cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Varan Bengal
Varan Bengal (Varanus bengalensis) zo ur stlejvil a vev en India, Bangladesh ha Sri Lanka.
Antilhez
An Antilhez eo an anv a roer da inizi ar Mor Karib. Meur a stroll zo anezho.
Holosen
Ar prantad geologek a-vremañ eo an Holosen. Kregiñ a reas war-dro 11 650 bloaz cal kent bremañ (war-dro 9700 a-raok J.-K.), goude ar marevezh skorn diwezhañ a echuas gant Kiladenn ar skorn en Holosen, ha diechu eo c'hoazh. An Holosen hag ar Pleistosen a oa araozañ a ya d'ober ar pevare ishoalad. Hevelebet eo bet an Holosen gant ar prantad tomm a vremañ, anvet MIS 1. Lod a soñj ez eo ur prantad etreskornel e diabarzh ar Pleistosen, anvet Prantad Flandrezat etreskornel.
Antilhez
Pobloù
Kalzik sevenadurioù disheñvel zo bet en Antilhez a-raok donedigezh Kristoc'h Koulm e 1492.
Holosen
Klotañ a ra an Holosen gant skignadur ha kresk prim spesadoù mab-den hag al levezon o deus bet er bed a-bezh. C'hoarvezout a ra ennañ holl an Istor skrivet, ar reveulzioù teknologek, diorroadur ar sevenadurioù pennañ, hag an emdroadur a gasas d'ar vuhez e kêrioù en amzer a vremañ. Levezon mab-den war an Douar a vremañ hag e ekoreizhiadoù en do ur pouez bras war emdroadur da zont ar spesadoù.
E miz Gouere 2018, an Unaniezh etrebroadel skiantoù an douarouriezh a zispartias an Holosen e tri oadvezh disheñvel diazezet war an hin : ar Greenlandian (etre 11 700 vloaz zo hag 8200 vloaz zo), Northgrippian (etre 8200 vloaz zo ha 4200 vloaz zo) hag ar Meghalayan (eus 4200 vloaz zo betek bremañ), war ginnig ar Bodad etrebroadel diwar-benn ar stratigrafiezh. . An oadvezh koshañ, ar Greenlandian, a welas an amzer o tommaat e-keñver ar marevezh skorn a oa bet a-raok. Anavezet eo an Northgrippian evit un distanadur bras eus an amzer da-heul an direihadenn degaset e red ar meurvorioù gant teuzidigezh ar skornegi. Ar Meghalayan a vremañ, oadvezh nevesañ an holosen, a grogas gant ur sec'hor bras hag a badas war-dro 200 years hag he doe ul levezon a-bouez war an holl sevenadurioù bras er bed.
Etimologiezh
Savet eo ananv-se diwar daou c'her henc'hresianek : Holos (ὅλος) a dalvez "klok" ha kainos (καινός), a dalvez "nevez". Talvezout a ra ez eo "nevez penn-da-benn" an oadvezh-mañ. Kinniget e oa bet an anv "Holocène" e 1850 gant Paul Gervais (1816–1879), ur palaeontologour hag un entomologour gall. Implijet eo al lost-ger "-sen" en anvioù holl brantadoù ar C'henozoeg.
Garv lagad aour
Ar garv lagad aour a zo un evn palvezek, Bucephala clangula an anv skiantel anezhañ.
Monteiro Lobato
José Bento Monteiro Lobato (Taubaté, stad São Paulo 18 a viz Ebrel 1882 - 4 a viz Gouhere 1948) a oa ur skrivagner brazilian hag en deus skrivet evit ar vugale dreist-holl. Bac'het ha harluet e voe en amzer an diktatour Getúlio Vargas.
Sisiteg
Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù senoufoek eo ar sisiteg (sìcìté) komzet gant tro-dro 35.000 den e Burkina Faso.
Tost-tre eo ar sisiteg d'ar soupyireg komzet e Mali.
Péter Lékó
thumb|Péter Lékó Péter Lékó a zo bet ganet d'an 8 a viz Gwengolo 1979 e Subotica, Yougoslavia.
Mestrc'hoarier echedoù hungarat.
Mestr Meur Etrebroadel abaoe 1994. Renket eo e-mesk an dek c'hoarier gwellañ c'hoarier ag ar bed abaoe 1999.
E 2002 e voe trec'h e tournamant an danvezioù-kampion e Dortmund (Alamagn): c'hoari a reas neuze a-enep da Vladimir Kramnik evit titl kampion ar bed e Brissago (Suis) e miz Here 2004. Gant 7-7 ez echuas ar match: Kramnik a viras e ditl.
E kampionad ar bed (FIDE) 2005 e voe 5ved.
Spont e Naoned
Gant un dekred eus ar 14 a viz Eost 1793 e voe kaset Jean-Baptiste Carrier da ober ur gefridi da Vreizh. Hervez un embann eus Kuzul ar Surentez Publik graet d'ar 14 a viz Eost e rank chom e Naoned. Degouezhout a ra e kêr d'an 8 a viz Here. Rannet eo tud kêr: diouzh un tu ar bobl, diouzh un tu all an uhelidi. Miz a-raok eo bet divodet kuzul-kêr Naoned, dilennet e miz Kerzu 1792, gant Philippeaux (kaset da Naoned a-raok Carrier) ha savet Kuzul an Dispac'h ha Lezvarn an Dispac'h. Gant al lezvarn ez eus savet ur gompagnunezh armet, anvet compagnie Marat, un arme vihan a 60 den, savet war ar porzh, ha paeet 10 lur bemdez.
Aleksey Chirov
thumb|right|Aleleksejs Širovs Aleksey Chirov (e ruseg: Aleksey Chirov, Алексе́й Широв) a zo bet ganet d'ar 4 a viz Gouere 1972 e Rīga (Latvia).
Spont e Naoned
Ganti en doa peadra da lakaat ar spont da ren. Neuze e implijas an ed skrapet e Vande da vagañ an arme ha pobl Naoned, ec'h aozas ur polis kuzh, da genstrivañ gant ar gompagnunezh Marat. Eeunaat a reas mont en-dro al Lezvarn Dispac'hel ha kas d'ar c'hilhotin 144 a dud a oa diskred warne e c'hallent bezañ a-unan gant tud ar Vande e mizioù du 1793.
Péter Lékó
D'ar 1añ a viz Here 2006, edo 8vet c'hoarier bedel gant ur renk Elo a 2741.
Spont e Naoned
Goude emgann Saveneg e voe kaset miliadoù a dud da brizonioù Naoned, ha pa ne oa plas a-walc'h evito da sanailhoù ar porzh, ma varvas meur a vil den gant ar c'hleñvedoù-red. Abalamour d'an dañjer evit ar yec'hed, ha peogwir int enebourien d'an dispac'h, e saver ur gomision-soudarded, hag adal dibenn miz Kerdu e krog ar fuzuilhadeg.
Aleksey Chirov
Dimezet eo gant ar vestrc’hoarierez echedoù lituanian Viktorija Čmilytė.
Spont e Naoned
<!-- Devant la menace sanitaire qu'ils représentent pour la ville, et parce qu'il s'agit de contre-révolutionnaires, une commission militaire est créée ; de la fin décembre à la fin février, elle fait fusiller 2,600 personnes (avec un maximum de 200 exécutions en une journée). Mais, comme on n'arrive plus à les enterrer et que les fusillades ne suffisent pas, Carrier organise les « mariages républicains », noyade massive des « brigands » de l'insurrection, attachés et liés entre eux et dépouillés de tous leurs biens Voir :
Les noyades avaient lieu le plus souvent lorsqu'il faisait nuit ; on les pratiquait au-dessous de Nantes. Plusieurs ont été faites avec des bâtiments dont on bouchait toutes les ouvertures ; des charpentiers, qui se tenaient à côté des embarcations, en ouvraient les flancs, et s'éloignaient ensuite. Huit cents personnes ont ainsi péri en une seule nuit sur deux navires. On s'est aussi servi d'un bateau à soupape, moyen qui avait sur le précédent l'avantage de l'économie… Ils inventèrent les mariages républicains, supplice qui joignait à la barbarie l'immoralité la plus dégoûtante. Ces mariages se faisaient en prenant deux personnes de sexe différent ; le plus souvent c'était un jeune homme et une vieille femme, ou bien un vieillard et une jeune fille ; on les liait l'un à l'autre, par dessous les aisselles, après les avoir dépouillés ; quelques-uns de ces malheureux ont été laissés une demi-heure dans cette position, on les jetait ensuite dans la Loire, où des assommeurs placés dans des bateaux achevaient de noyer ceux qui, dans leurs efforts, étaient parvenus à briser leurs liens.
Non content de ces noyades, Carrier se faisait souvent amener les plus intéressantes des prisonnières qu'il renvoyait ensuite à l'entrepôt, quand elles avaient servi à ses plaisirs... ».
On ne connaît pas le nombre exact de ces noyades (il y en aurait eu entre 7 et 11), mais l'on peut dire que 300 à 400 personnes sont noyées chaque fois. Pour le nombre des victimes, plusieurs évaluations coexistent, parmi les auteurs. En 1839, Ange Guépin parle de 3,500 noyés. En 1924, Gaston Martin les évalue à 1,800. Parmi les évaluations plus récentes, Alfred Lallie considère qu'il y a eu 4,860 victimes. Quant à Jean-Clément Martin, il explique que.
=Pennadoù kar=
Varan
Ar varaned zo stlejviled eus ar genad Varanus. Glazarded vic'haner int hag an darn vrasañ anezho zo kigdebrer.
Spesadoù
Вараны (сямейства) Varànid Varanidae Barano Varaanit Varánuszfélék ვარანისებრნი Varanidae Waranowate Varanidae Varanidae วงศ์เหี้ย Варани
Bernadette Soubirous
right|140px Bernadette Soubirous, pe Marie-Bernarde Soubiroux, hec'h anv ofisiel (Bernadeta Sobirós en okitaneg, he yezh kentañ), Santez Bartrez Soubirous pe Santez Bernadeta Soubirous evit Iliz Breizh, ganet d'ar 7 Genver 1844 e Lourd, marvet d'ar 16 Ebrel 1879 e Nevers, a zo bet ur santez katolik, a zo bet brudet kenañ abalamour da emziskouezioù ar Werc'hez Vari a lavare he doa gwelet en ur c'hev e Lourd. D'an 18 a viz C'hwevrer emañ he gouel.
Bugaleaj
Milinerien e oa he zud, François Soubirous (1807-1871) ha Louise Castérot (1825-1866) e kêriadenn Boly e-lec'h ma voe ganet Bernadette. 9 c'hrouadur a voe ganet en tiegezh, met 5 anezho ne oant ket chomet bev gwall bell. E 1854 ez eas ar vilin da freuz-stal hag an naon a voe lod Bernadette hag he familh. Ne c'helle ket deskiñ lenn ha klañv e chome alies. Ur plac'h koant e oa koulskoude hervez an dud. Ur spered relijiel kreñv a oa ganti, goude ma n'he deus ket desket mat ar c'hatekiz. Setu perak e lavare : "[...] dibabet on bet gant ar Werc'hez pa 'ouien ket tra".
Kaset e oa bet da chom da di he moereb ha maeronez, Bernarde Castérot (1823-1907) da servij evel matez en hec'h ostaliri. Tiegezh Bernadette a yeas da lojañ en ur toull-bac'h kozh hag ar c'hwec'h anezho a oa rediet da chom en ur gambr bihan (ur c'hellig kozh), 3,77 x 4,40 m a vent. E 1857 e voe tamallet François Soubirous da vezañ laeret daou sac'had bleud, hag eñ digablus, war a greder hiziv, ha kaset d'an toull. Kouezhañ a reas e diegezh en dienez bras.
Emzizkouezioù
Bernadette Soubirous he deus lavaret e wele pa yae da glas keuneud a-hed ar stêr Gâve e-pad darnvuiañ ar bloavezh 1858. Eno e vije bet gwelet ganti un "itron wisket e gwenn" 18 gwech etre an 11 a viz C'hwevrer hag ar 16 a viz Gouere. D'an navet gwech, diwar komzoù ar Werc'hez Mari e tiskoach ar plac'h un eien dour dindan kev Massabielle, e maezioù Lourd.
Da vezañ kendalc'het
Roman
Roman a vez graet peurvuiañ eus un den o chom e kêr Roma. Un anv-familh, un anv-badez hag un anv-gwan eo ivez.
Ar Romaned a zo : Evel un anv divoutin eo ar Roman annezad kêr Roma pe en Henamzer pe en amzervezhioù da-heul : alies-tre e vez kavet e furm al liester, ar Romaned evit menegiñ elfennoù pe hollad an ensavadurioù kreizennet e Henroma hag o deus aloubet un darn vras eus Europa en Henamzer
Anv-badez
Roman zo anv ur pemzek bennak a Sent katolik hag ur pemp bennak a Sent ortodoks, ha diouto e vez roet an anv-badez, Roman, e broioù saoznek ha slavek.
Anv-gwan
Roman a c'hell bezañ implijet evit aroueziañ kement den ha kement tra a denn
Arz
Komz a reer eus arz roman pa gomzer eus un hollad arzoù ha teknikoù a denn d'ar savouriezh peurliesañ ha diorroet diwar reoù an Henromaned e-kreiz ar Grennamzer.
Hermann Hesse
Unan eus anavezetañ skrivagnerien Alamagn eo c’hoazh Hermann Hesse (1877-1962), ha troet e oberennoù (romantoù, barzhonegoù, danevelloù) e meur a yezh. Roet eo bet dezhañ ar Priz Goethe ha Priz Nobel al lennegezh e 1946.
E vuhez
« ''E Calw (Koad Du, Rouantelezh Württemberg) on bet ganet d’an 2 a viz Gouere 1877. Va zad, anezhañ un Balt-Alaman, a oa Estonian a orin; merc’h ur Swabiad hag ur Suisad galleger e oa ma mamm. Tad va zad a oa medisin, mamm va zad a oa misionerez hag hollc’houizek war sevenadur India. Va zad zo bet misioner en India e-pad ur prantad berr, ha va mamm a dremenas un nebeud bloavezhioù e Bro-India war labour misionerez ivez.'' »
Dre lenn bommoù tennet eus eñvorennoù e vuhez e teu anat ar pezh a gasas Hermann Hesse da vezañ ur skrivagner dibar : un identelezh liesseurt ha liessyezh, a viro outañ da zifenn ur vroadelezh pe un ideologiezh vroadelour, pouez ar relijion hag ar speredelezh mui levezon India, ur vro ma reas ur veaj enni e 1914 hag awen e romant Siddartha.
Misioner protestant eo tad Hermann Hesse, ha krediñ a ra e dud e vo mab e dad. Lakaet e vez da studiañ ar feizoniezh e kloerdi Maulbronn e 1891. N’eo ket ur skoliad fall, met poan en deus gouzañv reolennoù ar skol hag an deskadurezh relijiel « a glask sujediñ ha dismantrañ personelezh an hiniennoù ». Bezañ barzh, setu e c’hoant don adalek an oad a zaouzek vloaz.
Skarzhet eo eus ar skol ar bloaz war-lerc'h avat, ha divizout gantañ treiñ kein ouzh ar vuhez relijiel evit gounit e damm bara en ur stal vekanikerezh da gentañ. E Tübingen hag e Basel e labour adalek ar 17 a viz Here 1895 er stal levrioù ha traoù-kozh Heckenhauer. An darn vrasañ eus al levrioù e gwerzh zo gouestlet d’an doueoniezh, d’ar prederouriezh ha d’ar gwir, peadra da binvidikaat e ouiziegezh ha leuniañ an amzervezh ma chom e-unan. Rak n’en deus ket kalz a zarempredoù gant ar gevredigezh. Lenn a ra kalz eta, oberennoù teologiel koulz ha re skrivagnerien veur al lennegezh alaman (Goethe, Lessing, Schiller) mui mojennoù mojennoù Bro-C'hres. Lakaat a ra da embann ar varzhoneg Madonna en ur gelaouenn a Vienna e 1896.
Krog eo da skrivañ barzhonegoù. Un dastumadenn vihan zo embannet evit ar wech kentañ e e-kreiz an diskar-amzer 1898 dindan an anv Romantische Lieder [Kanaouennoù romantel], hag e-pad an hañv 1899 ur stobad barzhonegoù e komzoù-plaen gant an titl Eine Stunde hinter Mitternacht [Un eurvezh a-raok hanternoz]. Ur c’holl arc’hant eo avat evit an embanner eus Leipzig, Eugen Diederichs. E-korf daou n’eus bet gwerzhet nemet 54 skouerenn diwar 600 eus ar Romantische Lieder, ha dousig-tre e vez prenet 600 skouerenn an eil oberenn gant an dud. Ne gav ket abeg evit fallgaloniñ koulskoude, kentrec’het m’eo gant talvoudegezh ar skridoù hag ar c’hoant reiñ lañs d’ar aozour yaouank.
E 1901 e teu un huñvre da wir pa c’hell beajiñ evit ar wech kentañ en Italia. Hevlene e kav labour e stal ul levraoueger nevez Wattenwyl, e Basel. N’eo mui e vicher ar pep pouezusañ bremañ : an arc’hant degaset dre embann testennoù lennegel, barzhonegoù er c’helaouennoù liesseurt zo koulz lavaret un eil c’hopr evitañ. Met dav e vo dezhañ gortoz ma vo embannet an danevell Peter Camenzind e 1904 gant an embanner Samuel Fischer evit anavezout ar brud.
Pa glev trouz deroù ar Brezel-Bed e 1914 e ya e gwazerezh kannadi Alamagn. N’eo ket ar c’hoant brezeliñ a vount anezhañ da dapout krog en ur fuzuilh hogen ne c’hell ket asantiñ chom e-tal tan an oaled pa varv kement a skrivagnerien yaouank war an talbenn. Evit abegoù yec’hed ez eo nac’het outañ mont d’ar brezel. Menel a ra er c’hannadi evit ober war dro ar skoazell d’ar brizonidi-brezel. Dastum ha kas levrioù dezho e vo e garg bemdeziek hiviziken.
Dont a ra da vezañ eil-embanner an Deutsche Interniertenzeitung [Kelc’hgelaouenn an alamaned toullbac’het 1916-1917], embanner ar Sonntagsbote für die deutschen Kriegsgefangenen [Kelaouenn sizhunieg ar brizonidi-brezel alaman] etre 1916 ha 1919, hag e karg eus Levraoueg prizonidi-brezel alaman.
D’an 3 a viz Du 1914 ec’h embann er gazetenn ‘’Neue Zürcher Zeitung’’ ur pennad anvet O Freunde, nicht diese Töne [O Breudeur, paouezomp gant hor c’hlemmoù !], gwerzenn gentañ Kanenn d’al Levenez gant Schiller, ur galv davet an intelektualed alaman evit mirout oute da gemer perzh e tabutoù broadelour ar marevezh. Dic’hortoz eo an disoc’h avat : taget eo kriz gant ar c’hazetennoù alaman, mignoned kozh a bella dioutañ ha degemer a ra lizhiri-gourdrouz zoken. Kalonekaet eo memestra gant e gamalad Theodor Heuss, ha gant ar skrivagner gall Romain Rolland, pa ra ur weladenn dezhañ e miz Eost 1915.
Pierre Vidal-Naquet
Ganet eo bet Pierre Vidal-Naquet, d'an 23 a viz Gouere 1930 e Pariz ha marvet d'an 29 a viz Gouere 2006 e Nisa. Un istorour gall e oa, arbennikaet war istor an Henc'hres.
Buhez
E miz Mezheven 1944 eo dispellet e dud e Auschwitz e-lec'h ma varvont. Stagañ a ra da studial an Istor, betek dont da vezañ doktor war al lizhiri ha skolveurieg war an Istor. Gouestlet en deus e c'hlaskadennoù istorel da C'hres en henamzer, tommañ dachenn e galon, da Istor an Eil Brezel Bed (Shoah) ha d'an Istor a-vremañ, evel istor Brezel Aljeria.
Ur stourmer eo bet ivez, o tifenn Gwirioù Mab-den a bep tu, o vezañ a-enep da C'houarnamant ar Goronaled e Gres, d'ar Boureviañ en Aljeria. E-mesk ar re gentañ eo bet ivez evit diharpañ falsarguzennoù ar re a nac'h gwirionded ar Shoah hag ar c'hambreier-lazhañ dre gaz. (nac'houriezh ?).
Asambles gant Michel Foucault ha Jean-Marie Domenach e sav a-du gant manifesto ar Strollad kelaouiñ war an toulloù-bac'h d'an 8 a viz C'hwevrer 1971. Emezeliñ a ra ouzh poellgor-paeroniañ Kenurzhiadur gall evit an Dekvloaziad sevenadur ar peoc'h hag an difeulster.
Bet eo kelenner ha rener-studiñ e Skol Studioù-uhel Skiantoù Mab-den (EHESS).
Danav
An Danav (Donau en alamaneg, Dunaj e slovakeg, Duna en hungareg, Dunav e kroateg, Дунав/Dunav e serbeg, Дунав e bulgareg, Dunăre e roumaneg, Дунай en ukraineg, Danubius e latin) eo stêr hirañ Unaniezh Europa. Adalek kember ar stêriouigoù Breg ha Brigach ha "mammenn an Danav" (Donauquelle) e Donaueschingen en Alamagn e tiskenn a-hed 2 845 km betek ar Mor Du. Adstêrioù brasañ an Danav eo an Inn, ar Morava, an Drava, ar Sava, an Tisza, ar Morava, an Olt hag ar Prout. Delta an Danav, an hini brasañ en Europa, zo 3446 km² e c'horread.
Ingenuus
Ingenuus a oa ur penn eus al lu roman e Pannonia hag embann a reas e oa impalaer goude marv an impalaer Valerian, e 260 (e 258 hervez mammennoù zo).
Karget e oa bet eus deskadurezh milourel Caesar Cornelius Licinius Valerianus, mab yaouank an impalaer Gallienus. Goude marv ar paotr yaouank, e 258, avat, en em gavas en arvar. Pa oa faezhet ha lazhet Valerian gant Chapour kentañ, impalaer sasanian, e 260, en em savas a-enep Gallienus.
Buan e stourmas Gallienus en e enep. Gervel a reas soudarded eus Galia ha goude ur gerzhadeg prim e kejas gant arme Ingenuus war an dachenn emgann e-kichen Mursa. Faezhet e voe ar re-mañ gant jeneral Galienus, Aureolus, a implijas gant aked ar splet a zegase dezhañ fiñvusted e varc'hegerezh, ar pezh a oa un nevezadenn c'hoantaet gant an impalaer.
N'ouzer ket ha lazhet e oa bet Ingenuus en emgann pe hag en em lazhañ a reas goude e faezhidigezh kuit da vezañ tapet gant e enebourien.
N'eus pezh moneiz ebet gant e anv warnañ, ar pezh a ziskouez ne badas ket hir e emsavadenn. Unan eus an Tregont Mac'homer meneget gant an Historia Augusta eo.
Heskenneg kuch
An heskenneg kuch a zo un evn palvezek, Mergus serrator an anv skiantel anezhañ.
Tango
An tango zo un doare sonerezh, hag un dañs ivez, eus ar Río de la Plata, ha dreist-holl eus kêrioù Buenos Aires, Montevideo ha Rosario, da lavarout eo n'eo ket un dañs diwar ar maez tamm ebet. Seul aesoc'h a se eo bet brudet dre ar bed.
Sonet e vez gant ul laz-seniñ, ur c'hwec'hbenveg, hag ar bandoneón eo ar benveg-roue.
Routaer
'''Da generen rouedadoù stlennegel e tafar ur routaer ur glozenn elektronek anezhañ (pe un urzhiataer dediet) o labourat war live 3 ar patrom OSI (hogen evelkent en em skor war an daou live 1 ha 2). Diogelañ a ra an eren, an ennegañ hag ar routa roadennoù etre daou rouedad load pe arbell. Dieub eo ouzh pep topologiezh hag dres e roll a zo etrekennaskañ rouedadoù disheñvel o zopologiezh'''.
Keweriañ ha kadaviñ a ra ur routaer taolennoù routa a vez oc'h aesaat treankañ ar stlennoù. Ul listenn trehentadoù (pe hentoù) d'ober gante eo. Lies ensezadurioù a c'heller menegiñ :
Komenadoù kehentiñ routaüs evel IPX/SPX pe TCP/IP e ranker ober gante evit arverañ ur routaer. Da skouer, NetBIOS/NetBEUI n'eo ket routaüs.
Arc'hwelañ ur routaer
Enbonegañ an ennegoù MAC a zo e-barzh an iriennoù kaset a glom da klom a vez disheñvel hervez an dopologiezh (arveret e vez an ennegoù MAC da treuzkas ar stlennoù a zo e-barzh an irienn d'ar c'hlom mat). Neuze, o vezañ ma c'hell ur routaer etrekennaskañ rouedadoù a dopologiezhioù disheñvel, e c'hell war an dro daskemmañ an iriennoù a zo enne an ennegoù MAC da lakaat anezhe da vezañ azas ouzh pep rouedad (eleze lennus gante).
Ouzhpenn, pa e anavez enneg ar routaer kentañ da gas dezhañ an irienn (a rouedad da rouedad), e c'hell ouzhpennañ e enneg MAC e-barzh an irienn.
Gouest eo ivez d'azganañ an irienn en ur zaskemmañ anezhi.
Domani skignañ :
Ne lez ket ur routaer tremen an iriennoù skignañ ("broadcast" e saozneg). Evel-se e tespiz un domani skignañ ("broadcast domain" e saozneg). "Didroc'het" e vez neuze gant ur routaer rouedad hollek ur c'hevredad da lies rouedad mezionel pep hini etrekennasket gant ur routaer.
Amparet e vez an taolennoù routa dre c'hras ennegoù meziantel live 3 ar patrom OSI (evel re IP). Amparet e vez an enneg meziantel e-unan gant un niver rouedad hag un niver ostiz er rouedad. Dizlac'h eo ouzh an enneg MAC. Setu perak ne c'hell ket ur c'homenad ha ne implij ket ennegoù meziantel bezañ routaüs (ne c'hell ket treuziñ ur routaer).
Enderc'hel a ra un daolenn routa :
Routa diasavel :
Dre zorn ren e vez kefluniet ha marilhet taolenn pep routaer.
Pep hent gant e goust a rank bezañ anavezet gant an hini a zo e karg da leuniañ an daolenn routa neuze.
Evel just, pa vez daskemmet tra pe dra war ar rouedad, e ranker hizivaat hollad taolennoù routa.
Varan melen
Ar varan melen (Varanus flavescens) zo ur stlejvil a vev en India, Pakistan, Nepal ha Bangladesh.
Routaer
Arc'hwelañ ur routaer
An hent kentañ a rank bezañ kefluniet dre zorn ren. Da c'houde e vez ar routaerioù o kehentiñ an eil re gant ar re all da ditourañ an taolennoù routa. D'hen ober e vez arveret lies hentenn :
---> Treol routa dre stad an ere : dre "broadcast" pe "multicast" dindan stumm kemmenadoù e vez kehentet an daskemmadur eus ditouroù haezadusted ha koust. Treuzkas an ditouroù-se d'ar routaerioù arall a vez ardoet gant pep routaer. Gant an hentenn-mañ e vez atav pep taolenn hizivaet hag e c'heller tremen hep ma vefe dolioù routa er rouedad.
---> Treol dre sturiadell esaou : gant an hentenn-se e vez jedet niver ar routaerioù da dremen dreze da dizhout un dehaezadur. Galloud a reer neuze savelañ an hent berrañ. War-lerc'h e vez kaset gant ar routaer e daolenn d'e amezeien e-kerz un hizivaat. Ne c'heller ket tremen hep ober gant an dolioù routa hogen e vez eeunoc'h ar jedadurioù. Niverus e vez koulskoude an dreizhidell c'hanet gant an hentenn-se hag an amzer gengreizennañ evit ur sell hollek a zo hiroc'h.
Kefluniañ ur routaer
Lod eus ar reizhiadoù korvoiñ a rizh dafariad a zo enne arc'hwelioù routa. Neuze e vez kefluniet ar routa rag-eeun dre ar reizhiad korvoiñ evel evit Windows NT, Netware pe UNIX.
Evit ar routaerioù dediet e ranker kefluniañ anezhe dre un dermenell gennasket rag-eeun oute pe dre ar rouedad gant un urzhiataer.
Ar c'homenadoù routa
RIP (Routing Information Protocol) : kemeret e karg gant IP ha IPX, e vez arveret gantañ an treol dre sturiadell esaou en ur gontañ niver al lammoù etre ar routaerioù da dizhout an ostiz. Pep 30 eilenn e vez graet an hizivaat d'an taolennoù.
OSPF (Open Shortest Path First) : arverañ a ra ar c'homenad-mañ an treol dre stad an ere evel NLSP (Netware Link State Protocol). Spesadel int evit IPX.
Bremañ e vez war-vete an holl routaerioù lieskomenad.
Mamareg
Ur yezh nijerek-kongoek eus skour ar yezhoù senoufoek eo ar mamareg (minyanka, mianka pe tupiire) komzet gant tro-dro da 700.000 den e gevred Mali e-lec'h m'emañ unan eus ar yezhoù broadel.
Tost-tre eo ar mamareg d'ar soupyireg.
Varan Gould
Varan Gould (Varanus gouldii) zo ur stlejvil a vev en Aostralia.
Vorselaar
Vorselaar a zo ur gumun eus Flandrez Belgia en Arondisamant Turnhout hag e proviñs Antwerpen.
Flaumont-Waudrechies
Flaumont-Waudrechies a zo ur gumun eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
Heskenneg bras
An heskenneg bras a zo un evn palvezek, Mergus merganser an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous en hantervoul norzh.
Hugo Chávez
Hugo Rafael Chávez Frías (distagadur IPA ['uɰo rafa'el 'tʃaβes 'fɾias]) (1954-2013) a zo bet ganet d'an 28 a viz Gouere 1954 e Sabaneta ha marvet d'ar e Caracas. Prezidant Venezuela a oa adalek 1998 betek 2013.
Buhez
D'ar 4 a viz C'hwevrer 1992 e oa bet kaset un taol-stad gant ar MBR-200 ha Hugo Chávez en e benn. C'hwitet an traoù avat ha Chávez kaset d'an toull-bac'h e-pad 2 vloaz.
E 1994 e oa bet dilennet ur prezidant nevez : Rafael Caldera. Dieubet e voe Chávez gantañ.
Chempireg
Ur yezh nijerek-kongoek eus skour ar yezhoù senoufoek eo ar chempireg (syempire). Komzet eo gant 100.000 a dud en Aod an Olifant, e-kichen Tingrela
Hugo Chávez
Buhez
Ur strollad nevez a grouas : ar « Movimiento Quinta República, MVR » (Luskad evit ar Pempvet Republik) a oa doare sivil ar MBR-200. D'ar 6 a viz Du 1998 ez eas da benn ar vro dre ma oa bet 56% eus an dud o votiñ evit ar strolladoù en doa bodet tro-dro dezhañ.
D'an 30 a viz Gouere 2000 e voe dilennet da Brezidant goude bezañ adreizhet ar vonreizh.
D'an 10 a viz Kerzu 2001 e voe bet savet un diskrog-labour hollek gant ar batroned hag ar sindikadoù. A-enep adreizhadennoù Chávez e savent.
Addilennet e oa bet e 2006. E-pad ar prantad-se a zo bet savet muioc'h-mui un enebiezh met addilennet eo bet c'hoazh e 2012. Klañv eo kouezhet gant ur c'hrign-bev d'ar mare-se. Marvet eo d'ar.
Beauraing
Beauraing (Biarin e walloneg) a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e Proviñs Namur.
Cyanocorax
Cyanocorax a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù kegined, krouet e 1826 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Seitek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Nav isspesad warn-ugent (29) en holl ; o c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika.
Kanton Montigny-en-Gohelle
Kanton Montigny-en-Gohelle a oa ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.
Kumunioù
Kanton Montigny-en-Gohelle a yae 2 gumun d'ober anezhañ.
Djibouti
Republik Djibouti zo ur vro vihan e reter Afrika. Harzoù he deus gant Eritrea en norzh, Etiopia er c’hornôg hag er su, ha Somaliland er gevred. Er reter emañ ar Mor Ruz ha Pleg-mor Aden, gant Yemen en tu all d’ar mor. Kêr Djibouti eo ar gêr-benn.
Un drevadenn c’hall e teuas ar vro da vezañ en pa voe graet emglev etre pennoù an Afared hag an arme c’hall ha pa voe prenet douaroù gant Bro-C'hall en-dro da borzh Obock. Graet e voe Côte française des Somalis (Aod c'hall ar Somalianed) eus ar vro e dalc’h ar C’hallaoued betek 1967 ha, goude-se, Territoire Français des Afars et des Issas, betek 1977, pa zeuas da vezañ dizalc’h, dindan an anv Republik Djibouti.
Poblañs
E 2009 e voe aozet un niveradeg eus poblañs Djibouti. An niveradeg diwezhañ (ha nemeti betek-henn) a oa bet kaset da benn e 1983 met an disoc'hoù na oant ket bet embannet. Hervez niveradeg 2009 e oa 818 159 annezad er vro, 475 322 anezhe o chom er gêr-benn.
Rannoù melestradurel
Rannet eo Djibouti e 5 rannvro hag ur gêr :
Bezhin
Renket e vez ar bezhin hervez o liv pe kompozadur an danvez a ro liv dezhe, da lavarout eo, bezhin gell pe Faeofita, bezhin ruz pe Rodofita ha bezhin glas pe Klorofita. Un toullad spesadoù kianobakteria evelkent a c'hell bezañ lakaet e-touez ar bezhin. Arabat faziañ gant ar bezhin o lakaat anezhe asambles gant geotennoù a gaver war vord ar mor evel ar morgeotennoù hag a zo anezhe plant gwazhiennek, pe c'hoazh louzoù, ha kazi louzoù fall, a vez bleuñv enne. N'eus forzh bez' ez int lod eus henekosistemoù morel. (Ar gwellañ termenadur a c'heller reiñ d'ar ger louzoù a zo "ur blantenn n'emañ ket en he flas reizh".)
Istor
Bet eo bet un amzer ma ne oa ket deuet mat studiañ ar bezhin, kement ken o devoa an dud heug zoken gant skiantourien an 19vet kantved.(gwelout Landsborough, D. 1857. A Popular History of British Seaweeds)
Framm ha natur
Neuz ar bezhin a c'hell tennañ a-wechoù da hini ar plant douar nann-gwezek.
Ar gouennañ, dibar ha gant doareoù disheñvel eus an eil gouenn bezhin d'eben, a c'hell bezañ pe sekset pe ansekset.
Ekologiezh
Meur a c'hraer a zo ret kaout a-benn lakaat bezhin da greskiñ. Setu un toullad :
Implijoù
Adalek fin an XIXvet kantved betek ar bloavezhioù 50 e veze graet iod gant bezhin. Gant an iod da skouer, e veze graet louzeier da lakaat war ar goulioù. Ar bezhin a veze lakaet da sec'hañ war an tevenn. Goude-se pa oa sec'h mat ar bezhin, e veze lakaet da zeviñ e-barzh en ur forn kleuziet e-barzh an tevenn. Mein greun az ae da ober ar forn. Ur wech devet ar bezhin e veze tennet diouzh ar forn an torzioù soud ha kaset d'an usin. Chom a ra dilec'hioù fornioù bezhin war vord ar mor.
Implijet e vez bezhin e-leizh evel boued gant pobloù bord ar mor dre ar Bed, dreist-holl e broioù evel Japan ha Korea, met ivez e China, Vietnam, Indonezia, Filipinez, Perou, Taiwan, Proviñsoù Atlantel Kanada, Skandinavia, Iwerzhon, Kembre, Breizh, Bro-Skos, ha kalz a lec'hioù all evel-just. E Groe e vezent implijet d'ober tan; graet e veze bihin-tan anezhe. <!--Da skouer ong other places. For example, Porphyra is a red alga used in Wales to make Bara Lawr, and in Japan dried, formed into sheets called nori which is widely used in soups, and for wrapping sushi, boiled rice stuffed with bits of raw fish, sea urchin roe, or other ingredients. Chondrus crispus (commonly known as Irish moss or Carrageen Moss) is another red alga used in producing various food additives, along with Kappaphycus and various gigartinoid seaweeds.
Seaweeds are also harvested or cultivated for the extraction of Alginate, Agar and Carrageenan, collectively known as hydrocolloids or phycocolloids. Hydrocolloids have attained commercial significance because they are used in various industries, the most common being food production. Agar is found in foods such as confectionary, meats and poultry products, desserts and beverages and moulded foods. Carrageenan is used in preparation of salad dressings and sauces, dietetic foods, and as a preservative in meat and fish products, dairy items and baked goods. Alginates enjoy many of the same uses as carrageenan, but are also used in production of industrial products such as paper coatings, adhesives, dyes, gels, explosives and in processes such as paper sizing, textile printing, hydro-mulching and drilling. The food industry exploits the gelling, water-retention, emulsifying and other physical properties of these hydrocolloids. In the biomedicine and pharmaceutical industries, alginates are used in wound dressings, and production of dental moulds and have a host of other applications. In microbiology research, agar is extensively used as culture medium. Carrageenans, alginates and agaroses (the latter are prepared from agar by purification), together with other lesser-known macroalgal polysaccharides, also have several important biological activities or applications in biomedicine. For instance, it has been demonstrated in laboratory studies that seaweeds may have curative properties for tuberculosis, arthritis, colds and influenza, and worm infestations.
A number of research studies have been conducted to investigate claims of seaweed's effects on human health.  -->Ar pioka (Chondus crispus, dreist-holl) a veze implijet evit ober yod. Ne ket sur e veze debret ar bezhin gant an dud. E Bro-Iwerzhon hag e Bro-Skoz e veze debret an tellesk (Palmaria palmata).
Daveoù
Lewis, J.R. 1964. The Ecology of Rocky Shores. The English Universities Press Ltd.
Cabioc'h J., Floc'h J-Y..., Guide des algues de mers d'Europe, 2006, Les guides du naturaliste, Delachaux et Niestlé.
Kantimetr
Ur c'hantimetr (pe cm ), zo un unanenn hed, a dalv kement hag 0,01 metr (pe 10-2 m).
Varan an Nil
Varan an Nil (Varanus niloticus) a zo ur stlejvil hag a vev en Afrika.
Cynewulf Wessex
Cynewulf (m. 786) a voe roue Wessex eus 757 betek e varv. Da roue e oa aet goude ma oa bet kaset kuit eus ar galoud Sigeberht Wessex. Posupl e oa bet skoazellet gant Æthelbald Mersia rak kavout a reer e anv war ur garta graet gantañ un nebeutig goude e guruniezh. Muntret e voe Æthelbald, avat, ha goude ar brezel diabarzh a heulias e teuas a-benn Cynewulf d'en em lakaat da zizalc'h. E 758 e aloubas Berkshire a berc'henne da Vercia kent-se ha bleniañ a reas meur a vrezelioù ouzh ar gembreiz.
E 779 e voe faezhet Cynewulf gant Offa Mercia e Emgann Bensington. Adaloubiñ a reas Offa Berkshire ha, war a seblant, Londrez. Chom a reas frank Cynewulf. Muntret e voe Cynewulf e 786 gant Cyneheard, breur Sigeberht e Merantune - Marten e Wiltshire hiziv.
Fañch an Uhel
François-Marie Luzel, bet ganet d'ar 6 a viz Mezheven 1821 ha marvet d'ar 26 a viz C'hwevrer 1895, a oa anezhañ ur gwerinoniour, da lavarout eo un den hag a studie sevenadur ar bobl (hiriv e vez lâret tudoniour gant darn), hag ur barzh brezhonek hag a oa bet graet « Barz Treger » anezhañ gant e genvroiz. Anavezet eo ivez stumm brezhonek e anv, Fañch an Uhel, implijet gantañ da sinañ oberoù zo, met sinet en deus meur a varzhoneg ivez dindan an anv Fañch ar Moal.
thumb|right|Delwenn Fañch an Uhel e [[Plouared.]]
Abrant
An abrantoù, ambrantoù, daouabrant, divabrant eo ar blev a zo e traoñ tal un den, a-us an daoulagad, hag a dalv d'o diwall diouzh an dour-c'hwez, an heol hag ar glav.
Fañch an Uhel
Diwar-benn e anv
Tud zo o deus bet skrivet e oa bet roet dezhañ an anvioù « Fañch an Uhel » ha « Barz Treger », « war-lerc'h e varv gant ar vroadelourien » (sic). Rak a-hervez eo ret bezañ broadelour evit mont betek brezhonekaat e anv. « E diegez a veze hanvet An Uhel, e Plouaret ha tro-dro ; hen ivez pa ne gemere ket eul leshano bennak, a sine e soniou hag e werziou Ann Uc’hel (pe Ann Huël, pe Ann Uhel)… »
Abrant
Tud zo n'o deus nemet un abrant e gwirionez : ur bannad blev a gleiz da zehou a-us o daoulagad.
Fañch an Uhel
Diwar-benn e anv
Da neuze, mard eo ret bezañ broadelour a-benn ober gant un anv brezhonek, eo ret anzav e oa « Fañch an Uhel » unan eus ar vroadelourien-se.
Abrant
Ober ar bod-spern a vez lavaret eus an dud a griz o daouabrant da ziskouez souezh pe dipit.
Fañch an Uhel
E vuhez
Ganet e oa bet e maner Keramborn, a oa neuze e parrez Plouared, p'emañ bremañ er C'houerc'had (pe ar C'hozh-Varc'had). E dad a oa François e anv hag e vamm a oa Rosalie Le Gac, labourerien-douar. E Keramborn e veze beilhadegoù alies, rak honnezh e oa plijadur tud ar maezioù, dreist-holl e-pad nozvezhioù hir ar goañv. E skol ar bourk e reas anaoudegezh gant al livour Yan Dargent, a oa da vezañ unan eus e fealañ mignoned.
Abrant
Diouzh ar c'hiz eo, abaoe ar bloavezhioù 1990 en SUA ha broioù Kornogeuropa, toullañ an abrant.
Skeudennoù
-
Fañch an Uhel
E vuhez
Abalamour d'e eontr ar C'hwerv (Le Huerou) a oa kelenner war an Istor e Skolaj Roueel Roazhon eo e c'hallas mont di d'ober e studi ha da dremen e vachelouriezh. Sur-mat e hiraezhe, da noz e sal-gousket ar skol, d'e Vro-Dreger ha da veilhadegoù Keramborn, hag e wiske anezho en ur vantell romantel.
Deuet e-maez ar skol e soñjas mont da vedisin war vor, hag evit-se eo ez eas da studiañ da Vrest. Dilezel a reas ar studi-se avat ha klask a reas mont da gelenner. E gwirionez e oa mestr-studi (evel tudenn al levrioù Le Petit Chose, Le Bachelier, pe David Copperfield) ha ne gave ket tamm labour stabil ebet. E 1858 e kelenne e lise Naoned ha goude un nebeud mizioù e oa o labourat en ur burev e prefeti Roazhon ma reas anaoudegezh gant Adolphe Orain, a vo folklorour Bro-Roazhon.
Goulenn a reas digant Ministrerezh an Deskadurezh bezañ anvet da glask war-lerc'h dornskridoù kozh dre Vreizh-Izel, ha sikouret e voe gant an Tregeriad all Ernest Renan da gaout ur yalc'had a-berzh-stad evit se. Dont a eure a-benn da zastum evel-se un toullad mat a gontadennoù, a ganaouennoù hag a bezhioù-c’hoari kozh, ma c'hallas sevel ganto meur a levr. Ar pep brasañ avat a voe dastumet e Treger ha Marc'harid Fulup, eus Plûned, eo an hini a zegasas dezhañ ar muiañ a zanvez.
E 1868 eo e krogas da embann an danvez dastumet. Da gentañ e teuas er-maez ar c'hentañ eus ar pevar levr a ya d'ober Gwerzioù ha Sonioù Breizh Izel. Er bloaz war-lerc'h ec'h embannas al levrad kentañ a gontadennoù, Contes et Récits populaires des Bretons armoricains.
Tabut Barzaz Breiz
E 1872 e oa e Kendalc'h an Association bretonne (Kevredigez Breiz) e Sant-Brieg hag eno e lennas ur skrid a damalle da Gervarker, oberour Barzaz Breiz, bezañ embannet, tri bloaz ha tregont a-raok, kanoù ha n'en doa ket gallet klevout. Tabut a savas diwar-se, nac'het e voe embann e skrid gant Kevredigez Breiz, ma rankas an Uhel e embann e-unan. Ouzhpenn kant vloaz e padas tabut Barzaz Breiz. En un dezenn e skrivas Francis Gourvil e 1960 e oa bet ijinet kanoù al levr. Diwezhatoc'h e skrivas Donatien Laurent e oa bet kemmet kalz ar c'hanoù gant Kervarker, nemet atav (war-bouez nebeut) en devoa labouret diwar ganoù dastumet pe adskrivet gantañ e-unan.
Eus 1874 da 1880 e labouras evel kelaouenner politikel er gelaouenn republikan l'Avenir de Morlaix. Goude e voe barner-a-beoc'h e Daoulaz. E 1881 e kavas labour stabil a-benn ar fin evel dihellour e Dihelldi Departamant Penn-ar-Bed, e Kemper. Eno e reas anaoudegezh gant Anatol ar Braz, a oa o kelenn el lise, hag a zeuas da vezañ diskibl dezhañ pa zastumas kontadennoù ivez, nemet ne embannas ket anezho en o yezh orin, hag a reas enklaskoù eveltañ diwar-benn ar c'hoariva brezhonek kozh.
Gwareg-abrant
Gwareg an abrant, pe ar wareg-abrant, a zo ur galedenn askornek en tal dres a-us da boull an daoulagad.
Fañch an Uhel
Nac'het kelenn brezhoneg
E 1888 e skrivas da Renan evit ma c'houlennje digant Ministre an Deskadurezh reiñ aotre da Anatole Le Braz da gelenn brezhoneg e lise Kemper. Goulenn a reas Renan, met nac'het e voe an aotre.
Sociaal-Liberale Partij
Sociaal-Liberale Partij a oa ur strollad politikel eus Flandrez Belgia. Un diskennad eo d'ar strollad Volksunie. Disrannet e oa bet ar Volksunie, e 2001, e daou strollad : N-VA a zo eus an tu-dehou hag a zo bet kevreet gant ar strollad kristen-demokratel CD&V, ha Spirit (Sociaal Progressief Internationaal Regionalistisch Integraal-democratisch Toekomstgericht), a oa eus an tu-kleiz frankizour. E miz Ebrel 2008 e oa bet cheñchet anv gant Spirit, deuet da vezañ VlaamsProgressieven. E dilennadegoù 2007 e oa kevreet Spirit gant Socialistische Partij Anders. E miz Genver 2009 e oa bet adanvet ar strollad adarre ha deuet da vezañ Sociaal-Liberale Partij. Divizet e voe ivez paouez gant an emglev a oa etre ar VlaamsProgressieven hag ar Socialistische Partij Anders (strollad sokialour Flandrez). Da neuze ez eas kuit meur a hini eus ar strollad da-heul Bert Anciaux, da vont e-barzh an SP.a. E miz Kerzu 2009 e oa bet unanet ar pezh a chome eus SLP gant ar strollad ekologour Groen!.
Gwareg-abrant
Gant Homo sapiens, an Den, e vez abrantoù war kroc'hen ar wareg-abrant.
Sociaal-Liberale Partij
Sociaal-Liberale Partij a oa un ezel eus Emglev Libr Europa.
Luc'heilerez
Graet e vez luc'heilerez eus un ardivink a dalvez d'an dud d'ober luc'heilennoù. Arveret e vez e meur a lec'h (skolioù, tiez-kêr, embregerezhioù ha kement zo) da gaout eilennoù peurheñvel war (unan pe vuioc'h) eus ur pezh orin, un teul paper moullet traoù warnañ. Gwechall e veze graet gant luc'heilerezioù treloc'hel nemetken a yae en dro gant enkr, pe huz, dourenneg da voullañ. Da c'houde int aet da vezañ tredanel evel ar peurvuiañ eus an ardivinkoù arnevez gant meur a amredad elektronek o kemer muioc'h mui o flas enne ivez betek merañ an argerzh mont en dro a-bezh bremañ. Hag abaoe meur a vloavezh e vez implijet huz poultr da voullañ, paket hiviziken e-barzh karitelloù aezet da gemmañ pa vezont toull.
Renket e vezont diouzh o buander, hervez an niver a follennoù a c'hellont moullañ e-korf ur vunutenn. Lâret e vez evel-se eo gouest ul luc'heilerez ober 15 luc'heilenn bep munutenn evit unan e vije staliet da skouer e-barzh burev un embregerezh vihan pe unan arall a vije barrek d'ober 80 luc'heilenn bep munutenn evit un ardinvik ("da broduiñ") staliet en ul lise bras a-walc'h. Gallout a reer dewerzhañ ar buander-se e pajenn dre vunutenn (pdv) eleze evit an div skouer a-us : 15 pdv ha 80 pdv. Hervez o buander luc'heilañ e vezont renket e-barzh krennennoù evel da skouer ar grennenn II pe IV.
Moullet e vez gante war skoroù moullañ a bep seurt o kaout lies arouezadur : an tewder, dreist-holl evit ar paper, ar ment, an danvez (paper reizh, paper treuzwelus, paper treuztresañ, paper adaozet). Ar ment paper implijet peurliesañ e-barzh al luc'heilerezioù a zo deus ar ment A6 d'an hini A3. Lod anezhe a zo moaien moullañ war skoroù A2 gante evit implijoù ispisial (skritelloù da skouer).
Met bremañ e c'heller stadañ daou seurt luc'heilerezioù hervez an teknologiezhioù a vez implijet evit o mont en-dro : al luc'heilerezioù kemblac'hel hag al luc'heilerezioù niverel. Ar re gentañ o vont da vezañ muioc'h-mui diamzeret pa geñverier o galloudezh ouzh hini ar re niverel deskrivet diwezhatoc'h.
Luc'heilerezioù kemblac'hel
Gant al luc'heilerezioù kemblac'hel, skeudenn ar pezh orin e vez "skrivet" rag-eeun war ar c'helorn, pe al luc'hreüser, dre un heuliad melezerioù. Ar pezh orin a vez "lennet", pe dezrannet, gant ur skanner e vez graet c'hwilerver anezhañ ivez (pe luc'hlenner), ul lamp halogen ennañ. Ar skinoù produet gant al lamp a vez heñchet gant ar melezourioù da skrivañ ur skeudenn deus ar pezh orin war ar c'helorn. A-wechoù, e vez skrivet ar skeudenn war al luc'hreüser gant ur steudad LED e-lec'h ar melezour diwezhañ.
Gwareg-abrant
Pa vez c'hoant da ziskouez souezh pe enebiezh e vez stennet gwareg an abrant gant an dud a-wechoù: ober ur bod spern a vez lavaret eus se e brezhoneg.
Toullañ
Lod tud a blij dezhe toullañ kroc'hen an eil gwareg-abrant pe eben, hervez ur c'hiz deuet eus SUA er bloavezhioù 1990.
Luc'heilerez
Luc'heilerezioù kemblac'hel
Evel-just, bremañ hag abaoe deroù ar bloavezhioù 1980, ez eus tu da vihanaat ha da vrasaat ur pezh orin o tremen da skouer deus ur vent A4 da A3, pe ar c'hontrol. Posupl eo kement-mañ dre lakaat ur werenn a-ziavaez (objektiv) o fiñval hedek ouzh ar skinoù. E-giz-se e vez bihanaet pe brasaet ar skeudenn war ar melezour 'zo dres a-dreñv.
Luc'heilerezioù niverel
Al luc'heilerezioù niverel er c'hontrol ez eus enne amredadoù elektronek etre ar c'hwilerver hag ar c'helorn da geweriañ (tretiñ) an teulioù e vez tapet o skeudenn linenn ha linenn gant un enanker CCD lakaet e penn amred luc'hel ar skanner. Hervez c'hoant an arveriad e vez keweriet ar skeudennoù d'ober anezhe bihanaat, brasaat, treiñ, chom e-barzh ur memor elektronek (ur gantenn galet evit un darn anezhe), ha kement zo ... a-raok moullañ ar skouerennoù goulennet war follennoù paper. Se a ra n'eus ezhomm nemet ul lenn (un dezrannadur) gant ar c'hwilerver evit kaout un niver X a luc'heilenn.
Nanerigeg
Ur yezh nijerek-kongoek eus skour ar yezhoù senoufoek eo an nanerigeg (nanergé) komzet e Burkina Faso.
Sociaal-Liberale Partij
Gwelet ivez
Nelly Maes
Aécio Neves
E 1982 ez eas da sekretour ar gouarnour Tancredo Neves, e dad-kozh.
E 1986 ez eas da gannad evit ar wezh kentañ.
Gwareg-abrant
Kizidigezh
Pa vez drailhet kroc'hen ar wareg-abrant, gant un taol dorn da skouer, e ruilh ar gwad war zremm an den. Kustum eo dornataerien da zougen ur gwiskpenn pa vezont o c'hourdoniñ da ziwall gwaregoù o divabrant.
Aécio Neves
E 2001 e voe dilennet e vel Prezidant Kambr ar gannaded, e Brazilia.
Fañch an Uhel
Bloavezhioù diwezhañ
Anvet e voe an Uhel da guzulier-kêr evel republikan, ha kemer a reas perzh e Kevredigezh Hendraouriezh Penn-ar-Bed, a oa renet gant Kervarker. E 1895 e varvjont o-daou, ar republikan yaouank a-raok ar beskont kozh.
Aécio Neves
E 2003 ez eas da c'houarnour Minas Gerais hag e voe dilennet en-dro e 2007 pa oa aet 73 eus ar mouezhioù gantañ.
E 2013 eo bet anvet da brezidant ar PSD, war-lerc'h Sérgio Guerra.
Britannia Major
Hennezh eo an anv latin a veze graet eus Breizh-Veur, e-lec'h Britannia hepmui, evit chom hep bezañ komprenet a-dreuz, rak gant Britannia e c'haller kompren pe Breizh Veur pe Breizh. Da neuze e reer Britannia Minor eus Breizh.
Fañch an Uhel
Penaos e laboure ?
Ne gomprene ket al ‘’labour skiantel ‘’ en hevelep doare. Dezhañ ne dalveze ket ar c'hontadennoù dre ar yezh nag evit o yezh. Ne oa nemet an danvez, steuenn ar gontadenn, hag a oa enne talvoudegezh skiantel. 1° Goude skrivañ un diverrañ eus ar gontadenn klevet gantañ ec'h adsave anezhi en e gambr. 2° Diwezhatoc'h e troe ar skrid e galleg evit an embann, o klask chom tost d'an troiennoù brezhonek a-wechoù.
Gwengolo 2006 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Luc'heilerez
Luc'heilerezioù niverel
Enlouc'hañ skeudenn an teul war gorreenn luc'hgizidik ar c'helorn e vez graet gant ul penn laser evit al luc'heilerezioù niverel bezañ ma ez'eus un darn anezhe ne vez ket implijet ar galvezerezh-se (teknik-se) enne met e vez graet kentoc'h gant ur steudad LED sturiet gand an amredadoù elektronek a geweriañ.
Solagna
Solagna zo ur gumun ag Italia e proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Luc'heilerez
Luc'heilerezioù niverel
Un aezamant hag o deus al luc'heilerezioù-se eo e c'hellont bezañ kennasket ouzh un urzhiataer da voullañ rag-eeun an teulioù (hag e teu da vezañ neuze ur voullerez) pe da dapout un teul dezrannet war e c'hwilerver d'ober gantañ ur restr war ar gantenn galet, da skouer. Tamm ha tamm e teuont da vezañ savennoù liesarc'hwel bureveg (MFP e saozneg) pa int muioc'h mui ardivinkoù gouest d'ober pep tra evit ar pezh a sell ouzh keweriadurioù an teulioù moullet e-barzh ur burev, evel binvioù da gehentiñ (moullerez, luc'heilerez, c'hwilerver, ha ivez bremañ pelleiler). Kevreet e vezont alies ivez ouzh rouedadoù stlenneg gant ur gartenn rouedad marc'het enne a orin pe evel un dibarzh.
Teknologiezh boutin evit an daou seurt a luc'heilerez
Pe vije e-barzh ul luc'heilerezh gemblac'hel pe niverel, ez'eus bepred un unvez digelañ da lakaat an huz war ar c'helorn el lec'hioù ma vez red, orjalennoù "korona" da vec'hiañ ent tredansavel ar c'helorn ha da dreuskas an huz deus ar c'helorn d'ar follenn (pezh 'vez graet a-wechoù gant ur ruilh), hag ur forn da erverkañ an huz war ar follenn (pe "stabilaat an huz" war ar follenn).
Evit al luc'heilerezioù liv e vez kavet pevar reizhiad "luc'hreüser-korona-unvez digelañ", unan evit pep liv (du, majenta, siañ ha melen), hag ur lerenn e vez treuzkaset warni skeudennoù a bep liv war an hevelep gorreenn da veskañ anezhe d'ober ur skeudenn pevarlivek. An treuzkas war ar follenn e vez graet neuze gant un orjalenn gorona pe ur ruilh treuzkas a-raok tremen dre ar forn da stabilaat an huz.
Dibarzhioù
Estreget ober luc'heilennoù eeun e kinnig al luc'heilerezioù doareoù emgefreek d'eeunaat ar c'henderc'hañ (ar produiñ) skouerennoù teulioù a bep seurt : follenn moullet war an daou du, teul liesfollenn ...Hag ivez renkañ al luc'heilennoù o tispartiañ bep skouerenn eus un teul liesfollenn. D'ober al labour-se, e c'hellomp menegiñ un nebeud dibarzhioù a vez kavet gwell alies gant an ardivinkoù luc'heilañ.
An dalc'hen a-ratre (pe an trezerc'hel)
Gant an holl luc'heilerezioù e vez kavet enne ur c'honter a dalvez da c'hoût pet luc'heilennoù a zo bet graet gante hag ivez war an dro da fakturiñ ar pratikoù, ar re-se da paeañ ur gevrat kas en dro hervez an niver a luc'heilennoù graet gante.
War gresk ec'h aio an niver a luc'heilerezioù luget oute modemoù GPRS a ro lañs d'ar "pellgas en dro". Gand an benveg-se ez 'eus tu evit an ardinvik en em gevreañ ouzh ur servijer diabell ha dreuzkas dezhañ peseurt skoilh a c'hellfe c'hoarvezout gantañ. Er mod-se ec'h anavezo ar servij dalc'hen e-ratre e ranko hanterañ hep ma vefe red d'an arveriad pellgomziñ hag en dazont adingalañ al luc'heilerez a-ziabell evit kudennoù elektronek dreist-holl.
Fañch an Uhel
Tonioù
Siwazh ne oa ket bet notennet tonioù ar gwerzioù hag ar sonioù gantañ. Gant ar soner Maurice Duhamel e oant bet dastumet diwezhatoc'h, etre 1909 ha 1912, digant kanerien disheñvel diouzh ar re o doa kanet dirak An Uhel. Embannet en deus an tonioù-mañ, koulz ha re enrollet gant an Aotrou Vallée war bladennoù koar, en e levr "Musiques Bretonnes" deuet er-maez e 1913.