cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jacqueline Cochran
Yaouankiz
Pempvet bugel Mary Grant hag he fried Ira Pittman, ur saver milinoù hag a veaje a gêr da gêr e oa Bessie Lee, bet ganet d'an 11 a viz Mae 1906 e Muscogee, Florida, a zo hiziv ur gêr dasmant e Pensacola. E deroù ar bloavezhioù 1920, pa oa-hi 13 pe 14 vloaz hervezi e timezas gant Robert Cochran hag e c'hanas ur mab anvet Robert ivez, a varvas e 1925 en e bempvet bloavezh ; goude torret an dimeziñ e tibabas Bessie Lee Pittman bezañ anvet Jacqueline "Jackie" Cochran. E Pensacola e kavas labour evel kenedourez kent mont da New York e 1929 da labourat en ur saloñs eus ar re cheuc'hañ. Buan e fellas dezhi krouiñ he linennad gwezeladoù.
E 1932 e voe profet dezhi un nijadenn gentañ, hag entanet e voe ; en hevelep bloaz e kejas ouzh an alvokad ha greantour Floyd Bostwick Odlum (1892–1976), a ginnigas he skoazellañ da ziorren he staliad gwezeladoù hag he alias da zeskiñ leviañ un nijerez. En bloaz-se end-eeun e tremenas Jacqueline teir sizhunvezh e Roosevelt Flying School e New York, ma tapas he breved – etre 8 ha 12 sizhunvezhiad kentelioù e oa ar geidenn d'ar mare-se, hag en eil devezh e nije en he unan dija.
E 1935 e torras Floyd B. Odlum e zimez kent hag e 1936, oadet 44 bloaz, ez euredas gant J. Cochran, a oa 30 vloaz ; he fried e chomas betek deiz diwezhañ e vuhez. D'ar mare-se e tiazezas J. Cochran he embregerezh gwezeladoù, Jacqueline Cochran Incorporated, a reas berzh buan en abeg d'ar bruderezh graet gant al levierez a nije a-dreuz ar vro war bourzh he nijerez dezhi da vrudañ he c'henderc'hadoù ; dont a reas he fried a-benn da lakaat Marilyn Monroe da erbediñ ar gwezeladoù Wings of Beauty ("Eskell ar Gened") hag e 1947 e voe ti Jacqueline Cochran ingaler nemetañ ar gwezeladoù Nina Ricci en SUA.
Levierez
E miz Here 1934 e voe Jacqueline Cochran unan eus an teir maouez hag a gemeras perzh er redadeg-nij MacRobertson Air Race eus Mildenhall (Suffolk) e Bro-Saoz da Velbourne en Aostralia gant arsavioù ret e Baghdad (Irak), Allahabad (India), Singapour, Darwin (Aostralia) ha Charleville en Aostralia ivez ; al levierez saoz Amy Johnson hag un dreizhadez anvez E. Lay e oa an div vaouez all. Gant ar mekanikour W. Smith Pratt e nijas J. Cochran war bourzh un ardivink ; ned ejont ket pelloc'h eget Bukarest avat, rak torret e voe dirouderioù an nijerez pa bradas eno.
Pa voe divodet ar WASP e miz Kerzu 1944 ez eas Jacqueline Cochran da zoaretaerez ; edo war bourzh an USS Missouri d'an 2 a viz Gwengolo 1945 pa voe sinet kodianidigezh Impalaeriezh Japan gant Shigemitsu Mamoru, maodiern an Aferioù estren, ar jeneral Umezu Yoshijirō, penn Lu Impalaeriezh Japan hag ar jeneral stadunanat Douglas MacArthur, a oa e penn ar Gevredidi ; Cochran a voe ar c'hentañ Amerikanez o lakaat troad e Japan goude ar brezel. Pelloc'h e kendalc'has gant he labour en Alamagn, Rusia ha Sina ; edo e Prosezioù Nürnberg ivez. Er bloaz-se e voe deroet an Distinguished Service Medal da Jacqueline Cohran en enor d'he servijoù, petra bennak ma ne oa ket-hi ezel eus al Lu stadunanat.
Adalek ar bloavezhioù 1940 betek re 1970 e nijas Jacqueline Cochran buanoc'h, uheloc'h ha pelloc'h eget forzh pe levierez pe nijer. Tapet e voe avat pan erruas oadvezh an nijezioù dre zazloc'h : berzet e oant d'ar maouezed er Stadoù-Unanet. Hag hi tost da 50 vloaz e vennas al levierez kaout un tañva, setu ez eas da Ganada ma voe tutet gant ar farder nijerezioù Canadair ; goude-se e voe gopret evel levierez-arnodiñ gant Northrop Corporation ha Lockheed Corporation – an tri embregerezh-se a farde nijerezioù de zazloc'h, setu kavet ganti an dro da leviañ herrekañ ardivinkoù ar mare. D'an 20 a viz Mae 1953 en em gavas J. Cochran e dezerzh New Mexico, ma tibradas en ur jet a lakaas da bignat betek 45 000 troatad (13 716 metr) kent splujañ war-du an douar ha tremen dreist moger ar son (Mach 1, da lavarout eo 1 224 km/h en aer da 15 °C) – ar vaouez kentañ en Istor oc'h ober kement all. Ne oa ket bet enrollet an nijadenn gant an tour kontrollañ, setu e tremenas un eil gwech evit ma vije ur rekord ofisiel ; pilet neuze e voe rekord tizh ar bed ar C'hallez Jacqueline Auriol, bet tapet d'an 21 a viz Kerzu 1952 war bourzh un nijerez dre zazloc'h gant 855,92 km/h a dizh keitat. Div sizhun war-lerc'h e levias adarre J. Cochran da Vach 1 en unan eus an div nijerez a voe filmet gant Paramount ; kollet e voe an enrolladenn avat pa darzhas ar c'hamera abalamour da zaou drouz dreistson an ardivinkoù.
Kadoriadez ar Fédération Aéronautique Internationale (FAI/<abbr title="World Air Sports Federation">WASF ) e voe adalek 1958 betek 1960, ar vaouez nemeti o terc'hel ar post-se.
Adalek miz Eost betek miz Here 1961, pa oa-hi 55 bloaz hag o labourat evit Northrop, e tapas Jacqueline Cochran meur a rekord hed, tizh hag uhelder o leviañ un nijerez dre zazloc'h Northrop T-38A-30-NO Talon marilhet 60-0551 ; d'an 12 a viz Here ez eas daou rekord ganti : uhelder un nijadenn a-blaen (16 841 m) hag an uhelder rik (17 091m).
Mercury 13
Mercury 13 eo al lesanv a voe roet da drizek maouez a gemeras perzh en ur raktres prevez da gas merc'hed en egor, distag diouzh raktres Mercury an NASA ma voe gourdonet seizh gwaz – ar Mercury 7 – adalek an 9 a viz Ebrel 1959. Evit bezañ degemeret da zanvez astraerien en NASA e veze diuzet gwazed diouzh ar 7 dezverk-mañ : Tremen an hevelep arnodennoù ha gwazed an NASA a voe rekis d'an 13 maouez, en o zouez al levierez stadunanat Jerrie Cobb hag a stourmas a-hed he buhez evit ma vije anavezet barregezh ar merc'hed. A-du gant Mercury 13 ha J. Cobb e savas J. Cochran er penn-kentañ ; alierez an NASA e voe adalek an 30 a viz Du 1960 avat, ha pa verzas e oa Mercury 13 o vont war-raok e labouras evit ma ne vije raktres ebet a-vaez d'an NASA – dreist-holl e felle dezhi chom gwellañ levierez ar bed ; e 1962 e voe paouezet gant ar raktres prevez.
Politikerezh
Tomm ouzh ar Strollad Republikan eo bet Jacqueline Cochran a-hed he buhez. E 1952, hi hag he fried a skoazellas sevel ur vodadeg veur e Madison Square Garden, New York City, evit skorañ koulzad prezidantel Dwight D. Eisenhower. Filmet e voe ar vodadeg, ha J. Cochran a levias d'e gas da vurevioù Eisenhower e Bro-C'hall. E 1956 en em ginnigas evel dilennadez republikan 29 distrig Kalifornia e Kongres ar Stadoù-Unanet, dindan an anv Jacqueline Cochran-Odlum ; goude bezañ gounezet dilennadeg-diabarzh ar strollad republikan e kollas an dilennadeg prezidantel (48,5%) e-tal an demokrat Dalip Singh Saund (51,5%). Ker ral a wech e kolle J. Cochran tra pe dra ma voe bec'hiet gant ar c'hwitadenn-se a-hed an nemorant eus he buhez.
En he zi en Indio, Kalifornia, e varvas Jacqueline Cochran d'an 9 Eost 1980, oadet 74 vloaz. An anv Jacqueline Cochran Regional Airport (kod <abbr title="International Air Transport Association">IATA : TRM) a voe roet da aerborzh Thermal e Coachella Valley, Kalifornia ; e Coachella Valley Public Cemetery emañ bez al levierez.
Rekordoù
Jacqueline Cochran a voe al levierez kentañ er bed war meur a dachenn en nijerezh : leviañ ur bombezer dreist ar Meurvor Atlantel (e 1941), leviañ un nijerez dre zazloc'h eus SUA da Europa, pradañ war un douger-nijerezioù ha dibradañ diwarnañ, pradañ en dallentez (dre ardivinkoù ar bourzh), leviañ a-us 20 000 troatad (16 841 m) gant ur maskl oksigen, ha kemer perzh er Bendix Trophy. Ganti ez eus muioc'h a rekordoù er bed eget gant forzh pe zen bev pe varv.
Antonia di Balzo
Antonia di Balzo, pe del Balzo (war-dro 1355 – 23 a viz Genver 1374) a oa eil pried Frederig III Sikilia, ha kenrouanez Sikilia.
Tiegezh
Antonia a oa merc'h da Francis of Baux, Dug Andria, ha d'e eil pried Marguerite Taranto, intañvez Edward Baillol, roue Skos.
Dimeziñ
Eurediñ a reas da Frederig III Sikilia d'ar 17 a viz Genver 1372, pa oa-hi 17 vloaz ha 31 bloaz he fried, ur verc'h dezhañ nemet mab ebet.
Daou vloaz goude e varvas Antonia, ha hi divugel. Ne addimezas ket Frederig a varvas e 1377. E verc'h Maria Sikilia, merc'h d'e bried kentañ Constanza Aragon, an hini a renas war e lerc'h.
Scott Wilson (aktour)
Scott Wilson (ganet William Delano Wilson, d'an 29 a viz Meurzh 1942 hag aet da Anaon d'ar 6 a viz Here 2018) a oa un aktour filmoù ha skinwel stadunanat. C'hoariet en devoa e-barzh un 50 film bennak, en o zouez In the Heat of the Night, In Cold Blood, The Great Gatsby, Dead Man Walking, Pearl Harbor, ha Junebug. E 1980, Wilson a oa lakaet e anv evit ur Golden Globe for Best Supporting Actor – Motion Picture evit e roll en The Ninth Configuration. Brudet e voe evit e roll klañvdiour loened Hershel Greene er stirad skinwel The Walking Dead war AMC etre 2011 ha 2014. Ur roll en doa bet ivez er stirad skinwel CSI: Crime Scene Investigation evel ar penn rener kazino Sam Braun.
Cecropis senegalensis
Cecropis senegalensis a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Hirundinidae.
Anvet e voe Hirundo senegalensis (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned-nij.
Gewehr 43
Ar Gewehr 43 pe Karabiner 43 (berraet en G43, K43, Gew 43 ha Kar 43) a oa ur fuzuilh alaman hanter-emgefreek a denne bolodoù 7.92×57mm Mauser. Savet e oa bet gant an Trede Reich e-pad an Eil brezel-bed. An tresoù diazez a oa chomet reoù ar G41(W), met gant gwelladennnoù damheñvel ouzh an Tokarev SVT-40 rusian, ha gwellaet evit bezañ savet un niver bras anezhañ.
Cecropis senegalensis
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ en Afrika issahara :
Constanza de Aragón
Meur a briñsez zo bet anvet  Constanza de Aragón  pe Constanza Aragon :
Ventspils
Ventspils zo ur gêr eus Latvia. Emañ e gwalarn ar vor, en aod ar Mor Baltel, en aber ar stêr Venta.
E 2015 e oa 40,273 a dud o chom enni.
Marie-Catherine d'Aulnoy
thumb|right|250px|Marie-Catherine d'Aulnoy. Marie-Catherine Le Jumel de Barneville, Baronne d'Aulnoy, ganet e Barneville-la-Bertran d'ar 4 a viz Genver 1651, ha marvet en Pariz d'an 13 a viz Genver 1705) a oa ur skrivagnerez c'hall brudet he marvailhoù, a veze anvet ganti contes de fée (marvailhoù boudiged ), un anv a vez graet gantañ c'hoazh . Kontrol da Charles Perrault he deus klasket flemmañ dre alegoriennoù. Keñveriet e vez a-wechoù ouzh Jean de La Fontaine dre ma flemme dre zindan lez ar roue ha kevredigezh c'hall ar XVIIvet kantved. Ur plac'h lemm he spered ha diroll he buhez eo bet. Ganti e voe krouet an doare lennegezh anvet kontadenn varzhus.
He buhez
Merc'h e oa Marie-Catherine Le Jumel de Barneville da Claude Le Jumel, bet ofiser en arme ar roue gall, ha da Judith Angélique Le Coustelier, tudjentil eus Normandi ; kar e oa da varkiz Béringhem. Nizez e oa da Marie Bruneau des Loges, mignonez d'ar skrivagnerien François de Malherbe ha da Jean-Louis Guez de Balzac.
D'an 8 a viz Meurzh 1666, da 16 vloaz, e voe dimezet, hervez giz an amzer, da ur baron eus lez dug Vendôme, anvet François de La Motte, baron d’Aulnoy en Brie, 30 vloaz koshoc'h egeti, brud dezhañ da vout lonker, c'hoarier, dispeigner, ha merc'hetaer daonet.
Diguzhet an irienn, en em dennañ a reas ar varonez o tec'hel dre ur skalier kuzh, o koachañ en un iliz. ret e voe dezhi kemer hent an harlu, ha beajiñ a eure dre Europa abalamour d'ar gondaonidigezh a c'halle kouezhañ warni. He mamm, kontez Gudanne, a repuas e Spagn. E 1675 ez eas da Vro-Saoz, hag alese da Spagn ma oa he mamm o chom. E 1685 e voe aotreet he mamm da zistreiñ da Vro-C'hall gant ar roue gall rak servijoù he devoa rentet d'al lez.
Noailles
Orin
Diwar an anv latin novalia,  « douar nevez difraostet ».
Marie-Catherine d'Aulnoy
He buhez
E 1690 e teuas en-dro da Pariz ma tigoras ur saloñs a lennegezh, met adarre e lakas he dorn en un irienn, dre vignoniezh ouzh un itron Ticquet a voe dibennet dre m'he devoa muntret he fried.
Noailles
Tud
Tiegezh Noailles, tiegezh gall a wad uhel, un dug Noailles er penn anezhañ.
Marie-Catherine d'Aulnoy
He buhez
Mervel a reas e peoc'h er gêr, en 1705 e Pariz.
Hec'h oberenn
Darempredoù a vignoniezh he devoa gant Charles de Saint-Évremond ha konterezed evel Julie de Murat ha Marie-Jeanne L’Héritier. Adal 1690 ec'h embannas danevelloù e doare an amzer : Mémoires sur la cour d’Espagne, Histoire d’Hippolyte, comte de Douglas ha Relation du voyage d’Espagne (1691), ar Mémoires des aventures de la cour de France (1692), ar Mémoires secrets de plusieurs grands princes de la cour (1696).
Ha goude e savas kontadennoù.
L’Île de la félicité a voe ar c'hentañ kontadenn boudigoù embannet en Bro-C'hall. Goude berzh an dastumad Les Contes de ma Mère l'Oye gant Charles Perrault en 1697, ec'h embannas Marie-Catherine d’Aulnoy 4 levrenn a gontadennoù a-raok an dastumad all Contes nouveaux ou Les Fées à la mode, en 1697 ha 1698, a sachas brud warni.
Degemeret e voe en Akademiezh ar Ricovrati, un akademiezh italian e Padova. Ar seizhvet maouez brudet e oa en Akademiezh, ha lesanvet e oa "an Helavar" ha Klio, hervez anv muzenn an Istor.
Nizez e oa da Marie Bruneau des Loges (1585-1641), skiantourez eus an amzer.
Club Atlético San Lorenzo de Almagro
Club Atlético San Lorenzo de Almagro (pell anavezetoc'h evel San Lorenzo) zo ur c'hleub mell-droad arc'hantinat bet krouet d'ar 1añ a viz Ebrel 1908 e Buenos Aires. Antonio Scaramusso a voe e gentañ prezidant, hag eñ kaset e gefridi da benn betek 1914.
Meur a lesanv a oa bet roet d'ar c'hleub a-hed e istor : Ciclón, Cuervo, Santo, Matador, Santos de Boedo.
C'hoari a ra e grogadoù en Estadio Pedro Bidegain a vez graet Nuevo Gasómetro anezhañ ivez.
Robersart
Robersart a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Thomas Lotout
Ganet eo bet Thomas Lotout, lesanvet TiTom, d'an 10 a viz Gouere 1983 e Kreiz Breizh. D'an oad a 7 vloaz e krogas da seniñ gant e vreur bras Jozef. Kentelioù seniñ o deus bet digant o amezeg David Pasquet, hag eñ yaouank-flamm, ha goude se digant Gael Nicol, bet o-daou sonerien vrudet Ar Re Yaouank. Evezh a oa bet sachet warnañ d'an oad a 10 vloaz pa gemeras perzh en ur genstrivadeg e Pondi gant Laurent Bigot, a oa bet div wech kampion Breizh ar sonerien daou-ha-daou. Adalek neuze e voe desket dezhañ seniñ e-pad ur pevar bloaz bennak.
Buhezskrid
Dont a reas ar vreudeur Lotout da vezañ brudet-kenañ pa c'hounezas Kerlenn Pondi Kampionad Breizh ar Bagadoù, kentañ rann e 2001.
Tomaz Lotout en deus kemeret perzh en ur bern strolladoù festoù-noz. Seniñ a reas gant Carré Manchot. Sonet en deus war bladennoù pe war al leurenn gant Stourm, Jean-Charles Guichen, Diaouled Ar Menez, Loened Fall, Youenn Bodros. Sonaozour Bagad Pañvrid eo bet ivez. C'hoari a ra ivez gant e strollad festoù-noz anvet Winaj'h.
E dibenn 2009, ez eo bet Tomaz Lotout oc'h enrollañ ur bladenn e-unan, e hini gentañ, gant an ti-embann pladennoù L’OZ Production. Anvet eo « Un Cri Dans L’Ebène ». Ur bern sonerien vat a zo da glevout war ar bladenn-se evel ar fleütour Yannig Alory eus Carré Manchot, ar soner gitar-boud Stéphane Devito eus ar strollad-bet Ar Re Yaouank, ar violoñsour Raphael Chevalier bet o seniñ gant Denez Prigent ha Da Silva, ar gitarour Pat O’ May, an tabouliner Mickael Bourdois bet e Ioda, ar c'haner Brendan Le Corre, Fabrice Beaumin ouzh ar bouzouki eus Trio Beaumin. Sonaozourien pladenn TiTom a zo Stéphane Devito ha Fabrice Beaumin, ur bladenn a zo 11 ton da glevout warni.
Bez' en deus TiTom un doare dezhañ e-unan da seniñ ar vombard hag a lak begon ha startijenn, o lakaat ar sonerezh da nijal hag o reiñ ul lusk hag un nerzh par da hini ar rock, pe heñvel outañ zoken.
Ar c’hoari-echedoù
Ar c’hoari-echedoù (titl orin: Schachnovelle) zo un danevell skrivet gant Stefan Zweig e 1941 a-raok en em lazhañ.
Mirko Czentovic
Mervel a reas e dad, ur bageer slav paour, pa oa Mirko daouzek vloaz. Desavet e voe an emzivad gant ur beleg a c’hoarie echedoù gant ur mignon. Deskiñ a reas ar paotr yaouank reolennoù ar c’hoari e-unan, en ur sellout ouzh an abadennoù c’hoariet gant an dud deuet. Pa voe dizoloet e dalant e voe degaset da Vienna evit peurechuiñ e studioù war an echedoù, ha dont a reas da vezañ kampion ar bed pa oa ugent vloaz.
An Dr. B.
Labourat a rae an Dr. B. gant e dad, en ur studi vihan, evit an Impalaerezh aostrian hag abatioù. Kuzhat a rae arc’hant ouzh sell an nazied, hag abalamour da se e voe tapet gant ar Gestapo, toull-bac’het en otel Métropole hag aterset. Evit derc’hel e yec’hed spered daoust ma ne wele den ebet ha n’en doa mann ebet da ober e laeras ul levr, abadennoù echedoù ennañ, hag e c’hoarias anezho en disgwel.
Istor
==Embannadurioù Ar c'hentañ embann a voe graet e Buenos Aires d'ar 7 a viz Kerzu 1942, ha ne voe graet nemet  300 skouerenn. En Europa e voe embannet e miz Kerzu 1943 en Exilverlag, ti-embann Gottfried Bermann-Fischer e Stockholm a embanne skrivagnerien berzet ha heskinet gant an nazied en Alamagn.
E 1944 e voe graet an embannadur saoznek kentañ e New York. E galleg e voe graet er bloaz-se ivez e Suis, hogen adwelet e voe ar skrid en 1981.
Film
E 1960 eo bet sevenet ar film Schachnovelle gant Gerd Oswald diwar an danevell.
Monteferrante
Monteferrante  a zo ur gumun eus proviñs Chieti en Abruzzo, en  Italia.
AUKUS
AUKUS (distaget /ˈɔːkəs/ e saozneg), skrivet ivez Aukus ha raloc'h AUUKUS (evit AUstralia, UK hag US) zo un emglev etre teir bro : Aostralia, ar Rouantelezh-Unanet, ha Stadoù-Unanet Amerika, embannet d'ar 15 a viz Gwengolo 2021 evit tachenn an Indez-Habask. Gant ar pakt-se, SUA hag ar Rouantelezh-Unanet a rank sikour Aostralia da gaout listri-spluj nukleel.
An emglev a zo ivez unan kenskoazell evit tachenn ar cyber, ar speredegezh ardaouel hag an emrenadur, an teknologiezhoù quantek, an teknologiezhoù dindan-vor, hypersonek hag enep-counter-hypersonek, ar brezel elektronek, kement hag an eskemm titouroù.
An emglev a zo bet degemeret etre hervez ar broioù. Evit gouarnamant Sina eo bet degemeret fall-spontus, rebechet eo bet d'an teir bro gornôgel bezañ en ur "spered Brezel Yen".
Arthur Schopenhauer
Arthur Schopenhauer (Danzig, 22 C'hwevrer 1788 – Frankfurt am Main, 21 Gwengolo 1860) a oa ur prederour hag ur c'helenner skol-veur.
Sevel a reas ur c'helenn a-zivout gouiziadoniezh, usvedoniezh, kenedouriezh ha divezelezh. En em lakaat a rae da heulier Immanuel Kant (1724-1804) hag implij a reas prederouriezh e vestr evit frammañ e soñj dezhañ. E-touez ar brederourien eus an e tiorroas meizad an uhelvennaderiezh dangorel. Hennezh a voe unan eus ar brederourien alamanek kentañ hag o deus diorroet ar mennozh ma vez renet an hollved gant ur bennaenn ziboellek.
Fulup Bro-C'hall (1640-1701)
Fulup Bro-C'hall, pe Fulup Iañ Orleañs, pe Philippe de France(1640-1701) a oa ur priñs gall, breur da Loeiz XIV.
E vuhez
Eil mab Loeiz XIII e oa.
Dimezioù
Troet e oa gant ar baotred, evel e dad, met div wech e timezas, ha bugale dezhañ bep tro:
ANZUS
Emglev surentez Aostralia, Zeland-Nevez, Stadoù-Unanet Amerika (saozneg : Australia, New Zealand, United States Security Treaty) a voe sinet e 1951 en un doare nann-redius etre da gentañ Aostralia ha Zeland-Nevez, hag en tu all, Aostralia hag SUA, evit labourat asambles war an dachenn vilourel war dachenn ar Meurvor Habask. Hiziv-an-deiz eo liammet gant ur sell brezel bedel.
Embann a ra ma vefe eus un dagadenn war unan eus an tri siner e teufe da vezañ dañjerus evit ar sinerien all ha pep hini a rankfe sevel obererezhioù evit reiñ lamm d'an dagadenn.
Nerzhioù an ANZUS a genvrezelias e Korea hag en Indez-Sina.
Vianne
Vianne (e galleg ofisiel), pe Viana (en okitaneg), zo ur gumun c'hall e Lot-et-Garonne, e Nouvelle-Aquitaine.
Montelapiano
Montelapiano a zo ur gumun eus proviñs Chieti en Abruzzo, en Italia.
Montebello sul Sangro
Montebello sul Sangro  a zo ur gumun eus proviñs Chieti en Abruzzo, en  Italia.
Ras al-Khaimah
Ras al-Khaimah (arabeg: رأس الخيمة‎ Rā's al Ḫaima; e brezhoneg: “kern an deltenn”) a zo unan eus seizh emirelezh an Emirelezhioù Arab Unanet. Emañ-hi e biz an Emirelezhioù, sko ouzh ezklozadur Oman. Ras al-Khaimah eo ivez anv ar gêr-benn. 1 700 km² a zo dindan ar vro.
River Plate Football Club
River Plate Football Club (anavezetoc'h evel River Plate) a voe ur c'hleub mell-droad uruguayat bet krouet e 1897 e karter porzh Montevideo (Uruguay), Cagancha FC an anv anezhañ er penn-kentañ ha FC London da c'houde. Hiziv an deiz e vez graet River Plate ivez eus Club Atlético River Plate goude ma voe aet da get River Plate Football Club e 1929 da vat.
Lesanvet e oa bet Los Darseneros.
C'hoari a rae e grogadoù en Estadio Parque Lugano.
Amzer en devoe ar c'hleub da bakañ un nebeud titloù e-kerzh e vuhez verr :
Benead XVI
Benead XVI (latin: Benedictus XVI, italianeg : Benedetto XVI, alamaneg : Benedikt XVI) eo an 265vet pab. Dilennet eo d'an 19 a viz Ebrel 2005 e-kerzh ur sened kardinaled, oferennet e liderezh gentañ d'ar 24 a viz Ebrel 2005, ha perc'hennet penniliz San Giovanni in Laterano d'ar 7 a viz Mae 2005. Pab eo betek an 28 a viz C'hwevrer 2013, pa ro e zilez.
Ganet e oa Joseph Alois Ratzinger e Bavaria d'ar 16 a viz Ebrel 1927 ha marvet d'an 31 a viz Kerzu 2022 er Vatikan. Dre ma oa pab e oa ivez eskob Roma ha dre-se, penn an Iliz Katolik ha penn Keoded ar Vatikan. Ar geodedourelezh alaman ha vatikan en doa. Yann-Baol II a oa ar pab araozañ.
Red-buhez
Goude bezañ bet e-pad pell kelenner skol-veur, o kelenn an deologiezh e meur a skol-veur en Alamagn eo anvet da arc'heskob München ha Freising ha kardinal gant ar pab Paol VI e 1977. E 1981 ez eas da Roma e-lec'h ma teuas da vezañ prefed er genvreuriezh evit doktrin ar feiz, unan eus ensavadurioù pennañ ar guria roman.
Paboni
Evel ar bibien all araozañ ez eo Benead XVI mirelour e-keñver an deologiezh hag e gelenn hag e skridoù sperius a zifenn un doktrin gatolik hengounel. E-kerzh e baboni en deus kuzuliet Benead XVI Europa da zont en-dro war-du pennaennoù kristen evit respont d'an digristennadur a zo o c'hoarvezout e meur a vro. Soñjal a ra dezhañ eo nac'h ar c'henverelouriezh e-keñver ar wirionez objektivel, ha nac'h ar wirionez divezel, ar gudenn vrasañ er XXIañ kantved. Kelenn a ra ar fed eo a-bouez evit an Iliz Katolik hag evit an denelezh arvestal karantez dasprener Doue.
Françoise de Foix
Françoise de Foix (war-dro 1495 - 16 a viz Here 1537), kontez Kastellbriant, a oa serc'h d'ar roue gall Frañsez Iañ.
Yaouankik e oa pa voe dimezet, e 1505 pe 1509, da Yann Laval-Kastell-Briant (1486-1543), aotrou Kastell-Briant. Betek ren Frañsez Iañ Bro-C'hall ne veze ket kalz merc'hed e lez ar rouaned c'hall, met ar roue-se a gavas mat lakaat merc'hed ha gwragez an aotrouien da zont d'al lez.
Benead XVI
Dilez
D'an 11 a viz C'hwevrer 2012 ec'h embannas ar pab Benead XVI e roe e zilez a-benn an 28 eus ar miz da 8e00 noz. Un darvoud seurt-se a c'hoarvez ral a wezh en istor an Iliz (er evit ar wezh diwezhañ, gant Gregor XII). Adal neuze e oa deuet da vezañ "pab enorus" hag aet da vevañ e manati Mater Ecclesiae eus ar Vatikan, lec'h ma varvas d'an 31 a viz Kerzu 2022.
Prisches
Prisches a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Jhilmar Lora
Carlos Jhilmar Lora Saavedra (berraet a-wechoù e Jhilmar Lora), bet ganet d'ar 24 Here 2000 e Lima (Perou), a zo ur melldroader lakaet da vezañ unan eus ar re wellañ eus e remziad.
Rocca San Giovanni
Rocca San Giovanni  a zo ur gumun eus proviñs Chieti en Abruzzo, en Italia.
Club Atlético Kimberley
Club Atlético Kimberley (pell anavezetoc'h evel Kimberley) zo ur c'hleub sportoù arc'hantinat bet krouet e 1906 e Villa Devoto (unan eus eizh garter ha daou-ugent Buenos Aires.
Adalek 2007 en devoa graet e vennozh ar c'hleub kemer perzh e kenstrivadegoù futsal broadel hag etrebroadel.
C'hoari a ra e grogadoù e Microestadio Malvinas Argentinas, lec'hiet e karter La Paternal.
Trinacria
thumb| Trinacria a zo ur ger a denn da Sikilia.
Trinacrie Trinacria
Suffren (morreder gall)
Ar Suffren a oa ur morreder ponner (rummad Suffren ) hag a voe implijet gant ar morlu gall adalek ar 1añ a viz Genver 1930 betek ar 1añ a viz Here 1947. Anvet e oa bet, evel meur a vag all en e raok, diwar anv ar besamiral Pierre André de Suffren (1729-1788).
Tamallet e voe ar vag-brezel da vezañ kemeret perzh e Bombezadeg Hải Phòng (ur gêrig porzh hag a oa en Indez-Sina c'hall d'an ampoent) a c'hoarvezas d'an 23 a viz Du 1946. Evit doare e oa bet tamallet e gaou ha diouzh testenioù all, , embannet n'eus ket pell amzer e voe kaset ar vombezadeg da benn gant an tri lestr-avizer Chevreuil, Dumont d'Urville ha Savorgnan de Brazza.
Hyllos
Hyllos (Ὕλλος / Húllos e gregach) a oa mab da Herakles ha Deianeira. Savet e voe e ti Keyks, roue Trac'his, e Thessalia, tra ma oa an haroz gant e zaouzek trevell. Kaset e voe gant e vamm da glask war-lerc'h e dad, ha kavout a reas anezhañ p'edo o paouez gwiskañ toneg an den-marc'h Nessos.
A-raok mervel, pa ouie Herakles e oa en e amzerioù diwezhañ, e c'houlennas digant e vab, dimeziñ da Iole.
Tad e oa Hyllos da Gleiodaios.
Al Liorzhour
Al liorzhour zo ur pezh c'hoari brezhonek, troet diwar skrid saoznek Mike Kenny ha c'hoariet gant Teatr Piba.
Embannet eo bet ar skrid gant Emgleo Breiz e 2012. Kentañ embannadur Emgleo Breiz e peurunvan eo.
Thouarsais-Bouildroux
Thouarsais-Bouildroux a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Archi (Abruzzo)
Archi  a zo ur gumun eus proviñs Chieti en Abruzzo, en  Italia.
Abbey Road (albom)
Unnekvet albom ar Beatles eo Abbey Road, embannet d'ar er Rouantelezh-Unanet. Anvet eo bet diwar lec'h ar studioioù EMI e-barzh e Londrez ha war ar golo eo skeudennaouet ar strollad o treuziñ straed Abbey Road, ur skeudenn dezrevellet-kenañ er sevenadur pop. Gant an albom e oa bet embannet ar singloù Something, kanaouenn George Harrison nemeti aet d'ober ur single, ha Come Together e miz Here.
Meur a zore-seniñ a glever en albom, etre ar blues, ar rock hag ar pop, ha kalzik e oa bet implijet ar sintetizor Moog, silet dre un uhelgomzer Leslie. Albom nemetañ ar Beatles enrollet gant un trañzistor e stad solut an hini eo, ar pezh en deus roet ur son sklaeroc'h eget an albomoù kent. Anavezet eo an albom evit e eil darn aozet evel ur medley gant kanaouennoù berr. E-kerzh ar memes prantadoù-enrollañ e oa bet sonenrollet ar singloù The Ballad of John and Yoko/Old Brown Shoe.
Ar produer George Martin en doa asantet distreiñ gant ma vije labouret hervez ar memes reol hag en albomoù kentañ. Diwar an dra-se e oa bet kavet plijus a-walc'h enrollañ Abbey Road daoust ma chome kudennoù da renkañ. Enrollet e oa bet adalek miz C'hwevrer betek miz Eost, ar wezh diwezhañ ma oa bet bodet holl izili ar strollad da seniñ asambles. E miz Gwengolo e oa bet lavaret gant Lennon ez ae kuit eus ar strollad, en un doare prevez avat. Embannet e oa bet fin ar Beatles war an ton bras gant McCartney ar bloaz war-lerc'h.
Burutellet taer e oa bet Abbey Road pa oa bet embannet met gant an amzer eo bet gwelet evel unan eus albomoù kentañ istor ar sonerezh. Meulet eo labour Harrison gant Something hag Here Comes the Sun evel al labour gwellañ en deus graet gant ar strollad. En enor d'an albom e oa bet adanvet ar studioioù EMI e studioioù Abbey Road.
Listenn ar c'hanaouennoù
Holl ganaouennoù savet gant Lennon/McCartney, war-bouez ar re ma'z eus merket un anv all. {|
Bleu d'Auvergne
Bleu d'Auvergne (Blau d'Auvèrnhe en okitaneg), pe Keuz glas Arvern, zo ur fourmaj glas hag a vez aozet e Bro-Arvern hag en un toulladig departamantoù all tro-war-dro. Graet e vez gant laezh buoc'h. Anavezet eo abaoe kreiz an kantved en doare ma vez graet bremañ (met da goshoc'h e sav moarvat), ha gwarezet gant un AOK abaoe 1972.
Harry Nilsson
Harry Nilsson III, bet ganet d'ar 15 a viz Mezheven 1941 e Brooklyn (New York, SUA) hag aet da Anaon d'ar 15 a viz Genver 1994 en Agoura Hills (Kalifornia, SUA), o oa un aktour, ur c'haner-sonaozer ha saver senario stadunanat.
Ar c'haner teir eizhvedellad hanter barregezh e vouezh en devoa tapet brud vras gant ar c'hanaouennoù Everybody's Talkin' (1969), Without You (1971) ha Coconut (1972).
C'hoariell
Ur c'hoariell a zo un dra evit c'hoari. Alies eo ar vugale a ra gant c'hoarielloù, met a-wechoù e vez c'hoarielloù ivez evit tud vras hag evit loened. Anavezout a reer c'hoarielloù abaoe an amzerioù koshañ. Pompinelloù, polotennoù, diñsoù... a zo c'hoarielloù.
Big Comic Spirits
Big Comic Spirits (japaneg : ビッグコミックスピリッツ) a zo ur magazin manga seinen sizhuniek embannet e Japan gant Shōgakukan. Ur magazin evit paotred 20–25 bloaz eo. Da Lun e vez embannet ha koustañ a ra 280 yen. An niverenn gentañ a zo bet embannet d'ar 14 a viz Here 1980. D'ar mare-se e oa ur magazin miziek. E miz Even 1980 e voe embannet div wech ar miz, ha sizhuniek e teuas da vezañ e miz Ebrel 1986. Ennañ e kaver istorioù diwar-benn ar boued, ar sportoù, an darempredoù karantez hag ar c'henwerzh. E 1996 e skrivas Frederik Schodt e veze lenent gant paotred 28 vloaz hag a labour e bed an argant hag a zebr e stalioù ma tebrer toazennoù ramen E 2008 e veze skignet ouzhpenn 300 000 skouerenn. . E 2009 e voe krouet ur magazin liammet ouzh Big Comic Spirits, anvet Monthly Big Comic Spirits.
Donibane Garazi
Donibane Garazi (Sent Joan Pè de Pòrt en okitaneg; Saint-Jean-Pied-de-Port e galleg hag ent-ofisiel) zo anv ur gumun eus Euskal Herria, ha pennlec'h kanton Donibane Garazi. Gwechall e oa kêr-benn Navarra Izel.
Stêrioù
Div stêr a dremen drezi:
Tren
Un hent-houarn zo da vont da Vaiona.
Departamant Río San Juan
Departamant Río San Juan zo unan eus departamantoù Nicaragua, ha San Carlos eo ar gêr-benn.
Akademiezh Roazhon
Akademiezh Roazhon zo ur bastell-vro a-fet an deskadurezh c'hall hag a glot gant Rannvro Breizh.
En akademiezh Roazhon ez eus pevar ensellerezh akademiezh evit pep hini eus ar pevar departamant a zo er rannvro : Il-ha-Gwilen, Aodoù-an-Arvor, Penn-ar-Bed ha Mor-Bihan.
Evit akademiezh Roazhon ez eus ouzhpenn 52,000 den o labourat, gant 85 % a gelennerien en o zouez. Ouzhpenn 600,000 skoliad zo er skolioù kentañ hag eil derez ha war-dro 113,000 studier er skolioù-meur ha skolioù-uhel.
Rektored
Renet e vez an akademiezhioù gant ur rektor, anvet gant ar gouarnamant. Gant an den-se e vez renet servijoù an akademiezh ha kemeret divizoù a sell ouzh an deskadurezh en holl skolioù an akademiezh.
E-touez an dud bet rektored Akademiezh Roazhon e c'haller menegiñ :
Aegotheles albertisi
, a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Aegothelidae.
Annez
Brosezat eo ar spesad en uheldirioù Ginea Nevez.
Charles Aznavour
Charles Aznavour (armenieg : Շառլ Ազնաւուր), ganet Shahnourh Varinag Aznavourian (armenieg : Շահնուր Վաղինակ Ազնաւուրեան) d'an 22 a viz Mae 1924 e Pariz hag aet da Anaon d'ar 1añ a viz Here 2018 e Mouriès (Bouches-du-Rhône), zo un aozer-sonaozer-kaner, aktour ha skrivagner gall-hag-armenian.
Kroget e oa da ganañ e 1946, en holl en deus bet enrollet 1 200 kanaouenn e meur a yezh : e galleg, saozneg, italianeg, spagnoleg, alamaneg, armenieg (Yes kou rimet'n tchim kidi), napolitaneg (Napule amica mia), rusianeg ha kabileg. Skrivet pe genskrivet en devoa e-tro 1 000 kanaouenn, evitañ pe evit arzourien all.
Unan eus ar C'halloued brudetañ eo dre ar bed. Graet eus outañ « Doue ar pop gall » gant ar buruteller sonerezh Stephen Holden, Charles Aznavour a oa bet sakret « kaner "variété" pouezusañ an xxvet kantved » gant CNN hag an Time dirak Bob Dylan, Frank Sinatra ha memes Elvis Presley.
Hep sevel a-enep e sevenadur gall, bez' e voe kannad Armenia e meur a aozadur etrebroadel diplomatel adalek 1995. Roet e oa bet dezhañ ar vroadelezh armenian e 2008. Kannadour Armenia e oa e Suis, ma oa o chom abaoe ar bloavezhioù 1970. E 1995 e oa kannadour ha dilennad Armenia evit an UNESCO.
Font Moneizel Etrebroadel
Ar Font Moneizel Etrebroadel (FME; ent-ofisiel IMF/FMI, saozneg: International Monetary Fund; galleg: Fonds monétaire international; spagnoleg: Fondo Monetario Internacional) a zo un ensavadur etrebroadel lakaet war-sav d’an 22 a viz Gouhere 1944. Staliet eo e Washington er Stadoù-Unanet ha 187 stad ezel a zo bremañ. Christine Lagarde eo ar bennrenerez abaoe miz Gouhere 2011.
Istor
Hiziv an deiz emañ koulz lavaret kement bro a zo ezel eus an FME, met broioù bihan ’zo n'emaint ket (Liechtenstein, broigoù eus ar Meurvor Habask), na Taiwan kennebeut.
Constanza de Aragón y Castilla
thumb|Corona de Constanza de Aragón.
Constanza de Aragón y Castilla (1179 - Catania, Sicilia 23 a viz Mezheven 1222), a oa infantez Aragon hag a zeuas da vout rouanez Hungaria (1196-1204), ha rouanez Sikilia (1209-1222) hag Impalaerez Santel (1212-1222).
Merc'h henañ Alfonso II, roue Aragon ha kont Barcelona ha Provañs, e oa. He mamm, eil pried Alfonso II, e oa Sancha Kastilha. C'hoar e oa d'ar roue Pedro II el Católico.
Dimezioù
Div wech e timezas:
Xian
Xian a dalv evit :
Beg-douar Piombino
Beg-douar Piombino (Promontorio di Piombino en italianeg) zo ur beg-douar e-kichen kêr Piombino, e kreisteiz proviñs Livorno, e rannvro Toskana, en Italia.
Sellet a reer outañ evel al lec'h a verk an disparti etre Mor Liguria, en hanternoz, ha Mor Tirrenia, er c'hreisteiz. Er-maez, larkoc'h er mor, emañ enez Elba, hag etre an enezenn-se hag an douar-bras emañ Kanol Piombino.
Peter Sauber
Peter Sauber, bet ganet d'an 13 a viz Here 1943 e Zürich (Suis), a zo un den hag a gemere perzh e redadegoù kirri. Krouet en devoa ar skipailh Sauber a rede e kevezadeg ar c'hirri sport hag e Formulenn 1.
Clermont-Ferrand
Clermont-Ferrand (e galleg) pe Clarmont (d'Auvèrnhe/d'Auvèrnha) (en okitaneg) eo kêr-benn Bro-Arvern koulz ha hini ar rannvro a zo bet anezhi betek adreizhadur tiriadel Bro C'hall e 2015. Prefeti departamant ar Puy-de-Dôme eo ivez.
142 600 a dud a oa o chom enni e 2016, met poblet kenañ eo an tolpad kêrioù gant 482 000 a dud.
Krennc'halleg
Ar c'hrennc'halleg, pe galleg krenn, zo ur stumm eus ar galleg a veze komzet ha skrivet etre ar XIV vet hag ar. Ur mare tremen eo, ma teuas ar galleg da vezañ disheñvel-mat diouzh ar yezhoù oil all ha ma teuas ivez da vezañ yezh ofisiel ar rouantelezh c'hall, implijet er skridoù e-lec'h al latin hag ar yezhoù oil all. Ur mare eo ivez a brientas donedigezh ar galleg klasel komzet ha skrivet er XVII vet ha.
Clermont-Ferrand
Douaroniezh
Lec'h diazez Clermont en em gav etre divrec'h ar stêr Tiretaine.
Krennc'halleg
N'emañ ket a-du an holl istorourien ha yezhourien war bevennoù mare ar c'hrennc'halleg. Hervez ar geriadur Larousse ez eo ar mare etre 1340 ha 1611, met en Dictionnaire du moyen français e kaver gerioù dastumet e skridoù bet embannet etre 1330 ha 1500.
Clermont-Ferrand
Ardamezioù
En glazur, e groaz leun en gul e c'houremm en aour, ur vlourdilizenn ivez en aour ouzh pep konk.
Krennc'halleg
Ar c'hemm brasañ etre an henc'halleg hag ar c'hrennc'halleg eo e voe kollet an troadoù en anvioù-kadarn.
Kalzik gerioù a voe amprestet digant al latin hag ar gresianeg, tennet eus skridoù klasel. Gerioù a voe savet ivez, diwar elfennoù latin ha kemmet e voe doare-skrivañ gerioù gallek evit o tostaat d'o gerdarzh, ar pezh a lakaas an distagadur hag ar skritur da bellaat an eil diouzh egile.
E deroù mare ar c'hrennc'halleg e oa dizunvan an doare-skrivañ hervez ar skriverien met tamm-ha-tamm e voe unvanet, dreist-holl goude donedigezh ar moullañ, war-dro 1470.
E-touez ar skrivagnerien o deus skrivet e c'hrennc'halleg emañ François Villon, Clément Marot, François Rabelais, Michel de Montaigne, Pierre de Ronsard a-douez tud all. Gant Joachim du Bellay e voe embannet Défense et illustration de la langue française e 1549, ul levr a zisplege e oa ar galleg ur yezh talvoudus evit al lennegezh hag a glaske kas war-raok ur patrom yezh nevesaet ha glannaet, diwar skouer al latin.
Gwezenn Nedeleg
Ar wezenn Nedeleg zo unan eus an hengounioù zo liammet ouzh gouel Nedeleg. Ur wezenn-sapr a vez lakaet gant an dud en o zi peurliesañ, pe er-maez a-wechoù, ha kinklet e vez gant garlantezioù, bouloù liv ha kement zo, da vare Nedeleg. Aelez bihan ha stered a vez lakaet ouzh ar brankoù, hag ur steredenn alies e beg ar wezenn, evel arouezioù eus sterenn Bethlehem hag eus ganedigezh Jezuz Krist.
Soulles (stêr)
Ar Soulles zo ur stêr e Normandi e Bro-C'hall, 51,8 km hed dezhi, treuziñ a ra departamant Manche e Bro-C’hall. Tremen a ra dre Percy, Villebaudon, Maupertuis, La Haye-Bellefond, Moyon, Soulles, Dangy, Notre-Dame-de-Cenilly, Cerisy-la-Salle, Montpinchon, Ouville, Savigny, Belval, Courcy, Nicorps, Saint-Pierre-de-Coutances, Coutances, Orval, Bricqueville-la-Blouette, Heugueville-sur-Sienne. Kemberiñ a ra gant ar Sienne etre Orval hag Heugueville-sur-Sienne.
Gwezenn Nedeleg
Orin
Soñjal a reer eo gwriziennet ar boaz da ginklañ gwez-sapr evel-se da vare Nedeleg e sevenadurioù kozh Europa, da vare ar C'hermaned kozh, a-raok m'en em ledfe ar gristeniezh dre ar c'hevandir,. Gwez troc'het e-kreiz ar goañv a vije bet un arouez frouezhusted evit ar pobloù-se. Pa voent kristenaet e voe adkemeret an hengoun-se gant an iliz ha treuzfurmet ganti da vezañ un arouez eus ganedigezh Jezuz Krist, ar "salver". Tamm-ha-tamm, a-hed ar c'hantvedoù, e voe graet muioc'h-mui gant gwez Nedeleg e-touez ar gristenien en Europa. Ha bremañ eo anavezet ar boaz-se dre ar bed a-bezh ha n'eo ket stag ouzh ar gristeniezh kement-se ken.
Hiziv
Bep bloaz e vez troc'het etre 50 ha 60 milion a wez Nedeleg en Europa. Meur a spesad a vez gounezet evit se : Picea abies (pruñs), Abies nordmanniana (sapr Nordmann).
Susana
Susana zo un anv-badez portugalek ha spagnolek, kar da Suzana e brezhoneg.
Ivonig ar Merdi
Ivonig ar Merdi (pe Ivonig Le Merdy), genidik eus Plouie, a zo prezidantez Emglev Bro an Oriant ha plediñ a ra kalz gant sevenadur Breizh en Oriant ha tro-war-dro. Labouret he deus kalz ivez evit Diwan. Resevet he deus Kolier an Erminig e 2012.
Chi war Dreth
Chi war Dreth (pe Tywardreath e saozneg) zo ur gêriadenn e Kerne-Veur, etre Sen Ostell ha Fowydh, en arvor Mor Breizh, war un dorgenn.
1st North Carolina Regiment
Ar 1st North Carolina Regiment a oa bet savet d'ar 1añ a viz Gwengolo 1775, e Wilmington (North Carolina), evel lodenn eus ar Continental Army. E miz Genver 1776 e oa savet gant eizh kompagnunezh. Francis Nash a oa bet lakaet e penn gant ar renk a goronal e miz Ebrel 1776. Ar rejimant en doa kemeret perzh e emgann Fort Sullivan e 1776. Kaset e oa bet eus kostezenn su ar Reveulzi etrezek lu George Washington e miz C'hwevrer 1777. D'ar mare-se, Thomas Clark a oa deuet da vezañ koronal evit ar 1st Regiment. An unvez a oa deuet da vezañ ul lodenn eus an Nash's North Carolina Brigade e miz Gouhere.
Chi war Dreth
Kreskiñ a reas ar gêriadenn en-dro d'ur prioldi beneadat savet da vare aloubadeg Bro-Saoz gant an Normaned.
Plaver an hanternoz
Plaver an hanternoz (Petaurus abidi) zo ur bronneg godellek a vev e Papoua-Ginea Nevez.
1st North Carolina Regiment
E 1777 ar 1st North Carolina a gemeras perzh en emgannoù Brandywine ha Germantown hag ivez en hini White Marsh. Francis Nash a oa bet lazhet e-pad Emgann Germantown ha lakaet e voe Clark en e blas. Stourm a voe e Monmouth e miz Even 1778.
An North Carolina Brigade a voe kaset er su dindan urzhioù ha renerezh James Hogun hag a erruas e Charlestown (South Carolina) e miz Meurzh 1780. Ar 1st Regiment a oa bet tapet gant ar British army e-pad Sez Charleston d'an 12 a viz Mae 1780. Clark ha 287 soudard a oa bet prizoniet. Ar rejimant a voe adsavet e-pad hañv 1781 hag a stourmas e brigadenn Jethro Sumner en Eutaw Spring e miz Gwengolo. Ar 1st North Carolina a voe lakaet war e leve d'an 23 a viz Ebrel 1783 e James Island, South Carolina ha divodet d'ar 15 a viz Du 1783.
Chrzanów
Chrzanów, kêr eus rannvro Małopolska (Polonia vihan), Polonia.
Jonas Brothers
Jonas Brothers a zo ur boy band stadunanat, ur strollad sonerien evit ar grennarded brudet gant Disney Channel.
O anvioù eo Joe, Kevin, ha Nick Jonas.
Cagny (Calvados)
Cagny a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.
Monumantoù ha traoù heverk
.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Marvet int d'an 6 a viz Even 1944 e-pad Dilestradeg Normandi, e-pad an Eil brezel-bed.
Susanna
Yezhoù all
Kar eo
Xian Xinchang
War-dro 430 000 a dud zo o chom eno.
Pierre de Lesconvel
Pierre de Lesconvel (war-dro 1650-1722) zo un istorour breizhat ha skrivagner gallek. Ganet e oa e maner Leskonvel e Plouzane, e Leon.
San Carlos (Nicaragua)
San Carlos zo ur gêr hag ur gumun e Nicaragua, ha kêr-benn departamant Río San Juan eo ivez. E beg su al lenn Cocibolca, pe lenn Nicaragua, emañ, el lec'h ma tifluk ar Río San Juan.
Ur gorread a 1 445 km² zo d'ar gumun, ha stag outi eo an enezeg Solentiname, el lenn Nicaragua.
Salvatore Cascio
, bet ganet e Palazzo Adriano (Sikilia) d'an 8 a viz Du 1979, zo bet un aktour italian sinema ha skinwel.
Ent yaouank e kemeras perzh er Maurizio Costanzo Show, an talk show kinniget gant Maurizio Costanzo er chadenn skinwel italianek Canale 5. Dibabet e voe gant ar sevener sinema italian Giuseppe Tornatore (1956-) a glaske ur bugel evit derc'hel perzh Totò en e eil hirfilm Nuovo Cinema Paradiso. Berzh bras a reas ar film kement hag an aktourien anezhañ, ma voe paket daou briz — British Academy of Film and Television Arts (BAFTA), Young Artist Award — gant Salvatore Cascio. Ne oa nemet nav bloaz d'an ampoent.
Embannet en devoa e emvuhezskrid — La gloria e la prova — e miz C'hwevrer 2022.
Unaniezh Utrecht
Unaniezh Utrecht (Unie van Utrecht e nederlandeg) zo un emglev, sinet d’an 23 a viz Genver 1579 en Utrecht etre seizh proviñs eus hanternoz an Izelvroioù a oa betek neuze e dalc’h Spagn.
Unaniezh Utrecht a oa un emglev etre Holland, Zeeland, Utrecht, Gelderland, Overijssel, Groningen ha Friz, proviñsoù protestant anezho. Ur respont e oa da Unaniezh Arras, un emglev a oa bet sinet a-raok etre proviñsoù katolik eus kreisteiz an Izelvroioù, a embanne o harp da Spagn.
Unaniezh Utrecht zo diazez Republik ar Seizh Izelvro Unanet, na voe anavezet da vat gant Spagn ha gant ar broioù all nemet e 1648, pa voe sinet Peoc'h Westfalia a lakae fin d’ar Brezel ar Pevar-Ugent Vloaz. E 1581 e voe sinet gant proviñsoù Unaniezh Utrecht, dizalc’h diouzh yev Spagn, Akta Den Haag, ur skrid ma veze embannet savidigezh Republik ar Seizh Izelvro Unanet.
Leskonvel
Leskonvel zo ur c'harter eus kumun Lokmaria-Plouzane e Leon. Ur maner hag ur chapel zo.
Douar-ar-C'hreiz
Douar-ar-C'hreiz zo ur bed faltaziek savet gant ar skrivagner J. R. R. Tolkien, lec'h ma tremen an darn vrasañ eus e istorioù. E saozneg e vez graet "Middle-Earth" anezhañ, un termenadur a c'hall bout keñveriet gant ar ger Miðgarðr e Gwengelouriezh lec'hlennat, ha Middangeard en oberennoù hensaoznek, evel Beowulf. Middle-earth zo ur c'hevandir e kreiz an Douar (anvet Arda) en un amzer pell a-raok hon istor anavezet. Oberennoù brudetañ Tolkien, evel An Hobbit hag Aotrou ar Gwalinier, zo diazezet warnañ. Hiriv e vez implijet ar ger "Middle-earth" evit taolennañ legendarium Tolkien, da lavaret eo an hollved tro-dro e romantoù.
Danavelloù Tolkien a c'hoarvez e gwalarn ar c'hevandir. Al lodenn-se a c'hall bout keñveriet gant Europa hag emañ e gwalarn ar bed kozh, gant tiriad ar c'hontre (the Shire e yezh an oberour) hag a zo heñvel ouzh maezioù bro-Saoz, pe Kornôg Midlands en un doare resisoc'h. Ar gêr e kreiz, Hobbiton, zo war an hevelep ledred hag Oxford.
Douar-ar-C'hreiz n'eo ket annezet gant mab-den nemetken, mes gant Elved, Korrien, Ented, hag Hobbided ivez, ha gant euzhviled a bep gouenn evel erevent, Trolled, pe Orged. A-hed an amzer ez eas da get an holl ouennoù nemet hini Mab-den hag a chomas war Arda betek hon oadvezh.
Airou
An Airou zo ur stêr e Normandi e Bro-C'hall, 30,5 km hed dezhi; treuziñ a ra departamant Manche. Tremen a ra dre La Trinité (andon), Rouffigny, Bourguenolles, La Lande-d'Airou, Le Tanu, La Haye-Pesnel, Beauchamps, Le Mesnil-Rogues, La Meurdraquière, Champrepus, Le Mesnil-Villeman, Le Mesnil-Amand . Kemberiñ a ra gant ar Sienne e Ver.
Esztergom
Esztergom (distaget [ˈɛstɛrɡom] en hungareg ; anvet ivez Strigonium e latin, Ostrihom e slovakeg ha Gran en alamaneg) zo ur gêr eus Hungaria, e hanternoz ar vro. Emañ war lez ar stêr Danav a verk ar vevenn etre Hungaria ha Slovakia. Annezet eo Esztergom gant war-dro 30 000 a dud. Kêr-benn Hungaria e voe Esztergom, etre an hag an. Neuze e voe kaset e lez da gêr Buda gant ar roue Béla IV.
En Esztergom emañ sez primad Iliz katolik Hungaria. Brasañ iliz Hungaria eo iliz-veur Esztergom. Eno ivez emañ lez vonreizhel Hungaria.
Lend-Lease
Lend-Lease ("Prestañ-Feurmiñ") pe Lend-Lease Act ("Lezenn Prestañ-Feurmiñ"), an titl ofisiel o vezañ An Act to Promote the Defense of the United States eus ar programm sikour-brezel sevenet gant ar Stadoù-Unanet e-pad an Eil Brezel-bed. Kemer perzh er brezel en un doare damguzh e oa ar pal kentañ ; a-c'houde tagadenn Pearl Harbor d'ar 7 a viz Kerzu 1941 avat, ha donedigezh SUA er brezel, e voe lakaet kresk er sikourioù hag en un doare ofisiel.
Dre an obererezh-se e voe roet lamm da lezennoù neptuegezh 1930. Al lezenn Lend-Lease, votet gant 317 mouezh a-du hag 71 a-enep e kambr dileuridi Stadoù-Unanet Amerika ha gant 60 a-du evit 31 a-enep er Sened, sinet d'an 11 a viz Meurzh 1941, a roas an tu da brezidant ar Staoù-Unanet « da werzhañ, reiñ, eskemm, feurmiñ pe zafariñ gant doareoù all » an holl vinvioù difenn da nep gouarnamant « mar soñj d'ar prezidant ez eo kreiz e zifenn da geñver surentez ar Stadoù-Unanet.»
Dafar war vor
Bigi treuzkaset gant Stadoù-Unanet Amerika e-pad al Lend-Lease (1940-1945)
Algoritm
Un algoritm, pe un treol , zo un heuliad pazennoù resis a zeskriv penaos diskoulmañ ur gudenn. Dont a ra ar ger eus anv ar matematikour persan Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī (war-dro 780-850).
Implijet e vez algoritmoù gant tud evit komz etrezo. Un algoritm lakaet en ul lavar programmiñ eo ur program.
Skouerioù
En Elfennoù Euklides ez eus un hentenn evit kavout kenranner brasañ daou niver, a reer anezhi hiziv algoritm Euklides.
Algoritm Dijkstra a gav an hent berrañ etre daou veg roet en ur graf.
Susannah
Susannah zo unan eus doareoù saoznek an anv-badez Suzana, a orin hebreek.
Jaskier
Jaskier pe Jasquier, Dandilion evit an droidigezh saoznek, lesanvet beskont Julian, a zo un dudenn ijinet e bed ar romantoù ha c'hoarioù video The Witcher. Krouet gant Andrzej Sapkowski evit danevelloù, deuet eo da vezañ ur benndudenn en heuliad romantoù The Witcher ha goude-se re an adsevel doare c'hoarioù video.
Istor
Ur barzh eo eñ, c'hoarier lud, mailh eo evit kontañ istorioù harozed (dreist-holl re Geral a Rivii) pe mojennoù kozh. Plijet bras eo ivez da seniñ ha kanañ kanaouennoù hudur pa vez paotred o selaou anezhañ e-pad festoù pe kanaouennoù romantel pa vez merc'hed dirazhañ. Ar merc'hed a zo dedennet bras gantañ.
Kamalad bras Geralt a Rivii, tost e chom eus outañ e-pad an troioù-kaer a vez roet da lenn pe da c'hoari e bed ar Witcher (Wiedźmin). Klask a ra sikour e gamarad evit dont a-benn da drec'hiñ e enebourien dreist-holl en ur gavout titouroù.
Tro-spered
Merc'hetaer daonet, alies en em gav gant kudennoù o tont eus ar gwazed pe eus tadoù. Prederour war ar vuhez, met furlukin, dedennet bras eo gant an evaj hag ar c'hoari poker. Alies en em gav en toull-bac'h ha rediet e vez gortoz sikour e gamalad Geralt evit bezañ dieubet. Ma seblant digalon da gentañ, en gwirionez ez eo un dudenn kalonek gant ma n'en deus ket da gemer perzh en un emgann. Spiañ a ra dreist-holl evit e gamalad.
Plaver kof melen
Ar plaver kof melen (Petaurus australis) zo ur bronneg godellek a vev e reter Aostralia.