cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Luftwaffe (Wehrmacht)
Al Luftwaffe a oa nijlu ar Wehrmacht alaman e-pad an Eil Brezel-bed. Nerzhioù nijlu alamagn e-pad ar C'hentañ Brezel-bed, al Luftstreitkräfte eus al lu douar hag ar Marine-Fliegerabteilung evit ar morlu Kriegsmarine, a oa bet roet lam dezhi e 1920 hervez disoc'h Feur-emglev Versailhez a redie Alamagn da chom hep kaout eus un nijlu.
Hañv 1939, al Luftwaffe a oa savet gant 28 Geschwaders (flodad).
Rummadoù kar
Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
Azeglio
Azeglio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino (hiriv Metropol Torino), e rannvro Piemonte, nepell diouzh Lenn Viverone, 53 km ac'hno da gêr Torino. 1242 a dud a zo enni o chom.
Palazzolo
Palazzolo zo anv meur a lec'h en Italia.
Oriol Junqueras
Oriol Junqueras i Vies (bet ganet d'an 11 a viz Ebrel 1969 e Barcelona) a zo ur politikour hag un istorour katalan, ezel eus Esquerra Republicana de Catalunya (ERC). Besprezidant ar Generalitat e oa bet etre 2015 ha 2017 a-raok bezañ diskaret gant gouarnamant Spagn abalamour d'e soñjoù politikel ha d'e berzh er referendom war an dizalc'hidigezh. En toull-bac'h emañ abaoe miz Du 2017 da c'hortoz ur prosez.
Drev
http://www.ot-belle-isle-en-terre.com/office-tourisme/belle-isle-en-terre/loc-maria.php
Sevilla
Sevilla (distaget [seˈβiʎa] e spagnoleg) a zo ur gêr vras eus Spagn, kêr-benn proviñs Sevilla ha kêr-benn kumuniezh emren Andalouzia. War lez ar stêr Guadalquivir emañ.
E miz Genver 2010 e oa annezet Sevilla gant 704 198 annezad hag en tolpad-kêrioù e oa 1,5 milion a dud.
Anv
Spal eo an anv koshañ a anavezer evit Sevilla. Da vare ar Romaned e voe latinekaet an anv-se ha mont a reas da Hispalis. Goude aloubaegoù an Omeyaded e voe arabekaet e Išbīlīya (Arabeg: إشبيلية‎). Mont a reas goude da vezañ Chbilya, ha goude Sevilla e spagnoleg.
San Lorenzo (Reggio Calabria)
San Lorenzo zo ur gumun en Italia,  e Meurgêr Reggio Calabria,  e  Calabria. 2 264 zo enni o chom.
Elsa Artadi
Elsa Artadi i Vila (bet ganet d'an 19 a viz Eost 1976 e Barcelona) a zo ur gelennerez Skol-Veur, un ekonomourez hag ur bolitikourez katalan. Studiet he doa e Skol-Veur Harvard a-raok kelenn en Italia hag e Sina. Dilennet e oa bet da gannadez e Parlamant Katalonia e 2017 ha mouezh-aotreet he strollad politikel (Junts per Catalunya) eo. Tost eo da Carles Puigdemont, ha kinniget e oa bet hec'h anv evit mont da Brezidantez ar Generalitat e plas Puigdemont a-raok ma voe dibabet Quim Torra.
Aerouantez
An Aerouantez (Hydra, berraet en Hya) zo ur steredeg eus an hantervoul su.
Castell Caereinion
Gouestlet eo an iliz da sant Garmon ; eus 1874 eo ar savadur a weler bremañ.
Anvet eo ar gêriadenn diwar ur c’hastell kozh, savet e 1156 gant Madog ap Maredudd e kantrev Caereinion. Kemeret e voe ar c’hastell gant Owain Gwynedd ha distrujet e voe e 1167.
E 2011 e oa 592 a dud o chom e kumuniezh Castell Caereinion ha 86 a oa kembraegerien (15,1%).
Rhun fab Urien
Istor
Un nebeudig traoù a ouzer diwar e benn. Testeniekaet eo e anv evel mab da Urien. Krediñ a reer eo-eñ an hini eo ar Run map Urbag(h)en a zo anv anezhañ en Annales Cambriae hag an Historia Brittonum (pennad 63), hag a gemeras perzh e badeziant Edwin, roue Northumbria, er bloaz 627, pa zivizas ar roue dont da vout kristen. Hogen, netra sur war ar poent-se.
Hervez an istorour saoz Beda Venerabilis eo Rhun an hini e vije an eskob Paulinus.
Motta San Giovanni
Motta San Giovanni  zo ur gumun italian e Meurgêr Reggio Calabria e Calabria.
Vincent Voiture
Vincent Voiture ( 1597 – 1648) a oa ur barzh ha skrivagner gall eus ar. Mab e oa d'ur marc'hadour gwin eus Amiens. Er skol e reas anaoudegezh gant ur c'hont yaouank Claude d'Avaux, a ginnigas anezhañ da Gaston, Dug Orleañs, ha gantañ ez eas da Vrusel ha da Loren evel diplomat.
Gouzout a reas bezañ gwelet mat gant ar C'hardinal Richelieu, hag evel-se e voe anvet da ezel eus an Akademiezh c'hall, ma resevas arc'hant e walc'h digant ar roue Loeiz XIII hag e bried Anna Aostria.
Buhez e bedig skrivagnerien Pariz
Enebour touet e oa da Isaac de Benserade.
Skridoù
E sonedenn la Belle Matineuse, enebet ouzh hini Malleville, a ziskouez e zoare : '' Des portes du matin l’amante de Céphale Ses roses épandait dans le milieu des airs, Et jetait sur les cieux nouvellement ouverts Ces traits d’or et d’azur qu’en naissant elle étale,
Le soleil, se hâtant pour la gloire des cieux, Vint opposer sa flamme à l’éclat de ses yeux, Et prit tous les rayons dont l’Olympe se dore.
L’onde, la terre et l’air s’allumaient alentour, Mais auprès de Philis on le prit pour l’aurore, Et l’on crut que Philis était l’astre du jour. ''
Voiture a oa unan eus skrivagnerien ar préciosité, met un diverr-amzer e oa al lennegezh dezhañ ha brudetoc'h c'hoazh e oa e Lanturlu pe Landriry en e ganaouennoù : '' L’on jugerait par la blancheur De Bourbon, et par sa fraîcheur, Qu’elle a pris naissance des lys, '' Meur a rondeau a savas ivez evel an hini ma tiskane « Ma foi, c’est fait », ennañ ar reolenn hag ar skouer eus an doare:
'' Ma foi, c’est fait de moi, car Isabeau M’a conjuré de lui faire un rondeau. Cela me met en une peine extrême. Quoi ! treize vers, huit en eau, cinq en ême Je lui ferais aussitôt un bateau.
En voilà cinq pourtant en un monceau. Faisons-en sept en invoquant Brodeau, Et puis mettons, par quelque stratagème :
Avigliana
Avigliana zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Torino (gwechall proviñs Torino), e rannvro Piemonte.
Vincent Voiture
Skridoù
Si je pouvais encor de mon cerveau Tirer cinq vers, l’ouvrage serait beau ; Mais cependant je suis dedans l’onzième, Et ci je crois que je fais le douzième ; En voilà treize ajustés au niveau. ''
Rouaned katolik
Ar Rouaned Katolik (Reyes Católicos e spagnoleg) eo an anv, pe an titl, a veze graet en Istor, eus ar rouanez Izabel Iañ Kastilha hag e bried Fernando II Aragon, anezho rouaned Kurunenn Kastilha (1474-1504) ha Kurunenn Aragon (1479-1516). Un dimeziñ kuzh o devoa graet e 1469, ha da-heul e voe unanaet o div rouantelezh, Kastilha hag Aragon en 1474.
Cyornis umbratilis
Cyornis umbratilis (Rhinomyias umbratilis kent) a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Muscicapidae.
Anvet e voe Trichostoma umbratile da gentañ-penn (e 1849) gant ar skiantour saoz Hugh Edwin Strickland (1811-1853).
Annez
Neizhañ a ra ar spesad e kreisteiz Thailand ar Su, Malaysia, Sumatera, Borneo ha Jawa ha nijal kuit da hanternoz inizi Natuna da c'hoañviñ.
Rummatadur
Lakaet e voe er genad Cyornis pa voe lamet hini Rhinomyias.
Aerouant (steredeg)
An Aerouant (Hydrus, berraet en Hyi) zo ur steredeg eus an hantervoul su.
Moelfre (Mon)
Moelfre zo ur gêriadenn hag ur porzh bihan en hanternoz Kembre, e reter Enez Von, hanter hent etre Benllech hag Amlwch. Gwechall e oa pesketaerien, hiriv n'eus nemet touristed e-pad an hañv.
Dre eno e tremen Llwybr Arfordirol Ynys Môn, ar wenodenn a ra tro Enez Von a-hed an aod.
Enezenn
Enez Moelfre zo dirak ar gêriadenn.
Penseoù
Daou beñse bras zo bet er c'hornad:
Santez Riwanon
Riwanon a zo ur santez vrezhon. C'hoar e oa da Sant Riware ha Sant Urfol, ha mamm da Sant Herve.
Muro
Muro zo un anv-lec'h italianek ha spagnolek.
Pesk-nij (steredeg)
Ar Pesk-nij (Volans, berraet e Vol) zo ur steredeg eus an hantervoul su.
Young India
Young India a oa ur gazetenn sizhuniek e saozneg embannet gant Mohandas Gandhi eus 1919 betek 1931. Gant Gandhi e voe skrivet er gazetenn-se e-leizh a draoù hag a zeuas da vezañ arroudoù brudet. Dre Young India e skignas e vennozhioù diwar-benn an "nann-feulster" en emsav evit dieubidigezh India diouzh yev Breizh-Veur.
E 1933 e krogas Gandhi da embann ur gazetenn sizhuniek all, Harijan, e saozneg. Talvezout a ra ar ger Harijan kement ha "tud Doue" hag implijet e veze gant Gandhi evit ober anv eus kasta an Dalit. Er bloavezhioù 1930 ha 1940 e voe embannet Harijan e saozneg, Harijan Bandu e goudjarateg ha Harijan Sevak e hindieg. Er c'hazetennoù-se ivez e oa pennadoù diwar-benn ar vuhez en India hag er bed.
Balangero
Balangero  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino (hiriv Metropol Torino), e rannvro Piemonte.
Pavone Canavese
Pavone Canavese zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino (hiriv Metropol Torino), e rannvro Piemonte.
Ilha de Itamaracá
thumb|250px| Kreñvlec'h en Itamaracá An Ilha de Itamaracá pe Enez Itamaracá zo un enezenn hag ur gumun en arvor Pernambuco, en Brazil, 65 km2 dezhi.
Ur strizh-mor zo etre an douar-bras hag an enezenn anvet canal de Santa Cruz.
Tavo Burat
Tavo Burat (Gustavo Buratti Zanchi e anv gwir), ganet e Stezzano, e proviñs Bergamo, d'an 22 a viz Mae 1932 ha marvet en hevelep lec'h d'an 8 a viz Kerzu 2009 zo ur skrivagner italian. Skrivet en deus en italianeg hag e piemonteg.
Ilha de Itamaracá
Poblañs
Brudet eo kened an enezenn a zo anavezet ivez evel mamm ar ciranda.
Istor
thumb|250px|Itamaracá e [[1637, livet gant Frans Post.]]
Tavo Burat
En italianeg
=== En piemonteg ===
Pasgen
Pasgen zo un anv kembraek kozh, diwar an anv latin Pascentius, hag anaout a reer:
Pesk ar Su (steredeg)
Pesk ar Su (Piscis Austrinus, berraet e PsA) zo ur steredeg eus an hantervoul su.
Gibson Les Paul
Ar Gibson Les Paul zo ur gitar tredan kalet hag a zo e gwerzh abaoe 1952. Al Les Paul zo bet treset gant Ted McCarty diwar alioù ar gitarour Les Paul. Hennezh zo unan eus ar gitaroù tredan brudetañ er bed, gant ar Fender's Telecaster hag ar Stratocaster.
Zomba
Zomba zo un anv-lec'h:
Ronald D. Moore
Ronald Dowl Moore ganet d'ar 5 a viz Gouhere 1964 e Chowchilla, Kalifornia, a zo ur skrivagner senario hag ur produer Amerikan evit ar skinwel. Brudet eo evit e labour war Star Trek; war ar stirad adsavet Battlestar Galactica, gant al labour-se e voe enoret gant ur Peabody Award; labouret en deus bet ivez war Outlander, diazezet war danevelloù Diana Gabaldon.
Jordan
Jordan zo un anv-lec'h hag un anv-den alamanek, saoznek hag okitanek.
Saint-Paul-le-Jeune
Saint-Paul-le-Jeune a zo ur gumun c'hall en departamant Ardèche, e Bro-C'hall, e-kichen Bessèges.
Teleskop (steredeg)
An Teleskop (Telescopium, berraet e Tel) zo ur steredeg eus an hantervoul su.
Sant Pau de Fenolhet
Sant Pau de Fenolhet (okitaneg; Sant Pau de Fenollet e katalaneg, Saint-Paul-de-Fenouillet e galleg hag ent-ofisiel) a zo ur gêr eus Lengadok en Okitania, lakaet da vezañ kêr-benn ar Fenolhedés, ur vroig okitanek e departamant Pireneoù-ar-Reter.
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Sant Pau de Fenolhet gant ar c'hêrioù-mañ :
Mor Laptev
Mor Laptev, pe Mor al Lapteved (rusianeg: мо́ре Ла́птевых, more Laptevic'h) a zo ur mor eus Meurvor Arktika lec'hiet en norzh da Sibiria, etre Ledenez Taymyr hag inizi Severnaya Zemlya er c'hornaoueg, hag Inizi Sibiria-Nevez er reter. Er su emañ aodoù Sibiria ar C'hreiz. Mor Kara a gaver er c'hornaoueg ha Mor Sibiria ar Reter eus an tu all. En em deuler a ra al Lena er mor-se. War-dro 700 000 km² eo e c'horread. Dont a ra anv ar mor-se ez eus hini daou ergerzher, kendirvi anezho (ha setu perak e lakaer an anv el liester a-wechoù), Dmitriy Laptev ha C'hariton Laptev a studias an ardremez-se en.
Basiliscus plumifrons
Basiliscus plumifrons zo ur glazard kreizamerikan hag a vev er gwez.
Vische
Vische  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino (hiriv Metropol Torino), e rannvro Piemonte.
Greundebrer
Greundebrer a vez graet eus ul loen hag a vez ar greun al lodenn vrasañ eus e vevañs.
Greundebrerien a gaver e-touez al laboused bihan dreist-holl, met ivez e-touez bronneged 'zo evel ar c'hrignerien da skouer.
Arguendo
Arguendo zo ur ger latin implijet e saozneg gant an dud a lezenn, da ginnig un arguzenn war varteze, kement ha gwelout da belec'h e kasje, petra e vije an heuliadoù, ma vije gwir.
Tric'horn ar Su
Tric'horn ar Su (Triangulum Australe, berraet e TrA) zo ur steredeg eus an hantervoul su.
Barbania
Barbania zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino (hiriv Metropol Torino), e rannvro Piemonte.
Janed Aostria
Janed Aostria, pe Johanna von Österreich en alamaneg, a vez graet eus div briñsez:
Damnatio ad bestias
Ad bestias, pe Damnatio ad bestias, zo ul lavar latin hag a ra dave d'an dud kondaonet d'ar marv ha da vezañ roet d'al loened ferv.
Gourin (Alberta)
Gourin, a zo ur gêriadenn e munisapaliezh-rannvro Wood Buffalo en Alberta (Kanada). Savet e voe e penn kentañ an (1914) gant tud eus korn-bro Gourin e Breizh. Seitek den ha peder familh e oant («Uillac», «Duigou», «Cospérec» ha «Le Rouzic»).
Ford
Ford zo ur ger saoznek hag a dalv kement ha roudour.
Rachel Bromwich
Rachel Bromwich, pe Rachel Amos (hec'h anv plac'h yaouank), ganet e Hove (Bro-Saoz) e 1915 ha marvet d'ar 15 a viz Kerzu 2010, zo ur skolveuriadez saoz hag he deus labouret war lennegezh kembraek ar Grennamzer.
E 1938 e teuas da Gembre, da Skol-veur Bangor, da studiañ gant ar c'helenner Ifor Williams. Eñ eo a ginnigas dezhi embann he labour diwar-benn triadoù Enez Vreizh. E 1939 e timezas da John Bromwich hag ur mab o deus.
He labour
Brudet-bras eo he labour war Trioedd Ynys Prydain, embannet e 1963 hag adembannet e 2005, ha war barzhoniezh Dafydd ap Gwilym.
Virle Piemonte
Virle Piemonte  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino (hiriv Metropol Torino), e rannvro Piemonte.
Visone (stêr)
Ar Visone zo ur froud hag a red e proviñs Alessandria e Piemonte, en Italia. Adstêr eo d'ar Bormida, goude treuziñ kêr Visone.
Sebastião Iañ
Sebastião Iañ (pe Dom Sebastião, pe Sebastian e brezhoneg), ganet d'an 20 a viz Genver 1554 (deiz Gouel Sebastian) e Lisboa ha marvet d'ar 4 a viz Eost 1578, a oa roue Portugal hag an Algarves adal an 11 a viz Mezheven 1557 betek e varv e 1578, hag an eil diwezhañ roue eus an Tiegezh Avis.
E vuhez
Mab e oa da João Manuel, Priñs Portugal, ha d'e bried, Janed Aostria (1535-1573). E dad a oa mab d'ar roue João III, hag e vamm a oa merc'h d'an Impalaer santel Karl V.
E varv
Mervel a reas e 1578 en emgann an Tri Roue, e Ksar el-Kebir e Maroko.
Visone
Visone zo un anv italianek.
Friedrich III
Friedrich III zo anv meur a roue pe briñs alaman:
Tirso de Molina
Tirso de Molina zo ur manac'h ha skrivagner spagnolek eus ar XVIIvet kantved.
Kalifad Abbasid
Ar C'halifad Abbasid pe ar Galifiezh Abbasid a oa ur c'halifad a renas war un darn vras eus ar bed muzulman eus 750 betek 1258.
Tierniezh an Abbasided a voe diazezet gant As-Saffah, un diskennad da Abbas ibn Abd al-Muttalib, un eontr d'ar profed Mohammed. Kemer a reas ar galloud goude un emgann a-enep an Omeyaded. Fellout a rae d'an Abbasided kaout ur stad a bouezfe muioc'h war ar relijion ha ma vefe roet kement a blas da dud Iran, nevez-troet ouzh an islam, evel d'an Arabed. Goude tri bloavezh brezel e trec'has Abu Muslim war an Omeyaded e 750, en Emgann ar Zab Bras.
Kreizenn ar C'halifad Abbasid e oa Baghdad, ur gêr-benn savet e 762, tra ma oa kreizet impalaeriezh an Omeyaded war Damask ha Siria. En e vog e oa ar sevenadur muzulman, en amzer an Abbasided, en un impalaeriezh bras-divent en em astenne eus an Indus betek Norzhafrika. Un toullad kalifed brudet a voe neuze, evel Al-Mansur pe c'hoazh Harun al-Rashid. D’ar mare-se e voe troet en arabeg e-leizh a skridoù latin ha gresianek eus an Henamzer.
Tamm-ha-tamm avat e voe ret d'ar C'halifad Abbasid stourm ouzh rieien vihan e lec'hioù evel Spagn, hag a rene o bro evel pa vefent dizalc'h, hag ouzh pobloù evel an Durked seldjoukid a oa kreñvoc'h-kreñvañ. En e voe diskaret ar C'halifad Abbasid gant ar Vongoled, pa voe aloubet Baghdad ganto d'an 10 a viz C'hwevrer 1258. Distrujet e voe kêr ganto ha tec'hout a reas an dud a oa chomet bev da Ejipt.
Autumn Leaves
Autumn Leaves (Delioù an Diskaramzer, e brezhoneg) zo un anv saoznek roet da veur a oberenn.
Lisores
Lisores a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: mervel a reas un den nann-soudard e Lisores abalamour d'ar brezel d'an 9 a viz Even.
Toukan (steredeg)
An Toukan (Tucana, berraet e Tuc) zo ur steredeg eus an hantervoul su.
Cikavac
Ar Cikavac (/tsikaʋats/) zo un evn eus mojennoù Serbia. Mont a rae da gemer mel ha laezh evit e berc'henn, seveniñ a rae e c'hoantoù, ha deskiñ d'e vestr kompren yezh al loened.
Evit kaout ur cikavac ne oa nemet tapout ur vi eus ur yar du, he lakaat e kazel ur vaouez da c'horiñ e-pad 40 deiz, hep kofesaat, na pediñ, na troc'hañ ivin ebet.
Grandcamp-Maisy
Grandcamp-Maisy a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. left|thumb
Douaroniezh
left|thumb
Auguste René Marie Dubourg
Auguste René Dubourg (diwezhatoc'h Auguste René Marie Dubourg), bet ganet d'an 30 a viz Gwengolo 1842 e Logivi-Plougraz hag aet d'an Anaon d'an 22 a viz Gwengolo 1921 e Roazhon, a oa un den a iliz breizhat.
Eskob Moulins (1893-1906), arc'heskob Roazhon, Dol ha Sant Maloù (1906-1921) ha kardinal (1916-1921) e voe.
Julius
Julius zo un anv paotr, e latin hag en alamaneg.
Les Feuilles mortes
Autumn Leaves zo ur ganaouenn saoznek, savet diwar Les Feuilles mortes, kanaouenn c'hallek savet e 1945 war un ton gant Joseph Kosma diwar ur varzhoneg gant Jacques Prévert. Kanet e voe gant Yves Montand e 1946 er film Les Portes de la nuit.
Kanerien
Kement a dud o deus kanet hag adkanet ar ganaouenn ma n'haller ket o menegiñ holl.
Samar
Samar zo unan eus inizi Filipinez, e reter enezeg Visayas. Emañ er biz da enez Leyte. An trede enezenn vrasañ eo e Filipinez, goude Luzon ha Mindanao, gant ur gorread a 13 080 km². Poblet eo gant 1,7 milion a dud (e 2010).
Rannet eo enez Samar e teir froviñs : Samar, Samar an Norzh ha Samar ar Reter. Emañ ar proviñsoù-se e-touez ar re baourañ e Filipinez.
Julius
Tud
E latin : En alamaneg :
Hermine
Hermine zo un anv-badez alamanek ha gallek.
Weneted (disheñvelout)
Weneted (stumm brezhonekaet), pe Veneti (stumm latin), a c'hall bezañ anv meur a boblad :
Santez Enora
Enora zo ur santez vrezhon eus ar VIIvet kantved, enoret e Treger.
He buhez
Merc'h e oa, hervez ar vojenn d'ur roue eus Kembre. Dimezet e voe d'ar priñs Efflamm, ha hennezh en devoa graet al le da chom hep stekiñ ouzh maouez ebet, ma kinnigas dezhi bevañ evel breur ha c'hoar, hag enoriñ Doue. Da noz an eured, strafuilhet ar paotr yaouank gant kened e wreg, ma tec'has da Vreizh, da Blistin. Dont a reas Enora war e lerc'h avat. Hag eñ lavarout dezhi sevel un ti-pediñ pellik dioutañ, dezhi da enoriñ Doue evel ul leanez.
Gouel
Lidet e vez he gouel d'ar 14 a viz Here.
Yátova
Yátova zo ur gumun eus Proviñs València  e  Kumuniezh  València.
Ador (València)
Ador zo ur gumun eus Proviñs València  e  Kumuniezh  València.
Kokatris
Ar c'hokatris zo ul loen vojennel daoudroadek, penn ur c'hilhog dezhañ, damheñvel ouzh naer pe aerouant, er Grennamzer, droukvesket a-wechoù gant ar bazilig, a vez diskouezet dieskell.
Dont a rafe ar ger eus ar ger gallek cocatris, diwar ar ger latin calcatrix, un droidigezh eus ar ger gresianek ichneumon. Ar vojenn savet en a deufe eus Naturalis Historia (istor naturel) Plinius an Henañ, ma lenner e chom an ichneumon da c'hortoz ken na zigor ar c'hrokodil e c'henou, d'an evn Trochilus da vont e-barzh da naetaat e zent.
Hervez ar gouizieg saoz Alexander Neckam (1157–1217) en De naturis rerum (c. 1180) e teu al loen anvet cockatrice eus ur vi kilhog goret gant un touseg.
Andrate
Andrate (Saleiran e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
Jim Baker's Blue Jay Yarn
Jim Baker's Blue Jay Yarn zo ur gontadenn gant Mark Twain, a voe embannet en 1880 el levr A Tramp Abroad, diwar-benn beaj un Amerikan en Europa. "Jim Baker's Blue Jay Yarn" zo ur seurt fablenn ma kont an oberour troioù ur gegin c'hlas distagellet.
Elan Aostralia
An elan Aostralia (liester : elaned Aostralia) a zo ur spesad evned-preizh bihan, Elanus axillaris an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Falco axillaris (kentanv) da gentañ-penn (e 1801) gant an evnoniour saoz John Latham (1740-1837).
Boued
Bevañ a ra diwar logod dreist-holl petra bennak ma tegouezh dezhañ pakañ Caelifera, laboused, razhed ha stlejviled bihan ivez.
Annez
Brosezat eo ar spesad en Aostralia.
Angrogna
Angrogna  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
Cambes-en-Plaine
Cambes-en-Plaine a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Elan lost gwenn
An elan lost gwenn (liester : elaned lost gwenn) a zo ur spesad evned-preizh, Elanus leucurus an anv skiantel anezhañ.
Cambes-en-Plaine
kantved
Eil brezel-bed:
Elan lost gwenn
Anvet e voe Milvus leucurus (kentanv) da gentañ-penn (e 1818) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Cambes-en-Plaine
Bered ar C'hommonwealth: Cambes en Plaine War Cemetery
Digoret e voe ar vered e penn kentañ miz Gouere 1944 p'edo ar Re Gevredet o klask tapout Caen dre ar c'hreisteiz e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed. An darn vrasañ anezhe a oa soudarded er rejimantoù South Staffordshire ha North Staffordshire .
Elan lost gwenn
Boued
Bevañ a ra diwar grignerien dreist-holl.
Cambes-en-Plaine
Dezougen
left|thumb|Savadur ar veajourion en ti-gar, serret abaoe 1950
Gouelioù (steredeg)
Ar Gouelioù (Vela, berraet e Vel) zo ur steredeg eus an hantervoul su. Gwerso e oa lodek er steredeg henamzerel Argo.
Cambes-en-Plaine
Melestradurezh
Ar c'huzul-kêr a zo 12 ezel ennañ, ar maer ha 4 eilmaer en o zouez. Ar gumun a ya d'ober perzh er gumuniezh tolpad-kêrioù Caen abaoe ma oa bet krouet honnezh d'an. 18 kumun a oa d'ar mare-se en aozadur.
Emdroadur ar boblañs 1793-2012
(Mammennoù: ldh/EHESS/Cassini betek 2004 hag INSEE abaoe 2006 )
Kabilia
Lec'hiet eo Kabilia (Tamurt n Iqbayliyen pe Tamurt n Izwawen e kabileg) e biz Aljeria en Afrika an Norzh, war vord ar Mor Kreizdouarel. E reter Aljer emañ. Ul lec'h meneziek-tre eo.
Elan lost gwenn
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e takadoù 'zo en Amerika :
Kabilia
Poblañs
Eus ar ger arabek القبائل al-quabila, "meuriad" e teufe anv ar vro.
Botoù
botez
Kabilia
Poblañs
6 490 776 a dud a vev en holl e Kabilia (2011).
10 000 km² eo gorread Kabilia
E 1871 e oa bet un emsavadeg gant ar Gabiled a-enep ar C'hallaoued ha neuze e oa bet rannet Kabilia e div lodenn gant ar C'hallaoued : norzh Kabilia a veze anvet ganto Kabilia Veur, ha su Kabilia, Kabilia Vihan. Ur bern Kabiliz a vev en diavaez eus Kabilia, peurliesañ en Europa, hag alies e Bro-C'hall.
Traoù all da c'houzout
E Kabilia e vez komzet kabileg pe tamazight (hag a zo berbereg), arabeg Aljeria ha galleg.
Bejaia, Tizi Ouzou, Bouira, Bourmedes f eo ar c'hêrioù pennañ.
A nerrez wala a neknu eo ger-stur Kabilia, hag a dalvez kement ha « Kentoc'h terriñ eget plegañ ». (Hini Breizh : Kentoc'h mervel eget bezañ saotret).
E-pad brezel Aljeria (1954-1962) e oa bet Kabilia e-kreiz an afer abalamour d'ar struj hag a c'holo anezhi. Tu a oa da soudarded an FLN (Font de Libération NAtional) da guzhat diouzh o enebourien.
Kabilia Veur
Norzh Kabilia a vez graet Kabilia Veur, lec'hiet e norzh Aljeria ; eus kêr Thenia betek Tigzirt en em astenn, en norzh d'ar stêr Soumam a echu er mor Kreizdouarel, e-kichen porzh Beija (orin ar ger gallek bougie, "goulaouenn-goar"). Tizi Ouzou eo kêr-benn Kabilia Veur.
5 084 374 a dud a zo o vevañ e Kabilia Veur ha 135 088 e Tizi Ouzou. Ar menez brasañ eo menez Lalla-Khadidja, a zo 2308 m e uhelder. Kabilia Veur zo un dachenn hag a oa anvet Tamawya taqbaylit "Kevredad Kabilia" gwezhall gant ar Gabiliz kozh. Kabileg a vez komzet eno, ur rannyezh eus ar berbereg pe tamazight.
Rannet eo Kabilia Veur ha Kabilia Vihan gant menezioù an Djurdjura, e traoñienn ar Soumam
Diforc'het e vez Kabilia Veur diouzh Kabilia Vihan gant he menezioù uhel en em astenn, eus an Norzh betek ar Su, eus ar mor Kreizdouarel betek menezioù an Djurdjura. Tri menez pouezus a zo e Kabilia Veur :
Kabilia Vihan
Kêr vrasañ Kabilia Vihan eo Bejaia, a zo lesanvet Bgayet n Lejdud ("Bejaia ar re gozh").
Chapel Itron-Varia Dreminou
Kerkent ha 1385 e voe roet induljañsoù gant an eneppab Klemañs VII (1342-1394) da-heul ar brezelioù a oa o paouez drastañ an dugelezh : adsavet e voe nev ha penn ar chapel. Er XVIvet kantved eo e kemeras he neuz da vat, bet toullet ur presnestr-meur-gwer flammek dezhi ha kemmet an nor-dal gostez peurgetket. Adc'hraet e voe ar c'hoadajoù e 1665 : kuzhet eo ar framm gant lambrusk. Meur a renevezadenn a voe kaset da benn e-kerzh an XIXvet kantved ; chom a ra roudoù lieslivadur evel testoù eus an adkempenn graet e 1890. Rummet monumant istorel e oa bet d'an 2 a viz Kerzu 1926. Dalc'het e voe gant al labourioù reneveziñ en, oc'h ober war-dro ar mogerioù hag an to ; cheñchet e voe ar gwerennoù-livet entre 1957 ha 1967. E 2012 e voe kaset da benn dreserezhioù bras da greñvaat ar framm, ar mogerioù, ar sablerioù hag an to.
Kabilia
Kabilia Vihan
1 406 402 a dud a vev e Kabilia Vihan ha 177 988 a vev e Bejaia. Kabileg a vez komzet eno, en un doare un tamm disheñvel diouzh yezh Kabilia Veur. Tamurt wadda a reer e kabileg eus Kabilia Vihan, a pezh a dalvez kement ha "Bro ar Su", peogwir emañ e Su traoñienn ar stêr Soumam. Menez Eponim ao ar menez uhelañ eno, 2004 m uhelder dezhañ.
Brasoc'h eget Kabilia Veur eo Kabilia Vihan.
Zucchero
thumb|right|Zucchero da-geñver ur sonadeg e [[Denmark e 2007]] Zucchero (Adelmo Fornaciari diouzh e anv gwir, bet ganet d'ar 25 a viz Gwengolo 1955 e Proviñs Reggio Emilia) a zo ur c'haner-sonaozer sonerezh rock italian.
Tapet e oa bet gantañ al lesanv tener a zucchero (sukr e brezhoneg) digant e vestrez-skol a gave dezhi e oa ur paotr kuñv.
Isauria
Isauria (Ισαυρία), zo ur vro gozh eus ar menezioù e-kreiz Azia Vihanañ en Henamzer, etre Frigia en hanternoz, Kilikia er c'hreisteiz, Likaonia er sav-heol, ha Pisidia er c'huzh-heol. Klotañ a ra gant Proviñs Antalya e Turki hiziv.
Fizik (Aristoteles)
Fizik (pe "Physica", pe "Physicae Auscultationes" da lavarout eo "kentelioù") a zo un oberenn gant ar prederour hellazat Aristoteles.
Isauria
Kaoz a veze eus Isaura gozh (Ίσαυρα Παλαιά e gregach, Isaura Vetus e latin) hag Isaura Nevez (Ίσαυρα Νέα e gregach, Isaura Nova e latin). Dont a ra an anv eus ur bobl, an Isaured, a ziskenne eus ar menezioù da breizhañ ar broioù nes a oa dindan beli Makedonia pe Roma goude.
Aloubet eo Isauria er bloaz 76 kent J.-K. gant ar c'hoñsul roman Publius Servilius Vatia, lezanvet abalamour da se Isauricus.
La Pobla de Farnals
La Pobla de Farnals zo ur gumun eus Proviñs València  e  Kumuniezh  València.
Botez-ruilh
Ar botoù-ruilh, pe botoù-rodek, a zo botoù hag a lakaer da ruilhal, war an hent pe un dachenn gompez bennak.
Scarmagno
Scarmagno zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
La Pobla Llarga
La Pobla Llarga zo ur gumun eus Proviñs València  e  Kumuniezh  València.
Y Cilgwyn
(Y) Cilgwyn zo anv meur a lec'h e Kembre
Karenn (steredeg)
Ar Garenn (Carina, berraet e Car) zo ur steredeg eus an hantervoul su. Gwerso e oa lodek er steredeg henamzerel Argo.
Skilvaou Sulawesi
Ar skilvaou Sulawesi a zo ur spesad evned-preizh, Pernis celebensis an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Pernis cristatus var. celebensis (kentanv) da gentañ-penn (e 1868) gant an naturour breizhveuriat Alfred Russel Wallace (1823-1913).
Skilvaou ar reter
Skilvaou ar reter (Pernis ptilorhyncus) a zo un evn-preizh eus kerentiad an Accipitridae.
Annez
Bevañ a ra al labous en Azia.
Saint-Paul-de-Vence
Saint-Paul-de-Vence a zo ur gumun c'hall en departamant Alpes-Maritimes, e Provañs, e Bro-C'hall.
Douaroniezh
Emañ Saint-Paul-de-Vence e-lein ur roz entre an Alpoù hag ar Mor Kreizdouar, er reter d'ar stêr Malvan, a zo adstêr d'ar stêr Cagne.
Tud brudet
Brudet eo ar gêriadenn abalamour d'an arzourien c'hall brudet deuet di, eus Pariz ar peurvuiañ anezho, da chom : Matisse, Modigliani, Jean Giono, Jacques Prévert, Yves Montand, James Baldwin, Simone Signoret, Mylène Farmer, Norge, Patrick Raynal, Lino Ventura ha Bernard Blier..
Saint-Paul (Corrèze)
Saint-Paul a zo ur gumun c'hall en departamant Corrèze, e Bro-C'hall, e-kichen Espagnac.
Espagnac
Espagnac zo un anv-lec'h gallek, deuet da vout anv-tiegezh.
Plezhenn
Ur blezhenn pe plañsonenn zo un doare da strollañ neud o plezhañ anezho. Un doare disheñvel diouzh ar gwiadiñ eo, a servij d'ober kerdin.
Blev
Plezhañ blev a vez graet ivez en holl vroioù. A-wechoù ne vez graet nemet ur blezhenn, a-drek ar penn peurvuiañ, a-wechoù div, pe muioc'h.
Ar vorianed ha morianezed a blij dezho ober meur a blezhenn ha lakaat perlez outo.
<!--
Dans l'imaginaire collectif, deux tresses, une de chaque côté de la tête, sont considérées soit comme la coiffure typique des Amérindiens, soit comme la coiffure des « jeunes filles de bonne famille ».
La Pobla de Vallbona
La Pobla de Vallbona zo ur gumun eus Proviñs València  e  Kumuniezh  València.
Plezhenn
Blev
Dans le monde occidental, en Europe et aux États-Unis,, envers les hommes noirs portant des tresses. Aux États-Unis, les mouvements de défense des Afro-américains, tels que les Black Panther Party, n'ont pas hésité à évoquer une discrimination raciale, estimant que renier cette coiffure africaine, revenait à renier le peuple noir. Il est vrai que, de nos jours, cette coiffure a tendance à être associée à la culture de violence véhiculée par le mouvement hip hop (gansta rap) dont les représentants portent souvent ce type de coiffure. Au Nigéria, une polémique a concerné des membres de l'équipe nationale de football, dont certains portaient des tresses. Certains trouvaient intolérables le port de cette coiffure chez les hommes, associant cela à de l'homosexualité, d'autres ont revendiqué l'aspect culturel de cette coiffure chez les Africains homme comme femme.
--> En Azia, hag e Sina dreist-holl e veze plezhet blev ar baotred koulz ha re ar merc'hed.
Skeudennoù
Blev plezhet
Y Faenor
Y Faenor (ar maner e brezhoneg) zo un anv-lec'h e Kembre, ha hini div gêriadenn.
La Blanche Hermine (bier)
La Blanche Hermine zo ur bier gwenn skañv (4%), aozet gant ar vreserezh Lancelot e Breizh. Gwerzhet e vez e boutailhoù 33 cl, hogen servijet e vez ivez, en ostalerioù zo, eus ar wask. Gwelloc'h e vez kavet pa vez tomm an amzer rak n'eo ket re greñv, e-skoaz an Duchesse Anne, lakomp, aozet gant ar memes kompagnunezh.
Friedrich der Schöne
Friedrich der Schöne, pe Frederig ar C'hoant (1289 e Wien - 1330 en Gutenstein, Aostria-Izel) a oa ur priñs eus an Tiegezh Habsburg anavezet ivez evel Friedrich III, Dug Aostria ha Steiermark. Adalek 1314 betek 1322 e voe eneproue ar Romaned, da lavarout eo ne oa ket bet dilennet evel a oa dleet da vezañ Impalaer santel. Met e 1325 e reas emglev gant e genderv impalaer Ludwig IV, hag e voe anvet da Roue ar Romaned evel Friedrich III.
Mab e oa d'an Impalaer Albrecht Iañ an Impalaeriezh santel ha da Elisabeth Carinthia, hag o eil mab e oa. Mervel a reas e vreur henañ Rudolf Iañ ha muntret e voe e dad en 1308. Neuze e rannas karg an dugelezh etre e vreur Leopold hag eñ.
Loulou Graffiti
Loulou Graffiti zo ur film gall, sevenet gant ar filmaozour breizhat Christian Lejalé e 1991.
An danvez
N'a ket gwall vat an traoù gant Juliette, kavadennerez diouzh he micher : emañ o paouez bezañ difredet gant Costandier, hec'h implijer hag en deus laeret tresoù he biñsaskell-gamera vihan diganti war un dro. Hag aet he mignon diouti 'zo kaeroc'h. Un noz e kej-hi gant Loulou Graffiti, ur marmouz dilu aet kuit eus Renerezh-Departamant an Aferioù Yec'hedel ha Sokial. Pique la Lune, un torfedour-barzh bras e galon ha tro ennañ, a dalv da dad d'ar paotr. Ne vag ket Juliette mignoniezh ouzh Pique la Lune tamm ebet ha, hep gouzout dezhi, lakaat a ra ar polis war e roudoù. C'hoant bras ganti da zigoll he fazienn ez a da doull-kuzh an torfedour evit ma vo war ziwall...
Hugh Hughes
Hugh Hughes zo un anv a gaver kentoc'h e Kembre.
Prasotri
Prasotri (Otterham e saozneg) zo ur gêriadenn e hanternoz Kernev-Veur, war lez ar stêr Otri.
Kameleon (steredeg)
Ar C'hameleon (Chamaeleon, berraet e Cha) zo ur steredeg eus an hantervoul su.
Il Decameron
Il Decameron, pe Prencipe Galeotto (priñs Galahad), lesanvet ivez l'Umana Commedia, zo ur romant italianek en komz-plaen, skrivet entre 1349 ha 1353 gant Boccaccio. E gwirionez eo un dastumad 100 danevell, kontet tro ha tro e-pad 10 deiz (ha setu a belec'h e teu anv al levr) gant 7 maouez ha 3 gwaz yaouank a zo o tec'hel rak ar vosenn zo oc'h ober he reuz e kêr Firenze en 1348. hiriv eo gwelet evel unan eus pouezusañ oberennoù an Trecento, ar XIVvet kantved, e lennegezh Europa. Gant an oberenn-se e voe awenet kalz a skrivagnerien, evel ar Saoz Geoffrey Chaucer, a vodas pirc'hirined da lavarout pep a gontadenn, hag ar Gall La Fontaine er XVIIvet kantved.
Film
Ur film brudet zo bet savet diwar ar romant gant Pasolini.
Aros (steredeg)
An Aros (Puppis, berraet e Pup) zo ur steredeg eus an hantervoul su. Gwerso e oa lodek er steredeg henamzerel Argo.
Christine von Hessen-Kassel
Christine von Hessen-Kassel (1578 -1658) a oa ur briñsez eus Hessen-Kassel, deuet da vout, dre zimeziñ, Dugez Sachsen-Eisenach.
Merc'h e oa da Wilhelm IV von Hessen-Kassel (1532–1592) ha d'e bried Sabine von Württemberg (1549–1581), ur verc'h d'an dug Christoph von Württemberg.
E 1598 e timezas e Rotenburg d'an dug Johann Ernst von Sachsen-Eisenach.
Mikoyan-Gourevitch MiG-21
Ar Mikoyan-Gourevitch MiG-21 (e rusianeg: Микоян и Гуревич МиГ-21; anv-kod AFNA: Fishbed) a zo un nijerez emgann dreistsonek soviedat en implij abaoe 1960. Ar c'harr-nij brezel dreistsonek graet ar muiañ an hini eo (war-dro 11 000 skouerenn), ha tost da 60 bro o deus prenet skouerennoù anezhañ, hag e 2015 e oa c'hoazh 18 bro hag a rae gantañ.
Le Mesnil-Bacley
Le Mesnil-Bacley a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant 21 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Livarot-Pays-d'Auge.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: mervel a reas pevar den nann-soudard e miz Eost abalamour d'ar brezel, lazhet e voent gant bombezadegoù.
Albalat dels Sorells
Albalat dels Sorells zo ur gumun eus Proviñs València  e  Kumuniezh  València.
Anne-Yvonne Guillemin
Anne-Yvonne Guillemin, bet ganet d'ar 6 a viz Eost 1961 e Lokournan, a zo ur varc'houarnerez vreizhat.
Neomak
Neomak zo ur strollad liesvouezhiek euskarat bet krouet e Gipuzkoa e 2019. Kanerezed eo ar seizh maouez, en em eil gant tri akordeon diatonek (eskusoinu txiki), taboulinoù karrezek (pandero), taboulinoù-stirlink (pandero ivez) ha sonerezh elektronek.
Kent sevel Neomak e oa ar seizh maouez sorginak — eilerezed — ar soner akordeon hengounel Kepa Junkera (Bilbao, ) war meur a leurenn er bed a-bezh.
Teir c'hanerez zo genidik eus Arrasate ; eus Asteasu, Deba, Zarautz ha Zizurkil eo ar peder arall.
Hent
Goude endevout sonet ha kanet a-goubladoù en tournamantoù kan-hag-akordeon en em vodas ar sorginak tro-dro da Gepa Junkera e 2014, ha tro ar bed a rejont : Alamagn, Bro-C'hall, Danmark, Maroko, Polonia, Portugal, SUA hag arall.
Pa c'hoarvezas ur gwallzarvoud gant Kepa Junkera e 2018 e voe paouezet gant an troiadoù, hag ar seizh sorgina a savas al laz Neomak, a rankas paouez ivez en abeg d'ar bedreuziad COVID-19. Pa voe peuzechu e c'halljont monet war meur a leurenn kent embann o fladenn gentañ, Neomak e 2022.
War leurenn vras Gouel Broadel ar Brezhoneg e Langoned e voent o kanañ d'ar.
Albalat de la Ribera
Albalat de la Ribera zo ur gumun eus Proviñs València  e  Kumuniezh  València.
Albalat dels Tarongers
Albalat dels Tarongers zo ur gumun eus Proviñs València  e  Kumuniezh  València.
Toucher (steredeg)
An Toucher (Auriga, berraet en Aur) zo ur steredeg eus an hantervoul norzh.
Espagnac (Corrèze)
Espagnac zo ur gumun c'hall e Corrèze, damdost da Saint-Paul (Corrèze). Treuzet eo gant ar stêr Saint-Bonnette, adstêr d'ar stêr Corrèze.
Espagnac
Villafranca Piemonte
Villafranca Piemonte zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
Villafranca in Lunigiana
Villafranca in Lunigiana zo ur gumun eus Italia, e proviñs Massa-Carrara, e rannvro Toskana.
Paradoksoù Zenon
thumb|[[Zenon Elea.]] Paradoksoù Zenon zo un hollad eizh paradoks ijinet gant Zenon Elea evit reiñ skor da gelennadurezh e vestr Parmenides, a lavare e oa faos kement tra a oa splann da bemp skiant an den hag ez eo dibosubl ar fiñval.
Castell-paen
Castell-paen (Painscastle e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e reter kontelezh Powys. Emañ tost d’an harzoù gant Bro-Saoz, hanter-hent etre Llanfair-ym-Muallt hag Y Gelli Gandryll.
Paradoksoù Zenon
Meur a hini eus an eizh paradoks-se zo deuet betek ennomp, dre ma'z int bet adkontet gant Aristoteles en e Fizik, pe gant Simplicios en un displeg diwar e bouez, ha kenkoulz ha kenkoulz int o-daou. Darn eus ar paradoksoù a zo bet kavet aes da ziarbenn, en Henamzer zoken. Tri eus ar re diaesañ eo paradoks Akilles hag ar vaot, hini ar maen taolet ouzh ur wezenn, ha hini ar saezh o nijal. Diskoulm ebet ne voe kinniget dezho a-raok ar XVIIvet kantved, pa ziorroas ar matematik diwar-benn an heuliadoù didermen.
Vanikoro
Vanikoro zo unan eus an inizi Solomon, en enezeg Santa Cruz (11° 37' su ha 166° 58' reter), er Meurvor Habask. Tost eo Vanikoro da Vanuatu. Un atoll kouralek eo, gant div enezenn vras ennañ, Banie ha Teanu.
Paradoksoù Zenon
Akilles hag ar vaot
Hervez Zenon e vije bet an haroz Akilles, skañv e droad hervez ar vojenn, o c'hoari ouzh ur vaot en ur redadeg. Paradoksoù Zenon a oa ur rouestlad a bouez da brederourien an Henamzer hag ar Grennamzer.
Vanikoro
Poblet eo Vanikoro gant war-dro 800 den ha komzet e vez meur a yezh en enezenn.
E Vanikoro e varvas an ergerzher gall Jean-François de La Pérouse hag an dud all a oa gantañ war e listri, e 1788. E 2005 e voe adkavet ar peñseoù eus an daou lestr-se, La Boussole ha L'Astrolabe, ha roudoù eus ur c’hamp war an douar a oa bet annezet gant an ergerzher e-pad meur a viz.
Castell-paen
Dont a ra anv ar gêriadenn diwar ur c'hastell kozh, savet gant un aotrou norman Pain Fitz John, e deroù an. Kemeret e voe ar c’hastell meur a wech gant Kembreizh Saozn, a-bep-eil, en ha  kantved. E-pad ar c’hantvedoù-se e voe devet gant Kembreiz Llywelyn ap Iorwerth hag adsavet gant ar roue Herri III e 1231, adtapet digant ar Saozon gant Llywelyn ap Gruffudd e 1265, hag adkemeret gant Saozon adarre.
La Pobla de Benifassà
La Pobla de Benifassà zo ur gumun eus Proviñs  Castelló  e  Kumuniezh  València.
Kolist
Ur c'holist, pe masikod, zo ur bugel hag a sikour ar beleg katolik da lavarout an oferenn, o tougen e levrioù, o terc'hel al listri sakr.
Vinovo
Vinovo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
Fresnay
Fresnay, Fresnaie, ha La Fresnaie zo anvioù-lec'hioù gallek.
Gerdarzh
Eus al latin Fraxinus, Onn.
Richard Llewellyn
Richard Dafydd Vivian Llewellyn Lloyd pe Vivian Lloyd, bet ganet d'an 8 a viz Kerzu 1906 e Hendon (Middlesex, Bro-Saoz) en un tiegezh kembreat, hag aet d'an Anaon e Dulenn (Iwerzhon) d'an 30 a viz Du 1983, a oa ur romantour hag un dramaour saoznek.
Beajour ha Yann e vil vicher e voe : skaoter e Londrez, soudard en India ha Hong-Kong, kabiten ar Welsh Guards en Italia e-kerzh an Eil Brezel-Bed, kelaouenner e-kerzh Prosezioù Nürnberg, senarioour evit ar MGM,... Ober a reas e annez e Buenos Aires, Israel ha Dulenn ivez.
Brudet-kenañ eo e romant How Green Was My Valley (1939) hag ar film savet diwarnañ e 1941 hag a gont buhez mengleuzourien e kreisteiz Kembre. Heuliet e voe gant Up, Into the Singing Mountain (1960), ''And I Shall Sleep. . . Down Where the Moon Is Small (1966), ha Green, Green My Valley Now'' (1975).
Oberennoù
tudenn ar spier Edmund Trothe enne :
Abdolonyme Ubicini
E dud a oa eus Lombardia, e studioù a reas en Issoudun ha Versailhez, kelenner e voe e Joigny en 1839. En 1846 e veajas da Italia, da C'hres, da Durki, ha da vroioù all an Danav.
E 1848 edo e Bucarest, ma kemeras perzh e Dispac'h 1848 ha ma teuas da vezañ sekretour ar gouarnamant da c'hortoz. Pa erruas armeoù ar Rused ha Turked e Valakia e rankas tec'hel.
Erik Satie
Erik Satie bet ganet e Honfleur d'ar 17 a viz Mae 1866 hag aet da Anaon e Pariz d'ar 1añ a viz Gouere 1925, a zo ur sonaozour ha pianoour gall.
Zimella
Zimella zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Arthur Le Moyne de La Borderie
Louis-Arthur Le Moyne de La Borderie, bet graet Arthur de La Borderie anezhañ alies (Gwitreg, 5 a viz Here 1827 – 17 a viz C'hwevrer 1901) a oa un istorour arbennigour war Istor Breizh. Ur politiker eo bet eo bet ivez, dilennad evit takad Gwitreg e Kuzul departamant Il-ha-Gwilun.
Bras eo bet e levezon war an emsav rannvroelour ha broadelour, rak a-drugarez dezhañ e komprenas gwelloc'h ar Vretoned en Istor o bro.
An istorour
E Gwitreg e voe ganet A. de La Borderie d'ar 5 a viz Here 1827, eil mab da Suzanne Jeanne Pauline Hévin ha François Jean Mathurin Le Moyne, na oa ket eus an noblañs : perc'henn war zouaroù bras el lec'hienn La Borderie e Étrelles e oa ar familh.
Goude studioù war ar Gwir e Skol-veur Roazhon ez eas Louis-Arthur da Skol an Dielloù (École nationale des Chartes) e Pariz. Major e remziad e voe e 1852. E dielloù departamant Naoned e labouras eus 1853 da 1859. Emezelañ a reas e Kevredigezh arkeologiezh hag istorel Il-ha-Gwilun, bet diazezet e 1844 ; beskadoriad ar Gevredigezh e voe e miz Meurzh 1863 betek 1890, ha kadoriad adalek miz Kerzu an hevelep bloaz. Dre e labourioù fonnus war amzeriou kozh Breizh e c'hounezas brud vat, betek bezañ enoret evel istorour meur Breizh.
Diskoachañ a reas kalz dielloù eus ar Grennamzer hag ar mareadoù goude. Dre o studiañ spis en deus gellet displegañ darvoudoù Rouantelezh ha Dugelezh Breizh, hogen tamallet ez eus bet dezhañ klask kuzhat ha diverkañ alies levezon ar Franked hag ar C’hallaoued war an ensavadurioù breizhat. Bras e voe e levezon war an emsav rannvroelour da zont, ha diwezhatoc'h war an hini broadelour betek hiziv-an-deiz. E 1857, oadet 30 vloaz, e krouas ar gelaouenn Revue de Bretagne et de Vendée, a renas betek an niverenn diwezhañ e 1900. An enklaskoù istorel e oa an danvez pennañ, e-kichen skridoù lennegel ha studiadennoù lec'hiel. Goude 1900 e voe Revue de Bretagne, de Vendée & d'Anjou, a badas betek 1914 ha digoradur ar Brezel-bed kentañ.
Ar politiker
Un unnpennelour katolik e oa A. de La Borderie, na fazie nepred kavout abeg e pennaennoù ar Republik. Dilennad e Kuzul departamant Il-ha-Gwilun e voe eus 1864 betek 1871, ha kannad Gwitreg adalek 1864 betek 1876. Dre ar garg diwezhañ-se e voe daneveller ar Poellgor-enklask parlamantel a-zivout oberoù gouarnamant an difenn broadel, spisoc’h c'hoazh diwar-benn Kamp-bac’h Conlie (Sarthe) ma voe dalc’het un hanter-kant mil bennak a soudarded vrezhon ha dilezet en un doare dizenel e 1871 ; e 1872 e skridaozas an danevell, a voe embannet e 1874.
Er bloaz 1873 ez adsavas an Association bretonne a oa bet divodet e 1859 gant gouarnamant Napoleon III evit abegoù politikel.
Otri
An Otri (Ottery e saozneg) zo ur stêr vihan e Kernev-Veur, 33 km hed dezhi. Eieniñ a ra e Prasotri (Otterham e saozneg)) hag aberiñ er stêr Tamer e Nether Bridge, 3 km er biz da Lannstefan.
Zevio
Zevio zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Slade
Slade a zo ur strollad sonerien glam rock breizhveuriat bet savet e dibenn ar bloavezhioù tri-ugent e Walsall ha Wolverhampton (Kontelezh Kornôg Midlands, Bro-Saoz).
Jean Calas
Jean Calas (1698–1762) a oa ur c'henwerzher protestant o chom e Toloza. D'an 9 a viz Meurzh 1762 e voe barnet d'ar marv gant Palamant Toloza ha lakaet da varv an deiz war-lerc'h er blasenn Sant-Jord e Toloza.
D'an 13 a viz Here 1761 e oa bet kavet korf marv e vab henañ, Marc-Antoine Calas, en o zi. Krouget e oa bet. Tamallet e voe ouzh Jean Calas bout drouklazhet e vab dre m'en dije hemañ bet c'hoant mont da gatolik.
Unkorneg (steredeg)
An Unkorneg (Monoceros, berraet e Mon) zo ur steredeg eus an hantervoul su.
Traoù oabl
Nivlennad ar Valafenn
Donald Pleasence
Donald Henry Pleasence a oa un aktor saoz bet ganet d'ar 5 a viz Here 1919 e Worksop, en Nottinghamshire, e Bro-Saoz, ha marvet e 1995.
Cazzano di Tramigna
Cazzano di Tramigna zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
La Pobla Tornesa
La Pobla Tornesa zo ur gumun eus Proviñs  Castelló  e  Kumuniezh  València.
Finn
Finn zo un anv-den hag un anv-lec'h.
Anv-tiegezh
Un anv-tiegezh alamanek ha saoznek eo.
Villanueva de la Fuente
Villanueva de la Fuente zo ur gumun e proviñs Ciudad Real, e Kastilha-La Mancha.
Ronco all'Adige
Ronco all'Adige zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
Erv an Talberzh
Erv an Talberzh a zo un erv bili ha traezh e kumun Pleuvihan, e norzh Breizh, a ya er mor war 3,2 km. Al lec'h norshañ e Breizh eo stag ouzh ar c'hevandir. Ur Mirva naturel rannvro eo, rummet e 2006, ha meret gant Rannvro Breizh.
Anakin Skywalker
Anakin Skywalker a zo an dudenn a-bouez en heuliad sinema Star Wars, da gentañ penn gant e anv e-kerzh e vugaleaj hag e vuhez den gour yaouank er pennadoù I, II, III ha goude-se gant an anv Dark Vador en tri da-heul, bet filmet a-raok ar re gentañ : IV, V ha VI.
Morianeta
Ar morianeta, pe sklaveta a-wechoù, eo an ober a veze kaset en-dro gant tud Europa en Afrika, etre ar kantved (dreist-holl) hag an, pa glaskent morianed da gas da werzhañ da Amerika. E Breizh e voe kemeret perzh er c'henwerzh-se ivez, e porzh Naoned dreist-holl, hag ivez en Oriant ha Sant-Malo.
Anakin Skywalker
Anakin Skywalker Anakin Skywalker
Arondisamant Ambert
Arondisamant Ambert a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Puy-de-Dôme hag e rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Ambert e 8 kanton (betek 2014) hag e 55 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Puy-de-Dôme d'ar 1 a viz Genver 2017. 58 kumun zo en arondisamant Ambert bremañ.
Katarina Sveden (1584-1638)
Katarina Sveden, pe Katarina av Sverige e svedeg, (1584-1638), a oa ur briñsez eus Sveden, merc'h da Karl IX, Roue Sveden, ha mamm da Karl X Gustav.
Lezvamm ar rouanez Kristina Sveden e voe e-pad ur pennad.
Dimeziñ a reas e 1615 d'he c'henderv Johann Kasimir von Pfalz-Zweibrücken-Kleeburg. Chom a rejont e Sveden betek 1617, ha mont goude da Alamagn ma vevjont e-pad pemp bloaz.
He bugale
Eizh bugel he doe:
Mab roue
Pa voe dilezet ar gurunenn gant he nizez Kristina Sveden eo he mab a voe laket da roue, hag anvet Karl X Gustav en 1654. Ha betek 1720 e renas e diegezh.
Louis Jean Pierre Vieillot
Louis Jean Pierre Vieillot, bet ganet en Yvetot (Seine-Maritime a-vremañ, Bro-C'hall) d'an 10 a viz Mae 1748 hag aet da Anaon e Rouan (Seine-Izelañ d'ar mare-se, Bro-C'hall) e 1831, a oa un evnoniour gall.
Bezañ e voe e-touez kentañ evnoniourien o pleustriñ war kemmadennoù pluñv al laboused diwar reoù varv pe arselladennoù graet war an dachenn. Ne voe ket evit peurechuiñ e Ornithologie française, ou Histoire naturelle, générale et particulière des oiseaux de France, kroget e 1823, dre ma tremenas e 1831, en dienez.
Deskrivet en devoa un toullad mat a spesadoù nevez, en o zouez reoù eus an Antilhez ha Norzhamerika.
Villanueva de los Infantes (Ciudad Real)
Villanueva de los Infantes zo ur gumun e proviñs Ciudad Real, e Kastilha-La Mancha.
Maniae
Arabat droukveskañ gant: Mania <HR noShade> Maniae a oa un doueez, pe ur spered, pe ur bodad speredoù (henc'hresianeg: Μανίαι), e gwengel Hellaz kozh, hag a lakae ar follentez en dud, hag a rae dezho ober torfedoù spontus. Kenober a raent alies gant Lyssa, spered ar gounnar, hag, evel homañ ziwezhañ, e vezont lakaet da verc'hed Nyks. Strollet e vezont ivez gant an Erinied, teir doueez spontus an veñjañs.
Joanes Leizarraga
Joanes Leizarraga Lermanda (Jean de Liçarrague-Lermande e galleg) a oa ur beleg euskarat er.