cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Preizhadeg Roma (1527)
1526
E deroù 1526 e fellas d'ar pab Klemez VII, Giulio de' Medici e anv kardinal, sevel un emglev a-enep an impalaer, ar Santa Lega di Cognac, Emglev Cognac, a voe sinet d'an 2 a viz Mae gant Stadoù ar Pab, ha Rouantelezh Bro-C'hall, hag ivez Dugelezh Milano, Republik Venezia, Republik Genova,  ha Republik Firenze an Tiegezh Medici.
Pab ha roue a soñje e klaskje an impalaer, goude aloubiñ hanternoz Italia, stagañ e zouaroù nevez ouzh re ar c'hreisteiz, a oa dezhañ dre hêrezh, ha kemer Stadoù ar Pab goude-se.
Kentañ taol brezel a voe kaset neuze gant soudarded ar pab a-enep Republik Siena, met fall e troas an traoù, hag anat e voe e oa re wan arme Roma.
Mennet e oa an impalaer da vestroniañ hanternoz Italia gant skoazell ar pab, met pa welas ne oa ket troet Klemez VII d'ober emglev gantañ e fellas dezhañ mont dre heg. Koulskoude e oa diaes dezhañ, rak bec'h en devoa en Alamagn gant ar Brotestanted, en tu all d'an Danav gant an Otomaned; neuze e klaskas c'hwezhañ an tan e Stadoù ar pab, dre hanterouriezh an Tiegezh Colonna, enebour a-viskoazh an Tiegezh Medici.
E 1526 eta e oa emsavet an Tiegezh Colonna ouzh ar pab, ha setu ar c'hardinal Pompeo Colonna da gas e arme da lakaat Roma en arigrap d'an 20 a viz Gwengolo 1526. Ha setu ar pab Klemez VII da c'houlenn skoazell digant an Impalaer, ha da brometiñ dilezel kostezenn ar roue gall, ha da derriñ an emglev anvet emglev Cognac. Neuze ez eas Pompeo Colonna da Naplez. Pa welas ar pab e oa voe disammet eus e enebour, e hastas gervel ar roue gall da zont d'e zifenn.
Drouklaouen an impalaer, hag eñ ha kas un armead Spagnoled renet gant an dug Charlez III Bourbon, hag a zilestras e Genova, da vrezeliñ ouzh arme emglev Cognac, renet gant  ar C'hallaoued. Kaset e oa bet ivez eus Tirol un armead all a soudarded alaman (etre 12 000 ha 15 000 den) met klañv-fall e oa o jeneral kozh, Georg von Frundsberg, ma rankas hennezh distreiñ da Alamagn. Ha setu Charlez eta a oa e-unan e penn al lu. Dirazañ e oa arme ar pab kaset gant Giovanni dalle Bande Nere. Mervel a reas Giovanni, ha kemeret e voe Milano gant Charlez.
1527
Da zifenn Roma e oa 3 000 soudard italian dindan urzhioù Renzo da Ceri, annezidi a en em ginnigas da gemer perzh en difenn,  ha gwarded Suis ar pab. Daou viz a-raok e oa bet kaset 2000 Suis kuit gant ar pab, hag ar re-se a oa aet da greskiñ arme Emglev Cognac, renet gant dug Urbino. Kuit ivez e oa bet kaset 2 000 soudard eus ar Bande Nere, a oa dindan Orazio Baglioni, met un darn anezho a oa chomet da zifenn Roma e Mae. Mogerioù kreñv a oa en-dro da Roma, ha kanolioù mat, seurt na oa ket nemeur en arme an impalaer. Evit talañ ouzh dañjer arme an Emglev o tont da sikour Roma e ranke Charlez Bourbon hastañ kemer anezhi.
Meur a zevezh e voe lakaet arigrap war Roma. Preizhet e voe e pep lec'h, en ilizoù, e ti tud eus kostezenn an impalaer zoken. Lakaet e voe seziz war kastell Sant'Angelo, ma oa repuet ar pab hag ar gardinaled. Goude teir sizhunvezh seziz e voe kemeret ar c'hastell. Ret e voe d'ar pab paeañ 70 000 dugad aour evit bezañ dieubet. Bras e voe brud preizhadeg Roma er bed kristen, un arouez eus youl Doue da galz a dud.
1528
Ne voe kuitaet Roma gant an arme impalaerel nemet e C'hwevrer 1528, pan eas ar soudarded da Naplez. E-pad ar breizhadeg e oa aet an armeoù gall da aloubiñ Rouantelezh Naplez ha da lakaat seziz dirak kêr Naplez en miz Ebrel 1528.
Alba de Yeltes
Alba de Yeltes zo ur gumun e Spagn, e proviñs Salamanca.
Alba de Tormes
Alba de Tormes zo ur gumun e Spagn, e proviñs Salamanca.
Vieux-Bourg (disheñvelout)
Vieux-Bourg a zo un anv-lec'h gallek. Gallout a ra bezañ:
Jean-Vincent Placé
Jean-Vincent Placé, bet ganet d'an 12 a viz Meurzh 1968 e Seoul (Korea ar Su), a zo ur politikour gall ezel eus EELV - Ar Re C'hlas.
Dilennet eo bet da senedour Essonne e 2011, ha brezidant ar strollad EELV Ar Re C'hlas e Senad Bro-C'hall eo abaoe miz Genver 2012.
Gwenanerezh
Ar gwenanerezh a zo obererezh ar gwenaner, da lavaret eo ar sevel gwenan.
Melanerpes flavifrons
Melanerpes flavifrons a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus flavifrons (kentanv) da gentañ-penn (e 1818) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Anvioù lec'hel
Ober a ra ar bortugalegerien "benedito-de-testa-amarela" pe "pica-pau-de-testa-amarela" anezhañ tra m'e anavez ar spagnolegerien evel "carpintero arcoíris" (kalvez kanevedennek pe liesliv) pe "carpintero de frente amarilla" (kalvez melendal).
La Fuente de San Esteban
La Fuente de San Esteban zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Pedrosillo de Alba
Pedrosillo de Alba zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Härjedalen
Härjedalen zo ur broviñs eus Sveden (landskap e svedeg), e-kreiz ar vro, e tu ar c'hornaoueg, sko ouzh Norvegia. Ur broviñs eus Norrland eo.
Santiponce
Santiponce zo ur gumun eus Spagn e proviñs Sevilla, e kumuniezh emren Andalouzia.
Istor
Eno e oa gwechall kêr roman Italica, ar gêr roman gentañ diazezet en Hispania, savet gant Scipio Africanus. En Italica e voe ganet an impalaerien Trajan hag Hadrian.
Skwamicheg
Ar skwamicheg (Sḵwx̱wú7mesh), zo ur yezh salichek komzet e mervent proviñs British Columbia e Kanada, gant un 10 den bennak.
Santiponce
Anv
Anvet ivez : Divi Trajani Civitas = Kêr an doue Trajan
B. Santiponce
Klann Fraser
<HR noShade> Klann Fraser a zo ur c'hlann eus Izeldirioù Bro-Skos.
Herri ar Borgn
Herri ar Borgn, ganet e Berc'hed (Bro-Wened) d'an 11 a viz Gwengolo 1937 ha marvet e Ploue d'ar 26 a viz Gwengolo 2015, a zo ur skrivagner brezhonek.
Les Moutiers-Hubert
Les Moutiers-Hubert a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant 21 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Livarot-Pays-d'Auge.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: gant ur vombezadeg e voe lazhet pemp den nann-soudard e Les Moutiers-Hubert d'ar 14 a viz Eost.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun : Les Moutiers-Hubert Churchyard
Ar C'hanadian (Private e oa er  Canadian Forestry Corps, 15th Company) hag an daou Vreizhveuriad (an daou-mañ a rae war-dro ar brizonidi alaman er 65th Prisoners of War Company) a varvas e 1918 e-pad ar Brezel bed kentañ. Ar Zelandneveziad a oa levier er Royal Australian Air Force (198 Skwadrenn RAF). Mervel a reas d'ar 7 a viz Even 1944 e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed.
Radon
Bez' ez anavezer 35 izotop eus ar radon hiziv an deiz, met ne gaver nemet pevar anezho en natur. Eus ar re-mañ eo ar radon-222 an hini paotañ. Dont a ra diwar skioberiegezh ar radiom-235 da heul hini an uraniom-238. Un hanter-vuhez a 3,823 devezh en deus ha skignañ a ra skinoù α. Pa vez kalz a radon en aergelc'h (e poull ur vengleuz pe en un ti...) e ro ar skinoberiegezh poloniom-218 (hanter-vuhez : 3,1 mn). Skinoù α all a zeu buan, hag a ro plom-214 (26,8 mn) ha bismut-214 (19,7 mn) da c'houde ha, war-lerc'h c'hoazh, poloniom-214 (164 µ) hag er fin plom-210, kalz hiroc'h e vuhez (22,3 bloavezh). Enalet e vo gant ar boudoù bev, ha chom a ray en o skevent. Skinoberiek eo ar plom-se ha dindan levezon ar skinoberiegezh-se e vo ar skevent. Setu perak eo dañjerus ar radon, hag an eil abeg pennañ da grign-bev ar skevent eo ar radon war-lerc'h ar butun.
Erer (steredeg)
An Erer (Aquila, berraet en Aql) zo ur steredeg eus an hantervoul norzh.
Bény-sur-Mer
Bény-sur-Mer a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
kantved
Eil brezel-bed:
Halkomelemeg
Rannet eo an halomelemeg e div (pe teir) rannyezh: stêr: Halq̓eméylem (komzet an uhel ar stêr Fraser) Hun'qumi'num (komzet an izel ar stêr Fraser) ~ un tremenadur etre an div all enez: Hul̓q̓umín̓um̓ (komzet e su enez Vancouver)
Hlodwig III
Hlodwig III (Clovis III e galleg), ganet war-dro 670 hogen marvet n'ouzer pedavare, a oa roue Franked Aostrazia adal 675 betek 676. Diroueet e voe pa voe gouvezet ne oa ket mab d'ar roue kent.
Ganet e oa war-dro 670, hag Ebroin an hini a embannas ar gaou e oa mab da Klotar III. En 675, goude drouklazhet ar roue Childerig II, e voe anvet Teodorig III da roue gant Franked Neustria ha Burgondia.
Ha setu neuze Franked Aostrazia, hag o maer-ar-palez Ebroin, tennet ar galloud diganto, da embann e oa Hlodwig, bugel a 5 bloaz, an hini a oa roue Aostrazia.
Marie NDiaye
right|thumb|Marie NDiaye e miz Even 2009
Marie NDiaye zo ur skrivagnerez c'hallek ganet d'ar 4 a viz Even 1967 e Pithiviers (Bro-C'hall).
Skrivañ a ra romantoù, danevelloù ha pezhioù-c'hoari. En hec'h oberennoù e teskriv alies un aergelc'h kevrinus ha hud (La Femme changée en bûche, La Sorcière) ha diaester an darempredoù er familh (Rosie Carpe, Trois femmes puissantes).
Ar priz Femina he deus bet e 2001 hag ar priz Goncourt e 2009.
Rendael a savas e Bro-C'hall e 2009 diwar he c'homzoù, embannet er gelaouenn Les Inrockuptibles, ma tisklêrie he doa kavet gwelloc'h mont da chom da Verlin gant he gwaz hag he zri bugel kentoc'h eget bevañ dindan politikerezh Nicolas Sarkozy.
Sterna vittata
Sterna vittata a zo ur spesad evned eus kerentiad al Laridae.
Boued
Bevañ a ra diwar besked bihan dreist-holl, ha diwar vezhin, blotviled, kresteneged ha kevnid ivez.
Britannicus (disheñvelout)
Britannicus zo ul lesanv latin roet:
Franz
Franz zo un anv-badez alamanek.
Pedrosillo de los Aires
Pedrosillo de los Aires zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
-9
745 Ab Urbe Condita = 9 kent J.-K.
Jirafenn (steredeg)
Ar Jirafenn (Camelopardalis, berraet e Cam) zo ur steredeg eus an hantervoul norzh.
Pobl Vreizh
Anv kelaouenn vrezhonek UDB eo Pobl Vreizh. Renet e voe da gentañ gant Jean Jaouen (o skoazellañ Jean-Paul Gourmel ?), adalek 1973 gant Loig Kervoas, adalek 1976 gant Fañch Morvannou. E 1982 ez eas Fañch Morvannou war-du obererezhioù all hag an diaesterioù arc'hant a lakaas UDB da baouez gant ar gelaouenn gant he 140vet niverenn. Dont a reas e-dro Pobl Vreizh e miz Kerzu 1984 e stumm ur c'haier e niverenn 252 Le Peuple Breton. Adalek 1986 e teuas Pobl Vreizh da vezañ eil titl Le Peuple Breton hag e voe kavet e pep niverenn etre div hag eizh pajennad e brezhoneg. Ur seurt kelaouenn er gelaouenn. Buan a-walc'h eo bet lamet an eil titl-se, ha bremañ ne chom nemet ar bomm gallek LE PEUPLE BRETON, e lizherennoù bras ha tev.
Hacı II Giray
Lakaet e voe war tron Krimea goude ma voe skarzhet Murat Giray. Kriz e oa ha diwar goulenn ar bobl e voe tennet e garg digantañ ha galvet en-dro Selim I Giray.
Pobl Vreizh
Maxime Touzé a zo e-karg eus ar c'haier Pobl Vreizh abaoe 2019. Jean-Claude Le Gouaille en doa dalc'het ar post-se en e-raok.
Argenta
Argenta zo un anv-lec'h hag anv-tiegezh italianek.
Pobl Vreizh
Evit mont pelloc'h
Diwar-benn Pobl Vreizh e c'heller lenn pennad Cédric Choplin Pobl Vreizh, le petit frère bretonnant du Peuple Breton (pp 171-186) e "L'Union Démocratique Bretonne, Un parti autonomiste dans un Etat unitaire".
Édouard Ollivro
Édouard Ollivro, ganet d'ar 17 a viz C'hwevrer 1921 e Louaneg, ha marvet d'ar 27 a viz Genver 1982 e Gwengamp, a oa kelenner istor, skrivagner gallek ha politikour.
Maer Gwengamp ha kannad e voe, betek bezañ e penn bodad kannaded ar c'hreiz (CDS, en amzer-se) e Pariz.
Lockheed Martin F-22 Raptor
Al Lockheed Martin F-22 Raptor ("skraper") a zo un nijerez emgann c'hougelek amerikan, produet etre 1996 ha 2011.
Édouard Ollivro
Brezhoneger mat e oa, met ne savas ket e vugale e brezhoneg, evel kalz a dud.
Pieter Boddaert
Pieter Boddaert, bet ganet e Middelburg (Izelvroioù a-vremañ) d'ar 26 a viz Mae 1733 hag aet da Anaon en Utrecht (Izelvroioù a-vremañ) d'ar 6 a viz Mae 1795, a oa ur mezeg hag un evnoniour izelvroat.
Luchoutsideg
Al luchoutsideg (xʷəlšucid, dxʷləšúcid, Puget Salish, Puget Sound Salish, Skagit-Nisqually), zo ur yezh salichek eus an arvor komzet e su proviñs British Columbia e Kanada hag e norzh stad Washington e Stadoù-Unanet Amerika, gant un 340 den bennak.
Édouard
Édouard zo un anv-badez gallek.
Chas (steredeg)
Ar Chas (Canes Venatici, berraet e CVn) zo ur steredeg eus an hantervoul norzh.
Pedrosillo
Pedrosillo zo un anv-lec'h spagnolek, e proviñs Salamanca, e Kastilha ha León.
Saint-Aubin-de-Terregatte
Saint-Aubin-de-Terregatte a zo ur gumun eus departamant Manche e Bro-C'hall.
Trede brezel Italia
Trede brezel Italia a vez laret eus ur brezel a c'hoarvezas en Italia etre 1501 ha 1504.
Ur wech taolet e grabanoù war dugelezh Milano, e troas Loeiz XII war-du rouantelezh Naplez. Ur wech c'hoazh e voe roet skoazell dezhañ gant ar pab Alesant VI a gave da damall d'ar roue Frederig II Naplez an emglev digristen en devoa graet gant an Durked.
J.J. Abrams
Jeffrey Jacob "J. J." Abrams (bet ganet d'ar ) a zo ur sevener-produer-skrivagner filmoù ha heuliadoù skinwel amerikan anavezet evit e oberennoù skiant-faltazi pe jeu.
Trede brezel Italia
D'an 11 a viz Du 1500 e sinas Loeiz XII Feur-emglev Granada gant Fernando II Aragon diwar-benn rannidigezh rouantelezh Naplez: Puglia ha Calabria da Aragon en un tu, Naplez, Douar al Labour hag Abruzzi da Vro-C'hall en tu all.
J.J. Abrams
Abrams en deus bet skrivet pe produet filmoù araok mont da eil sevener an heulienn skinwel Felicity (1998–2002). Bet eo bet ivez krouer an heulienn skinwel Alias (2001–2006) ha eil sevener Lost (2004–2010), Fringe (2008–2013), Undercovers (2010) ha produer evit an heuliennoù skinwel Person of Interest (2011–deiz-ha-hiziv) ha Revolution (2012–2014), gant lod heuliennoù all.
Trede brezel Italia
E 1501 e lammas Bro-C'hall ha Spagn war Naplez ma rankas ar roue kaezh kodianañ d'ar 26 a viz Gwengolo 1501. Repuiñ a reas e Bro-C'hall ma voe anvet da Gont Anjev, goude dilezel e wirioù war rouantelezh Naplez.
J.J. Abrams
Bet eo bet sevener war filmoù evel Star Trek (2009) ha Star Trek Into Darkness (2013), pe Mission: Impossible III (2006) ha Super 8 (2011). Bet eo sevener ar film da zont Star Wars: The Force Awakens (2015), ar c'hentañ film o welet krouidigezh un heuliad filmoù nevez Star Wars. Abrams en deus bet produet ar filmoù Cloverfield (2008), Morning Glory (2010), ha Mission: Impossible – Ghost Protocol (2011). C'hoariet en deus ur rol er film Six Degrees of Separation.
Trede brezel Italia
Er c'heid amzer-se, gant asant Bro-C'hall, e kouezhas Cesare Borgia, mab d'ar pab Alesant VI, war Romagna (1500), ha Dugelezh Urbino (Mezheven 1502). Loeiz XII avat a viras outañ d'ober kemend-all da Republik Firenze. D'an 31 a viz Kerzu 1502 eo e lakaas lazhañ baroned an Tiegezh Orsini e Senigallia.
J.J. Abrams
Kalzig filmoù sevenet pe produet gantañ a zo bet embannet gant Paramount Pictures, padal a-fed heuliennoù skinwel e vezo dre Warner Bros Television ha Touchstone Television.
Trede brezel Italia
E rouantelezh Naplez e oa savet bec'h, kenkent ha 1502, etre ar C'hallaoued, chomet e kornioù zo daoust d'an emglevioù, ha Fernando II Aragon. E 1503 e varvas ar pab Alesant VI. Pi III ne renas war e lerc'h nemet un toullad mizioù. Goude e teuas un enebour touet d'an Tiegezh Borgia, ar pab Jul II. Cesare Borgia a voe rediet da zaskoriñ kêrioù ha kreñvlec'hioù, ha da dec'hel da Spagn, ma voe bac'het, hag ac'haleno da Navarra, da di e dad-kaer, ma varvas en 1507.
J.J. Abrams
Evit ar skinwel en deus krouet :
Trede brezel Italia
Faezhet e voe ar C'hallaoued en emgannoù Seminara, Cerignola ha Garigliano a-enep Gonzalvo Córdoba, ma voe kollet ganto Naplez, ha goude Gaeta d'an 1 a viz Genver 1504.
J.J. Abrams
Evit ar sinema en deus sevenet :
Trede brezel Italia
E miz C'hwevrer 1504 e voe sinet arsav-brezel Lyon ha lezel a reas Loeiz XII rouantelezh Naplez gant Fernando II Aragon. Loeiz XII en devoa roet tro d'ar pab da greskiñ e c'halloud ha d'ar Spagnoled da gemer Naplez.
J.J. Abrams
Sevenet e vo gantañ Star Wars; Episode VII a-benn 2015.
Produet en deus ivez :
Medelpad
Medelpad zo ur broviñs eus Sveden (landskap e svedeg), e reter ar vro, e rannvro Norrland.
El Campo de Peñaranda
El Campo de Peñaranda zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Medelpad
En-dro da broviñs Medelpad emañ proviñsoù Hälsingland, Härjedalen, Jämtland hag Ångermanland, hag ar Mor Baltel er reter. Sundsvall eo ar gêr vrasañ, gant 50 000 a annezidi.
Barış
Barış zo un anv-den hag un anv-tiegezh turkek. Talvezout a ra kement ha Peoc'h.
Tud
thumb|right|Ar soner Barış Akarsu
Lost (stirad skinwel)
Lost a zo un heuliad skinwel krouet e 2004 gant J.J. Abrams, Jeffrey Lieber ha Damon Lindelof hag a bade c'hwec'h marevezh etre 2004 ha 2010.
Un istor a denn d'ar skiant-faltazi a gont Lost. Da gentañ ne gont nemet istor tud chomet bev goude ur gwallzarvoud karr-nij etre Sydney ha Los Angeles a gouezhas war un enezenn didud. Gant red an amzer e vez diskouezet muioc'h-mui a draoù iskis war an enezenn-se a laka war-wel bezañs tud all anvet "ar Re all" ha roudoù ur stasion skiant liammet bras ouzh istor an enezenn-se.
Anavezet eo an heuliad skinwel-mañ evit e vojennerezh ledan hag a lakae an heuliad da vezañ diaes a-walc'h da heuliañ dre zegouezh. Kendalc'het eo bet an heuliad gant filmoù-berr anvet Missing Pieces ha gant ur film-berr a bade 11 munutenn anvet The New Man In Charge.
Ur berzh bras en deus bet Lost a-hed an amzer ha gounezet en deus kalz a brizioù. Koulskoude en deus kollet un niver-mat a arvesterien e marevezhioù diwezhañ hag en un doare forc'hellek eo bet degemeret fin an heuliad, a oa mat-tre evit tud zo ha fall-tre evit tud-all.
9K720 Iskander
An 9K720 Iskander (rusianeg: «Искандер»; Kod NATO SS-26 Stone) a vez graet eus ur misil tenn-berr hedro produet hag implijet gant Nerzhioù lu Rusia. Bliv eo ar misil rak dont a ra a-benn da dizhout un tizh dreistson etre 2100–2600 m/s (Mach 6–7) ha gellout a ra mont d'un uhelder a 50 km hag evit ar pellañ e c'hell tizhout ur pal betek 500 km. Ar sistem misiloù-se (Искандер-М) a oa bet savet evit kemer lec'h an OTR-21 Tochka adalek 2020.
Timothy Radcliffe
E vuhez
Aet eo en Urzh an Dominikaned e 1965. Beleget eo bet e 1971.
Pa oa Mestr an Urzh e oa ivez "ex officio" Kañseller Meur Skol-veur Sant Tomaz Akwino, Angelicum, e Roma.
Goude bezañ bet nav vloaz Mestr an Urzh e kemeras ur bloavezh sabatek. Dont a reas da vezañ en-dro un ezel evel ar re all eus kumuniezh Dominikaned Oxford. Klask e vez war e lerc'h evit kelenn pe prezeg e meur a vro.
Rener Las Casas Institute Blackfriars Oxford eo. Plediñ a ra an ensavadur-se gant kas war-raok ar reizhder sokial ha gwirioù mab-den.
Bleinañ a ra ur wech an amzer an oferenn evit an heñvelrevidi e Warwick gwelet gant ar C'hardinal Murphy O'Connor, arc'heskob Westminster evel darn eus karg avielañ an arc'heskopti davet an heñvelrevidi.
Ne blij ket e obererezh d'an holl evel-just. E skridoù, sklaer, eeun ha don war un dro, gant fent alies, hag e sell brokus ha pleustrek war gudennoù ar bed a-vremañ, a ra berzh.
Enorioù
E 2003 e voe graet "honorary Doctor of Divinity" eus Skol-veur Oxford. Brasañ titl a enor ar skol-veur.
Gounezet en deus e 2007 "The Michael Ramsey Prize for theological writing" evit e levr What Is the Point of Being A Christian?
Paeron an International Young Leaders Network eo. Sikouret en deus da reiñ lañs da Las Casas Institute a bled gant kudennoù buhezegezh, renerezh ha reizhder sokial.
Argenta (Italia)
Argenta (Arzènta er rannyezh) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Ferrara, e rannvro Emilia Romagna. War lez kleiz ar stêr Reno (gwechall Pô di Primaro) emañ. 22.578 a dud o chom enni.
Castillejo de Martín Viejo
Castillejo de Martín Viejo  zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Bae Txingudi
Bae Txingudi (Txingudiko badia en euskareg) a vez lâret eus aber ar stêr Bidasoa, diwar an anv Txingudi, ar vroig en daou du d'ar stêr. Bevennet eo er c'hreisteiz gant ar pontoù dreist ar stêr etre Hendaia en Iparralde hag Irun en Hegoalde, e Gipuzkoa, hag en hanternoz gant Beg ar Fiezenn (Higer lurmuturra) e lez kleiz an aber, en Hondarribia, ha beg Sokoburu el lez dehou.
Ul lenn sioul eo ar bae d'an uhelvor, un aber lec'hidek d'an daere. Da Euskariz n'eo nemet un aber, d'ar stadoù avat eo un harz naturel etre Spagn ha Bro-C'hall.
Egeria (nimfenn)
Hervez ar vojenn henroman, Egeria a oa un nimfenn, pe camena, hag a oa kuzulierez ar roue Numa Pompilius, eil roue sabin Roma. Kuzuliañ a rae ar roue diwar-benn al lezennoù da sevel, diwar-benn al lidoù hag ar relijion. Pa varvas ar roue e ouelas Egeria kement ma reas ur feunteun gant he daeroù. Hervez Ovidius e voe troet e mammenn e koad Aricia gant an doueez Diana a oa aet skuizh gant he c'hlemmoù.
Hiziv c'hoazhe vez implijet anv Egeria evit komz eus kuzulierez un den.
Cepheus (steredeg)
Cepheus (Cepheus, berraet e Cep) zo ur steredeg eus an hantervoul norzh.
Mynydd Twr
Mynydd Twr (Holyhead Mountain e saozneg) eo lec'h uhelañ Ynys Gybi, ha Kontelezh Môn, e hanternoz Kembre, tri c'hardlev diouzh Caergybi. Ur c'hreñvlec'h roman kozh zo warnañ, anvet Caer y Twr, e tu reter ar menez.
Gwelet e vez mat gant an dud a deu gant al lestr-treizh eus Dulenn da Gaergybi pa dostaont d'ar porzh.
Little Chester
Little Chester pe Chester Green zo ur bannlev eus kêr Derby, e Derbyshire, e Bro-Saoz. Emañ en hanternoz da greiz kêr Derby, war lez ar stêr Derwent.
Eno e oa gwechall ur c'hreñvlec'h roman bras, anvet Derventio. Diazezet e oa ar c'hreñvlec'h-se war lez ar stêr hag e kroashent pemp hent roman.
Mor Sibiria ar Reter
Mor Sibiria ar Reter, pe Mor Siberia ar Reter, pe c'hoazh Mor Retersibiria (ha Retersiberia) (e rusianeg: Восто́чно-Сиби́рское мо́ре, Vostotchno-Sibirskoye more) a zo ur mor e Meurvor Arktika. Bevennet eo gant Sibiria er su, enezeg Sibiria-Nevez er c'hornaoueg hag Enez Wrangel er reter.
Anvioù touristel aodoù Breizh
Roll an anvioù en ur heuliañ an aod adalek reter an norzh betek ar su.
Castel d'Ario
Castel d'Ario zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
Childerig III
Childerig III, ganet war-dro 714 ha marvet war-dro 755, a oa roue ar Franked, e Neustria, Burgondia hag Aostrazia etre 743 ha 751. N'ouzer ket da biv e oa mab, met gwelet eo evel ar merovead diwezhañ.
Tiegezh
N'eus meneg ebet eus e dud en dihelloù. Al Liber historiæ Francorum a achu gant ar bloaz 725, ha Chronique de Frédégaire, skrivet gant Childebrand, eontr da Pepin Grenn, a chom hep skrivañ ger war an afer.
Joan Pau Verdier
Joan Pau Verdier (ganet d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1947 e Periguers ha marvet d'an 20 a viz Mezheven 2020) zo ur c'haner okitanek. Brudet-kaer e voe da vare azginivelezh ar c'han okitanek er bloavezhioù 1970, asambles gant kanerien all, evel Claudi Martí, Patric, Maria Roanet, Mans de Breish...
Childerig III
Tiegezh
Martezeennoù zo bet steuet avat:
Villalba de los Llanos
Villalba de los Llanos zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Childerig III
E vuhez
Goude marv Thierry IV en 737 ne oa den eus tierniezh Merove da lakaat ar gurunenn war e benn, ma voe laosket ar vro diroue gant maer ar palez Aostrazia, Karl Martel. E-pad seizh vloaz e voe merket ar bloaz 737 war an holl baperoù.
Inizi Sibiria-Nevez
Inizi Sibiria-Nevez, pe Inizi Siberia-Nevez (e rusianeg: Новосиби́рские острова, Novosibirskiye Ostrova; e yakouteg: Саҥа Сибиир арыылара, Saŋa Sibiir aryylara) a zo un enezeg e norzh pellañ Kevread Rusia, etre Mor Laptev ha Mor Sibiria ar Reter.
Reno di Lei
Ar Reno di Lei zo un adstêr d'ar Roen hag a red en Italia, e saonenn ar Val di Lei, e proviñs Sondrio.
Saint-Gabriel-Brécy
Saint-Gabriel-Brécy a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Reno di Lei
Liamm diavaez
Emglev etre Suis hag Italia diwar-benn ar Reno di Lei.
Saint-Gabriel-Brécy
Bodet e oa gant teir c'humun-all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Creully-sur-Seulles.
Norrbotten
Norrbotten zo ur broviñs eus Sveden (landskap e svedeg), e hanternoz ar vro, e rannvro Norrland.
Er c’hornôg da broviñs Norrbotten emañ proviñs Lappland, er reter emañ Finland hag er c’hreisteiz emañ proviñs Västerbotten. Luleå eo ar gêr vrasañ.
Hansa
Kêrioù a vez graet Hansestadt anezho c'hoazh
Ar c'hêrioù-mañ a oa en Hansa gwechall. Ent-ofisiel emañ c'hoazh ar ger Hansestadt (“kêr hanseat”) en o anv :
Calyptophilus tertius
Calyptophilus tertius a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Calyptophilidae.
Annez
Brosezat eo ar spesad en Hispaniola.
Rummatadur
Renket e veze er c'herentiad Thraupidae kent ha sellet outañ evel un isspesad — Calyptophilus frugivorus tertius — da gCalyptophilus frugivorus.
Reno (stêr)
Ar stêr Reno, a red e hanternoz Italia. Eieniñ a ra e Toskana ha treuziñ Emilia-Romagna. Aberiñ a ra er Mor Adria, er c'hreisteiz d'ar Po.
Yezh
An anv Reno, a zo ivez anv italianek ar stêr Roen, a deu eus an anv latin Rhenus. Raggn eo er rannyezh anvet bolognese (eus anv kêr Bologna).
Lennegezh
Meneget eo gant Dante Alighieri en Divina Commedia, "fra Sàvena e Reno".
Castelbelforte
Castelbelforte zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
Polesine
Ar Polesine (Połéxine er rannyezh polesano ha Pulésan e rannyezh Ferrara), a-wechoù  Polesine di Rovigo zo ur rannvro istorel italian. Klotañ a ra dre vras gant Proviñs Rovigo, ha kêr Rovigo eo ar gêr vrasañ. Polesine eo an douaroù etre ar stêrioù Adige (en hanternoz) ha Po ( er c'hreisteiz), ha Mor Adria er reter.
Baloutchistan (Pakistan)
Baloutchistan (baloutcheg, pachtoueg: بلوچِستان, treuzlizherennet: Balōčistān, distaget ), a zo ur proviñs eus Pakistan, e gevred ar vro. Quetta eo ar gêr-benn hag ar gêr vrasañ. Er bloaz 2011 e oa tost da eizh milion a dud o vevañ er proviñs-se. Un darn eus Baloutchistan eo, brasoc'h anezhi, "bro ar Valoutched".
Anvioù-lec'hioù e Buhez ar Sent
Sed amañ un toullad anvioù-lec'hioù tennet eus Buhez ar Sent, embannadur 1912. Gwelout a reer eo anvioù gallek brezhonekaet int. N'eo ket ar re implijet er wikipedia brezhonek, ma reer (peurvuiañ) gant an anvioù er yezhoù orin a-vremañ.
Santones
Santones (e latin) pe Santoned eo anv ar bobl c'halian a oa o vevañ e kornôg Galia, etre bro ar Biktoned hag aber ar Gironde.
Meneget int e skridoù Klaudios Ptolemaios a rae anv eus ar Σάντονες, Σάντωνες, Σάντονοι (santones pe santonoi) evel unan eus pobloù Gallia Aquitania. Hervez an douaroniour gresian e oa o c'hêr-benn e Mediolanum Santonum (Saintes hiziv). Hervez Caesar avat e oant unan eus pobloù Gallia Celtica pe Gallia Lugdunensis. Harpet e voe Caesar gant an div bobl Santones ha Pictones en e vrezel a-enep ar Weneted, pa voe pourchaset listri ganto d'ar Romaned. E-pad emsavadeg Vercingetorix ouzh ar Romaned e voe kaset un daouzek mil den gant ar Santones da harpañ nerzhioù ar penn meur galian, e sez Alesia.
Eus anv ar Santones e teu anv kêr Saintes ha hini proviñs c'hall Saintonge.
Luise Habsburg-Toskana
Luise Habsburg-Toskana, pe Luise Antonia Maria Theresia Josepha Johanna Leopoldine Karolina Ferdinande Alice Ernestina Habsburg-Toskana, ganet d'an 2 a viz Gwengolo 1870 en Salzburg, en Aostria, ha marvet d'an 23 a viz Meurzh 1947 en Ixelles (e Belgia) a oa ur briñsez aostrian deuet da vout priñsez Sachsen dre zimeziñ.
He buhez
Merc'h e oa da Ferdinando IV Toskana, bet diwezhañ dug-meur Toskana, ha d'e eil pried Alis Bourbon-Parma. He zad en doa kuitaet Toskana e 1859 da vont d'an harlu. Intañv e oa en Aostria pa oa addimezet.
Dimeziñ
Eurediñ a reas d'an 21 a viz Du 1891 e Vienna da Friedrich August, mab pennhêr roue Saks, ha seizh bugel o doe.
He daou vab henañ, Friedrich August ha Friedrich Christian, ganet o-daou e 1893, ne oant ket gevellet. Friedrich August a oa eus miz Genver, Friedrich Christian eus miz Kerzu.
Luise a oa karet e Saks, nebeutoc'h avat el lez ma ne blege ket d'ar reolennoù, ha trouz a veze gant he zad-kaer, ar roue Georg. D'an 9 a viz Kerzu 1902 e tec'has Luise eus Dresden, kêr-benn ar vro, abalamour m'en devoa gourdrouzet he zad-kaer he sparlañ e ti ar re sot e Sonnestein a-hed he buhez. Skoazell a gavas gant he breur. Tec'hel a reas hec'h-unan, hep he bugale, hogen dougerez eus Anna. Ur pennad e vevas gant kelenner he bugale, ar Gall André Giron, ken e krede an dud, e gaou avat, eo eñ an hini a oa tad da Anna.
Dizimeziñ
Torret e voe o dimeziñ e miz C'hwevrer 1903 dre un dekred a-berzh ar roue, he zad-kaer. Kement-se avat ne voe ket anavezet gant Impalaer Aostria, Franz Josef. Mervel a reas tad Friedrich August e 1904, ha setu he fried kozh anvet da roue. E Gwengolo 1907 ec'h addimezas Luise e Londrez d'ar soner italian Enrico Toselli. Ur mab o doe, Carlo Emanuele Toselli (1908 – 1969).
Goude an eured eo e voe tennet gant an impalaer Franz Joseph Iañ, evel penn an Tiegezh Habsburg, he holl zitloù diganti. Gant he zad avat, evel dug-meur Toskana, e voe krouet an titl a Gontez Montignoso eviti. Goude hir varc'hata e voe kaset he merc'h Anna da lez Dresden, da vevañ gant he breudeur ha c'hoarezed, e lez Sachsen. Luise he devoa klasket distreiñ da gêr Dresden, met miret e veze outi gwelout he bugale. Ur wech avat e c'hallas o gwelout, en ur c'hannati e-maez Sachsen. Gwech ebet ne voe skrivet ger a-enep dezhi gant he bugale en o eñvorennoù.
Torret e voe hec'h eil eured e 1912.
Messalina
Messalina zo un anv latin, roet da deir maouez anavezet.
Orin
Deuet eo diwar an anv Messala (pe Messalla), un anv tiegezh, eus ar gens Valeria. Kentañ den anvezet en anv-se e oa Manius Valerius Maximus Corvinus Messalla, a gemeras kêr Messina, e Sikilia.
Tud
Div vaouez zo anavezet en istor Roma:
Hiziv
Hiziv eo dizimplij an anv abalamour da vrud fall Valeria Messalina, gwreg an impalaer Claudius, deuet da vout pennpatrom ar vaouez diroll ha ludik. Ankouaet e vije bet ar vrud dellezet-se panevet d'an toullad filmoù diwar he fenn. En italianeg e vez lavaret ur "messalina" eus ur vaouez lorberez.
Filmoù
An holl filmoù en anv Messalina zo savet diwar-benn Valeria Messalina.
Andromeda (steredeg)
Andromeda (Andromeda, berraet en And) zo ur steredeg eus an hantervoul norzh.
Kalod
thumb|Enez Kalod, gwelet eus Karanteg, gant an hent-karr goloet gant ar mor
Kalod zo un enezennig e Bae Montroulez, dirak Karanteg. Stag e vez ouzh an douar-bras pa vez tre ha mont a c'haller di war-bouez un hent-karr. Tri c'hilometr hed eo an enezenn ha n'a ket he ledander en tu-hont da dri c'hant metr bennak.
N'eus ket kalz tud o vevañ a-hed ar bloaz e Kalod ken, met gwechall e oa staliet meur a familh eno, labourerien-douar, bezhinaerien ha pesketaerien anezho. D'ur mare zo e teuas bezhinaerien eus Plougerne d'ober o annez e Kalod. Lesanvet e oant ar Japoned (Japaniz) gant tud all ar vro.
Istor
thumb|dehou|Arvor bro Montroulez Aloubet e vije bet Kalod gant Daned e dibenn ar. Eno o dije kuzhet ar madoù tapet ganto pa oant o preizhañ ar vro tro-dro. Ur penn brezhon, Riwallon, a zivizas un deiz en em gannañ ouzh ar vorlaeron-se, ha dont a reas an trec'h gantañ, hervez a lenner e skridoù Albert Le Grand, goude ma vije bet o pediñ ar Werc'hez Vari. Da-heul e drec'h e lakaas sevel ur chapel, gouestlet d'an Itron Varia, e penn run uhelañ an enez. Daoust ma voe mastaret ar chapel da vare an Dispac'h gall, e voe adkempennet goude.
E-pad ar e oa bet tennet kalz greunvaen eus an enez. Meur a savadur e Montroulez, evel an ospital, Labouradeg ar Butun pe ar Pont bras, a voe savet gant mein tennet eus Kalod.
Castellucchio
Castellucchio zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia. Ur 5100 a dud zo enni o chom.
Banniel Alamagn
Implijet eo bet ar banniel-se ivez gant Kengevread Alamagn (1848-1866), gant Republik Weimar (1918-1933) ha gant Republik Demokratel Alamagn (1949-1959). Gant stad Alamagn ar Reter e oa bet implijet al livioù-se ivez, etre 1959 ha 1990, met gant ardamezioù e-kreiz ouzhpenn.
N’eus lesanv ebet gant ar banniel-se, evel ma’z eus gant bannieloù Danmark (Dannebrog), Breizh (Gwenn ha du) pe Stadoù Unanet Amerika (Stars and Stripes), daoust ma voe graet gant an droienn Dreifarb (triliv) gant lod eus dispac’herien an.
Istor
N’eo ket gwall anavezet orin banniel Alamagn. Kroget e voe da implijout an triliv-se stankik, war a seblant, e deroù an, e-pad ar brezelioù a-enep Napoleon Iañ. Ar "Freikorps", ar strolladoù soudarded en em ganne a-enep ar C’hallaoued, a oa o dilhad el livioù-se (dilhad du, gant tammoù ruz ha boutonioù alaouret), eme lod. Evit tud all e veze implijet an tri liv-se dija gant impalaerien an Impalaeriezh Santel Roman, o doa bannieloù melen warno un erer du gant skilfoù ruz.
Bezet a vezo, implijet e voe stankoc’h-stankañ an triliv-se, en, gant ar vrogarourien alaman o doa c’hoant da unaniñ ar stadoù a oa rannet Alamagn etrezo. Degemeret e voe da vanniel broadel Alamagn gant Bodadeg Vroadel Frankfurt, d’an 9 a viz Meurzh 1848. Met e 1850 e voe adsavet Kengevread Alamagn, evel ma oa bet abaoe 1815. Ne oa bet implijet an triliv du, ruz ha melen-aour, nemet e-pad daou vloaz. Ur wech divodet ar C’hengevread, abalamour d’an enebiezh etre Prusia hag Aostria, ha savet Kengevread Norzh Alamagn, renet gant Prusia, e voe degemeret ur banniel triliv all gant ar stad-se, gant bandennoù a-led du, gwenn ha ruz, e 1866. Un nebeud bloavezhioù diwezhatoc’h, pa voe savet an Impalaeriezh Alaman, e 1871, e voe kendalc’het da ober gant ar banniel-se, a oa diazezet war livioù Prusia (du ha gwenn) ha livioù an Hansa (ruz ha gwenn).
E dibenn ar Brezel-bed Kentañ e voe savet Republik Weimar e 1919 ha kemeret e voe da vanniel ganti an triliv du, ruz ha melen-aour. Pa yeas ar Strollad Nazi e penn ar vro e 1933 e voe dilezet an triliv-se ha degemeret daou vanniel ent-ofisiel evit ar stad, banniel an Impalaeriezh Alaman (du, gwenn ha ruz) ha hini ar Strollad Nazi, dezhañ livioù heñvel, an Hakenkreuzflagge, pe Hakenkreuzfahne, ur banniel ruz gant ur Swastika du en ur gantenn wenn. Goude 1935 ne voe implijet nemet hini an Nazied da aroueziañ an Trede Reich.
E dibenn an Eil Brezel-bed, pa yeas an Trede Reich d’an traoñ, e voe rannet Alamagn e peder lodenn gant ar broioù trec’h, hag unanet e voe teir anezho d’ober Alamagn ar C'hornôg (Republik Kevreadel Alamagn), tra ma’z ae ar pevare hini d’ober Alamagn ar Reter (Republik Demokratel Alamagn). Gant an div stad nevez e voe adimplijet an triliv du, ruz ha melen-aour, met en Alamagn ar Reter e voe ouzhpennet, diwezhatoc’h, ardamezioù ar stad komunour e-kreiz ar banniel. Abaoe m’eo bet adunanet ar vro, e 1990, e vez implijet an triliv evit Alamagn a-bezh.
Glazard (steredeg)
Ar Glazard (Lacerta, berraet e Lac) zo ur steredeg eus an hantervoul norzh.
Ion Antonescu
Ion Antonescu (Pitești, 15 Mezheven 1882 - prizon Jilava, 1 Mezheven 1946) a oa un ofiser ha politiker eus Roumania. E penn armeoù Roumania e voe hag e penn ar stad eus 1940 betek 1944, gant an titl conducătorul statului ("levier ar stad").
Ezel eus bodad-stur arme Roumania e voe e-pad ar Brezel-bed Kentañ. Etre 1922 ha 1926 e voe kargad a-berzh an arme e kannati Roumania e Pariz, hag e Londrez da c'houde. E 1937 e voe anvet da jeneral, e penn bodad-stur an arme. Ha goude-se e voe anvet da vinistr ar Brezel e gouarnamant Octavian Goga, ur gouarnamant eus an tu-dehoù hag enep-yuzev.
Listenn karbedoù James Bond
E-kerzh heuliad levrioù ha filmoù James Bond e vez tro da welet karbedoù a bep seurt o sturiet gant an haroz. Dre vras ez eo ar Skourr Q a ro da James Bond un toullad karbedoù disheñvel evit stourm ouzh e enebourien pe tec'hout rak an dañjer.
Bank-tosel
thumb|250px|[[Armel eus an kantved, gant ur gwele-kloz hag ur bank-tosel e ti Cornec e Sant-Riwal.]]
Ur bank-tosel zo un arc'h lakaet e-harz ur gwele-kloz
Listenn karbedoù James Bond
An Astor Martin DB5 a chom ar garbed anavezetañ implijet gant James Bond.
Ion Antonescu
Evit adtapout an douaroù kollet gant Roumania e tuas Ion Antonescu gant Alamagn Adolf Hitler hag Italia Benito Mussolini ha disklêriañ ar brezel d'an Unvaniezh Soviedel. Mont a reas soudarded rouman d'en em gannañ gant an Alamaned da aloubiñ an Unvaniezh Soviedel. Dindan ren Antonescu e voe lazhet ouzhpenn 300 000 a Yuzevien hag ouzhpenn 20 000 a Romed.
Daoust ma oa krog Antonescu da gaozeal gant ar Gevredidi en hañv 1944, pa wele e oa an avel o treiñ, e c'hoarvezas un taol-stad a-enep dezhañ, renet gant Mikael Iañ, d'an 23 a viz Eost 1944. Kaset e voe an diktatouriezh d'an traoñ. Harzet e voe Ion Antonescu, barnet, kondaonet d'ar marv ha lazhet d'ar 1 a viz Mezheven 1946.
Rouaned Roma
Rouaned Roma eo ar rouaned o deus renet e Henroma da vare Monarkiezh Roma, ur marevezh hag a grog gant savidigezh kêr Roma, a voe graet hervez ar vojenn gant Romulus en 753 kent JK hag a echu gant diskar Tarquinius Superbus ha savidigezh Republik Roma, en 509 kent JK. Seizh roue a vez meneget peurvuiañ, daoust ma voe re all met ar re-se ne renjont ket pell.
Roll ordinal ha henvoazel rouaned Roma
Gant an istorour roman Quintus Fabius Pictor, war-dro 260 kent JK, e voe savet ur roll a seizh roue evit 243 bloavezh ren, ur pad keitat dezho a 35 bloavezh pep hini.
Etrusked
An Etrusked (Etrusci pe Tusci e latin) a oa ur bobl eus ledenez Italia adal dibenn oadvezh an arem. Diganto e teu un darn eus sevenadur Henroma. An etruskeg, o yezh, ne oa ket indezeuropek.
O bro orin, Etruria, a glot dre vras gant Toskana, un darn eus Latium ha gwalarn Ombria. Da gentañ e oant ur c'hengevredad a 12 keoded, pep hini renet gant ur roue pe zilath.
Blaenrheidol
Blaenrheidol zo ur gumuniezh eus Kembre, e Ceredigion. Emañ el lodenn uhelañ eus traoñienn ar stêr Rheidol, er reter da Aberystwyth. Enni emañ menez Pumlumon ha kêriadennoù Ponterwyd hag Ystumtuen.
E 2001 e oa 493 a dud o chom e Blaenrheidol. E 2011 e oa 495 ha 207 anezho a oa kembraegerien (43,6%).
Pictones
Pictones ha, diwezhatoc'h, Pictavi a raed e latin eus ur bobl c'halian a veve er c'hreisteiz da aber al Liger. Hervez an douaroniour Klaudios Ptolemaios e oa ar Pictones, pe Piktoned, unan eus pobloù Gallia Aquitania ha menegiñ a ra div gêr vras en o bro : Limonum (Limonum Pictonum, a zo Poitiers hiziv) ha Ratiatum (Reudied, er c'hreisteiz da Naoned). Hervez an douaroniour Strabon e verke al Liger ar vevenn etre Piktoned ha Namneted. Pelloc'h er c'hreisteiz e oa ar bobl anvet Santones o vevañ etre bro ar Biktoned hag aber ar Gironde.
E skridoù Julius Caesar e lenner e voe degaset listri d'ar Romaned gant ar Biktoned evit ober brezel ouzh ar Weneted e 56 kent JK. Diwezhatoc'h, e 52 kent JK, e voe ar Biktoned unan eus pobloù galian nemeto na gasjont ket tud da harpañ Vercingetorix e-pad stourm hennezh ouzh ar Romaned. Emsavadegoù diwezhañ ar Biktoned ouzh ar Romaned, en-dro da Limonum, a voe flastret gant Gaius Caninius Rebilus ha gant Caesar e-unan.
Dre Portus Ratiatum (porzh Ratiatum, Reudied) e veze liammoù kenwerzh etre ar Biktoned hag enez Vreizh.
Bernard Merdrignac
Bernard Merdrignac, ganet e 1947 e Dinan ha marvet d'an 12 a viz Here 2013, a oa ur c'helenner emerit war istor ar grennamzer e Skol-veur Roazhon 2. Studiet en deus kalz istor ar sent ha diazezadur ar Vrezhoned e Breizh.
Brezel Ferrara
Brezel Ferrara pe Brezel an Holen (Guerra del Sale en italianeg) a c'hoarvezas etre 1482 ha 1484 hag a echuas gant peoc'h Bagnolo, sinet d'ar 7 a viz Eost 1484. Enebet e oa Ercole Iañ d'Este, dug Ferrara, hag e dad-kaer Ferdinando Iañ Naplez, ouzh Republik Venezia ha Stadoù ar Pab, dindan Sist IV.
Istor
E Gwengolo 1480 e oa erruet Girolamo Riario e penn Forlì. Klask a rae kreskiñ galloud ha domani an tiegezh Della Rovere, ha soñjal a rae e dugelezh Ferrara. Fellout a rae dezhañ lakaat Republik Venezia da ober brezel d'an dugelezh. En amzer-se e klaske Venezia kreskiñ he douaroù war an douar-bras. Ouzhpenn-se e oa displijet bras o welout Ferrara oc'h ober holen e Comacchio rak hervez an emglevioù ne oa aotreeet kenwerzh an holen nemet da Venezia.
E 1482 e voe disklêriet brezel gant Venezia ouzh Ferrara, ma rene an dug Ercole Iañ, hag a rae kenwerzh an holen.
E penn arme Venezia e oa ar c'h-condottiero Roberto da Sanseverino, a sailhas war douaroù Ferrara hag a lakaas Adria en arigrap, a gemeras Comacchio, a gemeras Argenta war lez ar paludoù hag a lakaas seziz war Ficarolo en miz Mae.
Feur-emglev
Gant Feur-emglev Bagnolo, sinet d'ar 7 a viz Eost 1484 e voe echuet ar brezel. Ercole a zilezas Rovigo, e Polesine, kollet adal an deroù, ha Venezia a dennas he soudarded eus Ferrara. Kreskiñ he douaroù war an douar-bras a reas Venezia.
Formicarius (genad)
Formicarius a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1783 gant an evnoniour izelvroat Pieter Boddaert (1733-1795).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, pevar isspesad warn-ugent (24) dezhe en holl.
North American P-51 Mustang
An North American P-51 Mustang a oa un nijerez-emgann amerikan eus an Eil brezel-bed. Savet eo bet gant an embregerezh North American Aviation. Lakaet e vez alies da vezañ ar gwellañ nijerez emgann dre viñs-tro eus istor an nijerezh. Un nijerez ur plas e oa, un nijerez-emgann hag ivez un nijerez-emgann-ha-bombeziñ. Bras e oa he hed-dedreuz, da lavaret eo gallout a rae mont pell ha distreiñ, hag abalamour da se e c'halle ambroug an nijerezioù bombeziñ ar Re Gevredet a-benn o gwareziñ diouzh nijerezioù o enebourien, ar pezh a reas d'ar Re Gevredet dont da vezañ mistri an oabl. Da gentañ e oa bet anvet “Apache” gant an Amerikaned, met lesanvet e oa bet “Mustang” gant Breizhveuriz, hag a-benn ar fin eo an anv diwezhañ-mañ eo a oa bet dibabet da vat.
Mari Anjev
Mari Anjev (1404 – 1463) a oa rouanez Bro-C'hall ha pried ar roue gall Charlez VII adalek 1422 betek 1461. Merc'h henañ Loeiz II Anjev e oa. He zad a oa roue Naplez, roue Sikilia, hag he mamm Violante Aragon, a oa rouanez Aragon. Mamm e oa d'ar roue gall Loeiz XI.
Mustang (disheñvelout)
Ar ger Mustang a c'hall ober anv eus meur a dra:
(19132) Le Clézio
(19132) Le Clézio a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol.
Departamantoù Aod an Olifant
105 departamant ha 12 distrikt a ya d'ober Aod an Olifant
Penniliz Sant Mark
Penniliz Sant Mark pe Iliz-veur Sant Mark (en italianeg : Basilica Cattedrale di San Marco) eo brasañ iliz kêr Venezia, en Italia. Savet e voe en 828, hag adsavet goude un tan-gwall en 976.
Remi
<HR noShade> thumb|Galia hag he fobloù, en amzer Julius Caesar. Ar Remi a oa ur bobl eus Gallia Belgica hag a veve etre ar stêrioù Mosa (Meuse) ha Matrona (Marne), er c'hentañ kantved kent JK.
Unan eus pobloù bras Galia e oant hervez an douaroniour Strabon hag ur gêr vras e oa o c'hêr-benn Durocorter pe Durocortum (Reims hiziv), war lez ar stêr Vesle. Emglev a reas ar Remi gant Julius Caesar, dindan ren Iccius hag Andecombogius, ha feal e chomjont d'ar Romaned e-pad Brezel Galia. Ne gasjont ket tud da harpañ emsavadeg vras ar pobloù galian e 52 kent JK, en emgann Alesia.
Inizi Selvagens
An inizî Selvagens (e portugaleg Ilhas Selvagens, da lavaret eo "inizi gouez") zo un enezeg er Mor Atlantel, stag ouzh Portugal. Emaint etre an inizi Kanariez er su hag enez Madeira en norzh. E-keñver melestradurezh int stag ouzh Rannvro Emren Madeira (Região Autónoma da Madeira). Teir enezenn bennañ zo en enezeg, Selvagem Grande, Selvagem Pequena hag Ilhéu de Fora, hag un dousenn inizi bihanoc'h.
Remi
Eus anv ar bobl Remi e teu anv kêr Reims. Marteze ivez e c'hallfe an anv-badez gallek Rémi dont diwar anv ar bobl-se.
Inizi Selvagens
Istor
Kentañ meneg splann anezho a gaver en ur gartenn a vije diwar zorn hini pe hini eus ar vreudeur Pizzigani, eus Venezia, e 1367.
En 1402 e voe aloubet an Inizi Kanariez gant merdeerien eus rouantelezh Kastilha, met n'efont ket betek an Inizi Selvagens.
En 1438 e tisklerias ar merdeer portugalat Diogo Gomes en devoa kavet anezho dre chañs, p'edo o tont eus aod Ginea. leuskel a reas kentañ meneg skrivet a zo bet eus ar vrasañ enezenn, Selvagem Grande.
Hubert Maga
Hubert Maga (10 a viz Eost 1916 - 8 a viz Mae 2000) a oa ur politikour ha prezidant kentañ republik Dahomey (Benin hiziv).
Mont a reas da skolaer goude e studioù e Porto Novo. Prezidant Dahomey e voe d'an 11 a viz Eost 1960 pa voe dizalc'h ar vro. D'an 22 a viz Here 1963 e voe distroadet ha bac'het gant Christophe Soglo, hag a oa e penn an arme, evit mirout ouzh ur brezel diabarzh a ginnige tarzhañ er vro. Dieubet e 1965 e skarzhas kuit da Dogo ha goude-se da Vro-C'hall. Distreiñ a reas d'e vro e 1970 ma voe e penn ar Stad en ur c'huzul prezidantel, asambles gant Ahomadegbé-Tomêtin hag Apithy. Goude taol-Stad Mathieu Kérékou e 1972 e voe bac'het adarre ha dieubet e 1981.
Christophe Soglo
Koronal ha ministr e voe e gouarnamant prezidant kentañ ar vro Hubert Maga. Distroadañ a reas anezhañ e 1963 hag en em lakaat e penn ur gouarnamant da c'hortoz betek miz Genver 1964 ma laoskas ar galloud da Sourou-Migan Apithy. E miz Du 1965 e tistroadas Apithy ha chom prezidant Dahomey betek miz Kerzu 1967 ma voe skarzhet d'e dro gant ur strollad soudarded.
Rowena
Rowena zo anv ur rouanez sakson en Historia Regum Britanniae, gant Jafrez Menoe. Rouanez mojennel Kent e oa er Vvet kantved, merc'h d'ar roue sakson Hengest, ha dimezet d'ar roue brezhon Vortigern.
Istor an anv
Ne gaver ket an anv Rowena en dihelloù hensaoznek, evel en Historia ecclesiastica gentis Anglorum, gant Beda, pe er C'hronik Angl-ha-Saoz.
Kentañ meneg anezhañ a gaver en Historia regum Britanniae Jafrez Menoe en (skrivet e meur a zoare : Ronwen, Renwein, Romwenna). Krediñ a reer e c'hall bezañ doare latin un anv hensaoznek pe germanek, aet da goll.
Marteze avat e teu eus an anv kembraek Rhonwen, diwar ar ger "rhawn" (reun), met n'eus testeni ebet a gement-se.
En Historia Britonum
Daoust ma n'eo ket meneget hec'h anv ez eus kaoz en Historia Brittonum en (lakaet war gont Nennius). Merc'h ar Sakson Hengist eo. Erruout a ra Hengist hag e vreur Horsa en Ynys Ruym (Enez Thanet). Goulenn a ra Hengist digant ar roue brezhon Vortigern kaout muioc'h a zouar. Kas a ra e verc'h Rowena d'ur banvez da vezviñ Vortigern, ha ken hoalet ganti eo ar Brezhon ma ro d'he zad pezh a gar gant ma c'hallo dimeziñ d'ar goantenn. Petra e teu gwreg kentañ Vortigern, anvet Sevira, merc'h da Magnus Maximus, n'ouzer ket. Hervez ar skrid e oa ur gwidre a-berzh an Diaoul a oa o temptiñ ar roue brezhon gant ur vaouez pagan, ha sede penaos e roas Vortigern, dallet gant e c'hoantegezh, rouantelezh Kent da Hengist.
Kement-se ne zegasas nemet droug d'ar Vrezhoned pa c'hallas ar Saksoned kregiñ d'en em ziazezañ en Enez Vreizh.
Hervez Historia Brittonum e voe devet en o bev Vortigern "hag e wragez" (n'eo ket meneget anv Rowena/Rhonwen ervat) gant tan Doue e kreñvlec'h Craig Gwrtheyrn ("Roc'h Vortigern") e hanternoz Kembre.
Erik Pontoppidan
Erik Ludvigsen Pontoppidan den yngre, bet ganet en Aarhus (Danmark) d'ar 24 a viz Eost 1698 hag aet da Anaon e Bergen (Norvegia) d'an 20 a viz Kerzu 1764, a oa un doueoniour hag ul loenoniour danat.
Chikungunya
Ar chikungunya zo ur c'hleñved degaset gant ar viruz CHIKV ("chikungunya viruz"). Ar moustiked eus ar familh Aedes eo a zo kiriek da red ar c'hleñved e-touez an dud. Ur ger makondek eo chikungunya, a dalvez kement ha « krommañ, daoudortañ », evel an delioù kouezhet eus ar gwez hag a vez o sec'hiñ.
Pa vezer klañv gant ar c'hleñved chikungunya e vez poan vras er melloù ha dont a ra an dud klañv da vezañ reut ; aes eo anavezout an dud tapet gant ar chikungunya dre ma vez ganto un dalc'h-korf krommet.
Volkan
Volkan (diwar ar galleg volcan) zo un anv-den turkek. Talvezout a ra kement ha menez-tan.
Formulenn diaoz
E kimiezh ez eo ar formulenn diaoz ar skrivad kompaktañ a daolenn ur c'hompozad kimiek pe ur c'horf simpl. Graet e vez gant ar formulennoù diaoz er c'hevatalennoù kimiek evit deskrivañ ar reaktadennoù kimiek.