cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Herri Kaouisin
E vab Youenn Caouissin a gendalc'h al labour evit difenn speredelezh Feiz ha Breiz en ur embann pennadoù. E vab-bihan, Eflamm Caouissin, a ra kement-all gant al lec'hienn Ar Gedour Mag.
Peggy Sue
Peggy Sue zo un anv-badez kevrennek saoznek, roet d'ar merc'hed.
Longueville (Manche)
Longueville a zo ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall.
Ternopil
Ternopil a zo ur gêr eus Ukraina. Poblet e oa gant war-dro 217 000 a dud e 2013.
Laudomia de' Medici
Laudomia de' Medici a zo anv div itron eus an tiegezh Medici Firenze, eus ar skourr "popolano".
Laudomia di Lorenzo de' Medici
Laudomia di Lorenzo de' Medici, a veve war-dro fin ar XVvet kantved ha deroù ar XVIvet, a oa merc'h da Lorenzo il Popolano, kenderv da Lorenzo il Magnifico, ha da Semiramide Appiano. Dimeziñ a reas e 1502 da Francesco Salviati. C'hoar e oa da Pierfrancesco de' Medici, a oa tad d'ur verc'h heñvelanvet, marteze en enor d'he zintin.
Laudomia di Pierfrancesco de' Medici
Laudomia di Piefrancesco de' Medici (marvet goude ar 5 a viz Kerzu 1559), a oa merc'h da Pierfrancesco de' Medici ha Maria Soderini, c'hoar da Lorenzino de' Medici, ha nizez da Laudomia di Lorenzo de' Medici.
Neisse
Ar stêr Neiße pe Neisse (anv alamanek leun : Lausitzer Neiße ; Nysa Łużycka e poloneg ; Lužická Nisa e tchekeg ; Łužiska Nysa e sorabeg) zo ur stêr eus kreiz Europa. Eieniñ a ra er menezioù Jizera e hanternoz ar Republik Tchek ha redek war-du an norzh. E Zittau, 54 km pelloc’h, en em gav en tric’horn stummet gant harzoù Tchekia, Polonia hag Alamagn. Pelloc’h ez a d’ober ar vevenn etre Polonia hag Alamagn. Goude 252 km en em daol er stêr Oder e-kichen Neißemünde-Ratzdorf.
Laudomia de' Medici
Laudomia di Pierfrancesco de' Medici
Ur pennad e voe o chom gant he c'hoar yaouank Maddalena e kouent carmelitano di Santa Maria degli Angeli e Firenze. Goude d'he breur muntrañ an dug e tec'has gant he ziegezh da gêr Bologna e 1537.
Valerian
Valerian zo un anv-badez rusek.
Laudomia de' Medici
Laudomia di Pierfrancesco de' Medici
E 1539 e timezas da b-Piero Strozzi, a voe marichal Bro-C'hall. Heuliañ a reas he fried da Venezia ha da Vro-C'hall e Genver 1548. Intañveziñ a reas e 1558.
Ceresole Reale
Ceresole Reale zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Neisse
Anvet eo Lausitzer Neiße da lakaat kemm gant stêrioù all eus Polonia anvet Neiße en alamaneg : ar Glatzer Neiße zo un adstêr all d’an Oder, anvet Nysa Kłodzka e poloneg, hag ar Wütende Neiße zo un adstêr d’ar stêr Kaczawa, anvet Nysa Szalona e poloneg. Liberec, er Republik Tchek, ha Görlitz, en Alamagn, eo ar c’hêrioù brasañ a gaver war lez an Neiße.
Ollanta Humala
thumb|Ollanta Humala Ollanta Moisés Humala Tasso (ganet d'ar 27 a viz Mezheven 1962) zo ur politikour eus Perou ha prezidant ar vro etre miz Gouere 2011 ha miz Gouere 2016. Ofiser en arme ar vro eo bet ivez.
Mont a reas Humala war ar renk e votadeg 2006, met kannet e voe gant e eneber Alan García Pérez. Aet e oa war ar renk adarre e votadeg Mezheven 2011 ha trec'h e oa bet en taol-se war e eneberez Keiko Fujimori.
Neisse
E dibenn an Eil Brezel-bed, e 1945, e voe divizet gant ar Gevredidi, en Emglev Potsdam, e vefe lakaet an harzoù etre Polonia hag Alamagn da glotañ gant ar stêrioù Oder ha Neiße, ha komzet e voe hiviziken eus al "linenn Oder-Neiße" evit ober anv eus ar vevenn-se.
Suzie
Suzie, pe Susie, pe ivez Suzy, zo berranvioù, gallek ha saoznek, diwar an anvioù-badez Suzanne pe Susan, pe Susanne, Susannah, Susanna, Susana.
Tud
thumb|260px|Suzie McNeil
Kateryna Lahno
left|thumb|Kateryna Lahno, 2013
Kateryna Lahno (en ukraineg:Катерина Олександрівна Лагно́) a zo bet ganet d'ar 27 a viz kerzu 1989 en Lviv, Ukraina (Unaniezh Soviedel).
Meurc'hoarierez echedoù ukrainat.
Glossop
Glossop zo un anv-lec'h saoznek hag ivez anv-tiegezh, amsklaer e orin avat.
Lennegezh
En oberennoù P.G. Wodehouse:
Isca (anv stêrioù)
Isca zo ur ger keltiek a oa anv 11 stêr en Enez Vreizh gwechall.
Soverzene
Soverzene a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
Isca (anv stêrioù)
Talvezout a rae ar ger "Isca" kement ha dour.
Anvioù hirie
- 1 = North Esk
- 2 = South Esk
- 3 = Esk
- 4 = Esk
- 5 = Esk
- 6 = Nant Wysk
- 7 = Usk pe Wysg, Montmouthshire. Dizanv Ravenna 10827 : ISCA
- 8 = Axe
Kateryna Lahno
Mestr Meur Etrebroadel “Maouezi” (FIDE) eo abaoe 2002 ha Mestr Meur (FIDE) abaoe 2007.
Isca (anv stêrioù)
Anvioù hirie
- 9 = Axe
Kateryna Lahno
D'ar 1añ a viz Genver 2010 edo 2 518 he renk Elo (FIDE).
Suzy
Suzy zo ur berranv saoznek ha gallek evit Suzanne pe Susan, damheñvel ouzh Suzie.
Northern
Northern zo ur ger saoznek, deveret eus North, hag a gaver e lec'hanvadurezh meur a vro.
Anthony Burgess
John Anthony Burgess Wilson, a oa Anthony Burgess e anv-pluenn (25 a viz C'hwevrer 1917 – 22 a viz Du 1993) a oa ur skrivagner saoz hag ur sonaozer.
E romant anavezetañ eo A Clockwork Orange, a zo bet graet ur film diwarnañ gant Stanley Kubrick. Meur a levr all a embannas hag en o zouez e c'haller menegiñ Earthly Powers. Sevel a reas pennadoù skridvarnerezh evit kazetennoù evel The Observer ha The Guardian, ha studiadennoù diwar-benn skrivagnerien all, evel James Joyce pe Gerard Manley Hopkins da skouer. Un troer barrek e oa ivez ha treiñ a reas e saozneg Cyrano de Bergerac, Oidipous ar Roue pe c'hoazh an opera Carmen, gant Bizet.
Sospirolo
Sospirolo a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
Morzhol (askorn)
Ar morzhol eo an hini kentañ eus an tri askornig a zo er skouarn grenn hag o deus ur roll e kas hag amplaat ar son.
Melchior García Sampedro
Melchor García Sampedro Suárez hervez ar stumm spagnolek, pe Melchior Garcia Sampedro (Xuyên) evel m'eo anavezet alies , , a oa ur beleg dominikan spagnol bet eskob e Viêt-Nam. Merzheriet eo bet en un doare kriz-kenañ d'an 28 a viz Gouere 1858 e Nam Dinh war urzh an impalaer Tu Duc goude bezañ bet harzet d'an 8.
Morzhol (askorn)
Deskrivadur
Gehoorbeentje
Melchior García Sampedro
Lakaet eo bet war roll sent an Iliz Katolik gant ar Pab Yann-Baol II e-touez an 117 den bet merzheriet e Viêt-Nam etre 1745 ha 1862, d'an 19 a viz Mezheven 1988. Lakaet oa bet war roll ar wenvidien gant ar Pab Pi XII d'an 29 a viz Ebrel 1951.
Isca (anv stêrioù)
Anvioù hirie
- 11 = Exe Water
Anthony Burgess
Pezhioù sonerezh a savas ivez, ouzhpenn 250 anezho, daoust ma ne dapas ket kement a vrud war an dachenn-se ha ma reas evel romantour.
Ganet e voe Burgess e Harpurhey, e-kichen Manchester, e Lancashire, en ur familh baour. A-raok mont da skrivagner e voe soudard ha kelenner. Bevañ a reas e Malezia hag e Brunei, ha diwezhatoc'h er Stadoù Unanet, en Italia hag e Bro-C'hall.
Mervel a reas gant ur c'hrign-bev, d'an oad a 76 vloaz, e Londrez.
Chialamberto
Chialamberto zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Melchior García Sampedro
Kelenner e voe e Skol-veur Manila (Filipinez) e 1848. Goulenn a reas bezañ kaset evel misioner da Viêt-Nam e 1849. Diorren a reas an ospitalioù du-hont peurgetket. Anvet e voe eskob eskopti Bùi Chu d'ar 27 a viz Gouere 1857 goude bezañ bet keneskob José María Díaz Sanjurjo o.p. (merzheriet an deiz-se, bet anvet eskob d'ar 26 a viz Eost 1952) abaoe 1853. Merzheriet e voe e 1858 pa oa Tu Duc impalaer (1847-1883).
Kengevread alaman
Ar C'hengevread alaman (Deutscher Bund en alamaneg) a oa ur c'hevread laosk a stadoù hag a gêrioù alaman, savet e 1815, e Kendalc'h Vienna, e-lec'h an Impalaeriezh Santel Roman. Hervez an akta diazezañ e oa pal ar c'hengevread nevez-se "difenn surentez diavaez ha diabarzh Alamagn ha dizalc'hted hag anterinded ar stadoù alaman" (mellad 2).
35 stad ha 4 c'hêr zieub a oa en aozadur nevez. Stadoù bras, etre ha bihan a oa : Arc'hdugelezh Aostria, Rouantelezh Prusia, Rouantelezh Bavaria, Rouantelezh Saks, Rouantelezh Hannover,Rouantelezh Württemberg, Dugelezh-veur Baden ha stadoù bihanoc'h evel Holstein, dugelezh-veur Luksembourg, Mecklenburg-Schwerin, Sachsen-Weimar-Eisenach, Mecklenburg-Strelitz, Liechtenstein, Lippe-Detmold... E 1820 e voe ouzhpennet Hesse-Homburg, Lübeck, Frankfurt, Bremen ha Hamburg.
Padout a reas ar C'hengevread alaman betek ar Brezel etre Prusia hag Aostria, e 1866. Er bloavezh war-lerc'h, e 1867, e voe diazezet Kengevread Hanternoz Alamagn, renet gant Prusia. Kement-se e voe ar bazenn gentañ war-zu an Impalaeriezh alaman hag a voe savet e 1871.
Suzana
Suzana (pe Suzanna a-wechoù) zo un anv-badez brezhonek ha portugalek, roet d'ar plac'hed. E gavout a reer en Testamant Kozh, koulz hag en Testamant Nevez.
Gerdarzh
Dont a ra ar ger eus an arameeg : eus ar ger " שושנה " /Shoshannah, tremenet en hebreeg, hag a dalv kement ha lili.
En hebreeg a vremañ e talv Shoshana kement ha rozenn, ur ger a servij evel anv-badez ivez.
Istor
Suzanna zo un anv a gaver en Testamant Kozh, e Levr Daniel, koulz hag en Testamant Nevez, en Aviel Sant-Lukaz. Implijet e veze e deroù ar gristeniezh ha goude ez eas diwar c'hiz betek ar kantved pa oa implijet a-nevez gant ar Brotestanted ha puritaned Bro-Saoz abalamour ma oa diouzh ar c'hiz an anvioù kavet er Bibl en o zouez. Abaoe eo deuet da vout un anv klasel.
Gouel
Lidet e vez Santez Suzana d'an 11 a viz Eost.
Oberennoù
Kalzik a oberennoù zo bet awenet gant Suzanna an Testamant Kozh.
Met maouezed all heñvelanvet o deus awenet oberennoù all.
Santa Giustina (Veneto)
Santa Giustina a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
Abrobin
Abrobin zo ul levr gant Yeun ar Gow, hag embannet gant Al Liamm e 1964, savet diwar ar romant Robinson Crusoe gant ar skrivagner saoz Daniel Defoe, e 1719. Kant c'hwec'h pajenn ha tri-ugent zo en embannadur brezhonek kentañ.
Istor
Er roll « Oberou Yeun ar Gow » a gaver e penn kentañ Ar Person touer, e 1961, e oa meneget e-touez an « Oberou diembann » : « ROBINSON KRUZO, hervez D. De Foe ». Padal, pa zeuas e-maez al levr e skrivas Yeun ar Gow en ur rakskrid : « Daniel Defoe, pe De Foe evel ma ra darn outañ dre fazi ». Gwir eo e lenner De Foe war ar goloioù gallek, ha Defoe en holl levrioù saoznek.
Poecilotriccus
Poecilotriccus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1884 gant an evnoniour alaman Hans Hermann Carl Ludwig von Berlepsch (1850-1915).
Abrobin
Istor
Un eil embannadur e ti Al Liamm e 2005 a zo bet anvet : « Daniel Defoe, Robinson Crusoe, Brezhoneg gant Yeun ar GOW », 156 pajenn ennañ, dek nebeutoc'h eget en embannadur brezhonek kentañ, ma c'haller soñjal eo bet berraet un tamm bennak.
Poecilotriccus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daouzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreiz (Poecilotriccus sylvia hepken) ha Suamerika, daou isspesad warn-ugent (22) dezhe en holl.
Abrobin
Troidigezh
Un droidigezh e vije al levr, daoust ma n'eo ket skrivet war ar golo. Troidigezh diwar betra avat ? Marteze diwar oberenn saoznek ar skrivagner saoz Daniel Defoe, Robinson Crusoe, bet embannet e 1719. Se n'hall ket bezañ pa seller eus niver ar pajennoù : en embannadur saoznek gant Penguin, e 2004, e konter 288 pajenn pa n'eus nemet 160 pajenn e brezhoneg.
Splann eo n'eo ket ar skrid orin zo bet lakaet e brezhoneg, nag an droidigezh c'hallek anezhañ zoken. Neuze n'hall bezañ nemet un embannadur gallek evit bugale. Marteze hini ar Bibliothèque verte (an hini kentañ a oa bet graet e 1938), a oa 252 bajenn ennañ koulskoude, hag a vefe bet krennet c'hoazh ouzhpenn evit embann e brezhoneg. Met marteze eo troet diwar un embannadur bennak all, pe adsavet daou pe dri embannadur gallek evit ar yaouankiz war un dro.
La Caine
La Caine a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. left|thumb
kantved
Eil brezel-bed, 1944: lazhet e voe ur paotr daouzek vloaz e La Caine abalamour d'ur vombezadeg e penn-kentañ miz Even e-pad Emgann Normandi.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb
Droug-Sant-Anton
Droug-Sant-Anton zo ur c'hleñved eus ar c'hroc'hen a deu da vout ruz. Dont a ra peurvuiañ war an izili, an treid dreist-holl, hag a-wechoù war an dremm. Pareet e vez gant penisilin.
Ar rouanez Kristina Sveden a varvas diwar ar c'hleñved-se, a greder.
Mam Tor
Mam Tor (Mamm Tor pe Mamm Torgenn, e brezhoneg) zo un dorgenn er Peak District, e-kichen Castleton, e Derbyshire, e Bro-Saoz. 517 m uhelder zo dezhi. Dismantroù ur voger eus oadvezh an arem zo warni.
Pennadoù kar
Torgennoù all en ardremez:
Hasiom
Un elfenn gimiek eo an hasiom, Hs eo e arouez kimiek, 108 e niver atomek ha 265,13 e dolz atomek.
Pseudocolopteryx
Pseudocolopteryx a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1905 gant an naturour arc'hantinat Miguel Lillo (1862-1931).
Hasiom
Ur metal ardreuzat eo. Un elfenn genaozet gant mab-den eo, n'he c'haver ket en natur. Skinoberiek eo an hasiom.
Pseudocolopteryx
Spesadoù
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika.
Muzychuk
Muzychuk (Музичук en ukraineg; Музычук e ruseg) zo un anv tiegezh ukrainat.
Hasiom
Istor
Fellout a reas d'an Alamaned reiñ an anv hassium d'an elfenn nevez, gant an arouez Hs, hervez stumm latin Hassia ar Stad Hessen m'emañ Darmstadt ; e 1994 avat ez erbedas an IUPAC an anv hahnium (Hn) evit an elfenn 108, en enor d'ar fizikour alaman Otto Hahn hag evit ma vije an hahnium amezek d'ar meitnerium (109Mt) : gant Otto Hahn ha Lise Meitner e oa bet dizoloet ar skiriadur derc'hanel e 1938. Ouzhpenn da gement-se, ne gave ket d'an IUPAC e oa Stad Hessen dellezek da reiñ hec'h anv d'un elfenn gimiek ; brouzet e voe ar GSI hag an American Chemical Society, ha ret-mat e voe d'an IUPAC degemer hassium, a voe lakaet da anv etrebroadel ofisiel e 1997.
Perzhioù
Gortozet int evel par da re elfennoù all ar strollad 8 (26Fe, 44Ru hag 760s), hogen pounneroc'h, ha stabiloc'h e niver oksidadur.
Izotopoù
Pemzek izotop eus Hs zo bet kenaozet, gant hanter-vuhezioù o vont eus 0,4 ms (268HS, 2009) betek 3,6 s (269Hs, 2004).
Arver
Hini ebet, war-bouez an enklaskoù.
Eutarig
Eutarig, pe Eutharic, ganet e dibenn ar ha marvet en 523, a oa ur priñs ostrogot ezel eus tiegezh an Amaled.
Gary Sinise
Sinise a zo kroget da vezañ aktour en ur film en doa renet, produet ha c'hoariet George Milton en Of Mice and Men, diazezet war ar romant gant John Steinbeck.
Eutarig
Dimezet e oa da d'ar briñsez ostrogot amal Amalasunta, a oa merc'h d'ar roue Teodorig Veur ha d'ar briñsez frank Audofleda, a oa c'hoar da C'hlodwig Iañ, roue ar Franked.
Tad e oa da Matasunta ha d'ar roue Atalarig.
Mervel a eure en 522 pe 523, a-raok ar roue Teodorig Veur, e dad-kaer, pa oa da ren war e lerc'h.
Llanwyddelan
Llanwyddelan zo ur gêriadenn vihan eus Kembre, e kontelezh Powys. Emañ e kumuniezh Dwyriw, en hanternoz da gêr Y Drenewydd hag er c'hreisteiz da Llanfair Caereinion.
Lorenzo Fernández
Lorenzo Fernández (lesanvet El Patrón pe Gallego), bet ganet d'an 20 a viz Mae 1900 e Redondela (Proviñs Pontevedra, Spagn) hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Du 1973 e Montevideo (Uruguay), a oa ur melldroader etrebroadel uruguayat (difenner e bost dezhañ war an dachenn). Mont a reas da c'hourdoner Peñarol (1941-1942) ha Liverpool Fútbol Club (1950), war-lerc'h e amzer c'hoarier.
Llanwyddelan
Gouestlet eo an iliz da sant Gwyddelan, ur sant enoret ivez e Dolwyddelan, e kontelezh Gwynedd.
Lorenzo Fernández
Chomet e oa da c'hoari, a-hed e vicher, e kleuboù en Uruguay :
Ur wech ha tregont en devoa douget krez La Celeste etre 1925 ha 1935, ha merket pevar fal.
Copa Newton
Aet e oa ar maout gant skipailh Uruguay, hag eñ ezel anezhañ, da-geñver dalc'hioù 1929 ha 1930.
Chianocco
Chianocco zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Lorenzo Fernández
Copa América
Aet e oa ar maout gant skipailh Uruguay, hag eñ ezel anezhañ, da-geñver dalc'hioù 1926 ha 1935.
Comelico Superiore
Comelico Superiore a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
Lorenzo Fernández
C'hoarioù Olimpek hañv
Ezel e oa eus ar skipailh a yeas ar vedalenn aour gantañ da-geñver C'hoarioù Olimpek hañv 1928 (en Amsterdam, Izelvroioù).
Kib vell-droad ar bed
Kemeret en devoa perzh Lorenzo Fernández en un dalc'h hepken :
Glossop (Derbyshire)
Glossop zo ur gêr eus Derbyshire, er Peak District, e Bro-Saoz, nepell diouzh Manchester.
An anv
Un anv saoznek eo Glossop ha roet e voe d'al lec'h er. Moarvat e teu eus Glott's Hop ; Glott a oa un anv-den hensaoznek ha hop a c'hallfe bezañ un draoñienn pe un tamm douar e-kreiz geunioù (evel "enez" el lec'hanvadurezh vrezhonek),.
Da vare ar Romaned e voe savet ur c'hreñvlec'h, anvet Adrotalia, e dibenn ar. War un uhelder dreist ar stêr e oa ar c'hreñvlec'h-se. Addizoloet e voe e 1771 gant an istorour John Watson. Furchet e voe al lec'h, adanvet Melandra Castle.
Ardotalia, an anv latin kozh, a deufe eus un anv keltiek hag a vije bet roet d'ur c'hreñvlec'h roman (deuet marteze war-lerc'h ur c'hreñvlec'h keltiek).
E Dizanv Ravenna 10658 e lenner  ZERDOTALIA. Hervez Rivet & Smith e vefe un anv fazius, skrivet fall, ZERDOTALIA, ar ZER deut eus lost un anv bennak staget ouzh ARDOTALIA. Savet e vefe an anv-se diwar an elfennoù *ardu-, penn, krec'h (kv. Penn-ardd en kembraeg) ha tal, talbenn. Neuze e talvezfe kement ha "kreñvlec'h war an uhel".
Lennegezh
Brudet eo bet an anv dre oberennoù P.G. Wodehouse, ma'z eo anv un tiegezh mondianed.
Colle Santa Lucia
Colle Santa Lucia a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
Kimiad ur soudard yaouank
Kimiad ur soudard yaouank zo ur ganaouenn a oa bet skrivet ar c'homzoù anezhi gant Prosper Proux.
Embannadurioù
Tri embannadur zo bet en XIXvet kantved :
Kanerien
Kanet e vez war un ton plin, pe meur a hini, gant ar vreudeur Morvan.
Chiaverano
Chiaverano zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
(18458) Caesar
(18458) Caesar a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol.
Ebba Sparre
Ebba Sparre, pe Ebba Larsdotter Sparre af Rossvik  (1629 – 19 a viz Meurzh 1662) a oa ur gontez svedat, dimezell a enor e lez Sveden, hag ivez karantez ha serc'h d'ar rouanez Kristina Sveden en he yaouankiz.
Merc'h e oa Ebba Sparre da Lars Eriksson Sparre, den a stad ha marichal, ha d'e bried Märta Banér. Merc'h-vihan e oa d'ar c'hanseller Erik Larsson Sparre.
Brudet e oa kened Ebba Sparre el lez, hag anavezet e oa evel La belle comtesse (Ar Gontez vrav). Pa veze aozet abadennoù koroll, pe barrez, el lez, eo hi a veze lakaet da c'hoari Venus. He darempredoù tost gant ar Rouanez Kristina a lakae meur a hini da soñjal e oant karourezed; tud zo koulskoude a lavar n'eo ket prouet.
Kristina a dremene an darn vrasañ eus hec'h amzer gant 'la belle comtesse' - hag alies e komze eus he c'hened. he c'hinnig a reas d'ar c'hannad saoz Whitelocke evel he c'hompagnunez-gwele, o lavarout e oa ken bamus spered Ebba Sparre evel he c'horf. Pan eas Kristina kuit eus Sveden e talc'has da skrivañ lizhiri karantez birvidik d'ar gontez, ma lavare enne e karje anezhi da viken. Lizhiri entanet a'r seurt-se a oa traoù ordinal en amzer-se, ha kemend-all a veze skrivet gant Kristina el lizhiri a gase da vaouezed ha n'he devoa ket gwelet gwech ebet pa gare o skridoù.
Prometet e oa bet dorn Ebba da Bengt Gabrielsson Oxenstierna, met torret e voe ar bromesa ha dimeziñ a reas e 1652 d'ar c'hont Jakob Kasimir De la Gardie, ur breur da Magnus Gabriel de la Gardie, mignon d'ar rouanez, dre youl Kristina. Ur fall dimeziñ e voe.
En 1661 e voe pedet Ebba gant Christina da zont d'he c'haout da Hamburg, ha c'hoantaata reas he gwelout ivez pan eas d'ober un dro da Sveden, met tiegezh Ebba a enebas.
Onychognathus blythii
Onychognathus blythii a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Sturnidae.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha frouezh dreist-holl.
Annez
Kavout a reer ar spesad en Afrika ar Reter : Djibouti, Eritrea, Etiopia, enezeg Sokotra ha Somalia.
Santa Juana (Chile)
200px|thumbnail|right|Santa Juana Santa Juana zo ur gêr eus Chile, e rannvro ar Biobío. 731 km² eo he gorread. Tost da 13 147 a dud a oa enni e 2002.
Doged
230px|thumb|Iliz [[Llanddoged.]] Sant ha roue e oa Doged war-dro ar bloavezhioù 540-542, ha gantañ e vije bet savet Llanddoged, e Dyffryn Conwy.
Mab e vije bet da Cedig ap Ceredig ap Cunedda Wledig, ha roue war-lerc'h e dad, pe e Rhufoniog pe e Rhos, er VIvet kantved.
Marteze eo eñ an hini eo an 'Doged Frenin' a zo kaoz anezhañ er Mabinogi, en danevell Culhwch ac Olwen. Hervez ar vojenn e oa bet aliet Cilydd, tad Culhwch, da lazhañ ar roue Doged ha da laerezh e wreg. Sed a reas eta, ha laerezh ar verc'h hag ar rouantelezh ouzhpenn.
Iliz Llanddoged eo an hini nemeti ma vez enoret ar sant. Amzer zo bet e oa ur skeudenn anezhañ en iliz. Ur feunteun, Ffynnon Ddoged, zo d'ar sant ivez, 60m eus an iliz, hag ur voger en-dro dezhi. Mat eo an dour da bareañ an daoulagad klañv.
Lidet e vez ar sant d'ar 7 a viz Ebrel
San Nicolò di Comelico
San Nicolò di Comelico a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
Cantoira
Cantoira zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Mez (derv)
Ar mez zo frouezh ar gwez-derv. Eno emañ had ar gwez-se, un hadenn pe ziv e pep mezenn.
Hervez ar spesadoù gwez e c'hall o ment bezañ etre 1 ha 6 cm hirder hag etre 0,8 ha 4 cm tevder. Evit ma teufent da vezañ azv e vez ezhomm etre 6 ha 24 miz, hervez ar spesadoù.
Gwechall e vezent implijet evel boued da vareoù kernez, e stumm bleud dreist-holl.
Debret e vezont gant loened zo, evel ar moc'h-gouez pe ar gwiñvered.
Gwenllian ferch Llywelyn
Gwenllian ferch Llywelyn (12 a viz Mezheven 1282 – 7 a viz Mezheven 1337), anavezet ivez evel Gwenllian Kembre a oa bugel nemetañ anavezet ar priñs Llywelyn ap Gruffudd, unan eus diwezhañ rouaned Rouantelezh Gwynedd.
A-wechoù e vez graet droukvesk etrezi ha Gwenllian ferch Gruffudd ap Cynan‎ a veve daou gantved abretoc'h.
He buhez
Ganet e oa en Abergwyngregyn e-kichen Bangor, e Gwynedd d'an 12 a viz Mezheven 1282. He mamm Elinor de Montfort a varvas er gwentloù. Un toullad mizioù goude ganedigezh Gwenllian e voe lazhet he zad Llewelyn e-kerzh ur c'hrogad-brezel. Savet e voe gant hec'h eontr Dafydd ap Gruffudd ken na voe tapet gant ar Saozon ha dibennet war urzh ar roue saoz Edward Iañ pa voe peuraloubet Kembre gantañ.
Bugale Llywelyn ha Dafydd ne voent ket lazhet, met bac'het e voe ar baotred ha lakaet ar merc'hed e kouentoù. Gwenllian ne oa ken nemet ur bloaz, a voe lakaet e prioldi sant Gilberzh Sempringham tra ma oa betroet an anv a briñs Gwynedd da vab Edouarzh.
Mojennoù
Meur a vojenn romantel zo diwar he fenn, pell diouzh he gwir vuhez er gouent moarvat.
Kevredigezh
En enor d'ar briñsez eo bet krouet Cymdeithas y Dywysoges Gwenllian (The Princess Gwenllian Society e saozneg) ha savet ur monumant el lec'h ma oa ar gouent e Sempringham. Arouez an dizalc'hted eo Gwenllian e Kembre.
Cortina d'Ampezzo
Cortina d'Ampezzo a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
Republik Mülhausen
Republik Mülhausen a oa ur gêr-stad e Mülhausen, e kreisteiz Elzas, hag a zeuas da vezañ ur republik e 1347 (Stadtrepublik Mülhausen), pa voe dilennet ar bourgmestr kentañ, republik hag a badas 451 bloaz, betek 1798 eta.
Dibr
Un dibr zo ur pezh lêr a vez staget war gein ur loen-kezeg d'ar marc'heger d'azezañ warnañ.
Finimenti
Inizi Diego Ramírez
Inizi Diego Ramírez zo un enezeg e kreisteiz Chile, 100 km er gevred d'ar C'hab Horn. Stag eo an enezeg ouzh kumun Cabo de Hornos, en proviñs Antártica Chilena, unan eus proviñsoù Rannvro Magallanes hag Antarktika Chile.
Brú na Bóinne
Brú na Bóinne (distaget [ˈbˠɾˠuː n̪ˠə ˈbˠoːn̪ʲə] en iwerzhoneg, hag a dalvez kement ha lez/palez ar stêr An Bhóinn) zo ul lec’hienn eus Glad ar bed e kontelezh An Mhí, en Iwerzhon ha brasañ lec'hienn veurvaenek Europa. Bez’ ez eo un hollad bezioù peulvanioù, ha klozioù ragistorel eus Nevezoadvezh ar Maen, ha lod anezho ken kozh hag ar XXXVvet kantved kent JK - XXXIIvet kantved kent JK. A-raok piramidennoù Ejipt e oa bet savet monumantoù Brú na Bóinne ha diskouez a ra bezù trepasek Sí an Bhrú pegen barrek e oa ar saverien anezho war ar savouriezh ha war ar steredoniezh.
En em astenn a ra hollad monumantoù Brú na Bóinne war 780 hektar e traoñienn An Bhóinn. Eno e konter war-dro 40 bez, ha lec'hiennoù all nevesoc’h. Emañ an darn vrasañ anezho en norzh d’ar stêr.
Stleug (askorn)
Ar stleug eo an trede eus an tri askornig a zo er skouarn grenn hag o deus ur roll e kas hag amplaat ar son. An askorn bihanañ ha skañvañ eo er skeledenn. Dizoloet e voe war-dro 1550 gant Giovanni Ingrassia, mezeg sikilian e skol-veur Napoli.
Brú na Bóinne
Sí an Bhrú (Newgrange) eo an hini anavezetañ hag an hini brasañeus ar monumantoù-se : ur bez boutin eo, dindan ur grugell 80 metr hed war 13 metr uhelder. E penn un alez 19 metr emañ ar gambr-vez 6 metr uhelder hag enni tri c’hombod, e stumm ur groaz, graet evit degemer eskern ar re varv ha profoù. Savet e oa bet etre war-dro 3100 ha 2900 kent JK, e-pad Nevezoadvezh ar Maen. Da vare goursav-heol ar goañv e vez sklerijennet ar bez gant barroù an heol, e-pad 15 munut. E-pad meur a vil bloaz e oa bet stanket digor an alez ha ne voe kroget da studiañ al lec’hienn ragistorel-se nemet er, gant henoniourien an amzer-se. Meur a furchadeg a voe er c'hantvedoù goude, ha digoret e voe d’ar weladennerien er bloavezhioù 1970.
Stleug (askorn)
E fiñvadennoù a c'hell bezañ distroñset gant kigenn ar stleug, stag ouzh lodenn adreñv penn ar stleug. E skouarn mab-den eo 3 mm a ledander ha 4 mm a uhelder. Etre 2 ha 4,3 mg a bouez zo ennañ. Koublet eo ouzh an annev en diavaez hag ouzh milendall askornek ar skouarn diabarzh en tu all.
Estadio Centenario
An Estadio Centenario zo ur sportva bet savet e Parque Batlle (unan eus karterioù Montevideo (Uruguay)) diwar dresoù an tisavour uruguayat Juan Antonio Scasso. Dibabet an anv anezhañ da lidañ an 18 a viz Gouere 1830, pa voe embannet kentañ bonreizh Uruguay, e tegemer ar savadur krogadoù mell-droad dreist-holl.
Stleug (askorn)
Deskrivadur
Eus an diavaez war-zu an diabarzh
Gehoorbeentje
Liverpool Fútbol Club
Liverpool Fútbol Club zo ur c'hleub mell-droad uruguayat bet krouet d'ar 15 a viz C'hwevrer 1915 e Belvedere (unan eus karterioù Montevideo (Uruguay)). Dilennet e oa bet Francisco Chinchurreta da gentañ prezidant hag Emilio Freire da vesprezidant.
Estadio Centenario
Ouzhpenn skipailh broadel ar vro a ra gantañ e vez feurmet an Estadio Centenario gwech an amzer gant kleuboù 'zo eus Montevideo : Peñarol ha Nacional.
Brú na Bóinne
Sí an Bhrú eo ar monumant pennañ en hollad Brú na Bóinne, met re all zo ivez e-kichen :
E 1993 e oa bet degemeret hollad monumantoù Brú na Bóinne war roll ar Glad bedel gant an UNESCO.
Violoñsell
Ur violoñsell zo ur benveg-seniñ bras dre gerdin dre frotañ, eus familh ar biolinoù, a vez lakaet da seniñ gant ur wareg, pe dre biñsañ (un ober anvet pizzicato en italianeg). Kar eo d'an alto hag d'ar c'hourbiolin.
Violoñselloù brudet
Ar violoñselloù kaerañ graet gant luderien brudet a vez anvet gant anvioù tud o senet ar re-mañ.
Violoñselloù gant Antonio Stradivari :
Violoñselloù all :
San Gregorio nelle Alpi
San Gregorio nelle Alpi a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
Liverpool Fútbol Club
Meur a lesanv a zo bet roet d'ar c'hleub a-hed e istor : Los Negros de la Cuchilla, Negriazules.
Elinor de Montfort
Elinor de Montfort (hervez an doare kembraek), pe Eleanor de Montfort (hervez an doare saoznek), ganet e 1252 ha marvet d'an 19 a viz Mezheven 1282, a oa merc'h da Simon de Montfort, 6 kont Leicester hag Eleanor Bro-Saoz. Anv he mamm he devoa eta, hag anv he mamm-guñv Eleanora Akitania.
He yaouankiz
He zud-kozh a-berzh mamm e oa ar roue Yann Dizouar hag e bried kenrouanez Izabel Angoulême. He eontred e oa Herri III Bro-Saoz ha Richard, 1añ kont Kernev-Veur. He moerebed e oa Janed Bro-Saoz, rouanez Bro-Skos, hag Izabel Bro-Saoz, ha Janed Bro-Saoz, priñsez Kembre.
Liverpool Fútbol Club
Kampion Divisional Extra de Fútbol de Uruguay e voe e 1916, kampion Divisional Intermedia de Fútbol de Uruguay e 1919 ha 1939 ha kampion Segunda División Profesional de Uruguay e 1966, 1987, 2002 ha 2014-15.
C'hoari a ra e grogadoù en Estadio Belvedere.
Elinor de Montfort
Dimezet da Llywelyn ap Gruffydd
Mervel a reas ar gontez Eleanor e nevezamzer 1275, ha prestik goude e timezas Llywelyn ap Gruffudd, Priñs Kembre, hag Eleanor de Montfort, dre hanterouriezh (per nuncios) per verba de presenti dirak testoù.
Prizoniet gant Edward I
Eleanor a reas ar veaj war vor eus Bro-C'hall da hanternoz Kembre, hep tremen dre Vro-Saoz. Met pa oa an daou lestr a zouge Eleanor, he breur Amaury hag o c'hoskor, o tremen dirak aod kreisteiz Bro-Saoz e voent prizoniet gant moraerien eus porzh Bristol, er-maez da Inizi Sillan. C'hwec'h den, a anaver o anvioù, ha moraerien pevar lestr eus Bristol, a voe trugarekaet gant 220 mark (Calendar Patent Rolls, 1272-81, 161; PRO Liberate Rolls C62). 'Thomas Larchdeacon', 'Thomas an Arc'hdiagon', an hini en devoa aozet an afer evit he c'henderv Edward Iañ a resevas £20 e miz Mae 1276, war urzh ar roue, eus dorn sheriff Kernev-Veur. (Calendar of Close Rolls, 1272-79, 292).
Eleanor a voe kaset dre vor da Vristol, ha prizoniet e Kastell Windsor e-pad tri bloaz (PRO: Liberate Rolls, C62/ 52). E 1278, goude sinet Emglev Aberconwy, e voe lezet da vont.
Plac'h dimezet
Eleanor ha Llywelyn a voe dimezet (secundum formam ecclesie) dirak dor an iliz-veur, hervez ar c'hiz, e Worcester, e Bro-Saoz, da zeiz Sant Edward, e 1278; ar roue Edward a roas d'ar plac'h nevez, keniterv dezhañ, hag a baeas ar banvez. A-raok an oferenn eured e talc'has Edward war Llywelyn evit ober dezhañ lakaat e siell d'ur c'hemm en emglev o devoa graet a-raok.
Goude al lid e teuas Eleanor da vezañ anavezet en ofisiel evel Princess of Wales and Lady of Snowdon. (see Calendar of Patent Rolls, 1272-81, 306; CPR, 1281-92, 11; Calendar of Ancient Correspondence, 75-76; Foedera I, ii, 576, 584, 587).
He marv
Mervel a reas Eleanor er gwentloù d'an 19 a viz Mezheven 1282 (see The chronicle of Bury St Edmunds, 74-76) en he falez e Garth Celyn, Aber Garth Celyn en arvor Gwynedd; kaset e voe he c'horf dre al Lafan Sands da leandi fransiskan Llanfaes, (Brut y Tywysogion, Peniarth MS20, 223; Peniarth MS20Tr, 117) a oa bet savet en Enez Mon gant Llywelyn Fawr, tad-kozh Llywelyn ap Gruffudd, en eñvor d'e wreg Siwan.
Caprie
Caprie zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Elinor de Montfort
He marv
Lazhet e voe Llywelyn d'an 11 a viz Kerzu 1282: eñ an hini a vez graet  Llywelyn Ein Llyw Olaf  anezhañ). E verc'h Gwenllian, a voe prizoniet bloaz goude gant armeoù Edward Iañ, ha kaset da brioldi Sempringham, e Lincolnshire, e Bro-Saoz, ma varvas da 50 vloaz tremenet.
São Francisco
São Francisco zo un anv-lec'h portugalek.
Percey
Percey zo un anv-lec'h gallek.
Lec'hioù
Kumunioù gall:
Rocca d'Evandro
Rocca d'Evandro zo ur gumun e proviñs Caserta.
Santa Margherita di Staffora
Santa Margherita di Staffora zo ur gumun e proviñs Pavia, e Lombardia.
Percey (Yonne)
Percey zo ur gumun c'hall en Yonne (departamant).
Club Atlético Capurro
Club Atlético Capurro a voe ur c'hleub mell-droad uruguayat, bet krouet d'an 31 a viz Here 1914 e Montevideo (Uruguay).
Abaoe an 11 a viz Mae 1932 n'eus ket mui anezhañ dre ma'z eas d'ober Club Atlético River Plate dre gendeuziñ gant Olimpia.
Pevar c'houlzad en devoa tremenet Capurro e Primera División de Uruguay eus 1927 da 1931.
Caravino
Caravino zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Rocca Pietore
Rocca Pietore a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
Penn Kuzul ar Vinistred (Bro-C'hall)
Penn Kuzul ar Vinistred a oa e penn gouarnamant Bro-C'hall en amzer an Trede Republik c'hall hag ar Pevare Republik c'hall.
Maltot
Maltot a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
kantved
left|thumb|Un [[tank breizhveurat e Maltot e dibenn miz Gouere 1944]]
Eil Brezel-bed, mizioù Even ha Gouere 1944: emgannoù start a voe e Maltot ha tro-war-dro e miz Gouere 1944 etre ar Vreizhveuriz hag an Alamaned. Ne c'hellas ket ar 4th ha 5th Battalion Dorsetshire Regiment hag ar 7th Battalion Hampshire Regiment kemer ar gumun d'an 10. Kemeret e voe ar vourc'h d'an 22 gant ar 5th Battalion Wiltshire Regiment goude emgannoù krog-ha-krog ha rivinoù ar c'hastell, difennet gant al Leibstandarte Adolf Hitler, d'an 23 gant ar 4th Battalion Wiltshire Regiment ; mervel a reas tri den nann-soudard e Maltot gant ar bombezadegoù e mizioù Even ha Gouere ha lazhet e voe ur paotr yaouank 20 vloaz bet ganet e Benac'h gant an Alamaned d'an 11 a viz Gouere.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb
Sayornis
Sayornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1854 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
Proviñs Santa Cruz
Santa Cruz zo unan eus proviñsoù Arc'hantina, e rannvro Patagonia Arc'hantina, e su ar vro. Río Gallegos (Arc'hantina) eo anv ar gêr-benn.
Sayornis
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Norzhamerika, Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, eizh (8) isspesad dezhe en holl.
Roccamonfina
Roccamonfina zo ur gumun e proviñs Caserta.
Yan (Anshi)
Yan (Sinaeg 燕) anvet ivez Yan Meur a oa ur riez krouet e 756 gant ar jeneral Tang An Lushan goude e emsavadeg a-enep an Impalaer Xuanzong Tang e 755. Distrujet e voe e 763 pa voe lazhet Shi Chaoyi, an impalaer diwezhañ.
Naginata
An naginata a zo un arm japanaat ur goaf anezhi. An arz gourenerezh a vez graet naginatajutsu anezhañ.
Implijet e oa an arm-se evit troc'hañ pavioù ar c'hezeg a-benn talañ ouzh o red-arsailh war an tachennoù emgann japanaat. An tu a oa ivez d'he implij a-enep an troadegouriezh evit difenn dezhe mont war-raok pe bountañ warno.
Goude ar bloavezh 1542 o welet an armoù-tan oc'h erruout war an tachennoù emgann e grog da vont war un implij raloc'h e toare ar sabrennoù.
Casiornis
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika.
Naginata
Istor an Naginata
Ganet ez eo an naginata e-kerzh mare Tengyō (938–947). Brasoc'h evit ur c'hleze, an naginata a oa dedennus dre ma roe an tu da dizhout an enebour en ur chom pell dioutañ. An naginata a vez un doare sabrenn lec'h ma vije bet ouzhpennet ur vazh hir dezhañ.
Ar sinoù japanaat o reiñ d'e anavezout a vez tu treiñ dre "sabrenn hir".
Carema
Carema zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Percy
Percy zo un anv-lec'h gallek, deuet da vout anv-tiegezh saoznek, ha goude anv-badez saoznek.
Brad
Brad zo
Juan Fernández (1530-1599)
Juan Fernández, ganet war-dro 1528/1530 e Cartagena (Spagn), marvet e Santiago de Chile e 1599, zo ur moraer spagnol eus ar XVIvet kantved. Kabiten ha loman e oa. Merdeiñ a reas a-hed aodoù kornôk Suamerika.
Gant Hernando de Lamero ha Juan Jufré, edo e-touez ar re a verdeas e Kabiteniezh Chile (Capitanía General de Chile).
Kavout a reas an inizi-mañ: Enez San Félix, Enez San Ambrosio, hag an Inizi Juan Fernández entre 1563 ha 1574.
Carignano
Carignano zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Nisaetus alboniger
Nisaetus alboniger (gwechall Spizaetus alboniger) a zo ur spesad evned-preizh eus kerentiad an Accipitridae.
Santiago de los Caballeros de Mérida
Santiago de los Caballeros de Mérida, pe Mérida hepmui, eo anv kêr-benn stad Mérida e Venezuela ha kêr vrasañ an Andoù er vro.
Istor
Diazezet e voe en 1558 gant ar c'habiten Juan Rodríguez Suárez, eus kêr Mérida, en Extremadura, hag en Nueva Granada e oa neuze; diwezhatoc'h e voe e kabiteniezh Venezuela, hag ul lec'h a bouez e-kerzh Brezel Dizalc'hiezh Venezuela.
Beaulieu
Un anv gallek eo Beaulieu. Kavet e vez e meur a vro el lec'hanvioù hag e anvioù an dud.
Beaulieu a zo ur geriadenn eus rann Erneuville, e kumun Tenneville.
E Breizh-Uhel e kaver an anv-se : Ur barrez zo ivez e departamant Mayenne, war harzoù Breizh : Beaulieu-sur-Oudon.
E Bro-C'hall e vez kavet stank an anv gallek pe gallekaet-mañ :
Kumun Beaulieu e departamant Isère.
Stleug
Ar stleugoù zo pezhioù houarn, staget a bep tu d'an dibr a vez lakaet war gein ur gazeg, da lakaat an treid enne.
Maceió
Maceió eo kêr-benn stad Alagoas, e reter Brazil, er rannvro Nordeste, war aod ar Meurvor Atlantel.
Ranspach-le-Haut
Ranspach-le-Haut (e galleg) zo ur gumun eus Elzas, e Kanton Huningen, en arondisamant Mülhausen, e Haut-Rhin.
Traoñ Anast
Traoñ Anast (Val d'Anast e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2017, en ur vodañ kumunioù Anast ha Kempel.
Rocca Susella
Rocca Susella zo ur gumun e proviñs Pavia, e Lombardia.
Rhumsaa
Ur gêr lec'hiet e hanternoz Enez Vanav eo Rhumsaa (Ramsey e saozneg). Eil kêr vrasañ an enezenn eo, da heul Doolish, 7 309 den o chom enni.
Ranspach-le-Bas
Ranspach-le-bas, Neederraischbe en elzaseg (Nieder-Ranspach en alamaneg), zo ur gumun eus Elzas, e Kanton Huningen, en arondisamant Mülhausen, e departamant Haut-Rhin.
680 a dud a oa e 2012.
Roccaromana
Roccaromana zo ur gumun e proviñs Caserta.
Michelbach-le-Bas
Michelbach-le-Bas zo ur gumun eus Elzas, e Kanton Huningen, en arondisamant Mülhausen, e Haut-Rhin.
Mor Galilea
Mor Galilea, anvet Kinneret, Lenn Jenezaret ha Lenn Tiberiad ivez (hebraeg : יָם כִּנֶּרֶת, djananeg : יַמּא דטבריא, arabeg : بحيرة طبرية‎), eo al lenn dour dous vrasañ en Israel.
War-dro 53 km eo he zro-gelc'h, war-dro 21 km he hed brasañ ha 13 km he led brasañ. Al lenn zo 166 km² he gorread, ha 43 metr eo he donded keitat ; 214,66 metr dindan live ar mor eo he live keitat.
Mor Galilea eo al lennad donañ a zo war an Douar, hag an eil donañ mar kemerer an holl lennoù (war-lerc'h ar Mor Marv, a zo ul lenn dour-sall). Dont a ra dourioù al lenn eus mammennoù danzouar, met e vammenn bouezusañ eo ar Stêr Jordan, a red eus an hanternoz war-zu ar c'hreisteiz.
Istor
Anavezet eo Mor Galilea p'eo meneget meur a vezh er Bibl, ar wezh kentañ e Levr an Niveroù. E mare ar roue Herodez Antipas e voe savet un degad kêrioù a veze anvet an Dekapolis ("an Dek kêr"), Tiberias o vezañ an an hini vrasañ ha pennlec'h ar rannvro evel m'emañ c'hoazh.
Mirout live an dour
Ur mirlenn eus ar re bouezusañ eo Mor Galilea ken e voe divizet gant Stad Israel e derou ar bloavezhioù 1960 ma vije kaset e zourioù dre ur san-dour vroadel da Su ar vro betek dezerzh an Negev.
Abaoe 2001 e tiskennas al live hag e voe gwashoc'h pa erruas ar sec'hor e 2014, a badas pemp bloaz. E 2018 e savas gouarnamant Israel ur raktres assevel al live dre zegas dour ar Mor Kreizdouar, ha eñ disallet e-barzh pemp labouradeg staliet war an aod. Digoret e voe ar rañvellou d'an 27 a viz Kerzu 2022 en ur gas dour d'ar parkeier a zo e hanternoz al lenn. Koustet en deus ar raktres 267 milion a euroioù evit al lodenn gentañ, a voe e bal kas 100 milion m³ d'al lenn. .
Kristeniezh
Hervez an Testamant Nevez, war ribloù al lenn e tremenas Jezuz ul lodenn vat eus e amzer a brezegerezh. Goude un taol peskerezh burzhudus (Lk 5,1-11) e c'halvas e ziskibien da vont d'e heul (Mz 4,12-22), hag un deiz all e sioulaas ar mor kounnaret (Mk 4,35-41).
Purt ny h-Inshey
Purt ny h-Inshey (Peel e saozneg) eo trede kêr vrasañ Enez Vanav, e kornôg ar vro, 5 093 den o chom enni. Eno emañ iliz-veur nemeti an enezenn.
Rocca de' Giorgi
Rocca de' Giorgi zo ur gumun e proviñs Pavia, e Lombardia.
Fara
Fara (Fair Isle e saozneg) zo un enezenn e hanternoz Bro-Skos, etre an enezegi Shetland hag Orkney. Brudet eo al lec'h abalamour d' an evned hag an doare d'ober stamm.
Pemp piler an islam
Pemp reolenn-stur zo d'an islam, anvet ivez pemp piler an islam:
Londrez Veur
Al live uhelañ e melestradurezh Londrez, kêr-benn Bro-Saoz, hag ar c'hêrioù tro-war-dro, eo Londrez Veur (Greater London e saozneg). Unan eus 9 Rannvro Bro-Saoz eo ivez. Ur Pastell Dilennel Europat eo ivez war un dro, hag a zilenn 9 c'hannad Europat da Parlamant Europa.
Maered
Renet eo Londrez Veur, abaoe 2000, gant ur maer :
Rannadurioù
Rannet eo Londrez Veur e 32 "vourc'h" (boroughs), ouzhpenn "keoded Londrez" (City of London) :
Pich
Pich zo ur ger brezhonek
Llanymynech
Llanymynech zo ur gêriadenn e biz kontelezh Powys, war an harzoù etre Kembre ha Bro-Saoz. Emañ hanter-hent etre Oswestry (Croesoswallt) hag Y Trallwng, e-kichen ar stêr Efyrnwy. Ul lodenn eus ar gêriadenn zo e kumuniezh Carreghwfa e Powys, hag al lodenn reter zo e Shropshire, e Bro-Saoz.
Coazze
Coazze zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Fiat lux
Fiat lux (Ra vo gouloù!) zo ur bomm latin a lenner er Vulgata, e pennad kentañ Levr ar C'heneliezh (1,3), ma'z eo kontet krouidigezh ar bed gant Doue en ur ober c'hwec'h deiz. Un urzh eo a-berzh Doue pa voe krouet ar bed gantañ.
Yezhoù all
Er Bibl gregach ez eo γενηθήτω φῶς (genēthētō phōs), hag en Torah hebreek ez eo יְהִי אוֹר (yehiy 'or). E saozneg e vez lavaret "Let there be light".
Phylloscopus reguloides
Phylloscopus reguloides (pe Seicercus reguloides) a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Phylloscopidae.
Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an tri isspesad anezhañ :
Margarete Brandenburg
Margarete von Brandenburg zo bet anv meur a briñsez eus Margraviezh Brandenburg :
Garwisk
Ur garwisk zo ur pezh dilhad da c'holeiñ traoñ ar c'har, entre ar glin hag an ufern.
Damheñvel eo ar gweltroù, hogen e lêr int ha goleiñ a reont ar choug-troad.
Houarnwisk
Ul lod eus an houarnwisk brezel e oant er Grennamzer.
Alcedo hercules
Alcedo hercules a zo ur spesad evned eus kerentiad an Alcedinidae.
Doareoù pennañ
Brasañ labous ar genad Alcedo an hini eo, 22 cm e hirder keitat.
Antonio
Antonio zo un anv-badez italianek, ha spagnolek, kevatal d'an anv-badez brezhonek Anton.
Alcedo hercules
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha pesked bihan.
Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus Sikkim da vervent Sina, Myanmar, hanternoz Laos, hanternoz Viêt Nam ha Hainan.
Antonio
Sent ha gwenvidion
Daou sant brudet zo:
Trindade e Martim Vaz
An Drinded ha Martim Vaz, pe Trindade e Martim Vaz, zo un enezeg a 5 enezenn, 10, 4 km2 en holl, er Meurvor Atlantel, perc'hennet gant Brazil, ur 1,100 kilometr er reter da stad Espírito Santo, hag ivez 2,100 kilometr er mervent da Enez Ascension ha 2,550 kilometr er c'hornôg da Saint Helena, ha 4,270 kilometr eus aod Afrika.
Candace
Candace zo un anv-badez saoznek roet d'ar merc'hed e SUA dreist-holl.
Collegno
Collegno zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Sherlock Holmes
Sherlock Holmes eo anv penntudenn an istorioù polis saoznek skrivet gant Arthur Conan Doyle adalek 1887. Un enklasker pe igounier eo a weler war e vicher e-barzh 4 romant hag 56 danevell, hag alies gant an Docktor Watson.
Candace
Orin
Dont a rafe an anv Candace eus anv ur rouanez (Kandakè e gregach) a gaver en Testamant Nevez. En Oberoù an Ebestel (8:26-8:27) ez eus kaoz eus un den eus bro "Candace, rouanez an Etiopianed":
''Hag Ael an Aotrou a lavaras da Fulup : Kae war-zu ar c'hreisteiz da dapout an hent a gas eus Jerusalem betek Gaza, a zo didud. Hag eñ sevel ha mont: Ha gwelout un den eus Etiopia, ur Spazh a renk uhel dindan Candace, Rouanez an Etiopianed, karget eus an teñzor, deuet da Jerusalem da azeuliñ''.
Hiziv e kreder e oa an anv kandake un anv divoutin roet da rouanezed e rouantelezh Kush, en Afrika. Setu soñj André Chouraqui, en e droidigezh c'hallek, pa ginnig ar furm Qandaq.
Brudet
Brudet eo bet adalek ar bloavezhioù 1950. E SUA e voe stank a-walc'h an anv er bloavezhioù 1970, 1980, 1990.
Narodnye russkie skazki
Narodnye russkie skazki (ruseg : Народные Русские Сказки, "Kontadennoù-pobl rusian") eo anv ar c'hontadennoù pobl rusianek embannet gant Aleksandr Afanasiev etre 1855 ha 1863 diwar skouer Kontadennoù Grimm.
Álvaro Gestido
José Álvaro Pelegrín Gestido Pose pe Álvaro Gestido, bet ganet d'ar 17 a viz Mae 1907 e Montevideo (Uruguay) hag aet da Anaon d'an 18 a viz Genver 1957 e Santa Clara de Olimar (Treinta y Tres, Uruguay), a oa ur melldroader etrebroadel uruguayat (kreizer e bost dezhañ war an dachenn).
An hini a veze graet El Caballero de Deporte, El Teniente pe Varito anezhañ a oa breur da Óscar Diego Gestido, prezidant Uruguay.
Chomet e oa da c'hoari, a-hed e vicher, en Uruguay :
C'hwec'h gwech warn-ugent en devoa douget krez La Celeste etre 1927 ha 1940, hep merkañ pal ebet.
C'hoarioù Olimpek hañv
Ezel e oa eus ar skipailh a yeas ar vedalenn aour gantañ da-geñver C'hoarioù Olimpek hañv 1928 (en Amsterdam, Izelvroioù).
Kib vell-droad ar bed
Kemeret en devoa perzh Álvaro Gestido en un dalc'h hepken :
Colleretto Castelnuovo
Colleretto Castelnuovo zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Bradford
Bradford zo un anv-lec'h saoznek (diwar ar ger ford a zo roudour)
Río Percey
Ar Río Percey, pe Percy, zo ur stêr eus Arc'hantina, e proviñs Chubut en Patagonia Arc'hantina.
Buschwiller
Buschwiller zo ur gumun eus Elzas, e Kanton Huningen, en arondisamant Mülhausen, e Haut-Rhin.
Stêr São Francisco
Ar stêr São Francisco (Rio São Francisco e portugaleg, gwechall Opara), lesanvet  Velho Chico, zo ur stêr e reter Brazil, hag unan eus ar re bouezusañ ha hirañ er vro hag e Suamerika, gant 2 814 km. Treuziñ a ra pemp stad ha 521 kumun.
Río Percey
Anvet e voe ar Río Percey diwar anv ar C'hembread Percy Wharton, eus an drevadenn Colonia 16 de Octubre, hag ac'h eas goude da SUA.
Stêr São Francisco
Eieniñ a ra er Serra da Canastra e kreisteiz Minas Gerais. Alese e red war-du an hanternoz. Treuziñ a ra stad Bahia, treiñ war-du ar reter ma ra un harzoù gant Pernambuco, goude war-du ar gevred, ma tisparti Sergipe hag Alagoas. En em deurel a ra er meurvor Atlantel] e [[Piaçabuçu en Alagoas.
Maddalena di Pierfrancesco de' Medici
Maddalena di Piefrancesco de' Medici (Firenze, war-dro 1523 – Roma, 14 a viz Ebrel 1583) a oa merc'h da Pierfrancesco de' Medici ha Maria Soderini.
Mervel a reas he zad e 1525, pa ne oa nemet 2 vloaz, ha savet e voe gant he mamm ha kerent all er villa del Trebbio. C'hoar e oa da Lorenzino de' Medici ha Giuliano, da Laudomia (war-dro 1510 - 1558), Lorenzino (1514-1548), lesanvet Lorenzaccio ha muntrer an dug Alessandro de' Medici, ha da Giuliano (1520 - 1588), holl koshoc'h egeti.
Dimezioù
Div wech e timezas:
Novuss
An novuss a zo ur c'hoari kar d'ar bilhard hag ur sport broadel eo e Latvia. C'hoariet e vez war un daol garrezek (100 cm a gostez) gant 4 godell (unan e pep korn). Pep c'hoarier en deus 8 kantig hag a vez tennet gant ur paled (evel hini an hockey war skorn) ha hemañ a vez skoet ennañ gant beg ur vazh. Pal ar c'hoari eo kas e holl gantigoù er godelloù a-raok an eneber.
Maddalena di Pierfrancesco de' Medici
He bugale
Eizh bugel he doe, seizh anezho merc'hed:
He marv
Mervel a eure d'ar 14 a viz Ebrel 1583 ha beziet e voe en iliz Santa Maria Maggiore.
Maizet
Maizet a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. left|thumb|Ar vourc'h
Michelbach
Michelbach zo un anv-lec'h alamanek a gaver e teir bro.
Maizet
Melestradurezh
left|thumb|An ti-kêr
Pieve del Cairo
Pieve  del Cairo zo ur gumun eus Italia,  e proviñs Pavia, e rann vro Lombardia.
Margarete von Kleve
Margarete von Kleve zo anv meur a briñsez eus dugelezh Kleve en Alamagn.
Skylla (euzhvil)
Skylla (Σκύλλα / Skúlla e gregach; Scylla e latin) a oa un nimfenn, karet gant an doue Glaokos e mojennoù Hellaz kozh. Troet e voe en un euzhvil gant Kirke.
Alies e vez meneget hec'h anv gant hini C'harybdis, a zo ur garreg tost d'al lec'h m'emañ-hi o chom, a bep tu d'ur strizh-mor a lavarer bout hini Messina.
He zud
Disheñvelderioù zo e skridoù diwar-benn he zud.