cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Unvez digelañ
An unvez digelañ eo an unvez a zo he fal enlouc'hañ al luc'hreüser oc'h arzodiñ huz war e c'horreenn. Kenaozet e vez un unvez digelañ gant ur votenn ma vez mesket an huz enni gant ur viñs veskañ da vec'hiañ an huz ent tredansavel hag ur ruilhenn warellek da zougen an huz dirak al luc'hreüser. Kavet e vez an unvez digelañ e-bazh ardivinkoù bureveg evel al luc'heilerezioù, ar voullerezioù hag ar pelleilerioù. Bremañ, alies, e vez kemmet an unvez digelañ a-bezh ingal pa vez goulennet gant an ardivink o wereañ ur c'hannad war an hewel.
center|Goulun eus un unvez digelañ
Tchamakokoeg
Ur yezh zamoukoek eo an tchamakokoeg (chamacoco, bahía negra, ebidoso, tumarahá, ishiro, pe jeywo) komzet gant tro-dro da 1.800 den a-hed Stêr Paraguay e Paraguay (1991). Komzet e vez marteze ivez gant un nebeud tud e Brazil.
Gant an holl izili eus ar meuriad e vez komzet ha treuzkaset eo c'hoazh d'ar vugale. E gomzerien na gomzont nemet un nebeud spagnoleg ha gwaranieg
Gwelet ivez
Yezhoù Paraguay
Maodez
Maodez zo anv ur manac'h deuet da Vreizh er eus Iwerzhon, war a lavarer. Sant Maodez pe Sant Vaodez a vez graet anezhañ peurliesañ. Un anv-badez brezhonek eo ivez.
E anv
Abalamour d'e anv eo e kreder ne oa ket brezhon a orin. Meur a zoare zo da skrivañ e anv:
E istor
Ganet e vije bet ar sant en Iwerzhon ha mab d'ur roue bihan e vije bet. Lakaet e voe war ar studi en ur manati hag eñ yaouank-flamm c'hoazh. Goude ur vosenn vras e varvas holl e gerent hag e teuas tud da c'houlenn digantañ mont da roue. Goulenn a reas un nozvezh evit en em soñjal. Pediñ start a reas dre aon rak en em goll er bed ha da vintin e oa erru ken gwenn ha ken lous e groc'hen ma kredas d'an dud e oa aet lovr. Hag int kuit. Met antronoz e oa deuet Maodez e-barzh hag e tec'has en ur vag vihan betek Breizh.
En hanternoz Breizh, en arvor Treger, ec'h annezas. Eno, en enezeg Briad, e savas ur peniti war Enez Vaodez. Buhez ar venec'h en inizi zo unan eus doareoù ar gristeniezh keltiek en amzerioù-se, etre ar hag an.
Daou ziskibl a oa gantañ, Budog ha Tudual, pe Tudi.
War an enez e veze gwelet roud eus ul loch mein, lec'h ennañ evit un den, a vez graet Forn Vaodez anezhañ. Tennañ a ra kalz d'ar « ruskennoù » a weler en Iwerzhon en inizi Skellig.
864
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 864
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 864
Goroweg
Ur yezh kouchitek eus is-skourr yezhoù kouchitek ar su eo ar goroweg (gorowa, goroa, gorwaa pe fiome) komzet gant tro-dro da 30.000-50.000 den e Mbulu ha Kondoa e kreiz Tanzania (1987 ha 1990).
Tost-tre eo d'ar bouroungeg, ar wasieg. Ken tost eo d'an irakweg ma vez renket a-wechoù evel ur rannyezh irakwek.
An Daingean
An Daingean pe Daingean Uí Chúis a zo ur gêr vihan eus mervent Iwerzhon, e kontelezh Ciarraí, anavezet e saozneg dindan an anv Dingle.
Ayoreoeg
Ur yezh zamoukoek eo an ayoreoeg (ayoreo, zamuco, ayoré, moro, ayoréo, ayoweo, samuko, morotoco, pyeta, yovai) komzet gant war-dro 3 771 den en holl e Paraguay dreist-holl (3 000 den e 1991) hag ivez e Bolivia (e 2000).
Komzet e vez gant an holl izili eus ar meuriad met n'en deus statud lezennel ebet.
Skolvan
Skolvan zo ur strollad sonerezh Breizh bet savet e 1984, brudet-tre er festoù-noz. Lakaet int da vezañ e-touez ar re wellañ koulz evit ar sonadegoù hag evit ar festoù-noz.
Krouidigezh ar strollad
Krouet eo bet ar strollad e 1984 gant tri c'helenner eus skol sonerezh Plañvour : Youenn Le Bihan, talabarder, soner binioù ha piston (ur benveg krouet gantañ), Yann-Fañch Perroches (akordeoñs) ha Patrice Quéré (violoñs). Pediñ a rejont ar soner gitar Gilles Le Bigot da seniñ gante. Dominique Molard, c’hoarier binvioù-stekiñ, a emezelas er strollad e 1996 ; Bernard Le Dréau (saksofon) a erruas ur bloaz war-lerc’h e 1997 hag e 1999 ec'h erruas Loig Troel gant e akordeoñs.
Gilles Le Bigot, soner gitar
O tont eus Sant-Brieg (22) emañ. Kregiñ a reas da c'hoari e 1972 da drizek vloaz. E 1975 eo e krogas gant ar festoù-noz, o tañsal da gentañ hag o seniñ war-lerc'h gant ar strollad Galorn (1978). Abaoe 2002, ez eo kroget Gilles da grouiñ e donioù.
Youenn Le Bihan, soner piston, bombard ha binioù
Soner ganet en Erge-Vras e 1954. Kregiñ a reas da seniñ bombard yaouank-tre e Bagad Kemper. Kemer a reas perzh er strollad Gwerz, krouet e 1981. Kelenner sonerezh eo ivez. Hemañ a grouas Skolvan e 1984. Krouiñ a reas e l983 ur benveg nevez : ar "Piston". Ar benveg-mañ a zo bet krouet diwar hirvombard ar sonerezh barok.
Bernard Le Dreau, soner sakso
Bernard Le Dreau a grogas e studioù sonerezh e 1967. E 1979, e teuas er-maez eus an « ENM » e Brest gant e ziplomoù. Er bloavezhioù 90, e krouas un triad « The Shkers » gant Kevin Wright (gitar) ha Pikey Butler (kan ha gourrebed-boud). E 1995, ec'h enrollas gant tud brudet eus Breizh evel Georges Jouin, Sirius, Didier Squiban... E-pad enrolladenn « Brest 96 » eo e kejas gant sonerien hengoun evel Jean-Michel Veillon pe Gilles le Bigot. Eñ eo a bedas anezhañ da zont e strollad Skolvan.
Dominique Molard, soner binvioù stekiñ
Kelenner e teuas da vezañ Dominique Molard e skol sonerezh Douarnenez, ur pennadig war-lerc'h ez eas muioc'h war-zu ar binvioù stekiñ. En deiz a hiziv ec'h aoz stajoù... O c'hoari e-barzh strolladoù sonerezh brudet evel Skolvan e c'hoari gant meur a venveg : taboulin sklaer pe tabla indian, eus an derbouka betek ar bodhran en ur dremen dre ar « bones » e bambou pe ar balafon hag ar « steel drum »…
Loig Troël, soner akordeoñs
Ganet d'an 21 a viz Gouere 1980 e Brest en ur familh sonerien, e tizoloas Loig Troël an akordeoñs diatonek war-dro pevar bloaz. E 1986, e c'houzañvas ur gwallzarvoud oto grevus. E zorn kleiz a zo nammet, met kenderc'hel a reas memes tra da labourat war an akordeoñs gant e zorn dehou hepken. E 1996, e c'hounezas priz an akordeoñs diatonek e Kan ar Bobl. E 1999, ec'h emezelas e strollad Skolvan. Ar strollad a embannas ar CD «Cheñchet'n eus an amzer » e 2000.
Kwadzaeg
Ur yezh kouchitek eus is-skourr yezhoù kouchitek ar su eo ar c'hwadzaeg (kw'adza pe qwadza) komzet gwechall e Mbulu e Tanzania (1998).
Ur yezh varv an hini eo.
Pokerig-Korsika
Annezva
Brosezat eo ar spesad e Korsika.
Mousterdelav
Mousterdelav a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Ploermael e departamant ar Mor-Bihan.
954
Diwar-benn bloavezh 954 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 954
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 954
Ejeneged
An ejeneged eo ar bronneged a ya d'ober ar c'herentiad Bovidae.
Ennañ emañ ar givri, an deñved, an bioù pe c'hoazh an antilopenned.
Iskerentiadoù
10 iskerentiad a zo e-touez an ejeneged:
El Ajedrez Americano
El Ajedrez Americano (An Echedoù Amerikan e spagnoleg) a zo ur gazetenn spagnolek embannet en Arc'hantina.
Adalek 1924 betek 1926 e voe Damián Reca he fenngazetennour.
Adalek 1927 betek 1934 e voe Roberto Grau.
Hemañ a embannas splann en e bennad-stur (niverenn 38, miz Mae 1933, pajenn 99) e skoazell d'ar c'hoarierion yuzev alaman handeet gant Adolf Hitler.
Adalek 1947 betek 1957 e voe mouezh ofisiel ar FADA (Kevre Arc'hantinat an Echedoù); Ellerman ha Marini a voe he fenngazetennourion.
Oñati
thumb|right|260px|Sede pelec'h emañ Oñati e [[Gipuzkoa]]
thumb|Skol-veur Oñati, e doare an Azginivelezh. thumb|Patio ar skol-veur.
Oñati  (anv ofisiel euskarek, Oñate e spagnoleg), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Istor
Ur gontelezh e oa gwechall. En Oñati e voe savet kentañ skol-veur Euskal Herria e 1523.
Puma
Ar puma (Puma concolor) zo ur bronneg bras a vev en Amerika.
Rouzmouzat a ra ha hervez lod e c'hell choual en un doare hogozik denel pa vez o rudañ. Nesoc'h eo d'ar c'hazh-ti eget ar pevar c'hazh meur (tigr, leon, jagoar ha loupard). Eus ar c'hetchaneg e teu e anv. E Brazil e vez graet suçuarana anezhañ, un anv a zeu eus an toupieg.
Hemolc'hiñ a ra ar c'hirvi dreist-holl petra bennak ma c'hell chaseal geotdebrerien arall, krenn pe bihan o ment. Kar eo d'ar jagwarundi, ar gwepard amerikan.
Annez
Unan eus an tiriadoù brasañ e-touez ar c'hazheged en deus ar puma, asambles gant al liñs, ar c'hazh gouez hag ar banterenn. A-raok an trevadennerezh e veze kavet en darn vrasañ eus ar c'hevandir. War vihanaat eo aet e dachenn met e gavout a reer c'hoazh eus ar Yukon betek Chile. Un nebeud hiniennoù a zo bet gwelet e Bro-Saoz Nevez. En arvar emañ er Stadoù-Unanet, e Florida ha war aod ar reter dreist-holl, abalamour ma vez distrujet e lec'hioù bevañ.
Poblañsoù er Stadoù-Unanet hag e Kanada
Hogozik diouennet e voe ar puma er Stadoù-Unanet met kroget eo e boblañs da greskiñ adarre. Krediñ a reer ez eus un 30 000 bennak e stadoù ar c'hornôg. Ar rannvro ma'z int an niverusañ enni eo hini Vancouver met o c'havout a c'heller en Ontario ha Manitoba ivez. Posupl eo e treuzvev un toullad hiniennoù e Kebek hag e Brunswick Nevez.
War gresk emañ o zachenn e Texas ha tizhout en deus graet Missouri, Michigan ha Kansas. Abaoe m'eo adkrog ar poblañsoù da greskiñ eo aet e argasadennoù ouzh an dud da stankoc'h. Ral ez int c'hoazh zoken ma'z eo boutin an tagadennoù a-enep an anevaled-ti bremañ.
Perzhioù
Bej eo ar pumaed gant penn o lost du. En hanternoz eo stankoc'h o blevad hag ruz-gell eo o c'hreoñ tra m'eo gris en Amerika ar Su. Ar puma a c'hell redek da 70km/e ha lammat 6 metr. Unan anezho a voe gwelet o pignat e-barzh ur wezenn gant ur c'harv en e c'henoù. Kreñvoc'h eo o c'hrogadenn eget hini ar c'hi nerzhusañ.
E hanternoz Amerika ez int un tamm brasoc'h eget panterenned met bihanoc'h eget jagoared. Gallout a reont muzuliañ 2,4 metr ha pouezañ etre 50 ha 70 kg. Ar re vrasañ a c'hell tizhout 120 kg. Gallout a reont bevañ war-dro 10 bloavezh en natur ha 25 pa vezont dalc'het.
Liv
Bej pe melen-traezh eo blevad ar puma, evel hini e breizhoù pennañ. Brizhelloù liesstumm o deus ar c'holened met da get ez eont pa dizh al loen e vloaz kentañ. Bez' ez eus pumaed gwenn (leukistek met pas albino) ha pumaed teñval-tre o c'hreoñ a zo bet livet gant Georges-Louis Leclerc, Kont Buffon. Biskoazh n'eus bet kavet pumaed peurzu, avat.
Emzalc'h
Ar puma a c'hell lazhañ ha ruzañ ur preizh seizh gwech brasoc'h egetañ. Bronneged bras evel kirvi pe elaned a hemolc'h ar peurliesañ. Debriñ a raio anevaled bihanoch evel avanked ha hoc'hed-dreinek pe zoken logodennoù m'o deus ezhomm. En e-unanig e hemolc'h ha chaseal a ra e breizhoù dre sourpren. O lazhañ a ra dre gregiñ enno er chouk ha dre derriñ anezhañ. An eskern a zouar neuze d'o c'huzhat diouzh ar breizherien arall. Ar pumaed n'int ket gagnaouerien, avat, ha ral eo dezho debriñ kargasennoù lazhet gant anevaled arall.
Un dachenn eus 250 km² en deus ur par en oad. Hini ar parezed a vez bihanoc'h, etre 50 ha 150 km². Un aneval tachennadel eo ar puma hag emgannoù, zoken ma'z int ral, a c'hoarvez gwechoù 'zo. Gouher ez int ha pell eus an dud e chom pa c'hellont.
Ur par a c'hell gouennañ gant meur a barez. Ar re-se a c'han etre 3 ha 4 c'hazhig. Pa gemer ur par tachenn unan arall e c'hell lazhañ ar c'helin da lakaat ar barez da barañ adarre.
Argadennoù ouzh an dud
Ral ez eo argasadennoù ouzh an dud met c'hoarvezout a reont, avat. Renablet ez eus bet 100 argasadenn e-barzh ar Stadou Unanet etre 1890 ha 2004. 16 a dud a voe lazhet. E Kalifornia ma kenvev ar pumaed gant ur boblañs zenel vras e oa 14 argasadenn ha 6 den a voe lazhet. Boutinoc'h eo an argasadennoù ar c'hornioù-bro koadek ma vev ur boblañs zenel bouezus. Alies e vez kavet eno kirvi du o lost a sach o bezañs ar pumaed. Da voazet ouzh an dud e ya ar re-mañ neuze ha kregiñ a reont d'o gwelout evel preizhoù.
Isspesadoù
Hervez Culver (2000) eo heñvel an darn vrasañ eus an isspesadoù-se. Hervezañ eo aet da get puma Amerika an norzh e-kerzh ar pleistosen hag adpoblet e voe ar c'hevandir gant pumaed eus Amerika ar Su. An isspesadoù gwir a vefe :
N'eus kenemglev ebet e-touez ar glaskourien diwar-benn ar gudenn-mañ.
Hironed
Kar eo ar pumaed d'ar panterenned hag e c'hellont gouennañ ganto. Gant an oselot e c'hell gouennañ ivez.
Liammoù diavaez
Ar puma
Marta Hillers
Brudet eo evit bezañ skrivet an danevell vuhez anvet Eine Frau in Berlin (Ur vaouez e Berlin). Enni e kont buhez pemdez tud Berlin pa voe aloubet ar gêr gant an Arme Ruz, e dibenn an Eil Brezel-bed. Skrivet he deus al levr-se e stumm un deizlevr, an darvoudoù kontet ennañ a c'hoarvez etre an 20 a viz Ebrel 1945 hag an 22 a viz Even 1945. Ar romant a zo bet savet e stumm ur flm hag embannet e 2008 en Alamagn ha Polonia. Er Stadoù-Unanet Amerika e vez graet A Woman in Berlin anezhañ.
Arondisamant Béthune
Arondisamant Béthune a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Pas-de-Calais hag e rannvro Hauts-de-France.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Béthune e 14 kanton (betek 2014) hag e 99 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù ar Pas-de-Calais d'ar 1 a viz Genver 2017. 104 c'humun zo en arondisamant Béthune bremañ.
Istor
Arondisamant Béthune a zo ul lodenn ag an Artois istorel.
Cathair na Mart
Cathair na Mart (saozneg: Westport) a zo ur gêr vihan eus kornaoueg Iwerzhon, e kontelezh Maigh Eo.
Kraperig-koad
Ar c'hraperig-koad a zo un evn krimper, Certhia familiaris an anv skiantel anezhañ.
Annez
En Eurazia e vev a labous.
Tudwal (sant)
thumb|Sant Tugdual Tudwal, pe Tugdual (dre fazi, abaoe an ) pe Tudgwal, zo ur sant brezhon eus ar VIvet kantved, hag unan eus ar seizh sant diazezer enoret e Breizh.
Neuville-Bourjonval
Neuville-Bourjonval a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Tudwal (sant)
Stummoù ha deveradurioù
Ur stumm kozh eo Tutgual, marteze diwar ur stumm orin Tudwal. Tugdual zo ur c'hammskrivadur degemeret gant an Iliz, ma n'eo ket gant ar yezhourien.
Neuville-Bourjonval
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Tudwal (sant)
Ar richenn
War a greder e voe ganet e oa Tudwal e Domnonea en Enez Vreizh. Mab e oa marteze da santez Koupaia ha da Hoel Veur, ur priñs brezhon eus Arvorig. Breur e oa da Luner, savet eveltañ e manati Iltud, ha da santez Sev. Erruet e oa e Breizh war-dro 535. Evel sant Budog, e oa diskibl da sant Vaodez en Enez Vaodez, e-kichen Enez-Vriad.
Buhez
Hervez ar manac'h Gourdisten, a skrivas war-dro 880 goude Jezuz-Krist en abati Landevenneg, e oa Tugdual unan eus ar pevar feulvan a reas brasted Bro-Gerne : Gradlon, sant Kaourintin, sant Gwenole, hag uheloc'h c'hoazh egeto, Tudual. Diarvar eo ez eo bet unan eus avielerien veur Kerne er, dreist-holl e Bro ar C'hab, en ul lodenn eus ar Vro Vigoudenn hag e bro Gemper. Dre holl en douaroù-se emañ strewet e benitioù]. Marteze eo Tudual a savas ivez manati [[Lokmaria-Kemper a oa moarvat e penn-kentañ eskopti Kemper. E beniti e Lann-Pabu (Trebabu bremañ) hag e levezon war Dreger a ra anezhañ unan eus sent veur an eskopti a-vremañ.
Mervel a reas e Landreger d'an 30 a viz Du 564. Sant paeron Treger eo. Skeudennet e vez gant un aerouant.
Gouel
D'an 30 a viz Du e veze lidet sant Tudwal gwechall ; d'ar 1añ a viz Kerzu e vez bremañ.
Lec'hanvadurezh
E Kembre emañ e anv en inizi Sant Tudwal, tost da Abersoch, e Ledenez Llŷn. Meur a anv a zo bet roet dezhañ e Breizh :
Bovinae
Bovinae a zo un iskerentiad e rummatadur ar bronneged.
Genadoù
Bovini Быки
Irura
thumb|right|250px|Sede pelec'h emañ Irura, e [[Gipuzkoa]] Irura  (anv ofisiel euskarek ha spagnolek), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Kaerell Kolombia
Kaerell Kolombia (Mustela felipei) a zo ur bronneg a vev e Suamerika, dreist-holl e norzh Ekwador hag e Kolombia.
Ur c'higdebrer eo ha chaseal a ra alies anevaled-feurm. En abeg da se e vez hemolc'het gant tud ar vro.
1741
Diwar-benn bloavezh 1741 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1741
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1741
Sammadur
Ar sammadur zo un niñvadur elfennel a gevaraez peurgetket da zeskrivañ bodadur kementadurioù pe ouzhpennañ permettant mentennoù astennadel a memes anien, evel an hedoù, anr gorreadoù pe an ec'honadoù. E fizik pergen, sammadur daou hed na c'hellont en em gefleuniañ ent-niverel hepken mard eo ezgeriet an hedoù-mañ gant an hevelep unanenn muzuliañ. Disoc'h ur sammadur zo anvet ur sammad.
E jedoniezh, ar sammadur zo dispaket war an teskad niveroù boas met zo despizet ivez evit ergorennoù jedoniel all evel ar sturiadelloù hag ar c'hevreizhennoù.
Dre heñvelerezh, gervel a reer sammadur savelennn kenaoz diabarzh an egorioù sturiadel ha strolloù abelel 'zo. luniadoù jedoniniel all zo ken a niñvadur daouadek enno galvet sammadur, hogen ar re-mañ n'int ket bepred kevazas gant perzhioù ar sammadur boas.
Karnod
Anv
diouzh pagus Carnotenus, bro ar Garnuted, ur bobl kelt (pe rann-bobl) e-touez ar Redones
Ardamezioù
"Palefarzhet; ouzh 1 ha 4, en argant e deir eilenn sourinet en gul; ouzh 2, geotet e pod skouarnek en aour; ouzh 3, geotet e rod dentek en argant"
diouzh ardamezioù familh de Fontenay (1-4), ijinerezh kozh (podoù), ijinerezh a-vremañ (ar rod evit kirri-tan)
Irakweg
Ur yezh kouchitek eus is-skourr yezhoù kouchitek ar su eo an irakweg (iraqw, mbulu(nge), erokh pe iraku) komzet gant tro-dro da 365.000 den e Mbulu e Tanzania (1993).
Ur rannyezh ez eus:
Humpy Koneru
Humpy Koneru a zo bet ganet d'an 31 a viz Meurzh 1987 e Gudivada, Stad Andhra Pradesh (India).
Mestrc'hoarierez echedoù indiat.
Aduna
thumb|220px|Sede pelec'h emañ Aduna e Gipuzkoa.
Arondisamant Namur
Arondisamant Namur a zo unan eus an tri arondisamant eus Proviñs Namur.
Aduna
Aduna (anv ofisiel euskarek ha spagnolek), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Arondisamant Namur
Istor
Pa voe krouet e voe pemp kanton ennañ: Andenne, Dhuy, Fosses-la-Ville, Gembloux ha Namur.
An Clochán
An Clochán a zo ur gêr vihan eus kornaoueg Iwerzhon, e kontelezh Gaillimh, anavezet dindan an anv Clifden e saozneg. Gevellet eo gant Sarzhav.
Strollad Lituaniat ar Bobl Boloniat
Strollad Lituaniat ar Bobl Boloniat (Lietuvos lenkų liaudies partija) a zo ur strollad politikel lituanat a zifenn gwirioù ar vinorelezh boloniat e Lituania. Un ezel eus Emglev Libr Europa eo. Antonina Poltavec eo e benn.
E dilennadegoù 2004 n'he deus gounezet Antonina Poltavec nemet 1,82 % ar mouezhioù er pastell-vro lec'h m'en em ginnige (n° 55 - Sirvintu - Vilnius).
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Kachmireg
Ur yezh dardek eo ar c'hachmireg (کٲشُر ; RLVK: kạ̄šur) komzet gant 7,147,587, a dud e Kachmir dreist-holl, rannet etre India Pakistan ha Sina.
Skrivet e veze gwechall gant un doare-skrivañ ispisial anvet ar skritur charadek (sharada) met hiziv e vez implijet kantoc'h al lizherenneg arabek. Muioc'h-mui avat emañ o tont da vezañ ur yezh dre gomz hepmuiken.
São Luís
Meur a lec'h a zo São Luís, pe São Luíz, er bed portugalek, diwar anv ur sant Loeiz bennak.
Trélon
Emdroadur ar boblañs 1793-2007
• Andonioù: Cassini hag EBSSA
Albiztur
thumb| Sede pelec'h emañ Albiztur Albiztur  (anv ofisiel euskarek,  Albístur e spagnoleg), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Ruvelieg
Ruvelieg (Remouillé e galleg) zo ur gumun e Liger-Atlantel, met e Poatev ent-istorel.
Anv
Hervez Dauzat ha Rostaing, war a seblant diwar an anv-den Romulus gant al lost-ger -onem.
Ardamezioù
Sturienn ː dominari nec minari "balirañ n'eo ket gourdrouz" (war ur roz a-us ar stêr emañ kêr).
Aozerien ː ar chaloni Corbineau ha Michel Pressensé.
Kuzul ar Gumunn ː 11 a viz Kerzu 1992 ha 22 Genver 1993.
Displegadur ː 1, kroaz marcheien an Templ ; 2, kastell konted Poitiers (Ruvenieg e oa ur barrez fonnus da vro Boatev).
Aizarnazabal
thumb| Sede pelec'h emañ Aizarnazabal. Aizarnazabal (anv ofisiel euskarek, Aizarnazábal e spagnoleg) zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Lukian Samosata
Lukian Samosata (Λουκιανός ο Σαμοσατεύς / Loukianós e gregach, Lucianus e latin) a veve en, ganet war-dro 125, marvet war-lerc'h 180, a oa ur retorikour asiriat, da lavarout eo aramaeger a orin, hag ur skrivagner hellazek. Fent ha flemm ha gaver en he skridoù.
Kizeller e vije bet ivez, ha beajiñ a reas dre an imapalaeriezh roman.
E vuhez
Beuzet e voe bro e gavell gant ar stankell Atatürk e 1989. En e oberenn e lavar bout sirian "Assyrian" ha "barbarian", da ziskouez marteze e oa "eus ar bobl semitek ha n'eo ket eus an Hellaziz a oa deuet da chom da Samosata.
Oberennoù
N'en deus ket gallet skrivañ ar 80 oberenn lakaet war e gont alies. Arnodskridoù, divizoù fentus, flemmus atav, hanter-hent etre an diviz prederouriezhel hag ar gomedienn, zo deuet a zindan "e bluenn" : 150 dornskrid en holl a oa bet lakaet war e gont.
Kentañ embannadur e oberennoù a voe graet e Firenze e 1499. Anavezet eo dreist-holl:
Ur bern divizoù en deus skrivet evit godisat ar brederourien, en un doare tost ouzh hini ar gineien. Seurtoù poelladennoù retorik a skrive ivez, evel Meuleudi d'ar Voalded, meuleudi d'ar geleienenn, ha re all. Heklev oberennoù Lukian a glever en Operette morali (Oberennoùigoù buhezegezhel) gant Leopardi.
Tud evel ar Suis Pierre Versins zo bet betek gwelout en e  Istor gwirion , ma ya da veajiñ d'al loar, tad ar romantoù skiant-faltazi, goude ma n'eo nemet un danevell farsus hep tamm skiant ennañ. Gant ar skrid-se bepred e voe levezonet meur a oberenn, en o zouez:
An oberennoù
Titloù e galleg peurvuiañ, hervez an troidigezhioù diwar ar skridoù orin:
Rocquigny (Pas-de-Calais)
Rocquigny a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
E 1929-1960 e voe savet unan nevez e betoñs hervez raktres an ti-savour Jean-Louis Sourdeau.
Aostralia ar Su
Aostralia ar Su (saozneg: South Australia) a zo unan eus stadoù Aostralia, hag Adelaide eo he c'hêr-benn.
Alegia
Alegia  (anv ofisiel euskarek,  Alegría de Oria  e spagnoleg), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
C'hoari video
Ur c'hoari video a zo ur c'hoari elektronek a laka an implijer da levezoniñ dre un etrefas, ar mekanik video. Ar ger video e c'hoari video a oa implijet peurvuiañ evit deskrivañ raster ar mekanik a embann ar skeudennoù. Hogen, gant an implij poblek eus "c'hoari video", talvezout a ra n'eus forzh peseurt doare skramm. Tu zo da c'hoari gant ur c'hoñsol pe gant un urzhiataer, anvet eo ar mekanik c'hoari ur savenn.
An drobarzhell enkas(Input device) implijet evit c'hoari a zo anvet ur c'hontroller c'hoari, cheñch a ra hervez ar savennoù. Da skouer, ur c'hontroller evit ul letrin a c'hell kaout ur bouton hag ur joystick. Unan all a c'hell kaout un degad boutonioù ha unan pe meur a joystick. Evit ar c'hoarioù urzhiataer ez eo ret kaout un douchennaoueg pe/ha ul logodenn peurvuiañ.
Ar c'hoarioù video a implij doareoù all da eskemm titouroù gant ar c'hoarier ivez. Ar son a zo unan diouto, gant implij uhelgomzerioù pe tokarnioù, pe, evit kas titouroù eus ar c'hoarier d'ar mekanik, ur mikro.
Istor
Awenet gant un teknik diskwel radar, tu a oa, gant ar mekanik, lakaat da fiñval ur poent en ur cheñch e vektor evit ober evel ma vefe ur fuc'hell.
Skouerioù all eus ar c'hoarioù kentañ :
Savennoù
Ar ger "savenn" a zeskriv ur c'henaozad spesius eus dafar elektronek pe stlennegel a aotre ur c'hoari video da vont war-raok gant meziantoù a live izel. Ar ger "sistem" a zo ivez implijet.
Er yezh voutin, ar "c'hoari PC" a zeskriv ur media a laka ur c'hoarier da gemer perzh gant un urzhiataer liamet ouzh ur skramm. Ur "c'hoari koñsol a zo c'hoariet war ur benveg elektronek spesius a zo liammet d'ur skinwel pe d'ur skramm. Ur "c'hoñsol hezoug" a zo enni ar benveg elektronek, ar sistem hag ar skramm evit ma vefe tu da gas e pep lec'h. Bez' ez eus ivez mekanikoù hag a c'haller c'hoari ganto met n'eo ket o fal pennañ evel ar pellgomzerioù hezoug, ar PDA pe ar jederezigoù grafek.
Rummadoù
Ar choarioù video, evel ar stummoù media all a c'hell bezañ rannet e rummadoù diazezet war meur a oberer evel an doare da c'hoari, ar palioù, an aergelc'h, hag all... Dre ma'z eo diazezet ar rummadoù war an danvez evit an deskrivadur, rummadoù o deus kemmet hag emdroet da doareoù nevez. Evel m'eo kresket ar produiñ c'hoarioù video a-hed ar bloavezhioù dre an neuz ha donder an istorioù, industriezh ar c'hoari video en deus produet c'hoarioù kempleshoc'h pe tostoc'h d'ar vuhez wirion, o vont dreist bevennoù ar rummadoù klasel. Rummadoù a ziskouez kenglotadurioù gant re all, evel ar massively multiplayer online role-playing game(C'hoari perzh liesc'hoarier dre internet), galvet peurvuiañ MMORPG.
Diorroadur
E deroù an industriezh, ne oa ket ral e vefe un den nemetken o verañ an holl perzhioù ret evit krouiñ ur c'hoari video. Dre m'eo deuet da vezañ kemplesoc'h kemplesañ ar savennoù ez eo bet stummet strolladoù brasoc'h evit krouiñ an holl arz, programmiñ, video hag all. Ne dalvez ket kement-se ez eo aet da get ar c'hoarioù video graet gant un den nemetken; kavet e vez c'hoazh e c'hoarioù bihan evel ar c'hoarioù flash pe pellgomz hezoug, pe a-wechoù en un doare kenwerzhel, met neuze n'eo ket diazezet dedenn ar c'hoari war ar galloud teknikel met kentoc'h war ar soñj.
Gant kresk ar strolladoù diorroadur en industriezh ez eo savet kudenn ar priz. Ar studioioù diorren o deus ezhomm paeañ an implijidi evit kaout ur c'hoari dedennus padal eo ret kaout ur priz izel a-walc'h evit mirout ar vevezerien. Peurvuiañ, strollad diorroadur ur c'hoari koñsol a grog adalek 5-10 implijad hag a c'hell mont dreist da 100. E miz Mae 2009, ur raktres c'hoari a oa sañset implijout 450 den.
Kemmadennoù
Kalzik a c'hoarioù war urzhiataer a zo savet evit ma vefe tu da vevezerien ampart cheñch ar c'hoari. Ar cheñchamatoù-se, anvet "mod" a c'hell ouzhpennañ un doare da c'hoari ha dedennus eo evit ar c'hoarierien o deus echuet ar c'hoari. Diorroerien evel id Software, Valve Corporation, Crytek, Epic Games ha Blizzard Entertainment a ro o c'hoari gant un nebeud kodoù orin evit sikour an diorroerien modoù. Internet a zo un doare efedus da rannañ ar modoù-se ha gallout a ra bezañ kaoz da berzh ar c'hoari. Gallout a ra ar modoù bezañ brudet ha dont da vezañ c'hoarioù emren, evel m'eo bet Counter-Strike, mod Half-Life
Yamaneg
Ur yezh digenvez eo ar yamaneg pe yaganeg. Komzet eo gant un den nemetañ e su Patagonia. Ar gomzerez diwezhañ Cristina Calderón a zo 75 bloaz ha ganti hec'h unan e vev abaoe marv he breur. Ganti e varvo ar yezh, war a seblant.
C'hoari video
Trucherezh
An trucherezh er choarioù video urzhiater a c'hell bezañ graet gant ar c'hodoù truchañ lakaet gant an diorroerien,, pe gant kemadennoù ar c'hoari , pe c'hoazh c'hoarierien o korvoiñ bugoù. An trucherezh a c'hell lakaat ar c'hoari da vezañ aesoc'h dre lakaat buhez pe tennoù difin, pe a c'hell lakaat ar c'hoari da vezañ fentusoc'h evel dre reuzfurmiñ an enebourien e anevaled da skouer... Chalus e teu da vezañ pa druch ar c'hoarierien a-drugarez da poelladoù savet evit-se war abadennoù war internet, ar pezh a laka anezho da c'hounit. "Hack" a reer eus an trucherezh-se. En o zouez e vez kavet ar "wallhack", a laka ar mogerioù da vezañ treuzwelus pe an aimbot, a servij da tennañ atav el lec'h mat er c'hoarioù tennañ.
Tabutoù tro-dro d'ar c'hoari video
Ar c'hoari video evel dudi a laka goulennoù ha tabutoù da sevel. Ar c'hoari video a zo e skeul ar gevredigezh, un aktivelezh nevez, Tud ar vugale ganet e-tro ar bloavezhioù 1990 n'o deus morse c'hoariet da c'hoari evel-se en o bugaleaj peurvuiañ.
Un dudi a gemer re a amzer ?
Ar studiadennoù a ya war-zu degemer e c'haller bezañ dindan gazelgae ar c'hoarioù video. Komzet a reer eus adiktivelezh pa zeu ar c'hoari video da vezañ an dudi nemetañ, pe zoken an aktivelezh nemeti. E yezh ar c'hoarierien e reer an no-life eus an emzalc'h-se.
Gwareziñ ar vugale
Ar c'hoñsolennoù diwezhañ (Nintendo Switch, Playstation 5 hag Xbox series X) o deus ur sistem gwareziñ meret gant ar gerent evit dfenn implij ar c'hoarioù difennet d'ur oad bennak. An urzhiataeroù gant Windows Vista pe Windows Seven o deus ur sistem evel-se ivez.
Ar c'hoarioù video hag an epilepsiezh
Erbedet e vez d'an dud luc'hkizidik chom hep c'hoari muioc'h eget 30 munutenn hag ober ehanoù etre pep kelc'hiad. Hogen, n'eo ket disklêriet evit an holl epilepsidi. .
Daveoù
Ludus computatralis
Tregedel
Tregedel, pe Tregidel a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Oueloù, e departamant Aodoù-an-Arvor.
Altzo
thumb|right|250px|Altzo. thumb| Sede pelec'h emañ Altzo Altzo (anv ofisiel euskarek,  Alzo e spagnoleg), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
29 Mae
Darvoudoù
thumb|250px|Menez Everest
Stadoù Brazil
Setu amañ anvioù ar stadoù a ya d'ober Republik Kevreel Brazil. 26 a zo anezho, mui un distrig kevreadel.
Islamabad
Islamabad (ourdoueg:اسلام آباد) eo kêr-benn Pakistan.
Antilopenn pevarc'hornek
An antilopenn pevarc'hornek (Tetracerus quadricornis) a zo ur bronneg daskirier hag a vev e Nepal hag en India. Ar spesad nemetañ eo er genad Tetracerus.
Euro
An euro (arouez: €, kod bank: EUR) zo anezhañ ar moneiz nemetañ e 20 Stad ezel eus Unaniezh Europa (anvet Takad an euro pe Euroland) ha hini ensavadurioù Europa. Implijet e vez evel moneiz de facto e stadoù all ivez : Kosovo ha Montenegro. Implijet e vez ivez, ent-ofisiel, gant korrstadoù zo: Andorra, Monaco, San Marino, Vatikan, hag ivez Akrotiri ha Dhekelia, bonnoù arme ar Rouantelezh-Unanet e Kiprenez. Moneiz 320 milion Europad eo, hag ouzhpenn 200 milion a dud all a ra gant ur moneiz merket gantañ.
Rannet eo an euro e 100 cent (skrivet EURO CENT war ar pezhioù). Roet eo e von gant Bank Kreiz Europa. An eil moneiz eo evit an treuzgreadoù, war-lerc'h an dollar US hag a-raok ar yuan sinaat. Deuet eo da vezañ moneiz kentañ ar bed abaoe miz Kerzu 2006 dre an niver a vilhedoù en implij (kement a 610 miliard €).
Implijet eo evel moneiz kontouriezh er marc'hadoù arc'hant abaoe 1999 ha lañset e voe e pezhioù ha bilhedoù e 2002. Deuet e oa war-lerc'h an ECU (European Currency Unit da lâret eo unanenn voneiz Europa) gant ur feur a 1:1.
Alkiza
thumb| Sede pelec'h emañ Alkiza Alkiza (anv ofisiel euskarek,  Alquiza e spagnoleg), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Amezketa
thumb| Sede pelec'h emañ Amezketa
POBL
Ar POBL (Parti pour l'organisation de la Bretagne libre ) a oa ur strollad politikel breizhat broadelour eus an tu-dehou. Krouet e oa bet e 1982 ha daoust m'en doa kemeret perzh en ul listenn voutin gant Unvaniezh Demokratel Breizh hag Emgann e dilennadegoù rannvroel 1992, e chomas gwan e levezon.
Damzistrujet e voe e 2000 pa yeas kuit an darn vrasañ eus e izili da grouiñ Adsav. Ar pezh a chome a furmas Emglev Kevredel Breizh un tammig goude-se.
Andoain
thumb| Sede pelec'h emañ Andoain
Krieg
Krieg (anavezet ivez evel Cree-Montagnais, Cree-Montagnais-Naskapi) eo an anv a roer d'un toullad yezhoù algonkek heñvel-poch an eil ouzh eben ha komzet gant un 50 000 den bennak, eus ar bobl kri (Cree e saozneg) e Kanada, en un takad o vont eus Alberta betek Labrador. Lod a gont 117 000 a dud en holl e Kanada, ar pezh a laka ar yezh e renk kentañ ar yezhoù amerindian e Kanada.
Andoain
Andoain  (anv ofisiel euskarek,  Amézqueta e spagnoleg), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria, ur 15 km eus Donostia.
Krieg
An izoglos pennañ implijet evit isrannañ ar yezh (pe yezhoù) kriek a denn d'an doare ma tiorroas /l/ ar c'hent-algonkeg, e sav rannyezhoù y, th, n, l diwarnañ.
Nav rannyezh pennañ zo (o vont a gornôg da reter) :
Meur a c'her a orin kriek a gaver ivez el luc'haj tchinouk, ur yezh-kenwerzh bet krouet evit an darempredoù gant Europiz.
Ur yezh liessintentezel eo ar c'hrieg, a c'hell sevel gerioù hir-spontus, evel kiskinohamatowkamikw, "skol", da lavaret eo al "lec'h ma vez lakaet da c'houzout an eil d'egile".
Implijet e vez silabenneg ar c'hrieg evit skrivañ ar c'hrieg dre vras, nemet e reter Kebek ha Labrador.
Kaozet e vez ivez un doare yezh kemmesk etre ar c'hrieg hag ar galleg anvet michifeg, a vez komzet ivez e Kanada.
Unan eus seizh yezh ofisiel Tiriadoù ar Gwalarn eo ar c'hrieg, met n'en deus ket ar memes statud e pep lec'h e Kanada ma vez komzet.
Robert Koch
Heinrich Hermann Robert Koch, bet ganet d'an 11 a viz Kerzu 1843 e Clausthal (Kengevread alaman d'an ampoent) ha marvet d'ar 27 a viz Mae 1910 e Baden-Baden (Impalaeriezh alaman d'an ampoent), a oa ur mezeg alaman. Brudet-kenañ eo evit bezañ kavet Mycobacterium tuberculosis, ar bakteri kiriek d'an dorzhellegezh : anvet e voent bazhilli Koch diwar e anv. Chomet eo anavezet evel unan eus diazezerien ar vakteriologiezh.
Buhez
Mont a reas war studi ar skiantoù naturel ha hini ar vezegiezh e Skol-veur Göttingen (Saks-Izel, en Alamagn a-vremañ). Unan eus e gelennerien, Jakob Henle (1809-1885), a oa un difenner eus an damkaniezh c'harvevel savet gant Louis Pasteur (1822-1895) e 1860. Mont a reas da eilmezeg ospital Hambourg da gentañ.
Brean
Ar breaned a zo evned eus an urzhiad Passeriformes.
Robert Koch
Buhez
Digor a-walc'h e oa e spered peogwir e oa dedennet gant an arkeologiezh, an arvevadouriezh hag an denoniezh ivez.
Arondisamant Boulogne-sur-Mer
Arondisamant Boulogne-sur-Mer a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Pas-de-Calais hag e rannvro Hauts-de-France.
Brean
Spesadoù
E-touez ar spesadoù breaned emañ: ...
Arondisamant Boulogne-sur-Mer
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Boulogne-sur-Mer e 8 kanton (betek 2014) hag e 75 kumun :
Robert Koch
Buhez
An hini kentañ eo a zeuas a-benn da diñvañ Bacillus anthracis (1876), bakteri eus ar genad Bacillus kiriek d'ar serk kavet e penn-kentañ ar bloavezhioù 1850 gant ar skiantourien alaman Aloys Pollender ha gall Pierre Rayer ha Casimir Davaine. Da-geñver an enklaskoù-se e tiorroas meur a deknik nevez evit livañ, tiñvañ hag anavezout an hadennoù.
Arondisamant Boulogne-sur-Mer
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù ar Pas-de-Calais d'ar 1 a viz Genver 2017. 74 kumun zo en arondisamant Boulogne-sur-Mer bremañ.
Robert Koch
Buhez
E 1880 e kemeras penn arnodva bakteriologiezh Berlin.
[...].
865
Diwar-benn bloavezh 865 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 865
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 865
Frankiz Breizh
Frankiz Breizh a oa ur strollad politikel emrener breizhat eus an tu-kleiz. Ganet eo bet e 1984 goude disrann kevrennoù Bro-Leon eus Unvaniezh Demokratel Breizh. Tost-tre e oa d'ar strollad-se ha gantañ e kenlaboure e-barzh Rannvroioù ha pobloù kengred.
Lanvodan
Lanvodan (distaget er vro: ) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Gwidel e departamant ar Mor-Bihan.
1742
Diwar-benn bloavezh 1742 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1742
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1742
Yezhoù dardek
Un is-skourr indez-ariek eo ar yezhoù dardek, enni ar yezhoù-mañ da heul:
Brean an toundra
Brean an toundra (liester : breaned an toundra) a zo ur spesad golvaneged, Calcarius lapponicus an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Fringilla lapponica (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged (Diptera), dreist-holl da goulz ar gouennañ.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ :
Konkaneg
Ur yezh indez-aryek eo ar c'honkaneg (konkani कोंकणी) komzet e Goa, aodoù kreisteiz Maharashtra, aodoù Karnataka ha Kerala.
Unan eus yezhoù ofisiel India an hini eo..
Levezonet-don eo bet geriaoueg c'honkaneg gant hini ar yezhoù dravidek komzet en-dro dezhi.
Betek an 19vet kantved e veze renket evel ur rannyezh maratek.
En arvar da vont da get e oa ar c'honkaneg abalamour da levezon ar portugaleg da gentañ ha war-lerc'h d'ar saozneg e-touez ar gatoliked ha da levezon ar marateg e-touez an hindoued, met deuet e oa bet a-benn an emsav da reiñ lusk d'ar yezh en-dro ha bremañ ez eo ar c'honkaneg yezh ofisiel Goa ma ra an darn vrasañ eus ar boblañs gantañ.
28 Mae
Ganedigezhioù
thumb|150px|John Fogerty thumb|150px|Kylie Minogue
Amouroustet eun den coz
Roparz Hemon en deus lakaet ar roudoù-mañ e-barzh al levr en deus savet dindan an anv La Destruction de Jérusalem.
Arroudoù
Niveroù an arroudoù eo ar re a gaver en embannadur Roparz Hemon ha Gwennole ar Menn (gwelet al levrlennadur)
Erotegezh
Meneget e vez a-wechoù evel ur skrid erotek : druz eo ar yezh, n'eo ket trawalc'h evit komz eus erotegezh.
Arondisamant Cambrai
center
Arondisamant Cambrai (graet e vez Cambrésis outañ ivez) a zo ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Norzh hag e rannvro Nord-Pas-de-Calais.
Istor
Krouet eo bet bann ar C'hambrésis e 1790 en Norzh. E 1800 e teu da vout Arondisamant Cambrai. N'eus ket bet kemmoù a-bouezh abaoe 1800.
Śāradā
Un abugida eo ar skritur charadek pe chardek (शारदा; RLVK: Śāradā) diorroet diwar ar skritur bramek (brahmi) en 8 kantved. Implijet e veze evit skrivañ ar c'hachmireg dreist-holl, met tamm-ha-tamm e oa bet kemeret e blas gant al lizherenneg arabek betek ma ne vez ket implijet ken hiziv.
Acre
Acre a c'hall bezañ
hag ivez
Guillaume
Guillaume zo un anv-badez gallek, deuet diwar an anv frankek Willhelm, troet da Gwilherm e brezhoneg.
Tud
Evit ar briñsed ha rouaned, gwelout Gwilherm.
Olympias
Olympias (Ὀλυμπιάς / Olympiás e gregach), ganet war-dro 375 kent JK, marvet e 316 kent JK, a oa merc'h da roue Epeiros en hanternoz Hellaz kozh. Pried e oa da Fulup II, roue Makedonia, ha mamm da Alesant Veur ha Kleopatra Makedonia. Azeuliñ Dionysos a rae, ha hervez Ploutarc'hos, e kouske gant naered.
He buhez
Merc'h e oa da Neoptolemos Iañ, roue Epeiros, eus meuriad ar Molossoi. He breur Alesant Iañ Epiros a voe roue war-lerc'h o zad. O zierniezh, an Eakided, a ziskenne, emezo, eus an haroz Neoptolemos, mab da Ac'hilleüs.
Ffereg
Ffereg, anvet ivez Rhwng Gwy a Hafren ('Etre ar stêrioù Gwy ha Hafren'), a oa ur rouantelezh vrezhon e hanternoz Gwent etre an div stêr-se. Krouet e voe war-dro 495 gant Cawrdaf, unan eus mibien Caradoc Freichfras. N'ouzer ket pegeit amzer e chomas dizalc'h Ffereg met hervez an testennoù diwezhat e oa un darn eus Brycheiniog.
Olympias
He buhez
Diwezhatoc'h e oa anvet Stratonike, moarvat un anv-gwan lakaet warni pa voe trec'h war Eurydike e -317.
En em gavet e oa gant Fulup II Makedonia en enez Samothrake pa oa bet kenteliet war gevrinoù an Doueed Meur. Belegez Zeus e oa-hi neuze.
Dimeziñ
Pa varvas he zad Neoptolemos e -360 e voe lakaet e vreur Arymbas da roue Molossed Epeiros. E -357 e voe graet emglev etre Arymbas ha roue nevez Makedonia Fulup II Makedonia. Skoulmet e voe an emglev gant eured nizez ar roue, Olympias, d'ar roue amezek, ma teuas-hi da vout rouanez Makedonia, ha pevare pried ar roue.
Bloaz goude, e -356, e voe gounezet ar C'hoarioù Olimpek gant marc'h Fulup, hag evit lidañ an darvoud e voe roet d'e wreg Myrtale an anv Olympias. En hañv e c'hane o mab Alesant.
Fall e troio an eured abalamour ma oa troet Fulup da verc'heta ha ma oa lorc'hus ha kriz Olympias. Kaoz e voe da varv meur a hini, ha marteze da hini he gwaz.
E -337 ez eas Olympias da di he zad da Epeiros da chom pa orgedas Fulup ouzh Kleopatra, nizez d'ar c'hañseller Attalos hag e timezas dezhi. Goude hec'h eured e voe graet Eurydike eus ar plac'h nevez: Kleopatra a oa ivez anv merc'h Fulup hag Olympias.
Sukembre-Nevez
Sukembre-Nevez (saozneg: New South Wales) a zo unan eus stadoù Aostralia, ha Sydney eo he c'hêr-benn. E gevred ar vro emañ.
Olympias
Goude mavr Fulup
Pa'z eas he mab da aloubiñ Azia (ne welo ket anezhañ ken) e savas bec'h alies etrezi hag ar jeneral Antipatros a oa bet lakaet e penn ar vro, ma rankas-hi mont en harlu da Epeiros, e -331, ma chomas da c'houarn en anv ur mab-bihan dezhi, ganet d'he merc'h Kleopatra Makedonia ha d'he breur Alesant Iañ Epeiros, roue Epeiros. Goude marv he mab Alesant e -323 e klaskas adkemer un tamm galloud ha dimeziñ he merc'h intañvezet da Leonnatos da gentañ, ha goude da b-Perdikkas.
Didruez e sko taolioù ar marv gant hec'h enebourien. Kassandros Makedonia a oa ur soudard arroutet mat, hag a-du gantañ e oa aet Roksana, gant he mab, mab Alesant Veur. Lakaat a reas seziz war gêr Pydna, ma oa repuet Olympias; kodianañ a reas-hi, prometet dezhi ne vije ket tennet he buhez diganti. Deroet e voe gant Kassandros da gerent an dud he devoa lakaet lazhañ.
Barnet e voe, kondaonet, ha meinataet e -316.
1461
Diwar-benn bloavezh 1461 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Bubalus
Bubalus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ bualed Azia.
1461
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1461
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1461
Baou voutin
! colspan=2 align="left" cellpadding="0" |
Ar vaou voutin (liester : baoued boutin) a zo un evn-preizh deiz, Buteo buteo an anv skiantel anezhañ.
Boued
Debriñ a ra : krignerien, stlejviled, amprevaned, ha laboused bihan.
Annez
Neizhiañ a ra ar vaou er gwez ha chaseal er c'hoadoù ha pradennoù Europa.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar vaou voutin en urzhiad Falconiformes pe Accipitriformes.
Timbroù Sina – Burevioù alaman
left|130px|thumb|Timbr ar rummad Germania
Alamagn a astennas he gwarezveli war aod bae Jiaozhou e 1898, eno kêr Qingdao. Levezon he doa war ar vro tro-dro, rannvro Shandong a-bezh ha traoñienn ar stêr Huang He.
Liesadur
Al liesadur zo unan eus pevar niñvadur an niveroniezh elfennel gant ar sammadur, al lamadur hag ar rannadur.
Timbroù Sina – Burevioù alaman
Etre 1897 ha 1900 e vez lakaet e gwerzh timbroù alaman ar rummadoù boutinañ gant ur soulgarg “CHINA” a-skizh. Treiñ a ray ar soulgarg-se hervez ar bloavezhioù : a-blaen pe a-serzh e vo war timbroù embannet e 1900, moulet gant lizherennoù gothek e 1905. 48 timbr a vo embannet gant postoù an impalaerieh a-raok na vo serret a servij-postel e 1915.
Liesadur
Al liesadur en em holleka da strolloù all estreget an niveroù klasel (kevan, daveel, gwerc'hel). Da skouer, tu zo liesaat kemplezhion etrezo, kevreizhennoù, ogedoù ha zoken sturiadelloù dre niveroù.
Rannadur
Ar rannadur zo ur savelenn a genaoz a gevred da zaou niver liesâd an eil gant gin egile. Mar bez anvannel un niver, ar gevreizhenn "rannadur dre an niver-mañ" zo keveskemmenn ar gevreizhenn "liesadur dre an niver-mañ".
Diforc'hañ a reer dre-vras ar rannadur "dik" (an hini a gomzer diwar e benn amañ) eus ar rannadur "gant an dilerc'h" (ar rannadur euklidel). Disoc'h ur rannadur a anver ar rannad.
Ruyaulcourt
Ruyaulcourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Arondisamant Calais
Arondisamant Calais (graet e vez Calaisis outañ ivez) a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Pas-de-Calais hag e rannvro Hauts-de-France.
Kantonioù ha kumunioù
Betek 2016 === Rannet e oa arondisamant Calais e 5 kanton (betek 2014) hag e 28 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù ar Pas-de-Calais d'ar 1 a viz Genver 2017. 52 gumun zo en arondisamant Calais bremañ.
Gwilherm II
Gwilherm II a zo anv meur a zen:
Pennadoù kar
Vilhelmo (regantoj)
Méditerranée
Ar Méditerranée a oa anv un departamant gall en Italia da vare an impalaer gall Napoleone Buonaparte. Livorno e oa ar pennlec'h.
An anv
Dont a ra an anv eus anv gallek ar Mor Kreizdouarel. N'eus forzh pehini eus an dek departamant gall all a-hed aod ar mor-se a c'hallje bezañ bet anvet evel-se.
Istor
Krouet e voe d'ar 24 a viz Mae 1808, pa voe staget Rouantelezh Etruria, savet 6 vloaz a-raok, ouzh Bro-C'hall. Enez Elba a voe staget outañ en 1811, a yae d'ober arondisamant Portoferraio.
Arondisamantoù
E 1812 e oant:
Pa voe trec'het Napoleone Buonaparte e 1814 e voe rannet an douaroù etre proviñsoù Livorno, Pisa, Firenze ha Siena, war-bouez Elba ma rene c'hoazh Napoleon, hervez Feur-emglev Fontainebleau.
Michifeg
N'eo ket ar michifeg ur yezh kreoleg met kentoc'h ur yezh kemmesk a deuas war wel un daou c'hant vloaz bennaket 'zo hag o tont da vezañ ur yezh staliet-mat etre 1820 ha 1840.
Gant ar michifeg e vez kemmesket elfennoù o tont eus ar c'hreeg diouzh un tu hag ar galleg evel m'emañ komzet e Kanada diouzh un tu all, hag ivez gant elfennoùigoù eus ar saozneg ha yezhoù amerikan all evel an ojibweg pe an Asiniboineg.
Dre vras e teu pep tra a denn d'an anv-kadarn diwar ar galleg, da skouer fonologiezh an anvioù, ar gerioù, ar vorfologiezh hag ar gevreadurezh, keit ha ma teu an elfennoù a denn d'ar verb diouzh rannyezhoù kreeg ar plaenennoù. Dont a ra ar gerioù mell eus ar galleg hag ar gerioù diskouezañ eus ar c'hreeg.
Timbroù Oubangi-Chari
Un drevadenn c’hall e oa ar vro anvet « Oubangi-Chari » ha lec’hiet e kreiz rann hanternoz Afrika. Kendeuzet e oa bet an tiriad-se gant hini an Tchad, a-raok na vefe embannet an dizalc’hidigezh d’an 13 a viz Eost 1960 dindan anv a Republik Kreizafrikan (« République Centrafricaine »).
Michifeg
Gwechall e veze komzet ar yezh-mañ gant meur a hini, met war digresk ez eas an niver a dud a rae ganti betek ma teuas da vezañ ur yezh en arvar, o vezañ ma ne oa e 1997 nemet 1 000 den barrek warni.
Timbroù Oubangi-Chari
Betek 1915 ez eus implijet timbroù Kongo Frañs. Ar bloaz-se avat e vez lakaet er-maez timbroù ar C’hongo dreistmoullet gant an alc’hwez « OUBANGUI-CHARI-TCHAD ».
E 1922, n’eus mui anv eus an Tchad war an timbroù dreistmoullet. Emdreiñ a ra polititikerezh ar postoù e 1924 war-zu an unvaniñ gant tiriadoù amezek an impalaeriezh : dreistmoullet e vez an timbroù AFRIQUE EQUATORIALE FRANÇAISE (« Afrika c’hall ar C’heheder ») hiviziken, re ar rummad « Loupard » da skouer.
An timbroù-taos embannet e 1930 a vo a re nemeto moullet anv an Oubangi-Chari oute : kinnig a reont dizoloeiñ kêr Mobaye ha poltred ar Gouarnour Emile Gentil.
Etre 1936 ha 1959 e reer gant timbroù Afrika C'hall ar C'heheder ha gant re Republik Kreizafrikan bremañ.
Pascual Candel Palazón
Pascual Candel Palazón zo ur skrivagner spagnolek, ganet d'an 12 a viz C'hwevrer 1971 en Archena, Murcia.
E-touez e oberennoù emañ El pirata virgen pe Poesía erótica para principiantes.
Liammoù diavaez
Google Books
Nicolas Anelka
Nicolas Anelka, ganet d'an 23 Meurzh 1979 e Versailles, zo ur melldroader gall. 1,85 m ha 82 kg a zo dezhañ.
2010
E 2010 eo bet lakaet er-maez eus ar skipailh gall goude kunujenniñ ar gourdoner, Raymond Domenech: https://web.archive.org/web/20120915113032/http://www.fff.fr/bleus/actu/533826.shtml.
ㄱ
Unan eus lizherennoù diazaez (jamo) ar skritur hangeul (한글, treuzskrivet ivez hankul hervez ar sistem Yale pe c'hoazh Han'gŭl hervez ar sistem McCune-Reischauer) implijet evit skrivañ ar c'horeaneg eo ᄀ, romanekaet k, g'' ha distaget [k, g] hervez al LFE.
Un doare-skrivañ arouezel eo an hangeul, da lâret eo stumm pep lizherenn diazez a ra dave d'al lec'h distagañ, ha stumm al lizherenn-mañ a ziskouez kein an teod o stekiñ ouzh ar staon.
Henwinieg
Henwinieg (distaget ['henwi'ni:ek], Vieillevigne e galleg) a zo ur gumun eus Breizh, e Kanton Klison, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
An noblañs da vare rouantelezh Breizh
Da vare rouantelezh Breizh (818-913) e oa noblañs Breizh urzhiet evel-se :
Les Bons Villers
Les BonsVillers (e walloneg: Les Bons Viyés) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Hainaut.
Brean-haleg
Ar brean-haleg a zo un evn amprevanetaer ha greundebrer, Emberiza aureola an anv skiantel anezhañ.
Annez
Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ :
IIIe kantved
|  |
Bloavezhioù 250 | Bloavezhioù 260 | Bloavezhioù 270 | Bloavezhioù 280 | Bloavezhioù 290
D'ar 201 e krog an III kantved hag echuiñ a ra d'an 31 Kerzu 300.