cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Seiz
Ar seiz (pe sidan ), a zo un danvez (ur wienn brotein naturel) hag a denn d'an neud hag a vez steuñvet gant loened 'zo, ar preñv-seiz da skouer, hag a vez implijet da zanvez gwiadel.
Ar protein seiz a zo makromolekul hir graet gant trenkennoù aminek (an alanin, ar glisin hag ar serin dreist-holl) hag a ro ur wienn dourlez. Kalz arthropoded a ra seiz gant o gwagrennoù sidaniñ, en o zouez ar c'hevnid ha biskoul balafaned zo (ar genadoù yponomeuta ha bombiks). Eus klozenn ar preñv-seiz, biskoulenn ar bombiks mouar (Bombix mori), e teu ar gwiadoù seiz hag a vez implijet gant an dud evit ober danvez.
Bayard
Lec'hioù
Meur a lec'h er Stadoù Unanet :
Les Inconnus
Les Inconnus zo un triad fentigellourien c'hall, Didier Bourdon, Bernard Campan ha Pascal Légitimus. Da gentañ e oant pemp, gant Smaïn ha Seymour Brussel met an daou-se o devoa kuitaet ar strollad goude ar c'hentañ bloavezh.
Seiz
Dizoloet e vije an teknik sidanañ e 2500 araok JK e Sina, ha miret e oa kuzh betek ar bloaz 560. Dont a reas da Europa dre Hent brudet ar Seiz er Grennamzer. Krog e oa da sevel preñved-seiz ha da aozañ seiz eno adalek ar VIvet kantved. Kreskiñ a reas ar produiñ en Italia ha Provañs dreist-holl.
Les Inconnus
An triad a zo bet brudet mat er bloavezhioù 1990 dre an abadenn La Télé des Inconnus gant ul lod sketchoù adsavet ha c'hoariet evel abadennoù war al leurenn. E-kreiz ar bloavezhioù 1990 e oa bet un torr er strollad, pa oant brudet-mat, abalamour d'un dizemglev etre int hag ar broduerien Paul Lederman ha Claude Martinez.
Seiz
Ar sidanerezh a vez graet eus ar sevel preñv-seiz hag ar produiñ seiz, komz a reer eus ijinerezh ar seizh ivez. Sidaner a vez implijet evit komz eus al loen (ur viskoulenn sidaner da skouer) pe eus an den hag a labour er sinaderezh, en ur seizad pe sidanad, al lec'h ma vez aozet seiz.
Pennadoù kar
=Notennoù ha daveennoù==
Villar Pellice
Villar Pellice zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Frederig VI
Frederig VI a c'hall bezañ :
Ulf Kristersson
Ulf Hjalmar Kristersson (ganet d'an 29 a viz Kerzu 1963 e Lund) eo kentañ ministr Sveden abaoe an 18 a viz Here 2022. E 2017 e oa aet e penn ar strollad mirour Moderaterna.
Goude dilennadeg kannaded diskar-amzer 2022 eo deuet da vezañ kentañ ministr, war-lerc'h Magdalena Andersson.
Emañ Ulf Kristersson e penn ur gouarnamant eus an tu-dehoù, savet diwar emglev etre ar strolladoù Moderaterna, Kristdemokraterna ha Liberalerna, gant skoazell ar gostezenn eus an tu-dehoù pellañ Sverigedemokraterna.
Lanius
Lanius a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ piged-spern, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tregont spesad golvaneged a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
Caerau (Mon)
Caerau zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Cylch-y-Garn, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 327 km eus Kerdiz.
Penybont (Powys)
Dismantroù ur c'hastell kozh zo eno, Kastell Cefnllys, savet a-hervez gant Elystan Glodrydd. Savet e voe un tammig kêr en-dro d'ar c'hastell. Er e oa Cefn-llys unan eus ar pemp kêr a oa e Sir Faesyfed, met diwezhatoc'h ez eas war ziskar.
Ouzhpenn kêriadenn Penybont, emañ ivez kêriadenn Llandeglan er gumuniezh.
E 2011 e oa 428 a dud o chom e kumuniezh Penybont ha 53 anezho a oa kembraegerien (12,8%).
Vigone
Vigone zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Llanwrtyd
Llanwrtyd zo ur gêr vihan eus Kembre, e kornôg Powys, war lez ar stêr Irfon.
Annezet eo gant 850 a dud (e 2011). 18% eus an dud-se zo kembraegerien.
Kreskiñ a reas Llanwrtyd en, pa grogas tud diavaez da zont gant an hent-houarn nevez-savet, davit dour-eien Ffynnon Ddrewllyd. Letioù e-leizh a voe savet e kêr. Hiziv c'hoazh e talc'h tud da zont di evit an dour-se.
Dugenta
Dugenta zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Villar Dora
Villar Dora zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Pig-spern Kreizazia
Pig-spern Kreizazia (Lanius isabellinus) zo un evn kigdebrer eus kerentiad al Laniidae.
Annez
Bevañ a ra al labous eus gevred an Altay da norzh-kreiz Sina; goañvin a ra en India ha kreiz ha reter Afrika.
Villar Focchiardo
Villar Focchiardo zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Katharina von Bora
Katharina von Bora, ganet e 1499 e Lippendorf, marvet e 1552, a oa pried Martin Luther.
Olivier (skoedour)
Olivier, pe Olivier de Vienne pe de Gennes, pe Olivier le sage (olier ar fur) dre enebiezh ouzh Roland lesanvet  le Preux, zo ur marc'heg, pe skoedour, eus al lennegezh faltazi ha kurwerzioù Danvez Bro-C'hall, brudet dre ar Chanson de Roland. Hervez ar skrid-se e oa mignon da Roland, kuzulier dezhañ, hag unan eus an daouzek marc'hek kompagnun da Garl-Veur, an Douze preux. Olivier a oa breur da Aude, danvez-pried Roland. Evel Roland e voe lazhet en emgann Roncevaux.
Hauteclaire e oa anv e gleze er Chanson de Roland, ha Talhaprima e Roland à Saragosse.
Durazzano
Durazzano  zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Friedrich VIII von Zollern
Friedrich VIII von Zollern, a oa mab yaouankañ Friedrich VI von Zollern.
En 1309, e renas war-lerc'h e vreur henañ Friedrich VII von Zollern.
Bellac
Bellac zo ur gumun en departamant Haute-Vienne hag er rannvro Akitania-Nevez, e kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Bellac eo.
Faicchio
Faicchio zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Bellac
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Bellachons anezho e galleg.
Vialfrè
Vialfrè zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Caergeiliog
Caergeiliog zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanfair-yn-Neubwll, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 220,1 km eus Kerdiz.
Bro Ploermael - Kalon Breizh
Bro Ploermael - Kalon Breizh zo ur vro velestradurel e biz departamant ar Mor-Bihan. 6 kumuniezh kumunioù a zo enni, da lavaret eo 55 kumun en holl :
Enez Sesambre
Er mervent dezhi emañ an Inizi Wollaston.
Bro Ploermael - Kalon Breizh
Kumunioù
Setu amañ roll kumunioù Bro Ploermael - Kalon Breizh :
Enez Sesambre
Bec'h a oa bet etre Chile hag Arc'hantina diwar he fenn, pegen dister bennak ma oa, betek emglev 1984, da heul Tabut ar Beagle.
Vidracco
Vidracco zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Pontelandolfo
Pontelandolfo  zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Ulrich
Ulrich zo un anv-badez alamanek roet d'ar baotred.
Maud Kembre
Maud Kembre (Maud of Wales e saozneg), pe Maud Charlotte Mary Victoria (1869-1938), a oa ur briñsez saoz, dimezet da Håkon VII, roue Norge
Dre ma oa rouanez Norge moarvat he deus roet brud d'an anv e Norge hag e Lec'hlenn zoken.
Kentaén rouanez Norge e oa abaoe 1380, pe gentoc'h an hini gentaén ha ne oa ket rouanez Danmark ha Sveden war un dro.
Talgarreg
E parrez Llanarth emañ Talgarreg. Redek a ra an Afon Clettwr hebioù ar gêriaden a-raok kemberiñ gant an Afon Teifi pelloc'h er c'hreisteiz.
Kembraeg a vez kaozeet gant an darn vrasañ eus annezidi Talgarreg. Deñved a vez savet er c'hornad.
Gevellet eo bet skol kentañ derez Talgarreg gant skol Diwan Gwengamp, e Breizh.
Venaus
Venaus zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Anna Danmark ha Norge
Anna Danmark, pe Anna Danmark ha Norge (diwar anv Santez Anna) zo anv meur a briñsez:
Ponte (Campania)
Ponte zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Villanova sull'Arda
Villanova sull'Arda zo ur gumun eus Italia, e proviñs Piacenza, e rannvro Emilia-Romagna.
Charles Ferdinand d'Artois
Charles Ferdinand d'Artois, dug Berry (Versailhez, 24 Genver 1778 – Pariz, 14 C'hwevrer 1820) a oa ur priñs gall, eus an tiegezh Bourbon.
Anna Sveden
Anna Sveden, pe Anna av Sverige e svedeg, a zo anv meur a briñsez.
Charles Ferdinand d'Artois
Dimezet e voe da Garolina Ferdinanda Luisa an Div Sikilia (1798-1870), a oa 20 vloaz yaouankoc'h egetañ.
Drouklazhet e voe etre an 13 hag ar 14 a viz C'hwevrer 1820 gant ar micherour Louvel. D'ar 7 a viz Even 1820 e voe dibennet Louvel e Pariz dirak ar bobl. D'an 29 a viz Gwengolo 1820 e c'hanas ar briñsez Carolina Ferdinanda ur mab, Henri Dieudonné d'Artois, ma soñjas d'an dud e oa saveteet ar roueelezh c'hall.
İskenderun
İskenderun (pe  Ἀλεξανδρέττα : Alexandretta e gregach) zo ur gêr hag ur porzh eus Turkia, nepell diouzh aod Siria.
159.149 a dud a oa e 2000.
Istor
Savet gant Gresianed en amzer Alesant Veur.
Dalc'het gant ar C'hallaoued etre 1918 ha 1938.
Cafnan
Cafnan zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Mechell, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 232,2 km eus Kerdiz.
Valprato Soana
Valprato Soana zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Verolengo
Verolengo zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Logodenn (disheñvelout)
Ul logodenn a c'hall bezañ :
Agazzano
Agazzano zo ur gumun eus Italia,  e proviñs Piacenza, e rannvro Emilia-Romagna.
Varisella
Varisella zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Pig-spern tal du
Ar big-spern tal du zo un evn kigdebrer, Lanius minor an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous en Europa hag Azia ar C'hreiz.
La Dot
La Dot zo un danevell c'hallek, gant Guy de Maupassant, embannet en 1884.
Istor
Kentañ ma voe embannet La Dot a voe er pemdezieg Gil Blas d'an 9 a viz Gwengolo 1884. Adembannet e voe e 1886 en dastumad Toine.
Adolf Galland
Adolf "Dolfo" Joseph Ferdinand Galland ganet d'an 19 a viz Meurzh 1912 e Westerholt e Westphalia hag aet da anaon d'an 9 a viz C'hwevrer 1996 e Remagen-Oberwinter ) a oa ur jeneral alaman eus al Luftwaffe met ivez ur mailh (pe un As) dre m'en devoa tizhet 104 c'harr-nij enebour en holl war talbenn kornôg an Eil Brezel-bed Kaset en deus 705 nij-brezel da benn, ha tizhet ez eo-eñ bet dre beder gwech.
Adolf Galland ha brezel Spagn
Bet eo bet engouestl a youl vat e 1937 e brezel Spagn. Nijal a rae el Lejion Condor dindan stumm tagadennoù-nij war zu an douar o reiñ harp d'ar vroadelourien dindan urhzioù Francisco Franco El Caudillo. Pa echuas e zro-brezel e 1938 Adolf Galand a vez kaset da labouret e ministrerezh an aer Alaman da sevel levrigoù strategiezh ha teknikel da geñver e skiant-prenet evel blenier kirri-nij tag war zu an douar. War ar memes koulz-amzer e vez kelenner evit ar strolladoù blenerien kirri-nij tag war zu an douar.
Adolf Galland en Eil brezel-bed
Pa erru mare aloubadeg Polonia e miz gwengolo 1939 e ya gant nijal hag un-dro nijoù-brezel tag war zu an douar. E-penn kentañ ar bloavezh 1940 e vez klasket gant Adolf Galland da gendrec'hiñ e ofisourien da lakkat anezhañ da vont gant hent ar blenerien kirri-nij stourm.
Galland a vez o nijal gant ur Messerschmitt Bf 109 e-pad emgann Bro C'hall hag emgann Bro-Saoz. E-fin ar bloavezh 1940 ez eo pignet an niver a dizhou gantañ etrezek 57 karr-nij enebour.
Evit ar bloavezh 1941 e chom Galland gant ar stourm a-enep ar Royal Air Force (RAF) a-us da mor Breizh ha norzh ar Frañs. E miz-du 1941 ez eo pignet e niver dizhoù etrezek 96 karr-nij enebour.
Adolf Galland penn ar chase Alaman
Miz du 1941 e ya da anaon Werner Mölders, penn an holl strolladoù kirri-nij chase Alaman General der Jagdflieger, en ur gwallzarvoud-nij. Adolf Galland a vez kaset d'e lerc'h hag a chomo gant ar garg'se betek miz genver 1945.
Gant ma oa penn an holl strolladoù kirri-nij chase Alaman e oa bet diffenet groñs dezhañ da gemer perzh en nijoù-brezel.
Ziano Piacentino
Ziano Piacentino zo ur gumun eus Italia, e proviñs Piacenza, e rannvro Emilia-Romagna.
Anthus lutescens
Anthus lutescens a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Motacillidae.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ e Kreiz ha Suamerika :
San Giorgio Piacentino
San Giorgio Piacentino zo ur gumun eus Italia, e proviñs Piacenza, e rannvro Emilia-Romagna.
Caim (Mon)
Caim zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llangoed, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 300 km eus Kerdiz.
Philohydor lictor
Philohydor lictor a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.
Valakia
Valakia eo an anv roet dre vras, d'an douaroù poblet gant Valaked en Europa ar Reter, ha dreist-holl hini priñselezh Valakia a voe unanet gant Moldavia da vont d'ober stad vodern Roumania.
Philohydor lictor
Anvet e voe L[anius]. Lictor (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant al loenoniour alaman Martin Lichtenstein (1780-1857). Ar spesad nemetañ er genad Philohydor an hini eo.
Valakia
An anv
Dont a ra eus ur ger germanek Walh a dalveze « kelteger pe latineger » hag a deufe eus anv ar bobl kelt Volked (Volcae e latin).
Valperga
Valperga zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Philohydor lictor
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Kreiz ha Suamerika :
Valakia
An anv
Kar eo ar gerioù Welsh a veze lavaret ouzh tud Kembre, ha diwar-se Wales, Gwalia, Galles. Hag ivez « Gaule », ma ne deus ket eus an anv latin Gallia. Heñvel e vije orin an anv a orin flandrezek De Gaulle, a dalvezje « an hini n'eo ket german ». Hervez R. Rohlfs, eo diwar "Walh" e teufe Galles (evit Wales), (...) Gaule e galleg, rak e galleg e tro wa deroù-ger e  ga (wardan = garder, mirout, waidanjan = gagner, gounit) hag alh en aule (salh = saule): Gaule ne deuje ket eus an anv latin Gallia, a vije emdroet da "Geaille" e galleg, Eus ar ger -se ivez e teufe ar gerioù Wallon, Wallonia, a lavarer eus ur c'horn-bro etre broioù ar Gelted kozh hag ar c'hermaned.
Castel San Giovanni
Castel San Giovanni zo ur gumun eus Italia, e proviñs Piacenza, e rannvro Emilia-Romagna.
Bayard (marc'h)
Bayard, pe Bayart, e galleg, (Baiardo en italianeg, (Ros) Beiaard en izelvroeg) zo ur marc'h eus mojennoù gallek Danvez Bro-C'hall, brudet dre istor ar Pevar Mab Emon. Kreñv ha speredek e oa, ken kreñv ma c'halle dougen ar pevar breur war un dro.
Mab e oa d'un aerouant ha d'un naer. Dieubet e voe eus un enezenn gant ar strobineller Maugis, ha roet e voe gant an impalaer Karl Veur da Renaud de Montauban, ar mab henañ. Goude e kouezhas konnar an impalaer war co c'hein, roet e voe bayard da Garl veur, ha hennezh a c'hourc'hemennas e deurel er roen, pe er Meuse hervez doare où nevesoc'h d'ar vojenn, gant ur maen-milin en-dro d'e c'houzoug. Met dont a-benn a reas Bayard da dec'hel hag abaoe, hervez ar vojenn, e talc'h da gantreal e koad an Ardenne ma en klever o c'hwirinat.
Fiorenzuola d'Arda
Fiorenzuola d'Arda zo ur gumun eus Italia, e proviñs Piacenza, e rannvro Emilia-Romagna.
Anthus melindae
Anthus melindae a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Motacillidae.
Dont a ra e anv eus Malindi, ur gêr e proviñs Coast Kenya, war aod Meurvor Indez.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Afrika :
Valgioie
Valgioie zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Valchiusa
Valchiusa zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Inizi Wollaston
An Inizi Wollaston zo un enezeg e su Chile en Tierra del Fuego, stag ouzh kumun Cabo de Hornos, e Proviñs Antarktika Chile, unan eus proviñsoù ar Rannvro Magallanes hag Antarktika Chile. O c'havout a reer en norzh d'ar c'hab Horn, er paso de Drake, er mervent da Inizi Picton, Lennox ha Nueva.
Lec'hiañ
Tost dezho, er su, emañ an Inizi Hermite, dreist kanol Franklin. Er c'hornôg emañ an Enez Navarino, en tu all da Bae Nassau.
Iridiom
Un elfenn gimiek eo an iridiom ; Ir eo e arouez kimiek, 77 e niver atomek ha 192,217 e dolz atomek. Ur metal ardreuzat eo, eus familh ar platin.
Istor
E 1803, ar c'himiour saoz Smithson Tennant a lakaas platin da zileizhiñ en dour real (HNO3 + 3HCl), ha merzout a reas e chome darn eus ar metal hep dileizhiñ. Heñvel a oa c'hoarvezet gant kimiourien all c'hoazh, o devoa lavaret e oa grafit eus an nemorant. Smithson Tennant e soñjas dezhañ e oa un dra bennak all koulskoude, ha dre arnodiñ gant trenkennoù ha bazennoù e teuas a-benn da rannañ an nemorant e div elfenn vetalek nevez, a anvas iridium hag osmium. Eus hini Iris (doueez), doueez Hellaz ar ganevedenn, e teu anv an iridiom en abeg da livioù e haloù.
Pig-spern vailh
Ar big-spern vailh (liester : piged-spern bailh) a zo un evn kigdebrer, Lanius nubicus an anv skiantel anezhañ.
Iridiom
Istor
Pelloc'h eget S. Tennant ez eas ur strollad kimiourien, ar Saoz Sir Humphry Davy en o zouez, pa zeujont a-benn e 1813 da brouiñ e c'hall an iridiom teuziñ evel ar metaloù all dre e lakaat en ur red-tredan galloudus ganet gant ur niver bras a zaspugneroù.
Pig-spern vailh
Annez
Bevañ a ra al labous dreist-holl en Anatolia; goañviñ a ra en Afrika.
Foiano di Val Fortore
Foiano di Val Fortore  zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Iridiom
Kenderc'hadur
Diwar kenderc'hadur an nikel hag ar c'houevr e teu an iridiom a vez arveret. E Suafrika, e Rusia, e Kanada hag e Stadoù-Unanet Amerika eo e kenderc'her ar muiañ ag iridiom. War-dro 2,3 tonennad a voe kenderc'het e 2011.
Perzhioù
Ur metal kalet-kenañ liv an argant eo an iridiom. An eil elfenn stabil stankañ eo, goude an osmiom. Puzuilh eo daoust d'e zouester.
Kimiek
Ar metal diaesañ da zaskrignat eo an iridiom, zoken e gwrezverkoù ken uhel ha 2 000 °C e talc'h ouzh an dour real (HNO3 + 3Hcl), an trenkennoù, ar metaloù all en o stumm teuz, ar silikatoù. Gant halogenoù, ar fluor dreist-holl, ha lod haloù evel NaCN ha KCN e c'hall bezañ daskrignet koulskoude. Kalz dazgweredusoc'h eo an iridiom en e stumm bruzunet-tanav, tu zo da lakaat tan da begañ ennañ.
Izotopoù
Daou izotop naturel zo d'an iridiom, Ir-191 (37,3 % eus an Ir a gaver war an Douar) hag Ir-193 (62,7 %). Tremen 30 skinizotop zo bet kevanaozet, er skalfad 164Ir — 199Ir, an hini stabilañ o vezañ Ir-192 gant un hanter-vuhez a 73,827 devezh.
Arver
Abalamour d'e galeter ha d'e harzder ouzh an daskrignat e gwrezverkoù uhel ez implijer an iridiom war meur a dachenn. Alies e vez kendeuzet gant platin, titaniom pe osmiom.
San Pietro in Cerro
San Pietro in Cerro zo ur gumun eus Italia, e proviñs Piacenza, e rannvro Emilia-Romagna.
Matt Smith
Matt Smith, e wir anv Matthew Robert Smith, a zo un aktour tele ha c'hoariva, a zo ganet e Breizh-Veur d'an 28 a viz Gouhere 1982. E miz Genver 2009, e voe choazet Matt Smith da c'hoari e-barzh « Doctor Who », un heuliadenn mil anavezet e Bro-Saoz. C'hoari a ra en heuliadenn-mañ er pempvet, c'hwec'hvet, seizhvet hag eizhvet tennad.
Feuguerolles-Bully
Feuguerolles-Bully a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall, 1392 annezad enni.
Matt Smith
E vuhez
Matt Smith a zeuas da vezañ aktour e 2003 goude ur gudenn kein a harzas outañ da zont da vezañ c'hoarier mell-droad. E gentañ perzh a oa hini Jim Taylor en ur film savet diwar levrioù Philip Pullman: « mallozh ar maen-rubis » hag Mister ar steredenn bolel e 2006.
E miz Genver 2009 e voe choazet da c'hoari an unnekvet mezeg en heuliadenn « Doctor Who ». E welidigezh kentañ a oa ar c'hentañ a viz Genver 2010 e-barzh eil lodenn an degouezh anvet The End of Time Dibenn an Amzer, (anvet e galleg « La Prophétie de Noël »). Matt Smith a zo an aktour yaouankañ en defe c'hoariet perzh ur mezeg.
Feuguerolles-Bully
Emdroadur ar boblañs 1793-2011
(Mammennoù: ldh/EHESS/Cassini betek 1999 hag INSEE abaoe 2006 .)
Matt Smith
E vuhez
E 2011, e voe choazet Matt Smith evit treuziñ Cardiff, e-lec'h ma vez c'hoariet un heuliadenn all anvet Torchwood, gant ar flammenn olimpek d'ar 26 a viz Mae 2012.
Mair
Mair zo un anv-badez kembraek hag a glot gant Mari e brezhoneg. N'eo ket un anv gwall stank e-touez an dud.
Matt Smith
E vugaleaj
Ganet ha kresket eo Matt Smith e Northampton. C'hoant en doa da vezañ c'hoarier mell-droad met goude ur c'hloazadenn en e gein, e teuas a-benn e gelenner c'hoariva da gendrec'hiñ anezhañ en ur enskrivañ anezhañ e reizhadenn « Douze homme en colère ». Goude se e kendalc'has e gelenner da gendrec'hiñ anezhañ evit ma 'z afe d'ar skol National Youth Theatre e Londrez. Goude ar skol e studias Matt Smith an arz dramatek pe c'hoari-pezh hag ar skritur.
E vuhez labour
E-pad e vuhez en deus c'hoariet Matt Smith e-barzh peder heuliadenn disheñvel, daou bezh-c'hoari ha tri film.
Vallo Torinese
Vallo Torinese zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Mal
Ur val a zo ur sert arc'h a laker enni traoù a bep seurt pa veajer, dilhad alies. Bez ez eus anezho abaoe un 3000 bloaz bennak.
Gwall bonner e vezont peurvuiañ, hervez ma vezont graet e koad pe lêr. Kemeret eo bet o lec'h gant ar malizennoù, skañvoc'h hag aesoc'h d'ar veajourien.
Vaie
Vaie zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Newborough
Newborough zo un anv-lec'h saoznek.
Courson (disheñvelout)
Courson a c'hall bezañ:
Capel Coch
Capel Coch zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanddyfnan, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 218,1 km eus Kerdiz.
J Balvin
José Álvaro Osorio Balvin (J Balvin) bet ganet e Medellín (Kolombia) d'an 3 a viz C'hwevrer 1985, a zo ur c'haner raggeaton.
Herri Iañ Navarra
Enrique Iañ Navarra, lesanvet "el Gordo" (an hini tev), "Henri le Gros" e galleg, ganet war-dro 1244 ha marvet e 1274 e Pamplona, a voe roue Navarra adal 1270 betek 1274, ha kont Champagn ha Brie, evel Herri III.
Newburgh
Newburgh zo un anv-lec'h saoznek ha skotek.
Gerdarzh
Savet eo diwar ar gerioù saoznek ha skotek "new" (nevez) hag ar ger skotek "burgh".
Anthus chloris
Anthus chloris (pe Hemimacronyx chloris) a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.
Annez
Kavout a reer ar spesad e reter Suafrika ha Lesotho.
Pietrelcina
Pietrelcina  zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Prat
Prat zo un anv katalanek hag okitanek, hag a dalvez kement ha prad e brezhoneg.
La Moustache (Maupassant)
La Moustache zo un danevell c'hallek, gant Guy de Maupassant, embannet en 1883.
Prat
Orin
Dont a ra eus ar ger latin pratus.
La Moustache (Maupassant)
Istor
Da gentañ e voe embannet La Moustache e Gil Blas an 31 a viz Gouhere 1883, sinet Maufrigneuse evel e holl zanevelloù er pemdezieg-se, hag adembannet en dastumad Toine e 1886.
Griseotyrannus aurantioatrocristatus
Griseotyrannus aurantioatrocristatus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.
Anvet e voe T[yrannus]. aurantio-atro cristatus [sic] (kentanv) da gentañ-penn (e 1837) gant an daou skiantour gall Alcide Dessalines d'Orbigny (1802-1857) ha Frédéric de Lafresnaye (1783-1861). Ar spesad nemetañ er genad Griseotyrannus an hini eo.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika :
Traversella
Traversella zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Courson
Courson a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant nav c'humun all d'ober ur gumun nevez: Noues-de-Sienne.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: mervel a reas pevar den nann soudard e Courson abalamour d'ar brezel; unan anezhe a varvas d'ar 21 a viz Even, daou d'an 3 a viz Eost hag unan all d'ar 4 a viz Eost, hemañ a voe lazhet d'an Alamaned.
Le Protecteur (danevell)
Le Protecteur zo un danevell c'hallek, gant Guy de Maupassant, embannet en 1884.
Istor
Da gentañ e voe embannet Le Protecteur e Gil Blas ar 5 a viz C'hwevrer 1884, sinet Maufrigneuse evel e holl zanevelloù er pemdezieg-se, hag adembannet en dastumad Toine e 1886.
Trofarello
Trofarello zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Impalaeriezh an Ac'haemenided
Impalaeriezh an Ac'haemenided (henberseg IPA: Haxâmanishiya) (war-dro 550–330 kent J.K.), anvet ivez Impalaeriezh Persia, a oa ar Stad a gemeras lec'h Impalaeriezh Vedia, hag a greskas betek derc'hel lodennoù bras eus an henved hag a dape, war-dro 500 kent J.K., eus traoñienn an Indus er reter, da Drakia ha Makedonia war harzoù norzh Henc'hres Impalaeriezh Ac'haemenes a aloubas ivez Rouantelezh henegipt hag a zeuas da vezañ ar rouantelezh vrasañ a oa bet gwelet biskoazh. .
Morvran ar C'hab
Morvran ar C'hab (Phalacrocorax capensis) a zo un evn-mor.
Impalaeriezh an Ac'haemenided
Er penn kentañ, ar Bersed a oa ur bobl gantreer mesaerien a veve e kornôg pladenn Iran ha war-dro 850 kent J.K e raent ar Parsa anezhe o-unan hag o zachenn, kemmus e vevennoù, a oa Parsua hec'h anv. Ar pep brasañ eus ar Bersed kentañ a oa o chom e mervent pladenn Iran, bevennet er c'hornôg gant ar ster Tigris hag er su gant Pleg-mor Persia a zeuas da vezañ kalon o impalaeriezh. Diouzh ar vro-se an hini e loc'has Kirus Veur (Kirus II Persia) da faezhañ ar Veded, Impalaeriezh Lidia, hag Impalaeriezh Babilonia, o tigeriñ klaz d'an aloubadegoù en Henegipt hag en Azia Vihanañ.
Inizi Banda
Inizi Banda (indonezeg: Kepulauan Banda) a zo un enezeg en Indonezia, e proviñs Maluku. Dek enezenn vihan volkanek a ya d'ober an enezeg-se. E Mor Banda emaint, er gevred da Enez Ambon.
Peurvan
Ur peurvan, pe ur prad, zo un dachenn ma lakaer ar chatal da beuriñ. Pradoù zo a vez falc'het ar foenn enne.
Morvran ar C'hab
Annez
Bevañ a ra al labous war aodoù Afrika ar Su.
Morvran Galápagos
Morvran Galápagos (Phalacrocorax harrisi pe Nannopterum harrisi) a zo un evn-mor brosezat en inizi Galápagos.
Morvran ar C'hab
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar morvrini en urzhiad Ciconiiformes pe Pelecaniformes.
Impalaeriezh an Ac'haemenided
E barr e c'halloud, goude aloubadeg Egipt, ez ae war-dro 8 million km d'ober an impalaeriezh e tri c'hevandir disheñvel : Azia, Afrika hag Europa. Pa oa en he brasañ e c'holoe Stadoù a-vremañ Iran, Afghanistan, Pakistan, lodennoù eus Kreizazia, Azia Vihanañ, Trakia ha Makedonia, ul lodenn vras eus aodoù ar Mor du, Iraq, norzh Arabia Saoudat, Jordania, Israel, Liban, Siria, hag holl ar c'hreizennoù poblañs bras eus Henegipt ken pell ha Libia. Brudet eo en istor Europa evel enebour keodedoù Henc'hres, da vezañ dieubet ar sklaved, en o zouez ar bobl yuzev diouzh o dalc'herezh e Babilonia, ha da vezañ savet frammoù evel ar reizhiad post, ar reizhiad hentoù roueel hag implij ur yezh ofisiel en holl ar rouantelezh. An impalaeriezh en doa ur velestradurezh kreizennet, dindan veli an impalaer, un arme vras a vicher, ar pezh a awenas hevelep reizhiadoù en impalaerezhioù all diwezhatoc'h.
Morvran Galápagos
Doareoù pennañ
Anvet eo Morvran Galápagos pe Morvran diaskell. Ur spesad brosezat eus an Enezeg ar Galápagos. Un evn tro-dro da 90 santimetr, gant un hed-eskell 100 santimetr. Gant ur pouez etre 2 500 ha 5 000 gramm.
Impalaeriezh an Ac'haemenided
Orin an impalaeriezh
Impalaeriezh an Ac'haemenided zo anvet diwar anv he c'hentañ roue ofisiel, Ac'haemenes, a oa un impalaeriezh persat. Dont a ra anv Persia eus ar ger implijet en henc'hresianeg evit tolead Iran zo e norzh Pleg-mor Persia hag er reter d'ar ster Tigris, Persis, (pe e perseg, Pars) Daoust d'he berzh ha d'he c'hresk prim, ne oa ket Impalaeriezh an Ac'haemenided ar c'hentañ impalaerezh eus Bro-Iran, rak er VIvet kantvet e oa bet savet Impalaeriezh Vedia gant ur strollad Heniraniz all. Dont a ra ar ger Ac'haemenided eus stumm latinekaet an anv henberseg Haxāmaniš (ur ger kevrennek eus ar stumm bahuvrihi a dalvez "en deus spered ur mignon" .), hag a dalvez e gresianeg "eus tiegezh Ac'haemenes." Daoust ma teu anv an impalaeriezh diouzh e anv, Ac'haemenes e-unan a oa ur rener bihan eus Anshan (Ansham pe Anšān) e mervent Iran, er 7vet kantved kent J.K. N'eo ket a-raok grez Kirus Veur (Kirus II Persia) un diskennad da Ac'haemenes, ma tizhas e riez ment un impalaeriezh ha ma krogas da lonkañ an impalaeriezhioù a oa er reter d'ar mare-se, da zont da vezañ an impalaeriezh divent zo anv anezhi en testennoù kozh.
Morvran Galápagos
Doareoù pennañ
Re vihan eo e eskell evit nijal met neuial a ra mat.
Impalaeriezh an Ac'haemenided
Orin an impalaeriezh
E 550 kent J.K., Kirus Veur en em savas a-enep da impalaeriezh Vedia hag a-benn ar fin e aloubas ar Veded hag e krouas kentañ impalaeriezh Persia.
Kirus Veur a ziskouezhas e spered politikel en doare ma veras e impalaeriezh nevez, rak impalaeriezh an Ac'haemenided a voe ar c'hentañ da ren meur a strollad etnek disheñvel war pennaenn ar c'hargoù hag ar gwirioù heñvel evit an holl keit ha ma paeent an taosoù ha ma vevent e peoc'h. Ouzhpenn se, ar roue ne emelle ket eus gizioù, nag eus relijionoù, nag eus koñvers ar Stadoù a oa sujet dezhañ. Ar perzhioù ral-se d'ar mare-se a c'hounezas da gKirus harp Babiloniz zoken.
Morvran Galápagos
Annez
Bevañ a ra siwazh hiziv hepken en aodoù inizi kornôg ar Galapagos.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar morvrini en urzhiad Ciconiiformes pe Pelecaniformes.
Capel Gwyn (Mon)
Capel Gwyn zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Bryngwran, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 215,8 km eus Kerdiz.
Taftas
thumb|160px| Gwiskamant e taftas en diaraog.
Taftas zo un danvez graet gant neud seiz gwiadet en un doare disheñvel diouzh ar seiz ordinal.
Newberg
Newberg zo un anv-lec'h saoznek eus SUA.
Anv-tiegezh
Un anv-tiegezh eo ivez.
Newburg
Newburg zo un anv-lec'h saoznek eus SUA. Newburgh eo a gaver e broioù all.
Gerdarzh
Savet eo diwar ar gerioù saoznek ha "new" (nevez) ha "burg".
Antíbol
Antíbol (Antibes e galleg) a zo ur gumun en Okitania, e Provañs, e departamant an Alpes-Maritimes. 75 176 a dud a oa o chom enni e 2011. Joan (dei Pins) (Juan-les-Pins e galleg) a zo ur c'harter eus ar gumun.
Ardamezioù
en glazur e groaz en argant, ur vlourdilizenn en aour ouzh pep konk, e zrailhenn a deir pezh en gul; e gab en glazur hadet gant flourdiliz en aour (hag a zo Frañs)
Istor
Antipolis a zo anvet oppidum latinum gant Plinus.
Ursula Katharina von Altenbockum
Ursula Katharina von Altenbockum Lubomirska, pe  Urszula Katarzyna Lubomirska z domu Bokum e poloneg, ganet e 1680 ha marvet e 1743, anvet priñsez Teschen diwezhatoc'h a oa un itron alaman a ouenn uhel serc'h d'ar roue Aogust II, roue Pologn.
Yaouankiz
Merc'h e oa d'ar Truchsess (senesal) Johann Heinrich von Altenbockum ha d'e bried Konstancja Tekla Branicka, deuet eus Westfalen da Bologn.
Serc'h ofisiel
War-dro dibenn ar c'hantved en doa graet Aogust, Roue Pologn ha Dilenner Saks, anaoudegezh gant ar briñsez Lubomirska, ha goude he freuz-dimeziñ e kavas an tu d'he daremprediñ dre ar Penn-Kardinal.
En 1700 e teuas da vout serc'h ofisiel Aogust (Mätresse), kemeret ganti lec'h ar gontez Countess Maximiliane Hiserle of Chodau, anavezet ivez evel ar Gontez Esterle. Aogust a gasas Ursula gantañ eus Pologn da Vro-Saks, hag a ginnigas anezhi da lez Dresden. Bamet e voe tud al lez gant kened ha spered ar briñsez. Ur mab a c'hanas d'an 21 a viz Eost 1704, Johann Georg, a vo anvet goude Chevalier de Saxe, hervez anv tad ar Roue-Dilenner.
Pemp deiz goude ganedigezh he mab e voe, d'ar 26 a viz Eost 1704, e voe anvet Ursula da Reichsfürstin (“Priñsez an Impalaeriezh” pe “ Priñsez Impalaerel”) Teschen gant an Impalaer santel Leopold Iañ an Impalaeriezh Santel.
Ar vuhez goude Aogust
Ur pennad goude, er bloaz-se, e voe torret an darempred etre ar roue ha hi. Ur gontez all a gemeras he lec'h e gwele ar roue e 1705, Anna Constantia von Brockdorff, hec'h anv, anvet diwezhatoc'h Kontez von Cosel. Harluet e voe eus al lez gant ar roue hag en em dennañ a reas war ar maez, e Hoyerswerda.
Marc'harid Bavaria (1480–1531)
Margarete von Landshut, pe Marc'harid Bavaria (en alamaneg Margarete von Bayern), ganet e 1480 en Burghausen ha marvet e 1531 en Neuburg an der Donau, a oa abadez eus an Tiegezh Wittelsbach.
Ursula Katharina von Altenbockum
Ar vuhez goude Aogust
Bloavezhioù goude, harluet ar Gontez von Cosel eusallez d'he zro, e tistroas Ursula da lez Dresden.
Marc'harid Bavaria (1480–1531)
Merc'h e oa da Georg von Bayern-Landshut hag abadez e oa e Neuburg an der Donau.
Ursula Katharina von Altenbockum
Ar vuhez goude Aogust
Pa varvas ar Roue-Dilenner e 1733 e voe harluet Ursula eus al lez adarre. He ferc'henniezh e Hoyerswerda a echuas e 1737. Evel digoll e roas ar Roue Dilener nevez, Aogust III, ur gopr-bloaz dezhi, kement ha 18,000 Reichstalern betek he marv, ha 6,000 evit he mab, ar  Chevalier de Saxe.
Mervel a reas Ursula en Dresden da 62 vloaz. Beziet e voe en iliz ar Jezuited (Jesuitenkirche) ha kaset e voe he relegoù goude da Leitmeritz, e Bohemia.
Bugale Palhavã
Bugale Palhavã a oa mibien bastard ar roue João V (1706-1750), anavezet gantañ e 1742 dre ur baperenn sinet a voe embannet e 1752, goude e varv.
Dont a ra an anv-se eus ma oant lojet e palez markiz Louriçal, e tolead Palhavã, en uhelennoù nepell diouzh Lisboa hag a zo bremaén e kêr. Ar savadur, anvet Palez an Azambuja, a zo bremañ annezet gant kannad Spagn e Lisboa, pe "Palácio dos Meninos de Palhavã".
Skoliet e voent er Mosteiro de Santa Cruz e Coimbra, gant Frei Gaspar da Encarnação, evit gallout mont da leaned. Dre goustiañs fall marteze ec'h embannas un "Decreto porque S. Majestade houve por bem declarar três filhos ilegítimos", e Caldas da Rainha d'ar 6 a viz Eost 1742. Lavarout a ra e oant mibien eus "maouezed naet a wad kontammet", hag e c'houlenne digant ar priñs pennhêr, o lezvreur, reiñ harp d'e vreudeur. Este assim o fez por decreto de 21 de abril de 1752, registrado ao livro 1º das Patentes, folio 223.
Setu o anvioù:
Abalamour d'un tabut gant markiz Pombal, D. António ha D. José a voe harluet da v-Buçaco e 1760, ha ne c'halljont distreiñ nemet goude marv José Iañ Portugal, e1777.
Villerville
Monumantoù ha traoù heverk
Nijourion e oant er Royal Air Force, mervel a rejont e 1940 e-pad an Eil brezel-bed. Unan anezhe a oa er 236th Squadron, mervel a reas d'an 18 a viz Gouere, an hini all a oa er 83rd Squadron, mervel a reas d'an 18 a viz Gwengolo .
Llangurig
Llangurig zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e kornôg Powys. Emañ war lez ar stêr Gwy, er c'hreisteiz da Llanidloes.
Kontañ a reer ez eo Llangurig ar gêriadenn uhelañ a zo e Kembre (300 m a uhelder). Annezet e oa gant 723 a dud e 2011.
Gouestlet eo an iliz-parrez da sant Curig, a veve er marteze. Hervez ar richenn e voe savet ur peniti gantañ el lec'h-se. Roet e oa bet un tamm douar dezhañ evit se gant tri mab Maelgwn Gwynedd, Ceredig, Mael ac Arwystl, hag a oa o domanioù (Ceredigion, Maelienydd hag Arwystli) o kejañ an eil gant egile e-kichen Llangurig (daoust m'emañ Llangurig e-unan en Arwystli).
Llangamarch
Llangamarch zo ur gêriadenn eus Powys, e Kembre. Emañ e kember ar stêr Irfon hag an Afon Cammarch, etre Llanfair-ym-Muallt ha Llanwrtyd. Poblet eo gant 541 a dud (2011).
Er c'hreisteiz d'ar gêriadenn emañ torgennoù Mynydd Epynt a dap betek 474 m a uhelder.
Hervez ar richenn e voe savet ur peneti eno gant ur sant anvet Camarch pe Cammarch, unan eus mibien Gwynlliw. Met marteze ivez e teu anv ar gêriadenn eus anv ar stêr vihan anvet heñvel hag a dremen enni. Gouestlet eo an iliz-parrez da sant Tysilio.
E saozneg e reer Llangammarch Wells eus ar gêriadenn ha brud a dapas abalamour d'he dour-eien er, evel kêrioù all eus Powys, Llanfair-ym-Muallt, Llandrindod ha Llanwrtyd. Ken anavezet e oa en amzer-se ma teuas an impalaer Wilhelm II da dremen amzer eno e 1912.
Cnipodectes
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreiz (Cnipodectes subbrunneus hepken) ha Suamerika, daou (2) isspesad dezhe en holl.
Cambremer
Cambremer a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Cambremer eo.
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Cambremer Communal Cemetery
Fred Silitoe a oa Lance Corporal er ''Royal Corps of Signals 49th Div. Sigs''. Lazhet e voe d'an 21 a viz Eost 1944 e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed. Savet e voe ur peulvanig d'e enoriñ e-tal monumant ar re varv.
Meadow
Meadow zo ur ger saoznek hag a dalvez kement ha peurvan, hag a zo deuet da vezañ un anv-lec'h, hag un anv-tiegezh ivez.
Tud
Hag ivez
Stigmatura
Stigmatura a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1866 gant an daou skiantour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913) hag Osbert Salvin (1835-1898).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, c'hwec'h (6) isspesad dezhe en holl.
Ny-Ålesund
Istor
Krouet eo bet ar gêriadenn e 1916 gant Kings Bay Kull Company. Betek 1963 ez eus bet ur vengleuz glaou eno. Serret eo bet ar bloaz-se da-heul un toullad tarzhadennoù a lazhas mengleuzerien (unan warn-ugent a voe lazhet gant an hini ziwezhañ).
Kalz ergerzherien a loc'has eus Ny-Ålesund evit klask tizhout ar pennahel. E 1926 e kuitaas aerlestr Roald Amundsen hag Umberto Nobile, an Norge, alese evit mont da Alaska. Gwelet a reer du-hont bepred ar wern a servijas da eren al lestr. Daou vloaz war-lerc'h e klaskas Nobile ober ar memes beaj gant an Italia. Kollet e voe. Mervel a reas Amundsen hag e skipailh o vont d'e glask. Adkavet ha saveteet e voe Nobile goude...
Baile Mhic Eilegóid
Baile Mhic Eilegóid (saozneg : Ballymacelligott) zo ur gêriadenn e Hanternoz kontelezh Ciarraí, e mervent Iwerzhon. Lec'hiet eo e Reter Trá Lí, kêr-benn ar gontelezh.
Frederig IX Brandenburg
Friedrich IX (1588-1611) a oa margrav Brandenburg.
Llan-non (Ceredigion)
Llan-non (skrivet "Llan Non" a-wechoù ; Llanon e saozneg) zo ur gêriadenn eus Kembre, e Ceredigion. Emañ war ribl Bae Ceredigion, e-kichen Llansantffraid, nepell ivez diouzh Aberaeron.
Baile Mhic Eilegóid
E 1831, 3 535 den a oa o vevañ eno, 4 058 a oa e 1841.
Frederig IX Brandenburg
Ganet e oa e Cölln d'an 22 a viz Meurzh 1588. Mab e oa d'an dilenner Johann Georg von Brandenburg (1525–1598), eus an Tiegezh Hohenzollern, ha d'e drede pried Elisabeth von Anhalt-Zerbst (1563–1607), a oa merc'h d'ar priñs Joachim Ernest von Anhalt. E Frankfurt ha Tübingen e voe skoliataet kent ober tro Europa. En 1594 e voe anvet da  Coadjutor Urzh Sant Yann hag en 1610 e voe dilennet da Herrenmeister ("Mestr ar varc'heien"), evit beliezh Brandenburg,
Llan-non (Ceredigion)
Dont a ra anv ar gêriadenn hag ar barrez eus anv santez Nonn, mamm sant Dewi. Desavet e oa bet ar paotrig e Llan-non, hervez a gonter.
Baile Mhic Eilegóid
Ur c'hleub mell-dorn a oa bet krouet e 1950.
Fontaine-Étoupefour
Fontaine-Étoupefour a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Richard Matheson
Richard Matheson, ganet en Allendale, New Jersey, d'an 20 a viz C'hwevrer 1926, ha marvet d'an 23 a viz Mezheven 2013, e Calabasas, Kalifornia, a zo ur skrivagner skiant-faltazi ha lennegezh anken amerikan. Skrivet en deus ivez senarioù evit ar sinema pe evit ar skinwel, evel "Duel" evit Steven Spielberg, ha meur a abadenn eus The Twilight Zone.
Bet e oa deuet da Sant-Maloù d'ar festival Étonnants Voyageurs.
Torrazza Piemonte
Torrazza Piemonte zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Aerlin
Un aerlin zo ul loen meneget er gontadenn Merc'h markiz Koadleger, pe Fañch Kreñv, Yann Kofeg, Youenn ar Reder ha Job al Lagadeg, dastumet gant Fañch an Uhel. N'ouzer ket piv e oa ar c'honter. Un aerouant pe un naer kornek eo an aerlin, hervez an notenn da-heul ar gontadenn.
Frederig IX
Frederig IX zo anv meur a zen.
Tavagnasco
Tavagnasco zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Morvran dremm ruz
Ar vorvran dremm ruz a zo un evn-mor, Phalacrocorax urile an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous inizi hanternoz Meurvor Habask.
Aerborzh Con Dao
thumb|240px|Aerborzh Con Dao Aerborzh Con Dao (Vietnameg: Sân bay Con Dao) eo aerborzh pennañ Pleiku. E-kichen Proviñs Ba Ria-Vung Tau emañ, Con Dao, Dong Nam Bo, Vietnam, 2 km e Norzh Con Son. Ennañ e erru darn vrasañ eus an nijadennoù da Pleiku. Mont eus ar greizenn d'an aerborzh a gemer war-dro 150 munud.
Novi Sad
Novi Sad (skrivet Нови Сад el lizherenneg kirillek, Újvidék en hungareg, Nový Sad e slovakeg]]) zo ur gêr vras eus Serbia, an eil kêr vrasañ er vro ha kêr-benn proviñs Vojvodina. Emañ war lez an Danav.
Hervez niveradeg 2011 e oa 250,439 a dud o chom er gêr hec'h-unan, tra ma oa 277,522 a annezidi en tolpad-kêrioù, gant Petrovaradin ha Sremska Kamenica, ha 341,625 e tolead Novi Sad a-bezh.
Krouet e voe Novi Sad e 1694, pa voe savet un drevadenn en tu all d'an Danav gant marc'hadourien serb deuet eus kreñvlec'h Petrovaradin, war lez dehoù ar stêr. En hag en  e teuas da vezañ ur greizenn genwerzh a bouez, hag ur greizenn sevenadurel serb ivez, ken ma veze graet "Aten Serbia" anezhi. Kalz a zistruj a voe e kêr e-pad Dispac'h 1848, met adsavet e voe ar savadurioù dismantret/ Bremañ ez eo Novi Sad ur gêr a bouez, war dachenn ar greanterezh, an armerzh hag ar sevenadur, ken evit Serbia ken evit Vojvodina.
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Novi Sad gant ar c'hêrioù-mañ :
Bagad Naoned
Bagad Naoned zo unan eus bagadoù sonerien Bro-Naoned. Krouet e oa bet e 1968, gant an anv Bagad Gilles de Retz.
Eugène Manet en Enez Wight
Eugène Manet en Enez Wight zo un eoullivadur gant Berthe Morisot e 1875. Emañ he fried Eugène Manet o sellout dre ur prenestr ouzh porzh Enez Wight.
War ziskouez emañ an oberenn er mirdi Marmottan Monet, e Pariz.
Fragneto l'Abate
Fragneto l'Abate  zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Anthus gutturalis
Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an tri isspesad anezhañ :
Mojenn an Ankou
Mojenn an Ankou zo un dastumad a bemzek danevell – kant pajenn ennañ – gant ar skrivagner tregeriat Anatol ar Braz, bet embannet gant Mouladurioù Hor Yezh e 1986.
Gant Pêr Denez e oa bet savet ar rakskrid anezhañ, ma kemenn d'al lennerien n'eus nemet an danevell gentañ – Tro Mari-Job ar Gergeno– a oa bet skrivet e brezhoneg gant ar Braz; gant Erwan ar Moal e oa bet troet ar pevarzek all.
Foglianise
Foglianise   zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Le Père Mongilet
Le Père Mongilet zo un danevell c'hallek, gant Guy de Maupassant, embannet en 1885.
Istor
Da gentañ e voe embannet Le Père Mongilet e Gil Blas ar 24 a viz C'hwevrer 1885, sinet Maufrigneuse evel e holl zanevelloù er pemdezieg-se, hag adembannet en dastumad Toine e 1886.
Pannarano
Pannarano   zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Circello
Circello   zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Colle Sannita
Colle Sannita  zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Sparone
Sparone zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Mestr Coetivy
Mestr Coetivy eo an anv roet d'un aourengravour dianav ha liver panelloù e dibenn ar.
Dont a ra an anv-se eus an dornskrid kentañ engravet gantañ, an Heures de Coëtivy, evit e vestr Olivier de Coëtivy.
E 1921 e soñjed e oa Mestr Coetivy an arzour Henri de Vulcop, a labouras en hevelep mare.
Hiriv e kreder kentoc'h e oa Colin d'Amiens, mab da André d'Ypres, anvet ivez Maître de Dreux Budé.
Meitneriom
Un elfenn gimiek eo ar meitneriom, Mt eo e arouez kimiek, 109 e niver atomek ha 268,17 e dolz atomek.
Ur metal ardreuzat eo. Un elfenn genaozet gant mab-den eo, n'he c'haver ket en natur. Skinoberiek-kenañ eo ar meitneriom.
Istor
E 1982 e voe kevanaozet un atom hepken eus izotop 266 an elfenn 109 er GSI (Gesellschaft für Schwerionenforschung "Krevedigezh-Enklask war an Ionoù Pounner", bremañ GSI Helmholtzzentrum für Schwerionenforschung GmbH "Kreizenn Helmholtz evit an Enklask war an Ionoù Pounner" ) e Darmstadt (R.K. Alamagn d'ar mare-se), gant skipailh Peter Armbruster ha Gottfried Münzenberg, dre vombezenniñ bismut-209 gant houarn-58. An anv meitnerium eo an hini nemetañ a voe kinniget evit an elfenn nevez, en enor d'ar fizikourez aostrian Lise Meitner (1878-1968) a zizoloas ar protaktiniom 91Pa kevret gant Otto Hahn ; unan eus dizoloerien ar skiriad derc'hanel e voe Lise Meitner ivez. E 1994 e voe erbedet an anv gant an International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC) ha lakaet da anv ofisiel etrebroadel e 1993.
Izotopoù
N'eus izotop stabil ebet eus Mt, en natur pe gevanaozet. Pemzek izotop zo bet kevanaozet koulskoude, skinoberiek an holl anezho, 278Mt (kevanaozet e 2009) o vezañ an hini stabilañ gant un hanter-vuhez a 7,6 eilenn.
Arver
Hini ebet, war-bouez an enklaskoù.
Strambinello
Strambinello zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Trelech
Ouzhpenn ul lec'h zo anvet Trelech e Kembre.
Héctor Castro
Héctor Castro, bet ganet d'an 29 a viz Du 1904 en Aguada (unan eus karterioù Montevideo (Uruguay)) hag aet da Anaon d'ar 15 a viz Gwengolo 1960 er memes kêr, a oa ur melldroader etrebroadel uruguayat (argader e bost dezhañ war an dachenn).
Trelech
Gerdarzh
Savet eo an anv diwar ar gerioù tre, a gaver el lec'hanvadurezh vrezhonek ivez, ha llech, sklent.
Héctor Castro
Hag eñ yaouank (trizek vloaz) e voe mac'hagnet e arvrec'h dehou (bet troc'het gant un heskenn dredan tra m'edo o labourat gant e dad) ; se zo kaoz e voe lesanvet El Manco, El Manco Castro, El Manco Divino pe El Divino Manco.
Er c'hleuboù
Lavarout a c'haller e voe tomm-mat kalon Castro ouzh Nacional Montevideo e vuhez-pad : daou c'hant ur c'hrogad ha tregont en devoa c'hoariet ennañ ha merket kant pemp pal ha daou-ugent en holl. Ne vankas dezhañ nemet kemer perzh e Copa de Campeones de América a voe krouet e... 1960.
Llech
Llech zo ur ger kembraek hag a dalv kement ha sklent, hag a gaver e lec'hanvadurezh kembraek.
Pietraroja
Pietraroja   zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Héctor Castro
E skipailh broadel Uruguay
Pemp gwech warn-ugent en devoa douget krez La Celeste etre 1923 ha 1935, ha merket triwec'h pal.
Copa América
Daou (2) bal a voe merket gantañ e-pad ar genstrivadeg.
C'hoarioù Olimpek hañv
Ezel e oa eus ar skipailh a yeas ar vedalenn aour gantañ da-geñver C'hoarioù Olimpek hañv 1928 (en Amsterdam, Izelvroioù). Ur (1) pal a verkas e-kerzh an daou grogad a gemeras perzh enne : Adc'hoariet e voe ar gourfenn d'an 13 a viz Mezheven ha gounezet 2-1 gant Uruguay.
Kib vell-droad ar bed
Kemeret en devoa perzh en un dalc'h hepken :
E vicher evel gourdoner ha dibaber
Da-heul e amzer c'hoarier e tistroas da Nacional evel gourdoner (1939-1943, 1952) : ha c'hwec'h titl Primera División de Uruguay ouzhpenn en e c'hodell (1939, 1940, 1941, 1942, 1943 ha 1952). Pevar zTorneo de Honor (1940, 1941, 1942 ha 1943) a yeas gantañ ivez, kement ha div gCopa Aldao (1940 ha 1942).
E 1959 ez eas da zibaber Uruguay a renas da-geñver Copa América dalc'het e Buenos Aires (7 a viz Meurzh-4 a viz Ebrel) : renket e voent da c'hwec'hvet diwar seizh.
Un nebeud mizvezhioù diwezhatoc'h e varvas, skoet gant ur gwallzarvoud kalon.
John Ayrton Paris
John Ayrton Paris (1785-1856) a oa ur mezeg saoz a zo bruzet evit bout ijinet an tomatrop, a implijas evit diskouez anadenn dreistpad al luc'hsae dirak mezeion ar Royal College of Physicians e London e 1824. Pa reas kement-se e oa o lakaat e pleustr ar pezh en devoa skrivet en e levr Philosophy in Sport made Science in Earnest : being an attempt to implant in the young mind the first principles of natural philosophy by the aid of the popular toys and sports of youth ("Ar brederouriezh er c'hoari troet da skiant sirius : ur striv da lakaat er spered yaouank pennaennoù kentañ ar brederouriezh naturel gant harp ar c'hoarielloù karet gant an dud ha c'hoarioù ar yaouankizoù") : ar pal e oa ober gant ardivinkoù eeun evit lakaat anat pennaennoù skiantel.
Buhez
Ganet e voe John Ayrton Paris d'ar 7 a viz Eost 1785 e Cambridge, Bro-Saoz da Elizabeth Ayrton hag he fried Thomas Paris. Skoliataet e voe e Trinity Hall da gentañ, goude-se e likez Linton kent heuliañ kentelioù prevez an doktor Thomas Bradley, a oa mezeg e Westminster Hospital London.
D'an 30 a viz Mezheven 1803 e voe degemeret e Skol-veur Cambridge, Caius College ; e miz Here 1803 en devoe ur yalc'had-studi, a voe grataet betek 1808.
D'an 3 a viz Genver 1804 e voe roet ur yalc'had all dezhañ a-benn mont da studiañ ar fizik ; ar vaenoniezh a studias, ha goude-se ez eas da Zinedin da studiañ ar vezegiezh.