cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Klotenn diabarzh
Cynghanedd draws ("kenganez-dreuz")
Tre ha tre evel cynghannedd groes nemet ez eus kensonennoù e penn-kentañ eil hanterenn al linenn ne vezont ket kavet en aridennad kensonennoù heklevet. Cynghanedd draws a gaver er werzenn-se gant R. Williams Parry Amañ eo adlavaret ar sekañs kensonennoù {Rh Ch Dd [taol-mouezh]} gant bogalennoù taol-mouezhiet disheñvel (<e> berr hag <â> hir). Gallout a reer merzhout ne c'hoari an <n> e fin an hanterenn gentañ perzh ebet er genganez, echuet eo ar werzenn gant ar ger iâ, da lavaret eo ur vogalenn. Ma vije echuet gant ur ger e <–n> e vije ur glotenn c'henadel etre an daou c'her, ar pezh n'eus ket aotre d'ober er genganez.
Notenniñ a reer n'emañ ket perzh {D N} en eil hanterenn eus ar werzenn eus ar genganez, aze emañ an diforc'h etre ar genganez-dreuz hag ar genganez-groaz. Ne vern pe niver a gensonennoù direspont a zo el lodenn-mañ eus ar werzenn e-keit m'eo adlavaret ar sekañs kensonennoù kentañ gant an taol-mouezh. Keñveriañ a c'heller ober gant ur c'hinnig all, pell diouzh an hini kentañ, e barzhoneg Dafydd ap Gwilym Merched Llanbadarn m'eo bet adlavaret ur silabenn hepken :
Cynghanedd sain ("kenganez-son")
Gant cynghanedd sain e c'hoarier gant ar c'hlotennoù-diabarzh. Ma ranner ar werzenn e teir lodenn, gant daou droc'h, e klot ar rann gentañ hag an eil rann tra ma adlavar an trede rann patrom kensonennoù an eil. Da skouer :
Cynghanedd lusg ("kenganez-lusk")
Silabenn ziwezhañ a-raok an troc'h en hanterenn gentañ al linenn az a d'ober ur glotenn glok gant eil silabenn ziwezhañ er ger diwezhañ eus ar werzenn, ur ger liessilabennek (ennañ taol-pouezh pennañ an eil hanterenn). Da skouer : Ar sistem-se eo tamm pe damm hini an enklotennoù brezhonek.
E brezhoneg
Lañs zo bet roet en-dro d'ar gwerzaouiñ e klotennoù-diabarzh gant ar skrivagner Roparz Hemon e deroù an hag a-hed e vuhez varzhoniel da c'houde. Meur a varzhoneg enklotennet en deus savet. War e lerc'h, an den all en deus savet meur a varzhoneg enklotennet eo Alan Botrel. Un torkad leun a varzhonegoù enklotennet en deus skrivet, anvet Govel an dremmwelioù, da skouer. Gwech ha gwech all e vez embannet ur varzhoneg evel-se e kelaouenn Al Liamm ivez, met ret eo anzav n'eo ket ken puilh an oberennoù enklotennet el lennegezh vrezhonek kempred evel m'emañ en hini kembraek. Gant Al Liamm e oa bet embannet Lae Izold, gant Paskal Tabuteau, un oberenn skrivet penn-da-benn gant enklotennoù.
Picerno
Picerno  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
Maglie
Maglie zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Ferdinando Gonzaga (disheñvelout)
Ferdinando Gonzaga zo bet anv meur a zen eus an tiegezh Gonzaga, e Mantova dreist-holl.
Moliterno
Moliterno  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
Haakon VI Norge
Haakon VI Norge a oa roue Norge. Dimezet e oa da Margrete Valdemarsdatter (1353 † 1412), merc'h da Valdemar IV Danmark, roue Danmark.
Iliz-veur
Un iliz-veur zo ur seurt iliz vras. An iliz pennañ eo en un eskopti, enni kador an eskob.
Jarlo
Ar Jarlo zo ur stêr eus kornog Treger, e hanternoz Breizh, 20,6 km hed dezhi. Eieniñ a ra e-kichen Kermeur, e kumun Plougonven e Menez Are, etre ar C'hloastr ha Lanneanou, hag ac'hano e red war-du an hanternoz. Goude kuitaat Lanneanou e treuz Plougonven, Plourin-Montroulez, a-raok erruout e kêr Montroulez. Eno e kember gant ar C'hefleud d'ober aber Montroulez.
Jamestown (Virginia)
Jamestown zo ur gêr eus Virginia, e Stadoù Unanet Amerika. Bez’ eo al lec’h kentañ annezet da vat gant trevadennerien eus Europa e Norzhamerika. En aber ur stêr anvet James River emañ.
Istor
Krouet e voe ar gêr d’ar 14 a viz Mae 1607, gant trevadennerien dilestret eus ur vag kaset gant ar Virginia Company, hag anvet e voe « James Fort », en enor d’ar roue James I, roue Bro-Saoz ha Bro-Skos. En deroù e oa un darempred mat a-walc’h etre an drevadennerien hag an Indianed a oa o vevañ er vro. Buan e trenkas an traoù avat ha dindan un nebeud bloavezhioù e voe lazhet an Amerindianed-se. E Jamestown e tilestras an Afrikaned kentañ a voe degaset da Amerika evel sklaved, e 1619. E Jamestown ivez e voe savet an iliz anglikan kentañ eus ar Stadoù Unanet. Tro-dro da Jamestown ivez e teraouas gounidigezh ar butun er Stadoù Unanet (e 1614). Hag e Jamestown e voe savet ar c’hentañ kuzul dilennet, e 1619, evit ren Trevadenn Virginia hag evit kinnig "lezennoù reizh" d’an dud a oa o chom eno. Kêr-benn Virginia e voe Jamestown betek 1699, pa voe kaset sez ar gouarnamant da Middle Plantation (anavezet bremañ evel Williamsburg), rak Jamestown a oa bet distrujet gant an tan, meur a wech, e 1608, e 1676 hag e 1698. Ouzhpenn-se ne oa ket gwall yac’h, pa oa e-kreiz geunioù, hag uhel a-walc’h e oa ar feurm mervel enni.
Chalcomitra
Chalcomitra a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1853 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Seizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Seitek (17) isspesad en holl.
Martano
Martano zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Ernst von Bayern (1554-1612)
Priñs-eskob Liège e voe adalek 1581 betek e varv e 1612.
ur serc'h en devoa, Gertrud von Plettenberg hec'h anv.
Abánades
Abánades zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
Kurunenn (pennwisk)
Ur gurunenn zo ur pennwisk, hag arouez ar galloud.
Ernst Bavaria (1500-1560)
Ernst Bavaria (1500-1560), Ernst von Bayern en alamaneg, a oa merour eskoptioù Passau ha Salzburg hag aotrou Glatz.
Humpty Dumpty
Humpty Dumpty zo tudenn ur rimadell saoznek. Tennaén a ra d'ur vi denheñvel. Kentañ meneg eus ar rimadell a gaver en XVIIIvet kantved, hag eus an ton e 1870, en National Nursery Rhymes and Nursery Songs, gant James William Elliott. Eus pelec'h e teu, n'ouzer ket, met meur a vartezeadenn zo bet steuet. Meneg anezhañ zo bet alies el lennegezh, ha dreist-holl gant Lewis Carroll e Through the Looking-Glass (1872). lakaet eo er Roud Folk Song Index dindan an niverenn 13026.
Leptocoma
Leptocoma a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).
Humpty Dumpty
En un doare all
Leptocoma
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Tri isspesad ha tregont (33) en holl.
Sundabar
Sundabar a zo ur gêr er Marzioù Argant er bed faltaziek ar Rouantelezhioù Ankouaet. Ur gêr vogerek eo.
Poblañs
14 259 den a oa o vevañ enni, araok an Hudvosenn. Un hanter diouto a zo tud hag un drederenn a zo korrien. Kornandoned, hanterdud hag elfed a zo ivez.
Oria (Puglia)
Oria  zo ur gumun e proviñs Brindisi, e Puglia.
Alegorienn ar Sonerezh
Alegorienn ar Sonerezh zo un daolenn gant Filippino Lippi (etre 1475 ha 1500).
Sundabar
Istor
Da vare rouantelezh Delzoun e voe dija Sundabar ur wikadell greñv, savet ha poblet gant korrien.
Olaus Magnus
Olaus Magnus (Here 1490 – 1 Eost 1557) a oa ur skrivagner svedat, kartennour ha beleg katolik.
Sundabar
Kartenn
Ur gartenn eus Sundabar a zo war ar skritell vras a gaver el levr Kevioù hag erevent trede embannadur diwar-benn ar Marzioù Argant.
Proviñs Albacete
Proviñs Albacete zo unan eus an 50 proviñs a zo e Spagn, hag unan eus ar pemp a zo e Kumuniezh emren Kastilha-La Mancha.
Sundabar
Kartenn
Saozneg : Sundabar
Galleg : Sundabar
Olaus Magnus
Un diaraoger e voe war dachenn ar studiadennoù istorel war broioù hanternoz Europa. E oberenn anavezetañ eo Historia de gentibus septentrionalibus, embannet e 1555, e 22 levrenn, ma konte latin e-leizh a draoù war douaroniezh, hengounioù ha mojennoù pobloù Skandinavia.
Evel e vreur henañ Johannes Magnus e voe beleget Olaus, ha dont da vezañ chaloni en Uppsala ha Linköping, a-raok bezañ anvet da arc'hdiagon e Strängnäs. Gant an Disivoud protestant o c'hounit tachenn e Sveden e rankas kuitaat ar vro, gant e vreur Johannes Magnus a oa arc'heskob Uppsala. En em staliañ a rejont e Roma. Goude marv e vreur e 1544 e voe fiziet arc'heskopti Uppsala en Olaus, gant ar pab Paol III, met ne c'hallas biken mont di da sezañ evel arc'heskop ha tremen a reas ar peurrest eus e vuhez en ur manati e Roma.
Pa oa e Sveden en doa graet un droiad e proviñsoù hanternoz ar vro. Ur wech en Italia e savas ur gartenn gaer eus ar broioù-se, anvet Carta Marina ha skrivañ a reas ur mell Historia de gentibus septentrionalibus evit sachañ evezh pennoù ar Vatikan war e vro. Moullet e voe al levr gantañ e-unan e Roma, e 1555. Ennañ e oa ur bern engravadurioù kaer war doareoù ha boazioù broioù hanternoz Europa.
Seixo
Seixo, pe O Seixo, pe Os Seixos, zo anv meur a lec'h e Galiza ha Portugal. N'eus kumun ebet en anv-se.
Parrezioù
Anv un toullad parrezioù eo Seixo.
Kavet e vo meneg eus al lec'hioù all er pennadoù gl:Seixo, gl:O Seixo, pe gl:Os Seixos, er wikipedia galizek.
Luch
Luch eo an den na sell ket eeun ouzh an traoù.
Kanton Pontorson
Kanton Pontorson a zo ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Manche hag er rannvro Normandi. Brasaet e oa bet da 24 c'humun gant dekred ar 25 a viz C'hwevrer 2014.
Betek 2015
Kanton Pontorson a yae 10 kumun d'ober anezhañ:
Abaoe 2015
Kanton Pontorson a ya 24 c'humun d'ober anezhañ:
Pont-l'Évêque
Pont-l'Évêque zo un anv-lec'h gallek.
Eau Claire
Eau Claire (dour boull e brezhoneg) zo un anv-lec'h gallek hag a gaver e Norzhamerika.
Fairbourne
Fairbourne zo ur gêriadenn e kreisteiz kontelezh Gwynedd, e Kembre. N'eus anv kembraek ebet eviti, daoust m'emañ en ur vro gembraek da vat. A-wechoù e reer gant an anv Friog eviti e kembraeg, met e gwirionez ez eo Friog ur gêriadenn all e-kichen.
Emañ Fairbourne e kumuniezh Arthog, e-kichen an hent a gas eus Dolgellau da Dywyn. Emañ war ribl su aber an Afon Mawddach, a-dal da gêr Abermaw. Savet e voe Fairbourne e dibenn an gant Arthur McDougall, rener un embregerezh a rae bleud, evel ur gêriadenn vakañsiñ war bord ar mor.
Água Santa (Rio Grande do Sul)
Água Santa zo ur gumun e Stad Rio Grande do Sul, e Brazil.
Erik Pomerania
Erik Pomerania (Erik av Pommern) (1382-1459) a oa Roue Sveden, Danmark ha Norge. Evel Roue Danmark e oa Erik VII, evel Roue Sveden e oa Erik XIII, evel Roue Norge e oa Erik III. Ren a reas war-lerc'h e lezvamm Marc'harid Iañ Danmark.
Garndolbenmaen
Garndolbenmaen zo ur gêriadenn e Kembre, e kontelezh Gwynedd. Emañ er c'hornôg da gêr Porthmadog, e kumuniezh Dolbenmaen.
Erik Pomerania
Ganet e oa war-dro 1382 e Rügenwalde. Mab e oa d'an Dug Warcisław VII Pomerania (marvet en 1394) ha da Marie von Mecklenburg-Schwerin (marvet en 1402), nizez d'ar rouanez Marc'harid Iañ Danmark,
Garndolbenmaen
Y Ffynnon eo anv kazetenn ar c'horn-bro. Ur skol kentañ derez zo e Garndolbenmaen, ma teu bugale eus ar c'hêriadennoù tro-dro, evel Pant Glas, Bryncir, Cwm Pennant ha Golan. Er gêriadenn ivez ez eus ur studio ma'z eus bet enrollet meur a bladenn gant sonerien ha kanerien gembraek. Un toullad tiez kozh zo aet d'ober tiez-hañv evit an douristed.
Erik Pomerania
En 1402 setu Marc'harid Iañ Danmark o varc'hata gant Herri IV Bro-Saoz diwar-benn un emglev etre Bro-Saoz hag Unvaniezh Kalmar. Kinniget e voe ober div eured war un dro: Erik a zimezje da verc'h Herri, Philippa, hamab Herri, Priñs Kembre ha danvez-roue ( Herri V Bro-Saoz), a zimezje da c'hoar Erik, anvet Katarzyna.
Barabaeg
Ur yezh turkek eus ar is-skourr ar yezhoù ouralanek eo ar barabaeg, komzet gant tro-dro da 8000 den en Oblast Novosibirsk, Oblast Tyumen hag en Oblast Tomsk e Siberia (Rusia). Ken tost emañ ouzh an tatareg ma vez renket e vel ur rannyezh anezhañ peurliesañ, o talvezout an tatareg unvan da yezh dre skrid.
Erik Pomerania
E varv
Mervel a reas e Rügenwalde d'an 3 a viz mae 1459.
Barabaeg
Pa vez skrivet, ec'h implijer al lizherenneg kirillek.
San Andrés del Congosto
San Andrés del Congosto  zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
Zorita de los Canes
Zorita de los Canes zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
Água Santa
Água Santa (Dour santel e brezhoneg) zo un anv-lec'h portugalek ha hini meur a lec'h e Brazil.
Barletta
Barletta zo ur gêr eus Italia, hag ur gumun eus Proviñs Barletta-Andria-Trani, e Puglia.
Erein
Erein zo un ti-embann euskarek e Donostia.
Embannet ez eus romantoù polis gant Donna Leon ha Henning Mankell.
Proviñs Cuenca
Proviñs Cuenca zo unan eus an 50 proviñs a zo e Spagn, e Kumuniezh Emren Kastilha-La Mancha.
Cuenca eo ar pennlec'h.
Yebra (Guadalajara)
Yebra  zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
Radio Bro Gwened
Radio Bro Gwened pe RBG zo ur radio kevredigezhel savet e 1983 ha diazezet e Pondivi. Skignañ a ra abadennoù brezhonek, gallo hag abadennoù gallek.
Frekañsoù
Frekañsoù lies a zo gant Radio Bro Gwened:
Proviñs Ciudad Real
Proviñs Ciudad Real zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn, e Kumuniezh Emren Kastilha-La Mancha, ha Ciudad Real eo ar gêr-benn.
Afchareg
Ur yezh turkek eo an afchareg (e turkeg: afşarca) komzet e Turkia, Siria, Afghanistan hag Iran.
Drepanornis
Drepanornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1873 gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).
Alegorienn
Un alegorienn (diwar ar gerioù gregach ἄλλον / állon, « tra all », hag ἀγορεύειν / agoreúein, « komz dirak an holl ») zo un doare skeudenniñ ameeun hag a implij un dra (den pe ober) evel arouez un dra all, meizad difetis peurvuiañ, pe kentel a vuhezegezh diaes da aroueziañ war-eeun.
Yezh
E Geriadur Vallée e kinnig an oberour ar gerioù parabolenn ha dammeg, diwar ar ger kembraek dameg, a dalvez kement ha parabolenn. Alegori hag alegorienn a gaver e Geriadur Favereau. Geriadur Ménard a ginnig ur ger adammeg, kenorin gant ar ger dammeg meneget dija. Allegorienn a gaver en implij gant Diwan.
Yebra de Basa
Yebra de Basa zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Magdala
thumb|right|250px|An Tour Magdala e [[Rennes-le-Château, e Bro-C'hall.]]
An Tour Magdala e Rennes-le-Château, en Aude, e Bro-C'hall. Lakaet eo bet da glotañ anv an tour gant ster an anv-lec'h Magdala.
María de las Mercedes
María de las Mercedes zo un anv-badez spagnolek, diwar unan eus anvioù ar Werc'hez Vari.
Bisceglie
Bisceglie zo ur gêr hag ur gumun eus Italia e proviñs Barletta-Andria-Trani, e Puglia.
Marc-Athanase-Parfait-Œillet Des Murs
Marc-Athanase-Parfait-Œillet Des Murs, bet ganet d'ar 17 a viz Ebrel 1804 e Pariz (Seine, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'ar 25 a viz C'hwevrer 1894 e Nogent-le-Rotrou (Eure-et-Loir, Bro-Chall), a oa un evnoniour gall.
Manuel Pinto da Costa
Manuel Pinto da Costa (ganet d'ar 5 a viz Eost 1937) zo ur politikour eus São Tomé ha Príncipe.
Pa voe dizalc'h ar vro e 1975 e voe dilennet da brezidant gant ar vodadenn vonreizhañ. Addilennet e voe e 1980 hag e 1985 pa ne oa nemet ur strollad politikel (komunour) aotreet e São Tomé ha Príncipe. E 1991 e voe aozet an dilennadeg demokratel kentañ hag ec'h eas ar maout gant Miguel Trovoada. Pinto da Costa a guitaas ar politikerezh neuze e-pad un nebeud bloavezhioù. Distreiñ a reas e 1996 ha lakaat e anv en dilennadeg. Koll a reas anezhe en eil tro ha Trovoada a voe trec'h adarre. E 2001 e kollas a-enep Fradique de Menezes ha ne lakaas ket e anv e dilennadeg 2006.
E miz Eost 2011 e c'hounezas an dilennadeg a-enep Evaristo Carvalho.
Demônios da Garoa
Demônios da Garoa zo ul laz-seniñ, eus São Paulo (kêr), e Brazil, krouet er bloavezhioù 1940, pa oa anvet "Grupo do Luar", ha savet gant Arnaldo Rosa. Brudet int evel kanerien ha sonerien kanaouennoù Adoniran Barbosa, evel Trem das Onze e 1965.
Proviñs Toledo
Proviñs Toledo  zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn, e Kumuniezh Emren Kastilha-La Mancha, er c'hreisteiz da Madrid.
Fuentenovilla
Fuentenovilla zo ur gumun e Spagn e proviñs Guadalajara.
Mari Madalen (santez)
Gerdarzh
Meur a Vari a oa en Aviel, ha homañ a veze graet Mari Magdala anezhi abalamour ma oa eus Magdala.
Hervez an Aviel
Ganet e vefe er bloavezh 3, merc'h e vefe bet d'an arc'hbeleg Syrus ar Yairit, beleg David. Lidoù ar relijion yuzev a rae he zad e sinagogenn Capharnaum, e Galilea. He mamm, Eucharia, a vefe bet eus lignez Israel hep bout eus skourr David.
Genidik e oa eus Magdala, war lez kornaouek Mor Galilea. Hervez Aviel Lukaz (VIII, 2) e voe disammet eus seizh diaoul gant Jezuz. Goude e voe e-touez e ziskibion hag e heuliañ a reas betek e varv war ar groaz (Aviel Mark, XV, 40-41).
Istor an Iliz
Adalek ar pab Gregor Iañ, er VIvet kantved, e kavas da Iliz Roma e oa an anvioù Mari Magdala ha Mari Betania hini ar memes maouez evel ar bec'herez a skuilhas frond war Jezuz. Hiriv avat eo ral an arbennigourien a sav a-du gant ar mennad-se. En iliz katolik hiriv e lider santez Mari Magdala d'an 22 a viz Gouhere, ha Mari Betania war un dro gant he c'hoar Marta d'an 29 a viz Gouhere. A-hend-all e vez graet ar c'hemm etre an div Vari-se koulez en iliz reizhkredennek evel en ilizoù protestant.
El liverezh
Livet eo bet Mari Madalen e meur a abadenn eus he buhez: pa deu Jezuz d'he zi, pa’n em dro ouzh Doue, en dezerzh, dirak Jezuz war ar groaz, pa fell dezhi stekiñ ouzh Jezuz savet a varv da vev, pa sav d'an neñv.
Skeudennaoueg
Un toullad oberennoù awenet gant ar santez kristen Mari-Madalen: darn a wel ar santez, re all ar bec'herez en he noazh.
Mazatlán
Mazatlán zo ur gêr vras eus Mec'hiko, e stad Sinaloa. Emañ war an aod, a-dal da veg suañ ledenez Kalifornia-Izel.
Trani
Trani zo ur gêr hag ur gumun eus Italia, ha war un dro gant Barletta hag Andria, penn-lec'h proviñs Barletta-Andria-Trani, e Puglia, war aod Mor Adria. 54 655 a dud zo enni o chom.
Mazatlán
Un anv nahouatlek eo Mazatlán ha talvezout a ra kement ha "lec'h ar c'hirvi." Diazezet e voe kêr e 1531, gant un armead Spagnoled renet gant Nuño de Guzmán. E-kreiz an e oa bet kalz tud o tont eus Alamagn o'n em staliañ enni. Tamm-ha-tamm e kreskas Mazatlán ha dont da vezañ ur gêr vras. Kêr-benn Sinaloa e voe etre 1859 ha 1873.
E 2010 e oa 438,434 a dud o vezañ e kêr ha 489,987 er gumun (municipio), hag an eil kêr vrasañ e oa Mazatlán e stad Sinaloa. Dont a ra kalz touristed di ha kalz letioù zo a-hed an aod. Ur vag-treizh zo da vont da La Paz e Kalifornia-Izel. Un aerborzh etrebroadel zo e Mazatlán ivez.
Aktiniom
Un elfenn gimiek eo an aktiniom ; Ac eo e arouez kimiek, 89 e niver atomek ha 227,028 e dolz atomek. An aktinid kentañ eo e taolenn drovezhiek an elfennoù kimiek.
Istor
E 1899 e voe dizoloet an aktiniom e Pariz gant ar c'himiour gall André-Louis Debienne, dre e dennañ diouzh ar c'hailh uraniom anvet pitchblende, a zo uraniom oksidet U3O8, bet dilezet gant Marie Curie goude m'he devoa tennet ar radiom anezhañ. Heñvelderioù a gavas etre an elfenn nevez hag an titaniom 22Ti, a zo ur metal ardreuzat ; e 1900 avat e kavas dezhañ e oa damheñvel ouzh an toriom 90Th, a zo un aktinid all. E 1902 e voe tennet an hevelep elfenn eus an hevelep kailh gant ar c'himiour alaman Friedrich Otto Giesel, a gavas heñvelderioù etre an elfenn nevez hag al lantanom 57La, a zo ul lantanid. E 1904 e roas F. Giesel an anv emamium d'an elfenn a grede bezañ nevez, dre ma ne ouie mann ebet diwar-benn labour André Debienne. Goude ma voe bet keñveriet an div gavadenn e voe anzavet e oa Debienne an dizoloer kentañ, a zibabas an anv actinium diwar an henc'hresianeg ακτίς, ακτίνος aktis, aktinos, "bann", "skin", en abeg d'e skinoberiegezh. Eus anv an aktiniom e teu hini rummad an aktinididoù, 15 elfenn ennañ eus 89Ac betek 103Lr, al lawrensiom.
An izotop Ac-227 eo a voe tennet eus U3O8 ; kavet e vez en natur, pa 'z eo disoc'h digevanadur an uraniom-235. Louc'hoù hepken zo anezhañ avat, pa n'eus nemet war-dro 150 mg ag aktiniom en un donennad pitchblende. Skinoberiek-kenañ eo an aktiniom, war-dro 150 gwezh muioc'h eget ar radiom.
Kimiek
Buan e tazgwered an aktiniom en aer, ur c'holoenn wenn ag oksidenn aktiniom a zeu warnañ evit harpañ ouzh an oksidadur da vont donoc'h. Damheñvel ouzh re al lantanom eo e berzhioù kimiek.
Kenderc'hadur
Dre m'eo an aktiniom tost d'al lantanom ha da lantanidoù all a-fed perzhioù kimiek ez eo diaes o disrannañ p'o zenner eus kailh uraniom, setu e kaver aesoc'h kenderc'hañ aktiniom dre vombezenniñ radiom-226 gant neutronoù e kreizennoù derc'hanel : 226Ra + 1 neutron → 227Ra → 227Ac dre skinoù β skignet e-pad 42,2 munutenn. Gouest eo Ac-227 da dapout neutronoù a-benn reiñ 228Ac a-gementadoù bihan. Goude-se e tisranner an aktiniom diouzh ar radiom hag an elfennoù all a zo bet kenderc'het (plom, bismut, poloniom ha toriom).
Izotopoù
Un izotop hepken eus an aktiniom a gaver en natur, 227Ac, gant un hanter-vuhez a 21,773 bloavezh.
Skinizotopoù zo bet kevanaozet, 36 anezho, 225Ac o vezañ an hini stabilañ gant un hanter-vuhez a zek devezh.
Arver
Hini ebet, abalamour da rouested, priz ha skinoberiegezh an elfenn.
Andria
Monumant
En Andria emañ ar c'hastell krennamzerel Castel del Monte.
Canosa di Puglia
Canosa di Puglia zo ur gêr hag ur gumun eus Italia e proviñs Barletta-Andria-Trani, e Puglia.
Andria
Boued
Ar Burrata di Andria eo ar fourmaj lec'hel diwar laezh saout.
Fuentelviejo
Fuentelviejo zo ur gumun e Spagn e proviñs Guadalajara.
Skol Diwan Roazhon
Skol Diwan Roazhon, krouet e 1977, eo an eil koshañ skol Diwan zo e Breizh.
Istor
Da gentañ e oa annezet en ti anvet "Ferme de La Harpe", e karter Keryann, e kornôg kêr, er savadur e-lec'h m'emañ bremañ Kelc'h Keltiek Roazhon hiziv. Ur blakenn-eñvor a zo bet lakaet abaoe e-kichen an nor.
Goude-se e oa aet ar skol da voulouard Gwitreg, e reter kêr. Dilojañ a reas meur a wech c'hoazh a-raok erruout hiriv e kreisteiz kêr, e straed Portugal, e-kichen ar voskeenn. E-pad pell e oa bet niver ar vugale hep kreskiñ nemeur, hogen bremañ eo erru re vihan ar skol.
2013
7 klas zo, hag 151 bugel a oa enskrivet e beg Gwengolo, 15 muioc’h evit e Gwengolo 2012. Liza Jacq eo ar skolaerez a zo renerez abaoe Gwengolo 2013.
-91
663 Ab urbe condita = 91 kent J.-K.
Koailh harlikin
Ar goailh harlikin a zo ur spesad evned, Coturnix delegorguei an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv an evnoniour ha naturour gall Adulphe Delegorgue (1814-1850) en devoa e zeskrivet evit ar wech kentañ.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
Clémentine Delait
Clémentine Delait, bet ganet Clémentine Clattaux d'ar 5 pe <time class="nowrap date-lien" datetime="1865-03-06">6 a viz Meurzh 1865 <time class="nowrap date-lien" datetime="1865-03-06"> e Chaumousey ha marvet d'an <time class="nowrap date-lien" datetime="1939-04-19">19 a viz Ebrel 1939 <time class="nowrap date-lien" datetime="1939-04-19"> en Épinal, zo bet brudet evel maouez varvek.
Proviñs Ávila
Proviñs Ávila zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn, e Kumuniezh Emren Kastilha ha León. Kêr Ávila eo ar gêr-benn.
Jane Campion
Jane Campion, ganet d'an 30 a viz Ebrel 1954 a zo ur sevenerez filmoù eus Zeland-Nevez.
Brezel Afghanistan (2001-2021)
Brezel Afghanistan a zo bet ur brezel a badas eus ar bloaz 2001 betek 2021. Kroget e oa gant ur C'hengevread etrebroadel renet gant Stadoù-Unanet Amerika evit aloubiñ Afghanistan, freuzañ an emirelezh Taliban ha sevel ur republik islamek degemezret asantet etrebroadel tri bloaz war-lerc'h.
Unvaniezh Kalmar
Unvaniezh Kalmar (Kalmarunionen e daneg, norvegeg ha svedeg) a oa bodad teir rouantelezh eus Lec'hlenn Danmark, Sveden ha Norge etre 1397 ha 1523. Eus an amzer-se e teu ar banniel anvet Dannebrog. Dizalc'h e chomas an teir bro, met dre ma oa kreizennet ar galloud e Danmark e savas bec'h e Sveden, hag echuet e voe gant an unvaniezh.
Brezel Afghanistan (2001-2021)
Echuet e oa ar brezel e 2021 goude un argadenn Taliban, a echuas gant freuzadenn ar republik islamek hag adsevel un Emirelezh islamek. Bet e oa bet ar brezel hirañ en istor Stadoù-Unanet Amerika, padet e oa 6 miz pelloc'h eget hini Vietnam (1955–1975).
Unvaniezh Kalmar
An teir bro
Disheñvel e oa Lec'hlenn ar XIVvet kantved diouzh hini bremañ.
Brezel Afghanistan (2001-2021)
Bilañs denel ar brezel a zo bet drastus. En holl ez eus bet etre 176 000 ha 212 000 den marvet. 46 319 trevour en o zouez. Ouzhpenn 5,7 milion a Afghaned a zo distroet en Afghanistan goude aloubadeg 2001, met pa oa distroet an Dalibaned er galloud e 2021, 2,6 milion a Afghaned a zo repuidi c'hoazh. E-tro 4 million anezho a zo tec'het d'an estren-vro.
Russia hag Iran
Dres goude gwalldaolioù an 11 a viz Gwengolo 2001, nerzhioù Iran, dreist-holl ar Gwarded reveulzier renet gant Qasem Soleimani o devoa sikouret SUA, dre guzh. Harpet o doa a-enep stourmerien Al-Qaeda a sikoure an Dalibaned. Echuet e oa ar sikour goude ar gomzadenn lesanvet The Axis of Evil a oa bet d'an 29 a viz Genver 2002. Er gomzadenn e oa bet graet eus Iran ur "Stad harper ar sponterezh hag ur riskl evit ar peoc'h er rann-vro". Goude-se nerzhioù lu Iran a oa bet muioc'h-muiañ enebet ouzh an nerzhioù stadunanat er rann-vro.
Unvaniezh Kalmar
An Unvaniezh
Marc'harid Iañ Danmark a oa merc'h da Valdemar Atterdag, roue Danemark, ha pried da roue Norge Håkon VI. Lakaat a reas anavezout he gourniz Erik Pomerania evel roue Norge, ha goude e strivas da lakaat e zilenn da roue en div vro all.
Alegorienn ar vougev
Alegorienn ar vougev, anavet ivez evel Mojenn ar vougev, zo un alegorienn gant ar prederour hellazat Platon e deroù VIIvet levrenn e skrid Ar Republik diwar-benn an Den hag an Anaoud. Kaoz zo enni eus tud chadennet en ur vougev dindan zouar, troet o c'hein ouzh an toull da vont e-barzh, ma ne welont nemet o skeudoù ha re traoù hag a zo pell a-dreke.
An alegorienn
En ur vougev dindan zouar ez eus tud chadennet ha n'o deus ket gwelet sklêrijenn an deiz c'hoazh, hag anezhi n'anavont nemet un damsklêrijenn a zegouezh betek enne. Anezho o-unan hag eus an traoù en-dro dezhe n'anavont nemet ar skeudoù a welont ouzh mogerioù hag a zo stummet gant un tan a-dreke. eus ar sonioù n'anavont nemet an heklev.
Ma vez dichadennet un den ha kaset e-maez ar vougev e vo trellet e zaoulagad gant an deiz dre ma n'eo ket kustum d'e welout. Gouzañv a raio en abeg d'ar c'hemm ha ne vo ket gouest da welout ar pezh a vo diskouezet dezhañ. Daoust ha neuze ne fello ket dezhañ distreiñ d'ar stad ma oa a-raok? Ma talc'h e grog e voazo ouzh e stad nevez hag e c'hallo gwelout en e wirvoud. Ma kemer emskiant eus e stad kent e vo diaes dezhañ distreiñ da-gaout an dud chomet er chadennoù. Hogen ar re-se, dic'houest da empennañ pezh a zo c'hoarvezet dezhañ ne fello ket dezhe krediñ anezhañ : « daoust ha ne vo ket lazhet gante? »
Lightweight Helmet
Al Lightweight Helmet pe LWH (Tok-harn lijer) a vez graet eus an tok-harn implijet gant ar United States Marine Corps o kemer plas hini an tok-houarn brezel PASGT.
Diaes ez eo d'un den nann arbenikaet da welet an diforc'hioù etre an tok-harn PASGT hag al Leightweight helmet ken tost an eil eus egile. Er-maez eus an UMSC e vez graet Fritz helmet (Tok-houarn alaman Stahlhelm) pe c'hoazh K-pot dre ma z'eo savet gant kevlar nemetken.
Diforc'hioù gant ar PASGT
Pouneroc'h ez eo an tok-harn Lightweight helmet evit reoù all lu ar Stadoù-Unanet. Brasoc'h ez eo pezh a zegas un difenn gwelloc'h evit an hini kozh PASGT.
Bez ez eus un tamm difenn a-dreñv evit ar choug pe V-neck ar pezh a zegas ivez un aezamant da vezañ gwisket ha da chom en e blas memes pa fiñv trumm ar soudard.
An LWH a zo bet lakaet evel dafar e fin ar bloavezh 2003 hag a gemeras plas ar PASGT adal ar bloavezh 2009.
Evel an tok-houarn PASGT al liv a zo unan gwer olivez.
Fuentelsaz
Fuentelsaz zo ur gumun e Spagn e proviñs Guadalajara.
Iași
Iași (distaget [] e roumaneg) zo ur gêr vras e reter Roumania. Pennlec'h distrig Iași eo. Ur gêr a bouez bras eo bet a-hed istor Roumania, war dachenn ar sevenadur ha war dachenn an armerzh. Kêr-benn Priñselezh Moldavia e voe eus 1564 betek 1859, kêr-benn Priñselezhioù Unanet Moldavia ha Valakia etre 1859 ha 1862, ha kêr-benn Rouantelezh Roumania etre 1916 ha 1918.
Fuentelencina
Fuentelencina zo ur gumun e Spagn e proviñs Guadalajara.
Iași
E Roumania eo anavezet evel "Kêr-benn sevenadurel" ar vro. Ha pouezus eo bet en istor ar vro. Kreizenn armerzhel ha kenwerzhel reter Roumania eo, ar vro anvet Moldavia.
E 2011 e oa 290,422 a dud o chom e Iași, pevare kêr vrasañ Roumania. E 2012 e oa 382,484 a annezidi en tolpad kêrioù tro-dro.
E Iași emañ koshañ skol-veur Roumania ; er pemp skol-veur bublik a zo e kêr ez eus 60,000 studier. Ur c'hoariva zo, C'hoariva Broadel Vasile Alecsandri (an hini koshañ e Roumania), ul laz-seniñ, un opera, ul liorzh-plant (an hini goshañ hag an hini vrasañ er vro), meur a virdi, a greizenn sevenadurel hag a vonumant a bep seurt.
Jacques Tati
Jacques Tati, bet ganet Jacques Tatischeff d'an 9 a viz Here 1907 e Le Pecq (Yvelines bremañ), e-kichen ar skwar o tougen e anv bremañ hag aet da Anaon d'ar 4 a viz Du 1982 e Pariz, a oa ur filmaozer hag un aktour gall.
Margherita di Savoia (Puglia)
Margherita di Savoia zo ur gêr hag ur gumun eus Italia e proviñs Barletta-Andria-Trani, e Puglia.
An anv
A-raok 1879 e oa anvet Saline di Barletta. Er bloaz-se e kemeras anv ar rouanez Marc'harid Savoia.
Alan Moore
Alan Moore, ganet d'an 18 a viz Du 1953 e Northampton, zo ur senarioour bannoù-treset hag ur skrivagner saoz. Watchmen, V for Vendetta ha From Hell eo e oberennoù brudetañ e bed ar comics.
Kregiñ a ra Alan Moore da labourat gant tiez-embann breizveuriat a-raok kenderc'hel gant tiez-emban amerikan. Brudet eo evit bezañ an hini bet lakaet ar comics da vezañ meüroc'h ha lennegeloc'h er bloavezhioù 1980. Degaset kalz en deus ivez e keñver stumm ar medium, dre efedoù pajennaozañ ne oant ket bet embannet betek-henn. Levezonet eo bet gant aozerien evel William S. Burroughs, Thomas Pynchon, Robert Mayer hag Iain Sinclair, skrivagnerien skiant-faltaziñ evel Michael Moorcock hag euz evel H.P. Lovecraft, Clive Barker, filmaozerien evel Nicolas Roeg. Er bannoù-treset, devoudus eo bet levezon Bryan Talbot, diaraoger ar vandenn-dreset evit an dud vras, aozer The Adventures of Luther Arkwright.
Hepkigour ha anavezet evit e venoioù anarkour, en em reiñ a ra da anaout evel un hudour hag un azeuler eus Glikon, un doue-naer roman.
Radevormwald
Radevormwald a zo ur gumun e stad Nordrhein-Westfalen, en Alamagn. Poblet eo gant 22 025 a dud (e 2013).
Fuentelahiguera de Albatages
Fuentelahiguera de Albatages zo ur gumun vihan e Spagn e proviñs Guadalajara ; 130 a dud a oa enni o chom e 2022.
María Elena
María Elena zo un anv-badez spagnolek a zo bet boutin a-walc'h er c'hantvedoù tremen. Savet eo diwar an daou anv-badez María hag Elena.
Koailh Japan
Koailh Japan (Coturnix japonica) a zo un evn eus kerentiad ar Phasianidae.
Annez
Bevañ a ra al labous e Japan ha Boutan, Manchouria, Sac'halin, reter Mongolia ha gevred Rusia,.
Minervino Murge
Minervino Murge zo ur gêr hag ur gumun eus Italia e proviñs Barletta-Andria-Trani, e Puglia.
Institut Supérieur des Langues de la République Française
Breizh
Kelenn, e Kemper, eo skourr breizhat an aozadur. E 2013 eo renet gant Eliane Kerjoant.
Pretoria
Pretoria a zo unan eus teir c'hêr-benn Republik Suafrika. Sez ar gouarnamant eo ha de facto ez eo ar gêr-benn vroadel. 2 345 908 a dud a oa o chom eno e 2007.
Cifuentes
Cifuentes zo un anv-lec'h spagnolek e meur a vro, deuet da vout un anv-tiegezh.
Pieds-noirs
An Treid Du (Pieds-Noirs e galleg) a zo an anv evit komz eus ar Gallaoued o tont eus Aljeria pe tud European, staliet en Afrika Gall an Norzh betek an dizalc'hidigezh. Ur « Pieds-Noirs » a zo ur Gall Aljerian advroet e Frañs adalek 1954. Krouet eo bet al lezanv se e 1955 a lâr Paul Robert, hag a zo bet eñ ur Pied-Noir. Ar Pieds-Noirs a zo Gallegerien kretat ha yuzev. War a seblant e vefe bet dija implijet al lezanv se war-dro 1951-1952 er kasern ar metropol evit komz eus tutaidi Gall a orin Afrika an Norzh. Ar raok brezel an dizalc'hidigezh al lezanv nemetañ evit gomz eus ar re Gall Aljerian a oa « Algériens » pe « Nord-Africains » hag ar broidi a oa lesanvet Arabes pe Musulmans. Int a teu da gentañ-penn eus Malta, Sisilia, Sardigna, Naplez, Korsika, Marsilha, Barselona hag Almeria. Bez e oa ur milion a dud a oa « Pieds-noirs » da vare an dizalc'hidigezh.
Termenadur
Daou dermenadur a zo a-enep, gwelet 'vez mat n'eo ket resis e termenadur.
Geilenkirchen
Geilenkirchen a zo ur gumun e stad Nordrhein-Westfalen en Alamagn. Poblet eo gant 26 626 a dud (e 2013).
Würselen
Würselen a zo ur gumun e stad Nordrhein-Westfalen en Alamagn.
Geilenkirchen
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Geilenkirchen gant :
Pieds-noirs
Termenadur
Er geriadur Larousse eo skrivet e vefe Pieds-Noirs un anv hag un anv-gwan a dalv: « Gallaoued a orin Europaat staliet en Afrika Norzh betek ar prantad dizalc'hidigezh. » (« Français d'origine européenne installé en Afrique du Nord jusqu'à l'époque de l'indépendance.»)
Würselen
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Würselen gant ar c'hêrioù-mañ :
Pieds-noirs
Termenadur
Er geriadur Grand Robert de la Langue Française e vefe Pieds-Noirs un anv gourel. E anv modern, e 1955 a zo: « Gallaoued o vevañ en Aljeria a gemer Aljeria c'hall evel o mammvro ; ha Gallaoued a orin aljerian. Ar stumm gwregel: une Pied-Noir.»
Spinazzola
Spinazzola zo ur gêr hag ur gumun eus Italia e proviñs Barletta-Andria-Trani, e Puglia.
Proviñs Burgos
Proviñs Burgos  zo unan eus an 50 proviñs a zo e Spagn, e hanternoz ar vro, e Kumuniezh Emren Kastilha ha León.
Río Grande de Santiago
Ar Río Grande de Santiago zo ur stêr e Jalisco, e Gwalarn Mec'hiko.
Cifuentes (Guadalajara)
Cifuentes zo ur gumun e Spagn e proviñs Guadalajara.
Elegy Written in a Country Churchyard
Elegy Written in a Country Churchyard ("Klemmgan skrivet en ur iliz er maezioù") zo ur varzhoneg saoznek savet e gant ar barzh saoz Thomas Gray (1716-1771) a-c'houde marv e vignon ar barzh Richard West. Unan eus ar brudetañ barzhonegoù saoznek eo, gwelet evel merk deroù ar romantelezh.
Ar varzhoneg
En ur vered emañ ar barzh o sellout en-dro dezhañ hag o venegiñ ar pezh a glev hag a wel en diabell : ar goukoug, ur labourer-douar oc'h arat.
E berr e tenn d'ur Memento mori hag e echu e doare ur c'h-Carpe diem.
E brezhoneg
Troet eo bet an oberenn e brezhoneg e lodenn diwezhañ al levr L'ancien Vers breton, gant Emile Ernault, e rann diwezhañ al levr, titlet Deux autres poésies : "L'Elégie de Gray" ; "À la mémoire de Marguerite Philippe". E gwirionez eo teir zroidigezh zo eus klemmgan Thomas Gray :
Izabel Stuart
Izabel Stuart, pe Izabel Bro-Skos, ganet entre 1425 ha 1427 ha marvet en 1494, a oa priñsez eus Bro-Skos ha dugez Breizh.
Merc'h e oa da Jakez Iañ Skos ha da Jeanne Beaufort, dugez e voe entre 1442 ha 1450 dre ma oa dimezet da Frañsez ar C'hentañ, dug Breizh. Mamm e oa da Mari Breizh
He buhez
Brudet e oa kened he c'hoar henañ, Marc'harid Bro-Skos, dimezet da 11 vloaz d'an daofin gall, a voe roue diwezhatoc'h, hogen kaeroc'h c'hoazh e veze kavet Izabel ha setu an dug Yann V da c'houlenn he dorn evit e vab Frañsez Iañ. Hag eñ da gas kannaded da Skos evit ma teufent goude da zegas keloù dezhañ eus gwir goantiz ar plac'h. Deuet en-dro setu ar gannaded da gontañ e oa ur plac'h kaer, serzh (unan dort a vije bet dizereat), grasius, nemet berr a spered. Ma respontas an dug:
Daejeon
Daejeon (distaget [] e koreeg ; skrivet 대전 en hangeul) zo ur gêr vras e-kreiz Sukorea. Emañ war-hed 150 km diouzh Seoul, er c'hreisteiz. Pempvet kêr vrasañ Sukorea eo, gant 1,530,650 a dud e 2011, hag ur gêr a bouez eo evit an deskadurezh uhel pa'z eus 18 skol-veur enni. Lesanvet e vez "Asia's Silicon Valley" abalamour d'an niver bras a embregerezhioù a bled gant an teknologiezhioù nevez enni.
Izabel Stuart
He buhez
Ha dimezet e voe Izabel da Frañsez e kastell an Alre d'an 30 a viz Here 1442, goude ez eas al lez da Roazhon, ha fest a voe e-pad eizhtez. Tri bloaz goude, e 1445, pa varvas he c'hoar Marc'harid Bro-Skos e Bro-C'hall, e skrivas Izabel ul levr pedennoù aourlivet.
Daejeon
Kêr-benn proviñs Chungcheong ar C'hreisteiz e oa etre 1932 ha 2012.
Izabel Stuart
He buhez
Pa varvas he fried Frañsez ar C'hentañ en 1450, ha hi 25 bloaz, en em dennas Izabel da Wened en un ti savet gant ar c'hañseller Jean de la Rivière. Ti an teir dugez a lavarer eus an ti.
Mervel a reas en 1494 ; beziet e voe en Iliz-veur Gwened.
Twm
Twm zo ur berranv kembraek, diwar an anv-badez Thomas.
Ar Republik
Ar Republik, Περὶ πολιτείας (Perì politeías) e gregach, zo un diviz diwar zorn ar prederour hellazat Platon e 385–370 diwar-benn ar justis en den e-unan, hag er geoded. Burutellat a ra an demokratelezh, pa dro da zemagogiezh ha da tiranterezh, abalamour da nerzh dallañ ar galloud. Skrid anavezetañ Platon eo en abeg d'ar patrom buhez kevredigezhel ha da Deorienn ar Stummoù kinniget gantañ.
Troidigezhioù
Troet eo bet e kembraeg e 1956, gant D. Emrys Evans, anvet Y Wladwriaeth, hag embannet gant Gwasg Prifysgol Cymru.
Adrara San Martino
Adrara San Martino zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Pinilla de Jadraque
Pinilla de Jadraque zo ur gumun vihan e Spagn e proviñs Guadalajara ; 130 a dud a oa enni o chom e 2022.
Trinitapoli
Trinitapoli zo ur gêr hag ur gumun eus Italia e proviñs Barletta-Andria-Trani, e Puglia. 13 832 a dud zo enni o chom.
Istor
Casaltrinità e oa an anv anezhi betek 1863. Betek 2004 e oa e proviñs Foggia.
Adrara San Rocco
Adrara San Rocco zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Proviñs Palencia
Proviñs Palencia zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn, e Kumuniezh Emren Kastilha ha León.
Klujar Arabia
Ar glujar Arabia zo ur spesad evned eus kerentiad ar Phasianidae, Alectoris melanocephala an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous e kreisteiz ledenez Arabia (Arabia Saoudat, Oman ha Yemen),.
L'Albera
L'Albera (L'Albère e galleg) zo ur gumun eus Katalonia an Norzh, e komark Vallespir. E departamant Pireneoù-ar-Reter emañ.
Wesseling
Wesseling a zo ur gumun e stad Nordrhein-Westfalen en Alamagn. Poblet eo gant 35 224 a dud (e 2013).
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Wesseling gant ar c'hêrioù-mañ :
Pinilla de los Moros
Pinilla de los Moros zo ur gumun vihan e Spagn e proviñs Burgos.
William Bradford
William Bradford a oa un trevadenner, un istorour hag ur skrivagner kristen saoz eus trevadennoù ar Stadoù-Unanet bet ganet e 1590 e rannvro ar Yorkshire e Bro-Saoz ha marvet e 1657 e Plymouth (Massachusetts).
Unan eus stourmerion veur iliz dizalc'herion Bro-Saoz Nevez e voe. Alies e soñj d'an Amerikaned ez eo William Bradford en doa savet hengoun Thanksgiving.
Buhez
thumb|right|250 px|An ti ma voe ganet William Bradford ennañ er Yorkshire.
Bet ganet e 1590 er Yorkshire e teuas da vout deuriet bras e studi ar Bibl adalek 1602. Kerkent ha 1606 e kemeras perzh en un iliz kongregadurel hag a voe anvet an Iliz dizalc'her peogwir e felle dezhi an em zizalc'hañ eus Iliz Bro-Saoz. Dilojañ a reas e Amsterdam e 1609 hag e Leiden war-lerc'h.
E 1620 e lestras e bourzh ar vag Mayflower, hag en em staliañ a reas e Bro-Saoz Nevez en Amerika. E wreg Dorothy Bradford a varvas nebeut amzer war-lerc'h.
William Bradford a voe e penn trevadenn Plymouth adalek 1621 betek e varv.
Kealioù ha stil
E History of the Plymouth Plantation ("Istor trevadenn Plymouth" e saozneg) a zezrevell an doare ma kuitaas protestanted saoz 'zo an Izelvroioù evit en em staliañ e Saoz-Nevez dre veaj ar Mayflower, kement hag o doare da zizoleiñ ha da vevañ e pezh a zeuas da vout Stad ar Massachusetts. Feiz ar Birc'hirined ("Pilgrim Fathers") zo diskouezet evel un doare da enebiñ ouzh kleñvedoù ha poanioù ar bed nevez el levr-se.
Alectoris philbyi
Alectoris philbyi a zo ur spesad evned e-touez kerentiad ar Phasianidae.
Dougen a ra anv an ergerzher hag evnoniour breizhveuriat St John Philby (1885-1960).
Annez
Bevañ a ra al labous e gouelec'hioù roc'hellek mervent Arabia Saoudat ha hanternoz Yemen.
William Bradford
Kealioù ha stil
E levr History of the Plymouth Plantation a skrivaas evel un deizlevr etre 1630 ha 1651.
Zandobbio
Zandobbio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Cherbourg-Octeville
Cherbourg-Octeville a oa betek an 31 a viz Kerzu 2015 ur gumun eus departamant gall Manche e Bro-C'hall. Pennlec'h Arondisamant Cherbourg ha tri c'hanton eo. Goude kendeuziñ gant kumunioù all eo deuet da vezañ Cherbourg-en-Cotentin.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: 21 000 soudard alaman a oa o terc'hel Cherbourg. D'ar 21 a viz Even e c'houlennas ar jeneral SUAat Collins digant ar jeneral alaman von Schlieben en em rentañ, met ne voe respont ebet. Kemeret e voe kreñvlec'h ar Roule, a-us d'ar porzh gant ar 314 Rejimant Troadegiezh eus ar 79 Rannlu SUAat d'ar 25 ha d'ar 26. Kodaniañ a reas von Schlieben d'ar 26. Distrujoù bras a oa bet graet er porzh gant an Alamaned, dre ma oa a bouez evit an Amerikaned implijout ur porzh bras evit o fourvezañsoù.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Cherbourg Old Communal Cemetery
Unan anezhe a oa Corporal er Royal Marine Light Infantry, mervel a reas e 1917 e-pad ar Brezel-bed kentañ, an holl re all a varvas e-pad an Eil brezel-bed.
Xiamen
Xiamen (e sinaeg eeunaet : 厦门; e sinaeg hengounel : 廈門; e pinyin: Xiàmén) zo ur gêr eus Republik Pobl Sina, e proviñs Fujian. E 2010 e oa 3 531 347 a dud o vevañ er c'hwec'h distrig a ya d'he ober, hag 1,8 milion a dud a oa tolpet er gêr greiz. Gwechall e oa anavezet gant an estrañjourien evel Amoy, anv ar gêr e yezh ar vro, ar minnan.
Implijet eo bet ar porzh gant tud Europa, adalek 1541 ha drezañ e veze ezporzhiet te en.
Tommaso Salvadori
Adelardo Tommaso Salvadori Paleotti, bet ganet d'an 30 a viz Gwengolo 1835 e Porto San Giorgio (Marche, en Italia a-vremañ) hag aet da Anaon d'an 9 a viz Here 1923 e Torino (Piemonte, en Italia a-vremañ), a oa ul loenoniour hag un evnoniour italian.
Zanica
Zanica zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Plankenn (disheñvelout)
Ur plankenn zo ur pezh koad a dalvez da sevel arrebeuri pe savadurioù a bep seurt.
Traoù all zo anvet plankenn ivez :
UVB-76
UVB-76, lesanvet "the Buzzer" (ul lesanv roet gant selaouerien ar radio), zo ur radio a skign abadennoù war skignoù berr war ar frekañs 4625 kHz. Embannet e vez gant ar radio-se ur son berr hag hirvoudus. Adembannet e vez ar son iskis war-dro 25 gwech bep munutenn, bemdez, a-hed an deiz. A-wechoù ar son a vez troc'het gant mouezhioù e rusianeg. Ar c'hentañ gwech ma voe kaoz eus embann ar sonioù-se war ar frekañs a voe e 1973. Sklaer eo e teu an embann sonioù eus Rusia. Evit ar perak eus an embann ar son n'eus ket bet displegadenn sklaer ebet betek-henn. Biken n'eo bet anzavet na displeget gant gouarnamant Rusia implij ar skignadurioù-se.
Ar Pevare Gourc'hemenn a Zoue
Ar Pevare Gourc'hemenn a Zoue zo ul levrig brezhonek gant An Aotrou Moan, persoun Plourin-Leon, embannet e 1922. War ar golo, dindan an titl, e lenner: Skuer roet gant eur vamm gristen evit sevel ha diorren mat ar Vugale. 110 pajenn zo el levr. Moulet eo bet gant Moullerez ru ar C'hastell, e Brest.
Danvez al levr
Ul levr diwar-benn sevel bugale en doare kristen eo.
Pinilla de los Barruecos
Pinilla de los Barruecos zo ur gumun vihan e Spagn e proviñs Burgos.
Pinilla Trasmonte
Pinilla Trasmonte zo ur gumun vihan e Spagn e proviñs Burgos.
Goch
Goch a zo ur gumun e stad Nordrhein-Westfalen en Alamagn. Poblet eo gant 33 063 a dud (e 2013).
Greifswald
Greifswald (distaget [ˈɡʁaɪfsvalt] en alamaneg) zo ur gêr eus hanternoz Alamagn, e stad Mecklenburg-Vorpommern.
Goch
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Goch gant ar c'hêrioù-mañ :
Greifswald
Emañ Greifswald war ribl ar Mor Baltel, hanter hent etre enez Rügen hag enez Usedom. Emañ war-hed 250 km pe war-dro diouzh Berlin ha kemend-all diouzh Hamburg.
Old Man (kanaouenn)
Old Man a zo ur ganaouenn saoznek savet, ton ha son, gant ar c'haner-sonaozer kanadian Neil Young.
Gymnophaps albertisii
Gymnophaps albertisii a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Quintanilla San García
Quintanilla San García zo ur gumun e Spagn e proviñs Burgos.
Old Man (kanaouenn)
E dibenn 1970 en devoa prenet Young ur ranch nepell diouzh Redwood City (Kalifornia, Stadoù-Unanet Amerika), lonket holl vrientalioù e ganaouenn Ohio en e di-annez nevez diouzh an dro. Awenet e voe Young gant unan eus e amezeien gozh, Louis Avala e anv. Pevar arzour stadunanat a gemeras perzh en enrolladenn Old Man e 1971 : Mont a raent d'ober ar strollad The Stray Gators ha bez' e voent sonerien Young adalek 1971 betek 1973, o kemer perzh en e albomoù Harvest ha Time Fades Away. Pedet e voe James Taylor (1948-) da seniñ ar banjo c'hwec'h kordenn ha kanañ koulz ha Linda Ronstadt a c'heller klevout he mouezh er sonenn ivez.
Embannet e voe Old Man e ti Reprise Records, d'ar 25 a viz C'hwevrer 1972, e-touez dek kanaouenn Harvest, pevarvet albom Neil Young, hag eñ produour anezhañ a-gevret gant Elliot Mazer (1941-). Padout a ra 3:22 ha renket eo da gentañ en eil tu eus an albom, a-raok There's a World.
Greifswald
Annezet eo gant 55 000 a dud (e 2012). Brudet eo ar skol-veur zo eno (Ernst-Moritz-Arndt-Universität Greifswald), bet krouet e 1456, hag a ro bod da 12500 studier.
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Greifswald gant :
Safor
Ar Safor, pe la Safor, zo ur c'homark eus kreiz ar País Valencià, e Spagn, ma komzer valañseg. Klotañ a ra gant dugelezh Gandia gozh, ha Gandia eo ar gêr-benn.
Div rann disheñvel-mat zo d'ar Safor: ar Valldigna hag an Horta de Gandia.
Psittacula cyanocephala
Psittacula cyanocephala a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Psittaculidae.
Anvet e voe Psittacus cyanocephalus (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh a bep seurt, greun ha had peurvuiañ.
Annez
Kavout a reer ar spesad en Iskevandir India ha Sri Lanka.
Giugliano in Campania
Giugliano in Campania a zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Napoli, e Campania.
Quintanilla Vivar
Quintanilla Vivar zo ur gumun e Spagn e proviñs Burgos.
Alsdorf
Alsdorf a zo ur gumun e stad Nordrhein-Westfalen en Alamagn. Poblet eo gant 46 313 a dud (e 2013).
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Alsdorf gant ar c'hêrioù-mañ :
Frankolin ar geunioù
Frankolin ar geunioù (Ortygornis gularis) a zo un evn.
Annez
Bevañ a ra ar spesad e reter India.
Sister Rosetta Tharpe
Sister Rosetta Tharpe, ganet e 1915 e Cotton Plant (Arkansas), ha marvet e 1973 e Philadelphia, da 58 vloaz, a oa ur sonaozerez, kanerez gospel ha blues stadunanat, ha gitarourez. Brudet-bras e oa er bloavezhioù 1930 ha 1940 evel kanerez relijiel (gospel) gant ur sonerezh e doare ar rock a ziwanas e dibenn ar bloavezhioù 1950. Levezonet he deus tud evel Little Richard, Johnny Cash, Elvis Presley ha Jerry Lee Lewis hag ar gitarour Chuck Berry.
Klask a reas kanañ sonennoù relijiel e-maez an ilizoù, brudañ ar gospel, ha berzh a reas e 1939 gant "This Train." War he lerc'h e voe brudet kanerien gospel all, evel Ira Tucker, Sr. pe an Dixie Hummingbirds. Feukiñ a reas meur a razh-iliz moarvat gant he sonadegoù er c'hleuboù-noz, hogen biskoazh ne zilezas ar c'han relijiel.
Deskiñ seniñ a reas gant he mamm. A-benn 1930 e oa anavezet evel kanerez gospel, da lavarout eo kanoù relijiel.
Aozadur an tirlu gall e Breizh e miz Eost 1914
Dave ha notennoù
Roger Laouenan,  « Le Tocsin de la moisson », p. 48, Editions France Empire, Paris (France), 1980.
Proviñs Valladolid
Proviñs Valladolid  zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn, e Kumuniezh Emren Kastilha ha León. Kêr Valladolid eo ar gêr-benn anezhi.
Quintanilla de la Mata
Quintanilla de la Mata zo ur gumun e Spagn e proviñs Burgos.
Quintanilla del Coco
Quintanilla del Coco zo ur gumun e Spagn e proviñs Burgos.
Gera
Gera zo ur gêr eus Alamagn e reter stad Thüringen. Tost da 100,000 a dud zo o chom enni.