cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Islavarenn-doareañ
Un islavarenn-doareañ zo war un dro islavarenn ha renadenn-doareañ. Meur a seurt zo anezho.
Lec'h ar verb
Ereet e vez an islavarenn-doareañ ouzh ar bennlavarenn gant ur stagell isurzhiañ (mar/ma, pa, peogwir) pe ur stagell gevrennek (evit ma, abalamour ma). Ar stagelloù isurzhiañ a vez heuliet gant ar verb displeget atav, hag ar rener n'hall dont nemet war-lerc'h ar verb.
Islavarenn-enebiñ
An islavarenn-enebiñ zo un islavarenn-doareañ hag a verk an enebiñ.
Enori
Enori zo un anv-badez brezhonek. Marteze eo ar memes anv evel Enora met n'eo ket sur.
Islavarenn-enebiñ
E brezhoneg e vez degaset gant meur a droienn:
Collesano
Collesano zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Lucius Septimius (soudard)
Lucius Septimius a oa ur soudard roman hag a oa en Ejipt er I kantved kent JK. Gantañ e voe muntret Pompeius e -48.
Marzhin Iañ
Marzhin I (e latin: Martinus), ganet e-kostez Todi en Umbria ha marvet d'ar e Krimea, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e miz.
Dambach-la-Ville
Dambach-la-Ville zo ur gumun eus Elzas, e kanton Barr, e Bas-Rhin.
Juliette Drouet
thumb|150px|right|Poltred Juliette Drouet gant [[James Pradier]] Juliette Drouet (Julienne Gauvain hec'h anv gwir) a oa bet ganet e Felger d'an 10 a viz Ebrel 1806. He mamm a varvas un nebeud mizioù goude ma oa ganet, hag he zad bloaz goude.
Komedianez e oa, deuet da vezañ mil anavezet abalamour ma oa bet gwreg kleiz Victor Hugo hogos 50 vloaz-pad. Merket e oa gant ar skrivagner e 1833 e-pad ul lenadenn eus e bezh-c'hoari Lucrèce Borgia.
Aet e oa bet da Anaon e Pariz d'an 11 a viz Mae 1883. Douaret e oa bet e bered Saint-Mandé (Val-de-Marne a-vremañ).
Fayetteville
Fayetteville zo un anv-lec'h gallek ha ne gaver nemet e SUA.
Orin
Savet eo diwar anv ar jeneral gall Gilbert du Motier de La Fayette, a en em gannas dindan ar jeneral George Washington e Brezel Dieubidigezh SUA.
Treis-Sants-en-Ouche
Treis-Sants-en-Ouche zo ur gumun c'hall nevez e departamant Eure e Normandi.
Savet e oa bet d'ar 1añ a viz Genver 2019, diwar bodañ teir c'humun : Saint-Aubin-le-Vertueux, Saint-Clair-d'Arcey ha Saint-Quentin-des-Isles.
Anv
D'ar gumun nevez e oa bet roet un anv normanek, savet diwar ar gerioù treis ("tri"), sant ("sant") hag Ouche (ur vroig eus Normandi war harzoù daou zepartamant, orne hag Eure. "An tri sant eus bro Ouche" eo ster an anv eta.
Tania Mallet
Tania Mallet, ganet d'an 19 a viz Mae 1941 hag aet da Anaon d'an 30 a viz Meurzh 2019, a oa un top model hag aktourez saoz. Brudet-bras he voe evel James Bond girl gant he roll evel Tilly Masterson er film James Bond eus 1964, Goldfinger.
Seziz Maastricht (1794)
Seziz Maastricht e 1794 a voe kaset gant arme an dispac'herien c'hall dindan ar jeneral Jean-Baptiste Kléber a lakae seziz war greñvlec'h Maastricht. C'hoarvezout a reas en eil c'hwec'hmiziad 1794 e-pad Brezel ar C'hentañ Kenunaniezh, enep Bro-C'hall, ha padout a reas 45 deiz betek an deiz ma kodianas Maastricht d'ar 4 a viz Du 1794.
Bloaz goude e voe staget kêr ouzh Bro-C'hall.
Simc'hat Torah
Simc'hat Torah pe Simchat Torah (( ger ha ger, "Kaout levenez dre pe diwar an Torah") zo ur gouel yuzev a lid fin kelc'h-bloaz lennadennoù foran an Torah ha deroù ur c'helc'h nevez. Heuliañ a ra gouel Soukot e miz Tishrei (etre kreiz miz Gwengolo ha kreiz miz Mae).
Lidañ a reer ar gouel er sinagogenn en ur lenn asambles parashah diwezhañ an Adlezenn ha parachah kentañ ar C'heneliezh. An degouezh nemetañ eo ma vez sortiet an Torah eus an Ark diouzh noz, ha kustum eur da zañsal tro-dro d'al Levr.
Puerto Barrios
Puerto Barrios (en enor d'ar prezidant Justo Rufino Barrios) zo ur porzh e Guatemala, war lez Pleg-mor Santo Tomás e Pleg-mor Amatique er Mor Karib. Pennlec'h departamant Izabal eo ivez.
Livingston (Guatemala)
Livingston zo ur gumun hag ur porzhig eus reter Guatemala war lez ar Mor Karib, e pleg-mor Honduras, en aber ar Rio Dulce. N'eus hent ebet da vont alese da neblec'h: dre ar mor ez eer alese da Puerto Barrios er gevred, pe betek Belize, ar vro amezek. An darn vrasañ eus an dud a zo eus ar bobl Garifuna.
Istor
Anvet eo diwar anv ar politiker stadunanat Edward Livingston.
Theodorus Iañ
Theodorus I (e latin: Theodorus), ganet e Palestina ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar.
Tacoma
Tacoma zo anv meur a lec'h.
Richard E. Cole
Cole a oa chomet e Sina goude an argadenn ha betek miz Even 1943. Servijet en devoa war dachenn brezel Sina-Birmania-India etre Here ha Mezheven 1944. Goude-se e oa bet gourdoner evit Aerlu Venezuela etre 1959 ha 1962. Aet e oa war e leve eus an aerlu stadunanat e 1966 ha goude 2016 e oa an hini nemetañ a oa bev eus ar re o doa kemeret perzh en Doolittle Raid.
Izabel Anjev
Izabel Anjev zo anv teir friñsez :
Blythipicus
Blythipicus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù speged, krouet e 1854 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Pemp (5) isspesad en holl : o c'havout a reer en Azia ar gevred.
Dragon Ball Z
Dragon Ball Z a zo ur stirad tresadennoù-bev Japanat evit at skinwel, bet aozet gant Akira Toriyama.
Marcellinus
Marcellinus zo un anv latin ha hini meur a zen.
Dragon Ball Z
San Goku ha Chichi eo an tudennoù pennañ.
Adolphe Orain
thumb|150px|right|Adolphe Pierre Julien Orain Adolphe Pierre Julien Orain a oa bet ganet e Baen-Veur d'an 19 a viz Ebrel 1834.
Istorour breizhat, tremen a ra evel unan eus ar wellañ dastumerien folklor breizhat, par da Baul Sébillot.
Aet e oa da Anaon e Baen-Veur d'ar 27 a viz Ebrel 1918.
ATD Quart Monde
ATD Quart Monde (Agir Tous pour la Dignité Quart Monde) zo ur c'hevredad etrevroadel a stourm ouzh ar baourentez hag evit gwirioù ar beorien. Diorren a ra raktresoù gand tud paour, gant ar soñj eo ar re mañ a rank bezañ oberiant da gentañ penn. Ganto e vez kizidikaet sav poent ar geodedourien hag e vez degaset cheñchamantoù politikel. Klask a ra prederiañ ha bezañ oberiant gant tud paour neuze, diwall a ra da laoskel den da gostez.
N’eo ket ar gevredigezh-se stag ouzh ar gouarnamant, nag ouzh ur relijion bennak, nag ouzh ur strollad politikel. Krouet eo bet e 1957 gant Joseph Wresinski. Oberiant eo ATD Quart Monde er bed a-bezh; en Afrika, en Amerika an Norzh hag ar Su, e Meurvor Indez, en Azia hag en Europa.
Petra ‘vez graet gant al luskad-se?
ATD Quart Monde a zo oberiant e meur a live, lies eo e palioù :
Gant ATD Quart Monde e vez krouet oberiantizoù evit diorren ar ouiziegezhioù, hep kemer plas ar skol pe ensavadurioù sevenadurel. Klasket e vez en ober en ur kas raktresoù da benn evit diskouez e vez gant pep hini ur ouiziegezh da eskemm gant ar re all. Diorroet e vo neuze liammoù etre tud paour hag ensavadegoù, e gizh ar skol da skouer.
Al levraoueg er straedoù:
Unan eus oberiantizoù ATD Quart Monde a zo krouiñ levraouegoù er straedoù, ha dreist holl e karterioù paour.El levraoueg er straedoù e vez implijet al levr pe an arz da skouer evit treuskas gouiziegezhoù da familhoù ha bugale paour. Graet ‘vez levraoueg er straedoù e lec’hioù bevañ an dud (dindan lampoù-straed, war ar maez, e tachennoù c’hoari evit ar vugale,…), gant ar pal ober ul liamm etre ar vugale hag al levraouegoù, ar c’hoarivaoù, ar skolioù,… ha dreist holl reiñ c’hoant deskiñ d’ar vugale en un doare plijus.
Alies e vez graet levraoueg er straedoù bep sizun, ha war hir dermen, padout ‘ra bloavezhioù. Dre-se e vez krouet darempredoù fiziañs hirbadus etre ar vugale, ho familh hag ar buhezourien, ar pezh a digor war ul liamm sokial.
Ouzhpenn 80 levraoueg er straedoù aozet gant ATD Quart Monde a zo hiziv an deiz e Bro Frañs.
17 a viz Here, devezh broadel nac’hañ ar baourentez
D’ar 17 a viz Here, e vez lidet bep bloaz devezh broadel nac’hañ ar baourentez. Krouet eo bet gant Joseph Wresinski e Pariz e 1987. Abaoe 1992 eo un deiz ofisiel.
E-kerz an deiz-se en em vod tud e-leizh evit enoriñ ar re tizhet gant an naon, ar feulster hag an dizeskidigezh, evit diskleriañ e nac’hont ar baourentez, ha goulenn gant an holl en em strollañ evit ma vefe doujet ouzh gwirioù mab-den.
Ger stur an devezh se a zo : « E lec’h ma vez kondaonet tud da vevañ er baourentez, ne vez ket doujet ouzh gwirioù mab-den. Un dle sakr eo en em unaniñ evit lakaat anezho da vezañ doujet. »
Gecinulus
Gecinulus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù speged, krouet e 1845 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Pemp (5) isspesad en holl : o c'havout a reer en Azia ar gevred.
Félix Julien Jean Bigot de Préameneu
thumb|right|150px|Félix Julien Jean Bigot de Préameneu Félix Julien Jean Bigot de Préameneu a oa bet ganet e Roazhon d'ar 26 a viz Meurzh 1747. Breutaer e oa bet e Breujoù Breizh hag e Breujoù Pariz a-raok mont da gannad e Bodadenn vroadel lezenniñ e 1791. Unan eus ar pevar gwiraour o devoa savet ar C'hod keodedel gall diwar goulenn Napoleon Iañ e oa. Aet e oa da Anaon e Pariz d'an 31 a viz Gouere 1825.
479
Diwar-benn ar bloavezh 479 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 479
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 479
Riley Evans
Riley Evans e oa anv aktourez Brittney Ellebracht, un aktourez pornografek stadunanat ganet d'an 3 a viz Even 1986 Zephyrhills, Florida ha marvet diwar ur c'hrign-bev eus ar vronn d'an 28 a viz Meurzh 2019. Oadet he oa a 32 vloaz pa varvas.
Laeron ar Menezioù Du
An istor
Laeron a deu e tier an tolead. Karget eo archerien ar C'hastell-Nevez eus an afer.
Kudenn
Er bajenn 17 ez eus anv eus Daouadal, archer. Er bajenn 19 ez eus anv eus Daoudal, laer. Kompren a reer ez eus fazi gant ar skrivagner.
Enez Henderson
Enez Henderson (Henderson Island e saozneg), pe Makatea e maorieg, gwechall San Juan Bautista hag ivez  Elizabeth Island, zo un atoll hag unan eus inizi Pitcairn er Meurvor Habask, 193 km er biz da Enez Pitcairn. 37,3 km2 zo dindani. Div enez all, Oeno ha Ducie, zo stag outi.
N'eus den o chom warni. Fallik eo an douar, nebeud a zour a zo. Koulskoude eo goloet an aod a lastez.
Istor
E 1902 e voe staget en ofisiel ouzh Inizi Pitcairn. E miz Mae 2017 e voe brudet ur studienn diwar-benn al lastez a zegouezh war an aod.
Mariana (Minas Gerais)
Gwallzarvoud
E kumun Mariana emañ kêriadenn Bento Rodrigues ma freuzas ur stankell d'ar 5 a viz Du 2015. Beuzet e voe Bento Rodrigues, lazhet 17 den, ha saotret ar stêr Rio Doce.
Saint-Python
Saint-Python zo ur gumun e departamant Norzh e Bro-C'hall.
Yann IV (pab)
Yann IV (e latin: Ioannes IV), ganet e Dalmatia ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar.
Saint-Python
kantved
Brezel-bed kentañ: distrujet e voe pezh a chome eus ar c'hastell ; roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1921.
Colorado (stêr)
Ar stêr Colorado (saozneg: Colorado River; spagnoleg: Río Colorado; marikopaeg: Xakxwet; moc'haveg: Aha Kwahwat; havasoupaieg: Ha Ŧay Gʼam pe Sil Gsvgov; yavapaieg: ʼHakhwata) a zo ur stêr vras e mervent ar Stadoù-Unanet hag e gwalarn Mec'hiko. 2 230 km eo he hed. Sachañ a ra dourredoù un darn eus kornadoù krin tu kornaoueg ar Menezioù Roc'hellek. Brudet bras eo ar Ganienn Veur bet toullet gant ar stêr a-hed an amzerioù. Echuiñ a ra he red e pleg-mor Kalifornia. Kement e vez tennet korvo anezhi evit dourañ avat ma c'hall mont da hesk en he lodenn draoñ ha ne dap ket mont betek ar mor a-wechoù.
Ar stadoù treuzet gant ar stêr
Treuziñ a ra stadoù: E Mec'hiko e tisrann Kalifornia-Izel diouzh Sonora.
Ange Blaize
Ange Blaize (skrivet Blaise gwechoù 'zo) a oa bet ganet e Sant-Maloù d'an 28 a viz Kerzu 1811.
Studiañ a reas ar gwir hag ar vezegiezh a-raok mont da sekretour e eontr, Hugues-Félicité Robert de Lamennais en devoa savet un arnodskrid diwar-benn e vuhez. Breutaer e Roazhon da gentañ-penn e oa bet anvet da rener Mont-de-Piété Pariz e 1848. Da vare darvoudoù miz Mezheven Dispac'h gall 1848 en em gannas gant ar Gward broadel ouzh an emsaverien. Anvet e oa bet gant Gouarnamant an Difenn Broadel Léon Gambetta da brefed Il-ha-Gwilen adalek ar 4 a viz Gwengolo 1870.
Er garg-mañ ez eas da Anaon d'ar 14 a viz C'hwevrer 1871 e Roazhon e-lec'h ma kaver ur straed en e anv.
Alphonse Guérin
thumb|150px|right|Alphonse Guérin Alphonse Marie Guérin a oa ur mezeg ha surjian vreizhat bet ganet e Ploermael d'an 9 a viz Eost 1816. Dilennet e voe da ezel Akadamiezh vroadel ar vezegiezh e 1868, ha da brezidant e 1884.
Da geñver Seziz Pariz (1870) en devoa ijinet ar vandenn-ouet da virout ouzh bakteri an aer a dizhout goulioù ar re c'hloazet. Unan eus a re gentañ o lakaat war wel roll ar mikrob eo bet o voulc'hañ a hent a vo kemeret gant Pasteur goude.
E-touez e skridoù pouezusañ e kaver un Traité de chirurgie opératoire hag un Traité des maladies des organes génitaux externes de la femme
Aet e oa da Anaon e Pariz d'an 21 a viz C'hwevrer 1895.
Pennospital Bro Ploermael a zoug e anv.
Roet eo bet e anv d'ur ru e Roazhon.
Edward Lear
Edward Lear a oa un evnoniour, treser, soner, sonaozour ha barzh saoz, ganet d'an 12 a viz Mae 1812 e Holloway (e bannlev Londrez e Bro-Saoz) ha marvet d'an 29 a viz Genver 1888 e Sanremo, e Rouantelezh Italia.
Kalz e veajas Lear a-hed e vuhez, met war-dro 1870 e tiazezas davat en Sanremo, war aod ar Mor Kreizdouar, en ur genkiz anvet Villa Tennyson, diwar anv ar barzh saoz Alfred Tennyson.
P'en em ginnige Lear e roe an anv Mr Abebika kratoponoko Prizzikalo Kattefello Ablegorabalus Ableborinto phashyph pe Chakonoton the Cozovex Dossi Fossi Sini Tomentilla Coronilla Polentilla Battledore & Shuttlecock Derry down Derry Dumps, diazezet war Aldiborontiphoskyphorniostikos.
E-pad pell ez eas e yec'hed war fallaat, ken na varvas en e genkiz e 1888 gant un tarzh-kalon. Hervez gwreg e vezeg, an Doktor Hassall, e voe trist an obidoù, rouez an dud en deiz-se, ha hini ebet eus e vignoned ne oa deuet.
Beziet eo Lear er vered Foce en San Remo. War ar maen-bez e lenner, diwar Menez Tomohrit en Albania, tapet eus barzhoneg Tennyson To E.L. [Edward Lear], On His Travels in Greece : <blockquote style="font-style:italic; margin-left:10%;"> all things fair all things fair. With such a pencil, such a pen. You shadow'd forth to distant men, I read and felt that I was there.
Ar barzh
E 1846 e voe embannet gant Lear A Book of Nonsense, un dastumad limericks hag istorioù berr ; div wech e voe adembannet, ha gantañ e voe brudet-kaer an doare gwerzaouiñ hag al lennegezh dibennachoù. E 1871 e embannas Nonsense Songs, Stories, Botany and Alphabets, ennañ ar varzhoneg brudet The Owl and the Pussycat, savet evit bugale e harper Edward Stanley, 13vet Kont Derby. Ha re all a voe war e lerc'h.
Francesco Sforza
Francesco Sforza a vez lavaret eus meur a zen.
Izabela Czartoryska
Izabela Czartoryska zo anv meur a briñsez polonat.
Hannah Snell
Hannah Snell (23 a viz Ebrel 1723 – 8 a viz C'hwevrer 1792) a oa ur Saozez en a wiskas dilhad ur gwaz da vont d'an arme.
He buhez
Ganet e oa Hannah Snell e Worcester e Bro-Saoz d'an 23 a viz Ebrel 1723. Hervez a gonte an dud e c'hoarie bezañ soudard pa oa bihan. En 1740, da 17 vloaz, ez eas da Londrez da chom. Eno, d'ar 6 a viz Genver 1744, e timezas d'ur martolod, James Summs. Goude un toullad mizioù e lestras he fried, ha keloù ebet n'he devoe ken anezhañ. En 1746 e c'hanas ur verc'h, Suzanne, a varvas bloaz goude. Goude marv he merc'h ez eas da chom da gêr Portsmouth, porzh meur ar verdeadurezh-vrezel. Amprestañ a reas ur gwiskamant digant he breur-kaer, James Gray, hag e kemeras e anv evit mont da glask penn d'he fried. Kalz diwezhatoc'h e klevas e oa bet kondaonet d'ar marv goude ur muntr.
En 1759, e timezas da Richard Eyles, ha daou vugel o doe.
En 1772, e timezas da Richard Habgood eus Welford, e Berkshire.
Mervel a reas d'an 8 a viz C'hwevrer 1792.
Pannonia Secunda
Pannonia Secunda a oa ur broviñs en impalaeriezh roman, etre Panonnia Savia er gwalarn, Moesia Superior er gevred, ha  Dalmatia er c'hreisteiz.
Savet e voe er bloaz 296, dindan ren an impalaer Diocletianus. Kêr-benn ar broviñs e oa Sirmium (Sremska Mitrovica bremañ). En em astenn a rae Pannonia Secunda el lec'h ma kaver bremañ tammoù eus Serbiaha Kroatia.
Seán Kelly
John James Kelly, anavezet gwelloc'h gant an anv Seán Kelly, ganet d’ar 24 a viz Mae 1956 e Carraig na Siúire, a oa ur marc'hhouarner a-vicher eus Iwerzhon. Redet en deus etre 1977 ha 1994, hag unan eus ar rederien wellañ eo bet evit ar “redadegoù klasel” (un devezh, evel Pariz-Roubaix, Liège-Bastogne-Liège) ha redadegoù dre dennadoù, reoù verr dreist-holl evel Pariz-Niça, gounezet gantañ seizh gwech diouzh renk, Tro Bro-Vask (3 gwech), Tro Bro-Suis (2 wech)... Evit ar redadegoù hir (evel Tro Bro-C'hall e oa mat evit ar renkadur dre boentoù dreist-holl), met ar maout a zo aet gantañ ur wech e Tro Bro-Spagn. E-pad 6 c'hwec'h bloavezh eo bet lakaet da niverenn 1 rederien wellañ ar bed e renkadur ar FICP. 193 redadeg a-vicher en deus gounezet en holl.
Saint-Vaast-en-Cambrésis
Saint-Vaast-en-Cambrésis a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
kantved
Brezel bed kentañ: kemeret e voe ar gêriadenn gant Guards Division lu ar Rouantelezh-Unanet e dibenn miz Here 1918.
Bezioù-brezel ar C'hommonwealth en astenn bered ar gumun: Saint Vaast Communal Cemetery Extension Vertain Communal Cemetery Extension
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Krouet e voe e miz Here 1918 ha douaret 31 milour enni (unan anezhe chomet dianav) gant ar Guards Division pa voe kemeret ar gêriadenn gante. Degaset e voe ar bezioù all eus Haspres Communal Cemetery German Extension (an astenn bet graet gant an Alamaned da bered kumun Haspres) goude an arsav-brezel eus an 11 a viz Du 1918. Savet e voe ur monumant e memor daou vilour bet douaret e bered Haspres, bet kollet o bezioù
Jili Raez
Jili Montmorency-Laval, anavezet evel Jili Raez ha lesanvet "Suner-gwad Breizh" a oa bet ganet e miz Gwengolo pe Here war-dro ar bloaz 1405 e kastell Machikoul pe hini Champtocé-sur-Loire. Marichal Bro-C'hall e voe, hag ambroug a reas Janed Ark e-kerzh hec'h emgannoù.
Perzh a gemeras er Brezel Kant Vloaz kent kas ur gwall vuhez ken na voe tamallet dezhañ oberoù a sorserezh, sodomiezh, ha muntrañ tregont krouadur. D'ar 25 a viz Here 1440 e voe barnet d'ar marv : kerkent hag antronoz e voe krouget ha peuzdevet e Naoned. Douaret e voe e gorf en iliz kouent ar C'harmezed da-c'houde.
Sevenadur
Savet ez eus bet ur c'hoarigan, Gilles de Retz e anv, gant an sonaozer breizhat Paul Ladmirault (1877-1944) hag a voe leurennet e kêr Naoned d'an 18 a viz Mae 1893.
Izabel Bourbon
Izabel Bourbon zo anv meur a briñsez.
Linenn sklaer
Al linenn sklaer (e galleg "ligne claire", e nederlandeg "klare lijn") a zo un doare da dresañ brudet gant oberenn Hergé, ha da gentañ Troioù-kaer Tintin, hag ivez kazetenn Tintin. Kavet e oa an anv gant Joost Swarte e 1977.
An doare da dresañ-mañ a implij linennoù sklaer, simpl, kreñv hag ingal. Ouzhpenn an tresañ ez eus e-barzh an doare linenn sklaer avat: an istor a gont ivez, un istor eeun peurliesañ.
Hergé a oa awenet gant tresourien eus deroù ar bannoù-treset evel Christophe (le Sapeur Camember e 1896) ha Pinchon (Bécassine), ha dreist-holl Alain Saint-Ogan (Zig et Puce). Tresourien all o deus graet gant al linenn sklaer, evel Edgar P. Jacobs, Bob de Moor, Roger Leloup ha Jacques Martin... Kalz deuzouto o deus labouret evit kazetenn Tintin.
Brudet e oa ar bloavezhioù 1950, met mont a rae war zigresk er bloavezhioù 1960. E fin ar bloavezhioù 1970 e voe graet adarre ganti gant tresourien 'zo evel an Izelvroiz Joost Swarte ha Theo van den Boogaard, a zeue eus ar bannoù-treset neerlandat underground, pe c'hoazh ar Gall Jacques Tardi.
Lañset e oa en-dro e Bro-C'hall er bloavezhioù 1980 gant Yves Chaland, Ted Benoît, Serge Clerc ha Floc'h.
Arzourien eus broioù all a implij al linenn sklaer evel ar Breizhveuriad Martin Handford, an Norvegiad Jason, an Amerikaned Geof Darrow, Jason Lutes ha Jason Little, ar Spagnolad Francesc Capdevila Gisbert.
Albareto
Albareto zo ur gumun eus Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Toud-pesketaer rous
An toud-pesketaer rous zo ur spesad evned-preizh eus kerentiad ar Strigidae, hini an touded hag ar c'haouenned, Ketupa zeylonensis an anv skiantel anezhañ. Bevañ a ra e rannoù tomm ha gleb Azia kevandirel hag e lod inizi. An hini paotañ eus pevar isspesad ar genad Ketupa eo, hag an hini anavezetañ. Kavet e vez adalek Sina betek Pakistan, er Reter Nesañ e Siria, hag e Turkia.
Rummatadur
Er genad Ketupa emañ renket Ketupa zeylonensis hiziv, goude bout bet anvet Bubo zeylonensis. Gwechall e veze disrannet ar pevar isspesad an eil re diouzh ar re all er genad, met dre ma oa amresis disoc'hoù an dielfennañ TDN e vezent lakaet er genad Bubo peurliesañ, rak ouzhpenn an TDN emaint tost da Vubo dre o eskern. Mat eo ar genad Ketupa marteze, petra bennak ma chom ur gudenn gant evned-preizh ar genad Scotopelia ha daou labous all : Bubo nipalensis ha Bubo sumatranus ; goude o studiañ a-dostoc'h e vo divizet o renkañ er genad Ketupa, pe dilezel ar genad-se en e bezh ha distreiñ d'an anv kozh Bubo zeylonensis.
Doareoù pennañ
Krenn eo mentoù Ketupa zeylonensis er genad Ketupa, ha tagosek eo al labous : etre 48 ha 61 cm a hirder, etre 1,25 ha 1,40 m a hed-eskell, etre 1,1 ha 2,5 kg a bouez ennañ. Brasikoc'h eget ar pared e vez ar parezed. Div gribell-blu zo war e benn, evel p'en devije un divskouarn. Rous eo e gein roudennet e du ha gell teñval ; louet-gell pe arwenn eo ar c'hof roudennet e gell teñval gwagennek hag a varrennoù gell moanoc'h. Un dro-c'houzoug wenn zo dindan e benn, ha dispis eo kantenn e zremm. Alaouret eo an daoulagad bras, louet ar pigos ha louet-gell an treid. Sklaeroc'h eget hini an oadourien e vez liv ar ploged koshc'h eget daou vloaz. N'eus diforc'h a neuz ebet etre ar pared hag ar parezed.
Tagosekoc'h c'hoazh eget laboused ar genad Bubo eo an toud-pesketaer rous, gant eskell brasoc'h hag un divhar kalz hiroc'h ; evel en holl spesadoù ar genad Ketupa ez eus kribennoù kalet dindan an treid, evit gallout tapout krog e preizhoù riklus evel ar pesked. Dre zoare e zivesker hag e dreid e ouzer eo boas al labous da dapout pesked, pa gaver an hevelep tresoù e laboused-preizh all evel Pandion haliatus, an erer-spluj. Dibar avat eo treid Ketupa zeylonensis, p'en deus melloù krabanoù kreñv ha kromm gant ul lavnenn lemm dindan ar biz kreiz ha lavnennoù bihanoc'h ken lemm all ouzh ar bizied all, par da re ar genad Bubo.
Boued
Un evn noz eo Ketupa zeylonensis, met alies e c'heller e gavout war an deiz dre ar strolladoù labousedigoù a zeu d'e harellat pa vez branket en ur wezenn. E lod takadoù ez eus bet gwelet touded-pesketaer rous o hemolc'hiñ war an deiz, pa vez koumoulek an amzer.
Evit preizhañ e chom al labous kludet war ur roc'hell pe ur skourr war valir a-us dour, pe e ya da batouilhat e dourioù bas. Kavout a ra e voued dre blaviñ a-rez gorre an dour a-raok astenn e bavioù hir a-daol-trumm. Pesked, raned ha kresteneged dour (kranked eus ar genad Potamon, dreist-holl) a ya gantañ. Brasañ pesked al lennoù pe ar poulladoù dour chag a vez dibabet gantañ peurliesañ ; dibaot a wech e klask e voued e red ar stêrioù. Gouest eo al labous da breizhañ e stankoù al liorzhoù pe er peskerezhioù kenwerzhel, ma vez aesoc'h dezhañ kavout e voued. Estreget kranked ha pesked a ya da voueta Ketupa zeylonensis : logod-dall ha bronneged bihan all, glazarded, naered, amprevaned dour, ha laboused dour a-wechoù (Houidi Dendrocygna javanica ha kerc'heized Ardeola grayii dreist-holl). E Mirva Melghat e Stad Maharashtra en India ez eo kranked dour dous boued pennañ an touded-pesketaer rous, heuliet gant razhed, krignered all eus ar c'herentiad Muridae ha minoc'hed indian (Suncus murinus). Pa vez marnaoniek e c'hall en em voueta diwar gagnoù.
Annez hag isspesadoù
Pevar ispesad zo anavezet,.
Marteze e oa eus ar spesadoù-se tro-dro d'ar Mor Kreizdouar er ragistor, en inizi ar c'hreiz hag ar reter pergen. E dibenn oadvezh ar Pleistoken (c. –12 600 → c. –11 700) e veve eno Bubo insularis (Mourer-Chauviré & Weesie, 1986), ar fosil anezhañ o tiskouez e oa ken bras ha Bubo africanus hogen bihanoc'h eget Ketupa zeylonensis evel m'emañ bremañ. E Korsika ha Sardinia ez eus bet kavet eskern ur spesad koshoc'h eget deroù ar Plioken (c. pemp milion a vloavezhioù zo) bet anvet Bubo zeylonensis insularis (Mourer-Chauviré & Weesie, 1986) ; paot-kenañ e veze 120 000 vloaz zo, met da get e yeas e rann gornôgel ar Mor Kreizdouar a-c'houde ar skornvezh diwezhañ (c. –115 000 → c. 11 700 ).
Statud
N'emañ ket Ketupa zeylonensis en arvar hervez an <abbr title="International Union for Conservation of Nature">IUCN. Daoust da gement-se ne vezont ket kavet stank, war-bouez e Sri Lanka ma'z int boazet ouzh annezioù an dud. En India evel en Europa e vez lazhet touded dre vrizhkredennoù o laka da ziaoulek pe evit klask gounit galloudoù en hudouriezh du. Da get e ya ar spesad pa vez distrujet e endro naturel, evel m'eo c'hoarvezet a-c'houde savidigezh stankelloù. N'eus mui toud-pesketaer rous ebet en Israel, lazhet m'eo bet ar boblañs gant al louzeier disrazhediñ hag a bistrias koulz ar preizhoù hag an dourioù.
Fontevivo
Fontevivo zo ur gumun eus Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Terra d'Otranto
Dug Otranto
En amzer an Impalaeriezh c'hall kentañ edo Rouantelezh Naplez en impalaeriezh, ha krouet e voe an titl a Zug Otranto evit Joseph Fouché.
Samba Em Prelúdio
Samba Em Prelúdio a zo ur ganaouenn bortugalek savet gant an daou arzour brazilian Baden Powell (1937-2000) ha Vinicius de Moraes (1913-1980).
Dibabet e voe ar bossa nova-mañ gant ar filmaozour gall Christian Vincent (1955-) evit klozañ e eil film hir — Beau fixe — deuet e-maez e miz Du 1992.
San Giorgio Ionico
San Giorgio Ionico zo ur gumun italian e proviñs Taranto, e rannvro Puglia.
Dagmar Overbye
Dagmar Johanne Amalie Overbye (23 a viz Ebrel 1883 en Assendrup – 6 a viz Mae 1929 e Kopenhagen) a oa ul lazherez a steudad danat. Lazhañ a reas etre 9 ha 25 bugel – unan anezho a oa bugel dezhi – etre 1913 ha 1920. D'an 3 a viz Meurzh 1921 e voe kondaonet d'ar marv. Stank e voe an divizoù da vare he frosez, ha diwarnañ e voe kemmet lezennoù danmark a-zivout ober war-dro bugale. Kemmet e voe ar varnedigezh hag e voe kondaonet d'an toull-bac'h hed he buhez.
Diwall bugale a oa he micher. Krougañ, beuziñ pe deviñ ar vugale en he fornigell a rae. Goude-se e teve ar c'horfoù pe e touare anezho pe e kuzhe anezho en he loft. Tamallet e voe 9 muntr outi, rak ne oa prouenn ebet evit a sell ouzh ar muntroù all. He breutaer a lavaras e oa bet gwallgaset pa oa-hi bugel, met ne voe ket trawalc'h da lakaat ar barner da cheñch ali. Mervel a reas en toull-bac'h.
Sanluri
Sanluri zo ur gumun italian e proviñs Sud Sardegna; 8 127  a dud zo enni o chom.
Sasia
Sasia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant an naturour breizhveuriat Brian Houghton Hodgson (1800 pe 1801-1894).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad a ya d'ober ar genad : Pemp (5) isspesad en holl.
Ronan Le Dissez
Talabarder eo Ronan Le Dissez. Seniñ a ra ouzh ar fleüt hag ar binioù-kozh ivez.
Fonte
Fonte (mammenn, feunteun e brezhoneg) zo un anv-lec'h e meur a yezh latin : (galizeg, italianeg, portugaleg, spagnoleg) hag all.
Muzik ar Vro
Muzik ar Vro a zo ur gevredigezh e Bulad-Pestivien, e kanton Kallag, hag a ginnig kentelioù kan-ha-diskan ha sonerezh.
Animatourezed/Animatourien
...
Houad kein gwenn
An houad kein gwenn a zo un houad palvezek, Thalassornis leuconotus an anv skiantel anezhañ.
Ar spesad nemetañ eo er genad Thalassornis.
Nolwenn Leroy
Nolwenn Leroy, Nolwenn Le Magueresse hec'h anv gwir, zo ur ganerez vreizhat ganet d'an e Lokournan.
Bugaleaj - Krennoad
D'he fevar bloaz e kuitaas Kersent-Plabenneg e lec'h m'he doa bevet he bloavezhioù kentañ evit mont da Bariz gant he zud, ha goude se da Lille, a-raok dont en-dro da Vreizh da Wengamp e 1990 e lec'h ma voe ganet he c'hoar vihan Kay. E 1992 e tispartias he zud, Muriel Leroy hag ar melldroader a-vicher Jean-Luc Le Magueresse. D'an oad a unnek vloaz, goude meur a zilojadenn da heul kudennoù labour he mamm, ez eas da chom gant he mamm hag he c'hoar da di he zud-kozh da Saint-Yorre e 1993. Mirout a reas o anv-tiegezh Leroy.
Skoliataet e voe e skolaj ar Selestined (collège des Célestins) e Vichy. Eno e voe merzet he donezon gant he c'helenner sonerezh a vroudas anezhi da zeskiñ seniñ gant ar violin.
D'he 13 vloaz e c'hounezas Les écoles du désert (skolioù an dezerzh), ur genstrivadeg paeronet gant an hipermarc'hadoù Cora, ha beajiñ a reas dek devezh e Mali eus Gao da Dombouktou gant ur gefridiezh denegour. Diwezhatoc'h e lavaras he doa bet ar veaj-se ul levezon vras warni.
E miz Gouere 1998 e voe dibabet gant Rotary Club Vichy evit mont da dremen ur bloavezh er Stadoù Unanet e Cincinnati en Ohio, da geñver un eskemm studierien etrebroadel. P'edo eno e pleustras skol arzoù an arvestoù Hamilton High School. Pa zistroas da Vro-C'hall e tivizas heuliañ kentelioù war ar c'han klasel e skol-sonerezh Vichy evit en em varrekaat. Kanerezh lourennek eo a bleustras eno.
E 2001 e lakaas hec'h anv e skol-veur ar gwir e Clermont-Ferrand er gwir angl-hag-amerikan p'edo en he soñj mont da labourat e-giz diplomatez en ABU pe en un AMG betek-gouzout ne rafe ket berzh e bed ar sonerezh.
Star Academy
P'edo o sellet ouzh an abadenn skinwel Star Academy e voe boemet gant ar gelennerez war ar c'han Armande Altaï, ha divizout a reas lakaat hec'h anv en he c'hlas. E-pad ouzhpenn c'hwec'h miz e heulias he c'hentelioù kan e Pariz. Goude se e voe dibabet evit kemer perzh e koulzad 2 ar Star Academy a c'hounezas e miz Kerzu 2002.
Nolwenn
D'ar 4 a viz Meurzh 2003 e teuas he fladenn gentañ anvet Nolwenn er-maez. Meur a arzour brudet a gemeras perzh enni, en o zouez edo Pascal Obispo, Lara Fabian, Laurent Voulzy, Lionel Florence ha Daniel Lavoie. Ouzhpenn NaN skouerenn a voe gwerzhet, a drugarez d'an tennadoù Cassé (niv. 1 an Top 50 ha Top Singles), Une femme cachée ha Suivre une étoile pergen. Er bloaz-se ivez e tapas NRJ Music Awards an Dizoloadenn c'hallek, ha kregiñ a reas gant un droiad er Frañs a-bezh, e Belgia hag e Suis.
Histoires naturelles
D'ar 5 a viz Kerzu 2005 e teuas hec'h eil albom er-maez, Histoires naturelles, sevenet gant Laurent Voulzy ha Franck Eulry. Testeniet e voe pladenn platin gant ouzhpenn NaN gwerzh, ha tizhout a reas 3 plas an Top. Mont a reas an tennad kentañ Nolwenn Ohwo !, sinet gant an daouad Alain Souchon/Laurent Voulzy, da vezañ diouzhtu niv. 1 ar gwerzhioù. Ar wezh kentañ e oa dezhi da sinañ an hanter eus testennoù an albom, en o zouez edo ar single Mon ange. Lezel a ra personelezh ar ganerez da zont war wel, etre metafizik, ezoteregezh hag hunvreoù kuzh.
Goude un droiad nevez a badas pevar miz e salioù c'hoariva ha zenitoù Frañs ha Belgia, gant un nebeud devezhioù en Olympia hag un nebeud deiziadoù e festivalioù an hañv, ec'h embannas he CD ha DVD live kentañ Histoires Naturelles Tour d'ar 27 a viz Here 2007. Ouzhpenn 30,000 skouerenn eus ar CD a voe gwerzhet ha testeniet e voe an DVD evel DVD aour.
Le Cheshire Cat et moi
D'ar 7 a viz Kerzu 2009 e teuas he zrede albom studio er-maez : Le Cheshire Cat et moi, gant teir c'hanaouenn saoznek e-touez ar re c'hallek. Goursellet he deus ouzh sevenidigezh an albom-se gant kenlabour ar c'haner faeroat Teitur Lassen. Kenlabouret o doa ivez Rupert Hine, Ruth Wall (Goldfrapp) ouzh an delenn, Nico Muhly (Björk) ouzh kempennadur ar c'herdin. Faut-il Faut-il pas eo ar single kentañ. D'ar sizhun ma teuas er-maez e tapas Le Cheshire Cat et moi ar 26 plas e roll ar gwerzhioù albomoù e Frañs ha testeniet e voe pladenn aour (50,000 gwerzh) buan war-lerc'h. Skrivet e oa bet an albom orin penn-da-benn e saozneg gant Nolwenn Leroy. Graet e oa bet an trede opus-se evit ur publik gallek da gentañ penn. N'eo ket azasaat an titloù e galleg he deus graet Nolwenn, met adskrivañ da vat an albom a-bezh pe dost. Bez' ez eus ur stumm peursaoznek diembann eus an albom-se eta, ha fiziañs he deus lakaat hec'h arvesterien e Frañs hag en estrenvro d'e zizoleiñ. Etre klev ha jazz e kinnig ar ganerez ur bed personeloc'h ha nesaegour-kenañ.
Kregiñ a reas troiad klev ar "Cheshire Cat" d'an 12 a viz Meurzh 2010 gant ur sonadeg e Forom Liège, heuliet gant ur sonadeg e La Cigale d'an 18 a viz Meurzh 2010. Dleout a rafe an droiad-se kenderc'hel betek Mae-Mezheven 2011.
Bretonne
Ur pevare albom anvet Bretonne zo deuet er-maez d'ar 6 a viz Kerzu 2010. Kavout a reer ennañ kanaouennoù hengounel kelt dreist-holl, e brezhoneg, galleg, saozneg hag iwerzhoneg. Lod eus kanaouennoù Breizh zo hengounel evel Suite Sudarmoricaine (Pardon Speied) ha Tri Martolod bet kanet c'hoazh gant Alan Stivell ; La jument de Michao bet brudet gant ar strollad Tri Yann, ha lod all nevesoc'h evel Ma Bretagne Quand Elle Pleut bet savet gant Jean-Michel Caradec ha Le Bagad de Lann-Bihoué gant Alain Souchon. Un nebeud kanaouennoù a zeu eus Iwerzhon evel Greensleeves, Sunday Bloody Sunday (war iTunes hepken) ha Mna Na H-Eireann (Merc'hed Iwezhon) e gouezeleg. Un ton nevez ez eus ivez : Je ne serai jamais ta Parisienne skrivet a-ratozh gant Christophe Miossec ha sonaozet gant Didier Squiban.
En holl ez eus peder c'hanaouenn vrezhonek en albom-mañ. Labouret he doa Nolwenn war ar brezhoneg gant Serj Plenier, ur c'helenner eus Ti ar Vretoned e Pariz, ha fellout a ra dezhi kenderc'hel da zeskiñ ar yezh emezi.
Albomoù
Pennad pennañ: Dastumad pladennoù Nolwenn Leroy
Prizioù ha loreoù
Loreadez "Grand Prix de l'UNAC" gant Juste pour me souvenir (2013)
Diseurt
Patrick Castells ha Christophe Abramowitz o doa heuliet Nolwenn Leroy e-pad ar bloaz 2005, digarez dezho da skrivañ ul levr diwar-benn ar ganerez. N'eo ket un emvuhezskrid met un danevell eus ar mare m'edo ar ganerez o fardañ hec'h eil albom.
Kanet he doa Nolwenn Leroy evit Les Enfoirés abaoe 2006.
Emañ o vevañ gant ar c'hoarier tennis Arnaud Clément.
Anhimidae
Anhimidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1885 gant ar skiantour stadunanat (a orin norvegat) Leonhard Hess Stejneger (1851-1943).
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List ez a daou c'henad d'ober ar c'herentiad :
Annezva
O c'havout a reer e Suamerika.
Gwaz-alarc'h
Ar waz alarc'h (Anser cygnoides) a zo un evn palvezek.
Annez
Bevañ al labous e kreiz-hanternoz Azia.
Hamantasch
Hamantasch (liester hamantaschen המן־טאַש‎ homentash, li. המן־טאַשן homentashn, ger ha ger 'godelloù Haman') zo ur wastell yuzev achkenaz e stumm un tric'horn ennañ kaotigell prunev a zebrer da vare gouel Pourim. Anvet eo ar wastell diwar Haman, un den drouk en doa klasket lazhañ ar Yuzevien evel m'eo kontet e Levr Ester. Hervez enklaskourien zo e vije bet gwastilli en enor d'an doueez Ishtar da vare Babilon da gentañ.
August Landmesser
E 1931 ec'h emezelas Landmesser ouzh ar strollad nazi, rak fellout a rae dezhañ kaout labour. E zilez a roas e 1935 pa zimezas gant ur yuzevez, Irma Eckler hec'h anv. D'an 29 a viz Here 1935 e voe ganet o merc'h henañ, Ingrid hec'h anv. E 1937 e klaskjont tec'hout war-zu Danmark met harzet e voe Landmesser tra ma voe gouezet e oa dougerez e wreg. E miz Gouere 1937 e voe barnet Landmesser ha lakaet kablus a vezañ dizenoret ar ouenn, evel ma veze skrivet el lezennoù nazi. E 1938 e voe tapet Irma Heckler gant izili Gestapo ha bac'het e voe e toull-bac'h Fuhlsbüttel. Dispartiet e voe o div verc'h, Ingrid hag Irene : aotreet e voe Ingrid da chom gant he mamm-gozh, Irene a voe kaset d'un ti-emzivaded, ha goude-se da di tud-kar. D'an 19 a viz Genver 1941 e c'hallas August Landmesser kuitaat an toull-bac'h. Labourat a reas evit an embregerezh Püst, ur rann eus Heinkel-Werke e Warnemünde. E miz C'hwevrer 1944 e voe engouestlet er Strafbattalion 999. Leichte Afrika Division, ma voe embannet e oa bet lazhet e-pad an emgannoù.
E 1996 e lakaas embann o merc'h Irene Eckler ul levr e ditl Die Vormundschaftsakte 1935–1958 : Verfolgung einer Familie wegen "Rassenschande" (Teuliad ar gward 1935–1958: ur familh heskinet abalamour dezhi da "zizenoriñ ar ouenn"). Ennañ e kont buhez he familh, ha dielloù evel lizhiri gant he mamm pe dielloù ofisiel gant ensavadurioù ar Stad a zo ivez.
Brezelioù ar C'henunaniezhioù
Brezelioù ar C'henunaniezhioù (Guerres de Coalitions e galleg, Koalitionskriege en alamaneg, Coalition Wars e saozneg) a voe brezelioù graet en Europa, e dibenn an XIXvet kantved hag e deroù an XIXvet, gant meur a emglev-brezel a-enep Bro-C'hall, da vare an Dispac'h gall (1792-1802) ha brezelioù ar Gonsuliezh hag impalaeriezh Napoleon I (1803-1815), peoc'h Amiens (1802-1803) etrezo. Seizh kenunaniezh a voe
Dendrocygna
Dendrocygna a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ evned kar d'an houidi ha d'an elerc'h. Krouet e oa bet e 1837 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Eizh spesad a ya d'ober ar genad :
Violante Bentivoglio
Violante Bentivoglio(1505–1550), kontez Galliate, a oa un itron italian, merc'h da Alessandro Bentivoglio hag Ippolita Sforza, a ziskenne eus Galeazzo Maria Sforza (marvet e 1476), dug Milano. Violante e oa anv he moereb, Violante Bentivoglio, a zimezas da Pandolfo IV Malatesta, diwezhañ Aotrou Rimini (Signore di Rimini).
Dimeziñ a reas Violante e 1520 da Giovanni Paolo Sforza (1497-1535), mab bastard da Ludovico il Moro, dug Milano, ha d'e serc'h Lucrezia Crivelli,
E 1532 e voe anvet he fried da varkiz Caravaggio ha kont Galliate gant e hantervreur Francesco II Sforza, dug Milano, mab da Ludovico il Moro ha Beatrice d'Este.
Daou vugel o doe Violante hag he fried:
Gant bugale Violante ha Giovanni Paolo e voe kroget skourr Sforza markizien Caravaggio, a badas betek 1697, pa varvas Francesco III Sforza.
Gallagher (komedian)
Leo Anthony Gallagher, Jr. bet ganet e Fort Bragg (North Carolina, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 24 Gouere 1946, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Departamant Gracias a Dios
Gracias a Dios zo unan eus an triwec'h departamant a zo e Republik Honduras, e reter ar vro, ha Puerto Lempira eo ar gêr-benn anezhañ.
Departamant Colón (Honduras)
Colón zo unan eus an triwec'h departamant a zo e Republik Honduras, e reter ar vro, ha Trujillo eo ar gêr-benn anezhañ. Tocoa eo ar gêr muiañ poblet.
Regez
Regez zo glaou ruz, pe glaou-bev, a chom goude un tantad. Ken tomm ha tan int, ha gwrez a sav diwarne.
Горение
Seattle
Evit kêr Seattle, e stad Washington, gwelet amañ. Si'áb Si'ahl e anv luchoutsidek, Chief Seattle ha Chief Sealth e saozneg (c. 1786–1866) a oa e penn ar pobloù amerindian Dkhw’Duw’Absh (Duwamish) ha Suquamish war tiriad Stad Washington hiziv. Diwar e anv e voe anvet kêr Seattle e stad Washington.
E 1853 e voe diazezet Tiriad Washington war douaroù an Indianed. E deroù 1855, pa vennas gouarnour Oregon rediañ ar boblad da "werzhañ" o douaroù d'ar Stad, e klaskas Si'áb Si'ahl kozh — 67 vloaz — teuler ur pont dreist an islonk a oa etre doareoù an dud wenn hag an Indianed dre zistagañ dirak ar gouarnour Isaac Stevens ur brezegenn hag a zo chomet en eñvorioù. D'an 22 a viz Genver 1855 e voe sinet feur-emglev Point Elliot etre an dud ruz hag ar re wenn.
Segariu
Segariu  zo ur gumun eus Sardigna e Proviñs Medio Campidano.
PRELIB
PRELIB, gwreskanv evit Projet de Recherche En LIttérature Bretonne, a zo ur raktres enklask levietet gant Kreizenn an Enklaskoù Breizhek ha Keltiek (KEBK), Skol-Veur Breizh-Izel Brest, dindan renerezh Mannaig Thomas ha gant harp Ti skiantoù Mabden e Breizh.
Termenet eo e balioù diwar "rekis sevel ur preder boutin hag etrebroadel war delvanadur an ereoù ha an troc'hoù etre lennegezhioù an trobarzhioù ha re ar C'hreiz hag ivez diabarzh, da lavared eo, re a vez gwelet er maez lennegel brezhonek". Un ostilh evit bodañ roadennoù a zo bet savet dindan anv "Bon roadennoù prozopografek al lennegezh vrezhonek".
Bon roadennoù prozopografek al lennegezh vrezhonek
Bodañ a ra an bon roadennoù prozopografek al lennegezh vrezhonek daveennoù diwar-benn 1500 oberour. Produet e vez roadennoù diaoz evit o tispakañ en ur doujañ da bennaennoù ar Wiadenn steradel. Implijet e vez teskadoù daveiñ perzhek evel IdRef ha Wikidata. Ouzhpenn an oberourien vrezhonek e vez renablet titouroù diwar-benn pep den en doe bet liammoù gantañ evel an troourien, ar vignoned, ar genlabourien, oberourien an oberennoù o doe puorvezet mammennoù hag all.
Hentenn briziañ nevez lennegezhioù an trobarzhioù
Tro-dro d'an takadoù ma vez produet oberennoù lennegel e-leizh e kaver takadoù bihannoc'h, staget ouzh ar re vrasañ d'an aliesañ, e-lec'h ma kaver kreizennoù brudetoc'h hag illuroc'h ablamour m'o deus anavezadurioù stankoc'h ha kreñvoc'h. Ar pezh a grou an trobarzhioù lennegel a zo ar pellaat pe egoel pe sokial pe vroadel pe ideologel pe sokioyezhoniel pe gefredel pe bolitikel. Diouzh ar pellaat e c'hell dont torgammoù e-keñ ar reolennoù degemeret en takadoù lennegel bras.
Diouzh ergerzhadur an etretestennelezh-se e c'heller sevel ur sell nevez war al lennegezh vrezhonek ha war lennegezhioù ar seurt (lennegezhioù rannvroel, da gentañ) pa soñjer mat ez eus ur spluiested boas etre al lennegezhioù kenkoulz ha ma'z eus etre an homm maezoù arzhel.
N'eus ket eus ur saviadur trobarzhel ma ne zeufe ket eus e darempredoù diavaez hag eus perzhioù ar maez lennegel diabarzh asamblez, evel me voe bet displeget gant Pierre Bourdieu e 1991.
Perzhioù teknikel
Meret e vez ar bon roadennoù gant MySQL hag eo enframmet en endalc'h e-barzh Django. N'eus ket tu kargañ ar roadennoù, met e c'hell brassllout warno dre al lec'hienn WEB pe degas anezho dre un etrefas atersiñ SPARQL Endpoint, da lavared eo dre ul langaj reketiñ a c'hell dispakañ an disoc'hoù diwar mentoù dibar : JSON, XML, RDF, CSV.
Goldfinger (film)
Goldfinger zo ur film spierezh saoz embannet e 1964. An trede film eo en heuliad filmoù James Bond, bet produet gant Eon Productions, gant Sean Connery o c'hoari ar spier eus an MI6 James Bond. Diazezet eo bet ar film war ar romant Goldfinger gant Ian Fleming. Er film e weler ivez Honor Blackman evit ar Bond girl Pussy Galore ha Gert Fröbe o c'hoari Auric Goldfinger, Shirley Eaton evit ar Bond girl Jill Masterson ha Tania Mallet evit Tilly Masterson. Goldfinger zo bet produet gant Albert R. Broccoli hag Harry Saltzman. Ar c'hentañ film James Bond eo, diwar pevar a zo bet renet gant Guy Hamilton.
Stilico
Flavius Stilicho, pe Stilico, a oa ur Vandal romanekaet hag un den a renk uhel en impalaeriezh roman ar C'hornôg e fin ar 4vet ha deroù ar 5vet kantved.
Jeneral e oa en arme roman ha mignon bras d'an impalaer Theodosius Iañ. E 384 e timezas da Serena, nizez an impalaer. Ur verc'h o doe, anvet Maria.
Div wech eo bet koñsul evit ar C'hornôg ː
Gwaz impalaerel
Ar waz impalaerel a zo ur spesad evned palvezek, Chen canagica (Anser canagicus kent) an anv skiantel anezhañ.
Dendrocoptes
Dendrocoptes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1863 gant an daou evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906) ha Ferdinand Heine (1809-1894).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad a ya d'ober ar genad :
C'hwec'h (6) isspesad en holl.
Rummatadur
Renket e veze an tri spesad er genad Dendrocopos kent.
Gwaz Ross
Gwaz Ross (Anser rossii pe Chen rossii) a zo un evn palvezek.
Sardara
Sardara  zo ur gumun eus Sardigna  e Proviñs Medio Campidano.
Briastre
Briastre a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
kantved
Brezel bed kentañ: .
Bered ar C'hommonwealth: Belle Vue British Cemetery
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Digoret e voe gant an 42 (East Lancashire) Rannlu eus ar Rouantelezh-Unanet. Implijet e voe e-pad un nebeud deizioù hepken. Degaset e voe bezioù all eus Briastre Communal Cemetery Extension (Astenn bered kumun Briastre).
Las Plassas
Las Plassas zo ur gumun eus Sardigna e Proviñs Sud Sardegna.
Augustin-Marie Poullain-Duparc
Mab e oa da Hyacinthe Poullain de Belair, alvokad e Breujoù Breizh ha dispenn a reas roudoù e dad o heuliañ studioù war ar Gwir, betek mont da Gelenner war ar Gwir gall e kevrenn Roazhon.
Embannet e oa bet meur a oberenn gantañ, an darn vrasañ anezhe diwar-benn Breizh hag ar Gwir brezhonek.
Aet e oa da Bennalvokad Urzh an alvokaded ha marc'heg eus Urzh ar Roue.
Mervel a reas d'ar 14 a viz Here 1782 e Roazhon e-lec'h ma vez kavet ur straed hag a zoug e anv.
Breserezh
Ur vreserezh zo ul labouradeg ma farder bier evit e werzhañ. Breserezh a reer ivez eus un embregerezh, ur gompagnunezh a ra hag a werzh bier, hag a c'hall kaout meur a labouradeg, e meur a lec'h. Breserezhioù a bep seurt zo : lod bras-kenañ evel Heineken pe Guinness, ha lod all kalz bihanoc'h, evel an degadoù a vreserezhioù a zo e Breizh.
Enez Vreac'h
Enez Vreac'h zo anv div enezenn e genoù stêr an Aber-Ac'h, e Plougerne : Enez Vreac'h Vihan hag Enez Vreac'h Vras.
War Enez Vreac'h Vihan ez eus un ti bihan, savet en.
Tour-tan Enez Vreac'h, daoust d'e anv, n'emañ war hini ebet eus an div enezenn-se, met war unan all e-kichen, anvet Roc'h Gored.
Guspini
Guspini zo ur gumun eus Sardigna e Proviñs Sud Sardegna.
Departamant Valle
Valle zo unan eus an triwec'h departamant a zo e Republik Honduras, e mervent ar vro, ha Nacaome eo ar gêr-benn anezhañ.
Sadukeed
Ar Sadukeed ( Ṣĕdûqîm) a oa ul luskad sokial ha relijiel da vare Yuzevegezh an Eil Templ, etre an II kantved a-raok hon mare betek distruj an Templ e 70 eus hon mare. A-gevret e oant gant uhelidi ar vro, dreist-holl renkad ar veleien, hag enebet e oant ouzh luskadoù all evel ar Fariseed abalamour ma nac'hent degemer testennoù all estreget an Torah evel testennoù sakr.
Julia Caesaris
Julia Caesaris ( IVLIA•CAESARIS e latin klasel) zo anv meur a vaouez e Roma an Henamzer.
Bez' ez eo anv an holl vaouezed e tiegezh ar Julii Caesares, ur skourr eus ar Julii. E-touez gwazed vrudetañ an tiegezh e oa Julius Caesar ha Caesar Augustus.
Philip Glass
Philip Morris Glass, pe Philip Glass, ganet d'an 31 a viz Genver 1937, e Baltimore, Maryland, SUA, zo ur sonaozour hag a labour e New York.
Julia Caesaris
Keniterv
Julia Caesaris (war-dro 104 kent JK; goude 39 goude JK), anavezet er skridoù evel Julia Antonia evit he disheñvelout diouzh ar re all, a oa pried da v-Marcus Antonius Creticus ha mamm da c'h-Gaius ha Lucius Antonius ha Marcus Antonius, an triumvir.
Gozo
Gozo zo un enez er mor Kreizdouar, nepell diouzh Malta ha stag outi. Eil brasañ enezenn ar vro eo. 67 km² zo dindani ha 37.342 den a oa o chom enni e miz Meurzh 2014. Rabat eo ar gêr vrasañ, anvet ivez Victoria.
Soriano Calabro
Soriano Calabro zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
Julia Caesaris
C'hoarezed
Julia Caesaris
Gozo
Istor
Didudet e voe an enez e 1551 pa voe kemeret ar boblañs, ur 6.000 a dud, da sklaved gant soudarded otoman ha morlaeron vuzulmat.
Departamant Choluteca
Choluteca zo unan eus an triwec'h departamant a zo e Republik Honduras, e su ar vro, war lez ar Meurvor Habask, ha kêr Choluteca eo ar gêr-benn anezhañ. Treuzet eo gant ar Río Choluteca.
Departamant El Paraíso
El Paraíso zo unan eus an triwec'h departamant a zo e Republik Honduras, e reter ar vro, ha Yuscarán eo ar gêr-benn anezhañ.