cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Baza Madagaskar
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, glazarded ha mellkeineged bihan all.
Annez
Brosezat eo ar spesad e Madagaskar.
Baricella
Baricella a zo ur gumun eus proviñs Bologna e rannvro Emilia-Romagna en Italia.
Green Island (Alaska)
Green Island zo unan eus an Inizi Andreanof en Alaska.
Pontrhydybont
Pontrhydybont zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Rhoscolyn, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 221 km eus Kerdiz.
Green Island (Alaska)
51.81444°N, -176.83583°W
Onanì
Onanì zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Núria
Núria zo un anv badez katalanek, Nuria e spagnoleg, roet d'ar merc'hed.
Orin
Dont a ra an anv eus saonenn Nuria, er Pireneoù, e Queralbs, e Proviñs  Girona hag eus anv lec'hel ar Werc'hez Vari, ar Virgen de Nuria.
Gwezenn-gerentiezh
Gwezenn-gerentiezh, pe gwezenn-lignez a-wechoù, a vez graet eus ur gartenn a ziskouez an darempredoù en ur gerentiezh pe un tiegezh e stumm ur wezenn, gant he skourroù.
Bentivoglio
Bentivoglio a c'hall bezañ anv meur a dra.
Tud
hag ivez:
Olzai
Olzai zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Rambo: First Blood Part II
Rambo: First Blood Part II pe Rambo II a zo ur film niñvek a orin Amerikan sevenet gant George Pan Cosmatos, er bloavezh 1985. An eil tamm ez eo d'an heuliad filmoù awenet gant an dudenn John Rambo. Haroz ar film a zo c'hoariet gant Sylvester Stallone.
Istor ar film
Kregiñ a ra Rambo II just war lerc'h an hini gentañ Rambo: First Blood. Kaset ez eo bet an haroz d'an toull-bac'h me ar c'horonal Trautman e ez ofisour ha kamalad bev nemetañ a ginnig dezhañ un hent evit mont d'ar frankiz ur c'hefridi risklus da vat: Distreiñ er Vietnam ha degas prouennoù d'eus ar brizonidi Amerikan bac'het gant lu an Norzh Vietnam.
Rambo II an digoll
Anat ez eo Rambo II un doare digoll ha diskargañ spered an Amerikaned a-fed koll brezel Vietnam o welet John Rambo o lazhadegañ degadoù a soudarded norzh vietnamian e-unan evit saveteiñ e genvreudeur bac'het ha jahinet.
Ul lod a zo propaganda enep-komunour a-grenn (ar Brezel Yen a zo c'hoazh d'eus outi) o welet soudarded an URSS deuet da harpañ dindan un doare dismegañsus lu norzh Vietnam hag o vezañ lazhadeget aes hag eeun gant Rambo. Kement-mañ o kavout e uhelañ gant an emgann biñsaskell etre Rambo hag ur Bell UH-1 Iroquois "Huey" Amerikan kozh o talañ al letanant-koronal Rusian Podovsky en e Mil Mi-24 Hind kalz modernoc'h.
Rambo II en heuliad filmoù
Degas a ra ivez ar gaoz war ez soudarded brezel Vietnam o vezañ digomprenet pe gwallgaset gant pobl Amerika ha war ar brizonidi brezel Amerikan laosket da vont da anaon e kampoù-bac'h Vietnam.
Un doare kentel ez eo a-berzh aozour ar film etrezek an arvesterien.
"- Met petra fell dit, Rambo ?
- Pezh fell din? Ar pezh a fell dezho kaout... ar pezh a venn an holl re o deus bet roet o nerzh bouzelloù er vro-se da gaout...
Sophia Loren
Sophia Loren, ganet Sofia Villani Scicolone, zo un aktourez italian bet ganet e 1934 e Napoli. Bras e teuas he brud adalek La Ciociara gant Vittorio de Sica, e 1960.
Rambo: First Blood Part II
Rambo II en heuliad filmoù
ar c'hoant am eus da vezañ karet gant ma bro kement a ma garan anezhañ..."
Bagnoles de l'Orne Normandie
Bagnoles de l'Orne Normandie a zo ur gumun eus departamant Orne e Bro-C'hall, krouet e 2016.
Gadfa
Gadfa zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llaneilian, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 225,3 km eus Kerdiz.
Bagnoles de l'Orne Normandie
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Bazon-Gall ha Saint-Michel-des-Andaines.
Castel d'Aiano
Castel d'Aiano  a zo ur gumun eus proviñs Bologna e rannvro Emilia-Romagna en Italia.
Marie Wiegmann
Marie Wiegmann, ganet Marie Elisabeth Hancke d'ar 7 a viz Du 1826 hag aet da Anaon d'ar 4 a viz Kerzu 1893, a oa ul livourez alaman.
Stêr Gwendraeth
Stêr Gwendraeth a vez lavaret eus div stêr e kreisteiz Kembre hag a ra ur c'hember a-raok aberiñ er Mor Hafren:
Bentivoglio (Emilia-Romagna)
Bentivoglio a zo ur gumun eus proviñs Bologna e rannvro Emilia-Romagna en Italia.
Ollolai
Ollolai zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Emgann Alesia
En Emgann Alesia a c'hoarvezas e 52 kent JK en Alesia e oa enebet un emglev Galianed renet gant Vercingetorix ouzh lu roman Jul Kaezar. Gant an emgann-se e voe lakaet fin da stourm ar C'halianed ouzh beli Roma.
Douaroniezh
a) Alise-Sainte-Reine
Ars'ys
Ars'ys a zo ur c'henstrollad arzourien disheñvel-mik metoù-sonerezh pep hini anezho : en em vodañ a ra lod anezho, diouzh an ezhommoù, en-dro d'ar soner ograoù ha piano Hervé Lesvenan evit kas da benn an oberennoù bet sonaozet gantañ.
Bolon
Ar Bolon (Boulogne e galleg) a zo ur stêr hag a eien e Saint-Martin-des-Noyers e departamant ar Vande, a ra an harzoù etre Breizh ha Bro-C'hall adalek Rocheservière ha Kerc'haoueg, goude e red e Breizh (kumunioù Sant-Koulman ha Sant-Filberzh-Deaz), hag en em daol el Lenn Veur.
Pen-y-bont-fawr
Pen-y-bont-fawr, skrivet ivez Penybontfawr, zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e hanternoz Powys. Emañ war lez ar stêr Tanad, er gwalarn da gêriadenn Llanfyllin. Eus Pen-y-bont-fawr e oa an delennourez Nansi Richards (Telynores Maldwyn).
Er gumuniezh emañ ivez kêriadenn Hirnant, a oa kêr vrasañ an tolead gwechall.
Savet e voe an iliz Sant Tomos war lez ar gêriadenn e-kreiz an hag eus ar c'hantved-se eo ar gêriadenn a-bezh. Kreskiñ a reas buan abalamour ma oa e kroashent daou hent pouezus : an hent a gas eus kornôg Kembre da Groesoswallt hag an hent da vont eus Y Bala da Shrewsbury (Amwythig).
E 2011 e oa 440 a dud o chom e kumuniezh Pen-y-bont-fawr ha 213 anezho a oa kembraegerien (50%).
Étampes
Étampes zo ur gumun en departamant Essonne hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Étampes eo.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Étampois anezho e galleg.
Nec'htnebef Iañ
Nec'htnebef a gemer ar galloud
Dont a reas Hakor a-benn da stabilaat al luskadoù-se e-pad e ren hag e talc'has penn ouzh arme ar Bersed. E warlec'hiad Neferites II avat a oa gwanaet gant ar c'hevezerezh-se hag a oa diskaret buan gant priñs Sebennitos. Da varv Hakor, Nec'htnebef a embannas e oa hêr gwirion lignez Neferites I hag e -380 e teuas a-benn da bignat war dron Henegipt. Harpet e oa gant an arme ha gant ar gostezenn eneppersed gresian.
Ar brezel gant ar Bersed
Kregiñ a reas ar brezel gant ar Bersed e -373, ha goude bezañ bet faezhet ur wezh kentañ e Delta an Nil e teuas soudarded Nec'htnebef a-benn da gemer an tu-kreñv en-dro o tennañ o mad eus an dizemglevioù a rene etre ar Bersed hag o c'hevredidi c'hresian. E-pad an emgann e oa skoazellet ar Bersed gant listri ar bagadoù gresian renet gant Ifikrates ur strategour atenat a doullas linennoù difenn an Egiptiz hag a roas evel-se un degouezh dispar da drec'hiñ d'an alouberien. Met an disfiz a rene etre ar jeneraled gresian hag ar Bersed a zaleas o strivoù ha Nec'htnebef a dennas e mat eus deroù dic'hlann an nil e penn kentañ an hañv. Argadiñ a reas ha c'hwennat a reas bagadoù ar Bersed goude m'en doa dispartiet an daou strollad. Pa welas e oa koll ar Bersed en un doare ken drastus e tec'has ar strollad listri gresian ha peurest arme ar roue meur a oa argaset eus delta an Nil a oa deuet da vezañ ur griped. Goude faezhidigezh arme ar Bersed en em savas proviñsoù Impalaeriezh an Ac'haemenided an eil re war-lerc'h ar re all. Rediet e oa ar Roue meur da ampellat e raktresoù da gemer rouantelezh Henegipt en-dro.
Kregiñ a reas ur prantad berzh-mat nevez evit ar vro neuze. Loc'hañ a reas ar c'hoñvers gant ar Sav-heol ha gant Bro-C'hres en-dro.
Oberenn ar faraon
Sevel hag adsevel a reas Nec'htnebef Iañ kalz eus temploù pennañ Henegipt a oa adunvanet evit ar wezh diwezhañ gant ur faraon eus ar vro. Lakat a reas sevel savadurioù e Sais hag e Bubastis.
En Heliopolis e kaeraas santual an doue Rê. Delwennoù leoned en o gourvez en e anv a c'haller gwelet hiziv e Roma a oa bet degaset eno evit templ Isis da vare an impalaeriezh. Er penn kentañ e kinklent dor unan eus ar santualoù eus kêr an heol. O sevel an hevelep monumantoù e kendalc'he gant oberenn e ziaraogidi hervez an hengoun saitek.
Sevel a reas an temploù dismantret er vro a-bezh evel Louksor ha Filae. Lakaat a reas adsevel ivez murioù ar santualoù pennañ e Tanis, Heliopolis ha marteze e Memfis zoken. ]]
Mirout a rae al lezennoù ha sevel re nevez a voe skrivet war stelennoù greunvaen lakaet e pep hini eus kêrioù bras Henegipt. Dekred Naucratis, da skouer, a zivize an telloù a ranke kement marc'hadour estren, ar C'hresianed peurgetket, a dremene dre zelta an Nil paeañ da dempl Neith e Sais. Dizoloet ez eus bet ur skouerenn nevez eus ar stelenn-se a-vaez da Aboukir nepell diouzh Aleksandria.
Pelloc'h er c'hornôg e lakaas sevel en-dro un templ gouestlet da Amon, e Hibis en oaziz Khargeh, a vo kaeraet dibaouez gant e warlerc'hidi.
Sevel a reas un templ all en Abidos ma oa adkavet un naos e darnaouek zo war-ziskouez hiziv an deiz e mirdi Henegipt Kaero. Dindan e ren ivez e oa savet ar c'hentañ mammisi e Denderah. Savet e vo ar seurt savadurioù nevez-se en un doare sistematek en holl santualioù ar vro dindan al Lagided.
Diorren a reas Karnak o kregiñ da sevel kentañ amzor an templ, met ivez ur voger e brikez diboazh. Ar memes tra a reas e Louksor ha lakaat adkempenn an dromos zo dirak templ Amon-Min ma kaver e ditloù war holl ar sfiñsoù. Dindan e ren eo erziwezh e oa savet santual Isis e templ Filae e-tal Assouan
Castel del Rio
Castel del Rio  a zo ur gumun eus proviñs Bologna e rannvro Emilia-Romagna en Italia.
Noragugume
Noragugume zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Askorn kitern
thumb|an eskern kitern e ruz
Oblast Pskov
Oblast Pskov (rusianeg : Пско́вская о́бласть, Pskovskaya oblast) a zo unan eus oblastoù Rusia. Pskov eo ar gêr-benn.
Askorn kitern
An eskern kitern zo daou askorn eus ar c'hlopenn. Koublet int ouzh an askorn tal, ar genneg, an eskern ividig hag an askorn kilpenn. Stumm ur skouergorneg zo dezhe.
Askorn kilpenn
thumb|An askorn kilpenn e ruz
An askorn kilpenn zo un askorn eus ar c'hlopenn. Koublet eo ouzh an eskern kitern, an eskern ividig, ar genneg hag ar vellenn varc'h. Un toull hirgelc'hiek zo ennañ : ar foramen magnum (toull bras e latin). Drezañ e tremen an hirvel, ul lodenn eus ar c'hef empenn.
thumb|left|An askorn kilpenn
Amished
Istor an Iliz amish a grogas e Suis gant ur skism en ur strollad advadezourien elzasat ha suis renet gant Jakob Ammann e 1693. Amish e voe lesanvet heulierien Ammann.
Ar re hengounelourañ eus o diskennidi a gomz bepred Pennsylvania Dutch, "alamaneg Pennsylvania", petra bennak ma vez komzet ivez ur stumm alamaneg a Vro-Suis gant izili eus an Old Order Amish Mennonite Church (OOAMC) en Adams County en Indiana.
E 2012 e oa ouzhpenn 180 000 ezel gour eus an OOAMC dasparzhet e 22 Stad eus Stadoù-Unanet (45 000 en Ohio hepken), ha 1 500 e mervent Ontario e Kanada. E 2008, ur studiadenn a zamvenege e oa kresket o niver da 227 000, hag unan all e 2010 a zamvenege e oa kresket eus 10% e-kerzh an daou vloavezh evit tizhout 249 000, gant staliadurioù muioc'h-mui war-du ar c'hornôg.
P'emañ ar feur-genel re izel evit mirout stabil niver an dud e-touez an Amerikaned dre vras abaoe ar bloavezhioù 1970, e kendalc'h an darn vrasañ eus an Amished da c'henel 6–7 bugel dre familh a-drugarez da wellaennoù e-keñver yec'hed ar mammoù hag ar vugale nevez c'hanet en. Etre 1992 ha 2013 e kreskas niver an Amished eus 120%, pa greske niver an annezidi er Stadoù-Unanet eus 23% hepken.
Dre ar vadeziant e teuer da vezañ ezel eus an Iliz amish, d'un oad etre 16 vloaz ha 25 bloaz peurliesañ. Un dra ret eo evit gellout dimeziñ en Iliz amish. Ur wech badezet n'hell den dimeziñ en diavaez. E pep kumuniezh e kaver etre 20 ha 40 tiegezh, dalc'het e vez ul lid bep Sul e ti un ezel. Renet eo ar gumuniezh gant un eskob, skoazellet gant ministred ha diagoned. Dleout a ra pep ezel sentiñ ouzh reolennoù an Iliz, an Ordnung, a bled gant tost pep degouezh eus ar vuhez pemdez, a verz implij an tredan, ar pellgomz hag ar c'hirri-tan peurgetket, hag a reoilh an doareoù d'en em wiskañ.
An darn vrasañ eus an Amished ne brenont kretadur ebet, ha n'int ket gwarezet gant Surentez Sokial ar Stadoù-Unanet. Evel an Advadezourien ne respontont ket d'an tagadennoù ha ne reont servij soudard ebet.
Priziañ a ra an Amished ar vuhez war ar maez, al labour dorn hag an uvelded, o ren o buhez hervez ar pezh a soñjont bezañ komzoù Doue.
Eskumunuget e vez an izili na reont ket ar pezh a c'houlenn ar gumuniezh diganto ha na vezont ket kendrec'het da geuziñ. Ouzhpenn bezañ eskumunuget e c'hell bezañ goulennet digant holl izili ar gumuniezh nac'hañ kaout darempred ebet ganto (shunning e saozneg, meidung en alamaneg) evit ober mezh dezho hag o broudañ da zistreiñ d'an Iliz. Tost da 90% eus ar grennarded amish a c'houlenn bezañ badezet ha degemeret en Iliz. E-kerzh ar c'hrennoad (rumspringa "kantren"), e lod kumuniezhioù e vez asantet da emzalc'hioù o dije laket un oadour badezet da vezañ kastizet. Klask a ra ar strolladoù amish chom hep meskañ betek re gant ar bed nann-amish, da lavaret eo ar gevredigezh amerikan pe ganadian. Pouez bras a roont d'al liammoù iliz ha familh peurliesañ. O skolioù dezho o deus, ha paouez a reont gant ar skoliata "klasel" goude an eizhvet live, da 13 pe 14 vloaz. Adalek an oad a 16 vloaz e pak ar re yaouank ur varregezh gant harp o zud, ar gumuniezh hag ar mestr-skol.
Istor
Luskad an Amished vennoat a zeu eus kumuniezh ar Vreudeur Suis, bet krouet e 1525 dre ur skism el luskad advadezour, pa bellaas Felix Manz (c. 1498–1527) ha Conrad Grebel (c. 1498–1526) diouzh Huldrych Zwingli. Advadezourien e oa ar Vreudeur Suis neuze, ha gwelet e vezont alies evel perzhidi e lodenn grenn an Disivoud protestant. Kement hag "unan a vadez en-dro" e talvez "advadezour" (anabaptist e saozneg) — un dave d'ar re a oa bet badezet pa oant babiged hag a droas goude wardu ur "vadeziant a greder" hag a c'houlennas bezañ badezet en-dro en o oad gour.
Diwar Jakob Ammann (c. 1656–1730), ul levier mennonat suis, eo deveret an anv Amish.
Krediñ a rae da Ammann e oa advadezourien beoc'hgarour an Izelvroioù hag Alamagn o pellaat diouzh kelennadurezh Menno Simons ha Disklêriadur a Feiz Dordrecht e 1632. Ali e oa Ammann gant ur genurzh kreñvoc'h en Iliz gant implij strishoc'h an doare da lakaat a-gostez an izili eskumunuget (shunning) peurgetket.
Adalek ar prantad-se e kreskas daou skourr kenstur e metoù advadezourien Suis. Ar re a yeas da-heul a voe anavezet dindan an anv Amished pe mennonidi amish. Ar re all a voe diazez Kevre Mennonidi Suis. O hêrezh boutin a ra e chom kalz heñvelderioù etre Amished ha mennoidi. Ar re a guita ar skourr amish a zo techet da vont war-du kumuniezhioù mennoat strizh.
E-kerzh an e krogas mennoidi amish da zivroañ war-du Pennsylvania, ul lodenn eus un divroadeg ledanoc'h eus Pfalz hag an trowardroioù. E-touez abegoù an degouezh-se e oa ar brezelioù relijiel, ar baourentez hag an heskinerezh relijiel. An enbroidi amish kentañ a reas o annez e kontelezh Berks e Pennsylvania. Dilojañ a rejont diwezhatoc'h abalamour da gudennoù a-zivout an douar ha diwar aon evit o surentez liammet ouzh ar brezel ouzh ar C'hallaoued hag an Indianed. Kalz a reas goude o annez e kontelezh Lancaster e Pennsylvania. Strolladoù a yeas diwezhatoc'h da Alabama, Delaware, Illinois, Indiana, Iowa, Kansas, Kentucky, Michigan, Minnesota, Mississippi, Missouri, Montana, Nebraska, Stad New York, Ohio, Maryland, Tennessee, Wisconsin, Maine hag Ontario.
Ar c'humuniezhioù amish chomet en Europa a gemmeskas tamm-ha-tamm gant ar vennonidi. Ar gumuniezh diwezhañ o kendeuziñ a voe Amished Ixheim, a gendeuzias gant an Iliz mennonat nesañ e 1937. Un toullad eus ar c'humuniezhioù mennonat, kalz en Elzas peurgetket, a ziskenn war-eeun eus kumuniezhioù amish kent.
An darn vrasañ eus ar c'humuniezhioù staliet e Norzhamerika a zilezas tamm-ha-tamm o identelezh amish. Er bloavezhioù 1860 e c'hoarvezas an disrann diazez vrasañ deuet diwar ar c'holl identelezh-se. E-kerzh an dekvloaziad-se e voe bodet Senedoù Ministred (Dienerversammlungen) e kontelezh Wayne en Ohio evit divizout penaos e c'hellje an Amished ober gant gwask ar gevredigezh vodern. Ur mennozh araokour e oa ar bodadegoù-se e gwirionez. Un dra nevez en Iliz amish e voe gwelet an eskibien oc'h en em vodañ evit divizout traoù mat evit an holl gumuniezhioù.
Goude an emvodoù kentañ e tivizas an eskibien mirourañ chom hep kemer perzh ken. Al lodenn araokour, anezhi un div drederenn bennak eus ar c'humuniezhioù, a gemeras an anv Amished mennonat. Kalz eus ar c'humuniezhioù-se a kendeuzas goude gant an Iliz vennoat (Mennonite Church) pe strolladoù mennonat all, dreist-holl e penn-kentañ an. Old Order Amish "Urzh Kozh Amish" a voe graet eus ar re a oa chomet tostañ d'an hengoun.
Buhez relijiel
Daou veizad a sikour da gompren sell an Amished war ar relijion : argas a reont an Hochmut (al lorc'h, ar rogentez) ha reiñ a reont un dalvoudegezh uhel-kenañ d'an Demut (an uvelded) ha d'ar Gelassenheit (an habaskted, ar mestroniañ e emzalc'h, ar sioulder), troet alies gant "sujidigezh" pe "lezel ober".
Gelassenheit a vefe komprenet gwelloc'h marteze evel an diegi d'en em lakaat en a-raok, da glask tapout brud, d'en em ziskouez. Fellout a ra d'an Amished plegañ da "Youl Jezuz". En ober a reont dre reolennoù o c'hevredigezh, a zo kontrol d'an hiniennelegezh ken pouezus evit ar sevenadur amerikan. Dre ma'z int enep-hiniennelour e vezont douget da argas an teknologiezhioù a skañva al labour dre zieubiñ an den eus an ezhomm eus sikour ar gumuniezh. Nevezadurioù evel an tredan a c'hell degas d'an den ar c'hoant da gaout madoù a ziskouez e stad er gevredigezh, al luc'hskeudennoù a c'hell magañ al lorc'h, et caetera.
An Amished e Norzhamerika
Disrannoù a voe e-kerzh ar bloavezhioù, evit abegoù doktrinel peurliesañ. An Old Order eo ar strollad brasañ er Stadoù-Unanet. Kuitaet o doa an Amished all er bloavezhioù 1860 evit chom tostoc'h d'an doareoù hengounel. Lod gouizieien zo a wel an New Order Amish evel ur rann eus an Old Order Amish, daoust d'o anv.
E 2010, un nebeud strolladoù relijiel a gemmas an doare da gontañ o izili evit klotañ gwelloc'h gant doareoù izili an Association of Statisticians of American Religious Bodies (ASARB) ; an Amished peurgetket a sevenas ar c'hemm-se. Mar konter an holl rummadoù Amished – ha n'eo ket izili an Old Order Amish hepken – e oa war-dro 241 000 Amish e 28 Stad e e 2010.
Eizh rummad pennañ a gaver e The Old Order Amish :
Abalamour da gresk herr niver an dud er c'humuniezhioù amish e tleont krouiñ annezadennoù all evit kaout douar-labour. Abegoù all a c'heller kavout evit an annezadennoù nevez : mont da lec'hioù un tamm distro evit gellout labourat ha bevañ hervez o doareoù, mirout darempredoù gant o familhoù pe strolladoù amish all, kavout un diskoulm da zizemglevioù diabarzh.
Strolladoù Para-Amish
Bez' ez eus un nebeud strolladoù, anvet Para-Amish gant an istorour amerikan George Calvin Waldrep ha tud all, hag o deus kalz a voazioù boutin gant an Amished (implijout kezeg evit mont ha dont, dilhad eeun, komz alamaneg). Amish eo o orin, hogen n'en em glevont ket gant ar strolladoù all abalamour da zibaboù doueoniel pe da reolennoù bevañ n'int ket degemeret gant ar skourr brasañ. Kumuniezh Bergholz a zo unan anezho.
Emezelañ en Iliz
Bihan eo niver an diavaezourien a zo deuet da vezañ Amish. Abaoe 1950, 75 a dud hepken a emezelas hag a chomas Amished. Abaoe 1990, un 20 bennak a dud a orin mennoat Rusian a yeas gant an Amished en Aylmer en Ontario.
Daou strollad kristen en o fezh zo deuet da vezañ amish : an Iliz e Smyrna, Maine, unan eus ar pemp Christian Communities of Elmo Stoll "Kumuniezh Kristen Elmo Stoll" a oa bet diazezet goude marv Elmo Stoll (1944-1998), anezhañ unan eus eskibien an Old Order Amish. , hag an Iliz e Manton, Michigan, a oa ezel eus ur gumuniezh bet krouet gant Harry Wanner (1935–2012), ur pastor deuet eus ar Stauffer Old Order Mennonite. An div Iliz-se a oa ezel eus Ilizoù Michigan, a zo brudet evit bezañ digoroc'h d'an dud c'hounezet eget ar strolladoù all.
Kalz tud o deus tañvaet doareoù bevañ an Amished evit meur a abeg e-pad sizhunvezhioù, mizvezhioù pe vloavezhioù hep divizout emezelañ a-benn ar fin.
Strolladoù damheñvel
N'eus ket Amished eus ar strolladoù Old Order Mennonite, Russian Mennonites, 'Hutterites, Old German Baptist Brethren, Old Order German Baptist Brethren hag Old Brethren German Baptists''. Deuet int holl eus Europa, met gant doareoù alamaneg liesseurt ha hengounioù sevenadurel ha relijiel disheñvel Da skouer : a-stroll e vev an Hutterited ha peurliesañ e tegemeront an teknologiezhioù ; ken heñvel eo doareoù an Noah Hoover Mennonites ouzh re an Amished (dilhad, barvioù, kezeg ha buggy, diegi ouzh an teknologiezhioù a-vremañ, alamaneg Pennsylvania) ma vezont gwelet evel Amished alies,.
Al luskad Quaker en deus doareoù bevañ heñvel ouzh re an Amished e meur a geñver, met n'eus liamm ebet ganto. Gant an anabaptisted e voe levezonet ar Vignoned kentañ, ha levezonet o deus d'o zro an Amished da vare an trevadennoù saoz e Pennsylvania. An darn vrasañ anezho ne zougont ket o dilhad hengounel ken.
Yezh
An darn vrasañ eus Amished Pennsylvania a gomz Pennsylvania Dutch, alamaneg Pennsylvania, hag a ra English eus ar re n'int ket Amished, forzh piv e vefent.
Ur sikour kreñv evit an identelezh amish eo implij an teir yezh e degouezhioù disheñvel.
Oblast Ryazan
Oblast Ryazan (ruseg : Ряза́нская о́бласть, Ryazanskaya oblast) a zo unan eus oblastoù Rusia. Ryazan eo ar gêr-benn.
Amished
Yezh
Daoust d'ar saozneg bezañ implijet muioc'h-mui, alamaneg Pennsylvania zo unan eus an nebeud yezhoù bihanniverel eus ar Stadoù-Unanet n'eo na lakaet en arvar na kreñvaet gant an enbroidi nevez.
Orin
A orin alaman pe Suis eo ar brasañ niver eus Amished ar Stadoù-Unanet. Ar ger "Amish" a implijont peurliesañ evit komz eus izili o strollad relijiel, ha n'eo ket a-zivout un orin kenelel. Evel Amished e vez kontet an dud a zibab dont da vezañ izili eus an Iliz hag ar vugale ganet e familhoù amish met re yaouank evit bezañ izili. En un toullad Ilizoù mennoat ez eus un niver bras a izili a oa a-raok izili eus strolladoù amish. Daoust ma voe niverusoc'h an Amished a zeuas d'ar Stadoù-Unanet en XIXvet kantved eget en XVIIIvet, an darn vrasañ eus an Amished a-vremañ zo diskennidi eus enbroidi an XVIIIvet kantved a vire startoc'h d'o hengounioù.
Doareoù bevañ
An ordnung "an urzh" eo a reoilh doareoù bevañ an Amished ; disheñvel un tamm e c'hell bezañ eus ur gumuniezh d'eben hag, en ur gumuniezh, eus ur bastell-vro d'eben. Traoù a vez degemeret en ur gumuniezh na vezont ket en unan all.
Genel bugale, o desevel, kaout darempredoù gant kerent hag amezeien eo kargoù pouezusañ un tiegezh amish. Evit an holl Amished ez eo familhoù niverus ur bennozh a-berzh Doue.
Keginerezh
Brudet eo keginerezh an Amished evit e eeunded hag e berzhioù mat hengounel. Pouezus eo ar boued e buhez kevredigezhel an Amished. Ur bern degouezhioù a ro tro da aozañ predoù, ,. Kalz boued amish a vez gwerzhet war ar marc'hadoù : tartezennoù, boued-mir, bara a bep seurt, boued miret er gwinêgr, dibennoù-pred ha boestadoù-mir peurgetket. Kalz kumuniezhioù amish o deus digoret pretioù evit ar weladennerien.
Yec'hed
Tizhet e vez an Amished gant un toullad kleñvedoù pe gudennoù yec'hed, muioc'h eget en dud all. Dibar eo ingaladur ar rummadoù gwad en o metoù. War an dachenn c'henetek ez eo serret ar c'humuniezhioù warno o-unan. Peogwir e tiskenn kazi an holl Amished eus un 200 bennak a enbroidi an XVIIIvet kantved ez eus en o zouez kalz kudennoù genetek abalamour d'ar genwadelezh, er c'humuniezhioù distro dresit-holl.
Ral eo lod dizurzhioù yec'hed, met grevus a-walc'h evit kreskiñ feur-mervel ar vugale amish. Anavezout a ra an Amished perzhioù mat an ezpriediñ met dimeziñ a reont etrezo evit abegoù relijiel. An darn vrasañ anezho a asant d'an traoù evel Gottes Wille "youl Doue"; nac'hañ a reont ar prouadoù genetek a-raok eurediñ hag an enklaskoù evit gouzout ha tizhet ez eus un danvez krouadur. Koulskoude e fell dezho kemer perzh e studiadennoù a-zivout ar c'hleñvedoù genetek. Istor o familhoù niverus a zegas danvez a-bouez d'an imbourc'herien war gleñvedoù evel hini Alzheimer pe hini Parkinson.
Mard eo techet an Amished d'ar c'hleñvedoù genetek, un toullad imbourc'herien o deus kavet ez eo o doare eeun ha kempouez da vevañ un abeg evit bezañ yac'hoc'h. Izeloc'h eo feur ar c'hrign-bev e-touez Amished Ohio eget e-touez an holl oadourien er Stad : 72% eus feur an dud all evit ar c'hrign-bev dre vras, ha 37% evit ar c'hrign-bev degaset gant ar butun. Gwarezet int diouzh meur a stumm krign-bev dre o genennoù marteze, ha dre o doare bevañ. Talvezout a ra evit krign-bev ar c'hroc'hen zoken, daoust dezho labourat er-maez ha dindan an heol. O boaz da gaout dilhad gant milginoù hir ha togoù ledan a warez anezho.
Ober war-dro ar c'hudennoù genetek eo labour Clinic for Special Children e Strasburg, Pennsylvania. Darempredet e vez gant kalz Amished peogwir e vir outo da guitaat ar gumuniezh evit ma vo graet mat war-dro o bugale, ar pezh a c'hellfe degas warno ar meidung (shunning). DDC Clinic for Special Needs Children zo ur glinikenn all lec'hiet e Middlefield,Ohio, a bled gant ar vugale tizhet gant kleñvedoù genetek. Kinnig a ra prederiadurioù, imbourc'h, servijoù deskadurezh d'ar vugale amish ha nann-amish ha d'o familhoù.
People's Helpers zo ur rouedad amish a dud a sikour ar familhoù da dalañ ouzh kleñvedoù ar spered hag a gas war-du kuzulierien a vicher. Feur an emlazhioù e-touez an Amished a zo an hanter eus hini peurrest an dud.
Castel Bolognese
Castel Bolognese a zo ur gumun eus proviñs Ravenna e rannvro Emilia-Romagna en Italia.
Amished
Yec'hed
N'eus kretadur-yec'hed ebet gant an Old Order Amish. , Un nebeud ospitalioù amerikan o deus savet programmoù arbennik evit sikour an Amished adalek kreiz ar bloavezhioù 1990.
Petra bennak ma n'eo ket berzet, ne vez doare hilastaliñ ebet gant an darn vrasañ eus an Amished. Enep an diforc'h-bugale e savont, hag e kavont ez a an ensperiadur kalvezadel, an enklaskoù war ar genennoù, ar bongelligoù, an heouennouriezh, enep talvoudoù ha kredennoù an Amished.
Doare bevañ an Amished hag ar bed a-vremañ
A-hed an amzer ez eo kresket gwask ar bed a-vremañ war an Amished. Tachennoù evel an tailhoù, ar skoliata, al lezenn hag an doare d'he lakaat da dalvezout, an droukziforc'h hag an enebiezh diskouzet en o c'heñver ur wech an amzer zo kement a dachennoù a ziaesterioù.
Brasaet spontus eo an diforc'h etre doare bevañ an Amished ha hini ar gevredigezh dre vras a-hed ar bloavezhioù. Ur wech an amzer e tegas kement-se oberoù a zroukziforc'h pe enebiezh a-berzh o amezeien : stlepel mein war o c'hezeg pa vezont war an hent, da skouer, ,.
Arondisamant Belfort
Arondisamant Belfort a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Territoire de Belfort hag e rannvro Bourgogne-Franche-Comté.
Amished
Doare bevañ an Amished hag ar bed a-vremañ
Ne gas ket an Amished o bugale d'ar skol goude an eizhvet live peurliesañ, o soñjal e ro an deskadurezh diazez bet betek al live-se peadra d'ober e hent hervez doare bevañ an Amished. N'eus tost Amish ebet o vont da skolioù eil derez pe skolioù-meur. Kalz kumuniezhioù o deus o skolioù dezho. Peurvuiañ e kaver ur skol gant ur sal nemetken. Merc'hed yaouank dizimez eus ar gumuniezh a vez o kelenn peurliesañ. D'an 19 a viz Mae 1972, Jonas Yoder ha Wallace Miller, eus an Old Order Amish, hag Adin Yutzy eus ar strollad Conservative Amish Mennonite Church, a voe kondaonet da baeañ $5 pep hini peogwir e nac'hent kas o bugale 14 ha 15 vloaz d'ar skolaj. En he barnadenn Wisconsin v. Yoder, Lez-varn Uhelañ Wisconsin a dorras an diviz, ha kadarnaet e voe ar varnadenn-se gant hini Lez-varn Uhelañ ar Stadoù-Unanet abalamour ma ne oa ket trawalc'h arguzenn perzhioù mat an deskadurezh evit an holl evit enebiñ ouzh ar frankiz roet gant kentañ reizhadenn Bonreizh ar Stadoù-Unanet.
Paeañ a ra an Amished telloù war ar gwerzhioù hag ar madoù. Peogwir n'o deus karr-tan ebet pe dost ne baeont tell ebet war ar c'hirri hag an tireoul. Dre vras ne gredont ket e talvoudegezh ar Surentez Sokial ha ne blij ket dezho ar c'hretadurioù evit abegoù relijiel War an diazez-se e asantas e 1961 servijoù tailhoù ar Stadoù-Unanet (Internal Revenue Service /IRS) chom hep lakaat an Amished da baeañ an telloù liammet ouzh Surentez Sokial ar Stadoù-Unanet. E 1965 e voe kadarnaet ar politikerezh-se gant ul lezenn.
Arondisamant Belfort
Lakaet e oa bet distrig Belfort e departamant an Haut-Rhin, savet diwar Elzas Uhel, pa voe krouet. Arondisamant e teuas an distrig da vezañ en amzer Napoleon, hag e chomas betek brezel 1870-1871.
Amished
Doare bevañ an Amished hag ar bed a-vremañ
En un toullad strolladoù relijiel, al labourerien hiniennel ne baeont netra d'ar Surentez Sokial amerikan ha ne resevont netra diganti. Talvezout a ra ar reolenn-se evit ar strolladoù relijiel a sav enep pep kretadur en un doare emskiantek, a ro ul live bevañ dereat d'o izili hag a zo bezant er Stadoù-Unanet abaoe an 31 a viz Kerzu 1950 hep ehan Lez-varn Uhelañ ar Stadoù-Unanet a lakaas sklaer e 1982 ne dalveze ket ar reolenn-se evit an Amished a c'hopre tud.
Arondisamant Belfort
Pa voe kemeret an departamant gant an Impalaeriezh alaman e teuas da vout un departamant gall. N'eus nemet un arondisamant en departamant eta : Arondisamant Belfort.
Kantonioù ha kumunioù
102 gumun zo en Arondisamant Belfort. Emañ ar c'humunioù-se e-barzh nav c'hanton :
Amished
Embann
E 1964 e voe krouet an ti-embann Pathway Publishers gant daou labourer-douar amish evit embann muioc'h a-zivout an Amished hag an advadezourien dre vras. Lec'hiet eo e Lagrange, Indiana, hag en Aylmer, Ontario. Deuet eo Pathway da vezañ an ti-embann brasañ a zanvez amish. Embann a ra kalz levrioù-skol, levrioù all ha kelaouennoù. Un toullad tiez-embann bihan all a embann kalzik traoù : levrioù a bep seurt hag advoulladurioù eus testennoù kozh a bouez bras evit an tiegezhioù amish. Lod Amished a lenn ar gazetenn Hiwwe wie Driwwe, a zo en alamaneg Pennsylvania, ha lod eus al lennerien a sav pennadoù e Pennsylvania Dutch evit ar gazetenn-se.
En Iwerzhon
Bez' ez eus ur gumuniezh vihan, Beachy Amish, a zo liammet gant ar Weavertown Amish Mennonite Church en Iwerzhon.
E Frañs
E dibenn ar, goude ar Brezel Tregont Vloaz (1618-1648), e klaskas ar c'hont elzasat ha protestant Jean-Jacques de Ribeaupierre (1598-1673) kavout kouerien evit labourat e zouaroù, a oa bet drastet gant ar brezel. Un tri-ugent tiegezh advadezour mennoat bennak, a oa o paouez bezañ argaset eus kanton Bern e Suis, a gavas repu eno. Ober a rejont o annez e-kichen kumuniezh Sainte-Marie-aux-Mines en Elzas er Vogezoù ma oa advadezourien o chom dija. Ne voe ket goulennet diganto mont da soudarded gant ma chomjent hep klask gounit diskibien.
An darn vrasañ eus an anaptisted-se staliet e Frañs a zivizas heuliañ an eskob Jakob Ammann e 1693 pa grouas ur gumuniezh disranner strishoc'h ha fealoc'h d'ar pennaennoù diazez, an Amished.
E 1712 e fellas da Loeiz XIV argas an enbroidi amish-se a gomze alamaneg. Ar brasañ niver eus an Amished a gavas repu e priñselezh Montbéliard, a oa d'ar c'houlz-se un dachenn brotestant dizalc'h. Dibab a reas un toullad chom e bro Sainte-Marie-aux-Mines daoust da urzh ar roue. Pa bignas Loeiz XV war an tron e tistroas un nebeud repuidi da Elzas. Da vare an Dispac'h gall e tremenas Montbeliard dindan beli Frañs. E 1792 o doe an aotre da chom hep mont d'an arme c'hoazh, met Napoleon Iañ a dennas ar gwir-se diganto e penn kentañ an XIXvet kantved. O welout pegen diaes e oa bevañ hervez o fennaennoù e Frañs e kuitaas an darn vrasañ anezho ar vro evit mont d'ober o annez er Stadoù-Unanet pe e Kanada. Ar re a zibabas chom e Frañs a rankas asantiñ d'ar servij soudard.
E 1850 e oa 5000 Amish e Frañs ; ne chome nemet 3000 e 1900. E-kerzh an XIXvet kantved e oa aet 14 kumuniezh da get hag ar familhoù a oa pellaet an eil re diouzh a re all. N'helle reoù a oa delc'her ul lid nemet ur wech ar miz. E 1907 e tilezas Amished Frañs, a oa nebeutoc'h nebeutañ, ar ger "Amish" evit ober gant "mennoidi" evit diskouez e oant unanet d'ar Vennoidi. Un toullad hengounioù amish, evel gwalc'hidigezh an treid, a voe miret e-pad un toullad bloavezhioù daoust d'an unvanidigezh. Un toullad Ilizoù mennoat e Frañs hirie a gav o orin er c'humuniezhioù amish-se.
Ur film
Gellout a reer kaout ur sell war an Amished dre sellout ouzh ar film Witness bet savet e 1985 gant Peter Weir. Kontañ a ra istor ur paotr bihan amish (Samuel Lapp, c'hoariet gant Lukas Hass) bet, dre zegouezh, test ur muntr ha gwarezet gant ur poliser (John Book, c'hoariet gant Harrison Ford), a rank klask repu e-touez an Amished. Maurice Jarre eo aozer ar sonerezh. E-touez an aktourien e kaver ivez Kelly McGillis o c'hoari mamm Samuel. Kalz prizioù zo bet tapet gant ar film.
Meana Sardo
Meana Sardo zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Mamoiada
Mamoiada zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Saint-Arnoult (Calvados)
Saint-Arnoult a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Nolwenn
Nolwenn zo un anv-badez brezhonek.
Palaiseau
Palaiseau zo ur gumun en departamant Essonne hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Palaiseau eo.
Laurentius Abstemius
Laurentius Abstemius, anavezet ivez evel Lorenzo Bevilaqua, a oa ur skrivagner italian.
Embann a reas, dindan an titl Hecatomythium, un dastumad fablennoù, lod anezho troet diwar ar gresianeg ha lod all savet gantañ, hag a voe embannet e Venezia e 1495. Diwezhatoc'h e embanns un eil dastumad falbennoù, dindan an titl Hecatomythium secundum (Fano, 1505). An hollad anezho a voe adembannet gantañ e 1536, en un dastumad ma oa ivez fablennoù gant Lorenzo Valla, Erasmus, Aulus Gellius ha re all c'hoazh. Berzet e voe an dastumad-se gant an Iliz katolik ha lakaet en Index Librorum Prohibitorum, abalamour ma vije bet taget ar veleien er fablennoù.
Chanig ar Gall
Chanig ar Gall, bet ganet Jeanne-Marie Guillamet d'ar 5 a viz Mae 1922 e Sant-Kadoù, war dachenn parrez Sizun hag aet da Anaon e Brest d'an 9 a viz Ebrel 2012, a voe kentañ buhezourez e brezhoneg er skingomz hag er skinwel.
Pried Charlez ar Gall e oa hag e labouras gantañ e-pad bloavezhioù. Desket brezhoneg ganti e kemeras perzh en abadennoù brezhonek Radio-Brest (1964) hag er magazin Breiz o veva war Télé-Bretagne er skinwel.
Ul lennegourez e oa ha c'hoariet he devoa e meur a bezh-c'hoari. Kemeret he deus perzh e "Teatr Penn ar Bed", adalek 1974 peurgetket.
Resevet he deus Kolier an Erminig e 1990, a-gevret gant he fried.
Baza-kuch
Ar baza-kuch (liester : bazaed-kuch) a zo ur spesad evned-preizh, Aviceda subcristata an anv skiantel anezhañ.
Chanig ar Gall
Mammennoù
Dictionnaire biographique du mouvement breton XX-XXIe siècles gant Lionel Henry, Yoran embanner, 2013.
Baza-kuch
Anvet e voe Lepidogenys subcristatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1838) gant an evnoniour saoz John Gould (1804-1881).
Boued
Bevañ a ra diwar fasmed koulz ha diwar amprevaned bras all, evned bihan, frouezh ha saorianed.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an trizek isspesad anezhañ :
Pedro Petrone
Pedro Petrone Schiavone (lesanvet Perucho pe l'Artillero), bet ganet d'an 11 a viz Mae 1905 e La Comercial (ur c'harter eus Montevideo (Uruguay)) hag aet da Anaon d'an 13 a viz Kerzu 1964 er memes kêr, a oa ur melldroader etrebroadel uruguayat (araoger kreiz e bost dezhañ war an dachenn).
Er c'hleuboù
Sed amañ da-heul ar c'hleuboù mell-droad en devoa c'hoariet enne :
Diskouez a reas bezañ ur paler hep e bar : bezañ e voe peder gwech gwellañ goleador Primera División de Uruguay (d'ar mare amatour) ha capocannoniere Seria A italian e 1932 (pemp pal warn-ugent, rampo gant Angelo Schiavio).
Copa América
Kemeret en devoa perzh Pedro Patrone e pevar dalc'h, aet ar maout gantañ dre ziv wech (e 1923 ha 1924), renket da eil e 1927 ha da drivet e 1929. Sed amañ da-heul ar c'hrogadoù en devoa c'hoariet gant e skipailh broadel : Gant e dri fal ez eas da wellañ paler ar genstrivadeg, rampo gant an arc'hantinat Vicente Aguirre.
Gant e bevar fal ez eas da wellañ paler ar genstrivadeg ha, kement hag ober, dilennet e voe da wellañ c'hoarier ivez.
C'hoarioù Olimpek hañv
Ezel e oa eus ar skipailh a yeas ar vedalenn aour gantañ da-geñver C'hoarioù Olimpek hañv 1924 (e Pariz, Bro-C'hall) ha C'hoarioù Olimpek hañv 1928 (en Amsterdam, Izelvroioù). En degouezh diwezhañ-mañ ez eas da wellañ paler ar gevezadeg a-drugarez d'ar seizh (7) pal en devoa plantet e-barzh.
Kib vell-droad ar bed
Kemeret en devoa perzh en un dalc'h hepken :
Gwendraeth Fach
Ur stêr e gevred Sir Gaerfyrddin eo ar Gwendraeth Fach.
Eieniñ a ra e torgennoù reter Dyffryn Tywi, ha redek a ra dre Cwm Gwendraeth Fach da vetek Cydweli.
.fr
thumb|Logo an anv domani .fr .fr zo un anv domani a live kentañ war an Internet evit Bro-C’hall. Ouzhpenn 3 milion a lec'hiennoù internet a implij an anv domani-se e 2016.
Istor
E 1996 eo posupl prenañ an anv domani .fr gant an embregerezhioù pe ar c'hevredigezhioù hag a zo gouest da brouiñ o anv dre ur baperenn Kbis pe un disklêriadenn er prefeti.
E 2004, n'eo ket mui ret prouiñ anv an embregerezh pe ar gevredigezh.
Cefn Sidan
Cefn Sidan (kein sidan) zo un draezheg vras war aod mervent Kembre e Sir Gaerfyrddin, etre aber ar Stêr Gwendraeth hag ar Stêr Llwchwr, hag a zo un darn eus Parc Gwledig Penbre nepell diouzh Llanelli.
.fr
Istor
D'an 20 a viz Even 2006 eo digor d'an holl dud gour o chom e Bro-C’hall prenañ un anv domani .fr.
Cefn Sidan
Peñseoù
En XIXvet kantved e oa ul lec'h dañjerus bras d'al listri dre lien, ha meur a beñse a c'hoarvezas eno.
.fr
Istor
D'an 18 a viz Meurzh 2010 eo digor d'ar C'hallaoued o chom er-maez deus ar vro.
Cefn Sidan
Peñseoù
E-touez an dud beuzet eno e oa un nizez 12 vloaz da Napoleone Buonaparte. Honnezh a oa war al lestr "La Jeune Emma" o tont eus an Antilhez da vont da Vro-C'hall e 1828. 13 eus an 19 den war vourzh a voe beuzet, hagen o zouez Adeline Coquelin, nizez da Joséphine de Beauharnais. Beziet e voe en iliz Sant Illtud, e Penbre.
.fr
Istor
Abaoe ar 6 a viz Kerzu 2011 eo posupl prenañ un anv domani .fr gant an holl dud hag an holl embregerezhioù lec'hiet en Unaniezh Europa, met ivez e Suis, Norvegia, Island ha Liechtenstein.
Cefn Sidan
Peñseoù
An diwezhañ lestr peñseet eno e oa ar pedergwern Paul gant e gargad koad e 1925.
.fr
Istor
E 2016 e oa ouzhpenn 3 milion a anvioù domani gant an astenn .fr.
Georges Lombard
Ganet eo bet Georges Lombard e Pariz e miz Meurzh 1925. E dad a zalc'he ul leti e Brest.
Studiañ a reas ar Gwir hag e tibabas en em staliañ evel alvokad e Brest e 1949. Buan e voe dedennet gant ar politikerezh.
Oblast Rostov
Oblast Rostov (ruseg : Росто́вская о́бласть, Rostovskaya oblast) a zo unan eus oblastoù Rusia. Rostov-an-Don eo ar gêr-benn.
Georges Lombard
Bet kannad Penn-ar-Bed (tu kreiz) eus 1958 da 1962 hag eus 1967 da 1968, dilennet e voe da senedour e 1971. Senedour e voe betek 1989.
Kuzulier departamant ha kuzulier rannvro eo bet ivez. Anavezet eo dreist-holl evit bezañ bet maer Brest (eus 1959 betek 1974) ha prezidant Kumuniezh Kêrel Brest (1974-1977 ha 1983-1989).
Unan eus difennerien vrasañ ar raktres evit hentoù Breizh eo bet. Kemeret en deus perzh e buhez ar CELIB ha deuet eo da vezañ prezidant war-lerc'h René Pleven. Evit enoriñ René Pleven e teuas dezhañ ar mennozh da adsevel Urzh an Erminig bet krouet gwechall gant an Dug Yann IV.
Kentañ prezidant Kuzul Sevenadurel Breizh (stumm kentañ) e voe eus 1981 betek 1986.
Ofisour urzh Lejion a enor Frañs e oa ha marc'heg urzh ar "Palmes académiques".
Resev a reas Kolier an Erminig e 1991.
Aet eo da Anaon d'an 13 a viz Gwengolo 2010.
Mammennoù
Dictionnaire biographique du mouvement breton XX-XXIe siècles gant Lionel Henry, Yoran embanner, 2013.
Borgo Tossignano
Borgo Tossignano zo ur gumun e Meurgêr Bologna, e rannvro Emilia-Romagna en Italia.
Gaerwen
Gaerwen zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanfihangel Ysgeifiog, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 207,4 km eus Kerdiz.
Castiglione d'Intelvi
Castiglione d'Intelvi a oa  ur gumun italian e Proviñs Como, e Lombardia, un 50 km en hanternoz da gêr Milano.
D'an 1 a viz Genver 2018 e voe kendeuzet gant kumunioù Casasco d'Intelvi ha San Fedele Intelvi d'ober kumun nevez Centro Valle Intelvi.
Macomer
Macomer zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Gwendraeth Fawr
Ur stêr e mervent Sir Gaerfyrddin eo ar Gwendraeth Fawr.
Laurentius
Laurentius zo un anv-badez latin hag un anv-tiegezh.
Gwendraeth Fawr
Eieniñ a ra e Llyn Llech Owain ha redek dre Cwm Gwendraeth Fawr da vetek Cydweli d'aberiñ er mor.
Laurentius
Gerdarzh
Eus an anv-gwan laurentius, eus Laurentum", ur gêr e-kichen Roma, pe "loreet".
Gwendraeth Fawr
Ganti ha gant ar stêr Gwendraeth Fach ez eo termenet ar vroig anvet Cwm Gwendraeth.
Ibidem
Ibidem, skrivet ibid. alies, zo ur ger latin hag a dalvez kement hag "er memes lec'h".
Oblast Vologda
Oblast Vologda (ruseg : Вологодская область, Vologodskaya oblast) a zo unan eus oblastoù Rusia. Vologda eo ar gêr-benn.
Lula (Italia)
Lula zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Castel di Casio
Castel di Casio  a zo ur gumun eus proviñs Bologna e rannvro Emilia-Romagna en Italia.
Oblast Voronej
Oblast Voronej (ruseg : Воро́нежская о́бласть, Voronejskaya oblast) a zo unan eus oblastoù Rusia. Voronej eo ar gêr-benn.
Bochum
Bochum (distaget [ˈboːxʊm] en alamaneg) zo ur gêr eus Nordrhein-Westfalen, e kornôg Alamagn. E rannvro ar Ruhr emañ, etre kêrioù Essen, Herne, Dortmund ha Witten.
Betek kreiz an XIXvet kantved ne oa nemet ur gêrig vihan. D’ar mare-se e kreskas poblañs kêr abalamour da gresk greanterezh ar glaou e kornad ar Ruhr. E 1905 e voe tizhet 100 000 annezad ha neuze e krogas Bochum da vezañ ur gêr vras. Ar 16vet kêr vrasañ eo en Alamagn bremañ, gant tost da 365 000 a annezidi.
Sileg
thumb|Ar sileg (ethmoid bone war an dresadenn)
Ar sileg zo un askorn eus ar c'hlopenn a zisparti kavenn ar fri diouzh an empenn. Emañ a-us d'ar fri hag etre an daou boull-lagad.
Evned zo, ha loened tremeniat all, o deus ur ouelezennad magnetit biologel en o sileg. Ganti e c'hellont santout gwarellegezh an Douar hag en em reteriañ.
Bochum
E Bochum ez eus 6 skol-veur pe skol uhel, evel Skol-veur ar Ruhr (Ruhr-Universität Bochum), unan eus brasañ skolioù-meur Alamagn, gant ouzhpenn 30 000 a studierien. Savadurioù all zo brudet ivez : mirdi ar mengleuzioù alaman, mirdi an hentoù-houarn alaman pe c’hoariva Bochum.
Sileg
thumb|left|Ar sileg gwelet eus a-dreñv
Vologda
Vologda (ruseg: Вологда) zo ur gêr e Rusia. Poblet e oa gant 306 000 a dud e 2013.
Bochum
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Bochum gant ar c’hêrioù-mañ:
Sileg
thumb|left|Ar sileg gwelet eus a-us
Luis Tristán
Luis Tristán de Escamilla, pe Luis de Escamilla pe Luis Rodríguez Tristán (Toledo, 1585- ibidem 1624), zo ul livour spagnol eus ar Siglo de Oro.
Mab e oa da varc'hadourien eus Toledo. Labourat a reas gant El Greco, betek dreveziñ e vestr ken ez eus bet faziet meur a wech diwar-benn piv e oa oberour meur a daolenn.
Castel Maggiore
Castel Maggiore a zo ur gumun eus proviñs Bologna e rannvro Emilia-Romagna en Italia.
Glan-alaw
Glan-alaw zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Tref Alaw, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 224,3 km eus Kerdiz.
Lodine
Lodine zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Vignats
Vignats a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Alberto Pasini
Alberto Pasini, ganet e Busseto d'an 3 a viz Gwengolo 1826, hag aet da Anaon e Cavoretto d'ar 15 a viz Gwengolo 1899, a oa ul livour italian.
E vuhez
Koll a reas e vamm hag e dad da zaou vloaz, ha mont a reas neuze da chom da di e eontr Antonio Pasini, e Parma. Livour e oa e eontr, ha kenlabourat a rae gant Giambattista Bodoni. Da 17 vloaz e yeas Alberto da Akademiezh an Arzou-kaer, e Parma, hag e tibabas labourat war an endroiou. E-touez e oberennou ez eus un heuliad kestell eus dugelezh Parma ha Piacenza (1850-1851).
Perzh a gemeras e kentañ brezel an dizalc'houriezh, e-giz soudard barzh bagad Modena. Goude ul lajadig bet e Torino, en 1851 e yeas da neuze da Geneva hag ac'hano da Bariz, ma studias gant Eugène Ciceri. Barrekaat a reas e zoareou kalvezel el livioù eoulek e-serr Théodore Chassériau, hag e stagas da livañ e oberennou oriantalour. E 1855 e voe enfredet gant ar mision diplomatek c'hall, da vont da Bersia, e lez ar Chah, goude da Durkia, Siria, Arabia Saoudat hag ivez da Egipt. E-kerzh ar veaj-se e livas betek un tri-ugent a livadurioù hag un torkad tresadennoù all. E livadurioù spis-kenañ ha gwirvoudel-tre kemmesket gant ur stil arallvroek, a zegaso gwenneien dezhañ e Bro-C'hall hag en Italia. Goude e zistro da Italia, e arbennikeas gant sevenidigezh livadurioù war dodennoù oriantalour hag o deus graet berzh bras.
Henri Dorsel
Henri Dorsel eo anv-pluenn ar skrivagnerez Sarah Chedifer.
Aet e oa Priz France 3 ganti e 2009 evit he dastumadeg danevelloù "Mervel eul lunvez". Meur a zanevell zo bet embannet dindan an anv-bluenn Henri Dorsel e Brud Nevez, Al Liamm ha Ya !
Castel San Pietro Terme
Castel San Pietro Terme a zo ur gumun eus proviñs Bologna e rannvro Emilia-Romagna en Italia.
Zoopraksiskop
Ar zoopraksiskop a voe unan eus an ardivinkoù kentañ bet ijinet a-benn diskouez tresadennoù-bev. Gant al luc'hskeudenner saoz Eadweard Muybridge (1830-1904) e voe krouet e 1879.
Eus ar gerioù henc'hresianek ζῷον zoion "loen", πραξι- praksi- "obererezh" ha σκοπεῖν skopein "arselliñ" e teu an anv "zoopraksiskop", a dalvezfe kement hag "arselliñ obererezh ul loen" neuze.
Arc'hwelerezh
Treset e veze un heuliad skeudennoù war ur gantenn wer a lakaed da dreiñ dirak ul luc'hvanner. Pa oa mat an tizh ne weled nemet ur skeudenn a hañvale fiñval war ar skramm, abalamour da anadenn dreistpad al luc'hsae. Peogwir e veze distummet ar skeudennoù dre goazhadur abalamour d'an tizh en ardivinkoù kentañ e voe kemeret ar boaz da astenn pep skeudenn evit ma vije mentet reizh a-hed an abadenn.
Castiglione dei Pepoli
Castiglione dei Pepoli a zo ur gumun eus proviñs Bologna e rannvro Emilia-Romagna en Italia.
Amazilia lactea
Amazilia lactea (pe Polyerata lactea c'hoazh) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae.
Annez
kavout a reer ar spesad er c'hoadeier trovanel hag istrovanel gleb eus Suamerika.
Posada
Posada zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
Francisco Franco
Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo Franco y Bahamonde, ent-berr Francisco Franco ([fɾanˈθisko ˈfɾaŋko]), ganet d’ar 4 a viz Kerzu 1892 e Ferrol (Galiza) ha marvet d'an 20 a viz Du 1975 e Madrid, a oa ur jeneral spagnol. Tizhout a reas ar galloud evel ezel pennañ al luskad eus an Tu-dehou pellañ anvet ar Falañs. Penn Stad Spagn a voe etre 1939 ha 1975 ma renas e vro evel un diktatour (graet e vez ar renad frankoour eus ar marevezh-se) gant an titl a Caudillo (sturier): Generalísimo Francisco Franco, Caudillo de España por la Gracia de Dios (ar Jeneralisim Francisco Franco, Sturier Spagn dre c'hras Doue).