cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Skolaj ar C'hleuz
Savadur ar Galon sakr
Savadur pennañ ar skolaj a oa bet savet e 1922, an anv a zo savadur ar Galon Sakr. 1320 m2 leur a zo, adsavet e oa bet diabarzh ar savadur etre 2010 ha 2013.
Brezhoneg
Un hentenn divyezhek a zo er skolaj, kavet e vez ivez un opsion Brezhoneg diret Un opsion Brezhoneg, un eur bep sizhun, a vo digoret d'ar re 6vet en distro-skol 2018 gant un eur bep sizhun.
Meur a film a zo bet savet gant ar skolajidi e brezhoneg evel an dañserien noz, pe c'hoazh an heuliad filmoù Met piv eo Belfegor ? gant ar c'hentañ film anvet "Met piv eo Belfegor?" embannet d'an 10 a viz Even 2017 gant sikour al liseidi bet skolajidi er C'hleuz.
E miz Even 2018 ez eus bet troet un eil film d'an heuliad, da vezañ embannet eo e miz Gwnegolo 2018.
Opsion LCE
Gall a reomp kregiñ an opsion-se e pevare klas. Yezh ha Sevenadur Europa (langue et culture européenne). Ret eo tremen un arnodenn dre skrid evit bezañ degemeret en opsion.
Pa veer degemeret en opsion ez eus div eurvezh bep sizhun ouzhpenn d'ar c'hentelioù all:
OBI
Desket e vez saozneg evit tizhout al live A2 (eus ar CECRL) evit tremen arnodenn ar C'HET (Cambrige English Key A2) e-fin ar piarvet hag ar PET (Cambrige English Preliminary B1) e fin ar skolaj.
3CE
Evit kregiñ ar bloavezh prientiñ a reomp arnodenn DEC (Diplom ar varregezhioù europat) hag a zo un diplom a vez tapet gant ar vugale e fin an hentenniad war daou vloaz. Evit kaout an DEC, kemeret e vez perzh en ur veaj e Bro-Saoz evit uhelat al live sevenadur europat ha kenderc'hel gant deskiñ donoc'h ar yezhj saozneg. Un teuliad 10 pajenn a zo da sevel, o komz eus sevenadur ur vro en Europa ha tremen a reer dirak ur juri.
Passer simplex
Passer simplex a zo ur spesad evned eus kerentiad ar Passeridae.
Anvet e voe Fringilla simplex da gentañ-penn (e 1823) gant al loenoniour alaman Martin Lichtenstein (1780-1857).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Afrika an Norzh :
Kroaz sant Andrev
Graet e vez Kroaz sant Andrev eus ur groaz e doare un X. Hervez ar vojenn e vije bet kroazstaget sant Andrev ouzh ur seurt kroaz. Seurt tres a zo anvet "lammell" ivez.
La Chapelle-Haute-Grue
La Chapelle-Haute-Grue a oa ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.
Ospedaletto
Ospedaletto zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
Brittany Ferries
Brittany Ferries a zo ur gompagnunezh treuzdougen dre vor eus Breizh, savet e 1972 diwar atiz Alexis Gourvenneg hag arc'hantet er penn kentañ gant SICA Kastell-Paol ha Kambr Kenwerzh ha Greanterezh Montroulez. Kas a ra kirri ha treizhidi etre Breizh, Bro-C'hall, Bro-Saoz, Bro-Vask, Bro-Spagn hag Iwerzhon.
Ay que dolor
Ay que dolor a zo ur ganaouenn bet kanet gant Los Chunguitos.
La Chapelle-Haute-Grue
Bodet e oa gant teir c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Val-de-Vie.
Emdroadur ar boblañs 1962-2009
.
Sukr
Sukr a zo ur ger ledan hag a dalvez d'ober anv kement sustañs kimiek hag a ro ur blaz dous. Evit ar peurliesañ e vez kaoz pe eus sukroz (pe “sakaroz”), eus laktoz pe eus fruktoz. Kavet e vez sukr e bouedoù ’zo, pe a-hend-all e vez ouzhpennet evit reiñ blaz dous d'an traoù. Dre vras e vez kavet sukr e stumm poultr gwenn pe rous pe rousoc'h. Eztennet e vez sukr eus plant ’zo, evel ar c'horz-sukr pe ar beterabez-sukr.
Melopyrrha nigra
Melopyrrha nigra (pe Pyrrhulagra nigra) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, frouezh, had ha greun.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Bann Henbont
Bann Henbont a oa ur rann velestradurel e departamant ar Mor-Bihan e Breizh. Krouet e voe gant lezenn an 23 a viz Eost 1790. Al lez-varn a vann a voe staliet en Oriant koulskoude, pezh a oa dibaot. Start e oa bet an tabutoù etre an div gumun. Setu amañ roll nav c'hanton Bann Henbont:
Dilamet ar bannoù
Gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost 1795) e voe lamet ar bannoù ha bodet e veze kuzulioù-kanton (ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton).
Bann Ploermael
Bann Ploermael a oa ur rann velestradurel ha lezvarnel e departamant ar Mor-Bihan e Breizh. Krouet e voe gant lezenn an 23 a viz Eost 1790. Setu amañ roll e nav c'hanton:
Dilamet ar bannoù
Gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost 1795) e voe lamet ar bannoù ha bodet e veze kuzulioù-kanton (ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton).
Albino (Lombardia)
Albino zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia. 17 552 a dud zo enni o chom.
Alex Kendrick
Alex Kendrick ganet e 1970 e Athens (Georgia), e Stadoù-Unanet Amerika, zo un aktour stadunanat.
San Pedro (Albacete)
San Pedro zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Albacete e Kumuniezh emren Kastilha-La Mancha.
Teddy Riner
Teddy Riner, bet ganet d'ar 7 a viz Ebrel 1989 e Les Abymes (Gwadeloup, Bro-C'hall), a zo ur judoka gall e-barzh rummad ar 100 kg.
Gantañ ar rekord 10 titl kampion ar bed ha kampion olimpek ivez e Londrez en 2012 hag en Rio de Janeiro e 2016. Ur vedalenn arem en deus bet e Beijing en 2008 ha pemp kwech kampion Europa eo bet ivez. Anvet eo bet kannad a youl-vat en UNICEF e 2018.
Skouer skipailh Frañs eo en 2016 e c'hoarioù olimpek Rio de Janeiro. Gounit a ra du-hont e dekvet medalenn aour olimpek a-enep d'ar japanat Hisayoshi Harasawa, ha dont a ra da vezañ ar judoka gant ar muiañ a ditloù en istor, ar pezh a lak anezhañ da vezañ pouezus-tre e bed ar judo.
Dehouiad eo hag ur gobari-bras gantañ (2,04 m et 131 kg), e c'hounez e holl ditloù bedel er rummad pounnerañ:e Rio de Janeiro en 2007, en Rotterdam e 2009, e Tokyo en 2010, e Paris en 2011, e Rio de Janeiro ur wech c'hoazh en 2013, e Tcheliabinsk en 2014, en Astana e 2015, e Budapest en 2017, hag en « holl rummad » e Levallois-Perret en 2008 hag e Marrakech en 2017. Abred-tre, adalek 2006, e c'hounez un titl european ha bedel junior. Ar bloavezh war-lec'h e teu da vezañ ar c'hampion yaouankañ eus Europa er rummad pounnerañ hag ar c'hampion yaouankañ er bed gourel.
Hervé Le Bras
Hervé Le Bras zo un istorour hag ur poblañsour gall.
Blueberry Hill
Blueberry Hill (Tosenn al Lus e brezhoneg) zo un anv-lec'h saoznek hag anv meur a dra.
Viadanica
Viadanica zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Albrecht Friedrich Prusia
Mab e oa da Albrecht von Brandenburg-Ansbach ha d'e eil pried Anna Maria von Braunschweig.
Dimeziñ
Dimezet e oa e miz Here 1573 da Marie Eleonore von Jülich-Kleve-Berg (1550–1608), a oa merc'h d'an dug Wilhelm von Jülich-Kleve-Berg.
Bugale
Seizh bugel en doe, savet e kastell Königsberg hag er relijion brotestant.
Villaverde de Guadalimar
Villaverde de Guadalimar zo ur gumun eus Spagn, e Proviñs Albacete, e rannvro emren  Kastilha-La Mancha.
Algua
Algua zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Blueberry (disheñvelout)
Blueberry zo ur ger saoznek hag a dalv lus, hag a gaver en anvioù-lec'hioù.
Passer luteus
Passer luteus a zo ur spesad evned eus kerentiad ar Passeridae.
Anvet e voe Fringilla luteus da gentañ-penn (e 1823) gant al loenoniour alaman Martin Lichtenstein (1780-1857).
Almè
Almè zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Passer luteus
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha greun.
Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus Maouritania da Senegal, Burkina Faso, Soudan ha hanternoz Etiopia.
Chinon
Chinon zo ur gumun en departamant Indre-et-Loire hag er rannvro Centre, e-kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Chinon eo.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Chinonais anezho e galleg.
Villaverde-Mogina
Villaverde-Mogina zo ur gumun eus Spagn, e Proviñs Burgos, e rannvro emren  Kastilha  ha León.
Paper privezioù
Ar paper privezioù, lesanvet paper-revr, zo paper a zo graet evit naetaat ar revr goude kac'hat, pe beg ar c'han-troazh goude staotat.
Ijinet e voe gant ar Sinaiz d'an eil kantved kt JK.
Hylorchilus
Hylorchilus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1897 gant an naturour ha tudoniour stadunanat Edward William Nelson (1855-1934).
Paper privezioù
Trizek kilogramm a baper privezioù a yafe gant pep den en Europa bep bloaz, 270 000 gwezenn a yafe bemdez da fardañ seurt paper war-zigarez degas naetadurezh d'al lodennoùigoù-se eus ar c'horf.
Hylorchilus
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e kreisteiz-kreiz Mec'hiko.
Paper privezioù
Ober a reer ivez gant paper adimplijet e-lec'h diskar gwez.
Villaverde del Monte
Villaverde del Monte zo ur gumun eus Spagn, e Proviñs Burgos, e rannvro emren  Kastilha  ha León.
Miskolc
Miskolc (distaget [ˈmiʃkolts] en hungareg) zo ur gêr eus biz Hungaria. Ar pevare kêr vrasañ eus ar vro eo, goude Budapest, Debrecen ha Szeged. Enni e oa 169 226 a annezidi e 2010.
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Miskolc gant:
Bann Roc'h-an-Argoed
Bann Roc'h an Argoed a oa ur rann velestradurel ha lezvarnel e departamant ar Mor-Bihan e Breizh. Krouet e voe gant lezenn an 23 a viz Eost 1790. Setu amañ roll e c'hwec'h kanton:
Dilamet ar bannoù
Gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost 1795) e voe lamet ar bannoù ha bodet e veze kuzulioù-kanton (ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton).
Ambivere
Ambivere  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Urzh Teutonek
An Urzh Teutonek zo un urzh relijiel ha soudardel bras e veli er Grennamzer e Prusia.
Anvioù
Orden der Brüder vom Deutschen Haus St. Mariens in Jerusalem eo anv ofisiel an Urzh en alamaneg, pe Ordo domus Sanctæ Mariæ Theutonicorum Hierosolymitanorum e latin, met Deutscher Orden (an "Urzh alaman") eo ar berrstumm en alamaneg. En istor e kaver ivez an anvioù Deutscher Ritterorden (Urzh alaman ar Varc'heion), Deutschherrenorden, Deutschritterorden (Urzh ar Varc'heion alaman) pe "Die Herren im weißen Mantel" ("Aotrounez o mantilli gwenn").
Istor
E 1190, e-pad an trede kroaziadeg ec'h arruas Frederik Barbarossa e Turkia gant 20 000 marc'heg ha 100 000 soudard en holl. Mervel a reas koulskoude goude div drec'hadenn war an Durked, en ur vont da neuial er Saleph (Goskü). Un nebeud marc'heien a yeas betek Sant-Yann-Akr evit sikour ar groazeien. Eno e voe krouet an Urzh Teutonek.
En e zeroù e oa un urzh herberc'hour met e 1192 e teuas da vout milourel hag e 1198 e voe anavezet gant ar pab Inosant III. Uheloc'h eget re ar vistri all e oa c'hoantoù e bevare mestr meur, Hermann von Salza : mennet e oa da grouiñ ur Stad meret gant an Urzh. Goude un añse e Hungaria e 1225 e voe ret d'an Urzh klask en ul lec'h all. Nebeut goude e voent galvet gant ur priñs polonat evit difenn Mazovia ha gant ar galv-se ha « bouilh aour Rimini » e kemerjont Prusia.
Betek 1409 e voe kreñvaet o bro gant an Urzh ha kemer a rejont kalz rannvroioù ; petra bennak m'o devoa kollet enep Rusia e Novgorod hag e briñs Aleksandr Nevsky e 1242 eo aet an Urzh da ziorren e Polonia hag e Lituania. Dont a raas an Urzh da vout kreñv-tre en ur stad soudardel hag ekonomikel. E 1410, e-kerzh ar brezel enep Polonia, e kollas an Urzh emgann Tannenberg. Dont a reas da vezañ gwanoc'h-gwanañ betek 1466, ma teuas da vout gwaz Polonia.
E 1525, diwar ali Martin Luther, e divelegas Albrecht Iañ von Brandenburg-Ansbach, anezhañ Mestr Meur diwezhañ an Urzh Teuronek ; diwar glad an Urzh e savas ur briñselezh a droas da Rouantelezh Prusia.
Villafruela
Villafruela zo ur gumun eus Spagn, e Proviñs Burgos, e rannvro emren  Kastilha  ha León.
Antegnate
Antegnate  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Philippe Argouarc'h
Philippe Argouarc'h a zo krouer an ajañs kelaouiñ Agence Bretagne Presse bet digoret e 2003.
Resevet en deus kolier an Erminig d'an 19 a viz Gwengolo 2015 e Gwened.
La Didone
La Didone a zo un opera italianek gant Francesco Cavalli (1602-1676), komzoù gant ar barzh Giovanni Francesco Busenello (1598-1659), c'hoariet e Venezia evit ar wech kentañ e 1641.
Savet eo diwar-benn ar rouanez Didon, c'hoar d'ar roue Pumayyaton‎‎, eus Fenikia, ha diwar meurgan Aeneis ar barzh roman Publius Vergilius Maro.
Stern-aoter
Ar stern-aoter (e latin retro tabula altaris, da lavarout eo diadreñv aoter, a zo un aozadur a-serzh a-drek an aoter, en ilizoù, hag a zo kizellet pe livet.
Malizenn
left|thumb|100px|Ur valizenn
Ur valizenn zo ur c'hased gant un dornigell da lakaat dilhad ha peadra ar beajour hag a zigor evel un nor, pe ul levr alc'hwezet.
Danvez
Un amzer zo bet e oa graet ar malizennoù gant gloan, lien. Goude-se e kartoñs. Hiziv int e plastik kalet, ha houarn ivez a-wechoù.
Sancho Garcés
Sancho Garcés zo bet anv meur a zen.
Villagalijo
Villagalijo zo ur gumun eus Spagn, e Proviñs Burgos, e rannvro emren  Kastilha  ha León.
Dugelezh Prusia
Dugelezh Prusia (pe  Herzogtum Preußen en alamaneg; Ducatus Prussiae e latin;  Prusy Książęce e poloneg; Prūsijos kunigaikštystė e lituaneg; Ercōgista Prūsija e henbruseg) a oa un dugelezh e reter Prusia etre 1525 ha 1701. Ar c'hentañ priñselezh alamanek o treiñ ouzh al luterianegezh e oa, goude ma oa polonegerien ha lituanegerien enni ivez.
Er skridoù kozh hag e latin e vez graet anv eus Prut(h)enia da gomz eus Dugelezh Prusia, evel eus Rouantelezh Prusia, ar vro amezek er c'hornôg, pe eus Prusia Teutonek.
Pont ar Vendée
Pont ar Vendée zo ur pont hent-houarn dreist al Liger e Naoned. Warnañ e tremen al linenn Naoned-Saintes.
Loches
Loches zo ur gumun en departamant Indre-et-Loire hag er rannvro Centre, e-kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Loches eo.
Yvon Palamour
Ganet eo bet e 1932.
Unan eus animatourien kelc'h keltiek Jabadao eo bet e Pariz.
Ur wech distro da Vreizh e 1967 en deus roet lañs da vagad Pleuwigner hag aozet kenstrivadegoù sonerien daou-ha-daou. Ezel eo eus ar strollad kanerien "Paotred Pleuinier".
Resevet en deus kolier an Erminig d'an 19 a viz Gwengolo 2015 e Gwened.
García Sánchez
García Sánchez zo anv meur a roue.
Tud all
Un anv tiegezh eo ivez:
Sourouc'han skasek
Ar sourouc'han skasek (liester : sourouc'haned skasek) a zo ur spesad evned hirc'harek, Calidris himantopus an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevan a ra ar spesad e kornadoù-hanternoz Norzhamerika ha nijal kuit d'un takad hag a ya eus gevred Stadoù-Unanet Amerika da greisteiz Suamerika da c'hoañviñ.
Arcene
Arcene  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Ardesio
Ardesio  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Alfonso III Asturiez
Alfonso III el Magno (war-dro 848-910) a oa roue Asturiez. Pried e oa da Jimena Asturiez.
E vab Fruela II a renas war e lerc'h.
Villaquirán de la Puebla
Villaquirán de la Puebla zo ur gumun eus Spagn, e Proviñs Burgos, e rannvro emren  Kastilha  ha León.
Temptadur Sant Anton (Grünewald)
Temptadur Sant Anton (Grünewald) zo un daolenn gant Matthias Grünewald, war ziskouez e Mirdi Unterlinden Kolmar.
Villagonzalo Pedernales
Villagonzalo Pedernales zo ur gumun eus Spagn, e Proviñs Burgos, e rannvro emren  Kastilha  ha León.
Julien-Marie Le Huërou
Julien-Marie Le Huërou ("Juluan ar C'hwerv"), bet ganet d'an 23 a viz C'hwevrer 1807 e Prad (ur barrez vihan etre Gwengamp ha Lannuon), a oa un istorour.
Bet e oa bet er skol e Landreger da gentañ-penn, da-c'houde e Skolaj Roueel Roazhon adalek 1826 a-raok mont war e studi en eil bloavezh ar Skol-Vistri, e-lec'h m'edo Jules Michelet o kelenn. Bet tapet e skolveuriadur war al Lizhiri gantañ e 1828 ez eas da gelenn da Skolaj Roueel Bourbon. Adalek 1830 e voe lakaet e karg eus ar c'helenn istorel er skolaj Sant Loeiz.
E 1832 e oa o kelenn an Istor e skolaj Naoned ha tapet e oa bet e skolveuriadur war an Istor e miz Gwengolo 1833 : anvet e voe e Skolaj Roueel Roazhon neuze.
En desped d'e gredennoù relijiel ec'h en em lazhas d'an 8 a viz Here 1843 e-kichen Naoned, tapet ma oa gant barradoù digalonegezh ouzh e vicher.
Fruela
Fruela, pe Froyla, zo anv meur a roue pe briñs eus rouantelezh Asturiez.
Jacques David
Jacques David, bet ganet d'an 28 a viz Here 1930 hag aet da Anaon d'ar 25 a viz Ebrel 2011, a oa un aktour ha stourmer breizhat.
E vuhez
Ganet e oa bet kostez Pariz en ur familh a vicherourien divroet.
Ezel e oa bet eus ar Strollad Komunour Gall er bloavezhioù 1950. Evel aktour e oa ezel oberiant eus Sindikad gall an aktourien CGT (SFA (Syndicat Français des acteurs) bet krouet e 1958 pa voe unvanet an SNA (Syndicat National des acteurs) hag ar CNA (Comité National des acteurs) ; e 1975 e teuas da vezañ Syndicat français des artistes interprètes).
Goude bezañ bet ezel eus ar MOB e-pad ur prantad berr e 1963 ec'h emelezas en UDB. Kuzulier-kêr UDB eo bet en Athis-Mons e-pad un amzeriad (1977-1983). Reiñ a reas buhez da gevrenn Su-Pariz ar strollad. E 1973 e yeas war ar renk a-benn dilennadegoù kannaded Bodadenn Vroadel (Frañs).
Ur wech aet war e leve e reas e annez e Kemperle.
An aktour
Tremen a reas c'hwec'h bloavezh en TNB (Théatre Natioanl Populaire) gant Georges Wilson, goude e labouras gant Marcel Planchon, Patrice Chéreau ha kompagnunezh Renaud-Barrault. C'hoariet en devoa ivez dindan renerezh Silvia Monfort.
Kemeret en devoa perzh en ur c'hant bennak a filmoù pe heuliadoù evit ar skinwel gant sevenerien evel Pierre Cardinal, Carrère, Chouchan, Yves Ciampi, Marcel Cravenne, Louis Grospierre ha Philippe Levebvre e-touez re all.
C'hoariet en devoa en un daou-ugent film bennak sevenet gant Yves Boisset, Jules Dassin, Christian de Chalonge, Jacques Deray, Louis Malle, Henri Verneuil, Fred Zinneman ha reoù all...
Filmoù
C'hoariet en devoa e :
Filmoù evit ar skinwel, heuliadoù
Setu un nebeud fimoù pe heuliadoù a gemeras perzh enno :
Pezhioù-c'hoari bet leurennet gantañ
Krouet en doa e 1990 gant Christine Werner ur strollad c'hoariva anvet Théâtre du Liseron. Evit ar stollad-se e leurennas : "Tranches de vie conjugales", "Bubu de Montparnasse", "Moi,Alma, veuve Mahler", "L'imaginaire histoire d'un voyage impossible", "Michel Strogoff", "Trois histoires pour Yukiko", "Le monde en vrac et la tête à l'envers" ha "Marion du Faouët". Leurennañ a reas ivez "Carmen" evit Festival etrebroadel arz ar c'han e Nevers.
Santander (Spagn)
Santander zo ur gêr hag ur porzh bras en arvor hanternoz Spagn. Kêr-benn kumuniezh emren Kantabria eo. Sevel a rae poblañs Santander da 179 921 a dud e 2011, tost d'un drederenn eus poblañs Kantabria.
Alectroenas nitidissimus
Alectroenas nitidissimus a oa ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Santander (Spagn)
En amzer ar Romaned e oa anavezet kêr gant an anv Portus Victoriae Iuliobrigensium.
Alectroenas nitidissimus
Anvet e voe Columba nitidissima da gentañ-penn (e 1786) gant an naturour aostrian Giovanni Antonio Scopoli (1723-1788).
Averara
Averara  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Santander (Spagn)
Kresket eo kêr diwar ar porzh, unan goudoret mat. Ur porzh a bouez e oa evit Rouantelezh Kastilha er Grennamzer ha kenwerzh a rae gant trevadennoù spagnol Amerika goude. Hiziv ez eus ul linenn listri a ya alese da Blymouth e Bro-Saoz.
E 1941 e voe un tangwall bras e Santander. Ne voe lazhet nemet un den met distrujet e voe tiez e-leizh, e kreiz kêr dreist-holl.
Alectroenas nitidissimus
Annez
Edo brosezat ar spesad e Moris.
Milena Miconi
Milena Miconi zo un aktourez italian, ganet d'ar 15 Kerzu 1971 e Roma (Lazio) ;.
Kronologiezh ar Gristeniezh
Kronologiezh ar Gristeniezh eo ar studi eus an darvoudoù pouezusañ a c'hoarvezas e marevezh ar Gristeniezh a-fet relijion, dogmoù, kealioù ha kement 'zo, keñveriet ouzh an amzer ma c'hoarvezjont.
Villahoz
Villahoz zo ur gumun eus Spagn, e Proviñs Burgos, e rannvro emren  Kastilha  ha León.
Anna Prusia (1576-1625)
Anna Prusia, pe Anna von Preußen (* 1576 en Königsberg; † 1625 en Berlin) a oa ur briñsez eus Dugelezh Prusia hag a oa deuet da vout priñsez-dilennerez Brandenburg dre zimeziñ.
Merc'h e oa da Albrecht Friedrich von Preußen (1553–1618), dug Prusia, ha d'e bried Marie Eleonore von Jülich-Kleve-Berg (1550–1608), merc'h da Wilhelm von Jülich-Kleve-Berg.
An Tairbeart
An Tairbeart pe Tairbeart na Hearadh (gouezeleg; Tarbert e saozneg) eo porzh ha pennlec'h Enez Na Hearadh en Inizi Gall e Bro-Skos.
Quilapayún
right|thumb|Logo ofisiel Quilapayún Quilapayún (diwar ar gerioù mapoudoungounek kila, "tri", ha payún, "barv") zo ur strollad sonerien ha kanerien eus Chile, bet krouet e Santiago de Chile gant ar vreudeur Eduardo ha Julio Carrasco ha Julio Numhauser d'ar 26 a viz Gouere 1965.
Villatuelda
Villatuelda zo ur gumun eus Spagn, e Proviñs Burgos, e rannvro emren  Kastilha  ha León.
Quilapayún
E 1972 e oa bet anvet ar strollad da gannad sevenadurel Chile gant Salvador Allende, Prezidant ar Republik d'an ampoent. D'an 11 a viz Gwengolo 1973, goude emlazh Allende da-heul taol-reveulzi ar jeneral Augusto Pinochet e tivizas e holl izili chom e Bro-C'hall e-lec'h ma oant da-geñver un nebeud sonadegoù.
Didone
Un toullad oberennoù a zoug an anv.
Enez Versailhez
Enez Versailhez zo un enezenn e Naoned, e-kreiz ar stêr Erzh. Un enez artifisiel eo, savet en XIXvet kantved.
Santa Maria
Santa Maria zo un anv-lec'h er broioù portugalek, ha Santa María eo ar stumm spagnolek. Savet eo diwar un anv a vez graet eus ar Werc'hez Vari, mamm Jezuz, er relijion gatolik, e yezhoù evel an italianeg, ar portugaleg, ar c'hatalaneg hag ar spagnoleg.
Hag ivez:
Santa Maria zo anv meur a barrez (freguesia).
Eurycea
Eurycea a zo ur genad e rummatadur an divelfenneged, ennañ sourded.
Blueberry
Blueberry a zo titl un heuliad istorioù bannoù-treset western savet gant Jean-Michel Charlier (senario), ha Jean Giraud (tresañ, ha senario ivez war-lerc'h marv Jean-Michel Charlier). Lañset e oa bet an istorioù-se er gelaouenn Pilote er bloaz 1963. Lakaet e vez da skouer evit a sell an istorioù western gwirvoudel. Anvet e oa an heuliad "Fort Navajo" da gentañ, a-raok kemer anv an den pennañ e-barzh, al letanant Mike S. (evit "Steve") Blueberry. Ne oa ket Blueberry (= lus) e anv gwir, met un anv kuzh kemeret gantañ pa oa o tec'hout diouzh ar Su da vare Brezel an Digevredañ. Mike S. Donovan e oa, mab ur perc'henn bras sklavelour. Tremen a reas eus tu an Norzh. Ul letanant eus Marc'hegiezh ar Stadoù-Unanet eo, penn beuz, prest atav da doulladiñ, da glask kann, da c'hoari ar c'hartoù — en ur druchañ — pe da verc'heta, anez disentiñ ouzh an urzhioù a-benn kas e gefridi da benn vat.
Blueberry
Mab ur perc'henn bras ha pinvidik eus ar Su eo Mike Steve Donovan. Tamallet eo bet e gaou bezañ lazhet unan bennak, ha rankout a ray tec'hel. Saveteet e vo e vuhez dezhañ gant ur morian sklav war dec'h, ha ma oa gouennelour a-raok e cheñcho e zoare diwar neuze. Mont a ra d'en em gannañ eus tu an Norzh, evel soner kleron da gentañ, evit chom hep kaout da dennañ ouzh tud e vro orin. Alies e savo a-du gant an Indianed ivez. Pa oa war dec'h e ranko cheñch anv war ar prim, pa ne ouie ket petra dibab en doa gwelet lus (Blueberry e saozneg) en-dro dezhañ, ha setu kavet gantañ e anv faos a chomo gantañ.
E penn kentañ ar rummad e oa bet roet tresoù Jean-Paul Belmondo dezhañ, ar pezh a voe dilezet war-lerc’h, dreist-holl pa ne oa ket ur mailh Gir evit reiñ pennoù tud wir d'an dud, ha ma c'hwite war e daol ur wech war ziv. A-benn ar fin eo da gentañ penn abalamour d'e fri torr ha d'e greouichennad blev du e vez anavezet al loen.
Tud all er rummad
Adkavet e vez alies tud all d'e heul.
Albomoù
Meur a rummad disheñvel a zo bet kaset war-raok, reoù 'zo bet treset ha skrivet gant tud all. Amañ eo kinniget roll an istorioù hervez red buhez Blueberry
Mister Blueberry (1881)
Kendalc'h ar rummad pennañ, gant Jean Giraud hepken koulz evit an tresañ hag ar skrivañ
Aviatico
Aviatico zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Entre todas las mujeres
...Entre todas las mujeres zo un albom spagnolek gant trizek kanerez o kanañ trizek kanaouenn savet gant ar c'haner spagnol Joaquín Sabina, hag enrollet en 2003.
War-bouez ar ganaouenn enrollet gant ar ganerez arc'hantinat Adriana Varela en Buenos Aires e voe enrollet ar peurrest e Spagn, ha kenaozet gant ar c'haner Víctor Manuel.
Cyphorhinus
Cyphorhinus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1844 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, trizek (13) isspesad dezhe en holl.
Laser
<hr noShade /> Ul laser a zo un ardivink hag a gan un andon gouloù unliv amplaet. Er c'hontrefed diouzh ar pep brasañ eus ar gouleier all ned a ket ar gouloù gwanoc'h pe ledanoc'h bep ma pella diouzh e andon. Gant gazoù pe strinkennoù (kristalennoù) ispisial e vez graet ar gouloù unliv. Gant melezourioù e vez amplaet ar gouloù-se ha lakaet da vont war un tu resis hepken ha dre-se e chom moan ar skin gouloù. Pa vez bannet ouzh ul lec'h resis ne vez nemet ur pikig gouloù. Holl energiezh ar gouloù a chom er skin-se ha ne vez ket strewet evel ma ra ar gouleier all. Dedalvezadurioù a bep seurt a c'haller ober gant al laser (war dachenn ar greanterezh, ar medisinerezh, ar pellgehenterezh, ar stlenneg, h.a.).
An anv
Ur gwreskanv eo ar ger "laser", diwar ar saozneg: Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation, da lavaret eo "ampladur ar gouloù dre vannadur broudet skinerezh".
Étienne Decroux
Étienne Marcel Decroux, bet ganet d'an 19 a viz Gouere 1898 e Pariz (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 12 a viz Meurzh 1991 e Boulogne-Billancourt (Hauts-de-Seine, Bro-C'hall), a oa un aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel) hag ur jestraouer gall.
Villamayor de Treviño
Villamayor de Treviño zo ur gumun eus Spagn, e Proviñs Burgos, e rannvro emren  Kastilha  ha León.
United States Marine Corps
United States Marine Corps (brezhoneg : Korf Fuzuilhourien-vor ar Stadoù-Unanet), berraet en US Marine Corps pe USMC, a zo unan eus pemp rann Armeoù ar Stadoù-Unanet (US Armed Forces).
Étienne Decroux
Tad e oa d'an aktour Maximilien Decroux.
United States Marine Corps
Bet eo ur rann eus troadegiezh ar Morlu Amerikan, hini ar fuzuilherien-vor, met gant an amzer e voe muioc'h-mui a nijerien, kanolerien, bleinerien kirri hobregonet enni.
Kefridi pennañ ar Marines a zo tagañ adal ar mor gant harp dezougen bliv ar Morlu Amerikan.
Div vatailhon Marines kevandirel (saozneg: Continental Marines) a oa bet krouet d'an 10 a viz Du 1775 e kêr Philadelphia dindan stumm ur strollad-stourm doare troadegiezh o stourm evit dieubidigezh Amerika ken war vor ha war an douar. Abaoe ez eo kemmet rol ar Marines betek mont etrezek ar stourm en oabl, an dilestradegoù-prim hag all. Dre-se ez eo bet roet dezho al lesanvioù pobl: America's third air force pe c'hoazh Second land army. Korf ar Marines a zo bet lakaet kalz war-raok dre e oberezhioù-brezel dilestrañ hag e strategiezhoù e-pad an Eil Brezel-bed war tachenn ar Meurvor Habask ; dont a reas da vezañ a-benn neuze un diaz d'al lu Amerikan.
Protaktiniom
Un elfenn gimiek skinoberiek eo ar protaktiniom ; Pa eo e arouez kimiek, 91 e niver atomek ha 231,036 e dolz atomek. An trede aktinid eo e taolenn drovezhiek an elfennoù kimiek.
United States Marine Corps
E-kreiz an ez eo deuet an U.S. Marine Corps da vezañ ar strollad-stourm gwellañ a-fed dilestradegoù. Gellout a reont kas da benn un oberiadur-tagañ en un doare fonnus evit harpañ selloù etrebroadel ar Stad amerikan.
Protaktiniom
Istor
Da lavar Dmitriy Mendeleyev e 1871 e oa un elfenn gimiek etre 90Th ha 92U, hogen n'en devoa ket he c'havet. E 1900 e teuas ar c'himiour saoz Sir William Crookes a-benn da hiniennekaat un elfenn skinoberiek a-douez ur standilhon nitrat uraniom UO2(NO3)2, hep he hennadiñ avat ; Uranium-X a reas dioutañ da c'hortoz. E 1913 e voe prouet gant ar c'himiour amerikan Kazimierz Fajans hag an alaman Oswald Helmuth Göring e tigevane an elfenn-se dre skinoù β hep padout. Hiziv an deiz e ouzer e oa an izotop Pa-234 eus an elfenn-se, a zo ur bazenn en argerzh digevanidigezh an uraniom : U-238 → Th-234 → Pa-234 → U-234. Brevium eo an anv a rojont d'an elfenn nevez, diwar al latin brevis "berr", abalamour ma ne bade nemet 6,75 eurvezh.
E 1918 e voe hiniennekaet Pa-231 a-douez un tamm kailh pitchblende U3O8 (oksidenn uraniom) gant ar fizikourez aostrian Lise Meitner hag ar c'himiour alaman Otto Hahn e Berlin ; en hevelep bloavezh e voe graet heñvel en Aberdeen gant ar gimiourien saoz Frederick Soddy ha John Cranston. Dre m'eo tremen 32 000 bloavezh hanter-vuhez 231Pa e voe kemmet an anv brevium e protoactinium, diwar an henc'hresianeg πρῶτος protos, "a-raok", abalamour ma teu Pa kent Ac en argerzh digevanidigezh an uraniom. E 1949 e voe berraet e protactinium gant an International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC). E 1934 e voe kenderc'het protaktiniom en e stumm metalek gant ar c'himiour alaman Aristid von Grosse dre zigenaozañ iodenn protaktiniom PaI5 gant Argerzh Van Arkel-De Boer : 2 PaI5 → 2 Pa + 5 I2.
Kenderc'hadur
Eus ar c'hailh pitchblende, anvet ivez uraninit, e tenner protaktiniom-231, a-gementadoù bihan pa ne vez nemet 0,3 g anezhañ en un donennad kailh. Er c'hreizennoù derc'hanel e teu Pa-231 ha Pa-233 dre an toriom ; ret eo tennañ an izotopoù-se eus an dazgwerederioù, rak en abeg d'o hanter-vuhez hir e lakaont an treloskoù derc'hanel da vezañ skioberiek pell goude bezañ bet arveret.
United States Marine Corps
Er bloavezh 2020 ez eus 220 200 Marines rannet e :
177 200 soudarded Marines a zo dispaket dre ar bed hiziv-an-deiz gant un adarmead a 32 400 soudard.
Doktrin
Daou levrig a zo bet embannet er bloavezhioù 1930 o reiñ diazez doktin an USMC war div zachenn. An hini gentañ The Small Wars Manual en doa roet framm an oberiadurioù enep-emsavadeg eus Brezel Vietnam betek Iraq hag Afghanistan. The Tentative Landing Operations Manual en doa degaset framm evit an oberiadurioù dilestradegoù e-kerzh an Eil Brezel-bed. "Operational Maneuver from the Sea" eo anv an doktrin nevez a-fed nerzhioù kas abaoe 2006.
Eil Brezel-bed
E-pad an Eil Brezel-bed, ar c'horfad Marines a voe diaz lu ar Stadoù-Unanet war talbenn ar Meurvor Habask. Emgannoù Guadalcanal, Bougainville, Tarawa, Guam, Tinian, Cape Gloucester, Saipan, Peleliu, Iwo Jima, Okinawa a lakaas e-krog daonet, ar Marines gant nerzhioù Lu Impalaeriezh Japan.
Villaquirán de los Infantes
Villaquirán de los Infantes zo ur gumun eus Spagn, e Proviñs Burgos, e rannvro emren  Kastilha  ha León.
United States Marine Corps
Eil Brezel-bed
E fin ar brezel, ar c'horfad a oa tremenet eus div vrigadenn da c'hwec'h divizion, pemp bagad nijerezioù, ouzhpenn d'an nerzhioù skoazell. En holl e oa 485 000 Marines. Ouzhpenn-se, arabat eo ankounac'hat 20 batalion difenn hag ur batalion harzlammerien a oa bet gourdonet. Tro 87 000 Marines zo bet kollet e-pad an Eil Brezel-bed (tro-dro da 20 000 lazhet) ; 82 anezho zo bet enoret gant ar Medal of Honor ("Medalenn an Enor").
Dres echuet ar brezel e savas kudennoù melestradurel tro-dro d'ar c'horfad Marines evit reiñ lamm dezhañ pe d'an nebeutañ digreskiñ e nerzh a-galz. Ur gudenn a arc'hant re verr a oa a-dreñv, hag a warizi a-berzh nerzhioù all lu ar Stadoù-Unanet. Lod jeneraled en Army a vountas kreñv evit rannañ ar c'horfad hag e gefridioù etre an Navy hag an Army. Goude ur sach-blev hir ha spontus e voe gwarezet da viken korfad ar Marines dre an National Security Act of 1947.
Ne oa ket tu ken da zisrannañ pe da reiñ lamm d'ar c'horfad Marines hervez lezenn, zoken war urzhioù eeun prezidant ar Stadoù-Unanet. An unvez nemeti eus Lu ar Stadoù-Unanet Amerika eo ar c'horfad Marines o vezañ gwarezet dre lezenn evel-se.
Protaktiniom
Perzhioù
Ur metal blot liv an arc'hant eo ar protaktiniom glan. Abalamour m'emañ etre an toriom hag an uraniom e taolenn drovezhiek an elfennoù ez eo e berzhioù etre re 90Th ha re 92U — sellit ouzh an daolenn amañ a-zehou. Kewarellek eo ar protakniniom e 20°C, da lavaret eo e tro da warell pa vez lakaet en ur gwarellvaez diavaez ; disheñvel un tamm eo PaCl4, a dro da ferromagnetek pa vez yenaet betek -91,15 °C. Dreistreüs eo Pa e gwrezverkoù yenoc'h eget -271,75 °C.
Kimiek
Ar protaktiniom glan ne vez ket oksidet en aer, hogen buan e tazgwered gant an oksigen, gant burezh an dour ha gant an trenkennoù. Ne zagwered ket gant ar metaloù alkaliek (3Li, 11Na, 19K, 37Rb, 55Cs ha 87Fr).
United States Marine Corps
Kefridioù pennañ
Un nerzh kas eo an USMC. E gefridioù pennañ a zo bet fiziet gant an National Security Act bloavezh 1947, war teir zachenn.
Protaktiniom
Izotopoù
Nav izotop war 'n ugent eus ar protaktiniom zo anavezet, ar re stabilañ o vezañ Pa-231, Pa-233 ha Pa-230.
Arver
En enklaskoù skiantel hepken ez arverer ar protaktiniom, abalamour d'e skinoberiegezh ha d'e arvarusted evit yec'hed mab-den.
United States Marine Corps
An nevezianted
An nevezianted a rank bezañ etre 17 ha 29 bloaz. Mare an engouestl diazez a vez etre 4 ha 5 bloaz. An nevezianted o vevañ e reter ar Mississippi a vez degemeret Parris Island (Carolina ar Su) evit tremen o c'hlasadoù. Ar re o vevañ e kornôg ar stêr-veur a vez degemeret e San Diego (Kalifornia).
Bagnatica
Bagnatica  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
United States Marine Corps
An nevezianted
Ar gourdoniñ diazez a vez heuliet gant ur staj berr a-benn barrekaat war ar gadoniezh dre unvezhioù bihan ha war an armoù e Kamp Lejeune (Carolina an Norzh) pe e Kamp Pendleton (Kalifornia). Korf an adarmeidi, a zo bet krouet e-kerzh ar C'hentañ Brezel-bed, a zo ul lodenn kenstaget gant peurrest ar c'horfad Marines. Etre 40 000 hag 50 000 eo an niver a adarmeidi. Kavet e vez ar 4re divizion troadegiezh hag ar 4re divizion-nij. An adarmeidi o devez daou zevezh gourdoniñ bep miz ha div sizhunvezh gourdoniñ e-kerzh an hañv. Mar bez ezhomm, an USMC a c'hell kreñvaat e nerzh eus ur c'hard ouzhpenn dindan un nebeud sizhunvezhioù gant ar c'horfad da c'hortoz.
Gertrud von Sachsen
Gertrud, pe Gertraud (* 1115; † 1143) a oa bugel nemetañ an Impalaer Lothar III an Impalaeriezh Santel, pe Lothar von Süpplingenburg, Dug Sachsen, hag e bried Richenza von Northeim.
Dimeziñ ha bugale
En 1142 e timezas Gertrud von Sachsen gant Herri II Aostria. Mervel divugel a reas bloaz goude. Addimeziñ a reas an intañv en 1149 da Teodora Komnena.
Enez Kergelenn
Enez Kergelenn zo un enezenn e-kreiz al Liger, e kumun Ankiniz, 2,2 km hed dezhi ha 440 m led, 102 devezh-arat dindani. N'eus pont ebet da vont di.
United States Marine Corps
An nevezianted
N'eus ket eus un akademiezh milourel disheñvel evit ar soudarded Marines evel ma vez kavet evit skourioù all nerzhioù lu ar Stadoù-Unanet. Darn eus an emouestlidi dedennet gant hent ar rank a ofiser er c'horfad Marines a ya da Akademiezh mor Annapolis (Maryland), zoken pa c'heller mont ivez da Akademiezh West Point (New York) pe c'hoazh d'an United States Air Force Academy e Colorado Springs (Colorado). An holl ofiserien a vez rediet da dremen dre hent Quantico.
An holl re Varines a zo fuzuilherien-vor da zigentañ, adal ar pennofiser betek ar c'heginer ; heñvel eo al lezenn evit an nijerien. Ret eo dezho-holl gouzout embregiñ ur fuzuilh, arm diazez ar c'horfad USMC. War ar memes-tro ez eo ret dezho bezañ en ur stad yec'hed mat, un diazez d'ar servij. Amprouennoù a vez graet bep bloaz gant holl izili ar c'horfad, eus ar pennoù betek ar soudarded diazez, kadourien pe get. Ar re a c'hwit a vez skarzhet eus ar c'horfad (e gwirionez e vez sikouret dre ur gourdoniñ bihan-niver evit adtremen an arnodennoù, ral eo bezañ skarzhet dre an doare-se).
Gourdoniñ
Bep bloaz, tro 2 000 ofiser evit ar Marines a vez galvet pe kemennet. 38 000 neveziant a zo enrollet ha gourdonet. An holl anezho enrollet pe ofiserien kemennet a zo enrollet gant ar Marine Corps Recruiting Command.
Gourdonadeg ar Marines eo an hini hirañ el lu stadunanat, pa bad 12 sizhunvezh, padal hini an droadegiezh a bad 10 sizhun hag hini ar Morlu Amerikan a bad 9 sizhunvezh. An holl re nevez-enrollet a grog gant ur c'hourdonadeg-arnod da welet daoust hag e vez enno danvez ur soudard pe get. Pa vez c'hwitet e vez roet ur c'hourdonadeg arbenikaet dindan selloù spis a-benn tizhout an nebeutañ ret da vezañ degemeret.
Ar merc'hed ne vezont ket kemmesket gant ar baotred el lec'hioù gourdonadiñ, kaset e vezont da virlec'h enrollañ Parris island (Marine Corps Recruit Depot).
Gourdoniñ airsoft
Evit ar gourdoniñ doare CQB (saozneg: Close Quarter Battle), gourdonadeg doare kêrel e savadurioù nemetken, e vez implijet gant an USMC an doare airsoft oc'h implij adskeudennoù armoù o tennañ boledoù plastik nemetken.
Ar pal eo bezañ an tostañ eus gwirvoud an dachenn-emgann, dreist-holl hini dañjerus ar stourm er c'hêrioù ma vez ret bezañ mailh evit chom hep bezañ gloazet pe lazhet. Emgannoù doare re Fallujah (4 a viz Ebrel- 1añ a viz Ebrel 2004; 7 a viz Du - 23 a viz Kerzu 2004) a redias an USMC da gemmañ ar gourdoniñ ha da reiñ muioc'h a bouez war hini ar stourm er c'hêrioù gwelet evel an hini gwadusañ hag a vo muioc'h-muiañ anezhañ er bloavezhioù o tont.
Kenstrivadegoù Airsoft a vez aozet gant an USMC a-benn talañ ouzh ar "spered mezvier"
Lod soudarded ur wech kuitaet an USMC a vez karget gant gourdoniñ nerzhioù difenn ar Stadoù-Unanet e-pad stajoù oc'h implij o skiant-prenet war an Airsot
Gourenerezh
Er bloavezh 2001 e krogas ar Marine Corps gant sevel ur program gourenerezh arbennik evit talañ ouzh ar brezelioù nevez. Marine Corps Martial Arts Program (MCMAP) eo anv an hentenn-se. Ar brezelioù nevez a vez muioc'h-mui reoù e kêr gant kefridioù polis o welet ar soudarded Marines tostik-tost da du non-soudarded dizarmet. An MCMAP a zo gwelet evel ur respont d'ar fed-se o tegas un hent hep implij armoù marvus a-enep tud mennet gant ar stourm dorn-ha-dorn. Ouzhpenn da se, ar c'hourdonadeg-se a chellfe derc'hel bev prederouriezh ar soudarded Marines ha spered brezeliñ ar c'horfad-stourm.
Villamayor de los Montes
Villamayor de los Montes zo ur gumun eus Spagn, e Proviñs Burgos, e rannvro emren  Kastilha  ha León.
United States Marine Corps
Gourenerezh
Ar Marine Corps Martial Arts Program a zo ur c'hemmesk lies doareoù stourm gant an dorn ha gourenerezhioù hengounel kendeuzet. Kemeret eo bet :
Villaldemiro
Villaldemiro zo ur gumun eus Spagn, e Proviñs Burgos, e rannvro emren  Kastilha  ha León.
Julio Romero de Torres
Julio Romero de Torres (1874 - 1930) zo ul livour spagnol, ganet ha marvet e Córdoba (Andalouzia).
United States Marine Corps
Gourenerezh
Ar soudarded Marines a grog gant hent ar gourdonerezh MCMAP er c'hamp gourdoniñ kentañ ma z'int degemeret, hag eno e vezo gounezet ganto ar c'hentañ gouriz diwar 5 anezho en holl.
Barbata
Barbata  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
United States Marine Corps
Ar c'horfad gwregel
E 1942 e voe krouet korfad an adarmeadezed. An izili a vez anvet pe er Stadoù-Unanet kevandirel pe e Hawaii a-benn sikour da stummañ ar soudarded d'an emgann.
Rosario Flores
Rosario Flores zo ur ganerez spagnol, merc'h da Lola Flores, ha c'hoar da Lolita Flores.
United States Marine Corps
Ar c'horfad gwregel
E 1948 e voe kenstaget da vat ar maouezed gant ar Marines, pa voe krouet « Lezenn kenstagañ ar c'hoskor gwregel e-kreiz an nerzhioù armet » (Women’s Armed Service Integration Act) gant Kongres ar Stadoù-Unanet.
Hiziv-an-deiz, an neveziantezed a zo gourdonet e Parris Island, ar re vennet gant dont da vezañ ofiserezed a ya da heuliañ kentelioù e Quantico (Virginia).
Merc'hed ouzh ar stourm ?
Abaoe pell e vez tabut a-zivout lec'h ar soudardezed Marines : d'an talbenn pe get ? Pennoù an USMC a sav a-enep ma vefe kaset merc'hed en unvezhioù dañjerusañ, en ur lakaat da dalvezout an arnodennoù korfel c'hwitet gant an danvez-soudardezed er c'horfad.
Tabut a-zivout an arnodennoù korfel
Rediet eo bet an USMC da gemmañ an arnodennoù korfel a-benn degemer un niver uhel a nezveziantezed. Er prouadoù e oa goulennet d'an neveziadezed ober 3 sachadenn met muioc'h evit an hanter ne zeuas ket a-benn (20 sachadenn da nebeutañ evit ar baotred). Hervez gourdonerien an USMC ez eus ur gudenn a c'hourdoniñ, ha ket unan liammet gant korf ar merc'hed. Ret e vefe neuze, hervezo, hiraat ha diaesaat ar gourdoniñ e-lec'h e verraat hag e aesaat.
Dafar-soudard
An niver a dammoù dafar (pep tra eus ar radioioù betek ar c'hamionoù) en ur vatailhon droadegiezh a zo aet war gresk kalz ivez : tremenet ez eo eus 3 400 tamm dafar er bloavezh 2001 da 8 500 e 2013.
Dafar brezel
Ar Marine Corps a oa pourvezet e penn-kentañ ar bloavezhioù 2000 gant a-vras 500 nijerez (AV-8B Harrier II et II+, F-18, EA-6B Prowler ha KC-130 Hercules), 400 karr hobregonet doare M1-A1 Abrams, 600 kanol ha 1 300 karbed dour-ha-douar AAV-7 ; da ouzhpennañ eo ar c'harbedoù dezougen soudarded LAV-25, gant meur a zoare anezho e servij.
Dafar an USMC n'eo ket kement unan troet war an nevezinti abaoe e grouidigezh, met muioc'h troet war-du ar fiziañs : fuzuilh M-16A4, fuzuilh M4 pe doare M4A1, arm dorn M9, pe fuzuilh mindrailher M249 SAW evit an droadegiezh. An M27 IAR a vez kavet mmuioc'h-mui evel fuzuilh-arsailh.
Biñsaskelloù AH-1W Super Cobra, biñsaskelloù UH-60 Black Hawk, biñsaskelloù UH-1N (adkemeret diwar ar Bell UH-1 Iroquois "Huey", brudet-mat abaoe brezel Vietnam). Kemmoù bras a zo bet pa erruas an MV-22 Osprey eskemmus gant rotorioù gwintus, erruet er servij oberiant e miz Even 2007 ; er bloavezh 2014 o deus echuet da gemer plas ar Boeing CH-46 Sea Knight.
Ar c'hirri-nij brezel a zo reoù F-18A/B/C/D hag ar re AV-8B Harrier II ha II+ a zibrad a-blom. Ar re-se a vez uhel ar gwallzarvoudoù ganto, gant 148 karbed kollet diwar 397 resevet e 2005 ; 52 levier kirri-nij zo aet da Anaon en ur ober 32 vloavezh servij.
Evit an dilestradegoù, ar re Varines a zo dafaret gant 80 LCAC eus an US Navy.
Tagadennoù reizhel
Kudennoù a zo savet da-geñver tagadennoù a-enep merc'hed a oa izili eus an USMC, betek tagadennoù reizhel. Hervez lec'hienn ofisiel an USMC, betek 8% eus hollad ar merc'hed a oa er strollad-stourm a zo bet taget dre o reizh pe en un doare reizhel, ar pezh a laka korfad an USMC da gaout an niver uhelañ a dagadennoù reizhel e lu ar Stadoù-Unanet.
Evit klask talañ ouzh ar gudenn drastus-se ez eus bet ouzhpennet d'ar gourdonerezh abadennoù ha pezhioù-c'hoari. Un niverenn bellgomz a zo bet staliet ivez a-benn reiñ an tu d'ar c'houzañvadezed da glask sikour.
Uhel e chomas an niver a glemmoù er bloavezh 2013, pa' z eus bet ul lamm a 93% anezho o tremen eus 453 da 876. Er bloavezh 2014 ez eo digresket a-nebeut, betek 855 klemm.
Er c'hlemmoù-se ne vez ket kontet an tagadennoù feuls en tiez etre koubladoù.
Ar gudenn-se a zo gwelet evel sirius-tre gant pennoù ar Marines dre ar brud fall a vez degaset, klasket e vez a-bep seurt diskoulmoù evit he renkañ, evel dibunadegoù, lidoù hag all.
Ur gevrenn d'an USMC a zo bet krouet, anvet ar Sexual Assault Prevention & Response (Diarbenn ha diskoulm d'an tagadennoù reizhel) en IIvet Marine nerzh kas, lec'hiet er Marine Corps Base Camp Lejeune.
Ur c'houzañvadez a c'hell gervel un niverenn arbennik deiz-ha-noz evit kavout sikour eno.
Torfedoù-brezel
Torfedoù-brezel a vez rebechet d'an USMC, gwalladennoù, muntroù prizonidi ha mac'hagnerezh korfoù-marv ; an holl fedoù-se a zo difennet groñs gant kenemglevioù Geneva. Goude bloavezhioù enklask, an istorour japanat Oshiro Masayasu (pennrener Dielloù istorel prefeti Okinawa) a c'hell embann gant prouennoù :
Sevenadur ha hengounioù an USMC
E forzh peseurt aozadur-stourm e kaver hengounioù ofisiel ha lod all nann ofisiel. En USMC ivez e talvez an hengounioù-se da ambroug muioc'h c'hoazh ar soudarded izili ha da greñvaat o c'henvreuriezh. Evel-just e talvezont ivez da lakaat izili ar bagad-soudard USMC da vezañ disheñvel diouzh ar bagadoù-soudard all.
Dre istor hir an USMC hag e blas dibar e lu ar Stadoù-Unanet e kaver e-leizh a hengounioù hag a vez lakaet da vammenn an unvaniezh a vez etre ar soudarded Marines, zoken p'o deus kuitaet ar servij soudard.
Sevenadur hag hengounioù ofisiel
An erer, ar voul douar hag an eor a voe dibabet e 1868. EGA, evit Eagle, Globe and Anchor eo lesanv ardamezioù an USMC. Kan-bale ar Marines eo an hini koshañ e lu ar Stadoù-Unanet, pa voe skrivet e 1917, lod pozioù anezhañ o tont eus emgannoù an XIXvet kantved. Ger-stur ar Marines, Semper Fidelis ("leal da viken" e latin), berraet alies e Semper Fi, eo ivez anv kan-bale ofisiel an USMC a zo bet aozet gant John Philip Sousa.
Gerioù-stur ar Marines
Semper Fidelis eo ger-stur pennañ an USMC, evel m'emañ displeget en disklêriadur : ''We make Marines. We win our nation's battles. We develop quality citizens. These are the promises the Marine Corps makes to our nation and to our Marines. They are the reason for our demanding recruit training process. They form our reputation as America's force in readiness and are honored through the reciprocal commitment, between the Marine and Marine Corps, expressed in our motto: SEMPER FIDELIS''. &nbsp"Sevel Marines a reomp. Gounez emgannoù hor bro a reomp. Diorren keodedourien a-zoare a reomp. Setu ar promesaoù a ra ar Marine Corps d'hor broad ha d'hor Marines. An abeg int da rankusted hor gourdoniñ enluidi nevez. Sevel a reont hor brud evel nerzh Amerika prest bepred ha sevenet int dre ar c'henemouestl etre ar Marine hag ar Marine Corps, a zo eztaolet en hor ger-stur : SEMPER FIDELIS."
Gerioù-sur all zo ; stag eo an holl anezho ouzh ar ger-stur pennañ.
Lezenn-stur ar soudarded Marines
''I am an American, fighting in the forces which guard my country and our way of life. I am prepared to give my life in their defense.'' "Un Amerikan on, stourmer en nerzhioù a ziwall ma bro hag hon doare da vevañ. Prest on da reiñ ma buhez evit o difenn." ''I will never surrender of my own free will. If in command, I will never surrender the members of my command while they still have the means to resist.'' "Biken n'en em zaskorin a-youl-vat. Mar bezan e penn, biken ne zaskorin ma isurzhidi keit ha m'o devo peadra da stourm." ''If I am captured I will continue to resist by all means available. I will make every effort to escape and to aid others to escape. I will accept neither parole nor special favors from the enemy. ''Mard on paket e kendalc'hin da stourm dre gement doare a vo tu din kavout. Strivañ a rin a-zevri a-benn tec'hel kuit ha sikour ar re all da dec'hel kuit. Ne asantin da nep komz na dreistgwir digant an enebour.