cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Currywurst
Currywurst (silzigenn gant curry) a zo ur meuz fonnus arouezus eus Alamagn, ha dreist-holl eus Berlin. Daou seurt silzig a c'haller lakaat ennañ : Brühwurst pe Bratwurst. Servijet e vez gant ketchup, curry, fritez hag un tamm bara bihan, anvet Brötchen en alamaneg. An dud a zebr anezhañ da greisteiz pe da noz, war o sav peurliesañ.
War a ouezer eo bet krouet goude an Eil Brezel Bed gant Herta Heuwer (30 a viz Even 1913 e Königsberg - 3 a viz Gouere 1999 e Berlin) : e-keit ma oa o c'hortoz pratikoù en he stal silzig e Charlottenburg, d'ar 4 a viz Gwengolo 1949, e krogas da veskañ a bep seurt traoù, betek ma kroufe ar c'hurrywurst. Hervez lod all e vefe bet krouet dre zegouezh gant perc'henn ur stal silzig en Essen, pa laoskas curry da gouezhañ en ur podad ketchup. En e romant anvet Die Entdeckung der Currywurst (Dizoloadenn ar c'hurrywurst) e lavar ar skrivagner Uwe Timm e vefe bet ijinet e 1947 e Hamburg gant un dudenn krouet gantañ hag anvet Lena Brücker.
La Grand' Vîngtaine (Saint Cliément)
La Grand' Vîngtaine eo anv jerzenezek unan eus teir vîngtaine e parrez Saint Cliément e Jerzenez, anvet La Grande Vingtaine e galleg ha saozneg.
Menez-tan
Ur menez-tan, pe volkan a reer eus ur menez hag a daol er-maez danvezioù teuz pe solut (lava, mein), moged hag aezhennoù. Danvezioù piroklastek a vez graet eus an danvezioù solut-se. An darn vuiañ eus ar menezioù-tan n'o deus ket dislonket tra e-pad amzerioù hir, nemet pa vezont war lec'hioù dibar ar voul-douar, ar frailhennoù bras etre plakennoù a ya d'ober kreunenn an Douar.
Meur a seurt menez-tan zo, en o zouez :
Eus ar magma d'al lava
En ul lec'h anvet « mirva ar magma don » ez eus ur seurt toaz gludek-pe-gludekoc'h ennañ gazoù andisolvus anvet ar magma. Diwar deuziñ reier mantell an douar e teu ar magma, tommoc'h eo eget 1000°c well-wazh. Ne zeu ket ar magma eus kalon an Douar, met eus pluskenn an Douar. "Mantell an douar" pe "kroc'hen an douar" a zo plakennoù divent ouzh hen ober. Ar plakennoù a neui war ar magma a zo o fiñval dizehan.
Pa vez re greñv gwask ar magma war ar plakennoù e vez lakaet ar re-se da derriñ pe da fiñval. Diwar-se e vez bountet ar magma gant an aezhennoù eus « mirva ar magma don » war-zu gorre an douar.
Goude bezañ tremenet e-barzh ar gambr vagmatek, ur seurt spouenn ma c'hell ar magma chom e-barzh e-pad kantvedoù ha kantvedoù, e sav ar magma gant ur san anvet « siminal ar menez-tan » betek an diavaez da lavaret eo penn konenn ar menez-tan. Pa vez degouezhet e krec'h ar menez-tan e tarzh hennezh en ur deurel er-maez bloc'hoù, bombezennoù ha ludu.
War un dro e tever un danvez tomm-berv anvet al lava diwar toull-diskarg ar menez-tan.
Al lava eo ar magma digazet : pa vez dourennek ar magma e c'hell ar gazoù a zo ennañ mont kuit ha diwar-se e ya ar magma da lava.
1358
Diwar-benn bloavezh 1358 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1358
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1358
La Vîngtaine dé Samarès
La Vîngtaine dé Samarès eo anv jerzenezek unan eus teir vîngtaine e parrez Saint Cliément e Jerzenez, anvet Vingtaine de Samarès e galleg ha saozneg.
Pab
Ar Pab (liester : pabed pe pibien) eo penn an Iliz katolik, hag eskob kêr Roma, en Italia. Roet e vez an titl-se da veur a benn-iliz kristen all ivez. Dont a ra ar ger Pab eus al latin papa hag eus ar gresianeg πάππας, pappas zo ur ger bugel a dalvez kement ha "Tad",. Hiziv eo Frañsez (ganet Jorge Mario Bergoglio) ar pab katolik. Dilennet eo bet d'an 13 a viz Meurzh 2013 d'an oad a 76 vloaz.
En Iliz katolik
"An Tad santel", "Hon Tad santel ar pab" a ra ar Gatoliged anezhañ met anavezetoc'h eo hemañ dre an anv a "Bab" hepken gant an dud n'int ket Katoliged. Anvet e vez ivez "Vikel ar C'hrist", da lavarout eo, evit ar gatoliked, kannad ar C'hrist e-unan war an Douar. Ur penngelennadur eus ar feiz kristen ez eo krediñ n'hell ket faziañ ar pab pa vez oc'h embann artikloù eus ar feiz en ur implijout ur stumm diskleriañ resis. Ar wech diwezhañ m'en deus komzet evel-se a oa e 1950 p'en doa embannet penngelennadur Pignidigezh pe Hunidigezh ar Werc'hez Dinamm Vari.
E 1995 e oa deuet ar Pab Yann-Baol II da Vreizh e Santez-Anna Wened. Ar wech kentañ eo e teue ur pab e Breizh, ur vro anavezet evit bezañ bet ur vro gristen-tre, bet pourchaset ganti d'an Iliz an hanter eus he misionerien e deroù an kantved.
Ar Bibien en ilizoù kristen all
Pa vez kaoz eus ur pab e brezhoneg hep meneg all ebet e vez kaoz eus ar pab katolik atav. Bez ez eus "Pibien" pe "Pabed" all, ma karer, met ne vezer ket boaz d'ober anv anezho e brezhoneg dre maz int pennadurezhioù eus ilizoù kristen all, hep kalz a zarempred gant hor bro.
210
963 Ab Urbe Condita = 210 goude J.-K.
Impalaeriezh roman
--
Christiaan
thumb|250px| [[Christiaan Huygens]] Christiaan (pe Christiaen a-wechoù) zo un anv-badez nederlandek roet d'ar baotred.
Simbol
Ar simbol, pe ar vuoc'h, a oa un dra (ur votez-koad da lakaat en e gerc'henn alies) a veze roet d'ar vugale a veze tapet o komz brezhoneg er skolioù gallek. D'o zro e c'hallent reiñ anezhañ da unan anezhe a glevent o vrezhonegañ. An hini a veze ar simbol gantañ e diwezh an devezh a veze kastizet en un doare bennak gant ar skolaer. Evel se e tesked d'ar vugale n'eo ket hepken komz brezhoneg met eveshaat ha flatrañ an eil egile.
Doareoù heñvel a veze e trevadennoù Bro-C'hall, ha re Bro-Saoz.
Ar simbol zo bet roet e parrez Boulvriag koulz er skol gristen hag er skol-stad. setu a gaver e levr Glaoda an Du :
La Vîngtaine dé Nièrmont
La Vîngtaine dé Nièrmont eo anv jerzenezek unan eus peder vîngtaine e parrez Saint Brélade e Jerzenez, anvet Vingtaine de Noirmont e galleg ha saozneg.
Tityos
thumb|right|200px|[[Apollon ha Tityos, pelike atikat gant dremmoù ruz, livet gant Polygnot, wqr-dro 450‑440 kent JK, mirdi al Louvre.]] Tityos (Τιτυός / Tituós e gregach) a oa ur gigant, mab da Elara, unan eus mestrezed Zeus, a rankas kuzhat ouzh Hera, gwreg Zeus, pa voe deuet ar c'houlz dezhi da wilioudiñ, ma c'hanas he mab dindan an douar. A-wechoù neuze e lavarer e oa mab da Elara ha da c'h-Gaia war un dro.
Tad e oa ivez da Europa (ha n'eo ket Europa, merc'h Agenor).
Iset e oa gant Hera, pa glaskas gwallañ Leto ha lazhet e voe gant Apollon hag Artemis. D'e gastizañ e voe kaset da Haides ha boureviet gant daou vultur a veze o tebriñ e avu. Ar jahinerezh-se a zo da dostaat ouzh hini Prometheüs.
Thoutmose I
Thoutmose ar I eo trede faraon an XVIIIvet tierniezh eus Rouantelezh nevez Henegipt.
Konikl
Ar c'honikl pe konifl, anvet lapin pa vez savet gant an dud en tier pe krevier, Oryctolagus cuniculus e latin, a zo ur bronneg geotdebrer a orin eus al ledenez iberek. Diskenn a rafe eus konikled doñvaet abred en Istor an den ha distroet d'an natur. Ar spesad nemetañ eo er genad Oryctolagus.
Daoust dezhañ bezañ gwelet evel ul loen noazus e meur a lec'h (evel en Aostralia da skouer) emañ ar c'honikl e-touez ar spesadoù tost en arvar rak war zigreskiñ ez a an niver a gonikled en o rannved orin: Spagn, Portugal ha Norzhafrika.
Inizi
En Enez Vaz e kresk niver ar c'honifled, ken e c'hallfe al labour-douar mont da get.
Plesala
Plesala a oa ur gumun eus kanton Plened-Yugon e departamant Aodoù-an-Arvor, e norzh Breizh. Kendeuzet e oa gant c'hwec'h kumun-all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Ar Menez.
Gerdarzh
Savet eo an anv diwar ploe (parrez) hag un anv Sala n'anavezer ket, bresk eo al liamm graet gant ur sant "Sula" E 1255 e kaver anv eus parrez Plesala e dihelloù abati Boken. Anaout a reer ar skritur Plessala  abaoe 1274.
La Vîngtaine d'la Mouaie
La Vîngtaine d'la Mouaie eo anv jerzenezek unan eus peder vîngtaine e parrez Saint Brélade e Jerzenez, anvet La Vingtaine de la Moye e galleg ha saozneg.
La Vîngtaine des Tchennevais
La Vîngtaine des Tchennevais eo anv jerzenezek unan eus peder vîngtaine e parrez Saint Brélade e Jerzenez, anvet La Vingtaine des Quennevais e galleg ha saozneg.
Selestin Iañ
Selestin I (e latin: Coelestinus), ganet e Roma (Impalaeriezh roman ar C'hornôg) ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e 422. Anvet eo bet da sant.
Skol (bier)
Skol zo ur bier hag a veze graet e Denmark gant Carlsberg da gentañ, hag a veze gwerzhet e meur a vro, e Breizh-Veur da skouer. Hiriv ne vez graet nemet e Brazil ken.
Dont a ra an anv eus ar ger svedek "skål", a lavarer pa heter yec'hedoù. Hagar the Horrible (krouet gant an tresour stadunanat Dik Browne) eo an hini a oa bet karget da vrudañ an evaj.
Fourchetez
Ur fourchetez, pe forc'higell gant tud zo, a vez graet eus ur benveg da zebriñ kig pe meuzoù kalet all.
Pennadoù kar
Essbesteck
La Vîngtaine du Coin
La Vîngtaine du Coin eo anv jerzenezek unan eus peder vîngtaine e parrez Saint Brélade e Jerzenez, anvet La Vingtaine du Coin e galleg ha saozneg.
Ten Brielen
thumb|250px|Ten-Brielen, ar pennkêr hag an iliz katolik Sint-Eloois Ten-Brielen a zo ur pennkêr eus Comines, ur rann-gumun eus Comines-Warneton en Hainaut e Belgia. Ur barrez katolik eo ivez.
La Vîngtaine dé Rôzé (Trinneté)
La Vîngtaine dé Rôzé eo anv jerzenezek unan eus pemp vîngtaine e parrez Trinneté e Jerzenez, anvet La Vingtaine de Rozel e galleg ha saozneg.
209
962 Ab Urbe Condita = 209 goude J.-K.
Impalaeriezh roman
--
Banneville-la-Campagne
Banneville-la-Campagne a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.
Monumantoù ha traoù heverk
.
Bered ar C'hommonwealth:Banneville-la-Campagne War Cemetery
Ur vered eus an Eil brezel-bed eo. An darn vrasañ eus ar re a zo douaret enni a varvas e miz Gouere hag e miz Eost 1944 en emgannoù kalet evit dieubiñ an Normandi ,.
Hamblain-les-Prés
Hamblain-les-Prés a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Arabia
Arabia (العربيّة, al-'Arabīyah en arabeg) zo ul ledenez vras e mervent Azia, tost da Afrika. Dezerzhioù a ya d'ober ar braz anezhi. Alies e reer anv ivez eus ledenez Arabia pe al ledenez arab.
Bevennet eo al ledenez gant ar Mor Ruz ha Pleg-mor Aqaba er c'hornôg, gant Mor Arabia er c'hreisteiz ha gant Pleg-mor Oman ha Pleg-mor Persia er reter. En hanternoz dezhi emañ stadoù Israel, Jordania, Irak ha Koweit. War an dachenn bolitikel eo rannet al ledenez etre ar c'hwec'h stad-mañ (eus an hini vrasañ d'an hini vihanañ):
Hipotaksis
War dachenn ar yezhoniezh e implijer an termen hipotaksis (e saozneg: hypotaxis, diwar an henc'hresianeg υπό ypó; 'dindan; is' mui τάξη táksi; 'urzh') evit komz eus un urzhiad savadennoù yezhadurel ennañ kedrannoù gante bep ur c'harg heñvel an eil ouzh egile met gante ur pouez pe ur rol dizingal en ur frazenn, da skouer rol pouezusañ ar bennlavarenn e-keñver an islavarenn stag en ur frazenn gevrennek.
Keñveriet rol an anvioù-gwan er skouerioù-mañ:
Amañ eo diszingal pouez an daou anv-gwan dre ma tenn "kimiek" d'an anv-kadarn "elfennoù" keit ha ma tenn an anv-gwan "dañjerus" d'r rannfrazenn anv "elfennoù kimiek". Ul liamm dre skeul-renk ez eus etre an anvioù-gwan "kimiek" ha "dañjerus" er frazenn-mañ neuze evel-hen:
Er frazenn-mañ da heul avat eo ingal karg bep anv-gwan ("klouar", "gleb", "teñvel") dre ma reont dave d'an hevelep elfenn:
Merzhin
Merzhin, Marzhin, Merlin (Merlinus e latin), zo anv un hudour diouganer e mojennoù ar Vrezhoned, stag ouzh mojennoù ar Roue Arzhur.
Jafrez Menoe
Brudet eo bet dreist-holl gant an oberenn Historia Regum Britanniae, skrivet gant Jafrez Menoe war-dro 1136. Gallout a rafe e grouidigezh, Merlinus, dont eus meur a zen pe a dudenn vojennel. Savet eo da gentañ diwar Myrddin Wyllt (Merlinus Caledonensis), ur foll eus an Hanternoz Kozh, hep darempred gant ar roue Arzhur. Hervez ar vojenn e vije troet da foll goude gwelout emgann ha brezel, ha tec'het e vije d'ar c'hoadoù er.
Mesket e vije bet goude gant istorioù eus Ambrosius Aurelianus, aet d'ober Merlin Ambrosius, pe Myrddin Emrys e kembraeg a vremañ.
Oberennoù Jafrez
Berzh a reas Merlinus Jafrez, hag adkemeret e voe e grouidigezh gant skrivagnerien all.
570
Diwar-benn ar bloavezh 570 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 570
Merzhin
Merlin Ambrosius, pe Myrddin Emrys
Danevell Jafrez diwar-benn yaouankiz Merlin Ambrosius en Historia Regum Britanniae zo tapet diwar istor Ambrosius en Historia Brittonum.
570
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 570
Merzhin
Merlin Ambrosius, pe Myrddin Emrys
Kaeraat a ra an danevell a zo lakaet gantañ da c'hoarvezout e Caerfyrddin, e kreisteiz Kembre. Met pa weled Ambrosius, e levr Nennius, evel ur mab d'ur c'honsul roman, e lavar Jafrez deomp eo ganet e dudenn-eñ eus un incubus.
Triadoù
Meneget eo an anv Myrddin en Trioedd Ynys Prydein. Tri barzh zo en Enez Vreizh, a lenner : Taliesin, penn ar varzhed, Myrddin Wyllt (Merzhin Ouez), ha Myrddin Emrys (Merlinus Ambrosius). Soñjal a reer n'eo an daou Vyrddin-se nemet div skeudenn eus ar memes tudenn. Mojennoù damheñvel a gaver diwar-benn an daou.
Merlinus
Merlinus eo an anv e-barzh oberenn Jafrez Menoe. Hervez Yann-Ber Piriou, adkemeret gantañ tezenn Gaston Paris, e c'hallje bezañ bet lakaet « Merlinus » e latin e-lec'h ar stumm reizh Merdinus abalamour ma sone dizereat un tamm-mat. Testeniakaet eo ar furm Merlin, hag ivez Merlik, er c'hontadennoù-pobl brezhonek.
422
1175 Ab Urbe Condita = 422 goude J.-K.
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Sul
Rewiz
Anv ur vroig kozh e Bro-Wened eo Rewiz (pagus Reuuisii er ), met kustum e vezer d'ober gant "Gourenez Rewiz" (Presqu'île de Rhuys e galleg).
Biz-yod
Ar biz-yod eo anv ar biz etre ar meud hag ar biz-bras. Gantañ e vez diskouezet traoù ha tud, hag e vez tañvaet ar yod pe ar gaotigell.
Alies, pa vez lavaret sevel an dorn, e vez savet ar biz-yod, hervez an doare da gomz e galleg hag e Bro-C'hall. E broioù all e vez savet an dorn.
War o biz-yod eo e vez lakaet o beskenn gant tud zo pa vezont o wriat, war o biz-bras pe o biz-gwalenn gant ar gemenerien ha kemenerezed peurvuiañ.
Pennad kar
చూపుడువేలు
Bonifas Iañ
Bonifas I (e latin: Bonifacius), marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Diablo (c'hoari)
Diablo a zo ur c'hoari video, doare hack’n slash, embannet gant Blizzard Entertainment e 1997.
Endro ar c'hoari
Diablo a zo anv unan eus tri diaoul pennañ an ifern. Tremen a ra an istor e kêriadenn Tristram, kerbenn Khanduras, en ur bed anvet Sanctuary.
Ur c'hantved a zo hepken hag e oa Diablo hag e vreudeur (Mephisto ha Baal) o ren war ar bed a-bezh, diwar ar spouron hag an distruj. Evit o paouez e teuio a-benn ur meuriad strobineller (an Horadrim) hag un arc'hael (Tyrael) da vac'hañ an erevent-se e meinoù-ene.
Ar tri mein-se a zo bet kuzhet e kastelloù Horadrim.
An amzer a dremen, aet eo a-wel meuriad an Horadrim, ha dilezet o c'hastelloù, rivinet fonnus gant red an amzer. Diwar lec'hienn mein-ene Diablo en em sav un iliz (Tristram), ha tro-dro dezhi e em sav ur gêriadenn. Homañ a vo dibabet goude gant roue Khanduras (Leoric) evit sevel e gêrbenn.
Ur strobillener kozh eus an Horadrim (Deckard Cain)a zo o chom eno.
Diwar kemennadenn ar roue Leoric e vo graet enklaskoù war al lec'h gant ar strobineller Lazarus. Kavout a raio mein-ene Diablo, ha lovret e vo gant e c'halloud. Lazarus a implijo hud ar mein evit lakaat ar roue da dreiñ sot. Hemañ a grogo da ziskleriañ ar brezel d'an holl vroioù.
Profitañ a raio Lazarus eus ar brezelioù liesseurt evit skrapañ mab ar roue ; Albrecht. Bac'het e vo isdouarel. Ar roue, o tistreiñ eus brezelioù drastus, a glasko adtapout e vab gant ar pezh a chome eus e arme... Koll a raio e soudarded diwezhañ eno.
Hiziv an deiz ez eus erruet euzhviled liesseurt e diabarzh an douar. An "avanturiers" a ya paotoc'h-paotañ evit klask o lazhañ. Ar c'hoarier a zo unan eus ar re-se...
Gameplay
Ar c'hoari-se a zo eus rumm an hack ’n slash, doare PMT. Er c'hoari e vez enkorfet un dudenn dezhañ an arc'hwel tremen e-bioù tourelloù leun a euzhviled (diaouled, aerouanted, ankoù..). An emgannoù a zo aotomatikel, da lavaret eo : a-walc'h klikañ war an enebour(ien) evit distignañ un tagadenn (choazet ganeoc'h en a-raok). Ar strategiezh a zo simpl a-walc'h ; ret eo kavout un doare dispakañ ar strolladoù euzhviled d'o lazhañ aesoc'h, gouzout pegoulz implij ar braouoù mana ha vuhez, gouzout aozañ e harnez... Alies e krog ar c'hoari da vezañ diaes da vat e mareoù fin al "live" ; ar Boss. Dezho doaroù tagañ spesius dezho.
An holl renkenadoù-se a ro tro da zizoleiñ doareoù disheñvel c'hoari, ha da reaktiñ diouzh un argol bennak. An dra-mañ sammet gant ar fed ma'z eo krouet endro ar c'hoari en un doare ankivil a ro ul live bevañ hir a-walc'h d'ar c'hoari.
An ekipamant a vefe, goude bezañ lazhet ar boss divezhañ, luskadur lod brasañ ar c'hoarierien da kendec'hel gant Diablo (bras-tre eo niver an ekipamantoù disheñvel, ha diaes mat kaout ar re talvoudusañ ha dibar). An dra-se en defe roet e vrud d'an heuliad, Diablo II.
Bez e vez ivez ul lodenn Role Play d'ar c'hoari : emgann goude emgann e vez gounezet poentoù skiant-prenet betek gounit liveoù ha kaout poentoù barregezh da zispign (kapasite, hud, dorn mat, ha buhezegezh).
Bez e c'hellomp ivez c'hoari gant c'hoarierien all ur rouedad personel pe war ur rouedad ofisiel war internet (Battle.net classic)
Bug anavezet
Pa oa aet maez a c'hoari (1998) e oa savet evit urzhiataeroù ar mare. Hiziv an deiz e c'hoarvez, gant urzhiataeroù 'zo, e zafe ar c'hoari "re-fonnus".
Preñv
thumb|Lumbricus terrestris Ur preñv a lavarer eus meur a loen bihan, hir ha blot :
Loened all
Ne vez ket lakaet e-touez ar preñved ar buzhug pe kontron.
Pennadoù kar
Ver
La Vîngtaine d'l'Églyise
La Vîngtaine d'l'Églyise eo anv jerzenezek unan eus pemp vîngtaine e parrez Saint Martîn e Jerzenez, anvet La Vingtaine de l'Église e galleg ha saozneg.
Zosimus (pab)
Zosimus (e latin: Zosimus), marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Hannon
Hannon zo un anv kozh ha hini meur a zen en istor Kartada.
Tud ha traoù all
Hanno Ганнон
Christian Schröder
Christian Schröder zo anv meur a zen:
208
961 Ab Urbe Condita = 208 goude J.-K.
Impalaeriezh roman
---
La Vîngtaine d'la Tchéthuée
La Vîngtaine d'la Tchéthuée eo anv jerzenezek unan eus pemp vîngtaine e parrez Saint Martîn e Jerzenez, anvet La Vingtaine de la Quéruée e galleg ha saozneg.
207
960 Ab Urbe Condita = 207 goude J.-K.
Burnt Islands
Ar Burnt Islands eo an anv a reer eus teir enezenn a zo e Kyles of Bute, dirak aod kornôk Bro-Skos.
Teir enezenn
Pep hini anezho o-zeir a zo anavet dre hec'h anv gouezelek:
La Vîngtaine dé Faldou
La Vîngtaine dé Faldou eo anv jerzenezek unan eus pemp vîngtaine e parrez Saint Martîn e Jerzenez, anvet La Vingtaine de Faldouet e galleg ha saozneg.
La Vîngtaine du Dou
La Vîngtaine du Dou eo anv div vîntaine e Jerzenez:
Europa (merc'h Okeanos)
<HR noShade> Europa (Εὐρώπη / Eurôpê e gregach) a oa ur verc'h da Okeanos ha da d-Tethys. Un Okeanidenn eo eta, unan eus an Okeanidezed niverus.
Hervez Theogonia Hesiodos eo ganti e vez degaset glav war zouar Europa, ar c'hevandir.
20 Eost
Ganedigezhioù
150px|thumb|right|Thomas Corneille.
569
Diwar-benn ar bloavezh 569 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 569
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 569
La Grand' Vîngtaine
La Grand' Vîngtaine eo anv div vîntaine e Jerzenez:
La Vîngtaine du Fief du Rouai
La Vîngtaine du Fief du Rouai eo anv jerzenezek unan eus pemp vîngtaine e parrez Saint Martîn e Jerzenez, anvet La Vingtaine du Fief de la Reine e galleg ha saozneg.
206
959 Ab Urbe Condita = 206 goude J.-K.
730
Diwar-benn bloavezh 730 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Martial Ménard
Martial Ménard (1951-2016) a oa un embanner, ur yezhoniour hag ur geriadurour brezhonek.
730
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 730
Martial Ménard
Emsaver
Ganet e oa Martial Ménard e 1951 en XIII arondisamant Pariz, en ur familh vreizhat a oa o chom e Choisy-le-Roi.
730
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 730
Martial Ménard
Emsaver
E penn e studioù e tapas ar <abbr title="Certificat d'Aptitude Professionnelle">CAP keginer. E 1965 e teuas da Vreizh da chom.
Na Caoil Bhòdach
Na Caoil Bhòdach (e gouezeleg), Kyles of Bute (e saozneg), a zo ur strizh-mor etre penn hanternoz Eilean Bhòid (Bute) ha ledenez Còmhghall e douar-bras Bro-Skos.
Martial Ménard
Emsaver
Ezel eus TDB eo bet. E 1979 e voe kondaonet da seizh vloaz toull-bac'h gant Lez Surentez ar Stad c'hall evit bezañ kemeret perzh en ur gwalldaol e Ploueg-ar-Mor a-enep eilti ar c'homiser Roger Le Taillanter, patrom <abbr title="Service Régional de Police Judiciaire">SRPJ Roazhon, d'ar 15 a viz Mae 1979.
Na Caoil Bhòdach
Div lodenn zo enne: hini ar reter ha hini ar c'hornôg:
Martial Ménard
Emsaver
Deskiñ a reas brezhoneg e Pariz, hag e stajoù brezhonek Kerne-Izel dreist-holl. Pelloc'h ez eas gant ar studi pa oa prizoniad, betek an distaoliadeg divizet gant François Mitterrand e 1981, hag e peurzeskas hor yezh en ur labourat gant kouerien eus Bro-Gerne. Mont a reas diouzhtu da vestr-skol e skol Diwan Kemper, a oa staliet e Ploveilh d'ar mare-se.
Embanner ha kazetenner
E 1983 e savas gant tud Diwan ur gevarzhe evit lakaat embann al levrioù brezhonek a rae diouer bras d'ar skolidi vrezhonek, hag e teuas da vezañ rener an ti-embann An Here en deus embannet kalz levrioù evit ar yaouankiz. Gant ouzhpenn 150 levr, un nebeud kazetennoù, bannoù-treset, kasedigoù video hag ur CD-ROM en deus pourchaset skipailh An Here un danvez fonnus d'ar vrezhonegerien yaouank hag ivez d'an dud deuet. E 1998 e troas AnHere war-du ar galleg pan embannas Les Mémoires d'un paysan bas-breton gant Jean-Marie Déguignet, a oa bet nac'het gant tier-embann bras eus Pariz. Ur berzh bras ha dic'hortoz a reas al levr-se. Freuz-stal a reas An Here en diskar-amzer 2005.
Bet eo ivez rener an embann evit ar gazetenn c'hallek Breizh-Info e Kemper. Ar c'hentañ e voe a ziskulias eno krog un ezel eus burev ar Front National, Fernand Le Rachinel war ar voullerezh Les Presses Bretonnes e Sant Brieg, a embanne Révision, ur gazetenn azgwelour. Gounit a reas ar prosez savet outañ gant Rachinel e dalc'h ar 26 a viz Even 1997, e lez-kastiz Sant-Brieg. Ur rendael a savas e 2001 etre Martial Ménard ha prezidant Kuzul Rannvro Breizh, Josselin de Rohan pa nac'has hennezh tremen dirak stand Skol-Uhel ar Vro er saloñs Expolangues e Pariz, kuit d'en em gavout gant Martial Ménard, rener Breizh-Info, en doa embannet ur pennad a gave abeg ennañ, hag a zisklêrias « Je n'accepterai jamais que l'on fasse l'apologie du terrorisme ni celle de la collaboration et des collaborateurs. »
Bet eo Martial Ménard besprezidant Kevredigezh Embannerien Breizh (Association des Editeurs Bretons). Ezel e oa eus Skol-Uhel ar Vro (rann « Yezh ha yezhoniezh »). Savet en deus levrioù diwar-benn ar brezhoneg.
Derc'hel a rae ar rubrik "Skolig ar brezhoneg", war Ouest-France, a glaske reiñ un anaoudegezh diazez eus ar brezhoneg d'al lennerien.
Geriadurour
Ur geriadurour hag ur broud evit sevel ul labour geriadurouriezh a-feson eo bet Martial Ménard. Dindan paeroniezh Per Denez e vodas ur skipailh kenlabourerien gant Jean-Yves Lagadec hag Iwan Kadored da genlabourerien bennañ evit sevel embann Geriadur brezhoneg An Here, ur geriadur hollvrezhonek, a zeuas er gouloù e 1995 gant 10 000 pennger. Renet e oa al labour-se gant Jean-Yves Lagadec ha Martial Ménard. Ren a reas e-unan ar pare a savas Geriadur brezhoneg An Here e 2001, un adembannadur kresket gant 10 000 ger.
1359
Diwar-benn bloavezh 1359 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Martial Ménard
Geriadurour
E miz Here 2012 e teuas er-maez Dictionnaire français-breton Martial Ménard, 48 611 pennger ennañ, embannet gant an ti Palantines e Kemper. Un eil embannadur, adwelet, reizhet ha dalif neuze, a voe e 2020 gant An Alarc'h Embannadurioù er C'houerc'had, gant tremen 1 000 ger ouzhpenn.
1359
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1359
Martial Ménard
Geriadurour
C'hwec'h miz kent e varv d'an 8 a viz Du 2016 e lakaas Martial Ménard war Internet Devri : le dictionnaire diachronique du breton.
1359
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1359
Europa (merc'h Tityos)
<HR noShade> Europa (Εὐρώπη / Eurôpê e gregach) a oa merc'h d'ar Ramz Tityos. Digant an doue Poseidon, he doa bet ur mab, Eufemos, a voe unan eus an Argonaoted.
Belœil (Belgia)
Belœil (e pikardeg:Beuleul) a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Hainaut.
Ched
Ur ched a zo repu ul loen gouez peurvuiañ, hini ur c'had dreist-holl. A-wechoù e talv ivez kement ha lochenn pe ti un den.
205
958 Ab Urbe Condita = 205 goude J.-K.
Kleñved Naplez
Kleñved Naplez, pe naplez(enn), a reer eus ur c'hleñved dre ma kreder e vije deuet eus Naplez, pe Napoli, degaset gant ar C'hallaoued pa oant bet oc'h ober brezel en Italia er XVvet ha XVIvet kantved, hag a deu eus an Treponema pallidum, pe treponem disliv, ur vakterienn. Ur c'hleñved infektus diwar an embarañ eo, pegus ha kontammus. En deroù e teu ul livant war groc'hen kalc'h ar baotred, goude se, a-wechoù bloavezhioù goude, e vez taget ar bouzelloù hag an nervennoù.
Treponemoù
Treponema pallidum zo bet diskoachet gant Fritz Schaudinn hag Erich Hoffman e Berlin en 1905.
En 1963 e kinnigas Hackett un displegadur all. Dont a rafe an treponem disliv eus un treponem all, Treponema caracteum e anv, a vije mamm an Treponema pallidum sub species endemicum anvet ivez bejel.
Istor
N'ouzer ket a belec'h e teu an naplez ervat. Pell amzer e kredas an dud e oa bet degaset eus ar Bed Nevez da Europa gant martoloded beaj kentañ Kristof Kolomb. Hiziv avat e tiskreder war gement-se. Un nebeud fedoù a ziskouez e oa anavezet abaoe pell.
Hippokrates en dije deskrivet trede stumm ar c'hleñved. Kavet ez eus bet roud eus ar c'hleñved en Italia, e kêr c'hresian Metaponte er VIvet kantved kent JK. E Pompei ez eus bet kavet dent bugale a denn da re bugale naplezet pa oa brazez o mamm. Met ar splannañ prouenn eus ar c'hleñved en Europa ar Grennamzer a zo bet kavet e biz Bro-Saoz, e-kichen porzh Kingston-upon-Hull, e-kerzh ur furchadeg en ur manati kozh eus an XIIIvet ha XIVvet kantved.
<!--
À cette époque, Kingston-upon-Hull était le deuxième port le plus important d'Angleterre après Londres et une ville portuaire à vocation internationale. Son monastère, comme beaucoup d'autres, fut détruit sur ordre d'Henri VIII en 1539, suite à la réforme anglicane. Les deux tiers des squelettes mis au jour au cours des fouilles présentent des déformations osseuses typiques du troisième stade de la maladie. On découvre ces marques caractéristiques en particulier sur les squelettes inhumés au plus près de l'autel, ce qui signifie que les riches donateurs du monastère, les membres de la classe privilégiée de Kingston-upon-Hull, étaient parmi les personnes touchées par la maladie. La datation au carbone (aujourd'hui controversée) confirmerait que ces squelettes ont été enterrés pendant la période active du monastère, ce qui s'accorde difficilement avec la théorie américaine.
Avant ces découvertes récentes, on considérait que la syphilis avait fait son apparition en 1494 à Naples et qu'elle y avait été apportée par des marins espagnols de l'équipage de Christophe Colomb qui participaient à une campagne militaire de Charles VIII.
Si on considère que le pian peut entrainer des lésions osseuses avec déformations, ce nouvel apport n'est pas forcément en contradiction avec les précédentes constatations.
Le nom de syphilis est utilisé pour la première fois par Girolamo Fracastoro en 1530 dans son œuvre « Syphilis sive de morbo gallico », où il décrit l'histoire allégorique d'un berger nommé Syphilus qui aurait été le premier à contracter la maladie pour avoir mis en colère les dieux.
Ce n'est qu'au que l'affection sera reconnue cliniquement et bien définie dans sa symptomatologie. Avant 1870, rien du contenu des écrits médicaux ne donne une image angoissante de la syphilis. Elle pose un grave problème de santé publique associée à la propagation vénérienne habituelle. Les traitements à base de mercure sont largement diffusés mais les médecins ont souvent des difficultés à convaincre leurs patients de traiter cette maladie peu spectaculaire. Le mercure, remède pluricentenaire, et l'iodure de potassium semblaient capables à eux deux de régler toutes les situations. En fait, le mercure tuait autant que la syphilis elle-même.
La syphilis était une maladie grave pouvant entrainer la mort avant la découverte des antibiotiques. Depuis leur découverte, elle se guérit facilement avec ce type de médicaments. Depuis 1999, la syphilis est en recrudescence en France et dans la plupart des pays, mais elle peut être associée à l'infection par le VIH.
Épidémiologie
, on aurait dénombré, en 1995, quelques 12 millions de nouveaux cas de syphilis dans la population adulte mondiale. Le plus grand nombre de cas répertoriés sont situés en Asie du Sud et du Sud-Est, suivie par l'Afrique subsaharienne.
Selon une enquête, de l'Institut de veille sanitaire (InVS), la syphilis est en recrudescence en France depuis les années 2000. Dans ce contexte, le ministère délégué à la Santé a décidé de mettre en place une stratégie de prévention sous forme d'actions de communication et d'actions ciblées vers les populations à risque.
.
-->
Emdroadur ar c'hleñved
Incubation de 3 semaines à 1 mois.
Syphilis primaire
Elle n'a pas toujours de signes apparents, et lorsqu'ils existent, ils n'apparaissent en général que 3 semaines après la contamination. Il s'agit d'une lésion caractéristique des muqueuses appelée le chancre d'inoculation (petite plaie rosée, creuse, propre, atone, à fond induré, à l'aspect cartonné au toucher, et indolore) : il correspond au point d'entrée de la bactérie. Cette ulcération généralement unique, se retrouve au niveau du fourreau de la verge, sur le gland, dans l'urètre (invisible), au niveau du col cervical (invisible), du vagin, de la vulve. D'autres localisations sont possibles, anus, amygdales (ce qui fait penser à une angine), lèvres, langue...etc. Cette lésion s'accompagne d'une adénopathie importante, le plus souvent unique, mais qui peut être entouré de plusieurs autres plus petites dans la région de drainage lymphatique du chancre (Préfet de l'aine est le qualificatif pour le plus gros ganglion de l'aine). Ces adénophaties sont légèrement inflammatoires et indolores.
Les lésions syphilitiques sont toutes extrêmement contagieuses. Le prélèvement à la recherche de la bactérie en est donc facilité.
Syphilis secondaire
Elle apparaît trois à dix semaines après le chancre. Il s'agit de la généralisation du tréponème par voie sanguine. Elle s'accompagne d'éruptions multiples sur la peau et/ou sur les muqueuses sans démangeaison: c'est la roséole (petites taches rose pâle sur la peau et rouge sur les muqueuses du gland, de l'anus, de la gorge, de la langue, des lèvres). Ces lésions peuvent se voir sur les paumes et la plante des pieds, mais encore sur le torse ou le dos, ce qui est assez rare pour une éruption dermatologique. Les signes visibles peuvent disparaître même sans traitement, mais la syphilis reste présente dans l'organisme et transmissible.
La Vîngtaine du Dou (Saint Pièrre)
La Vîngtaine du Dou eo anv jerzenezek unan eus pemp vîngtaine e parrez Saint Pièrre e Jerzenez, anvet La Vingtaine du Douet e galleg ha saozneg.
Kleñved Naplez
Syphilis secondaire
On retrouve des syphilides, au niveau du visage, des paumes des mains et des pieds, et en périorificiel, petites papules brun cuivrée, polymorphes, très contagieuses : un simple contact d'une muqueuse syphilitique ou d'une syphilide contre une peau ayant une forme de lésion quelconque (grattage, coupure, brûlure ou autre forme de plaies) suffit à être contaminant.
Il existe d'autres lésions : plaques d'alopécie, plaques muqueuses, adénopathies cervicales et du trapèze, hépatosplénomégalie.
Eilean Dubh (Kyles of Bute)
AnEilean Dubh-mañ, anavezet ivez evel Glen Caladh Island, a zo un enezennig didud tre dirak ledenez Cowal e strizh-mor Kyles of Bute. 300 metrad hed zo dezhi, ha 19 metr eo a-us d'al lanv. Dindan goadoù eo.
Kleñved Naplez
Syphilis tertiaire
Devenue très rare dans les pays occidentaux. Elle n'apparait qu'après des années de développement.
Eilean Dubh (Kyles of Bute)
Goude da Eilean Dubh bout didud n'eo ket diberc'henn, hag enni emañ bered tiegezh ar berc'henned.
Kleñved Naplez
Syphilis tertiaire
Elle s'aggrave sérieusement sans traitement par des atteintes cardio-vasculaires, nerveuses (en particulier céphalées intenses et dysarthrie), articulaires. Elle touche tous les organes de manière générale, et même soignée à temps et donc non contaminante après traitement, elle peut entraîner des signes secondaires comme les brûlures gastriques du tabès. Des épisodes parétiques transitoires sont caractéristiques (aphasie, hémiplégie, hémiparésie etc.) Elle augmente également sérieusement le risque de transmission du VIH et elle se complique chez les personnes séropositives par une évolution plus rapide et des complications neurologiques plus fréquentes.
Moins souvent, la syphilis peut atteindre le cœur et les gros vaisseaux (Aorte par exemple) entraînant une insuffisance cardiaque qui peut être mortelle. Les atteintes ostéo articulaires avec des dommages au squelette sont fréquents avec fractures spontanées et maux perforants plantaires.
Syphilis latente
Il s’agit de la persistance du tréponème dans certains sites (œil, cerveau, aorte…). C’est une période asymptomatique qui est souvent décelée à l'occasion d'un examen sérologique de routine (prénuptial, prénatal, d'embauche…).
Neurosyphilis
Elle peut se voir à la forme précoce ou tardive de la maladie.
Sans traitement, de 8% à 10% des personnes atteintes éprouvent des troubles neurologiques importants dix à vingt ans après le début de la maladie (voir Neurosyphilis). Un quart des patients non traités sont victime d'une méningo-encéphalite (Syphilis cerebrospinalis) qui aboutit à la démence (avec quelquefois une augmentation transitoire des capacités mentales et cognitives des individus contaminés). Des changements extraordinaires dans la sensibilité ou le psychisme ont été décrits au cours de cette phase, mais ils ne sont pas systématiques. L'augmentation excessive de la libido et différentes sortes d'hallucinations ont été rapportées. Les malades peuvent aussi présenter une ataxie locomotrice, dite tabes syphilitique par destruction progressive des racines postérieures ou une dégénérescence des cordons postérieurs de la moelle épinière qui s'accompagne de douleurs invalidantes avec dysfonctionnements et de pertes de contrôle de la vessie et des intestins. L'évolution se fait vers la paralysie générale. Par ailleurs des troubles de la circulation ou des dommages au squelette sont fréquents. Dans les pays occidentaux ce n'est que rarement que nous observons une telle évolution car les antibiotiques permettent une thérapie suffisante.
Syphilis congénitale
Touchant les enfants pendant le 2 et 3 trimestre de la grossesse, si la mère présente une syphilis primaire ou secondaire, elle peut être fulminante et entraîner la mort du nouveau-né ou se transformer en syphilis latente et entraîner des malformations acquises congénitalement et après la naissance.
Méthodes diagnostiques
TPHA et FTA se positivent avant le VDRL et restent positifs même après traitement.
Les différents tests sérologiques doivent être utilisés simultanément pour interpréter le statut du patient.
syphilis tardive
Pour une neurosyphilis, syphilis chez un immunodéprimé (SIDA) la pénicilline G en intraveineuse est recommandée.
Autre
-->
Tud brudet o c'hleñved
(m = marvet gant ar c'hleñved)
Inosant Iañ
Inosant I (e latin : Innocentius), marvet d'an 12 a viz Meurzh 417, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e 401.
La Vîngtaine d'Saint Nicolas
La Vîngtaine d'Saint Nicolas eo anv jerzenezek unan eus pemp vîngtaine e parrez Saint Pièrre e Jerzenez, anvet La Vingtaine de St. Nicolas e galleg ha saozneg.
420
1173 Ab Urbe Condita = 420 goude J.-K.
Bloavezh bizeost o kregiñ gant ur Yaou hag hoc'h echuiñ gant ur Gwener
La Grand' Vîngtaine (Saint Pièrre)
La Grand' Vîngtaine eo anv jerzenezek unan eus pemp vîngtaine e parrez Saint Pièrre e Jerzenez, anvet La Grande Vingtaine e galleg ha saozneg.
Nijniy Novgorod
Nijniy Novgorod (ruseg: Нижний Новгород) eo pempvet kêr vrasañ Rusia. 1 255 159 a dud a oa o vevañ enni e 2011. Kreizenn velestradurel Oblast Nijniy Novgorod ha Distrig kevreadel ar Volga eo. E 400 km e reter eus Moskou emañ, war gember ar stêrioù Volga hag Oka. Anavezet eo ivez evit an ekonomiezh, an treuzdougen hag ar sevenadur.
Nijni a dalv kement hag "izel" ha Novgorod "kêr nevez". Anvet e oa Gorkiy (Горький) etre 1932 ha 1991, diouzh anv ar skrivagner soviedel. Krouet e oa e 1221 gant ar Priñs Youri II a Vladimir. E 1612 e oa savet ur arme bras gant Kouzma Minin ha Priñs Dimitri Pozharsky evit dieubiñ Moskou diouzh ar Boloned. E 1817 e teuas da vezañ ur greizenn genverzh bras eus Impalaeriezh Rusia. E-pad ar prantad soviedel e teuas da vezañ ur greizenn industriel a-bouezh, da skouer ar c'hirri Gaz. Pourveziñ a reas aveadurioù an arme d'an talbenn e-pad an Eil Brezel-bed. Abalamour da se e voe bombezet stank lec'h produiñ Gaz gant al Luftwaffe. Adsavet e voe buan goude ar brezel avat.
Sourateg
Ur yezh semitek eus isskourr yezhoù aramaek ar reter eo ar sourateg (koy sanjaq surat pe surat) komzet gant tro-dro da 800-1 000 den e Koi-Sanjaq hag Armotan e norzh Irak (1995).
Heñvel a-walc'h eo e-keñver morfologiezh d'ar senayeg. Skrivet e vez gant al lizherenneg siriek.
204
957 Ab Urbe Condita = 204 goude J.-K.
Senayeg
Ur yezh semitek eus is-skourr yezhoù aramaek ar reter eo ar senayeg (senaya, nevez-aramaeg kristen, (l)shan sray, s(o)ray pe shan gyanan) komzet gant tro-dro da 500 den en holl tro-dro da Teheran ha Qazwin en Iran (1997) hag ivez dre Kornôg Europa hag Aostralia ma vez komzet gant kumuniezhioù ezbroidi.
Ginidik e oa ar yezh-mañ, avat, eus Sanandaj e Kurdistan Iran.
Ur damvarv an hini eo, o vont da get tamm-ha-tamm.
203
956 Ab Urbe Condita = 203 goude J.-K.
568
Diwar-benn ar bloavezh 568 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 568
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 568
Siricius
Siricius (e latin: Siricius), marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e miz.
La Vîngtaine dé Rôzé
La Vîngtaine dé Rôzé eo anv div vîntaine e Jerzenez:
Pont-Melvez
Pont-Melvez (distaget: ) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor.
Douaroniezh
Kumunioù amezek : Gurunhuel; Boulvriag; Mael-Pestivien; Bulat-Pestivien; Plougonveur
Anv
R. de Saint-Jouan : ospital de Pomelveu, 1420
B. Tanguy : Penmaelvas, 1182; Pons Melveyus, fin XIVvet; Pomelveu, 1420; Pont Melveu, 1427; Pontmelveu, Pontmelve, 1433; Pontmelve, 1461, 1496; Pont Melveu, 1513; Pont Melve, 1581
E. Vallerie : Pomelveu, 1420; Pont Melve, 1516; Poñt Melene, 1630; Pont-Mellene, 1654; Pommelvez, 1779
Iliz sant Yann Badezour
(XVIvet - XVIIvet)
Emdroadur ar boblañs
Emdroadur poblañs Pont-Melvez abaoe 1793
Haucourt (Pas-de-Calais)
Haucourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
731
Diwar-benn bloavezh 731 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 731
Sant-Rien
Emdroadur ar boblañs
Emdroadur poblañs Sant-Rien abaoe 1793
La Vîngtaine du Coin Vathîn
La Vîngtaine du Coin Vathîn eo anv jerzenezek unan eus pemp vîngtaine e parrez Saint Pièrre e Jerzenez, anvet La Vingtaine du Coin Varin e galleg ha saozneg.
Ar Genkiz-Yuzhael
Ar Genkiz-Yuzhael (Plessix-Balisson e galleg, distaget ) a oa ur gumun eus Breizh, e kanton Plouvalae, e departamant Aodoù-an-Arvor. Kumun vihanañ Breizh e oa, 8 hektar (0,08 km²) hepken dezhi.
Kendeuzet e voe gant Tregon-Poudour ha Plouvalae d'ar 1añ a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez : Bosez-Poudour.
Ardamezioù
"En gul e zaou leonparzh tremenant an eil dreist egile"
Apofoniezh
Er yezhoniezh e vez implijet an termen apofoniezh (saoz.: apophony) war tachennoù ar fonologiezh hag ar vorfologiezh evit komz eus un doare kemmadur kensonennel pe vogalennek evit merkañ perzhioù pe arc'hweloù yezhadurel, da skouer kembraeg corff « korf » > cyrff « korfoù » ha brezhoneg maen > mein.
Doareoù apofoniezh
Meur a zoare aponiezh ez eus hervez ma vez kemmet perzhioù ur vogalenn, ur gesonenn pe c'hoazh un donenn
Kemmañ a ra arc'hwel yezhadurel resis pe degouezh apofoniezh a yezh da yezh.
Apofoniezh vogalennek
Kavet e vez stank apofoniezh vogalennek (anvet « dereziadur vogalennek » pa gomzer eus diorroadur an indez-europeg dre voaz) e yezhoù ar bed, da skouer e dinkeg:
! Unander ! Liester ! Ster ! Kemm vogalennek
Apofoniezh dreistskizhel
Kemmet a c'hell bezañ ivez meur a elfenn dreistskizhel, en o zouez tonennoù, lec'h an taol-mouezh pe an hirder vogalennek, da skouer e vietnameg:
En albaneg e c'hell kemmañ hirder ar vogalennoù evit merkañ niver ha/pe jener an anvioù-kadarn, da skouer:
E saozneg e c'hell kemmañ lec'h an taol-mouezh evit lakaat an diforc'h etre un anv-kadarn hag ur verb, da skouer:
! Anv ! Verb
202
955 Ab Urbe Condita = 202 goude J.-K.
La Vîngtaine des Aug'rez
La Vîngtaine des Aug'rez eo anv jerzenezek unan eus pemp vîngtaine e parrez Saint Pièrre e Jerzenez, anvet La Vingtaine des Augerez e galleg ha saozneg.
Apofoniezh
Apofoniezh dreistskizhel
A-wezhoù, kentoc'h evit o lakaet da apofoniezh e vez dielfennet seurt kemmoù dreistskizhel evel kengerioù ispisial anvet « dreistgerioù ».
Apofoniezh kensonennel (« kemmadur »)
Implijet e vez an termen « kemmadur » evit komz eus an apofoniezh kensonennel, dreist-holl pa gomzer eus ar yezhoù keltiek. Estreget er yezhoù keltiek e vez kavet apofoniezh kensonennel, stank a-walc'h int e yezhoù ar bed, da skouer e bembaeg ma talvez ar c'hwibanusadur hag ar staonekadur da verkañ verboù kaozus:
! Verb nann-tranzitivel ! Verb kaozus
Apofoniezh hag elfennoù all
Alies a-walc'h e c'hoarvez an apofoniezh gant kemmoù all, da skouer kengerioù staget ouzh ur wrizienn pe ur c'helf, da skouer e brezhoneg:
! Unander ! Liester
Apofoniezh kv. Treuzkemmadur
A-wezhoù e vez dielfennet ivez evel un doare apofoniezh ar patromoù treuzkemmadur implijet gant yezhoù semitek] evel an arabeg ma kemm vogelennoù implijet gant ar c'helfoù, da skouer:
Bernissart
Bernissart (e pikardeg:Bernissåt) a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Hainaut.
La Vîngtaine dé Rôzé (Saint Martîn)
La Vîngtaine dé Rôzé eo anv jerzenezek unan eus pemp vîngtaine e parrez Saint Martîn e Jerzenez, anvet La Vingtaine de Rozel e galleg ha saozneg.
Gwenwynwyn
Gwenwynwyn zo un anv-den kembraek.
Liberius
Liberius (e latin: Liberius), marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar.
Elduain
thumb|Sede pelec'h emañ Elduain
Elduain  zo ur gumun e kornôg Gipuzkoa, en Euskal Herria. 1000 a dud zo o chom enni.
Jul Iañ
Jul I (e latin: Iulius), ganet e Roma (Impalaeriezh roman ar C'hornôg) ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar.
Noyelles-sous-Bellonne
Noyelles-sous-Bellonne a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Satrap
Ur satrap a oa gouarnour ur broviñs da vare Impalaeriezh an Ac'haemenided ha hini o warlerc'hidi, evel an impalaeriezh sasanat hag an impalaeriezhioù hellenistek. Evel ur roue e rene en e broviñs
Etimologiezh
Ar ger "satrap" en deus gwrizioù en avesteg hag a zo damheñvel ouzh ar ger Sañskriteg Kṣatriya क्षत्रिय. Dont a ra ar perseg kozh xšaθrapāvan ("Gwarezer eus ar broviñs"), eus xšaθra ("rouantelezh" pe "proviñs") ha pāvan ("gwarezer"). En henc'hresianeg, e oa skrivet σατράπης, satrápēs, hag e oa romanekaet dindan ar stumm satrapes. E perseg a-vremañ e vefe deuet ar ger-se da vezañ شهربان (shahrbān). "Sharbān", e perseg a-vremañ, a dalvez "gward kêr"; (شهر "shahr", a dalvez "kêr", بان "bān" a dalvez "gward").
Plestan
Plestan a zo ur gumun eus kanton Plened-Yugon e departamant Aodoù-an-Arvor, e norzh Breizh.
Ardamezioù
En gortoz
Eil Brezel-bed
.
Lelystad
Lelystad zo ur gêr eus kreiz an Izelvroioù, ha kêr-benn proviñs Flevoland.
Evel ar peurrest eus ar broviñs-se eo bet savet war douaroù gounezet war ar mor : ar polderioù. D'ar 1añ a viz Gouere 2006 e oa 71 728 a annezidi.
Departamant gall
An departamant a zo un dachennad douar, pe, evit ober gant gerioù all, ur rannadur melestradurel e Bro-C'hall. War un dro ez eo
Pa vez anv eus an dachennad douar eo kustum tud ar velestradurezh c'hall da skrivañ ar ger gant un d bihan; pa vez kaoz eus ar framm politikel e vez implijet un D bras ganto.
Abaoe 2011 ez eus kement ha 101 departamant e Bro-C'hall, hag en o zouez 5 departamant tramor.
1360
Diwar-benn bloavezh 1360 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Departamant gall
An departamant evel pastell-vro velestradurel
Ar bastell-vro velestradurel dindan ar gwir boutin eo an departamant abaoe ar bloaz VIII (1799–1800) hag e chom c'hoazh. Renet eo gant ar prefed-departamant anvet diouzh c'hoant ar gouarnamant, harpet gant isprefeded e penn an isprefetioù.
Meur a servij didolpet eus ar Riez gall a zo aozet e framm an departamant, evel Renerezh departamant an Aveiñ (DDE, e berr), pe Renerezh departamant an aferioù yec'hed ha sokial (DDASS, e berr).
An departamant evel strollegezh lec'hel
Ur strollegezh lec'hel digreizennet eo an departamant ivez. Dindan renerezh ar C'huzul-departamant emañ. Ar c'huzul-se a vez graet Kuzul-Meur anezhañ ivez, a zo dilennet war-eeun gant mouezhioù an holl zilennerion, evit c'hwec'h vloaz.
1360
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1360
Departamant gall
An departamant evel strollegezh lec'hel
Bodet eo bet an departamantoù da sevel ar rannvroioù. Rannet e vezont etre arondisamantoù, hag int-i isrannet etre kantonioù a zo bet savet dre vodañ kumunioù.
1360
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1360
William DuVall
William Bradley DuVall, (ganet d’ar 6 a viz Gwengolo 1967 en Washington, D.C.) a zo kaner, gitarour ha sonaozour er strollad Comes With The Fall hag er mare-se emañ o troiata gant ar strollad Alice in Chains.
Departamant gall
Niverennadur an departamantoù
En deroù e veze implijet niverennoù diwar an urzh alfabetek (1 da 83) evit bastañ da ezhommoù ar servijoù post. Goude an Impalaeriezh kentañ e oe dilezet ar sistem. E penn kentañ an e voe adsavet an niverenniñ en ur dennañ kont eus an departamantoù ouzhpennet, met e 1922 e voe ouzhpennet an Territoire-de-Belfort nevez-krouet, dezhañ an niverenn 90.
Pa voe adrannet an Île-deFrance e 1964 e chomas gant Pariz an niverenn 75 ha gant an Yvelines, e-lec'h m'emañ Versailhez, pennlec'h ar Seine-et-Oise, an niverenn 78, hini ar bet-departamant. Ar pemp departamant nevez-krouet a resevas niverennoù diwar o urzh alfabetek ha lakaet e diwezh ar roll (91 betek 95 : Essonne, Hauts-de-Seine, Seine-Saint-Denis, Val-de-Marne, Val-d'Oise).
E 1976 e voe rannet Korsika etre daou evit krouiñ an departamant ar Corse-du-Sud (2A) ha hini Haute-Corse (2B).