cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Capelle (Norzh)
Bered ar C'hommonwealth: Apelle-Beaudignies Road Cemetery
Ur vered ag ar Brezel-bed kentañ eo. Digoret e voe gant an 3 Rannlu eus ar Rouantelezh-Unanet. Implijet e voe e-pad un nebeud deizioù hepken e mizioù Here ha Du 1918.
USS Fanning (DD-385)
An USS Fanning (DD-385) a oa un distrujer klasad Mahan, en United States Navy anvet a-ziwar Nathaniel Fanning. Implijet e oa bet evit ar wech kentañ en emgann e-pad an Eil Brezel-bed, dres goude an Arsailh war Pearl Harbor d'ar 7 a viz Kerzu 1941. An USS Fanning a voe implijet war tachenn Brezel ar Meurvor Habask a-hed ar brezel. Tennet e voe eus ar servij d'ar 14 a viz Kerzu 1945. Bez e oa bet an distrujer diwezhañ eus ar c'hlasad Mahan. An distrujer Fanning hag an USS Dunlap a oa bet savet a-ziwar ar memes tres, ar patrom Mahan diazez met gant gwellaennoù bihan. Setu perak e reer Klasad distrujerien Dunlap anezho e lod eus ar studiadennoù ha mammennoù.
Federico Sforza
Federico Sforza zo anv meur a zen eus an tiegezh Sforza:
Busseto
Busseto  zo ur gumun eus  Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Christian Michelsen
Peter Christian Hersleb Kjerschow Michelsen, ganet d'ar 15 a viz Meurzh 1857 e Bergen ha marvet d'an 29 a viz Mezheven1925, a oa penn-bras ur gompagnunezh listri eus Norvegia ha politiker. Kentañ Ministr Norvegia e voe eus 1905 da 1907, an hini kentañ pa zeuas ar vro da vezañ dizalc'h.
Anavezet eo Christian Michelsen evel an hini en deus lakaet fin d'an unaniezh etre Norvegia ha Sveden e 1905. E-pad ur pennad e voe maer Bergen, a-raok mont da vinistr e 1903 ha da Gentañ Ministr e miz Meurzh 1905. Daoust ma oa a-du gant ur republik e Norvegia, e asantas e vije anvet ur roue e penn ar vro, evit ma c'hallfe en em zistagañ diouzh Sveden. Ur priñs danat a voe choazet ha dont a reas da vezañ roue Norvegia gant an anv Haakon VII.
Calestano
Calestano  zo ur gumun eus Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Doolittle Raid
An Doolittle Raid, anvet ivez Tokyo Raid, a oa bet un dagadenn nij d'ar sadorn 18 a viz Ebrel 1942, gant Stadoù-Unanet Amerika war kêr-benn Impalaeriezh Japan, Tokyo, ha lec'hioù all en enezenn Honshu e-pad an Eil Brezel-bed. Ar c'hentañ oberiadur-bombezenniñ dre nij e oa bet da dagañ inizi Japan. Diskouezet e oa bet dre an oberiadur-se e c'halled tagañ douaroù Impalaeriezh Japan gant bombezennoù ar Stadunaniz. Un doare e oa ivez da gaout un digoll arouezel eus an Arsailh war Pearl Harbor, ha da reiñ kalon d'ar bobl stadunanat evit ar peurrrest eus ar brezel. An oberiadur-brezel-se a oa bet savet ha renet gant al Letenant koronal James Doolittle eus an United States Army Air Forces.
Corniglio
Corniglio  zo ur gumun eus Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Julia Maesa
Julia Maesa (7 a viz Mae a-raok 160 - war-dro 224) a oa un impalaerez roman, bet anvet da Augusta ha hi Arabez a orin. C'hoar henañ Julia Domna e oa, hag impalaerez e voe war he lerc'h. Levezon bras he doe en hec'h amzer, hini an diarniezh Severus.
He buhez
Goude dimezet he c'hoar d'ar senedour Septimius Severus e teuas hennezh da vout impalaer. Ha setu hi c'hoar-gaer d'an impalaer eta, ha moereb d'an daou vab kenimpalaer Caracalla ha Publius Septimius Geta. Mont a reas neuze da Roma, da vevañ gant he c'hoar.
E Roma
E Roma edo o chom e lez he c'hoar. eno e timezas d'ur senedour roman, a orin sirian, Julius Avitus, a voe konsul, ha div verc'h o doe : Julia Soaemias ha Julia Mamaea, hag ar re-se a voe mammoù da bep a impalaer all, Elagabal ha Severus Alexander.
He fried a voe roet dezhañ kargoù uhel, ma veze ret dezhañ mont ha dont dre an impalaeriezh alies, ha hi n'ae ket d'e heul. Gwelloc'h e kave chom e Roma da verniañ arc'hant. Ur guzulierez a-bouez e teuas da vezañ e-kichen he breur-kaer, an impalaer Septimius Severus, ha goude gant e vab Caracalla.
He div verc'h o devoa ur renk uhel el lez, hag o friedoù sirian o doa kargoù uhel evel gouarnerien proviñs ha konsuled, ha pried Julia a uhelae e renk war un dro gant hini o merc'hed, eus renk ar varc'hegerien da hini ar senedourien.
<!-- The Severan dynasty of ancient Rome was dominated by powerful women, one of which was Julia Maesa. Politically able and ruthless, she contended for political power after her sister's suicide. She is best known for her plotting and scheming which resulted in the restoration of the Severan dynasty to the Roman throne after the assassination of Caracalla and the usurpation of the Roman throne by Macrinus, after which she continued to shape and dominate the politics of the Roman Empire for well over two decades, being the major power behind the Roman throne in the subsequent reigns of Elagabalus and Severus Alexander until her death.
Early life and marriage
She later married a fellow Syrian, Julius Avitus, a consul who also served as provincial governor in the empire. She bore him two daughters, her eldest daughter, Julia Soaemias, was born around 180 AD or some time before, and was followed by another daughter, Julia Mamaea not long after.
Appearance
Although no written account describing her appearance survives, her sharp and formidable features, which contradict the soft and sensitive ones of her sister, are well displayed on the coins minted during the reign of her grandchildren.
-->
Distro da Emesa
E 217, goude drouklazhet an impalaer Caracalla, ha savet Macrinus da impalaer, en em lazhas he c'hoar Julia Domna, mamm an impalaer, kollet ganti pep galloud, marvet he fried hag he mibien diganti, taget gant ar c'hrign-bev. Ha Julia Maesa da Siria war he giz. Met ne oa ket bet harluet gant an impalaer nevez Macrinus, a laoskas he madoù ganti.
Erv (gorread)
An erv zo un unanenn c'horread a veze implijet gwechall e kalz broioù hag a vez implijet c’hoazh e broioù zo (Rouantelezh Unanet, Stadoù Unanet Amerika). Talvezout a ra etre 40 ha 60 kantar (etre 4000 ha 6000 metr karrez), hervez ar broioù.
Julia Maesa
Distro da Emesa
Julia Maesa neuze a iriennas da ziskar Macrinus evit lakaat he mab-bihan, mab d'he merc'h Julia Soemia, Sextus Varius Avitus Bassianus, da impalaer. Evit kreskiñ ar chañs da gas an taol da benn-vat e vrudas e oa mab bastard da Caracalla, an impalaer bet lazhet gant Macrinus.
Buan e savas kaz ouzh Eliogabal e-touez ar senedourien hag ar bretorianed. E vamm-gozh a glaskas ober skol dezhañ, e vamm avat a savas a-du gantañ. Eñ a zimezas d'ur vestalenn, un torfed hervez ar relijion roman, hag evit mirout, emezi, ouzh emsavadegoù hec'h alias Julia Maesa Eliogabal da gemer evel evel Caesar (da lavarout eo evel kenimpalaer) e genderv 14 vloaz, Alexianus, adanvet Severus Alexander.
Aozerez ren
En 222 e klaskas Elagabal lazhañ e « vab » (hag a oa e genderv). Gant bennozh Julia Maesa, e voe un taol-dispac'h gant ar bretorianed da reiñ harp da Severus Alexander. Drouklazhet e voe Eliagabal hag e vamm Julia Soaemias. Ha Julia Maesa neuze da ginnig he mab-bihan all da Augustus, war zigarez, emezi, e oa mab ivez da Caracalla ha d'e geniterv all Julia Mamaea.
He marv
Mervel a reas Julia Maesa e Roma 226, ha savet da zoueez e Siria.
He merc'h, an impalaerez Julia Mamaea, mamm an impalaerez, a gemeras he c'harg.
Felino
Felino  zo ur gumun eus  Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Park (labour-douar)
E gounezerezh, ur park zo un dachenn douar-labour evit gounit plant. Hadañ, arat an douar hag eostiñ ar plant zo e-touez al labourioù sevenet er parkeier. Plant a bep seurt a vez gounezet, alies edoù (gwinizh, maiz, riz, segal, kerc'h, lin...) pe beterabez, melchon, kotoñs... evit magañ an dud pe al loened, a-wechoù ober traoù all evel dilhad, trelosk, etc. Alies e vez cheñchet ar plant gounezet ingal, an treiñ eostoù a vez graet eus an teknik-se. A-wechoù e vez lezet an douar da ziskuizhañ ivez. E devezhioù-arat e veze muzuliet gorread ar parkoù gwechall, en hektaroù bremañ.
Abaoe ur c'hantved eo brasoc'h ha plaenoc'h ar parkeier.
Korrlec'hanvadurezh
"Park" eo ur ger a gaver er c'horrlec'hanvioù brezhonek : Hent ar Park, straed ar Park... Ur gumun Tro-Park zo ivez, savet e 1864 diwar ul lodenn eus Sarzhav.
Anvioù a veze roet d'ar parkeier ha d'ar pradeier gant al labourerien-douar gwechall : ar Park bras, ar Park trikorn, ar Park drezeg, Park ar marc'h, hag all. Kement-se a ra pinvidigezh al lec'hanvadurezh vrezhonek.
Trofe
Un trofe zo un dra bennak fetis implijet da aroueziañ un trec'h. Gwechall e veze kemeret armoù pe penn un enebour da drofe gant an trec'hour. Hiziv e komzer eus trofe pa roer ur gib d'ur sportour gounidek.
Compiano
Compiano    zo ur gumun eus  Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Gouel ar Rouaned (Jan Steen)
Gouel ar Rouaned, pe Het Driekoningenfeest, zo un daolenn gant al livour izelvroat Jan Steen. Emañ war ziskouez e Museumslandschaft Hessen Kassel, en Alamagn.
Beterabez
Ar beterabez (e latin Beta vulgaris subsp. vulgaris) zo plant eus kerentiad an Amaranthaceae. Unan eus tri isspesad ar Beta vulgaris int. Gounezet e vezont evit o gwrizioù, da zebriñ pe d'ober sukr ganto. Implijet e vezont ivez da reiñ d'an anevaled da zebriñ ha d'ober trelosk.
Morituri te salutant
Morituri te salutant, « ar re zo o vont da vervel az kevarc'h », zo ul lavar latin meneget gant Caius Suetonius Tranquilus en e oberenn De Vita Caesarum (Buhezioù an Daouzek Caesar).
Colorno
Colorno  zo ur gumun eus  Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Sterrhoptilus
Sterrhoptilus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1918 gant an evnoniour stadunanat Harry Church Oberholser (1870-1963).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Cigognola
Cigognola  zo ur gumun eus  Proviñs Pavia  e rannvro Lombardia.
Trivolzio
Trivolzio  zo ur gumun eus  Proviñs Pavia  e rannvro Lombardia.
The Faerie Queene
The Faerie Queene zo ur varzhonek saoznek gant Edmund Spenser, e 6 levrenn. An teir levrenn gentañ a voe embannet e 1590, hag adembannet e 1596 gant teir levrenn all. Unan eus ar barzhonegoù saoznek hirañ eo.
Santa Tecla (El Salvador)
Santa Tecla eo kêr-benn Departamant La Libertad, en El Salvador. 121.908 a oa enni hervez niveradeg-poblañs 2007.
BirchBox
BirchBox zo un embregerezh gall-stadunanat doare “Shopping sokial” arbennikaet war an danvez kened. Kinnig a ra boestoù souezh gant 5 standilhon. Krouet e voe e 2010, e Bro-C'hall, gant an anv JolieBox ; kendeuzet e voe e 2012 gant ar strollad eus New York BirchBox, savet e 2010 ivez.
Kroateg
Ar c'hroateg (hrvatski e kroateg) a zo ur yezh slavek komzet gant ar Groated. A orin ez eus anezhi ur rannyezh eus ar yezh anvet "serbeg-kroateg", ar chtokavian, da vare Yougoslavia. Ar yezhoù all a zeu eus ar chtokavian eo ar serbeg, ar bosnieg hag ar montenegreg.
Cairina
Cairina zo ur genad e rummatadur an evned.
Voghera
Voghera  zo ur gumun eus  Proviñs Pavia  e rannvro Lombardia.
Eozen
Eozen zo un anv-badez brezhonek, unan eus stummoù Erwan.
Baldur
Baldur (Baldr en norseg) eo anv un doue germanek hag un Az e-touez an doueed vrudetañ. Mab Odin ha Frigg, gwaz Nanna ha dad Forseti. Emañ e chom en e balez anvet Breidablik.
Mojennoù
Baldur eo doue al luc'h. N'eus ket doueed splannoc'h evitañ. E furnez hag e helavar a vez barnet uhelañ e-touez an Azed.
Met un deiz e voe lazhet gant goaf Höd, sturiet gant skoazell Loki ar foll. Ur reuzeudigezh spontus a zeuas da gouezhañ war an Azed rak ar perzh-se a arouezas deroù diskar ar bed. A-zrebi ar poent-se e washaas an traoù betek deiz Ragnarök.
Sanhedrin
Ar Sanhedrin (hebraeg hag arameeg, Gresianeg Συνέδριον synedrion ; "azezet asambles" ha diwar ar ster-se "bodadeg", "kuzul") a oa bodadegoù tri warn-ugent pe unnek ha tri-ugent a dud fur (anvet rabin goude distruj an Templ) anvet da lez-varn pep kêr Douar Israel e Yuzevegezh an Eil Templ.
Daou rummad lezioù-barn yuzev a oa, ar Sanhedrinoù Izel gant 23 barner anvet e pep kêr hag ar Sanhedrin Meur e Jeruzalem, ennañ 71 barner, a c'hoarie perzh ul lez-varn uhel. Alies e veneger ar Sanhedrin Meur pa reer anv eus sanhedrin.
Da vare an Eil Templ en em vode ar Sanhedrin Meur bemdez - war-bouez ar Chabat hag an deizioù gouel - e Templ Jeruzalem. Pa voe distrujet an Eil Templ ha goude emsavadeg Bar-Kokhba e tilec'hias ar Sandhedrin da C'halilea. D'ar mare-se e voe lesanvet Patriarkiezh Galilea pe Patriarkiezh Palestina dre m'edo Galilea e proviñs roman Syria-Palestina. E fin ar bloavezhioù 200, evit tremen e-bioù d'an heskinerezh, e voe dilezet an anv Sanhedrin ha rentet an divizoù dindan an anv Beit HaMidrach (Ti an Deskiñ). E 358 e voe embannet an diviz diwezhañ a-berzh ar Sanhedrin Meur diwar-benn an deiziadur hebraek. Divodet e voe e 425 a-benn ar fin gant heskinerezh an impalaeriezh roman aet da gristen. A-hed an amzer e voe klasket krouiñ ensavadurioù par d'ar Sanhedrin, evel ar Grand Sanhedrin krouet gant Napoleon Bonaparte, pe pa voe klasket adsevel ur "gwir" Sandhedrin, dreist-holl en Israel goude 1948.
Feur-emglev San Ildefonso (1800)
E trede Feur-emglev San Ildefonso, ur feur-emglev kuzh d'ar 1añ a viz Here 1800, en devoa prometet ar C'honsul gall Napoleone Buonaparte krouiñ en Italia ur stad dindan ur priñs spagnol, anvet rouantelezh Etruria, en eskemm ouzh daskor Louiziana gant Spagn. Dre c'hoap e voe lavaret « o devoa ar Vourboned eskemmet un impalaeriezh ouzh ur broviñs » gant o sinatur. Kadarnaet e voe kement-se e feuremglevioù Lunéville (9 C'hwevrer 1801) ha feur-emglev Aranjuez d'an 21 a viz Meurzh 1801.
Istor
Mignonezed e oa an div vro, Spagn ha Bro-C'hall, a-hed an XVIIIvet kantved pe dost, met goude dibennañ ar roue Loeiz XVI en 1793, ez eas Spagn a-du gant Kentañ Kenunaniezh enebourien ar Republik c'hall, met faezhet e voe e Brezel ar Pireneoù.
E miz Eost 1795 e voe sinet Peoc'h Basel (1795) etre Spagn ha Gall, ma laoskas Spagn hec'h hanterenn eus Hispaniola (ar Republica Dominicana a hiriv) gant ar C'hallaoued.
Hanternoz Italia e 1799
E 1797, da vare Eil Feur-emglev San Ildefonso (1799) ez eas Spagn a-du gant Gall, e brezel an Eil Kenunaniezh hag e tisklêrias ar brezel da Rouantelezh Breizh-Veur. Da-heul e voe kollet ganti Enez Trinidad, ha dreist-holl Menorca, a chomas e dalc'h Breizh-Veur e-pad 74 bloaz (1708–1782), hag a voe adc'hounezet goude Brezel 1778–1783 etre Saoz ha Gall.
Escarmain
Escarmain a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1921 .
Leucocarbo
Leucocarbo a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1856 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevarzek spesad a ya d'ober ar genad :
Palestro
Palestro  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pavia, e rannvro Lombardia.
Douar Israel
Douar Israel (Hebraeg Modern Eretz Yisrael, Tiberian ʼÉreṣ Yiśrāʼēl) eo an anv yuzev a roer d'un tiriad n'eo ket sklaer e harzoù e su ar Reter-Nesañ. A-hed ar c'hantvedoù en deus klotet tamm pe damm gant tiriadoù evel Kenaan, an Douar Prometet, an Douar Santel, Palestina en e ster kozh hag Israel ha Palestina modern. Cheñch a ra termenadur e harzoù en Tanac'h ha ne glot ket gant harzoù kozh an Israelited hag ar rouantelezhioù yuzev deuet da heul.
Gofannon
Gofannon (distaget: [ɡɔˈvanɔn]) eo ar stumm krenngembraek evit Gobannus, doue-gov ar Gelted. Diskouezet e vez el lennegezh kembraek evel ur gov ampart-dreist ha mab da zDôn. E anv a c'hall bezañ keñveriet gant ar ger heniwerzhonek gobae (gen. gobann) ‘gov’, e galianeg gobedbi ‘gant ar c'hovien’ ; adkavet e vez er ger lituanek gabija ‘sakret gant an tan’, gabus ‘profet’. Un doue kevatal a zo e gwengeloù Iwerzhon: Goibniu. Ouzhpenn e labour evit krouiñ ha strobinellañ an armoù-brezel eo-eñ anavezet evel ur pennsavour.
E gwengelouriezh Preden eo lazhet Dylan Ail Don gant Gofannon, e eontr, hep gouzout piv e oa Socʼh hud doue al labour-douar Amaethon zo bet goveliet gantañ. .
Borgo Priolo
Borgo Priolo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pavia, e rannvro Lombardia.
Campospinoso
Campospinoso zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pavia, e rannvro Lombardia.
Colón
Colón zo anv meur a lec'h e meur a vro, e Kreizamerika pe Suamerika.
Melion (lae)
Melion zo ul lae, da lavarout eo ur varzhoneg c'hallek, dianav an oberour anezhi, diwar-benn ur marc'heg anvet Melion a zo troet e den-bleiz dre garantez ouzh e wreg a zo treitourez, war-bouez ur walenn hud.
Istor
Savet e vije bet ar skrid etre 1190 ha 1200. Miret eo Melion en un dornskrid a zo bloaziet eus 1268 E pikardeg eo skrivet.
Danvez
Goulenn a ra digant e wreg kemer ur maen livrin da stekiñ outañ evit reiñ tu dezhañ da zont da zen en-dro. Met ar wreg disleal da vont kuit da Iwerzhon gant ur skoedour ha da leuskel he gwaz e korf ur bleiz.
Gant harp ar roue Arzhur avat e teu Melion da zen en-dro.
Ascanio Sforza
Ascanio Maria Sforza Visconti (1455 – 1505) a oa ur c'hardinal italian hag un diplomat. Perzh a gemeras e dilennidigezh Rodrigo Borgia da bab.
Kastell Hunedoara
Kastell Hunedoara, anvet ivez Kastell Corvin (Castelul Hunedoarei pe Castelul Corvinilor e roumaneg, Vajdahunyadi vár en hungareg) zo ur c'hastell e Roumania, unan eus ar re vrasañ en Europa. Emañ e Hunedoara, e mervent Transilvania.
Savet e voe ar c'hastell kentañ e dibenn ar pe e deroù an. Ur c'hastell-kreñv e oa ar c'hastell kentañ-se, dezhañ mogerioù tev. Er e voe degaset kemmoù dezhañ gant e aotrou, Iancu Hunedoara (pe Hunyadi János). A-hed ar c'hantvedoù e voe lec'h-annez priñsed Transilvania, en o zouez Mathias Corvin, Gabriel Bethlen pe c'hoazh Mihály Apafi Iañ. Brasaet e voe ar c'hastell gant an holl dud-se, er, ha  kantved. Labourioù adkempenn a voe graet en.
Freskennoù kozh a gaver er c'hastell. Er porzh diabarzh ez eus ur feunteun : hervez ar richenn e oa bet kleuzet gant prizonidi durk e-pad pemzek vloaz, betek kavout dour.
Toussaint Rallier du Baty
thumb|150px|right|Toussaint-François Rallier du Baty Toussaint-François Rallier du Baty a oa bet ganet e Roazhon d’ar 1 a viz Eost 1665.
E 1695 en devoa paeet e garg a vaer Kêr-Roazhon. Pa oa bet skarzhet an ofis-mañ e 1717 e oa bet dilennet da brokulor-sindig hag adkemer a reas e garg a vaer d’ar 1 a viz Genver betek 1724. Skarzhet e ofis adarre e oa bet addilennet da brokulor-sindig ha da vaer c’hoazh betek e varv. E-pad e respetad an hini eo en devoa tarzhet Tan-gwall bras Roazhon e 1720 (23-29 a viz Kerzu).
Aet e oa bet da Anaon d’ar 25 a viz Meurzh 1734 e Roazhon. Dalc’het e oa bet e obidoù war un ton bras abalamour d’an emroüsted en devoa diskouezet d’e velestridi a-hed 39 bloavezh e garg (ar prantad hirañ evit ur maer e Roazhon). Roet e oa bet e anv d’ur blasenn ha d’ur straed e Roazhon.
Big Mama Thornton
Big Mama Thornton (1926-1984) a oa ur ganerez ha sonaozerez blues stadunanat. Bras e oa, kreñv e kane, ha gwisket e vez alies evel ur paotr da verc'heta.
Brud
Ganti e voe graet kentañ sonenrolladur eus "Hound Dog", anaouenn Leiber ha Stoller, e 1952. Tostik daou vilion a bladennoù anezhi a werzhas, ha seizh sizhun e voe niverenn gentañ ar gwerzhioù er  Billboard R&B chart en 1953. Tri bloaz goude e voe kanet ivez gant Elvis Presley a voe brudetoc'h eget e zoare. Heñveldra a c'hoarvezas gant "Ball 'n' Chain" (savet gant Thonton e 1961 met chomet diembann betek 1968), a voe brudetoc'h pa voe kanet gant Janis Joplin e 1967.
He marv
Mervel a eure Big Mama da 57 vloaz, gant un tarzh-kalon, diwar rebouez, reevañ, revutuniñ.
Castelnovetto
Castelnovetto zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pavia, e rannvro Lombardia.
Nettapus
Nettapus zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ gwazi korr, krouet e 1836 gant an naturour alaman Johann Friedrich von Brandt (1802-1879).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad a ya d'ober ar genad :
Ar vorganez vihan (delwenn)
Ar vorganez vihan (daneg: Den lille Havfrue) a zo un delwenn arem war ziskouez war ur roc'h e porzh Kopenhagen (55°41′34.3″ N, 12°35′57.38″ E), e Langelinie, e park Churchill. Ur skeudennadur eus kontadenn Hans Christian Andersen eo. Arouez ha dedennadur touristerezh pennañ Kopenhagen eo. 1,25 m eo he ment, ha 175 kg he fouez, ha tost-tre ouzh ribl ar mor emañ. E 1909 e voe urzhiet gant Carl Jacobsen, hag eñ krouer Ny Carlsberg Glyptotek ha mab krouer breserezh Carlsberg.
Gant Edvard Eriksen e voe savet an delwenn. Evit a sell ouzh ar penn ec'h implijas an dañsourez Ellen Price da batrom, hag e wreg Eline Eriksen evit a sell ouzh ar c'horf. D'an 23 a viz Eost 1913 e voe staliet an delwenn.
Vandalerezh
Meur a wech eo bet distrujet an delwenn, ha bewech e voe adsavet.
Lungavilla
Lungavilla zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pavia, e rannvro Lombardia.
George Washington Memorial Park (Jackson, Wyoming)
Ar George Washington Memorial Park zo lec'hiet e kreiz kêr Jackson (Wyoming) er Stadoù Unanet. Ar c'hourliorzh, anvet aliesoc'h Town Square, zo brudet evit an arc'hoù e pep korn eus al lec'h savet gant skouted diwar kerniel wapitied. Ar blasenn a oa da gentañ ul lec'h goullo e kreiz kêr, hag e 1934 e voe troet da c'hourliorzh ; ur maen-koun da John Colter zo en he c'hreiz.
Houad Amazonia
An houad Amazonia a zo un evn palvezek, Amazonetta brasiliensis an anv skiantel anezhañ.
Ar spesad nemetañ eo er genad Amazonetta.
The Guardian
thumb|300px
The Guardian zo ur pemdezieg embannet e Breizh-Veur gant ar strollad Guardian Media Group. Embannet e vez bemdez etre al Lun hag ar Sadorn, er vent Berliner (470 mm × 315 mm). Betek 1959 e oa anvet The Manchester Guardian, dre ma oa bet savet e Manchester. Abaoe 1964 avat emañ e sez e Londrez, ha moullet e vez en div gêr.
Pennadoù-stur The Guardian a gaver enno aliezik ur sell a-du gant politikerezhioù eus an tu-kreiz-kleiz. Hervez un enklask mennozhioù bet graet e 2004, e vez 44% eus lennerien ar Guardian o votiñ evit Strollad al Labour ha 37% anezho o votiñ evit ar Strollad Frankizour-Demokrat.
Nicolas Jacques Pelletier
Nicolas Jacques Pelletier, ganet e-tro 1756, ha marvet e Pariz d'ar 25 a viz Ebrel 1792, a oa un torfedour. Brudet eo dre ma voe ar c'hentañ den bet kondaonet d'ar marv ha lazhet en ur implij ar guillotine war ar place de Grève.
Al lazhadenn
Al lazhadenn a oa bet sevenet gant ar bourev Charles-Henri Sanson, war ar place de Grève e Pariz, d'ar 25 a viz Ebrel 1792, da 3 eur 30 en ur implij ar guillotine. An arvesterien niverus a oa boas da welet lazhadennoù hir ha poanius (tud krouget, dibennet gant ur c'hleze pe freuzet ouzh ur rod) hag a c'helle padout eurvezhioù. Ar re-se a voe sabatuet ha kounnaret o welet e oa bet ken prim al lazhadenn ha diboan. Huchet e voe war ar bourev Sanson.
An devezh goude al lazhadenn, ur ganaouenn a veze kanet dre ar straedoù : « Rentit din ma c'hroug-lec'h koad, rentit din ma c'hrouglec'h».
Improvised Explosive Device
Un improvised explosive device berraet e IED (Brezhoneg: Ardivink-Tarzh Primaozet) a vez graet eus ur vombezenn savet hag implijet e doareoù amreizh e-keñver gwir ar brezel pe an implijoù milourel boas. Gellout a reer sevel un ardivink-tarzh primaozet pe dre un doare milourel boas (un obuzenn) koublet gant un tarzher pe dre un doare amreoliek gant produioù kimiek. Darn eus an IED-où a vez implijet evel bombezennoù bordoù-hent. An ardivinkoù-tarzh primaozet a vez implijet e-pad emgannoù ha brezelioù sponterezh kreñv pe stourmoù disimetrek doare guerrilla pe o welet nerzhioù kommando war an dachenn emgann.
Na Trioblóidí/ Brezel Norzhiwerzhon
E-pad mare an Troubles (1968-1998) e oa bet implijet kalz an ardivinkoù-tarzh primaozet gant ar Provisional Irish Republican Army. Implijet e oa bet ganto mortarioù ha bombezennoù meret primaoazet. Izili an IRA gant an amzer o redek a oa bet o sevel kadoniezhoù nevez kement ha doareoù sevel arbenikaet muioc'h-mui evit ar vombezennoù (oc'h implij minennoù da skouer). Bombezennoù an IRA a implije ivez spanaeroù merkur pe micro switch, ar pal a oa e tarzhfe ar vombezennoù ma veze klasket fiñval anezho dre nep doare. Boaz e oa implijet munutennerien kegin gant 60 munutenn amzer a-raok an tarzh ur wech enaout an IED evit ma vefe amzer gant izili an IRA da derc'hout pell. Ouzhpenn ar vunuterienn-se e oa lakaet e-plas ardivinkoù enep-fiñv.
Sonny Boy Williamson
Sonny Boy Williamson zo lesanv daou soner harmonika stadunanat en XXvet kantved hag a veve e Chicago.
Edvard Eriksen
Edvard Johannes Eriksen (10 a viz Meurzh 1876 e Kopenhagen - 12 a viz Gouere 1959) a or ur c'hizeller islandat ha danat, brudet evel kizeller Ar vorganez vihan (1913).
E 1902 e tiskouezas e oberennoù e Charlottenborg e 1902 hag e 1908 e voe lakaet da gelenner a enor en Akademiezh Carrara (Italia) e 1908.
Ouzhpenn Ar vorganez vihan e kizellas teir delwenn laouer marmor Christian IX Danmark ha Louise von Hessen-Kassel en iliz-veur Roskilde. Etre 1914 ha 1917 e padas al labour-se.
Talbennoù norzh ha su Ny Carlsberg Glyptotek a voe kinklet gantañ ivez, gant arouezioù krag kizellet.
E 1930 e labouras evel renevezer e mirdi Thorvaldsen ha degemeret e voe en urzh Dannebrog.
Brezhoneg beleg
Ar brezhoneg beleg eo an anv roet dre zismegañs d'an doare brezhoneg a veze komzet gant ar veleien en o sarmonioù (eus brezhoneg kador e veze kaoz ivez) ha skrivet en o levrioù a relijion en dreist-holl, hag a zo brudet da vezañ alies leun a c'herioù gallek hag a droiennoù pounner.
Koulskoude, ma oa niverus ar veleien a skrive brezhoneg e oa brezhoneg mat gant ar pep brasañ : Gabriel Morvan, Lan Inizan, pe Yann-Vari Perrot da skouer, ha n'eo ket ken niverus-se ar skridoù tamallet da vezañ brezhoneg beleg.
Menegoù eus ar brezhoneg beleg
Yann Gerven : "Ha pesort brezhoneg skrivet a veze kavet er bloavezhioù 1910 ma n’eo ket brezhoneg beleg ?" .
Tromello
Tromello zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pavia, e rannvro Lombardia.
Brezhoneg beleg
Skouerioù eus ar brezhoneg beleg
Brezhoneg beleg a oa gant ar Republikaned ivez, evel m'en diskouez Lan Inisan e pennad 26 e levr, pa embamm skrid-barnedigezh Jan-Mari Branellec : He rei a ran d’eoc’h ger evit ger, gant he brezounek fall, evit diskouez em beuz c’hoant da gounta ar virionez ; hag embannet gantañ Barnediguez rentet dre an Tribunal revolusioner.
Giaour
Giaour pe Gawur (turkeg: gâvur; perseg: گور‎‎ gaur, albaneg: Kaur) zo ur gunujenn, a dalvez kement ha "difeiz". Implijet e veze ar ger-se en Impalaeriezh Otoman, evit ober anv eus ar gristenien, evel an Ortodoksed er Balkanioù ha dre astenn-ster evit ober eus an holl re na oant ket muzulmaned.
Ar Briñsez hag ar Bizenn
Ar Briñsez hag ar Bizenn zo unan eus Marvailhou Andersen, un dastumad kontadennoù gant Hans Christian Andersen, troet gant Roparz Hemon, hag embannet e brezhoneg e Gwalarn e 1937, en niverenn 106-107.
Barbaou
Ar barbaou a vefe unan eus ar boudoù mojennel a vez meneget d'ober aon d'ar vugale. Meneget eo an anv e meur a c'heriadur (Pelleter, Ernod, Hemon, Deshayes).
Giaour
An termeniñ kafir, gawur pe (u)rum (ar ger diwezhañ a dalveze kement ha "Gresian") a veze implijet er rolloù tailhoù evit ar gristenien ortodoks, dre vras hep meneg gouennel.
Barbaou
Ur meneg anezhañ zo en Amouroustet eun den coz.
Brudetoc'h eo an anvioù all a bep seurt, hoper-noz, bugul-noz, kannerez-noz, hervez ar c'hornadoù.
Houad glas
An houad glas a zo un evn palvezek, Hymenolaimus malacorhynchos an anv skiantel anezhañ.
Ar spesad nemetañ eo er genad Hymenolaimus.
Marvailhou Andersen
Marvailhou Andersen (sic) zo un dastumad dek kontadenn gant Hans Christian Andersen troet gant Roparz Hemon hag embannet e niverenn 106-107 Gwalarn, Gwengolo-Here 1937.
Interlingue
An Interlingue zo anezhañ ur yezh savet a-ratozh, a oa bet savet e 1922 gant Edgar von Wahl, gant an anv Occidental da gentañ.
Emgann Gallipoli (1312)
Emgann Gallipoli a voe stourmet e fin ar bloavezh 1312 pe 1313, etre ar Serbed hag Impalaeriezh Bizantion en un tu, hag an Durkopoled (a reer Turked anezho ivez) renet gant Halil Pasha, evit an tu enep. E-pad daou vloaz, Trakia a oa bet e dalc'h Halil Pasha (pe Halil Edje). Trec'het garv e voe an Durkopoled.
Charles-Henri Sanson
Charles-Henri Sanson, graet Sanson anezhañ an aliesañ, ganet d'ar 15 a viz C'hwevrer 1739 hag aet da Anaon d'ar 4 a viz Gouhere 1806, a oa ur bourev gall. An titl ofisiel evit e labour a oa "exécuteur des hautes œuvres de Paris". Labouret en devoa e-pad ren Loeiz XV, Loeiz XVI, hag e-pad ar C'hentañ Republik C'hall. Dreistbrudet eo bet evit bezañ bet bourev ar roue Loeiz XVI ha pennoù bras ar Reveulzi c'hall evel Danton, Camille Desmoulins ha Robespierre. Eus ur familh bourevien e oa, ha lakaet en doa tud d'ar marv e-pad 40 vloaz. Istimañ a reer en dije lazhet un 3000 den bennak.
Villanterio
Villanterio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pavia, e rannvro Lombardia.
Istor
Dont a ra an anv eus hini perc'henn ur villa, anvet Lanterio.
The Washington Post
The Washington Post (berraet a-wezhioù e WaPo) zo unan eus ar c'hazetennoù pennañ er Stadoù-Unanet. Embannet e vez e Washington D.C., kêr-benn ar vro, e-lec'h ma vez gwerzhet ar muiañ, ha moullet e vez embannadurioù evit District of Columbia, Maryland ha Virginia.
47 Priz Pullitzer zo bet gounezet gant ar gazetenn en holl. Brudet e oa bet evit he ferzh en afer ar Watergate pa rankas ar prezidant Richard Nixon dilezel e bost pa voe embannet enklask ar gazetenn diwar-benn doareoù e skipailh-kabaliñ.
Aesed
An Aesed (e norseg Æsir, liester eus áss; "Doue") eo an doueed hag an doueezed a vev en Asgard er wengelouriezh lec'hlennat. Odin a zo an Aes pennañ.
The Washington Post
He ger-stur eo Democracy dies in darkness (En deñvalijenn e varv an demokratelezh).
Aesed
Odin, Baldr, Thor, Loki, Meili, Vidar, Freyr, Nep, Týr, Vali, Heimdall, Bragi, Hildólf, Höd, Hermód, Ull, Sigi, Hœnir, Skjöld, Forseti, Ítreksjód, Sæming, Ygg.
Frigg , Sága, Freyja, Eir, Gefjon, Fulla, Snotra, Gerd, Sigyn, Sjöfn, Gná, Lofn, Nanna, Vár, Skadi, Vör, Jörd, Hlin, Ilm, Sæming, Syn, Snotra, Sól, Hlin.
Marsel Modir
Marsel Modir (Marcel Maudire), ganet d'ar 16 Genver 1951, zo un ofiser-a-vor war e leve hag en deus savet geriaouegoù brezhonek.
Boest
Ur voest zo ur seurt kased bihan da lakaat traoù a bep seurt.
Boestoù
Hag ivez:
Dryobates
Dryobates a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1826 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).
Pemp isspesad ha tregont (35) en holl.
Rummatadur
Renket e veze ar spesadoù cathpharius ha minor er genad Dendrocopos ha reoù nuttallii, pubescens ha scalaris er genad Picoides kent.
Harlu Babilon
Harlu Babilon pe Bac'hadeg Babilon eo ar mare en istor ar Yuzevien ma oa bet tapet un toullad tud eus rouantelezh Yehouda da vezañ bac'het e Babilon goude ma oa bet aloubet ar vro gant Nabukodonosor. Goude emgann Karkemich e 605 a-raok hon mare e voe lakaet seziz war Jeruzalem gant Nabukodonosor a-raok rediañ ar roue Yehoyakim da baeañ truaj bep bloaz. Nac'het e voe gantañ paeañ an truaj goude ur pennad ha taget e voe Jeruzalem adarre betek marv ar roue ha prizoniet e voe ar roue nevez Yehoyac'hin e Babilon. Ar roue da heul, Zedekias, a gendalc'has da labourat a-enep Babilon hag abalamour d'an dra-se e voe distrujet Jeruzalem, he Zempl hag harluet darn eus annezidi Rouantelezh Yehouda e 586 a-raok hon mare.
Sonny Boy Williamson Iañ
John Lee Curtis "Sonny Boy" Williamson (1914 – 1948) a oa ur soner harmonika ha kaner-sonaozer stadunanat. Enrollañ a reas un toullad mat a bladennoù a-raok an Eil Brezel-bed gant Bluebird Records. Brudet e oa gant Good Morning, School Girl, Sugar Mama, Early in the Morning ha Stop Breaking Down. Levezoniñ a reas Muddy Waters.
Harlu Babilon
Disemglev zo etre an istorourien diwar-benn pegen niverus e oa an dud harluet ha pegement a oa chomet er vro : tra ma embann an Tanac'h e oa harluet ar bobl a-bezh, pe dost, ez eus bet kavet roudoù a brou e oa chomet da vihanañ ar beizanted er vro hervez an arkeologourien. Er memes doare, distro an harluidi a c'hoarvezas tamm-ha-tamm kentoc'h eget en un taol hepken. Ouzhpenn-se e oa chomet kalzig a harluidi e Babilon ha diwarno e teu Yuzevien Irak.
Sonny Boy Williamson Iañ
Ur soner all, Aleck "Rice" Miller, a sonas dindan e anv, Sonny Boy Williamson, adalek 1940, ha dreist-holl goude e varv, ha ken ar fin e veze graet Sonny Boy Williamson I eus John Lee Williamson, pe the original Sonny Boy.
Boutailh
Ur voutailh (diwar ar galleg bouteille ) zo un endalc'had e stumm ur granenn ha strishoc'h e stumm er beg uhelañ. Savet e vez alies gant gwer pe gant plastik ha servijout a ra da lakaat dourennoù da evañ evel dour, gwin, chug, laezh, pe dourennoù all : produioù kimiek, porfum, champouenn... Serret e vez gant ur stouv graet e lij pe blastik. Pa vez leun e lavarer ur voutailhad.
Houmous
Bez' ez eo ar houmous (Hommos) ur meuz kegin boutin er Reter-Tostañ. Yod piz-sisez ha tahine (yod sezam) a ya d'en ober. Skrivadurioù all zo evel hoummous, houmos, pe c'hoazh hummus (saozneg). Arabat drougveskañ gant ar ger humus hag a zo en douar.
Petra a zegas ar meuz-mañ ?
En houmous ez eus piz-sisez, a zegas proteinoù plant d'hon magadurezh evel an holl leguminegi. Ar sezam-eñ a zegas unan eus ar vitaminoù pe trenkennoù aminek ret d'an den hag a vank en hon magadurezh, ar metionin.
Kalz a vreun a zo ivez er meuz-mañ, hag an druzoni zo dreist-holl mono-ansaturet.
Doare d'ober
Evit ober houmous e vez mesket ar yod piz-sisez gant an tahine, tahini, tehina gant eoul olivez, jug sitroñs ha kignen savet friket. Ret eo dont a-benn d'ober ur yodenn pe doazenn eouliek.
Boite
Ar Boite zo ur stêr eus hanternoz Italia, e Proviñs Belluno, e rannvro Veneto. Tremen a ra dre gêr Cortina d'Ampezzo, hag adstêr eo d'ar Piave e Perarolo di Cadore.
Alfred John North
Alfred John North, bet ganet d'an 11 a viz Mezheven 1855 e Melbourne (Victoria (Aostralia)) hag aet da Anaon d'ar 6 a viz Mae 1917 e Sydney (Sukembre-Nevez, Aostralia), a oa un evnoniour aostralian.
Kas a reas e studi da benn en e gêr c'henidik (Melbourne Grammar School) a-raok mont da zanvez orfebour ha mont da labourat e stal Henry Young e-pad ur prantad. Bez' e voe e-touez ar re a voe savet ar Field Naturalists Club of Victoria gante e 1880. Adalek 1886 e krogas da reiñ dorn da dud an Australian Museum evit ober war-dro vioù laboused an dastumadeg "Dobroyde" savet gant ar vreudeur Edward Pierson ha James Ramsay. Anvet e voe da eilmirour E. P. Ramsay e 1889, o plediñ gant ar sevel katalogoù evned Aostralia miret er Muzeom. E 1891 e voe anvet da vat e Rann an Evnoniezh ma chomas betek e varv.
Roet e voe, e 1912, e anv d'ur genad krakperokeded — Northiella — gant ur skiantour aostralian all, Gregory Mathews (1876-1949).
Pemdez-dibemdez
Pemdez-dibemdez zo un dastumad pevarzek danevell vrezhonek gant Mikael Madeg, embannet gant Emgleo Breiz e 2003.
Netta
Netta zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ penndoged.
Michelle Kerrain
Michelle Kerrain, ganet e Pleuzal e 1957, zo bet skolaerez e Lannuon, ha saverez dafar kelenn a-raok mont war he leve.
Rabih az-Zubayr
Rabih az-Zubayr, pe Rabih az-Zubayr ibn Fadl Allah, pe Rabih Fadlallah, pe Rabaha (war-dro 1842 - 1900), a oa ur sultan afrikan, morianetaer, a voe lazhet gant an arme c'hall e dibenn an XIXvet kantved, p'edo ar C'hallaoued oc'h aloubiñ Bro-Tchad.
Letanant az-Zubayr (1870-1879)
E-kerzh an XIXvet kantved e oa deuet kêr G-Khartoum da vout ur marc'hallac'h bras a sklaved, aozetgant kompagnunezhioù « Khartumi » hag o devoa savet e Bahr el-Ghazal zaribaoù, pe kreñvlec'hioù morianetaerien difennet gant soudarded-sklaved, ar bazingir.
Az-Zubayr Rahma Mansur, a oa ur penn-brezel ha morianetaer war un dro, a zeuas da vout mestr ar zaribaoù-se hag a voe anvet en 1872 da b-« pacha », gouarnour Bahr el-Ghazal, evit Ismaïl Pachal, khediv Egipt. Rabah, a oa kar dezhañ marteze, a oa ul letanant gantañ. En 1874 e voe aloubet sultanelezh Darfour gant az-Zubayr. En 1876 ez eas da Gairo da c'houlenn digant ar khediv bezañ anvet da c'houarnour er vro aloubet gantañ, ha dalc'het e voe da brizoniad.
Megazosterops palauensis
Megazosterops palauensis a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Zosteropidae.
Rutebeuf
Rutebeuf (c. 1230 – c. 1285) a oa ur barzh gall.
Megazosterops palauensis
Anvet e voe Cleptornis palauensis (kentanv) da gentañ-penn (e 1915) gant al loenoniour alaman Anton Reichenow (1847-1941) : ar spesad nemetañ er genad Megazosterops an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar viskoul, merien ha kemer frouezh ha sun-bleuñv ivez.
Annez
Brosezat eo ar spesad e Palau.
Anas
Anas a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Ampouailh
Ampouailh a zo anv ur strollad sonerien vreizhat yaouank, leun a startijenn.
Ystalyfera
Ystalyfera zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kreisteiz Kembre, e bwrdeistref Castell-nedd Port Talbot. Emañ e-kichen kember ar stêrioù Twrch ha Tawe, en hanternoz da gêr Abertawe.
Kreskiñ a reas Ystalyfera en, gant labour an houarn hag ar mengleuzioù glaou a oa tro-war-dro. Gant diskar an industriezh ez eus deuet kalz a gemmoù d'ar c'horn-bro e dibenn an. Diwar ar 4 663 a dud a oa o chom e kumuniezh Ystalyfera e 2011 e oa 1 812 (40%) o komz kembraeg.
Boudig
Ur voudig zo ur boud mojennel denheñvel, bihan pe bihanoc'h, benel pe c'hourel, gant galloudoù hud ha liammet ouzh nerzhioù an natur hag ar bed kenstur. Mard eo benel eo kaer-tre ha galloudoù dreistnaturel he deus evel reiñ donezonoù d'ar vugale nevez-c'hanet, nijal, teurel barr d'unan bennak ha kaout krog war an dazont. Boudiged a gaver e folklorioù pagan kalz sevenadurioù europat (keltiek, germanek, slavek), e stummoù liesseurt : aeled diskaret, teuzigoù, lutuned, korred, elfed hag all.
Boudiged er mojennoù hag el lennegezh
Anavezet mat e oant e lennegezh ar Grennamzer en Europa ar C'hornôg, met aet kuit e hini an Azginivelezh. Dont a rejont en-dro er c'hontadennoù hag e oberennoù Shakespeare, hag en gant ar romantelezh. Bremañ int tudennoù a gaver ingal el lennegezh fantasy ha moliac'h. Dedennañ a reont ar glaskerien, ar skeudennaouerien hag ar gonterien.
Cerro Tres Kandú
Ar Cerro Tres Kandú pe Cerro Peró  (Kandu pe Perõ e gwaranieg) eo menez uhelañ Paraguay, 800 metr uhelder dezhañ, e Departamant Guairá war lez Departamant Caazapá.
Kentel-vestr
Ur gentel-vestr (masterclass e saozneg hag e galleg) zo ur gentel roet d'ur studier, da seniñ gant ur benveg pe da ganañ, gant un den a zo mestr ha mailh war e arz. Ouzhpenn er sonerezh e vez implijet e danvezioù all : gwir, luc'hskeudenniñ, skrivañ hag all.
All You Need Is Kill
All You Need Is Kill (Japaneg: オール・ユー・ニード・イズ・キル Hepburn: Ōru Yū Nīdo Izu Kiru) zo ur istor manga berr skiant-faltazi milourel gant Hiroshi Sakurazaka evit an istor ha Yoshitoshi ABe evit an tresadennoù.
An istor berr-se a oa kentañ gwech Sakurazaka o vont etrezek bed ar skiant-faltazi. Degemeret eo bet mat-tre gant arzourien manga all evel Yasutaka Tsutsui pe Chōhei Kanbayashi ha lakaet e kenstrivadeg ar Prizioù Seiun. Embannet e oa bet ar stumm levr gant Shueisha en un dastumadenn anvet Super Dash Bunko e miz Kerzu 2004, goude-se e voe embannet evit ar stumm Saoz gant Viz Media en o zastumadenn Haikasoru.
All You Need Is Kill a ro tro da heuliañ buhez ar soudard deskard Keiji Kiriya, ur wech marvet en emgann a-enep anevaled arallved, a vez tapet en ur c'helc'h-amzer difin a lak anezhañ da advevañ ar memes devezh c'hoazh-ha-c'hoazh betek mervel hag adkregiñ. Diazez istor ar film Edge of Tomorrow gant Tom Cruise hag Emily Blunt eo.
Ar Wirionez
Ar Wirionez a oa ur gazetenn bolitikel divsizhuniek e brezhoneg hag e galleg a veze embannet e Montroulez etre 1877 ha 1884. Ur gazetenn gatolik e oa, hag a-du gant ar roueelourien.
Pallenn-moger
Kinkladur
Ur c'hinkladur ordinal e oa e ti tud pinvidik ar Grennamzer, a-raok amzer an taolennoù livet. E kastelloù ha palezioù ar pennadurezhioù e talveze ar c'hinkladurioù da ziskouez live ar binvidigezh, met ivez da aezaat an doareoù bevañ, pa ne oa ket gwall bourrus al lec'hioù pa e lakae anezho tommoc'h.
Kuzh
Gallout a rae servij da guzhat un nor.
Departamant Zonda
Departamant Zonda zo unan eus 19 departamant proviñs San Juan en Arc'hantina, ha Villa Basilio Nievas eo ar pennlec'h.
476
Diwar-benn ar bloavezh 476 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Douglas A-20 Havoc
thumb|upright=1.5|Douglas A-20 Havoc An Douglas A-20 Havoc a oa un nijerez amerikan implijet e-kerzh an Eil Brezel-bed gant aerluioù ar Stadoù-Unanet, ar Rouantelezh-Unanet, Aostralia hag an Unaniezh Soviedel. En aerluioù ar C'hommonwealth e oa anavezet an doare nijerez vombeziñ deiz dindan an anv-kod "Boston".
476
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 476
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 476
Chapel ar Vadalen
Chapel ar Vadalen zo anv meur a chapel e Breizh.
Die drei Spinnerinnen
Die drei Spinnerinnen ("An teir nezerez") zo ur gontadenn alamanek, dastumet gant ar vreudeur Grimm en o dastumad kontadennoù Kontadennoù Grimm (KHM 14). Dindan an niverenn 501 e vez lakaet e renkadur Aarne-Thompson
E meur a zoare e tenn d'ar c'hontadennoù all Rumpelstilzchen ha Frau Holle.
Jacques Cassard
thumb|150px|right|Jacques Cassard Jacques Cassard, moraer anezhañ, a oa bet ganet e Naoned d'an 30 a viz Gwengolo 1679.
Kourser gall e oa ivez, nebeutoc'h anavezet eget e vignon René Duguay-Trouin hag e genderv mil vrudet Roparzh Surcouf. Arouezennet eo Jacques Cassard abalamour d'an harzhidigezh bet diskouezet gantañ o pakañ al listri kenwerzh war aod Bro-Saoz. Maget-mat e vrud oc'h amheuliañ strolladoù bigi er Mor Kreizdouar hag en Antilhez. Bezañ lakaet war an teil hag o c'houzañv an diouer a anaoudegezh outañ e oa aet e gouez ouzh ar c'hardinal André Hercule de Fleury, galloudusañ den-stad gall d'an ampoent. Toullbac'het e oa bet e-barzh kreñvlec'h Ham (Somme) e-lec'h ma oa aet da Anaon d'an 21 a viz Genver 1740, goude pevar bloavezh en toull-bac'h.
James Macpherson
Derou e vuhez ha deskadurezh
Ganet e voe Macpherson e Ruthven, e parrez Kingussie e Badenoch, Inverness-shire. Tost-tre voe ar barrez-se ouezeleg-se eus kazarnioù an arme saoz savet e 1719 evit kadarnaat beli ar galloud saoz goude emsavavadeg ar Jacobited e 1715. Un eontr da James, Ewen Macpherson, engouestlet gant eil emsavadeg ar Jakobited e 1745, a yeas d'an emgann hag a zleas bevañ kuzh e-pad 9 bloaz goude Emgann Culloden, ma voe e niz un c'hrennard er mare-se. E 1752 e yeas Macpherson d'ober studioù d'ar King's College (Skolaj roueel) ha d'ar Marischal College, e Aberdeen (diwezhatoc'h ez aint da vezañ Sko-Veur Aberdeen). Eno e studias Brezel Galia gant Jul Kaezar, e-lec'h e kavas menegoù meuriadoù kentidik ar Germaned e-tal lu ar Romaned sevenaet. Krediñ a reer ez eas da Skol-Veur Dinedin da-c'houde. Pa voe studier e krogas gant ar sevel barzhonegoù e-leizh, en o zouez The Highlander, ur hir a meulgan.
Dastum barzhoniezh ouezelek Bro-Skos
Echuet e studioù e teuas da Ruthven en-dro hag e labouras evel mestr-skol hag evel kelenner-ti da-c'houde. E 1760 ez eas da enezenn Norzh Uist hag e kejas gant John MacCodrum, barzh ofisiel ar C'hlan MacDonald Sleat. Hervez hemañ diwezhañ ne oa ket Macpherson ur gouezeleger disi er mare-se. Broudet e voe gant meur a lenneg da embann 15 barzhoneg gouezelek a dispake hirvoudoù e-ser marvioù brezelourien dindan titl Fragments of Ancient Poetry collected in the Highlands of Scotland (Arroudoù barzhoniezh gozh dastumet e Broioù-Uhel Bro-Skos). Pa voent adkemeret a-dammoù er The Scots Magazinehag er The Gentleman's Magazinee teuont da vezañ brudet-tre evel testoù ar barzhoniezh meulgan kollet.
Hugh Blair, hag eñ kendrec'het war hended ar pezhioù, a savas ur gest evit arc'hantaouiñ enklaskoù Macpherson a grogas, e diskaramzer 1760, gant un droiad e pastell-vro Inbhir Nis (Inverness), Enezenn Skye, Enezennoù Norzh-Uist ha Su-Uist, ha Benbecula. Sañset e kavas dornskridoù gant harp Kabiten Morrîson ha ar pastor Gallie. Pelloc'h e skoas d'an Enezenn Mull ma lavaras en doe kavet dornskridoù eno.
Ossian
Diskleriañ a reas, e 1761, Macpherson en doe kavet ur gwerzh-veur, ma voe kaoz enni eus troioù-kaer Ossian (Oisin e iwerzhoneg), mab da Fionn mac Cumhaill/Finn McCool), hemañ kevatal da Fingal, haroz gwerzioù e iwerzhoneg kozh. E dibenn ar bloaz e lakaas da voullañ Fingal, an Ancient Epic Poem in Six Books, together with Several Other Poems composed by Ossian, the Son of Fingal, translated from the Gaelic Language, savet er memes komz-plaen sonerezhel evel ma oe bet skrivet e gentañ levr barzhoniezh. Embannañ a reas Temora hag un embannadur Ossian nevez e 1763.
Nac'het e voe kerkent goude dilested ar barzhonegoù-se savet gant ur barzh a veve, sañset er IIIvet kantved, dreist-holl gant Charles O'Connor a gavas diwirheñvel lod diogeladurioù James Macpherson hag a verzas fazioù bras war doareoù an anvioù-tud hag al lec'hanvioù kozh. Kazusoc'h c'hoazh e tiskouezas Samuel Johnson (A Journey to the Western Islands of Scotland, 1775) ma voe bet dastumet, staget hag adskrivet pezhioù barzhoniezh ha kontadennoù, ken e teuent da vezañ ur skrid nevez holl. Embannet e voe e 1807, goude marv ar skrivagner, darn an dornskridoù ha pa voe embannet er c'hantved war lerc'h arguzennoù evit difenn al labour dastum, den ne kavas tu da eilpennañ barn al lenneien.
Dibennn e vuhez
Prenañ a reas un domani, adanvet Belville gantañ (Balavil a-wezhoù), en e vro c'hinidik, kontelezh Inbhir Nis, hag e yeas da anaon e 1796 eno. Treuzdouget e voe e relegoù evit bezañ interet e-barzh iliz abati Westminster. Bloaz goude e varv e teuas eil lodenn e "Antiquarian Notes" (Notennoù gant un hendraour) er maez. Lezañ a reas un eñvor mesket, koulz evel dastumer lennegezh-bobl hag evel politikour pa voe rebechet dezhañ chañch endalc'hoù an enklaskoù, chañch ar c'hostez politikel a voe bet hini e familh, betek al lec'hanvioù, pa embannas en e testamant ne felle ket dezhañ ma vo chañchet anv nevez e domanioù.
Ossian ha tabut ar Barzaz Breiz
Pa tarzhas e 1868 an tabut e-keñver dilested an testennoù a veze kinniget gant Teodor Kervarker en e Barzaz Breiz, ne faotas ket Fañch an Uhel da delc'her soñj eus labourioù Macpherson evel skouer mat floderezh lennegel.
Tresadennoù-bev
Tresadennoù-bev a reer eus filmoù graet diwar un heuliad tresadennoù ; disheñvel int diouzh ar blivadennoù, a c'hall bout graet diwar margodennoù, delwennoù pri pe doaz-merat, karton, hag all.
Istor
{|
An deroù
En Henoadvezh ar maen dija e klaskas an dud tresañ fiñvadennoù war mogerioù ar c'hevioù, pa weler loened livet gant lies izili treset an eil re war ar re all, pep unan gant un emzalc'h disheñvel diouzh hini ar re all.
En e voe graet meur a daol-arnod a-benn blivañ skeudennoù :
D'an 28 a viz Du 1892 e voe bannet an dresadenn-vev gentañ war ur skramm dirak arvesterien, e Mirdi Grévin e Pariz, gant Charles-Émile Reynaud hag e braksinoskop. Pauvre Pierrot eo hec'h anv ; pemp kant skeudenn livet war ur film trebarzhet a ya d'he sevel, ha war-dro 15 munutenn e pad. Tremen 500 000 a dud o devoa he gwelet e 1900. E 1906 e voe bannet an dresadenn-vev gentañ bet graet dre luc'hskeudenniñ tresadennoù : Humorous Phases of Funny Faces ("Pazennoù fentus eus dremmoù ebat"), gant an treser J. Stuart Blackton.
Gwelet a reer penn ur gwaz ha hini ur vaouez, treset gant kleiz war un daolenn zu : mousc'hoarzhin a reont, ha luc'hadennoù, kent koshaat ha dont divalav ; ar gwaz neuze a vann moged e segalenn war dremm ar vaouez, ha dorn an treser a ziverk an div dudenn ; goude-se, ur furlukin a laka ur c'hi da lammat dre ur c'helc'h.
Teir munutenn hepken e pad Humorous Phases of Funny Faces, hogen an dresadenn-vev gentañ eo hervez lod istorourien ar sinema.
An darn vrasañ anezho avat a laka Fantasmagorie, gant ar Gall Émile Cohl e 1908, da gentañ film tresadennoù-bev en Istor : pa oa oberenn J. S. Blackton un heuliad tresadennoù luc'hskeudennet ez eo Fantasmagories savet diwar 700 tresadenn filmet div wech. Ur vunutenn ha 40 eilenn eo padelezh ar fim, evit diskouez 1400 tresadenn.