cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Agostino Carracci
Breur e oa da Annibale Carracci, ha kenderv da Lodovico Carracci.
Brudet eo e bennoberenn Komunion Sant Girolamo a zo bremañ e Mirdi al Louvre). Sikour e vreur Annibale a eure Agostino da ober ul lodenn eus al labour er Palez Farnese. Brudet eo ivez evel engraver. Ouzhpenn da se e savas ur studienn a bellwelad ha tisaverezh evit Akademiezh Bologna.
Kumuniezh kumunioù Bro Kemperle
Kumuniezh kumunioù Bro Kemperle, berraet e Kumubrok, a oa ur gumuniezh kumunioù e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Krouet eo bet e 1993. E 2002 e oa war-dro 51 000 den o chom enni, war un tamm douar 600 km². Treuzfurmet e oa d'ar 1 a viz Genver 2016 en ur gumuniezh tolpad-kêrioù anvet Kemperle Kumuniezh.
Agostino Carracci
Ober a reas livadurioù evit bout engravet ha lakaet el levr I Modi.
Skol Bologna
Skol Bologna a oa ur bodad livourien italian e Bologna, e dibenn ar XVIvet kantved hag er XVVIIvet, kevezerez da skolioù Firenze ha Roma.
E-touez ar re vrudetañ e oa ar vreudeur Carracci, Agostino hag Annibale hag o c'henderv Ludovico.
Goude-se e teuas livourien varok all : Domenichino ha Lanfranco.
1836
Diwar-benn bloavezh 1836 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Samieg
Ur skourr eus ar yezhoù finnek-ougrek eo ar yezhoù samiek pe lappek (samieg: sámegiella) komzet gant tro-dro da 20 000 den en holl e lec'hioù zo eus Norvegia, Sveden, Finland ha Rusia. Yezh pobl ar Sámied an hini eo.
Rannyezhoù
Isrannet e vez ar yezhoù samiek e daou vloc'had pennañ, enne meur a rannyezh:
E lec'hioù zo ez eo posupl kompren ar rannyezhoù komzet e takadoù stok-ha-stok, met seul belloc'h ez eer seul vrasoc'h e vez an diforc'h etre ar rannyezhoù betek ma ne zeuer ket a-benn d'o c'hompren. Diaes eo evit an dud a gomz rannyezhoù eus ur bloc'had kompren tud all hag a ra gant yezhoù eus ar bloc'had all.
1836
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1836
Samieg
Statud ar yezh
Disheñvel eo statud ar yezh hervez ar vro ma vez komzet:
Hervez al Lezenn diwar-benn ar samieg (1991) e c'heller implijout ar samieg evit mont e darempred gant melestradurezh ar gouarnamant.
Doareoù-skrivañ
Krouet ez eus bet meur a zoare-skrivañ unvan pe get evit ar samieg hervez al lec'h ma vez komzet:
Gujarat
Kalz a labouradegoù a zo e Gujarat, ar pezh a ra d'ar stad-se produiñ 19,8% eus marc'hadourezhioù greantel India. Uheloc'h eo ar goproù well-wazh eget e stadoù all India. E 2001 e oa annezet gant ouzhpenn 50 milion a dud.
Gandhinagar eo ar gêr-benn, ur gêr savet a-ratozh, diwar netra, evit bezañ pennlec'h ar stad hag anvet diwar Mahatma Gandhi a oa genidik eus Gujarat. Ahmedabad eo kêr vrasañ ar stad.
Ar goudjarateg (Gujarati) eo yezh ofisiel ar stad. Hag Hindoued eo an darn vrasañ eus an annezidi.
E 1960 e oa bet krouet stad Gujarat evel m'emañ bremañ pa oa bet rannet Stad Mumbai diwar abegoù yezhel. Stad Mumbai hec'h-unan a oa bet savet e 1956 gant douaroù a oa e prezidantelezh Mumbai da vare an drevadennerien saoz.
Leuven
Leuven (en alamaneg: Löwen; e galleg: Louvain; e walloneg: Lovin) a zo ur gêr hag ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez. Pennlec'h Arondisamant Leuven eo.
Oc'heg
Oc'heg (Ossé e galleg) a oa ur gumun eus Breizh e Kanton Kastell-Bourc'h e departamant Il-ha-Gwilen.
Enez Cybi
Enez Cybi (Ynys Gybi e kembraeg, Holy Island e saozneg) a zo un enezenn vihan e gwalarn Kembre (war-dro 464 ha), er c'hornôg da Enez Môn.
55° 32′ Norzh eo he hedred ha 5° 05′ Kornôg he ledred.
Etre Enez Cybi hag Enez Môn ez eus ur ganol anvet Afon Crigyll, ha meur a bont zo dreisti da genstagañ an div enezenn.
Hec'h anv
Dont a ra hec'h anv eus hini sant Cybi.
Holy (santel) a vez graet anezhi e saozneg abalamour d'an niver bras a vezioù, a beulvanoù hag a daolioù-maen a zo warni.
1338
Diwar-benn bloavezh 1338 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Enez Cybi
Menezioù
200px|thumb|[[Mynydd Twr eo lec'h uhelañ Enez Cybi ha Môn.]]
1338
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1338
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1338
Kreñvlec'h Breendonk
Implijet e voe da gamp-bac'h gant an nazied adalek an 20 a viz Gwenholon 1940 betek miz Gwengolo 1944. Ar c'hamp-bac'h nemetañ e Belgia eo.
Ul lec'h-koun eo bremañ.
Turku
Turku (e finneg; Åbo e svedeg) zo ur gêr vras e Finland. Kêr-benn proviñs Finland ar C’hornôg eo. Ur gêr zivyezhek eo, ent-ofisiel, hag enni emañ ar skol-veur svedek nemeti zo e diavaez Sveden (Åbo Akademi). Sez arc’heskopti Finland zo e Turku ivez.
Koekelare
Koekelare (e flandrezeg kornôgel:Kookloare) a zo ur gumun a Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez.
Turku
Yezhoù
E 2005 e oa 174 868 den o chom e Turku, hag en o zouez e oa 89,1 % a finnegerien, 5,2 % a svedegerien ha 5,6 % a dud a gomze yezhoù all.
Idris Gawr
Idris Gawr, Idris ap Gwyddno e anv klok, a voe roue Meirionnydd etre 580 ha 632. E anv en deus roet da g-Cadair Idris, menez uhelañ Merionnydd. Hervez an hengoun eo eno emañ e vez. Hogen gwall ec'hon eo an dachenn.
E 632 e voe lazhet war ribl an Hafren gant Oswald Northumbria.
Kortemark
Kortemark en izelvroeg hag e flandrezeg kornogel a zo ur gumun a Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez.
Kegin an taiga
Kegin an taiga a zo ur golvaneg, Perisoreus infaustus an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous e taiga hanternoz Eurazia.
693
Diwar-benn ar bloavezh 693 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 693
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 693
Tromsø
Tromsø zo ur gêr e hanternoz Norvegia, e kontelezh Troms. E miz Genver 2007 e oa 64 495 a annezidi.
Istor
Lakaet e voe da gêr, ent ofisiel, e 1794. Met un iliz a oa savet eno war-dro 1250. E-kreiz an ne oa c'hoazh nemet 1400 den o chom e Tromsø. Kresket eo kalz abaoe fin an. E-pad an Eil Brezel-bed e voe sez gouarnamant Norvegia e Tromsø e-pad ur pennadig.
Adapaeg
Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr yezhoù tibetek ar su eo an adapaeg (adap) komzet e Boutan.
Tromsø
Douaroniezh
thumb|left|350 px|Porzh Tromsø Ur porzh-mor eo Tromsø, ur porzh-pesketa dreist-holl. Savet e voe da gentañ war un enezennig anvet Tromsøya, met en em astenn a ra bremañ war an douar-bras ivez. Ur skol-veur zo e kêr, enni 6000 studier. Digoret e oa bet e 1972 ha dont a ra tud eus ar bed a-bezh da studiañ enni ar voroniezh hag an hinouriezh.
Dre m'emañ Tromsø en hanternoz d'ar C'helc'h arktek e pad an noz dibaouez etre an 22 a viz Du hag an 20 a viz Genver : e-keit-se ne sav ket an heol. A-hend-all e pad an deiz dibaoouez etre an 21 a viz Mae hag an 23 a viz Gouere, hep n'afe an heol da guzh. Met dre m'emañ dourioù klouar ar Gulf Stream o tremen dirak an aod, ne vez ket re yen e-pad ar goañv : etre 4° ha 5° C e vez gwrezverkoù ar goañv, well-wazh, ha etre 10° ha 11° C e-pad an hañv.
thumb|250px|right|Tromsø, e miz Gouere 2003: Ar gwel war-du ar gwalarn.
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Tromsø gant dek kêr e broioù all :
Colectivo Socialista
Ar Colectivo Socialista ("Strollad Sokialour") a zo unan eus an aozadurioù anavaezet ez-ofisiel e diabarzh Bloque Nacionalista Galego (BNG, "Bloc'had Broadelour Galiza"), ennañ ur 150 ezel/ez bennak e 2002.
Samieg Akkala
Ur yezh samiek eo samieg Akkala (samieg an norzh: áhkkilsámegiellais) eus familh ar yezhoù finnek-ougrek komzet gant 1 den nemetken e 2002 (Marja Sergina, a zo marvet d'an 23 a viz Kerzu 2003) e Ledenez Kola e Rusia.
Ur yezh varv an hini eo hiziv.
Amaranth
Amaranth zo un anv-lec'h saoznek en Amerika.
Remiz ar yalc'h
Remiz ar yalc'h a zo un evn, Remiz pendulinus an anv skiantel anezhañ.
Doareoù pennañ
thumb|left|250px|Neizh remiz ar yalc'h Anavezet-mat e vez al labous evit e neizh dibar.
Annez
Kavet e vezont en Eurazia, eus gevred da su Europa.
Scheemda
Scheemda (distagañ :) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Groningen en Izelvroioù. Ar c'hêrioù ha kêriadennoù da-heul a ya d'ober ar gumun: Heiligerlee, Midwolda, Nieuw-Scheemda, Nieuwolda, Oostwold, Scheemda, ’t Waar ha Westerlee.
thumb|right|200px|Iliz Nieuwolda thumb|right|200px|Toren Scheemda
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Scheemda ez eus 15 dileuriad :
{| BORDER="0"
Dazont
A-benn ar 1añ a viz Genver 2010 e vo kendeuzet Reiderland, Scheemda ha Winschoten e kumun Oldambt. Winschoten eo a vo lakaet da bennlec'h.
Dispac'h saoz
Pa gomzer eus Dispac'h saoz e komzer :
Samieg Kemi
Ur yezh samiek eo samieg Kemi eus familh ar yezhoù finnek-ougrek komzet gwechall e su Laponia e Finland.
Disheñvel a-walc'h e oa an doare-yezh samiek-mañ diouzh ar yezhoù samiek all, nemet gant samieg Inari ha samieg Sami hag a oa tost a-walc'h dezhañ.
Ur yezh varv an hini eo, aet da get ur c'hant vloaz bennaket zo ha ne van nemet un nebeud roudoù skrivet eus ar yezh-se, en o zouez div varzhoneg gant Olof (Mattsson) Sirma hag ur c'heriaoueg verr.
Aldobrandino II d'Este
Aldobrandino II d'Este a oa ur priñs italian e dibenn an XIIIvet kantved e kêr Ferrara. Mab e oa da Obizzo II d'Este ha da Jacopina Fieschi, nizez (pe merc'h, da laras lod) d'ar pab Adrian V.
Dont a reas da vout markiz Ferrara da varv e vreur henañ Azzo VIII d'Este e 1308, hag evit se e tilezas e wirioù da vout aotrou e Modena ha Reggio. Mervel a reas e 1326.
<BR>
Krakperoked Kramer
Ar c'hrakperoked Kramer a zo ur spesad evned trovanel, Psittacula krameri an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Psittacus Krameri da gentañ-penn (e 1769) gant an naturour aostrian Giovanni Antonio Scopoli (1723-1788) : dougen a ra anv an naturour alaman Wilhem Heinrich Kramer (?-1765).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
694
Diwar-benn ar bloavezh 694 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Partido Independentista Puertorriqueño
thumbnail|80px|kleiz|PIP
694
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 694
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 694
Samieg Kildin
Ur yezh samiek eo samieg Kildin (са̄мь кӣлл saaḿ kiill) eus familh ar yezhoù finnek-ougrek komzet gant tro-dro da 500 den e Ledenez Kola e gwalarn Rusia.
Brokateg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tibetek ar su eo ar brokateg (brokkat pe brokskad) komzet gant tro-dro da 300 den (1993) e Boutan.
Partido Independentista Puertorriqueño
Ar Partido Independentista Puertorriqueño zo ur strollad politikel eus Puerto Rico a c'houlenn dizalc'hted an enezenn diouzh Stadoù-Unanet Amerika.
1339
Diwar-benn bloavezh 1339 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1339
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1339
Samieg Kildin
Skrivet e vez gant al lizherenneg kirillek gant un nebeud lizherennoù ouzhpenn:
А/а, Ӓ/ӓ, Б/б, В/в, Г/г, Д/д, Е/е, Ё/ё, Ж/ж, З/з, И/и, Й/й, Ҋ/ҋ, К/к, Л/л, Ӆ/ӆ, М/м, Ӎ/ӎ, Н/н, Ӊ/ӊ, Ӈ/ӈ, О/о, П/п, Р/р, Ҏ/ҏ, С/с, Т/т, У/у, Ф/ф, Х/х, Ц/ц, Ч/ч, Ш/ш, Щ/щ, Ъ/ъ, Ы/ы, Ь/ь, Ҍ/ҍ, Э/э, Ӭ/ӭ, Ю/ю, Я/я, Ј/ј, Ѣ/ѣ, ʼ
Samieg Inari
Ur yezh samiek eo samieg Inari (anarâškiellâ) eus familh ar yezhoù finnek-ougrek komzet gant tro-dro da 300-400 den e norzh Finland, dreist-holl e Inari.
N'emañ ket ar yezh-mañ en arvar da vont da get doaust d'an niver izel-tre a dud a ra ganti dre ma'z eus ur politikerezh yezh hag a dalvez d'he gwareziñ hag implijet e vez ingal gant 10% eus an dud o labourat evit melestradurezh ar Stad.
Christopher Browning
Christopher R. Browning zo un istorour amerikan, ganet d’an 22 a viz Mae 1944, studiet gantañ al loskaberzh pe ar Shoah. E levr brudetañ a zo Ordinary men, a studi ennañ bagad 101 an Ordnungspolizei, ar polis alaman, a oa kustum da lazhañ Yuzevien. Hervez a skriv ne oa ket an dud se na diaouled na tud sot-nay gant an naziegezh, nemet tud ordinal eus kêr Hamburg ha ne oant ket bet kavet mat a-walc’h evit monet da vrezeliñ.
Eil kantved
|  | Eil milved
Blues Explosion
Garv ha trouzus o sonerezh, un darzhadenn èl meneget e-barzh añv ar strollad, ur meskaj rock-noisy, rock'n roll, blues, soul, hip hop, get ur solo theremin (ur benveg get delezioù hag un tredanvaez a vez kemmet àr-bouez an daouarn é fichal e-tal dezhe, peadra da vouetaat un osilerez (neuennerez) a ra hag a gemm an notennoù sonerezh) ennañ ur wezh an amzer.
Eil kantved
../.. | | | Eil kantved | | | ../..
Blues Explosion
E-raok seniñ e-barzh The Jon Spencer Blues Explosion e oa bet Spencer e Pussy Galore ha Boss Hog. Nevez zo eo bet kemmet añv ar strollad da vBlues Explosion nemetken. Drevezañ Elvis a ra Spencer àr ar leurenn : setu soñj tud zo.
Eil kantved
Bloavezhioù 100 | Bloavezhioù 110 | Bloavezhioù 120 | Bloavezhioù 130 | Bloavezhioù 140
Blues Explosion
Eilet eo bet R.L. Burnside get Jon Spencer Blues Explosion en album "A Ass Pocket of Whisky".
Eil kantved
Bloavezhioù 150 | Bloavezhioù 160 | Bloavezhioù 170 | Bloavezhioù 180 | Bloavezhioù 190
D'ar 101 e krog an Eil kantved hag echuiñ a ra d'an 31 Kerzu 200.
Blues Explosion
Kenlabouret o deus ivez get Andre Williams (en doa kempennet "Acme").
Tog Panama
thumb|right|Tog Panama. thumb|left|Ur stal togoù jipijapas en Ecuador, ha bruderezh e saoznegthumb|left|[[Sant Jakez, gant ul livour dianav eus Perou er XVIIvet kantved, ur sombrero Panamá war e benn. ]]
Un tog Panama, anvet sombrero Panamá e spagnoleg, pe jipijapa (hervez ar spagnoleg), zo un tog ha ne vez ket graet e Panamá met en Ecuador, e Cuenca, e kanton Montecristi.
Blues Explosion
Sonadegoù e Breizh
Teir sonadeg a zo bet graet gant Blues Explosion e Breizh :
Manisa
Manisa zo ur gêr e kornôg Turkia, kêrbenn proviñs Manisa.
War-dro 275.000 annezad zo enni.
Istor
En henamzer e oa Magnesia ad Sipylum anv kêr, distreset tamm-ha-tamm e Manisa.
Er XIVvet kantved e oa kêrbenn beylik ar Saruhanoğulları (Mibien Saruhan).
Lec'h mojennel
War tor menez Spil (Spil Dağı) emañ ar roc'h o leñvañ (Ağlayan kaya) : hervez ar vojenn eo Niobe, merc'h Tantal, troet e maen gant Zeus goude lazhadeg he bugale gant Apollon hag Artemis.
Tregont Mac'homer Aten
An tregont Mac'homer a zigrezk kalz gwirioù an Ateniz. Denesadur d'an reizhaouriezh a voe miret evit 500 uhelad. Da 3000 Antenad hepken e rojod ar gwir da zougen armoù pe da vezañ barnet gant ur juri. Da gantadoù a geodeourien e voe ret evañ ar c'hegid.
Kaset kuit eus ar galloud a voe an Tregont Mac'homer gant Thrasybulus hag e gevridi tebat e 403 kent Jezuz-Krist.
Washington (stad)
Washington (distagadur IPA: [ˈwɑʃɪŋtən]) a zo unan eus an 50 stad a ya d'ober Stadoù-Unanet Amerika, e gwalarn ar vro, war lez ar Meurvor Habask.
Olympia eo ar gêrbenn, ha Seattle ar gêr vrasañ.
An anv
Dont a ra anv ar stad eus hini George Washington, kentañ prezidant ar Stadoù-Unanet. N'eus stad all ebet a vije anvet war-lerc'h ur prezidant.
Stad Washington a vez graet Washington State pe The state of Washington anezhi, abalamour d'he disheñvelout diouzh Washington, D.C., kêrbenn ar Stadoù Unanet.
Istor
Washington a voe stummet diwar lodenn gornôk Washington Territory ha degemeret en Unvaniezh evel an 42vet ezel e 1889.
Poblañs
E 2006 e oa bet kontet 6,395,798 a dud. "Washingtonians" a vez graet anezho.
Napoleon
Napoleon (pe Napoleone en italianeg, ar yezh orin) zo un anv-den brezhonek ha saoznek ral hiziv hon deiz, a zeu, a-hervez, eus "Neapolis" (kêr Naplez) hag ar ster orin a vije "eus Naplez".
Hervez tud zo e vefe ur ger gregach, "Napoleoun", deuet eus "napè" pe "napos", a dalv kement ha "traonienn goadek" ha "leon" ; gant se e talvezfe an anv kement ha "leon an draonienn".
Roet e veze kalzig en Italia hag e Korsika a oa e-barzh Republik Genova e-pad kantvedoù. Goude an Impalaeriezh c'hall kentañ e voe roet e Bro-C'hall, hag ivez met nebeutoc'h e Norzhamerika.
Tud, lec'hioù, ha traoù zo bet anvet Napoleon, en kantved dreist-holl.
Traoù
-e Bro-C'hall:
-e broioù all:
-er bed a-bezh:
Azzo VIII d'Este
Azzo VIII d'Este (marvet d'an 31 a viz Genver 1308) a oa markiz Ferrara, Modena ha Reggio eus 1293 betek e varv.
Markiz e voe war-lerc'h marv e dad, Obizzo II. Damveneg a ra Dante en Inferno, en dije muntret e dad. Lavarout a ra ivez e oa e hantervab, met n'eo ket sklaer pe e oa lezvab pe mab bastard.
E penn kentañ e amzer-ren ne reas nemet brezeliñ : gant Padua, pa voe anvet da varkiz, gant Parma ha Bologna e 1295-99. Tamallet e voe dezhañ muntr priñs Bologna, Jacopo del Cassero, a enebe ouzh e raktresoù.
Dimeziñ
Francesco d'Este a guitaas Ferrara pa zegouezhas Beatrice hag a eas gant ar c'heodedoù kevredet a-enep da Azzo e 1306, da virout outañ a ren e Lombardia a-bezh.
Nikolaz Rossolimo
Mestrc'hoarier echedoù ukrainat, gresian, gall ha stadoùunanedat eo.
Mestr Meur Etrebroadel adalek 1953.
E 1929 e kuitaas Ukraina a-gevred gant e vamm rusian-ukrainat evit mont da Bariz (Bro-C'hall).
Eilvet e voe goude José Raúl Capablanca e 1938 en un tournamant e Pariz.
Pemp gwezh e voe kampion Pariz.
E 1948 ha 1949 e reas div wezh match nul a-enep da Savielly Tartakower.
Da SUA ez eas e 1953 da adkavout e dad (hemañ a oa gresian). Gober a reas meur a vicher. Mervel a reas goude bout bet gloazet en ur gwallzarvoud.
Ur bartienn
Rossolimo-Paul Reissman, Puerto Rico e 1967:
1.e4 e5
2.Mf3 Mc6
3.Fc4 Fc5
4.c3 Mf6
5.d4 exd4
6.cxd4 Fb4+
7.Fd2 Fxd2+
8.Mbxd2 d5
9.exd5 Mxd5
10.Db3 Mce7
11.O-O c6
12.Tfe1 O-O
13.a4 b6
14.Me5 Fb7
15.a5 Rc8
16.Me4 Dc7
17.a6 Fa8
18.Dh3 Mf4
20.Ra3 Me6
21.Fxd5 cxd5
22.Mf6+ Rh8
Kyiv
50.45°N, 30.52333°W Kyiv (en ukraineg: Київ "Kyiv", anavezet a-raok gant ar stumm rusek: Киев "Kiev") eo kêr-benn Ukraina. Kêr vrasañ ar vro eo ivez ha tost da 3 milion a dud a oa o vevañ enni e 2021. War lezioù ar stêr Dnipro eo bet savet.
Nikolaz Rossolimo
Ur bartienn
23.Dg6!! Dc2
Kyiv
Kiev zo ur greizenn c'hreantel, skiantel, skolveuriek ha sevenadurel abouez en Europa ar Reter. E-touez he monumantoù emañ Iliz-veur Santez-Sofia. Ur rouedad metro ha trenoù banlev he deus.
Nikolaz Rossolimo
Ur bartienn
24.Rh3! 1-0
Skeudenn:26px-Chess ndl44.png
Kyiv
Unan eus koshañ kêrioù Europa ar Reter eo. Da gentañ ne oa nemet ur greizenn a genwerzh slav diazezet er kantved war an hent kenwerzhel etre Skandinavia ha Kergustentin. Dindan truaj rouantelezh ar C'hazared e oa ar vourc'h betek ma voe kemeret gant ar Vareged (vikinged) e kreiz ar kantved. Dont a reas da vezañ kêr-benn priñelezh Kiev, divraz Rusia a-vremañ. Peurzistrujet e voe ar gêr e 1240 gant an alouberien vongol ha koll a reas e fouez e-pad kantvedoù. Chom a reas dindan veli he amezeien c'halloudus : Lituania, Polonia hag a-benn ar fin Rusia.
Mont a reas ar gêr e-barzh an impalaeriezh rus ha bleuniañ a reas e-pad an Dispac'h industriel etre fin an kantved ha 1918, ar bloaz ma teuas da vezañ kêr-benn Republik Poblel Ukrania. Disklêriañ a reas ar Republik-se he dizalc'hiezh met ne voe ket gwerc'hel e-pad pell peogwir e voe staget ouzh an Unvaniezh Soviedel. E 1934 e voe kêr-benn Republik Soviedel Ukraina. Tost peurzistrujet e voe e-pad an Eil Brezel Bed, adsavet buan goude-se avat ha dont a reas da vezañ trede kêr pobletañ an Unaniezh Soviedel.
Kêr-benn Ukraina e teuas da vezañ goude diskar an URSS ha disklêriadur dizalc'hiezh ar stad nevez e 1991. Kreskiñ a reas fonnus gant distro Ukrainiz bet o chom e republikoù all an Unvaniezh Soviedel. Chom a ra ar gêr pinvidikañ ha pobletañ ar vro. Genadoù ar servijoù hag an arc'hant bras en deus kemeret plas greanterezh an armoù hag a oa bras e blas en armerzh ukrainat kent.
Brezel 2022
D'an e krogas Emgann Kyiv kaset gant an arme rus. Kuit e oa aet an hanter eus ar boblañ d'an estrenvro.
Gromeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tibetek ar su eo ar gromeg (groma pe tromowa) komzet gant tro-dro da 12.840 den en holl (1993) e Sina dreist-holl hag ivez en India.
Div rannyezh ez eus: gromeg uhel ha gromeg izel.
Eil dispac'h saoz
Gant an Eil dispac'h saoz (1688 - 1689), pe The Glorious Revolution e saozneg, e voe diskaret ar roue saoz Jakez II.
Mechelen
Mechelen (e galleg: Malines, en alamaneg: Mechelin) a zo ur gêr hag ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen. Pennlec'h Arondisamant Mechelen eo.
Djireleg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tibetek ar su eo an djireleg (jirel pe ziral) komzet gant tro-dro da 8.000-10.000 den (1998) e Nepal.
Kırıkkale
Kırıkkale zo ur gêr e kreiz Turkia, kêr-benn proviñs Kırıkkale. War-dro 230.000 annezad zo o vevañ enni.
Lakeg (tibetek)
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tibetek ar su eo al lakeg (lakha pe tshangkha) komzet gant tro-dro da 8.000 den (1993) e Boutan.
Sant-Ider
Sant-Ider (Saint-Didier e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Douaroniezh
War lez ar stêr Yegn emañ Sant-Ider.
Ardamezioù
En argant plezhek en gul.
Brezel-bed kentañ
130vet Rujumant Troadegiezh.
695
Diwar-benn ar bloavezh 695 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 695
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 695
Pig c'hlas
Anvet e voe Corvus cyanus da gentañ-penn (e 1776) gant al loenoniour ha louzawour alaman Peter Simon Pallas (1741-1811).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an eizh isspesad anezhañ :
Leòdhas
Leòdhas pe Eilean Leòdhais (distaget, "Enez Leòdhas") a zo rann hanternoz un enezenn a Skos (anvet Lewis e saozneg). Na Hearadh eo anv kreisteiz an enezenn (Harris e saozneg), goude ma n'eus nemet un enezenn en holl e gwirionez, staget an div lodenn anezhi gant un erv, ha hi an hini vrasañ eus an Inizi Gall pellañ (Na h-Eileanan Siar e yezh ar vro). Izeloc'h eo douaroù Leòdhas eget re Na Hearadh, a zo meneziek.
Douaroniezh
Kêr nemeti Leòdhas eo Steòrnabhagh (Stornoway e saozneg).
Istor
Ur c'hoari gwezboell kozh a voe kavet e Leòdhas er bloaz 1831.
Poblañs
Steòrnabhagh (Stornoway) eo ar gêr vrasañ, hag ar porzh: alese ez eer da Ulapul a zo e douar-bras Bro-Skos.
E niveradeg 2001 e oa 16 872 a dud e Leòdhas. Saozneg eo ar yezh ofisiel met skritelloù e gouezeleg zo ha 60 % eus an dud a gomz ar yezh.
Echedoù
Brudet eo e bed ar c'hoarierion echedoù abalamour da bezhioù echedoù Leòdhas bet kavet en enezenn.
Einsatzgruppen
An Einsatzgruppen (un anv alamanek a dalvez kement ha strolladoù oberoù arbennik) a oa bagadoù damsoudardel eus an Trede Reich stag ouzh ar Reichssicherheitshauptamt (RSHA) a veze fiziet enne lazhañ an dud « diezhomm » (yuzevien, komunourien hag o c’homiserien bolitikel, tud a relijion, tsiganed, heñvelrevaded, tud siek) er broioù aloubet er reter (Polonia, Unaniezh Soviedel), hep kemer ar boan d’o barn.
En e levr Ordinary Men e studi an amerikan Christopher Browning petra zo bet kaoz da oberoù tud ar 101añ batailhon eus ar polis alaman a zo bet barnet war-lerc’h ar brezel dre m’o devoa lazhadeget Yuzevien e Polonia.
Lounanakeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tibetek ar su eo al lounanakeg (lunanakha) komzet gant tro-dro da 700 den (1998) e Boutan.
1340
Diwar-benn bloavezh 1340 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1340
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1340
Esau
<HR noShade> Esau (en hebraeg: עֵשָׂו, hebraeg eeun Esav, hebraeg tiberiek Ēśāw) e oa mab henañ Is'hak ha Rivka, ha breur Jakob e Levr ar C'heneliezh.
Ar stumm Esav a vez implijet gant Job Lec'hvien ha Pêr ar Gall en o zroidigezh eus an Testamant Kentañ embannet gant An Tour-Tan.
Blavezh
Etre Gwareg ha Pondi ivez e kresk ar Blavezh da furmiñ Lenn Gwerledan, ul lenn artifisiel savet e 1930 evit produiñ tredan. Abalamour da stankell Gwerledan, n'eus ket mui a vageerezh war ar ganol.
Layakeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tibetek ar su eo al layakeg (layakha) komzet e Boutan.
Blavezh
Orin an anv
Hervez Léon Fleuriot e teufe eus ur ger rakkeltiek blau- = glaz hag e talvezfe evit geuniek rak e Dornskrid Leiden e weler an henvrezhoneg blavati spisc'heriet evet latin paludati.
Angres
Angres a zo ur gumun eus departamant gall ar Pas-de-Calais e Bro-C'hall.
Samieg Skolt
Ur yezh samiek eo samieg Skolt (sääʹmǩiõll ) eus familh ar yezhoù finnek-ougrek komzet gant war-dro 400 den e Finland hag ivez el lec'hioù stok e Rusia.
Ur politikerezh yezh ofisiel a zo e Finland hag eno e vez gwarezet ar yezh-se hag ur yezh ofisiel eo zoken e kêr Inari ma vez kelennet er skolioù. Finneg eo yezh an darn vrasañ eus an dud yaouank avat, hag yezh en arvar da vont da get emañ dre an diouer a dud yaouank a ra ganti.
Skrivet e vez gant ar lizherenneg latin gant un nebeud lizherennoù ispisial ouzhpenn.
Charlez VIII (Bro-C'hall)
thumb|200px|right|Charlez VIII Charlez Eizh (1470 – 1498), roue Bro-C'hall, a oa mab mab d'ar roue Loeiz Unnek ha da Charlotte de Savoie (war-dro 1439-1483).
E vuhez
Ganet e 1470 e kastell Amboise ha marvet dre wallzarvoud er memes lec'h e 1498. Ren a reas goude marv e dad e 1483, hogen, pa ne oa nemet 13 vloaz, dindan e c'hoar Anne de Beaujeu betek e vajoriezh e 1491, ha ganti e voe lakaet da zimeziñ da Anna Vreizh.
Bugaleaj
Klask a reas priñsed ar rouantelezh c'hall lakaat al lezrouanez da blegañ ouzh o bolontezioù hag a renas ar Brezel foll outi eus 1485 da 1488. Loeiz, dug Orleañs, ha Frañsez II, dug Breizh, a vodas aotrounez all evit stourm ouzh armeoù ar Roue.
Samieg Ter
Ur yezh samiek eo samieg Ter (darjisámegiellais) eus familh ar yezhoù finnek-ougrek komzet gant tro-dro da 6 den nemetken e reter Ledenez Kola e Rusia.
Charlez VIII (Bro-C'hall)
Brezel gant Breizh ha dimeziñ
Trec'h e voe Charlez war arme dug Breizh Frañsez II en emgann Sant-Albin-an-Hiliber e 1488. Rediet e voe Frañsez II da sinañ ur feur-emglev e Sablé ma asantas drezañ goulenn aotre ar Roue a-raok eurediñ e verc'hed. Mervel a reas goude dindan miz.
Samieg Ter
En arvar da vont da get buan-tre eo ar yezh-mañ abalamour d'an diouer a dud barrek warni.
Charlez VIII (Bro-C'hall)
Brezel gant Breizh ha dimeziñ
E 1491 ez eas an arme roueel da lakaat seziz war gêr Roazhon, pa oa an dugez Anna Vreizh, 14 vloaz dezhi, a-drek ar mogerioù. Dont a reas Anne de Beaujeu a-benn da rediañ anezhi da zimeziñ gant ar roue yaouank, kaset e voe kuit eus Breizh, ha lidet e voe an eured e kastell Langeais, e Touren.
Brezel en Italia
Pa oa dimezet e dad gant Mari Anjev e klaskas Charlez VIII adpiaouiñ gwirioù a oa bet da familh Anjev war rouantelezh Naplez. E 1495 e aloubas dugelezh Milano, met rediet e voe da zont en-dro da Vro-C'hall pa savas war un dro enep dezhañ ar Pab, Alesant VI, an impalaer aostrian, Maksimilian Iañ, Fernan, roue Aragon, ha Republik Venezia.
Marche-en-Famenne
Marche-en-Famenne a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e proviñs Luksembourg. Pennlec'h Arondisamant Marche-en-Famenne eo.
Siirt
Siirt zo ur gêr e gevred Turkia, kêrbenn proviñs Siirt.
War-dro 120.000 annezad zo enni.
Sikimeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tibetek ar su eo ar sikimeg (sikkim bhotia, dandzongka, lachengpa pe sikami) komzet gant tro-dro da 28.600 den (1996) e Sikkim en India.
Inzar
Inzar eo anv un aozadur broadelour galizek krouet diwar unvanidigezh Movemento Comunista de Galicia ha skourr c'halizek ar Liga Comunista Revolucionaria ("Kevredad Komunour Dispac'helour"), treuzzfeurmet e strollad politikel e 1991 stag ouzh Izquierda Alternativa.
E 1993 e oa bet degemeret Inzar evel unan eus an aozadur anavezet e diabarzh Bloque Nacionalista Galego (BNG, "Bloc'had Broadelour Galiza"), met n'en deus bet morse kalz a bouez er Bloc'had, gantañ 234 ezel/ez e 2002.
Penn brudetañ arn aozadur eo Xesús Veiga Buxán, bet dileuriad e Paralamant Galiza.
Käthe Kollwitz
frame|right|Delwenn Käthe Kollwitz e Berlin, kizellet gant Gustav Seitz (1960) Käthe Kollwitz a zo bet ganet d'an 8 a viz Gouere 1867 e Königsberg (en Alamagn d'ar c'houlz-se, bremañ "Kaliningrad" e Rusia), marvet d'an 22 a viz Ebrel 1945 e Moritzburg, nepell eus Dresden (Alamagn).
Kizellourez ha livourez alaman. Sokialourez ha peoc'hourez vrudet.
Takpeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr Yezhoù ladakek eo an yakpeg (takpa pe dwags) komzet e Sina.
1341
Diwar-benn bloavezh 1341 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1341
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1341
SOS homophobie
right|thumb|350px|Logo SOS homophobie
SOS homophobie a zo anv ur gevredigezh disklêriet hervez lezenn 1901 hag a zo he fal stourm a-enep d'ar gwalldiforc'h graet ouzh an dud abalamour d'o revelezh ha sevel a-enep d'ar feulster raze diazezet war an homofobiezh hag al lesbofobiezh.
Krouet e oa bet ar gevredigezh d'an 11 a viz Ebrel 1994 ha graet e vez war he zro gant tud a youl vat e Frañs a-bezh. Ezel eo eus Kreizenn Gae ha Lesbian Pariz (CGL de Paris). Er penn-kentañ e oa bet krouet evit ma c'hellfe an dud gervel dre pellgomz hep reiñ o anv evit klemm rak ar feulster homofobiel. Diwar se e felle d'ar gevredigezh dielfennañ stad ar gudenn e Frañs ha neuze lakaat war evezh ar bolitikourion, ar mediaoù hag an dud dre vras dre o c'helaouiñ en un doare pishoc'h.
Zangskareg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr Yezhoù ladakek eo ar zangskareg (zangskari) komzet en India gant 8.000-10.00 den (1984).
Vlagtwedde
Vlagtwedde (distagañ : ) a zo ur gumun e proviñs Groningen en Izelvroioù. Ar c'hêrioù ha kêriadennoù da-heul a ya d'ober ar gumun: Abeltjeshuis, Bakovensmee, Barnflair, Borgertange, Borgerveld, Bourtange, Burgemeester Beinsdorp, De Bruil, Ellersinghuizen, Hanetange, Harpel, Hasseberg, Hebrecht, 't Heem, Jipsingboermussel, Jipsingboertange, Jipsinghuizen, Lammerweg, Laude, Lauderbeetse, Laudermarke, Lauderzwarteveen, Leemdobben, Maten, Munnekemoer, Over de Dijk, Overdiep, Pallert, Plaggenborg, Poldert, Renneborg, Rhederveld, Rijsdam, Roelage, 't Schot, Sellingen, Sellingerbeetse, Sellingerzwarteveen, Slegge, Stakenborg, Stobben, Ter Apel, Ter Apelkanaal, Ter Borg, Ter Haar, Ter Walslage, Ter Wisch, Veele, Veerste Veldhuis, Vlagtwedde, Vlagtwedder-Barlage, Vlagtwedder-Veldhuis, Weende, Weenderveld, Weite, Wessingtange, Wollingboermarke, Wollinghuizen, Zandberg ha Zuidveld.
Samieg ar su
Ur yezh samiek eo samieg ar su (samieg an norzh: lullisámegiella) eus familh ar yezhoù finnek-ougrek komzet gant tro-dro da 500 den e Sveden ha Norvegia.
Vlagtwedde
thumb|right|220px|Iliz Vlagtwedde
Brokpakeg
Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr yezhoù tibetek ar su eo ar brokpakeg (brokpake, mira sagtengpa, dakpa, brokpa, dap pe meragsagstengkha) komzet gant tro-dro da 5 000 den (1993) e Boutan.
Vlagtwedde
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Vlagtwedde ez eus 17 dileuriad :
1455
Diwar-benn bloavezh 1455 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1455
Samieg ar su
Div rannyezh pennañ ez eus e gwirionez:
1455
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1455
Samieg ar su
Skrivet e vez gant al lizherenneg latin:
A/a, B/b, D/d, E/e, F/f, G/g, H/h, I/i, (Ï/ï), J/j, K/k, L/l, M/m, N/n, O/o, P/p, R/r, S/s, T/t, U/u, V/v, Y/y, Æ/æ, Ø/ø, Å/å
Tchangtangeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr Yezhoù ladakek eo an tchangtangeg (changthang, rong, rupshu pe stotpa) komzet en India war ar vevenn gant Tibet.
Samieg Ume
Ur yezh samiek eo samieg Ume (samieg an norzh: ubmejesámiengiälla) eus familh ar yezhoù finnek-ougrek komzet gant 20 den nemetken e Sveden ha Norvegia.
En arvar da vont da get emañ ar yezh-mañ abalamour d'an niver izel-tre a dud barrek warni.
Roll lennoù pennañ ar bed
Roll al lennoù pennañ renket hervez ar c'hevandirioù
Kanada
Jedet eo bet e vije 32 000 lenn pe tro-war-dro e Kanada. Marteze eo ar c'hementad lennoù brasañ er bed evit ur vro nemetken.
378
Diwar-benn ar bloavezh 378 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ul Lun
Kaliningrad
Kaliningrad (rusianeg: Калининград), anvet gwechall Königsberg (alamaneg), Królewiec (poloneg), Karaliaučius (lituaneg), hag a vez graet anezhi er yezh pemdez Kenig (Кениг, Kenig evit König) a zo ur gêr hag ur porzh-mor eus Rusia, war ribl ar Mor Baltel. Betek 1945, pa oa en Alamagn (Prusia ar Reter), e oa anvet Königsberg. 431 491 a dud a oa o chom enni e 2010. Distag-krenn eo Oblast Kaliningrad diouzh ar peurrest eus Rusia, un ezklozadur eo.
Mouscron
Mouscron (en izelvroeg: Moeskroen) a zo ur gêr eus Belgia e Proviñs Hainaut. Ur gumun c'hallek gant aezamantoù yezhel eo.
Kumuniezh kumunioù Bro Gwenvenez-Penfaou
Kumuniezh kumunioù Bro Gwenvenez-Penfaou a oa un aozadur savet etre kumunioù eus departamant al Liger-Atlantel, e Breizh. Krouet e voe e 1993. Bremañ int bodet gant Kumuniezh-kumunioù Bro-Redon.
Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Bro Gwenvenez-Penfaou a yae 4 c’humun d’ober anezhi:
Loeiz XI (Bro-C'hall)
Loeiz XI, roue Bro-C'hall, a oa ganet d'an 3 a viz Gouhere 1423 e Bourges, ha marvet d'an 30 a viz Eost 1483 e kastell Plessis-lez-Tours (hiziv e parrez La Riche, en departamant Indre-et-Loire). Roue Bro-C'hall e voe eus 1461 da 1483, anezhañ ar c'hwechvet roue eus ar skourr a Valois eus lignez ar Gapesianed. A-hed e vuhez e klaskas kreskiñ e zomani diwar-goust e amezeien, ha dreist-holl Charlez an Her, dug Bourgogn, ha Frañsez II, dug Breizh. Brudet e oa evel irienner, ken e oa bet lesanvet "l'araigne", ar gevnidenn.
Cherpeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tibetek ar su eo ar cherpeg (sherpa, sharap bhotia, serwa pe xiaerba) komzet gant tro-dro da 49.895 den en holl e Nepal (30.000 den e 1998), en India (20.000 den e 1997) hag e Tibet e Sina (800 den e 1994). Skrivet e vez gant al skritur tibetek.
Esquerda Nacionalista
Esquerda Nacionalista ("Tu-kleiz Broadelour") a zo ur strollad broadelour bet krouet e Galiza e 1992, ennañ ur 600 ezel(ez) bennak e 2002. Ur strollad disrannour an hini eo dre ma sav a-du gant dishualded leun Galiza.
Cherpeg
Teir rannyezh ez eus:
Esquerda Nacionalista
Unan eus ar strolladoù hag aozadurioù anavezet ez-ofisiel e diabarzh Bloque Nacionalista Galego (BNG, "Bloc'had Broadelour Galiza") e oa, gantañ 9 ezel er C'huzul Broadel. Met e 2012 e tiviz mont kuit.
Sevel a reas a-du gant Bonreizh Europa da geñver ar boblvouezhiadeg.
Xosé Chorén eo ar Sekretour-Meur hag Alberte Xullo Rodríguez Feixoo ar Prezidant.
Embannet e vez gant ar strollad ar gelaouenn EN Galiza.
Kaset e vez war-raok ivez an diazadur Fundación Enclave gant Esquerda Nacionalista.
E 2012 e tiviz ar strollad en em zivodañ, kuitaat ar BNG, hag enteuziñ e Máis Galiza.
Amalie von Preußen
Anna Amalie Prusia, en alamaneg Anna Amalie von Preußen, ganet d'an 9 a viz Du 1723, marvet d'an 30 a viz Meurzh 1787, a oa ur briñsez hag ur sonaozourez alaman, eus Rouantelezh Prusia.
He buhez
Merc'h yaouankañ Frederig Gwilherm Iañ Prusia ha Sophie Dorothea von Hannover e oa, hag unan eus o dek bugel chomet bev. C'hoar e oa eta da Frederig II Prusia. Abadez Quedlinburg e oa ivez.
Brudet e oa he c'hoantiz, he douster, he deoliezh, koulz hag hec'h ampartiz da sevel sonerezh. Klasket e voe war he lerc'h gant kannad Sveden da zimeziñ gant ar roue Adolf Fredrik. Met primoc'h e voe he c'hoar Luise Ulrika a euredas dezhañ e 1744. E-kerzh an eured-se eo en em gavas gant un ofiser yaouank, ar baron Friedrich von der Trenck a dommas he c'halon.
La Riche
La Riche a zo ur gumun c'hall eus an departamant Indre-et-Loire, er rannvro Centre, 0 a dud enni hervez niveradeg poblañs.
Kastell
Enni emañ kastell Plessis-lez-Tours, kastell brudet ar roue Loeiz XI.
Kazh ar pampa
Kazh ar pampa (Leopardus pajeros), anvet ivez kazh-geot, a zo ur c'hazh roudennek bihan hag a gaver er Pampa hag e rannvroioù nesañ Amerika ar Su, eus Ecuador betek Chile hag Arc'hantina. Muzuliañ a ra etre 55 cm ha 70 cm ha pouezañ a ra etre 3 ha 7 kg. Eus louet da c'hell-du e kemm e vlevad.
Ne ouezer hogozik netra diwar-benn danvez buhez kazh ar pampa. Un aneval noz eo, war a seblant, ha bronneged bihan hag evned a vez preizhataet gantañ dreist-holl. Ar parezed n'o devez nemet daou gazhig war un dro.
Etre 9 ha 16 bloavezh e c'hell kazh ar pampa bevañ.
Ladakheg
Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr ar yezhoù ladakek eo al ladakeg (ladakhi, ladaphi pe ladwags) komzet e Ladakh hag e Jammu ha Kachmir en India (102.000 den e 1997) hag e Sina (12.000 den e 1995).
Teir rannyezh a zo:
Loeiz XIV (Bro-C'hall)
Loeiz XIV, badezet evel Louis Dieudonné de France, a oa lesanvet ar Roue Heol da c'houde, ha Loeiz Veur ivez. Ganet e oa e Saint-Germain-en-Laye, d'ar 5 a viz Gwengolo 1638 ha marvet e Versailhez, d'ar 1añ a viz Gwengolo 1715.
Adalek ar 14 a viz Mae 1643 e voe roue Bro-C'hall ha Navarra, an trede eus tiegezh Bourbon, eus tierniezh ar Gapesianed.
Samieg Lule
An eil yezh samiek komzet ar muiañ an hini eo war-lerc'h samieg an norzh daoust m'emañ an niver a dud a ra ganti o vont war goazhañ. Diouzh an tu all, avat, e oa bet unvanet ar yezh e 1983 ha strivoù a zo bet graet abaoe evit reiñ lusk dezhi.
Loeiz XIV (Bro-C'hall)
Loeiz XIV a renas e-pad 72 vloaz, hag eñ an hini eo ar stadrener en deus renet an hirañ war Bro-C'hall. Bet eo ar c'hoshañ rieg gall zo bet, ha war un dro ar rieg en deus renet ar pellañ en Europa a-bezh.
Dont a reas Loeiz XIV da vezañ roue un nebeud mizioù goude e bempvet deiz-ha-bloaz, met goude ur vinorelezh ma oa bet skoet-naet e spered gant emsavadeg ar Fronde (1648-1653), ne renas drezañ e-unan ar gouarnamant nemet adalek marv e gentañ maodiern, ar C’hardinal Mazarin, e 1661. Biskoazh ne gemeras maodiern kentañ ebet goude ha goude marv e vaodierned c'halloudus (Colbert (1683) ha Louvois (1691) e renas muioc’h mui e-unan. E-pad e ren edo savidigezh un hollveliegezh roueel a-berzh Doue en he barr, ha hi krog abaoe kantvedoù. Gwelout a reas e aotrouniezh o kreskiñ diharz pa dennas e vad eus diwezh emsavadegoù an noblañsoù, ar barlamantidi, ar Brotestanted hag ar beizanted hag a rae o reuz er rouantelezh abaoe muioc’h evit ur c’hantved d’an nebeutañ.
Kresket en deus Loeiz XIV tachennad Bro-C’hall hag e c’halloudegezh en Europa. Ren a reas ar brezel hag an diplomatiezh diouzh e c’hoant e-pad meur a aridennad brezelioù european. Lakaat a reas kreñvaat ar c’hêrioù kemeret gant Vauban a-hed an harzoù. Emañ o heuliañ politikerezh ar "prad karrez" a dres en-dro bevennoù ar vro. E c’houarnamant a glot gant ur striv diorroadur armerzhel, kenwerzhel ha trevadennel kaset en-dro gant e vaodiern Colbert dreist-holl, hag a zo an tu armerzhel eus strivoù ar C’halloued evit bezañ ar re gentañ. E-doug e ren e oa erru Bro-C’hall er renk kentañ en Europa, pe dost, ha n’eo ket war tachenn ar brezel pe an ekonomiezh hepken met ivez war hini ar sevenadur a-drugarez da dud gwarezet gant mesenerezh ar roue, evel ar skrivagnerien Molière, Racine, Boileau, ar soner Lully, al livourien Le Brun ha Le Nôtre. Lod all, muioc’h dizalc’h evel ar barzh La Fontaine, ar prederour Blaise Pascal, an Itron Sévigné, La Bruyère pe Saint-Simon a reas ivez eus e ren barr ar glaselezh c'hall. Ar vuhez speredel en he bleuñv a gresk sked Bro-C’hall, hini e yezh komzet en holl lezioù Europa hag evel just hini e roue. Komzet e vez eus "kantved Loeiz XIV", hag eñ bev c’hoazh, war batrom kantved Perikles hag hini Augustus, pe c’hoazh eus ar "c’hantved bras".
Deuet eo Loeiz XIV da vezañ patrom ar roue hollveliek.
Yaouankiz
Mab e oa da Loeiz XIII ha d'e bried Anna Aostria, Loeiz zo frouezh euredoù politikel ha liessevenadurel peogwir e oa gall hag italian e dud-kozh a-berzh tad ( Herri IV ha Maria de' Medici), ha spagnol hag aostrian e dud-kozh a-berzh e vamm (Fulup III ha Marc’harid Aostria), daoust dezhe bezañ Habsbourged, o-daou ha kar-tost an eil ouzh egile.
Titl Kentañ mab Bro-C’hall ha hini hengouneloc’h  Daofin ar Viennois zo bet roet da Loeiz vihan. Anvet eo Louis-Dieudonné abalamour ma veze sellet ouzh e c’hanedigezh evel ur burzhud. Tri bloaz warn-ugent a oa e oa ar rouantelezh o c’hortoz anezhi. Pell e oa ne grede ket ken e dad hag e vamm e c’hoarvezfe.
Daou vloaz goude ganedigezh Loeiz, e c'hoarvezas hini Fulup, anvet dug Anjou da gentañ ha dug Orleañs goude. Gant an daou vugel e voe pellaet o eontr, Gaston Orleañs, diouzh an tron. Hemañ a oa un irienner-touet ha doujañ a rae kardinal Richelieu, kentañ maodiern Loeiz XIII, ne renfe ur politikerezh a-du gant an noblañs hag gant an Habsbourged ma savje war an tron. Ganedigezh dic’hortoz Loeiz a oa un trec’h politikel evit Richelieu.
Pa varvas e dad ez eas ar bugel da roue gant anv Loeiz XIV. Evel ma ne oa ken pemp bloaz, e vamm, Anna Aostria, a zeuas da vezañ rejantez. Choaz a reas ar c’hardinal Mazarin evel kentañ maodiern, er c’hontrol eus ar pezh a oad engortoz, daoust ma oa kavet fall he choaz gant metoù politikel Bro-C’hall ar mare. Ne blije ket da galz tud gwelet un Italian, kenseurt feal da Richelieu, o ren Bro-C’hall.
Deskadurezh ar roue
Ouzhpenn e garg a vaodiern, Mazarin, paeron Loeiz XIV, a resevas digant ar rouanez, e miz Meurzh 1646, ar garg da gelenn an daofin hag e vreur. Dont a reas da vezañ eta : « surintendant au gouvernement et à la conduite de la personne du roi et de celle de M. le duc d'Anjou ». En desped da strivoù an digelennerienn disheñvel a oa tutet evit reiñ kentelioù latin, istor, matematik, italian ha tresañ, Loeiz ne oa ket ur marc’h labour. Met, diouzh skouer Mazarin, an dastumer bras oberennoù arz, Loeiz XIV a blij dezhañ al liverezh, an tisaverezh, ar sonerezh ha dreis-holl an dañs a oa ul lodenn a-bouez bras e deskadurezh un denjentil yaouank d’ar c’houlz-se : Lavaret e vez e veze Loeiz o pleustriñ an dañs war-dro div eurvezh bemdez adalek 7 betek 27 vloaz! Plijout a rae kalz dezhañ jiboesat ha c’hoari tripod ivez.
Diskennidi
E 1679, afer an ampoezonoù a roas lamm da vat d'an itron Montespan, mestrez ar roue kouezhet e disc’hras dija un nebeud mizioù kent.
Kerc'horr
Kerc'horr eo an anv a vez roet d'ar Releg-Kerhuon gant an dud eus korn-bro Brest, e brezhoneg hag e galleg.
E gwirionez e oa Kerc'horr unan eus ar c'hêriadennoù, e-kichen Kerhuon, hag ar Releg, a oa el lec'h m'emañ bremañ kumun ar Releg-Kerhuon. Dre ma oa tud Kerc'horr ur gumuniezhiad pesketaerien e oant anavezet e-maez eus o c'humun ha setu dre benaos e oant brudet.
377
Diwar-benn ar bloavezh 377 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Kavan-Daouria
20px Evit sterioù all ar ger kavan, gwelit ar pennad Kavan (disheñvelout). <HR noShade>
Ar c'havan-Daouria (pe kavan Daouria, liester : kavaned Daouria ) zo ur spesad golvaneged bras eus kerentiad ar brini, Coloeus dauuricus (Corvus dauuricus kent) an anv skiantel anezhañ.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, gagnoù, greun, had, hugennoù ha vioù.
Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus kornôg Sina, Mongolia ha gevred Rusia da greisteiz Sina.
712
Diwar-benn bloavezh 712 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 712
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 712
Dred du
Annez
Bevañ a ra al labous el ledenez iberek, en hanternoz Afrika, Korsika, Sardigna ha Sikilia.
I Modi
I Modi (Ar Modoù, anavezet ivez evel Ar 16 Plijadur) a zo ul levr erotek brudet, ha kollet, eus an Azginivelezh italian.
Embannadur orin
Gant an engraver Marcantonio Raimondi e voe krouet an embannadur orin, diazezet ar 16 skeudenn anezhañ, diwar-benn an doareoù-embarañ, war un heuliad livadurioù erotek graet gant Giulio Romano, goulennet gant Frederico II, evit e Palazzo del Te nevez savet e Mantova).
Embannet e voe an engravadurioù gant Raimondi, e 1524, pezh a voe kaoz dezhañ da vout bac'het gant ar pab Klemañs VII ha d'ar skeudennoù da vout distrujet. Evit Romano ne ouie ket diouzh an engravadurioù ken na deuas ar barzh Pietro Aretino da welout ar skeudennoù orin. Ne voe ket prosezet outañ peogwir ne oa ket graet e daolennoù evit bezañ gwelet gant an holl. Aretino neuze a savas 16 sonedenn splann o ster da vont da-heul al livadurioù hag engravadurioù.
Eil embannadur
Eil embannadur I Modi a voe graet e 1527, gant barzhonegoù ha skeudennoù en dro-mañ, ar wech kentañ d'ul levr a'r seurt-se (skrid ha skeudenn erotek war un dro) da vout embannet. Hag adarre e voe tapet gant polis ar pab kement skouerenn a c'halled da dapout. Raimondi avat ne voe ket lakaet er vac'h er wech-se, met bep tro e voe skrapet an holl skouerennoù.
Chom a ra ivez skridoù Aretino.
Primeira Linha
Primeira Linha a zo un aozadur broadelour ha komunour bet krouet da geñver Gouel Etrebroadel al Labour, d'ar 1añ a viz Mae 1996, gantañ da bal ur vro dishual ha komunour.
1342
Diwar-benn bloavezh 1342 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Primeira Linha
Difenn a ra unvanidigezh Kumuniezh Emren Galiza gant al lec'hioù galizek istorel all, da lâret eo Terra Eo-Navia ha traonienn ar Stêr Ibias en Asturias hag ivez al lec'hioù ma komzer galizeg en O Bierzo e León ha Sanabria e Kastilha ha Leon.
I Modi
Embannadurioù all
Un heuliad nevez a engravadurioù diwar-benn an doareoù-embarañ a voe savet gant Camillo Procaccini pe moarvat kentoc'h gant Agostino Carracci evit un embannadur nevez eus barzhonegoù Aretino ,
Primeira Linha
Ur rann eus Movimento de Libertaçom Nacional Galego (MLNG, "Luskad evit Dishualded Broadel Galiza") an hini eo hag ivez unan eus an aozadurioù bet krouet gante an talbenn politikel Nós-Unidade Popular.
Krouet e oa bet er penn-kentañ evit klask unvaniñ an holl izili a save a-du gant ar gomunouriezh hag an disrannouriezh e diabarzh BNG met n'o doa ket goulennet bezañ anavezet ez-ofisiel evel ur strollad aozet e diabarzh ar Bloc'had ha war washaat ec'h ae an darempredoù etre Primeira Linha hag ar peurrest eus BNG, dreist-holl hag Unión do Povo Galego. E 1998 e oa bet dalc'het e Emvod Broadel kentañ, met abalamour d'ar c'hudennoù grevusoc'h-grevusañ a save e diabarzh BNG e oa bet ret aozañ nemet bloaz war-lerc'h un Emvod Broadel dreist-ordinal ma oa bet dibabet gant an darn vrasañ eus an izili kuitaat BNG da vat.
I Modi
Embannadurioù all
thumb|250px| Karantezioù an Doueed , gant [[Annibale Carracci]]
1456
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1456
1342
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1342
1456
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1456
I Modi
Taolennoù
Notenn: War-lerc'h an XVIIIvet kantved eo e voe graet ar mouladurioù-mañ, adkrouet diwar ar re orin.
Primeira Linha
Da geñver an II Emvod Broadel e oa bet divizet klask skoulmañ gant strolladoù kleizour ha disrannour all evit kas da benn ur bolitikerezh unvan, dreist-holl gant Assembleia da Mocidade Independentista (AMI) ha Frente Popular Galega (FPG). Goude meur a daol c'hwitet, diwar an emglev-se e oa bet krouet Nós-Unidade Popular e 2001.
E 2001 e oa bet krouet rann ar yaouankizoù BRIGA hag ar sindikad studierion/ezed AGIR hag a gemer perzh izili PL enne.
Abaoe 1996 e embann Primeira Linha ur gelaouenn evit mann Abrente ("Sav-heol") ouzhpenn levrioù teorikel a bep seurt o tennañ d'ar gomunouriezh ha d'ar vroadelouriezh disrannour.
Primeira Linha
Samieg Pite
En arvar da vont da get emañ ar yezh-mañ abalamour d'an diouer a dud a ra ganti.
Kastell-Geron
Kastell-Geron a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen. Pennlec'h Kanton Kastell-Geron eo.
Douaroniezh
War lez ar stêr Yegn emañ Kastell-Geron.
Anv
Kastell-Jiron e brezhoneg e Geriadur brezhoneg-galleg Roparz Hemon e 1978, 1993.
Emdroadur ar boblañs abaoe 1793
• Andon: EBSSA
Mametz
Anv div gumun c'hall eo Mametz: