cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Proviñsoù Illiria
Proviñsoù Illiria (Provinces illyriennes e galleg) a oa bet kemeret gant Bro-C'hall e 1805 diwar-goust impalaeriezh Aostria, hag adkemeret ganti diwar-goust an Impalaeriezh c'hall en 1813.
Istor
Savet e voe Proviñsoù Illiria gant un dekred impalaerel d'ar 14 a viz Here 1809, goude da Impalaeriezh Aostria koll emgann Wagram ha sinañ feur-emglev Schönbrunn, ha neuze leuskel gant Bro-C'hall tachennoù Karintia Uhel (Villach), Carniola, Kroatia er mervent d'ar Sava, Gorizia ha Trieste. Bodet e voe an holl zouaroù-se d'ober Proviñsoù Illiria, ha lakaet ar gêr-benn e Laybach (a zo kêr-benn Slovenia hiriv, hogen anvet Ljubljana). Ouzhpenn-se e voe staget outo
Saint-Remy-du-Nord
Saint-Remy-du-Nord a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Berserker
Ur berserker, pe berserk, a oa ur brezelour viking a en em ganne en un doare fulor ruz, hervez skridoù koshañ lennegezh norsek Island. En em gannañ a raent hep harnez, gwisket gant krec'hin loened hepken, ma tispleger a-wechoù e talv an anv kement ha "gwisket gant ur roched arzh" (arzh a zo "ber" e norseg), met krec'hin bleidi (Ulfhednar) a zo testeniekaet meur a wech.
Herlinkerezed
An Herlinkerezed zo maouezi eus Mayotte o deus roet bec'h, er bloavezhioù 1960 ha 70 da zistagañ o enezenn eus an Inizi Komorez evit he stagañ ouzh ar Republik c'hall. Bagadoù anezho a yae d'ar bolitikourien gomorat, pa deuent da Vayotte, d'o herlinkat ken na droent a-du gante pe e rankent distreiñ d'ar gêr.
Rannvro Loreto
thumb|250px|right
Loreto eo anv rannvro vrasañ Perou, en hanternoz ar vro, n'eo ket poblet stank hag an darn vrasañ eus he zachenn a zo goloet gant ar goadeg amazoniat. Iquitos eo ar gêrbenn anezhi.
Anna Maria Martinozzi
Anna Maria Martinozzi a oa un nizez d'ar c'hardinal Jules Mazarin.
Merc'h e oa d'ar c'hont roman Girolamo Martinozzi, ha da Laura Margherita Mazzarino, c'hoar d'ar c'hardinal Giulio Mazzarino.
E 1654, da 17 vloaz, e timezas da Armand de Bourbon-Conti, priñs Conti. Daou vab o doe:
Wannehain
thumb|250px|right|Lec'hiadur Wannehain e [[Kanton Cysoing hag en Arondisamant Lille]] Wannehain a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Koaven kaouledet
Koaven kaouledet zo ur meuz eus Kernev-Veur.
Joaquina Téllez-Girón
Joaquina Téllez-Girón (Madrid, 21 a viz Gwengolo 1784 - Madrid, 17 a viz Du 1851), markizez Santa Cruz, a oa ur varkizez spagnol a zo bet poltredet gant Goya.
Istor
Merc'h e oa da Pedro de Alcántara Téllez-Girón ha María Josefa Pimentel, navet duged Osuna. O eil merc'h e oa. He zud a oa paeroned ha harperien arzourien. Brudet eo an itron abalamour d'he foltred a voe graet gant Goya, hag anvet Poltred markizez Santa Cruz.
Goya a oa mignon d'he zad, markiz Osuna (ur gêrig e Proviñs Sevilla), ha poltrediñ e verc'h a reas pa oa-hi 21 bloaz. En amzer-se eo e timezas ar vaouez yaouank da José Gabriel de Silva y Walstein, markiz Santa Cruz, kentañ rener Mirdi ar Prado. Meulet e veze kened ar vaouez, hervez an testenioù, ha mignonez e oa ar varkizez d'an arzourien ha skrivagnerien. Poltredet e oa bet dija gant Goya pa oa bihan, a-gevret gant he zud, en un daolenn vras Los duques de Osuna y sus hijos, war ziskouez ivez e Mirdi ar Prado.
Momotombito
Momotombito zo un enez didud e Lenn Managua (Lenn Xolotlán) e Nicaragua, er gwalarn da Ledenez Chiltepe hag er c'hreisteiz d'un enezennig anvet Isla Rosa.
Gant ur vag eus Mateare (12,5 km) pe eus Puerto Momotombo (15 km) ez eer betek an enez.
Elizabeth Hurley
Elizabeth Jane Hurley, ganet d'an 10 a viz Even 1965, brudet evel Liz Hurley, zo un aktourez, produerez, maouez a aferioù ha top model saoz. Liammet eo ouzh an embregerezh produioù kened Estée Lauder abaoe ma oa bet top model evit ar merk pa oa-hi 29 vloaz. Implijet e vez-hi evit brudañ produioù ar merk, dreist-holl ar produioù c'hwezh-vat evel Sensuous, Intuition, ha Pleasures, abaoe 1995. Hurley a zo e penn ur merk dilhad kouronkañ.
Ziburu
Ziburu (Ciboure e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus Lapurdi, en Euskal Herria, e kanton Donibane Lohizune, war aod ar Meurvor Atlantel.
Morganez
Ur vorganez, pe morwreg, zo ur vaouez, hanter vaouez (lodenn grec'h) hanter besk (lodenn draoñ), hag a gaver e mojennoù ur bern broioù dre ar bed. Darn zo drouk, hag a glask beuziñ tud, re all dizrouk. Lod a vag karantez ouzh martoloded yaouank.
Morganez ha siren
Ar sirened meneget en Odysseia n'int ket "morwragez", pa n'int ket hanter besked ha pa ne vevont ket er mor. Ar re-se a oa hanter merc'hed ha hanter evned: n'int bet taolennet evel morganezed nemet pell war-lerc'h.
Pleg-mor Fonseca
Pleg-mor Fonseca, Chorotega e yezh rakspagnolek ar vro, zo ur pleg-mor en Honduras, war aod ar Meurvor Habask, etre El Salvador ha Nicaragua. Meur a enezenn zo er pleg-mor, Coyolito hag Isla del Tigre en o zouez.
E 1522 edo ar sturier spagnol Andrés Niño (1475-1525) war lestr ar c'honkistador Gil González Dávila o klask un hent etre ar Meurvor Atlantel hag ar Meurvor Habask. Erru er pleg-mor en anvas Fonseca en enor d'an eskob Juan Rodríguez de Fonseca (1451-1524), kentañ aozer politikerezh trevadennel spagnol en Indez, da lavaret eo trevadennoù rouantelezh Spagn en Amerika hag en Azia.
Half Japanese
Half Japanese a zo ur strollad rock bet savet e Maryland, Baltimore] e [[1975. Alies e vez liammet o stil gant luskad ar rock dazeilat. Mont a ra Half Japanese war-hanter gant kalz stiloù sonerezh abaoe ar bloavezhioù 1980 : da gentañ tout No wave (1981-1983), ha art rock (1983-1986), grunge (1989-1992), lo-fi (1998-2001). Abalamour d'o stil(où) dezhe o-unan eo start renkañ anezhe en ur stil ledan : savet ha maget int bet gant levezonoù a bep seurt, sed pezh a laka anezhe da gaout ur spered dezhe o-unan. Sonerezh ar strollad a vez sellet outañ evel ur seurt diampradur a-fed sonerezh pop dre implij kement diskordañs pe disgwiadenn a zo e-barzh kanaouennoù savet a-ziwar hensonioù pop.
Korr (Douar-ar-C'hreiz)
Ar gorred a zo ur ouenn eus hollved Douar-ar-C'hreiz savet gant ar skrivagner J. R. R. Tolkien. Damheñvel int ouzh dvergar ar gwengeloù german hag a oa boudoù teñval hag a rae o annez er menezioù, liammet ouzh ar mengleuzioù, ar vetalouriezh, ar c'hovel hag ar bravigerezh. Ur galloud hud kreñv o doa.
Kanton Roazhon-5
Kanton Roazhon-5 a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 18 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Korr (Douar-ar-C'hreiz)
Anv zo anezho evit ar wezh kentañ e-barzh An Hobbit (1937), ha da-c'houde en Aotrou ar gwalennoù (1954–55), hag en oberennoù dalif Tolkien evel The Silmarillion (1977), an Unfinished Tales (1980), hag en heuliad The History of Middle-earth (1983–96), embannet gant e vab Christopher Tolkien.
Salé
Salé (arabeg : سلا ; tifinagh : ⵙⵍⴰ) zo ur gêr hag ur gumun e Maroko, e rannvro Rabat-Salé-Kénitra, war aod ar Meurvor Atlantel, en hanternoz da aber ar stêr Bouregreg, dirak Rabat, ar gêr-benn. Pontoù zo dreist ar stêr etre an div gêr.
Ur porzh morlaeron ha kourserien eo bet.
Istor
Gant ar Fenikianed e voe savet Salé ; Sala Colonia e oa hec'h anv en amzer ar Romaned. En e teuas ar meuriad berber Beni Ifren da lakaat he c'hêr-benn eno. Kreskiñ a reas dindan an Almohaded en har ar merinied er XIVvet.
Ar morbreizherezh a voe kaset war-raok gant ar moriscos, betek Kernev-Veur, Island hag an Douar-Nevez.
Halal
Halal (en arabeg : حلال ḥalāl, « aotreet») eo kement tra aotreet gant ar charia, al lezenn islamek, en islam. Komz a reer alies eus kig halal. Koulskoude, ouzhpenn boued hag evaj halal zo : an emzalc'h, ar vuhezegezh, a zo pe halal, aotreet, pe harām, difennet. Dre vras, kement tra n'eo ket difennet splann er « skriturioù islamek» zo aotreet. Met islamourien zo a wel an traoù en un doare all : kement tra ha n'eo ket aotreet splann (ar butun, ar sonerezh rock, evit chom hep ober ul listenn re hir) a zo difennet.
Ar boued
Brudet eo skouer ar boued.
Fregata andrewsi
Boued
Bevañ a ra diwar besked (pesked-nij dreist-holl) hag a vez paket war nij.
Annez
Emañ brosezat ar spesad en Enez Christmas (Aostralia) (e Meurvor Indez) goude m'eo bet kavet betek Mor Sina ar Su hag Aostralia.
Massa (Massa di Carrara)
Massa zo ur gêr eus Toskana, en Italia, e proviñs Massa-Carrara, e traoñienn ar stêr Frigido, 5 km eus aod Mor Tirrenia. 69 000 a dud a oa o chom enni e 2006.
Neuf-Mesnil
Neuf-Mesnil a zo ur gumun eus departamant Norzh Bro-C'hall.
Kanton Roazhon-6
Kanton Roazhon-6 a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 18 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Hugh Grant
Hugh John Mungo Grant, ganet d'an 9 a viz Gwengolo 1960, zo un aktour ha filmaozour saoz. Grant a zo bet enoret gant ur Golden Globe, ur BAFTA, hag ur César a enor evit e labour. E 2018, hollad e filmoù o devoa rastellet un hollad a 3 miliard a zollaroù dre ar bed. Un hollad 29 film a oa bet skignet er sinema. Brudet eo bet da gentañ goude ma vefe bet enoret gant ur Volpi Cup evit e roll er film Maurice (1987) met brudet e oa bet er bed a-bezh goude e roll er film Four Weddings and a Funeral (1994). Implijet en devoa ar roll-se evel patrom er bloavezhioù 1990, o c'hoari tudennoù fentus e filmoù evel Notting Hill (1999) ha Mickey Blue Eyes (1999). Evit e roll en Four Weddings and a Funeral, Grant zo bet enoret gant ur Golden Globe Award for Best Actor - Motion Picture Musical or Comedy kement ha gant ur BAFTA Award for Best Actor in a Leading Role.
Queimada
Queimada zo anv portugalek hag a gaver e meur a lec'h.
Erronea
Erronea a zo ur genad eus kerentiad an hoc'higed-mor e-touesk kalz re all hervez Word Register of Marine species WoRMS.
Hugh Grant
Unan eus an aktourien brudetañ eo bet er bloavezhioù 1990 e-touez ar Saozon kement hag er bed a-bezh. Grant a voe brudet mat ivez dre e istorioù karantez evel e hini gant Elizabeth Hurley.
Erronea
Taksonomiezh
Ar genad Erronea a zo bet diskrivet gant Troschel e 1863.
Spesadoù
Pemzek spesad a zo bet renket er genad-mañ :
Meur a spesad a zo bet renket e-pad ur mare ergenad-mañ a-raok bezañ bdiblaset en ur genad pe spesad all :
Marillet
Marillet a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Airon-Notre-Dame
Airon-Notre-Dame a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Sabino Brunello
thumb|Sabino Brunello e 2008 Sabino Brunello a zo bet ganet d'ar 27 a viz Even 1989 e Brescia, pennlec'h Proviñs Brescia (Italia).
He c'hoarezed Roberta ha Marina a zo c'hoarierezed echedoù brudet ivez.
Mestrc'hoarier echedoù italian.
Trede c'hoarier italian e miz Du 2009 gant 2 507 poent a renk Elo.
Louis de Funès
Louis Germain David de Funès de Galarza, anvet evel Louis de Funès, a oa un aktour fent gall ganet d'an 31 a viz Gouhere 1914 e Courbevoie hag aet da Anaon d'ar 27 a viz Genver 1983 e Naoned. En ur vezañ bet aktour en ur c'hant daou-ugent bennak a filmoù, bez eo unan eus aktourien fentigellour brudetañ ar sinema gall eus eil hanter an 20vet kantved.
E anv leun a oa Louis Germain David de Funès de Galarza.
El Tigre (Honduras)
Enez El Tigre zo un enezenn e Honduras, e pleg-mor Fonseca. Stag eo ouzh kumun Amapala.
Kanton Sant-Maloù-1
Kanton Sant-Maloù-1 a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 18 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
El Tigre (Honduras)
Brete diwar he fenn zo bet entre El Salvador ha Honduras, da c'houzout piv a oa mestr warni, met al Lez-varn Etrebroadel he deus roet peurvestroniezh warni da Honduras.
Queimadas
Queimadas zo anv portugalek, liester ar ger Queimada, hag anv anv meur a lec'h.
Lalín
Lalín zo ur gumun eus Galiza, e komark Deza, e Proviñs Pontevedra.
Llwyfenydd
Llwyfenydd zo ul lec'h en Hen Ogledd, n'ouzer ket pelec'h ervat, nemet krediñ a reer e oa e rouantelezh Rheged en amzer Urien Rheged hag e vab Owain, er kantved.
Soñjal a reer e c'hallfe bezañ Leeming, e-kichen Catraeth (Catterick) hag ivez Carlisle. Ur stêr Lyvennet zo etre Catterick ha Carlisle.
Pemp meneg zo da Lwyfenydd e Levr Taliesin er meulganoù skrivet gant Taliesin da Urien ha d'e vab. Hervezo eo ul lec'h pinvidik, brav bevañ ennañ, ma ren Owain fab Urien, evel ur "bennaeth ysblennydd Lliwelydd".
Lod a gred e c'hallfe bezañ lec'hiet Argoed Llwyfain, ma voe un emgann bras, e Llwyfenydd.
Redek a ra al Lyvennet Beck dre Crosby Ravensworth, e kontelezh kozh Westmorland. Dont a ra an anv eus llwyfen un anv a vez roet da stêrioù peurvuiañ. Hervez Hogg eo honnezh e oa Llwyfenydd e skridoù Taliesin. Nepell emañ kêr Ewe's Close, ken kozh hag ar marevezh henroman, a greder.
Susanna Centlivre
Susanna Centlivre (pe Susanna Freeman hervez hec'h anv plac'h yaouank, pe Susanna Carroll en he micher), badezet e miz Du 1667 ha marvet d'an 1añ a viz Kerzu 1723, a oa ur skrivagnerez saoz eus an XVIIIvet kantved hag unan eus ar pennañ skrivagnerien a skrive evit ar c'hoariva. Pell amzer e labouras en Theatre Royal, en Drury Lane e Londrez. anavezet e oa evel Eil Maouez al Leurenn Saoz war-lerc'h Aphra Behn. kement a verzh a rae ma tibabas an aktor meur David Garrick unan eus he fezhioù d'ober e gimiad.
He yaouankiz
Anavezet eo yaouankiz Susanna Centlivre dre Giles Jacob, a lavaras en doa klevet an istor diganti war-eeun (Poetical Register, e 1719).
Luni
Luni zo anv meur a dra.
Susanna Centlivre
He yaouankiz
Ganet e oa en Holbeach, e-kichen Spalding, Lincolnshire e 1667 He zad William Freeman, a oa dissenter en Iwerzhon, he mamm a oa Anne. An tad, aet paour, a oa drouk ouzh e verc'h, he gwallgas a rae, ma tec'has Susanna eus ar gêr. Hervez Abel Boyer, istorour whig, a embannas oberennoù kentañ Centlivre e oa gwir darn eus kaoz Jacob nemet e kav dezhañ e oa emzivadez Centlivre. Dimeziñ a reas Susanna d'un den anvet Fox, marteze niz da Sir Stephen Fox, pa ne oa nemet 15 pe 16 vloaz. Dindan bloaz e varvas he gwaz. Intaénvez e oa da 17 vloaz. Neuze ec'h addimezas d'un ofiser eus an arme saoz, Caroll pe Carroll, a varvas bloaz hanter goude, marteze en ur gann armet.
He micher skrivagnerez
E 1700 e skrivas e-barzh The Nine Muses, un dastumad barzhonegoù laosket war bez John Dryden. Aet e oa da chom da Londrez goude e Drury Lane, hag embannet e voe he fezh kentañ The Perjured Husband,
<!-- As with other plays of that year, it was a combination of tragedy with a sexually titillating subplot (cf. the plays of John Vanbrugh and Colley Cibber). The play was a great success, and the prologue explicitly boasted that it had been written by a woman.
Club Atlético River Plate
Club Atlético River Plate (pell anavezetoc'h evel River Plate) zo ur c'hleub mell-droad arc'hantinat bet krouet d'ar 25 a viz Mae 1901 e La Boca (unan eus karterioù Buenos Aires (Arc'hantina)). Ganet e oa bet diwar gendeuziñ an daou gleub Club Atlético La Rosales ha Santa Rosa. Leopoldo Bard a voe e gentañ prezidant.
Getaria (Lapurdi)
<HR noShade>
Club Atlético River Plate
Meur a lesanv a oa bet roet d'ar c'hleub a-hed e istor : Gallinas, La Banda, Millonarios.
Susanna Centlivre
He micher skrivagnerez
In 1706, she wrote Love at a Venture (continuing with her gaming theme), and Colley Cibber rejected the play as too bawdy. However, he plagiarized the play for his own The Double Gallant. The next year, she wrote The Platonick Lady, and the preface to the printed play denounced the sexism [the use of this word here is anachronistic, since the concept of "sexism" didn't exist at the time - "prejudice" would be a more appropriate term, being current in the 18th century] that led to any work by a woman being judged as inherently inferior to a work by a man. While she was playing the breeches part of Alexander in Nathaniel Lee's The Rival Queens at a benefit for Queen Anne, she met Joseph Centlivre, one of the cooks for the queen. The two were married in April, 1707.
Margherita Maria Farnese
Margherita Maria Farnese (Parma, 1664 – Colorno,  1718) a oa ur briñsez italian, merc'h da Ranuccio II Farnese, dug Parma ha Piacenza, ha d'e eil pried  Isabella d'Este.
Ne oa nemet daou vloaz e 1666 pa  varvas he mamm o c'henel he breur Odoardo, a voe tad Elisabeth Farnese,rouanez Spagn.
Kanton Donibane Lohizune
Kanton Donibane Lohizune zo unan eus kantonioù Iparralde, al lodenn eus Euskal Herria zo er stad c'hall, e departamant ar Pireneoù-Atlantel, er rannvro Nouvelle-Aquitaine.
Hanouka
Hanouka (en hebraeg :חנוכה, hanūkkah) pe gouel an Dedi pe gouel ar Gouleier a zo bet savet evit lidañ glanedigezh an Templ goude emsavadeg Youdas Makabai enep Antioc'hos Epifan e 164 KJK kontet e Levrioù ar Vakabeed, levrioù eilkanonel an testamant Kozh. Gwelout Kentañ Levr ar Vakabeed hag Eil Levr ar Vakabeed.
Margherita Maria Farnese
Addimeziñ a reas he zad  Ranuccio  d'he moereb  Maria d'Este.
E 1692, e timezas e Parma da Francesco II d'Este (1660-1694), dug Modena ha Reggio, ur mab da  Alfonso IV d'Este
Susanna Centlivre
He micher skrivagnerez
In 1709, she had one of her greatest successes with The Busybody. The play ran for thirteen nights, which was a remarkable run for the time, and was revived the following season. In it, the character Marplot brings utter confusion to a series of couples who are attempting to woo. His well-intentioned efforts nearly derail all the romance. The play had over 450 performances by 1800, and went through 40 editions by 1884, and George I and George II both commanded performances be done. Additionally, Marplot was one of David Garrick's favorite roles. The sequel to The Busybody, Marplot in Lisbon, was however not much of a success.
Also in 1709, she wrote The Man's Bewitched, a play satirizing the squirearchy of Tory gentlemen in the country. This political satire took part in an ongoing election struggle, and the Tory press struck back. The weekly journal The Female Tatler printed an "interview" that it had done with Centlivre, where she insulted the actors and blamed them for all her failures. The company was on the verge of walking out on her, and she had to convince them that she was the victim of a political fight and a hoax.
Dauvergne
Dauvergne zo un anv-tiegezh gallek.
Danubio Fútbol Club
Danubio Fútbol Club (pell anavezetoc'h evel Danubio) zo ur c'hleub mell-droad uruguayat bet krouet d'ar 1añ a viz Meurzh 1932 e Curva de Maroñas (unan eus karterioù Montevideo (Uruguay)) gant daou vreur a orin bulgar, Juan ha Miguel Lazaroff.
Dauvergne
Gerdarzh
Savet diwar an anv-lec'h Auvergne, war batron an anvioù-tiegezh all Dartois, Danjou...
Susanna Centlivre
He micher skrivagnerez
In 1712, two years before the death of Anne and at a time when both parties were making secret overtures to the Old Pretender, Centlivre took an explicit pro-Hanoverian position in public. In 1714, when Anne died and the Hanoverians were invited to the throne, she bragged of her foresight and acumen with A Woman's Case, a poem, and dedicated her play The Wonder: A Woman Keeps a Secret to George I. In 1715, a year of Jacobite uprising and a Parliamentary election, she wrote The Gotham Election, which was a satire of electioneering and local bribery. The managers of Drury Lane suppressed performance, and it did not debut until 1724 at the Haymarket Theatre.
Danubio Fútbol Club
Meur a lesanv a zo bet roet d'ar c'hleub a-hed e istor : El Danu, La franja, Los de la curva.
Susanna Centlivre
He micher skrivagnerez
She died on December 1, 1723 and was buried at the actor's church at St. Paul's Church, Covent Garden. -->
Club Atlético River Plate
C'hoari a ra e grogadoù en Estadio Antonio Vespucio Liberti a vez graet Monumental anezhañ ivez.
Danubio Fútbol Club
Un nebeud titloù a zo bet dastumet gant Danubio abaoe e grouidigezh :
Getaria (Lapurdi)
Getaria (Guetaria en okitaneg; Guéthary e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun vihan en arvor Lapurdi, en Euskal Herria, e kanton Donibane Lohizune.
Bill English
Simon William English, pe Bill English, ganet d'an 30 a viz Kerzu 1961, zo ur politiker eus Zeland-Nevez. E penn ar strollad Rōpū Nāhinara (Strollad Broadel Zeland-Nevez) emañ abaoe 2005. Kentañ ministr ar vro eo bet etre Kerzu 2016 ha Gwengolo 2017. Bez e voe bes kentañ ministr (Deputy Prime Minister of New Zealand) etre 2008 ha 2016.
Peizant, kargad Stad, kroget e oa gant ar politikerezh e 1980 en ur emzeliñ er Strollad Broadel pa oa e Skol-veur Victoria (Te Whare Wānanga o Te Ūpoko o Te Ika a Māui). English a oa bet dilennet er parlamant e 1990 evel kannad ar Strollad Broadel e Wallace.
Soñjoù politikel
English a zo mirour e-keñver ar vuhez sokial. Enebet eo ouzh ar sioc'hanidigezh. English a zo enebet ivez ouzh an emlazh harpet, an dimeziñ heñvelreizh, enebet eo ivez ouzh digastizañ ar gasterezh.
Emgann an Trois-Rivières
Emgann an Trois-Rivières (saozneg: Battle of Trois-Rivières) oa bet stourmet d'an 8 a viz Even 1776, e-pad Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet. Arme Breizh-Veur renet gant Gouarnour Kebek Guy Carleton en devoa trec'het da vat unvezioù ar C'hontinental Army renet gant ar jeneral brigadenn William Thompson a oa o klask talañ ouzh an unvezioù saoz o vont war-zu traoñienn ar Stêr Sant-Laorañs. An emgann a oa bet ul lodenn eus aloubadenn Kebek gant trevadennerien stadunanat, a oa kroget e miz Gwengolo 1775 evit tenniñ ar broviñs diouzh krabanoù ar Rouantelezh-Unanet.
2000 soudard a oa e tu Stadoù-Unanet Amerika harpet gant ar 1st Canadian Regiment, kollet e oa bet etre 30 hag 50 den lazhet, 20 gloazet ha 236 prizoniad. E tu ar Saozon e oa 1000 soudard, kollet e oa bet 8 soudard ha gloazet 9.
Sgalpaigh an t-Sratha
Sgalpaigh, pe Sgalpaigh an t-Sratha ent-hir (div enezenn anvet Sgalpaigh zo) (Scalpay e saozneg), zo un enezenn vihan er reter da An t-Eilean Sgitheanach (Skye), e Bro-Skos.
Dispartiet eo an enezenn diouzh Sgitheanach gant Loch na Cairidh. N'eo ket gwall vras (a-boan 25 km²) ha tapout a ra 396 metr uhelder en he lec'h uhelañ (Mullach na Càrn). Un enezenn brevez eo bremañ.
Ar Brezoneg er Skol
Ar Brezoneg er Skol (ABES) a oa anv ul luskad kevredigezhel bet krouet er bloavezhioù 1930 gant Yann Fouéré ha Robert Audic.
E bal a oa lakaat pennadurezhioù Breizh da votiñ ur mennad da c'houlenn digant ar gouarnamant kelenn brezhoneg er skolioù publik. Tammoù intrudu a oa dija e kornioù zo d'ar mare-se er skolioù katolik a-drugarez da labour gredus tud evel Remon ar Porzh, bet savet gantañ Breuriez ar brezoneg er skoliou e 1932. En em zispakañ a reas al luskad-mañ e penn-kentañ etre ar bloaz 1934 ha deroù an eil brezel bed e 1939. Berzh bras a reas al luskad pa lakaas evit ar wech kentañ kantadoù a guzulioù-kêr da embann e savent a-du gant kelenn ar yezh er skolioù. Un niver brazik a frammoù eus ar gevredigezh sivil a reas kemend-all d'o heul. Gant se e teuas a-benn luskad Ar brezoneg er skol da enskrivañ kudennadur kelenn ar yezh war an deiziataer politikel. Kalz a gaoz a voe diwar e benn er mediaoù ha, bep un tammig, e kreskas ar gwask war ar gouarnamant gall.
Gallout a reer lavaret eo gant Ar brezoneg er skol e voe diazezet evit ar wech kentañ en Emsav ar yezh an doareoù stroll da dalañ ouzh Pariz e framm ur stourm kevredigezhel ha demokratel. Evit un darn vat eo a-drugarez d'al labour boulc'het gant Ar brezoneg er skol er bloavezhioù 1930 ha 1940 ma voe posupl votiñ al lezenn Deixonne a zamzigoras dorioù ar skolioù d'ar brezhoneg goude-se, adalek 1951.
Kumunioù o doa votet a-du gant ar mennad
E-touez ar c'humunioù o deus votet goude Mae 1938 emañ Pontkastell-Keren el Liger-Atlantel a votas e miz Du 1942, pe Kastell-Bourc'h, en Il-ha-Gwilen, d'an 13 a viz C'hwevrer 1944, da skouer.
Degemer ar c'houlzad
Dizingal e vo berzh ar c'houlzad hervez al lec'h, diouzh ar gendestenn lec'hel ha, sur a-walc'h ivez, diouzh ma oa emsaverien war an dachenn evit mont da c'houlenn digant kuzulioù-kêr kumun pe gumun votiñ ar mennad. E Leon, Kreiz Breizh-Izel, Treger hag Arvor Kerne-Izel e reas berzh al luskad, e kornad an Oriant ivez. E lec'h all nebeutoc'h. Daoust ma ne oa ket bet soñjet evit bezañ votet gant kumunioù eus Breizh-Uhel, meur a hini a zivizas votiñ mennad Ar brezoneg er skol. E Breizh-Uhel e voe votet gant kumunioù a-hed bevenn ar yezh alies pe e lec'hioù divrezhonekaet a-nevesoc'h, evel e bro Wenrann. Bro Sant-Brieg ha bro-Redon a roas un degemer c'hwek d'ar c'houlzad ivez ha meur a gumun a votas ar mennad eno.
Da notiñ zo ne voe ket votet mennad ar brezoneg er skol gant kêr vras ebet nemet gant kêr Gemper, ur gêr a zo bet a-viskoazh digoroc'h d'ar brezhoneg ha da sevenadur Breizh eget hor c'hêrioù bras all. Votet e voe gant Kemper hec'h-unan met ivez gant kumunioù Kerfeunteun ha Penharz a voe staget ouzh Kemper e 1960. Kumun an Erge-Vihan, staget ouzh Kemper e 1960 ivez, a chomas hep votiñ ar mennad avat.
Er c'hêrioù bras e oa eus ar goulenn evit kelenn ar brezhoneg ur c'hraf politikeloc'h eget war ar maez. Naoned, Sant-Nazer ha Roazhon, kêrioù enno kalz a vrezhonegerien a chomas hep votiñ. Maered Roazhon d'ar mare-se, Jean Lemaistre ha François Château a oa ezel eus ar Strollad radikal. E Sant-Nazer e oa François Blancho, bet maer etre 1925 ha 1941, a oa ivez kuzulier-departamant evit an SFIO a oa e penn. Evit ar pezh a sell ouzh Naoned e oa Léopold Cassegrain hag Auguste Pageot a oa e penn, eus ar strolladoù Radikal hag eus an SFIO ivez. Herverk eo ivez, evel-just ne voe ket votet ar mennad gant maered Brest (Victor Le Gorgeu bet maer etre 1929 ha 1941) hag an Oriant (Jules Legrand (radikal) hag Emmanuel Svob (SFIO)). Ma ne voe ket votet gant kêr Vrest, kumunioù Sant-Mark ha Kerbêr-Kilbignon, bev-mat ar brezhoneg enno d'ar mare-hont c'hoazh, en reas. Lambezelleg avat a reas evel Brest hag a chomas hep votiñ. Gwened, en he fenn Maurice Marchais, a reas evel ar c'hêrioù bras all hag a chomas hep votiñ. Da notiñ emañ ivez degouezh dibar Sant-Brieg renet gant an SFIO ivez hag en he fenn Élie-Octave Brilleaud. Sant-Brieg ne votas ket. Koulskoude e oa uhel an dregantad a vrezhonegerien e kêr hag oberiant mat an emsav brezhoneg peogwir e oa ur gêr ma oa staliet enni Frañsez Vallée. Sant-Brieg, kêr c'henidik Emil Ernod, a oa bet ar gêr gentañ o reiñ digor d'ar brezhoneg er skolioù prevez kerkent ha dibenn an 19vet kantved e lise Sant-Charlez. Serr e chomas dorioù ar skolioù publik enni ouzh ar brezhoneg avat.
Priz Bras kirri Aostralia 2012
Priz Bras kirri Aostralia 2012 (2012 Formula 1 Qantas Australian Grand Prix), redet d'ar 18 a viz Meurzh 2012 war Troiad Albert Park à Melbourne, zo 859 redadeg kevezadeg bed ar Formulenn 1. An eizh-warn-ugentvet kevezadenn Priz Bras Aostralia o kontañ evit ar gevezadeg bed ar F1 eo, ar seitekvet e Melbourne. Redadeg kentañ ar gevezadeg 2012 eo.
Ar-raok ar Priz Bras
thumb|Sebastian Vettel e Jerez gant ar Red Bull RB8 Goude ur bloaz 2011 mestroniet gant Red Bull hag ar c'hampion doubl Sebastian Vettel a oa ur goañv o labourat evit ar re all. An dabuterezh gentañ a oa diwar-ben frioù ar kirri, abalamour da reolennoù nevez en doa roet frioù "torret" d'ar kirri. Nemet McLaren ha Marussia n'o doa ket dibabet an hent-se. Un eil dabuterezh a oa diwar-benn lec'h ar skarzherezhioù, dibabet gant reolennoù strizhoc'h. Meur a skipailh a oa bet tamallet da c'hoari gant an harzoù, Ferrari ha Red Bull da skouer. Un trede dabuterezh a oa diwar-benn sistem F-Duct Mercedes nevez, ur sistem arabat abaoe 2011 en e stumm gra. Adsoñjet e oa bet gant ar skipailh-se en ur stumm gouzañv met kemeret e oa bet gant Charlie Whiting goude ar c'hontroll teknikel.
Abadenn kentañ Gwener
thumb|left|upright=3.2|Disoc'hoù A1
Eil abadenn Gwener
thumb|left|upright=3.2|Disoc'hoù A2
Kael zisparti
thumb|left|upright=3.2|Kael ditriñ thumb|left|upright=3.2|Kael zisparti
Redadeg
Johnny Herbert (161 disparti e Formulenn 1, 3 trec'h, trec'hour 24 eurvezh ar Mañs 1991) a zo ar pevare komiser e-pad ar Priz Bras-mañ
Stadegennoù
Priz Bras Aostralia 2012 a zo :
El Tigre
El Tigre, pe Los Tigres,  zo anv spagnolek meur a dra.
HRT F1 Team
HRT F1 Team a oa anv ur skipailh Formulenn 1 a rede e Formulenn 1 etre 2010 ha 2012. Krouet a oa bet diwar ar skipailh spagnat GP2 Campos Grand Prix, krouet e kreiz ar bloavezhioù 1990. Redet en deus gant ar vlenierien Bruno Senna, Karun Chandock, Christian Klien, Vitantonio Liuzzi, Pedro de la Rosa ha Narain Karthikeyan.
Fraseria ocreata
Fraseria ocreata a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Muscicapidae.
Anvet e voe Tephrodornis ocreatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1844) gant ar skiantour saoz Hugh Edwin Strickland (1811-1853).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ e kornôg ha kreiz Afrika :
Lunigiana
Lunigiana (Lunensis Ager e latin) zo ur rannvro istorel italian, e saonenn ar stêr Magra, hiriv rannet etre Liguria ha Toskana, pe resisoc'h, etre proviñs Massa-Carrara ha proviñs La Spezzia.
Luni e oa anv ar gêr-benn, savet gant ar Romaned war lez kleiz aber ar stêr, hag ur porzh war Mor Liguria. Kêr-eskopti e voe, beuzet gant ar mor, ha repu a gavas an annezidi e Sarzana.
Airon-Saint-Vaast
Airon-Saint-Vaast a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Kanton Sant-Maloù-2
Kanton Sant-Maloù-2 a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 18 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Ana Barbosa
Ana Barbosa, a oa pried António Iañ, a voe roue Portugal e-pad daou viz, er, ha dek bugel o doe.
Mervel a reas en harlu e Bro-C'hall evel he fried.
Club Atlético Vélez Sarsfield
Club Atlético Vélez Sarsfield (pell anavezetoc'h evel Vélez Sarsfield) zo ur c'hleub mell-droad arc'hantinat bet krouet d'ar 1añ a viz Genver 1910 e Floresta (unan eus karterioù Buenos Aires).
Tri den yaouank — Julio Guglielmone, Nicolás Marín Moreno ha Martín Portillo — a voe diazezerien ar c'hleub, o vadeziñ anezhañ Club Atlético Argentinos de Vélez Sarsfield er penn-kentañ. Dont a ra an anv anezhañ diwar hini "Vélez Sarsfield", un ti-hent-houarn er c'hornôg da Vuenos Aires. N'eo nemet d'an 23 a viz Here 1913 ma voe lamet ar ger "Argentinos" evit reiñ an anv a anavezer hiziv an deiz.
Un nebeud lesanvioù a oa bet roet d'ar c'hleub a-hed e istor : El Fortín, La "V" azulada.
C'hoari a ra e grogadoù en Estadio José Amalfitani a vez graet El Teatro Colón del Fútbol anezhañ ivez.
Limont-Fontaine
Limont-Fontaine a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Dorothea Danmark
Dorothea von Dänemark, pe  Dorothea Danmark , zo anv pemp priñsez anavezet:
Amapala
Amapala zo ur gumun eus Honduras e departamant Valle, e pleg-mor Fonseca, anezhi Enez El Tigre hag an inizi bihan tro-dro.
Chapel ar Seizh Sant
Arabat eo droukveskañ gant Chapel ar Seizh Sant (An Ardeven). Chapel ar Seizh Sant, lec'hiet er Stiffel e pennkêr ar Seizh-Sant er C'houerc'had, eo ar chapel nemeti e Breizh hag e Bro-C'hall a gement a zo gouestlet da azeul Seizh Sant Efesos, a anver Breudeur ar Seizh Hun e brezhoneg ; en Islam ivez e vez enoret ar seizh den-se, pa 'z int meneget e souratenn 18 ar C'horan. Nepell diouzh ar chapel, war-du ar C'houerc'had, ez eus ur feunteun hag a zo ker pouezus all e lidoù ar sent.
Abaoe ar e vez azeulet Breudeur ar Seizh Hun eno. Unan eus koshañ gwerzioù Breizh eo Gwerz ar Seizh Sant, a ganer c'hoazh er pardon hag e-kerzh ar birc'hirinded katolik-ha-muzulman hag a vez aozet bep Sul diwezhañ miz Gouere abaoe 1954.
Zasłużony Kulturze - Gloria Artis
Zasłużony Kulturze - Gloria Artis (medalenn evit dellid d'ar sevenadur– Gloria Artis) a zo ur vedalenn a vez roet gant Ministrerezh ar Sevenadur hag an hêrezh vroadel eus Republik Polonia evit hiniennoù pe aozadurioù o deus sikouret pe difennet glad hag hêrezh Polonia.
Chapel ar Seizh Sant
Ar chapel
Ur chapelig distil eo, savet adalek 1703 betek 1714 e stumm ur groaz latin tuet kornôg-reter. Perzh dibar chapel ar Seizh Sant eo e voe savet war un daol-vaen da ober ar c'hev anezhi.
Kab Erge
Kab Erge zo ur c'hab war aod Breizh, er reter da Vae Sant-Brieg. E goueled un ouf bihan er su dezhañ eo diazezet porzh Erge-ar-Mor.
Chapel ar Seizh Sant
Ar chapel
Daou enskrivadur zo a-us ar porched : 22 IVILLET 1703 hag unan all hogozik diverket bremañ hag a lenner « Savet on dre an aluzen ha dre aket Yves Denmat adalek 1703 betek 1714 ».
Uheloc'h eget an nev hag ar chantele eo toennoù kazelioù ar groazenn ; un tourig zo war an tenn-kroaz. Un tour-iliz bras zo ouzh ar pignon kornôgel, a zo porched an nev. E kazel su ar groazenn emañ kev ar chapel, 5.25 x 2.10 m he mentoù, a zo bet savet war un daol-vaen eus Nevezoadvezh ar Maen. Dre un norig e moger kornôgel tu Su ar groazenn ez eer tre er c'hev hag a zo kloz, an daol-vaen o talvezout da sel ha da leur d'ar chapel a-us dezhañ. Uhel a-walc'h eo ar c'hev evit ma c'hellfe un den chom en e sav ennañ. An daol-vaen zo tuet kornôg-reter, 4.40 m he hirder ha 2 m he ledander ; staliet eo war ur maen-sav 2.70 x 1.70 m en Norzh ha daou vaen-sav 1.80 x 1.70 er Su.
Un ex-voto bet profet gant ar c'helenner Louis Massignon zo lakaet war un daolig koad : lunell ur vag anvet L'abandon à Dieu ha marilhet "309" — un dave da vojenn Breudeur ar Seizh Hun. A-drek an daolig hag e foñs ar c'hev, ouzh ar voger e-tal an nor, ez eus ur meni aoter m'emañ delwennoùigoù ar seizh sant a zo bet kavet dindan an daol-vaen hervez an hengoun ; un delwennig eus ar Werc'hez Vari o terc'hel ar Mabig Jezuz zo en o zouez. Dizanv eo an delwennoù. Anvioù zo avat war an delwennoù a zo e chantele ar chapel. Delwennoù koad livet eeunek o stil int, bet graet en, lakaet a-steudad ; a gleiz da zehoù emañ Constantin, Maximilien, Martineau, Denis, ar Werc'hez Vari hag ar Mabig Jezus, Jean, Serafein ha Marc. Damheñvel eo an anvioù ouzh a re a zo meneget e gwerz ar Seizh Sant (Konstantin, Maksimian, Martinian, Denez, Yann, Serafion ha Mark), hag ouzh re Legenda aurea Iacobus a Voragine bet skrivet en.
Ar feunteun
Ar stivell he deus roet he anv d'al lec'h, Stiffel, zo war-dro 250 m a-vaez d'ar chapel, war-du ar C'houerc'had ; a-viskoazh ez eo bet azeulet gant ar Gelted hag o drouized. Ar pezh dibar anezhi eo e strink dre seizh toull, unan er c'hreiz ha c'hwec'h tro-dro. Meneget eo e gwerz ar Seizh Sant, poz 33 : Ouspen ar Chapel devot, eus c'hoas en he c'hichen Ur Feunteun gaer d'ar Seiz Sant hac he deus seiz sourcen ; Seiz canal int dre bere e ro Doue graço Hac e ra en peb amzer nombr bras a viraclo. Kantvedoù-pad ez eo bet ur feunteun hag ur poull-kanañ, betek adaozadur al lec'hienn e 1970 pa voe lamet ar poull. Klañvidi a zeue da gibellat en dourioù nevet hag a veze pareet, hervez gwerz ar Seizh Sant (poz 34).
Kalir Doire na bhFlann
Kalir Doire na bhFlann zo ur c'halir graet er Grennamzer ( pe ) en Iwerzhon ha kavet e Doire na bhFlann (Derrynaflan), e kontelezh Tiobrad Árann, er bloaz 1980. Miret eo bremañ e Mirdi Broadel Iwerzhon e Dulenn.
Kab Erge
Ul lec'hienn naturel gaer eo kab Erge ha gwarezet eo gant Kuzul-departamant Aodoù-an-Arvor, en doa prenet 170 hektar a zouaroù eno e 1977. Gant servijoù an departamant e vez kempennet ar gwenodennoù a-hed an aod. Brudet eo tornaodoù krag uhel ar c'hab. Gwechall e veze eztennet krag eus mengleuzioù er su d'ar c'hab, tost d'ar porzh bremañ.
Er beg-douar pellañ ez eus bet kavet aspadennoù ur c'hamp eus Oadvezh an Houarn, gwarezet gant daou gleuz.
Chapel ar Seizh Sant
Gwerz ar Seizh Sant
Den ne oar resis petore lidoù a veze kaset gant an drouized kozh dirak ar feunteun, anez komz eus abeg savidigezh an daol-vaen. Gwerz ar Seizh Sant avat a veze kanet pell-bras a-raok savadur ar chapel, pa hañval bout rakkristen ha koshoc'h eget mare ar c'hrennvrezhoneg (1100-1659) dre ma tiouer klotennoù diabarzh.
Pa'z eus meneg eus an daol-vaen enni er pozioù 2 betek 5, ha 8, evel oberenn Doue hep labour den ebet e tle bout koshoc'h eget senedoù-iliz Tours (567), Naoned (668) ha Roazhon (689) hag a erbedas ma vije distrujet ar meurvein. Er poz 10 e kinnig ar seizh sant : Maximian, Marc, Martinian, Denes, Yan, Serafion ha Constantin, an istor anezho o vout kontet er pozioù 11 da 31. Anat eo ez eo Breudeur ar Seizh Hun liammet-start ouzh Seizh Huner Efesos. Ker kozh hag an eo azeul Seizh Sant Efesos, a zo heuliet gant ar vuzulmaned ivez peogwir ez eus meneg anezho e souratenn 18 ar C'horan, anvet الكهف al-Kahf, "ar Vougev". Er bloaz 250 e tivizas an impalaer roman Decius startaat unvaniezh ar Romaned tro-dro d'o relijion dre heskinañ ar gristenien a nac'he galloud an doueed roman ha dianzav o feiz. Kas a reas kannadourien da Efesos da lakaat seizh breur uhel o dere da zianzav o feiz hag o lezenn. Pa nac'hjont gober e voe lamet o c'hargoù hag o madoù diouto gant an impalaer evit o rediañ da glask an aluzen. Hag int kuzhet en ur vougev e Menez Kelion e-kichen Efesos e voent adkavet. E-lec'h o lazhañ war an tach e roas an impalaer urzh da vogeriañ digor ar vougev evit ma varvjent gant an naon hag ar sec'hed. Menel kousket a reas ar seizh breur e-pad 177 vloaz hervez ar werz (seitec vloas hac eiz-uguent e chomjont er plas-se / Qent ma voe divassonet ar c'havern varnese, poz 25), 309 bloaz hervez ar C'horan (Padal e chomjont en o mougev e-pad tri c'hant bloaz hag e ouzhpennjont nav anezho, gwerzenn 25) — bloavezhioù loar eo, daouzek loariad enno ; neuze e hunas ar seizh breur e-pad e-pad 14 vloaz ha 9 miz hervez ar werz, pe 25 bloaz ha 9 miz hervez ar souratenn. Dihun e oant pa voe digoret ar vougev, pa oant bet adsavet a varv da vev gant Doue evit diskouez dasorc'hidigezh an Anaon. Pozioù diwezhañ ar werz, 54 foz enni, zo bet aozet goude savidigezh ar chapel ; ar pozioù 35-46 a gont pareoù burzhudus.
Dre venec'h ha misionerien gresian ez eo deuet azeul Breudeur ar Seizh Hun d'ar C'houerc'had, pa ambrougent kenwerzhourien ar Reter war hent ar staen. Dilestrañ a raent e porzh ar Yeoded hag e vageent war ar stêr Leger betek an Argoad. Pa 'z errujont er Stiffel e voe kristenaet al lec'h nevet hen hag e daol-vaen. Adalek ar e voe azeulet Breudeur ar Seizh Hun eno.
Bep bloaz gwechall e veze aozet gant kloer Plûned ur prosesion da bardon ar Seizh Sant evit klask an absolvenn a-c'houde un darvoudenn hag a oa c'hoarvezet e-kerzh savidigezh ar chapel : unan eus parrezianiz Plûned en devoa laeret ur sac'had ed a-douez ar profoù a veze degaset evit arc'hantaouiñ ar savidigezh; meneget eo al laeroñsi e poz 47 ar werz.
Ar birc'hirinded kristen-ha-muzulman
E 1951, ar reteroniour hag islamoniour gall Louis Massignon (1883-1962) a weladennas kev chapel ar Seizh Sant ; distreiñ di a reas e 1953 hag ez arvestas ar pardon. Eno e klevas gwerz ar Seizh Sant, ha souezhet-bras e voe gant he zroidigezh : heñvel eo he danvez ouzh hini souratenn 18 ar C'horan. Ker souezhet all e voe pa welas ar feunteun : unan stummet heñvel zo e Ra's al-Mâ ("Roue an Dour") e Guidjel e-kichen Setif en Aljeria.
A-c'houde e gavadenn e tistroas an islamoniour d'ar pardon e 1954, en ur gas muzulmaned yaouank gantañ evit unaniñ ar Gristeniezh hag an Islam en ur bedenn evit ar peoc'h. An abadenn-se a roas lañs d'ar birc'hirinded kristen-ha-muzulman, a vez dalc'het bep bloaz abaoe 1954 da Sul diwezhañ miz Gouere ; tost da 1 500 a dud a oa deuet d'ar pardon e 2016 Skeud an drouized zo er pardon ivez, pa vez dibunet ar souratenn 18 dirak ar feunteun. Krampouezh a vez evel-just, rannet e vez al laezh hag an datez, hag ur fest-noz a vez aozet a-wechoù da heul al lidoù relijiel,.
Zasłużony Kulturze - Gloria Artis
Tri renk a zo d'ar vedalenn: aour (Złote Medale), arc'hant (Srebrnego Medalu) pe arem (Brązowe Medale). Krouet e oa bet an enor-se d'ar 17 a viz even 2005.
Tud enoret
2014: Andrzej Sapkowski
Nihoniom
An nihoniom zo un elfenn gimiek kevanaozet gant mab-den ; 113 eo e niver atomek ha Nh e arouez. Skinoberiek-kenañ eo. War-dro dek eilenn eo hanter-vuhez an izotop stabilañ a anavezer, 286Nh. E taolenn drovezhiek an elfennoù emañ er strollad 13, an drovezh 7 hag ar bloc'h p, hini ar Bor.
Perzhioù
Nebeut tre a ouzer a-zivout 113Nh abalamour ma n'eus bet kenderc'het nemet 4 atomenn hag a zigevan buan-tre. Jedet ez eus bet koulskoude e c'hall an nihoniom diskouez perzhioù kar da re e strollad (13), eleze 5B, 13Al, 31Ga, 49In ha 81Tl.
Izotopoù
Setu amañ an 8 izotop eus 113Nh a zo bet kavet.
Bank Etrebroadel evit an Adsevel hag an Diorren
Ar Bank Etrebroadel evit an Adsevel hag an Diorren (BEAD) eo aozadur pennañ Stroll ar Bank-bed. Savet e oa bet da gentañ evit arc'hantañ an adsevel war-lerc'h an Eil Brezel-bed. Savet eo bet d'ar da-heul Emglevioù Bretton Woods (miz Gouhere1944). E bal a-vremañ eo lakaat ar baourentez da zigreskiñ er bed. Kredadoù a ro d'ar stadoù ha d'an embregerezhioù publik berr an arc'hant ganto. Izel-kenañ e vez ar feur kampi abalamour m'eo gwarantet an amprestoù-se gant ar broioù all a zo er Bank-bed.
Nerd
Nerd (pe n3rd e leet speak) a vez graet eus un den outañ e-unan hag a zo sot gant tachennoù (alies skiantoù pe deknikoù) diaes da gompren evit an darn vrasañ eus an dud.
Implijet e voe ar ger da gentañ e dibenn ar bloavezhioù 1950 el liseoù stadunanat evit rummadiñ ar studierien troet-tre war al labour-spered.
Bidarte
Bidarte (Bidart e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus arvor Lapurdi, en Ipar Euskal Herria, e kanton Donibane Lohizune. 6 296 a dud a oa o vevañ eno e 2011.
Douaroniezh
En em astenn a ra a-hed 5 km aod, ha betek 2,5 km en argoad. Rannet eo gant tri harz: an hent RN 10, an hent-houarn eus Bourdel da Irun, hag ar gourhent A63. Kaoz zo da ledanaat an hent-houarn c'hoazh.
Stêrioù
Treuzet eo Bidarte gant ar stêr Uhabia, a deu da aberiñ enni, hag hec'h adstêrioù, ar Zirikolatzeko erreka ha gwazh Bixipau.
Nilze Carvalho
Albenise de Carvalho Ricardo, anavezetoc'h evel Nilze Carvalho, bet ganet e 1969 e Nova Iguaçu (stad Rio de Janeiro), zo ur ganerez vrazilian hag ur sonerez choro a-vihanik.
William Sharp
Hag ivez:
Colline-Beaumont
Colline-Beaumont a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Piacenza
Piacenza zo ur gêr en Emilia, en Italia. Kêr-benn proviñs Piacenza eo. A-raok unaniezh Italia e oa Duged Parma Duged Piacenza ivez.
Giuseppe Cavanna
Giuseppe Cavanna, bet ganet d'an 18 a viz Gwengolo 1905 e Vercelli (Rouantelezh Italia d'an ampoent) hag aet da Anaon d'an 3 a viz Du 1976 er memes kêr, a oa ur melldroader etrebroadel italian (diwaller-pal e bost dezhañ war an dachenn), aet da c'hourdoner war-lerc'h e amzer c'hoarier.
Er c'hleuboù
Chom a reas da c'hoari en Italia ha sed amañ da-heul ar c'hleuboù en devoa c'hoariet enne :
E vicher (evel gourdoner)
Adalek 1945 ez eas Giuseppe Cavanna da c'hourdonañ tri c'hleub en Italia :
Proviñs La Spezia
Proviñs La Spezia (Provincia della Spezia en italianeg) zo ur broviñs italian e rannvro Liguria, ha La Spezia eo ar pennlec'h, gant un 220 000 a dud.
En-dro dezhi e weler kêr Genova er c'hornôg, proviñs Parma en Emilia-Romagna en hanternoz, proviñs Massa-Carrara e Toskana er reter, ha Mor Liguria er c'hreisteiz.
Aintzila
Aintzila (Aincille e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun e proviñs Nafarroa Beherea (pe Benafarroa), en Iparralde, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù. Bez' e oa e kanton Baigorri betek 2014 ; stag eo bremañ ouzh kanton "Montagne basque" (departamant Pireneoù Atlantel, rannvro Nouvelle-Aquitaine). 116 annezer e 2015.
Harem
Un harem zo un ti ma veze dalc'het gwragez ar sultan dindan evezh un tizog.
Robin Williams
Robin McLaurin Williams, bet ganet e Chicago (Illinois, SUA) d'an 21 Gouere 1951 hag aet da Anaon e Paradise Cay (Kalifornia, SUA) d'an 11 Eost 2014, a oa un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Dead Poets Society / Kevredigezh ar Varzhed Varv
Nag a filmoù zo bet gantañ ma oa penn-c’hoarier enne, kat da lakaat an arvester da c’hoarzhin pe da ouelañ diouzh ma veze. Dalc’het e vo soñj eus e berzh er film « Dead Poets Society » pe « Kevredigezh ar Varzhed Varv » (e galleg « le Cercle des Poètes Disparus ») bet graet er bloaz 1989. Er film-se e c’hoarias perzh ur c’helenner war ar saozneg, John Keating, en ur skol vrudet e 1959, ur skol e-lec’h e veze stummet skolidi a live uhel. Dont a ra a-benn da aweniñ ha da dommañ skolidi ar Welton Academy ouzh ar varzhoniezh, hag int troet da zont da vezañ kentoc’h mezeien pe ijinourien eget barzhed. Deskiñ a ra dezho penaos karout ar varzhoniezh ha degas kemmoù en o buhezioù dre hanterouriezh ar studi-se. Renet e voe ar film gant Peter Weir ha skrivet gant Tom Schulman. Setu amañ neuze un toullad arroudennoù tennet eus ar film holl vrudet-mañ.
John Keating: ''Ne vez ket lennet na skrivet barzhonegoù abalamour ma'z eo un dra vrav da ober. Lenn ha skrivañ barzhonegoù a reer abalamour ma'z omp izili eus an denelezh. Ha leun-barr eo an denelezh a entan. Ar vezegiezh, ar gwir, an aferioù, an ijinouriezh zo holl dellezek eus ho strivoù hag ezhomm anezho evit hon magañ e-kerzh hon buhez. Met ar varzhoniezh, ar gened, an hoalerezh, ar garantez, evito eo e chomomp bev. Hervez Whitman, « O me ! o ma buhez ! ouzh ar goulennoù-se e troan bepred ; ouzh trenioù difin an dud amgredus… ouzh kêrioù leun a dud sot enno ; petra a vad a zo ennoc’h evidon, O me, O ma buhez ? » Respont. Ma ‘z oc’h amañ – ma zo eus ar vuhez hag an identelezh ‒, evit ma kendalc’ho ar pezh-c’hoari kreñv-se da vont en-dro, e c’helli-te degas ha ne vefe ken nemet ur werzenn. Ma kendalc’ho ar pezh-c’hoari da vont en-dro, ma c’hellfes-te degas ha ne vefe ken nemet ur werzenn. Pehini a vezo da werzenn ? »'' Emañ John Keating o tiskouez skeudennoù klasadoù liseidi gozh d’e skolidi e-kerzh ur gentel varzhoniezh. Ret e eo dezho prederiañ war an amzer-dremenet hag ivez o amzer da zont.
John Keating: ''Gwelout a rit, n’int ket disheñvel a galz diouzhoc’h, neketa ? An hevelep doare da droc’hañ o blev. Leun int a hormonoù eveldoc’h. Didrec’hus int, eveldoc’h. Dezho eo ar bed. Krediñ a reont ez eo o zonkad sevel oberennoù meur, evel ma ra kalz ac’hanoc’h, ez eo leun o daoulagad a spi, eveldoc’h. Daoust ha gortozet o deus re bell ken ne oa re ziwezhat dezho ober ken nemet un disterdra eus ar pezh e oant gouest d’ober ? Rak, ma zud kaezh, ret eo deoc’h merzout ez int aet holl da vouetañ buzhug. Met selaouit ervat a-dost, hag e klevot anezho o kuzulikat o herezh deoc’h. Deuit ‘ta, astennit ho skouarnioù. Selaouit, klevout a rit ? - Carpe – klevet hoc’h eus ? - Carpe, carpe diem, grit ho mat eus hiziv, paotred, lakait ho puhezioù da vezañ dreist-ordinal.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 2016
Kevezadeg bed Formulenn 1 2016 eo 67 abadenn kevezadeg bed blenierien ar Formulenn 1. Ur redadeg warn-ugent a oa bet redet er bloaz-se ha mont a reas ar maout gant Nico Rosberg, mab d'ar c'hampion 1982 Keke Rosberg, e-touez ar vlenierien ha gant Mercedes e-touez ar saverien. Nico Rosberg a yeas war e leve diouzhtu goude e ditl.
Ur skipailh nevez a voe degemeret e-touez ar saverien, ar skipailh amerikan Haas F1 Team ha distreiñ a reas Renault evel ur skipailh F1.
Blenierien ha kirri
Setu roll an holl vlenierien, skipailhoù hag oberourien keflusker o doa redet e 2016.
Kriked
Kriked a vez graet eus ur sport bazh-hag-horell ma c'hoari daou skipailh unnek den an eil ouzh egile. War-dro 100 a vroioù a zo emezelet e Kuzul Etrebroadel ar C'hriked (Saozneg : International Cricket Council)
Orin ar sport hag e anv
Chomet eo damsklaer orin ar c'hoari hag orin e anv betek-henn. Ar priñs Edouarzh — a zeuio da vezañ ar roue Edouarzh II a vBro-Saoz — a c'hoarie "creag ha c'hoarioù all" e 1300. N'eus prouenn ebet e vefe ar "C'hreag"-se stumm kentañ ar c'hriked.
Hiziv-an-deiz e chom an anatañ e vefe deuet ar c'hriked diwar ur c'hoari bugale eus su Bro-Saoz, deuet da vezañ ur sport brudet-mat gant an amzer.
Aarne-Thompson
An doare-renkañ  Aarne-Thompson, a denn d’ar werinoniezh hag a zo un doare da renkañ pe da glenkañ ar c’hontadennoù-pobl hervez patromoù. Boulc’het e oa bet gant ar Finlandad Antti Aarne, ha kendalc’het gant ar Stadunanad Stith Thompson.