cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lama (bronneg)
Al lamaed a zo ur spesad bronneged doñv eus Suamerika, Lama glama an anv skiantel anezhañ. Anvet e voe Camelus Glama (kentanv) da gentañ-penn gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778) e 1758.
Juluan Maner
Juluan Maner, ganet d'ar 1 a viz Here 1606 e Sant-Jord-Restembaod, er biz da eskopti Roazhon (en Il-ha-Gwilun a-vremañ), war harzoù Normandi, hag aet da Anaon d'an 28 a viz Genver 1683 e Plevin, e Kerne (hiziv en Aodoù-an-Arvor), a oa ur beleg ha geriadurour brezhoneg.
Mont a reas war e studi da skolaj an Tadoù Jezuisted, da Roazhon, adalek 1621. Alese ez eas da leandi Saint-Germain, e Pariz, ma reas e leoù kentañ e 1627. Kenderc'hel a reas e studioù e La Flèche ha goude-se e skolaj Kemper e 1630. Eno e stagas da zeskiñ brezhoneg, met kontañ a reer en dije desket ar yezh, dre vurzhud, en un nozvezh, e 1631, e chapel Ti Mamm Doue e Kerfeunteun, ur barrez sko ouzh Kemper.
D'ar mare-se ivez e tarempredas Mikael an Noblez a oa o chom e Douarnenez hag e reas e vennozh da vont da brezeg dre Vreizh.
Mont a reas an Tad Maner da Deurgn ha da v-Bourges da beurechuiñ e studioù. Beleget e voe e 1637 ha distreiñ a reas da Gemper e 1640. Neuze e krogas da visioniñ tro-dro da Gemper, o vont alies da eskoptioù all : Leon, Treger, Gwened, Sant-Brieg. Kregiñ a reas gant e vision kentañ e 1641, e Douarnenez. A-hed e vuhez, betek e varv e 1683, ez eas dre Vreizh a-bezh da brezeg an aviel. Heverk e oa misionoù an Tad Maner gant o zaolennoù, implijet ivez gant Mikael an Noblez evit displegañ ar Skritur sakr d'an dud gant skeudennoù eeun, gant o c'hantikoù, ha gant ur brosesion vras evit klozañ ar mision. Kantikoù e-leizh a savas an tad Maner, rak ar pep gwellañ e oa, hervezañ, evit kenteliañ an dud. Tremen 400 mision a zo lakaet war e anv. Pa 'z eas da brezegennie kreiz Breizh e tiskoachas ma yae darn an dud da sabatoù el lanneier. Sevel a reas un hentenn atersiñ e-pad ar c'hofez evit stourm ouzh ar pezh en doe anvet Diroll ar Menez.
Sevel a reas a-du gant Charles d'Albert d'Ailly, (dug a Chaulnes), karget da lakaat an urzh da ren en-dro goude Emsavadeg ar Bonedoù ruz, er bloaz 1675. Prezeg a rae ar sentidigezh hag ar sujidigezh d'an dud, koulz war ar maez hag e kêr.
Yezhoniour ar brezhoneg
An Tad Maner eo a grogas da skrivañ brezhoneg evel ma veze komzet hag e krogas da skrivañ ar c'hemmadurioù na vezent ket skrivet araozañ e krennvrezhoneg. Eñ an hini eo a ijinas al lizherenn c'h, a vo adkemeret e skritur ofisiel anvioù-lec'hioù (evel Kimerc'h) pe anvioù-tud (Falc'hun).
Kantikoù
Gwerzhet e veze al levrioù gant Guillaume Yvonnic, a veze gantañ pa brezege.
Goude e varv
Lakaet e oa bet da wenvidig gant ar Pab Pi XII, d'an 20 a viz Mae 1951.
Kraoñ
thumb|Kraoñ Kraoñ zo frouezh hag a gresk war ar gwez-kraoñ. Koadek eo o c'hroc'hen, plusk glas a vez warne.
Amato (Italia)
Amato zo ur gumun eus proviñs Catanzaro, e Calabria, en Italia.
Brunon
Brunon zo un anv-badez gallek kozh, hag un anv-tiegezh, deveret evel an anv Bruno eus ar ger brun.
Kraoñ
Frouezh all
A bep seurt kraoñ zo:
1534
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1534
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1534
Tchouvacheg
Ur yezh turkek hag a vez komzet gant tro-dro da 2 vilion a dud eo ar tchouvacheg (Чăваш чěлхи), yezh ofisiel Republik Tchouvachia e Rusia. Disheñvel-tre eo diouzh ar yezhoù turkek all.
Skrivet e vez gant al lizherenneg kirillek gant peder lizherenn ispisial evit sonioù na vezont ket kavet e rusianeg: Ӑӑ, Ӗӗ, Ҫҫ, Ӳӳ.
Div rannyezh pennañ ez eus: viryaleg (pe tchouvacheg uhel) hag anatreg (pe tchouvacheg izel). Ar rannyezh "izel" an hini eo a dalvez da yezh unvan.
Conopophagidae
Conopophagidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1873 gant an daou skiantour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913) hag Osbert Salvin (1835-1898), a vev e Kreiz ha Suamerika.
Diouzh Doare 8.1 an IOC World Bird List ez a daou c'henad golvaneged d'ober ar c'herentiad. Setu-i amañ, renket diouzh an urzh filogenetek (U. f.).
Constable Burton
Constable Burton a zo ur gumun hag ur geriadenn eus kontelezh Yorkshire e Bro-Saoz.
Saint-Georges-sur-Meuse
Saint-Georges-sur-Meuse (e walloneg : Sint-Djôr-so-Mouze) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
Turkmeneg
Yezh vroadel Turkmenistan eo an turkmeneg (turkmeneg: Туркмен, Türkmen dili). Ur yezh turkek ez eo, komzet gant tro-dro da 3.4 milion a dud e Turkmenistan end-eeun ha gant 3 milion a dud all e Iran (2,000,000), Afghanistan (500,000) ha Turkia (1,000).
Tost-tre eo an turkmeneg d'an turkeg krimeek ha d'ar salareg ha pelloc'h un tammig diouzh an turkeg hag an azeri.
Skrivet e vez an turkmeneg gant al lizherenneg kirillek pe c'hoazh gant al lizherenneg arabek. Nevez 'zo avat e oa bet disklêriet gant ar Prezidant Saparmurat Niyazov e oa bet lakaet al lizherenneg latinek da zoare-skrivañ ofisiel Turkmenistan.
Dour-beuz
Dour-beuz a vez pa vez goloet ur gorread bras a zouar gant dour, deuet eus ur stêr o tic’hlannañ, eus ar mor, pe diwar glaveier bras. Liñvadenn a reer ivez eus an dra-se ha brudet eo al Liñvadenn Veur a gonter er Bibl.
Broioù kozh Breizh
Broioù kozh Breizh zo broioù istorel, a vev an anv anezho el lec'hanvadurezh hag e sevenadur an dud.
Dour-beuz
Er broioù sec’h ne vez ket euvret mat an dour glav gant an douar ha pa vez glaveier bras ne c’hall ket an douar lonkañ ar reñver a zour. Redek a ra an dour-se d’ar stêrioù ha pa vez leun ar re-se e teu an dour er-maez eus o naoz ha goleiñ an douar tro-dro : "dic'hlann" pe dour-bras a reer eus an dra-se. Pa vez dizoloet an douar en-dro e chom lec’hid alies a-ziwar-lerc’h an dour. Gant ar ouelezenn-se e vez frouezhusaet an douaroù zo war ribloù ar stêrioù, un dra vat evit al labour-douar. En istor eo brudet dic’hlannoù an Nil en Ejipt, en Henamzer, kenkoulz ha re ar stêrioù Eufratez ha Tigris e Mezopotamia.
Turkmeneg
Lizherenneg
Bremañ e vez skrivet turmeneg gant al lizherenneg latinek, met graet e vez c'hoazh amplik gant ar sistem "soviedel" kozh diazezet war al lizherenneg kirillek. Sed amañ un daolenn a ro urzh al lizherenneg hag ar c'hevatalderioù:
Dour-beuz
Dour-beuz a c’hall bezañ ivez war aodoù ar mor : pa vez reverzhi vras ha pa vez avel greñv e c’hall ar mor sevel uheloc’h eget boaz ha goleiñ douaroù izel an arvor. Ma vez kalz a zour ouzhpenn er stêrioù en em daol er mor, e c’hall an dour-beuz-se bezañ drastus. Kement-se a oa c’hoarvezet war aodoù an Izelvroioù d’an 31 a viz Genver 1953 (1 835 den lazhet). Ingal e c’hoarvez dourioù-beuz ivez e kêrioù eus Breizh zo e goueled aberioù, evel Montroulez, Kastellin, Kemperle, Landerne.
Broioù kozh Breizh
Broioù bihanoc'h
Broioù bihanoc'h zo en nav bro-se.
Dour-beuz
Gant dour ar mor ivez e c’hall an arvor bezañ beuzet da-heul un tsunami, krouet gant ur c’hren-douar. Kement-se a oa c’hoarvezet war aodoù Meurvor Indez e miz Kerzu 2004.
Turkmeneg
Frazennoù talvoudus
Mont a ra? Ýagdaýlar nähili?
Noz vat Sag-aman ýatyp turyň
Dour-beuz
D’en em wareziñ diouzh an dour-beuz e c’haller sevel chaoserioù, da zispartiañ ar mor pe ar stêrioù diouzh an douaroù izel zo en o c’hichen. Brudet eo ar re zo en Izelvroioù, da wareziñ ar vro-se diouzh ar mor.
Turkmeneg
Frazennoù talvoudus
Kenavo Sag boluň
Ya Howwa
Nann Ýok
Mat eo Elbetde
Trugarez Sag boluň / Taňgry ýalkasyn
Petra eo hoc'h anv? Adýň näme?
… eo ma anv Adym…
Ar raganvioù
Te Sen
Eñ/Hi O(l)
C'hwi Siz
Int Olar
Goulennoù
Piv? Kim?
Pelec'h? Nirede?
Penaos? Nähili?
Pegoulz? Haçan?
Pegement? Näçe?
Pe(hini)? Haýsy?
Devezhioù ar sizhun
Etre kromelloù ar stummoù bet krouet gant Saparmyrat Nyýazow hag implijet ez-ofisiel etre an 10 a viz Eost hag mis Gouhere 2008 Dilun Duşenbe (Başgün, ‘Penndeiz’)
Dimeurzh Sişenbe (Ýaşgün, ‘Deiz nevez’)
Dimerc'her Çarşenbe (Hoşgün, ‘Deiz mat’)
Diriaou Penşenbe (Sogapgün, ‘Deiz reizh’)
Digwener Anna (Annagün, diwar ar henstumm savet diwar ar peseg mui ‘’gün’’, ‘deiz’)
Disadorn Şenbe (Ruhgün, ‘Deiz an ene’)
Disul Ýekşenbe (Dynçgün, ‘Deiz diskuizh’)
Ar mizioù
Etre kromelloù ar stummoù bet krouet gant Saparmyrat Nyýazow hag implijet ez-ofisiel etre an 10 a viz Eost hag mis Gouhere 2008 m’eo bet lakaet da ofisiel en-dro ar stummoù bet awenet gant ar ruseg. Miz Genver Ýanwar (Türkmenbaşy, lesanv Nyýazow)
Miz C'wevrer Fewral (Baýdak, ‘Banniel’)
Miz Meurzh Mart (Nowruz, anv gouel persek/turkek deroù ar bloaz)
Miz Ebrel Aprel (Gurbansoltan, diwar anv mamm Nyýazow, Gurbansoltan Eje)
Miz Mae Maý (Magtymguly, diwar anv ar bazrh broadel Magtymguly Pyragy)
Miz Mezheven Iýun (Oguz, diwar haroz an Durkemened Oguz Khan)
Miz Gouere Iýul (Gorkut, anv unan eus harozed al lennegezh turkmenek)
Miz Eost Awgust (Alp Arslan, anv diazezer Impalaeriezh ar Seljoudek)
Miz Here Oktýabr (Garaşsyzlyk, ‘Dishualded’)
Miz Du Noýabr (Sanjar, anv diwezhañ Impalaer ar Seljouked)
Miz Kerzu Dekabr (Bitaraplyk, ‘Neptuegezh’)
An niveroù
Unan Bir
Daou İki
Tri Üç
Pevar Dört
Pemp Bäş
C'hwec'h Alty
Seizh Ýedi
Nav Dokuz
Dek On
Unnek On bir
Daouzek On iki
Trizek On üç
Pevarzek On dört
Pempzek On bäş
C'hwezhek On alty
Seitek On ýedi
Tric'hwec'h On sekiz
Naontek On dokuz
Ugent Ýigrimi
Unan-warn'n-ugent Ýigrimi on
Tregont Otuz
Daou-ha-tregont Otuz iki
Daou-ugent Kyrk
Tri-ha-daou-ugent Kyrk üç
Hanterkant Elli
Dek-ha-tri-ugent Ýetmiş
Pevar-ugent Segsen
Dek-ha-pevar-ugent Togsan
Kant Ýüz
Mil Müň
Kentañ Birinji
Eil Ikinji
Trede Üçünji
Pevare Dördünji
Pempvet Bäşynji
C'hwec'hvet Altynji
Seizhvet Ýedinji
Eizhvet Sekizinji
Dekvet Onunjy
Disklêriadur gwirioù mab-den
Mellad 1: Adamlaryň hemmesi azat dogulýarlar we öz mertebesi hem‐de hukuklary boýunça ilkibaşdan deňdirler. Olara ozal‐başdan aň, ynsap berlendir we biri‐birine özara doganlyk ruhunda çemeleşmek olaryň ýaraşygydyr.
Anatoliy Karpov
thumb|right|A. Karpov
Anatoliy Yevgenyevitch Karpov (e ruseg: Анатолий Евгеньевич Карпов) a zo bet ganet d'an 23 a viz Mae 1951 e Zlatoust (Unaniezh Soviedel).
Mestrc'hoarier echedoù rusian ha soviedat, bet kampion ar bed.
Da bevar bloaz e krogas gant an echedoù. Da zaouzek vloaz e voe degemeret e skol brudet-kenañ Mikhail Botvinnik. Hemañ ne wele dazont ebet en echedoù gant ar paotr yaouank a zeuas buan da vout ar mestr yaouankañ eus an Unaniezh Soviedel a-raok bout trec'h en e gentañ tournamant etrebrodel un nebeud mizioù diwezhatoc'h. E 1967 e voe 5vet er C'hampionad Soviedel Junior; un nebeud mizioù goude e voe trec'h e Kampionad Europa. E 1969 e trec'has er C'hampionad Bed Junior gant 10 poent diwar 11. Un tammig war-lerc'h e kemeras ar 4vet plas e tournamant etrebroadel Caracas e Venezuela, o tont da vezañ ar Mestr Meur yaouankañ ag ar bed. Dont a reas kampion ar bed e 1975 dre ma voe nac'het c'hoari gant Bobby Fischer. Trec'h e oa bet Karpov war Boris Spassky ha Viktor Korchnoi en tournamant prientiñ a-raok kampionad ar bed. E 1976 hag e 1981 e viras e didl a-enep da Viktor Korchnoi. E 1985 e kollas e didl kampion ar bed a-enep da Garry Kasparov.
Unan ag ar brasañ c'hoarierion ag an istor eo, dreist-holl abalamour d'e berzh en tournamantoù: 140 gwezh e teuas ar maout gantañ e tournamantoù brudet. Adalek 1978 betek 1998 en doa kemeret perzh e kement tro eus ar C'hampionad bedel FIDE. War e rollad: 1118 trec'hadenn, 287 partienn bet kollet ha 1480 partienn nul diwar un hollad a 3163 partienn bet c'hoariet. Ar renk Elo bet tizhet gantañ eo 2780.
Limbeg
Ur yezh atlantel eus skourr ar yezhoù ar su eo al limbeg (limba) komzet gant tro-dro da 4.000 den e Ginea.
Quenya
Unan eus ar yezhoù komzet gant an Elfed e-barzh oberenn Tolkien eo ar c'hQuenya. Homañ a oa ar yezh implijet gant an Elfed na oan ket elfed telerin, elfed tizhet Valinor ganto, hag a zeue eus ur yezh koshoc'h, eldareg boutin hec'h anv, deuet eus ar c'hendieg kentañ. E-touez tri ziegezh an Elfed e rae div anezho - an noldor hag ar vanyar - gant rannyezhoù un tammig disheñvel an eil ouzh eben met pas a-walc'h da vezañ divarrek da gomprenn an eil egile. Implijet e voe ar yezh-se gant ar Valared ivez.
Ar c'h/Quenya ne oa ket ur yezh vev ken da vare an Trede Marevezh e Douar-ar-C'hreiz. Sindarin an hini a gomze darn vrasañ an Elfed tra ma rae mab-den gant ar Westron. Er skridoù ofisiel hag en anvioù-lec'h e veze implijet c'hoazh, avat, evel al latin e-pad ar Grennamzer
Sant-Yust
Sant-Yust (e galleg : Saint-Just) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Ardamezioù
N'ez eus ket evit ar poent
Istor
Abaoe pell-tre ez eus tud o chom e kornad Sant-Yust evel ma tiskouez ar vein-veur a weler e Lanneier Cojoux. Taolioù-maen, peulvanioù ha krugelloù bet savet 4500 vloaz kt J.K. evit ar re goshañ anezho. Alareg (Alarac) e oa anv kentañ ar barrez. Stag e oa ouzh Eskopti Gwened betek an Dispac’h Bras. Distaget e oa bet diouzh parrez kozh Ranneg (Renac) en (Istor Breizh A. De la Borderie II p 178). Kouezhañ a reas iliz Alareg en he foull ha kreizenn ar barrez a zeuas da vezañ chapel prioldi Abati Sant Salver Redon el lec’h a veze graet ar Vouc’h Kozh (Le Vieux Bourg) dioutañ. Eno e voe savet an iliz a zo bremañ etre 1848 ha 1851. D’ar poent-se e voe roet d’an iliz anv Sant-Yust dre ma oa enni relegoù Sant-Yust. Hervez ar vojenn e oa bet merzheriet Sant Justus Beauvais da vare an impalaer roman Diokletian pa oa ur bugel 9 bloaz anezhañ hag e benn en doa adlakaet war e gorf evit spontañ e vourevien. Lâret e vez e oa Kastell Henlez (La Vieille Cour), unan eus tier-annez Anna Vreizh.
Saint Louothains
Saint Louothains eo anv jerzenezek unan eus 12 parrez Jerzenez, anvet Saint Lawrence e saozneg ha Saint-Laurent e galleg, enni 5,418 den o chom (2011), hag ur gorread 9,5 km².
Exilisciurus
Exilisciurus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ gwiñvered korr hag a vev en Azia ar gevred.
Saint Louothains
Pemp vîngtaine a zo er barrez-mañ:
The Pop Group
Istor ar strollad
Savet eo bet e 1978 gant Mark Steward (kan), John Waddington (gitar), Gareth Sager (gitar), Simon Underwood (gitar boud) ha Bruce Smith (taboulinoù ha binvioù-sko). Er bloaz goude e teuas er-maez o fladenn single kentañ, She is Beyond Good and Evil he zitl, embannet gant Radar Records.
Bidjageg
Ur yezh atlantel eo ar bidjageg (bijago) komzet gant tro-dro da 27.575 den e Ginea Bissau.
The Pop Group
Istor ar strollad
O fladenn glok gentañ, Y he zitl, produet gant Dennis Bovell, a voe meluet gant ar vurutellerien, met ne reas ket kalz berzh. Rough Trade a zegemeras ar strollad memes tra. Dan Katsis a gemeras plas Underwood.
An dra gentañ a lakjont embann gant Rough Trade a voe ar bladenn single We Are All Prostitutes, kensavet gant ar soner violoñs Tristan Honsinger. E 1980 e teuas er-maez an albom For How Much Longer Do We Tolerate Mass Murder?, kensavet gant The Last Poets. Nepell goude-se e voe enrollet ur bladenn split asambles gant The Slits. Ar memes taboulinerez hag ar memes manager o doa an daou strollad (Christine Robertson hec'h anv). Dizemglevioù diabarzh ha kudennoù gwirel a lakaas ar strollad da baouez e 1981. An holl izili a stagas gant raktresoù all, Rip Rig & Panic, en o zouez.
Brezhoneg
Ur yezh keltiek a orin eus Enez Vreizh (Breizh-Veur/Preden) hag eus skourr ar yezhoù predenek eo ar brezhoneg. Deuet e vije diwar ur voutinded yezh a vije bet etre Enez Vreizh ha Breizh Vihan (Arvorig) e-tro dibenn an Henamzer. A-gozh e vez komzet ha skrivet e Breizh.
Biskoazh ne voe komzet en darn vuiañ eus Breizh-Uhel (Bro-Naoned ha Bro-Roazhon), buan e yeas da get e Bro-Zol hag e Bro-Sant-Maloù levezeonet-don e voe gant ar romaneg e bro Wennrann hag e Bro-Wened Tamm-ha-tamm ez eas ar brezhonegva war-gil ; hiziv ne vez komzet nemet e Breizh-Izel, er c’hornôg d’ul linenn hag a dreser dre vras eus Plouha da Wened).
Istor diavaez ar brezhoneg
Bet eo komzet ar brezhoneg gant pennoù bras Stad Breizh betek an a-raok bezañ dilezet ganto. Deuet eo tamm-ha-tamm da vezañ yezh Goueled Breizh hag ar bobl vunut p'eo bet dilezet d'e dro gant an noblañs hag ar vourc'hizien, a zo aet war ar galleg. Al latin e oa yezh skrivet duged Breizh, hag ar galleg adalek ar. Chomet ez eus gerioù prizius diwar ar brezhoneg kozh a vez implijet hiziv an deiz da sevel gerioù brezhonek nevez war tachennoù evel ar brederouriezh ha skiantoù mab-den, da skouer.
Kar-tost eo ar brezhoneg d'ar c'hembraeg ha, marteze, un tammig d’ar galianeg hag a zo aet da goll da vat war-dro kreiz ar, met n'eus tamm prouenn ebet e vefe bet levezonet ar brezhoneg gant ar galianeg peogwir n'ouzer ket nemeur a dra a-zivout stad ar galianeg en amzer donedigezh Brezhoned an Inizi da Vreizh-Vihan ha n'ouzer ket kalz hiroc'h diwar-benn brezhoneg an amzer-se kennebeut. Anavezet eo ar brezhoneg gant Aozadur ar Broadoù Unanet evel ur yezh evel a re all.
Brezhoneg ha Dispac'h gall
N'he deus ket ar vonarkiezh graet netra a-enep ar yezhoù disheñvel diouzh ar galleg, met adal an Dispac'h gall eo bet cheñchet an traoù. Kroget ez eus bet da gelenn galleg d'an holl dud ha da waskañ war un dro an holl yezhoù all a veze graet patois anezho en un doare dismegañsus, e Breizh peurgetket a-drugarez da zoareoù kriz da lakaat mezh war bugale er skolioù Stad pe gatolik. Dalc'het e voe d'ar politikerezh-se da lazhañ ar brezhoneg betek ar bloavezhioù 1960, da lavaret eo betek ar mare ma voe echuet well-wazh gant ar skolioù da zegemer bugale dic'hallek desavet e brezhoneg gant o zud.
Hiziv an deiz, ha pa gendalc'hfe ar politikerezh gall da lakaat galleg dre holl abalamour m'eo yezh ar republik, e vez komzet brezhoneg gant e-tro da 300 000 a dud c'hoazh (e-skoaz 1 300 000 er bloaz 1930). Evit diskouez pegen kriz eo bet an traoù a-enep ar brezhoneg ez eus ur frazenn anavezet mat hag aa lavar splann an traoù : « Il est interdit de cracher par terre et de parler breton ». E penn-kentañ an ne ouie an hanter eus an dud nemet brezhoneg hag an hanter all a ouie an div yezh. Er bloaz 1950 ne chome mui nemet 100 000 a dud na ouient nemet brezhoneg.
Hiziv an deiz ez eo ar brezhoneg ar yezh keltiek nemeti hep statud ofisiel ebet. Ne fell ket d'ar gouarnamant lakaat cheñch mellad 2 ar vonreizh bet degemeret er bloaz 1994 hag a embann La langue de la République est le français.
Ingal en em vod dekmiliadoù a dud e Frañs evit goulenn ma vefe kemmet al lezenn-se : en Europa ne vez kavet ul lezenn evel-se nemet e Frañs.
Nevez zo eo bet ar skolioù Diwan o klemm dirak Lez europat gwirioù mab-den evit ma vefe doujet da wirioù ar Vretoned e-keñver o yezh.
Brezhoneg a vez komzet ivez en estrenvro hag e Bro-C'hall, er c'hêrioù bras dreist-holl.
Marevezhioù ar brezhoneg
thumb|« [[Spilhennig » : merk ar vrezhonegerien.]] Boas eur da rannañ istor ar brezhoneg e meur a varevezh. Betek an VIIvet kantved ne oa bet kemm bras ebet etre ar predeneg komzet e Breizh-Vihan hag an hini komzet e Breizh-Veur.
An deskadurezh
Er bloaz 1977 e voe krouet ar rouedad skolioù Diwan. Er skolioù-se e vez desket dre ar brezhoneg (4 337 skoliad da vare an distro-skol e 2018 ).
Klasoù divyezhek zo ivez e skolioù Stad Div Yezh (8 563 skoliad) hag e skolioù katolik prevez Dihun (5 437 skoliad) ). Miliadoù a dud yaouank (18 337 en holl e 2018) a ya da skolioù seurt-se adal ar skol-vamm betek fin al lise.
Pell emañ ar sifroù-se diouzh goulenn an dud c'hoazh, hervez disoc'hoù sontadeg TMO/Kuzul-rannvro Breizh 2018.
Tres ar verb : ober / bezañ oc'h ober
Evel en iwerzhoneg ez eus daou stumm da bep amzer verb e brezhoneg. Kemm zo etrezo hervez m'eo boas an ober pe n'eo ket. Kavet e vez traoù evel-se e saozneg ivez. Kavout a reer en amzer-vremañ ur stumm boas hag ur stumm war ober : Er verb bout (bezañ) hag er verb kaout avat ez eus daou stumm disheñvel hep stumm war ober ebet (gant ar « verb bezañ + o + anv-verb ») :
Araogennoù displeget
Evel er yezhoù keltiek all a-vremañ e vez displeget an araogennoù e brezhoneg hervez ar gour, da lavaret eo ez a ar raganvioù-gour d'ober ur ger hepken gant an araogenn zo araozo.
Stourmoù evit ar yezh
Kalz anezho zo bet ; difeuls alies ha dic'hortoz eo ar re nevesañ.
En deskadurezh
A-benn talañ ouzh an diouer a gelennerien stummet war an deskadurezh vrezhoneg ez eus bet krouet yalc'hadoù "Skoazell & Desk" gant ar rannvroioù hag ar c'huzul bro.
Priziadeg 2018
E miz Meurzh/Ebrel 2018 e voe goulennet gant ar gelennerien vrezhoneg lakaat da dremen arnodennoù live evit ar c'hlasadoù trede e Diwan, en deskadurezh katolik hag an deskadurezh foran, da welet live gwirion ar skolajidi e fin ar c'helc'hiad pevar (sañset B2 ar CECRL).
Er vuhez foran
Er vuhez foran e kaver brezhoneg dindan daou stumm : ur c'hoant da vrudañ ar yezh ha da ziskouez ez eus politikerien a-du ganti, pe un implij gant brezhonegerien war ar pemdez.
Aliesoc'h-aliesañ e kaver ar brezhoneg er bed ekonomikel, ma vez degaset gant tud kar-o-yezh bet desket enni ha deuet da vezañ aktourien er bed-se. An abeg a genwerzh zo ivez dre emdroadur spered an dud a fell dezho adkavout un aergelc'h gwirion ha gwriziennet donoc'h en o endro sevenadurel.
Diouer a stourm evit ar yezh
Skort eo implij ar brezhoneg war an dachenn boltikel e-maez an Emsav. Implijet e vez dreist-holl evit desachañ mouezioù war-du ur strollad pe un den politikel. Ral eo ar c'hoant gwirion da harpañ ar yezh.
An niver a vrezhonegerien
Hervez un enklask kaset gant Fañch Broudig ha TMO, paeet gant Kuzul Rannvro Breizh, ne vije nemet 207 000 brezhoneger ken e 2007. Hervez enklask an INSEE, kempoelloc'h hervez Hervé Abalain, graet e 1999, e vefe 295 000. Hervez Efficience 3 (2001) e vefe 300 000. Ur 100 000 a dud bennak pe ouzhpenn a gompren mat ar yezh hep he c'homz. Brezhonegerien zo e New York ; ar re-se oa degadoù bennaket anezho e 2012, hervez BZH New York, kevredigezh ar Vretoned eno. N'eo ket gouiet hag ar re-se a gomz ar yezh a-wechoù pe bemdez, pe ar seurt rannyezh komzet ganto enni kennebeut.
Hervez ur studiadenn bet embannet e 2018 ez eus muioc'h evit 207 000 brezhoneger er vro.
Grallariidae
Diouzh Doare 8.1 an IOC World Bird List ez a pevar genad golvaneged d'ober ar c'herentiad. Setu-i amañ, renket diouzh an urzh filogenetek (U. f.).
Pablo Picasso
Pablo Ruiz Picasso, a oa ganet e Málaga, en Andalouzia (Spagn) d'ar 25 a viz Here 1881 ha marvet d'an 8 a viz Ebrel 1973 e Mougins (Bro-C'hall), a oa ul livour spagnol. Petra bennak ma'z eo brudet abalamour d'e livadurioù e oa ivez kizeller. Unan eus meurañ arzourien an e oa. Gant Georges Braque en doa diazezet luskad ar gubouriezh.
Buhez
Ganet eo Pablo Picasso edan anv Pablo Diego Jose Francisco de Paula Juan Nepomuceno Crispin Crispiniano de la Santisima Trinidad Ruiz Blasco Picasso y Lopez. Kentañ mab Don José Ruiz ha Maria Picasso Lopez e oa. Livour ha kelenner tresañ er skol « San Telmo » e Málaga e oa e dad. Div c'hoar a zeuas war e lec'h, met breur ebet.
E 1891 en em stalias ar familh Ruiz-Picasso en A Coruña (Galiza). Anvet e voe Don José, an tad, da gelenner e La Lonja e Barcelona er bloavezh 1895.
Gwragez ha bugale
Bevañ a reas gant Dimeziñ a reas da Olga Kokhlova e 1918, ur mab o doe, Paul Picasso
Bevañ a reas
Dimeziñ a reas da Jacqueline Roque e 1961.
Sant-Jord-Restembaod
Sant-Jord-Restembaod (Saint-Georges-de-Reintembault e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Felger-2 e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh-Uhel war harzoù Normandi.
Ardamezioù
En glazur e sourin en argant karget gant tri boked kelenenn deliek a ziv pezh en geot ha frouezhiek a bemp pezh en gwad, heuliet ouzh kab gant un Sant-Jord en aour war e varc'h o lazhañ an aerouant, hag ouzh beg gant pemp bleunienn safron en arc'hant
Monumantoù ha traoù heverk
Saint-Georges-de-Reintembault (35) Église 01.jpg|An iliz katolik.
Tud
Bet ganet eno :
Oneiroi
An Oneiroi (henc'hresianeg : Ὄνειροι) a oa tri breur, mibien da Hypnos, doue ar C'housk, e mojennoù Hellaz kozh. Doueed an hunvreoù e oant.
An tri breur
Anv zo anezho en Odysseia, e Theogonia Hesiodos, e Metamorfozoù Ovidius. Hervez Euripides eo Gaia e oa o mamm.
Mentoniezh
Termenadur
Ar ventoniezh (diwar ment) pe geometriezh  (gresianeg γεωμετρία ''geometra), eo skourr koshañ ar matematik gant an aritmetik. Pal ar ventoniezh elfennel eo studi ar c'heñverioù etre krommennoù, poentoù, eeunennoù, gorreennoù, ha soludoù en egor gwirion teirmentek.
Gwiñver korr Borneo
Gwiñver korr Borneo (Glyphotes simus) zo ur bronneg krigner a vev e menezioù hanternoz Borneo (etre 1.000 ha 1.700 metr a-us live ar mor). Ar spesad nemetañ eo er genad Glyphotes.
Proviñsoù Kuba
Rannet eo Cuba etre 14 proviñs hag ur gumun arbennik.
Listenn ar proviñsoù
Setu int, a gornôg da reter:
Istor
A-raok 1976 e oa rannet Cuba etre 6 proviñs evel-hen:
Poblañs
'' Pop. = Population. Source: Cuba census 2002 ''
BBC 6 Music
Sonerezh arallour eo a vez kinniget gant BBC 6 Music : rock indie (independant, "dizalc'h"), sonerezh punk, jazz, funk ha hip-hop. Disheñvel eo neuze diouzh programmoù sonerezh BBC Radio 1 ha BBC Radio 2.
Garry Kasparov
Meurc'hoarier echedoù, bet kampion ar bed.
E dad a gelennas an echedoù dezhañ pa oa bihan: da c'hwec'h vloaz e teue brav gantañ dija. Pa varvas e dad e 1970, Gary Weinstein a gemeras anv e vamm (Kasparyan en armenieg, Kasparov e rusianeg).
E 1985, en e eil match a-enep da Anatolij Karpov e teu da vezañ kampion ar bed: 22 vloaz emañ. Miret a ra e ditl e 1986, 1987 ha 1990, dalc'h-mat a-enep da Anatolij Karpov.
D'an 10 a viz C'hwevrer 1996 e kollas ur c'hrogad enep an urzhiataer stadunanat Deep Blue bet savet gant IBM, ar wech kentañ en Istor ma voe trec'h un ardivink war ur Mestr etrebroadel.
Lincent
Lincent ( en izelvroeg:Lijsem, e walloneg: Lîssin) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
Sefton
Un distrig deuet da vezañ er pleustr un Amaezerezh unvan abaoe freuz Kuzul-Kontelezh Merseyside e 1986, eo Sefton.
Load kefridiel Distrig Sefton
Idnerth ap Braigad
Idnerth ap Briagad a oa mab Braigat ap Pasgen ha roue Builth. N'eo anavezet nemet gant ur meneg en nestedoù kembreat. Netra ne anavezer diwar-benn e vuhez hag e ren.
Menai
thumb|right|290px|Kartenn eus [[Enez Mon hag Arfon, gant ar stêr Menai]] thumb|right|300px| Bigi dindan [[Pont y Borth]] thumb|430px|right| [[Pont Britannia war ur skeudenn eus an . En diadreñv pont a-ispilh ar Menai.]]
Ar Menai (Afon Menai e kembraeg), eo anv ar ganol-vor, 23 km hed ha bas an dour enni, a zo etre Enez Von (Anglesey e saozneg) ha Kembre e gwalarn ar vro. E kembraeg e vez graet ur stêr anezhi pa vez lavaret Afon Menai, da lavarout eo "Stêr Menai". E saozneg e vez lavaret Menai Straits, ha lakaet eo da strizh-mor.
Pontoù
Daou bont a zo da dreuziñ ar Menai, dirak Bangor:
Douaroniezh
Un 3 km a ledander, pe nebeutoc'h, zo d'ar ganol, nemet e-tal an daou bont ma'z eo kalz strishoc'h, 200 m hepken. Kasennoù kreñv a vez degaset gant al lanv en daou benn d'ar vrec'h-vor ken eo dañjerus evit bagoù'zo, dreist-holl etre an daou bont abalamour d'ar c'harregennoù m'eo kaset ar bigi warno diwar an troennoù.
Tre er Mervent emañ Fort Belan, ur chreñvlec'h savet e diwezh an da vare Brezel Dizalc'hidigezh ar Stadoù-Unanet. Er biz emañ Caernarfon kostez an douar-bras, ur c'hastell-kreñv uhel ha ledan war ribl ar mor.
A-hed ar Menai
Sede al lec'hioù pennañ war lez ar Menai:
En hanternoz d'ar Menai, en Enez Von, emañ kêriadenn Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch.
LGBT
Daoust ha ne ra ket dave d'ar revelezh denel en he fezh, an tremen-mañ a zo kalz ledanoc'h e ster evit tremenoù all evel heñvelrevour/ez, Gae pe lesbian-ha-gae (lesbigay).
Evit ledanaat ster an termen-mañ e vez ouzhpennet lizherennoù ouzhpenn alies a-walc'h evit ober dave da duadurioù reizhel pe stadoù-den (identelezh) revel all, da skouer :
Implijet e vez an diverradur-mañ kentoc'h evit termenoù heñvel-all dre m'emañ ledanoc'h e ster evite dre vrasoc'h ober dave da vuioc'h a emzalc'hioù ha stadoù-den revel hag ivez evit chom hep ober gant termenoù all a oa deuet da vezañ negativel o ster, da skouer heñvelrevour/ez.
Implijet eo bet an diverradur-mañ abaoe ar bloavezhioù 1990 ha deuet e da vezañ implijet aliesoc'h-aliesañ abaoe 2005 dreist-holl er Stadoù-Unanet hag er broioù all ma vez komzet saozneg, mmet ivez muioc'h-mui er bed a-bezh.
Landomeg
Ur yezh atlantel eus skourr ar Yezhoù bagek eo ar landomeg (landoma) komzet gant tro-dro da 14.400 den e Ginea etre ar Rio Nunez hag ar Rio Pongas uhel.
Hyosciurus
Hyosciurus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ gwiñvered hag a vev en enez Sulawesi (Indonezia).
Lariscus
Lariscus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ gwiñvered hag a vev e gevred Azia.
Kanton Morzhell
Kanton Morzhell a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Kumunioù Kanton Morzhell
Kanton Reuz zo bremañ
Goleg
Ur yezh atlantel eus skourr ar yezhoù ar su eo ar goleg (gola) komzet gant tro-dro da 99.300 den e Liberia.
Taravadur
Er yezhoniezh e vez implijet an termen taravadur (saoz.: spirantization) war tachennoù ar fonologiezh hag ar vorfologiezh evit komz eus un doare blotadur, da lâret eo ur c'hemmadur kensonennel, ma vez "taravaet" ur gensonenn, da lâret eo e teu ur gensonenn dre serriñ pe ur gensonenn dre fic'hal da vezañ ur gensonenn dre daravat, da skouer [b] → [v].
An taravadur a c'hell talvezout da berzh yezhadurel ur yezh bennak, evel da skouer ar c'hemmadurioù er yezhoù keltiek, pe talvezout a c'hell da displegañ ur c'hemm a-hed ar wezh, da skouer alofonennoù ar c'hensonnenoù dre serriñ etrevogalennek distaget dre daravat: [g] → [ɣ]
Gwelit ivez:
Spirantization
Ostrogoted
An Ostrogoted ("Goted ar reter") a oa ur bobl c’herman zo bet bras he levezon war istor dibenn Impalaeriezh roman ar C'hornôg. En e voe rannet ar C’hoted, ur bobl a oa er reter d’ar stêr Danav, e div lodenn : re ar c’hornôg, ar Vizigoted, en em stalias e Dakia, ha re ar reter, an Ostrogoted, en em ziazezas en hanternoz d’ar Mor Du.
Ragistor
Rannet e voe pobl ar C’hoted etre an Ostrogoted hag ar Wizigoted war-dro an. Kalz traoù boutin a oa etre an div bobl, evit ar sevenadur, ar relijion (krediñ a raent en un doue kevatal mui pe vui d’an hini anvet Meurzh gant ar Romaned. Evit gwir ne oa ar rannadur-se nemet staliadur meuriadoù zo e proviñs roman Dakia ha meuriadoù all pelloc’h er reter, en hanternoz d’ar Mor Du.
War greñvaat ez eas galloud an Huned, ur bobl annezet pelloc’h er reter, e-kreiz an, hag e 370 e kouezhas an Ostrogoted dindan veli ar re-se. En em lazhañ a reas roue an Ostrogoted, Ermanarig, e 378, abalamour da se.
Er bloavezhioù goude e voe aloubet ar Balkanoù gant an Huned, skoazellet gant meur a bobl a oa en o dalc’h, evel an Ostrogoted. En Emgann Chalons, e 451, e oa Ostrogoted o vrezeliañ a-du gant an Huned. Meur a emsavadeg a-enep an Huned a voe e-touez an Ostrogoted koulskoude, met tamm-ha-tamm en em lakajont da zegemer sevenadur o mistri, anezho tud varrek-dreist war ar marc’hegezh hag ijinerien ar stleugoù.
Goude an Huned
Goude marv Attila e krogas da vat istor an Ostrogoted evel pobl, dizalc’h diouzh an Huned. En em zieubiñ a rejont diouzh galloud mibien Attila en Emgann Nedao e 454.
E darempred e voent neuze gant Impalaeriezh roman ar C'hornôg hag en em staliañ e plaenennoù Pannonia. E-pad an eil hanterenn eus ar e voe c’hoariet gant an Ostrogoted ur roll pouezus, evel ma oa bet gant ar Wizigoted ur c'hantved a-raok. Mont ha dont a rejont, a-du pe a-enep ar Romaned.
Djoleg
Ur yezh atlantel eus skourr ar Yezhoù djolek eo ar djoleg (jola pe diola) komzet gant tro-dro da 260.000 den e Senegal, Gambia ha Ginea-Bissau.
Ostrogoted
Teodorig Veur
An hini pouezusañ eus o roueed, Teodorig Veur, ganet war-dro 454, a voe desavet e Kergustentin, rak kemeret e oa bet evel den-gouestl gant galloud roman ar reter.
Dilennet e voe da roue war an Ostrogoted e 474. War c’houlenn Zenon, impalaer roman ar reter, ez eas Teodorig hag an Ostrogoted, e 488, d'adtapout Italia, a oa bet aloubet gant pobloù german all. E miz Meurzh 493 e voe kemeret Ravenna ganto, ha gant Teodorig e-unan e voe lazhet ar penn german Odoaker (Audawakrs) en doa kemeret plas an impalaer roman diwezhañ, Romulus Augustus. Emanvet e voe Teodorig da b-princeps Romanus (penn ar Romaned) ha ren a reas  e-lec’h an Impalaer war Italia, Sikilia, Dalmatia ha Pannonia. Er brezel-se e voe skoazellet an Ostrogoted gant ar Wizigoted moarvat.
thumb|right|200px|Tachenn an Ostrogoted dindan ren Teodorig ar Bras Adunanet e voe an div bobl e-pad ur pennadig er, pa zeuas Teodorig Veur da vezañ, ouzhpenn roue an Ostrogoted, lezroue ar Wizigoted ivez e-doug un ugent vloaz bennak.
En Emgann Vouillé, e 507, e voe trec’het ar Wizigoted gant ar Franked. Aloubet e voe Akitania gant ar re-se hag en em astenn a reas o domani war-du ar c’hreisteiz, betek Tolosa. Dont a reas Teodorig, da wareziñ douaroù all ar Wizigoted, evel lezroue e-lec’h roue ar Wizigoted, a oa e vab-bihan Alamarig. Septimania (Lengadok bremañ) hag ul lodenn vat eus al ledenez iberek a dremenas dindan e c’halloud, e 511. Keit ha ma vevas Teodorig e voe unanet an holl C’hoted dindan e ren.
Domani an Ostrogoted a oa ur vro poblet gant Germaned hogen unan gwall levezonet gant sevenadur Roma. Teodorig a oa, war un dro, roue an Ostrogoted hag hêr d’an impalaerien roman. En hanternoz Italia e oa stank a-walc’h an Ostrogoted moarvat ; er c’hreisteiz avat e oant distankoc’h. Kichen-ha-kichen e veve diskennidi ar C’hoted ha re ar Romaned, en emglev. Melestradurezh ar Romaned a gendalc’has da vont en-dro evel diagent, difennet gant galloud armeoù an Ostrogoted. Hogen ar reizhiad-se, ma oa unanet sevenadur ar Romaned gant nerzh ar C’hoted, ne badas ket pelloc’h eget Teodorig ar Bras, ha mervel a reas hemañ d’an 30 a viz Eost 526.
Goude marv Teodorig e voe rannet an Ostrogoted hag ar Wizigoted adarre. Amalarig a yeas e penn rouantelezh ar Wizigoted en Iberia hag e Septimania. Provincia (Provañs) a voe staget ouzh domani an Ostrogoted.
(da genderc'hel)
Tierniezh Amal
A-raok degouezhout en Italia: En Italia:
Rouaned diwezhañ
Goten
Perm
Perm, Пермь, Perm’, a zo ur gêr a Rusia, e-harz kornaoueg Menez-Oural.
Gevelliñ
Gevellet eo Perm gant:
Balanteg-ganjdeg
Ur yezh atlantel eus skourr ar Yezhoù balantek-gandjek eo ar balanteg-ganjdeg (balanta-ganja) komzet gant tro-dro da 94.500 den e Senegal.
Knowsley
Un distrig deuet da vezañ er pleustr un Amaezerezh unvan abaoe freuz Kuzul-Kontelezh Merseyside e 1986, eo Knowsley.
Load kefridiel Distrig Knowsley
Prosciurillus
Prosciurillus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ gwiñvered hag a vev en Indonezia.
Aritmetik
An aritmetik (Arithmêtikê e gregaj) pe niveroniezh eo skourr koshañ ar jedoniezh, (gant ar c'h-geometriezh). Pal an aritmetik elfennel eo studi an anterinoù, an niveroù rasional, hag ar relasionoù etrese.
An aritmetik zo ur lodenn eus teorienn an niveroù : an hini a implij hentennoù'zo eus ar c'heometriezh aljebrek hag eus teorienn ar groupoù.
An oberiadurioù aritmetikel a zo an adision, al lamadur, al liesadur, hag ar rannadur.
Gwechall e oa limitet an aritmetik da studi perzhioù an anterinoù naturel, an anterinoù, hag an niveroù rasional (e stumm fraksionoù), ha da perzhioù an oberiadurioù war an niveroù-se.
Frankaet eo bet ar c’helenn-mañ a-c’houdevezh gant donedigezh studiennoù all : an niveroù real (e stumm un diorroadur degel anlimited), pe meizadoù avañsetoc’h zoken : an eksponantadur, ar c’hwrizienn garrez, traoù all ….
Eggewaartskapelle
Eggewaartskapelle en izelvroeg, Eggewoartskapelle e flandrezeg kornôgel, a zo ur gumun a-wechall e Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez. Staget eo bet ouzh kumun Veurne e 1971.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Bezioù pemp karrnijour eus Aerlu ar Rouantelezh-Unanet a gaver er vered. Lazhet int bet e-pad an Eil Brezel Bed. left|thumb|220px
Balanteg-kentoheg
Ur yezh atlantel eus skourr ar Yezhoù balantek-gandjek eo ar balanteg-kentoheg (balanta-kentohe) komzet gant tro-dro da 367.000 den e Ginea Bissau hag e Gambia.
Eggewaartskapelle
Emdroadur ar boblañs
Dave:NIS, www.westhoek.be ha kêr Veurne
US Konk-Kerne
An Unvaniezh ar sportoù Konk-Kerne (US Konk-Kerne) zo ur c'hlub mell-droad bet krouet d'an 11 Meurzh 1911. Jakez Piriou eo e brezidant ha gant ar C'hFA 2 (D5) emañ.
Pevar-yev
thumb|Quadriga Porzh Brandenburg da noz Ur Pevar-yev, pe quadriga (Latin quadri-, pevar, ha jungere, yevañ) zo ur c'harr sachet gant peder c'hazeg e Roma gozh, par da Tethrippon Hellaz. Ganto e veze redadegoù er C'hoarioù Olumpek hag er c'hoarivaoù roman.
Gant ar ger quadriga e reer anv pe eus ar c'harr hepken, pe eus ar peder c'hazeg o-unan, pe eus ar c'harr hag eus an anevaled stag outañ.
An holl girri pevar-yev zo savet diwar skouer Quadriga an Trec'hlid, ur c'hizelladur hellazat pe roman ha ne chom nemeti eus ar c'hirri kozh-se.
St Helens (Merseyside)
Un distrig deuet da vezañ er pleustr un Amaezerezh unvan abaoe freuz Kuzul-Kontelezh Merseyside e 1986, eo St Helens.
Ambre
Ambre zo
St Helens (Merseyside)
Load kefridiel Distrig St Helens
Sant-Maloù-Fili
Sant-Maloù-Fili (Saint-Malo-de-Phily e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Kensonenn ankoue dre froumal
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar gensonenn ankoue dre froumal.
Daosut ha na dalvez ar fonenn-mañ da fonem e yezhoù ar bed peurliesañ, e vez c'hell talvezout da alofonenn ar gensonenn ankoue dre serriñ, hag e yezhoù 'zo e c'hell bezañ hennezh an distgadur alofonek pennañ zoken.
Ouzhpennn e dalvoudegezh kensonennel e talvez ar son-mañ da dermeniñ ar vogalennoù skiltr.
Yezhoù bagek
Ur skourr eus ar yezhoù atlantel eo ar yezhoù bagek komzet e Ginea, ennañ 5 yezh tost-tre an eil d'eben komzet gant tro-dro da 32.100 den en holl.
Setu roll ar yezhoù bagek:
Iliz
Un iliz a c'hell bezañ :
Baralle
Baralle a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Brezel-bed kentañ:
Niksenn
Un Niksenn (pe Näcken, Nøkken, Näkki, Nixy, Nixe, Nixie ha Nokk) zo ur voudig eus an doureier e mojennoù Germania pe Lec'hlenn. Dont a ra an anv Niks eus ar saozneg kozh nicor, ha germaneg nihus, a ra dave d'ur seblant bennak eus an dour.
Binareg
Ur yezh atlantel eus skourr ar yezhoù bagek eo ar binareg (baga binari) komzet e Ginea.
Niksenn
Nixe
An Nixe alaman zo ur seurt dourwreg hag a sach ar wazed d'o beuziñ, dre-se e tenn un tamm mat da Melusine ha d'ar Siren.
Brudet eo Merc'hed ar Roen, pe Rheintöchter.
Kogeg
Ur yezh atlantel eus skourr ar Yezhoù bagek eo ar c'hogeg (baga koga pe baga koba) komzet e Ginea.
Kanton Plelann-Veur
Kanton Plelann-Veur  a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Oreye
Oreye (en izelvroeg : Oerle, e walloneg : Oreye) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
Pennglaou
Ar pennglaou (Parus major) a zo ul labous eus urzhiad ar golvaneged hag eus kerentiad ar paridae.
Doareoù pennañ
Gant e uhelder a 14 cm eo ar pennglaou an hini brasañ eus familh ar pennglaoued hag an evned kar all eus ar genad.
E benn a zo du hag e zivjod a zo gwenn.
Heñvel-bras eo ar par hag ar barez.
Glaou a dave da liv e benn. Sellet ivez ouzh Pennglaou teñval (Parus lugubris). Pennglaouig a c'hell talvezout da skañv-benn : Pennglaouig ma 'z out !
Boued
Ar pennglaou a zebr amprevaned, biskoul, kraoñ hag hadoù.
Annez
Bevañ a ra ar pennglaou er c'hoadoù, liorzhoù ha girzhier. Ul labous arsezat eo en Europa. Neizhiañ a ra e miz Ebrel hag e miz Mae. Fardet eo an neizh gant kinvi, kolo, gloan, reun ha pluñv en un toull en ur wezenn pe ur voger. Dozvet eo gantañ etre 5 ha 12 vi.
Kensonenn ankoue dre stlakat
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar gensonenn ankoue dre stlakat.
Mandoureg
Ur yezh atlantel eus skourr ar Yezhoù bagek eo ar mandoureg (baga maduri) komzet e Ginea.
Kensonenn ankoue dre stlakat
Ne dalvez ar fonenn-mañ da fonem e yezh ebet, met kavet e vez ral a-wezh evel alofonenn ar gensonenn ankoue dre serriñ pa c'hoarvez etre vogalennoù e dahaloeg.
N'eus arouezenn ofisiel ebet hervez reolennoù al LFE evit treuzskrivañ ar sonioù-se ha ma bez ezhomm e c'heller ober gant an arouezenn ʡ mui ur sin diakritek ispisial evel-hen:.
Léopold-François Sauvé
Léopold-François Sauvé (1837-1892), a oa ur Breizhad eus parrez Sant-Jord-Restembaod e Breizh-Uhel, hag en deus dastumet danvez al levr Lavarou koz a Vreiz, embannet e 1878, un dastumad lavaroù ha krennlavaroù brezhonek.
Bro-Naoned
thumb|[[Banniel Bro Naoned]] Bro-Naoned eo ar vro ar muiañ er c'hreisteiz eus an nav bro a ya d'ober Breizh. E gevred ar vro emañ, gant Anjev er reter dezhi, ha Poatev er su. E 2010 e oa 1 314 684 a dud o chom e Bro-Naoned, 7 365 km² ar gorread anezhi ha daou c'hant c'hwec'h kumun ha tregont enni.
Léopold-François Sauvé
Maltouter e oa diouzh e vicher, en Aber-Ac'h war-dro ar bloavezh 1878 ha goude-se e Boulogne-sur-Mer, ma oa enseller, e 1889. Bet e oa ivez er Vojoù o labourat, rak eno e oa an harzoù gant Alamagn, hag ul levr en doa embannet eno ivez.
Bro-Naoned
Brezhoneg
E distro-skol 2022 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 714 skoliad (1 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)
Léopold-François Sauvé
Troet e oa gant sevenadur ar bobl hag embann a reas disoc'hoù e enklaskoù er Revue Celtique.
Madonna (kanerez)
Madonna, pe Madonna Ciccone Rirchie, ganet Madonna Louise Ciccone, a zo ur ganourez hag un aktourez stadunanat ganet d'ar 16 a viz Eost 1958 e Bay City (Michigan). Hi an hini he deus gwerzhet ar muiañ a bladennoù er bed: war-dro 200 milion a albomoù ha 75 milion a single-ioù. Implij a ra he brud evit reiñ hec'h ali war ar relijion, ar politikerezh hag ar revelezh.
He buhez
E 1977 e oa aet da New York City da vezañ dañserez. Kemer a reas perzh er strollad pop Breakfast Club and Emmy a-raok embann he c'hentañ albom, Madonna, e 1983.
Istor
Brudet eo en istor Bro-C'hall abalamour m'he devoa taolet he bragez d'ar prezidant Jacques Chirac deuet d'he selaou o kanañ.
Madonna a zo un arzourez pop, met ober a ra gwech ha gwech all gant doareoù sonerezh all evel an dance, an disco, ar R'n'B, ar sonerezh elektronek, ar rock dazeilat, ar pop-rock hag an jazz.
Distrig Wirral
Distrig Wirral, e ledenez Wirral, a zo unan eus distrigoù Merseyside, e Bro-Saoz. Deuet eo da vezañ er pleustr un aotrouniezh unvan abaoe freuz Kuzul-Kontelezh Merseyside e 1986.
Kanton Sant-Albin-Elvinieg
Kanton Sant-Albin-Elvinieg a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Kenteuzadur (yezhoniezh)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kenteuzadur (saoz.: coalescence) war tachennoù ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ar fed ma vez kemmet perzhioù ur fonenn a-hed ar wezh koulz dre heñveladur hag dre diverkadur, da skouer:
Sitemoueg
Ur yezh atlantel eus skourr ar Yezhoù bagek eo ar sitemoueg (baga sitemú) komzet e Ginea.
VIIvet kantved
|  | ../.. | | |  kantved | | | ../.. Bloavezhioù 600 | Bloavezhioù 610 | Bloavezhioù 620 | Bloavezhioù 630 | Bloavezhioù 640
Proviñs Tierra del Fuego (Chile)
<HR noShade>
VIIvet kantved
Bloavezhioù 650 | Bloavezhioù 660 | Bloavezhioù 670 | Bloavezhioù 680 | Bloavezhioù 690
Proviñs Tierra del Fuego (Chile)
Tierra del Fuego (Provincia de Tierra del Fuego e spagnoleg) zo ur broviñs eus Chile, e rannvro Magallanes, e su pellañ ar vro, anvet ivez "Rannvro XII", e kornôg Enez Douar an Tan, er su da strizh-mor Magallanes. Porvenir eo anv ar pennlec'h. Ur gorread a 29.484,7 km² zo dezhi ha 6.904 a dud a oa o chom eno e 2002.
VIIvet kantved
D'ar 601 e krog ar  kantved hag echuiñ a ra d'an 31 Kerzu 700.
Aotomedousa
Aotomedousa a oa merc'h da roue Megara, Alkatoos. Dimeziñ a eure da Ifikles, breur gevell Herakles. Ur mab o doe, Iolaos, bleiner karr Herakles.
WinRAR
WinRAR a zo ur c'hoazer restroù shareware krouet gant Eugene Roshal. Paeüs eo met posupl eo pellgargañ un eilstumm-esa a yelo en-dro e-pad 40 devezh. Goude 40 devezh e vo ar choaz gant an implijer etre prenañ ar meziant pe kenderc'hel d'ober gantañ gant ur prenestr "pop-up" o vezañ diskouezet bewech ma tigorer anezhañ.
Unan eus an nebeud meziantoù gouest da grouiñ restroù RAR eo rak perc'henner eo an doare-kodañ. Gallout a ra krouiñ restroù ZIP ivez ha diwaskañ restroù CAB, ARJ, LZH, TAR, GZ, ACE, UUE, BZ2, JAR, ISO, 7z ha Z.
Gallout a ra kodañ an dielloù gant AES hag un alc'hwez 128 bit anezhañ. Dielloù emdennus pe liesrannel a c'hell krouiñ ivez.
Ethnologue
Ethnologue: Languages of the World a zo anv ur gelaouenn, embannet war ar Gwiad ivez, eus SIL etrebroadel (anavezet gwezhall evel "Skol-uhel yezhoniezh an hañv" ), un aozadur yezhoniezh kristen hag a studi ar yezhoù zo anavezet an nebeutañ, da gentañ evit pourchas Bibloù e yezh orin ar poloù a glaskont avielañ.
Kavout a reer stadegoù evit 6 912 yezh war The Ethnologue en e 15vet moulladur, embannet e 2005 (pa oa muioc'h evit 6 809 er 14vet moulladenn embannet e 2000) gant titouroù evel niver ar yezherien, al lec'h ma vevont, ar rannyezhoù, ar gerentiezh gant ar yezhoù all, daoust ha kavet e vez ar Bibl er yezh-mañyezh, ha kement zo. Hiziv an deiz ez eo ar renabl yezhoù klokañ zo er bed, gant roll Linguasphere.
E 1984, the Ethnologue a embannas ur reizhiad kodañ a deir lizherenn, anvet SIL code, evit anavezout kement yezh a zeskriv. This set of codes significantly exceeded the scope of previous standards, e.g., ISO 639-1. Ar 14 moulladur, embannet e 2000, a oa enni 7148 kod yezh na glote ket lies gant kodoù an ISO 639-2. E 2002 e oa goulennet digant the Ethnologue labourat gant an Aozadur etrebroadel evit ar skoueriekaat (ISO) evit enframmañ e godoù en ur raktres standard etrebroadel. Bremañ ec'h implij The Ethnologue ar standard-se, anvet ISO 639-3. Er 15vet moulladur, embannet e 2005 e kaver 7299 kod.
A-wezhioù ec'h arguzenner diwar-benn neptuegezh Ethnologue evel aozadur skiantel, da skouer evit a sell ouzh rummatadur ar yezhoù semitek.
Titouroù kozh
Daoust da Ethnologue da vezañ adwelet ha nevesaet ingal, kalz eus an titouroù zo kozh a-walc'h. An titouroù evit Bro-Iwerzhon da skouer zo diazezet war niveridigezh 1983, daoust ma'z eus bet teir niveridigezh all abaoe.