezet  dreist-holl evit e arvestoù titouret-mat hag e fent du.
Mes 7 péchés capitaux / Hallelujah Bordel !
Skrivañ a ra un arvest diwar-benn ar relijionoù undoueek e 2008 anvet ma seizh pec'hed kapital ha, goude-se, aozañ a ra ur stumm nevez titlet Hallelujah Bordel !.
Vends 2 pièces à Beyrouth
Un arvest diwar-benn ar brezel hag ar sponterezh.
Anesthésie générale
Un arvest diwar-benn ar yec'hed.
Brévillers (Pas-de-Calais)
Brévillers a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Dave ha notennoù
Brévillers
Jean-Bedel Bokassa
Jean-Bedel Bokassa (22 a viz C'hwevrer 1921 - 3 a viz Du 1996) a oa ur soudard hag ur politikour eus ar Republik Kreizafrikan, bet prezidant hag impalaer ar vro en anv Bokassa Iañ.
Kroaz Breiz
Kroaz Breiz a oa ur gelaouenn vrezhonek kristen a zeuas er-maez etre Mae 1948 ha Genver 1951.
Jean-Bedel Bokassa
Goude bezañ bet soudard en arme c'hall e tistroas d'e vro ma voe lakaet e penn an arme gant David Dacko, prezidant ar Stad nevez. D'an 31 a viz Kerzu 1965 e tistroadas Dacko ha mont da brezidant ar Republik Kreizafrikan. Priziet-mat e oa gant ar C'hallaoued daoust ma kase e vro war-zu un diktatouriezh feuls. E miz Meurzh 1972 en em lakaas da brezidant buhez-pad.
Kroaz Breiz
Pa voe savet Kroaz Breiz e oa an aotrou Yann-Frañsez Falc'hun, kelenner e Kloerdi Bras Kemper a oa rener, betek an niv. 30, hag an aotrou Laorañs Bleunven a rae war-dro ar c’houmanantoù. Sammet e voe ar renerezh gant an aotrou Bleunven adalek an niverenn 31-32 (Du-Kerzu 1950), tra ma teue Visant Seite da vezañ merour ha d’ober war-dro ar c’houmanantoù.
Ur gelaouenn viziek e oa, met meur a wech e teuas niverennoù doubl er-maez, evit daou viz. E brezhoneg penn-da-benn e oa ar pennadoù : testennoù relijiel, kontadennoù, rentaoù-kont eus gouelioù ar Bleun-Brug, kanaouennoù, gerioù-kroaz ivez. Embannoù bruderezh a oa er pajennoù kentañ hag er pajennoù diwezhañ, e galleg ar braz anezho.
Jean-Bedel Bokassa
Embann a reas ur Vonreizh nevez d'ar 4 a viz Kerzu 1976 ha disklêriañ e teue ar vro da vezañ un impalaeriezh. Bamet gant Napoléon Bonaparte e tivizas bezañ sakret impalaer e miz Kerzu 1977. Ne zeuas penn-Stad ebet d'e sakradur hag a voe ul lid koustus-mat, arc'hantaouet evit un darn anezhañ gant Mouammar Kadhafi.
E miz Genver 1979 e kemeras perzh e lazhadeg skolidi hag a oa bet harzet goude ur vanifestadeg e Bangui. D'an 20 a viz Gwengolo 1979 e voe aozet taol Barracuda gant ar servijoù kuzh gall pa oa Bokassa e Libia. D'an deiz war-lerc'h e oa lakaet David Dacko da brezidant en-dro ha disklêriet diskar an impalaeriezh Kreizafrikan ha distro ar republik. Bokassa a gavas repu en Aod an Olifant hag e Pariz a-raok distreiñ da Vangui e 1986. Eno e voe barnet ha kondaonet d'an toull-bac'h buhez-pad met dieubet e voe gant André Koulingba e 1993.
Kroaz Breiz
Ar re a save pennadoù a oa beleien an darn vrasañ anezho. En o zouez e c’haller menegiñ Saig ar Go, Paotr Treoure, Laorañs Bleunven, Pêr Yann Nedeleg, Yann-Frañsez Falc'hun, Yann Tranvouez, Jozef Seite, H. Greff, Pêr Guichou, Kerlann ivez. Un nebeud skridoù koshoc’h a oa ivez, savet gant tud aet da anaon evel Absulio pe Spern Gwenn.
Strollad Komunour Alamagn
Strollad Komunour Alamagn (Kommunistische Partei Deutschlands en alamaneg), anv klok: Strollad Komunour Alamagn - Kevread spartakour / Strollad Komunour Alamagn (Spartakus Bund), a oa ur strollad politikour alaman bet krouet e miz Kerzu 1918. Karl Liebknecht, Rosa Luxemburg, Leo Jogiches, Paul Levi ha Franz Dahlem a oa e-touez e grouerion. Berzet e voe ar strollad adalek 1933 betek 1945 gant ar renad nazi. Berzet e voe en-dro e 1956 e Republik Kevreadel Alamagn. En Alamagn ar Reter e kendeuzas gant ar Sozialdemokratische Partei Deutschlands d'ober ar Sozialistische Einheitspartei Deutschlands.
Krouet goude fin ar C'hentañ Brezel-bed gant sokialourien enebet d'ar brezel, Rosa Luxemburg e-penn. Goude he marv ar strollad a zeuas da vezañ goustadik ur strollad leninour betek mont etrezek ar stalinouriezh. E-pad mare Republik Weimar, ar KPD a oa boaz da dizhout etre 10 ha 15 dre gant eus ar vouezhioù, dilennidi a oa d'ar strollad er Reichstag hag er parlamantoù stad. Alies e oa taget gant ar KPD ar strollad Sozialdemokratische Partei Deutschlands, hag a oa gwelet evel e enebour gwashañ. Roet e voe lamm d'ar KPD en Alamagn nazi kentañ devezh war-lerc'h trec'h Hitler e dilennadegoù 1933. En desped da-se e kendalc'has ar strollad gant ur stumm aozadur kuzh met o welet kalz izili o vezañ harzet ha kaset d'ar c'hampoù-bac'h.
Kroaz Breiz
E miz Genver 1951 e oa bet kemennet d’al lennerien e oa cheñchet anv ar gelaouenn hag a zeue da vezañ Bleun Brug.
Jef Aérosol
Jef Aérosol, pe Jean-François Perroy en ti-kêr, ganet d'ar 15 a viz Genver 1957 e Naoned, a zo un arzour moull-livañ hag ur graffour gall, o chom e Lille, hag unan eus ar re vrudetañ abaoe ar bloavezhioù 1980.
Brezel Granada
Brezel Granada (Guerra de Granada e spagnoleg), pe Brezelioù Granada, eo ar brezelioù kaset gant rouantelezhioù Kastilha hag Aragon etre 1482 ha 1492 da gemer Rouantelezh Granada.
Rossana (Italia)
Rossana a zo ur gumun eus Italia,  e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte. Niver an annezidi a sav da.
Brezel Granada
Ar rouantelezhioù kristen
Gouarnet eo an div rouantelezh, Aragon ha kastilha, gant ar re n'anver ket c'hoazh Rouaned katolik, Isabel Kastilha hag he fried Fernando II d'Aragon, rak dimezet e oant en 1469. En 1474 e oa marvet Enrique IV, roue Kastilha ha breur Izabel, ha bugel ebet n'en doa nemet ur verc'h hag a oa bastardez hervez ar vrud. Savet bec'h neuze er vro, met trec'h e oa bet Izabel a-benn ar fin en 1479. Daoust da se e oa prest an uhelidi, kostezenn merc'h Enrique koulz ha kostezenn Izabel, d'en em sevel adarre dre ma veze krennet o galloud. En Aragon e oa krog Fernando da ren war-lerc'h e dad en 1479. Evit kreñvaat o galloud hag unvaniñ o div rouantelezh e fellas d'ar rouaned lakaat an uhelidi da genlabourat da gas ar Reconquista da benn, seul aesoc'h a se ma oa prest ar varoned da vrezeliñ evit douaroù hag enorioù.
Tavazzano con Villavesco
Tavazzano con Villavesco zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Crypt Style
LP SUA, 1993
Tu A
Tu B
536
Diwar-benn ar bloavezh 536 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 536
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 536
Maria Madalena Josefa Teresa Bárbara de Bragança
250px|thumb|left| Maria Bárbara de Bragança, poltredet gant [[Domenico Dupra. ]] 250px|thumb| Maria Bárbara de Bragança, poltredet gant [[Jean Ranc. ]]
Maria Bárbara de Bragança  (e portugaleg), pe Bárbara de Braganza (e spagnoleg), pe Barbara Portugal (e brezhoneg), (Lisboa, 1711 — Aranjuez, 1758) a oa un infantez portugalat hag a zimezas da 18 vloaz da Fernando VI, roue Spagn.
Merc'h e oa da João V, roue Portugal, ha d'e bried Maria Anna Aostria (1683–1754), ur verc'h d'an Impalaer Leopold Iañ an Impalaeriezh Santel (1640-1705).
Sonerez
Klav-kerdin a sone ampart, kelennet ma voe gant Domenico Scarlatti adal 1720. Mont a reas he c'helenner ganti da Spagn pa zimezas ar briñsez hag eno eo e savas war-dro 555 sonatenn. Legadiñ a reas he binvioù-seniñ ha dihelloù a sonerezh d'an tizhog Farinelli.
Mervel a reas divugel.
Lech, Čech ha Rus
Lech, Čech ha Rus a zo tri breur mojennel hag a vije tadoù ar pobloù slav.
Dervenned Rogalin
Lech, Czech ha Rus zo anvioù teir dervenn el liorzh a-stok ouzh palez Rogalin, e Pologn.
Popayán
Popayán zo ur gêr eus Kolombia, ha war un dro ur gumun ha kêr-benn an departamant Cauca, e mervent ar vro.
Kafe
E stalioù-bras Breizh e kaver kafe anvet Popayán.
Bae Cill Ala
Bae Cill Ala (Killala Bay e saozneg, Cuan Chill Ala en iwerzhoneg) zo ur bae bras war aod gwalarn Iwerzhon. En em astenn a ra etre kontelezh Sligeach er reter ha kontelezh Maigh Eo er gornaoueg. E goueled ar bae en em daol ar stêr An Mhuaidh. Tennañ a ra ar bae e anv eus kêr Cill Ala a zo war an aod er mervent.
Secugnago
Secugnago  zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Christiane Eberhardine von Brandenburg-Bayreuth
Christiane Eberhardine von Brandenburg-Bayreuth (Bayreuth 1671 – 1727 Pretzsch) a voe Dilennerez Sachsen adal 1694 betek he marv e 1727 ha Rouanez Kenunaniezh Pologn–Lituania adal 1697 betek 1727 evel pried ar roue Aogust II. Biskoas ne lakaas he zroad e Pologn avat. Protestantez e oa ha nac'h a reas mont da gatoligez evel he fried, ken ne voe ket kurunennet rouanez. Chom a reas da vevañ e Saks.
Markgravez alaman e oa, ha lesanvet e oa  Sachsens Betsäule, Peul Pedenn Daks, gant he c'henvroiz protestant, abalamour d'he fealded d'ar brotestantiezh ha d'hec'h emzalc'h ouzh ar gatoligiezh. Daoust dezhi avat, ha d'he mamm-gaer Anna Sophie Danmark, stag ouzh al luterianegezh, e oa troet he gwaz haghe mab Aogust III, ouzh ar relijion gatolik.
Abati Itron Varia ar Gurunenn Wenn
Abati Itron Varia ar Gurunenn Wenn zo un abati sistersianed, eus an, e Chapel-ar-Wern, e Bro Naoned.
Ur Monumant istorel eo abaoe 1994.
Armando Manzanero
Armando Manzanero, ganet e Mérida e 1935 - 2020, zo ur soner ha sonaozer mec'hikan. Dreist e oberennoù all eo brudet ar bolero Esperaré ("Gortoz a rin").
Felgueiras
Felgueiras zo un anv-lec'h portugalek, e hanternoz Portugal.
Homo Divisus
An doare gallek
Troet e oa bet e galleg gant ar slavegourez Laurence Dièvre (1950-) ha skeudennaouet golo al levr gant Franck Limido. Embannet e voe gant Albin-Michel (Homo divisus an titl anezhañ) e miz Ebrel 1983 : gant an 58 oberenn-mañ e voe klozet an dastumad Super-Fiction, renet gant Georges H. Gallet (1902-1995) ha Jacques Bergier (1912-1978).
Felgueiras
Lec'hioù
Seblantout a ra bout kar d'an anv gallek Fougères.
Homo Divisus
An danvez
Dihuniñ a reas ha klask fiñval hep dont a-benn avat. Neuze e krogas an aon ennañ. Dalc'het en devoa soñj eus ur gwallzarvoud skrijus war ur gourhent riellet. Koulskoude e oa bev c'hoazh ha, bremañ, e c'halle santout un tokarn o waskañ war e zaouividig. Padal, Stef Korn a oa war-nes kompren e oa marv-mik ; met, goude bezañ bet yebarekaet e oa « padet » dekvloavezhiadoù ha dekvloavezhiadoù er stad-mañ. Marteze muioc'h ! Bremañ e oa bet adlakaet en e blom ent-kalvezadel. Hag en em gavout a rae en un iskis a ved, a-zindan veli ur « Mestr » kevrinus, un dreistreizhiad emzesket dreistsperedek, mestroniet gant ar C'huzul Bedel. Ur bed e-lec'h m'eo luziet pep tra abalamour ma'z eus eus un dreistijinenn, ar Fantatron, hag a grou touelloù, hunvreoù — un dreistgwirvoud a-bezh ken kempoell hag ar gwirvoud e-unan. Ha pelec'h emañ al linenn vevennañ neuze ? Ha gwirion eo Koma, ar vredkalvezourez yaouank e karg d'azgouestaat anezhañ, gwirion eo pe n'eo nemet un « tasmant », un evodad eus ar Mestr ? Marteze an eiladez eus Kar, pried tener Korn en e vuhez kent ? Hag eñ e-unan, troet e siborg, ne vije nemet un tasmant all, bet ganet eus un ijin diroll ?
Venasca
Venasca a zo ur gumun eus Italia,  e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte. a dud zo enni o chom. En-dro dezhi emañ kumunioù Brondello, Brossasco, Isasca, Pagno, Piasco, Rossana, Valmala.
Somaglia
Somaglia zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
Bellino
Bellino (Blins en okitaneg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
535
Diwar-benn ar bloavezh 535 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 535
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 535
Pen Dal Aderyn
Pen Dal Aderyn zo ur beg-douar e Sir Benfro war aod mervent Kembre, nepell diouzh Tyddewi. E Park Broadel Arvor Penfro emañ ha kalz a dud a vez o vale war ar gwenodennoù a-hed an aod. Dirak ar beg-douar emañ Ynys Dewi. Penmaen Dewi a reer eus ar c'hab m'emañ Pen Dal Aderyn. Meur a veg-douar bihan zo hag en o zouez emañ Pen Dal Aderyn, al lec'h kornaouekañ a zo e douar-bras Kembre.
Hypargos
Hypargos a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1862 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Sally St. Clair
Sally St. Clair (St. Clare) a oa ur soudardez stadunanat eus South Carolina en em wiske evel ur gwaz evit mont da soudard(ez) er C'hontinental Army e-kerzh Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet. Ne oa ket bet dizoloet he reizh a-raok he marv en un emgann e-kerzh Seziz Savannah e 1782.
Ne ouier ket kalz traoù a-zivout St. Clair. Hervez lod e oa ur vaouez kreol du, pe un hironez afrikan-gall. Hervez lod testenioù e oa bet o emezeliñ el lu gant he amourouz, ur serjant. Kanolierez e oa-hi a-hervez. Mammennoù lies a embann e oa bet lazhet e-kerzh Emgann Savannah e 1778.
Hervez ar romantelourien viktorian evel George Pope Morris ne oa ket bet he galant evit anavezout anezhi a-raok ma voe lazhet ha prest he c'horf da vezañ beziet. Barzhoneg Morris a-zivout St. Clair a grog evel-henn :
Warren Wildwood en doa krouet un istor damheñvel en e levr Thrilling Adventures Among the Early Settlers (1866).
Kigennoniezh
Ar gigennoniezh a zo ul lodenn eus ar gorfadurezh a studi ar c'higennoù.
Kefridioù ar c'higennoù
Hervez o c'hefridioù e vez graet an diforc'h etre :
Meur a gefridi he deus pep kigenn (da skouer : pleg ha palvstouadenn an ilin gant ar gigenn balvstouer ront) hep gallout kaout div gefridi a ya an eil a-enep d'eben. Ur gigenn enep he deus pep kigenn hag a zo oberiant a-c'hindu (da skouer : kigenn daoubennek ar vrec'h a ya a-enep da gigenn drifennek ar vrec'h evit ar pezh a sell ouzh pleg/astenn an ilin). A-gevret e labour ar c'higennoù enep. Evit ma pleg unan eo ret d'an eil laosket eben d'hen ober, mod-all n'eus ket a fiñvadenn.
Kigennoù korf Mab-den
639 kigenn, 570 kigenn rizennek an-o-zouesk (e-treuzarbenn d'ar c'higennoù lenkr evel ar c'haher kalon pe myocardium), a zo e korf Mab-den.
Anna Ar Gardien
Anna ar Gardien zo ur werz eus an dastumad Gwerziou Breiz Izel, savet gant Fañch an Uhel, ha bet kanet dezhañ gant Marianna an Noan a barrouz Duaod.
Un droidigezh
D'an 12 a viz Meurzh 2014 e tisklêrias an oberourez c'hallek Françoise Morvan : Pour la gwerz d’« Anna Le Gardien » (qui était bien oubliée avant que je ne la traduise), ...