cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kembre
Arouezioù broadel hag identelezh
D'ar 1 a viz Meurzh e lider Gouel Dewi, un den a-bouez evit identelezh ar vro. Klasket e voe lakaat Gouel Dewi da vezañ un devezh vak, gant ur sinadeg a ouzhpenn 10 000 den da skouer, met nac'het e voe gant gouarnamant ar Rouantelezh-Unanet. Lidañ a reer an deiz-se avat, er skolioù hag e kevredigezhioù sevenadurel dre ar vro a-bezh, en ur wiskañ ur bourenn da skouer, peotramant ur rozenn-gamm, div vleunienn vroadel e Kembre. Ar gwiskamant broadel a vez gwisket gant ar vugale ivez. Adalek ar e c'heller gwelet ar pour o tont war-wel evel arouez Kembre, tra ma tapas brud ar roz-kamm adalek an, broudet gant David Lloyd George en. Droukvesket e vez alies an div blantenn e kembraeg : cennin (pour) ha cennin Pedr (pour Sant-Pêr evit ar roz-kamm). Ur rentañ-kont a roas an tu-kreñv d'ar pour e 1916, ha gwelet a reer pour war al lur sterling abaoe.
Banniel Owain Glyndŵr a zo liammet ouzh ar broadelezh kembreat. Douget e oa bet gant armeoù Glyndŵr a-enep ar Saozon ha warnañ e weler pevar leon war ruz hag aour. Tennañ a ra ar banniel ouzh hini Llywelyn ap Gruffudd (pe Llywelyn an Diwezhañ), a oa bet Priñs Kembre a-raok an aloubadeg kaset gant ar roue Bro-Saoz Edouarzh I. Levezonet e oa ar banniel gant reoù tud Glyndŵr a oa leoned warno o-daou ivez. Gouel Owain Glyndŵr a lider d'ar 16 a viz Gwengolo e Kembre, ha galvoù a oa bet evit ober eus an deiz-se unan vak broadel.
Tokat (proviñs)
Proviñs Tokat zo ur proviñs e hanternoz Turkia.
Kembre
Arouezioù breizhveuriat e-liamm ouzh Kembre
Skoed Dug Kernev-Veur, pennhêr monarkiezh Breizh-Veur (a vez anvet alies Pluñv Priñs Kembre) a vez implijet er vro. Gant teir fluenn o tifoupañ diwar ur gurunenn alaouret a-us d'al lugan alamanek Ich dien ("E servij emaon") eo implijet gant skipailhoù sport, evel ar skipailh rugby, rejimantoù an arme, evel ar Royal Welsh. Klasket e oa bet lakaat harzoù da implij kenwerzhel ar skoed gant Priñs Kembre.
Tokat (proviñs)
Douaroniezh
War-dro 768.000 annezad a oa e Tokat e 2007.
Arc'hantina
Arc'hantina pe Republik Arc'hantina zo ur vro eus Amerika ar Su. Emañ etre aradennad an Andoù ha su ar Meurvor Atlantel. En-dro da Arc'hantina emañ Uruguay, Brazil, Paraguay, Bolivia ha Chile. Gounezet eo an dizalc'hiezh diouzh Spagn e 1816. Ar spagnoleg eo ar yezh ofisiel. Buenos Aires eo ar gêr-benn. Savet eo anv ar vro, e spagnoleg evel e brezhoneg, diwar an elfenn arc'hant, ur metal rouez a greded e oa kalz anezhañ er vro.
Tokat (proviñs)
Douaroniezh
10.000 km² eo e c'horread.
Toraeg
Ur yezh tchapakurek-wanhamek eus skour ar yezhoù madeirek eo an toraeg (torá pe toraz) komzet gant 40 den en Amazonas e Brazil (1990).
Pakasnovoseg
Ur yezh tchapakurek-wanhamek eus skour ar yezhoù madeirek eo ar pakasnovoseg (pakaásnovos, jaru, uomo, pakaanovas, pacaas-novos, pakaanova, pacahanovo, oro wari, wari) komzet gant 1.833 a dud e 7 kêriadenn e Rondônia e Brazil (1994).
Toraeg
Ur yezh damvarv an hini eo.
Kembre
Sportoù
Goude ma veze c'hoariet muioc'h mell-droad da gustum e norzh Kembre eo ar rugbi a zo aet d'ar sport arouez evit ar vro, oc'h ezteuler hec'h identelezh broadel. Skipailh Kembre a gemer perzh bep bloaz e C'hoariadeg ar C'hwec'h Broad ha kemeret en deus perzh da bep Kib ar bed e rugbi. Pevar skipailh rugbi micherel zo : Cardiff Rugby, Dragons RFC, Ospreys ha Scarlets goude daou adaozadur e 2003 hag e 2004. C'hoari a ra ar skipailhoù-se e Kevezadegoù Unanet ar Rugbi, asambles gant skipailhoù eus Iwerzhon, Bro-Skos, Italia hag Afrika ar Su, hag e c'hellont titliñ da c'hoari e-barzh Kib Kampioned ar Rugbi europat peotramant en EPCR Challenge Cup c'hoazh. Adalek 1907 e oa bet ul Lig rugbi e Kembre, hag ul Lig micherel a oa bet etre 1908 ha 1910.
Ul lig mell-droad micherel zo e Kembre abaoe 1992, met pemp kleub kembreat a c'hoari e sistem kampionadoù mell-droad Bro-Saoz : Kerdiz, Abertawe, Casnewydd, Wrecsam ha Merthyr. C'hoarierien a-feson a oa bet ganet e Kembre, John Charles, John Toshack, Gary Speed, Ian Rush, Ryan Giggs, Gareth Bale, Aaron Ramsey peotramant Daniel James ha gallout a reont c'hoari evit o skipailh broadel. E Kampionad mell-droad Europa 2016 e oa bet tizhet gant skipailh Kembre e zisoc'h gwellañ en ur gevezadeg ofisiel pa oa erruet betek an hanter-gourfenn a-raok bet trec'het gant skipailh Portugal a oa aet da gampion da c'houde. Kemeret en deus perzh ar skipailh e daou Kib vell-droad ar bed e 1954 hag e 2022.
Tokat (proviñs)
Douaroniezh
thumb|center|350px|Gök Medrese e Tokat
Aracati
Aracati zo ur gumun en arvor Brazil en Nordeste, e stad Ceará.
Arc'hantina
Istor
Ar roudoù kentañ eus annezidi en douaroù a zo aet d'ober stad Arc'hantina a gaver e su Patagonia, war-dro 13 000 bloaz zo. Gwalarn ar vro a zeuas da vezañ un darn eus an implaeriezh Inka en eil hanteren ar.
Istor skrivet ar vro ne grogas nemet goude donedigezh Europiz, abred er. Ar re gentañ o tilestrañ er vro e voe ar Spagnad Juan Díaz de Solís hag e vartoloded e 1516.
E 1776 e voe savet gant ar Spagnoled Besrouantelezh Río de la Plata gant an douaroù bet aloubet ganto en-dro d'ar Río de la Plata. Goude Emsavadeg miz Mae e 1810, e voe savet galloudoù dizalc'h diouzh Spagn hag a-benn ar fin e voe embannet an dizalc'hiezh d'an 9 a viz Gouere 1816. Trec'het e voe ar Spagnoled da vat, e meur a emgann, gant ar jeneraled José de San Martín, Manuel Belgrano ha Martín Miguel de Güemes, ha re all c'hoazh. Embannet e voe ar vonreizh e 1853, goude diktatouriezh Juan Manuel de Rosas.
En XIXvet kantved hag en e voe meur a grogad start etre mirourien ha frankizourien, hag etre kostezennoù politikel hag an arme. Etre 1870 ha 1930 e teuas 6 milion a dud eus Europa, Spagnoled hag Italianed dreist-holl, d'en em staliañ er vras a vro-se. E 1930 e voe tapet ar galloud gant an arme. D'ar mare-se e oa o kreskiñ ar renkad vicherour abalamour d'an industrieladur. E-pad an Eil Brezel-bed e chomas neptu Arc'hantina betek 1944 pa'z eas davet ar Gevredidi dre bouezh ar Stadoù-Unanet. Goude an Eil Brezel Bed e voe gwelet Juan Perón o kemer ar galloud. Pinvidik e oa ar vro hag ur politikerezh sokial a voe diorret gantañ. War an dachenn etrebroadel e oa enebimpalaerour ar vro. Degemeret e voe kantadoù a nazied alaman er vro ivez, 7000 faskour kroat hag ivez gallaoued, belgiz, italianed ha slovaked.
Meur a daol-stad a voe gant an arme en dekvloavezhiadoù da heul. Un diktatouriezh vilourel a voe etre 1966 ha 1973 hag etre 1976 ha 1983. Goude diaesterioù armerzhel bras ha goude Brezel an Inizi Maloù, e 1983, e teuas gouarnamantoù demokratel en-dro e penn ar vro. Meur a vouezhiadeg zo bet abaoe, ha daoust d'an diaesterioù armerzhel bras ha d'ar monc'hwez er bloavezhioù 2000 e talc'h ar vro da vezañ renet evel ur republik demokratel.
ट
Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo ट, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [ʈ] treuzskrivet peurliesañ ṭ.
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi).
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
Taolenn beriodek an elfennoù
Taolenn beriodek an elfennoù pe Taolenn Mendeleyev.
Keleier
eo neuze evit ar mare, pa n'eus bet roet anv ebet dezhi c'hoazh Skipailh RIKEN a ginnigo un anv ; « Japoniom » a c'hellfe bezañ.
Elen ferch Llywarch
Elen ferch Llywarch, merc'h Llywarch ap Hyfaidd, roue Dyfed, a zimezas da Hywel Dda.
Chile
Chile, pe Republik Chile (República de Chile e kastilhaneg) hervez hec'h anv ofisiel, zo ur vro e mervent Amerika ar Su, ha Santiago eo ar gêr-benn anezhi. Hir-kenañ eo ar vro, stardet ma'z eo etre an Andoù hag ar Meurvor Habask. Harzoù he deus gant Perou en norzh, Bolivia er biz ha Arc'hantina er reter. Chile a glemmarc'h 1 250 000 km² a diriad en Antarktika.
Chile zo ur ger mapoudoungouneg hag a dalv « lec'h ma'c'h echu ar bed », ha n'en deus netra da welet gant ar ger kastilhaneg chile hag a zo anv ar pimant. Komzet e vez kastilhaneg gant an dud, e doare Chile. Yezhoù henvroat, pe amerindian, a vez komzet ivez: runa Simi, mapoudoungouneg hag aymareg, hag ur yezh polinezianek anvet ar vânaga rapanui (en Enez Pask). N'eus statud ofisiel ebet ganto.
Rannet eo Chile e rannvroioù hag a zo rannet e proviñsoù.
Ar peso eo ar moneiz.
Llanymddyfri
thumb|300px|Kastell Llanymddyfri. thumb|300px|Kêr Llanymddyfri gwelet eus tuchenn ar c'hastell.
Llanymddyfri (Llandovery e saozneg) zo ur gêr vihan eus kreisteiz Bro-Gembre, e Sir Gaerfyrddin, war lez ar stêr Tywi.
श
Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo श, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [ɕ] treuzskrivet peurliesañ ś.
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
Iteneg
Ur yezh tchapakurek-wanhamek eus skourr ar yezhoù gwapourek eo an iteneg (itene, iteneo, itenez, more) komzet gwezhall e Bolivia.
Barga
Barga a zo ur gumun ag Italia e proviñs Lucca e Toskana. 9 503 a dud zo enni o chom.
Iteneg
Ur yezh varv an hini eo.
Kemenez
Poblañs
Didud e oa abaoe ar bloavezhioù 1970. Met daou zen yaouank zo deuet di da chom abaoe 2006, da sevel loened ha gounit un toullad legumaj, ha da reiñ bod ha boued d'an douristed.
Istor
E 2008 ez eus bet kavet korfoù daou zen yaouank en traezh. Enklask zo da c'houzout piv e c'hallent bezañ. Hervez an enklaskoù-se e c'hoarvezas o marv a-raok ar bloaz 1640.
Alfonso Daniel Rodríguez Castelao
Alfonso Daniel Manuel Rodríguez Castelao, a zo ganet e Rianxo, e proviñs A Coruña d'an 30 a viz Genver 1886, ha marvet e Buenos Aires, d'ar 7 a viz Genver 1950), a oa ur politikour ha prederour politikel eus Galiza, ur skrivagner hag un tresour, ha gwelet eo evel tad ar vroadelouriezh en e vro. Bez ez eo unan eus an dud a zo lakaet da arouez Galiza.
Kontelezh Gwynedd
Kontelezh Gwynedd zo ur gontelezh e Kembre, hag unan eus rannoù melestradurezh ar vro. Pa voe krouet e 1974 e oa Enez Mon er gontelezh, ha n'emañ ket ken abaoe 1996. Plaid Cymru eo ar strollad kreñvañ e kuzul ar gontelezh.
Orowineg
Ur yezh tchapakurek-wanhamek eus skour ar yezhoù madeirek eo an orowineg (oro win) komzet gant 5 den stok ouzh ar vevenn gant Bolivia e Brazil (1996).
Ur yezh damvarv an hini eo.
Kontelezh Gwynedd
Kumuniezhoù
Setu ar c'humunezhioù (cymunedau) e Gwynedd o deus pep a guzul.
Irish Republican Army
An Irish Republican Army (Lu Republikan Iwerzhon) pe Óglaigh na hÉireann en iwerzhoneg, a-wechoù anvet Old IRA (IRA kozh), a zo un anv implijet gant kalz a gevredigezhioù stourm milourel disheñvel en Iwerzhon. An IRA a oa ur gevredigezh dispac'hel milourel adaozet gant izili eus an Irish Volunteers e 1919 gant an Dáil Éireann evel arme ofisiel republik Iwerzhon. Krouet eo bet an arme en un doare arouezel e-pad emsavadeg Pask e 1916. Memes voe kenaozet evit gwir nemet diwezhatoc'h gant an Dáil. En iwerzhoneg ez eo anvet Óglaigh na hÉireann. Petra bennak ma'z eo bet adkemeret an anv gant un niver bras a gevredigezhioù milourel, ne vez ket anzavet ar memes statud eget hini en oa e-pad ar bloavezhioù 20 en Iwerzhon. Goude sinadeg ar feur-emglev etre Republik Iwerzhon hag ar Rouantelezh-Unanet e 1921, an izili eus an IRA hag a oa a-du gant ar feur-skrid en em ouestlas e-barzh an arme broadel, an National Army, nevez krouet gant Michael Collins, penn an IRA.
Darn izili an IRA a oa enebet d'an emglev. An IRA enep feur-emglev a oa bet o emsevel a-enep lu ar Stad nevez savet ar Free State Army. Ur brezel diabarzh e voe neuze etre 1922 ha 1923, ar pal a oa evit an IRA da grouiñ ur republik iwerzhonat gant tiriad an enezenn a-bezh ha dieub ouzh Bro-Saoz. Kollet e oa bet ar brezel diabarzh gant ar re enep feur-emglev. En desped da-se ar strollad a oa chomet bev met kuzh o soñjal un deiz da ziskar gouarnamant Republik Iwerzhon kement hag hini Norzhiwerzhon o vont betek penn gant Disklêriadur ar Republik e 1916.
Orin
An Irish Volunteers, krouet e 1913, en doa kemeret e perzh en emsavadeg an Easter Rising 1916. Pal an emsavadeg a oa da echuiñ gant galloud Bro-Saoz war enezenn Iwerzhon. C'hwitet e oa bet an emsavadeg, milieroù a izili Volunteers a oa bet toullbac'het pe lakaet e kampoù, riset e oa bet an aozadur Irish Volunteers a-benn neuze. Adsavet hag adurzhiet e oa bet e 1917 gant ar brizonidi o vezañ dieubet goustadik. E-pad emvod al lu e Dulenn e miz Here 1917, Éamon de Valera a oa bet dilennet da brezidant, Michael Collins evel rener ar pourveziñ ha Cathal Brugha evel degemenner an izili, en gwirionez e oa neuze penn an obererezhioù brezel.
En gwirionez an IRA a oa dindan urzhioù Collins, gant Richard Mulcahy evel eil penn d'an aozadur. An daouad a oa deuet a-benn da reiñ an urzhioù da unvezioù guerrilla an IRA dre ar vro. Deuet e oant a-benn ivez da zafariñ hag aozañ Iwerzhon hervez ur strategiezh milourel rakwelet. Diaes e oa memestra dezho da vezañ gwir pennoù brezel her maez eus lec'hioù resis evel Dulenn dre an doare brezel a oa gant an IRA. Pennoù lec'hel an aozadur evel Tom Barry, Liam Lynch evit Cork pe Seán Mac Eoin evit Longford a oa dishual a-walc'h war an doare brezeliñ ha petra tagañ ha peur.
An IRA a embanne kaout un hollad a 70 000 soudard, en gwirionez e oa d'an uhelañ e-tro 3000 anezho o stourm a-enep nerzhioù lu Bro-Saoz. An IRA n'en doa ket fiziañ en iwerzhoniz bet o stourm er British Army e-pad ar C'hentañ Brezel-bed. Ar re-se a oa gwelet evel flatrerien posubl. Un nebeud anezho a voe degemeret memestra o tizhout postoù uhel evel Emmet Dalton, Tom Barry ha Martin Doyle. AN IRA en devoa rannet e izili e tri skourr, anvet "unreliable", "reliable" hag "active". Ar re "unreliable" a oa izili an eus an IRA, met na raent ket kalz traoù e-pad ar brezel dieubidigezh. Ar re "reliable" o devoa sikouret mod pe vod e-pad ar brezel, raloc'h o devoa stourmet gant armoù. Ar re "active" a oa ar re engouestlet o holl amzer en aozadur hag er stouramdennoù lies men. E-touezh brigadennoù an IRA ne oa nemet un drederenn anezho hag a oa lakaet da dalvezout evel "reliable". Evit ar re lakaet war-raok evel "oberiant" e oa c'hoazh izeloc'h.
Darn izili oberiant an IRA a oa kelennerien; studierien medisined; saverien botoù; artizaned evel al livourien, kalvezerien, mañsonerien, labourerien an dienn. Evit an istorour kanadian Peter Hart e oa "...the guerrillas were disproportionately skilled, trained and urban".
छ
Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo छ, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [tʃh] treuzskrivet peurliesañ ch.
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
Bruno Laurent
Bruno Laurent a zo bet ganet d'an 29 a viz Kerzu 1975.
Mestrc'hoarier echedoù belgiat.
Mestr Etrebroadel abaoe 2006.
Şanlıurfa (proviñs)
Proviñs Şanlıurfa (kent anv : Urfa) zo ur proviñs e gevred Turkia, war harzoù Siria.
Bruno Laurent
C'hoari a ra e Kelc'h Roueel Echedoù Charleroi.
Şanlıurfa (proviñs)
Douaroniezh
War-dro 1.500.000 annezad a oa e Şanlıurfa e 2007.
19.000 km² eo e c'horread.
Bruno Laurent
Adalek an 2 a viz Gouere betek an 10 a viz Gouere 2005, c'hoari a reas e Kampion Belgia a voe en Aalst. Daouzekvet e voe gant 4,5 poent.
Stadegoù e Simbase
Hervez an diellaoueg echedoù Simbase, diwar 181 bartienn, Laurent en deus : 53 eo e dregantad a drec'hoù neuze.
2 370 edo e renk Elo d'ar 1añ a viz Here 2008.
Kabichieg
Ur yezh tchapakurek-wanhamek eus skourr ar yezhoù gwapourek eo ar c'habichieg (kabixí, cabichí, cabishi) komzet gwezhall e nepell diouzh Vila Bela e Mato Grosso e Brazil.
Ur yezh varv an hini eo.
Bhoutan
Bhoutan 'zo ur vro vihan sko ouzh an Himalaya, dindan 47 000 km2 pe war-dro, ur stumm hirgarrezek dezhañ. En norzh hag er gwalarn dezhi emañ Tibet (e dalc'h Sina), hag a-hend-all India (su ha mervent). E su ar vro e kaver plaenennoù ha traoñiennoù, mat evit al labour-douar (riz ha frouezh trovanel). E kreiz ar vro hag en norzh ez eus menezioù uhel-tre, un darn eus an Himalaya. Menez uhelañ: Khula Kangri I (7 553 m).
En tu-hont da div drederenn eus an douaroù a zo dindan goad ha savet e vez loened war un dekvedenn bennak eus douaroù ar vro.
Hin : istrovanel er su, kerreizh e kreiz ar vro, ha hin-venez evit ar peurrest.
2 232 291 a dud a zo o vevañ enni. Thimphu eo he c'hêr-benn.
Relijionoù : boudaegezh Yezhoù: Bhoutaneg (dzongkha), rannyezhoù nepalek ha tibetek.
Pobloù: Bhotiaed, Nepaled
Doare gouarnamant : monarkiezh diharz
Ekonomiezh : labour-douar, labour ar c'hoad.
Guadalupe
Guadalupe zo un anv-lec'h spagnolek ha portugalek a orin arabek, deuet da vezañ anv-badez.
Orin
Dont a ra an anv eus ar stêr Guadalupe, en Extremadura, diwar ar ger "oued", a dalv kement ha stêr en arabeg.
Brudet eo dre ar bed spagnek abalamour d'ar Werc'hez, Nuestra Señora de Guadalupe.
Anavezet eo an anv e meur a vro
Un anv spagnat
Mar deo arabek orin an anv eo stag ouzh Bro-Spagn da gentañ.
Tud
Gwelout ar pennadoù:
ह
Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo ह, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [h].
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
ड
Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo ड, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [ɖ] treuzskrivet peurliesañ ḍ.
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
ञ
Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo ञ, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [ɲ] treuzskrivet peurliesañ ñ.
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
Kent
Kent a c'hell daveiñ ouzh
Van (proviñs)
Proviñs Van zo ur proviñs e reter Turkia, war harzoù Iran.
Douaroniezh
War-dro 1.000.000 annezad a oa e Van e 2007.
20.000 km² eo e c'horread.
ठ
Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo ठ, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [ʈh] treuzskrivet peurliesañ ṭh.
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
Chioggia
Chioggia a zo ur gumun hag ur porzh ag Italia, e meurgêr Venezia e Veneto, en un enezennig e Mor Adria hag a dud enni. 25 km zo ac'hano da gêr Venezia a-denn-askell, 50 dre an hent. Ur frazione anezhi zo anvet Sottomarina.
Thessalia
Thessalia, Θεσσαλία, Thessalía hag e rannyezh Thessalia : Πετθαλία, Petthalia, zo anv un unvez velestradurel eus Bro-Hellaz hag ur vro hengounel zo anezhi abaoe an Henamzer. A-raok Oadvezh teñval Henc'hres e veze graet "Aiolia" eus Thessalia, ha meneget eo dindan ananv-se en Odysseia Homeros.
Thessalia a zeuas da vezañ ul lodenn eus Bro-C'hres a-vremañ e 1881, goude pevar c'hantved hanter dindan an Impalaeriezh Otoman. Abaoe 1987 ez a d'ober unan eus 13 perifalia ar vro ha rannet eo (abaoe adreizhadenn Kallikratis 2010) e 5 unanenn beriferael ha 25 kumun. Emañ kêr-benn ar vro e Larissa. Emañ Thessalia e-kreiz Bro-C'hres ha stok ouzh Makedonia en norzh, Epeiros er c'hornôg, kreiz Hellaz er su hag an Enezvor er reter. Emañ an inizi Sporades e Thessalia ivez.
Bro an hudourion e oa Thessalia hervez an Ilias.
Melestradurezh hiziv
Pevar nomos zo hiziv e Thessalia :
Chen De
Chen De (sinaeg : 陈德 ; Chen eo an anv-tiegezh) zo ur mestrc'hoarier echedoù sinaat bet ganet d'ar 26 a viz Du 1949.
Kampion Echedoù Sina e voe e 1974 ha 1977.
Ezel eo bet eus skipailh broadel Sina en Olimpiadoù Echedoù e 1978, ar c’hentañ gwezh da Sina kemer perzh en Olimpiadoù. Kemer a reas perzh ur wezh hepken en darvoud brudet-se. C’hoari a reas nav fartienn: + 1, = 3, - 5.
Teir gwezh, ezel eo bet eus skipailh broadel Sina e Kampionad Azia (Gwazed ) dre Skipailh e 1977, 1979 ha 1981: + 12, = 3, - 2.
Sambreville
Sambreville (e walloneg: Sambveye) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Namur. N'eus bourc'h ebet anvet Sambreville.
1539
Diwar-benn bloavezh 1539 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1539
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1539
Yozgat (proviñs)
Proviñs Yozgat zo ur proviñs e kreiz Turkia.
Douaroniezh
War-dro 500.000 annezad a oa e Yozgat e 2007.
14.100 km² eo e c'horread.
Pierre-Alexis Ronarc'h
left|thumb|Pierre-Alexis Ronarc'h left|thumb|180px|Plakenn ar straed Amiral Ronarc'h e Diksmuide Pierre-Alexis Ronarc'h a oa un ofiser a vor ag ar morlu gall bet ganet d'an 22 a viz Du 1865 e Kemper (Kerne - Penn-ar-Bed) ha marvet d'ar 1añ a viz Ebrel 1940 e Pariz (Bro-C'hall). Brudet eo evit bezañ bet penn ur vrigadenn fuzuilherien-vor a zalc'has kreñv he lec'hiadur dindan ar bombezadegoù hag an tagadennoù diehan e-doug ar Brezel-bed kentañ.
15 vloaz hanter edo pa voe degemeret e Skol ar Morlu gall e Brest hag anvet e voe da letanant a vor en e 24 vloaz.
Kemer a reas perzh e Kampagn Sina e 1900 evel eilkomandant eus un unanad a 160 martolod a zalc'has penn ouzh Emsavadeg ar Vokserion. Kabiten a vor eo bet d'e 42 vloaz, an hini yaouankañ ag ar morlu gall.
E miz Even 1914 eo anvet da eilamiral ha lakaet e penn ar Vrigadenn Ronarc'h, 6 400 fuzuilher enni, emeur o sevel. Chom a raio en he fenn betek ma vo divodet d'an 9 a viz Du 1915. E 1915, ar fuzuilherien-vor o deus gouzañvet kalz dindan ar bombezadegoù hag an tagadennoù e Diksmuide, Nieuwpoort hag Ieper e Flandrez Belgia, met ne fiñvjont ket eus o lec'hiadur pa voe lazhet an hanter eus ar soudarded. Dont a ra da vout bezamiral ha lakaet e voe da benn nerzhioù mor Norzh Bro-C'hall. Da vestr pennlu ar Morlu gall ez eas e 1919.
Skrivañ a reas e eñvorennoù brezel a voe embannet e 1921. Ijinet en deus ur ravanell-lestr nevez a dalvoudegezh vras evit kavout ar minoù-mor ha mont da anaout lec'hiadurioù ar c'herreg. E niz Pierre-Jean Ronarc'h a yeas war e roudoù ken ez eas da amiral.
Ernest Carré Kérisouët
Ernest Carré Kérisouët a zo bet ganet e Lambal (Breizh) d'ar 24 a viz Eost 1832. Mab da Louis Aimé Kérisouët e oa.
Folkestone
Folkestone a zo ur gêr hag ur porzh e kontelezh Kent e kreisteiz Bro-Saoz, war aod Mor Breizh.
Mali
<p align="left" style="spacing:6px; padding:6px; border:1px solid #006699; background:#EAF5FB"> Savet eo ar pennad-mañ diwar labour bet graet gant skolidi. Sikourit da wellaat an danvez, mar plij ganeoc'h.
द
Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo द, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [d].
Mali
Mali, pe, ent-hir, Republik Mali (galleg: République du Mali) zo ur vro e kornaoueg Afrika, enklozet etre Senegal er c'hornaoueg, Maouritania er gwalarn, Aljeria en norzh, Niger er reter, Burkina Faso er gevred, Ginea er mervent. Bamako eo ar gêr-benn. Da vare an trevadennerezh e oa dalc'het gant Bro-C'hall, ha Soudan c'hall a veze graet anezhi, pa oa un darn eus Afrika ar C'hornaoueg C'hall. An div drederenn norzh eus ar vro zo un darn eus ar Sahara ha dezerzhek, er Sahel emañ kreiz ar vro, ha glepoc'h eo al lodenn suañ gant savanennoù ha koadegoù.
Helios
thumb|Alesant Veur evel Helios.
Mali
Lec'hiañ ar stad
E kornôg kevandir Afrika emañ Mali. Seizh bro zo tro-dro da Stad Vali : • En norzh : Aljeria ha Moaritania. • Er reter : Niger. • Er su : Aod an Olifant ha Burkina Faso. • Er c'hornôg : Senegal ha Ginea. N'eus digor ebet war ar mor.
द
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
Ernest Carré Kérisouët
Heuliet en doa kentelioù Skol Minoù Pariz, hag diplomet e voe gant Skol Kreiz (École Centrale) Pariz a-raok mont da rener govelloù hag ijinour. Bevañ a reas ur vuhez politik diroll. Maer Plezeved e voe adalek ar 27 a viz Mae 1864 betek ar 21 a viz Gouere 1877. Kannad e voe e 1869 hag eñ oadet a 37 bloaz. Emezelañ a reas e renkoù an Tiers-parti Liberal a enebe un disterañ ouzh an impalaerded. Ne votas ket ar brezel 1870. Anvet e voe Jeneral brigadenn e 1870, hag e fizias aozadur Arme Breizh e kont Keratry, dre hanterouriezh Léon Gambetta. Dilennet adarre goude ar brezel dindan an tu kreiz-kleiz, delc'her a reas politikerezh Thiers. Ne voe ket dilennet e 1876, a-raok distreiñ d'ar Gambr goude ma voe nullet dilennadenn e enebour. Kuzulier kanton Merdrigneg eus 1863 betek 1877, e voe prezidant ar C'huzul-Meur eus 1871 betek 1875.
Mali
Torosennadur ha meteier
Kemmus eo torosennadur Mali eus an norzh d’ar su. • Er mervent ez eus menezioù bihan izel, eus 400 m betek 800 m (menezioù Manding). • Er reter emañ an uhelder brasañ, betek 1 155 m er menez Hombori, lec'h uhelañ Mali. • Er gevred emañ menez Bandiagara m'emañ ar boblad Dogon. • En norzh-reter, en dezerzh, ez eus menezioù dezho un uhelder a 900 m (Adrar des Ifoghas). Abalamour d’an div stêr bennañ (Niger ha Senegal) ez eus plaenennoù bras-tre.
Ernest Carré Kérisouët
Marvet e oa Ernest Carré Kérisouët d'ar 16 a viz Kerzu 1877 e Pariz.
588
Diwar-benn ar bloavezh 588 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 588
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 588
Mali
Torosennadur ha meteier
Daou goulz-amzer zo er metoù trovanel, unan sec’h hag unan glavek, a bad etre 2 ha 4 miz.
An dasparzh
Poblañs Mali n’eo ket gwall stank : 13.518.000 annezad evit 1.240.192 Km². Stankter poblañs Mali zo 11 annezad dre km².
Digempouez eo dasparzh ar bloblañs peogwir emañ ar Sahara en norzh, a c'holo 60% eus ar vro pa ne vod nemet nemet 10% eus ar boblañs, ar pezh a dalv ur stankter izeloc'h eget 5 annezad dre km².
E kreiz ar vro, m'emañ delta an Niger, eo ar stankter brasañ peogwir en em gav eno ar besketaerien, ar vagerien loened hag al labourerien-douar.
An demografiezh
E 2005 e oa 13.518.000 a dud o vevañ e Mali. Kreskiñ a ra ar boblañs eus 3% pep bloaz. Ur 120 bugel bennak diwar 1000 a varv bep bloaz (kalz re e-keñver Bro-C’hall, ma varv ur 4 bennak diwar 1000). War gresk e ya ar boblañs peogwir o deus ar merc’hed kalz a vugale (6,73 dre vaouez). Ne vevont ket pell, etre 46 ha 49 bloaz.
Helios
Lagad an heol
Abred e voe kemmesket gant Foibos, hag Apollon. Koulskoude n'eo ket un doue meur, mevel eo da Zeus, bemdez e vez o redek etre daou benn an oabl en e garr aour, da noz e vez o tiskuizhañ e penn pellañ ar c'hornôg, en hanternoz d'an Okeanos, en enez ar Wenvidien.
Mali
Ar boblañs hag ar c'hudennoù
Ur vro baour eo Mali. Ar sec’hor en deus tizhet ar vro e-pad an 30 bloavezh tremenet, o tegas an naonegezh hag ar gwallvagadur.
Un diouer a zour a vez e Malia. Er c’hêrioù bras zoken n'eus ket kalz a diez gant an dour, mont a ra an dud da gerc’hat an dour er puñs. War ar maezioù a-wechoù e kerzhont kilometradoù evit mont da gerc’hat dour. Ar boblañs n’eo ket kelaouet a-walc’h e-keñver an dour (lakaat an dour da virviñ evit kaout nebeutoc’h a vikrobed, da skouer).
An deskadurezh n’eo ket evit an holl an dud, n'eus ket a-walc’h a skolioù, ret eo kerzhet pell evit mont du-se, ha pa vezont war ar maez e c'hall ar c’hlasadoù bezañ eus 50 betek 100 bugel. Pa vever war ar maez e kroger da labourat ez-yaouank, evit sikour ar familh.
Helios
Lagad an heol
En un taol lagad e wel kement tra a dremen war gorre an douar, hag e c'hall mont da ziskuilhañ d'an doueed. Hervez an Odysseia, eñ an hini a oa aet da gemenn da Hefaistos e veze Afrodite o chouriñ gant Ares, pe da z-Demeter eo Haides en devoa skrapet he merc'h Kore.
Mali
Ar boblañs hag ar c'hudennoù
N’ez eus ket a-walc’h a vezeien. Niver ar vezeien evit 10.000 den : 0,6 e Mali, ha 30 e Bro-C’hall. Neuze eo diaes pareañ ar c’hleñvedoù. Met bez' ez eus kalz a gleñvedoù du-se : ar paludoù da skouer, a daper gant ar moustiked, hag a lazh kalz a dud bep bloaz.
Helios
Saver chatal
Atav hervez an Odysseia, en doa chatal, bioù ha deñved, a veze mesaet e Trinakria, anv kozh Sikilia. Pa zegouezhas Ulises eno e klevas digant e ziouganer Teiresias e oa arabat stekiñ ouzh al loened-se a oa sakr. Met e-keit ma oa o kousket e kouezhas e vartoloded war al loened d'o debriñ. Dic'haou a c'houlennas Helios digant Zeus, hag eñ da skeiñ e dan-taran ouzh lestr Ulises, ha ne chomas bev nemetañ.
Mali
Petra a vez produet dreist-holl ?
Diwar al labour-douar eo e vev an darn vrasañ eus an dud. Ar baotred a labour gant ostilhoù ha gant an dorn, da broduiñ edennoù blinis, mell, sorgho, riz. Ober a reont legumaj fresk e-kichen an Niger. Ar Valianed a brodu kotoñs, ezporzhiadur kentañ ar vro.
Helios
Doue doujet
Aes eo Helios da anavezout abalamour d'ar bannoù-heol a vez en-dro d'e benn. Alies e vez skeudennet gant e garr hag e denn-gezeg. Doujet bras e oa Helios, a c'hallje, eme tud Hellaz, paouez a sevel ma ne vije ket enoret. Abalamour ma wele pep tra e veze touet alies en e anv: "Dre Helios e touan kement-se" a dalveze "gwir eo, evel-se eo bet gwelet gant an heol".
Mali
Petra a vez produet dreist-holl ?
An eil tra a laka ar vro da vevañ eo ar magañ-loened, heuliet gant ar pesketa. Ar magañ-loened hag ar pesketa a zo chomet hengounel er vro. Mali a zo produer mang bras. Met produet e vez muioc’h-mui a arachid. Met ar c’hotoñs a chom ar pezh a vez produet da gentañ-holl.
Helios
Doue roman
E Roma e veze graet Sol eus Helios.
Mali
Pinvidigezh/Paourentez
Izeloc'h eget US$ 900 eo keidenn ar c’horvoder bloaveziek dre annezad, p'emañ etre $3000 ha $8000 en Aljeria ha war-dro $22 000 e Bro-C’hall. Unan eus Stadoù paourañ ar bed eo Mali
Boazioù hengounel
Miret o deus ar Valianed o boazioù hengounel. Ar «griot» (a zo un den) a gont atav istorioù ar vro, an dud hag ar familh, ur barzh hag un soner eo. Adkavet e vez grioted en euredoù, ar festoù hengounel hag er badeziantoù. Ali Fakia Touré a zo soner ha griot, evel Boubacar Traoré. Ar c’hanaouennoù hengounel a vez sonet war ar c’hora, ar balafon, ar djembe...
Amadou Hampaté Bâ zo ur skrivagner meur eus Mali, skrivet en deus En Afrique, un vieillard qui meurt, c’est une bibliothèque qui brûle.
E Mali e vev war-dro 20 etnienn, pep hini anezho gant he boazioù hengounel. Ar pobladoù brasañ eo ar Bambaraed, ar Malinkeed, ar Soninkeed, ar Peuled, an Dogoned, ar Bozoed, ar Boboed, an Touareg.
Poděbrady
Poděbrady a zo ur gêr eus Tchekia.
Zonguldak (proviñs)
Proviñs Zonguldak zo ur proviñs e hanternoz Turkia, o skeiñ war ar mor Du.
Douaroniezh
War-dro 615.000 annezad a oa e Zonguldak e 2007.
3.500 km² eo e c'horread.
य
Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo य, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [j] treuzskrivet peurliesañ y.
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
Santa Cruz do Sul
Santa Cruz do Sul a zo ur gêr e Rio Grande do Sul, e Brazil.
Montecatini Terme
Montecatini Terme a zo ur gumun ag Italia e proviñs Pistoia.
Jan Moeyersons
Jan Moeyersons a zo ur mestrc'hoarier echedoù belgiat.
Kampion Belgia ha Kampion Kevre Echedoù Belgia e 1974 e Hasselt (7,5/9) eo bet.
Aksaray (proviñs)
Proviñs Aksaray zo ur proviñs e kreiz Turkia.
Douaroniezh
War-dro 370.000 annezad a oa e Aksaray e 2007.
8.000 km² eo e c'horread.
Arondisamantoù
7 arondisamant a ya d'ober ar proviñs :
Bayburt (proviñs)
Proviñs Bayburt zo ur proviñs e biz Turkia.
Douaroniezh
4.000 km² eo e c'horread.
र
Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo र, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [r].
Tamines
Tamines (e walloneg: Tamene) a oa ur gumun eus Belgia e Proviñs Namur. E 1977 e voe lakaet e kumun Sambreville.
र
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
1540
Diwar-benn bloavezh 1540 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1540
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1540
Taol-Lañs
An Taol-Lañs a zo ur fest bet aozet gant ar c'hevredigezhioù Dazont ar yezh ha Diwanet, evit reiñ un taol-lañs d'ar c'hanaouennoù breizhek ha brezhonek, betek 2014. Adalek 2017 eo adlañset an darvoud gant ar gevredigezh Mignoned ar Brezhoneg, gant asant Dazont ar Yezh.
Gant Iwan B. eo bet gounezet Taol-lañs 2007 ha gant ar strollad Gimol Dru Band e 2008. An hini a erru da gentañ a c'hounez an Trofe Lanig Kervareg ha goude e c'hell mont da soniñ e gouelioù disheñvel e Breizh.
Reolennaoueg an Taol-Lañs
1. An « Taol-Lañs » zo aozet gant ar gevredigezh Dazont ar Yezh, a-gevret gant Diwanet. Savet eo bet evit brudañ testennoù kanet e brezhoneg war tonioù a bep seurt.
2. Eus an testennoù diembann e vo graet stad, dreist pep tra, gant ar varnerien.
3. Ar ganaouenn pe an destenn a vo eilet gant ur benveg pe gant meur a unan.
4. Div ganaouenn a vo kanet gant ar strollad d’an nebeutañ (ha ne c’hallo ket e dro war al leurenn padout ouzhpenn 30 munut).
5. Evit barn e vo dalc’het kont gant ar varnerien eus : Ar brezhoneg : dibarded an destenn kinniget, an distagadur, puilhded ar c’heriaoueg, pegen flour ha kizidik eo ar c’homzoù, ha pegen barrek eo an den da zedennañ ar selaouerien. Ar sonerezh : an hesonded, an nerzh, ar stil, an teknik.
6. Ar strolladoù produet gant ur « major » ne c’hallint ket kemer perzh.
Loreidi
Taol-Lans 2019 - Langoned
Taol-Lans 2017 - Langoned
Taol-Lañs 2014 - Speied
. Priz ar brezhoneg : Silwink
Taol-Lañs 2013 - Speied
. Trec'h : Adnoz
Taol-Lañs 2012 - Speied
. Trec'h : Burtul
Taol-Lañs 2011 - Speied
Taol-Lañs 2010 - Karez (Ar c'horu)
Taol-Lañs 2009 - Karez
Taol-Lañs 2008 - Karez (Kerampuilh)
Taol-Lañs 2007- Karez (Kerampuilh)
Rouantelezh Gwynedd
Ar rouantelezh vrezhon
Gwynedd (distaget [ˈɡwɪnɛð]) a zo anv ur rouantelezh vrezhon gozh hag a oa bet aozet en Enez Vreizh er Vvet kantved war-lerc'h d'ar Romaned kuitaat an enez (e 410) hag a zo padet betek war-lerc'h ar bloavezh 1000. Emastenn a rae e gwalarn Kembre, etre ar stêrioù Dyfi ha Dyfrdwy, en-dro da venez ar Ouezva, ha betek war Enez Mon.
Diazezet e oa war douaroù ar pobloù brezhon Ordovices, Gangani, ha Deceangli, en ur vro anvet Venedotia e dihelloù roman. Etre ar Vvet hag an XIIIvet kantvet e voe kresket douaroù Gwynedd gant Enez Mon, hag an holl zouaroù en hanternoz Kembre, etre ar stêr Dyfi hag ar stêr Dyfrdwy, er biz
Karaman (proviñs)
Proviñs Karaman zo ur proviñs e kreisteiz Turkia.
Douaroniezh
War-dro 230.000 annezad a oa e Karaman e 2007.
9.000 km² eo e c'horread.
587
Diwar-benn ar bloavezh 587 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 587
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 587
Emma Italia
Emma Italia (v. 948 - † dianav) a oa ur briñsez frank, merc'h da Lotar Arle, roue Italia, ha da Adelaid Bourgogn, anavezet ivez evel santez Adelaid, hag a zeuas da vout impalaerez santel. Merc'h-vihan e oa da Huon Arle, roue Italia, ha da Rodolf II Bourgogn, roue Bourgogn, ha d'e bried Bertha Swabia.
Bec'h a oa bet etre he Rudolf ha Huon, he daou dad-kozh, abalamour da gurunenn Italia, ken na voe graet un emglev gante, siellet gant eured o bugale, Lotar hag Adelaid. Huon an hini a oa deuet da vout roue Italia met ret e oa bet dezhañ prenañ ar peoc'h o reiñ Arle da Rudolf (Lower Burgundy). Eured tud Emma a oa priz ar peoc'h.
He buhez
Ganet e oa war-dro 948, hag e 950 e voe pistriet he zad Lotar gant Berengar Ivrea ha prizoniet he mamm. Klask a reas Berengar dimeziñ d'he mamm, Adelaid, hêrez ar rouantelezh, met Adelaid a c'halvas an impalaer Otto Iañ d'he sikour. Dimeziñ a reas Otto hag Adelaid, hag ur mab o doe, Otto II, lezvreur da Emma.
Dimeziñ a reas Emma d'he 17 vloaz, en 965, da Lotar (roue Frankia ar C'hornôg). Ur mab a c'hanas e 967, Loeiz, a vo Loeiz V, an diwezhañ eus ar skourr karolingat. Bec'h a savas etre he fried Lotar hag he lezvreur, an impalaer Otto II, arme an eil o tont da wastañ domani egile a bep eil, pep hini o klask diskar egile, hag Otto o klask c'hoari war Karl, breur Lotar, a oa e gwazoniezh gantañ evel dug Lotaringia Izelañ.
E 977 e voe tamallet Emma gant he breur-kaer Karl Lotaringia Izel da vezañ avoultrez gant Ascelin, eskob Laon. Didamallet e voe ar rouanez hag an eskob gant ar C'huzul-eskibien bodet e Sainte-Macre ha renet gant Adalberon, arc'heskob Reims. Karl a rankas tec'hel kuit eus Frankia ar C'hornôg. Evit kreñvaat hêrezh he mab e talc'has Emma war Lotar evit ma kurunfe o mab, ma vije kenroue gant e dad. A voe graet, met galloud ebet n'he doe Emma evit kelo-se. Kement-se he doa graet Emma gant aon na vije kemeret ar galloud gant Karl Lotaringia ma teuje a-benn da lakaat he mab Loeiz V, da vezañ anavezet evel bastard. Dimeziñ a reas Loeiz da Adelaid Anjev war-dro 980.
Peoc'h a oa o ren etre Lotar hag Otton, ha kaoz a oa, da varv Otton e 983, e raje Lotar war-dro e vab.
Marv Lotar, Loeiz roue
Mervel a eure Lotar d'an 2 a viz Meurzh 986, ha chom a reas o mab Loeiz da roue nemetañ. Hennezh neuze a damallas e vamm Emma hag Adalberon, arc'heskob Laon, da vezañ pistriet e dad roue, hag e kasas anezho kuit eus e lez. Met bloaz war-lerc'h, d'an 22 a viz Mae 987, e varvas Loeiz V, hag eñ dishêr.
War-lerc'h marv Loeiz
Karl Lotringen neuze a gemeras kêr Laon, kêr-benn ar rouantelezh, evit bezañ anvet da roue enni. E-keit-se edod o tilenn an dug Huon Bro-C'hall, anavezet ivez evel Hugues Capet, da roue, ma voe kurunennet d'an 3 a viz Gouhere 987. Dre deir gwech e klaskas Huon kemer kêr Laon, ha teir gwech e reas kazeg.
A-benn ar fin e teuas a-benn abalamour da drubarderezh an arc'heskob Ascelin. Hennezh en doa touet bout feal da Garl hag en devoa roet e gador arc'heskob dezhañ en-dro. E-kerzh nozvezh Sul ar Bleunioù an 29 a viz Meurzh, pe hini ar Yaou Gamblid 2 a viz Ebrel 2 a viz Ebrel 991, pa oa manet kousket Karl, e teuas Ascelin da dennañ e gleze digantañ ha d'e brizoniañ. Evel-se e echuas galloud an diwezhañ karolingad a voe roet da Huon ha bac'het en Orleañs.
Emma Italia a varvas en ur gouent e Bourgogn.
He bugale
Daou vab o doe Emma ha Lotar : Loeiz V (ca. 967-987), roue Frankia ar C'hornôg hag Otton (?-a-raok 986).
Roeland Verstraeten
Kemer a reas perzh e XIIvet Olimpiadoù ar Studierion e Sinaia (Roumania) e 1965.
Kampion Belgia e Bredene e 1971, a-gevred gant Jozef Boey.
Uşak (proviñs)
thumb|350px|Lec'hiadur proviñs Uşak
Proviñs Uşak zo ur proviñs e kornôg Turkia.
Douaroniezh
War-dro 330.000 annezad a oa e Uşak e 2007.
5.300 km² eo e c'horread.
thumb|center|350px|Pont Clandras e Karahallı
Robert Willaert
Robert Willaert a zo ur mestrc'hoarier echedoù belgiat.
Batman (proviñs)
Proviñs Batman zo ur proviñs e gevred Turkia.
Douaroniezh
War-dro 500.000 annezad a oa e Batman e 2007.
4.700 km² eo e c'horread.
Rotterdam
Rotterdam eo an eil kêr vrasañ en Izelvroioù, e proviñs Zuid-Holland. War-dro 600 000 a dud zo o chom enni.
Porzh brasañ Europa eo Rotterdam, en aber unan eus brec’hioù ar stêr Maas (Meuse).
Al lenneg hag an doueoniour Erasmus a oa bet ganet e Rotterdam e 1466.
थ
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
Donostia
Donostia (anv ofisiel euskarek) eo kêr-benn proviñs Gipuzkoa, en Euskal Herria, ha graet e vez San Sebastián anezhi e spagnoleg (stumm kenofisiel er skridoù spagnolek, abaoe 2012) ha Donostia-San Sebastián pa vez implijet an div yezh. 187 850 a oa o chom e kêr e 2022, hag ar meurgêr a dizhas 436 500 annezad e 2010.
War aod ar Meurvor Atlantel emañ, etre kêr Orio ha porzh Pasaia, 20 km eus an harzoù etre an div stad spagnol ha gall, ha 38 km eus kêr Miarritze. Brudet eo an draezhenn hag ar bae, a vez graet Kontxa anezhi (La Concha e spagnoleg).
Etimologiezh
Daoust dezho bezañ ken disheñvel o deus Donostia ha San Sebastián ar memes ster: hini Sant Sebastian, sant-paeron ar gêr. An elfenn dona/done/doni a gaver e anvioù-lec'h euskarat zo a dalv "sant" hag e teu deus al latin domine, eil lodenn Donostia 'zo berradur anv ar sant.
Div zamkaniezh zo a zispleg daskemm an anv euskarek: unan a ginnig *Done Sebastiáne > Donasa(b)astiai > Donasastia > Donastia > Donostia, hag an hini all a ginnig *Done Sebastiane > *Done Sebastiae > *Done Sebastie > *Donesebastia > *Donasastia > *Donastia > Donostia.
Diazezadur
Meneget eo ar gêr evit ar wezh kentañ e 1014 e dornskrid Sancho Veur a Navarra a laka abati Donostia e dornioù abad Leire hag eskopti Iruña.
Kırıkkale (proviñs)
Proviñs Kırıkkale zo ur proviñs e kreiz Turkia.
Douaroniezh
War-dro 300.000 annezad a oa e Kırıkkale e 2007.
4.600 km² eo e c'horread.
Angled
An Angled a oa ur bobl c’herman gozh, a oa o vevañ e deroù ar milved kentañ war ribl mervent ar Mor Baltel, er pezh zo Schleswig bremañ.
Al latin Anglii eo ar c'hoshañ stumm anavezet eus o anv a gaver e Germania, oberenn Tacitus.
Mont da Enez Vreizh
Er Vvet kantved ez ejont, a-gevret gant pobloù german all, Saksoned ha Juted, da aloubiñ su ha reter Enez Vreizh, dilezet gant armeoù an Impalaeriezh roman. Pobloù orin an enezenn, ar Vrezhoned, a stourmas ouzh an alouberien nevez-se hag anv a reer eus ar stourm-se en istor ar Roue Arzhur. Trec’h e voe ar C’hermaned avat ha gant an Angled e voe trevadennet douaroù a zeuas da vezañ rouantelezhioù Bernikia, Mercia, East Anglia ha Northumbria. Pennoù ar rouantelezhioù bihan-se a rae brezel an eil d’egile, betek ar bloavezh 600, pa voe kemeret e greñv war ar re all gant Æthelfrith Northumbria. Gant e vab Oswiu (pe "Oswig" pe "Oswy") e voe astennet domani an Angled betek Mor Iwerzhon ha rannet evel-se Brezhoned Kembre diouzh re an Hanternoz (Rheged ha Strat Clut).
Dont a reas "bro an Angled" da vezañ anvet Anglia e latin, hag Engla-lond en hensaozneg, un anv a zo aet da England e saozneg bremañ hag a zo orin anv Bro-Saoz e meur a yezh (Angleterre e galleg pe Inglaterra e spagnoleg).
Treiñ da gristenien
Treiñ a reas an Angled ouzh ar relijion gristen da-heul misionoù Aogustin Canterbury, kaset gant ar pab Gregor Iañ. D’ar mare-se ivez e voe dilezet ganto ar skrivañ gant runoù ha degemeret ganto al lizherenneg latin. Hogen an Angled n’o deus ket lezet war o lerc’h kalz skridoù en o yezh, kalz nebeutoc’h eget ar Saksoned.
Unaniezh ar Saksoned hag an Angled
Aotrouniezh Northumbria war an holl vroioù poblet gant Angled a voe fin dezhi e 685. Rouantelezh Mercia e voe neuze ar galloud pennañ e bro an Angled. Renet e oa neuze gant ar roue Offa. E dibenn ar e teuas ar rouantelezhioù sakson, e kreisteiz an enezenn da vezañ galloudusoc’h-galloudusañ ha lakaet e voe an Angled da sujañ gant ar roue Egbert Wessex, a aloubas, da gentañ Mercia, da eil Anglia ar Reter ha, diwezhatoc’h, Northumbria. Diwar neuze e komzer eus « Saozon » evit hollad an Angled hag ar Saksoned.
1541
Diwar-benn bloavezh 1541 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1541
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1541
Oriks
An oriksed eo an antilopenned bras a ya d'ober ar genad Oryx.
Spesadoù
3 pe 4 spesad oriksed a zo:
ढ
Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo ढ, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [ɖh] treuzskrivet peurliesañ  ḍh.
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
Roll kumunioù ar Mor-Bihan
Setu amañ roll an 249 c'humun a zo er Mor-Bihan hervez urzh al lizherenneg, gant o c’hod INSEE hag o c’hod-post. Gwelet ivez roll ar c’hantonioù.
Profondeville
Profondeville (e walloneg: Parfondveye) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Namur.
Wakonaeg
Ur yezh direnk komzet e Alagoas e oa ar wakonaeg. Erlec'hiet e oa bet gant ar portugaleg.
Gwelet ivez
Yezhoù Brazil
Yezhoù direnk
586
Diwar-benn ar bloavezh 586 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 586
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 586
Oribi
An oribi (Ourebia ourebi) a zo un antilopenn vihan eus Afrika. Ar spesad nemetañ eus ar genad Ourebia eo.
Uru-Pa-Ineg
Ur yezh direnk komzet e Rondonia eo an uru-pa-ineg. Komzet eo gant ur meuriad kuzh n'hon eus ket darempredoù dibaouez. Hogozik netra a anavezer diwar-benn e frammadur pe e liammoù gant yezhoù arall ar rannvro
Gwelet ivez
Yezhoù direnk
Carl Van Schoor
Carl Van Schoor a zo ur mestrc'hoarier echedoù belgiat.
Ejen-musk
An ejen-musk (Ovibos moschatus) a zo ur bronneg arktikel.
Carl Van Schoor
C'hoari a reas e skipailh broadel Belgia en Olimpiadoù Echedoù 1950 e Dubrovnik (Yougoslavia).
Ejen-musk
Anavezet eo an ejened-musk evit o feur tev ha c'hwezh kreñv ar pared a reont gantañ evit desachañ ar parezed da vare ar gouennañ.
Carl Van Schoor
Kampion Belgia e Gent e 1970 (7/11).
Ejen-musk
Ar spesad nemetañ eo er genad Ovibos.
ष
Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo ष, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [ʂ] treuzskrivet peurliesañ ṣ.
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
ण
Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo ण, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [ɳ] treuzskrivet peurliesañ ṇ.
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
Bartın (proviñs)
Proviñs Bartın zo ur proviñs e hanternoz Turkia, o skeiñ war ar mor Du.
Douaroniezh
2.000 km² eo e c'horread.