cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Herpida ferv
Boued
An Herpida ferv zo ul labous-preizh e-krec’h chadenn ar magañ en e ekosistem (ar c'hoadeier trovanel). Ur c'higdebrer a-zoare eo, anavezet evit debriñ lezireged (ar re tri biz dreist-holl, Bradypus tridactylus) ha marmouzien dre vras, met galloud a ra en em vagañ gant glazarded, laboused all (a-wechoù laboused yaouank eus o spesad memes), krignerien ha givri bihan a-wechoù.
An evn-mañ zo azasaet mat evit chaseal e-kreiz ar ganopienn.
Annez
Bevañ a ra al labous en un takad eus Amerika Latin hag en em astenn eus koadeier Kreizamerika da viz Arc'hantina ha kreisteiz Brazil.
Tachycineta
Tachycineta a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Nav spesad gwennilied a ya d'ober ar genad :
Annezva
O c'havout a reer en Amerika, pevar (4) isspesad dezhe en holl.
Lazhadeg Tây Vinh
Lazhadeg Tây Vinh (Korean: 타이빈 양민 학살 사건) a zo bet un heuliad lazhadegoù sevenet gant ul lod eus lu Republik su Korea engouestlet e brezel Vietnam. Al lazhadeg a zo bet adal an 12 a viz c'hwevrer betek ar 17 a viz meurzh 1966. Istimet e vez ez eus bet 1200 a sivilied hep armoù bet lazhadeget. E-pad an oberiadur brezel troet da lazhadeg ez eus bet dismantret ha riset 15 kêriadennigoù tro-dro da gumun Tây Vinh.
En ur gêriadennig enkelc'hiet gant soudarded su korea ez eus bet 68 sivil tennet warno diabeg, 3 anezho a zreistvevo nemetken. Kenderc'hel a reio an oberiadurioù brezel troet da lazhadegoù diabeg e-pad ar bloavezh 1966.
Labouret ez eus bet don dindan ur stumm enklask war al lazhadegoù-se gant kazetennerien ar gazetenn Su Korean Hankyoreh.
Kounlec'h Caen
Kounlec'h Caen, Mémorial de Caen e galleg, a zo ur mirdi staliet e Caen (Normandi), war lec'h ur Blockhaus kozh, ha gouestlet da istor an ha d'ar peoc'h. Digoret e oa gant François Mitterrand e 1988.
Llangristiolus
Llangristiolus zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llangristiolus, e Kembre, e kontelezh Enez Môn, 210.7 km eus Kerdiz.
Pietramelara
Pietramelara  zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Pteroglossus bailloni
Pteroglossus bailloni a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Ramphastidae.
Anvet e voe Ramphastos Bailloni (kentanv) da gentañ-penn (e 1819) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831) : dougen a ra anv an evnoniour gall François Baillon (1778-1855).
Niccolò II d'Este
Niccolò II d'Este, pe Nicolò II d'Este, lesanvet lo Zoppo (17 a viz Mae 1338 – 26 a viz Meurzh 1388), a voe markiz Ferrara, Modena ha Parma, adal 1361 betek 1388.
Pteroglossus bailloni
Annez
Kavout a reer ar spesad er c'hoadeier gleb eus gevred Brazil da viz Arc'hantina ha reter Paraguay.
Rummatadur
Betek nevez 'zo e veze renket ar spesad e-unan-penn er genad Baillonius.
Niccolò II d'Este
Dimezet e oa da Verde della Scala, bastardez da Mastino II della Scala.
Llangoed
Llangoed zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llangoed, e Kembre, e kontelezh Enez Môn, 211 km eus Kerdiz.
Gerdarzh
Eus llan, ha coed, a zo koad, e brezhoneg.
Monetaria caputdraconis
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Milvill e 1888 dindan an anv genad Cypraea.
Karambit
Ar c'harambit (Yezh Minangkabau: kurambik pe karambiak) zo ur gontell vihan kromm eus Azia ar gevred. Graet e vez karambit eus ar gontell-se er Filipinez hag e darn eus broioù ar C'hornôg, ha kerambit en indonezeg hag e malayeg.
Monetaria caputdraconis
Bevoniezh
Kregin brav eo an Monetaria caputdraconis. Kavet e vezont e frailhoù ar c'horailh etre live an izel mor ha nebeut metroù donder.
Karambit
An doare karambit a gaver e broioù ar C'hornôg zo unan pell diouzh spered an hini orin. N'eo ket mui un ostilh peizant savet-gros. Savet eo gant danvez ker ha tevoc'h eo ar gontell evit ma vefe aesoc'h da zougen en dorn.
Monetaria caputdraconis
Ment
Mentoù boutin ar c'hregin bihan-se a zo etre 26 ha 36 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 16 mm gour, pe ramz, betek 45 mm.
Gwelout ivez
Monetaria caputserpentis a zo ur spesad tost a-walc'h.
Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad lec'he-se a zo tro-dro da enez Pask e meurvor Habask.
Eleonora
Eleonora zo un anv-badez italianek.
Poltredoù
Eleonóra
Ana Pauker
Ana Pauker (1893 - 1960), bet ganet Hannah Rabinsohn, a oa un emsaverez ha komunourez rouman a voe ministrez an Aferioù Diavaez er Stad rouman eus 1947 betek 1952.
Buhez
E Codăești, e-kichen Vaslui e Moldavia, e voe ganet Hannah Rabinsohn d'an 13 a viz C'hwevrer 1893, en ur familh rabined. D'an oad a 22 vloaz, pa oa-hi studierez e 1915 a-benn kelenn hebraeg, ez eas e Strollad Sokialour-gwerinel Roumania. Daou vloaz war-lerc'h e voe un disrann er Strollad etre dalc'hidi ar werinelezh sokial ha re ar Volcheviked, ha gant ar re ziwezhañ-mañ ez eas Ana Rabinsohn. Sikour a reas da sevel Strollad Komunour Roumania (S. K. R.), hag e 1922 e voe dilennet e kuzul-ren S. K. R. end-eeun.
E 1919 he voe dimezet gant Marcel Pauker. Tri bugel a zeuas d'ar priedoù.
E 1925 e voe harzet, ha goude bezañ bet divac'het ez eas da Voskov. E 1931 e kemeras perzh er Bodad-ren bet savet gant an Ensavadur Etrebroadel Komunour evit skoazellañ renerien ar Strollad Komunour Gall.
E 1938 e voe he gwaz harzet ha lazhet en U. R. S. S., ar pezh na viras ket ouzh Ana Pauker a chom feal d'ar gomunouriezh, d'an U. R. S. S. ha da Jozef Stalin.
Distreiñ a reas da Roumania, ma labouras dre guzh ha ma voe harzet adarre. E 1940 e voe adlakaet en he frankiz e-kerzh un eskemm prizonidi a voe etre an U. R. S. S. ha Roumania. E 1944 e voe ezel eus Sekretouriezh Kuzul-kreiz S. K. R.
D'ar 5 a viz Du 1947 e voe anvet da vinistrez an Aferioù Diavaez, ha bes-pennmaodiernez e voe da c'houde. Neuze e krogas e Roumania ur maread gwaskadur "didruez dre ret", hervez Ana Pauker hec'h-unan, gant ar pal moustrañ ar soñjerien bennañ ; stag ouzh ar marevezh-se e chom Ana Pauker en eñvor ar Roumaned.
James Orchard Halliwell-Phillipps
James Orchard Halliwell-Phillipps (21 a viz Mezheven 1820 – 3 a viz Genver 1889) a oa ul lenneg saoz. Studiañ a reas dornskridoù kozh, ha re Shakespeare, ha dastum hag embann kontadennoù ha rimadelloù saoznek.
Ana Pauker
Buhez
D'an 3 a viz Even 1960 e voe trec'het gant ar c'hrign-bev e București.
Marksville
Marksville zo un anv-lec'h e SUA.
Le Pré-Saint-Gervais
Le Pré-Saint-Gervais zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Bobigny hag er c'hanton Les Lilas.
Linda
Linda zo un anv-badez saoznek, skrivet Lynda a-wechoùigoù e SUA.
Le Pré-Saint-Gervais
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Gervaisiens anezho e galleg.
Linda
Orin
Tri orin a c'haller gwelout :
Pietravairano
Pietravairano  zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Linda
Adstummoù
Gallout a reer tostaat ivez
Serbeg-ha-kroateg
Ar serbeg-ha-kroateg, anvet c'hoazh bosneg/kroateg/serbeg (BKS), a zo ur yezh slavek eus ar C'hreisteiz, hag ar yezh pennañ e Serbia, Kroatia, Bosnia ha Herzegovina, ha Montenegro. Diazezet eo war peder rannyezh disheñvel, hag a c'heller kompren kenetrezo.
Porth-gain
Gwechall e oa ur porzhig a bouez eus Porth-gain. Eztennet e veze greunvaen ha sklent e mengleuzioù eus ar c’hornad ha kaset e vezent d’an diavaez e bourzh bigi Porth-gain. Gallout a rae ar porzhig degemer ugent lestr bemdez ; paouezet e voe gant an ezporzhiañ e 1931.
Mutoskop
Unan eus ar mekanikoù kentañ bet ijinet a-benn diskouez skeudennoù fiñvus e oa ar mutoskop, a voe breouet d'an 21 a viz Du 1894 gant an Amerikan Herman Casler (1867-1939). Dreistpad al luc'hsae eo pennaenn ar mutoskop : lakaet e vez un heuliad skeudennoù da zibunañ buan evit reiñ kammzerc'h ar fiñv.
Serbeg-ha-kroateg
Standardizet e oa bet ar yezh e kreiz an, a-raok ma vije eus Stad Yougoslavia. Adalek ar penn-kentañ e oa div genyezh disheñvel, an hini groatek hag an hini serbek. Pep a relijion disheñvel o deus Kroatiz ha Serbiz, hag a-hed an istor int bet enframmet en impalaeriezhoù disheñvel. Kemeret o doa doareoù lennegel un tammig disheñvel da standard dezho, daoust dezho bezañ diazezet o-daou war ar memes isrannyezh eus Herzegovina ar Reter, renket er rannyezh chtokaviat. Abaoe disparti ar stadoù a yae da ober kevredad Yougoslavia e voe savet ur standard bosniat da yezh ofisiel e Bosnia ha Herzegovina, hag emeur o sevel ivez ur standard dibar eus yezh Montenegro. Dre-se e vez anvet ar serbeg-ha-kroateg alies hervez ar genel: serbeg, kroateg, bosnieg, hag montenegreg a-wezhioù. En e oa ar serbeg-ha-kroateg yezh ofisiel Rouantelezh Yougoslavia (hag anvet e veze "yougoslaveg"), ha goude unan eus teir yezh ofisiel Republik Kevreadus Poblel Yougoslavia. Diwar disparti Yougoslavia e cheñchas ar sell war ar yezh hervez ar mennozhioù politikel hag ar pobloù.
Porth-gain
Bremañ eo deuet Porth-gain da vezañ ul lec’h a zesach touristed a-leizh ha bigi-plijadur a weler er porzh, gant an nebeud bigi-pesketa a chom c’hoazh. Tremen a ra Gwenodenn Arvor Sir Benfro hebiou ar gêriadenn ivez.
Tour Andrade
An Tour Andrade (torreón dos Andrade e galizeg) zo un tour eus ar e kêr Pontedeume, e Galiza, lakaet sevel gant Fernán Pérez de Andrade, O Boo.
Un portrait
Un portrait (Ur poltred) zo un danevell c'hallek, gant Guy de Maupassant, en 1888.
Istor
Embannet e oa bet er pemdezieg Le Gaulois, d'ar 29 a viz Here 1888, hag adembannet en dastumad L'Inutile Beauté, gant Victor Havard, e 1890.
Pecina
Pezhenn, pe Pecina en latin, zo ur santez spagnol peuzdianav, gwerc'hez ha merzherez, marvet e 726.
Mutoskop
Ne veze ket bannet ar skeudennoù blivet war ur skramm avat : ret e oa d'un den hepken sellet outo dre lagadelloù, ha ne c'halle o gwelet nemet goude bout lakaet ur pezh-moneiz er mekanik. Kenwerzhel dreist-holl e oa ar pal neuze.
Eus ar ger latin mutare "kemmañ", hag ar ger henc'hresianek skopein "arselliñ" e teu an anv Mutoscope bet dibabet gant H. Casler ; kement hag "arselliñ kemmoù" e talvezfe.
Arc'hwelerezh
Deveret diouzh ar folioskop bet breouet e 1868 e Bro-Saoz eo ar mutoskop. Luc'hskeudennoù a veze diskouezet avat, pa oa tresadennoù en ijinadenn John Barnes Linnett.
Un heuliad luc'hskeudennoù gwenn-ha-du moullet war garton tev ha gweñv, un 850 bennak anezho peurliesañ, a oa staget ouzh ur granenn lakaet war he gant e korf ar mekanik. War-dro 7 x 4,75 cm e oa ment pep kartenn, ha 25 cm treuzkiz ar granenn gwisket a gartennoù.
Ur veniad luc'hskeudennoù hepken a oa e pep mutoskop, an dodenn anezhi o vout diskouezet war ur skritell bet lakaet a-us ar mekanik. War-dro ur vunutenn e pade pep abadenn.
Ret e oa silañ ur pezh-moneiz er mekanik evit e lakaat da vont en-dro : dre dredan e veze luc'het ar skeudennoù, a weled dre lagadelloù, ha gant un dornikell e lakaed al luc'hskeudennoù da zibunañ. Tu a oa d'an arvalion da c'hoari gant tizh an dibun, gant nebeut a frankiz avat ; ne c'hallent ket astenn ar badelezh dre baouez a dreiñ rak gant fiñv an dornikell o vont war-raok hepken e veze stouet ar c'hartennoù gweñv betek ar c'hogn dereat : pa chome difiñv ar granell ez ae ar skeudennoù diwar wel, ur winterell a lazhe ar gouloù, hag er mekanikoù diwezhañ e kouezhe ur stign dirak al lagadelloù. Tu a oa da dreiñ an dornikell en tu kontrol, hogen ne lakae ket ar skeudennoù da zibunañ a-c'hin.
Kenderc'hadur
E miz Kerzu 1895 e voe diazezet ar gompagnunezh American Mutoscope and Biograph Company gant Herman Casler, an ijinadennerion William Kennedy Dickson ha Henry Marvin, kevret gant an nevidour Elias Koopman. Betek 1909 e voe fardet ha gwerzhet mutoskopoù.
Er bloavezhioù 1920 e voe roet aotre d'ar gompagnunezh International Mutoscope Reel Company da kenderc'hañ benioù ha mekanikoù, ar pezh a reas eus 1926 betek 1949.
Remzad
Diouzhtu e voe graet berzh gant ar mutoskop e salioù-c'hoari ar Stadoù-Unanet. Breouioù all evit ar Mutoscope a voe enrollet e Pariz hag e Londrez e 1895, hag e 1897 en hevelep lec'hioù evit kentelioù gwellaet eus ar mekanik.
Meur a vekanik gant meur ag abadenn – ha meur a briz goulennet digant an arvalion – a veze staliet er salioù. E-kichen an abadennoù boaziet e voe kinniget buan beniadoù erotek, ar skalfad anezho oc'h en em astenn eus merc'hed atizus (d'ar mare-se) betek pornografiezh kerreizh (d'ar mare-se adarre). Alies avat e oa titloù an abadennoù atizusoc'h a-galz eget ar pezh a veze diskouezet e gwirionez.
Berzh a reas ar mutoskopoù e Breizh-Veur ivez, ker pell en ha 1971 : da 15 a viz C'hwevrer ar bloaz-se e voe troet reizhiad ar moneiz da zekrannel er Rouantelezh-Unanet hag en Iwerzhon. Abalamour ma oa re goustus kemmañ gwikefreoù-paeañ ar mutoskopoù e voe distrujet kalz anezho ; lod a voe kaset da Zanmark, ma oa bet lezennekaet ar skeudennoù pornografek d'an 12 a viz Kerzu 1969.
Menez Obama
Menez Obama (Mount Obama e saozneg, anvet Boggy Peak diagent) eo lec'h uhelañ enez Antigua e stad Antigua ha Barbuda. Emañ e lodenn vervent an enezenn (17° 2' 31 N, 61°51' 4 W) ha sevel a ra betek 402 vetr uhelder.
D'ar 4 a viz Eost 2009 e voe adanvet Mount Obama, e-lec'h e anv kozh Boggy Peak, en enor Barack Obama, prezidant Stadoù Unanet Amerika.
Llanidan
Llanidan zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanidan, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 202.5 km eus Kerdiz.
Pietra
Pietra zo un anv-badez italianek roet d'ar merc'hed, hag un anv-lec'h, stank er vro.
Pontedeume
Pontedeume zo ur gêr eus Galiza, war lez ar stêr Eume, e proviñs A Coruña, etre kêrioù A Coruña ha Ferrol.
Bihan eo ar gumun e-skoaz kumunioù Galiza (29,3 km2) hag en 2010 e oa 8.370 a dud (286 hab/km2).
Violante Beatrix Bavaria
Violante Beatrix von Bayern (1673 – 1731) a oa ur briñsez alaman, Dugez Bavaria, Priñsez veur Toskana dre zimeziñ, ha Gouarnerez kêr Siena adal 1717 betek he marv.
Helmo
thumb|un helmo thumb|helmo (e krec'h) ha gwerzhid en ur vrec'h dehou
Tunica-Biloxi
Ar bobl Tunica-Biloxi a vev e stad Mississippi hag e reter-kreiz Louisiana e SUA.
Helmo
An helmo, pe kevilin, zo un askorn hir en arvrec'h, etre an ilin hag an arzorn, a-stur gant ar werzhid.
Violante Beatrix Bavaria
Merc'h e oa da Ferdinand Maria (1636–1679), priñs-dilenner Bavaria, ha da Henriette Adélaïde Savoia. C'hoar e oa da zaofinez Bro-C'hall.
Helmo
A-bouez eo an helmo evit treiñ an arvrec'h hag an dorn.
Tunica-Biloxi
Ar bobl a vremañ a c'hoarvez eus diskennidi eus ar pobloù Tunica, Biloxi (pobl eus an aod, siouek o yezh), Ofo (siouek o yezh), Avoyel (pobl Natchez), ha Muskogean Choctaw. Hiziv e komzont saozneg dreist-holl, pe galleg evit lodig eus ar re goshañ. Bevañ a reont dreist-holl en Tunica-Biloxi Indian Reservation (31°06′48″N 92°03′13″W) en Avoyelles, er c'hreisteiz da Marksville (Louisiana).
Violante Beatrix Bavaria
Mignoniezh avat a gave gant he breur-kaer, Gian Gastone de' Medici, a renas e-lec'h he fried.
Pontelatone
Pontelatone  zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Dugny
Dugny zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Bobigny hag er c'hanton Le Bourget.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Dugnysiens anezho e galleg.
Deiziadur hindouek
An deiziadur hindouek, implijet abaoe pell-kenañ, zo un deiziadur loarel-ha-heolel. Kentañ devezh ar bloavezh mann eus an deiziadur hindouek a glot gant an 23 a viz Genver 3102 kent J.K. eus an deiziadur gregorian proleptek. Kemmet en deus a-hed an amzer ha diouzh ar broioù : un nebeud Stadoù indian o deus o stumm dezhe o-unan, ouzhpenn deiziadur broadel India ha Pakistan a ra deiziadur desi anezhañ.
Ar pep brasañ eus an deiziadurioù-se a zeu eus ur reizhiad displeget da gentañ er Vedanga Jyotisha eus Lagadha, ur stagadenn diwezhat d'ar Vedaoù, standardizet er Surya Siddhanta ( kantved CE) hag adreizhet kalz gant steredoniourien evel Aryabhata (499 CE), Varahamihira ( CE), ha Bhaskara ( CE). Stank eo an diforc'hioù hag an argemmoù lec'hel. Ar pezh a heul zo ur sell dre vras war reizhiad an deiziadur-se.
Devezhioù
En deiziadur hindouek e krog an devezh gant ar sav-heol. Pep devezh en deus pemp perzh disheñvel anvet angas. Emañ :
panchāngas a vez graet anezhe a-gevret, diwar ar (sañskriteg: pancha = pemp). Un displegadenn eus ar ger-se zo da-heul.
Vaasara
Vaasara a vez lavaret evit devezhioù ar sizhun a zo heñvel-kenañ ouzh anvioù an deizioù e sevenadurioù ar c'hornôg:drik panchang Ar ger -vaasara a vez berraet alies e vaara pe vaar er yezhoù a ziskenn eus ar sañskriteg. Kalz argemmoù zo en anvioù-se er yezhoù rannvroel, lod oc'h ober gant anvoioù all eus ar c'horfoù-egor meneget dreist-holl.
an Nakchatraoù
Rannet eo an ekliptik e 27 nakchatra a glot gant kelc'hiad al Loar dirak ar stered diloc'h, e-pad 27 devezh ha 7¾ eurvezh. Kempouezet eo lodenn ar gevrenn gant un 28vet nakchatra etrelakaet. Hañval eo e anavaezed ar Nakchatraoù e mare ar Rig Veda, en eil ha kentañ milved Kent J.K.
Rannet eo an ekliptik e nakchatraoù o vont eus ar c'hornôg d'ar reter, hag o kregiñ en ul lec'h a zo, hervez an hengoun, ur poent war an ekliptik rag-eeun en tu enep d'ar steredenn Spica anvet Chitrā e sañskriteg. (termenadurioù all hag un tamm disheñvel zo.) Anvet eoMeshādi pe "Deroù Aries". Kement-se a oa gwir pa oa ar gedez — el lec'h ma kej an ekliptik gant ar c'heheder — en Aries (Hiziv emañ er Pisces, 28 derez a-raok deroù Aries). Ar c'hemm etre Meshādi hag ar gedez a-vremañ zo anvet ayanāngsha pe kevrenn an ekliptik. Abalamour da gelc'hiad 25 800 vloaz presesiad ar c'hedehezioù e oa ar gedez rag-eeun en tu enep da Spica e 285 CE, war-dro mare ar Surya Siddhanta .,
Setu amañ da-heul roll an nakchatraoù gant rannoù an oabl a glot gante, hervvez Basham. Evel boaz ez eus kalz stummoù gant kemmoù bihan. an anvioù er bann a-zehou a ziskouez penaos e klot ar nakchatraoù gant an anvioù stered a-vremañ tamm-pe-damm. Taolit evezh n'eo ket ar nakchatraoù (er c'hennarroud-se) steredennoù hepken met kentoc'h tammoù eus an ekliptik enno ur steredenn pe muioc'h. Abalamour da se e vez meneget estroc'h evit ur steredenn evit pep nakchatra.
Ur 28vet nakchatra etrelakaet ouzhpenn, Abhijit (अभिजित्)(α, ε and ζ Lyrae - Vega - etre Uttarasharha ha Sravana.
An nakchatra m'emañ al loar da vare sav-heol un devezh lakaet, eo an nakchatra evit an deiz-se.
Anvioù ar mizioù
Daouzek miz zo deiziadur loarel hindouek :
Gouzout petore anv e kemer ur miz loarel zo kemplezh. Diazezet eo war ar rāshi (arouezioù ar zodiag) ma tremn an Heol e-doug ur miz loarel, i.e. a-raok al loar nevez a echuoar miz.
Pa implijer tremen an Heol dre steredegoù disheñvel eus ar zodiak (Rashi) neuze en em gaver gant mizioù diouzh an Heol, na gemmont ket e-keñver an deiziadur gregorian. Mizioù heolel an deiziadur hindouek, ar c'houlzioù-bloaz hindouek a glot gante hag ar mizioù gregorian zo :
Oadvezhioù
Pevar a zo:
Turzhunell Galápagos
An durzhunell Galápagos (liester : turzhunelled Galápagos) a zo ur spesad evned, Zenaida galapagoensis an anv skiantel anezhañ.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad emañ brosezat an daou isspesad anezhañ — Zenaida galapagoensis exsul ha Zenaida galapagoensis galapagoensis — e Galápagos ma plij an takadoù meinek dezhañ.
Patrick Rimbert
Patrick Rimbert, bet ganet d'an 20 a viz Gouere 1944 e Blaen (Liger-Atlantel) a zo ur politikour naonedat, dindan banniel ar Strollad Sokialour Gall. Maer Kêr Naoned (Liger-Atlantel) ez eo bet adalek miz Even 2012 betek miz Meurzh 2014, goude aet Jean-Marc Ayrault da gentañ ministr.
Zenaida aurita
Evn broadel enez Anguilla eo.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
Paler
thumb|an daou baler
Ar paler zo un askorn hir er vrec'h etre ar skoaz hag an ilin.
E krec'h eo koublet penn ar paler ouzh ar plankenn-skoaz. En traoñ eo koublet ouzh ar werzhid hag ouzh an helmo.
E-touez ar c'higennoù stag outañ emañ ar gigenn delta hag ar gigenn drifenn.
Lannuon-Treger Kumuniezh
Lannuon-Treger Kumuniezh (Lannion-Trégor Communauté e galleg) a zo anezhi ur gumuniezh tolpad-kêrioù savet d'ar 1 a viz Genver 2013 etre kumunioù eus Frañs, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh.
Istor
Krouet eo bet e 2013, ha lakaet e pleustr d'ar 1añ a viz Genver 2014. Er gumuniezh-se emañ ar c'humunioù a oa e Tolpad-kêrioù Lannuon-Treger, reoù Kumuniezh kumunioù Beg ar C'hra, ha kumun Perroz-Gireg na oa e kumuniezh ebet.
D'ar 1añ a viz Genver 2015 eo bet ebarzhet Kumuniezh kumunioù Kreiz Treger.
D'ar 1añ a viz Genver 2017 eo bet ebarzhet Kumuniezh kumunioù Treger-Uhel ha Kumuniezh kumunioù Gourenez Lezardrev.
Ar c'humunioù
57 kumun a ya d'ober an etrekumuniezh:
Carlos Vives
Carlos Vives ganet d'ar 7 a viz Eost 1961 e Santa Marta (Kolombia), zo ur c'haner ha sonaozouer kolombian. Gwelet eo bet e meur a film skinwel, ha bet eo David Copperfield. Kanet en deus en doare vallenato, ha brudet eo La Bicicleta en deus kanet gant Shakira.
Piedimonte Matese
Piedimonte Matese zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Kampionad arc'hantinat an echedoù
Kampionad arc'hantinat an echedoù eo kampionad hiniennel broadel an echedoù en Arc'hantina. Aozet e vez bep bloaz gant Federación Argentina de Ajedrez, kevre arc'hantinat an echedoù. Abaoe 1921 e vez aozet ar c’hampionad hollek hag, abaoe 1938, kampionad ar maouezi. Graet e vez ivez ur c’hampionad evit ar re yaouank hag unan evit ar merc’hed yaouank, hag ur c'hampionad dre skipailhoù.
L'Infirme
L'Infirme zo un danevell c'hallek, gant Guy de Maupassant, en 1888.
Istor
Embannet e oa bet er pemdezieg Le Gaulois, d'an 21 a viz Here 1888, hag adembannet en dastumad L'Inutile Beauté, gant Victor Havard, e 1890.
An danevell
Er vagon m'emañ Henry Bonclair e sav un den a zo troc'het e zivhar outañ, ha n'eo ket dianav dezhañ...
Amfiloged
Hervez Teogonia ar barzh Hesiodos e oant merc'hed d'an doueez Eris ha c'hoarezed d'an doueed Ponos ("bec'h, trevell, labour"), Lete ("Ankounac'h"), Limos ("Naonegezh"), Algae ("Poanioù"), Hisminai ("emgannoù"), Makhai ("brezelioù"), Fonoi ("Muntroù"), Androktasied ("lazhadegoù"), Neikea ("chabous"), Pseudea ("Gevier"), Logoi ("istorioù"), Disnomia ("Anarkiezh"), Ate ("Rivin"), ha Horkos ("Le").
Fuerteventura
Fuerteventura ([fweɾteβenˈtuɾa]) zo unan eus an Inizi Kanariez, er Meurvor Atlantel, dirak aod Afrika, e dalc'h Spagn, e Proviñs Las Palmas. Eil brasañ enez an enezeg eo, gant he 1,660 km², war-lerc'h Tenerife.
Puerto del Rosario eo kêr-benn an enez.
Kumunioù
C'hwec'h kumun zo e Fuerteventura :
Carinola
Carinola  zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Herman Boerhaave
Herman Boerhaave (distaget e nederlandeg), ganet d'an 31 a viz Kerzu 1668 e Voorhout ha marvet d'an 23 a viz Gwengolo 1738 e Leiden, a oa ul louzawour, ul lennegour hag ur medisin izelvroat. Lakaet eo da vezañ saver ar c'helenn kleñvedel ha tad ar vevedouriezh, a-gevret gant e ziskibl Albrecht von Haller.
Lazhadeg Phong Nhi ha Phong Nhat
Lazhadeg Phong Nhị ha Phong Nhất (e Korean: 퐁니·퐁넛 양민학살 사건, e Vietnameg: Thảm sát Phong Nhất và Phong Nhị) a zo bet ul lazhadeg war siviled hep armoù vietnamiz anezho sevenet gant 2vet brigadenn an SMRK (Strollad Marines Republik Korea) soudarded su korean engouestlet e brezel Vietnam. Al lazhadeg a zo bet d'an 12 a viz c'hwevrer 1968 o welet etre 69 ha 79 a gouzañverien. Kêriadennoù Phong Nhị ha Phong Nhất a oa e distrikt Điện Bàn District e proviñs Quảng Nam er su Vietnam.
Labouret ez eus bet don dindan ur stumm enklask war al lazhadegoù sevenet gant soudarded Su Korean e-pad brezel Vietnam gant kazetennerien ar gazetenn Su Korean Hankyoreh.
Poltriji al lazhadeg
<Gallery> File:Phong Nhi massacre 5.jpg|Plac'h gouzañverez d'al lazhadeg o vezañ pareet gant soudarded Marines Amerikaned. Poltred gant ar c'haporal J. Vaughn, Strollad Delta-2, U.S. Marine File:Phong Nhi massacre 4.jpg| Korfoù merc'hed yaouank lazhadeget. Poltred gant ar c'haporal J. Vaughn, Strollad Delta-2, U.S. Marine File:Phong Nhi massacre 7.jpg|Korfoù gouzañverien devet. File:Phong Nhi massacre 2.jpg|Korf ur bugel lazhet. File:Report on ROK Marines' alleged atrocities by US Army inspector general.jpg|Testenn ar c'hroronal Robert Morehead Cook, eus ar United States Army inspektour meur war al lazhadeg d'an 10 a viz genver 1970.
Prata Sannita
Prata Sannita   zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Lindsay
Lindsay zo un anv-tiegezh skosat, deuet da vezañ anv-badez e SUA, ha skrivet Lindsey a-wechoù.
Orin
Dont a ra an anv eus Lindsey, un douar e Lincolnshire, e Bro-Saoz. E hensaozneg e oa Lindesege, "Lindum Isle", hag a dalvezje kement ha "paludoù Lincoln". Anv ar c'h-klan Lindsay e oa a-raok dont da vout anv-tiegezh.
Gwelout ar pennad : Rouantelezh Lindsey.
Rinatu Coti
Rinatu Coti (Aiacciu, 20 a viz Kerzu 1944) zo ur skrivagner eus Korsika a skriv e korseg.
Kenlabouret en deus gant ar c'helaouennoù U Muntese, A Spannata, Rigiru hag U Taravu. Kensavet en deus, gant Pasquale Marchetti, dornlevr Assimil evit deskiñ korseg. Bez' eo unan eus ar re o deus skrivet ar muiañ er yezh-se en hag unan eus ar skrivagnerien gorsek a zo bet troet ar muiañ e yezhoù all.
Krennoadvezh ar maen
Krennoadvezh ar maen zo ur prantad eus ar ragistor a heuilh an Epipaleolitik, war-dro 10 500 vloaz zo. Merket eo gant kemmoù ekonomikel ha sokial ken bras ez eus bet graet anezhañ kentañ prantad ar c'hentistor en Europa gant skrivagnerien zo. Klotañ a ra ar prantad-se eus istor an den gant prantad hin ar "Boreal" (hervez labour Köppen) merket gant diorroadur ar c'hoadoù. Kregiñ a ra neuze ar poblañsoù epipaleolitik da vevañ er memes lec'hioù en un doare chomidik ha diorren tamm-ha-tamm ul labour-douar hep damesadur eus ar spesadoù plant eostet, e-kichen an obererezh preizhañ. Echuiñ a ra Krennoadvezh ar maen gant deroù implij ar spesadoù plant ha loened doñv nebeut-ha-nebeut e-pad an Neolitik, betek war-dro 4 300 BP en Norzheuropa.
Emdroadurioù ekonomikel, sevenadurel ha sokial
Krennoadvezh ar maen zo merket gant cheñchamantoù en emzalc'h ar strolladoù tud. Daoust ma seblant lod eus ar c'hemmoù-se (digresk an tachennoù chase, implij ar wareg…) bezañ liammet en un doare kreñv ouzh cheñchamantoù an endro c'hoarvezet da-heul tommadur an hin goude ar prantad skorn (kresk ar c'hoadoù, steuziadur ar geotdebrerien bras tremeniat evel ar mammouted, ar kirvi-erc'h…), kemmoù all (reveulzi e taolennadurioù an arz hag an arouezioù, diorroadur benerezh benvegoù maen bihan-kenañ …) a seblant liammet ouzh ar redoù diabarzh en emdroadur ar strolladoù tud.
Saint-Ouen-sur-Seine
Saint-Ouen-sur-Seine, anvet Saint-Ouen betek 2018, zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Saint-Denis.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Audoniens anezho e galleg.
Krennoadvezh ar maen
Emdroadurioù ekonomikel, sevenadurel ha sokial
Implij ar wareg hag ar saezhioù, peurgetket, en em led en Europa hag en Afrika a-bezh. Kreskiñ a ra neuze bihander ar pezhioù implijet evit an armoù chase e-keñver ar prantad kent. Savet e vez an elfennoù bihan peurliesañ diwar lavnennoù diskolpet er c'hailhastr dreist-holl (met ivez e maen-gwer, e kwartzoù …). E deroù Krennoadvezh ar maen ez eo ar poentennoù ar frammoù paotañ. Er prantad etre (en-dro da 8 000 BP) e weler diorroadur ar frammoù tric'hornek e-skoaz e-pad ar prantad diwezhañ (6 500 BP) e voe an tristuriegoù a veze implijet dreist-holl. Implij an holl frammoù-se evel begoù saezhioù a chom martezeus penn-da-benn rak aet eo da get ar c'horzennoù (skourroù koad) abaoe pell zo. Ral-kenañ eo dizoleiñ saezhioù klok (korzenn ha framm).
Chaseet e veze bronneged bihan ha blotviled (melc'hwed-krogenneks, etc.) muioc'h-mui. E-tal an aodoù ez vez dastumet ar c'hregin hag a-wezhioù e kaver bernioù dilerc'hioù kregin o deus gellet servij da lec'h bevañ pe da vez.
Strolladoù pennañ ar prantad eo ar Sauveterrian, an Tardenoisian pe ar Castelnovian[C'hastelnovian e Bro-C'hall, ar Maglemosian hag an Ertebölian en Danmark.
Bez Tevieg
Bez Tevieg war ziskouez e Mirdi Toulouse
Malac'hov
Malac'hov pe Malakhov (e kirilleg: Малахов) zo un anv-tiegezh slavek.
Treuzskrivet e vez e Malakov pe Malakoff e yezhoù zo evel ar galleg hag ar saozneg.
Riardo
Riardo   zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Eva (Bibl)
Eva eo anv ar vaouez kentañ hervez ar Bibl hag ar C'horan. Hervez Levr ar C'heneliezh e vije bet krouet gant Doue diwar ur gostezenn tennet digant Adam, ar gwaz kentañ, dezhañ da gaout ur gompagnunez bennak er baradoz. Pried dezhañ eo Eva eta. Mamm Kain hag Abel eo ivez. Hi eo a selaouas an naer hag a roas unan eus avaloù difennet gwezenn ar ouiziegezh da dañva d'he fried.
Lennegezh
Ur pennad diwar he fenn zo el levr De mulieribus claris gant Boccaccio.
Snake
Snake zo ur ger saoznek hag a dalv kement ha naer, hag a gaver el lec'hanvadurezh saoznek.
Sieglinde
Sieglinde zo un anv-badez alamanek.
Orin
Savet eo gant Sieg, trec'h, ha linde.
Palermo Football Club
E grogadoù a c'hoarias e Stadio Ranchibile betek 1932 kent mont d'ur sportva nevez-flamm, Stadio Renzo Barbera an anv anezhañ.
Un nebeud titloù a voe gounezet gant ar c'hleub :
Mechell
Mechell zo ur gumuniezh (ur gumun), e Kembre, en hanternoz kontelezh Enez Mon, etre Llyn Alaw ha Bae Cemaes. 228.4 km zo ac'hano da Kerdiz.
Pennlec'h ar gumuniezh eo kêriadennig Llanfechell. Dont a ra an anv eus Sant Mechell.
Ur gevredigezh istor zo hag ur foar, anvet Ffair Fechell.
Skafeg
thumb|350 px|[[askorn an arzorn|Eskern an arzorn e liv; A:skafeg; B:loareg; C:trizueg; D:pizenneg; E:tristurieg; F:eiltristurieg; G:pennog; H:bac'heg]] thumb|Ar skafeg
Ar skafeg zo unan eus eskern an arzorn, lec'hiet eus tu ar biz-meud.
Koublet eo ouzh an tristurieg, an eiltristurieg, ar pennog hag al loareg en arzorn hag ouzh ar werzhid er vrec'h.
Casapulla
Casapulla  zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Penn-kil-ha-troad
Penn-kil-ha-troad, zo ul levr gant Georges Boulestreau, embanner an Editions Buissonnières e Kraozon, a zo bet skrivet e galleg hag embannet e brezhoneg gant TES e 2002. N'eo ket merket gant piv eo bet troet.
Casapesenna
Casapesenna  zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Courcy (Calvados)
Courcy a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb
Allouma
Allouma zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant e 1889.
Istor
Kentañ ma voe embannet a voe d'an 10 a viz C'hwevrer 1889 er gelaouenn L'Écho de Paris. Er bloaz-se end-eeun e voe adembannet en dastumad La Main gauche.
An danevell
E-kerzh e veaj en Aljeria e kav an daneveller bod e ti ur Gall, an aotrou Auballe, ha hennezh a gont e zarempred gant Allouma, ur vaouez eus ar vro.
André Le Nôtre
André Le Nôtre, ganet d'an 12 a viz Meurzh 1613 ha marvet d'ar 15 a viz Gwengolo 1700, a oa liorzher ar roue Loeiz XIV eus 1645 da 1700.
My Love (kanaouenn gant Paul McCartney & Wings)
My Love zo ur ganaouenn saoznek gant Paul McCartney & Wings, skrivet gant Paul McCartney evit e wreg Linda a oa perzh eus ar strollad d'an ampoent.
Enrollet e oa bet e Studioioù Abbey Road (Londrez, Bro-Saoz) e-kerzh miz Meurzh 1972, eilet gant ul laz-seniñ renet gant ar c'hempenner saoz Richard Anthony Hewson. Renkañ a c'haller My Love e-touez kaerañ kanaouennoù karantez bet biskoazh savet gant McCartney, dreist-holl en abeg d'ar solo gitar c'hoariet gant ar soner norzhiwerzhonat Henry McCullough. Kendelc'her a ra Paul McCartney d'he c'hanañ da-geñver e sonadegoù er bed a-bezh, gant muioc'h a from war-lerc'h marv Linda e miz Ebrel 1998.
4:07 he fadelezh ez eo perzh eus Red Rose Speedway, eil albom ar strollad deuet er-maez d'an 30 a viz Ebrel 1973 (e Stadoù Unanet Amerika), just war-lerc'h Big Barn Bed hag a-raok Get on the Right Thing. Ur bladenn — My Love war an tu A, The Mess (Live at the Hague) war an tu B — a oa deuet er-maez un nebeud mizvezhioù kent (23 a viz Meurzh 1973).
Kanerien
Kanet eo bet My Love gant un toullad mat a arzourien all : Corinne Bailey Rae, Cher, Cass Elliott, Johnny Gill, Salena Jones, Margie Joseph, Brenda Lee, Mina Mazzini, Shinehead, Dottie West, Andy Williams, Nancy Wilson, hag all.
Vieux
Vieux zo un anv-lec'h gallek.
Monetaria caputserpentis
Monetaria caputserpentis  a zo unan eus ar pemp spesad a vez renket er genad Monetaria e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WORMS. Ur spesad kregin boutin-tre an hini eo.
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Linnaeus e 1758 dindan an anv genad Cypraea.
Heñvelanvioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Monetaria caputserpentis o vezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
Bevoniezh
Kregin brav eo an Monetaria caputserpentis. Kavet e vezont etre live an izel mor betek 15 m donder.
Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo etre 27 ha 35 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 14 mm gour, pe ramz, betek 43 mm.
Annez
Meurvor Indez, Meurvor Habask hag ar Mor Ruz eo annezioù ar spesad.
Gwelout ivez
Monetaria caputdraconis a zo ur spesad tost a-walc'h.
Ranko Matasović
Ranko Matasović zo ur yezhour kroat, keltiegour, hag arbennikaet war an iwerzhoneg. Kelenner eo e skol-veur Zagreb
Henriette Bro-C'hall (1727-1752)
Istor
En 1725 e oa bet dimezet Loeiz XV gant e eontr, dug Bourbon, d'ar briñsez polonat harluet Maria Leszczyńska, 7 vloaz koshoc'h eget ar paotr nevez. Mall a oa reiñ un diskennad da skour gall an Tiegezh Bourbon, pa oa o vont da fall gant ar c'hleñvedoù ha gwallzarvoudoù entre 1711 ha 1714 ; ouzhpenn-se e oa c'hoant da virout ouzh kuruniñ dug Orlañs, a doujet gant dug Bourbon.
Goude an disparti
Pa voe aet he c'hoar da Spagn e chomas Madame Henriette el lez, ma veze lavaret "Madame" anezhi. Ne zimezas ket.
Karantez
Karantez he dije bet ouzh he c'henderv, dug Chartres. Da gentañ ne enebas ket ar roue, met dre abegoù diplomatek e rankas o dispartiañ. Gant eured an daou genderv e vefe bet uhelaet re an dug, drouklaouen neuze roue Spagn, tostañ goudevezhour ar roue ma vije marvet an daofin Louis-Ferdinand de France (1729-1765) hep mab bev.
Penmynydd
Penmynydd zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Penmynydd, e Kembre, e kontelezh Enez Môn, 209.2 km eus Kerdiz.
Eskern an arzorn
thumb|450 px|Eskern an arzorn e liv; A:skafeg; B:loareg; C:trizueg; D:pizenneg; E:tristurieg; F:eiltristurieg; G:pennog; H:bac'heg
Eskern an arzorn zo eizh askorn bihan renket war div linenn. Liammañ a reont an arvrec'h ouzh eskern ar palv.
Linenn gentañ (tostañ ouzh an arvrec'h) :
Eil linenn (tostañ ouzh ar palv) :
Linda Ronstadt
Linda Ronstadt pe Linda Maria Ronstadt, ganet d'ar 15 a viz Gouhere 1946 e Tucson, Arizona, zo ur ganerez rock ha country-rock stadunanat.
He zud
Linda Ronstadt a oa ganet e Tucson, Arizona, en 1946, e ti Gilbert Ronstadt (1911–1995), ha Ruth Mary (Copeman) Ronstadt (1914–1982). He zud o devoa un tamm ranch, 8 devezh-arat dindanañ. Daou vreur hag ur c'hoar he deus: Peter (bet e penn polis Tucson e-pad dek vloaz, 1981–1991), Michael J., ha Gretchen (Suzy).
Tad Linda, Gilbert, a oa a wad alaman (anv e dad), saoz, ha mec'hikan. Tad-kuñv Linda Ronstadt, Friedrich August Ronstadt (anvet ivez Federico Augusto Ronstadt) a zegouezhas en Arizona pa oa c'hoazh e Mec'hiko) er bloavezhioù 1840, eus Hannover, en Alamagn, hag a zimezas d'ur Vec'hikanez hag a deuas da chom da Tucson. He mamm Ruth Mary, zo a orin alaman, saoz, hag izelvroat, savet e Flint, Michigan, hag he ezad a oa un ijinour hag en devoa ur 600 breved bennak, unan anezho evit an endalc'her skorn e kaoutchoug da lakaat er yenerez, a reas e binvidigezh
Teir
En 1987 e kenlabouras Linda Ronstadt gant Dolly Parton hag Emmylou Harris d'ober un albom ma kanont o-zeir. Ur Grammy award a voe roet dezhe gantañ. Unan all (Trio 2) a voe graet gante en 1999.
Askorn kroazell
thumb|an askorn kroazell thumb|al [[lestr (anatomiezh)|lestr, an askorn kroazell e kreiz]] thumb|An askorn kroazell gwelet a-gostez, gant an askorn belost en traoñ
An askorn kroazell, pe sakrom, zo un askorn tric'hornek eus al lestr, e traoñ al livenn-gein hag etre an daou askorn klun. Koublet eo e krec'h ouzh mellenn ziwezhañ an dargreiz hag en traoñ ouzh an askorn belost. Lodenn greiz an askorn kroazell zo krommet war-zu ar peñsoù, ar pezh a ro muioc'h a blas e kavenn al lestr.
Graet eo an askorn kroazell gant pemp mellenn, distag an eil diouzh eben er vugale, hag a gendeuz d'an oad deuet (etre 18 ha 26 vloaz peurliesañ).
Dimorfegezh revel
Ledanoc'h eo askorn kroazell ar merc'hed eget hini ar baotred.
Balas y Chocolate
Balas y Chocolate eo anv seizhvet pladenn ar ganerez vec'hikan Lila Downs e 2015. Ar bladenn gentañ dezhi hec'h-unan eo abaoe Pecados y Milagros e 2011.
Casaluce
Casaluce  zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Charles Le Brun
Charles Le Brun, ganet d'an 24 a viz C'hwevrer 1619 e Pariz ha marvet d'an 12 a viz C'hwevrer 1690, a oa livour ofisiel ar roue Loeiz XIV. Gounit brud en doa graet o livañ salioù eus Kastell Versailhez.
Tenerife
Tenerife eo ar vrasañ eus an Inizi Kanariez, er Meurvor Atlantel, dirak aod Afrika, e dalc'h Spagn. Fuerteventura eo an eil vrasañ eus an enezeg.
Kêr Santa Cruz de Tenerife, 209 194 a dud enni e 2020, eo kêr-benn an enez, ha war un dro hini ar broviñs, hag ivez hini Kumuniezh emren Kanariez, war hanter gant Las Palmas de Gran Canaria.
Eil brasañ kumun an enez, ha trede hini Kanariez, gant 155 549 a dud (e 2018), eo San Cristóbal de La Laguna.
Istor
Tenerife, evel Kanariez gwitibunan, a oa poblet gant Gwanched, Berbered anezho. Er XVvet kantved e oa Tinerfe o ren e Tenerife, pa rannas an enez etre e nav mab.
En 1483 e kodianas pobl Gran Canaria, an enez amezek, d'ar Spagnoled, ma chomas Tenerife an enez diwezhañ o stourm ouzh Kastilha.
Crocy
Crocy a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Orta di Atella
Orta di Atella   zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Tagondaing
Tagondaing zo ur gêriadenn e Stad Kayin, Myanmar. 4.994 annezad a oa enni e 2014.
Hotel California
Hotel California a zo ur ganaouenn saoznek gant ar strollad sonerezh rock stadunanat Eagles, bet savet an ton anezhi gant Don Felder (1947-) hag he fozioù gant Glenn Frey (1948-2016) ha Don Henley (1947-).
Embannet e voe gant Asylum Records d'an 8 a viz Kerzu 1976, a-gevret gant an eizh sonenn all eus an albom Hotel California. Ur bladennig daou ditl (Hotel California en tu A ha Pretty Maids All in a Row en tu B) a zeuas e-maez d'an 22 a viz C'hwevrer 1977 ivez.
Pentraeth
Pentraeth zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Pentraeth, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 212,6 km eus Kerdiz.
Alessandro Gonzaga
Alessandro Gonzaga zo anv meur a zen eus an tiegezh Gonzaga.
Trona (genad)
Trona a zo ur genad eus kerentiad an hoc'higed-mor e-touesk kalz re all hervez Word Register of Marine species WORMS.
Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar genad gant Jousseaume e 1884.
Spesadoù
N'eus nemet ur spesad an deiz a hiziv a zo renket er genad-mañ :
Ur spesad fosil Trona leporina er genad-s a c'hell bezañ kavet e gouelezennoù Miosen e mervent bro Frañs.
Parete
Parete  zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Sinéad O'Connor
Sinéad O’Connor ( – Gouere 2023), ent-ofisiel Shuhada' Sadaqat, a oa ur ganerez, stourmerez ha sonaozourez iwerzhonat. Ar c'hentañ bladenn studio, The Lion and the Cobra, a oa bet embannet e 1987 ha degemret en charts dre ar bed. He eil pladenn studio, I Do Not Want What I Haven't Got (1990), a oa bet he gwllañ berzh. Gwerzhet e oa bet ouzhpenn 7 milion kopienn dre ar bed. Ar single penn tennet diouzh ar bladenn, "Nothing Compares 2 U", a oa bet ar single brudetañ eus ar bloavezh 1990 hervez ar Billboard Music Awards.
E-kerzh he buhez arzel, ne oa ket bet chalet oc'h embann he soñjoù war he hent relijiel, selloù sokial ha politikel, kement hag he c'hudennoù en amzer dremenet hag he c'hudennoù spereds. E 2017, O'Connor he devoa kemmet anv evit Magda Davitt. Ur wech troet d('an Islam e 2018, he oa bet o kemmañ anv c'hoazh evit Shuhada' Sadaqat, kendalc'het he oa memestra da c'hoari hag embann gant he anv badez.
Presenzano
Presenzano   zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Pratella
Pratella   zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Pesked (steredeg)
Ar Pesked (Pisces, berraet e Psc) zo ur steredeg eus ar zodiak. Liester ar ger pesk eo e anv latin, hag eo e arouez. Emañ etre ar Skuilher-dour er c'hornôg hag ar Tourz er reter. Kroaziañ a ra an ekliptik ar keheder an neñv e-barzh ar steredeg-se hag er Werc'hez.
Perzhioù heverk
Da gedez an nevezamzer a vez lec'hiet er Pesked da gustum, pell e su ω Psc, hag, abalamour d'ar presesiad, e tilec'h goustadik dindan pesk ar c'hornôg trema Skuilher-dour.
Ippolita
Ippolita zo un anv-badez italianek hag a oa diouzh ar c'hiz e-touez an tiegezhioù uhel en amzer an Azginivelezh italian.
Pesked (steredeg)
Perzhioù heverk
Er Pesked ez eus ur c'halaksienn hag a gaver e-barzh katalog Charles Messier. Anvet eo bet ar c'halaksienn-se Messier 74.
Ippolita
Gerdarzh
Diwar Hippolytos‎.
Peter O'Toole
Peter Seamus Lorcan O'Toole a oa un aktour genidik eus Iwerzhon ganet d'an 8 a viz Eost 1932 e Connemara ha marvet d'ar 14 a viz Kerzu 2013 e London. Brudet eo evit e berzh er film Lawrence of Arabia.
Pesked (steredeg)
Mitologiezh
Taolennet e vez ar steredeg-se dindan stumm daou besk, ereet gant ur gordenn hir er memes lec'h war-bouez o lost. Koulskoude an ereoù a c'hall bezañ gwelet evel korf tud neudennheñvel (Ar "pesked" a vefe o fenn neuze). E danevelloù eus mitologiezh koshañ Henc'hres ez int gwelet evel daou zen ereet en ul lec'h, ha ne veze sellet nemet ouzh Piscis Austrinus evel ur pesk.
Llanfihangel Tor-y-mynydd
Llanfihangel Tor-y-mynydd zo ur gêriadenn hag ur barrez e Sir Fynwy, e gevred Kembre. Emañ e traoñienn ar stêr Wysg, er mervent da gêr Trefynwy hag er reter da v-Brynbuga, e norzh ar gontelezh.
Pesked (steredeg)
Mitologiezh
Hervez ur vojenn eus Henc'hres, ar Pesked a daolenn ar pesked a zeuas Afrodite hag he mab Eros da vezañ abalamour da dec'hout rak an doue Tifon. Ereet int gant ur gordenn war-bouez o lost, kuit ma tiankfe unan anezhe. Lod a lavare ivez e oant bet lakaet en neñv en enor eus an taol harozek o doa kaset da benn o skoazell Afrodite hag Eros diouzh Tifon er ster Eufratez.
Llanfihangel Tor-y-mynydd
Kontañ a reer e oa bet savet Llanfihangel Tor-y-Mynydd gant diskennidi Brychan Brycheiniog, roue Brycheiniog Eus ar Grennamzer eo al lodennoù koshañ eus an iliz, met adkempennet e voe kalzik e 1853-1854. .
Pastorano
Pastorano  zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Laura Gallego García
Laura Gallego García (Quart de Poblet, 11 a viz Here 1977) zo ur skrivagnerez spagnolek lennegezh-yaouankiz eus Bro Valencià.
Pesked (steredeg)
Traoù oabl
Emañ andoret ar c'halaksienn M74 hag ar c'houblad galaksioù en etregwered NGC 520.
Loeiz Kilhere
Loeiz Kilhere, ganet e Pluniav d'an 23 a viz Du 1802, ha marvet e Pluniav d'an 22 a viz Here 1863, a oa ur beleg breizhat eus Bro-Wened, hag ur skrivagner brezhonek. Embannet en doa ur stumm gwenedek eus Buhez ar Sent e 1839.
Jouy-en-Josas
Jouy-en-Josas zo ur gumun en departamant Yvelines hag er rannvro Enez-Frañs. Pennlec'h kanton Versailles eo. Er bloavezh.
Rhoscolyn
Rhoscolyn zo ur gêriadenn vihan hag ur kumuniezh e hanternoz Kembre, e kontelezh Enez Môn, 219.2 km eus Kerdiz.
Stripoù giz Caen
Stripoù giz Caen a zo ur meuz hengounel eus Caen, e Bro-Normandi. Aozet e vez gant ar peder lodenn eus stomog ur penn-saout hag un troad-bevin.
La grammaire bretonne pour tous
La grammaire bretonne pour tous zo ul levr yezhadur, embannet gant An Alarc'h Embannadurioù e 2008 diwar danvez dastumet gant Eugène Chalm. Un embannadur brezhonek zo anv da gaout.
Askorn klun
thumb|an daou askorn klun, a bep tu d'an askorn kroazell thumb|un askorn klun ; 1:askorn klun ; 2:askorn koazez ; 3:askorn kaezour
An eskern klun, pe eskern al lez, zo daou askorn eus al lestr, a bep tu d'an askorn kroazell. An daou askorn klun a framm kostezioù kavenn al lestr.
Teir lodenn zistag a ya d'ober askorn klun ar vugale. D'an oad gour e kenteuz an askorn koazez, an askorn kaezour hag an askorn klun asambles evit stummañ un askorn hepken.
Koublet eo pep askorn klun ouzh :
Raviscanina
Raviscanina  zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Loeiz II Bourbon, priñs Condé
Loeiz II Bourbon, priñs Condé, ganet d'an 8 a viz Gwengolo 1621 e Pariz ha marvet d'ar 11 a viz Kerzu 1686 e Fontainebleau, a oa ur priñs gall eus skourr Condé an tiegezh Bourbon, hag ur jeneral gall e-pad ar Brezel Tregont Vloaz, ha rener ar Fronde ar briñsed. Dug Enghien e oa betek marv e dad e 1646. Abalamour d'e droioù-kaer evel soudard e voe lesanvet Le Grand Condé.
Brezelioù ar roue
Mont a reas Condé da Flandrez, da stourm a-du gant ar Spagnoled, met faezhet e voe gant Turenne en 1658 en emgann an erinoù (1658).
Recale
Recale  zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Amanda Lear
Amanda Lear (saoznekaet en Amanda Lir a-wechoù ), ganet Tap(p) e Saigon e 1939, zo ur ganerez, aktourez hag animatourez skinwel gall. Hervez mammennoù lies hag enebet e vefe bet ganet e 1939, 1941, 1946 pe 1947 e Saigon, Hong Kong pe Hanoi.
Awen Salvador Dalí e voe er bloavezhioù 1960. Kregiñ a reas goude-se gant hent ar c'hanañ gant ar ganaouenn Follow Me, a-raok mont war-zu ar vicher animatourez skinwel e meur a vro dre Europa.
Genver 2012 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
2012 e Breizh
Falciano del Massico
Falciano del Massico  zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Seán Ó Néill
Seán Mac Cuinn Ó Néill (1529/1530 - 2 a viz Mezheven 1567) a oa ur priñs iwerzhonat, en Ulad. Graet e veze Shane O'Neill anezhañ gant ar Saozon ha lesanvet e veze ivez "Seán an Díomais" ("ar Balc'h").
Klask a reas Seán Ó Néill, e-hed e vuhez, dont da vezañ "Ó Néill Mór", e penn an tiegezh Ó Néill, hag evel-se roue Tír Eoghain ha larkoc'h. Abalamour da se en em gannas a-enep tud all eus an tiegezh Ó Néill, hag a-enep ar Saozon, a glaske en em ziazezañ en Iwerzhon dre lakaat disparti etre ar briñsed iwerzhonat.
A-bep-eil e klaskas ar Saozon ober emglev gantañ da stourm ouzh ar Skosiz staliet en arvor Aontroim, ar c’hlann Mac Domhnaill ; gant Skosiz Aontroim d’ober brezel ouzh Ó Néill ; pe c’hoazh gant an tiegezh Ó Domhnaill d’en em gannañ ouzh Ó Néill. A-bep-eil ivez e klaskas Seán Ó Néill ober emglev gant tud all da vezañ anavezet evel « ri » Ulad.
A-benn ar fin e voe faezhet Seán Ó Néill gant Aodh mac Maghnusa Ó Domhnaill (Hugh O Donnell), en un emgann d’an 8 a viz Mae 1567. Lazhet e voe d’an 2 a viz Mezheven er bloavezh-se war urzh Somhairle Buidhe Mac Domhnaill (Sorley Boy MacDonnell), eus Aontroim. Goude-se e voe kaset e benn da Zulenn, gant ar Saozon, evel prouenn eus e varv.
Mondragone
Mondragone   zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Mechain
Mechain a oa unan eus kantrevoù Kembre er Grennamzer. Edo e reter ar vro, er pezh a oa Rouantelezh Powys gwechall. Unan eus kantrevoù brasañ ha pinvidikañ ar rouantelezh-se e oa.