cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sapaodia
Sapaodia, pe Sapaudia en latin), e oa anv douaroù kreisteisañ ar broviñs roman Maxima Sequanorum, krouet evir ar pobloù burgond, da lavarout eo ar vro etre ar menez Jura hag an Alpoù. Klotañ a ra dre vras gant ar Suis gallek, bro al lenn Leman hag an Aar, kêrioù Genève, Nyon hag Avenches.
Eus an anv Sapaudia, « bro ar gwez-sapr », eo deuet an anv modern Savoia. Dont a ra Sapaudia eus ar ger galianek sapo : sapr hag ar ger germanek wald : koadeg. Sap-Wald pe Sap-Vaud hervez Samuel Guichenon, istorour eus ar, aet goude da Sabaudia, Sabogla (meneget eo gant Ammien Marcellin er Res Gestaee dibenn ar ) ha goude da Savogia.
Sant'Egidio alla Vibrata
Sant'Egidio alla Vibrata zo ur gumun en Italia, e proviñs Teramo, en Abruzzo.
Coulombs
Coulombs zo ul lec'hanv gallek hag anv meur a lec'h :
Cant del Barça
Cant del Barça a zo ur ganaouenn savet e katalaneg da-geñver pemzekvet deiz-ha-bloaz ha tri-ugent Futbol Club Barcelona.
Skrivet e voe ar gerioù gant an daou skrivagner katalan Josep Maria Espinàs i Massip (1927-) ha Jaume Picas i Guiu (1921-1976) tra ma voe savet an ton gant ar sonaozer katalan Manuel Valls i Gorina (1920-1984).
Kanet e voe evit ar wech kentañ gant ul laz-kanañ tri mil pemp kant den renet gant Oriol Martorell i Codina (1927-1996) er c'hCamp Nou, a-raok ur c'hrogad mell-droad hag a voe dalc'het d'ar 27 a viz Du 1974 (FC Barcelona ouzh skipailh Republik Demokratel Alamagn). Deuet eo da vezañ un himn da-vat ha kanet e vez bep tro ma c'hoari er gêr unan eus skipailhoù ar c'hleub blaugrana.
Pozioù
Pozioù Cant del Barça a ra dave da spered digor hag enframmer ar c'hleub, na ra diforc'h ebet etre e skorerien dre o orin, pa'z eo skoazellañ ar skipailh ha sevel an unaniezh evit an nerzh glas-ha-granat ar pezh a zo pouezus e gwirionez.
Sened-Iliz Trento
Sened-Iliz Trento a voe ur vodadeg eskibien gatolik e kêr Trento en Italia hag a badas 18 vloaz, adal 1545 betek 1563.
Civitella del Tronto
Civitella del Tronto zo ur gumun en Italia, e proviñs Teramo, en Abruzzo.
Genau'r Glyn
An anv Genau'r Glyn a implijer c'hoazh evit envel ur gumuniezh, m'emañ kêriadennoù Landre, Dôl-y-bont ha Rhydypennau. Emañ ivez en anv Llanfihangel Genau'r-glyn.
Castel d'Azzano
Castel d'Azzano zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Rodello
Rodello (Rodel e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Kevre Katolik
Ar C'hevre (la Ligue), pe ar C'hevre Katolik (la Ligue catholique), pe ar C'hevre Santel (la Sainte Ligue) pe an "Unvaniezh Santel" pe c'hoazh "Unvaniezh Santel Pariz" (la Sainte Union (de Paris)) eo an anvioù roet d'ur gostezenn bolitikel gatolik c'hall hag a glaske difenn ar relijion gatolik a-enep d'ar brotestanted, e-pad Brezelioù ar Relijion er er Rouantelezh c'hall.
Savet e oa bet gant Henry, Dug Guise en 1576. Mennet e oa tud ar C'hevre da gas kuit ar Brotestanded eus ar Rouantelezh c'hall.
Sikouret e oa en diavaez gant ar pab Sikstus V, gant Felipe II, Roue Spagn, ha gant ar Jezuisted.
Kement a verzh e ra ar gostezenn ken e teu da vezañ risklus evit ar vonarkiezh. E 1588 e teu a-benn da skarzhañ ar roue Herri III eus ar gêr-benn. Ar C'hevre a wana tamm-ha-tamm avat dirak trec'hioù ar roue Herri IV.
Unan eus an dañjerioù brasañ evit ar vonarkiezh c'hall e voe a-raok deroù an hollveliegezh, gant ar Fronde, er c'hantved war-lerc'h. Ar reoù-mañ a viras en o spered ar C'hevre, evel skouer.
Priocca
Priocca zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
FAB-9000
Ar FAB-9000 (ФАБ-9000) a oa ur vombezenn 9000 kg a implije danvez tarzh diazez. Savet e oa bet e penn kentañ ar Brezel Yen. Ar vombezenn a oa bet implijet gant Aerlu Irak e-kerzh ar Brezel etre Iran hag Irak, o vezañ bannet diouzh kirri-nij bombezerien Tu-22 "Blinder" war palioù milourel, greantel ha trevour.
Priola
Priola zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Ankiniz-Sant-Gerent
Ankiniz-Sant-Gerent (Ancenis-Saint-Géréon e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Liger-Atlantel.
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2019, o vodañ kumunioù Ankiniz ha Sant-Gerent.
Traoñienn ar Ron
Traoñienn ar Ron zo anv div rannvro douaroniel :
Paul Molac
Paul Molac, ganet e Ploermael e 1962, zo un den engouestlet e buhez sevenadurel Breizh hag ur politikour. Kelenner war istor ha douaroniezh eo bet, kannad Ploermael ha kuzulier rannvro e Breizh. Komz a ra brezhoneg ha gallaoueg.
Buhez
Gounezerien eo e dud ken e tleas merañ o atant e-pad e studioù war al labour-douar. Tapet en doe ar breved studioù ar gounezerezh (BEPA), met, pa ne voe ket mui ret e gaout e penn an atant ez eas da Skol-veur Roazhon 2 evit un aotreegezh war an Istor. Tapet ar c'hCAPES ez eas da gelennet war Istor ha douaroniez e lise-skolaj Breselien e Gwern-Porc'hoed.
Oberioù war dachenn ar yezhoù ha sevenadur Breizh
Adalek 1979 e voe ezel, ha, da heul, prezidant Chom'te, ur strollad a zaspugne kanaouennoù ha kontadennoù gallouek en e vro. Etre 1994 ha 2012 e labouras gant Div yezh Breizh hag e teuas da vezañ prezidant e 2002. E 2001 ez eas da eilprezidant ar FLAREP (Kevread evit ar yezhoù rannvroel en Deskadurezh publik). Prezidant Kuzul Sevenadurel Breizh (mod nevez) abaoe 2009 hag eilprezidant Kevre Breizh. Daneveller e voe evit al lezenn war deskadurezh ar yezhoù rannvroel e miz Ebrel 2021.
Oberioù war dachenn ar brezhoneg
Aet eo da vezañ prezidant Ofis publik ar brezhoneg e 2021.
Oberioù politikel
E 2012 e voe war ar renk evit dont da vezañ kannad en anv an tu kleiz (Strollad Sokialour, EELV, UDB) e Pevare pastell-votiñ ar Mor-Bihan. Dilennet eo bet en eil tro gant 52,56% eus ar mouezhioù disklêriet. Da gentañ e voe ezel eus bodad ar gannaded ekologour er parlamant ; e 2016 e oa aet e-barzh bodad ar gannaded sokialour.
E dilennadeg ar c'huzul-rannvro e 2015 e oa bet war listenn Jean-Yves Le Drian ha deuet e oa da vezañ kuzulier-rannvro. Addilennet e voe c'hoaz e 2021.
Addilennet e oa bet da gannad e 2017, en anv La République en marche (LREM) ar wech-mañ. Ezel e oa bet eus bodad ar gannaded LREM da gentañ hag e 2018 en doa kuitaet ar bodad-se evit mont da sevel, asambles gant kannaded all, ar bodad "Libertés et territoires". Addilennet e voe e 2021 hep goulenn ma vo paeroniet gant strollad ar prezidant Macron (anv nevez : Renaissance), met evel den dizalc'h. Ar strollad kannaded L & T a voe adkempennet e tro an daelvezh kroget e 2021 en ur cheñch e anv da Liberté, Indépendance, Outre-mer et Territoires (LIOT).
Giorgio
Giorgio zo un anv-badez italianek
Priero
Priero (Prié e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
The Witcher 1
The Witcher I (Polonek: Wiedźmin, Brezhoneg: Ar Sorser) zo ur c'hoari video avantur hag RPG sevenet gant CD Projekt RED hag embannet gant Atari d'ar 26 a viz Here 2007.
Ar c'hoari a zo diazezet war bed an heuliad romantoù Ar Sorser gant Andrzej Sapkowski. Istor the Witcher a gemer plas en ur bed krennamzerel ha moliac'h. Heuliet e vez istor Geralt a Rivii, unan eus ar sorserien diwezhañ, ur chaseour euzhviled. Er c'hoari e vez rediet ar c'hoarier d'ober choazoù a zegaso heuliadoù. Burutellerien o deus bet rebechet e oa hir a-raok gwelet efedoù ar choazoù da zont war-wel. Lod all o deus rebechet e chome re alies "etre" hent buhezouriezh ar c'hoarier.
Ar c'hoari a implij ar c'heflusker video perc'hennet gant BioWare an Aurora Engine. Kroget e oa bet gant sevel un doare d'ar c'hoari evit ar c'hoñsolennoù-ti gant un diazez nevez evit ar grafikoù hag ur sistem en em gannañ, an titl a oa da vezañ The Witcher: Rise of the White Wolf, met nulet e voe.
E miz Gwengolo 2009, CD Projekt RED a embannas dre un doare ofisiel e oant o labourat war un heuliad, The Witcher 2: Assassins of Kings, a voe embannet e miz Mae 2011 war Windows hag OS X kement ha war Xbox 360 e miz Ebrel 2012.
Director's Cut
Ar studio CD Projekt en deus embannet un doare Director's Cut (didroc'h) d'ar c'hoari e Norzh Amerika d'an 31 a viz Gouhere 2009. Ar memes doare eo d'an doare Enhanced Edition d'ar c'hoari a oa tu implij e-pep lec'h dre ar bed, met hep ar c'hontrollerezh a oa war doare Norzh amerikan ar c'hoari diazez. abaoe eo bet embannet gant an embregezrezh ur patch ofisiel o reiñ an tu d'ar perc'hennerien Norzh amerikan da gaout ar c'hoari evel re peurest ar bed memes ma oa bet prenet ganto ar stumm boest.
Radiorama
Radiorama zo un daouad italo disco savet e 1984 gant ar produer Mauro Farina, a-gevret gant ar ganerez Simona Zanini.
Semterenn
Ur semterenn zo un doare sabrenn gromm implijet er Reter-Nesañ.
Etimologiezh
Amprest digant ar galleg, diwar an anv italianek scimitarra (XVvet kantved), eus ar ger persek šamšīr « kleze », tremenet dre an turkeg.
Manorina
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1818 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831)
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer en Aostralia, eizh (8) isspesad dezho en holl.
Sant Pere Pescador
Sant Pere Pescador zo ur gumun e Katalonia, e komark an Alt Empordà, e proviñs Girona, war lez ar Mor Kreizdouar.
Savadur
ur savadur a zo ur batimant krouet gant mab den evit en em gwarezhiñ eus an amzer fall a dreuz an amzer
Rhopophilus
Rhopophilus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1870 gant an daou skiantour italian Enrico Hillyer Giglioli (1845-1909) ha Tommaso Salvadori (1835-1923).
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer holl en Azia.
Mimus
Mimus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1826 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870), ennañ risweered.
Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Pevarzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Eizh isspesad warn-ugent (28) en holl : o c'havout a reer holl en Amerika.
Morozzo
Morozzo (Moross e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Den flyvende Kuffert
Den flyvende Kuffert (An arc'h-nij) zo ur gontadenn danek gant Hans Christian Andersen e 1839, diwar-benn un den yaouank hag a ya da Durki da weladenniñ merc'h ar sultan.
Ediperiodici
Ediperiodici oa un ti-embann italian brudet evit bezañ embannet levrioù godell bannoù treset erotek ha pornografek a-vil-vern.
Diazezet e voe e 1972 e Milano gant Giorgio Cavedon, da-heul un disrann gant an ti-embann ErreGi.
Ransomware
Ransomware a vez graet eus eus un doare meziantoù viruz urzhiataer. Pal ar meziantoù-se eo furchal restroù un implijer evit nac'hañ outañ gellet tizhout e restroù en un doare dibad keit ha ma ne vo ket paeet un daspren.
Lod ransomware a lakao bac'h war urzhiataer un implijer met aes int da dalañ evit un den mailh war ar stlenneg. Ar re all a zo reoù kalz galloudusoc'h hag a laka bac'h war un urzhiataer a-bezh dre godañ anezhañ. Stanket eo urzhiataer an implijer neuze ha rediet e vez da baeañ evit kaout ar c'hod a lakao an traoù en-dro evel ma rankfent bezañ.
Giuseppe Mezzofanti
Giuseppe Mezzofanti (19 Gwengolo 1774 – 15 Meurzh 1849) a oa ur c'hardinal italian ha liesyezher brudet en e amzer.
Moretta (Italia)
Moretta zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Yann Vadezour Olieroù
Yann Vadezour Olieroù, pe Jean Baptiste Oliéro e galleg, ganet d'ar 1añ a viz Gouere 1856 e Lokmaria-Kaer, marvet d'an 19 a viz Ebrel 1930 e Santez-Anna-Wened, oa ur beleg breizhat hag a savas kantikoù ha levrioù relijiel e brezhoneg Gwened.
Beleg e voe e Sine, e Pluverin, e Kistinid hag en Alre. Gant an anv-pluenn Golvañnig e sinas barzhonegoù a voe embannet er gelaouenn Dihunamb. Kenlabourat a reas ivez gant Brediah er Fé, adalek 1881. Ouzhpenn treiñ levrioù relijiel e brezhoneg e savas ivez kantikoù ha kanaouennoù all, en o zouez En hani e garan, ken brudet bremañ.
Mouez ar Vro
Mouez ar Vro a oa ur gelaouenn divyezhek, brezhonek ha gallek, krouet gant Francis Gourvil hag embannet e Montroulez, eus 1919 da 1921.
Python (lavar programmiñ)
Servijoù kenrouedad
Gant meziantoù-framm evel Django e c’heller skrivañ servijoù prim hag efedus.
Skiant ar roadennoù
Evit dielfennañ roadennoù ez eus pakadoù evel numpy, implijet alies gant skiantourien ar roadennoù.
Paesana
Paesana (Paisana en okitaneg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Gernikako Arbola
Gernikako Arbola (Gwezenn Gernika e brezhoneg) zo ur ganaouenn eus an, savet gant Juan Maria Iparragirre, diwar-benn dervenn Gernika ha frankiz Euskal Herria (ar Vro-Vask). Ur c'han broadel eo evit Euskariz, e-kichen Eusko Abendaren Ereserkia, kan ofisiel Kumuniezh Emren Euskadi, sonet hennezh peurvuiañ kentoc'h eget kanet.
Jac Lewis Williams
Jac Lewis Williams (20 Gouere 1918 - 27 Mae 1977), hag a sine e skridoù Jac L. Williams a oa ur skolveuriad kembreat, arbennigour war an deskiñ kembraeg hag an divyezhegezh.
Melithreptus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == Seizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer en Aostralia, nav (9) isspesad dezho en holl.
Bodadenn Vroadel (Frañs)
Ar Vodadenn Vroadel (galleg: Assemblée nationale) eo anv kambr izel Parlamant Frañs (ar Sened eo ar gambr uhel) ; anvet e vez ivez Kambr ar Gannaded (pe an Deputeed) pe c'hoazh "ar Gambr" hep mui. Er Palez Bourbon, e Pariz, emañ. Hervez Bonreizh ar Pempvet Republik eo karget ar Vodadenn Vroadel da votiñ al lezennoù. Gallout a ra ivez diskar ar gouarnamant. Dilennet eo ar gannaded (anvet député(s)) dre vouezhiadeg evit pemp bloaz, met gallout a ra ar Vodadenn bezañ divodet gant Prezidant ar Republik.
Pamparato
Pamparato (Pamparà e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Minon
Ar  Mino, pe :  Minon, da lavarout eo Hor Mammoù, a oa anv ur rejimant brezelourezed, brudet ivez evel Amazonezed Dahomey gant skrivagnerien eus Europa, hag a badas betek dibenn an.
Orin ar brezelourezed
Ar roue Ghezo a dutae gwazed koulz ha maouezed a-douez ar brizonidi estren, daoust ma veze tutaet brezelourezed ivez e-touez Dahomeadezed, ha lod adalek o 8 vloaz. A-douez gwragez ar roue, a oa kantadoù anezho, e veze tutaet ivez. Darn a zibabe mont da soudardezed, darn all a veze kaset gant o zadoù pe o friedoù, a glemme eus o emzalc'h, evit kaout an dizober anezho.
Ludwig Mühlhausen
Ludwig Konrad Mühlhausen (16 Kerzu 1888 e Kassel - 15 Ebrel 1956 en Ulm) a oa ur skolveuriad alaman keltiegour hag a gelennas e skolioù-meur Berlin ha Hamburg.
Goude e vugaleaj e Kassel en doa studiet ar yezhoniezh hag ar yezhoù (slavek, baltek, keltiek) e skolioù-meur Zürich ha Leipzig. Un doktorelezh en doa tapet e 1914 e Leipzig, m’en doa studiet gant ar c’helenner Ernst Windisch. Skrivet en doa e dezenn diwar-benn an amprestoù latin, romanek ha germanek e kembraeg.
Goude ar Brezel-bed Kentañ e labouras evel levraoueger e kambr kenwerzh Hamburg. Adalek 1922 e reas skol e skol-veur Hamburg hag anvet e voe da gelenner e 1928. E 1933 e kemeras lec'h rener levraoueg ar gambr kenwerzh, Eduard Rosenbaum, ur Yuzev aet d’an harlu.
Ezel e voe Mühlhausen eus ur strollad politikel eus an tu dehoù, an Deutschnationale Volkspartei etre 1919 ha 1927 ha mont a reas goude e-barzh Strollad Broadel Sokialour al Labourerien Alaman (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei, anvet ivez NSDAP pe ar Strollad Nazi ). E 1935 e voe skarzhet ar c’helenner Julius Pokorny eus e bost e skol-veur Berlin abalamour m’en doa hendadoù yuzev, hag anvet e voe Mühlhausen en e lec’h e 1937. E 1936 e voe unan eus ar re a savas an Deutsche Gesellschaft für keltische Studien (Kevredigezh alaman evit ar studioù keltiek), gant Leo Weisgerber. Adalek 1942 e oa unan eus enklaskerien an Deutsches Ahnenerbe, ur rann eus an SS hag a oa he fal prouiñ an teoriennoù nazi diwar-benn dreistelezh an Arianed war ar pobloù all.
Etre 1929 ha 1938 e oa bet o tremen amzer e kornôg Iwerzhon, o teskiñ iwerzhoneg en inizi Blascaodaí, e Cor na Móna hag e Teileann. Etre dibenn 1939 ha 1941 e kenlabouras gant ar skingomz Irland-Redaktion, a skigne abadennoù eus Alamagn, e saozneg hag en iwerzhoneg, war-zu Iwerzhon. E Teileann, e Dún na nGall, en doa dastumet ivez gouiziegezh a bep seurt war doare ar vro, traoù hag a voe implijet goude gant servijoù kuzh Alamagn da sevel raktres an Oberiadur Green, ma vije bet kaset soudarded alaman da Iwerzhon. Paouez a reas gant e labour evit Irland-Redaktion e 1914 pa’z eas da Vreizh, evel letanant SS. Gouzout a rae brezhoneg ivez, e-kichen meur a yezh all, evel ar c’hembraeg pe an nederlandeg. Harzet e voe gant soudarded stadunanat en Aostria e 1945. Etre Mae 1945 ha Meurzh 1948 e voe prizoniad e meur a lec’h. Goude tri bloavezh e toulloù-bac’h e chomas klañv-diglañv, ha mervel a reas e 1956.
Paroldo
Paroldo (Paròd e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Atari Inc. (skourr Atari SA)
Atari, Inc. a oa bet savet e 1993 gant an anv GT Interactive Software Corp. E 1999, Infogrames Entertainment, SA a gemeras ar galloud interestoù war GT Interactive, kemmet e voe an anv e Infogrames, Inc.
Evel lodenn eus Infogrames e-pad adsavadenn an embregerezh penn e 2003, Infogrames, Inc. a oa deuet da vezañ Atari, Inc. D'an 11 a viz Here 2008, Infogrames en devoa echuet da brenañ holl lodennoù an embregerezh Atari, Inc., a oa perc'hennet ganti nemetken a-benn neuze. D'an 21 a viz Genver 2013, Atari, Inc. a oa o vont war-zu ur freuz-stal, ar prezidant Jim Wilson en doa kroget da sevel steuñvioù evit troc'hañ gant an embregerezh penn Atari, SA.
Krouidigezh GT Interactive e 1993
An embregerezh GT Interactive Software Corporation (GTI) a oa bet krouet e miz C'hwevrer 1993 evel skourr d'an embregerezh GoodTimes Home Video, un embanner kasetennoù-video perc'hennet gant ar familh Cayre, gant Ron Chaimowitz evel beskrouer ha prezidant.
Toxostoma
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Dek spesad a ya d'ober ar genad :
Motacillidae
a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ ar sidaned hag ar c'hannerezed, termenet e 1821 gant an naturour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859).
Belz (disheñvelout)
Belz zo anv meur a lec'h :
Motacillidae
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List ez a pemp genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :
Toxostoma
Tri (23) isspesad warn-ugent en holl : o c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Norzhamerika.
Talierouriezh
An dalierouriezh, pe lennerezh-divglun, a zo ur brizhskiant a c'hallfed hervezi lenn planedenn un den diouzh e dalier, pe e revr, ha diouzh ar roufennoù ha gwenaennoù warnañ, ha diouzh ar ritenn etre an div feskenn, evel ma lenn an dornziouganourien e palv an dorn.
Brud
Brudet eo ar Stadunanadez Jackie Stallone, mamm d'an aktour Sylvester Stallone, evel belegez ar skiant veur-se.
Atari Inc. (skourr Atari SA)
Krouidigezh GT Interactive e 1993
Memes bloavezh an embanner a embann e c'hentañ meziantoù doare shareware, e-touez ar re-se ar c'hoari video hollvrudet Doom. Kentañ bloavezh an embregerezh e oa tizhet 10,3 milion $ a arc'hant gounezet.
880% a c'hounid e 1994
GT Interactive en doa gwelet e c'hounidoù o lammañ da 880% tizhet e vez ur sifr afer a 101 milion $ e-pad e eil bloavezh oberiantiz. Ar gounid rik a zo 18 milion $. GT Interactive o c'henlabourat gant id Software a oa deuet a-benn da embann Doom II: Hell on Earth, a voe embannet e miz Here ha gwerzhet tro 2 vilion a skouerennoù eus ar c'hoari.
Lego
Lego zo ur merk c'hoarielloù plastik, savet gant an embregerezh The Lego Group, diazezet e Billund, e Danmark. Tammoù plastik bihan eus meur a liv a c'hall bezañ lakaet asambles da sevel traoù a bep seurt, tiez, karbedoù... Gallout a reer tennañ an tammoù kuit da zivontañ ar pezhioù a zo bet savet hag adimplijout ar "brikennoù" plastik bihan da sevel traoù all.
The Lego Group a ra ar c'hoarielloù-se abaoe 1949. Meur a dra zo bet savet en-dro d'ar c'hoarielloù-se : filmoù, abadennoù... ha meur a bark dudi anvet Legoland ivez.
E miz C'hwevrer 2015 e oa bet renket Lego evel ar merk pouezusañ er bed, gant ar c'habined Brand Finance, e-lec'h Ferrari.
Jennifer Lawrence
Jennifer Shrader Lawrence, ganet d'ar 15 a viz Eost 1990, zo un aktourez stadunanat. En holl ez eus bet rastellet $6 miliard dre ar bed-holl gant he filmoù, ha bez eo bet an aktourez paeet an uhelañ dre ar bed e 2015 ha 2016. Lawrence zo bet ouzhpennet e listenn ar c'hant den o deus ar muiañ a levezon er bed hervez Time Magazine e 2013 hag e listenn Forbes Celebrity 100 e 2014 ha 2016. Roll brudetañ Jennifer Lawrence a chom hini Katniss Everdeen en heuliad filmoù Hunger Games (2012–2015).
Buhez personel
E 2010 he doa gouzañvet diwar an iCloud leaks of celebrity photos, pa oa bet embannet war internet degadoù a boltriji noazh eus outi. Lawrence a oa bet kounnaret hag embannet he doa ne oa ket ar poltriji-se da vezañ reoù foran. Graet he deus eus al leak un "torfed reizhel" hag "ur gwallerezh reizhel". Ouzhpennet he devoa e oa arvesterien ar skeudennoù-se da gaout mezh rak kemer a raent perzh en torfed. Lawrence zo bet "desavet Republikan", met meur a wech he deus kavet abeg er strollad republikan a-fet gwirioù ar merc'hed. Enebet a-grenn eo bet ouzh prezidantelezh Donald Trump. Embannet he devoa e 2015 e vefe "fin ar bed" ma vefe dilennet.
Perlo
Perlo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Tripwire Interactive
Tripwire Interactive a zo ur studio sevel hag un embanner c'hoarioù video Amerikan lec'hiet e Roswell, Georgia, savet gant izili ar gumuniezh etrevroadel a sevenas ar mod evit Unreal Tournament 2004, Red Orchestra: Combined Arms. Red Orchestra a c'hounezas ar priz uhelañ er genstrivadeg Make Something Unreal harpet gant Nvidia. Ar c'hentañ c'hoari a voe savet gant ar studio a oa Red Orchestra: Ostfront 41-45, embannet war Steam d'ar 14 a viz Meurzh 2006. Ar studio en deus ur gwir da implij al lusker grafik Unreal Engine 3 perc'hennet gant Epic Games.
Jean-Pierre Elkabbach
Jean-Pierre Elkabbach, ganet d'an 29 a viz Gwengolo 1937 e Oran, a zo ur c'hazetenner ha saver pennadoù-stur gall. Meur a bost uhel en deus e-barzh ar strollad Lagardère Media ha bet eo prezidant Europe 1 etre 2005 ha 2008.
Yaouankiz
Jean-Pierre Elkabbach a voe ganet en ur familh yuzev e Oran. Bez en deus ur breur hag ur c'hoar yaouankoc'h. An tad a oa kenwerzher etrebroadel, ha sot gant ar vell-droad. An tad a vo besprezidat klub an Olympique de Marseille. Ar vamm ne laboure ket ; ober a rae war-dro ar vugale. Dimezet eo Jean-Pierre Elkabbach gant Nicole Avril.
Orexa
thumb|right|260px|Sede pelec'h emañ Orexa e [[Gipuzkoa]] Orexa (euskareg, stumm ofisiel; Oreja e spagnoleg, diofisiel) zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Perletto
Perletto (Përlèj e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Annales (Tacitus)
An Annales, anvet Ab Excessu divi Augusti Historiarum Libri ("Levrioù Istor adalek marv Aogust an doueel") ivez, zo un dastumad skridoù gant an istorour roman Tacitus hag e ziwezhañ oberenn, adal deroù ren Tiberius er bloaz 14 betek diwezh ren Nero, e 68.
Tacitus a skrivas an Annales e 16 levrenn, marteze ouzhpenn, met kollet eo al levrioù 7 betek 10, ha darn eus al levrioù 5, 6, 11 ha 16 zo diank.
Pouezerez
Ur bouezerez zo ur mekanik hag a servij da bouezañ traoù a bep seurt. Daou c'her all a implijer evit an traezenn-mañ : mentel (benel) ha balañs (benel, diwar ar ger gallek balance).
Poezell
Ur boezell (poezell eo ar ger) zo un endalc'her kranennek graet evit muzuliañ greun pe vleud.
Perry King
Perry Firestone King, bet ganet en Alliance (Ohio, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 30 a viz Ebrel 1948, zo un aktour stadunanat.
Poezell
A-raok ar sistem metrek e veze implijet en hanternoz ar rouantelezh c'hall hag e kêr Beauvais e talveze kement ha 12,67 litr.
E 1812 e voe diazezet ar boezell vetrek hag a dalveze kement ha 10 litr.
Peveragno
Peveragno (Poranh en okitaneg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Lafayette
Lafayette pe La Fayette zo un anv-tiegezh gallek deuet da vout anv-lec'h.
Reynold
Reynold zo un anv-badez saoznek roet d'ar baotred.
La Tranche-sur-Mer
La Tranche-sur-Mer a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Traoñ al Liger
Traoñ al Liger eo an anv roet d'un darn eus Traoñienn al Liger, en departamantoù-mañ, treuzet gant al Liger : Loiret, Loir-et-Cher, Indre-et-Loire (er rannvro Centre-Val de Loire) ha Maine-et-Loire (er rannvro Broioù al Liger), da lavarout eo er proviñsoù gall kozh Orléanais, Touren hag Anjev.
Kêrioù istorel zo : Orleañs, Bleaz, Amboise, Teurgn, Chinon, Saumur, Añje ha Montsoreau. Er c'hornad-se emañ ar c'hastilli anvet Kestell al Liger ha gwiniegi.
Amalia von Sachsen-Weimar-Eisenach
Amalia Maria da Gloria Augusta von Sachsen-Weimar-Eisenach (20 a viz Mae 1830 e Gent - 1 a viz Mae 1872 e Walferdingen) a oa ur briñsez eus Sachsen-Weimar-Eisenach ha dugez Sachsen, ha priñsez eus an Izelvroioù dre zimeziñ da Hendrik van Oranje-Nassau, mab da roue an Izelvroioù.
Merc'h e oa da Karl Bernhard von Sachsen-Weimar-Eisenach (1792-1862) ha d'e bried Ida von Sachsen-Meiningen (1794-1852). E 1847 edo e Mdeira pa en em gavas gant daou vab roue an Izelvroioù, Hendrik, hag Alexandre.
E 1853 e timezas da Hendrik e Weimar. Bevañ a rejont e kastell Walferdange e Luksembourg, ma oa bet anvet Hendrik da Stathouder. Bugel ebet n'o doe. Mervel a reas en 1872, ha beziet e voe e Delft.
Castiglione Messer Raimondo
Castiglione Messer Raimondo   zo ur gumun en Italia, e proviñs Teramo, en Abruzzo.
Bella ciao
Bella ciao zo ur ganaouenn boblek italianek eus an, eus Emilia-Romagna, hag a zo bet brudet gant ar Resistenza italiana e-pad an Eil brezel-bed dre ma oa liammet gant Partizaned Italia.
Un tamm mat koshoc'h avat eo orin ar ganaouenn.
Kan bugale
Ur ganaouenn vugale zo war an hevelep ton, anvet La mia nonna è vecchierella. Honnezh e vefe ar ganaouenn orin, ha lakaet eo bet e brezhoneg.
Mondine
Bella Ciao a veze kanet adalek an XIX kantved gant ar mondine, devezhourezed ar rizegi, e plaenenn ar Po, savet war don ar ganaouenn vugale. Bella ciao a dalvez kement ha lavarout kenavo d'ar gened kaset da get gant al labour.
Partizaned
Diwezhatoc'h e voe kanet e-pad an Eil brezel-bed gant ar bartizaned italian a stourme ouzh ar faskourien hag an nazied. Testeniekaet eo implij ar ganaouenn e-pad ar Resistenza en Emilia hag e tolead ar Repubblica partigiana di Montefiorino.
Skignet eo bet dre ar bed gant emsavidi a bep seurt, degaset alies gant Italianed. Kanet e vez e Mec'hiko, e Chiapas, e spagnoleg.
Ar ganaouenn
Setu an doare brudetañ (doareoù arall etre krommelloù).
Heta (lizherenn)
left|100px
L'Homme de Mars
L'Homme de Mars zo un danevell gant Guy de Maupassant embannet en 1887.
Castel Castagna
Castel Castagna zo ur gumun en Italia, e proviñs Teramo, en Abruzzo.
C'hwibon maguari
Ar c'hwibon maguari a zo un evn hirc'harek, Ciconia maguari an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous er plaenennoù ha geunioù trovanel Suamerika e reter an Andoù.
L'Homme de Mars
Istor
L'Homme de Mars a oa bet embannet e Paris-Noël e 1887, hag adembannet e 1889 gant La Lanterne d'an 10 a viz Here e 1889.
Heta (lizherenn)
Ul lizherenn c’hresianek kozh ha na vez ket implijet ken eo heta (Ͱ, ͱ).
L'Homme de Mars
An danevell
Un den hag a seblant bout foll a lavar anavezout ar planedenn Meurzh.
Heta (lizherenn)
Er penn-kentañ e veze implijet evit diskouez e veze distaget ur vogalenn dre c’hwezhañ [h].
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn fenisek het 20px|Aleph.
Jimmy Hoffa
James Riddle Hoffa, lesanvet Jimmy Hoffa, ganet d'ar 14 a viz C'hwevrer 1913 ha steuziet d'an 30 a viz Gouhere 1975, a voe penn uhelañ an unaniezh labourerien International Brotherhood of Teamsters (IBT) etre 1958 ha 1971. Steuziañ a reas e fin miz Gouhere 1975, d'an oad a 62 vloaz.
Daofinez
<HR noShade>
Daofinez ((le) Dauphiné e galleg; lo Daufinat pe lo Dalfinat pe lo Daufinat de Vianés en okitaneg; Dôfenâ de Viènouès pe Darfenâ en arpitaneg) a zo ur broviñs c'hall gozh ganet en, krouet gant konted Albon.
E-barzh an Impalaeriezh santel roman german e oa betek 1349 pa voe staget ouzh Bro-C'hall, daoust ma chomas emren a-walc'h betek 1457.
Bevennet e oa gant ar Ron en hanternoz, ha Bresse ha Bugey en tu all; gant Savoia ha Piemonte er reter, gant ar Comtat Venaicin ha Provañs er c'hreisteiz.
Eus ar proviñs d'an departamantoù
E 1790 e voe rannet etre tri departamant gall: Drôme, Hautes-Alpes hag Isère, ha tammoù e departamantoù all.
Comment on cause
Istor
Comment on cause zo ur gronikenn gant Guy de Maupassant a voe embannet er pemdezieg Gil Blas d'an 29 a viz Du 1887.
Ar gronikenn
Kaozioù a bep seurt.
C'hwibon gouzoug gloanek
Ar c'hwibon gouzoug gloanek (liester : c'hwiboned gouzoug gloanek) a zo ur spesad evned hirc'harek, Ciconia episcopus an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Ardea episcopus da gentañ-penn (e 1783) gant an evnoniour izelvroat Pieter Boddaert (1733-1795).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned bras, divelfenneged ha stlejviled bihan.
Kim Jong-chul
Kim Jong-chul, ganet d'ar 25 a viz Gwengolo 1981, zo unan eus mibien an diktatour norzhkorean Kim Jong-il. Ur breur yaouankoc'h en deus Kim Jong-un, hag a zo bremañ penn-uhel ar vro. Un hanter-vreur koshoc'h en doa Kim Jong-nam a oa bet muntret d'an 13 a viz C'hwevrer 2017 gant spierien eus Norzhkorea war e seblant.
E 2007, Jong-chul a oa bet fiziet ennañ ar garg a benn-kannad eus skourr pennañ Strollad Labourerion Korea. En desped da-se, d'ar 15 a viz Genver 2009, aozadur kleweled Su Korea a embanne e oa bet choazet gant Kim Jong-il lakaat da benn-uhel ar vro e vab yaouankañ Kim Jong-un. Tremenet e oa a-us da Jong-nam ha Jong-chul. Hervez Kenji Fujimoto, bet penn keginerien Kim Jong-il etre 1988 ha 2001, Kim Jong-chol a oa bet lakaet a-gostez dre ma oa re "maouez" ha "diseblant". Hervez an tad ne vefe ket bet gantañ ar pep retañ evit bezañ e penn ar vro.
Piasco
Piasco zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Gwinieg traoñienn ar Ron
Gwinieg traoñienn ar Ron zo ur winieg c'hall en daou du d'ar Ron, eus Vienne en norzh betek Avinhon er su, war 1317 kumun en holl.
Kestell al Liger
Kestell al Liger zo un hollad kestell er rannvro Traoñ al Liger. Un droienn douristel eo dreist-holl evit komz eus ar c'hestell a voe savet pe adsavet er XVvet kantved ha gant roueed Bro-C'hall, en ur mare ma oa o lez eno. E rannvroioù Touren hag Anjev emaint.
Gwinieg traoñienn ar Ron
Eil gwinieg Bro-C'hall eo, evit ampled produadur gwinoù anvadur orin kontrollet, war-lerc'h gwiniegi Bourdel.
En em ledañ a ra war 6 departamant : Rhône, Loire, Ardecha ha Gard, war ribl dehoù ar Ron, Droma ha Vauclusa war ar ribl kleiz. E rannvroioù Auvergne-Rhône-Alpes, Okitania ha Provence-Alpes-Côte d'Azur emañ an departamantoù-se.
Kestell al Liger
E tufev pe e brik int bet savet. Arzourien italian eus ar Rinascimento, en o zouez an hini brudetañ Leonardo da Vinci, zo bet pedet di gant ar roueed c'hall hag a oa o tizoloiñ un arz bevañ nevez.
Un nebeud kestell brudet :
Gwinieg traoñienn ar Ron
A Norzh da Su eo rannet ar winieg e daou hollad anvadurioù :
Ouzhpenn-se ez eus traoñiennoù adstêrioù ar Ron : hini an Droma hag a ra broig an Diois (anvadurioù Clairette de Die, Crémant de Die, Coteaux-de-die ha Châtillon-en-diois), goude an hini etre ar Ventor ha ribl dehoù ar c'hCalavon (anvadur Ventoux), an hini etre ribl kleiz ar c'hCalavon ha ribl dehoù an Durença-izel, enni torosad al Leberon (anvadur Luberon), hag ul lodenn eus Gard (anvadurioù Costières-de-Nîmes ha Clairette de Bellegarde).
Orendain (Gipuzkoa)
thumb|right|260px|Sede pelec'h emañ Orendain e [[Gipuzkoa]]
Castel Viscardo
Castel Viscardo  zo ur gumun en Italia, e proviñs Terni, en Umbria.
Pietracamela
Pietracamela  zo ur gumun en Italia, e proviñs Teramo, en Abruzzo.
Comtat
Comtat zo
Istor ha lec'hanvadurezh
Hag en anvioù okitanek-mañ:
Piozzo
Piozzo (Piòss e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Prazzo
Prazzo (Prats en okitaneg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Bagnone
Bagnone a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Massa-Carrara e Toskana.
Cocentaina
Cocentaina zo ur gumun ha pennlec'h komark ar c'h-Comtat, e proviñs Alicante, er País Valencià, er stad spagnol.
Tresana
Tresana a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Massa-Carrara e Toskana.
Pontremoli
Pontremoli a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Massa-Carrara e Toskana.
Orendain
Orendain zo un anv-lec'h euskarek.
Asnières-sur-Seine
Asnières-sur-Seine zo ur gumun en departamant Hauts-de-Seine hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall.
Moratuwa
Moratuwa a zo unan eus kêrioù bras Sri Lanka, e Proviñs ar C'hornôg, e distrig Colombo.
Poblañs
War-dro 168 280 a dud a zo o chom eno e 2012.
Gael Roblin
Gaël Roblin ganet d'ar 27 a viz Kerzu 1972 e L'Haÿ-les-Roses (Val-de-Marne, 94) zo ur stourmer breizhat eus an tu kleiz pellañ.
Yaouankiz
Bet ganet d'ar 27 a viz Kerzu 1972 e L'Haÿ-les-Roses (Val-de-Marne, 94), e 1980 e tizimezas e dud. E 1987 ez eas gant e vamm da vevañ da Strasbourg. E 1990 ee eaz da vevañ gant e dad e Breizh. Plijet bras e oa o selaou ar strollad Bérurier Noir.
Stourmer
E 1997 ez eo degemenner ar strollad broadelour breton Emgann.
Gwalldaol Kever
E Mae 2000 e voe harzet Gael Roblin ha lakaet harzet da c'hortoz. E-pad ma oa toullbac'het e oa marvet e dad e miz Du 2003. E miz Meurzh 2004 ez eo dieubet dre ma oa goullo betek-re an doser justis.
Sinio
Sinio (Sin-i e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
C'hwibon Storm
Annez
Bevañ a ra al labous e douaroù izel Malezia, Sumatera ha Borneo.
Gwiniegoù traoñienn al Liger
Gwiniegoù traoñienn al Liger eo anv ar rannvro vras lec'h ma vez produet gwinoù eus gwiniegoù liesseurt traoñienn al Liger. Gwinoù gwenn sec'h, hanter sec'h, c'hwek, ha betek likorek a zo, gwinoù ruz skañv an aliesañ, gwinoù roz ha gwinoù bervus a zo ivez. Gwiniegi al Liger zo 70 000 hektar enno. Produet e vez 4 milion a hektolitroù.
Castino
Castino (Casto e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Gwiniegoù traoñienn al Liger
War ribl al Liger hag he adstêrioù emañ an holl winoù-se, an eil lodenn anezho e Bro-C'hall (rannvroioù Anjev, Touren ha "Centre"), e-barzh Traoñ al Liger hag en argrec'h dezhañ, hag eben e Breizh, e Bro-Naoned.
Ar chenin blanc, ar sauvignon, ar melon de Bourgogne, ar chardonnay, etc. eo ar gouennadoù implijet e traoñienn al Liger evit ar gwinoù gwenn. Ar cabernet franc, ar grolleau, ar gamay, ar pineau d'Aunis, ar pinot noir, ar côt, etc eo ar re gounezet evit ar gwinoù ruz ha roz.
Gwiniegoù Bro-Naoned :
Gwiniegoù Anjev :
Gwiniegoù Touren :
Gwiniegoù Centre :
Igliano
Igliano (Ijan e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Friedrich
Friedrich zo un anv-badez alamanek brudet adalek ar Grennamzer gant priñsed hag impalaerien alaman.
Saint-André-d'Hébertot
Saint-André-d'Hébertot a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. left|thumb
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb
Comtat (komark)
Ar c'h-Comtat ( e katalaneg), pe ar Gontelezh e brezhoneg (Condado de Cocentaina e spagnoleg, da lavarout eo Kontelezh ), zo ur c'homark e kreisteiz proviñs Alicante, er País Valencià‎, er Stad spagnol, ha Cocentaina eo ar pennlec'h.
Comano (Italia)
Comano a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Massa-Carrara e Toskana.
Dehiwala-Mount Lavinia
Dehiwala-Mount Lavinia (sinhaleg: දෙහිවල-ගල්කිස්ස Dehiwala-Galkissa, tamileg: தெஹிவளை-கல்கிசை), a zo unan eus kêrioù bras Sri Lanka, e Proviñs ar C'hornôg, e distrig Colombo.
Poblañs
War-dro 245 974 a dud a zo o chom eno e 2012.
Gaiola
Gaiola zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Isasca
Isasca zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Joshua Reynolds
Joshua Reynolds (16 Gouhere 1723 – 23 C'hwevrer 1792) zo ul livour ha poltredour saoz eus an. Marc'heget e voe e 1769.
Traduttore, traditore
Traduttore, traditore ("troer, trubard") zo ur c'hrennlavar italianek diazezet war an heñvelsoniezh, hag a dalv da lavarout eo heñvel labour un troer ouzh hini un treitour dre ma n'hallfed ket treiñ eus an eil yezh d'eben hep treitouriñ ar skrid orin.
Roud eus ar c'hrennlavar italianek a gaver ivez e galleg, en ur skrid gant Joachim du Bellay e 1549:
Paronomaz
Paronomaz pe damarresoniezh, a reer ivez eus ar seurt heñvelsoniezh, un doare da dostaat gerioù heñvelson. Setu amañ un toullad skouerioù e yezhoù disheñvel.
Casola in Lunigiana
Casola in Lunigiana a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Massa-Carrara e Toskana.
Comté
Comté zo ur ger gallek hag a dalv kement ha kontelezh hag a gaver ivez el lec'hanvadurezh c'hallek.
Lec'hanvadurezh
Hag ivez:
Gambasca
Gambasca zo ur gumun en Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1959
E 1959 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder spagnol Federico Bahamontes.
Italica
Italica zo un anv-lec'h latin.
Gerdarzh
Un anv-gwan latin diwar an anv « Italia ».
Lec'hioù
Italica a oa div gêr en Impalariezh roman:
Kurunenn Bro-C'hall
Kurunenn Bro-C'hall eo arouez ar sovereniezh politikel e Rouantelezh Bro-C'hall.
Hêr ar roue marvet n'en devez gallour ar roue nemet goude gwisket ar gurunenn gantañ e-kerzh abadenn lid ar c'hurunenniñ.
Ar Gurunenn (gant ur bennlizherenn) a oa kenster gant ar Stad pa veze kaoz eus domani ar Gurunenn, pe madoù ar Gurunenn, en amzer ar Renad Kozh.
Genola
Genola zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Negombo
Negombo (sinhaleg : මීගමුව Mīgamuva, tamileg : நீர்கொழும்பு Nīrkoḻumpu) a zo unan eus kêrioù bras Sri Lanka, e Proviñs ar C'hornôg, e distrig Gampaha.
Kandy
Kandy a zo unan eus kêrioù bras Sri Lanka, e Proviñs ar C'hreiz e distrig Kandy.
Poblañs
War-dro 125400 a dud a zo o chom eno e 2011.
Tourlaville
Tourlaville a oa ur gumun e departamant Manche, e Normandi. Abaoe ar c'hentañ a viz Genver 2016 ez eo ul lodenn eus kumun nevez Cherbourg-en-Cotentin.
Angles (Vande)
Angles a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Ar Rouz
Ober a ra dave an anv-tiegezh brezhonek ar Rouz d'un den rous. Rouz zo ur stumm all.
Gallekaet eo bet e Le Roux ha Roux gant marilh gall ar boblañs. Le Roux zo un anv gallek ivez, a gaver e Normandi hag e Suafrika dreist-holl. An anv Roux a vez douget e Bro-C'hall hag e Suis.
Adstummoù e brezhoneg
Ar Rouzig hag ar Ruz zo adstummoù eus ar Rouz.
Haemorhous mexicanus
Haemorhous mexicanus (Carpodacus mexicanus kent) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Fringillidae.
Anvet e voe Fringilla mexicana (kentanv) da gentañ-penn (e 1776) gant al loenoniour alaman Philipp Ludwig Statius Müller (1725-1776).
Boued
Bevañ a ra diwar c'hreun, had ha hugennoù peurvuiañ ; degouezhout a ra dezhañ debriñ amprevaned bihan eus an uskerentiad Aphidoidea.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an unnek isspesad anezhañ :
Josep
Josep zo un anv-badez katalanek par da Jozeb. Pep eo ar berrstumm.
Bjørnøya
Bjørnøya (Enez an arzhed e norvegeg) zo un enezenn eus Norvegia, en enezeg Svalbard. Emañ e Mor Barents, hanter hent etre Spitsbergen ha Kab an Hanternoz.
Kavet e voe an enezenn gant Willem Barentsz ha Jacob van Heemskerk d'an 10 a viz Mezheven 1596, hag anvet e voe "enez an arzhed" ganto abalamour ma weljont un arzh gwenn eno. Abaoe 1920, pa voe sinet feur-emglev Svalbard, eo anavezet end-ofisiel emañ Bjørnøya e dalc'h Norvegia. Daoust m'eo ul lec'h distro ha digenvez ez eus bet tud o labourat eno er c'hantvedoù tremenet : mengleuzierien, pesketaerien, balumetaerien. Didud eo bremañ war-bouez un nebeud tud a labour e savlec'h hinouriezhe Herwighamna. E 2002 e voe embannet e oa ur mirlec'h natur eus an enezenn, gant ar mor a zo tro-dro.
Vavuniya
Vavuniya a zo unan eus kêrioù bras Sri Lanka, e Proviñs an Norzh, e distrig Vavuniya.
Galle
Galle a zo unan eus kêrioù bras Sri Lanka, e Proviñs ar Su, e distrig Galle.
Vavuniya
Poblañs
War-dro 108 834 a dud a zo o chom eno e 2011.
Galle
Poblañs
War-dro 99 478 a dud a zo o chom eno e 2011.
Castelletto Stura
Castelletto Stura (Castlèt dë Stura e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Castelnuovo di Ceva
Castelnuovo di Ceva (Castelneuv e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Oudsbergen
Oudsbergen (e limbourgeg: Audsberge) zo ur gumun eus Belgia e proviñs Limbourg, krouet d'ar 1añ a viz Genver 2019, diwar bodañ kumunioù Meeuwen-Gruitrode hag Opglabbeek.
Egipan
Aegipan (Αἰγίπαν Aegipan", Αἰγίπανος "Aegipanos" en henc'hresianeg) a oa un doue diwar ar maez e mojennoù Hellaz kozh ha Henroma, hanter den hanter loen. Darn a lavare e oa heñvel ouzh an doue Pan, darn all disheñvel.
E Roma, hervez ma oa meneget gant Ploutarc'hos, e oa ganet Aegipan eus embarañ eneplezenn Valeria Tusculum hag he zad Valerius, ha ne oa nemet un anv all evit an doue Silvanus.
Aostralazia
Aostralazia (anv hag a dalvez "Azia ar Su") a zo ur rann eus ar bed hag a gemm he zachenn hervez ar mareoù hag an douaroniourien. Ur rann eus Okeania eo dre vras, hag en un doare strizh emañ ingal Aostralia ha Zeland-Nevez e-barzh, koulz hag an inizi bihan pe bihanoc'h nes. Pa vez gwelet en un doare ledanoc'h, ar pezh a vez graet alies gant an naturourien hag an ekologourien, emañ e-barzh ivez Ginea-Nevez, hag inizi all e-maez eus Mikronezia ha Polinezia, da lavaret eo emañ koulz lavaret Melanezia a-bezh e-barzh ivez. Evit ekozonenn Aostralazia e vez ouzhpennet a-wechoù inizi all eus enezeg Indonezia, a-reter da linenn Wallace evel Timor, Sulawesi, Inizi Maluku ha Flores.
Ciconiidae
Ciconiidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned (bras ar ment ha hir ar gouzoug anezhe), termenet e 1836 gant al loenoniour svedat Carl Jacob Sundevall (1801-1875).
Ar c'herentiad nemetañ an hini eo en urzhad Ciconiiformes ha Ciconia ar genad skouer anezhañ. Diouzh Doare 9.1 an IOC World Bird List ez a c'hwec'h genad ha naontek spesad hirc'hareged d'ober ar c'herentiad, begoù-digor, c'hwiboned, ur jabiru, maraboued ha tantaled ennañ :
Castelletto Uzzone
Castelletto Uzzone (Castlèt Usson e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Beaucaire (Gard)
Beaucaire zo ur gumun eus kreisteiz Frañs, en departamant Gard.
Ardamezioù
Palefarzhet etre aour ha gul
Istor
Edo Ugernum war an hent roman Via Domitia, a gas eus Itali da Spagn, 121 kent J.K.
Ugernum a oa unan eus ar 24 oppida dindan mestroni Nemausus (Nîmes). (Strabo IV, 186; Plinus, N.H. III, 37)
Eno e oa ur c'huzul anvet centonarii Ugernenses. (CIL XII, 2824)
An Duioskured e oa lidet eno ivez.
Ur sened a oa bet eno er bloaz 418 goude J.K.
Flavius Eparchus Avitus, ur Galian, a oa bet anvet da impalaer roman eno, gant skoazell ar Wizigoted, d'ar 7 Gouere 455. Goude se e vo anvet da vat da impalaer en Arle, d' an 9 Gouere 455.
Beg-digor
Ar begoù-digor eo an evned a ya d'ober ar genad Anastomus, krouet e 1791 gant an naturour gall Pierre Joseph Bonnaterre (ca 1752-1804).
Vittorio Amedeo III
Vittorio Amadeo III (Torino 1726–1796 Moncalieri) a oa dug Savoia, Piemonte hag Aosta, ha Roue Sardigna adal 1773 betek e varv. Brezel a reas da Vro-C'hall e 1792. Tad e oa d'an tri roue Sardigna diwezhañ.
Beg-digor
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad hirc'hareged a ya d'ober ar genad :
Vittorio Amedeo III
E vuhez
Mab e oa da Carlo Emanuele III ha d'e eil pried Polyxena von Hessen-Rotenburg-Rheinfels.
Eured ha bugale
Dimezet e oa e 1750 da Maria Antonietta di Borbone-Spagna (1729-1785), merc'h yaouankañ Felipe V, Roue Spagn, hag Elisabetta Farnese.
Beg-digor Afrika
Beg-digor Afrika (Anastomus lamelligerus) a zo un evn hirc'harek.
Annez
Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ, :
Torre Bormida
Torre Bormida (Tor Bormia e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Sommariva del Bosco
Sommariva del Bosco (Somariva dël Bòsch e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Brandenburg (disheñvelout)
Brandenburg zo un anv-lec'h alamanek a gaver en anvioù :
Trincomalee
Trincomalee a zo unan eus kêrioù bras Sri Lanka, e Proviñs ar Reter, e distrig Trincomalee.
Rouantelezh Bro-C'hall
Rouantelezh Bro-C'hall eo anv ar renad politikel e Bro-C'hall en amzer ar Rouaned a renas e Bro-C'hall adalek ar Grennamzer betek dibenn ar Renad kozh.
Trincomalee
Poblañs
War-dro 99 135 a dud a zo o chom eno e 2012.
Batticaloa
Batticaloa a zo unan eus kêrioù bras Sri Lanka, e Proviñs ar Reter, e distrig Batticaloa.
Poblañs
War-dro 92 332 a dud a zo o chom eno e 2011.
École nationale des ponts et chaussées
An École nationale des ponts et chaussées, lesanvet "École des Ponts ParisTech" e galleg, zo ur skol ijinourien lieskalvezour e Pariz.
Rouantelezh Bro-C'hall
C'hoarvezout a ra Rouantelezh Bro-C'hall eus rannidigezh Rouantelezh ar Franked en 843 goude skrid-emglev Verdun pa voe Rannet Impalaeriezh Karl-Veur e tri tamm. En em zistagañ a reas rouantelezh ar c'hornôg diouzh an div all, hini ar c'hreiz ha hini ar reter. Adalek 911 e voe adkemeret an anv Roue ar Franked gant ar roue Charlez III (roue ar Franked) (pe Karl III), pa oa bet dilezet abaoe amzer Karl Veur. Buan e teuas da vout titl roue ar C'hornôg, perc'henn douaroù kozh rouantelezh Hlodvig, gant Tournai, Reims, Paris.
Gottasecca
Gottasecca (Botasëcca e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
En-dro dezhi emañ Cairo Montenotte, Camerana, Castelletto Uzzone, Dego, Monesiglio, Prunetto ,Saliceto.
Jaffna
Jaffna a zo unan eus kêrioù bras Sri Lanka, e Proviñs an Norzh, e distrig Jaffna.
Poblañs
War-dro 88 138 a dud a zo o chom eno e 2012.
Podenzana
Podenzana a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Massa-Carrara e Toskana.
Rouantelezhioù ar Franked
Rouantelezhioù ar Franked eo ar rouantelezhioù zo bet en Kornôgeuropa (Bro-C'hall, Belgia, Izelvroioù, Alamagn, Italia) goude diskar Impalaeriezh roman ar C'hornôg hag aloubadeg ar broioù-se gant ar Franked a-hed ar.
An holl rouantelezhioù-se ac'h ae d'ober Rouantelezh ar Franked (Regnum Francorum en latin), ha padout a rejont betek ar Grennamzer Uhel, eus ar d'an.
The Adventure of the Noble Bachelor
The Adventure of the Noble Bachelor zo un danevell gant Arthur Conan Doyle, hag unan eus avanturioù Sherlock Holmes. Un denjentil zo aet kuit e wreg digantañ e-kreiz ar pred eured.
Sant-Pêr (Sant-Pêr-ha-Mikelon)
Sant-Pêr zo ur gumun, pennlec'h ar strollegezh tramor Sant-Pêr-ha-Mikelon, e Norzhamerika.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Saint-Pierrais anezho e galleg.
Montignoso
Montignoso a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Massa-Carrara e Toskana.
Arnaldur Indriðason
thumb|right Arnaldur Indriðason (ganet d'an 28 a viz Genver 1961 e Reykjavik, Island) (e anv a gaver ivez skrivet Arnaldur Indridason, e broioù all) zo ur skrivagner islandek. Mab eo d'ur skrivagner all, Indriði G. Þorsteinsson.
Studioù istor en deus graet ha kazetenner eo bet. Skrivet en deus meur a romant polis, zo bet gwerzhet mat-kenañ ha troet e nouspet yezh.
Katunayake
Katunayake a zo unan eus kêrioù bras Sri Lanka, e Proviñs ar C'hornôg, e distrig Gampa.
Poblañs
War-dro 61 228 a dud a zo o chom eno e 2012.
Mulazzo
Mulazzo a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Massa-Carrara e Toskana.
Talibaned
An Dalibaned pe Taliban (pachtoueg : طالبان [ṭālibān], « studierien » pe « klaskerien ») a zo ul luskad islamour sunnit armet oberiant en Afghanistan hag e Pakistan abaoe miz Here 1994. Renet eo gant Haibatoullah Akhoundzada, komandour ar gredennourien eus Emirelezh Islamek Afghanistan, en ur mod ofisiel abaoe ar 15 a viz Eost 2021, goude bezañ disklêriet kement-se d'ar 25 a viz Mae 2016. E 2017 e oa braskontet 200 000 stourmer en o zouez.