cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Christine
Christine zo un anv-badez gallek ha saoznek, a orin eus broioù Lec'hlenn, hag a gaver ivez e meur a yezh all. Ral e oa e galleg a-raok brud ar Rouanez Kristina Sveden, a oa deuet da Vro-C'hall er XVIIvet kantved.
Trostagenn
Er yezhoniezh e vez implijet an termen trostagenn (saoz: circumposition) evit komz eus ur adstagenn (saoz. adposition) div rann dezhi staget ken ouzh deroù hag ouzh diwezh ar renadenn ma ra dave outi, da skouer:
An diforc'h nemetañ etre an adstagennoù disheñvel eo al resis ma vezont implijet e-keñver ar renadenn ma reont dave outi ha puezheñvel eo o arc'hwel a-hendall.
Drask sut
An drask sut (liester : driski sut) a zo ur spesad golvaneged, krennik e vent, Turdus philomelos an anv skiantel anezhañ.
An anv
Hec'h anv skiantel philomelos a zeu eus ar gresianeg a gar ar sonerezh rak kanañ a ra kalz laboused ar spesad-mañ. Kavet e vez ivez an anv brezhonek bouzevelleg (diwar borzevelleg).
Doareoù pennañ
Muzuliañ a ra an drask sut 22 cm. Kalz bihanoc'h eget an drask roueel hag an drask louet eo. Dougen a ra pluñv rous unvan war e gein ha gwenn brizhennet rous eo e krubuilh.
Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged ha hugennoù. Boas eo da derriñ krogenn ur maligorn war ur maen.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ : Plijout a ra brouskoadoù, girzhier, liorzhoù war-dro an tiez dezhañ.
Barrancas
Barrancas, pe Las Barrancas a-wechoù, zo un anv spagnolek, liester Barranca, a gaver el lec'hanvadurezh.
Gourenez Rewiz
An anv
Gourenez Rewiz meneget evel ar Pagus Reuuisii er. Hervez ar c'helenner Léon Fleuriot e c'hallfe dont an anv eus an henvrezhoneg *ro-wid-t- “hewel, brav da welet, a weler mat".
Kumunioù
Pemp kumun zo
Hin
Un hinad tomm a-walc'h a zo er c'hourenez hag eno e veze gounezet gwiniegi betek deroù an c'hoazh.
Istor
Gant annezidi ar Ragistor e oa bet savet krugelloù (meur a grugell a zo en Arzhon), met an darvoud koshañ eo bet diazezidigezh ar manati savet gant sant Gweltaz e Lokentaz er. Gweltaz, deuet eus Bro-Gembre, a savas un nebeud lochennoù en ul lec'h digenvez nepell eus an aod e-giz ma oa kustum ar venec'h keltiek er mare-se. Pa oa bet distrujet ar manati gant ar Vikinged er e voe adsavet e mein en  gant dug Breizh Jafrez Iañ. Pelloc'h e voe anvet Abelard da abad hag eñ kaset amañ en harlu en. Darn eus ar c'hourenez a yeas e domani an Duged abred a-walc'h hag e voe savet ur c'hastell-kreñv hag ur park kloz e Susinioù, ur gêriadenn eus parrez Sarzhav. Adsavet e voe ar c'hastell er ha gwelet a reer e zismantroù bras kempennet tamm-ha-tamm gant Kuzul-Departamant ar Mor-Bihan. Roet e voe darn eus Sarzhav evel enebarzh da zugez Breizh, Frañseza Amboise, intañvez Pêr II. An dug Yann IV a roas ar frankiz kêr d'ar c'hourenez en he fezh e 1442 ken ez eas dezhi an droed da zilenn kannaded d'ar Breujoù.
Hermes
Hermes (Ἑρμῆς Hermễs e henc'hresianeg; Ἑρμᾶς Hermãs e gresianeg dorek) a oa un doue eus Hellaz kozh, mab da Zeus ha da Vaia, ha mab-bihan da Atlas. Klotañ a ra gant Mercurius ar Romaned.
Unan eus doueed an Olympos eo. Doue ar c'henwerzh, gward an hentoù hag ar c'hroashentoù, ar veajerien, al laeron, ar chañs. Heñchañ a ra an harozed, kas a ra an eneoù d'an ifern, kannad an doueed (hini Zeus peurgetket) eo hag ijiner ar pouezioù hag ar muzulioù.
Choli
Ar choli (चोली colī en hindeg ; lengha en ourdoueg; ravike pe ravika e yezhoù Su India evel an telougoueg) zo ur seurt korfenn berr ha strizh douget gant merc'hed India, asambles gant ar sari.
Kerien-Boulvriag
Geografiezh
Kerien a zo ur gumun lec'hiet e 8 km e su da bennlec'h ar c'hanton kozh: Boulvriag. Ar c'humunioù tostañ a zo Kerbêr, Larruen, Mael-Pestivien ha Magor. Etre Boulvriag ha Kerien emañ ode Roc'h C'hlas Vihan hag a zo en hec'h uhelañ e 300 metrad uhelder. Ar Blavezh a dremen e traoñ ar bourk. Kumun Kerien en em led war 21,88 km², tro-dro 12,8 annezidi dre km² a zo e Kerien. Hec'h uhelder izelañ a zo 223 metrad hag an hini uhelañ a zo 307 metrad, 265 metrad eo an uhelder keitat, hini ar bourk.
Etimologiezh
Kerien a zeufe eus Sant-Kerian pe Kerrien, ur penitiour eus ar, ganet e Hibernia, hag a vefe bet douaret e Kleder. Kavandad Sant Ke pe Kenan, lesanvet "Collodoc" e oa pa zivroas hemañ en Arvorig.
Glad relijiel katolik Kerien
E Kerien ez eus un iliz katolik gouestlet da sant Pêr (1836–1852). An iliz a zo bet benniget e 1838. Ar c'hloc'hdi (pe tour) a zo eus 1852. Ar porched er su a zo bet adaozet hag amzeriet eo bet eus ar. Ur chapelig a zo ivez, hini Sant-Yann-Peniti. Adsavet eo bet tro-dro da 1846. Gallout a rafe bezañ ur berc'henniezh kozh da Ospitalourien Sant-Yann Jeruzalem. Ar feunteun lec'hiet nepell diouzh an iliz a zo amzeriet eus 1733. Kalvarioù Kerlegan, Boge , Kerligan ; Kroaz Kerlouet ha Langrenn.
Dizoloadegoù e Kerien
Kavet ez eus bet ur goustilh en arem, ur c'hobed hag un darbod grafitet e Kerien. Dizoloet ez eus ivez un hent dindan douar, e Kerien, er Paou. Kavet eo bet a-drugarez d'ul leue a oa kouezhet e-barzh!!!
Emdroadur ar boblañs
Emdroadur poblañs Kerien abaoe 1793
Hormisdas
Hormisdas (e latin: Hormisdas), ganet e Frosinone (Campagna di Roma, Italia) ha marvet e 523, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an. Tad ar pab Silverius eo.
Musson
Musson a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Luksembourg.
Corps de ballet
E barrez klasel ec'h implijer an termen corps de ballet evit komz eus holl dañserion/ezed) ur gompagnunezh varrez, peurliesañ estreget ar penn-dañserion/ezed.
Dugelezh Ferrara
thumb|150px|Ardamezioù an Tiegezh [[Este]] Dugelezh Ferrara (1471-1598), a oa ur stad emren en hanternoz Italia, dre vras en Emilia-Romagna a vremañ.
Ducatus Ferrariae e deroù ar Grennamzer
Kentañ meneg a gaver eus an Ducatus Ferrariae zo en 755 en amzer ar roue lombard Dider, hag e oa un darn eus douaroù an Iliz.
Gant ar pab e voe roet d'ar markiz Tedald Canossa, en 984, an dugelezh evitañ hag e ziskennidi, goude paeañ. Dont a reas diwezh an Tiegezh Canossa en 1115, pa varvas ar gontez Matilda Toskana, pe Matilda Canossa, tra ma oa Ferrara o tont da vezañ ur gumun war-lerc'h bout un dugelezh.
Eus kumun Ferrara da signoria an Tiegezh Este
Kumun dieub e chomas Ferrara e-pad tost da 100 vloaz.
Ferrara o vont da zugelezh
E 1471 eo e teuas ar markiz Borso d'Este (a oa dug e Modena ha Reggio abaoe 1452) a-benn da gaout an aotre digant ar pab Paol II da zougen ar gurunenn a zug e Ferrara, un tamm a-raok mervel.
Dugelezh Ferrara
War-lerc'h Borso e renas
<!-- Le territoire du duché de Ferrare inclut, en plus de l'actuel proviñs Ferrara, la Transpadana Ferrarese (aujourd'hui dans la proviñs Rovigo), et suivant les périodes la dénommée Romagna d'Este (aujourd'hui dans la proviñs Ravenna).
Le passage du duché de Ferrare aux États pontificaux
L'interruption de la lignée dynastique avec Alphonse II, qui n'a pas de fils légitime, est le prétexte au pape Clément VIII de prendre possession des fiefs de Ferrare. Ceux-ci ne reconnaissent pas la succession de Alphonse en César d'Este, de la branche de Montecchio, succession non reconnue par le Pape. La branche de Montecchio remonte à Alphonse d'Este, fils du duc Alphonse et de Laura Dianti. La relation entre Alphonse et Laura Dianti a lieu après le décès de la femme légitime du duc, Lucrèce Borgia, de laquelle sont nés trois héritiers mâles légitimes. Il n'est pas certain que Alphonse épousa Laura Dianti avant de mourir.
De cette relation naissent Alphonse (1527-1587) et Alfonsino (1530-1547). À Alphonse, son père lui donne les terre de Montecchio, dans le territoire reggiano. En 1549 Alphonse de Montecchio épouse Giulia Della Rovere (fille du duc d'Urbin François Marie della Rovere), elle donne naissance à Cesare (1562-1628). Le 13 octobre 1562 l'Empereur Ferdinand élève le territoire de  Montecchio en marquisat.
En 1598 Cesare d'Este-Montecchio est le dernier héritier mâle de la maison d'Este, mais Clément VIII ne reconnait pas le mariage entre Alphonse et Laura Dianti, déligitimant ainsi toute la branche de Montecchio en s'appuyant sur une bulle pontificale de Pie V qui excluait des successions des fiefs pontificaux les descendants illégitimes. Il en va différemment pour le duché de Modène et de Reggio, fief impérial, pour lequel l'Empereur Rodolphe II considère légitime la succession de Cesare. Cesare d'Este s'autoproclame ainsi duc de Ferrare, mais face à l'excommunication par la Pape et la présence de l'armée pontificale stationnée à Faenza, il décide de renoncer. Les Este restent duc du seul duché de Modène et Reggio, choisissant Modène comme nouvelle capitale de l'état.
Ainsi se produisit la dévolution du duché de Ferrare dans les États pontificaux. La légation conserva le nom de duché mais en réalité il devint une province frontalière des États pontificaux et à partir de ce moment, le vie économique et culturelle de la ville, qui avait connu des moments de splendeurs, connut un coup d'arrêt. -->
La Roche-sur-Yon
La Roche-sur-Yon a zo ur gumun c'hall, war ar stêr Yon, etre Naoned hag ar Roc'hell, anezhi pennlec'h departamant gall ar Vande abaoe 1804, e rannvro c'hall Broioù-al-Liger. Ur gêr a 50 800 a annezidi eo.
Clerques
Clerques a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
61
814 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0061 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Einion ap Cynlas
Mab Cynlas Goch ha roue diwezhañ Rhôs a oa Einion ap Cynlas. Ur gwaz da Wynedd e voe aotret da ren war isrouantelezh Afflogion met divarrek e voe da virout e zizalc'hidigezh ha gant Gwynedd e voe renet Rhôs en e c'houde. Unan eus e ziskennidi, Caradog ap Meirchion, a voe roue Gwynedd en kantved.
Efim Bogolyoubov
thumb|right|Efim Bogoljubov Efim Dmitriyevitch Bogolyoubov (Ефим Дмитриевич Боголюбов) a zo bet ganet d'ar 14 a viz Ebrel 1889 ha marvet d'an 18 a viz Mezheven 1952.
Divroañ a reas da Alamagn e 1926. Anvet e voe Mestr Meur gant Kevre Etrebroadel an Echedoù e 1951.
Div wezh e c'hoarias matchoù a-enep da Aleksandr Alec'hin: e 1929 e kollas 9,5-15 hag e 1934 e kollas adarre 10,5-15,5.
An Difenn Bogo-Indian
E anv a voe roet d'an digoradur-difenn-mañ:
1.d4 Mf6
2.c4 e6
3.Mf3 Fb4+
ぢ (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo ぢ, romanikaet ji.
Kevatal eo d'al lizherenn ヂ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherenn hiragana diwar ar sinalun 知 skrivet gant an dorn keit ha ma oa bet diorroet al lizherenn katakana diwar ar sinalun 千.
ち (lizherenn)
Kevatal eo d'al lizherenn チ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherenn hiragana diwar ar sinalun 知 skrivet gant an dorn keit ha ma oa bet diorroet al lizherenn katakana diwar ar sinalun 千.
728
Diwar-benn bloavezh 728 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 728
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 728
Galaxie 500
Galaxie 500 a oa ur strollad slowcore – dream pop amerikan savet e 1986 ha divodet e 1991 goude bet embannet teir fladenn.
Battement fondu
E barrez klasel e implijer an termen battement fondu (diverraet alies fondu) evit deskrivañ un doare battement goustad peurliesañ adalek un emstumm fondu, astennet betek m'emañ reut an divc'har. Bez' e c'hell bezañ doubl
Galaxie 500
Istor
Sonadegoù kentañ ar strollad a voe e Boston hag e New York, hag un demo a enrolljont hag a gasjont da Mark Kramer, hag eñ e penn an ti-embann 'Shimmy Disc'. Asantiñ a reas produiñ o fladenn. Gantañ ec’h enrolljont neuze o single anvet "Tugboat" single hag "Oblivious" fleksi-disc. O albom kentañ, and moved on to record Today e ditl, a enrolljont da heul. Embannet e voe gant Aurora. E 1989 e voent degemeret gant Rough Trade, hag e lakajont embann o eil pladenn, On Fire e ditl, gwelet evel sonerezh "lo-fi gant levezon Jonathan Richman ha hini The Velvet Underground", ha gwelet eo evel o fladenn wellañ. On Fire a voe degemeret mat-tre er Rouantelezh-Unanet (7vet plas en UK Indie Chart), met ne voe ket degemeret ken mat er Stadoù-Unanet : rebechoù evit a sell ouzh mouezh Wareham a voe. ,
Galaxie 500 a enrollas div Beel Session, an div a c’haller klevout war an albom anvet Peel Sessions. O doare da seniñ "Don't Let Our Youth Go To Waste" (ton bet krouet gant Jonathan Richman) a voe votet niverenn 41 e-pad Festive 50 e 1989. Divodet e voe ar strollad e 1991 goude bezañ bet embannet e drede albom anvet This Is Our Music, Wareham quitting the band after a lengthy American tour. Pladennoù Galaxie 500 a voe embannet er Rouanteelezh-Unanet hag er Stadoù-Unanet gant an ti-embann dizalc’h Rough Trade. Pa reas freuz-stal e voe prenet an enrolladennoù orin gant Krukowski ha Yang, hag int a lakaas adembann o fladennoù gant Rykodisc e 1997.
Doare da seniñ ha levezon
Sonerezh Galaxie 500 a zo eeun da vat, ha n’eo ket o barregezhioù evel sonerien a gont, met kentoc’h an aergelc’h, a-drugarez da zoare produiñ Kramer. A-fet levezon e c’haller menegiñ The Velvet Underground ha Jonathan Richman. In interviews on the Galaxie 500 DVD Don't Let Our Youth Go to Waste, Wareham a lavar eo bet levezonet ivez gant Spacemen 3.
Goude Galaxie 500
Wareham a grogas da broduiñ pladennoù, labourat a reas gant Mercury Rev. Ur bladenn single, "Anesthesia" he zitl, a lakaas embann e miz C’hwevrer 1992, ha sevel a reas ur strollad nevez anvet Luna. Krukowski ha Yang a gendalc’has da enrollañ pladennoù dindan an anv Pierre Etoile da gentañ, ha Damon and Naomi da c’houde. Seniñ a reont ivez er strollad anvet Magic Hour.
Levezon war arzourien all
Ur bern strolladoù indie a zo bet levezonet gant Galaxie 500, en o zouez ar strollad Low. E-barzh "Stratford-on-Guy" kanet gant Liz Phair e klever, "And I was pretending that I was in a Galaxie 500 video." E-barzh "Dr. Troll" gant Xiu Xiu, e klever "Listen to On Fire and pretend someone could love you." Ar strollad anvet The Submarines en deus sonet "Tugboat" e-kerzh un iTunes Live Session EP. Pladenn The Brian Jonestown Massacre anvet And This Is Our Music a zo un doare da enoriñ Galaxie 500. Hervez Thurston Moore ez eo Today pladenn c'hitar gwellañ 1988.
Tonioù bet krouet gant tud all ha sonet ganto
Sed aez ar c’hanaouennoù bet krouet gant tud all ha bet sonet en-dro gant Galaxie 500 :
Kontelezh Sussex
Kontelezh Sussex a zo ur gontelezh istorel e gevred Bro-Saoz a glok tamm-pe-damm ouzh Rouantelezh Sussex. Harzoù he deus gant Surrey war-du an norzh, gant Kent war-du ar reter ha gant Wessex war-du ar c'hornôg.
545
Diwar-benn bloavezh 545 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Saozneg
Ar saozneg (English) eo ar yezh c'hermanek hag a vez komzet e Bro-Saoz. Alese eo deuet da vezañ yezh ofisiel meur a vro, da gentañ-penn hini ar Rouantelezh Unanet hag he zrevadennoù a-wezharall, en o mesk Stadoù-Unanet Amerika, Iwerzhon, Kanada, Aostralia, ha Zeland-Nevez. Ar saozneg zo unan ag ar yezhoù a vez kaozeet ar muiañ er bed.
545
A bep seurt/diasur
Diazezet eo Kankaven gant Sant Meven moarvat war-dro 545.
Saozneg
Levezon ar saozneg
Edan levezon ar saozneg ez eus e-leizh a yezhoù arall, e tachennoù pouezus hiniv an deiz, da skouer en informatik hag en darempredoù a-bell, en armerzh. Ouzhpenn evit kement-se emañ deuet da vout pouezus-bras er bed, da gentañ a-gaoz da c'halloud an impalaeriezh saoz a-wezharall, ha surtout a-gaoz da c'halloud armerzh hag arme ar Stadoù Unanet. Ken pouezus emañ deuet da vout, mard eo ar yezh vrasañ en darempredoù etrebroadel, hag eilvet yezh ofisiel ur bochad broioù.
545
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 545
Saozneg
Emdroadur ar yezh
Ar saozneg zo ur yezh c'hermanek hag a zo bet edan levezon ar galleg e meur a goulz. Al levezon-se a vez gwelet dre gaozioù hag a zo bet amprestet (déjà vu pe rendez-vous, div droienn c'hallek hag a vez implijet e saozneg) hag en ur bochad gerioù a zo savet diwar ur wrizienn latin c'hoazh ivez. Ar gerioù-se a zo deuet a-barzh ar saozneg dre e zarempredoù gant ar galleg: a-gaoz d'an dra-se emaint tostik-tra, er skritur, ouzh ar ger kar. Ar gerioù-se a vez kavet er saozneg a-c'houde ker pell, ma ne sella ket mui an Anglizien oute evel ouzh kaozioù gallek. Da skouer: difference, introduction, village, pure.
545
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 545
に (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo に, romanikaet ni.
Kevatal eo d'al lizherenn ニ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherenn hiragana diwar ar sinalun 仁 skrivet gant an dorn keit ha ma oa bet diorroet al lizherenn katakana diwar ar sinalun 二.
62
815 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0062 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Levrioù talvoudus
60er
Battement lent
E barrez klasel e implijer an termen battement lent evit deskrivañ un doare battement goustad peurliesañ kaset da-benn an uhelañ ar gwellañ, reut an divhar atav.
Meix-devant-Virton
Meix-devant-Virton (e gaumeg : Minch-duvant-Vèrtan, e walloneg : Méch-divant-Vierton) a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Luksembourg.
Brêmes
Brêmes a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Battement frappé
E barrez klasel e implijer an termen battement frappé evit deskrivañ un doare battement ma vez lakaet un troad dambleget war an ibil all, da c'houde e vez astennet an troad betek ma teu da vezañ reut en ur skeiñ ouzh al leur (d.l.e. frappé pe "stoket"). Er skol rusek e vez lakaet an troad tro-dro d'egile kentoc'h evit bezañ dambleget ha ne sko ket ouzh al leur met dre skeiñ an troad oberiant (d.l.e. an hini o fiñval) ouzh ibil an troad all. Bez' e c'hell bezañ doubl. (s.o. cou-de-pied)
Brezel Breizh-Veur ha Zanzibar
C'hoarvezet eo brezel Breizh-Veur ha Zanzibar etre nerzhioù Breizh-Veur ha Zanzibar d'ar 27 Eost 1896. Padet eo 45 munud ha soñjet e vez eo bet ar brezel berrañ en istor.
Tarzhañ a reas ar brezel goude marv ar Sultan Hamad bin Thuwaini, d'ar 25 a viz Eost. Plaen en doa kenlabouret ar sultan gant ar Saozon e-pad e vuhez. Kemeret e voe neuze ar galloud gant e niz Khalid bin Bargash dre un taol-Stad, en desped da youl ar Saozon o doa lakaet o soñjoù en un den all, Hamud bin Muhammad, a soñje dezho e vije aesoc'h labourat gantañ. Urzh a rojont da Vargash da reiñ e zilez neuze. Hemañ a nac'has hag a lakaas sevel un armead a 2800 a dud skoret gant yacht armet ar sultan kozh eoriet er porzh (an H.H.S. Glasgow). Tra ma oa bagadoù Bargash o kreñvaat ar palez e voe bodet pemp lestr brezel gant ar Royal Navy a-dal d'ar palez ha lakaet darn eus ar Royal Marines da zouarañ.
Daoust da strivoù ar sultan evit marc'hata ar peoc'h dre hanterouriezh dileuridi SUA war an enez e krogas listri ar Royal Navy da dennañ, d'ar mintin 27 a viz Eost goude ma voe aet an ultimatom d'e dermen (9 eur). Gant ar palez o kouezhañ en e boull hag an niver a dud marvet ha gloazet o sevel en-dro dezhañ e rankas ar sultan en em dennañ gant mall betek ar c'honsuldi alaman ma voe roet bod dezhañ. Rankout a reas Bargash bevañ en harlu e Dar es Salaam ma voe prizoniet gant ar Saozon e 1916 hag harluet. Diwezhatoc'h e voe aotreet da vevañ e Mombasa ma varvas e 1925. Paouezet e voe gant ar vombezadeg goude 45 munud, amzer da gas ar Glasgow d'ar strad. Brudet e teuas ar brezel-mañ da vezañ neuze evit bezañ bet ar brezel berrañ en istor.
ひ (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo ひ, romanikaet hi.
Kevatal eo d'al lizherenn ヒ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 比.
Kristina
Kristina zo un anv-badez brezhonek, alamanek ha svedek.
Tud
thumb|150px|Kristina Dörfer e 2007
thumb|left|250px|Kristina, kanerez slovak
Dz
Kavet e vez an digram-se e lizherenneg an hungareg (e lec'h m'eo 7 lizherenn al lizherenneg), e hini ar makedoneg (9 lizherenn), hag e hini ar slovakeg.
Troad eksesivel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad eksesivel (saoz.: exessive case) evit komz eus un droad-lec'hiañ o verkañ ur c'hemm stad, kontrol tu ar c'hemm d'an hini merket gant an droad translativel.
Aliesoc'h e vez implijet ganti ur ster lec'hiañ, da skouer:
Implijet e vez a-wezhoù en estonieg ivez gant ar ster lec'hiañ, merket gant al lostger "-nt", da skouer:
Sant Millán
Sant Millán, pe Emiliano, anavezet ivez evel Aemilianus, Aemilian, Millán de la Cogolla pe de la Gogolla, pe Emilian of Cucullatus, a oa ur sant spagnol (473-572).
E La Rioja e oa maesaer a-raok mont da benitiour. En digenvez e tremenas 40 vloaz er menezioù war-dro Burgos. Pa oa 60 vloaz e voe beleget gant eskob Tarazona.
Beleg e voe e parrez Berceo. Ret e voe dezhañ dilezel e garg en abeg d'e garitez dreistmuzul, ha da benitiour ez eas adarre.
Hervez reolenn Urzh Sant Benead e voe diazezet manati San Millán Yuso e San Millán de la Cogolla, al lec'h m'edo e beniti. Ur paeron da Spagn eo. Poltredet eo bet evel ur manac'h war varc'h o stourm ouzh ar Vaored. Ur banniel hag ur c'hleze a zoug a-wechoù.
Laurent de La Hire
Moarvat e teskas ar vicher gant Georges Lallemant hag e studias oberoù Primaticcio e kastell Fontainebleau, met biskoazh ne vije aet da Italia.
Gediminas Sarakauskas
Gediminas Šarakauskas a zo bet ganet e 1977.
Mestr Meur Etrebroadel eo.
2446 eo e renk Elo.
Battement tendu jeté
E barrez klasel hervez ar Skol rusek e implijer an termen battement tendu jeté evit deskrivañ un doare battement peurliesañ savet betek 2 cm diwar al leur ha betek 45º.
Peurheñvel ouzh ar battement dégagé (Skol Cecchetti) hag ar battement glissé (Skol c'hall)
ぴ (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo ぴ, romanikaet pi.
Kevatal eo d'al lizherenn ピ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 比.
Kemmstagenn
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kemmstagenn (saoz: ambiposition) evit komz eus ur adstagenn (saoz. adposition) staget bezañ staget ouzh diwezh ar renadenn ma ra dave outi evel ul lerc'henn pe c'hoazh ouzh an deroù anezhañ evel un araogenn, da skouer:
An diforc'h nemetañ etre an adstagennoù disheñvel eo al resis ma vezont implijet e-keñver ar renadenn ma reont dave outi ha puezheñvel eo o arc'hwel a-hendall.
Gwelit ivez
حروف الجر Prijedlozi Предлог Předložka Forholdsord Adposition Adposition Preposición Adpozicio Ambiposition Roimhear Preposisi Preposizione Praepositio Voorzetsel 助詞 Adposisjon Przyimek Preposição Предлог Preposition Adposition Divancete 介詞
Euanthe (loarenn)
Betek 2005 e oa anvet S/2001 J 7. Tennañ a ra hec'h anv eus Euanthe, mamm ar C'harised.
Yezhoù nyoek
Isrenket e vez ar yezhoù er skourr-mañ evel-hen:
Gwelet ivez
Nyo languages
Branwalader
Branwalader, pe Brevalaer (Branuvelladurus e latin), a oa ur sant brezhon er, anvet ivez Breward, Branwallder, Brelade, Broladre, Brelodre, Brélade. Mab e vije bet d'ur roue eus Kernev-Veur, Kenen. Diskibl e oa da Sant Samzun, a voe eskob Dol, ha marteze e oa bet gantañ e Kernev-Veur ha Jerzenez a-raok dont gantañ da Vreizh.
Grand battement
E barrez klasel e implijer an termen grand battement  evit deskrivañ un doare battement kreñv-tre ma vez kaset ar c'har oberiant (d.l.e an hini o fiñval) an uhelañ ar gwellañ keit ha ma van reut ar c'har all m'emañ an dañserez en he sav warni
Branwalader
Hervez ar vojenn (met diaes e vez digemmeskañ fedoù ha mojenn diwar-benn ar sent vrezhon) e vije bet eskob Jerzenez), a oa en eskopti Dol koulskoude en amzer-hont.
Lec'hanvioù
E anv a gaver el lec'hanvadurezh.
Lid
E Jerzenez e vez lidet d'ar 6 a viz Mezheven. E Kernev-Veur ivez, ha d'an 9 a viz C'hwevrer. Er Grennamzer e veze lidet e Winchester, Exeter, hag e Kernev-Veur.
63
816 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0063 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Levrioù talvoudus
60er
Strizh-mor Jibraltar
thumb|right|400px|Strizh-mor Jibraltar gwelet gant ull loarell. A-gleiz [[Spagn, a-zehou, Maroko.]] Strizh-mor Jibraltar, e su Spagn, e norzh Maroko, e reter ar Meurvor Atlantel, e kornôg ar Mor Kreizdouarel, a ra an disparti etre an daou vor-mañ. 14,4 km a ledanded a zo dezhañ hag un donded war-dro 300 m. En Henamzer e veze anvet «Pileroù Herkul» ha «Kalpe» ivez, met dont a ra e anv eus djebel Tarik (Menez Tarik) diwar anv ar jeneral berber Tariq ibn Ziyad pa treuzas-eñ ar strizh-mor e miz Ebrel 711 evit kentañ tagadenn ar vuzulmaned a-enep Spagn ar Wizigoted.
Geopolitikerezh
Ul lec'h geostrategel pennañ eo strizh-mor Jibraltar war an hent-merdeiñ etre ar Meurvor atlantel hag ar Mor Kreizdouarel. Ul lec'h evit an dreizhidell etre Afrika hag Europa eo, etre Maroko ha Spagn, ar re-mañ div riez staliet war e riblennoù hag ur monedone diehan etrezo. War ar riblenn norzh, war ul ledenez bihan ha roc'hellek, ez eus ur stad emren bihan staget ouzh Breizh-Veur evel un tiriad tramor. Tabut bras a zo bet hag a vez c'hoazh diwarnañ etre Breizh-Veur ha Spagn pa'z eus un diazezlec'h evit morlu Breizh-Veur eno oc'h evezhiañ ar monedone etrekevandirel koulz ha treizhidell al listri eus Europa da Azia ha d'ar Reter-Nesañ. "Kreñvlec'h Jibraltar", evel "Kreñvlec'h Malta", en deus bet ur roll eus ar re bouezusañ evit herzel ouzh Alamagn nazi a gontrolliñ ar Mor Kreizdouarel e-pad an Eil brezel bed
Horace Vernet
Horace Vernet a oa ul livour gall bet ganet d'an 30 a viz Even 1789 ha marvet d'ar 17 a viz Genver 1863 e Pariz, brudet e livadurioù emgannoù. Fellout a rae dezhañ livañ Yann Soudard en emgannoù ha peadra en doe gant brezelioù an daou ziktatour Bonaparte.
Flobecq
Flobecq (en izelvroeg: Vloesberg, e pikardeg:Flôbek) a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Hainaut. Ur gumun c'hallek gant aesamantoù yezhel en izelvroeg eo.
り
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo り, romanekaet ri.
Kevatal eo d'al lizherenn リ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 利.
L'Écho de la Presqu'île
right|250px
L'Écho de la Presqu'île (Heklev al Ledenez e brezhoneg) a zo ur gelaouenn sizhuniek embannet bep gwener e Gwenrann el Liger-Atlantel. Skignet e vez e kornôg an departamant-se, e korn-bro Sant-Nazer ha Gwenrann, hag e kumunioù zo e reter ar Mor-Bihan.
Kanariez
Inizi Kanariez (Islas Canarias e spagnoleg) zo inizi e-maez da aod Afrika, e-tal Maroko, er Meurvor Atlantel, e-dalc'h rouantelezh Spagn abaoe ar.
Div broviñs zo anezho, Las Palmas de Gran Canaria ha Santa Cruz de Tenerife.
Unan eus rannvroioù pellañ Unaniezh Europa int ("rannvroioù dreisttrobarzh").
Pentheüs
thumb|280px|Pentheüs, mab [[Agaue, drailhet gant e vamm (Agaue) hag e voereb Ino. Dremm ruz atikat war golo ul lekanis (bolenn koavon-dremm), war-dro 450-425 kt JK (mirdi al Louvre).]]
Kanariez
Gerdarzh
An anv Islas Canarias a zeu eus al latin Canariae Insulae, "inizi ar chas" ; da gentañ ne oa nemet anv an enez vrasañ, Gran Canaria, Canaria Insula. Dont a ra eus ar chas gouez bras (canes) betvkavet gant ar veajourien gentañ deuet d'an enez.
Pentheüs
Pentheüs (Πενθεύς / Pentheús e gregach, da lavarout eo « poan, glac'har ») a oa mab da Ec'hion, ar c'hreñvañ eus ar Spartoi, ha da Agaue, merc'h d'ar roue Kadmos ha d'an doueez Harmonia, e mojennoù Hellaz kozh.
Kanariez
Douaroniezh
Ar seizh enez vrasañ a zo tri stroll anezho. Inizi bihanoc'h zo : La Graciosa (annezet), Alegranza, Los Lobos, Montaña Clara, Roque del Este ha Roque del Oeste.
Pentheüs
Roue Thebai e voe war-lerc'h e dad-kozh Kadmos.
Ar vojenn
Kozh e oa erru ar roue Kadmos ha c'hoantaat a reas lezel e c'halloud gant e vab-bihan Pentheüs.
Kanariez
Douaroniezh
Enezennoùigoù ha kerreg zo ivez : Anaga, Garachico, Salmor, ha reoù all dizanv.
Pentheüs
Ar vojenn
Pa zistroas an doue Dionysos eus e veaj da Vro-Indez hag e teuas en e rouantelezh e klaskas ar roue Pentheüs enebiñ ouzh lidoù kevrinek an doue. Ma savas droug e Dionysos. Pedet e voe Pentheüs gantañ da arvestiñ ouzh trelaterezh merc'hed Thebai.
Pa voe diskoachet Pentheüs en ur wezenn, war menez Kithairon, gant ar merc'hed dirollet, ha kemeret ganto evit ul loen ferv, e voe lazhet ha dibezhiet e gorf gant e vamm hag he c'hoarezed, Ino hag Autonoe. Troc'het e voe e benn outañ gant Agaue ha ne gomprenas nemet ur pennad goude pegen euzhus e oa he zorfed.
Sed an istor a zo kontet e pezh Euripides, Βάκχαι (Bakc'hai), anavezet ivez evel ar Bakantezed.
Hervez Paosanias e oa skeudennoù, kizellet e koad ar wezenn ma edo Pentheüs o kuzhat, a veze enoret gant tud Korinthos diwar ali orakl Delfi.
Ur mab en dije bet, Menoikeüs e anv, dianav e vamm, hag a vije bet tad da Greon hag Iokaste.
Bonningues-lès-Ardres
Bonningues-lès-Ardres a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Pronville
Pronville a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
La P'tite Tchilliette
La P'tite Tchilliette eo anv jerzenezek unan eus 6 tchilliette e parrez Saint Ouën e Jerzenez, anvet La Petite Cueillette e galleg ha saozneg.
Bae Menez-Mikael
300px|thumb|right|Bae Menez-Mikael gwelet eus ul loarell, gant [[polderioù Bro-Zol.]] Bae Menez-Mikael pe Bae Menez-Mikael-ar-Mor zo ur bae e Mor Breizh etre Breizh ha Normandi. Kontet eo da vezañ unan eus kaerañ baeoù ar bed, ha lakaet eo e anv e Levr Glad an Denelezh gant an UNESCO. Pa vez tre e vez dizolo an darn vrasañ eus ar bae. Div enezennig zo: Tombelaine ha Menez-Mikael.
Parrezioù an arvor
Eus an hanternoz d'ar c'hreisteiz :
Ramzed Hellaz
thumb|280px|[[Dionysos oc'h emgannañ gant ur Ramz e-kerzh Brezel ar Ramzed, pelike atikat gant dremmoù ruz, war-dro 460 kent JK, Mirdi al Louvre (Pariz).]] Ramzed Hellaz a vez graet eus ar ramzed o devoa klasket sevel a-enep doueed ar Menez Olimp e gwengelouriezh Hellaz.
Daou rumm a oa anezho, ha ret diwall d'o c'hemmeskañ.
O anv
O anv e gregach gigantès (Γίγαντες) pe gegeneis a dalv « ganet eus an Douar ».
Ar remziad kentañ
Ramzed an amzerioù koshañ a oa bugale da Ouranos (an Oabl) ha da c'h-Gaia (an Douar). Ganet e oant, gant o breudeur ha c'hoarezed all, an Erinied ha Meliadezed, pa voe troc'het kalc'h Ouranos ha pa gouezhas e wad war Gaia (an Douar).
Hervez un trede doare e oant mibien da d-Tartaros.
Gouez da Hesiodos e oant ganet e Flegra, pe e Pallene. Divalav e oa o dremm, ha kant brec'h a oa da bep hini, hag ul lost naer e penn pep gar.
Ouzhpenn-se n'hallent bezañ lazhet gant doue ebet.
thumb|200px|[[Delwenn ur Ramz e kastell Versailhez.]]
N'eus ket nemeur a gaoz anezho er mojennoù nemet e mojenn ar stourm ouzh ar Ramzed, ma reont brezel ouzh an doueed.
Giganted all
Setu darn :
Darius Iañ
Darius I († -486; en henberseg Dārayawuš, en henc'hresianeg Δαρεῖος / Dareios), anvet Darius Veur ivez, a oa ur roue bras eus impalaeriezh Persia. Diskenn a ra eus tierniezh an Ac'haemenided.
Ganet eo bet Darius war-dro -550. Mab e oa da Histaspes, ha mab-bihan da Arsames. En e enskrivadur, e Behistoun, e lavar Darius e tiskenn war-eeun diouzh Akemenes. Koulskoude ez eo gwirheñvel n'en deus ket roet ar skourr-se a roueed en e raok.
Darius a gemer ar galloud
Hervez Herodotos e vije bet aozet an taol-Stad gant ur bagadig iriennerien a vije en em silet er palez evit muntrañ Bardia en e wele. En enskrivadur Behistoun avat e tisklêr Darius e oa "penn un armead Persed ha Meded". Kement-se a laka da soñjal e vije bet diskaret galloud Bardia goude emgannoù gant arme an emsavidi.
Skrivañ a ra Herodotos (III, 80-83) e vije bet breud evit gouzout peseurt renad kaout ur wezh erru e penn an impalaeriezh : an isonomiezh, an oligarkiezh pe ar vonarkiezh hag e oa a-du Darius gant an hini diwezhañ. Hañval eo avat ez eo kentoc'h mennozhioù pe breudoù a oa gant ar C'hresianed d'ar mare-se diwar-benn ar gwellañ renad da choaz. Hervez Herodotos (III, 86-87), ur wezh choazet ar vonarkiezh hag evel ma ne oa hêr eeun ebet en em vodas an iriennerien da vintin hag e tivizjont e vefe roue an hini kentañ a c'hwirinje e varc'h da vare ar sav-heol. Paotr-kezeg Darius en dije lakaet e varc'h da glevet c'hwezh ur gazeg, ar pezh a lakas anezhañ da c'hwirinat. Da grediñ zo kentoc'h e oa Darius a oa lec'hiet ar gwellañ evit dont da vezañ roue, ur wezh en em dennet Otanes diouzh ar gevezerezh. A-hervez e vije bet goulennet outañ adsevel ar vonarkiezh persat gant Kambises.
Brezelioù en Europa
War-dro 512 kent J.K. e krogas Darius ur brezel a-enep ar Skited. Treuzet e voe ar Bosforos gant un arme vras. aloubiñ a reas reter Trakia dre nerzh tra ma suje Makedonia a-youl. Goude se e treuzas an Danav. Pal an ergerzhadenn vrezel-mañ a oa, moarvat, tagañ ar meuriadoù kantreat dre dreñv ha peoc'haat harzoù norz an impalaeriezh persat e-giz-se. Met diazezet e oa ar raktres war un anaoudegezh fall eus geografiezh al lodenn-mañ eus ar bed. Krediñ a rae ar Bersed, evel Aleksandr Veur hag ar Vakedoniaiz diwezhatoc'h, e oa tost ar "C'haucasus Indicus" ha glannoù ar Mor Du. Un ergerzhadenn savet war un hevelep diazez a oa da vezañ ur c'hwitadenn. Goude un nebeud sizhunvezhioù e stepennoù Ukrania e rankas Darius mont war e c'hiz. Diaes a-walc'h e krediñ lod eus an danevell roet gant Herodotos. Disklêriañ a ra da skouer e vije bet tizhet ar Volga gant arme ar roue. Diouzh an tu all eo bet distrujet an enskrivadenn ma oa danevellet an ergerzhadenn hervez Darius, e Behistun, ha ne chom nemet un nebeud gerioù anezhi. Ne anaveomp ket kalz a dra diwar he fenn eta.
D'ar mare-se e oa kreñv-kenañ al liammoù etre ar c'heodedoù etre an daou du eus an Enezvor, poblet holl gant Gresianed. Pa'n em savas Ionia a-enep ar Bersed e voe kaset sikour dezhe gant Aten hag Eretria. Ur wezh mouget an emsavadeg e tivizaz ar Bersed kastizañ Aten evit ar skoazell o doa kaset. C'hwitañ a reas ar c'hentañ bagad renet gant Mardonios, distrujet gant ur barrad amzer e-kichenn ar menez Atos e 492 kent J.K.. An arme kaset da Aten dindan renerezh Datis e 490 a voe kannet en emgann Marathon. Kent m'en dije graet Darius e bourchasoù evit kas un trede arme en em savas Egipt en e enep e 486 kent JK. Bloaz war-lerc'h ez ae ar roue da anaon, e miz Here 485 moarvat, goude ur ren a oa padet 36 vloaz.
Petit battement
E barrez klasel e implijer an termen petit battement evit deskrivañ un doare battement kaset da-benn dre blegañ ar glin keit ha ma van difiñv rann uhelañ ar c'har hag ar vorzhed.
Kemmañ-digemmañ a ra an troad oberiant (d.l.e an hini o fiñval) eus an emstummoù cou-de-pied dirak hag a-dreñv en ur digeriñ un tammig a-gostez.
Yezhoù anyiek
Ur skourr eus ar yezhoù nyoek renket d'o zro e-touez ar yezhoù kwaek eo ar yezhoù anyiek (anyi) komzet e Ghana dreist-holl hag ivez e su Aod an Olifant.
Ar baoleg eo ar yezh anyiek pennañ.
Dourvarc'h korr
An dourvarc'h korr (Choeropsis liberiensis pe Hexaprotodon liberiensis) a zo ur bronneg geotdebrer eus kornôg Afrika.
Doareoù pennañ
Etre 160 ha 280 kg a bouez a vez en dourvarc'h korr, 1.50 m a hirder (hag ul lost 20 cm), 1 m d'ar muiañ ouzh an draen. A-hed e vuhez e kresk e zent-lagad.
Ezveret e vez un dourenn lufrus ha gell-ruz gant gwagrennoù an derm hag a servij da wareziñ e groc'hen kizidik diouzh bannoù an heol.
Annez
Bevañ a ra en takadoù koadek, nepell eus an dour a zo pouezus evit ma chomfe gleb e groc'hen kizidik. Kavout a ra goudor er geunioù, froudoù pe stêrioù.
Ieras
Ieras, Hyères hervez ar stumm ofisiel gallek, a zo ur penn-kanton e departamant ar Var, en Okitania, er Stad C'hall, war vord ar Mor Kreizdouar.
み (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo み, romanikaet mi.
Kevatal eo d'al lizherenn ミ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherenn hiragana diwar ar sinalun 美 skrivet gant an dorn keit ha ma oa bet diorroet al lizherenn katakana diwar ar sinalun ⼺.
La Tchilliette dé Millais
La Tchilliette dé Millais eo anv jerzenezek unan eus 6 tchilliette e parrez Saint Ouën e Jerzenez, anvet La Cueillette de Millais e galleg ha saozneg.
XVIIIvet kantved
|  |
Thierry Goudet
Thierry Goudet zo ur c'hoarier mell-droad gall bet ganet d'an 11 a viz Du 1962 e Château-Gontier (Mayenne).
XVIIIvet kantved
../.. | | |  kantved | | | ../..
Bloavezhioù 1700 | Bloavezhioù 1710 | Bloavezhioù 1720 | Bloavezhioù 1730 | Bloavezhioù 1740
Kregiñ a ra an  kantved d'ar 1701 hag e echu d'an 31 Kerzu 1800.
64
817 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0064 PC (goude ganedigezh J.-K.)
XVIIIvet kantved
A-wechoù, gant istorourien europat zo, e vez strishaet an kantved d'ar prantad a ya eus 1715 da 1789 hepken, da lavaret eo d'ar mare etre marv Loeiz XIV a Vro-C'hall hag an Dispac'h gall.
64
Levrioù talvoudus
60er
XVIIIvet kantved
Tud dibar
Gwelet ivez Tadoù diazezer Stadoù-Unanet Amerika
Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù
Roll ijinadennoù an kantved
La Tchilliette dé Grantez
La Tchilliette dé Grantez eo anv jerzenezek unan eus 6 tchilliette e parrez Saint Ouën e Jerzenez, anvet La Cueillette de Grantez e galleg ha saozneg.
Sarūnas Sulskis
Šarūnas Šulskis a zo bet ganet d'an 26 a viz Du 1972.
Mestrc’hoarier echedoù lituanian eo.
Mestr Meur Etrebroadel eo.
La Grand' Tchilliette
La Grand' Tchilliette eo anv jerzenezek unan eus 6 tchilliette e parrez Saint Ouën e Jerzenez, anvet La Grande Cueillette e galleg ha saozneg.
Gwangeg
Ur skourr ar yezhoù potouek-tanoek eo al gwangeg (gwang) komzet e Ghana. Enni e kaver 16 yezh.
Sarūnas Sulskis
2525 eo e renk Elo.
The Rolling Stones
The Rolling Stones a zo ur strollad sonerezh breizhveuriat krouet e 1962. Kanour orin ar bagad a oa Brian Jones met bleinet e voe gant Mick Jagger ha Keith Richards dreist-holl. Kaset kuit eus ar bagad e voe Brian Jones e 1969 ha mervel a reas er memes bloaz : gant Mick Taylor e voe erlec'hiet.
55 albom o deus graet ar Rolling Stones hag ouzhpenn 200 milion anezho o deus gwerzhet er bed. E 2005 ez eo aet er-maez o album diwezhañ A Bigger Bang.
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel The Rolling Stones
Christiaan Bakkes
Christiaan Mathys Bakkes (ganet d'an 3 a viz Eost 1965 e Vredenburg) zo ur skrivagner afrikanek eus Suafrika.
Yezhoù potouek-tanoek
Ur skourr eus ar yezhoù nyoek renket d'o zro e-touez ar yezhoù kwaek eo ar yezhoù potouek-tanoek (potu-tano) komzet e Ghana dreist-holl hag ivez e su Aod an Olifant.
La Tchilliette dé Vînchelez
La Tchilliette dé Vînchelez eo anv jerzenezek unan eus 6 tchilliette e parrez Saint Ouën e Jerzenez, anvet La Cueillette de Vinchelez e galleg ha saozneg.
Yezhoù potouek-tanoek
Ar gwangeg hag al logbaeg eo ar yezh anyiek pennañ.
く (lizherenn)
Kevatal eo d'al lizherenn ク hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 久.
う (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo う, romanekaet e u.
Kevatal eo d'al lizherenn ウ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Antilopenn-vusk
An antilopenn-vusk, pe suni, (Neotragus moschatus pe Nesotragus moschatus) a zo un antilopenn vihan hag a vev e reter ha su Afrika (Kenya, Tanzania, Malawi, Zimbabwe, Mozambik ha Suafrika).
Doareoù pennañ
Dont a ra hec'h anv eus ar c'hwezh kreñv a zo gant un dourenn ezveret gant ar gwagrennoù dirak poulloù e zaoulagad.
War-dro 5 kg eo he fouez. Brizhellek eo he c'hein gell-ruz pe gris. Gwenn eo he c'hof, he gouzoug ha tro-dro d'he daoulagad. Ur vandenn zu zo a-us he c'harnioù.
Kerniel zo gant ar par hepken.
Gouennañ
Ar par a verk e diriad (war-dro 3 ha) gant an dourenn musk-heñvel. Gouennañ a ra gant ur barez pe meur a hini (betek peder) etre miz Du ha miz Meurzh.
An dougen a bad 6 miz hag ur menn nemetañ a vez ganet. Teñvaloc'h eo ar suni yaouank eget al loened gour ha dre-se e c'hell kuzhat aezetoc'h en natur.
Emzalc'h
Aonik eo an antilopenn-vusk hag oberiant dreist-holl diouzh an noz. Chom a ra er goudor diouzh an deiz.
Grand battement en cloche
E barrez klasel ec'h implijer an termen battement développé evit deskrivañ un doare grand battement ma vez kaset ar c'har en a-dreñv hag en a-raok dibaouez en ur dremen dre ar c'hentañ emstumm.
Moneiz
Moneiz, en e ster hollek, a dalv arc'hant, e pezhioù hag e bilhedoù peurliesañ.
Mon lezennel ar moneizoù
Da aesaat ar c'henwerzh etrebroadel etre an takadoù moneizel e vez implijet feurioù eskemm, da lavaret eo ar prizioù a c'haller eskemm ar moneizoù an eil ouzh egile. Komz a reer eus mon ar moneiz. Lod eus ar moneizoù n'o deus ket mon ken, evel ar Pengő pe c'hoazh Franc Aljeria. Mon ur moneiz a c'hall bezañ ret pe frank.
Pep stad en deus e voneiz dezhañ. Ret eo avat menegiñ stadoù-izili Unaniezh Europa o deus lezet kontrol ar politikerezh moneizel da Vank Kreiz Europa]. Ar moneizoù all a vez roet o mon gant pep e [[Bank kreiz|Vank kreiz pe Ministrerezh an Arc'hant. Embreger a reont ar re-mañ ur monopol war ar produiñ hag ar skignañ. Emren pe emrenoc'h a c'hall bezañ ur Bank kreiz diouzh ar gouarnamant en deus krouet anezhañ.
Moneizoù a-vremañ
E touez ar moneizoù brudetañ e kaver an dollar US, moneiz Stadoù-Unanet Amerika, moneiz galloudusañ ar bed. Ur moneiz pouezus kenañ all e armerzh ar bed zo an euro, moneizh Unaniezh Europa. Moneizoù all a c'hall bezañ meneget : ar yen, moneiz Japan, hag al lur sterling, moneiz ar Rouantelezh Unanet.
Ar memes ger a c'hall bezañ implijet gant meur a stad, da skouer an dollar pe an dinar. Bez zo ivez stadoù hag a implij ar memes moneiz, da skouer Takad an Euro. Gallout a ra ur stad divizout implij moneiz ur stad all : war dachennadoù Panama hag El Salvador e vez reizhus an US Dollar.
Goteg
Ur yezh varv eo ar goteg (*gutisko razda), ur yezh c’hermanek a veze komzet gant ar C’hoted. Bleuniañ a reas er VIvet kantved, goude diskar an Impalaeriezh roman, pa veze ar Wizigoted o ren war Iberia, Septimania (kreisteiz Galia) hag Italia. Aet eo da get, met dedennus-bras eo e studi evit ar yezhourien. Kar a-bell eo d’ar yezhoù germanek zo bremañ, evel ar saozneg pe an alamaneg.
Moneiz
Moneizoù a-vremañ
Pep moneiz en devez ur moneiz-rannañ, a dalv 1/100 ar moneiz-pennañ : 100 cent = 1 dollar, 100 cent pe santim = 1 euro, 100 penny = 1 lur sterling. Unanennoù a 1/10 pe a 1/1000 a zo anezho ivez. Nebeud broioù evel Maoritania, Madagaskar ha Ginea a chom en diavaez diouzh ar sistem a-zegoù.
Nomenkladur ar moneizoù a-vremañ
Kodet eo bep moneiz gant tri lizher, ar reolad ISO 4217 an hini eo : an daou gentañ a zaved d'e stad hag an hini diwezhañ d'e lizherenn-dal. Gant se eo an dollar amerikan hag an dollar c'hanadian kodet USD (US=United States, D=dollar) ha CAD (CA=Canada), al lur breizhveurat GBP (GB=Great Britain, P=pound). Un direolder eo an euro kodet EUR peogwir ez eus meur a stad ennañ.
Goteg
Gounezet e voe ar C’hoted d’ar feiz kristen gant Wulfila, ur misioner deuet eus Kergustentin. Ar skridoù kentañ e goteg a rae gant ul lizherenneg a veze implijet gant ar pobloù germanek ar runoù. A-raok d’ar C’hoted treiñ da gristenien, e raent gant runoù. Al lizherenneg c’hotek-se n’he deus netra da welet gant ar font Fraktur, anvet a-wechoù goteg, a veze implijet evit skrivañ an alamaneg etre ar XVIvet hag an.
Moneiz
Arouezioù moneiz
Diamrezet int aet da vezañ ablamour d'ar reolad ISO 4217. Un nebeud arouezioù a vezer graet ganto koulskoude :
Goteg
Anavezet eo ar goteg dre ar pezh a chom eus un droidigezh eus ar Bibl, er IVe kantved. Ar yezh nemeti eo a anavezomp e-touez yezhoù germanek ar reter. Ar re all, evel ar burgondeg pe ar vandaleg n’anavezomp diouto nemet un nebeud anvioù divoutin.
Moneiz
Stummoù moneizoù en istor
An trokerezh a oa ur seurt eskemm hep moneiz, pe gant ar madoù o-unan e plas ar moneiz. Simplik a-walc'h e oa ar seurt kenwerzh. Da luziata an eskemmoù hag an talvoudegezhioù e voe implijet ur moneiz, pe stumm bennak e vefe, evit dont a-benn da gerwerzhañ muioc'h ha gwelloc'h.
Goteg
Ur yezh c’hermanek eo ar goteg, da lavaret eo unan eus ar yezhoù indezeuropek. Bezañ ez eo ar yezh c’hermanek koshañ testeniekaet. Met n’eus diskennad ebet anezhañ. Eus ar IVe kantved eo ar skrid gotek koshañ. Kregiñ a reas ar yezh-se da vont war ziskar e-kreiz ar VIvet kantved, goude drouziwezh ar Wizigoted gant ar Franked, ha goude ma teujont da vezañ katoliked ha d’ober gant al latin. Derc’hel a reas ar Wizigoted d’ober ganti el ledenez iberek betek an VIIIvet kantved. Ha lenn a reer, dindan bluenn ur Frank, Walafrid Strabo, e veze kaozeet c’hoazh e genoù ar stêr Danav hag e Krimea, betek an an kantved. Ur yezh anvet goteg Krimea a voe kavet e Krimea gant ur c’hannad eus Flandrez, Ogier de Busbecq, er kantved. Merzout a reas ar c’hannad e oa heñvelderioù etre ar yezh-se hag an nederlandeg. Met n’eo ket sur e vije goteg Krimea un diskennad d’ar goteg kozh.
Moneiz
Stummoù moneizoù en istor
Forzh petra a c'hall bezañ ur moneiz evit gwir. Estreget ar metal prizius (aour, arc'hant, kouevr...) e voe implijet kalz dafarennoù all evel moneiz en istor :
Goteg
Gwelet ivez
Burgondeg
Goteg Krimea
Goted
Yezhoù germanek
Emgann Kreta
Emgann Kreta a zo un emgann eus an Eil brezel bed, adalek an 10 a viz Mae 1941 betek an 31 a viz Mae 1941.
Al lu alaman a dagas Kreta, difennet gant soudarded Breizh-Veur ha Zeland-Nevez ha gant paotred ar "strouezheg" eus Kreta. Goude emgannoù start-kenañ e teuas a-benn an Alamaned da vout mestr ag an enezenn.
1352
Diwar-benn bloavezh 1352 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1352
Tamale
Tamale (distaget ['ta ma lɛ]) zo ur gêr eus Ghana, en Afrika, anezhi kêr-benn Rannvro an Norzh.
Poblañs
350,000 a dud zo o chom enni. An darn vrasañ a gomz Dagbaneg hag an Islam eo o relijion.
La Vîngtaine d'Longueville
La Vîngtaine d'Longueville eo anv jerzenezek unan eus peder vîngtaine e parrez Grouville e Jerzenez, anvet Vingtaine de Longueville e galleg ha saozneg.
Soledad Bravo
Soledad Bravo (ganet e 1943 e Logroño, Spagn) zo ur ganerez eus Venezuela, hag unan eus brudetañ kanerezed Suamerika.
Krog e oa gant ar vicher er bloavezhioù 1960 o kanañ barzhonegoù spagnolek Federico García Lorca, Rafael Alberti ha kanaouennoù (Violeta Parra, Carlos Puebla, kenkoulz ha re Brazilianed evel Chico Buarque, Tom Jobim, Vinícius de Moraes).
65
818 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0065 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Levrioù talvoudus
60er
ぐ (lizherenn)
Unan eus lizherennoù diazez ar silabenneg hiragana implijet evit skrivañ ar japaneg eo ぐ, romanikaet gu.
Kevatal eo d'al lizherenn グ hervez ar silabenneg japanek all anvet katakana.
Diorroet e oa bet stumm al lizherennoù hiragana ha katakana diwar ar sinalun 久.
Listennad skrivagnerien eus Suafrika
Sed amañ ul listennad anvioù skrivagnerien eus Suafrika.
Meud
right|thumb|200px|Ar biz-meud right|thumb|200px|Ar meud gant ar c'hizeller gall [[César Baldaccini, e 1963]]
Ar meud, pe biz-meud, lesanvet morzhol al laou, eo ar biz berrañ ha tevañ. N'eus nemet daou oeñs dezhañ. Ar biz nemetañ eo a c'hall dont dirak ar bizied all da stardañ un dra bennak etrezo.
Bayenghem-lès-Éperlecques
Bayenghem-lès-Éperlecques a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Bayenghem-lès-Éperlecques Churchyard
Mervel a reas e miz Kerzu 1915 e-pad ar Brezel-bed kentañ .