cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
De la démocratie en Amérique
Er skolioù
E-pad ar bloavezh skol 2019-2020, Diwar-benn an Demokratelezh en Amerika a oa unan eus an tri levr dibabet diwar-benn “an Demokratelezh” evit ar c’hlasoù ragaozañ skiantel, e-kichen Ar Varc’heien ha Bodadeg ar Maouezed, gant Aristofanes, hag An Irienn a-enep Amerika, gant Philip Roth.
Kornichon
Ar c'hornichon, pe kokombrez-bihan (Cucumis sativus o anv skiantel) zo legumaj bihan. Heñvel eo o stumm ouzh hini ar c'hokombrez a zo eus an hevelep spesad.
Boued
Peurvuiañ e vezont lakaet da boazhat er gwinegr e-barzh podoù gwer. Debret e vezont gant kig yen pe gant saladenn.
Altavilla Irpina
Altavilla Irpina a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Avellino, e rannvro Campania.
Herve Seubil gKernaudour
Buhez
Ganet en ur familh gozh eus Bear eo Herve Seubil gKernaudour, gourniz d'ar barzh Erwan Seubil gKernaudour (1911-1940) eo. Kar-he-yezh eo e familh, ken he deus kinniget unan eus e c'hoarezed, Yanna, abadennoù brezhonek war Radio Pays de Trégor asambles gantañ. Kaozeadennoù brezhonek a ra er skingomz hag er skinwel ingal. Pa oa krennard e taremprede aliezik Anjela Duval ha Marsel Klerg. Levezonet eo bet gant Skol an Emsav pa oa war e studioù e Roazhon. Pa oa bugel en doa bevet e Berlin ken en doa desket alamaneg eno. Goude se en doa tremenet e yaouankiz e Châtillon (Hauts-de-Seine), e rannvro Bariz.
Sekretour ar gevredigezh Ofis ar Brezhoneg eo bet e-pad un nebeud bloavezhioù.
Marsel Guieysse
Marcel Charles Guieysse, brezhonekaet e Marsel Guieysse, bet ganet d'an 21 a viz Eost 1881 e Kervelean Kerentrech e Kaodan (Mor-Bihan, Breizh), hiziv e Lannarstêr, hag aet da Anaon d'an 8 a viz C'hwevrer 1967 d'an oad a 86 vloaz e Vitry-sur-Seine (Val-de-Marne a-vremañ, Bro-C'hall) a oa ur broadelour breton.
Yaouankiz
Skoliataet eo bet el lise Montaigne ha Louis le Grand, kenderc'hel a ra gant studioù war ar Gwir betek tizhout un Aotreegezh. Mont a raio etrezek studiañ en Institut des Hautes Études.
Eno e studio ar yezhoù keltiek gant Henri Gaidoz ha Joseph Vendryès.
Heuliañ a raio e dad a oa isprefed e Sarlat hag e Vire. Bet eo bet stag da guzulva prefed Seine-et-Oise. Dimeziñ a raio gant Marie Anglas (1878-1976) d'an 21 a viz Ebrel 1904 e ti-kêr ar pempvet arondisamant e Pariz.
E 1907 e voe ganet e verc'h Denise Guieysse a zeuio gant an amzer da vezañ e genlabourerez leal. Rediet ez eo da reiñ he dilez goude un emgann kleze daou-ha-daou gant ur ministr en dije bet kunujennet he zad.
Er bloavezh 1919 e klaskas adpakañ kador he zad er mouezhiadegoù depute met un taol kontell er voger e voe. Sekretour an aferioù estren e kemero perzh evit skrid-emglevioù harz-brezel Kroatia ha Slovenia.
Distreiñ a ra da Vro-C'hall evit kemer perzh e Feur-emglev Versailhez met siwazh dre ma krog da vezañ dall e vezo ret dezhañ paouez gant e hentad melestradurel.
Mont a ra neuze etrezek bezañ penn un ti-kretaat an hini Avenir Familial-Vie. Reiñ a raio ivez kentelioù lennegezh.
Stourm evit frankiz Breizh
Abaoe e studioù e Pariz ez eo tommet ouzh stourm Breizh, kregiñ a ra gant an hent-se e 1925 hag ezel eo eus ar PAB (Strollad Emrenerien Vreiz) e 1929.
Er bloavezh 1936 ez eo e penn skourr Pariz ar PNB (Strollad Broadel Breizh), ur benndudenn eus an Emsav breizhat e teu da vezañ. Embann a ra al levr La langue bretonne: ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle.
D'ar 1añ a viz Genver 1937 gant harp e verc'h Denise Guieysse e ro lañs d'ar gazetenn viziek Peuples et Frontières. Skrivañ a ra enni testennoù e Brezhoneg hag e Saozneg o flemmañ politikerezhioù impalaerour Bro- C'hall hag ar Rouantelezh-Unanet e-keñver o minorelezhioù.
E miz Gwengolo 1939 ez eo distro gant e familh da Gaodan e ti orin ar familh Guieysse e Kervelean. Denise e verc'h a zo entanet-bras gant ar stourm evit frankiz Breizh ha gant entan bras e sikour he zad hag a zo sekretour skourr Bro Gwened ar PNB.
Kondaonet da-geñver an "drol a vrezel" e kendalc'ho Marsel Guieysse da vont donoc'h-donañ gant hent ar stourm, ar pezh na blij ket d'an holl, pell alese, ha dreist-holl d'e familh.
Marsel Guieysse hag ar Bezenn Perrot
Gant Célestin Lainé e vezo krouer ar bagad-gward Bezen Perrot hag a genlabouras gant an Alamanted betek mont d'an emgann a-enep tud ar strouezheg.
Heuliañ a raio leal hag e vuhez-pad e gamaraded Olier Mordrel ha Célestin Lainé memes pa'z aio fall an traoù evit an Emsav.
Marsel Guieysse e fin an Eil brezel-bed
Bez e voe ar penn nemetañ eus Strollad Broadel Breizh a voe harzet goude ar brezel. Tapet en Alamagn gant an Amerikaned e voe roet d'ar C'hallaoued. Bez e voe an tamallad nemetañ e prosez L'Heure Bretonne d'an 18 a viz Even 1946.
65 bloaz, leal ha sonn e-pad e varnadenn er bloavezh 1946 ne glasko ket tec'hout rak e gablusted. E-pad ar prosez e tifenno uhel an Emsav breton hag ar Bezen Perrot.
Dieubet e voe e miz Eost 1948 evit bezañ oberataet e zaoulagad. Distreiñ a raio d'an douaroù familh e Kervelan miz war-lerc'h e miz Gwengolo 1948. Adkavout a ra e wreg hag e verc'h Denise.
Mervel a ra d'an 8 a viz C'hwevrer 1967 e Vitry-sur-Seine e ti e verc'h Denise d'an oad a 86 vloaz.
Tro-dro da Marcel Guieysse
Ul lod dielloù eus Marsel Guieysse a zo bet degaset d'al levraoueg Yves-Le Gallo Kreizenn ar CRBC (Centre de recherche bretonne et celtique) e Skol-Veur Brest.
Sanlúcar de Guadiana
Sanlúcar de Guadiana zo ur gumun e proviñs Huelva. 475 a dud a oa o chom enni e 2020.
Aleksandr Litvinenko
Aleksandr Valterovich Litvinenko (Алекса́ндр Ва́льтерович Литвине́нко) (1962-2006) zo ur poliser rus troet da enebour d'ar galloud rus, repuet e Londrez, ha lazhet dre gontamm.
Esperanza
Esperanza zo un anv-badez spagnolek.
Orin
Dont a ra eus anv spagnolek unan eus an teir vertuz kristen, evel a gaver o far e yezhoù all. Setu anvioù an div all e spagnolel: Fe, ha Caridad.
Nivlennad ar Valafenn
Nivlennad ar Valafenn a c'hall bezañ:
Santa Olalla del Cala
Santa Olalla del Cala zo ur gumun e proviñs Huelva.
Basia
Basia, bet ganet Barbara Stanisława Trzetrzelewska d'an 30 a viz Gwengolo 1954 e Jaworzno (Polonia), zo ur ganerez-sonaozerez polonat.
Kemeret he devoa perzh er strollad sonerien vreizhveurat Matt Bianco e-pad ur pennad amzer a-raok e guitaat, e 1985, evit mont da ganañ hec'h-unan-penn a-gevret gant ar soner klavier Danny White.
Santa Bárbara de Casa
Santa Bárbara de Casa zo ur gumun e proviñs Huelva.
Istor Turkia
Istor Turkia (Turkeg: Türkiye tarihi)
Evit mareadoù kent d'ar republik, sell ouzh: Azia-Vihanañ, Hittited, Troia, Lidia, Frijia, Karia, Kilikia, Pergam, Rouantelezh ar Pontos, Galated, Impalaeriezh roman ar Reter, Impalaeriezh otoman
Republik Turkia a zo bet staliet d'an 29 a viz Here 1923 war lodenn greiz an Impalaeriezh otoman a oa bet trec'het er Brezel-bed kentañ ha kollet meur a diriad ganti. Orin Turkia, e-keñver he yezh hag he relijion vuzulman, a vez gwelet adalek donedigezh an Durked e Anatolia an. Ur bobl war varc'h renet gant ar Seljoukourien, anv o friñsed, e oa. Rummad-roueed an Otomaned a renas anezho e diwezh an hag e kreskjont an impalaeriezh otoman diwar goust hini Kêrgustentin e 1453. E 1929 e krogas Mustafa Kemal Atatürk gant brezel an Dizalc'h betek embann ar republik e 1923. Republik Turkia a zo he sistem politikel hini ur republik demokratel, laik ha bonreizhel hag a zo bet staliet e 1923. Ur milour ha penn al luskad politikel, an Durked yaouank, e oa Mustafa Kemal (lesanvet Ataturk) gant ur mennozh sklaer: modernaat e vro ha lakaat anezhi da vezañ kevatal d'ar broioù diorroet a wele en Europa.
John le Carré
Bet kemeret an anv-pluenn John le Carré gantañ e oa kroget da skrivañ romantoù spierezh e 1961 ha tapet brud gant an trivet anezhe : The Spy Who Came in from the Cold, embannet e 1963 gant an daou di-embann Victor Gollancz Ltd ha Pan Books. Berzh bras a reas an oberenn-se er bed a-bezh ha setu ma tivizas le Carré dilezel e vicher a spier ha mont da skrivagner da vat.
Pemp romant warn-ugent a zo bet embannet en holl, un darn anezhe bet azasaet evit ar sinema :
E romantoù
Anavezet eo Tinker Tailor Soldier Spy, The Honourable Schoolboy ha Smiley's People ivez evel trilogiezh Smiley Versus Karla, pe c'hoazh The Quest for Karla, bet adembannet e 1982 gant Alfred A. Knopf.
Bowling Green (Kentucky)
Bowling Green zo ur gêr lec'hiet e su-kreiz stad Kentucky e Stadoù-Unanet Amerika. Er bloavezh 2010 e oa 58 894 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Bowling Green en ur mod ofisiel e 1798.
La Grange (Kentucky)
La Grange zo ur gêr lec'hiet e norzh-kreiz stad Kentucky e Stadoù-Unanet Amerika. Er bloavezh 2010 e oa 8 082 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv La Grange en ur mod ofisiel e 1840.
Barbara (Marche)
Barbara zo ur gumun italian e proviñs Ancona, er Marche.
Agugliano
Agugliano zo ur gumun en Italia, war aod Mor Adria e proviñs Ancona, hag e  rannvro Marche. Da 4 708 a dud e save ar boblañs d'an 31 a viz Gouhere 2022.
Eratosthenes
Eratosthenes (Ἐρατοσθένης / Eratosthénês e gregach) a oa ur steredoniour, douaroniour, prederour, ha matematikour gresian eus an, ganet war-dro 276 e Kyrene (hiziv Shahat e Libia), ha marvet en Aleksandria, en Egipt, war-dro 194 kent JK. diskibl e voe da Ariston C'hios.
Anvet e voe e penn Levraoueg Aleksandria war-dro 240 kent JK war c'houlenn ar faraon Ptolemaios III, ha kelenn e vab a reas. Sot e oa gant studi ar stered. Hervez Suidas en em lezas da varvel gant an naon goude deuet da vout dall rak n'halle ket sellout ouzh ar stered ken.
Chauna torquata
Chauna torquata a zo ur spesad evned bras eus kerentiad an Anhimidae.
Eratosthenes
Brudet eo evit bezañ ar c'hentañ den anavezet en doa jedet ha roet trohed an Douar.
Chauna torquata
Anvet e voe Chaja torquata (kentanv) da gentañ-penn (e 1816) gant an naturour alaman Lorenz Oken (1779-1851).
Eratosthenes
Muzuliañ trohed an Douar
Eratosthenes eo an den kentañ anavezet en Istor roet gantañ trohed an Douar. Muzuliañ a reas anezhañ gant ur resisted vras. N'en doe ket ezhomm da vont er-maez eus Egipt evit se. Gouzout a rae pegoulz e oa ar goursav-heol da greisteiz en ur gêr anvet Swenet en egipteg (Syene e gregach; Aswan bremañ) hag a zo war Trovan ar C'hrank. Neuze 'ta d'an eur-se e oa dik an Heol er zenit (neinboent), a-blom a-us d'e benn eta (lavaret e vez en doa gwiriet an dra-se dre sellet skeud an heol en ur puñs don ur bloavezh all evit bezañ peursur). Gouzout a ouie ivez e oa Aleksandria ar c'horn sevel eus an Heol an 1/50 eus ur c'helc'h leun (7°12 eta) er su d'ar zenit d'ar memes poent. Gouzout a ouie ivez e oa Swenet dik er su da Aleksandria, 500 stad alehont, ar pezh a ra war-dro 800 km. Jediñ a reas e rae pep derez 700 stad, ar pezh a rae 252 000 stad. Soñjal a reer en doa muzuliet gant ar stad egiptat (e-tro 157.5 m) ar pezh a ra 39 375 km, ar pezh a oa gwall dost d'ar wirionez pa gaver 40075,02 km hiziv an deiz. Diazez an drigonometriezh ez eo, implijet kenañ evit ar c'heodeziezh.
Chauna torquata
Boued
Debrer-glasvez eo ar spesad dreist-holl.
Annez
Kavout a reer ar spesad eus gevred Perou da hanternoz Arc'hantina ha kreisteiz Brazil ma plij an takadoù gleborek dezhañ.
Eratosthenes
Matematik
Savet en doa un doare kael, anver "krouer", evit kavout an niveroù kentaek.
Kavadennoù all
Jedet en devoa ivez stou ahel an Douar war-bouez un derez. Abalamour d'ar stou-se ez eus koulzioù-amzer war an Douar (nevezamzer, hañv, diskaramzer, goañv). Kavet en doa ivez e pade ar bloavezh 365¼ devezh hag e vefe ret ouzhpennañ un devezh bep pevar bloaz, ar pezh na voe lakaet e pleustr nemet daou gantved war-lerc'h gant Julius Caesar.
José Iañ Portugal
José Iañ Portugal (1714-1777) a oa roue Portugal adalek 1750 betek e varv e 1777.
Sten Kidna
Sten Kidna, Octave Quigna ent-ofisiel, zo bet skolaer ha skrivagner brezhonek.
Ganet e voe e 1916 e Toulon lec’h ma oa mekanisian e dad en arme-vor. E vugaleaj a dremenas en Alre (eno e veze e vamm é chom d’al liesañ) ; studioù e skolaj Jules Simon e Gwened hag e Gwengamp goude. Mestr-skol (skolioù Stad) adalek 1936 ha bet éc’h ober skol e meur a lec’h er Mor-Bihan (Pleuwigner, Edig, Gwegon, Seglian, Bartelame…) ; anvet e skolaj ar Verjer en Alre e 1956 lec’h ma chom betek e leve.
Klask a ra tostaat doc’h danvez sevenadurel Breizh kent ar brezel ; en em lakaat a ra da zeskiñ brezhoneg. Kentañ pennad e brezhoneg bet embannet e 1943 er gelaouenn Arvor ; siniñ a ra Sten Kidna (Sten = Sant-Sten, porzh an Alre ; Kidna = a-zoc’h Quindenac, stumm kozh an anv familh Quigna). Klask a ra sevel krog ar brezhoneg ha sevenadur Breizh adalek 1950 kenkoulz en e vicher (ezel ag Ar Falz) èl en diavaez : darempredoù get Loeiz Herrieu, perzh (get Jean Peron…) e krouidigezh Kevrenn an Alre e 1951, e krouidigezh Kerlenn Sevenadurel an Alre tro 1970 (eno e kas skol-noz ar brezhoneg get Yvonne Arzur-Petitbon). Savour ha renour En Had, ur gelaouenn lennegel, etre 1951 ha 1956 ; barzhonegoù ha danevelloù embannet e meur a gelaouenn (Al Liamm). Kenlabourer d’An Doere.
José Iañ Portugal
Eured ha bugale
Dimezet e oa da Mariana Victoria Spagn.
Sten Kidna
Emsavour politikel e oa ivez (ezel ag an UDB adalek 1964), ha sindikel (SGEN-CFDT) ; gredus da zifenn gwirioù mab-den.
Bretteville-l'Orgueilleuse
Bretteville-l'Orgueilleuse a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
José Iañ Portugal
Eured ha bugale
Pevar bugel o doe:
Limes
Ar ger latin līmes (liester līmitēs) zo ur ger roet gant an istorourien d'an difennoù savet a-hed bevennoù an Impalaeriezh roman. Meur a ster a c'hall bezañ gant ar ger :
Evit an dachenn vilourel e oa bet kroget da implij ar ger adal an goude Jezuz-Krist evit ober anv eus un distrig milourel renet gant un dux limitis.
Limes hiziv-an-deiz a vez implijet evit ober anv eus harzoù-kreñv Henroma ha bevennoù proviñsoù an Impalaeriezh roman. En gwirionez biken ne voe implijet ar ger Limes gant ar Romaned gant ar ster-se evit komz eus an harzoù, pe e vijent reoù kreñvaet pe get.
Evit lod eus an istorourien arbennikaet, al limes a oa anvet Munimentum Traiani en gwirionez, mogerioù difenn Trajan, hervez un arroudenn gant Ammianus Marcellinus a embanne e oa bet adimplijet ar mogerioù-kreñv-se e-pad ren an impalaer Juluan II e 360 GJK.
Louad
Louad, (bet Loiad e-pad ur pennad e brezhoneg, Loyat e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Ploermael e departamant ar Mor-Bihan.
Ardamezioù
"En sabel, e deir erez dispak en argant"
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed
Roc'h Goueon
Roc'h Goueon (La Roche Goyon, deuet da vezañ Fort-la-Latte e galleg) a zo ur c'hastell-kreñv a-dal d'ar mor, war ur beg-douar, e Plevenon, e Breizh. Nepell alese emañ Kab Frehel. Savet e oa bet er gant Stefan III Goueon, aotrou Matignon, adal 1340 betek 1365-1370.
Mackenziaena
Mackenziaena a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1918 gant an evnoniour breizhveuriat Charles Chubb (1851-1924) Dont a ra e anv eus hini Helen Mackenzie McConnell, gwreg an dastumer saoz Frederick Vavasour McConnell a oa Chubb ur mignon bras dezhañ ha d'e diegezh.
Arondisamant Tarba
Arondisamant Tarba a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Pireneoù-Uhel hag e rannvro Okitania.
Mackenziaena
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Arondisamant Tarba
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Tarba e 19 kanton (betek 2014) hag e 225 kumun :
Mackenziaena
Spesadoù
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika.
Arondisamant Tarba
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Pireneoù-Uhel d'ar 1 a viz Genver 2017. 212 kumun zo en arondisamant Tarba bremañ.
Nanjing
Nanjing (sinaeg: 南京; pinyin: Nánjīng), bet romanekaet e Nanking pe Nankin, eo kêr-benn proviñs Jiangsu e Republik Pobl Sina. Ul lec'h bras he deus ar gêr e sevenadur hag istor Sina, pa'z eo bet ar gêr-benn Sina meur a wech. Unan eus ar peder c'hêr-benn vras kozh eus Sina eo, ha talvezout a ra hec'h anv kement ha "kêr-benn ar su" (pa dalvez Beijing kement ha "kêr-benn an norzh").
Emañ Nanjing war ar stêr Yangtze, en he delta. En tu-hont da bemp milion a dud a zo o chom eno, hag an eil lec'hienn genwerzh eo e Reter Sina, war-lerc'h Shanghai.
Frederickena
Frederickena a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1918 gant an evnoniour breizhveuriat Charles Chubb (1851-1924). Dont a ra e anv eus hini an dastumer saoz Frederick Vavasour McConnell a oa Chubb ur mignon bras dezhañ.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, tri (3) isspesad dezhe en holl.
Bozcaada
Bozcaada (hervez an turkeg), pe Tenedos (hervez ar gresianeg, Τένεδος), zo un enezenn e Mor Egea. Emañ e-barzh proviñs Çanakkale e gwalarn Turkia. War-dro 2600 den zo o chom enni. E-touez ur bern turkegerien e chom un nebeudig gresianegerien, diskennidi d'ar re na oant ket aet kuit goude feur-emglev Lausanne e 1923, pa voe termenet bevennoù Republik Turkia.
Diwar ar pesketaerezh hag an touristerezh e vev an enezidi dreist-holl. Brudet eo gwini ha gwin an enezenn ivez.
Salsa Celtica
Salsa Celtica zo ul laz sonerien skosat savet en 1995. En 1997 int bet e Kuba.
Öjvind
Öjvind, pe  Öyvind, zo un anv norsek kozh hag un anv-badez svedek, roet d'ar baotred.
Capel Dewi (Aberystwyth)
Capel Dewi zo ur gêriadenn e Kembre, tostik da Aberystwyth, er reter dezhi, e Ceredigion.
Santa Olalla
Santa Olalla zo un anv-lec'h spagnolek, deuet diwar ar galizeg, diwar anv ar santez roman Eulalia de Mérida.
Nivlennad ar Valafenn (Krug)
Nivlennad ar Valafenn, anvet ivez NGC 6302, zo un nivlennad lec'hiet e steredeg ar Grug.
Elizabeth Taylor (disheñvelout)
Elizabeth Taylor pe Liz Taylor (1932–2011) a oa un aktourez stadunanat ha saoz.
Elizabeth Taylor a c'hall bezañ ivez :
Capel Dewi (Llandysul)
Capel Dewi zo ur gêriadenn e Kembre, tostik da Llandysul, e su Ceredigion.
Nivlennad ar Valafenn (Unkorneg)
<HR noShade>
Nivlennad ar Valafenn, anvet ivez NGC 2346, zo un nivlennad lec'hiet e steredeg an Unkorneg.
Vouillé
Vouillé zo un anv-lec'h gallek.
Garrulus lanceolatus
Garrulus lanceolatus a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar c'hCorvidae.
Boued
Hollzebrer eo ar spesad.
Annez
Kavout a reer ar spesad e menezioù Himalaya (eus Afghanistan da hanternoz India ha kreiz Nepal).
Íñigo
Íñigo zo un anv-badez spagnolek.
Rendez-vous à Atlit
Rendez-vous à Atlit, a zo ur film gall-israelat savet gant Shirel Amitaï ha deuet er-maez e 2015.
An danvez
E Bro-Israel, e 1995, istor tri c'hoar o tremen ur prantad amzer asambles evit divizout petra a vo graet gant ti o zud. Etre spi peoc'h er bro ha dizesper, darvoudoù an ti heklev gant darvoudoù meur Israel en amzer-se, dreist-holl lazherezh Yitzhak Rabin.
Marvailhoù ar C'horrigan
Levrenn gentañ ar rummad "Les Contes du Korrigan" embannet gant Soleil a zo bet troet e brezhoneg gant Lus Chauveau e 2004 : Marvailhoù ar C'horrigan, Levr Kentañ : An teñzorioù Kuzh ; dastumad "Keltiek". Awenet eo ar rummad gant ar Gorriganed hag holl voudoù kevrinus ar mojennoù a Vreizh, Iwerzhon ha Skos.
La Cumbre (Cáceres)
La Cumbre, zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura.
Laëtitia Le Corguillé
Laëtitia Le Corguillé zo ur sportourez BMX eus Breizh, bet ganet d'an 29 a viz Gouere 1986 e Sant-Brieg (Aodoù-an-Arvor).
Cumbre
Cumbre (kern e brezhoneg) zo un anv-lec'h spagnolek.
Laëtitia Le Corguillé
Kroget eo gant ar BMX e 1991 o tapout skouer war he breur bras Emeric Le Corguillé. E 2005 eo bet degemeret e pol Frañs ar BMX en Aix-en-Provence ma pleustras start evit kemer perzh e Beijing e c'hoarioù olimpek 2008. Ar bloaz-se eo e voe degemeret evit ar wech kentañ ar BMX evel sport olimpek. Eno eo ez eas ar vedalenn arc'hant ganti pa arruas da eil goude ar C'hallez Anne-Caroline Chausson.
Baile Ùr Chille Bhoisil
Baile Ùr Chille Bhoisil (Newtown St. Boswells e saozneg) eo pennlec'h council area Na Crìochan (Scottish Borders) e Bro-Skos gant 1 199 a dud o vevañ eno e 2001.
One Direction
Ur strollad sonerezh saoz-iwerzhonat eo One Direction, kaset war-raok gant Niall Horan, Zayn Malik, Liam Payne, Harry Styles, and Louis Tomlinson. Kemeret o deus perzh er c'henstrivadeg skinwel X Factor ha sinet o deus ur c'houmanant gant Syco Records. Sikouret gant galloud ar rouedadoù sokial o deus graet berzh gant pevar bladenn, Up All Night (2011) ha Take Me Home (2012), "Midnight Memories" (2013) ha "Four" (2014). Merkañ a ra ar strollad donedigezh un doare boys band nevez hag ur British Invasion nevez er Stadoù-Unanet. Achu an Avantur One Direction evit Zayn Malik ar 25 a viz Meurzh 2015.
Santa Maria degli Angeli e dei Martiri
Santa Maria degli Angeli e dei Martiri zo ur benniliz e Roma.
Björn
Björn zo un anv-badez svedek roet d'ar baotred, hag a dalv kement hag arzh. E gevatal a zo en holl yezhoù Lec'hlenn.
Onur
Onur zo un anv-den turkek a dalv kement hag Enor (diwar ar galleg honneur).
Tud
thumb|250px|Onur Recep Kıvrak
Daveoù
Sözlerin Soyağacı: Çağdaş Türkçenin Etimolojik Sözlüğü
Cross Inn
Un anv saoznek stank eo Cross Inn e Breizh-Veur, hini kêriadennoù a-wechoù.
Belvedere Ostrense
Belvedere Ostrense zo ur gumun italian e proviñs Ancona, er Marche.
Cross Inn
Gerdarzh
Diwar cross (eus crossroads, kroashent), hag inn, ostaleri.
Teir c'hêriadenn zo en anv-se:
Yılmaz
Yılmaz zo un anv-den hag un anv-tiegezh turkek a dalv kement ha Dispouron pe Kalonek.
Pierre Daligault
Pierre Daligault a oa violoñser e Roazhon e 1675. Kemer a reas perzh en emsavadeg ar Paper-timbr.
Yılmaz
Tud
thumb|200px|Yılmaz Onay
Kibelldi Diocletianus
Kibelldi Diocletianus (Thermae Diocletiani e latin) a oa ur c'hibelldi e Roma gozh, en Italia, savet etre 298 ha 306, dindan an impalaer roman Diocletianus; brudet e oa da vezañ kibelldibrasañ an impalaeriezh. Kroget e oa bet en amzer Maximianus, pa zistroas da Roma e diskar-amzer 298, kendalc'het, goude e zilez ha hini Diocletianus, dindan Constantius Chlorus, tad d'an impalaer Constantinus.
Hiziv eo deuet da vout penniliz Santa Maria degli Angeli e dei Martiri, hag iliz San Bernardo alle Terme.
Pierre Daligault
D'ar 26 a viz Here e voe tamallet dezhañ bezañ broudet an dud da breizhata burevioù ar Paper-Timbr, ma voe brevet e gorf a daolioù barrenn houarn, lakaet goude war ziskouez war ar rod e-pad 24 eur, rannet e pevar zamm, kaset da vezañ ispilhet "er pevar avel', unan er Magdeleine (hent Naoned), an eil e Bourg an Eskob, an trede er "ruë Haute" (straed Sant-Malo hiriv), hag ar pevare er "ruë Huë" (straed Pariz), ouzh postoù plantet evit se.
2022
D'ar Sadorn 17 a viz Gwengolo 2022 e teuas maer Roazhon da virdi an Arzoù-kaer da lidañ "distro" delwenn ar roue Loeiz XIV da Roazhon. Ger ebet ne voe diwar-benn Pierre Daligault.
Yılmaz
Anv-tiegezh
thumb|left|250px|Serra Yılmaz
Gwendal
Gwendal zo un anv-badez brezhonek roet d'ar baotred.
Puerto de Santa Cruz
Puerto de Santa Cruz, zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura.
Charles d'Orléans
Meur a briñs gall zo bet anvet Charles d'Orléans.
San Bernardo alle Terme
San Bernardo alle Terme zo un iliz e kêr Roma.
Istor
Savet e voe an iliz e 1598 e-barzh ur spheristerium (sal-c'hoari polotenn) e kibelldi Diocletianus
Beziet eo al livour alaman Johann Friedrich Overbeck, en iliz.
Dot Allison
Dot Allison (bet ganet Dorothy Elliot Allison d'ar 17 a viz Eost 1969 e Dinedin ) a zo ur ganerez hag ur sonazourez skosat. Lavaret e vez ez eo sonerezh "trip-pop" a vez graet ganti. En he sonerezh e klever levezon sonerezh elektronek Breizh-Veur dibenn ar bloavezhioù 1980 ha penn-kentañ ar bloavezhioù 1990.
Ouzhpenn an oberennoù he deus savet hec'h-unan he deus kenlabouret Death in Vegas, Hal David, Arab Strap, Scottish dance duo Slam, Kevin Shields, Pete Doherty / Babyshambles, Gary Mounfield ha Massive Attack.
Room Seven And A Half a zeuas er-maez e miz Gwengolo 2009. Er bladenn-se e kan gant Pete Doherty ha Paul Weller.
Kanet he deus an ton "Without Discord", a zo bet implijet da sonerezh ar stirad skinwel Henry 8th: The Mind of a Tyrant, skrivet gant Philip Sheppard skignet gant Channel 4.
Una, Grande y Libre
Una, Grande y Libre (Unan, Meur, Dishual) e oa ger-stur kostezenn ar jeneral Francisco Franco e-pad an diktatouriezh, da zisplegañ o meizad eus Spagn:
¡Una, Grande y Libre! a veze respontet gant ar selaouerien alies goude prezegennoù, evel ma vez lavret Amen en iliz. Ar prezeger a huche ¡España! teir gwech, hag ar selaouerien a responte bep tro ¡Una!, ¡Grande!, hag en trede gwech ¡Libre!. Goude-se e veze klevet ¡Arriba España!, ¡Arriba! José Antonio, ¡Presente!, Caídos por Dios y por España, ¡Presente! ¡Viva Franco!, ¡Viva!, pe ¡Franco, Franco, Franco…!
Torrecilla de los Ángeles
Torrecilla de los Ángeles  zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn.
Luise von Preußen (1838-1923)
Luise von Preußen pe Luise Marie Elisabeth von Preußen (Berlin 1838-1923 Baden-Baden) a oa ur briñsez eus rouantelezh Prusia deuet da vout dugez-veur Baden dre zimeziñ.
He buhez
Merc'h e oa da Gwilherm Iañ Alamagn ha d'e bried Augusta von Sachsen-Eisenach. E Mezheven 1856 e timezas e Berlin da Friedrich Iañ von Baden (1826-1907) Tri bugel o doe:
<!-- (fils du grand-duc Léopold Ier de Bade et de Sophie Wilhelmine de Suède).
Biographie
Louise de Prusse grandit à Berlin et à Coblence, où son père est nommé en 1849 gouverneur général de la Rhénanie. Sa mère, née Augusta de Saxe-Weimar-Eisenach lui enseigne les sciences humaines, mais également les différentes occupations d'une princesse de sang royal. Ces occupations concernent des œuvres sociales comme la visite des orphelinats, des hôpitaux, mais également les organisations caritatives et les banquets.
Au cours de l'année 1859, Louise de Prusse fonde à Karlsruhe une association féminine.
Famille
Membre de la Maison de Hohenzollern, fille du premier Empereur Allemand Guillaume I, sœur du second, Frédéric III et tante du troisième, Guillaume II, elle entre par mariage dans la Maison de Zähringen dont les États, longeant le Rhin, sont frontalier de la France. Marqué par l'alcoolisme de son père et la folie de son frère, il est régent du Grand-Duché depuis 1852 et devient Grand-Duc deux ans plus tard avant d'intégrer l'Empire allemand en 1871.
En arrivant à la cour de Bade, la princesse Louise rencontre la grande-duchesse douairière née Stéphanie de Beauharnais, fille adoptive de Napoléon Ier.
Sa fille Victoria a zimezas en 1881 d'ar  priñs héritier de Suède, futur roi Gustave V apportant à la dynastie Bernadotte le sang "légitime" de la Maison de Vasa.
Louise Borgia
Louise Borgia pe Louise Borgia de Candia et d'Albret de Châtillon-Limoges, pe Louise de Valentinois ( 17 a viz Mae 1500-1553) a oa ur briñsez c'hall, merc'h da Cesare Borgia ha da Charlotte d'Albret.
Camerano
Camerano zo ur gumun italian e proviñs Ancona, er Marche.
Louise Borgia
He buhez
Ganet e oa d'ar 17 a viz Mae 1500. He zad a oa mab d'ar pab Alesant VI ha da Giovanna de Candia, kontez dei Cattanei, lesanvet Vannozza Cattanei. He mamm Charlotte d'Albret a oa merc'h da Alain d'Albret, dug Guyenne, ha da Françoise de Bretagne (Françoise de Blois), Beskontez Limoges, Kontez Périgord hag Itron Châlus. Louise a oa bugel nemetañ Cesare Bogia hervez al lezenn, eus e eured gant Charlotte, met un dek bennak a lezvreudeur ha lezc'hoarezed he devoa.
Luise von Preußen (1838-1923)
Famille
Veuve en 1907, son fils Frédéric II monte sur le trône mais abdique à la fin de la Grande Guerre. La grande duchesse Louise reste dans ses États et meurt à Baden, station thermale huppée, à l'âge de 85 ans.
Liens externes
de.wikipedia.org
-->
Torrecilla de la Jara
Torrecilla de la Jara  zo ur gumun eus proviñs Toledo, e Spagn.
Huisnes-sur-Mer
Huisnes-sur-Mer a zo ur gumun eus departamant Manche e Bro-C'hall.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: dieubet e voe ar gumun gant ar 79 Rannlu Troadegiezh SUAat d'ar 1 a viz Eost 1944.
Louise Borgia
He buhez
Dugez Valentinois e oa suo jure adalek marv he zad Cesare Borgia en 1507, pa oa tost da 7 vloaz, e seziz Viana (Nafarroa), ma oa ar brezelour o stourm evit e dad-kaer Yann III Navarra. Ha suo jure e oa ivez Dame de Chalus, un titl deuet dezhi eus he mamm Charlotte d'Albret.
Dimezioù
Div wech e timezas Louise.
Jonathan Winters
Jonathan Harshman Winters III a zo un aktor eus Stadoù Unanet Amerika bet ganet d'ar 11 a viz Du 1925 en Ohio, ha marvet d'an 11 a viz Ebrel 2013.
Fécamp
Fécamp zo ur gumun c'hall en departamant Seine-Maritime e Normandi.
Rozenn Talec
Rozenn Taleg zo ur ganerez vreizhat ganet d'ar 25 a viz Gouere 1986 e Karaez.
Sifaka Perrier
Ar sifaka Perrier a zo ur primat, Propithecus perrieri an anv skiantel anezhañ. E-pad pell amzer e voe sellet outañ evel un isspesad (Propithecus diadema perrieri) eus ar sifaka talgenet (Propithecus diadema).
Dougen a ra anv al louzawour gall Henri Perrier de La Bâthie (1873-1958).
Annez
Brosezat eo al loen e hanternoz Madagaskar.
Trévières
Trévières a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Trévières eo.
Monumantoù ha traoù heverk
thumb|left|
Douaroniezh
thumb|left
Melestradurezh
thumb|left|An ti-kêr
Procida
Procida zo un enezennig hag ur gumun eus Italia, dirak pleg-mor Napoli, e Campania.
Bona di Savoia (dugez Milano)
thumb|right|300px|Maen-bez e e kastell Sforza [[Milano, marteze hini Bona di Savoia]] Bona di Savoia (Bonne de Savoie e galleg), ganet d'an 10 a viz Eost 1449, pe e Chambéry pe en Avigliana, ha marvet d'ar 17 a viz Du 1503 e Fossano, a oa ur briñsez italian hag a voe dugez Milano pa zimezas da 18 vloaz d'an dug Galeazzo Maria Sforza.
He buhez
E miz Gouehere 1461 e fellas d'ar roue gall nevez Loeiz XI, pried da Charlotte de Savoie, skoulmañ un emglev gant dug Milano, Francisco Sforza, ha tiegezh Savoia, war zigarez dilezel gwirioù Bro-C'hall war gêrioù italian Genova ha Savona.
Kement-se a voe aprouet gant Francisco Sforza, goude ma veze kustum d'ober emglev gant kurunenn Aragon rouantelezh Naplez.
D'ar 24 a viz Ebrel 1467 e varvas Dorothée Gonzaga (1449-1467), pried Galeazzo Maria Sforza (1444-1476), mab henañ Francisco Sforza, dug Milano war-lerc'h e dad abaoe an 8 a viz Meurzh 1466. Sede an intañv o klask gwreg hag o teurel e c'hoant war unan eus merc'hed e amezeg Ludovico Iañ Savoia, Bona di Savoia.
Dimeziñ dre hanterouriezh a voe e kastell Amboise, e Bro-C'hall, d'an 10 a viz Mae 1468, dirak Tristano Sforza, hantervreur Galeazzo Maria Sforza. D'ar 7 a viz Gouhere, en iliz-veur Milano, e voe lidet eured Bona, 18 vloaz, ha Galeazzo Maria Sforza.
Bevañ a rae Bona e kastell an tiegezh Sforza e Milano, anvet Castello Sforzesco, gant he fevar bugel, ganet etre 1469 ha 1473.
He ren
Ne grogas buhez politikel Bona nemet goude muntr he fried, d'ar 26 a viz Kerzu 1476.
Nemet 7 vloaz hanter ne oa o mab Gian Galeazzo Sforza pa en em gavas dug Milano. Bona a voe dugez en e lec'h, hag a gemeras da guzulier Cicco Simonetta, sekretour he fried, a oa bet anvet da gulator o mab ur wech all, e 1473, pa oa bet gwall glañv an dug.
Bec'h avat a voe gant eontred ar bugel, ha Ludovico Sforza en o fenn, heuliet gant Ascanio, Sforza Maria, Ottaviano, Filippo Maria. Kenkent ha miz C'hwevrer 1477 e rankas Bona, gant skoazell Loeiz III Mantova, markiz Mantova, ober d'ar vreudeur chom e pep a di]. Goude dezho mougañ un emsavadeg e Genova e klaskjont afer ouzh Cicco Simonetta dre m'en doa re a c'halloud, hervezo, e gouarnamant an dugelezh. E miz Mae 1477 e voe bac'het ur mignon dezho, Donato del Conte, hag int neuze d'en em sevel, met trec'het e voent, barnet ha harluet. Ma voe peoc'h ur pennad digant Ludovico Sforza. Met gwalennoù all a oa estreget he breudeur-gaer: naonegezh ha kleñved-red a voe er vro e 1478. Ouzhpenn-se e voe faezhet arme Milano d'ar 1añ a viz Gouhere e Busalla gant emsavidi Genova, renet gant Roberto Sanseverino, ur c'hamarad d'ar vreudeur-gaer.
D'an 28 a viz Kerzu e c'hoarvezas emgann Giornico, pe ar Vein Vras (Sassi grossi) etre arme Milano ha hini gwazed menezioù an Tessino ha trec'h e voe ar Suised, kollet ar Valle Leventina gant Milano ha daskoret da ganton Uri.
E deroù 1479 e voe gwelet Ludovico Sforza en-dro, ha gantañ Sforza Maria ha Roberto Sanseverino. Aet e oa an daou vreur da vriganted, gwastañ a rejont Toskana da gentañ, bro Genova goude, gant Obietto Fieschi en dro-mañ. Lakaet e voent e-maez al lezenn ha kemeret o madoù diganto.
E miz Gouhere 1479 e varvas Sforza Maria, lonket kontamm gantañ Ludovico a gemeras neuze an titl a " zug Bari". Gant 8 000 den armet e voe kemeret Tortona ganto e miz Eost 1479, ha freuz ha reuz a voa lakaet e tolead Alessandria
Koll ar galloud
<!-- E MilanO, une véritable levée de boucliers a lieu dans les rangs des notables gibelins pour se débarrasser définitivement de Ludovic. Cependant, Cicco Simonetta, sa famille et un certain nombre de ses affidés sont arrêtés à la mi-septembre 1479. Ludovic a désormais les moyens d'imposer sa volonté et, dès le lendemain, Bonne se voit contrainte de nommer Ludovic premier gouverneur du duché. C'est maintenant Ludovic qui gère le gouvernement de Milan et les alliances, en l'occurrence avec Naples, Florence et Ferrare, de même qu'un accord est conclu prévoyant le mariage de Jean Galéas avec Isabelle de Naples.
Le 7 octobre 1480, Ludovic s'empare de son neveu Jean Galéas le soustrayant ainsi à l'emprise de Bonne. Cicco Simonetta est décapité fin octobre, et, en novembre, Bonne est emprisonnée à Abbiategrasso puis exilée au Piémont.
Bonne est autorisée à rentrer à Milan en septembre 1482 et, en décembre 1483, elle se retrouve à nouveau incarcérée à Abbiategrasso à la suite d'une conjuration organisée contre Ludovic par Luigi da Vimercate.
Le 22 octobre 1494, Jean Galéas II meurt et Ludovic devient le nouveau duc de Milan. Er bloaz goude ez eaz Bona da chom da Vro-C'hall, da Deurgn da gentañ, da Lyon da c'houde.
En 1500, elle obtient de son neveu Philibert II de Savoie un domaine e  Fossano e Piemonte. Eno e varvas d'ar 17 a viz Du 1503, d'an oad a  54 bloaz.
Entre temps, Ludovic a été destitué par le roi de France, Louis XII de France. --> Emañ e relegoù er c'h-Castello Sforzesco, kastell an tiegezh Sforza, ma veve Bona en amzer ma oa dugez.
He bugale
Pevar bugel he doe Bona:
Judas Cyriacus
Judas Cyriacus, pe Cyriacus Jeruzalem, pe Cyriacus Ancona, pe Quiriacus, Quiricus, Kyriakos ( ha Quirico e spagnoleg, Ciriaco en italianeg, Quiriace evel anvet e galleg e Provins (Bro-C'hall)), marvet war-dro 360, zo ur rabin yuzev deuet da vout sant katolik. Lidet e vez war-dro ar 4 a viz Mae.
Ganet e oa Judas e Jeruzalem, mab e oa da Simeon hag Anna, mab-bihan da Zachée. Rabin ar sinagogenn amezek e oa. Er bloaz 326 e teuas an impalaerez Helena, mamm an impalaer Constantinus, da Jeruzalem, da glask penn eus Gwir Groaz.
Christian Klien
Christian Klien (bet ganet d'ar e Hohemens) a zo ur blenier redadegoù kirri a red en Andur gant Aston Martin Racing. Bet eo ivez ur blenier Formulenn 1 etre 2004 ha 2006 evit Jaguar ha Red Bull, hag e 2010 evit HRT.
IC 2118
IC 2118 zo un nivlennad lec'hiet e steredeg an Eridan, tost d'ar steredeg Orion.
Inizi Kergelenn
Inizi Kergelenn a zo un enezeg e su Meurvor Indez. Unan eus Douaroù Aostral hag Antarktikel Frañs eo.
Dizoloet eo bet an inizi-se er kantved gant ar moraer breton Erwan-Jozef a Gergelenn a Drevareg.
Abaoe 1950 e talc'h ar Frañs un diazlec'h lojistikel, teknikel ha skiantel eno, e Port-aux-Français, gant tost da 100 den e-barzh.
An douaroù
7 215 km² a ya d'ober an enezeg, anezhi un enezenn vras — an Douar Bras (Grande Terre e galleg) — ha 300 enezenn hag enezennig bennak, tost-kenañ diouti. Un dornad enezegoù all a zo pelloc'hik evel an Inizi Koabrennek (îles Nuageuses) hag Inizi Leygues. Troc'h-diroc'h eo an aodoù gant plegoù-mor (ar Mor-bihan, baeoù (hini ar Valumetaerien, hini Choiseul, hini Gwaien...) hag oufoù niverus, hag ivez fjordoù. Menez Ross, ur menez-tan, eo al lec'h uhelañ (1 850 m).
An Douar Bras a zo dindan 6 675 km², ar pezh a ra 92 % eus an hollad: 150 km a hed a zo dezhañ a reter da gornaoueg, ha 120 km a norzh da su.
Spesadoù degaset
Evel alies e seurt degouezh ez int deuet da vezañ aloubus, hag ur walenn eta evit ar spesadoù brosezat.
Cyriacus Roma
Cyriacus Roma a oa un diagon roman, merzher ha sant katolik, war-dro dibenn an IIIde kantved. Pareet en doa Artemia, merc'h an impalaer Diocletianus. Merzheriet e voe gant 23 a dud all, en o zouez Largus, Crescentianus, Memmia, Juliana, Smaragdus, ha lidet ganto d'an 8 a viz Eost.
Hervez ar vojenn e oa ur roman pinvidik hag a deuas da vout kristen hag a lezas e vadoù neuze gant ar beorien. Anvet e vefe bet da ziagon gant ar pab Marcellus Iañ. Ober a rae war-dro ar sklaved a laboure e kibelldi Diocletianus. Dindan an impalaer Maximianus, kenimpalaer gant Diocletianus, e voe jahinet Cyriacus ha dibennet e 303 war ar Via Salaria, ha beziet eno. Gantañ e voe lazhet e gompagnuned Largus, Smaragdus, hag ugent all, en o zouez Crescentianus, Sergius, Secundus, Alban, Victorianus, Faustinus, Felix, Sylvanus, ha peder maouez : Memmia, Juliana, Cyriacides, ha Donata.
Cyriacus en defe stoliet daou ziaoul eus div blac'h. Da gentañ hini Artemisia (pe Artemia), merc'h an impalaer Diocletianus, ma troas Artemisia hag he mamm Serena da gristenezed. Da eil hini Jobias, merc'h da Shapur II Persia (a renas etre 241 ha 272), ma troas tiegezh ar roue da gristenien. Kemmesk zo marteze gant ur Cyriacus arall a vefe bet eskob Ancona.
James Larkin
James Larkin (1876 – 1947), Séamas Ó Lorcáin en iwerzhoneg, lesanvet Big Jim, a oa ur penn sindikadour iwerzhonat, hag ur rener sokialour, ganet e Liverpool, e Bro-Saoz, en un tiegezh iwerzhonat. Diwezhatoc'h ez eas da-heul e dud da Iwerzhon. E Burren, e Kontelezh An Dún, e voent o chom. En-bugel e krogas da labourat. A-benn 1905 e oa aozer-sindikad.
E 1907 ez eas James Larkin da gêr Véal Feirste da chom, ma savas an Irish Transport and General Workers' Union, an Irish Labour Party, ha goude ar Workers' Union of Ireland. Brudet eo ar perzh a gemeras e 1913 en Dublin Lockout, ha chomet eo "Big Jim" en eñvor tud kêr Zulenn.
Gymnopithys
Gymnopithys a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1857 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Kreiz (G. bicolor hepken) ha Suamerika, daouzek (12) isspesad dezhe en holl.
Elizabeth Taylor (aktourez)
<HR noShadehr>
Gymnopithys
Rummatadur
E 2014 e voe diblaset an daou spesad lunulatus ha salvini da vont d'ober ar genad nevez Oneillornis.
Elizabeth Taylor (aktourez)
Elizabeth Taylor pe Liz Taylor a oa un aktourez stadunanat ha saoz, ganet d'ar 27 a viz C'hwevrer 1932 e Londrez ha marvet d'an 23 a viz Meurzh 2011 e Los Angeles (Kalifornia) er Stadoù-Unanet. Unan eus pennañ c'hoarierezed sinema marevezh bras Hollywood eo bet.
Ganet e voe e Londrez da kerent stadunanat ha dilojañ a reas e Los Angeles e 1939. Kregiñ a ra da 10 bloaz da c'hoari er film Lassie Come Home.
Ayşe
Tud
thumb|250px|Ayşe Kulin
The Illustrated News
The Illustrated News a oa ur gazetenn saoznek sizhuniek eus SUA bet embannet e New York e 1853 gant H.D. & A.E. Beach. Embannet e voe he niverenn gentañ d'ar 1 a viz Genver hag an diwezhañ niverenn (48) d'an 26 a viz Du.
Vitantonio Liuzzi
Vitantonio "Tonio" Liuzzi (bet ganet d'ar e Locorotondo) a zo ur blenier redadegoù kirri italian en deus redet e Formulenn 1 etre 2005 ha 2007 gant Red Bull ha Toro Rosso, hag etre 2009 ha 2011 gant Force India hag HRT.
Alexandre Lacazette
Alexandre Lacazette, ganet d'an 28 a viz Mae 1991 e Lyon (Rhône, Bro-C'hall), zo ur c'hoarier mell-droad etrebroadel, 1m75 ha 73 kg dezhañ, hag a c'hoari evel argader en skipailh Lyon evit c'hoazh. Niverenn 10 eo. A-orin eus Gwadeloup eo. Kroget en deus Lacazette da c'hoari en "Élan Club Sportif Lyon 8" en 8vet ranngêr Lyon, e karter Mermoz a-raok mont da greizenn-stummañ an Olympique lyonnais (OL) er bloavezh 2006.
Olympique lyonnais (abaoe 2010)
Kemer perzh a reas en e gentañ krogad Ligue 1 d'ar 5 a viz Mae 2010 ouzh skipailh A.J. Auxerre.
British Invasion
The British Invasion (e saozneg), pe an Aloubadeg vreizhveurat (e brezhoneg) a zo un droienn implijet gant kazetennerien stadunanat da gomz eus un anadenn sonerezhel hag a oa c'hoarvezet e-pad ar bloavezhioù 1960, pa oa deuet ur bern strolladoù rock pe pop eus ar Rouantelezh-Unanet d'ar Stadoù-Unanet, evel The Beatles, The Rolling Stones, The Who, ha deuet da vezañ brudet eno, hag er bed a-bezh goude-se.
Alexandre Lacazette
Olympique lyonnais (abaoe 2010)
Nebeut amzer war-lerc'h, d'an 3 a viz Even 2010, e sinas e gevrat kentañ evel c'hoarier a-vicher, gant an OL. E bal kentañ e Ligue 1 a lakaas d'an 30 a viz Here 2010 e-kerzh ur c'hrogad a-enep da Sochaux. Gwelet e voe e Kib ar gampioned evit ar wech kentañ d'an 2 a viz Du 2010 er c'hrogad a-enep da Venfica Lisboa ma reas div roadenn evit ar pal, daoust ma kollas e skipailh (3-4). E bal kentañ er gib-se a zeuas er 6vet devezh, d'ar 7 a viz Kerzu 2010 a-enep da skipailh Tel-Aviv. Talvezout a reas kement ha rampoiñ (2-2). Ur bloavezh a-bouez-bras e voe evitañ : nebeut a grogadoù a c'hoarias e 2010-2011 met c'hoari a reas koulz er c'hampionad hag e kib ar gampioned ha dreist-holl e voe galvet da c'hoari e kib mell-droad ar bed ar re dindan 20 vloaz, e Kolombia.
Stadegoù
Setu e stadegoùː
Eisteddfa Gurig
Eisteddfa Gurig zo ur gêriadenn vihan eus Ceredigion, war harzoù Powys, e Kembre. Emañ hanter-hent etre Aberystwyth er c'hornôg ha Rhaeadr Gwy er reter.
Redek a ra an Afon Tarenig war-zu ar reter, dre Eisteddfa Gurig, hag en em deurel er stêr Gwy, izeloc'h en draoñienn.
Anvet eo Eisteddfa Gurig diwar sant Curig. Kontañ a reer e oa bet eno, deuet eus e beniti e Llangurig, pemzek kilometr izeloc'h er reter.
Darempredet e vez Eisteddfa Gurig gant baleerien a ya da gerzhet betek lein Pumlumon.
Linad
Linad (Urtica) zo un anv evit meur a spesad plant eus ar c'herentiad Urticaceae, gant delioù blevek. Unnek spesad anezho a gaver en Europa.
E-touez ar spesadoù anavezetañ emañ al linad-skaot pe linad-bras (Urtica dioica, etre 50 cm hag 1 m uhelder, plant bividik) hag al linad-grizias pe linad-bihan (Urtica urens, nebeutoc'h eget 50 cm uhelder, plant bloaziek). E Breizh e kaver ivez Urtica pilulifera (linad Molenez), Urtica membranacea (linad Bro-Vigoudenn).
Al linad-skaot hag al linad-grizias zo plant implijet evit louzaouiñ (implijet e vez o delioù hag o gwrizioù), hag anavezet-mat int evit se. Implijet e vez an delioù abalamour d’o ferzhioù troazhus ha skarzhus. Implijet e vez al linad-skaot ivez el labour-douar (evel temz) hag en industriezh (evit o gwiennoù).
Alyaksandr Loukachenka
Alyaksandr Ryhoravitch Loukachenka (e belaruseg: Аляксандр Рыгoравіч Лукашэнка, distaget ), Aleksandr Grigorievitch Loukachenko (hervez ar rusianeg: Александр Григорьевич Лукашенко, distaget  ), ganet d'an 30 a viz Eost 1954, eo prezidant Belarus abaoe miz Gouhere 1994. E broioù ar C'hornaoueg e vez graet "an diktatour diwezhañ en Europa" anezhañ, p'en deus miret doareoù ober ha politikerezh ekonomikel an URSS kozh. Pa oa kannad er Parlamant e voe an hini nemetañ a-gement a votas a-enep dizalc'hiezh e vro.
Linad
Plant all
Plant all a reer "linad" anezho ivez, abalamour m'int damheñvel ouzh re ar genad Urtica. En o zouez emañ al "linad-du" (Ballota nigra L.), al "linad-fic'h" pe "linad-goeñvet" (Stachys sylvatica L. 1753), al "linad-c'hwezhet" (Stachys palustris L.), al "linad-flour" (Lamium spp. L.), al "linad-yar" (Lamium amplexicaule L.), al "linad-gwenn" (Lamium album L. pe Lamium flexuosum Ten.), al "linad-melen" (Lamium galeobdolon L.), al "linad-ruz" (Lamium purpureum L.).
Nouveau dictionnaire pratique français-breton
An Nouveau dictionnaire pratique français-breton, du dialecte de Léon avec les acceptations diverses dans les dialectes de Vannes, Tréguier et Cornouailles et la prononciation quand elle peut paraître douteuse, zo ur geriadur galleg-brezhoneg savet gant Amable-Emmanuel Troude hag embannet e 1849 e Brest, e ti Lefournier, ha 940 pajenn dezhañ.
Sibyl
Sibyl zo un anv-badez saoznek, skrivet Sybil a-wechoù.
Yakari
Yakari a zo ur rummad istorioù bet krouet gant Derib ha Jod evit ar vugale. Kontañ a reont troioù-kaer ur Siou bihan eus plaenennoù Amerika an Norzh hag a oar kaozeal gant al loened. Mignon bras eo gant ur marc'hig, Kurunig. Erer-bras eo e dotem ha Nanabozo, al lapin bras, totem e vignonez Kanevedennig.
Niverus eo an albomoù bet embannet e ti Casterman.
Un toullad albomoù a zo bet troet e brezhoneg :
Ronja
Orin
Krouet eo bet gant ar skrivagnerez svedek Astrid Lindgren en he levr-bugale Ronja Rövardotter e 1981. A-hervez he dije kemeret kreiz anv al lenn Juronjaure, e Sveden. E ruseg e vez lavaret Ronja evel berranv Veronika.
Nebeud e veze roet an anv-se e Lec'hlenn, met e 2008 e voe an trede anv roet ar muiañ d'ar merc'hed en Inizi Faero.
Saik Falc'hun
Saik Falc'hun (1913-1996), Jean-François Falc'hun en ti-kêr, Yann-Frañsez Falc'hun pa oa rener ar gelaouen Kroaz Breiz, a oa ur beleg breizhat hag un troour brezhonek. Arabat droukveskañ anv ar beleg-se gant hini e genderv Frañsez Falc'hun (1909-1991), chaloni ivez eveltañ, a oa o kelenn brezhoneg e Skol-veur Roazhon da gentañ, hag e Skol-veur Brest da c'houde, hag a oa aluzenner-meur ar Bleun-Brug eus 1956 da 1959.
Buhez
Ganet e oa Saik Falc'hun d'ar 17 a viz Du 1913 er Vourc'h-Wenn. Mont a reas d'ober e studioù da Gloerdi bras Kemper e 1932, ha goude-se da gloerdi skol-veur katolik Angers e 1936. Beleget e voe d'an 2 a viz Ebrel 1938. Bet gantañ e aotregezh war an deologiezh, e voe lakaet da gelenner e skolaj Sant-Frañsez e Lesneven e 1938. Goude-se e voe anvet ga gelenner e Kloerdi bras Kemper e 1939 : da gentañ kelenner filozofiezh, ha gouze-se kelenner gwir kanonek ha liderezh e 1946. Krouet e voe ar gelaouenn vrezhonek kristen Kroaz Breiz e 1948. Rener e voe ar gelaouenn-mañ betek an niv. 30 (Mae 1948-Here 1950).
Eus 1950 betek ar bloavezhioù 1955 e voe ivez noter an Iliz e-tal an ofisialded e Kemper. Anvet e voe chaloni a enor e 1953.
Emgann Vouillé
En emgann Vouillé en 507 e voe trec'het ar Vizigoted ha lazhet o roue Alarig II gant arme Franked ar roue Hlodwig Iañ. Neuze-se e voe echu gant ren ar Vizigoted war Akitania.
Saik Falc'hun
Buhez
Eus 1955 betek ar bloavezhioù 1958 e voe person-kanton Gwitevede, ha goude-se, person-kanton Lesneven. Anvet e voe da berson-arc'hbeleg Kastell-Paol e 1967, met ret e voe dezhañ dilezel e garg e 1970 dre ma oa skoet klañv. Mont a reas da chom da di e vreur Klaoda Falc'hun, person Daoulaz e 1970, da c'houde da bresbital Dirinonn e 1982, a-raok mont da di-retred Keraodren e 1994. Mervel a reas e Brest d'ar 26 a viz C’hwevrer 1999.
Emgann Vouillé
Goude an emgann
Goude trec'h Hlodwig Iañ en Emgann Vouillé ]] e voe mestr ar Franked  war an darn vrasañ eus Galia. Ur pennadig goude e tilezo Hlodwig ar baganiezh da zibab badeziant ar gatoliked.