cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bro-C'hall tramor
Departamantoù ha rannvroioù gall tramor
Gwadeloup, Martinik, ha Gwiana a ya d'ober departamantoù gall Amerika (DFA). Abaoe kempenn ar Vonreizh c'hall e 2008 ez int aotreet da sevel reolennoù zo, war traoùigoù zo, er-maez eus moneiz, broadelezh c'hall, arme, politikerezh diavaez, polis, dilennadegoù, justis.
En Unaniezh Europa emañ an DOM, anezho Rannvroioù Tro-war-dro Pellañ (régions ultrapériphériques) ..
Strollegezhioù tramor
Pa gomzer eus ''strollegezh tramor (COM) e komzer eus douaroù disheñvel o statudoù. Bez' ez int:
Kaledonia-Nevez
Kaledonia-Nevez zo ur strollegezh sui generis, disheñvel he statud diouzh ar re all.
An Douaroù aostral hag antarktikel
Tiriad Douaroù aostral hag antarktike Frañsl (berraet e TAAF e galleg) a zo un tiriad tramor gant ar statud dezhe o-unan. An Inizi Strewet (Bassas da India, Europa, Inizi Glorius, Juan de Nova, Tromelin) a zo pempet distrig an TAAF abaoe 2007. Ar re ziwezhañ-mañ a zo arc'het gant Stadoù all.
Clipperton
Enez Clipperton zo perc'henniezh prevez d'ar Stad c'hall, meret war-eeun gant ministr gall an douaroù tramor abaoe 2007.
<!--
Évolutions institutionnelles
L'appellation de territoire d'outre-mer a été supprimée de l'ordre constitutionnel depuis la révision de la Constitution du 28. Elle reste néanmoins d'un usage courant pour Wallis-et-Futuna et les Terres australes et antarctiques françaises même si on peut considérer que c'est un abus de langage ou la force de l'habitude. En mars 2009, le Sénat a choisi d'utiliser le terme « outre-mer » comme un substantif pluriel pour désigner l'ensemble des zones géographiques de la France hors métropole, DOM, COM et Nouvelle-Calédonie incluses. Le Parlement a ainsi adopté, en mai 2009, une « loi pour le développement économique des outre-mer ».
Saint-Martin et Saint-Barthélemy
Les îles de Saint-Martin et de Saint-Barthélemy sont devenues des collectivités d’outre-mer (COM), en application de l'article 74 de la Constitution et ont quitté le département de Guadeloupe. En effet, lors du référendum de décembre 2003 sur l'évolution des statuts institutionnels, ces îles ont répondu différemment du reste de la Guadeloupe. La loi organique créant ces collectivités a été votée par le Parlement le 21 et est entrée en application le 15.
Néanmoins, même sous ce nouveau statut, ces collectivités continuent de faire partie de l'Union européenne comme régions ultrapériphériques.
La coutume de refuser de payer tout impôt propre aux résidents de Saint-Barthélémy a été entérinée juridiquement sur initiative du président de la République, Nicolas Sarkozy, dans le courant 2008.
Mayotte
La collectivité de Mayotte s'est prononcée le 29 mars 2009 pour adopter le statut de DOM à partir de 2011. Mayotte a le statut actuel de collectivité d'outre-mer au plan constitutionnel, avec une organisation et une dénomination spécifique de « collectivité départementale » ayant été mis en place par la loi organique du 11 afin de rattraper le différentiel législatif avec la métropole. Les populations de l'île réclament en effet ce statut depuis 1976.
Néanmoins, un aménagement constitutionnel resterait nécessaire afin de rendre compatible les statuts personnels spécifiques du droit coutumier, si ceux-ci devaient être maintenus en plus du droit personnel commun, car la Constitution protège les droits personnels. Suite à l'échec du statut de collectivité territoriale au sens de l'article 73 alinéa 3 de la Constitution (statut initialement prévu pour se substituer au DOM-ROM avec une collectivité unique au plan exécutif), l'autre possibilité est de permettre les statuts personnels spécifiques dans les DOM. Le conseil général actuel pourrait alors conserver pour le plan exécutif, et l'actuel conseil territorial aurait ses compétences modifiées par rapport aux actuelles régions d'outre-mer pour prendre en charge l'administration de l'exécutif judiciaire spécifique nécessaire au maintien des droits personnels coutumiers, mais les compétences législatives relèveraient alors du droit commun du Parlement de la République.
Nouvelle-Calédonie
La Nouvelle-Calédonie organisera en 2014 un référendum local d'autodétermination sur la question de l'indépendance complète en vertu des accords de Nouméa de 1998. Une consultation est en cours sur place afin de définir les modalités de ce vote, notamment la composition du corps électoral. -->
Douaroù tudet
<!--
Patrimoine naturel exceptionnel
Ces territoires sont pour la plupart des « points chauds » (hot spots) de biodiversité au niveau mondial.
Selon l'UICN on trouve environ 26 fois plus d'espèces végétales, 3,5 fois plus de mollusques, 60 fois plus d'oiseaux nicheurs endémiques et plus de 100 fois plus de poissons d’eau douce en outre-mer (DOM + COM) qu'en métropole. La présence d'îles, de récifs coralliens isolés, d'atolls, d'inselbergs de forts gradients altitudinaux a favorisé un taux d'endémisme très élevé. Ce patrimoine se dégrade, avec en 2009 environ 1 260 espèces d’oiseaux menacés chez les nicheurs réguliers de France et des DOM-TOM (où 76 % des espèces de « France » sont répertoriées dont plus de la moitié en Guyane. Les facteurs de menaces sont nombreux (surpêche, chasse excessive, orpaillage souvent illégal, urbanisation et périurbanisation, pollution par les pesticides, fragmentation écologique, artificialisation, défrichement, introduction d'espèces devenues invasives, tourisme de masse…). La Stratégie française pour la biodiversité visait à stabiliser la dégradation en 2010. Le Grenelle de l’environnement et le Grenelle de la mer ont jugé que l'outre-mer devait faire l'objet d'actions prioritaires plus importantes, avec créations d'aires marines protégées et d'un d'un réseau écologique d'habitats protégés pour les espèces patrimoniales. Le MEEDDM a proposé en 2009 de constituer un réseau d'espaces remarquables dans les départements d'outre-mer, sur la base des connaissances scientifiques disponibles. L'ONF est notamment chargé de ce travail avec l'appui du MEEDDM, du SEOM (Secrétariat d'Etat à l'outre-mer) et même de l'Union européenne qui en juillet 2008 a organisé une conférence « L'Union européenne et l'outre-mer » proposant un système « BEST » pour aider à appliquer la CDB pour la biodiversité insulaire et amazonienne et sur les aires protégées, soutenir les stratégies et plans d'action locaux pour la biodiversité des RUP (Régions ultra-périphériques) et des PTOM (Pays et territoires d’outre-mer). Les Etats-membres ont mi-2009 répondu à un premier questionnaire de la Commission sur le possible cahier des charges d’un tel dispositif.
Kaledonia Nevez
-->
Notennoù
法国行政区划
Harrisburg
Harrisburg zo anv meur a lec'h e Stadoù Unanet Amerika.
Saint-Barthélemy (Antilhez)
Saint-Barthélemy, pe Enez Sant-Berteleme, pe Sant-Bartele pe Sant-Bertelami , pe Sant-Bartalami pe Ouanalao (anv karibek an enez), zo unan eus inizi an Antilhez Bihanañ hag eus an Antilhez gall, er Mor Karib. Gustavia eo ar pennlec'h. Saint-Barth'  a vez lavaret dre vras gant tud ar vro.
Barbara Palmer
Barbara Palmer (1640 – 1709), Dugez Cleveland, kontez Castlemaine, anavezet ivez evel Lady Castlemaine, a oa kourtizanez ha serc'h d'ar roue saoz Charlez II, mamm da bemp bugel dezhañ, lesanvet "The Uncrowned Queen", tre en amzer Madame de Montespan, serc'h ar roue gall Loeiz XIV. Meur a wech eo bet poltredet, ha dreist-holl gant Peter Lely, livour al lez.
He c'heniterv Elizabeth Villiers (1657–1733), a deuas da vout Iañ kontez Orkney, a oa serc'h d'ar roue William III.
Treiñ a reas da gatoligez e 1663.
Anne Dieu-le-veut
Anne Dieu-le-veut, ganet e 1661 e Gourin, marvet e 1710, a oa ur vorlaerez vreizhat.
E 1684 e timezas d'ar morbreizher Pierre Lelong, kentañ komandant Cap-Français. Hennezh a varvas goude un tabut d'ar 15 a viz Gouhere 1690. E 1691 ec'h addimezas da Joseph Chérel, ha hennezh a varvas ivez daou vloaz goude, e miz Mezheven 1693. Diwezhatoc'h, pa gave dezhi e oa bet graet dismegañs outi, e klaskas kann ouzh Laurent-Corneille Baldran, lesanvet de Graaf ("ar c'hont", e flandrezeg), hag e tegouezhas en e di gant he fistolenn en he dorn. De Graaf a gavas e oa dellezek anezhañ ar vaouez-se hag a zimezas dezhi.
E 1685, e oa deuet Laurent de Graaf, hag eñ Izelvroad, a-benn da gaout ar vroadelezh c'hall war un dro gant e bried kentañ Pétruline Gusman. E 1693 e oa bet torret an dimeziñ ha d'an 28 a viz Gouere 1693 e timezas Anne Dieu-le-veut dezhañ e Cap-Français. Mont a rejont da chom da La Tortue. Ur verc'h o devoe, bet ganet war-dro 1694, hag ur mab a varvas d'an oad a bemp bloaz.
E 1695 e voe paket gant Spagnoled ha bac'het e Santo Domingo, ma voe diaes-bras he delc'her. Goude meur a zifrae gant ar Stad c'hall e voe divac'het e 1698.
He marv
Mervel a reas Anne Dieu-le-veut d'an 11 a viz Genver 1710, d'an oad a 48 vloaz, e Cap-Français.
He merc'h zo brudet da vezañ daeet ur gwaz d'an duvell evel he mamm.
Peugeot Sport
Peugeot Sports eo rann ar saver-kirri Peugeot a sav hag a lak da redek kirri sport, e doareoù redadegoù kirri a bep seurt, ar rallioù, ar Formulenn 1, o sevel ur c'heflusker, hag an Andur o c'hounit 24 eurvezh ar Mañs e 1992, 1993 ha 2009. Graet en deus ivez ar rekord e Pikes Peak International Hill Climb gant Sébastien Loeb e 2013.
Inizi Gouantarktikel Zeland-Nevez
Inizi Gouantarktikel Zeland-Nevez (New Zealand Subantarctic Islands e saozneg) eo an inizi er-maez da Zeland-Nevez ha perc'hennet ganti hag a zo ar pellañ er su. Didud int. Enskrivet int holl a-gevret war roll Glad bedel an Unesco.
Gondomar (Portugal)
Gondomar (distaget [] e portugaleg) zo ur gumun eus Portugal, e tolpad kêrioù Porto. E 2011 e oa 168,027 a dud o chom enni, e seizh parrez.
Diego del Carpio
Diego del Carpio zo ur gumun e Spagn, e proviñs Ávila, e Kastilha ha León.
Gondomar (Portugal)
Anavezet eo Gondomar abalamour d'ar bravigoù a vez graet enni. Dont a ra hec'h anv eus hini ur roue wizigot, ar roue Gundemar.
Seizh parrez
Setu anvioù ar seizh parrez (freguesias) a ya d'ober kumun Gondomar:
Xabier Galdeano
Xabier Galdeano Arana, bet ganet d'ar 15 a viz Even 1934 e Bilbo (Bizkaia, Euskal Herria), ha marvet d'an 30 a viz Meurzh 1985 e Donibane Lohizune (Lapurdi, Euskal Herria), a oa ur c'hazetenner, ul luc'hskeudennaouer hag ur brogarour euskarat. Kenlabourat a rae gant ar pemdezieg Egin.
Drouklazhet e voe gant ar Grupos Antiterroristas de Liberación en Iparralde. Ne voe ket kavet e vuntrerion gant ar polis gall.
Mestrez
Mestrez zo ur ger brezhonek ha dezhañ meur a ster:
Dizemglev
Tud zo a implij ar ger mestrez ivez e-lec'h serc'h pe pried-kleiz. N'eo ket a-du an holl gant an implij-se, un implij fazius hervezo, meneget koulskoude e Geriadur brezhoneg An Here (2001), met dianav e Geriadur istorel ar brezhoneg (...-1997).
Joao Grimaldo
Joao A. Grimaldo Ubidia (berraet a-wechoù e Joao Grimaldo), bet ganet e 2003 e Lima (Perou), zo ur melldroader brudet da vezañ unan eus ar re wellañ eus e remziad.
Buhezskrid
D'e 13 vloaz ec'h erruas Joao Grimaldo e Lima, ma tremenas tost holl e red-micher c'hoarier evel argader er skipailh Sporting Cristal.
Zeme (Lombardia)
Zeme  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pavia, e rann vro Lombardia.
Abraham Ortelius
Abraham Ortelius, pe Ortels, (ganet d'ar 14 a viz Ebrel 1527, en Antwerpen, marv d'ar 4 a viz Gouere 1598, er gêr-se ivez) a oa ur c'hartennour eus Izelvroioù ar Su. Sellet a reer outañ evel unan eus saverien an atlas kentañ.
Ne oa nemet daouzek vloaz pa varvas e dad ha rankout a reas kuitaat ar skol hag en em lakaat da labourat en un ti-moullañ ma veze graet kartennoù. E 1547 ez eas e-barzh « gild Sant Lukaz », evel livour kartennoù. Adkemer a reas stal e dad ivez, a oa marc’hadour traoù kozh. Bep bloaz ez ae da Frankfurt am Main d'ur foar vras. Enni e prene levrioù, kartennoù ha traoù kozh a adwerzhe en e stal.
E 1554 e reas anaoudegezh e Frankfurt gant Gerardus Mercator, ur c'hartennour eus an Izelvroioù, ha dont a rejont da vezañ mignoned. O paouez embann ur gartenn eus Europa e oa Mercator neuze, ur gartenn hag he doa graet berzh bras e-touez al lenneien. E 1560 ez eas Ortelius da veajiñ gant Mercator, Franz Hogenberg, Philip Galle ha Jan Sadeler e meur a vro eus Europa : mont a rejont da Loren, Trier, Poitiers. Ur wech distro eus e veaj da Antwerpen e savas e gartenn gentañ, deuet er-maez e 1564.
E 1570 e teuas er-maez an Theatrum Orbis Terrarum : un dastumad 53 c'hartenn e oa, savet gant Ortelius ha moullet gant Gilles Coppens, en Antwerpen. Dediet e oa al levr da |Fulup II, roue Spagn. Berzh bras a reas al levr ; buan e voe peurwerzhet hag adembannet. E 1571 e voe un trede embannadur e latin adarre, hag un droidigezh e flandrezeg. Er bloavezh war-lerc'h e voe un embannadur gallek hag unan alamanek. Meulet e voe labour Ortelius gant e genseurted ha gant Mercator er renk kentañ anezho. A-raok fin buhez Ortelius e oa bet adembannet e atlas 25 gwech.
Meur a gartenn all a embannas Ortelius. Etre 1579 ha 1606 e voe embannet e Paregon Theatri, gant un adembannadur eus Taolenn Peutinger ennañ.
Diner
An diner a oa ur pezh moneiz kozh a-raok an Dispac'h gall.
Orin
Dont a ra an anv eus ar ger latin denarius, anv ur pezh moneiz en amzer an Impalaeriezh roman. Ur pezh arc'hant e oa, 3 pe 4 gramm hervez ar mareadoù.
E Bro-C'hall
Goude diskar an Impalaeriezh roman eo chomet ar ger e galleg betek an Dispac'h gall, ha troet e "diner" e brezhoneg. Lur > gwenneg > diner e oa ar reizhiad.
Marv Nahel Merzouk
Marv Nahel Merzouk, ur c’hrennard 17 vloaz gall hag aljerian, a zo c’hoarvezet abalamour da denn ur poliser d’ar e Nanterre (Bro-C’hall).
Hervez an daou boliser a oa eno en dije nac'het ar paotr sentiñ hag e vijent bet e reizhdifenn, pezh a zo nagennet gant an daou baotr all a oa er c’harr-tan. Lakaet eo bet ar poliser en deus tennet an taol dindan ensell evit lazh e-fetepañs ha bac’het da c'hortoz.
Reuz ez eus bet e meur a gêr e Bro-C’hall, Suis ha Belgia war-lerc’h an darvoud, gant efedoù gwashoc’h eget ar re a oa bet war-lerc’h marv Adama Traoré.
Al lodenn vrasañ eus ar mediaoù n’o deus ket embannet anv klok ar poliser. Graet eo bet gant Oise Hebdo avat, ha savet en deus Gérald Darmanin, ministr an Diabarzh, klemm a-enep ar gazetenn.
Montfort-sur-Risle
Montfort-sur-Risle zo ur gumun e departamant an Eure, e Rannvro Normandi, war lez ar Risle.
Sanchorreja
Sanchorreja zo ur gumun e Spagn, e proviñs Ávila, e Kastilha ha León.
Richemont
Richemont zo un anv-lec'h gallek.
Taceno
Taceno zo ur gumun en Italia e Proviñs Lecco, e rannvro Lombardia.
Larzac
Al Larzac zo un uhelgompezenn e Bro-C'hall, e kreisteiz an Torosad Kreiz, entre kêrioù Millau (en Aveyron) ha Lodève ( en  Hérault).
Brudet eo ar stourm a zo bet eno a-enep an arme c'hall a felle dezho kreskiñ he zachenn diwar-goust douaroù al labourerien-douar er bloavezhioù 1970.
Inizi an Antipodoù
Inizi an Antipodoù (Antipodes Islands e saozneg) a zo un enezenn didud perc'hennet gant Zeland-Nevez, lec'hiet 860km er gevred da Enez Steward a zo er su da Enezeg pennañ Zeland-Nevez. Da-heul an Inizi Gouantarktikel all eus Zeland-Nevez emañ war roll Glad bedel an Unesco.
Laurens de Graff
Laurens de Graff, pe Laurens Cornelis Boudewijn de Graaf (war-dro 1653, Dordrecht, Republik an Izelvroioù – 24 Mae 1704, Cap-Français, Saint-Domingue ) a oa ur morlaer ha goprsoudard izelvroat er  er Mor Karib. anavezet e oa ivez evel Laurencillo pe Lorencillo hag El Griffe e spagnoleg, Sieur de Baldran pe  de Graff e galleg, ha Gesel van de West ("Skourjez ar C'hornôg") en izelvroeg. E servij trevadenn c'hall Saint-Domingue e oa.
Hervez Henry Morgan, morlaer saoz deuet da vout gouarnour Jamaika, e oa " a great and mischievous pirate" (ur morlaer meur ha fallakr). Bras e oa, melen e vlev, mourennek, hag un troc'had kaer a a waz.
Djouang
Unan eus ar 56 minorelezh c’houennel anavezet gant Republik Pobl Sina eo ar vDjouanged (Sinaeg: 壮族/壯族; pinyin: Zhuàngzú; djouangeg: Bouчcueŋь / Bouxcuengh). 18,540,000 e oant e 2010. E biz Sina, e Rannbarzh Emren Djouang e Guangxi (14,207,143 e oant e 2000), e proviñs Yunnan (1,144,021 e oant e 2000) - e rannvro Wenshan- e vev an darn vrasañ eus ar vDjouanged daoust ma' z eus un nebeud anezho o chom e proviñsoù Guangdong (e rannvro Lianshan, 570,200 e oant eno e 2000) ha Hunnan (e rannvro Yongzhou, 23,559 e oant eno e 2000).
Yezh
War-dro 15 360 000 anezho (kontadeg 2010) a gomz o yezh c’hoazh. Gant ar sinaeg a ra a reoù arall. Ur yezh taiek-kadaiek eo ar djouangeg daoust m’he renk klaskourien ’zo en ur skourr dieub eus ar familh sinek-tibetek.
Relijion
Boudaiz eo ar vDjouanged met azeuliñ doueed lec’hel a reont ivez.
Gwelet ivez
=300px
Casatenovo
Casatenovo zo ur gumun en Italia e Proviñs Lecco, e rannvro Lombardia.
Solosancho
Solosancho zo ur gumun e Spagn, e proviñs Ávila, e Kastilha ha León.
Homo floresiensis
Homo floresiensis a oa marteze ur spesad eus ar genad Homo, a voe kavet en enez Flores e 2004, hag en dije bevet etre 92 000 ha 11 000 bloaz kent Jezuz-Krist.
Blascosancho
Blascosancho zo ur gumun e Spagn, e proviñs Ávila, e Kastilha ha León.
Tro Bro Wened
Tro Bro Wened (anv ofisiel) a oa ur redadeg war varc'h-houarn "élite open" savet war skouer Tro Bro Leon.
Watling Street
Watling Street eo an anv roet hiziv d'un hent kozh savet gant ar Vrezhoned en Enez Vreizh, adalek Canterbury a-vremañ ha St Albans, e gevred Bro-Saoz hiziv, hag o bont war-du ar gwalarn. Kempennet e oa bet er Iañ kantved gant ar Romaned a bavezas anezhañ. Tremen a rae dre berzhier Dubris (Dover), Rutupiae (Richborough), Lemanis (Lympne), ha Regulbium (Reculver) hag ac'hano d'ar pont roman war an Tavoez e Londinium (London).
Goude, war-du ar gwalarn eta, e tremene dre Verulamium (St Albans) hag ac'hano da Viroconium (Wroxeter). Ar Romaned a wele an hent o kenderc'hel betek Blatobulgium (Birrens), en tu all da Moger Hadrian, ken e vez lavaret Watling Street gant gouizieien zo eus an darn-se eus an hent ivez, petra bennak ma vez miret an anv gant lod all evit envel al lodenn su hepken.
Er Watling Street e voe trec'het ar rouanez Boudica gant ar Romaned ha diwezhatoc'h e rae harz mervent an Danelaw.
Crateroscelis
Crateroscelis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1883 gant al loenoniour saoz Richard Bowdler Sharpe (1847-1909).
Ngerulmud
Ngerulmud eo kêr-benn Republik Palau, e kornaoueg ar Meurvor Habask. En enez Babeldaob, ar vrasañ enezenn eus ar vro, emañ, hag e stad Melekeok. E 2006 e voe dilec'hiet ar gêr-benn eus Koror, kêr vrasañ ar vro, da Ngerulmud.
Crateroscelis
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad a ya d'ober ar genad :
McLaren Automotive
McLaren Automotive a zo un embregerezh saoz krouet e 1989 diwar ar skipailh redadegoù kirri McLaren Racing. Perzh eus McLaren Group eo.
Crateroscelis
Rummatadur
Gwechall e veze renket ar genad en iskerentiad Sericornithinae eus ar c'herentiad Pardalotidae.
McLaren Automotive
Sevel a ra kirri sport liammet ouzh teknologiezh ar Formulenn 1, un tammig evel Ferrari. Savet en deus ar McLaren F1 e 1992, ar SLR McLaren evit Mercedes-Benz e 1999, gant ar stumm Stirling Moss e 2007, ar McLaren 12C e 2011 hag ar McLaren P1 e 2013. Meur a raktres en deus ar saver-kirr evit an dazont, ur raktres P13 en o zouesk o vezañ tost ouzh ar Porsche 911.
Gérard Cornillet
Troidigezhioù
Troet e brezhoneg diwar an alamaneg :
Troet e galleg diwar an alamaneg :
Jordi Sànchez
Jordi Sànchez i Picanyol (bet ganet e 1964 e Barcelona) a zo ur stourmer politikel katalan a sav a-du gant dizalc'hidigezh ar vro. Prezidant an Assemblea Nacional Catalana eo abaoe 2015.
Abalamour d'e berzh en aozadur ar referendom war dizalc'hidigezh Katalonia eo bet toull-bac'het ha tamallet a zispac'had gant gouarnamant ha justis Spagn.
Donville-les-Bains
Donville-les-Bains a zo ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, Even 1944: mervel a reas pevar den nann-soudard e Donville abalamour d'ar brezel; unan anezhe a voe lazhet gant ur vombezadeg d'an 6, an tri all a varvas d'an 13.
Denver
Denver (distagadur IPA: []) (arapahoeg: Niinéniiniicíihéhe’) eo kêr-benn ha kêr vrasañ Colorado er Stadoù-Unanet. Ma'z eus 556 835 a annezidi e kêr end-eeun, ez eus 2 600 000 a annezidi gant hollad ar veurgêr. Emañ ar gêr er blaenenn a zo e-harz ar Menezioù Roc'hellek.
Hell Let Loose
Hell Let Loose zo ur c'hoari video doare FPS liesc'hoarier sevenet gant ar studio aostralian Black Matter Studio hag embannet gant Team17 war ar savenn Microsoft Windows. Aergelc'h ar c'hoari a zo an Eil brezel-bed. Evit dont a-benn da seveniñ ar c'hoari e voe savet ur rastellañ arc'hant war internet dre al lec'hienn Kickstarter e miz Here 2017. US$220 000 a oa bet rastellet en holl. Ar c'hoari a zo bet embannet er stumm alpha e miz Meurzh 2018 hag e stumm early access d'ar 6 a viz Even 2019. Implijet ez eo bet al lusker video Unreal Engine 4 a-benn sevel ar c'hoari.
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel Hell Let Loose
Valvarrone
Valvarrone zo ur gumun en Italia e Proviñs Lecco, e rannvro Lombardia.
Giovanni Francesco Bezzi
Giovanni Francesco Bezzi (oberiant war-dro 1549–1571), lesanvet Nosadella, a oa ul livour italian a labouras e Bologna hag a veajas da Roma. Gant Pellegrino Tibaldi e teskas ar vicher.
Psilopogon chrysopogon
Psilopogon chrysopogon a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Megalaimidae.
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ en Azia ar Gevred :
Gigantopithecus
Gigantopithecus a oa ur genad eus ar c'herentiad Hominidae hag a oa o vevañ moarvat etre 94 000 ha 13 000 bloaz kent hon amzer e Sina, Indez, Nepal ha Viêt Nam a-vremañ.
De Haan (disheñvelout)
De Haan ("ar c'hilhog" e nederlandeg) zo anv meur a dra :
Tour-tan Beg Lokmazhe
Tour-tan Beg Lokmazhe zo un tour-tan savet e Beg Lokmazhe, e kumun Plougonvelen. Savet e voe an tour-tan a weler bremañ e 1835, e-mesk rivinoù abati Lokmazhe. Unan eus pennañ tourioù-tan aodoù Breizh eo ha gwelet e vez e c’houloù betek 29 mil mor tro-war-dro (war-dro 55 km).
De Haan (disheñvelout)
Un anv-den nederlandek eo ivez :
Tour-tan Beg Lokmazhe
Tour-tan Beg Lokmazhe, asambles gant hini Beg Enez Konk, a ziskouez an hent war-du kanol ar Forn d’ar bigi zo o tont eus ar c’hreisteiz. Asambles gant tour-tan ar Minou ha tour-tan ar Porzhig e tiskouez an hent d’ar bigi zo o tont eus ar mervent hag a zo o o klask mont e-barzh morlenn Brest.
Istor
E 1695 e voe divizet lakaat ul letern ennañ pemzek kleuzeurig dre eoul, war teir renkennad. Met adarre e klemme tud peogwir ne veze ket enaouet an tour-tan atav. E 1701 e krogas ar Morlu d’ober war-dro an tour-tan, e-lec’h ar venec’h. En amzer-se e veze gwelet ar gouloù war-hed daou lev tro-dro. E 1771 e voe gwellaet al letern un tammig : er c’hleuzeurioù e voe lakaet gwerennoù brasoc’h, hag e-lec’h eoul pesked e voent maget gant ur meskad eoul pesked hag eoul kolza (ar moged ne lousae ket kement ar gwer). War-hed 30 kilometr e c’halled gwelet gouloù an tour-tan.
E 1821 e voe lakaet ur gouloù “tro” (gant sklêrijenn digendalc’h, a vommoù, dre ma tro al letern) e-lec’h ar gouloù diastal a oa betek neuze. Evel-se e oa disheñvel goueleier Beg Lokmazhe diouzh re tour-tan ar Stif.
Dre ma oa erruet tour-tan an abati kozh en ur stad fall e voe divizet sevel un tour-tan nevez. D’ar 15 a viz Mezheven 1835 e krogas an tour-tan nevez da vont en-dro.
Douar Adélie
Douar Adélie (galleg: Terre Adélie) a zo un dachenn arc'het gant ar Frañs en Antarktika. Eviti eo unan eus pemp distrig Douaroù Aostral hag Antarktikel Frañs met ne zegouezh ket kement-se gant feur-emglev Antarktika (1961).
Leucopternis
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1847 gant an naturour alaman Johann Jakob Kaup (1803-1873).
Douar Adélie
Gerdarzh
Diwar an anv Adélie, anv pried ar moraer gall Dumont d'Urville.
Distrig Braga
Distrig Braga zo un distrig eus Portugal, en hanternoz ar vro. E 2011 e oa 848,185 a dud o chom ennañ.
Leucopternis
Spesadoù
Tri spesad baoued a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika.
Distrig Braga
14 kumun zo ennañ :
Pierrick Lilliu
Ganet eo Pierrick Lilliu e Mülhausen (Elzas) d'an 13 a viz gouere 1986. Ur c'haner pop-rock gall eo, a orin eus Breizh, tremenet en deus e yaouankiz e Landerne. Aet eo, goude, da vevañ da Zinzag-Lokrist gant e dud, e c'hoar hag e vreur. Skoliad eo bet el lise Victor Hugo e Hennebont. Kemeret en doa perzh, e 2005, en abadenn "Nouvelle Star" ha gounezet en deus an eilvet plas a-dreñv Myriam Abel.
Buhez
Goude an abadenn en doa enrollet e ganaouenn gentañ, "A Coeur Ouvert" hag embannet e albom "Besoin d'Espace", skrivet ha kenskrivet en deus meur a ganaouennoù ennañ. Gwelet e oa bet e film Thierry Klifa, "Le Héros de la Famille", o c'hoari roll mab-kaer heñvelreizh Catherine Deneuve e 2006. Krouet en deus gant muzisianed ar strollad Doctor Swan.
Albom
Deuet e oa er-maez d'ar 17 a viz Here 2005
Kanaouennoù :
Hassan Gouled Aptidon
E 1974, pa oa c'hoazh Djibouti un drevadenn c'hall anvet Territoire français des Afars et des Issas, e c'halvas da votiñ evit François Mitterrand. D'ar 27 a viz Even 1977 e teuas da vezañ prezidant kentañ Djibouti.
E 1981 e tisklêrias e oa e strollad politikel, an RPP (Rassemblement Populaire pour le Progrès), an hini nemetañ aotreet e Djibouti. D'ar memes bloaz e c'hounezas evel-se dilennadeg an 12 a viz Even gant ouzhpenn 84% eus ar mouezhioù. Gounit a reas an dilennadegoù da heul daoust ma voe aotreet ar strolladoù politikel all e 1992. Ne lakaas ket e anv e dilennadeg miz Ebrel 1999 hag a voe gounezet gant e niz, Ismail Omar Guelleh. Kuitaat a reas e garg d'an 8 a viz Mae 1999.
Valmadrera
Valmadrera zo ur gumun en Italia e Proviñs Lecco, e rannvro Lombardia.
Frankfort (disheñvelout)
Pennadoù kar
法蘭克福 (消歧義)
Baou penn gwenn
Ar vaou penn gwenn a zo un evn-preizh, Busarellus nigricollis an anv skiantel anezhañ.
Ar spesad nemetañ eo er genad Busarellus.
Annez
Bevañ a ra al labous e Kreiz ha Suamerika ..
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar baoued en urzhiad Falconiformes pe Accipitriformes.
Liamm diavaez
Busarellus nigricollis war al lec'hienn Avibase
Marjane Satrapi
Marjane Satrapi (perseg: مرجان ساتراپی), bet ganet e Rasht (Iran) d'an 22 a viz Du 1969, a zo un aozerez bannoù-treset, skeudennaouerez ha sevenerez c'hall.
Tud a ouenn uhel eo he c'herent, kar d'an tiegezh Kadjar, met tomm ouzh ar gomunouriezh. Ur eontr dezhi, Anouche, a oa e penn Strollad Komunourien Iran, ha lakaet e voe d'ar marv abalamour d'e vennozhioù.
Butastur
Spesadoù
Pevar spesad baoued a ya d'ober ar genad :
Marcus Tullius Cicero
Marcus Tullius Cicero, pe Cicero, ganet e 106 kent J.-K. en Arpinum en Italia, ha drouklazhet e 43 kent J.-K. e Formia, a oa ur politikour roman hag ur skrivagner latin. Keodedour roman e oa, deuet eus ar vourc'hizelezh italian, ha neuze, dre ma ne oa ket ganet e-touez an uhelidi ne oa ket galvet da vezañ politikour, ne oa ket troet gant an arme, evel e gempredidi Pompeius ha Kaesar. Dre e stummadur retorikel, e studi war ar gwir, hag e ampartiz evel alvokad e teuas da gaout harperien a-walc'h evit gallout tizhout barr ar c'hargoù en 63 ha bezañ dilennet konsul. En ur Republik gwallgaset gant taolioù ar filouterien e tizarbennas irienn Catilina dre nerzh e brezegoù.
Cassago Brianza
Cassago Brianza  zo ur gumun en Italia e Proviñs Lecco, e rannvro Lombardia.
Marcus Tullius Cicero
Dic'houzouget e voe Cicero e-kichen e villa e Formia war urzh Marcus Antonius.
Dafne
Dafne zo un anv-plac'h deuet dimp eus mojennoù Hellaz kozh.
Proviñs Viterbo
Proviñs Viterbo eo an hanternosañ eus pemp proviñs rannvro Lazio en Italia, ha Viterbo eo ar gêr-benn anezhi.
En-dro dezhi emañ ar mor Tirrenia er mervent, Toskana er gwalarn, hag  Ombria er reter.
Buteogallus
Buteogallus (Harpyhaliaetus kent) a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ baoued, krouet e 1830 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
Lucrezia Landriani
Lucrezia Landriani (ganet war-dro 1440), a oa pried ar c'hont Gian Piero Landriani, ha serc'h dug Milano. Mamm e oa da Caterina Sforza, ,.
Split (disheñvelout)
Split a c'hall bezañ meur a dra :
Lucrezia Landriani
He buhez
N'ouzer ket piv e oa he zud.
Hervez ar poltred anezhi gant Domenico Veneziano e oa ur gaer a veleganez, lagad glas ha dremm fin dezhi. Dont a reas da vout pried-kleiz an dug Galeazzo Maria Sforza (1444-1476).
Pried-kleiz an dug
Lucrezia a zeuas da vout serc'h an dug Galeazzo Maria war-dro 1460, pa oa en he 16 vloaz. Eñ a oa mab da Francesco Sforza, dug Milano, ha da Bianca Maria Visconti, dugez Milano, ha pennhêrez an Tiegezh Visconti. Galeazzo Maria a voe dug pa varvas e dad d'an 8 a viz Meurzh 1466.
He bugale
Pevar bugel da vihanañ he doe gant an dug, ha daou gant ar c'hont he fried.
Frankfort (Illinois)
Frankfort zo ur gêriadenn e-kichen Chicago en Illinois e SUA. 17782 den a oa e 2010.
Lucrezia Landriani
He bugale
Gant a dug he doe:
Laure
Laure zo un anv-badez gallek.
Lucrezia Landriani
He bugale
Daou vugel he doe gant he fried Gian Piero:
Distrig Bragança
Distrig Bragança zo un distrig eus Portugal, en biz ar vro. E 2011 e oa 136,252 a dud o chom ennañ.
Lucrezia Landriani
He bugale
Bugale Lucrezia a voe anavezet hervez al lezenn, ha savet e lez an dug, a-gevret gant bugale gwreg Galeazzo, Bona di Savoia. Met fiziet e voent en o mamm-gozh, Bianca Maria Visconti. Brudetañ ha speredekañ bugel Galeazzo ha Lucrezia e oa Caterina, a voe kelennet en arzoù an diplomategezh hag ar brezel gant he mamm-gozh. Kement-se a oa ezhomm d'ober en aergelc'h politikel Italia ar XVvet kantved, a oa itrikoù, trubarderezh, muntroù, en abeg d'ar c'hendamouez dizehan a veze etre keodedoù ha levierien ar stadoù. D'ar 26 a viz Kerzu 1476 e voe kontellataet Galeazzo Maria Sforza en iliz San Stefano e kêr Milano, ma varvas diwar an taolioù. E vab, ha hini e wreg Bona di Savoia, Gian Galeazzo Sforza, a voe dug Milano war e lerc'h.
Distrig Bragança
12 kumun zo ennañ :
Jules Dufaure
Jules Armand Stanislas Dufaure, bet ganet e Saujon (Charente-Inférieure) d'ar 4 a viz Kerzu 1798 hag aet d'an Anaon e Rueil-Malmaison (Seine) d'ar 27 a viz Even 1881, a oa un alvokad, ur pennvreutaer hag ur politikour gall, kannad, seizh gwech ministr, anvet da senedour e vuhez-pad e 1876, Prezidant Kuzul ar Vinistred e 1876 hag adalek 1877 betek 1879. Dilennet e voe d'an Académie Française e 1863.
Pennadoù kar
Penn Kuzul ar Vinistred (Bro-C'hall)
Liammoù diavaez
Académie française: Jules-Armand Dufaure
Abancourt
Abancourt zo un anv-lec'h gallek.
Psilopogon incognitus
Psilopogon incognitus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Megalaimidae.
Anvet e voe Megalaima incognita (kentanv) da gentañ-penn (e 1874) gant ar skiantour breizhveuriat Allan Octavian Hume (1829-1912).
Distrig Beja
Distrig Beja zo un distrig eus Portugal, en kreisteiz ar vro. E 2021 ez eus 144,410 a dud o chom ennañ.
Psilopogon incognitus
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
Distrig Beja
Pevarzek kumun zo ennañ :
Faro
Faro (distaget [] e portugaleg) zo ur gêr hag ur gumun eus kreisteiz Portugal, kêr-benn distrig Faro ha hini Algarve. E 2011 e oa 64,560 a dud o vevañ enni.
Un aerborzh etrebroadel zo e Faro, ma teu kalz touristed da weladenniñ Algarve, rannvro greisteisañ ha tommañ Portugal. An eil aerborzh brasañ eo e Portugal, goude hini Lisbon. En-dro da gumun Faro emañ kumunioù São Brás de Alportel, Olhão ha Loulé, hag ar Meurvor Atlantel e tu ar c'hreisteiz.
Panait Istrati
Panait Istrati, ganet e 1884 e Brăila, e Roumania, ha marvet e 1935 e Bukarest zo unan eus ar meurañ skrivagnerien roumaniat. "Gorki ar Balkanioù" a veze graet anezhañ. Daoust dezhañ bezañ desket roumaneg war barlenn e vamm e skrive Panait Istrati e galleg d'al liesañ, dindan levezon skrivagnerien evel Romain Rolland.
E 1927 e voe pedet d'an URSS da-geñver 10vet deiz-ha-bloaz Dispac'h miz Here. Ne oa ket ezel Istrati eus ar Strollad Komunour; hogen tost-tre e oa ouzh e vennozhioù. Gant ar skrivagner gresian Kazantzákis e chomas ur pennadig er vro evit gallout ober un tamm-tro war an dachenn, pell diouzh al lidoù ofisiel: mont a reas eta eus Moskov da Nijniy Novgorod, eus Moldova da Sant-Petersbourg, eus Krimea da Tbilisi... Dipitet-bras e voe gant ar pezh a c'hoarveze er vro, dreist-holl gant doareoù ober ar Volcheviked evit lakaat ar mennozhioù komunour er pleustr. Ur wezh aet kuit eus Rusia e prederias kalz a-raok ober e soñj embann ul levr diwar-benn e veaj. Vers l'autre flamme - Après seize mois dans l'U.R.S.S. az eas er-maez e 1929. Ennañ e oa tamallet ar melestraj koulz hag ar c'hontrollerezh soviedat: ouzh en ober e oa Istrati unan eus ar re gentañ o sevel a-enep da doareoù a voe graet stalinouriezh anezho diwezhatoc'h. E skrid a voe graet un degemer fall-spontus dezhañ: e-pad mizioù e voe embannet ingal pennadoù reut ha kunujus diwar e benn gant kazetennoù zo, darn anezho skrivet gant tud hag a oa gwelloc'h ganto chom feal ouzh Moskov eget ouzh ur c'hamalad anavezet mat ganto.
Faro
Kêrioù gevellet
Liammoù he deus Faro gant ar c'hêrioù-mañ :
Cassina Valsassina
Cassina Valsassina zo ur gumun en Italia e Proviñs Lecco, e rannvro Lombardia.
Laura (Giorgione)
Laura, anvet ivez Ritratto di giovane sposazo, zo ur poltred gant al livour veneziat Giorgione, e 1506, war ziskouez hiriv e Kunsthistorisches Museum kêr Vienna, en Aostria.
Castello di Brianza
Castello di Brianza  zo ur gumun en Italia e Proviñs Lecco, e rannvro Lombardia.
Oldřich Nejedlý
Oldřich Nejedlý, bet ganet d'ar 26 a viz Kerzu 1909 e Žebrák (Aostria-Hungaria d'ar mare-se) hag aet da Anaon d'an 11 a viz Mezheven 1990 e Rakovník (Tchekoslovakia), a oa ur melldroader etrebroadel tchekoslovak.
Kib vell-droad ar bed
Askeller kleiz e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en devoa perzh e daou zalc'h :
Kastell Cricieth
Istor
Kroget e voe da sevel ar c’hastell er bloavezhioù 1230, da vare Llywelyn ap Iorwerth (Llywelyn Fawr), priñs Gwynedd. Labourioù all a voe graet da vare e vab-bihan Llywelyn ap Gruffudd er bloavezhioù 1260.
E 1283 e voe kemeret ar c’hastell gant ar Saozon, renet gant ar roue Edouarzh Iañ, e-pad e eil brezel a-enep Kembreiz (1282-1283). Kreñvaet e voe ar c’hastell gant Edouarzh Iañ. E 1294 en em savas Madog ap Llywelyn, a oa kar da Llywelyn ap Gruffydd, a-enep ar galloud saoz e Kembre. Meur a gêr a voe kemeret gant tud Madog ha kastell Cricieth, evel hini Harlech ha hini Aberystwyth, a voe lakaet seziz warnañ e-pad ar goañv. Ne gouezhas ket etre daouarn Kembreiz avat ha dieubet e voe diouzh ar seziz en nevez-amzer.
Implijet e voe ar c’hastell da doull-bac’h betek 1404, ar bloavezh ma voe kemeret gant aduidi Owain Glyndŵr. Neuze e voe diskaret ar mogerioù-kreñv ha c’hwezhet an tan er c’hastell.
Hiziv e c'haller gweladenniñ ar c’hastell, pe e rivinoù. Graet e vez war e dro gant Cadw, an aozadur a bled gant savadurioù istorel Kembre..
NGC 6514
NGC 6514 zo un nivlennad lec'hiet e steredeg ar Saezhataer.
Distrig Évora
Distrig Évora zo un distrig eus Portugal, e-kreiz ar vro. E 2011 e oa 168,034 a dud o chom ennañ.
Bistolida vasta
Bistolida vasta a zo unan eus an daouzek spesad a vez renket er genad Bistolida e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin ral a-walc'h a vev e Meurvor Indez e reter Afrika hag al lodenn vrasañ eus ar c'hregin a zo bet kavet e stomog pesked etre 50 m donder ha donoc'h an hini eo.
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Schilder & Schilder e 1938 dindan an anv genad Bistolida hag hini ar spesad Bistolida owenii vasta evel un ispesad,.
Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Bistolida vasta bezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
Ment
Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo etre 15 mm ha 20 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 12 mm pe ramz, betek 27 mm.
Gwelout ivez
Bistolida hirundo, Bistolida owenii, daou spesad all ar genad.
Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo e Meurvor Indez e reter Afrika.
Disc jockey
Un disc jockey pe DJ zo un den hag a zibab, a skign hag a vesk sonerezh enrollet evit an dud, en un abadenn skingomz, un toull-noz, un sonadeg, ur festival pe un abadenn all bennak.
Ar radioioù hag an toulloù-noz o deus c'hoariet ur roll pouezus evit diorren ar vicher-se. Da gentañ e veze implijet pladennoù vinil ganto, bremañ e reont ivez gant kasedigoù, CD-où, restroù glevet, un daol-veskañ, ur c'hontroller DJ hag ur meziant DJ, un tokarn, ur mikro hag all.
Lakaat a reont an dud da zañsal peurliesañ. E-touez ar sonerezhioù a veskont e kaver an disco, an hip hop hag an techno.
Lod anezho zo brudet en un doare etrebroadel.
Sancho IV
Sancho IV zo anv daou zen:
Apollo 14
Apollo 14 e oa an eizhvet kefridi eus ar Programm Apollo hag an trede da ziskenn war al Loar. Loc'het e oa ar fuzeenn d'an 31 a viz Genver 1971 ha distreiñ a reas ar glozenn d'an 9 a viz C'hwevrer 1971. Ar gefridi gentañ eo gant ur pal skiantel (dastum maen loar resis en ul lec'h resis) pa oa ur pal teknikel gant ar re a-raok (gouzout diskenn war al loar). Pal ar gefridi e oa ober ar pezh na oa ket bet gallet kas da benn gant Apollo 13, da heul ar gwallzarvoud a c'hoarvezas e-kerzh penn kentañ ar gefridi-se.
Ynysgynwraidd
Ynysgynwraidd (Skenfrith e saozneg) zo ur gêriadenn eus Kembre, e Sir Fynwy. Emañ war harzoù Bro-Saoz, etre Y Fenni ha Ross-on-Wye, en hanternoz da Drefynwy. War lez ar stêr Mynwy emañ.
Ur c'hastell zo eno, bet savet un tammig goude 1066, hag un iliz kozh, gouestlet da santez Berc'hed.
Dimeziñ dre heg
An dimeziñ dre heg eo an doare da zimeziñ tud hep goulenn o ali diganto hag en desped dezho. Hiziv, en Europa, e vez gwelet evel ur gwallober ouzh Gwirioù Mab-Den. Gwechall e oa ar boaz en tiegezhioù uhel, en noblañs dreist-holl, hag ivez e tiez ar vourc'hizien, ma oa hollc'halloudek an ozhac'h.
E kevredigezhioù zo, en Azia hag e broioù muzulman dre vras, e vez c'hoazh dimeziñ dre heg, evel en Europa gwechall.
Lennegezh
Stank eo kaoz an dimeziñ dre heg e lennegezh ar ha.
Jacquotte Delahaye
Jacquotte Delahaye a oa ur vorlaerez c'hall er Mor Karib er XVIIvet kantved.
Oberiant e oa er bloavezhioù 1660. Eus trevadenn c'hall Saint-Domingue (Haiti hiziv) e oa, ha Gall he zad. He mamm a vije bet eus Haiti ivez hag a varvas er gwentloù diwar he breur. Ur plac'h kaer e oa, a-hervez, ha ruz he blev. Lazhet e oa bet he zad, ha diwar-se, evit-doare, e rankas ober war-dro he breur hag ez eas da vorbreizherez.
Da dec'hel rak hec'h enebourien e roas da grediñ e oa marvet hag e vevas dindan un anv all, evel ur gwaz, e-pad meur a vloaz.
Distrig Évora
14 kumun zo ennañ :
Sainte-Croix-Grand-Tonne
Sainte-Croix-Grand-Tonne a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant pemp kumun all d'ober ur gumun nevez: Thue-et-Mue.
kantved
Eil brezel-bed: savet e voe un nijva er gumun gant an 13 Airfield Construction Group (Royal Engineers) e-doug pemp devezh e miz Even 1944; implijet e voe gant ar Royal Air Force betek an 30 a viz Eost 1944.
Milan Kundera
Milan Kundera, bet ganet d’ar e Brno (Tchekoslovakia er mare-se) ha marvet d’an  e Pariz, a oa ur skrivagner ha dramaour tchek ha gall.
Distrig Vila Real
Distrig Vila Real zo un distrig eus Portugal, e hanternoz ar vro. E 2011 e oa 213,775 a dud o chom ennañ.
14 kumun zo ennañ :
Fréhel (Marguerite Boulc'h)
Fréhel, a oa Marguerite Boulc'h he gwir anv, ganet e Pariz, 2 boulevard Bessières, d'an 13 a viz Gouere 1891 ha marvet d'an 3 a viz C'hwevrer 1951 e Pariz ivez, a oa ur ganerez wirvoudel brudet-tre etre an daou vrezel.
Buhez
Merc'h e oa d'ur borzhierez a orin breizhat. Tremenet he doa he yaouankiz e karterioù poblet-stank eus Pariz e-lec'h ma werzhe traoù a di da di pa oa 15 vloaz. A-drugarez d'he labour e kejas gant Caroline Otero, brudet evel La Belle Otero, a oa un arzourez azeulet d'ar mare-se. Ken plijet e voe Caroline Otero gant kened ha mouezh Marguerite Boulc'h ma kinnigas dezhi kanañ dindan al lesanv «Pervenche».
Distrig Viana do Castelo
Distrig Viana do Castelo zo un distrig eus Portugal, e hanternoz ar vro. E 2011 e oa 250,390 a dud o chom ennañ.
Viborg
Viborg (distaget [ˈʋibɒːˀ] e daneg zo ur gêr eus Danmark, e kreiz Jutland. Ur gumun eo ha pennlec'h ar rannvro Midtjylland eo ivez. E miz Genver 2011 e oa annezet kêr gant 35 893 a dud, hag ar gumun gant 93 498 a dud. An eil kumun vrasañ eus Danmark eo Viborg ; enni emañ lez-varn uhelañ ledenez Jutland.
Unan eus kêrioù kozh Danmark eo Viborg, ha roudoù zo bet kavet eus diazezadur ar Vikinged enni, e dibenn an. En ur c'hroashent a bouez e oa Viborg, er Grennamzer, e-kreiz al ledenez. Ur voudenn-gastell a oa eno. Dont a ra an anv Viborg eus ar benrann vi a dalvez « lec'h sakr, gwenn » ha berg a dalvez « menez ».
Brudet eo iliz-veur Viborg. Savet e voe etre 1130 ha 1180. Met meur a wech eo bet distrujet hag adsavet abaoe.
Chalybura
Chalybura zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ daou spesad evned-kelien.
Pyrrholaemus
Pyrrholaemus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1841 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
Spesadoù
Daou spesad a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
O c'havout a reer en Aostralia e-lec'h m'emaint brosezat.
Rummatadur
Gwechall e veze renket ar genad en iskerentiad Sericornithinae eus ar c'herentiad Pardalotidae.
Cassina
Cassina zo un anv-lec'h italianek.
Galbalcyrhynchus leucotis
Dont a ra e anv eus an daou c'her gresianek "λευκός" (gwenn) hag "αυτί" (skouarn).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, e kornôg Amazonia.
Arondisamant Pontoise
Arondisamant Pontoise a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Val-d'Oise hag e rannvro Enez-Frañs.
Austin
Austin zo un anv-badez saoznek, deuet da vout anv-lec'h.
Arondisamant Pontoise
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Pontoise e 17 kanton (betek 2014) hag e 117 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Val-d'Oise d'ar 1 a viz Genver 2017. 106 kumun zo en arondisamant Pontoise bremañ.
Rachel Wall
Rachel Wall (war-dro 1760 – 1789) a oa ur vorlaerez stadunanat, hag an diwezhañ maouez kaset d'ar groug e Massachusetts. Krediñ a reer ivez e oa ar c'hentañ Stadunanadez aet da vorbreizherez.
Rachel Schmidt e oa hec'h anv pa oa ganet e Carlisle, e Pennsylvania, en un tiegezh deol a Bresbiterianed. Savet e voe en un atant nepell diouzh Carlisle met ne gave ket dezhi e oa evurus eno. Pa oa plac'h yaouank e oa o pourmen war an aod pa voe arsailhet gant maouezed ha saveteet e voe gant ur gwaz anvet George Wall. Karntez a savas neuze etreze, ha dimeziñ a rejont, en desped d'he mamm-hi.
Sophie Luise von Mecklenburg-Schwerin
Dimeziñ a reas en miz Du 1708, da 23 bloaz, da Frederig Iañ (Prusia) (1657-1713), roue Prusia, 27 vloaz koshoc'h egeti. Hec'h anv-hi eo a voe roet d'an iliz Sophienkirche en Berlin. Eured Sophie Luise a voe jubennet gant Johann Kasimir Kolbe von Wartenberg, ministr-prezidant, a zalc'he war ar roue intañv dre ma ne oa pennhêr ebet c'hoazh.
Brudet e oa kened Sophie Luise, ma veze graet Gwener Mecklenburg („mecklenburgische Venus“) anezhi. Met ne oa ket desket kaer, goude ma ouie eus ar sonerezh ha komz galleg. Ne oa ket skañv avat, ha troet e oa gant ar relijion. Met ne oa ur spered kaer evel ar rouanez Sophie Charlotte en he raok. Tamm-ha-tamm e voe lakaet a-gostez e buhez al lez e Berlin.
Klask a reas, gant skoazell Mademoiselle Gravenitz, treiñ he fried roue diwar ar galvinegezh da vont a-du gant al luterianegezh. Gant se e save tabut etreze aliezik.
Un enebourez he devoa ivez, Catharina Rickers (1670, Lobith - 1734, Den Haag), a oa pried d'ar ministr Wartenberg, ha serc'h d'ar roue ouzhpenn.
Saint-Planchers
Saint-Planchers a zo ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall.
Sophie Luise von Mecklenburg-Schwerin
Sophia Louise ne oa ket evit itrikoù ha kabaloù lez Berlin. Dindan levezon August Hermann Francke e oa ha repuiñ a rae er Pietism. Mont a reas he spered e belbi er Berliner Schloss ha spontañ a reas ar roue Frederig ken e kredas eo hi an hini a oa an "Iton Wenn " a c'hallje rakkemenn e varv dezhañ.
Saint-Planchers
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, Gouere 1944: lazhet e voe seizh den nann-soudard gant ur vombezadeg e Saint-Planchers d'ar 27; unan anezhe a oa bet ganet e Plened-Yugon.
Sophie Luise von Mecklenburg-Schwerin
A-benn ar fin e troas he spered ha n'halle ket en em ziskouez ken dirak zan dud. E miz Genver 1713, un nebeud sizhunioù a-raok he marv, e voe kaset en dro da di he zud war urzh ar roue Frederig, da Mecklenburg-Schwerin. Bevañ a reas neuze e kastell Grabow. Pa varvas e voe beziet en iliz Schelfkirche St. Nikolai en Schwerin.
Pyrrholaemus brunneus
Pyrrholaemus brunneus a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Acanthizidae.
Annez
Emañ brosezat ar spesad e takadoù krin kreisteiz Aostralia.
Gaspard Ulliel
Gaspard Ulliel a oa un aktour c'hoariva ha sinema hag un diskouezer-giz gall, bet ganet e Boulogne-Billancourt (Hauts-de-Seine) d'ar 25 a viz Du 1984 ha marvet diwar un gwallzarvoud skiañ e La Tronche (Isère) d'an 19 a viz Genver 2022, d'an oad a 37 vloaz.
C'hoariet en deus gant aktourien c'hall brudet evel Audrey Tautou, Isabelle Huppert, Jean Reno ha Marion Cotillard. Roet eo dezhañ César an danvez aktour e 2005 evit e roll e Un long dimanche de fiançailles. E 2017 e ya gantañ César an aktour gwellañ evit bezañ c'hoariet e Juste la fin du monde.
Enorioù
E 2015 e voe lakaet da varc'heg Urzh an Arzoù hag al Lizhiri Bro-C'hall.
Éliane Pronost
Brudet e voe he mouezh arvoud hag ivez he brezhoneg mat, distaget ha pouezmouezhiet a-zoare.
Plijout a rae dezhi kanañ kantikoù, kanaouennoù pobl hag ivez kanaouennoù nevez pe troet diwar ar yezhoù keltiek, iwerzhoneg ha kembraeg.
Buhez
Deuet e oa da chom da Lesneven ur miz goude he ganedigezh. Deskiñ a reas kanañ e laz-kanañ Lesneven. He zad a oa tik gant ar c'hanañ. Taolet e voe pled eus he mouezh e kenstrivadegoù ar Bleun-Brug pa oa yaouank.
Studiañ a reas da vezañ klañvdiourez ha kavout a reas labour war he micher en ur rann bredvezekniezh ar vugale. Goude un nebeud bloavezhioù e Roazhon e tistroas e 1957 da C’houlven da vevañ. Dimeziñ a reas e 1959 ha chom a reas er gêr da zesevel he fevar bugel, div blac’h ha daou baotr. Nav bugel-bihan a zo ganet dezho ha setu-hi mamm-gozh.
Enrollañ a reas he fladennoù kentañ en ti-embann pladennoù Mouez Breiz. Kregiñ a reas da vezañ brudet pa gemeras perzh e laz-kanañ Leon a oa renet gant ur beleg anvet Roger Abjean a zeuas, eñ ivez, da vezañ brudet-kaer en abeg d’e aozañ ar c’han hag ar sonerezh. O lakaat Éliane Pronost e-kreiz pevar c’haner Pevarad Leon (Quatuor du Léon), bet krouet e 1973 gant Roger Abjean, e teuas brud dezhi ouzhpenn. Un tri-ugent pladenn bennak a savjont asambles. Strollet e voe an enrolladennoù-se en un dastumad daouzek pladenn-arc’hant. Un tregont abadenn bennak a reas ar pempad bep bloaz betek 2005.
Goude he marv ez eus bet anvet ur sal en hec’h enor e-barzh kreizenn Armorika e Plougerne.
Komodo (enez)
Komodo zo unan eus inizi Indonezia, e proviñs Nusa Tenggara Timur. Ur gorread 390 km² he deus hag annezet eo gant war-dro 2000 den.