cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ivetig an Dred-Kervella
Buhez
Tapet he deus diplom pe desteni war ar studioù keltiek e Skol-Veur Roazhon-2. Deuet eo da vezañ kelennerez ha difazierez war ar brezhoneg e Skol Ober, ur skol da zeskiñ brezhoneg edo Ivetig an Dred enni abaoe 1972 o tifaziañ. Bet he deus bet betek 30 skoliad war un dro, ul labour hirbadus a-youl-vat.
Abhainn Chluaidh
Red
Redek a ra ar stêr er-maez eus Glasc'ho dre ar gornaoueg, hebiou Rinn Friù (Renfrew), ha dindan ar pont anvet Erskine Bridge goude Dùn Breatann (Dumbarton) war glann an norzh, betek traezhennoù Ardmore Point etre Càrdanros (Cardross) ha Baile Eilidh (Helensburg). En tu enep, war glann ar su, e kendalc'h ar stêr hebiou ar chanterioù diwezhañ e Port Ghlaschu (Port Glasgow) war-du Grianaig (Greenock) ma tizh Tail of the Bank ha ma kej gant Linne Chluaidh (Firth of Clyde).
Yezhoù yuzev-romanek
Yuzev-katalaneg
Aspadennoù eus ar yuzev-katalaneg a chom e lavar kumuniezhioù kripto-Yuzevien Katalonia hag Inizi Balearez.
Yuzev-Italianeg pe italkieg
N'eus ket hiziv an deiz ouzhpenn 200 a dud gouest da gomz flour doareoù disheñvel ar yuzev-italianeg (anvet italkieg a-wechoù, diwar un termen goveliet gant Solomon Birnbaum e 1942). Mont a ra ar yezherien-se d'ober dilerc'hioù ar rannyezhoù yuzev-italianek a veze komzet a-vras gwechall penn-da-benn dre Italia, Korfou hag a-hed aodoù reter ar mor adriatek hag ar mor Ionek.
Yuzev-aragoneg
Komzet eo bet ar yuzev-aragoneg e norzh-kreiz Spagn adal e-tro kreiz an betek an argasadeg eus Spagn. Da neuze eo bet kemmesket gant ar rannyezhoù yuzev-spagnolek all pe eo aet da get, lonket gant rannyezhoù yuzev-spagnolek su Spagn a oa bras o levezon d'an ampoent, dreist-holl en takadoù anvet hiziv País Valencià, Murcia hag Andalousia.
Yuzev-latin pe La‘az
Ent teknikel e vije gwelloc'h komz eus "yuzev-latin boutin" kentoc'h eget eus "yuzev-romaneg". Ar yuzev-latin bet komzet war un dachenn ec'hon-meurbet ha dre zoareoù disheñvel-mat a c'houlakaer bezañ bet ar yezh dibar en implij gant kumuniezhioù yuzev an Impalaeriezh Roman
Yuzev-portugaleg pe Lusitaneg
Graet e vez yuzev-Portugaleg eus yezh kumuniezhig strewet kripto-Yuzevien Portugal. Evel an darn vrasañ eus ar yezhoù yuzevek ez eus bet dalc'het enni henstummoù na vezont ket kavet ken er portugaleg a-vremañ. Treuzvevañ a ra dreist-holl e stumm aspadennoù e lavar kumuniezhioù kripto-Yuzevien e diabarzh Portugal, en-dro da vBelmonte en norzh hag an Algarve peurgetket.
Yuzev-spagnoleg pe ladinoeg
Lies eo anvioù ha stummoù rannyezhel ar yezh-mañ hervez an tachennoù. Diskennad ar spagnoleg evel ma veze komzet gant Sefaraded Spagn - ar mell kumuniezh Yuzevien bras he levezon kent bezañ argaset eus Spagn - eo al ladinoeg
Yuzev-okitaneg pe Chouaditeg
Chouaditeg, pe Yuzev-provañseg pe c'hoazh yuzev-okitaneg eo anv an okitaneg levezonet gant an hebraeg a veze komzet e Provañs ha dre-holl Okitania er Grennamzer. Kavet e vez en amprestoù hebraek zo enni un niver a gemmoù soniadel n'int ket testeniekaet e yezh yuzevek all ebet.
Zarfateg
Zarfateg, pe yuzev-galleg, a reer eus ar yezh, aet da get hiziv an deiz, bet komzet gant Yuzevien Bro-C'hall, an Izelvroioù ha kornôg Alamagn. Moarvat e oa bet komzet ar yezh-se e reter Breizh ivez a-raok d'ar Yuzevien bezañ argaset eus hor bro gant an dug Yann I e 1240.
Istor ha diorroidigezh
Displann a-walc'h eo istor diorroidigezh ar yezhoù yuzev-romanek. Dre vras ez eus daou zoare pennañ da sellet outo. Pe ez int diskennidi eus ar yuzev-latin hag ez eo kenstur o diorroidigezh ouzh hini ar yezhoù romanek all, pe ez int diforc'hadurioù distag ganet e pep kumuniezh unan-hag-unan. Ur sell all eo degemer un tamm eus an daou ha kinnig e teu yezhoù yuzev-romanek zo eus ar yuzev-latin (doareoù zo eus ar zarfateg, chouaditeg, italkieg ha yuzev-katalaneg) ha re all a vije frouezh un emdrodur emren (doareoù zo eus ar zarfateg, yuzev-katalaneg, ladinoeg ha yuzev-portugaleg).
Stad a-vremañ
Marv-mik eo ar yuzev-Latin, ar zarfateg, ar chouaditeg hag ar yuzev-aragoneg. Evit ar yuzev-latin abaoe an Henamzer, ar yuzev-aragoneg er Grennamzer hag ar chouaditeg abaoe marv ar yezher diwezhañ e 1977.
Evit kelo ar yuzev-portugaleg hag ar yuzev-katalaneg ne chom nemet roudoù anezho e lavar kumuniezhioù kripto-Yuzevien al ledenez iberek hag Inizi Balearez.
Daou rummad tud zo c'hoazh e veze komzet ar yuzev-italianeg gant e-tro 5 000 a Yuzevien en Italia. Hiziv ne van a-boan nemet un 200 bennak anezho, tud kozh evit ar pep brasañ.
Teñval e hañval bezañ dazont ar yezhoù yuzev-romanek evel hini an holl yezhoù yuzevek. Deuet eo an hebraeg da vezañ yezh daremprediñ pennañ ar c'humuniezhioù Yuzevien er Reter-kreiz ha yezhoù all evel ar saozneg pe pouez armerzhel yezhoù lec'hel (evel an turkeg dreist-holl) zo uhel o statud ivez.
Gwirioù mab-den
right|thumb|200px|[[Eleanor Roosevelt o terc'hel skrid spagnolek Diskleriadur Etrevroadel Gwirioù Mab-Den''.]] thumb|right|300px|Ar [[Bill of Rights e Bro-Saoz e 1689. 100 vloaz a-raok ma voe "ijinet" Gwirioù Mab-Den gant ar C'hallaoued.]] Gwirioù Mab-Den zo ur meizad a embanner drezañ ez eus un toullad gwirioù diazez, ha heñvel evit pep den war an douar.
E-touez ar gwirioù-se emañ ar gwirioù keodedel, politikel, ar gwir da gaout buhez ha frankiz, frankiz da gomz ha d'en em zisplegañ, ar parded dirak al lezenn, gwirioù kevredigezhel, sevenadurel hag ekonomikel, ar gwir da gaout boued, labour, ha deskadurezh.
Yezh
Tud zo a gav gwelloc'h lavarout Gwirioù an Dud, hervez doare ar brezhoneg da dreiñ an traoù dre al liester, abalamour ivez da orin relijiel an droienn Mab-Den.
Elektra
Elektra (Ἠλέκτρα e henc'hresianeg) a zo anv meur a vaouez e mojennoù Hellaz kozh.
Yezhoù omoek-tanaek ar reter
Un is-skourr eus yezhoù kouchitek ar reter eo ar yezhoù omoek-tanaek ar reter, ennañ 4 yezh komzet en Etiopia ha Kenya:
835
Diwar-benn bloavezh 835 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 835
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 835
Wu Cheng'en
Wu Cheng'en (sinaeg 吳承恩) (1500 - 1582) a oa ur skrivagner sinat eus marevezh an Diernelezh Ming. Ganet e oa bet e Huai'an e proviñs Jiangsu ha studiet eñ-deus e Skol-Veur Nanjing e-pad dek bloazh. E romant pennañ Beaj war-du ar c'hornôk a vez barnet evel unan eus ar romantoù meurañ eus al lennegezh sinat.
Twm Siôn Cati
Twm Siôn Cati, pe Thomas Jones (1530 - 1620), eus Tregaron, e Ceredigion, a oa ul laer war an hentoù, ar "Robin Hood" kembreat. Barzh e oa ivez a-hervez.
Lennegezh
Ur romant saoznek a voe skrivet diwar e benn e 1828 gant T. J. Llewellyn Prichard, Adventures and Vagaries of Twm Shôn Catti.
Tri romant kembraek zo bet skrivet gant T. Llew Jones ivez: Y Ffordd Beryglus, Ymysg Lladron ha Dial o'r Diwedd.
Lanneured
Lanneured a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Landerne, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Tud bet marvet eno
1900 : Feliks Brignou, skrivagner ha troour brezhonek.
Flouperig jave ruz
Ar flouperig jave ruz (liester : flouperiged jave ruz) pe flouperig bihan (liester : flouperiged bihan) a zo ur spesad golvaneged amprevanetaer, Ficedula parva an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous eus Europa an Norzh d'ar Balkanioù, an Oural hag ar C'haokaz.
Kapelle-op-den-Bos
Kapelle-op-den-Bos a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
Isabeau
Isabeau zo un anv-badez gallek, kar da Isabelle.
David Fernández Ortiz
David Fernández Ortiz, bet ganet d'ar 24 a viz Mezheven 1970 en Igualada, e proviñs Barcelona, a zo un aktour ha fentour spagnol.
Rodolfo Chikilicuatre
E 2008 e krou an dudenn Rodolfo Chikilicuatre ha gant an dudenn-se e c'hounez en abadenn Salvemos Eurovisión. Mont a ra neuze da ganañ, en anv Bro Spagn, e Kenstrivadeg eurovision ar c'han 2008 e Belgrad (Serbia). Kanañ a reas Baila el Chiki-chiki, ur ganaouenn hag a broduo tabuterezh da-geñver ul lodenn eus ar c'homzoù e-lec'h ma vez meneget anvioù tud brudet (José Luis Zapatero, Hugo Chávez, Juan Carlos). D'ar 24 a viz Mae, e-pad ar gourfenn, ec'h echuo er c'hwezekvet plas, gant pemp poent ha hanter-kant, a-live gant Albania.
Tsimaneg
Ur yezh digenvez eo an tsimaneg. Komzet eo gant 5.316 a dud war ribl ar stêr Maniqui hag e kerioù San Miguel de Huachi ha Santa Ana de Alto Beni. Tremenet eo c'hoazh ar yezh d'ar vugale met kiniget eo gant ar spagnoleg.
Maikoteg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù kamek eo ar maikoteg (maikoti pe kham, maikoti) komzet gant tro-dro da 2.500 den (1993) e Nepal.
Tsimaneg
Gwelet ivez
Yezhoù Bolivia
Llangan
Llangan zo anv div gêriadenn e Kembre:
Gallout a rafe an anv dont eus anv santez Canna.
Yezhoù rendilek-boniek
Un isskourr eus yezhoù kouchitek ar reter eo ar yezhoù rendilek-boniek, ennañ 2 yezh komzet e Kenya:
1321
Diwar-benn bloavezh 1321 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1321
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1321
Kloued (kumun)
Kloued (Clayes e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Meled e departamant Il-ha-Gwilen.
Anv
Gerdarzh
Ardamezioù
En aour e wezenn diframmet en geot
Magareg ar c'hornôg
Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr ar yezhoù magarek eo ar magareg ar c'hornôg (magar pe magar nuwakot) komzet gant tro-dro da 210 000 den (1994) e Nepal.
Bahingeg
Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr ar yezhoù sounwarek eo ar bahingeg (bahing, rumaldi, bainge rai pe bahing lo) komzet gant tro-dro da 7 000-10 000 den (1991) e Nepal.
C'hwec'h rannyezh a zo:
Arondisamant Verviers
Istor
Savet e voe Arondisamant Verviers e 1815 pa voe lodennet Arondisamant Malmedy hag a oa unan ag an tri Arondisamant eus departamant gall an Ourthe.
Yezhoù sahoek-afarek
Un is-skourr eus yezhoù kouchitek ar reter eo ar yezhoù sahoek-afarek, ennañ 2 yezh komzet en Etiopia hag Eritrea:
Yezhoù somaliek
Un is-skourr eus yezhoù kouchitek ar reter eo ar yezhoù somaliek, ennañ 6 Yezh komzet e Somalia:
Moloed
Ur meuriad eus Soudan eo ar Voloed. O chom emaint e Jebel Malkan e stad Blue Nile, e-kichen an harzoù gant Etiopia. Dezho o-unan e roont an anv Tura-Ka-Molo, ar pezh a dalvez Yezh Molo.
Flouperig kolierek
Ar flouperig kolierek (pe flouperig kolier gwenn) a zo un evn amprevanetaer, Ficedula albicollis an anv skiantel anezhañ.
Moloed
Daveoù
Ar moloeg war Ethnologue
Flouperig kolierek
Annez
Bevañ a ra al labous en Europa.
Magareg ar reter
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù magarek eo magareg ar reter (magari pe manggar) komzet gant tro-dro da 288.383 den (1994) e Nepal.
Kazh gouez
Studiadennoù war an DDN a ziskouezfe ez eus pemp pe c'hwec'h isspesad d'ar c'hazh gouez, en o zouez ar c'hazh doñv :
Yezhoù konsoek-gidolek
Un is-skourr eus yezhoù kouchitek ar reter eo ar yezhoù konsoek-gidolek, ennañ 2 Yezh komzet en Etiopia:
Theudebert
Theudebert zo un anv frankek, diwar theud « tud, pobl » ha berht « skedus », bet anv roueed frank.
Northumberland
Ur gontelezh hag – abaoe ar 1añ Ebrel 2009 – un Velestradurezh unvan (rannet betek 2009 e 6 distrig) eus Bro-Saoz eo Northumberland, tre e biz pellañ Bro-Saoz.
Er reter dezhi emañ Mor an Hanternoz, en hanternoz emañ Bro-Skos, er reter Cumbria, er c'hreisteiz kontelezh Durham, er gevred Tyne ha Wear. Abaoe krouidigezh Tyne ha Wear e 1974 emañ kuzul ar gontelezh e Morpeth, met Alnwick eo pennlec'h ar gontelezh.
E rannvro Biz Bro-Saoz emañ Northumberland.
Gerdarzh
Dont a ra an anv eus rouantelezh kozh Northumbria.
Anthony Robic
Anthony Robic a zo ur c'hoarier mell-droad ganet d'ar 5 a viz Meurzh 1986 e Marselha. Kreizer eo e Stade Lavallois abaoe 2013. Dibabet eo bet gant skipailh Breizh e 2010 abalamour d'e orin breizhat.
Vilafranca
Vilafranca zo un anv a gaver er broioù katalanek hag okitanek.
Troet eo bet an anv okitanek Vilafranca e galleg, ha n'eus nemet an anvioù gallek a zo ofisiel:
Kraainem
Kraainem a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez. Ur gumun izelvroek gant aezamantoù yezhel e galleg eo.
Flouperig hantergolierek
Ar flouperig hantergolierek a zo un evn amprevanetaer, Ficedula semitorquata an anv skiantel anezhañ.
Malaka
Daoust da Valaka da vezañ bet unan eus ar sultanelezhioù koshañ eus Malaysia, n'eus sultan ebet ken e penn ar stad-mañ hiziv an deiz. Penn ar stad eo ar Yang di-Pertua Negeri pe gouarnour.
1941
Diwar-benn bloavezh 1941 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1941
Tuchaeg
Ur yezh digenvez eo an tuchaeg. Komzet e oa gwechall e Pernambuco e Brazil. Aet da get eo hiziv ha tout an izili eus ar meuriad (war-dro 900 e 1995) a gomz portugaleg.
Gwelet ivez
Yezhoù Brazil
Sant-Kongar
Sant-Kongar a zo ur gumun eus Breizh e kanton Mourieg e departamant ar Mor-Bihan, war lez Kanol Breizh.
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed memorialgenweb – Monumant ar re varv.
Yves Tanguy
Raymond Georges Yves Tanguy (5 a viz Genver 1900 e Pariz – 15 a viz Genver 1955 e Woodbury, Connecticut, Stadoù-Unanet) a oa ul livour hag un tresour dreistrealour, bet broadet amerikan.
E vuhez
Tad ha mamm Tanguy a oa a orin eus Breizh. Ganet e voe e savadurioù ministrerezh ar morlu e Pariz. Eno e oa lojet e dad, hag a oa adjudant-evezhier. Mervel a reas tad Tanguy e 1908, hag e vamm a zistroas neuze da Lokorn, padal e chomas Yves Tanguy e Pariz. Eno e studias, hag e-pad ar vakañsoù e tistroe da di e vamm e Breizh. thumb|200px|right|Yves Tanguy : Le Palais aux rochers de fenêtres, 1942. Kreizenn Georges Pompidou, Pariz E 1918 e voe enrollet Tanguy en arme, eno e kejas gant Jacques Prévert. Goude e servij soudard ez eas da Bariz hag e reas meur a vicher. Dre zegouezh e welas un daolenn savet gant Giorgio de Chirico e 1923, ha ken entanet e voe ken e tivizas stagañ gant al livañ. Er memes bloavezh e kasas an hañvezh e Lokorn, asambles gant Jacques Prévert hag e vreur. E 1925 e voe degemeret Yves Tanguy er strollad dreistrealour. Plijet e voe barzhed ar strollad gant ar gweledvaoù savet gantañ enno elfennoù a denn d'ar maen, da eskern gwevn, dremmwelioù eeun, hag enno ivez dremmwelioù linennek hag aergelc'hioù diazezet war an huñvreoù. thumb|200px|right| Ar c'hoari gwazi bet savet gant Yves Tanguy, André Breton, Georges Sadoul, Jeannette Tanguy, Pierre Unik ha Suzanne Muzard. Savet e Enez-Sun,d'ar 26 a viz Gouere 1929 thumb|200px|right| Mod-implij ar c'hoari gwazi, dornskrivet gant Yves Tanguy E 1929 e veajas Tanguy da Enez-Sun, gantañ e oa André Breton ha Suzanne, Georges Sadoul ha Pierre Unik. E miz Here 1929 e voe diskouezet e daolennoù e Pariz, asambles gant re Salvador Dali, Jean Arp ha René Magritte. E zarempred gant Prévert a baouezas, goude m'en defe ar skrivagner savet un destenn dagus diwar-benn André Breton. E 1933 e kemeras perzh e meur a ziskouezadeg dreistrealour e Pariz hag e Brusel. Tresañ a reas ivez skeudennoù a yae da skeudenniñ levrioù Tristan Tzara pe re Benjamin Péret. D'an 3 a viz C'hwevrer 1934 e voe Tanguy e-touez an dreistrealourien a sinas ul lizher a-enep da Salvador Dali. C'hwec'h devezh goude e voe torret e zent e-kerzh un emgann, hag e soñjas kuitaat Frañs ha mont d'ar Stadoù-Unanet. D'ar mare-se e tostaas ouzh Marcel Duchamp hag a oa o chom eno. E 1935 e voe sikouret gant Duchamp, hag un diskouezadeg eus e oberennoù a voe aozet e Hollywood. Degemeret mat-tre e voe e oberennoù er Stadoù-Unanet. E 1938 e tizoloas Tanguy taolennoù an arzourez amerikan Kay Sage. E 1939 e c'hoarias er film dreistrealour Le Violon d'Ingres sevenet gant Jacques Brunius. Er memes bloavezh ez eas d'ar Stadoù-Unanet, en em staliañ a reas asambles gant Kay Sage e New York hag e timezjont e Reno e 1940. E 1946 en em staljont e Woodbury Connecticut.
E 1953 e tistroas da Europa, ha diskouezadegoù a voe aozet e Pariz, Roma ha Milano. Evit ar wech diwezhañ ez eas ivez da Lokorn, eno e welas e c'hoar.
E 1955 e varvas a-daol-trumm abalamour d'ur gwadliñv en e empenn. Yves Tanguy en doa goulennet ma vefe taolet ludu e gorf e bae Douarnenez, rak a orin eus Lokorn e oa e familh. Gant Pierre Matisse e voe sevenet ar c'hoant-se.
E 1963 en em lazhas Kay Sage (ampoezon a dapas) goude bezañ savet roll klok oberenn Tanguy.
Levrlennadur
Lakaet e brezhoneg gant Herve Seubil gKernaudour, hag embannet gant An Here, 2001
Càrna
Enez Càrna zo un enezennig e Loch Suaineard, ur vrec'h-vor, e-kichen ledenez Àird nam Murchan, e kornôg Bro-Skos.
Douaroniezh
Emañ Càrna en aber Loch Teacuis. Cruachan Chàrna eo an dorgenn uhelañ, goloet a vrug. Anezhi e weler A' Morbhairne hag inizi Orasaigh, Colla ha Muile.
Takaleg
Ur yezh sinek-tibetek eus skourr ar yezhoù kamek eo an takaleg (takale pe kham, takale) komzet gant tro-dro da 40.000-50.000 den (1998) e Nepal.
Tost a-walc'h eo d'ar gamalaeg.
Peder rannyezh ez eus
Seversk
thumb|right|Skoed-Ardamez Seversk
Yezhoù doulayek
Un isskourr eus yezhoù kouchitek ar reter eo ar yezhoù doulayek, ennañ 3 yezh komzet en Etiopia:
Westende
Westende en izelvroeg hag e flandrezeg kornôgel a zo war aod Mor an Hanternoz e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Ur gumun e oa gwechall; gant lezenn 1977 eo bet lakaet e kumun Middelkerke. War an aod emañ Westende-Bad (Westende-Kêr-Gouronkañ) ha, nepell e tu an douaroù, ar gêriadenn-orin Westende-Dorp, gant iliz katolik ar barrez hag an ti-polis.
Seversk
Seversk (Северск e rusianeg) a zo ur gêr a Rusia. Brudet eo abalamour d'an embregerezhioù chimik ha nukleel a gaver stank enni.
Westende
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Beziet ez eus bet 3 milour eus ar Rouantelezh-Unanet e bered ar gumun; marvet int e-pad an Eil Brezel Bed.
Seversk
Douaroniezh
Seversk a zo e Siberia en oblast Tomsk, nepell (12 km) eus Tomsk.
Politikerezh
Nikolai Kusmenko eo maer Seversk.
Meirchion ap Typaun ap Cunedag
Meirchion ap Typaun ap Cunedag a oa ur mab-bihan da Cunedda, ha roue kentañ Meirionydd. Dezhañ e roas e dad-kozh un dachenn e kornôg Gwynedd ha warni e savas ur rouantelezh e 445.
E vab Cadwaladr ap Meirchion a renas war e lerc'h.
Padout a reas ar rouantelezh betek amzer Cynan, e 785.
1719
Diwar-benn bloavezh 1719 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Darvoudoù
thumb|155px|right| : [[Liechtenstein.]]
thumb|230px|right| : [[Emgann Glen Shiel.]]
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1719
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1719
Satyajit Ray
Satyajit Ray (সত্যজিত রায় e bengaleg), ganet d'an 2 a viz Mae 1921 e Kolkata, marvet d'an 23 a viz Ebrel 1992 e Kolkata ivez, a zo ur saver-filmoù, ur skrivagner hag ur sonaozour bengalat.
Cana
Cana a zo:
Wulpen (Belgia)
Wulpen en izelvroeg ha Wulpn e flandrezeg kornôgel a zo ur rann-gumun e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Ur gumun e oa gwechall; gant lezenn 1977 eo bet lakaet e kumun Koksijde.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Implijet e voe bered ar gumun e dibenn miz Mae 1940, e-pad an Eil Brezel-bed. Ar soudarded douaret enni a varvas en emgannoù eus dibenn miz Mae 1940 p'edont o wareziñ kiladenn Lu ar Rouantelezh-Unanet war-zu Dukark.
Checheg
Ur yezh sinek-tibetek eus skourr ar yezhoù kamek eo ar checheg (sheshi pe kham, sheshi) komzet gant tro-dro da 7.500 den (1988) e Nepal.
Div rannyezh ez eus:
Urarineg
Ur yezh digenvez eo an urarineg (urarina, itucali, sicmacu pe shimacu). Komzet e vez gant 3.000 a dud e bann Urarinas e Perou. Gant tout an izili eus ar meuriad e vez komzet hag unyezher e vez ar maouezed. Diasur eo he statud, avat, abalamour d’an niver bihan a gomzerien. OVS eo urzh ar frazennoù, ar pezh a zo ral-kenañ.
Gwelet ivez
Yezhoù Perou
Daveoù
Manus, Phyllis. 1992. "Proposiciones de desarrollo y de apoyo y su expresión en las oraciones del urarina."‭ Revista Latinoamericana de Estudios Etnolingüísticos 7: 15-45.
Puma (genad)
Puma zo ur genad e rummatadur ar bronneged.
2 spesad kazheged eus Amerika zo ennañ :
Kaouenn.net
Kaouenn.net a zo ul lec'hienn internet 2.0 a glask bezañ ur skingomz hag ur skinwel war un dro. Videoioù eo a zo dreist-holl e-barzh. Krouet eo bet e miz Kerzu 2006 goude ma 'vefe bet nac'het gant ar CSA reiñ ur frekañs da Gaouenn FM evit bezañ ur skingomz kevredigezhel lec'hel e brezhoneg.
Istor
Kaouenn FM a oa bet krouet e miz Kerzu, ur gevredigezh gant ur 100 bennak a izili ha Gwilhom Morin da brezidant e oa. Kement a spi a oa er raktres-se m'he doa resevet ar gevredigezh skoazell un ugent kumun bennak eus Treger-Goueloù hag un hanter-kant kevredigezh lec'hel all.
Divizet e voe neuze sevel Kaouenn.net, dre ma n'eus ezhomm aotre ebet da vezañ war ar rouedad internet. N'eo ket ken koustus kennebeut bezañ war ar rouedad ha ledanoc'h e vez neuze an dachenn skignañ.
Aozadur
Ur gevredigezh doare lezenn 1901 eo Kaouenn.net. Ur pemp ezel bennak a zo enni bremañ, hag ar prezidant a zo Bertrand ar Gwiader. Ur pal eeun o deus, "reiñ tro d'an holl da gaout abadennoù e brezhoneg pe vefe dre son pe video". Ne resevont tamm yalc'had arc'hant publik ebet evit kas an traoù, met un tamm arc'hant o devez digant tud a galon vat a-wechoù. Diazezet eo ar gevredigezh e Ti ar Vro Treger ha Goueloù e Kawan.
Gant al lec'hienn e vez implijet ar c'hevratoù "Creative Commons" kentoc'h eget ar SACEM.
War al lec'hienn ez eus muioc'h eget 900 fichenn bet krouet, videoioù al lod brasañ anezho. Ar videoioù a vez graet gant tud a youl vat ha kaset e vezont da Gaouenn.net evit lakaat anezho en-linenn. Gweladennet e vez al lec'hienn gant tro 100 den bemdez ha fichennoù 'zo a zo bet kliket ouzhpenn da 2000 gwech warno.
Flouperig (evn)
Ar flouperiged a zo evned eus ar c'herentiad Muscicapidae.
Spesadoù
E-touez ar spesadoù flouperiged emañ : ...
Lennik
Lennik a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
Eaubonne
Eaubonne a zo ur gumun hag ur gêr eus Bro-C'hall e departamant Val-d'Oise, rannvro Enez-Frañs.
Gerdarzh
Eus an anv latin Acqua bona
Monumantoù ha traoù heverk
Pevar monumant istorel zo er gumun :
Gwerzher
Gwerzher (Le Verger e galleg) a zo ur gumun eus Kanton Moñforzh e departamant Il-ha-Gwilen.
Malañseg
.
Krokodiloa ohe azpian
Krokodiloa ohe azpian (ar c'hrokodil dindan ar gwele) zo ur romant euskarek evit bugale skrivet gant Mariasun Landa, embannet e 2002 ha loreet e 2003 gant ar  Premio Nacional de Literatura Infantil y Juvenil  e Spagn, ha troet e meur a yezh (katalaneg, galizeg, kastilhaneg).
E brezhoneg n'eo ket troet c'hoazh.
Nisieg
Ur yezh sinek-tibetek eus skourr ar yezhoù kamek eo an nisieg (nisi pe kham, nisi) komzet gant tro-dro da 3.000 den (1988) e Nepal.
Ur rannyezh ez eus:
Pierre Matisse
Pierre Matisse (1900-1989) a oa ur gwerzher oberennoù arzel, staliet er Fuller Building e New York. Mab d'al livour Henri Matisse e oa.
E New York, e korn ar 57vet Straed ha Madison Avenue, e krouas e ziskouezva hag e ouestlas e vuhez da lakaat anavezout oberennoù Henri Matisse ha re e vignoned : Georges Rouault, André Derain, Alexander Calder, Balthus, Joan Miró, Yves Tanguy, Jean Dubuffet, Augusto Giacometti, Roberto Matta, Wifredo Lam, Zao Wou-Ki ha François Rouan.
Lavarout a reas d'al livour Jean-Paul Riopelle : « ''Mab d'ul livour on, n'anavezan micher all ebet nemet gwerzher. Mard it d'ar strad ez in d'ar strad ivez.'' »
Pa oa dimezet gant Teeny e voe ganet ur mab, Paul Matisse e anv, hag a zeuas da vezañ kizeller. Teeny a zimezas gant Marcel Duchamp goude-se.
Gamaleg
Div rannyezh ez eus:
Yezhoù kouchitek an Uheldiroù
Un isskourr eus yezhoù kouchitek ar reter eo yezhoù kouchitek an Uheldiroù, ennañ 7 yezh komzet en Etiopia:
Gamaleg
Tost a-walc'h eo d'an takaleg.
Union Valdôtaine
An Union Valdôtaine (Unvaniezh Traoñienn Aosta) a zo ur strollad politikel emrener eus ar c'hreiz a zifenn gwirioù ar bobl a gomz arpitaneg e Traoñienn Aosta. Krouet e voe d'an 13 a viz Gwengolo 1945. N'eo ket un darn eus ur c'hevread ha votiñ a ra alies asambles gant an tu-kleiz. Un ezel eus Emglev Libr Europa eo en un doare ofisiel, met ne gemer ket perzh he c'hannad ken en oberiantizoù ar c'hevread abaoe 1999.
E dilennadegoù broadel 2001 e c'hounezas daou sez : Ivo Collè er parlamant hag Augusto Rollandin er sened. E dilennadegoù 2006 ez eas kuit eus e gevread gant an tu-kleiz da aozañ ul listenn unanet, "Vallée d'Aoste Autonomie - Progrès Fédéralisme", hec'h anv, gant daou strollad bihan Stella Alpina ha Fédération Autonomiste. An diviz a voe abeg un disrann er strollad ha war-dro 50 eus e izili, prezidant kozh ar rannvro, Carlo Perrin, en o zouez, a yeas kuit eus ar strollad da grouiñ Pour une Union Valdôtaine Libre.
30% eus ar mouezhioù a c'hounezas an Union Valdôtaine evit an dilennadegoù d'ar parlamant ha 32% evit re ar sened, ar pezh na oa ket a-walc'h da gaout ur c'hannad.
Canna (santez)
Canna a oa ur santez vrezhon eus kreisteiz Kembre er.
Union Valdôtaine
Guido Cesal eo sekretour ar strollad abaoe kendalc'h Saint-Vincent e 2006.
Canna (santez)
Sevel a reas ilizoù e Llangan, Sir Gaerfyrddin ha Llangan, Bro Morgannwg. E Kerdiz e kaver hec'h anv e karterioù Treganna ha Pontcanna.
Union Valdôtaine
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Canna (santez)
Mojenn
A-hervez e oa merc'h da Tewdwr Mawr eus Breizh, niz d'ar roue Arzhur. Dont a reas da Gembre gant he fried Sadwrn (gwelout Llansadwrn), hag o mab Crallo. Mont a reas kuit Sadwrn da benetiour da Enez Mon, ha hi da addimeziñ. Ur mab all he doe, Elian Geimiad, a gaver e anv e Llaneilian, en Enez Mon, hag e Llaneilian-yn-Rhos. Met ne anavezer ar munudoù-se eus he buhez nemet diwar skridoù faltazius Iolo Morganwg, ur barzh awenet eus an XIXvet kantved.
Istor
Koulskoude e ouzer eo bet leanez e Llangan (Sir Benfro), hag e voe kizellet he dremm e kroaz iliz Llangan (Morgannwg). E-kichenik emañ Ffynnon Ganna (Feunteun Canna, haCanna's Holy Well e saozneg), ma teuas pirc'hirined e-pad kantvedoù.
Goueliet e vez ar santez d'ar 25 a viz Here.
Strathclyde
Strathclyde zo un anv-lec'h saoznek a denn da zouaroniezh hag istor Bro-Skos hag a c'hall ober anv eus :
Santez-Lusenn
Santez-Lusenn zo ur gumun e Breizh e kanton Kerc'hfaou, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Douaroniezh
War ribl Norzh al Liger emañ, 6 km er Reter da Naoned. Meurvorel eo an hin.
Anv
Erwan Vallerie ː Sancta Lucia,.
Ardamezioù
En glazur e alc'hwez en aour hag ur c'hleze en argant e grogenn ha dornell en aour, lammellet o-daou, e vevenn en erminoù
Lizherennegoù jorjiek
Meur a lizherenneg a zo bet implijet evit skrivañ ar jorjieg abaoe m'eur krog d'e skrivañ (gwelet pelloc'h). Hiziv an deiz e vez implijet an doare skrivañ anvet Mc'hedrouli (მხედრული, "skritur milourel").
Implijet e vez al lizherenneg jorjiek a-vremañ (mc'hedrouli) da skrivañ ar jorjieg dreist-holl, met ivez un nebeud yezhoù kaokazek all.
Teir lizherenn ha tregont a zo el lizherenneg a vez implijet hiziv an deiz evit skrivañ ar jorjieg a-vremañ. Lizherennoù all a zo bet implijet gwechall ivez (diskwelet e mouk en daolenn a-is):
Istor al lizherenneg(où)
Ijinet e oa bet doare-skrivañ koshañ anvet Asomtavrouli ("lizherennoù bras", gwelet a-us) pe Mrgvlovani "skritur ront" e 412 a-raok Jezuz gant beleion jorjieg Matra (perseg Mithra), bet cheñchet un tammig gant ar roue Parnavaz I ag Iberia e 284 aJ.
Deuet e oa war wel un doare-skrivañ all en IXvet kantved anvet Nousc'huri ("lizherennoù bihan") pe kutc'hovani ("karezennek"). Implijet e veze an asomtavrouli hag an nousc'houri, anvet a-stroll c'houtsouri (ხუცური, pe "skritur an iliz"), evit sevel skridoù relijiel ma talveze al lizherennoù asomtavrouli da lizherennoù bras.
Deuet eo war wel al lizherenneg a vez implijet hiziv anvet Mc'hedruli (მხედრული, "skritur milourel") evit ar wech kentañ en XIvet kantved. Implijet e veze betek ar XVIIvet kantved evit sevel skridoù na dennent ket d'an iliz, met war-lerc'h e veze implijet al lizherennoù-se evit an holl skridoù, relijiel pe get.
Peristhenes
Peristhenes a oa mab da Aigyptos ha Kaliadne e mojennoù Hellaz kozh. Dimeziñ a reas da Elektra, an Danaidenn, merc'h da Zanaos, ha lazhet e voe ganti.
836
Diwar-benn bloavezh 836 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 836
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 836
Hermann Frieb
Hermann Frieb (11 a viz Kerzu 1909, Mauerkirchen - 12 a viz Eost 1943, München) a oa ur politikour sokial-demokrat alaman hag ur stourmer enepnazi. Ezel eus ar rouedad Neu Beginnen e oa.
Liedekerke
Liedekerke a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
Cadwaladr ap Meirchion
Cadwaladr ap Meirchion a oa mab da Meirchion ap Typaun ap Cunedag ha roue Meirionydd. N'anavezer netra a-zivout e vuhez. Ur gwaz da rouantelezh Gwynedd e oa moarvat.
Constant Le Doré
Constant Le Doré a zo bet ganet e 1840 e Brest ha marvet e 1881.
E dad a oa alc'hwezour-juntrour er porzh. Constant Le Doré a laboure en Arsanailh e Brest. Devezhiour e oa da gentañ, a-raok dont da vout mevel morlu e servij ar c'hontaouerezh e renouriezh ar C'hanolierezh.
E miz Gwenholon 1869 e savas ur gevrenn ag an Etrebroadelenn e Brest.
Kazh penn plat
Ar c'hazh penn plat (Prionailurus planiceps pe Felis planiceps pe Ictailurus planiceps) a zo ur c'hazh bihan (45 cm) eus gevred Azia. Gell-du eo e greoñ gant un nebeud brizhelloù du war e c'houzoug hag e bavioù berr. Ront eo e zivskouarn. E benn a zo disheñvel-tre ouzh hini ar c'hizhier arall. Plat eo gant ur fri hir. Ar c'hazh penn plat zo unan eus an tri c'hazh n'int ket gouest da guzhat o skilfoù (an daou arall eo ar c'hazh-ki ha kazh Irimote).
Er c'hoadegoù glavek e vev, e-kichen an dour. Un aneval-noz eo ha debriñ a ra raned, pesked ha grilh-dour.
En arvar bras eo ar c'hazh penn plat hag e 1985 e kredjod e oa aet da get. Adkavet e voe e 1991. Ne vev nemet en un nebeud lec'hioù e Sumatra ha Malaysia. N'eo ket hemolc'het, met en arvar emañ en abeg da distrujadeg ha dibezhiadeg e annez. Krediñ a reer ez eus war-dro 10.000 kazh plaen o fenn er bed, disrannet e poblañsoù bihan nebeutoc'h eget 1.000 hinienn enno.
Gwarezet eo e-barzh an holl vroioù eus ar rannved ha meneget eo e stagadenn I ar CITES.
Liammoù diavaez
Ar c'hazh penn plat
Gwez-kachou
Ar gwez-kachou (Acacia catechu) zo gwez eus kerentiad ar Fabaceae a orin eus Azia hag a gaver eus ar Pakistan betek Indonezia. Gallout a reont kreskiñ betek 15 metr uhelder. En India ez eus bet anavezet tri seurtad: Acacia catechu, Acacia catechuoides hag Acacia sundra. Kavet e vez ar gwez-kachou e meteier etre 0 ha 1 500 m, gant ur wrez keitat etre 32° ha 39 °C, ha glaveier keitat etre 500 ha 2000 mm.
Deskrivadenn
Dizeil e vez A. catechu e-pad ur pennadig e-pad ar c'houlz-amzer tomm. E norzh India e kollont o deil war-dro miz C'hwevrer. Delioù nevez a vount adalek diwezh miz Ebrel pe e miz Mae. Diwan a ra ar bleuñv er memes koulz hag an deil nevez. E bleuñv e chom ar gwez betek miz Gouere pe miz Eost.
Kreskiñ a ra buan ar c'hlor. Degouezh a reont en o ment e miz Gwengolo pe e miz Here.Treiñ a ra o liv eus glas da glas-arruz ha goude se da c'hell. Azviñ a reont adalek diwezh miz Du betek deroù miz Genver. Kouezhañ a ra ar c'hlor nepell goude bezañ azvet. Kregiñ a ra e miz Genver hag e kendalc'h er mizioù goude. Lod eus ar c'hlor a chom er gwez betek miz Here goude, d'ar c'houlz-se avat eo aet an had da fall abalamour d'an amprevaned. Kaset e vez an had gant an avel hag e tiwanont pa zistro ar monson.
Strathclyde (rannvro)
Strathclyde, pe Srath Chluaidh e gouezeleg, a oa unan eus an nav rannvro a oa bet krouet e Bro-Skos e 1973 ha distroadet e 1996. Anvet e oa diwar anv Rouantelezh Strathclyde kozh.
Gwez-kachou
Gounezerezh
Gounezet e vez ar gwez-kachou evit o c'hoad ruz-teñval. Produet e vez war-dro 6000-9000 tonenn bep bloaz, en India dreist-holl (gant ur produadur bihanoc'h e Pakistan, Bangladesh, Myanmar hag e Thailand. Ar Pakistan eo an enporzhier pennañ.
Diwar ar c'hoad e vez fardet ul livadur gell arruz, a vez implijet evit kivijañ ar c'hroc'henoù. Implijet e veze ivez gwezhall evit kachouañ gouelioù ar bigi, da lâret eo o intrañ gant an danvez-se evit o gwareziñ a-enep an amzer hag al louedadur.
Ar c'hivij tennet eus ar gwez-kachou zo implijet en India abaoe deroù an istor. Ur skrivagner europat a venegas A. catechu evit ar wezh kentañ e 1514. Ober a rae ‘cacho’ anezhañ ha disklêriañ a rae e veze ezporzhiet eus Cambay da Valaka. Implijet eo en Europa adalek ar XVIIvet kantved. Adalek deroù an XIXvet kantved e veze implijet kalz e Bro-C'hall hag en doa un dalvoudegezh ekonomikel bras a-walc'h. Ar c'hentañ kementadoù kivij a zegouezhas en Europa a oa bet adezporzhiet eus Bro-Japan hag a veze anvet ‘terra japonica’ rak krediñ a raed e oa ur seurt douar pe ur maenad.
Apotikerezh
Implijet e vez evit pareañ an tanavenn, ar paz, ar bronkezfo hag ar c'hudennoù ezmoriñ. En India e vez chaoket an delioù evit terriñ an naon.
Anvioù skiantel all
thumb|E-men kavout gwez-kachou er bed. Kavout a reer anvioù all er skridoù skiantel.
Kazh pavioù du
Ar c'hazh pavioù du (Felis nigripes) zo ur bronneg bihan a vev e Suafrika, Namibia, Angola, Botswana ha Zimbabwe.
Digenvez e vev hag oberiant eo diouzh an noz. Abalamour da se ne vez ket gwelet alies. Diouzh an deiz e kuzh e douarennoù, e krugelloù merien-gwenn kleuz pe dindan ar struzh.
Graet e vez Miershooptier anezhañ (Tigr Anthill) abalamour d'e galonegezh. Hervez mojennoù ar Saned int loened kalonek-kenañ a c'hell lazhañ jirafenned zoken dre droc'hañ o gwazhienn-c'houzoug.
Kreizamerika
Kreizamerika (spagnoleg : América Central ha Centroamérica) zo ul lodenn eus ar c'hevandir amerikan etre harzoù su Mec'hiko e Norzhamerika ha harzoù gwalarn Kolombia e Suamerika, da lavaret ar strizh-douar a zo etre div rann vras ar c'hevandir. A-wechoù e vez lakaet an Antilhez e-barzh.
Kazh pavioù du
Etre unan ha pevar c'holen a vez ganet (daou hepken ar peurliesañ) bewech. Pemp mizvezh e chomont gant o mamm. Daou dorad a c'hell bezañ ganet gant ur barez bep bloaz. Tachenn chase ar parezed zo bihanoc'h (war-dro 10 km²) eget hini ar pared (war-dro 29 km²).
Kreizamerika
En tu-hont d'ar yezhoù amerindianek orin eo spagnolek an holl Stadoù kreizmerikan war-bouez Belize, ma'z eo ar saozneg ar yezh ofisiel.
Kazh pavioù du
Daou isspesad a anavezer :
Orestes (mab Agamemnon)
Orestes (Ὀρέστης / Oréstês e gregach) a oa mab Agamemnon ha Klytaimnestra hervez gwengelouriezh Hellaz. Breur e oa eta da Ifigeneia hag Elektra, hag ivez, hervez Sofokles hag Euripides, da C'hrysothemis.
Anv anezhañ zo e meur a vojenn ha meur a bezh-c'hoari gregach, ha stag eo e anv ouzh follentez ha glanidigezh. Abalamour ma talv e anv kement ha "den ar menez" eo stag ivez ouzh skeudenn an den gouest da vezañ trec'h war an diaezamantoù.
Mojenn
Mab-bihan da Atreüs e oa, diskennad da d-Tantalos ha Niobe, dindan ur wallblanedenn eta, ha mallozh an doueed zo war an tiegezh-se. A-raok brezel Troia, hag eñ bugelig c'hoazh, e oa prometet da zimeziñ d'e geniterv Hermione, merc'h d'ar roue Menelaos, ha da Elena. N'edo ket er gêr pa zistroas e dad Agamemnon eus ar brezel, ha pa voe lazhet gant e vamm Klytaimnestra hag he serc'heg Aigisthos.
Sevel a reas aon d'e c'hoar Elektra e vije lazhet he breur yaouank ivez. Panevet e vagerez Arsinoe, hervez Pindaros, e vije bet graet e stal dezhañ ivez, rak fellout a rae d'e vamm lazhañ ar mab war-lerc'h an tad. Neuze e voe fiziet ar bugel en o eontr Strofios, a oa o chom e Fokis. Chom a reas Elektra e ti he mamm muntrerez, atav o klemm, hag atav o soñjal e distro Orestes un deiz, da ober o stal da vuntrerien o zad.
Mignoned e teuas Orestes hag e genderv Pylades da vezañ.
Kerzh da lazhañ an daou o deus lazhet, adpren ar marv dre ar marv, skuilh ar gwad p'eo bet skuilhet ar gwad. Sede a voe orakl Apollon neuze.
Hag Orestes, gant Pylades, e genderv hag e vignon, ha distreiñ da Argos, di e dud, e-lec'h ma adkavas Elektra a degemeras anezhañ gant levenez. Mennet ar paotr da seveniñ an dial ha lazhañ e vamm hag he serc'heg.
Sevel a reont un irienn evit lazhañ an daou vuntrer. Orestes ha Pylades a yeas d'ar palez hag e kasas ar c'heloù ma oa marvet Orestes.
Met Klytaimnestra a ouezas e oa e vab deuet evit he lazhañ. Klask a reas kendrec'hiñ Orestes ne c'helle ket lazhañ e vamm p'en doa dija lazhet Aigisthos. P'en doa lazhet e vamm, ec'h embannas Orestes a-daol-trumm e oa taget gant maouezed du, dezho blev graet gant sarpantoù, an Erinied, maouezed an dial e oant, hag e tec'has kuit d'ur vro pell alese. Diwar ali Apollon ez eas da Zelfi evit bezañ dilammet eus pec'hed ar mammlazh gant an doueez Athena. Ma lavare Apollon e oa eñ atebeg al lazhadeg e kendalc'has an Erinnied sevel o c'hlemmoù. Nac'hañ a reas Orestes ne oa ket atebeg, met pa lavaras e oa bet didamallet eus ar muntr, ec'h embannas Athena e oa an hini kentañ eus e familh o anavezout e oberoù fall ken e talc'has da gendrec'hiñ an Erinnied hag ar re-se a yeas da vezañ an Eumenided, da lavaret eo an Hegaraded. Orestes a chomas en harlu, met mallozh tiernelezh an Atreidi a yeas da get.
Eizh vloaz war-lerc'h, hag eñ en e 20 vloaz, ez eas Orestes da c'houlenn ali orakl Delfi, beleg Apollon, a oa mouezh an doue e-unan. War e ali groñs e tistroas da vro e dad, gant e genderv Pylades, mab Strofios, da zialiñ ar muntr, da lazhañ ar vamm dreitourez hag he serc'heg. Hervez Aesc'hylos en em gavas ar breur hag ar c'hoar war bez o zad Agamemnon e-lec'h ma oant deuet o-daou da ober al lidoù d'ar re varv. Eno eo e voe aozet o zaol ganto.
Damheñvel eo an istor kontet e pezhioù Sofokles hag Euripides, anvet Elektra. E-barzh an Odysseia e vez kinniget skouer vat Orestes da d-Telemac'hos, a laosk e vamm da vezañ hegazet gant danvez-priedoù.
Goude an torfed e sav morc'hed en Orestes ha Merc'hed ar Gounnar war e lerc'h noz-deiz, rak int-i eo a zo karget da gastizañ ar re a dorr lezenn an doujañs dleet da dad ha mamm. Repu a ya da glask da dempl Delfi, met Apollon e-unan, goude m'en doa iset anezhañ d'ober e dorfed, n'hall ket ober tra da wareziñ ar paourkaezh Orestes diouzh heuliadoù e wallober. Koulskoude, a-benn ar fin, setu an doueez Athena oc'h aozañ ur prosez dirak daouzek barner. Goulenn o freizh a ra an Erinied. Lavarout bezañ sentet ouzh Apollon a ra Orestes. C'hwec'h barner enep dezhañ, c'hwec'h all a-du gantañ. Gant mouezh an doueez e vo saveteet.
Aze ez echu an istor hervez Aisc'hylos. Pelloc'h avat ez a Euripides. Dont a ra Apollon da c'hourc'hemenn da Orestes tec'hel rak Merc'hed ar Gonnar da d-Tauris, ha da zegas ac'haleno delwenn e c'hoar, an doueez Artemis, a oa kouezhet eus lein an neñvoù, da Aten. Hag Orestes mont, gant e genderv. Erruet eno, setu ar bobl da dapout anezho, d'o bac'hañ, evit o aberzhiñ da Artemis, hervez m'emañ ar c'hiz gante. Met piv e oa ar velegez karget d'ober an aberzh, nemet Ifigenia, c'hoar all Orestes. Ha hi da ginnig leuskel he breur da vont gant ma kasfe ul lizher eviti da Hellaz. Nac'h a ra Orestes mont, fellout a ra dezhañ chom da vezañ lazhet, goulenn a ra digant e genderv mont en e lec'h. A-benn ar fin e tec'h an tri gant an delwenn.
Distro da Hellaz, setu Orestes o vont da roue Mykenai, bro e dad (ret eo bet lazhañ Aletes, mab Aigisthos a-raok), hag Argos ha Lakonia ouzhpenn.
Flemmet e voe, a-hervez gant un naer en Arkadia. Degaset e voe e gorf da Sparta ma voe beziet, hag azeulet evel un doue da c'houde.
Anime
Anime (japaneg アニメ), diwar animēshon (アニメーション) eo anv hollek an tresadennoù-bev – filmoù ha stiradoù – a vez savet e Japan.
Manga eiga (film manga) a veze implijet da envel an tresadennoù-bev a zo diazezet war mangaoù. Ledanoc'h eo ster anime, a dalvez da envel ivez ar stiradoù hag ar filmoù blivet ha n'int ket diazezet war mangaoù.
Seurtoù anime
Meur a seurt anime a zo.
Geriaoueg
Geriaoueg saoznek ar sinema a vez implijet ivez gant ar dud a sav anime.
Jagwarundi
Ar jagwarundi (Puma yagouaroundi pe Herpailurus yagouaroundi) a zo ur bronneg krenn e vent a vev e Kreizamerika hag en Amerika ar Su. 65 cm eo hirder e gorf ha 45 cm hini e lost. Berr eo e bavioù. Divskouarn berr ha ront en deus ha liv e vlevenn a c'hell mont eus gris da c'hell-du hervez an hiniennoù. Studiadennoù diwar e c'henoù o deus diskouezet eo ar jagwarundi kar d'ar puma.
Er strouezhegoù ha tost eus an dour e vev dreist-holl, met un nebeud loened zo er c'hoadegoù trovanel ivez. Un aneval noz pe peuznoz eo. Chaseal a ra war an douar zoken m'eo ampart da bignat er gwez. Debriñ a ra pesked, bronneged bihan ha stlejviled.
Goude bezañ douget he re vihan e-pad 70 devezh, e c'han ar barez etre unan ha pevar c'hazhig. En o oad gour e vezont goude daou vloaz.
Liammoù diavaez
Jagwarundi
Alembon
Alembon a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Béhagnies
Béhagnies a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ:
Yezhoù kamek-magarek-tchepangek-sounwarek
Ur isskourr eus ar yezhoù mahakirantiek eo ar yezhoù kamek-magarek-shepang-sunwarek komzet e Nepal.
Isrannet e vez ar yezhoù er skourr-mañ evel-henn:
Kumuniezh kumunioù ar Porc'hoed
Kumuniezh-kumunioù ar Porc'hoed a oa ur gumuniezh kumunioù lec'hiet e departamant ar Mor-Bihan. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa kendeuzet e Ploermael Kumuniezh.
Kumunioù
Enni ez e oa c'hwec'h kumun:
Viverridae
Viverridae a zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged, ennañ ar c'hizhier-banal, ar binturong, al linsanged hag an darn vrasañ eus ar siveted.
Isabeau Bavaria
Isabeau Bavaria, pe Isabeau de Bavière hervez hec'h anv gallek, pe Elisabeth von Bayern a-raok hec'h eured (1371- 29 a viz Gwengolo 1435), a oa merc'h da Stefan III, dug Bavaria-Ingolstadt, ha da Taddea Visconti (1351–1381). Dimeziñ a eure d'ar roue gall Charlez VI d'ar 17 a viz Gouhere 1385, pa ne oa-eñ nemet 16 vloaz, ha hi 14. Ha setu hi rouanez Bro-C'hall, en amzer ar Brezel Kant Vloaz, da vare Skism Bras ar C'hornôg.
Troet he fried Charlez VI da foll, hi an hini a voe e penn ar C'huzul-ren, gant an noblañsed uhel. Politikourez fin ne oa ket, ha ret e vije bezañ bet dirak an daou zen edo ar galloud gwir etre o daouarn, dug Orleañs, Loeiz Orleañs (e penn an Armagnaged) ha dug Bourgogn, Fulup an Her, hag e vab Yann Dizaon war-lerc'h e varv e 1404.
Fulup an Her, Dug Bourgogn, a oa rejant Bro-C'hall da c'hortoz ken e vije Charlez en oad da ren.
He bugale
Daouzek bugel he doe:
Yezhoù kirantiek
Ur is-skourr eus ar yezhoù mahakirantiek eo ar yezhoù kirantiek komzet e Nepal hag en India (moinbeg).
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù en is-skourr-mañ:
Sivet-palmez roudennek
Ar sivet-palmez roudennek (Hemigalus derbyanus) a zo ur bronneg hag a vev e gevred Azia. Ar spesad nemetañ eo er genad Hemigalus.
Lizherenneg armeniek
Krouet e oa bet al lizherenneg armeniek gant Sant Mesrop e 405. Implijet e vez evit skrivañ an armenieg.
Posupl eo e vije bet levezonet diorroadur al lizherenneg gant doare-skrivañ all, da skouer ar pahlavi, lizherenneg ar sirieg pe c'hoazh hini ar fenesieg. Met dre vras ez eo kazi sur e vije bet kemeret lizherenneg ar gresianeg da batrom pennañ evit krouiñ al lizherenneg armeniek.
Pluhernin
Pluhernin a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Kistreberzh e departamant ar Mor-Bihan.
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed
Kopteg
Ur yezh afrez-aziatek eus is-skourr ar yezhoù egiptek eo ar c'hopteg (ⲙⲛⲧⲣⲙⲛⲕⲏⲙⲉ met rem en kēme; "yezh pobl Egipt" e kopteg) komzet gwezhall en Egipt.
Ar c'hopteg eo stad diwezhañ emdroadur ar yezhoù egiptek, hag e tiskenn war-eeun diouzh an henegipteg a veze skrivet e hieroglifoù, er skritur hieratek, hag er skritur demotek. Skrivet e vez gant al lizherenneg koptek zo ur seurtad un tamm disheñvel diouzh al lizherenneg gresianeg, gant un nebeud lizherennoù (disheñvel hervez ar rannyezh) a zeu rak-eeun diouzh ar skritur demotek. Evel yezh vev er vuhez pemdeziek e oa bet ar c'hopteg en e vleuñv war-dro 200 goude J.-K. betek 1100 goude J.-K. Kemeret e oa e lec'h tamm-ha-tamm gant arabeg Egipt. Chom a reas bev war ar maez avat betek ar kantved d'an nebeutañ. Deuet eo hiziv an deiz da vezañ yezh liderezh an Iliz reizhkredennour koptek hag an Iliz katolik koptek (war un dro gant arabeg ha gresianeg).
<!--
Rannyezhoù
Coptic possesses a number of regional dialects that were in use from the Mediterranean coast and south into Nubia, as well as the western oases. However, while many of these dialects reflect actual regional linguistic variations, some are more probably localised orthographic traditions and likely should not be taken as a true indication of linguistic variation.
Rannyezhoù pennañ ar c'hopteg eo:
1720
Diwar-benn bloavezh 1720 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Kopteg
Sahideg
Sahidic (formerly called Thebaic) is dialect in which most known Coptic texts are written, and was the leading dialect in the pre-Islamic period. It is thought to have originally been a regional dialect from the area around al-Ashmunayn (ancient Hermopolis magna), but around AD 300 it began to be written in literary form, including translations of major portions of the Bible. By the 6th century a standardised spelling had been attained, and it was highly influential as the standard dialect for the Coptic Orthodox Church throughout Egypt. Almost all native authors in Coptic wrote in this dialect. Sahidic was, beginning in the 9th century challenged by Bohairic, but is attested as late as the 14th century.
1720
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1720
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1720
Kopteg
Bohaireg
The Bohairic (or Memphitic) dialect is generally believed to originate in the western Nile delta. The earliest Bohairic manuscripts date to the 4th century AD, but most texts come from the 9th century and later; this may, however, be due to poor preservation conditions for texts in the humid regions of northern Egypt. It shows several conservative features in lexicon and phonology not found in other dialects. Bohairic is dialect used in the liturgy of the Coptic Orthodox Church, replacing Sahidic some time in the 11th century. As a contemporary liturgical language, Bohairic is generally pronounced using the so-called "reformed pronunciation" mandated by Pope Cyrillus IV (1854–1861), modelling the pronunciation of Coptic letters after their equivalents in Modern Greek.
Some members of the Church have attempted to revive the Bohairic dialect as a language of daily usage, and a number of booklets and grammars have been published to this end. (For one thorough example, see Mattar 1990.)
Ac'hmimeg
Akhmimic was localised around the town of Akhmim (ancient Panopolis), and flourished during the 4th and 5th centuries, after which it became extinct. Akmimic is phonologically the most archaic of the Coptic dialects. One characteristic feature is the retention of the phoneme /x/, which is realised as /š/ in most other dialects. Similarly, it uses an exceptionally conservative writing system strikingly similar to "Old Coptic".
Fayoumeg
Fayyumic (or Faiyumic; in older works it is often called Bashmuric) was utilised primarily in the Fayyūm region west of the Nile Valley. It is attested from the 3rd to the 10th centuries. It is most notable for writing ⲗ l where other dialects generally use ⲣ r.
Oksyrync'heg
Oxyrhynchite (also called Mesokemic or (confusingly) Middle Egyptian) was localised in Middle Egypt around Oxyrhynchus, and shows similarities with Fayyumic. It is attested in manuscripts from the 4th and 5th centuries.