cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sport
Istor ar sport
Embregañ un sport pe vuioc'h a zo un obererezh naturel ha boutin da veur a sevenadur. Embreget eo bet a-gozh ar sport gant ar gouerien hag ar soudarded. Un doare bezañ prest seveniñ labourioù poanius eo hag e-touez ar gouerien e veze tutaet ar soudarded. E-doug o bugalejoù e embrege c'hoarioù polotenn, redadegoù, krogadoù gouren, kenstrivadegoù nerzh...
Embregadurioù sport ispisial a veze graet gant ar re o doa da c'hourc'hemenn ar soudarded, an ofiserien deuet eus renkoù uhelañ ar gevredigezh peurliesañ.
Istor berr ar sportoù
Gant ar C'hresianed kozh eo bet krouet ar C'hoarioù Olimpek, diwar anv ar gêr Olimpos. Eno e veze aozet kevezadegoù evit enoriñ an doue meur Zeus olimpat. Digor e ao ar c'hrogadoù d'ar baotred yaouank deuet eus pep keoded henc'hresian.
Frañseza
Frañseza zo un anv-badez brezhonek, a gaver muioc'h er c'hanaouennoù eget er vuhez ofisiel, hag a zo brezhonekadur an anv-badez gallek Françoise, nemet savet diwar an anv brezhonek Frañsez.
Berranvioù
Diwar Frañseza eo savet ar berranvioù Seza, Sezaig, Zaig.
Ar berranv all Soazig zo savet war-eeun diwar an anv gallek Françoise. A-hend-all ez eus ur stumm all c'hoazh, Fantig.
Garan Amerika
Garan Amerika (Grus americana) a zo un evn hirc'harek.
Annez
Bevañ a ra al labous e kreiz Kanada.
Rakig
Ar rakiged a zo evned hirc'harek renket er c'herentiad Rallidae, asambles gant ar jualenned hag an douryer.
Josef K (strollad)
Josef K a oa ur strollad sonerezh post-punk eus Bro-Skos, seniñ a reas e penn-kentañ ar bloavezhioù 1980. Meur a single savet gant ar strollad a voe embannet gant an ti-embann Postcard. Diazezet eo anv ar strollad war hini tudenn bennañ Ar Prosez, bet skrivet gant Franz Kafka.
Sonerezh ar strollad
E-keñver sonerezh ez eo gwall heñvel sonerezh Josef K ouzh hini strolladoù all Postcard, evel Orange Juice da skouer : gitar doare post-punk asambles gant luskoù disko ha funk. Met e-keñver pozoù ha skeudenn ar strollad ez eo gwall zisheñvel, ha tostoc'h ouzh strolladoù evel Joy Division. Divodet e voe ar strollad a-raok ma teufe er-maez e single kentañ "The Farewell Single" (1982). War ar single emañ ivez an ton "The Missionary", bet enrollet e-pad ur Peel session. Maz' eo tost an ti-embann Postcard ouzh al luskadoù indie-pop C81 ha C86, ez klever levezon Josef K e-barzh kanaouennoù Franz Ferdinand pe c'hoazh Bloc Party.
Liammoù diavaez
Lec'hienn nann-ofisiel
Istor ar strollad
Plaid Cymru
Ur strollad politikel eus Bro-Gembre eo Plaid Cymru ("Strollad Kembre"), bet krouet e 1925 dindan anv Plaid Genedlaethol Cymru ("Strollad Broadel Kembre") e Pwllheli da-geñver Eisteddfod Vroadel Kembre.
Ar c'hentañ prezidant e oa bet Lewis Valentine. Da c'houde e oa bet Saunders Lewis prezidant Plaid Cymru Genedlaethol Cymru e-pad 13 vloaz.
E 1945 ne oa nemet un daouzek ezel bennak e Bodadeg ar strollad e Caerfyrddin ha kevrenn ebet.
Gwynfor Evans a oa bet Prezidant etre 1945 ha 1981, ha kentañ kannad Plaid Cymru e Londrez.
Neon (pesk)
Ur pesk dour dous eus kerentiad ar Characidae eo an neon (Paracheirodon innesi). E gavout a reer e doureier du war harzoù Kolombia, Brazil ha Perou, er Rio Putumayo dreist-holl. 95% eus ar re a gaver er c'henwerzh a zeu eus magerezhioù, avat. Unan eus ar pesked akwariom boutinañ eo.
Neuz
Pesked bihan eo an neoned (dezho war dro 4 cm). Ruz-skedus eo lodenn a-dreñv o c'horf hag ul linenn c'hlas-glizin a red eus al lost betek ar penn. Un tammig brasoc'h eget ar pared eo ar parezed.
Annez
Evel ar paracheirodoned arall e vev an neoned e doureier du ha trenk (PH 5,5 - 6,0) daoust ma c'hellont bevañ e doureier bazek (betek Ph 8.0°). Plijout a ra dezhañ ur wrez etre 20 °C ha 23° C. Aliet e vez da silañ an dour dre daouarc'h ma fell d'an unan e virout e-barzh un akwariom. Evel an holl Characidae en-deus ezhomm eus kalz oksigen.
Ur strud stank ha cheñchamantoù dour a-blaen zo pouezus ma fell deoc'h mirout neoned. Dek bloavezh a c'hellont bevañ en un akwariom.
Emzalc'h ha gouennadur
A voudennoù e vev ar pesk peoc'hek-se. E virout a c'heller gant darn vrasañ ar pesked bihan. Gwelloc'h eo diwall a virout anezhañ gant pesked brasoc'h egetañ hag a c'hellfe e zebriñ pe e spontañ.
Diaes eo da c'houennañ e-barzh an akwariom rak ezhomm en deus un dour dous-kenañ (1 - 2 KH, Ph 5,2 - 5,8) hag ur wrez war-dro 24 °C. Dozviñ a ra er strud, e lec'hioù teñvaloc'h ar stêr (pe an akwariom). Kizidik-kenañ eo ar vioù hag ar munus ouzh ar gouloù.
Gwelet ivez
Listenn pesked akwariom
789
Diwar-benn bloavezh 789 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 789
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 789
Trizomiezh
An drizomiezh 21a zo un distummadur genetek. Anvet eo ivez sindromenn Down.
E-lec’h kaout 23 koublad a gromozomoù (46 kromozom neuze), en deus an den trizomek ur c’hromozom e re ; da lavaret eo 47. Ar gudenn-se a c'hoarvez e-pad rannadur ar gellig-vi. Ar c’hromozom bihanañ eo ar 21añ.
Seul goshoc’h ar vamm dougerez seul vuioc’h a chañsoù a zo da gaout ur bugel trizomek (1/100 da 40 vloaz e-keñver 1/2000 da 20 vloaz).
8 milion a dud drisomek a zo er bed.
N'eus louzoù ebet a-enep d'ar c’hleñved, met ar spi a zo da gavout unan a-benn un dek vloaz bennak. Tu zo memes tra da ziguzhat ar c’hleñved e-pad an amzer brazezded.
Un nebeud arouezioù eus ar c’hleñved:
Gavr (Mor-Bihan)
Gavr (Gâvres e galleg) a zo ur gumun eus arvor Breizh, e kanton Henbont, e departamant ar Mor-Bihan. En ul ledenez emañ, er reter da Enez Groe, e penn pleg-mor an Oriant, dirak Porzh-Loeiz.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Karrnijourion e oant holl. Marvet e oant e-pad an Eil Brezel-bed, daou anezhe e 1941, an tri arall e 1943.
Douaroniezh
Emañ kumun Gavr en ul ledenez, en aber Morlenn an Oriant. Stag eo al ledenez-se ouzh an douar-bras dre un erv-draezh. Dispartiañ a ra ul ledennad vor anvet Mor bihan Gavr diouzh ar meurvor.
Francesca
Tud
thumb| [[Francesca Dellera]]
Añforenn
Un amforenn, pe anforenn, pe añforenn , zo ul lestr pri-poazh eus an Henamzer, daou zorn outo peurliesañ, unan a bep tu, strishoc’h ar penn krec'h evit ar c’hof, a veze miret dourennoù (gwin, eoul) pe greun enno.
Unitat Catalana
Un ezel eus Emglev Libr Europa eo ha liammet eo gant ar strollad katalanat Convergència i Unió.
Saloninus
Un impalaer roman a oa Saloninus (g. 242) e 260 pe 259.
Saloninus a oa map impalaer Galian hag Cornelia Salonina. E 258 e voe anvet Caesar gant e dad (evel e vreur Valerian II en-do marvet e 257) ha kaset da C'halia de vezañ evit e dad. E Kologn e vevas.
E 259 pe 260 eñv ha prefed ar bretoridi Silvanus a riotas gant Postumus a-zivout disrannadur ar preizhadur. Tec'hiñ a reas Saloninus gant un nebeud soudarded feal da Gologn ma voe sezizet gant Postumus. Aze e voe embannet impalaer met kemeret e voe ar gêr un tammig diwezhatoc'h ha Saloninus ha Silvanus a voe lazhet. Galia, a oa e penn arall an impalaeriezh, na c'hell as ober tra ebet d'o skoazell.
Añforenn
Anadiñ a reas an añforennoù kentañ war aodoù Liban ha Siria war-dro ar XVet kantved kent J.-K. ha skignet e voent tamm-ha-tamm a-hed an heñtoù kenwerzh. Implijet e vezent gant an Henc’hresianed hag ar Romaned hag e oant an endalc'herioù pennañ evit kas pe miret rezin, olivez, eoul olivez, gwin, eoul, edoù, pesked, ha danvezioù-bevañs all. Savet e vezent a-vras adalek mare an Henc'hresianed hag implijet tro-ha-tro d'ar Mor Kreizdouar betek ar VIIet kantved goude J.-K.. Kemeret e oa bet o lec’h gant endalc’herioù prenn pe kroc’hen goude se.
Talvoudus kenañ ez int evit an arkeologourien. A-drugarez d'un añforenn e c'hallont gouzout alies oad hag orin ur peñse. A-wezhioù ez int bet miret ken mat ma chom dilerc'hioù eus ar varc'hadourezh a oa e-barzh, ar pezh a zegas titouroù pouezus diwar-benn boued an dud a veve war aodoù ar Mor Kreizdouar d'ar mare-se hag a-zivout an heñtoù kenwerzh.
Daou seurt añforennoù pennañ a oa : an añforennoù gouzougek, pa’z a ar gouzoug hag ar skoaz d’ober ur c’horn skouer pa’n em gavont, hag an añforennoù dic'houzoug ma’z eont d’ober ur grommenn dibaouez. Implijet e veze an añforennoù gouzougek abred-kenañ en istor Bro-C’hres met an eil seurt añforennoù a gemeras o flas tamm-ha-tamm adalek ar VIIet kantved kent J.-K. Savet e veze ar pep brasañ dioute gant un troad begek hag a veze sanket en traezh pe en douar blot evit o renkañ a-blom. Talvezout a rae ivez evit o maneañ.
Cheñch a rae kalz ment al listri-se. Tapout a rae an añforennoù brasañ betek 1,5 metrad uhelder, ar re vihanañ, anvet “amphoriskoï” (añforenn vihan) en henc'hresianeg a oa bihanoc'h evit 30 sañtimetr. War-dro 45 sañtimetr uhelder e oa ar pep muiañ anezhe. En holl ez eus bet kavet war-dro 66 seurt añforennoù disheñvel.
Skoueriekaet e oa lod eus an añforennoù mui-pe-vui. Un añforennad gwin a veze enni war-dro 39 litrad (41 kartad), da skouer. Tamm-ha-tamm e oa deuet an añforenn da vezañ un unanenn vuzuliañ evit al liñvennoù en impalaeriezh roman. Talvezout a rae 19, 65 litrad en Aten ha 26, 26 litrad e Roma, ma veze dalc'het ur stalon er C'hapitolum.
Produet e veze un niver a añforennoù livet-kaer evit lidoù pe abegoù all. Disheñvel e veze o stumm diouzh hini ar re a veze implijet en un doare pleustrek. Genaouioù ledan hag ur sichenn blaen o deveze, gant ur c'horread gwerniset ha klinket gant tresadennoù pe stummoù mentoniezh. Gallout a reer menegiñ an amforennoù panatenek a veze implijet alies evel prizioù da-geñver ar c'hoarioù panatenek a veze dalc'het etre ar VIet kantved kent J.-K. hag an eil kantved kent J.-K.. Un nebeud skouerennoù zo deuet betek ennomp, gant an enskrivadur : “Unan eus prizioù eus Aten zo ac'hanon”. Implijet e veze ivez añforennoù livet evel al loutroforosoù evit al lidoù kañv. Listri zo a veze implijet evit merkañ lec'h ur bez ha lod all evit miret ludu ar re varv.
Robecq
Robecq a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
El Alamein
El Alamein (en arabeg: العلمين) a zo ur gêr ag Egipt ha tachenn emgannoù an Eil brezel bed e 1942.
Borsele
thumb|right|250px|Lec'hiadur Borsele) thumb|right|150px|Banniel Borsele thumb|right|120px|Ardamez Borsele thumb|right|200px|Krugell an oadoù (01/01/2008)
Borsele (distagañ : ) a zo ur gumun e proviñs Zeeland en Izelvroioù. Bez ez eus enni ur gêriadenn anvet Borssele, gant daou s. 194,42 km² eo gorread Borsele (douar : 142,03 km², dour : 52,39 km²). D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 22 649 annezad enni. Ar c'hêrioù ha kêriadennoù da-heul a ya d'ober kumun Borsele : Baarland, Borssele, Driewegen, Ellewoutsdijk, 's-Gravenpolder, 's-Heer Abtskerke, 's-Heerenhoek, Heinkenszand, Hoedekenskerke, Kwadendamme, Lewedorp, Nieuwdorp, Nisse, Oudelande hag Ovezande. Krouet eo bet ar gumun e 1970 pa voe kendeuzet Baarland, Borssele, Driewegen, Ellewoutsdijk, 's-Gravenpolder, 's-Heer Abtskerke, 's-Heerenhoek, Heinkenszand, Hoedekenskerke, Nisse, Oudelande hag Ovezande. thumb|right|200px|Un iliz lakaet da di-annez e Nieuwdorp
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Borsele ez eus 19 dileuriad :
King Records (Japan)
King Records Company, Limited (キングレコード株式会社, Kingu Rekōdo Kabushiki gaisha) a zo un ti-embann pladennoù japanat krouet e 1931. Da gentañ e oa ur skourr eus Kōdansha, distaget e voe er bloavezhioù 1950. E-touezr ar pladennoù embannet gantañ hag a reas berzh emañ re The Peanuts, Miho Nakayama, Megumi Hayashibara, Yuki Uchida. Gant King Records e vez skignet ivez pladnenoù Piccolo Town (Up-Front Works), hag a zo arbennikaet war arzourien Hello! Project (Berryz Koubou, v-u-den, Maki Goto). Gant King Records ez eus bet produet ivez c'hoarioù video evit PC-88, Famicom ha MSX2.
Arneke
Arneke en izelvroeg, e flandrezeg kornôgel: "Arnyke", anv ofisiel e galleg: Arnèke, a zo ur gumun eus Flandrez Frañs (departamant Norzh), er Westhoek.
Gerdarzh
Rentiacus pe Rantiacum (domani Rantius)
1201 : Erdenka 1208 : Arneka
1245 : Renteka (diell-levr Waten)
Sant-Yann-ar-Biz
Sant-Yann-ar-Biz a zo ur gumun eus Breizh e Bro-Dreger, e kanton Plouigno.
Rouedad stlennegel
Ur rouedad stlennegel zo un trevnad urzhiataerioù ha trobarzhelloù stlennegel kevreet an eil re gant ar re all a-benn ma vint gouest da lodennañ gwazadurioù stlennegel ha loazioù a zeu da vezañ kenloazioù neuze. Ur rouedad stlennegel a c'hell bezañ bihan-tre (daou pe dri urzhiataer kennasket gant ur voullerez da skouer) pe bras-meurbet evel ar genrouedad Internet. Anwenet a oa bet seurtadoù rouedadoù hervez o ment ha dreist-holl ar c'horreenn int bet displeget warni. Evel-se ez eus rouedadoù LAN (Local Area Network) evit ar re implijet e-barzh embregerezhioù bihan pe etre pe c'hoazh e-barzh tier-kêr bihan (rouedadoù load), MAN (Metropolitan Area Network) evit ar rouedadoù displeget war ur gêr a-bezh pe dost, WAN (Wide Area Network) a vez kennasket gantañ meur a rouedad e meur a lec'h (rouedadoù e-barzh un nebeud kêrioù emañ diazezet stalioù un embregerezh vras enne kevreet an eil re gant ar re all da skouer).
A-benn kevreañ urzhiataerioù ha trobarzhelloù e vez arveret teknologiezhioù ha topologiezhioù disheñvel, pep hini anezhe o tereout gant ar seurtad rouedad a venner danzen.
Un tamm istor
Er bloavezhioù 1950 e oa deuet ar stlenneg en embregerezhioù, pezh a voe ur reveulzi. En amzer-se ne oa ket korrurzhiataerioù c'hoazh, hag an aveadurioù e veze graet gante e oa termenellioù, da lavaret eo ur skramm hag ur c'havier. An termenellioù a veze kevreet ouzh un urzhiataer kreiz (mainframe e saozneg). Un adeiladezh greizennet e oa a roe da c'houzout petra e oa ur rouedad : un trevnad aveadurioù o kehentiñ an eil re gant ar re all dre vediaoù pe skoroù treuzkas.
Un dra nevez a oa deuet er-maez er bloavezhioù 1970 : ar c'horrurzhiataer, a oa gouest da vont en dro e-unan hep ma vije ret e gevreañ ouzh ur rouedad. Er c'houlz-se eo e oa bet an ti Interntional Business Machines (IBM) o kinnig ar PC (Personnal Computer) kentañ war ar marc'had. Buan-tre e oa bet kavet an tu da reiñ o flas dezhe er rouedadoù : ganet e oa bet ar stlenneg dasparzhet a dalvez kement ha ma vez pep ardivink barrek da gemer e-karg is-gwezhiennoù eus ar c'heweriañ hollek. Graet e vez an dasparzhañ stlennoù gant ar gwazadurioù stlennegel a ro an tu da bep stael d'ober gant an hevelep keweriusterioù.
E dibenn ar bloavezioù 1960 e oamp en Europa ha dreist-holl e Stadoù Unanet Amerika e "brezel yen" a-enep URSS. En un doare ofisiel e oa ret d'an Amerikaned kavout an tu da ziskoulmañ ur gudenn : lodennañ roadennoù etre kreizennoù enklask rannet war an tiriad a-bezh. Sañset e oa tud an ARPA (Advanced Research Projects Agency) o klask lakaat roadennoù evit ar skiantourien war ur rouedad kentoc'h evit prenañ un urzhiataer da bep kreizenn enklask, pezh a vije bet koustet gwall ger d'ar c'houlz-se ; hag ivez, n'o doa nag an urzhiataerioù nag ur galloudezh nag un tizh gwall zereat e-keñver ezhommoù ar skiantourien. Un tu e oa da lakaat al loazoù hag ar roadennoù da vezañ lodennet war un tiriad bras, ha war an dro gounid tizh hag efeduster dre reiñ da bep hini an tu da zibab an urzhiataer d'ober gantañ hervez ur gwezhiadur roet.
Pastell dilennel Truru ha Sen Ostell (Ti ar C'humunioù)
Kannad a-vremañ : Matthew Taylor (Strollad Frankizour-Demokrat, bet e vleiniad etre an 9 Eost 1999 hag an 11 Mezheven 2003) abaoe an 12 Meurzh 1987
Rouedad stlennegel
Un tamm istor
A-benn ar fin e oa ar brezel yen a vounte an Amerikaned da zanzen un doare da lakaat ar roadennoù war ur rouedad uhel he gougemer d'ar sac'hadennoù. Ma vije bet ur greizenn sac'het ne vije ket bet ken grevus-se dre-benn lodennañ ar roadennoù war ar rouedad etre meur a lec'h.
Vasik Rajlich
thumb|right|Vasik Rajlich Vasik Rajlich a zo bet ganet e Cleveland, Ohio (SUA) eus tud tchek e 1971.
Rouedad stlennegel
Un tamm istor
E-giz-se e oa bet ganet e 1970 ar rouedad gentañ dre trec'haoliñ duilhioù : an ARPANET (ARPA Network). Ar rouedad gentañ oc'h arverañ al linennoù pellgomz e oa, a roas al lañs diwezhatoc'h da ziorren an Internet. E 1972, un 40 bennak a urzhiataerioù a oa kevreet kenetreze oc'h ober gant gwazadurioù postel ha kennaskañ a-ziabell. E 1974 eo e oa bet ganet an Internet gant donedigezh ar c'homenad TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol). Hag e 1980 e oa bet divizet gant an DARPA (a vere ARPANET) paouez ober gant an TCP/IP evel ur c'hevrin milourel.
Vasik Rajlich
En Hungaria emañ o vevañ.
Mestrc'hoarier echedoù eus SUA.
Rouedad stlennegel
Teknologiezhioù er rouedadoù
Daou savboent pennañ zo a-fed teknologiezh ar rouedadoù.
Vasik Rajlich
Mestr Etrebroadel eo.
E miz Genver 2008 edo 2303 e renk Elo (FIDE).
Rouedad stlennegel
Savboent mezoniel
Ar reizhiadoù korvoiñ rouedad, an adeiladezhioù, ar surentez, ar pratikoù (an arloadoù pratik) hag an dafarioù. Roll ar reizhiad korvoiñ zo reiñ an tu da veur a zen kevreet ent-beziadel ouzh ar rouedad da labourat gant an hevelep loazioù. Pourveziañ a ra ar gwiriañ haeziñ d'ar rouedad en ur genurzhiañ an haeziñ d'al loazioù. Meur a hini zo evel UNIX, Microsoft Windows NT, MS Windows 2000, 2003 Server, Linux, Novell... An adeiladezh vezoniel a vez anezhi bepred gant ar c'heal pratik-dafariad. Daou seurt adeiladezh zo : ar stael-ouzh-stael hag ar rouedad kreizennet. Ur roll heñvel an eil ouzh egile o deus ar staelioù war ar rouedad evit ar pezh a sell ouzh an adeiladezh gentañ (peer to peer). Gallout a reont bezañ kement evel pratik (stael labour) pe dafariad ouzh unan all evit ar pezh a sell ouzh dasparzhañ al loazioù. Ar rouedad kreizennet e vez pourvezet muioc'h a surentez ganti peogwir e vez kreizennet ha gwiriet haeziñ d'al loazioù gant kevreañ dafariaded arbennik ouzh ar rouedad.
Vasik Rajlich
Gantañ e voe aozet Rybka, ur programm c'hoari echedoù.
Rouedad stlennegel
Savboent mezoniel
Lies keal surentez 'zo evit ar rouedadoù. Gant ar surentez war ar roadennoù ez eo posubl aozañ ur gourleizh d'ar roadennoù e-barzh ur rouedad da lakaat da dalvezout ar c'hael "gougemer ouzh ar sac'hadennoù", da lavaret eo gwarediñ ar roadennoù bete-gouzout e vefe ur falladur gant unan eus an elfennoù beziadel (ur gantenn galet da skouer). Ar bennaenn-se a vez lakaet da dalvezout peurliesañ dre ouzhpennañ aveadurioù arbennik evel ar reizhiadoù RAID da skouer. A-hend-all e vez aozet war ur rouedad ur reizhiad naoudiañ da aotreañ an haeziñ war al loazoù nemet evit an arveriaded marilhet, ha c'hoazh gwirioù arbennik war al loazoù evit pep hini anezhe. Un dilesadur (anavezout an arveriad) a zeu diaraok ur c'hennaskañ neuze.
Meur a reizhiad korvoiñ rouedad e vez kemeret gante renkoù da ziogelañ ur surentez war ar rouedad hag ar roadennoù. Alies bremañ e vez kreizennet an naoudiañ gant un dafariad arbennik o ren ennañ ur reizhiad dilesa (deist-holl evit an domanioù). Ar reizhiad UPS a servij da wareziñ ar rouedad hag he loazoù ouzh ar sac'hadennoù tredan.
Savboent beziadel
"Savboent beziadel" pe "savboent alvezel" a reer eus an aveadurioù danvezel (funioù ha kartennoù rouedad) hag ar c'homenadoù kehentiñ. Tu zo da arverañ an erenad a-steud da lakaat staelioù da gehentiñ an eil re gant ar re all, met an doare-se ne vez ket implijet gwall alies ken. Un deknologiezh herrusoc'h a vez arveret bremañ dre implijout kartennoù rouedad.
Ur gartenn rouedad (ur gartenn elektronek arbennik) zo e pep hini eus ar staelioù hag eus an trobarzhellioù da gehentiñ war ar rouedad. Pep hini anezhe he deus un enneg rouedad unel d'anavezout anezhi war ar rouedad. Gante e vez kavet lugelloù spesadel a glot gant seurtadoù funioù a c'heller implijout (RJ45, BNC ...). Lies seurt skoroù treuzkas zo, evel da skouer ar fun gevahel pe ar fun re wedenneg UTP (an hini ar muiañ arveret en amzer a-vremañ). Tu zo ivez da arverañ teknologiezhioù "hep fun" evel da skouer an danruz pe ar wagenn radio evel ar Wireless fidelity (Wi-fi). Ar rouedadoù astennet a c'hell ober gant an treuzkas dre amgerc'hell pe ar rouedadoù kelligek (ur modem a vez ezhomm neuze etre ar gartenn rouedad hag ar skor treuzkas).
Ar c'hennaskañ hag an eskemm stlennoù war ar skoroù eo a vez graet gant ar pezhioù dafar. Hogen ret eo ober gant reolennoù ha kendivizadoù d'o lakaat da gehentiñ kenetreze. Komenad kehentiñ e vez graet gante.
Ar c'homenadoù kehentiñ
Ur c'homenad kehentiñ zo rekis evit lakaat daou stael da gehentiñ an eil gant egile war ur rouedad. Meur a hini zo, evel Netbios (ur c'homenad evit ar rouedadoù Microsoft), AppleTalk (evit ar rouedadoù Apple), TCP/IP (ar muiañ anavezet hag implijet, hini an Internet). Gant TCP/IP e vez kaset ar stlennoù dre drec'haoliñ strobadoù. Evit gwir e vez rannet ar stlennoù a-strobadoù ha treuzkaset pep strobad an eil goude egile dre implijout ennegoù mezoniel da anavezout pep stael war ar rouedad ha neuze da gas ar stlennoù d'ar stael mat. Ennegoù IP e vez graet eus an ennegoù-mañ a vez roet da bep stael pe drobarzhell pa vezer o kevreañ unan war ar rouedad.
Dre vras, un doare da gehentiñ eo ar c'homenad rouedad, da lavaret eo un doare da eskemmañ stlennoù war ar rouedad en ur respont d'un nebeud erverkadioù :
Evit skoueriekaat ar c'hehentiñ ha respont d'an erverkadioù-se ez eo bet ijinet ar reolad OSI (Open System Interface) krouet gant an ISO (International Organization for Standardization). Ar c'homenad TCP/IP a heuilh un darn anezhañ eus ar reolad-se.
An etrekennaskañ
Tu zo da gennaskañ rouedadoù disheñvel o zeknologiezh pe o zopologiezh. Evit ober e reer gant trobarzhelloù spesadel : ar pont (bridge) hag ar routaer (router). Daou rouedad heñvel o zopologiezh met disheñvel o zeknologiezh e c'hell etrekennaskañ ur pont. Da skouer ez eo gouest da etrekennaskañ daou rouedad disheñvel o zizh. Doare zo neuze da astenn ur rouedad dre lugañ ur pont outañ hag ouzh ur rouedad all heñvel e dopologiezh. Gouest eo ar routaer da etrekennaskañ rouedadoù disheñvel o zopologiezh. Ennañ ez eus ur roll hent-mont d'ober gante da vont da bep poent, kadavet e-barzh un daolenn routa.
Cauchy-à-la-Tour
Cauchy-à-la-Tour a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais, en arondisamant Béthune, e Bro-C'hall.
928
Diwar-benn bloavezh 928 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 928
Vogalenn damserr a-raok plaen
Unan eus ar vogalennoù a gentañ renk eo ar vogalenn damserr a-raok plaen, treuzskrivet [e] hervez reolennoù al lizherenneg fonetikel etrebroadel, ganti an niverenn dave 302. A-wezhoù e vez kavet ar vogalenn [e] evel ur fonem disheñvel diouzh [ɛ] evel e brezhoneg hag a-wezhoù e vez kavet koulz /e/ hag /ɛ/ evel alofonennoù an arc'hfonem |E|
Vogalenn etre a-raok plaen
E meur a yezh, en o zouez ar japaneg, ar soazneg unvan (R.U.), ar spagnoleg, ar c'horeaneg hag an turkeg, e kaver ur vogalenn etre a-raok disheñvel-mik koulz diouzh ar vogalenn damserr a-raok plaen [e] hag diouzh ar vogalenn damzigor a-raok plaen [ɛ]. Neaozh, dre ma n'anavezer yezh ebet ma vez enebiet ganti an teir vogalenn-se war un dro n'eus arouezenn ispisial ebet evit treuzskrivañ ar vogalenn etre-se ha peurliesañ e reer gant an arouezenn [e] hepmuiken pe c'hoazh mar bez ezhomm gant ar sin diakritek ispisial a dalvez da verkañ ar fed m'emañ produet ur vogalenn izeloc'h evit boaz, da skouer [e̞].
Skouerioù
Amañ eo bet graet war-eeun gant an arouezenn [e] kentoc'h evit [e̞] evit eeunaat an treuzskrivadurioù:
Diazez c'hwezekred
O vezañ ma oa niveroù daouredel o vont da vezañ hiroc'h hirañ e oa bet red ijinañ un diazez nevez : an diazez c'hwezekredel.
Evel e c'heller meizañ diouzh e anv, eo diazezet ar c'hwezekred war un diazez 16 ; setu perak e oa bet divizet goude an dek niveroù kentañ ouzhpennañ al lizherennoù kentañ : 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, A, B, C, D, E, F.
Da skouer :
An niver 27 (e diazez 10) = 1*16^1 + 11*16^0 = 1*16^1 + B*16^0 = 1B e diazez 16
An niver FB3 (e diazez 16) = F*16^2 + B*16^1 + 3*16^0 = 3840 + 176 + 3 = 4019
Da amdreiñ un eizhbit e niver c'hwezekredel e vez rannet anezhañ e 2 strollad a bep 4 bit :
0010 1010 = 2A
1101 0101 = D5
Yezhoù biouek-mandarek
Un isskourr eus ar yezhoù tchadek eo ar yezhoù biouek-madarek (biu-mandara), ennañ 79 yezh komzet e Nigeria hag e Kameroun.
Isrannet e vez ar yezhoù en isskourr-mañ e tri rumm evel-henn:
Tracey Emin
Tracey Emin (3 a viz Gouere 1963 e Croydon, Surrey) zo un arzourez saoz ezel eus al luskad Young British Artists.
En em vrudet eo a-drugarez da zaou zarvoud : reuz a savas e-pad un abadenn skinwel war Channel 4 e 1997 dre ma oa mezvez, ha reuz a savas adarre e 1999 pa c'hounezas Priz Turner evit he staliadur anvet My Bed : he gwele e oa, digempenn ha lous abalamour m'he devoa tremenet meur a sizhunvez warnañ oc'h evañ, o vutuniñ, o tebriñ, o kaout darempredoù revel hag o kousket, gronnet a lastez a bep seurt, en o zouez togoù-pich bet implijet ha dilhad-dindan mastaret gant gwad.
Garan Antigone
Ar c'haran Antigone (liester : garaned Antigone) a zo ur spesad evned hirc'harek, Antigone antigone an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Ardea antigone (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Munud
Ar munud a zo un anv-plant
Garan Antigone
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
Rummatadur
Renket e veze er genad Grus kent.
Munud
Gerioù nes o neuz
Arabat droukveskañ gant:
Michel Blanc
O studiañ e lise Pasteur e Neuilly-sur-Seine gantañ edo Thierry Lhermitte, Christian Clavier ha Gérard Jugnot. Asambles e krouont la troupe du Splendid ha c'hoari a reont gant berzh bras-spontus sketchoù ha pezhioù-c'hoari skrivet ganto o-unan, en o zouez Amours, coquillages et crustacés ha Le Père Noël est une ordure.
Silvanus (prefed)
Silvanus a oa ur Roman a renk uhel en IIIvet kantved. Prefed ar bretoridi e oa marteze, hag e gefridi e oa gwareziñ Saloninus, mab an impalaer Galian. Gantañ e chomas war lez ar Roen pan eas kuit e dad e 258.
E 259 pe 260, goude un aloudabeg c'herman e riotas gant Postumus. Tec'hout kuit a reas da Gologn gant Saloninus. Kemeret e voe kêr gant Postumus ha lazhet Silvanus ha Saloninus
Albanus a vez graet anezhañ gant Zonaras.
Hag ouzhpenn
Un doue Silvanus a oa gant ar Romaned. Gwelout Silvanus (doue).
Yezhoù tchadek ar reter
Un is-skourr eus ar yezhoù tchadek eo yezhoù tchadek ar reter, ennañ 34 yezh komzet e Tchad.
Yezhoù tchadek
Ur skourr eus ar yezhoù afrez-aziatek eo ar yezhoù tchadek, ennañ 195 yezh komzet e norzh Nigeria, Niger, Tchad, Republik Kreiz Afrika ha Kameroun.
Ar haousaeg eo ar yezh tchadek muiañ komzet ha talvezout a ra da yezh voutin (pe lingua franca) e ul lodenn vras eus Afrika ar c'hornôg.
Isrannet e vez ar yezhoù er skourr-mañ evel hen:
Hubert Pierlot
Hubert Pierlot a zo bet ganet d'an 23 a viz Kerzu 1883 e Cugnon (Belgia) ha marvet d'an 13 a viz Kerzu 1963 en Ukkel (Belgia).
Politikour belgiat e oa. Maodiern kentañ adalek 1939 betek 1945.
Nils Dacke
Nils Dacke (marvet e 1543) a voe e penn un emsavadeg peizanted a c'hoarvezas er kantved e Småland, e su Sveden. Anavezet eo an emsavadeg-se gant an anv Brezel Dacke (svedeg: Dackefejden). Stourm a reas ar beizanted a-enep ar roue Gustav Iañ Vasa. Brezel diabarzh pouezusañ Sveden e voe ha gallout a raje ar roue bezañ bet skarzhet ma vije bet trec'h ar beizanted.
Kendestenn
E 1532 e tapas Gustav Vasa ar galloud. E penn un arme peizanted e oa. Dont a reas a-benn da gadarnaat dizalc'hidigezh Sveden diouzh Danmark, ha lakaat a reas ar brotestantiezh da relijion vroadel. War an harzoù etre Sveden ha Danmark e oa Småland ha gwall dizhet e voe pa zivizas ar roue e vefe berzet ar c'henwerzh a-dreuz an harzoù. An doare ma voe cheñchet an iliz ha kresk an tailhoù a lakaas ivez ar beizanted da sevel a-enep dezhañ. E 1536 e voe aozet ur prosez a-enep Nils Dacke peogwir en doa lazhet ur pennboliser hag ur c'hastiz dek ejen da baeañ a bakas.
Brezel Dacke
thumb|right|200px|Ar roue Gustav I hag e arme o vont da vrezeliñ a-enep ar beizanted kaset gant Dacke E miz Even 1542 e krogas an emsavadeg pa voe lazhet pennboliserien ha dastumerien tailhoù. Gustav Vasa a soñjas dezhañ ne oa ket ar beizanted stourmerien galet hag e voe kaset soudarded diwar c'hopr da vougañ an emsavadeg. Met ne zeuas ket a-benn al lanskaned alaman da vezañ trec'h e koadeier Sveden ha lakz a nezho a varvas. Arbalastroù eo a veze implijet gant ar beizanted ha da-heul trec'h Dacke en em ledas an emsavadeg e proviñsoù su Sveden. Ken start e oa an traoù ken e rankas ar roue goulenn un arsav-brezel a voe sinet d'an 8 a viz Du. E-pad an arsav-brezel en em gavas Dacke e penn su Sveden. Broioù alla ginnigas skoazell, nac'het e voe gantañ. Aotreet e voe ar c'henwerzh etre an daou du eus an harzoù en-dro, ha diazezet en-dro ivez an Iliz katolik. E miz Genver 1543 e voe kaset muioc'h a soudarded gant ar roue. Gant propaganda ar roue e krogas ivez ar boblañs da gaout disfiz diouzh Dacke. Un emgann taer a voe e miz Meurzh 1543. Trec'het e voe lu ar beizanted, mouget an emsavadeg ha gloazet Dacke da vat.
Marv Dacke
En hañv 1543 e voe lazhet Dacke er c'hoadeier a oa d'ar mare-se e-kichen harzoù Sveden ha Danmark (proviñsoù Småland ha Blekinge hiziv an deiz). Diframmet e voe e gorf ha lakaet war ziskouez el lec'hioù ma oa savet a-du an dud gantañ. Da-heul an emsavadeg e cheñchas emzalc'h ar roue e-kenver e sujidi, ha nebeutoc'h a soudarded estren diwar c'hopr a voe degemeret en arme.
Pastell Dilennel Gevred Kernev-Veur (Ti ar C'humunioù)
Pastell dilenn Gevred Kernev-Veur a zo unan eus c'hwec'h pastell dilenn Kernev-Veur.
1915
Diwar-benn bloavezh 1915 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1915
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1915
788
Diwar-benn bloavezh 788 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 788
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 788
Mor Du
Meur a stêr a ya ennañ ken n'eo ket gwall sall dourioù ar mor. Ar stêrioù pennañ eo ar Boug, an Dniepr, an Dniestr, an Danav, ar Stêr Ruz (Kizil Irmak), ar Rioni hag ar Sakarya.
Orin an anv
Kavet e vez an anv Mor Du en (Μαύρη Θάλασσα) pa veze graet anezhi ar Pontos (Πόντος), da lavarout eo ar Mor hervez Strabo. Koulskoude ec'h implije ar C'hresianed hag ar Romaned Εύξεινος Πόντος Euxeinos Pontos, ar Mor degemerus. Un dro-zic'harvaat eo pa oa bet roet an anv kontrol Pontos Axeinos, ar mor dizegemerus (Pindaros, e deroù ar ). Hervez Strabo e kave diaes ar C'hresianed bevañ war ribloù ar mor-se pa oa meuriadoù "gouez" tro-war-dro. Lod eus ar ouizieien a gred e teu ar ger Akeina eus ar ger persek, al liv du e dalvoudegezh. Evel-se e vije kozh-tre al lavar memes tra, pa weler e oa un doare evit envel ar roudoù-avel dre livioù e c'heller kompren e talveze ar Mor Du evit mor an Hanternoz, pa dalveze ruz evit ar Su (sellit ouzh anv ar Mor ruz). Bremañ e reer gant an anv-gwan "du" e kazi pep yezh: turkeg Kara Deniz, rusianeg Чёрное море, bulgareg Черно море, Cherno more, jorjieg შავი ზღვა, shavi zghva, ukraineg Chorne More, roumaneg Marea Neagră, lazeg Ucha Zuğa, oubic'heg ʃʷaʤa.
Gwenn (santez)
E Breizh eo anavezet da gentañ evel mamm sant Gwenole. Dimezet e vije bet da Fragan, ur priñs eus Kembre eñ ivez, ha tec’hout a reas da Arvorig a-gevret gantañ. Dilestrañ a rejont war an aod, e-kichen genoù ar stêr Goued, hag en em staliañ eno, el lec’h zo anvet bremañ Ploufragan. Un trede mab o devoe, goude daou vreur gevell : Gwezhenneg, Jagu ha Gwenole. Hervez ar vojenn e oa teir bronn gant Gwenn, evit magañ he zri mab. Ur verc’h he devoe ivez goude, Klervi.
Daoust ma reer ur santez anezhi, n’eus ket kalz ilizoù pe chapelioù dindan anv Gwenn e Breizh. En iliz-parrez Plian, e Goueloù, hag e chapel Sant Weneg e Brieg e c'heller gwelout delwennoù eus santez Gwenn gant he zri mab.
Goude marv Fragan e vije dimezet Gwenn en-dro hag ur bugel all he dije bet, Kadvan, a voe diskibl da Wenole ivez. Skrapet e voe Gwenn div wech gant morlaeron angl-ha-saoz eus Breizh-Veur, met bep taol e teuas a-benn da dec’hout kuit ha da zistreiñ da Vreizh Vihan. War ziwezh he buhez en em dennas e Whitchurch Canonicorum, er pezh zo bremañ Dorset, e Bro-Saoz. Hag eno e vije chomet he relegoù.
D’an 18 a viz Here e vez lidet he gouel. Pedet e vez santez Gwenn... evit kaout bugale.
Pastell Dilennel Norzh Kernev-Veur (Ti ar C'humunioù)
Kannad a-vremañ : Dan Rogerson (Strollad Frankizour-Demokrat) abaoe ar 5 Mae 2005
Drouvin-le-Marais
Drouvin-le-Marais a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Brontë
Brontë zo un anv tiegezh saoznek (saonekadur un anv iwerzhonek marteze), ha hini:
-ar c'hoarezed Brontë, romantourezed brudet
-hag ivez
Sava
Ar Sava zo ur stêr eus Europa ar Su, er Balkanoù, an hini hirañ eus Kroatia, zo adstêr d’an Danav. 945 km eo e hed. Dont a ra diwar gejadenn div stêr vihanoc’h e Slovenia, tremen a ra dre Groatia, Bosnia ha Herzegovina (stummañ a ra harz ar vro-se en hanternoz) ha Serbia.
Tremen a ra dre Zagreb ha Belgrad. Eno en em daol en Danav.
Rakig-Karolina
Ar rakig Karolina a zo un evn hag a vev el lec'hioù gleb. Porzana carolina eo e anv skiantel.
Yezhoù masek
Un is-skourr eus ar yezhoù tchadek eo ar yezhoù masek (masa), ennañ 9 yezh komzet e Tchad ha Kameroun:
Keller (kumun)
Keller (Le Cellier e galleg) zo ur gumun e Breizh e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Douaroniezh
War lez al Liger emañ Keller.
Yezhoù tchadek ar c'hornôg
Un isskourr eus ar yezhoù tchadek eo yezhoù tchadek ar c'hornôg, ennañ 73 yezh komzet e Nigeria.
Isrannet e vez ar yezhoù en isskourr e daou rumm evel-henn:
Aval-gouzoug
thumb|Aval-gouzoug Mammenn : [[Gray's Anatomy ]] Aval ar gouzoug, pe an aval-gouzoug, eo anv an tamm balirek e diaraog ar gouzoug, anezhañ migorn an diroidenn, pe ar wagrenn diroid.
Orin an anv
Dont a ra eus istor ar frouezhenn difennet, er Bibl, a oa profet gant Eva da Adam, hag a vefe chomet sac'het e toull gouzoug he den, hervez ur vojenn gristen goude.
Un afer gwazed eo an aval-gouzoug. Ne vez ket gwelet aval-gouzoug ar vugale tamm ebet. Seul voutoc'h mouezh ar gwaz, seul izeloc'h ha splannoc'h aval e c'houzoug. Ral eo da hini ar maouezed bout balirek evel hini lod eus ar wazed: druzoni a vez dezho etre o groñj hag o gouzoug hag a guzh aval o gouzoug, goude ma ne vijent ket tev.
Bronte
Kumunioù stok
Adrano, Belpasso, Biancavilla, Castiglione di Sicilia, Centuripe, Cesarò, Longi, Maletto, Maniace, Nicolosi, Randazzo, Sant'Alfio, Tortorici, Troina, Zafferana Etnea
Tamer
thumb|Ar Royal Albert Bridge, dreist an Tamer, gwelet eus Kernev-Veur. An Tamer (kerneveureg; Tamar e saozneg) eo ar stêr a ra ar vevenn etre Kernev-Veur ha Bro-Saoz. Ur pont bras zo bet savet dreisti etre Plymouth, e Bro-Saoz, hag Essa, e Kernev-Veur.
Robert ap Huw
Robert ap Huw (1580 - 1665) a oa ur soner hag ur barzh eus Enez Mon, e Kembre. Brudet eo e labour sonaozour (pe adskrivañ diwar zielloù koshoc'h eus ar Grennamzer, hervez arbenigourien zo).
Ganet e oa e Bodwigan, e parrez Llanddeusant e 1580. Mab-bihan e oa d'ar barzh Siôn Brwynog (1510-1562), ha diskennad eus tiegezh Tudur (Tudor e saozneg) Penmynydd.
Dimeziñ a reas war-dro 1623, ha mont da chom da Llandegfan betek e varv. Nav c'hanaouenn evit an delenn zo chomet war e lerc'h.
Adskrivet en deus dornskrid Penllyn, an dornskrid koshañ er bed evit a sell sonerezh an delenn. Un dornskrid pouezus meurbet a c'hallfed kavout ennañ un heklev eus ar sonerezh kozh a veze sonet er Grennamzer e Kembre, er mare ma veze c'hoariet telennoù gant kerdin metal (arem).
Jethro Tull (strollad)
Jethro Tull zo ur strollad rock eus Breizh-Veur savet er bloaz 1967. Diazezet eo ar strollad war kanaouennoù ha fleüt Ian Anderson a zo er strollad abaoe an deroù, hag ar gitarour Martin Barre, eñ ivez abaoe pell er strollad (1969).
Da gentañ e c'hoarien blues rock gant ur son ispisial, met degaset o deus e-barzh o sonerezh traoù a zeu eus ar sonerezh klasel, ar sonerezh folk, jazz, rock arzel... Gwerzhet ez eus bet en tu-hont da 60 milion a bladennoù er bed a-bezh, ha kendelc'her a raent da seniñ ouzhpenn 40 vloaz goude bezañ bet krouet. Mont a reas ar strollad da get e-tro ar bloavezhioù 2011-14 pa zivizas Ian Anderson ober an traoù war e anv nemetken.
Kensonenn dre entarzhañ
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn dre entarzhañ (saoz.: implosive consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn nann-skeventel ma vez produet a-drugarez d'ur red-aer war-du foñs ar genoù dre izelaat an troc'h-avel kentoc'h evit implijout ar red-aer boas o vont eus ar skevent hag o vont kuit dre ar genoù pe ar fri.
Kensonennoù dre serriñ eo an darn vrasañ eus ar c'hensonennoù dre entarzhañ, ha ral-kenañ eo kensonennoù entarzhañ dre daravat pe dre fic'hal.
Peurliesañ e vezont mouezhiet, daoust ha ma vez kavet kensonennoù dre entarzhañ divouezh ivez e krongoeg hag e kitcheg (quiche) ha dre n'eus arouezenn ispisial ebet evit o zreuzskrivañ e ranker ober gant sin an divouezhiañ, d.s.[ɓ̥].
Kavet e vez fonemennoù dre entarzhañ e 10%-15% eus yezhoù ar bed. Stank-tre e vezont kavet Afrika iskehederel ha stank a-walc'h ivez e gevred Azia hag implijet e vezont ivez en un nebeud yezhoù komzet tro-dro d'an Amazonas. A-hendall e vezont kavet e yezhoù resis zo eus Norzhamerika evel da skouer ar maidoueg hag ar yezhoù mayaeg, hag e sindeg komzet en India. Ne vezont ket kavet e yezhoù Europa nag er yezhoù komzet en Aostralia. Setu roll ar c'hensonennoù dre dostaat gant bep o arouezenn hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel:
Titan (loarenn)
Titan (S VI Titan) eo brasañ loarenn Sadorn hag an eil loarenn vrasañ eus koskoriad an Heol goude Ganymede, unan eus loarennoù Yaou.
Nom (Henegipt)
Bez' e oa an Nomoù (eus ar gresianeg νομοι, nomoi, a dalvez rann, distrig; sepat e demoteg), rannoù melestradurel a veze lodennet Egipt ganto en Henamzer. Ar c'hentañ rann velestradurel a oa ar vevenn a oa daouhanteret Egipt drezi etre Gorre Egipt ha Goueled Egipt. Bep a gêr-benn ha bep a arouez a oa gant an nomoù. Etre eizh nom ha tregont ha daou nom ha daou-ugent zo bet hervez ar mareoù. E-pad ar marevezh ptolemaek ha roman e teuas an nomoù da vezañ rannvroioù melestradurel.
Titan (loarenn)
Brasoc’h eo he zreuzkiz eget hini Merc'her, Ploudon hag al Loar, ha tost da vat kement ha hini Meurzh.
Santez-Elen
; war dalbenn Sankenn an Oriant edo Santez-Elen; pemp den nann-soudard eus ar gumun a voe lazhet. Kanoliataet hag entanet e voe ar vourc'h gant an Alamaned d'an 11 a viz Gwengolo 1944: an iliz katolik ha 90% eus an tiez a voe distrujet. Tapet e voe ar vourc'h gant an Alamaned d'an 28 a viz Gwengolo 1944 goude emgannoù start. Dieubet e voe ar gumun d'an 10 a viz Mae 1945. D'ar 6 a viz Du 1944 e kouezhas ur c'harr-nij Douglas A24 marilhet N° 254--549 eus an aerlu gall (Armée de l'Air) e Santez-Elen; lazhet e voe an daou nijour a oa en e vourzh.
Titan (loarenn)
Kronologiezh
Dizoloet eo bet Titan gant ar steredoniour Christiaan Huygens eus an Izelvroioù, d'ar 25 a viz Meurzh 1655.
Nom (Henegipt)
Meret e veze an nomoù e anv ar Faraon gant gouarnerien a veze graet nomarked anezho.
Rakig-melchon
Ar rakig-melchon, (liester : rakiged-melchon) a zo ur spesad evned, Crex crex an anv skiantel anezhañ.
Nom (Henegipt)
Evit doare eo ken kozh rannadur Egipt e nomoù hag ar marevezh rakktierniezh (e-tro an ). E penn-kentañ e oa eus an nomoù-se keodedoù-Stad bet unvanet tamm-ha-tamm. Gant Menes e voe peurechuet unvanidigezh an nomoù.
Rakig-melchon
Anvet e voe Rallus Crex (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Nom (Henegipt)
Ouzhpenn padout a-hed 3000 vloaz eo chomet stabil a-walc'h anvioù, niver, urzh ha gorread an nomoù. Lod, evel Xois en delta, pe Khent e Gorre Egipt a gaver meneget o anv war maen Palermo bet engravet e-pad ar tierniezh. Re all, evel Bubastis, zo bet savet da vare ar Rouantelezh Nevez. Renet o deus ar pep brasañ eus faraoned Egipt war 42 nom.
Rakig-melchon
Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus Europa da greiz Sibiria ha gwalarn Sina. Deuet eo ar rakig-melchon da vezañ ral-bras un tamm dre-holl, ha muioc'h c'hoazh e Breizh ma veze anavezet mat e vouezh gwechall. Bremañ ne vez kavet ken nemet a-hed al Liger. Plijout a ra kalz dezhañ bevañ nepell diouzh al lec'hioù gleb peurvuiañ.
Nom (Henegipt)
Ugent nom a oa e Goueled Egipt, kreizennet gant Mimfis, kêr-benn ar Rouantelezh kozh. Heuliañ a ra an niveradur red an Nil; gant nomoù ar reter emañ ar sifroù brasañ.
Noord-Beveland
thumb|right|250px|Noord-Beveland thumb|right|250px|Lec'hiadur Noord-Beveland thumb|right|150px|Banniel Noord-Beveland thumb|right|120px|Ardamez Noord-Beveland thumb|right|200px|Krugell an oadoù (01/01/2009)
Nom (Henegipt)
Daou nom war-ugent a oa e Gorre Egipt. Heuliañ a rae an niveradur anezho red an Nil ivez.
Noord-Beveland
Noord-Beveland distagañ ) a zo ur gumun e proviñs Zeeland en Izelvroioù. 120,29 km² eo gorread Noord-Beveland (douar : 86,07 km², dour : 34,22 km²). D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 7 370 annezad enni. Un enezenn eo bet Noord-Beveland. Ul lodenn eus ledenez Walcheren-Zuid-Beveland-Noord-Beveland eo hiziv an deiz. Etre aber Oosterschelde (en norzh) ha Veerse Meer ha Zandkreek (er su) emañ Noord-Beveland. Stankelloù a zo da liammañ Noord-Beveland ouzh Walcheren hag ouzh Zuid-Beveland. Krouet eo bet kumun Noord-Beveland d'ar 1 a viz Genver 1995 pa voe kendeuzet Kortgene ha Wissenkerke. Ar c'hêriadennoù da-heul a ya d'ober kumun Noord-Beveland : Colijnsplaat, Geersdijk, Kamperland, Kats, Kortgene ha Wissenkerke. thumb|right|200px|Meilh De Onderneming e Wissenkerke
Nom (Henegipt)
An Nomarked
E penn pep nom e oa un Nomark. Peuliesañ e vezed nomark dre hêrezh met gallout a rae ar faraon envel unan bennak war ar garg. Pa oa kreñv ar galloud kreiz eo ar faraon hollc'halloudus a zibabe an nomarked peurliesañ. Pa veze gwanoc'h ar galloud (e-pad an aloubadegoù pe pa oa brezelioù diabarzh, peurgetket) en em aoze an nomoù o-unan hag e tape ar vibien lec'h o zadoù. Ingal e veze tabutoù etre breudeur evit an hêrezh e-pad ar Marevezh Etre kentañ, mare ma oa gwanaet ar galloud kreiz, dreist-holl etre ar VIvet tierniezh hag an Tierniezh.
Noord-Beveland
Ganuenta
Da vare ar Romaned e oa kêr Ganuenta e norzh da Colijnsplaat. Dindan an Oosterschelde emañ hiziv an deiz. Da vare ar Romaned e oa ur gêr a-bouez a-fet kenwerzh, hag enni e oa un templ d'an doueez Nehalennia. E miz Eost 2005 e voe digoret ez-ofisiel un templ heñvel e Colijnsplaat.
Rakig-melchon
Rummatadur
Ur spesad all — Crex egregia — a yae d'ober ar genad kent ; diblaset e oa bet evit krouiñ ar genad Crecopsis.
Noord-Beveland
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Noord-Beveland ez eus 13 dileuriad :
Nom (Henegipt)
Treuzvevañs an nomoù
Miret eo bet framm an nomoù a-hed ar marevezh ptolemaek tre betek mare ar Romaned. Dindan beli ar Romaned e veze skoet moneiz gant nomoù zo : ar "pezhioù nomek". Miret o deus an nomoù o fouez melestradurel evel unanenn diazez ar vro betek adframmadur klok ar vurokratelezh dindan ren Diokletian ha Kustentin I.
E -307 eo bet erlec'hiet an nomoù gant pouioù (pagi) gouarnet gant ur Pouier (pagark). Ne'z ae ket e roll pelloc'h eget hini un dastumer tailhoù ha pennlusker an armeoù lec'hel. Peurliesañ e oa eus ar baouierien perc'henned pinvidik a oa mestr war ar paou renet ganto dre ar galloud hag an arc'hant.
Armagh
Armagh zo anv saoznek :
Listenn kumunioù Maranhão
Setu listenn kumunioù Maranhão, e Brazil
William Harvey
thumb|right|200px|William Harvey William Harvey (1añ a viz Ebrel 1578 e Folkestone - 3 a viz Even 1657 e Roehampton) a oa brudet evit ur gavadenn vras : kavadenn red ar gwad.
Souezhus eo, abaoe ken lies a gantvedoù ma 'z eus tud war an douar, e vije bet ret gortoz betek ar 17-vet kantved evit kavout ez a ar gwad, poulzet gant ar galon, dre ar gwazhied. Galen, gwechall-gozh, en doa lavaret e oa fiñv ar gwad evel chal ha dichal en-dro da inizi 'zo eus Gres, ha den n'en doa kredet mont a-enep e gelennadurezh, na zoken soñjet enklask ha gwir e oa. Harvey, awenet gant ar spered a enklaskerezh a rene e Kornôg Europa en e amzer, a sellas rag-eeun ouzh korfoù tud ha loened e-lec'h mont diouzh al levrioù.
Ganet e oa bet e 1578. Studiañ a reas e skol-veur Padova. War e zistro e voe medisin e Londrez. D'e 40 vloaz anvet da vedisin ordinal ar roue, hag e servijas Jakez I ha Charlez I. Gant hemañ e oa e-pad ar brezel diabarzh. A-vihanik e oa bet douget da studi ar gorfadurezh. Un darn vras eus e amzer a dremene o pizhkejañ tud ha loened : korfoù an dorfedourien kerkent ha distaget diouzh ar groug, korfoù an anevaled marvet e gouezvildi ar roue, korfoù kezeg, saout, chas, kizhier, razhed hag all.
Evel ma c'hoarvez alies e buhez ar ouizieien vras e oa ur menoz,unan dreist-holl, o pouezañ noz-deiz war e spered. Fellout a rae dezhañ gouzout petra oa ar gwad, peseurt levezon en doa war ar vuhez, peseurt kefridi e frammadur ar c'horf. Komprenet en doa buan e-doug e evezhiadennoù hag e arnodoù e oa ar galon evel -un doare bangounell o kas-digas ar gwad dre ar gwazhied, ha ne oa ket "kreizenn an trivliadoù", e-giz ma veze kelennet er skolioù. Ken spontet e voe avat gant e gavadenn ma c'hortozas pell amzer, - 20 vloaz a lavarer, - kent embann netra war he divout.
Pa voe embannet en diwezh, ne voe ket degemeret da wir diouzhtu, ha lod eus brudetañ gouizierien e amzer a enebas garv outañ.
Pell-pell amzer a dremenas a-raok-ma teuas medisined ha surjianed da sellout ar galon evel un darn eus ar c'horf ha n'eo na sakroc'h na kevrinusoc'h eget ar re all.
Revrfouzherezh
Revrfouzherezh a vez lavaret eus an darempred reizhel etre paotred hag etre paotr ha plac'h pa vez lakaet kalc'h ur paotr e fraezh un den all. A-wechoù e vez lavaret sodomiezh eus an ober-se.
E plas ar c'halc'h e c'hall bezañ implijet un dra all, evel ur biz (pe bizied) pe c'hoazh ur c'hoariell rev.
Pleustr
Ne vezont ket lenkraet ar fraezh hag ar youlc'h en un doare naturel evel ar c'hourzh hag ar gouhin. Kouskoulde eo un takad erogen ha gallout a ra reiñ plijadur d'un den sanket. Peogwir eo bresk glaourgennoù ar fraezh e vez aliet lenkraat an takad ez eus kaoz anezhañ gant halv pe implijout ur stevell lenkraet. Ar gwellañ eo implijout ur produ lenkraat artifisiel graet gant dour pe silikon avat.
Risklus eo c'hall bezañ revrfouzhañ rak gallout a reer tapout poreoù. Kuzuliañ a ra Aozadur Bedel ar Yec'hed implijout ur stevell eta.
Etre paotred
Unan eus oberoù an darempredoù heñvelreviat eo, an hini brudetañ: anavezet eo ar baotred a gas seurt oberoù evel "paotred ar pri melen" pe "an douar melen" e brezhoneg. Hep prouenn sklaer e vez lakaet kleñvedoù zo war gont ar seurt oberiantiz.
Etre paotr ha plac'h
Unan eus an oberoù reizhel etre ur paotr hag ur plac'h eo. Plijadur a c'hall kaout an daou anezho.
Etre merc'hed
Ar revrfouzerezh a c'hall bezañ graet etre merc'hed ivez, oc'h implijout o bizied pe forzh petra all.
Konnar ar relijionoù
En Europa e voe krog da vezañ difennet adalek ar Grennamzer. Brudet fall e oa an obererezh-se en amzer an Iliz hollc'halloudek. Pa gouezhe kounnar an iliz war chouk darn anezho, nemet war ar rouaned, e veze kriz ar c'hastiz, evel hini Hugh le Despenser, e-skoaz war ar roue saoz Edouarzh II.
Difennet eo bet e-pad pell e broioù zo, hag e stadoù zo eus Stadoù-Unanet Amerika. Difennet eo c'hoazh en holl vroioù muzulman, gant kastizoù pounner hag a c'hall mont betek kastiz ar marv.