cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Muskadig
Evit ober ur gwin gwenn sec'h e vez gounezet hag a zo bet roet an "anvadur kontrollet an orin" A.O.C. e 1937 (dazkemmet gant dekred an 19 a viz Gwengolo 2001), a zo graet diwar skodoù-gwini anvet melon de Bourgogne (an anv orin) pe muscadet er c'hornad. Anv ar blantenn-win a zo aet d'ober hini ar gwin koulz hag an anvadur ofisiel.
Mamm
Peurvuiañ, ouzhpenn ar ger "Muscadet", e vez skrivet sur lie (pe sur lies) war ar boutailhadoù, da lavaret eo "diwar e vamm". Evit se e rank ar gwin chom ur goañvezh e beolioù, pe tonelloù, ha bezañ c'hoazh o c'hoiñ war e vamm a-benn ar c'houlz ma vez lakaet e boutailhoù, da lavarout eo etre ar 1añ a viz Meurzh hag an 30 a viz Gouere, pe etre ar 15 a viz Here hag an 30 a viz Du.
Anvadurioù
Meur a anvadur zo d'ar muskadig :
Identelezh vreizhat ar Muskadig
Abaoe e oa dispartiet tiriad Breizh e div rannvro (Bretagne ha Pays de la Loire) e vez ur breud diwar-benn identelezh gwinnieg Muskadig : gwinnieg Breizh pe e touez gwinioù Traoñienn al Liger? Dont a reas al lodenn vrasañ eus gwinierien Bro-Naoned da emezelañ da Interloire er bloavezhioù 2000, ur framm micherel a vod gwiniegoù eus al Liger : mont a reas gwinioù Naoned eta gant gwinieg Anjev, gwinieg Saumur ha gwinieg Teurgn. Gwinierien all o deus emezellet e-barzh Produet e Breizh : gwinierien La Noëlle e Bro-Ankiniz ha Drouet Frères er Chapel-Huelin. Produerien all a chom dizalc'h eus seurt frammoù kenwerzhel.
Muskadig Roparz Hemon
Ur bloavezh e oa bet aozet Muskadig Roparz Hemon gant Alan Coraud, gwiniegour e Lavreer-Botorel da skoazellañ skolaj Roparz Hemon er Releg-Kerhuon.
Afer Gwin Breizh
Daou saver-gwin eus Meliner zo kroget, e 2006, da skrivañ « gwin Breizh » war o boutailhadoù muskadig gant tikedennoù divyezhek.
Klemm zo bet savet gant ar velestradurezh c'hall dirak ar prokulor war zigarez e klasker « touellañ gant un anvadur direizh ». Difennet e vije ober anv eus « vin breton» war zigarez emañ gwinieg ar muskadig er Pays de la Loire. Un A.O.C eo ar muskadig abaoe 1936. En amzer-se ne oa ket eus ar Pays de Loire.
A-benn ar fin eo bet distaolet klemm ar velestradurezh :, ha ret e vo dezhi plegañ: gwir zo da gomz eus "gwin eus Breizh", un anv dereatoc'h ha reishoc'h e-keñver yezhadur ar brezhoneg.
Matignon
Ur gumun eus departamant Aodoù-an-Arvor eo Matignon.
Kanton Felger-Su
Kanton Felger-Su a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Hanja
Hanja (hangeul: 한자 |; hanja: 漢字) a zo anv koreanek ar sinalunioù. En un doare resisoc'h e ra dave an termen-mañ d'ar sinalunioù bet kemeret diwar ar sinaeg evit skrivañ ar c'horeaneg.
An darn vrasañ eus an hanja implijet e koreaneg a zo peuzheñvel d'ar re implijet evit skrivañ ar sinaeg, met en o zouez e vez kavet un nebeud hanja all heñvel eus lod kavet e japaneg (kanji) ha lod all en vezont implijet nemet e koreaneg, da skouer 畓 (non dap: "rizeg"; hangeul: 논 답).
Istor
Degouezhet a reas ar sinalunioù e Gorea pa oa bet degaset eno ar voudaegezh o tont eus Sina.
Betek ma oa bet krouet ar skritur lizherennek anvet hangeul gant ar Roue Sejong e oa ar sinalunioù pe hanja ar skritur nemetañ implijet evit ober diouzh ar c'horeaneg dre skrid betek ar.
En oa nemet en ma chomas a-sav an dud da skrivañ dreist-holl gant hanja en ur vont kentoc'h gant al lizherenneg hangeul.
Kenderc'hel a ra tud Su Korea da skrivañ o yezh gant hanja mesk-divesk gant lizherennoù hangeul, ez-ofisiel, avat, en vez ket implijet ken ar hanja e Republik Poblek Demokratel (pe Norzh Korea) abaoe 1949.
Eumhun (ster ha son)
Hiziv pa vez implijet hanja evit ober diouzh ar c'horeaneg dre skrid e vezont distaget hervez o son. Er geriadurioù, avat, e vez lakaet o ster da gentañ hag an doare d'o distagañ da heul. Eumhun (hangeul: 음훈; hanja: 音訓; diwar 音 "son" + 訓 "ster," "kelenn") e vez graet eus an doare d'ober-se.
Da skouer, pa glasker ar hanja 愛 ur geriadur e kaver sarang ae (hangeul: 사랑 애), da lâret eo sarang eo ster ar sinalun-se hag a dalvez “karantez” hag distaget e vez ae.
En deskadurezh
Daoust ha ma ne vezont ket implijet ken en Norzh ez-ofisiel e vez desket gant an dud er skolioù tro-dro da 600 hanja en holl war digarez e vezont implijet evit skrivañ ar c'horeaneg er Su hag ivez ar sinaeg hag ar japaneg.
Orreaga
right|thumb|Chapel ar Spered Santel en Orreaga Orreaga (Roncesvalles hervez ar stumm spagnolek kenofisiel; Roncevaux e galleg) zo ur gumun e Pireneoù Nafarroa en Euskal Herria.
24 den a oa o chom eno e 2007.
Meskleroeg
Ur yezh atabaskek eo ar meskleroeg. (mescalero) komzet gant ur bobl-orin apacheek, ar Veskleroed, o chom bremañ e Annezlec'h an Apacheed Meskleroek (saozneg: Mescalero Apache Reservation) e su-kreiz Mec'hiko Nevez gant Apacheed all eus ar meuriadoù Tchirikahoua ha Lipa.
Tost-tre eo ar meskleroeg d'an tchirikahoueg hag ul liamm pelloc'h ez eus ivez gant an navac'hoeg hag apacheeg ar c'hornôg.
Kallag
Kallag a zo ur gumun eus Bro Gerne ha pennlec'h kanton Kallag, e departamant Aodoù-an-Arvor, e kreiz Breizh.
Douaroniezh
Kallag en em gav e-kichen eienn ar stêr Hier (Evara ?), adstêr d'an Aon, ha war zu kreisteiz menezioù Arre (Bro-Gernev).
Kumunioù amezek : Ar Chapel-Nevez; Plougonveur; Bulad-Pestivien; Sant-Servez; Duod; Pluskelleg; Kalanhel
Anv
a. Botmael :
Talvoudegezh : an anezadenn war beg ar run (*mell-os)
b. Kallag
Bernard Tanguy : Gallac, 1182; Callac, 1389; '''par. de Botmel et Callac''', 1591.
Talvoudegez :
- marteze eus anv-den Callus + acos (diasur)
- gwelloc'h marteze eus ur wrizienn *kal- = mein-(eg), roc'h
Sizhun
Ar sizhun zo un heuliad seizh deiz, adalek al Lun betek ar Sul, pe adalek ar Sul betek ar Sadorn. 52 sizhun zo er bloaz.
An doare-mañ da rannañ an amzer a zeu deomp eus an Henamzer goshañ. Dont a ra an anvioù brezhonek an deizioù eus anvioù ar planedennoù, a oa holl anvioù doueed roman.
Gerdarzh
Dont a ra ar ger eus latin an Iliz septimana, en deus ar memes ster. Un etimologiezh-pobl hag a lavar e vije diwar "seizh hun" a c'haller klevet pe lenn alies a-walc'h.
Anvioù deizioù ar sizhun
Kavet e vez anvioù deizioù peuzheñvel o stumm, hag heñvel o ster, e meur a yezh en Europa.
Deiz an Aotrou eo ar Sul evit an iliz kristen hervez danevell krouidigezh ar bed er C'heneliezh, kentañ levr ar Bibl. Hervez an danevell-mañ eo bet krouet ar bed gant Doue en ur ober ur sizhunvezh : c'hwec'h devezh evit an ober hag ar seizhvet evit an diskuizh.
Urzh deizioù ar sizhun
Hervez ISO 8601 e krog ar sizhun d'al Lun.
Met evit broioù 'zo evel Breizh-Veur hag Amerika latin eo ar boaz lakaat ar sizhun da gregiñ d'ar Sul.
Kement-mañ a vije bet boaz kozh ar Vretoned, hervez ar c'hrennlavar : Ar Yaou, an deiz diwezhañ nemet daou.
Tchirikahoueg
Ur yezh atabaskek eo ar tchirikahoueg (chiricahua) komzet gant 279 den eus ur bobl-orin apacheek, an Tchirikahoued, e Oklahoma ha Mec'hiko Nevez. Tost-tre eo an tchirikahoueg d'ar meskleroeg hag ul liamm pelloc'h a zo ivez gant an navac'hoeg hag apacheeg ar c'hornôg.
Gwelet ivez
Bedonkohe Chiricahua language
Benavente
Benavente zo un anv-lec'h portugalek, ha spagnolek, hag un anv-tiegezh.
Irodouer
Irodouer  (Irodouër e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Donald Tusk
Donald Franciszek Tusk (distaget e poloneg) a oa bet ganet d'an 22 a viz Ebrel 1957 e Gdańsk, e Polonia.
Kentañ Ministr e vro eo bet etre miz Du 2007 ha miz Gwengolo 2014.
E dud zo eus Gdańsk. Kachoubed int, da lavaret eo e komzont ur yezh sklavek eus Pomerania.
D'an 21 a viz Here 2007 e oa bet 44 % eus ar mouezhioù gant e strollad.
D'an 30 a viz Eost 2014 e voe anvet da Brezidant ar C'huzul europat.
Kanton Louvigneg-an-Dezerzh
Kanton Louvigneg-an-Dezerzh a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Sali Berisha
thumb|right|Berisha, dirak George Bush
Ezel eo eus Strollad Demokratel Albania. Bet eo prezidant ar Republik etre 1992 ha 1997, ha Kentañ ministr ar vro eo bet etre 2005 ha 2013.
Courrières
Courrières a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais e Bro-C'hall.
Donjon de Naheulbeuk
An Donjon de Naheulbeuk a zo, en orin, ur saga MP3 krouet gant John Lang (alias Pen Of Chaos) ha dasparzhet digoust war Internet. A-wechoù lakaet evel diazez an heulienoù son, lakaet eo bet e bannoù-treset hag e romant.
Courrières
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Donjon de Naheulbeuk
Ar c'hentañ lodenn a zo bet savet e muioc'h eget daou vloaz, evit un disoc'h a 15 pennad a za eus 4 da 10 munutenn pep hini, ha bruderezioù goapus lieseurt. Ar saga-mañ en deus kemmeret un doare nevez evit en em zasparzhañ, met en deus dreist-holl lañset ur gummunelezh fan e Bro-C'hall, hag o deus krouet o saga dezho.
Al lodenn 3 a zo bet embannet an 20 a viz Even 2008 e stumm ur romant anvet Le Donjon de Naheulbeuk : la Couette de l'oubli. Al lodenn 4 a zo deuet er-maez ar 17 a viz Du 2009 dindan an anv Le Donjon de Naheulbeuk : l'Orbe de Xaraz.
Bed Naheulbeuk
Bed ha tudennoù ar saga a denn en un doare goapaus da tudennoù bedoù Heroic Fantasy ar c'hoarioù perzh evel Dungeons and Dragons. An harozed n'o deus ket a anv, anvet int gant o gouenn pe o c'hlasad.
Anv al lec'h a zo "Terre de Fangh". Kavet e vez un holloueziadur parodienn war al lec'hienn web.
Ouzhpenn da-se ez eo tudennoù 'zo prodiennoù tudennoù eus hollbedoù all, evel The Lord of the Rings (Saroulemale da skouer) pe Warhammer (doueed ar rouestl, da skouer), hag ivez mojennoù kozh (evel Dame Dullac). Alies, an darvoudoù a zegouezh e Fangh a zo diazezet war oberennoù droch.
Douaroù Fangh a zo savet gant lennoù ha geunoù(Anvioù e galleg evit ar c'hoarioù gêr : Lac de Zblouf, Lac Aspousser, Marécage de l'Éternelle Agonie), koadoù (Bois de Glandorn, Bois N'talamela, Forêt de Shlipak). E Norzh douaroù Fangh e vez kavet "Le Désert des Plaintes" ha "Les Collines d'Altrouille". Bez ez eus ivez "Les Terres Sauvages de Kwzprtt er gevred hag "Mer d'Embarh)
Istor
Ur bandennad tud a denn da tudennoù boaz c'hoarioù perzh a za d'ober ur c'hest evit adkavout delwennig un diougan hag a zo e Tourell Naheulbeuk.
Al lodenn kentañ a gont ar c'hlask eus 12 delwennig Gladelfeurha.
Servij a raio en eil lodenn da reiñ da Gontran Théogal, majisian live 23, Urzhier erusted Swimaf. Klask a ra dont-a-benn gant an diougan da heul :
An eil lodenn a gont ar veaj eus Valtordu betek Boulgourville, e davarn ar "Poney qui tousse", lec'h ma c'hortoz Gontran Théogal anezhe.
E fin an eil lodenn-se, deskiñ a reont o deus buanaet fin ar bed o werzhañ an delwennig da Théogal.
Ar romant La couette de l'oubli, hag a zo an trede lodenn, a gont ar c'hest a rankont ober evit saveteiñ ar bed diouzh ar "Couette de l'oubli" diouganet. Rankout a reont neuze tapout Théogal.
Ar romant L'Orbe de Xaraz, ar pevare lodenn, a gont penaos e choaz holl tudennoù ar gompaniunezh adkemer gant o zroioù-kaer a-benn enebiñ ouzh un enebour kozh, goude marv unan eus ar strollad.
Dalleth
Dalleth ("kregiñ") oa un aozadur bet krouet evit skoazellañ an dud a felle desevel o bugale e kerneveureg. Gantañ e veze aozet kampadennoù hag oberoù diudi all, peurliesañ da geñver darvoudoù all liammet ouzh ar c'herneveureg. Embann a reas ivez levrioù ha dafar kelenn e kerneveureg, en o zouez meur a droidigezh diwar ar yezhoù keltiek all.
Strollad Komunour Adsavet (Albania)
Strollad Komunour Adsavet (en albaneg: Partia Komuniste e Rindertuar'') a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour en Albania gant Rasi Brahimit en e benn.
Dalleth
D'ar muiañ-holl e oa un dousenad familhoù o kemer perzh en aozadur, met dre ma oant o vevañ e pevar c'horn ar vro e teuas da vezañ gwall diaezet sevel traoù en un doare ingal, evel skolioù-mamm.
War wanaat a reas al luskad pa oa bet staliet da vat ar c'hernewek kemmyn ("kerneveureg kumun") rak kenderc'hel a reas reoù eus an izili oberiantañ d'ober gant ar c'hernewek unyes ("kerneveureg unvan").
Strollad Komunour Adsavet (Albania)
An eil Strollad Komunour goude kemm ar renad e 1991 da vezañ anavezet hervez al lezenn e 1998 an hini oa.
Dalleth
Enteuzet e oa bet adarre Dalleth gant Kowethas an Yeth Kernewek ha n'a ket en-dro ken evel un aozadur drezañ e-unan.
Burj Khalifa
Burj Khalifa (en arabeg برج خليفة, tour Khalifa) zo ur skraber-oabl e Dubai en Emirelezhioù Arab Unanet. An tour uhelañ bet savet gant mab-den eo, 829,8 metrad uhelder dezhañ.
D'an 21 a viz Gwengolo 2004 eo bet kroget al labourioù evit sevel an tour. Lodenn diavaez ar savadur a oa echuet d'ar 1añ a viz Here 2009. Digoradur ofisiel ar savadur a zo bet lidet d'ar 4 a viz Genver 2010.
Palladius (Iwerzhon)
Palladius, ganet etre 408-431 ha marvet war-dro 457/461, a voe kentañ eskob Iwerzhon a-raok Padrig.
Ivan Radoulov
thumb|Spassky - Radoulov (1973) Ivan Radoulov (bulgareg: Иван Радулов) a zo bet ganet d'ar 7 a viz Genver 1939 e Burgas (Bulgaria).
Mestrc'hoarier echedoù bulgar eo.
Anvet eo bet Mestr Etrebroadel e 1968.
Mestr Meur Etrebroadel eo abaoe 1972.
Kampion broadel Bulgaria e 1971, 1975, 1977 ha 1980.
Berzh a reas e tournamantoù etrebroadel: Torremolinos 1971, Helsinki 1972, Montilla 1974, Bajmok 1975 ha Montilla 1975.
Theodore Sturgeon
Theodore Sturgeon, (e gwir anv Edward Waldo), a zo bet ganet ar 26 a viz C'hwevrer 1918 ha marvet eo d'an 8 a viz Mae 1985. Ur skrivagner amerikan a skiant-faltazi ha romantoù faltaziek e oa.
Gwelet eo bet evel ur skrivagner dibar e bed ar skiant-faltazi abalamour d'e stil ha d'e demmoù. Ar skritur, a zo bet evitañ un doare pareañ. Kavout a raer roudoù a-vil vern eus e vuhez en e levrioù. Ar mab-den a zo bepred e kreiz e oberennoù.
E vuhez
Dispartiañ a reas e dud en 1927, 9 vloaz e oa. Dimeziñ en-dro a reas e vamm e 1929 gant ur c'helenner divroet eus Bro-Skos, e anv William Dicky Sturgeon. Biskoazh n'en deus bet darempredoù mat gantañ. Hennezh a redias anezhañ da gemer e anv, met ivez da gemmañ e anv bihan. Setu penaos eo deuet Edward Hamilton Waldo da vezañ anvet Theodore Hamilton Sturgeon. Implijout a reas e anv kentañ evit sinañ oberennoù zo. Anavezout a raer levrioù sinet gantañ dindan E. Hunter Waldo, E. Waldo Hunter (abalamour d'ur fazi graet gant ar penngazetenner) ha Frederick R. Ewing.
Dimeziñ a reas pemp gwezh :gant Dorothy Fillingame (dimezet e 1940/dispartiet e 1945), Mary Mair (1949/1951), Marion McGahan (1951/1965), Wina Bonnie Golden (1969/1976) ha Jayne Tannahill (1976/betek marv Sturgeon). Seizh bugel en deus bet en holl.
Prizioù
Meur a brizioù en deus paket a drugarez d'e labour :
Yacef Saadi
Yacef Saadi (en arabeg: ياسف سعدي)a oa bet ganet d'an 20 a viz Genver 1928 - 11 Gwe 2021) hag unan eus pennoù TDB eo bet e-pad Brezel Aljeria. Senedour eo c'hoazh.
En Aljer eo bet ganet. Darbarer e ti ur c'higer e oa. E 1945 ez ezelas ouzh Strollad Pobl Aljeria, anezhañ ur strollad broadelour berzet gant ar C'hallaoueded, ha neuze e voe savet Luskad evit Trec'h ar Frankizoù Demokratel (LTFD). Etre 1947 ha 1949 e voe Yacef e skourr lu an LFTD.
Yacef a yeas gant TDB adalek deroù brezel Aljeria e 1954. E miz Mae 1956 e oa e penn skourr Aljer, ha neuze e voe unan eus pennoù Emgann Aljer. Paket e voe gant al lu gall d'ar 24 a viz Gwengolo 1957. Ar Jeneral Paul Aussaresses a lavaras neuze en doa lavaret (goude gwanañ) d'al lu pelec'h e oa kuzhet e geneil Ali La Pointe. Pa'z eas Charles de Gaulle da benn Frañs e 1958 e voe didamallet.
En ur chom en toull-bac'h e skrivas e eñvorennoù diwar-benn ar brezel (embannet e voent e 1962 : Souvenirs de la Bataille d'Alger). Goude ar brezel e produas film Gillo Pontecorvo The Battle of Algiers (1966), diazezet fiwar e eñvorennoù hag e c'hoarias e dudenn e-unan.
Apacheeg ar c'hornôg
Ur yezh atabaskek eo apacheeg ar c'hornôg komzet gant ur bobl-orin apacheek o chom dreist-holl e reter-kreiz Arizona.
Tost eo ar meskleroeg d'an tchirikahoueg ha d'an navac'hoeg hag apacheeg ar c'hornôg.
Isrannet e vez ar bobl-mañ e meuriadoù hervez ar rannyezh komzet gante:
Chesterfield
Chesterfield zo anv meur a lec'h dre ar bed.
Moira
An teir Moira (pe ar Moirai, pe an Teir Farkezenn d’ar Romaned, pe ar Parkezed, pe Merc'hed an Tonkadur), a oa doueezed a rae war-dro ganedigezh, buhez, ha marv an dud war an douar. Da dud Hellaz kozh e oa divizet gant an doueed kement tra a c’hoarvez er vuhez. Edo an teir Moira o chom en ur palez ma’z eo skrivet tonkad pep hini en houarn hag en arem, ha na den na doue n’hall diverkañ tra ken.
O anvioù
Μοῖραι / Moĩrai eo o anv e gregach. Bez' ez int :
Apacheeg lipek
Ur yezh atabaskek eo an apacheeg lipek komzet gant Meredith Begay, Ted Rodriguez ha tud all o chom e Annezlec'h an Apacheed Meskleroek (saozneg: Mescalero Apache Reservation).
En arvar bras da vobnt da get eo ar yezh-mañ dre diouer a dud a ra ganti.
Moira
O ganedigezh
Gant piv e oant bet ganet, n'eo ket aes gouzout.
Hervez Theogonia Hesiodos e oant merc'hed da Nyks (an Noz), ha netra ken. Koulskoude e lavar ivez e oant merc'hed da Zeus ha Themis.
Doareoù all a zo d'ar vojenn, stag an holl anezho ouzh an doueed kentañ, (Ouranos ha Gaia, diwar-lerc'h tammoù de Lykofron et d'Athenaios, pe C'haos gant Kointos Smyrne).
Er Republik, gant Platon, int merc'hed da Ananke (ar Red), met seblantout a ra bezañ ur c'hompren personel d'an oberour.
En arzoù
Padal brudet eo an daolenn Ar Parkezed o nezañ planedenn Maria de' Medici gant Rubens a zo e-giz titl un heuliad a 24 livadur gouestlet da vuhez ar rouanez-vamm, livet etre 1622 ha 1625 evit palez al Luksembourg, he falez nevez e Pariz. Resped d'ar rouanez, Atropos ne droc'h ket dirazomp neudenn he buhez. Da heul an daolenn gentañ-se e teu un eil hini e-giz istitl : Trec'h ar wirionez, kenunvaniezh divrall ar rouanez-vamm hag he mab. (Skeudennoù er bajenn Maria de' Medici (rouanez Bro-C'hall)).
A-hend-all, c'hoarvezout a ra gant livourien zo ober dave d'ar Parkezed hep o envel, dre o jestroù hepken : an eil a ra van da nezañ gant ar gegel, eben a denn war an neudenn, an drede a droc'h. Da skouer :
Oranjestad (Sint Eustatius)
Oranjestad eo kêrbenn enez Sint Eustatius, er Mor Karib, ha 1000 a dud enni.
Oranjestad
Oranjestad (distaget [oːˈrɑɲəˌstɑt] e nederlandeg), "Kêr Orange" ger-ha-ger) a zo anv nederlandek div gêr e div enezenn en Antilhez Nederlandat, er Mor Karib :
Anvet int bet diwar an Tiegezh Oranje-Nassau, a oa o ren en Izelvroioù er ; eus Priñselezh Orange e teu anv an tiegezh, ur briñselezh dizalc'h e Provañs, hag a oa kêr Orange he c'hêr-benn.
Porpant lost-pig
Ar porpant lost-pig zo ur porpant du, berr en tu a-raok evel ur porpant, ha hir en tu a-dreñv evel ur vantell. Ouzhpenn eo troc'het an tu adreñv dre an hanter, ha gant-se en deus stumm ul lost-pig.
Kernewek Unys
Kernewek Unys ("kerneveureg unvan") eo anv unan eus an doareoù kerneveureg a-vremañ adsavet bet krouet gant Morton Nance, bet klasket gantañ unvaniñ meur a doare reizhskrivañ bet implijet evit skrivañ ar yezh a-gozh.
Ar c'hentañ sistem bet implijet evit deskiñ kerneveureg adsavet an hini oa ha gantañ e krogas an darn vrasañ eus an dud hag a ra gant ar yezh hiziv.
Er bloavezhioù 1980 avat e krogas tud zo da mont donoc'h gant o enklaskoù diwar-benn istor ar yezh oc'h implijout benveg rik ar yezhoniezh ha sevel a raes tamalloù kriz a-walc'h e-keñver an doare ma oa bet krouet ar C'hernewek Ünys ha diwar an enklaskoù-se e oa bet adwelet ar yezh penn-da-benn ha krouet daou sistem nevez anvet Kernewek Kemmyn ("kerneveureg kumun") diouzh un tu ha Kernuack Nowedga ("kerneveureg modern") diouzh an tu all.
Kerneveuregerion/ezed zo avat a gendalc'has d'ober gant ar sistem kozh met isrannet e voent c'hoazh pa oa bet adwelet un nebeud fazioù er C'hernowek Unys er bloavezhioù 1990 ha savet ur sistem nevez all gant Nicholas Williams anvet Kernowek Unys Amendys ("kerneveureg unvan reizhet").
Mana (Rusia)
Ar Mana (rusianeg: Ма́на) a zo ur stêr e Krai Krasnoyarsk. Un adstêr eo d'ar Yenisei. Gant un hed a 475 km hag un diaz a 9 320 km² eo an eil stêr vrasañ e rannvro Krasnoyarsk. Er Menezioù Sayan emañ hec'h andon ha war-du an norzh e red betek he c'hejadenn gant ar Yenisei, 16 km diouzh Krasnoyarsk.
Sofia Rotaru
Sofia Mihailovna Evdokimenko-Rotaru (distaget: [sʌfiˈa ɼʌta:ɼu]) a zo ur ganourez sonerezh pop hag un aktourez ukrainat-moldovat ganet d'ar 7 a viz Eost 1947 e Marshintsy, Rayon Novoselitskiy, Oblast Chernivtsi (Ukraina). Kanañ a ra e ruseg, ukraineg ha moldaveg. Medalennet eo bet evel un harozez e Moldova hag Ukraina.
Lobbes
Lobbes  (e walloneg : Lôbe) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Hainaut.
Saint-Denis
Saint-Denis (Sant-Denez e brezhoneg) a zo:
Kanton Sant-Albin-an-Hiliber
Kanton Sant-Albin-an-Hiliber a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Kap (dilhad)
Ur c'hap zo ur pezh dilhad hir, heñvel ouzh ur vantell divilgin, a vez lakaet war an divskoaz ha staget dre zirak.
Capa fa:شنل Szatnia Cape
Strollad Labour Albania (2002)
Strollad Labour Albania (en albaneg: Partia e Punës e Shqipërisë) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour en Albania gant Muharrem Xhafa en e benn.
Krouet e oa bet ar Strollad e 2002 p'en em gendeuzas Strollad Komunourion Unanet Albania gant ur rann eus Strollad Kumunour Albania.
Embannet e vez gant ar Strollad ar gelaouenn 8 Nëntori ("8 a viz Du"), anvet e enor d'an deiziad ma oa bet krouet kentañ Strollad Komunour Albania
Kolkata
Kolkata (en hindieg कोलकता [kolkata], e banglaeg কলকাতা ), bet Calcutta gwechall, zo ur gêr vras eus India, annezet gant 5 milion a dud pe war-dro (14 milion en tolpad-kêrioù).
Emañ Kolkata war ribl unan eus brec’hioù ar stêr Ganga, ar stêr Hugli, nepell diouzh Pleg-mor Bengal. Kêr-benn Kornôg Bengal eo, hag an trede kêr vrasañ eus India eo, goude Mumbai ha Delhi.
Etre 1700 ha 1912 e oa kêr-benn India pa oa hi un drevadenn eus Breizh-Veur. Goude-se e oa kêr-benn Bengal, betek 1947. En amzerioù-se e oa anavezet dindan an anv saoznekaet Calcutta. E 2001 e voe cheñchet an anv ofisiel a zeuas da vezañ Kolkata, diwar ar stumm banglaek orin.
Gwiskamant
thumb| [[John F. Kennedy livet en e wiskamant]]
Lizherenneg latin
Implijet e vez al lizherenneg latin evit skrivañ an darn vrasañ eus yezhoù Europa.
Diorroet e oa bet evit al latin diwar patrom lizherennoù al lizherenneg c'hresianek.
Graet e vez ganti ivez evit romanekaat yezhoù hag a vez skrivet gant un doare all, da skouer ar reizhiad pinyin evit ar sinaeg.
Kleopatra (pried Fulup II)
Kleopatra  (Κλεοπάτρα) a oa ur briñsez eus Rouantelezh Makedonia, ha seizhvet ha diwezhañ pried ar roue Fulup II Makedonia er IVvet kantved kent JK.
Merc'h e oa da Hippostratus ha nizez d'ar jeneral Attalus. En 337 e timezas d'ar roue. Neuze e voe anvet Euridike (Εὐρυδίκη): Kleopatra a oa ivez anv merc'h Fulup hag Olympias. Ne blijas ket an eured-se da Olympias, pedervet gwreg ar roue, gant aon na vije kollet hêrezh he mab Alesant.
Hervez Justinus ha Satyrus he doe daou vugel: ur verc'h, Europa, hag ur mab, Karanos.
Goude drouklazhet ar roue Fulup II, e voe lazhet bugale Kleopatra war urzh Olympias, ma en em lazhas Kleopatra war-lerc'h.
Zizur Zendea
Zizur Zendea (Cizur hervez ar stumm spagnolek ofisiel) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Karterioù
11 karter zo enni.
Timbroù Sandjak Alexandretta
right|200px|thumb|Timbr Republik Hatay, 1938
left|200px|thumb|Timbr Siria dreistmoulet, 1938
Ar ger Sandjak a dalv « banniel » e turkeg. An anv-se a veze roet d’ur rann velestradurel en impalaeriezh otoman gwechall.
E dibenn ar Brezel-bed kentañ eo dismantret an impalaeriezh otoman hag eo fiziet Siria d’ar Frañs gant Kevredigezh ar Broadoù, dezhi statud ur vro warezet. Sandjak Alexandretta, ur rann eus Siria poblet gant turkegerien, arabegerien hag armeniegerien a vo roet an emrenerezh dezhi e 1920.
E 1938 e tiviz Bro-C'hall gant asant ar Rouantelezh Unanet reiñ e frankiz d’ar vro dindan an anv a Republik an Hatay. An dTurked o deus tapet ar muiañ-niver hag aet ar galloud politikel ganto er Stad nevez. Votiñ ar ra ar Parlamant ur mennad a c’houlenn ma vo staget Hatay ouzh Turkia, pezh zo gwir d’an 29 a viz Even 1939.
E 1938 eo dreistmoulet timbroù Siria eus 1930-32 gant ar gerioù “Sandjak d’Alexandrette” pe “SANDJAK D’ALEXANDRETTE”, mui ur rummad a bemp timbr en enor d' ar Prezidant Atatürk.
Etre ar 6 a viz Gwengolo 1938 hag an 29 a viz Even 1939 ez eus bet embannet un 52 timbr bennak gant "Republik an Hatay", gant ar meneg "Hatay Devleti" ("Hatay State") oute.
Emañ Alexandretta hag an trodroioù e Turkia gant an anv İskenderun diwar vremañ, en desped da c’houlenn groñs Siria evit ma vefe restaolet dezhi.
Ploneour-Lanwern
Ploneour-Lanwern a zo ur gumun eus Bro-Gerne, er Vro-Vigoudenn, e departamant Penn-ar-Bed, e mervent Breizh.
Nektareg
Ar maread nektareg eus istor douarouriel al Loar en em astenn eus 3 920 milion a vloavezhioù 'zo betek 3 850 milion a vloavezhioù 'zo. E-pad ar maread-se e voe furmet morioù bras al Loar gant freilhadoù mein-kurun ramz. Eus Mor an Nektar, a voe krouet d'ar maread-hont, e tenn e anv.
Ploneour-Lanwern
Monumantoù ha traoù heverk
Ouzhpenn chapel Sant Philibert (anvet chapel Lanwern gant tud ar vro, pardon a vez da eil Sul miz Gouere) e kaver Chapel ar C'heloù Mat (pardon e penn-kentañ miz Gouere) war hent Pont-'n-Abad, ha chapel Langiwa (er gêriadenn anvet Langiwa, pardon a vez d'ar 15 a viz Eost). Chapel Lanwern ha hini Langiwa a zo e-touez ar seizh chapel a voe dibennet gant soudarded dug Chaulnes da vare Emsavadeg ar Bonedoù ruz (1675).
Nektareg
Dre ma'z eo distrujet tout ar roudennoù eus ar maread-se war an Douar ec'h implijer ar ger "Nektareg" en un doare nann-ofisiel evit merkañ un darn eus an Hadeeg. Bombezadegoù melloù meteoritoù a c'hoarvezas e-pad an Nektareg wr an Douar evel war al Loar. Un darvoud pennañ en istor koskoriad an Heol e voe, war a seblant.
Ploneour-Lanwern
Emdroadur ar boblañs abaoe 1872
.
Nektareg
Gwelet ivez
Skeul amzervezhioù douarouriezhel
Liammoù diavaez
an Nektareg war Palaeos.com
Airbus A380
Airbus A380 a zo un nijerez gant pevar dazloc'her graet evit hir veajoù. Daou zoare anezhañ a c'haller kavout: an A380-800 evit treuzdougen etre 555 ha 845 beajour hervez an aozañ diabarzh, hag an A370-F evit ar fred hag a c'hall kas betek 150 tonennad fred gantañ. An trede nijerez vrasañ eus ar bed eo, hag an hini vrasañ e-touez ar re n'int ket empennet evit an arme. An nijerez dre zazloc'h kentañ eo ivez gant daou bont hed-ha-hed he c'horf.
Savet eo bet gant ar c'hevredad Airbus. An tammoù anezhañ a vez savet en Alamagn, Spagn, Frañs hag er Rouantelezh-Unanet. Kenstrollet e vezont e Toloza.
Gallout a ra mont en un tenn betek 15 000 km (kement hag adalek Chicago betek Sydney), gant un tizh a Mach 0.85 (1,050 km/h).
Montpelhièr
<HR noShade>
Montpelhièr eo anv pennlec'h departamant gall an Hérault, e kreisteiz ar vro. Montpellier eo e anv e galleg.
Armerzh
Montpellier he deus lies obererezh armerzhel. Ur gêr vodern eo. He industriezh a zo douget d'ar gennad tredeel : teknologiezh ar c'helaouiñ hag ar c'hehentiñ (TKK), liesvedia, bevdeknologiezh, apotikerezh. Sez Kambr kenwerzh hag industriezh Montpellier eo. Merañ a ra hennezh aerborzh ar gêr, an "Eurogare", Skol-Uhel ar C'henwerzh, ar CFA kenwerzh ha dasparzh hag hini letierezh ha pretierezh. Gant 1000 goprad eo IBM unan eus implijerien prevez kentañ ar gêr.
Sez Kambr kenwerzh hag industriezh rannvro Languedoc-Roussillon eo ivez.
Langan
Langan a zo ur gumun eus Breizh e kanton Menezalban e departamant Il-ha-Gwilen.
Monumantoù ha traoù heverk
Memorial Genweb (luc’hskeudennoù ar roll).
Kerorgen
Kerorgen a zo ur gumun eus Bro Sant-Maloù e kanton Lanvalae, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Norzh Breizh.
Douaroniezh
War lez ar Renk emañ Kerorgen.
Anv
Stummoù skrivet
Gerdarzh
Ardamezioù
En glazur e c'hwec'h kanochenn en argant, 3, 2, 1; e gab en gul karget gant teir rilhenn en aour, skoret gant ur goudreustell ivez en aour
Kuzul ar Gumunn, 28 Here 1987
Ziritza
Ziritza (Ciriza hervez ar stumm spagnolek kenofisiel) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Roll ar Pennoù Stad e 780
Pennoù Stad ar bloaz 779 - Darvoudoù ar bloaz 780 - Pennoù Stad ar bloaz 781 - Pennoù Stad dre vloaz -
Adios
Adios (a-wechoù ivez Adiotz en euskareg, hag Adiós hervez ar stumm spagnolek ofisiel), zo ur gumun vihanik e Nafarroa en Euskal Herria.
174 a dud a oa e 2007.
Laon
Laon (distagadur IPA: ) eo pennlec'h departamant gall an Aisne, er rannvro Hauts-de-France, en hanternoz Bro-C'hall. Savet eo ar gêr gozh en-dro d'un duchenn m'emañ an iliz-veur.
Douaroniezh
War un uhelder,
Stummoù skrivet
E Krennamzer (n'ez zeus ket abretoc'h ǃ) ː
Gerdarzh
Evel kêrioù gall all Lyon ha Loudun, hag ivez Leiden en Izelvroioù, tu ez eus da soñjal e tle an anv dont eus Lugdunon, tuchenn an doue Lug. Siwazh, ar stumm gentañ anvet n'eo roet nemet er bloaz 549 goude J.-K.
Ardamezioù
En argant, e deir moualc'henn en sabel, e gab en glazur karget gant teir flourdilizenn en aour
Kernowek Unys Amendys
Kernowek unys amendys, LFE: [kɛr'nowək 'ynəs ə'mɛndəs] ("kerneveureg unvan reizhet") zo anv un doare eus ar c'herneveureg a-vremañ adsavet.
Diazezet emañ war ar c'hernowek unys bet reizhet gant Nicholas Williams e 1997 hag implijet el levrioù embannet gantañ Cornish Today ha Clappya Kernowek.
Skrid skouer diwar pajenn degemer ar Wikipedia e kerneveureg:
Oignies (Pas-de-Calais)
Oignies (distagañ "[wani]") a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais e Bro-C'hall.
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Dugelezh Akitania
Dugelezh Akitania a voe krouet e 675, da varv Childéric II.
Adsavet e voe en IXvet kantved, evel kendalc'h rouantelezh Akitania roet da Pepin II Akitania (marvet en 838).
Goude e voe brezelioù abalamour dezhi etre konted Aovergn, konted Toloza, ha konted Poatev.
Cussel an Tavas Kernuack
Cussel an Tavas Kernuack ("Kuzul ar Yezh Kerneveurek") eo anv an aozadur kerneveurek hag a gas war-raok ar c'hurnoack Nowedga ("kerneveureg modern").
Krouet e oa bet ar C'huzul, ennañ 5 ezel, gant Richard Gendall er bloavezhioù 1980. E Mahunyes (Karadon) emañ lec'hiet e vurev.
Yax Nuun Ayiin II
Yax Nuun Ayiin II a oa roue keoded Tikal e Diaz ar Peten etre 768 ha 794.
Kernewek Kemmyn
Kernewek kemmyn (LFE: [kɛr'nɛwɛk kɛm:ɪn], "kerneveureg kumun") eo anv doare implijetañ ar c'herneveureg a-vremañ adsavet.
Implijet e oa bet kerneveureg ar Grennamzer evel diazez en ur unvaniñ ar reizhskrivadur. Evit ar wezh kentañ e oa bet roet reolennoù sklaer e-keñver an doare ma ranke bezañ distaget ar yezh hervez an doare-skrivañ.
Cayenne
Cayenne (Kayèn e kreoleg) eo pennlec'h departamant tramor gall Gwiana (Amerika ar Su), en aber ar stêr Cayenne.
Kernewek Kemmyn
Degemeret mat e oa bet gant an darn vrasañ eus ar gerneveuregerion daoust ha ma kendalc'has lod anezhe d'ober gant ar c'hernowek unyes.
An doare kerneveureg implijetañ eo deuet da vezañ gant ma ra gantañ ar muiañ a gerneveuregerion/ezed (betek 80% e 2000) kentoc'h evit gant unan eus ar sistemoù all hag e 1987 e oa bet degemeret gant Kesva an Taves Kernewek dre vouezhiadeg evel doare-yezh ofisiel an aozadur-se.
Pismiget kriz e vez avat gant an dud a ra gant doareoù kerneveurek all, dreist-holl ar C'hernewek Unys a-gent hag ar C'hernowek Unys Amendys ("kerneveureg unvan reizhet"). Hervez Nicholas Williams, krouer ar C'hernowek Unys Amendys, ez eus bet graet fazioù e-leizh gant Ken George en ur ijinañ fonologiezh diazez ar C'hernewek Kemmyn: re arc'haek, re strizh ha "re vrezhonek" eo hervezañ.
Skrid skouer diwar pajenn degemer ar Wikipedia e kerneveureg:
AC/DC
AC/DC a zo ur strollad sonerezh rock aostralian, savet e Sydney e-kerzh miz an Azvent 1973. A-c'houde an amzer-se e ra berzh ar strollad-se, gwerzhet e vez pladennoù a-vil-vern getoñ (muioc'h evit 200 milion er bed a-bezh). Ur strollad hard-rock pe heavy metal a vez graet anezhañ get an darn vrasañ, pezh n'eo ket sur, tenniñ a ra e sonerezh d'ar blues ivez, gwir eo avat n'eo ket blues ar maezioù rak get tredan e trelosk ar gitaroù ha n'eo ket get dasson ar c'hoad. Gitaroù "peurgarg" pa lavarin mat. Kalavern, bejoñs a vez gete, setu ar pal.
Daou brantad amzer a zo e buhez AC/DC, hag a glota get daou ganer, an eil en doa kemeret lec'h an hani kentañ pa oa marvet hemañ diwezhañ, Bon Scott e anv, e 1980. Setu prantad 1973-1980, ha prantad 1980 betek bremañ (2013) get Brian Johnson é kaniñ. Karourion ar strollad a zo evit bep prantad nemetken, hag ul lodenn arall evit an daou ivez, daoust dezhe gouiet ez eus degouezhet un troc'h e 1980, èl ma vehe ur strollad arall àr-lerc'h.
"Ragistor" ur strollad
Young hag e genezel er strollad Easybeats Vanda a yeas en-dro da vro Aostralia e 1973, ha setu int ec'h ober àr-dro ar sonerezh e-barzh Albert Productions, ur label pladennoù nevez savet get Ted Albert hag a rae àr-dro sonerezh the Easybeats adalek 1965 betek 1967.
Ur strollad a voe savet get Angus, Tantrum e añv, ha goude the Velvet Underground e savas Malcolm ur strollad arall, muioc'h rock'n roll anezhañ, ha kinnig d'e vreur Angus da zoned a-barzh, hag engouestlet get ar label Albert nevez savet, get Vanda ha Young (o breur) ec'h ober àr-dro kempennadur ar sonerezh evit o fladennoù kentañ.
Ur bochad sonerion a dremenas er strollad d'ar mare-se, estreget ar vreudeur Young a oa izili diazez ar strollad anezhe. Da skouer Colin Burgess hag e daboulinoù, meur a soner gitar boud pe taboulinoù arall a voe. E miz Gwengolo 1974 e voe ur c'hemmadur a-bouez : kaner kentañ ar strollad (Dave Evans) a voe skarzhet kuit ha lakaet Ronald "Bon" Scott en e lec'h, ur c'haner lan a vejoñs hag ur vouezh dibar dezhoñ. Un tammig koshoc'h e oa Bon Scott, en doa tapet skiant-prenet pa oa é kaniñ e penn strolladoù pop e-raok, er bleioù 60 get The Valentines hag er bleioù 70 get ar strollad rock Fraternity. Ha setu brud ar strollad é tibradiñ. Berzh a reas adalek neuze, get sikour o doareoù àr al leurenn, hag ivez o neuz, dreist-holl kani Angus Young, perc'hennet gwiskamant e skol eil derez getoñ àr ar leurenn betek bremañ, gwiskamant Ashfield Boys' High, e skol e Sydney, hag hemañ daet da vout ur sapre mailh get ar gitar anezhañ ivez... pa nend ae ket betek dispakiñ e revr a-wel d'an holl dud àr al leurenn ! Ur vojenn arall a voe ma vize bet ganet Angus e 1959 (kentoc'h evit 1955), da lavaret eo e vize bet 14 vle e penn kentañ ar strollad e 1973 ! Ouzhpennit pozioù get seks dibunet a-vuzuliadoù .....
An anv AC/DC a oa bet kavet get c'hoar ar vreudeur Young ("Alternating current/direct current" e saozneg, lennet geti àr ur wriaderez ! Sañset...). Hep gouiet dezhe eh eus arlivioù arall d'ar lizherennoù-se, e-keñver dougoù seks an dud, a c'hell bout tu pe du (!). Setu pezh a soñje an dud en ur arvestiñ o doareoù "glamm rock" peotramant re Angus get e wiskamant skol, pe o dilhad lufrus... Tud arall o doa treuskomprenet ur ster arall : "Anti-Christ/Devil's Children" ! hag e voent sellet èl satanisted get darn !! Pep hani a c'hell kavet un dra bennak. Pep kouilhourenn a gav mat he c'heusteurenn ! Distaget vez "Hey si di si" da gustum met en Australia 've klevet "Acca Dacca".
Berzh
Etre 1974 ha 1978 e rae berzh spontus AC/DC, priset en Aostralia a-drugarez da abadennoù ingal gete er skinwel, Countdown. Setu o albumoù hag o fladennoù single é fringal uhel e listenn ar pladennoù gwerzhet du-hont. Da skouer unan ag ar re gentañ "It's A Long Way To The Top (If You Wanna Rock and Roll)", get biniou bras mar plij, e-ser degas Bro-Skos da soñj.
Da c'houde setu gi en Europa, e Londrez a-benn gounit kalon (ha diskouarn !) tud ar c'hevandir kozh, àr-bouez troiadoù sonadegoù kement ha ma c'hallent ! Tapet skiant-prenet evit pezh a sell doc'h seniñ e-barzh stadiumoù bras èl ma veze ar c'hiz nevez get ar strolladoù hard-rock pe rock d'ar mare-se. Ha troiadoù get strolladoù arall ivez, e stumm festivaloù. Helebini a veze e-touesk ar strolladoù, ha meur a wezh e c'hoarveze gwalldaolioù àr-lerc'h an abadennoù, pa veze toemmet d'o fenn get an alkol ha muioc'h...
Ne voe harz erbed d'o berzh e-pad barrad ar prantad punk, àr-dro ar ble 1977, peogwir e kave d'ar gazetennerion sonerezh saoz e oant punk anezhe !!! Pezh ne oa ket gwir, gwazh a se ! pe gwell a se ! O sonadegoù skrijus, lan a startijenn, neuz Angus Young àr ar leurenn, kan dirollet Bon Scott, setu peadra da levezoniñ betek ar bunked o-unan, diàr pozioù kaner ar Sex Pistols e-unan, Johnny Rotten. Ur bochad strolladoù zo bet savet àr roudoù AC/DC...
Pladennoù AC/DC o deus graet berzh a bep tu d'ar mor vras Atlantel ("Let There Be Rock" e 1977, "Powerage" e 1978), ha muioc'h c'hoazh get "Highway to Hell" e 1979.
Darvoud kriz
Ur gwall reuz a voe e miz C'hwevrer 1980, pa voe kavet Bon Scott marv àr azezenn a-dreñv oto e vignonez, mouget anezhoñ get e zislonkadur, goude lonkiñ re a alkol. Mantret izili ar strollad ha da neuze e felle dezhe gober un arsav, broudet e voent get tud Bon Scott da genderc'hel get ar strollad, ha neuze kavout ur c'haner nevez : pezh voe graet get Brian Johnson, hag a oa é kaniñ e-barzh Geordie, ur strollad a oa bet gwelet get Bon Scott e-unan e-raok, hag hemañ diwezhañ ne oa ket chomet diforzh pa oa bet klevet mouezh Johnson getoñ.
Setu gi é kenderc'hel get skriviñ sonioù hag an disoc'h a voe "Back in Black" hag a voe gwerzhet muioc'h eget biskoazh en e-raok, muioc'h eget un ugent milion bennak er Stadoù Unanet.
Ploneiz
Gerdarzh
Ploneiz a teu eus ar brezhoneg « ploe » (parrez) hag eus sant-Neis.
AC/DC
Darvoud kriz
Ar sonenn "Back in black" a zo bet savet evit enoriñ Bon Scott. Ar bladenn da heul "For Those About To Rock, We Salute You" (1981) a reas kement a berzh.
Ploneiz
Istor
Ploneiz a zo ur barrez a gentañ renk, el lec’h m’eo bet staget da vare an Dispac'h Gall ha betek 1892, hollad tachenn Gourlizon. Ploneiz a seblante bezañ, gwechall, ul lodenn eus Gwengad, Penharz ha Sant-Vaho e Kemper. Ploneiz (Ploeneth) a zo bet meneget evit ar wech kentañ, e 1160, en un teul hag a ro madoù an ospitalerion eus roll Sant-Yann eus Jeruzalem. Parrez Ploneiz a oa e-barzh eskopti Kerne. Kavet eo bet an anvioù: Ploeneth (e 1160), Ploeneiz (tro 1330).
AC/DC
Àr zigresk eh a ar strollad
Lange (a rae àr-dro kempennadur ar sonerezh) a voe skarzhet kuit e 1983 hag an album "Flick of the Switch" voe graet gete o-unan. Kuitaet en doa Phil Rudd (paotr an taboulinoù) ar strollad goude tabuterezh get unan arall (hag a vehe Malcom Young, sañset), hag erlec'hiet get Simon Wright. Enrollet e voe pladenn nevez "Fly On the Wall" e 1985 (ar vreudeur Young a reas àr he zro), ur bladenn na reas ket berzh èl re daet er-maez e-raok.
Neoazh e voe gwerzhet muioc'h a bladennoù gete get sonerezh film Stephen King "Maximum Overdrive" ("Who made who") e 1986. A-hend arall e voe ur bladenn best off (dastumet sonennoù brudet enni) d'ar mare-se hag a gavas fret. Ha neuze unan nevez arall "Blow Up Your Video" e 1988 get Vanda ha Young daet en-dro evit gober àr-dro ar sonerezh. Àr wellaat eh ae an traoù get houmañ, met pell a-walc'h ag ijin penn kentañ ar strollad.
Ploneiz
Brezhoneg
Votet eo bet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Kuzul-kêr Ploneiz d'an 13 a viz Here 2017.
Gevelliñ
Gevellet eo Ploneiz gant Jovençan (Italia) abaoe 2002. Savet e vez devezhioù krampouezh pe c'hoazh ul loto bep bloaz a-benn kaout arc'hant evit kas ar vugale skoliataet d'ober ur veaj-skol du-hont. Dont a ra bep bloaz ur skipailh eus Jovençan da c'hoari evit ar "mondial-pupille".
AC/DC
Etre ront ha karrez, derc'hel a ra AC/DC da vont...
... ha pa vehe pladennoù etre zoken, gwerzhet 'vez traoù gete bepred ! Pe video, pe pladennoù, ha sonadegoù bras a reont... Moned a ra buhez ar strollad get darvoudouigoù stard pe startoc'h (Brian Johnson distu ur wezh bennak, ar vreudeur Young a skrivas o-unan penn, Wright ne chomas ket er strollad, erlec'hiet get Chris Slade....). En neuziad nevez-se e voe "The Razor's Edge" frouezh o labourioù da neuze, hag àr-lerc'h "Ballbreaker" (1995) ha "Stiff Upper Lip" (2000)
Berzh berzh berzh
Ar-lerc'h gwalldarzhadenn an 11 a viz Gwengolo 2001 e New York e voe difennet skinañ un nebeud sonennoù AC/DC (7 en holl, hag en o zouez "Highway to hell" ha "Hell's bells"). E miz Gourhelen 2003, d'an 30 e voe ur sonadeg veur gete ha get The Rolling Stonese Sarsfest e Toronto (Ontario, Canada) : 500 000 a dud (evit skoazellañ stourm ar gêr-se a-enep kleñved-red SRAS). E 2003 e voe tizhet 20 milion pladenn "Back in black" gwerzhet er Stadoù Unanet (a zeuas da vout c'hwec'hvet pladenn muiañ gwerzhet du-hont !). 63 milion pladenn AC/DC a zo bet gwerzhet en holl er Stadoù Unanet (sifroù 2003, da lavaret eo ar pempvet strollad evit pezh a sell doc'h ar gwerzh, àr-lerc'h The Beatles, Led Zep, Pink Floyd ha The Eagles). Muioc'h a 100 milion pladenn a vehe bet gwerzhet gete er bed a-bezh, sañset !
Ur straed a voe anvet "ACDC Lane" e Melbourne, e 2004, tost d'al lec'h ma voe enrollet gete video "It's a long way to the Top" e 1975.
Sonerion arall, er strollad e-pad ur prantad amzer hir pe hiroc'h
C'hwevrer - Ebrel '74
Ebrel - Gwengolo '74
Gwengolo '74 - Genver '75
Sant-Nouga
Sant-Nouga a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Landivizio, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
AC/DC
Sonerion arall, er strollad e-pad ur prantad amzer hir pe hiroc'h
Genver '75
Genver - Meurzh '75
Sant-Nouga
Anv
Gerdarzh ː anv den Beheo / Veheo; Vouga / Vougay
AC/DC
Sonerion arall, er strollad e-pad ur prantad amzer hir pe hiroc'h
Meurzh '75 - Mai '77
Mezheven '77 - C'hwevrer '80
Ebrel '80- kreiz ar ble '83
1983-1988
1989-1994
1994-betek bremañ
Sinhaleg
Ur yezh indez-ariek eo ar sinhaleg (sinhala සිංහල ) komzet gant tro-dro da 13 milion a dud evel yezh kentañ e su India hag e Sri Lanka dreist-holl m'emañ unan eus ar yezhoù ofisiel.
Tost-tre eo ar sinhaleg d'an diheveg komzet er Maldivez.
Skrivet e vez gant un doare-skrivañ ispisial, ar skritur sinhalek.
Kleopatra
Kleopatra zo un anv gresianek, a orin eus Makedonia. Brudet eo bet gant ar rouanez egiptat Kleopatra VII.
Gerdarzh
Dont a ra eus kleos « lid » ha patros « ozhac'h ».
Mojennoù Hellaz
E mojennoù Hellaz ec'h anavezer :
Henegipt
Goude-se e voe douget an anv-se gant un toullad priñsezed ha rouanezed en Egipt, deuet ma oa an anv gant diskennidi ar Makedonian Ptolemaios Iañ.
. En o zouez :
Bourc'h
Ar vourc'h, pe ar  vorc'h, pe ar bourk, a zo un tolpad tiez ha ne reer ket ur gêr anezhañ daoust dezhañ kaout un nebeud servijoù evel ur marc'had pe ur foar. En Istor e vez anvet bourc'hioù ar gêrioù bihan a voe bet roet dezhañ an aotre, ar frankizioù a reer anezhi, da gaout ur velestradurezh dezho e mare ar Gladdalc'helezh er Grennamzer. Bourc'hizien a veze graet eus an dud o doa tapet an droed da zilenn o fennoù.
Ar vourc'h e Breizh
E Breizh hag e rannvroioù nes e vez implijet bourc'h evit an tolpad tiez a zo ur greizenn evit ar c'hêriadennoù a zo tro-war-dro war diriad ar gumun. Gwechall e veze merk ar vourc'h ezvezañs iliz ar barrez. Ha pa veze boas da gêriadenniz mont d'an oferenn bep Sul e oa tamm-ha-tamm ar vourc'h al lec'h ma veze staliet enni muioc'h-muiañ a stalioù-kenwerzh : ostalerioù, stalioù-boued, artizaned. Ha pa greske pinvidigezh ar barrez e veze savet tiez ouzhpenn ha gwellaet ha brasaet an iliz-parrez. Bourc'hioù gant ilizoù-parrez a zo aet da gêriadennoù bihan : Lotei kozh e-barzh Lotei, Plonivel e-barzh Loktudi, Ploumenez e-barzh Plouneour-Menez.
Lec'hanvadurezh
An anv bourc'h a ya d'ober un nebeud anvioù kumun e Breizh :
Anvioù all
Diwar ar ger bourc'h e teu ar ger bourc'hiz, hag an anvioù-tiegezh Vourc'h ha Le Vourc'h.
Kernuack Nowedga
Kernuack Nowedga, pe Curnoack Nowedga (distaget: [kəɹ'nu:ɐk nowedʒɐ]; "kerneveureg modern") eo anv an doare kerneveureg a-vremañ adsavet hag a zo diazezet war testennoù ar hag an.
Kregiñ a rajod da gritikañ-kriz ar c'hernewek unys er bloavezhioù 1980 ha diwar ar c'hritikoù-se e savas daou ginnig pennañ evit krouiñ sistemoù all evit reizhañ fazioù ar c'hernewek unys daoust ma kendalc'has lod eus ar gerneveuregerion/ezed d'ober gant ar sistem kent-se: diouzh un tu ar c'hernewek kemmyn, difennet dreist-holl gant Ken George, hag ar c'hernuack nowedga diouzh an tu all difennet gant Richard Gendall.
Tra 'n em awenas ar c'hernewek kemmyn gant mammennoù kerneveureg ar c'hrennamzer emañ diazezet ar c'hernuack nowedga war daveoù diwezhañ ar yezh eus ar XVIIvet hag an XVIIIvet kantved skrivet gant tud evel Nicholas Boson ha John Boson, William Rowe, Thomas Tonkin... hag en ur zerc'hel kont eus rannyezhoù saoznek komzet e Kernev-Veur a-orin predenek.
Dre vras e vez skrivet ar c'herneveureg gant ar sistem-mañ en ur implijout doareoù reizhskrivañ ar saozneg hag oc'h ober muioc'h gant al lizherenn c e-lec'h k evel e kernewek kemmyn, eeunoc'h eo ar yezhadur evit hini doareoù kreneveureg adsavet a-vremañ all ha degemeret e vez gantañ muioc'h a c'herioù a orin saoznek, da skouer wolcum e-lec'h dynargh ("degemer mat") (welcome).
Cussel an Tavas Kernuack eo anv an ensavadur e penn ar c'hernuack nowedga.
Gant an dud a sav a-enep dezhañ e vez tamallet d'an c'hernuack nowedga bezañ saoznekaet betek re; gant ar re a sav a-du gantañ avat e vez lâret ne raent nemet kenderc'hel gant diorroadur istorel ar yezh.
Skrid skouer diwar pajenn gozh degemer ar Wikipedia e kerneveureg:
Mana
Mana zo un anv-lec'h, hag ivez ur meizad deuet diwar ar mojennoù kozh maori.
Morfudd
Morfudd pe Morfudd ferch Urien, pe Morfydd (e saozneg), a oa merc'h Urien Rheged ha Modron, ha c'hoar ar priñs-haroz Owain ab Urien e rouantelezh Rheged en Hanternoz kozh ar Vrezhoned.
Meneg anezhi zo e Trioedd Ynys Prydain (Triadoù Enez Vreizh) hag en danevell Culhwch ac Olwen. Ur garantez divarvel zo savet etre Morfudd ha Cynon fab Clydno, unan eus brezelourien Arthur hervez ar vojenn a zamweler en Trioedd, pezh a ziskouez e oa ur gontadenn-bobl diwar-benn an daou zen yaouank a oa anavezet er Grennamzer.