cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Moby
Bugaleaj
Richard Melville Hall a zo ganet e karter Harlem e New York. Mab James Hall, kelenner war ar c’himiezh, hag Elizabeth McBride Warner, sekretourez, eo. E mamm eo hag a ro al lezanv « Moby » dezhañ en enor d’e eontr kozh kuñv Herman Melville, bet skrivet gantañ Moby Dick. Goude e c’hanedigezh e vevas Moby en ur ranndi e New York gant e gerent hag gant ur c’hi anvet Jamie. Mervel a reas e dad p’en doa daou bloaz en ur gwallzarvoud.
E 1969, goude bezañ bevet ur prantadig e San Francisco e-pad hañvezh hippie ar garantez, e tiloj Richard hag e vamm e ti e dud kozh, Myron Warner ha Jeanette McBride Warner, en un ti e Darien (Connecticut). E 1973, e zeas Moby er Royle Grammar School hag e kejas aze gant Robert Downey Jr. e vignon brasañ d’ar mare-se, hiziv aktour. Div vloavezh goude, e 1975, e krogas Richard Hall da c’hoari gitar, dek vloaz eo. E 1979 e krouas e strollad kentañ, ne ouezont c’hoari nemet « Money » eus ar Pink Floyd ha « Birthday » eus ar Beatles.
War-zu al leurenn tekno
Ar c’hoant dezhañ cheñch doare sonerezh, e krouas Moby e strollad punk kentañ, anvet Vatican Commandos, e 1980. Gant ar strollad-se e enrollas un EP anvet Hit Squad for God. E 1983 e tizoloas sonerezh a bep seurt hag e resevas digant e vamm un enroller 4 pist. Staliañ a reas anezhañ e-barzh ar c’hav. Ar memes bloavezh e zeas e-barzh skol-veur ar C’h/Connecticut, met ne chomas ket enno nemet un nebeut sizhunvezhioù.
E 1984 en em staliañ a reas evel DJ er Beat, e Port Chester e Stad New York. Ur pranad poanius a grogas aze evitañ : e 1986, e tiloj Moby eus Darien da Greenwich, Connecticut en ur squattañ da gentañ un hangar, hag e Stamford da c’houde, Connecticut, en un uzin hanter dilezet hep dour-red. DJ eo deuet da vezañ er MARS e New York goude-se. E 1989 eo dedennet ul label nevez krouet, Instinct Records e anv, gant sonerezh Moby. En em staliañ a reas Moby en ur ranndi teñval ha lous e New York e kroazhent ar 14vet straed hag an 3de bali. Ar memes bloavez en do ur berzh bihan gant ar strollad Ultra Vivid Scene, deuet eo er-maez o fladenn dindan al label 4AD.
right|200px|thumb|Moby
Ar star elektro
Moulañ a reas e bladenn kentañ, Time's Up gant an anv The Brotherhood e 1990 ha padal n’eo nemet war al leurenn e teu tamm-ha-tamm da vezañ brudet. E 1991 e teu er-maez ar pevare single, anvet Go, un himn tekno enno linenn diazez ar sample implijet e tem heuliadenn David Lynch hag a dremene er skinwel, Twin Peaks e anv. Berzh en do ar single-se : gwerzhet eo bet muioc’h eget ur milion a skouerenn. En UK top ten e vo e 1991 ha tremen a raio e Top of the Pops. Dont a reas er-maez e bladenn gentañ d’ar memes mare anvet The Story So Far (aka Moby).
E 1991 atav, e remikso Moby Chorus, un tub eus ar strollad saoz Erasure. Ar remiks-se a zo war embannadur (termenet niver ar bladennoù embannet) eus ar CD-single savet gant Erasure anvet Am I right?. Sevel a raio Moby singleioù elektro all dindan an anv Moby pe dindan anvioù evel Voodoo Child, Barracuda, UHF, DJ Cake, Lopez ha Brainstorm/Mindstorm. E album Ambient aet er-maez e 1993 a chom divrud. Ar memes bloavezh e raio un troiad sonadegoù gant The Prodigy, Orbital, hag Aphex Twin.
Ar bladenn da heul, an hini gentañ gant Elektra Records a zo anvet Everything Is Wrong. Aet er maez e 1995, n’en do ket kalz a berzh daoust d’ur c’hritik mat a-walc’h. Kenderc’hel a reas Moby da labourat war an album Everything Is Wrong - Mixed and Remixed, aet er maez e 1996. Un nebeut amzer goude e di enrollañ orin, Instinct, a lakao er maez ur B-sides album anvet Rare: The Collected B-Sides 1989-1993. Ur ganaouenn eus ar bladenn-se, Thousand, en deus bet ar rekord eus ar ganouenn o vont ar buanañ e-touez ar re selaouet betekhen.
Ar bladenn anvet Animal Rights a zo aet er maez e 1996 ivez. Ober a reas un troiad sonadegoù e Europa gant ar Red Hot Chili Peppers ar memes bloavezh. Dont a ra er maez ar single disputet That's when I reach for my revolver e-pad ar prantad-se. An distro d‘ar punk rock a lako faned ‘zo da vezañ dipitet : gortoz a raent ur bladenn gant sonerezh dousoc’h. Distreiñ a reas Moby d’an elektro gant I Like to Score e 1997, ur gompiladenn eus oberennoù gant reoù ‘zo bet kemeret evit ober sonerezh filmoù, evel God Moving Over the Face of the Waters, hag a zo e senenn diwezhañ ar film Heat savet gant Michael Mann, pe c’hoazh evit un tem eus James Bond e-barzh Tomorrow Never Dies. Mervel a reas e vamm un nebeut amzer goude e 1998 gant ur c’hrign-bev.
1999-2004
E 1999 e guitao Moby Elektra Records evit labourat gant V2 Records. Adalek miz Even e teu er-maez ar bladenn Play, berzh a raio er bed a-bez e 2000 gant muioc’h eget 9 million a skouerenn gwerzhet. Ar wech kentañ en istor e kaver ur bladenn gant pep ganaouenn o vezañ miret dindan ul liseñs kenwerzhel. Ar ganaouennoù a zo bet degemeret dindan meur a furmad radio, met gant liseñsoù gant aotreoù ledan, ken spletus e vefe bet non pas tremen ar ganaouennoù er radio. En ur gerig kaset e 2005 war e lec’hienn e tispleg en ur damkaniezhañ, ar fed lakat liseñsoù war e sonerezh a zo un disoc’h eus "growing up in poverty" (Brasaat er baourentez). E 2001, unan eus huñvreoù Moby a teu da wir : seniñ a ra gant haroz e yaoankiz, David Bowie.
Gwelout a ra eus toen e ranndi gwalldaolioù an 11 a viz Gwengolo, deiziad e ganedigezh eo. Un nebeut mizioù goude e sav tabuterezh etrezañ hag Eminem, diskleriet en deus Moby e oa sonerezh Eminem dizoujus e-keñver ar merc’hed hag an dud heñvelreizh. Goapañ a raio Eminem anezhañ e-barzh Without Me, o tiskleriañ « Den na selaou tekno ». Ar regaserezh a gendalc’h en MTV Video Music Awards e 2002 daoust ma lavar sklaer e zouj Moby talentoù Eminem evit ar pezh a denn ouzh ar sonerezh.
Sevel a reas Moby an Area Festival e 2001, un troiad sonadegoù eo. C’hoariet e vez enno sonerezh rock/elektro al liesañ, met gellout a reer kavout stummoù sonerezh all. Un eil troiad a zo bet ar bloaz war-lec’h, e lec’h m’eo tremenet Moby er skinwel gant e abadenn war MTV anvet Señor Moby's House of Music.
Roll ar Pennoù Stad e 110
Pennoù Stad ar bloaz 109 - Darvoudoù ar bloaz 110 - Pennoù Stad ar bloaz 111 - Pennoù Stad dre vloaz -
Moby
1999-2004
Ar 24 a viz C’hwevrer 2002, e kemer perzh Moby e liderezh da glozañ C’hoarioù Olimpek Goañv Salt Lake City. Ar 14 a viz Mae eus ar memes bloavezh e teu er maez 18 (ennañ an tuboù We Are All Made of Stars hag in This World). Ul lodenn bras eus ar bladenn 18 a zo bet savet diwar sampleioù o tont eus Library of Congress record folio eus Alan Lomax bet enrollet e 1943. Amprestet en doa an oberennoù-se digant ur mignon, Marc Latzky o c'oari e-barzh The Harry Jingles Band. En em gouestlañ a ra da c’houde da savidigezh ar bladenn « Baby Monkey » hag a lakao er-maez dindan an anv Voodoo Child. Ar bloavezhioù goude e kenskriv "Is it any wonder" gant Sophie Ellis-Bextor, produiñ a raio "Early Mornin'" evit Britney Spears, ha kenlabouret en deus gant Public Enemy evit "Make Love, Fuck War", aet er-maez a-raok dilennadeg prezidant Stadoù Unanet Amerika e 2004.
Roll ar Pennoù Stad e 110
Reter-kreiz
Osroene - Abgar Vii bar Ezad - Roue Osroene (109-116)
Moby
Adalek 2005 betek hiziv
E 2005 e teu er-maez ar bladenn Hotel. Evit ar bladenn-mañ en deus implijet sampleioù, met pep mouezh ha pep benveg sonerezh a zo bet enrollet en e studio-enrollañ, gantañ hag gant ar c'haner Laura Dawn, rennerezh ar sevennadur e MoveOn.org. Kendec’hel a reas Moby da labourat war raktresoù all. Labouret e deus e 2005 war un teulfilm Earthlings e anv, ha remikset en deus ar gompiladenn The BioShock EP gant Oscar The Punk evit ar c’hoari video BioShock. Gwelet eo bet gant Richard Barone evit ennoriñ an T.Rex band e Central Park an 29 a viz Gwengolo 2006.
D’ar 6 a viz Du 2006 e teu er-maez ur gompiladenn eus oberennoù gwelañ Moby anvet Go: The Very Best of Moby, enno ur ganaouenn nevez anvet "New York, New York" ‘lec’h ma gan Debbie Harry. Embannet eo bet ar single "Slipping Away", hag a vez kavet er gompiladenn, e meur a yezh ha gant tud disheñvel atav.
Asantet en deus c’hoari sonerezh e-barzh sonerezh ar film Southland Tales sevennet gant Richard Kelly e 2007 peogwir e oa sot gant Donnie Darko, ar film bet graet a-raok Southland Tales ha sevennet gant Richard Kelly ivez. Produet ha c’hoariet en deus e stumm nevez The Bongos "The Bulrushes" e 2007 en album adembannet Drums Along The Hudson. E miz Mae 2007 e grou Moby ul lec’hienn internet nevez anvet mobygratis.com lec’h ma c’hell ar sevennerien dizalc’h, gant ar c’hoant chom hep dre ret gounid arc’hant, pellgargañ e sonerezh evit netra da lakaat en o filmoù. Bez ‘zo tro-dro 70 oberenn hag a c’heller implijout (reoù a zo bet morse embannet).
E miz Here 2007 eo bet embannet war moby.com ur pennad lec’h ma gaver anv ar bladenn o tont. Last Night eo hag a teuio er-maez e miz Meurzh 2008 er Rouantelezh-Unanet ha d’ar c’hentañ a viz Ebrel er Stadoù Unanet Amerika. Single kentañ ar bladenn a vo ar ganaouenn "Alice".
Skridoù-arnod
E levrig diabarzh pladennoù ’zo e c’heler merzout skridoù-arnod bet skrivet gant Moby. E-barzh Everything Is Wrong ez eus ur skrid diwar-benn an dreistbeveziñ (We use toxic chlorine bleach to keep our underpants white ("Implij a reomp dour javel evit ma chomfe gwenn hor pezhioù dilhad")) ha war pennoù bras Iliz SUA (Why doesn't the Christian right go out and spread mercy, compassion and selflessness? ("Perak ne teu ket kristenien an tu dehoù er-maez a-benn skuilhañ an drugar, ar c’hendruez ha an allgarantez?")), hag e The End of Everything e komz diwar-benn bezañ debrer-glasvez (Could you look an animal in the eyes and say to it, 'My appetite is more important than your suffering'? ("Gellout a rit sellet e daoulagad ul loen en ur laret: 'pouezusoc’h eo va naon eget da boan'?"))
E-diavaez ar sonerezh
Moby a zo ur vejetalian hag embann a ra ez eo plaenig. Soñjoù Pro-choice (evit dibab) en deus. Bevañ a ra e karter Italia bihan e New-York, abaoe dek bloaz en ur ranndi bihan pemp estaj gantañ nebel ouzh hini David Bowie. Abaoe nebeut’zo eo kenperc’henn war ur stalig te navet TeaNY lec’h ma teu a-wechoù da pakañ banne. Aozet en deus al Little Idiot Collective, ur strollad arzourien eo.
Payet en deus $207,000 evit bezañ ar pop star kentañ o veajiñ er spas gant ar Virgin Galactic's VSS Enterprise e 2010. Diskleriañ a ra en un atersadenn graet gant Psychology Today, pa oa 19 bloaz en deus kemeret LSD ha kroget en deus da gaout enkadennoù spont. Lavarout a ra eo chomet hep kaout seurt enkadennoù abaoe pell met a-wechoù en do « too much caffeine, be stressed out about work and be in a relationship that's not going well, and it will happen again." Prest eo da sikour e faned hag o deus ar memes kudennoù.
En demi-pointe
E barrez klasel ec'h implijer an termen en demi-pointe evit deskrivañ ar fed ma sav un dañserez war beg he zroad par ma ma c'heller hep sevel en pointe. Bez' e c'heller dañsal en demi-pointe gant pep hep ar chaosonoù-barrez pointes.
Yezhoù soupirek-mamarek
Ur skourr eus ar yezhoù senoufoek eo ar yezhoù soupirek-mamarek komzet gant tro-dro da 750.000 den e Mali.
Setu rol ar yezhoù pennañ er skourr-mañ:
Neptun
Neptun eo anv brezhonekaet
Kampionad rugbi Frañs
Kampionad rugbi Frañs, anvet Top 14 abaoe 2005, a zo ur genstrivadeg etre 14 klub rugbi gall. Ar bloaz-mañ en deus ar c'hampionad-se 118 vloaz. Abaoe 1892 hag ar c'hampionad kentañ e vez profet bep bloaz Skoed Brennus d'ar maout. Goude ar c'hampionad e echu ar genstrivadeg gant daou grogad dispartiañ (abaoe 2010), hanterc'hourfennoù hag ur gourfenn c'hoariet er Stade de France.
Speg brizh bihan
Ar speg brizh bihan pe pilkoad bihan, a zo ur spesad evned, Dryobates minor an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Picus minor (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Larraul
thumb|right|250px|Sede pelec'h emañ Larraul, e [[Gipuzkoa]] Larraul (anv ofisiel euskarek ha spagnolek), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Erec'htonios
Erec'htonios (a zo Ἐρεχθόνιος / Erekhthónios e gregach) a oa pevarvet roue Aten hervez mojennoù kozh Hellaz. Ret eo diwall da zroukveskañ e anv gant hini e vab-bihan Erec'hteüs.
Mojenn
Hervez ar vojenn deuet betek ennomp a-drugarez da Homeros e oa mab da Hefaistos ha d'an Douar, Gaia (« mab an douar ed », en Ilias, II, 548).
Un deiz e klaskas an doue gwallañ e c'hoar Atena : sper a gouezhas war morzhed an doueez, ha hi ha torchañ gant gloan hag a daolas d'an douar. Eus Gaia, an douar, e voe ganet Erechthonios (diwar ἔριον / érion, gloan, ha χθών / khthốn, douar).
Hervez oberourien arall eo ur bugel didad ganet eus an Douar. Bugel hanter-den ha hanter-naer, evel Kekrops e oa.
Dastumet e voe ar bugel gant an doueez Atena ha savet ganti. Gouez da Hyginus e voe lakaet gant an doueez en un arc'h, ha roet da verc'hed Kekrops, gant gourc'hemenn da chom hep he digeriñ. Hag evel-just ne sentas ket ar merc'hed, ha pa zigorjont an arc'h e voent ken spontet o welout ar bugel m'en em daoljont diwar-lein an Akropolis (peadra da souezhiñ pa ouzer e oa ken hiron all o zad).
Uranus
Uranus zo un anv latin deuet diwar an anv henc'hresianek Ouranos.
Roet eo bet an anv :
Strizh-mor Malaka
Emañ strizh-mor Malaka etre Ledenez Malaysia hag Indonezia (ul lodenn anezhi, enez Sumatra). Ul liamm etre Mor Andaman, ul lodenn eus Meurvor Indez, ha Mor Sina ar Su eo dre un tremen hir kenañ hag ar strizh-mor hirañ er bed eo: 930 km hirder zo dezhañ, hag etre 38 ha 393 km ledanded, met e anvet ar poentoù strishañ strizhoù-mor ivez ken ez eus ur strizh-mor Philips, ar poent strishañ a gaver e strizh-mor Singapour !
Ul lec'h treizhidell-mor eus ar pouezusañ er bed eo strizh-mor Melaka pa vez implijet evit kas an darn vuiañ eus an tireoul o deus ezhomm Sina ha Japan, ar re-se e-touez bevezerien vrasañ an energiezh. Daou borzh-kenwerzh bras a zo war e riblennoù, Malaka (Indonezia), ur gêr anvet Malakka pe Malacca e meur a yezh, ha Singapour, ar "geoded-riez", da-gentañ-holl.
Pouez douarstrategel
Un hent-mor strategel eo ar strizh-mor, kevatal e-keñver an treizhidell da Ganol Suez. Muioc'h eget 50 000 lestr a ya drezañ bep bloaz, da lavaret eo 20 pe 25% treizhidell-vor er bed hag an hanter eus an tireoul treuzdouget war vor.
Kudennoù surentez a zeu bemdez diwar ar morbreizherezh (morbreizherien a zo etre Malaysia ha Borneo) hag dreist-holl ez eus aon ma ve taget ul lestr bras gant sponterien : ken strizh eo ar ganol-vor en e greiz (ha n'eus nemet 25 m donded) ma vije posupl stankañ anezhañ evit pell hag e vije ur skoilh bras evit armerzh ar bed.
Orged
An orged a c'hall bezañ, dre vras, pe ar blijadur a gaver en darempredoù reizhel, ar fouzhañ, pe ar c'hlask war o lerc'h, ar c'hoant anezho.
Pliosen
Evel evit prantadoù geologek koshoc'h all, ar gwelead geologel a dermen deroù ha diwezh ar prantad zo anavezet-mat met bloaziadoù resis an deroù hag ar fin zo un tamm diasur. Bevennoù ar Pliosen ne glotont ket gant un darvoud bedel anavezet en un doare aes met kentoc'h gant bevennoù rannvroel etre ar Miosen tommoc'h hag ar Pliosen a oa un tamm distanoc'h. Lakaet e oa bet bevenn uhelañ ar prantad e deroù marevezhioù skorn ar Pleistosen.
Enez Vreizh
Amzer ar Romaned
En amzer ar Romaned e oa div rann en enezenn:
Pliosen
Etimologiezh
Charles Lyell an hini a roas e anv d'ar Pliosen e Principles of Geology (levrenn 3, 1833).
Enez Vreizh
Rouantelezhioù Enez Vreizh
Pan eas kuit ar Romaned e 410 (fazius. gwelout bloaz 418, Anglo-Saxon-Chronicle) e voe savet rouantelezhioù brezhon nevez e proviñs roman Britannia:
Orged
Orged eo an anv a gaver e Geriadur Vallée (pajenn 23) evit ''amour personnifié", da lavarout eo Eros, pe Kupidon.
Pliosen
Etimologiezh
Dont a ra ar ger-se eus ar gerioù henc'hresianek πλεῖον pleion, "muioc'h", hag καινός kainos, "nevez" hag e talvez "kendalc'h ar pezh zo nevez", oc'h ober anv evel-se eus ar blotviled mor a vremañ.
Orged
Relijion
Er relijion gatolik e vez graet orged (pe gadaliezh)
Enez Vreizh
Rouantelezhioù Enez Vreizh
Diwezhatoc'h c'hoazh e teuas Daned, pe Vikinged eus Danmark.
Orged
Relijion
Unan eus ar seizh pec'hed kapital eo gant ar gatoliked. Plijadur ar c'hig, hudurnez pe hudurniezh, zo anvioù all graet eus an orged er c'hadorioù-sarmon.
Pliosen
Hin
Ar gwrezverk keitat hollek e kreiz ar Pliosen (3,3–3 milion a vloavezhioù) a oa 2–3 °C uheloc'h evit hiziv. Heñvel e oa al liveoù dioksidenn garbon ouzh re hiziv, ha live ar morioù a oa 25 m uheloc'h. Dibad e oa ar gwiskad skorn en hanterzouar norzh a-raok penn kentañ ar skornadur er Greunland a c'hoarvezas e diwezh ar Pliosen, war-dro 3 milion a vloavezhioù zo. Stummadur kalotenn skorn Arktika zo anataet gant ur cheñchamant trumm eus ar c'henfeur izotopoù oksigen ha gant mein kaset gant ar skorn kavet e gweleadoù Norzh ar Meurvor Atlantel ha Norzh ar Meurvor Habask. Krog e oa marevezh ar skorn er ledredoù tost da c'houriz ar bed a-raok diwezh ar prantad moarvat. Ar yenadur hollek eus an amzer a c'hoarvezas e-pad ar Pliosen a c'hell bezañ broudet digresk ar c'hoadoù ha kresk ar pradennoù hag ar savanennoù.
Endro hag emdroadur hendadoù Mab-den
Daou zarvoud a-bouez en emdroadur hendadoù Mab-den a c'hoarvez e deroù hag e fin ar Pliosen. Da gentañ e anad un hendad eus an Den hag eus ar chimpanzeed, Australopithecus anamensis, e deroù ar Pliosen, war-dro 4,2 a vloavezhioù zo. An eil darvoud eo anadenn ar genad Homo, hini an dud a vremañ hag o c'herent tostañ aet da get bremañ, tost da ziwezh ar Pliosen, 2,6 milion a vloavezhioù zo. E-kerzh ar Pliosen e emdroas perzhioù a-bouez e-touez an hominini evel ar c'herzhed war daou droad hag, e fin ar Pliosen, empennoù dezhe un neokorteks bras e-keñver tolzennad ar c'horf hag ar varregezh da sevel benvegoù maen.
Orged
Relijion
Luxuria eo ar ger latin, deuet war wel e 1119, hogen disheñvel e ster hervez ma komzer eus relijion pe eus buhezegezh.
Enez Vreizh
Rouantelezhioù Enez Vreizh
Goude ar bloavezh 1000, Normaned gant Gwilherm an Alouber.
Orged
Orgedata relijiel
Er relijionoù kozh ne oa ket an orged evel ur tech fall. Orgedata, pe orgediñ, a veze graet e-kerzh lidoù relijiel, re Dionysos ha Bacchus, ar Bacchanalia, met berzet e voent gant Sened Roma abalamour d'an dizurzh e 186 kent JK.
Pliosen
Endro hag emdroadur hendadoù Mab-den
En tu-hont da zamkan ar savanenn emañ damkan ar c'hoadoù, a laka emdroadur an hominini e metoù kloz, pe martezeadennoù ra anv eus levezon metoù yenoc'h e ledredoù uheloc'h pe eus levezon kemmoù ar sezonioù. Enklaskoù nevesoc'h o deus lakaet war-raok martezeadenn ar selektadur dre ar gemmusted, a laka e oa atizet emdroadur perzhioù an homini gant kemmusted an hin. Merkoù lezet gant hinoù an amzer-dremenet a ziskouez e oa kemmus-kenañ hini reter Afrika er Pliosen, ar pezh a laka da soñjal e oa pouezusoc'h ar varregezh d'en em reizhañ ouzh endroioù disheñvel en emdroadur mab-den evit gwask dibaouez un endro resis.
Orged
Orgedata relijiel
Alies e veze louzoù ha boeson, evel e templ Dionysos e Baalbek, pe gasterezh relijiel, evel er menez Eriks e Sikilia.
Enebiezh relijiel
Evel ma voe enebiezh ouzh orgedoù relijiel gant Sened Roma e voe enebiezh a-berzh an Iliz ouzh an orged, komprenet evel darempredoù etre gwaz ha maouez e-maez sakramant an iliz, da lavarout eo e-maez ar briedelezh, hag urzh ofisiel ar gevredigezh.
Gwelout a reer neuze an Iliz o klask reoliañ buhez ar gristenien (da lavarout eo an holl dud er broioù kristen), o lakaat an urzh vat da ren, en anv ar vuhezegezh kristen. Bevañ e-maez an urzh vat, pe ar vuhezegezh kristen (alies ar memes tra) a zo, hervez ar feiz kristen, bevañ er pec'hed. Ar pec'her a zo e riskl da vezañ daonet ha kondaonet da rostañ en Ifern eta, nemet distreiñ ouzh Doue a rafe, o kofes hag o cheñch buhez.
Hervez an urzh vat-se n'eo ket aotreet an torr-dimeziñ.
Un trec'h e voe dre ma oa degemeret an doare-se da welout en ofisiel gant an holl stadoù kristen, ha dre ma sikoure da ziazezañ an urzh er gevredigezh.
Skouer fall
Met kement-se ne vire ket ouzh ar pennoù-stadoù, impalaerien, rouaned hag all, da dremen hep gourc'hemennoù an Iliz pa garent. Serc'hed niverus ar rouaned c'hall Loeiz XIV pe Loeiz XV ne oant ket hervez reolennoù an Iliz, met re eskibien o amzer ne oant ket ivez, ha pibien zo (evel Alesant VI) o devoa diskouezet skouer fall a-raok.
Ne vire ket ivez ouzh kenwerzh ar fouzhlec'hioù, ouzh ar gastaouerezh, ouzh ar mitizhien yaouank brazezet gant o mistri, nag ouzh al lazhañ bugale.
Ha ma ne oa ket aotreet an torr-dimeziñ, e c'halle bezañ aotreet gant an Iliz da bennoù bras zo, evel d'ar roue gall Loeiz XII, goude ma oa splann, hervez an istorourien, e oa bet darempredoù reizhel, just-a-walc'h. En un tu all e voe nac'het an aotre-se ouzh ar roue saoz Herri VIII.
Dibenn un oadvezh
Gwelout a reer hiziv en emzalc'h an iliz un disfiz bras, pe zoken ur gasoni, a lavar enebourion an Iliz katolik, ouzh buhez ar c'horf, pa n'eo marteze nemet un digompren diazezet war vuhez ar gloer, a veze desket dezho ober fae war ezhommoù ar c'horf, pe ezhommoù zo da vihanañ, rak hervez an teodoù fall e oa lipous pe lontek zoken ar veleien.
Ar gevredigezh-se avat zo aet war an diskar adalek ar bloavezhioù 1950, gant dieubidigezh an doareoù-bevañ. Pouez an Iliz war ar vuhez prevez, evel er vuhez ofisiel, zo aet war goazhañ.
Drougspered an orged eo Asmode.
Vertuzioù
Orgedata ne vir ket a ober van da vout vertuzius: komz a reer eus pilpouzerezh neuze, hervez skouer Tartuffe, pezh-c'hoari gallek Molière.
Ouzh an orged e vez enebet vertuz ar c'hlanded er gatoligiezh.
Buhezegezh hiriv
Hiriv e kornog Europa n'eus berz ebet d'an darempredoù etre gwaz ha maouez e-maez ar briedelezh. Ar peurvuiañ ne vez ket gwerc'h ar priedoù nevez, pezh a oa dibosubl a-raok ar bloavezhioù 1950, dre ma ne vije ket bet degemeret gant ar gevredigezh.
E Buhez ar Sent
Sed a gaver e Buhez ar Sent, 1912:
Aigeüs
thumb|right|280px|[[Theseüs o tegouezhout en Aten a zo saludet gant e dad. British Museum.]] Aigeüs (Αἰγεύς / Aigeús e henc'hresianeg), a oa mab da b-Pandion (mab da Gekrops ha roue Megara) ha da b-Pilia. Breur e oa eta da Likos, Pallas ha Nisos. Brudet eo evel tad an haroz Teseüs.
War-lerc'h marv o zad Pandion ez eas ar pevar breur da argadiñ kêr Aten, a oa bet kaset o zad kuit anezhi. Pa voe kemeret kêr ganto e voe lakaet Aigeüs da roue dre ma oa ar breur henañ. Diwezhatoc'h ec'h aloubas douaroù e vreudeur Likos ha Pallas, ma chomas mestr Attika hag Euboia.
Gwragez ha bugale
Dimeziñ a reas neuze gant Meta, met gaonac'h e oa-hi, neuze e kasas anezhi kuit da eildimeziñ gant C'halkiope.
Dre ma chome divugel c'hoazh ez eas da welout orakl Delfi a respontas dezhañ : « Arabat dit distagañ gouzoug da sac'h-gwin leun-tenn kent bezañ war uhelañ pazenn Aten. » War e hent d'ar gêr eus Delfi e reas un ehan e Troizen, e ti e vignon ar roue Pittheüs. Hennezh a gomprenas ster an orakl, a roas gwin dezhañ, a vezvas anezhañ, a lakaas anezhañ e gwele e verc'h Aithra.
Mervel a reas Androgeos, ma lavaras Minos e oa Aigeüs a oa kiriek d'e varv. Brezel a savas, kemeret e voe Megara, a oa renet gant Nisos, lakaet seziz dirak kêr Aten, ha ken hir e padas ma varve an dud gant an naon. Ha tud Aten da ginnig d'ar roue Minos dibab pezh en devoa c'hoant da gaout ha mont kuit gantañ. Ha Minos goulenn ma vije kaset da Greta bep bloaz seizh paotr ha seizh plac'h yaouank da reiñ d'ar Minotaoros da zebriñ.
Deuet ar peoc'h en-dro, ha setu Medeia, an hudourez, da c'houlenn repu, pa oa tec'het eus Korinthos goude lazhañ ar roue Kreon eno. Prometiñ a reas ober ur mab d'ar roue, hag eñ da zimeziñ ganti. Medos e voe anvet ar mab.
Hwair (lizherenn)
Hwair (Ƕ, ƕ) eo anv ul lizherenn eus al lizherenneg c'hotek implijet e evit skrivañ ar son treuzskrivet hw- el lizherenneg latin (LFE: [xʷ] pe [ʍ].
En pointe
thumb|right E barrez klasel ec'h implijer an termen en pointe evit deskrivañ ar fed ma sav un dañser/ez war beg ar chaosonoù pointes.
Peurliesañ ne dañs en pointe nemet ar maouezed.
Emgann Salamis
Emgann Salamis (Henc'hresianeg Ναυμαχία τῆς Σαλαμῖνος Naumachia tēs Salamikos) zo un emgann war vor e miz Gwengolo 480 kent J.-K., etre morlu ar c'heodedoù gresian kevredet, kaset gant Eurybiades ha Temistokles, ha morlu ar Bersed a oa kaset gant Kserses I, er strizh-mor etre an douar-bras hag Enez Salamis, un enezenn er pleg-mor Aigina e-kichen Aten. Merkañ a ra barr eil aloubadeg Henc'hres a oa kroget e 480 kent J.-K..
Daoust m'o doa kalz nebeutoc'h a listri evit ar Bersed e oa gounezet ar gevredidi c'hresian d'ar soñj da en em gannañ adarre ouzh listri ar Bersed gant ar jeneral atenian Temistokles, gant ar spi e virfe un trec'h ouzh ar Bersed a gas o bigi a-hed aodoù Peloponnesos, a-dreñv da linenn difenn diwezhañ ar C'hresianed. Mennet e oa ivez ar roue Kserses da drec'hiñ ar C'hresianed da vat da echuiñ ar brezel. Goude un taol fin a-berzh Temistokles ec'h antreas morlu ar Bersed e strizh-mor Salamis hag e klaskas stankañ an daou zigor. Dre ma oa enk ar strizh-mor e teuas niver bras ar Bersed da vezañ un diaezamant. O bigi o deveze poan o leviata hag a grogas da vezañ dizurzhiet. D'ar mare-se e argadas listri ar C'hresianed renket en a-raok en ul linenn ha mont a reas an trec'h gante. Goueledet pe kemeret e oa d'an nebeutañ 300 lestr persat.
Notennoù
studian a ran an dra se er skol
Emgann Norvegia
Emgann Norvegia pe Brezeliadenn Norvegia a oa bet un heuliad emgannoù ag an Eil brezel bed bet kroget d'an 9 a viz Ebrel 1940 hag echuet d'an 10 a viz Even 1940. Div lodenn vras a zo bet : an hini gentañ eo an dagadenn anvet Oberiadur brezel Weserübung, an eil a voe moug an nerzhioù difenn a glaskas talañ ouzh nerzhioù lu an Trede Reich en desped da harp ar re kevredet
Ur vro neptu e oa Norvegia. Evit troc'hañ hent an houarn ezporzhiet gant Sveden war-zu Alamagn e voe lakaet minennoù-mor gant Breizh-Veur ouzh aodoù Norvegia. Taget e voe Norvegia gant Alamagn an Trede Reich. Lu Norvegia a gendalc'has da stourm e-pad tri miz, daoust d'al lodenn vrasañ eus ar vro bout mestroniet gant an Alamaned. Breizh-Veur ha Bro-C'hall a gasas soudarded ha bigi-brezel da Narvik. Ne voe ket fonnus trec'h Alamagn war Norvegia e norzh ar vro met pa voe kroget Emgann Bro-C'hall e miz Mae e voe rediet ar Gevredidi da dec'hout diouzh ar vro evit reiñ harp d'an talbenn nevez. E fin ar c'hampagn e voe aloubet ar vro a-bezh gant Alamagn ; an nerzhioù norvegiat a c'hoantae kenderc'hel gant ar stourm a yeas kuit eus ar vro. An 62 zevezh emgann e Norvegia a laka ar vro-se da vezañ an eil o talañ da geñver amzer ouzh Alamagn goude an URSS.
Gerdarzh
Ar Rouantelezh Unanet hag ar Frañs o devoa sinet feurioù-emglev skoazell milourel gant Polonia, ha daou zevezh war-lerc'h Tagadenn Polonia gant Alamagn an Trede Reich d'ar 1añ a viz Gwengolo 1939 e voe disklêriet brezel ganto d'an Alamagn Nazi. En desped d'ar feurioù-emglev ne voe ket sikouret kalz Polonia a voe trec'het dre ar Blitzkrieg (Tagadenn bliv). Ur wech trec'het Polonia e krogas mare an Drôle de guerre Winston Churchill a vounte evit kas ar brezel war un hent tagañ, met ar C'hentañ ministr Neville Chamberlain a oa a-enep evel darn eus pennoù brezel ar Rouantelezh Unanet ha re Bro-C'hall.
Hoogstade
Hoogstade en izelvroeg,  Oogstoade  e flandrezeg kornôgel, a zo ur gumun a-wechall e Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez er Westhoek. Staget eo bet ouzh kumun Alveringem e 1971.
Bered Lu Belgia: Belgische militaire begraafplaats van Hoogstade
thumb|left|Bered Lu Belgia
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. An holl Vreizhveuriz douaret enni a varvas e mizioù Du ka Kerzu 1917, nemet unan, lazhet e miz Meurzh 1918.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
left|thumb|150px Marvet int e-pad an Eil Brezel Bed, p'edont o tifenn kiladenn ar Re Gevredet war-zu Dukark.
An iliz katolik
left|thumb|150px
Aigina
Aigina, latinekaet en Aegina, zo anv meur a dra:
Wim Barbier
Wim Barbier a zo bet ganet e 1960 e Geel (Belgia).
Mestrc'hoarier echedoù belgiat.
2 167 edo e renk Elo e miz Here 2008.
Roll ar Pennoù Stad e 705
Pennoù Stad ar bloaz 704 - Darvoudoù ar bloaz 705 - Pennoù Stad ar bloaz 706 - Pennoù Stad dre vloaz -
Amerika
Yuknoom Yich'aak K'ak, (702-731)
Europa
Idwal Iwrch ap Cadwaladr Roue Gwynedd (682-720)
Joseph Ollivier
Un dentour hag ur c'heltiegour e oa Joseph Ollivier, ganet e Benac'h d'ar 27 a viz Here 1878 ha marvet e Landerne d'an 13 a viz Eost 1946.
Embann a reas ur c'hatalog kanaouennoù war follennoù-nij, Catalogue bibliographique de la chanson populaire bretonne sur feuilles volantes e anv, e ti Le Goaziou, e Kemper, e 1942 (raklavar gant Pêr ar Rouz ha digoradur gant Charles Chassé).
Embann a reas un dibab eus barzhonegoù brezhonek Fañch an Uhel en ul levr anvet Ma C'horn-Bro e 1939. E dibenn al levr-se ez eus ur roll eus an holl varzhonegoù brezhonek embannet gant ar barzh, ur 120 bennak anezho.
Ikaztegieta
thumb|right|250px|Sede pelec'h emañ Ikaztegieta, e [[Gipuzkoa]] Ikaztegieta (anv ofisiel euskarek ha spagnolek), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Joseph Ollivier
Sevel a reas war-dro 1930 ur renabl eus dornskridoù Fañch an Uhel miret dindan an teskanv Ms. 963 e Levraoueg-Kêr Roazhon, a voe embannet dindan gant titl Les contes de Luzel e ti Hor Yezh e 1995, raklavar gant Pêr Denez.
Schwa
thumb|right|Al lizherenn Schwa eus al [[LFE|lizherenneg fonetikel etrebroadel]] Schwa eo anv ul lizherenn ispisial eus al lizherennoù latin ha kirillek skrivet Ə, ə. Implijet e vez gant al lizherenneg fonetikel etrebroadel evit ober diouzh ar vogalenn etre greiz.
Dont a ra hec'h anv diwar an hebraeg שְׁוָא (/ʃəˈwaʔ/, «mann ebet») ma rae dave d'an niqqud implijet evit skrivañ ar vogalen-se.
Implijet e vez evit skrivañ meur a yezh, da skouer gant al lizherenneg latin evit an azeri evit skrivañ ar vogalenn /æ/ hag gant al lizherenneg kirillek evit skrivañ ar c'hazac'heg, ar bachkireg pe an oudmourteg.
Beg ar vronn
Beg ar vronn a vez graet eus ul lodenn eus ar vronn, an hini uhelañ pa vez gourvezet ar c'horf.
Tanavoc'h eo kroc'hen ar vronn er beg anezhi, eno e c'hall laezh ar maouezed treuziñ evit reiñ da zenañ. Graet eo beg ar vronn evit magañ, bezañ chutet, pe sunet, eta. Kerkent ha ganet e oar ar vugale klask beg ar vronn, ha chutal anezhañ.
Leun a nervennoù kizidik eo kroc'hen beg ar vronn. Pa deu riv d'ar c'horf, pe c'hoazh pa sav tan ar c'hoant ennañ, e teu begoù an divronn da stegnañ.
Reizhelezh
Tener eo beg an divronn, ha plijadur ar sadeien eo o fiñsañ. Evit an dud-se ez eus bet ijinet piñsetezioù, c'hoarielloù evit o abadennoù plijadur.
Dilhad ha giz
Al lodenn-se eus an divronn eo a veze klasket kuzhat ar muiañ, dre vezh-fur, abalamour ma c'halle diskuliañ c'hoant ar c'horf. Tammoù dilhad da guzhat ar begoù-bronnoù a veze graet zoken.
Hiziv e kaver un emzalc'h kontrol gant tud zo. Graet e vez brennidennoù ken bihan ma ne guzhont nemet ar begoù-bronnoù, brennidennoù sav-bronnoù graet evit diskouez ar begoù dindan an dilhad, hep kontañ ar begoù faos, reut atav. <!--
Anatomy
Mammals typically have an even number of nipples arranged around bilaterally. They develop in the embryo, along the 'milk lines'. Most mammals develop multiple nipples along each milk line, with the total number approximating the maximum litter size, and half the total number (i.e. the number on one side) approximating the average litter size for that species. In the primitive mammals (monotremes such as the platypus), the mammary glands empty onto the skin without a nipple. In cetaceans such as whales, the infant cannot form a suction-seal to nurse, due to its mouth structure. Therefore the whale's nipple is unlike that of any other mammal. Rather than requiring a sucking action, the discharge of milk is powered by maternal muscles. The calf takes the extended nipple into its mouth, and the mother ejects or expels her milk into the mouth of the calf.
Most humans have two nipples after birth, located near the center of each breast and surrounded by an area of sensitive, pigmented skin known as the areola. Human fetuses develop several more nipples along the milk lines, which extend from the axilla (armpit), along the abdominal muscles, down to the pubis (groin) on both sides. Those nipples usually disappear before birth, but sometimes remain, resulting in supernumerary nipples which occasionally have lactiferous glands attached, but usually do not.
The pigments of the nipple and areola are brown eumelanin (a brown pigment) and to a greater extent pheomelanin (a red pigment). Exposure to cold temperatures and breastfeeding are the primary causes for the nipples to become erect; nipple erections are a product of the pilomotor reflex which causes goose bumps. Less commonly, sexual arousal may cause the nipples to become erect, due to the release of the polypeptide neurotransmitter oxytocin. The nipple and areola of males and females can be erotic receptors. They are not, however sex organs because, since mammals of both sexes all have nipples, nipples don't possess the defining quality of a sex organ of differentiating the sex of any animal.
The average projection and size of human female nipples is slightly more than 3/8 inches (10mm). Pregnancy and nursing tend to increase nipple size, sometimes permanently. Pregnancy also increases the pigmentation. The erection of the nipple is partially due to the cylindrically arranged muscle cells found within it. In many women, there are small bulges on the areola, which are called 'Montgomery bodies'.
Sometimes, babies (male or female) are born producing milk. This is called 'witch's milk'; it is caused by maternal estrogens acting on the baby and is quite common. Witch's milk disappears after several days. -->
Krennlavar
Tri zra a laka ar bed da vont
Beg ar soc'h
Beg ar vronn
Gwrac'h (pesk)
Ar wrac'h zo ur pesk mor a gaver tost d'an aod, ha betek dindan 20 metrad dour, kenkoulz er Mor Kreizdouar evel er Meurvor Atlantel, a-hed aodoù Breizh, hag e kornôg ar Mor Baltel. Labrus bergylta eo an anv skiantel.
Ar gwrac'hed a vez parezed dalc'hmat en deiz ma vezont ganet, met adalek o 8 vloaz (etre 5 ha 14 vloaz hervez tud zo) e teu lod anezho da vout pared. "Tarkined" a vez graet eus ar re vihan, e Treger da vihanañ. Galc'hig ha koukoug ivez.
Listenn ar pobloù kelt kozh
Savet zo amañ ul listenn eus ar pobloù kelt kozh a vije mat sevel pennadoù diwar o fenn. An anvioù latin hag ar re brezhonekaet a-wechoù a zo roet amañ.
Gwrac'h (pesk)
Gwrac'heta a vez lavaret ivez eus pesketa gwrac'hed, ha tarkineta ivez. Mat e vezont kavet en asied, goude ma klemm lod e vez re a zrein. N'eo ket ali pesketaerien Treger na re Iwerzhon pe Bro-Skos.
Listenn ar pobloù kelt kozh
En hanternoz d'ar stêr Po
Pobloù all bihanoc'h zo bet dindan veli an Insubred ur pennad :
Gwrac'h (pesk)
Da lenn
-E brezhoneg: ur menegoù bennak e levrioù Jules Gros.
-E norvegeg: -E saozneg:
Thyone (loarenn)
Thyone (eus ar gresianeg Θυώνη) pe Yaou XXIX a zo ul loarenn gilgradek direizh Yaou. Gant ur strollad a steredonourien eus Skol Veur Hawaii e voe dizoloet e 2001. Aparchantañ a ra da strollad Ananke, ur strollad loarennoù a gelc'htro etre 19.3 milion ha 22.7 milion a gilometradoù gant ur stouadur a 150°. Tost eo, war a seblant, dre e genaozadur, ouzh ar planedennigoù a zoare C.
Betek 2005 e oa anvet S/2001 J 2. Tennañ a ra hec'h anv eus Thyone, anvet ivez Semele, unan eus serc'hed Zeus.
Rochefort (Belgia)
Rochefort (Rotchfoirt e walloneg) a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e Proviñs Namur.
Penngamm Eurazia
Boued
Bevañ a ra diwar verien hag al larvenned anezhe dreist-holl ; kavout a ra mat an amprevaned, ar c'hevnid hag an hugennoù ivez.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ :
Tabarkineg
Ur rannyezh ligurek komzet e Sardigna eo an tabarkineg. Degaset e oa bet d'an enez gant marc'hadourien ha soudarded Genova pa oa Sardigna dindan he galloud.
Ech
left|50px Ech eo anv ul lizherenn ispisial eus al lizherenneg latin skrivet ʃ (pennlizherenn Ʃ). Implijet e vez al lizherenn vihan gant al lizherenneg fonetikel etrebroadel evit ober diouzh ar gensonenn skrivet ch hervez reolennoù reishskrivadur ar brezhoneg.
Amerakseg
Ur yezh komzet a-nevez gant prizonidi vuzulmat e toulloù-bac'h amerikan eo an amerakseg. Ne oa ket bet studiet hag evel ur yezh direnk e vez kavet c'hoazh met levezonet eo bet gant an arabeg war a seblant.
Gwelet ivez
Yezhoù direnk
Keltiegour
Ur c'heltiegour zo un den troet gant studi ar yezhoù keltiek dre vras, ken en o stumm modern ken en o stumm kozh (da neuze e c'haller ober gant hengeltiegour, en ur ster resisoc'h).
Kanton Berck
Kanton Berck a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.
Keltiegour
E Breizh e vez graet keltiegourien eus an dud a studi yezhoù keltiek estreget ar brezhoneg. Frañsez Vallée a rae ur brezhonegour anezhañ e-unan, en e Eñvorennou eur brezonegour.
Kanton Berck
Etre 1991 ha 2015
Kanton Berck a yae 10 kumun d'ober anezhañ.
Abaoe 2015
Kanton Berck a ya bremañ 31 kumun d'ober anezhañ:
Moridunum
300px|thumb|Amfiteatr Maridunum
Amerakseg
Gwelet ivez
Yezhoù ar Stadoù Unanet
Moridunum
Ur gêr roman e Kembre e oa Maridunum (pe Moridunum), e-lec'h m'emañ Caerfyrddin, savet war-dro diwezh ar kantved.
Gant an hent anvet Sarn Helen e oa liammet Faridunum ouzh Caerhun en hanternoz.
Aleksandra Kostenyouk
Aleksandra Kostenyouk (e ruseg: Александра Костенюк) a zo bet ganet d'an 23 a viz Ebrel 1984 e Perm, Rusia (Unaniezh Soviedel).
Meurc'hoarierez echedoù rusian.
2 510 edo he renk Elo (FIDE) d'ar 1añ a viz Gouere 2008, 10 eo e-mesk c'hoarierezed ar bed.
P'edo seizh vloaz hepken e teu da vout Kampionez ar Merc'hed dindan dek vloaz.
Tapout a reas he zitl Mestr Meur Etrebroadel e miz Du 2004. Unnek maouez hepken a resevas an titl-mañ gant ar FIDE (Kevre Bedel An Echedoù). Mestr Meur ar Maouezi ha Mestr Etrebroadel e oa dija.
Anvet e oa bet kampionez ar maouezi a Rusia (Samara, miz Mae 2005): +7 =4 -0.
Kampionez ar maouezi ag Europa e 2004 gant he zrec'h e tournamant Dresden (Alamagn).
Oeren (Flandrez Belgia)
Bered Lu Belgia: Belgische militaire begraafplaats van Oeren
thumb|left|Bered Lu Belgia
Aleksandra Kostenyouk
E miz Eost 2006 e voe kentañ kampionez ar bed ag ar maouezi en Echedoù 960 gant he zrec'h war Elisabeth Pähtz: 5,5/2,5.
Oeren (Flandrez Belgia)
Bered Lu Belgia: Belgische militaire begraafplaats van Oeren
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. 509 soudard a zo douaret enni, 8 anezhe a zo chomet dianv. .
Aleksandra Kostenyouk
Kampionez ar maouezi ag ar bed e Naltchik (Rusia) e 2008 gant he zrec'h war Hou Yifan.
Aigina (kêr)
Aigina, pe Chora, eo anv pennlec'h enez Aigina, ur porzh e pleg-mor Aigina, anvet ivez "pleg-mor Saronikos". thumb|center|700px|Porzh Aigina
Retie
Retie a zo ur gumun eus Flandrez Belgia en Arondisamant Turnhout hag e proviñs Antwerpen.
Enez Rodos
Enez Rodos pe Rodez (Ρόδος Ródos e gresianeg, Rodos ivez e turkeg) zo un enezenn C'hresian e Mor Egea.
Emañ e gevred Dodekanesa, lec'hiet 17,7 km a-vaez da Durkia, etre Gres ha Kiprenez. E 2011 e konted 115 490 a dud o chom enni.
Kêr Rodos
Ródos eo ivez anv kêr vrasañ ha kêr-benn an enezenn, enni 49 541 a dud o chom.
Istor
Adalek Oadvezh ar Maen e oa tud en enez. E 322 kent Jezuz-Krist e voe staget Rodez ouzh impalaeriezh Aleksandr Veur. War-lerc'h e varv e chomas darempredoù stank etre Rodos ha rouantelezh ar Btolemeed a oa o ren en Egipt.
E 164 kent Jezuz-Krist e voe sinet un emglev gant kêr Roma.
Er e teuas an abostol Paol da brezeg an aviel di.
Etre 1307 ha 1522 e oa diaezet Urzh Malta en enezenn. Gant soudarded an urzh e voe aloubet an enezenn etre 1307 ha 1310. Pezhioù mogerioù a weler hiriv c'hoazh a voe savet en-dro da gêr.
E goueled kêr emañ ar c'hollachion, m'edo palez mestr-meur an Urzh, hag an tier-herberc'h ma veze annezet soudarded an urzh a deue eus Europa ar C'hornaoueg da stourm a-enep Muzulmaned Palestina.
Seziz a voe laket war gêr Rodez e 1480, hogen ne voe ket aloubet gant Turked Soleiman a-raok 1522, war-lerc'h ur seziz a bemp mizvezh.
E 1912 eo Italia a lakaas he c'hrabanoù war an enezenn a oa e dalc'h an Durked. Abaoe 1948 emañ e Gres.
Skizhad (yezhoniezh)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen skizhad  (saoz.: segment) evit komz eus an unanenn fonologel pe fonetikel bihanañ, da lâret eo ur vogalenn, ur gensonenn. Er c'hontrol, n'heller ket sellet ouzh an ton pe an taol-mouezh e-giz unanennoù kemm-digemm ; lavaret e vez int fedoù dreistskizhadel (en: suprasegmental).
Vera Cruz
Vera Cruz (Ar Gwir Groaz), a zo un anv-lec'h anavezet dre ar bed spagnek ha portugalek.
Yogh
thumb|120px|Yogh Yogh eo anv ul lizherenn ispisial eus al lizherenneg latin skrivet Ȝ, ȝ. Implijet e veze gwechall evit ober diouzh ar son [] e krennsaozneg ha krennskoteg. Implijet e veze ivez e krenngerneveureg evit skrivañ ar son [].
Vera Cruz
Orin
Dont a a ra an anv eus kroaz Jezuz, a vije bet kavet er bloaz 326 gant an impalaerez Flavia Iulia Helena, mamm an impalaer Kustentin Iañ, ha goude roet ha skignet a dammoù.
DEUG
An DEUG a zo bet un diplom skol-veur a veze roet e dibenn an eil bloavezh, hag a zo bet dilamet gant adaozañ an diplomoù hervez ar mod europat e 2005.
Vera Cruz
Orin
Un anv Veracruz zo ivez.
DEUG
DEUG brezhoneg
Gounezet e oa bet an DEUG brezhoneg e 1989 goude un hir a stourm kaset war-raok, ha deuet da benn vat, gant Unvaniezh ar Gelennerien hag an holl strolladoù sevenadurel. Gant an trec'h-se e oa bet digoret brasoc'h an nor da'r brezhoneg er skolioù-meur da gentañ, er skolioù-mistri da c'houde, hag er skolioù kentañ da heul. En un doare iskis e oa bet gounezet an aotreegezh hag ar c'h-CAPES brezhoneg er bloavezhioù a-raok.
Yogh
Ne blije ket d'an Normaned implijout lizherennoù estreget re voutin al lizherenneg latin ha gante e veze treuzskrivet al lizherenn ispisial-se gh hag a van hervez reolennoù reizhskrivañ ar saozneg c'hoazh e gerioù evel cough, trough ha though.
David Bronstein
David Ionovich Bronstein (e rusianeg: Дави´д Ио´нович Бронште´йн pe David Ionovitch Bronchteyn hervez doare-skrivañ ar brezhoneg) a zo bet ganet d'an 19 a viz C'hwevrer 1924 e Bila Tserkva, nepell eus Kyiv en Ukraina, ha marvet d'ar 5 a viz Kerzu 2006 e Minsk (Belarus).
Skrivagner ha mestrc'hoarier echedoù ukrainan ha soviedat.
Mestr Meur Etrebroadel e oa.
Ginea
<HR noShade>
Ginea (ent-ofisiel Republik Ginea) zo ur stad eus kornôg Afrika. A-wechoù e vez graet Ginea Conakry anezhi evit lakaat kemm etrezi ha div stad all anvet Ginea en Afrika : Ginea-Bissau ha Ginea ar C'heheder. En-dro da C’hinea emañ Ginea-Bissau er c’hornôg, Senegal en hanternoz, Mali er biz, Aod an Olifant er reter, Liberia ha Sierra Leone er c’hreisteiz, hag ar Meurvor Atlantel er c’hornôg.
Poblet eo gant un eizh milion bennak a dud. Conakry (Konaakiri) eo ar gêr-benn hag ar gêr vrasañ, gant ur milion hanter a annezidi. Kêrioù bras all zo evel Nzérékoré, Kindia ha Kankan.
Diforc’hioù bras zo er vro etre an arvor, douaroù uhel ar menezioù Fouta Djallon, savanenn an hanternoz hag ar gevred zo koadet-stank. Ar stêrioù Niger, Gambia ha Senegal zo o eien e Ginea.
Un drevadenn c’hall e oa, a-raok 1958 pa oa bet embannet ur stad dizalc’h. E-pad pell eo bet renet ar vro gant diktatouriezh « sokialour » Ahmed Sékou Touré.
Ar galleg eo ar yezh ofisiel e Ginea. Meur a yezh all a gaozeer er vro, evel ar fulfulde pe pulaar, ar maninka…
Rannvroioù
Rannet eo Ginea e 8 rannvro velestradurel :
Pe e peder rannvro naturel :
Clint Eastwood
Clint Eastwood (31 a viz Mae 1930 e San Francisco) a zo un aktour, ur filmaozer, ur produer filmoù hag ur sonaozer stadunanat. En holl en deus bet pevar Oscar.
Clint Eastwood aktor
Asambles gant e dud e kantreas Eastwood, ha diwar labourioù miunut e vevas, dre ma ne soñje ket dezhañ e teufe da vezañ aktour. Met e-keit ma oa gant e servij-soudard e kejas gant tud a lakaas anezhañ da vezañ degemeret e Universal. E berzh kentañ a dapas kaout er film anvet Revenge of the Creature (1955). E filmoù all e c'hoarias ivez, met ne voe ket merzet. Kregiñ a reas da vat gant ar vicher pa c'hoarias perzh ur c'how-boy er rummad skinwel Rawhide. Brudet e teuas da vezañ a-drugarez da Sergio Leone, hag a lakaas anezhañ da c'hoari e tri film : For a Few Dollars More (1965), A Fistful of Dollars (1964) ha The Good, the Bad and the Ugly (1966). E di produiñ, anvet Malpaso a grouas ivez. Kejañ a reas ivez gant Don Siegel, hag a lakaas anezhañ da c'hoari en pemp film (The Beguiled, 1970 hag Escape from Alcatraz e 1979). Asambles e kroujont ivez Dirty Harry.
Degemeret e voe e Hollywood adalek 1969 a-drugarez d'e berzh er film Where Eagles Dare. E 1971 e teuas a-benn da aozañ e film kentañ, Play Misty for Me e ditl. Er memes bloavezhioù e c'hoarias Dirty Harry. Met stag e chomas Eastwood ouzh personelezh an dudenn-se e penn an dud, disprizet e voe neuze gant ar vurutellerien hag ar filmoù a zeuas da heul ne rejont ket kement a verzh.
Clint Eastwood filmaozer
E film kentañ (Play Misty for Me) a aozas e 1971 dindan levezon Don Siegel, hag a c'hoarias perzh Murphy er film-se. Kenderc'hel a reas da aozañ e filmoù (High Plains Drifter, The Outlaw Josey Wales) e-keit ma c'hoarie e-barzh filmoù all. Met adalek 1982 (Honkytonk Man) e cheñchas : dont a reas da vezañ filmaozer da vat, ha ne c'hoarias nemet er filmoù aozet gantañ. Anavezet e voe a-drugarez da Pale Rider.
Hiziv an deiz ez eo gwelet Eastwood evel unan eus filmaozerien bouezusañ ar Stadoù-Unanet, rak gouest eo da sevel filmoù war demoù disheñvel an eil re diouzh ar re all. En e oberenn e weler levezon filmaozerien all evel John Ford, Sergio Leone, Sydney Lumet, pe c'hoazh Douglas Sirk. Dre vras ez eo digenvez mab-den unan eus temoù pennañ e filmoù. Evit a sell ouzh ar rummadoù sinema en deus filmet a bep seurt traoù : buhez tud wir (Bird), western (Unforgiven), road-movie (A Perfect World), istorioù romantel (The Bridges of Madison County), filmoù polis (Midnight in the Garden of Good and Evil, Blood Work, Mystic River), melodrama (Million Dollar Baby) pe c'hoazh filmoù brezel (Flags of Our Fathers ha Letters from Iwo Jima).
Daoust da verzh e filmoù ha daoust d'an Oscar en deus bet e vez alies start da Eastwood kas e raktresoù da benn, ha peurliesañ e tle paeañ e-unan a-benn seveniñ e filmoù. E-touez an aktourien vrudet o deus c'hoariet e filmoù aozet gantañ e c'haller menegiñ Meryl Streep, Hilary Swank, Gene Hackman, Forest Whitaker, Morgan Freeman, Sean Penn, Tim Robbins, Kevin Costner ha Kevin Bacon.
Politikerezh
Stag ouzh ar strollad republikan eo Clint Eastwood ha frankizour ec'h embann bezañ. Er bloavezhioù 1950 e skoazellas Dwight Eisenhower e-pad e gabal, hag e 1968 hag e 1972 e skoazellas Richard Nixon, asambles gant aktourien all evel John Wayne, Charlton Heston ha Glenn Ford. Tost eo bet ivez ouzh Ronald Reagan.
Etre 1986 ha 1988 e voe maer eus Carmel (California) (eno e vez o chom), dilennet e voe gant 72% eus ar mouezhioù.
E 1992 e tilezas ar strollad republikan hag e skoazellas Ross Perot.
E miz Genver 2005, e tagas Eastwood Michael Moore e-pad ur pred gala e New York, hag e prometas e lazhfe anezhañ ma teufe da welout anezhañ evit e filmañ (marteze abalamour d'ar pezh a oa c'hoarvezet gant Charlton Heston, en teulfilm "Bowling for Columbine"). Evit dilennadeg 2008 en doa embannet Eastwood e save a-du gant John McCain.