cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tafalla
thumb|Sede pelec'h emañ Tafalla e [[Nafarroa.]] thumb|Tafalla ha [[merindad Olite e Nafarroa.]] Tafalla zo ur gumun en Nafarroa en Euskal Herria, e merindad Olite, er vro dieuskarek.
Miton
Ur miton zo ur seurt maneg gant daou gombod, ma lakaer ar meud en unan, hag ar pevar biz all en egile.
Earl
Earl zo un anv-tiegezh saoznek.
Gerdarzh
Dont a ra eus ar ger earl, troet gant kont e brezhoneg peurvuiañ, yarl a-wechoù e-skridoù istorel gant Yeun ar Gov, diwar ar stumm skandinavek jarl.
Kegin Steller
Anvet e voe Corvus Stelleri (kentanv) da gentañ-penn (e 1788) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804) da zougen bri d'ar skiantour alaman Georg Wilhelm Steller (1709-1746).
Charles-Guy Le Borgne de Kermorvan
Charles-Guy Le Borgne de Kermorvan (Pleiben, 12 Genver 1695 – Landreger, 30 Gwengolo 1761) a zo bet eskob Treger eus 1746 da 1761. Trede mab e oa da Jakez ar Borgn, aotrou Kermorvan ha da Catherine ar Borgn, merc'h Gui ar Borgn, aotrou Treuscoët, ha Soazig Legendre. Mont e reas da vezañ vikel-vras eskopti Leon evit ar vrezhonegerien, o vezañ brezhoneger e-unan. Degouezhout e reas goude da vezañ vikel-vras evit eskopti Treger. E deroù 1746 e voe anvet da eskob Treger goude François-Hyacinthe de la Fruglaie de Kerver. Sakret e voe gant arc'heskob Pariz, Jacques Bonne-Gigault de Bellefonds, d'an 11 Gouere 1746. Derc'hel e reas gant e garg eskob, daoust ma oa bet tapet gant seizi. An hini diwezhañ eus eskibien Treger eo bet da vervel en iliz-veur Landreger ha da vezañ sebeliet eno.
Bessude
Bessude zo ur gumun italian e proviñs Sassari en enez Sardigna.
Charles-Guy Le Borgne de Kermorvan
Joseph Dominique de Cheylus a zo deut war e lerc'h.
Kegin Steller
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an trizek isspesad anezhañ :
Maria ar Yuzevez
Maria ar Yuzevez, anvet ivez Maria Hebraea, Maria Prophetissa pe Maria ar Yuzevez, zo un alkimiourez eus an Henamzer, etre an hag an eil kantved kent JK. Kontet eo da vezañ unan eus krouerien an alkimiezh.
Ganti e vije bet ijinet meur a venveg pe doare-aozañ, en o zouez an dourgib, ar c'herotakis (« lestr serr ma vez lakaet follennoù kouevr ha metaloù gant aezhennoù a bep seurt ») hag an tribikos.
Mammskridoù
Meneg eus Maria ar Yuzevez zo e skridoù Zosimos Panopolis, un Hellazad eus Aleksandria, e dibenn an, ar c'hoshañ skridoù diwar-benn an alkimiezh anavezet en deiz a hiziv. Ar skridoù-se avat n'int nemet menegoù hir eus komzoù oberourien gozh, evel ar pseudo-Demokrites, ma'z eo anvet gantañ Mari, ken plaen ha tra, pe an Divina.
Bain-Marie
Chomet eo hec'h anv en hini ar bain-Marie ("dourgib"), ur ger gallek (implijet en izelvroeg hag e saozneg ivez) krouet gant Arnaldus de Villa Nova er.
Poker
Ar poker zo ur c'hoari gant kartoù a orin eus SUA hag anavezet dre ar bed a-bezh, hogen meur a zoare c'hoari dezhañ. An Texas hold 'em eo an hini c'hoariet ar muiañ.
Daou zen da nebeutañ ha betek dek den a c'hoari gant ur pakad 52 gartenn ha jedoueroù. Ur c'hoari da c'hounit arc'hant e c'hell bezañ, aozet e tournamantoù bras skignet bremañ alies war ar chadennoù skinwel ha war an Internet. Un doare poker gant diñsoù arbennik zo ivez.
Pal ar c'hoari
Pal ar c'hoari eo gounit jedoueroù ar c'hoarierien all bodet en-dro d'an daol. Evit tizhout ar pal-se e ranker ober ar c'henstroll kartoù gwellañ a-benn fin an dro c'hoari. Pep c'hoarier zo gantañ div gartenn, ha diwar ar pakad pigos e vez tennet, gant un tredeog pe mestr an daol, teir c'hartenn gentañ, anvet ar re droet, ar bedervet an displeg, ar bempvet ha diwezhañ hini ar stêr. Gant ar pemp kartenn-se, koublet gant dornad ar c'hoarier, e ranker tapout ar c'henstroll gwellañ.
Kenstrolloù ar poker
Eus an dalvoudegezh izelañ d'an hini uhelañ emañ : ar gartenn uhelañ, ar c'houblad, an daou goublad, an trikon, ar bempenn, al liv, an ti leun, ar c'harrez, ar bempenn liv, ar bempenn liv roueel.
Telti
Telti zo ur gumun italian e proviñs Sassari en enez Sardigna.
Bolz Neron
Bolz Neron (Arcus Neronis e latin) a oa ur monumant e Henroma d'an impalaer Neron.
Savet e oa bet war-dro ar bloaz 62, war urzh Neron.
Jacky
Jacky pe Jackie zo ur berranv saoznek, diwar an anvioù-badez Jack, John, Jacques, Jacqueline hag all. Roet e vez kenkoulz d'ar baotred ha d'ar merc'hed eta. Er broioù gallek ivez, Belgia ha norzh Bro-C'hall dreist-holl, e kaver an anv Jacky ha Jackie, an eil roet d'ar baotred ha egile d'ar merc'hed hepken.
Kegin kolier du
Ar gegin kolier du (Cyanolyca armillata) a zo un evn eus kerentiad ar c'hCorvidae.
Annez
Bevañ a ra al labous en Andoù (eus Ecuador da Venezuela).
François-Hyacinthe de la Fruglaie de Kerver
François-Hyacinthe de la Fruglaie de Kerver (Sant-Varzhin-Korle, 2 a viz Meurzh 1687 – Landreger, 23 a viz Kerzu 1745) a voe eskob Treger eus 1731 da 1745.
Vikel-vras eskopti Kernev e oa pa voe anvet da eskob Treger d'ar 27 a viz Kerzu 1731, war-lerc'h Olivier Jegou de Kervilio. Eskobet e voe d'ar 4 a viz Mae 1732. Enebour kreñv e oa d'ar jansenouriezh.
Charles-Guy Le Borgne de Kermorvan e zeuas war e lerc'h war gador eskopti Landreger.
Alberzh Veur
Albrecht von Bollstädt (1193 pe 1206 – 15 a viz Du 1280), pe Sant Alberzh Veur, a oa ur beleg dominikan, prederour, doueoniour, naturour, kimiour hag alkimiour alaman.
Kelenner brudet e oa en, ha mestr da Tommaso d'Aquino.
E 1250 e tizoloas an arsenik.
Louise Berger
Louise Berger a oa un anarkourez a orin rusian ha latvian. Ganet e voe war-dro 1890 ha marvet war-dro 1921 e Rusia ; bez e voe ezel eus an Anarchist Red Cross hag embannerez kazetenn Emma Goldman, Mother Earth Bulletin, e New York. Brudet-bras e voe louise Berger er-maez eus kelc'hioù an anarkourien e 1914 goude tarzhadenn dic'hortoz ur vombezenn en he ranndi e New York City (brudet gant an anv the Lexington Avenue bombing). Pevar a dud a voe lazhet hag ul lodenn vras eus an ti-uhel a voe distrujet.
N'eo ket sklaer penaos eo marvet met war e seblant e vefe bet lazhet gant polis-kuzh an Tcheka Bolchevik pe gant nerzhioù surentez al Lu Ruz e-pad kampagn brezel Trostky a-enep an "anarko-torfedourien" hag ar re disivouderien. Lod all a embann e vefe marvet gant an tifuz
Roll ar geriadurioù buhez a denn da Vreizh dre vloaz an embann
Renablet eo amañ al levrioù pe destennoù embannet dindan stumm ur geriadur lizherennek.
An oberennoù pouezusañ evit an enklaskoù a zo tonket da gaout ur pennad warno.
Dollars Trilogy
An Dollars Trilogy, pe Trilogia del dollaro en italianeg, anavezet ivez evel "The Man with No Name Trilogy", a zo un anv hollek roet d'an tri western italian graet gant Sergio Leone ha c'hoariet gant Clint Eastwood
Anatole France
Anatole France a oa anv-pluenn François Anatole Thibault, ganet d'ar 16 a viz Ebrel 1844 e Pariz, ha marvet d'an 12 a viz Here 1924 e Saint-Cyr-sur-Loire (Indre-et-Loire), a oa ur skrivagner gall, unan eus re vrudetañ an IIIe Republik c'hall. Priz Nobel al lennegezh a voe roet dezhañ en 1921.
Lisa Coleman (sonerez)
Lisa Coleman, bet ganet d'ar 17 a viz Eost 1960 e Los Angeles (Kalifornia) (Stadoù-Unanet Amerika), a zo ur bianoourez ha saverez tonioù ha kanaouennoù stadunanat.
Jack
Jack zo un anv-badez hag a gaver stank er broioù saoznek.
Orin
E Bro-C'hall e vez implijet ivez evel stumm saoznek, « modernoc'h », an anv Jacques.
Berradur saoznek anvioù merc'hed e c'hall bezañ ivez : Jacqueline ha Jackie.
Alcyon
Alcyon a oa un embregerezh c'hall hag a rae marc'hoù-houarn, marc'hoù-tan ha kirri-tan. Krouet e oa bet e Neuilly-sur-Seine (Hauts-de-Seine a-vremañ) e 1902 gant Edmond Gentil goude ur sach-blev gant Eugène Peugeot. Deuet e oa da vezañ ur skipailh gall a-vicher marc'h-houarn war hent e 1906.
Gounezet en devoa pevar Zro Bro-C'hall diouzh renk :
Tri zrec'h all goude ar Brezel-bed kentañ : a-raok ma oa bet redet an Dro dre skipailhoù broadel.
War-lerc'h an Eil Brezel-bed e oa bet adkavet ar merk Alcyon er skipailhoù Alcyon-BP (1946-1949) hag Alcyon-Dunlop (1950-1954) peurgetket.
E 1962 e oa aet ar skipailh Alcyon da get. En holl e oa bet gounezet 14 Tro Bro-C'hall, 12 redadeg Pariz-Roubaix ha 13 redadeg Bourdel-Pariz gant rederien hag a rae gant ur marc'h-houarn Alcyon...
Bannoù-treset troet e brezhoneg
Un toullad levrioù bannoù-treset zo bet troet hag embannet e brezhoneg.
Un nebeud sifroù
{	"version": 2, "width": 1273, "height": 430, "data": [ {			"name": "table", "values": [ {					"x": 1976, "y": 2 },				{					"x": 1977, "y": 2 },				{					"x": 1978, "y": 1 },				{					"x": 1979, "y": 1 },				{					"x": 1980, "y": 0 },				{					"x": 1981, "y": 0 },				{					"x": 1982, "y": 5 },				{					"x": 1983, "y": 13 },				{					"x": 1984, "y": 8 },				{					"x": 1985, "y": 0 },				{					"x": 1986, "y": 0 },				{					"x": 1987, "y": 5 },				{					"x": 1988, "y": 1 },				{					"x": 1989, "y": 6 },				{					"x": 1990, "y": 0 },				{					"x": 1991, "y": 1 },				{					"x": 1992, "y": 1 },				{					"x": 1993, "y": 3 },				{					"x": 1994, "y": 3 },				{					"x": 1995, "y": 1 },				{					"x": 1996, "y": 2 },				{					"x": 1997, "y": 1 },				{					"x": 1998, "y": 2 },				{					"x": 1999, "y": 0 },				{					"x": 2000, "y": 0 },				{					"x": 2001, "y": 3 },				{					"x": 2002, "y": 4 },				{					"x": 2003, "y": 4 },				{					"x": 2004, "y": 4 },				{					"x": 2005, "y": 3 },				{					"x": 2006, "y": 6 },				{					"x": 2007, "y": 7 },				{					"x": 2008, "y": 6 },				{					"x": 2009, "y": 2 },				{					"x": 2010, "y": 1 },				{					"x": 2011, "y": 0 },				{					"x": 2012, "y": 0 },				{					"x": 2013, "y": 1 },				{					"x": 2014, "y": 5 },				{					"x": 2015, "y": 6 },				{					"x": 2016, "y": 3 }			]		}	],	"scales": [ {			"name": "x", "type": "ordinal", "range": "width", "zero": false, "domain": { "data": "table", "field": "x" }		},		{			"name": "y", "type": "linear", "range": "height", "nice": true, "domain": { "data": "table", "field": "y" }		}	],	"axes": [ {			"type": "x", "scale": "x" },		{			"type": "y", "scale": "y" }	],	"marks": [ {			"type": "rect", "from": { "data": "table" },			"properties": { "enter": { "x": { "scale": "x", "field": "x" },					"y": { "scale": "y", "field": "y" },					"y2": { "scale": "y", "value": 0 },					"fill": { "value": "steelblue" },					"width": { "scale": "x", "band": "true", "offset": -1 }				}			}		}	] }
Costanza Sforza
Costanza Sforza Santa Fiora (Sora, 1550 – 1617) a oa ur briñsez italian eus an Tiegezh Sforza.
Merc'h e oa da Sforza Iañ Sforza. Merc'h-vihan e oa da Costanza Farnese a oa merc'h d'ar pab Alessandro Farnese.
Dugez Sora e e voe pa zimezas da Giacomo Boncompagni, mab d'ar pab Gregor XIII, markiz Vignola ha dug Sora.
Octave Lapize
Octave Lapize, Louis Octave Lapize hervez e fichenn el lu gall, a oa ur reder war varc'h-houarn, bet ganet d'ar 24 a viz Here 1887 e Pariz.
Marc'hhouarner a-vicher e oa bet adalek 1909 betek 1914.
Banniel Burkina Faso
thumb|Banniel Burkina Faso Banniel Burkina Faso eo banniel broadel Volta-Uhel gozh abaoe ar 4 a viz Eost 1984.
Octave Lapize
Aet e oa bet da Anaon d'ar 14 a viz Gouere 1917 en Ospital Milourel Gama e Toul (Meurthe-et-Moselle) war dalbenn ar Brezel-bed kentañ.
Banniel Burkina Faso
Div vandenn a-blaen a ya da ober ar banniel : unan ruz el laez evit aroueziañ an dispac'h hag unan wer en traoñ evit aroueziañ pinvidigezhioù naturel ar vro.
En e greiz ez eus ur steredenn velen, a dalvez da arouez ar gouloù a heñchas an dispac'h.
Banniel kozh
Tri skourr red uhelañ ar stêr Volta a oa aroueziet gant ar banniel kozh : ar Volta Du, ar Volta Gwenn hag ar Volta Ruz.
C'hallah
C'hallah (/ˈxɑːlə/, חַלָּה‎ Halla [χa'la]; liester : challot pe challos distagadur achkenaz ) zo un doare bara yuzev pobet ha debret da bep Chabat pe da vare ar gouelioù yuzev. Fardet e vez da gustum gant bleud, laezh, mel ha vioù. Bara heñvel a gaver en Europa ar Reter met ne ouezer ket hag-eñ int deuet diwar ar C'halah pe eo deuet ar C'halleh diwarno.
Heinrich Barth
Heinrich Barth (Hamburg, 1821 - Berlin, 1865) a oa un ergerzhour, douaroniour ha yezhour alaman. Beajiñ a reas e Kornôg Afrika.
Sejm
Digor d'an holl e vez an divizoù er Sejm. Kadoriad ar gannaded eo "Marichal ar Sejm", unan anezho dilennet evit se.
Abaoe ar ez eo ar Sejm benveg lezenniñ uhelañ ar vro. E Rouantelezh Polonia (1385–1569) ha goude-se e Kenunaniezh Polonia ha Lituania (1569-1795) e raed Sejm eus hollad kambroù ar parlamant, ar gambr izel (Izba Poselska, Kambr ar Gannaded) hag ar gambr uhel (Senat, Sened). Abaoe Eil Republik Polonia (1918–1939) e reer Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (Sejm Republik Polonia) eus ar gambr izel, tra ma reer Senat Rzeczypospolitej Polskiej (Sened Republik Polonia) eus ar gambr uhel.
Heinrich Barth
Perzh a gemeras en ergerzhadeg vras aozet gant gouarnamant Breizh-Veur etre 1849 ha 1855 e-touez pobloù dianav. Kalz e c'houzañvas abalamour d'an hin, ha mervel a reas daou eus e genveajourien. An trede ergerzhour europat e voe, war-lerc'h Alexander Gordon Laing (1794-1826) ha René Caillié (1799-1838), o tegouezhout e Tombouktou e 1853. Dizoleiñ a reas kevrin al lenn Tchad ha deskrivañ pleg ar stêr Niger.
Carmen Electra
Tara Leigh Patrick, ganet d'an 20 a viz Ebrel 1972, brudet dre he lesanv Carmen Electra, zo un top model, aktourez, kinnigerez skinwel, kanerez rap ha dañserez stadunanat. Kroget e oa gant ar c'han hag ar vicher aktourez pa oa aet da vevañ da Minneapolis, Minnesota. Eno e tarempredas Prince, eñ eo a broduas he fladenn. Goude-se e oa aet da vevañ da Los Angeles (Kalifornia), evit kenderc'hel gant an hent a aktourez. Brud a dapas gant roll Lani McKenzie er stirad skinwel Baywatch.
Krog e oa da vezañ aktourez en ur c'hoari er film spont-fent American Vampire (1997), ha goude-se eo bet o c'hoari rolloù e filmoù parodienn, evel Scary Movie, Date Movie, Epic Movie, Meet the Spartans, ha Disaster Movie. Electra a zo bet gwelet er gelaouenn Playboy evel playmate, ha labouret he deus evel dañserez gant ar Pussycat Dolls.
Feodora
thumb|upright=0.9|Feodora zu Hohenlohe-Langenburg priñsez Sachsen-Meiningen (1839–1872), poltredet gant [[Franz Xaver Winterhalter (1805–1873), war-dro 1860. ]] thumb|upright=0.9|Feodora von Sachsen-Meiningen (1890–1972) Feodora zo un anv-badez alamanek, deuet eus ar ruseg. Diouzh ar c'hiz e oa an anv e-touez noblañsed alaman e dibenn an XIXvet kantved. Kar eo d'an anv Teodora, anv div impalaerez en Istor Bizantion.
Fedora lakaet da anv-kreiz
thumb|left|upright=0.9|[[Auguste Viktoria von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg ]] thumb|upright=0.9|Margarethe Prusia, Landgräfin von Hessen-Kassel
Tricoire
Tricoire zo un anv-tiegezh gallek.
Kotel
Ar C'hotel pe Moger Gornôg pe c'hoazh Moger an Daeloù (( הַכּוֹתֶל הַמַּעֲרָבִי, HaKotel HaMa'aravi), anavezet en Islam evel Moger Buraq ( Ḥā’iṭ al-Burāq حَائِط ٱلْبُرَاق Distagadur arabek : ['ħaːʔɪtˤ albʊ'raːq]) zo ur voger e Jeruzalem anezhañ restachoù ur voger vrasoc'h a zouge kostez-kornôg Eil Templ Jeruzalem savet goude labourioù Herodez Veur evit kelc'hiañ gant mein Menez an Templ. Lec'h santelañ ar Yuzevegezh eo abalamour m'eo ar rivin nemetañ eus o Zempl kozh bet distrujet gant ar Romaned, ouzhpenn bezañ nes Menez an Templ. Aotreet eo pediñ er C'hotel, ar pezh n'eo ket gwir evit Menez an Templ abalamour da abegoù politikel (klask a reer delc'her ur status quo e nec'h ar Menez e-lec'h e oa bet savet ur voskeenn gant ar vuzulmaned) kement ha relijiel (n'eo ket aotreet forzh piv en Hael an Haeled ha ne ouezer ket resis ken e pelec'h emañ, dre aon faziañ e oa bet berzet pediñ war krec'h ar Menez gant rabined zo).
En hengoun muzulman eo eno e oa pignet Muhammad war e varc'h askellek da vont d'ar baradoz. Nepell ac'hann, war ar Menez, ez eus bet savet ar voskeenn Al-Aqsa.
Leisure Suit Larry: Box Office Bust
Leisure Suit Larry: Box Office Bust zo ur c'hoari video avantur sevenet gant Team17 hag embannet gant Codemasters war Microsoft Windows, Xbox 360 ha PlayStation 3. Embannet e oa bet d'ar 27 a viz Meurzh 2009 e Norzhamerika. An eizhvet c'hoari eo en heuliad c'hoarioù Leisure Suit Larry, hag an hini kentañ en heuliad o vezañ embannet war ar c'hoñsolennoù 7vet remziad. Kemennet e oa bet an embannadur d'ar 17 a viz Genver 2008 dre gazetennoù arbennikaet war ar c'hoarioù video.
Ar filmig tañva a oa bet embannet d'ar 16 a viz C'hwevrer 2008 dre Gametrailers.com. Kroget e oa bet un adsevel evit ar Wii ha da vezañ embannet e oa daou viz goude an embann HD eus ar c'hoari. Ken fall e oa bet degemeret ar c'hoari ma voe paouezet al labour.
Nvidia
Nvidia Corporation, brudetoc'h evel Nvidia (stilizet NVIDIA), zo un embregerezh teknologel stadunanat eus Delaware ha diazezet e Santa Clara, Kalifornia. Fardañ a ra prosezerioù grafek (Graphics Processing Units, GPUs) evit ar c'hoarioù video hag ar marc'had micherel. Sevel a ra ivez Systems on a Chip (SoCs) evit ar poellgomzerioù. Ar c'hartennoù grafek diazez savet gant an embregerezh eo ar rummad anvet "GeForce", hag a zo kevezer ouzh re Advanced Micro Devices (AMD) ha re Radeon. Krog eo Nvidia da ledanaat e c'halloud e bed ar c'hoarioù video dre Shield Portable, Shield Tablet ha Shield Android TV.
Venerio
Venerio, pe Venerius e latin, Venier e galleg, ganet war-dro 560 ha marvet en 630, a oa ur manac'h italian, hag a vevas war Enez Tino.
Anvet eo bet da sant, enoret eo evel sant pleg-mor La Spezia. E 1961 eo bet anvet da sant an tourioù-tan.
E Breizh
E bourk Langon, war lez ar stêr Gwilun, ez eus ur chapel da Santez Agata hag a oa dediet d'ar sant Venier (ecclesia sancti Veneris) en IXvet kantved, a c'hallfe bezañ Gwigner enoret e Pleuwigner, pe un doare da guzhat e oa bet savet en enor d'an doueez Gwener.
Si può fare (albom)
Si può fare zo un albom gant Angelo Branduardi, e miz Kerzu 1992 e ti EMI Italiana. Levezonet eo gant ar blues.
Kanaouennoù
An tonioù zo savet gant Angelo Branduardi, ar sonioù gant e bried Luisa Zappa
Doare gallek
Embannet eo bet an albom e galleg ivez e 1993. Gant Pierre Grosz eo savet ar c'homzoù gallek
Sonerien
E-touez sonerien ar bladenn edo an akordeoñser louizianat Zachary Richard.
Serandour
Serandour zo un anv-tiegezh brezhonek.
Klañvgarr
Ar c'hlañvgarr (pe ambulañs er yezh komzet) zo ur c'harbed evit kas ar glañvourien, ar c'hloazidi hag ar gwilioudadezed betek un ospital pe un unvez prederioù bennak (da skouer evit prederioù heuliañ hag azgouestaat, pe addeskiñ hag advarrekaat ar c'horf). Aveet eo ar c'harr evit evezhiañ ar gouziviad ha reiñ ar prederioù kentañ.
Mallus e c'hall bezañ an treuzdougen. Karbedoù priorek e vez ar c'hlañvgirri eta gant an darn vuiañ eus kodoù an hentoù er bed. Ur gouloù-tro hag ur c'hwitellerez o dez ivez, ha livioù flamm hag arouezioù liesseurt : ar Groaz Ruz, ar Greskenn Ruz, steredenn ar vuhez, Kroaz Malta pe merkad Battenburg.
Carlos Casares Mouriño
Carlos Casares Mouriño (Xinzo de Limia, 24 a viz Eost 1941 - Vigo, 9 a viz Meurzh 2002) a oa ur skrivagner galizek. Studioù prederouriezh ha lennegezh a reas e skol-veur Santiago de Compostela. Kelenn a reas e Galiza ha goude-se e meur a skol-veur en Europa a-raok distreiñ d’e vro da vat hag ober e annez e Vigo, ma voe kelenner ha skrivagner. Levezonet e voe gant mennozhioù Ramón Piñeiro ha re tud an Editorial Galaxia. E 1971 e timezas gant ur Svedadez, Kristina Berg. Mont a reas e-barzh ar Real Academia Galega e 1977, ha dilennet e voe, en anv ar PSdeG-PSOE e parlamant Galiza e 1981. E 1996 e teuas da vezañ prezidant Kuzul ar Sevenadur Galizat (Consello da Cultura Galega). Kenlabouret en doa ivez gant ar gelaouenn c’halizek Grial, renet gantañ eus 1989 da 2002, ha gant ar pemdezieg spagnolek La Voz de Galicia. Skrivet en deus levrioù diwar-benn Vicente Risco, Otero Pedrayo, Ramón Piñeiro ha Manuel Curros Enríquez ha troet en deus e galizeg levrioù evel Le petit prince ("Ar Priñs Bihan", 1983) gant ar Gall Antoine de Saint-Exupéry, Tordyveln flyger i skymningen ("Ar c’hwiled a nij da serr-noz", 1989) gant ar Svedadez Maria Gripe pe The old man and the sea ("An den kozh hag ar mor", 1998) gant Ernest Hemingway.
Dezhañ e voe gouestlet Devezh al Lizhiri Galizek (Dia das Letras Galegas) e 2017.
Mary Hamilton
Mary Hamilton zo anv meur a vaouez, ha hini ur ganaouenn saoznek brudet.
Priz danevelloù ti-kêr Karaez
Priz danevelloù ti-kêr Karaez zo ur priz aozet gant ti-kêr Karaez hag a vez roet bep bloaz abaoe 2010 da-geñver Gouel al Levrioù e Breizh, evit un danevell savet e brezhoneg, diembann pe embannet bloavezh ar gouel. 1,500 € eo ar sammad roet d'an hini a c'hounez.
Jozeb Mari Serandour
Jozeb Mari Serandour (Sant-Jili-Plijo, — Duaod, ) a oa ur beleg breizhat ha saver kantikoù.
Elegua
Elegua zo un oricha (Yoruba : Èṣù-Ẹlẹ́gbára, skrivet ivez Eleggua pe Eleguá en Amerika spagnolek) doue an hentoù e relijionoù ar Santeria, Umbanda, Quimbanda, Candomblé ha Palo Mayombe. Klotañ a ra gant Sant Mikael, Sant Anton Padova pe Mabig Jezuz Atocha er relijion gatolik.
Azeulerezh
Da Eleguá e vez kinniget pesked, gwinardant, butun. Aberzhet e vez mennoù givri, kilheien, logod, pe hutia pe jutia.
Bonnanaro
Bonnanaro zo ur gumun italian e proviñs Sassari en enez Sardigna.
Stêr Lledr
Ar stêr Lledr (Afon Lledr e kembraeg) zo ur stêr eus hanternoz Kembre, e Sir Conwy. Un adstêr d'ar stêr Conwy eo.
Eieniñ a ra ouzh tor Ysgafell Wen, etre menezioù Moel Siabod ha Cnicht. Redek a ra war-zu Blaenau Dolwyddelan, er biz, tremen hebiou Dolwyddelan, ma kej gant stêr Cwm Penamnen. Kenderc'hel a ra war-zu ar biz, tremen hebiou Pont-y-pant, ha war-zu ar reter goude, e Glyn Lledr, a-hed an hent hag an hent-houarn. Kemberiñ a ra gant ar stêr Conwy er c'hreisteiz da Betws-y-Coed.
Emmanuel de La Villéon
Emmanuel de La Villéon, ganet d'an 29 a viz Mae 1858 e Felger ha marvet d'an 9 a viz Genver 1944 e Pariz, a oa ul livour impresionour breizhat.
Bono (Sardigna)
Bono  zo ur gumun italian e proviñs Sassari en enez Sardigna.
Henri Pélissier
Henri Pélissier a oa ur reder war varc'h-houarn, bet ganet d'an 22 a viz Genver 1889 e Pariz.
Gounezet e oa bet 17 Tro Bro-C'hall gantañ e 1923.
Marc'hhouarner a-vicher adalek 1911 betek 1928 en devoa gounezet meur a redadeg mil vrudet :
Valledoria
Valledoria  zo ur gumun italian e proviñs Sassari en enez Sardigna.
Mary Hamilton (Rusia)
Mary Hamilton, anavet evel  Maria Danilovna Gamentova († 14 a viz Meurzh 1719), a voe dimezell a enor e lez Katelin Iañ ha serc'h d'an tsar Pêr I. Kondaonet e voe d'ar marv dre m'he devoa lazhet ar bugel e oa da gaout. Marteze eo diwar hec'h istor eo bet savet ar ganaouenn Mary Hamilton.
Skosiz e oa he zud, divroet da Rusia en amzer an tsar Ivan III. Merc'h e oa moarvat da William Hamilton ha keniterv da Evdokiya Grigorievna Hamilton. E 1713 e teuas da vout dimezell-a-enor an impalaerez Katelin. Taolet e veze evezh ouzh he c'hened, serc'heien he deveze, ha serc'h e voe d'an tsar Peter. Met ur serc'heg all he devoa, Ivan Mikhailovich Orlov ; hennezh avat he dilezas da vont gant Avdotya Chernysheva, serc'h all an tsar. Neuze e klaskas Mary Hamilton ober dezhañ distreiñ daveti gant profoù laeret diwar-goust Katelin.
E 1715 e kemeras louzoù da ziforc'hañ. E 1717 e wilioudas hag e veuzas ar babig. E 1717 ivez e voe goulennataet Orlov diwar-benn dihelloù aet da goll a-douez paperoù Pêr Iañ, hag eñ da anzav e zarempred gant Mary Hamilton ha d'ober anv eus an diforc'hañ. Avdotya Chernysheva a damallas da Hamilton brudañ e tebre an dsarez koar da gaout kroc'hen gwenn. Neuze e voe furchet kambr Mary Hamilton, ha kavet traoù laeret hag a oa d'an dsarez. Ma voe harzet Mary hag he serc'heg, ha bac'het e Kreñvlec'h Sant Petersburg.
E miz Du 1718 e voe kondaonet Mary d'ar marv, en abeg d'an diforc'hañ, d'ar bugellazh ha d'al laeroñsioù e ti an impalaerez, daoust ma c'houlennas an Dsarez Praskovia Feodorovna Saltykova (1664-1723), intañvez Ivan V, digant an Tsar Pêr kaout truez.
Dibennet e voe d'ar 14 a viz Meurzh 1719, gant ur c'hleze, e-lec'h ur vouc'hal. Goude-se e kemeras an Tsar he fenn, e reas ur brezegenn diwar-benn he c'horf, e pokas d'he muzelloù, hag e taolas ar penn.
Miret e voe ar penn koulskoude gant Akademiezh ar Skiantoù, da vihanaén betek dibenn ren Katelin II.
Cheremule
Cheremule zo ur gumun italian e proviñs Sassari en enez Sardigna.
PNL (strollad sonerezh)
Ar strollad ne ra morse atersadennoù gant ar mediaioù. Ober a reont klipoù nevezus filmet dre ar bed.
War leurenn Gouel an erer kozh e oant e 2017.
Marcel-Edmond Naegelen
Marcel-Edmond Naegelen, ganet d'ar e Belfort ha marvet d'ar  e Pariz, a oa ur politiker gall, bet kannad sokialour, ministr ha gouarnour Aljeria. Meur a levr en deus skrivet.
Buhez
Mab e oa d'ur baraer elzasat divroet da chom gall pa oa bet faezhet an arme c'hall e 1871.
Studiañ a reas e lise Belfort, hag alese ez eas da Skol Normal Uhel Saint-Cloud. E 1909 pe 1910 e lakaas e anv en SFIO, strollad sokialour an amzer. Mont a reas da soudard e-pad ar Brezel-bed kentañ, ma tapas meur a vedalenn.
E 1919 ez eas da gelenner war al lizhiri e Skol Normal Strasbourg.
E 1925 e voe dilennet da guzulier-kêr hag addilennet betek 1940, ha da guzulier-kanton e 1937. Eil maer e voe adal 1925 betek 1929, hag adarre adalek 1935 betek 1940. Ne zeuas ket a-benn da vont da gannad, kannet e voe e 1932 hag e 1936 gant an emrener Jean-Pierre Mourer. E miz Gwengolo 1939 e oa kelenner e Skol Normal ar Skolaerien e Strasbourg, ha tec'hel a reas betek Périgueux gant ar studierien ha kelennerien all.
Albert Le Grand
Jean Le Grand, anavezet evel Albert Le Grand, ganet e Montroulez en 1599 ha marvet en 1641 e Roazhon zo un dominikan breizhat hag a skrivas buhezioù sent.
Marcel-Edmond Naegelen
Buhez
E 1940 ec'h aozas kas tud eus Strasbourg war-du an Dordogne hag e kemeras perzh er Rezistañs C'hall, er rouedad Combat. E vreur René a oa kazetenner e Marseille, er Mot d'ordre, a-du gant Pétain.
Albert Le Grand
E vuhez
E ouestloù a reas er gouent e Roazhon, ha goude ez eas d'e gêr c'henidik en 1622 pe 1623. Dibab a reas evel anv hini Alberzh Veur, a oa nevez anvet da wenvidig en 1622.
Marcel-Edmond Naegelen
Buhez
Goude dieubidigezh Bro-C'hall e 1944 e voe prezidant Lez-Uhel ar Justis. Anvet e voe da eilmaer Strasbourg ha dilennet da gannad ar Bas-Rhin e 1945.
Albert Le Grand
Oberennoù
Berzh a reas e skridoù diwar-benn sent Breizh, goude ma ne seblantont ket bezañ gwall skiantel hiziv. Evit sevel e oberenn c'hallek Vie des saincts de la Bretaigne armorique, embannet en 1637 e Naoned e ti Pierre Doriou, e tennas e vad eus dornskridoù kozh aet da goll abaoe. 78 buhez-sant zo el levr, teir danevell, ha nav roll-eskibien evit pep hini eus nav eskopti kozh Breizh (eskopti Leon, eskopti Kemper, eskopti Treger, eskopti Sant-Brieg, eskopti Gwened, eskopti Sant-Malo, eskopti Naoned, eskopti Dol hag eskopti Roazhon).
Marcel-Edmond Naegelen
Buhez
Adalek 1946 betek 1948 e voe ministr an Deskadurezh vroadel.
Gouarnour Algeria e voe eus 1948 betek 1951 ha labourat a reas da falsañ an dilennadegoù a-enep ar gostezenn a-du gant an dieubidigezh.
E 1953 en em ginnigas da brezidant er vodadenn vroadel : 13 troiad-vouezhiaén a voe, er penn e voe er c'hentañ tro, en eil, hag en unnekvet, met René Coty a voe trec'h en trizekvet ha diwezhañ tro.
Pèir de Garròs
Pèir de Garròs (1530–1585), pe Pey de Garros evel ma veze skrivet gwechall, pe c'hoazh Pierre de Garros e galleg, a oa ur barzh okitanek da vare an Azginivelezh. Skrivet en deus e gwaskoneg, ha graet ur yezh lennegel eus ar rannyezh-se.
Ganet e voe e Leitora (Lectoure), e bro Armanhac. Studioù gwir ha doueoniezh a reas e skol-veur Toloza. Kuzulier e voe e lez Janed III Navarra, e Pau. Eno e troas da brotestant. Un droidigezh a reas diwar Salmoù ar roue David a voe lakaet gantañ e gwaskoneg, war c'houlenn ar rouanez a glaske lakaat ar galvinouriezh da ren e Rouantelezh Navarra.
E 1567, daou vloaz goude embannadur ar Salmoù, e voe embannet ul levr barzhonegoù gantañ, gant an titl Poesias gasconas.
Mervel a reas e Pau.
Calangianus
Calangianus  zo ur gumun italian e proviñs Sassari en enez Sardigna.
Douron
An Douron zo ur stêr e Breizh, e kornaoueg Bro-Dreger, hag a zisparti Aodoù-an-Arvor diouzh Penn-ar-Bed, 28,24 km hed dezhañ E Skrigneg emañ hec'h andon, hag e Mor Breizh etre Plistin ha Lokireg en em daol er mor.
Louis Le Pensec
Louis Le Pensec, “Loeiz ar Peñseg” e brezhoneg, ganet d'an 8 a viz Genver 1937 e Mellag (Penn-ar-Bed), a zo ur politikour eus Breizh. Ezel eo eus ar Strollad Sokialour Gall. Ministr e gouarnamantoù Pariz eo bet meur a wech etre 1981 (Ministr ar Mor dindan François Mitterrand) ha 1998. Maer Mellag eo bet e-pad bloavezhioù, eus 1971 da 1997, kuzulier kanton Kemperle eus 1971 da 1997, kannad pastell-vro Kemperle eus 1973 da 1997, ha senedour etre 1998 ha 2008. Brezhoneger eo ivez.
Sorso
Sorso  zo ur gumun italian e proviñs Sassari en enez Sardigna.
Albert Pierrepoint
Albert Pierrepoint, ganet d'an 30 a viz Meurzh 1905 hag aet da Anaon d'an 10 a viz Gouhere 1992, a oa ur bourev saoz. Krouget en doa etre 435 ha 600 den e-doug 25 bloaz micher, ha paouez a reas e 1956. E dad, Henry, hag e eontr Thomas a oa bet krougerien ofisiel araozañ.
François Prigent
François Prigent, ganet e Du 1919 e Plouganoù ha marvet e 1989, oa ur skrivagner brezhonek.
Il rovo e la rosa - Ballate d'amore e morte
Il rovo e la rosa - Ballate d'amore e di morte zo ur bladenn italianek graet e 2013 gant ar soner ha kaner Angelo Branduardi.
Er bladenn ez eus ur ganaouenn iwerzhonek, ha dreist-holl kanaouennoù saoznek eus deroù ar XVIIvet kantved. Darn zo adenrolladurioù gant dilhad nevez.
Istor Azerbaidjan
Displegañ a ra ar pennad-mañ istor Azerbaidjan. War daou gevandir en em astenn: Europa hag Azia. Azerbaidjan, a zo ur vro eus Eurazia.
Annezidi gentañ ar pezh a zo hiziv Azerbaidjan e oa albaniz ar C'haokaz, ur bobl kaokazek he yezh. Goude e voe aloubet ar vro gant pobloù niverus, Persed, Romaned, Armeniz, Arabed, Turked, Rused en o zouez. En kantved kent Jezuz-Krist e voe dalc'het ar vro gant rouantelezh Mannae a badas betek e stagidigezh gant an impalaeriezh vedat e 616 kent J-K. E 549 kent J-K ez eas d'un darn eus Impalaeriezh an Ac'haemenided. Ar satrapelezhioù Atropaten ha Albania ar C'haokaz a voe savet er kantved kt J-K. Enderc'hel a raent ar pezh a zo Azerbaidjan ha Dagestan hiziv.
Islam en em skignas buan tre goude an aloudibigezh arab er hag en. Pa ziskaras ar C'halifad Abasid en em furmas un nebeud rouantelezhioù emren, Shirvanshah en o zouez. En e voe aloubet ar rannvro gant an Durked Seljouk a lakajont o yezh hag o sevenadur war ar vro. En hag er  e voe gwasket Azerbaidjan gant ar Vongoled.
D'un darn eus an impalaeriezh Savafidek ez eas ar vro er kantved. Dindan kontrol Persia e chomas betek an kantved. E-pad eil hanterenn an kantved ha deroù an  kantved e savas pennoù lec'hel rouantelezhioù emren, dindan aotrouniezh zamkaniel an dierniezh bersiat Qajar. Ne badjont ket hir, avat. Goude he zrec'h e brezelioù 1804 - 1813 ha 1826 - 1828 e stagas an impalaeriezh rusat ar vro dre feur-skridoù Gulistan e 1813 ha Turkmenchay e 1828.
Goude freuzadur an impalaeriezh rusat e 1918 ez eas Azerbaidjan, asambles gant Jorjia hag Armenia d'un darn eus Republik Demokratel Gevredel Treuzgaokazia. Homañ en em zielfennas buan, avat, hag en em embann dizalc'h a reas Azerbaidjan e Mae 1918. Republik Demokratel Azerbaidjan a vo ar republik vuzulman gentañ er bed met ne badas nemet daou vloavezh. E 1920 e aloubas ar vro al Lu Ruz ha d'un darn eus republik soviedel Treuzgaokazia ez eas e miz Meurzh 1922. Republik Treuzgaokazia a voe disrannet e 1936 etre republikoù soviedel Armenia, Jorjia hag Azerbaidjan.
E 1990 manifestadegoù evit dieubidigezh ar vro a voe gwasket gant al Lu Ruz. He frankiz a adkavas ar vro e 1991, avat, goude freuzadur an Unaniezh Soviedel. E-pad ar bloavezhioù kentañ e dieubidigezh e voe ret da Azerbaidjan da vrezeliñ ouzh ar gouarnamant disrannidigel Nagorno-Karabac'h. N'eo ket diskoulmet ar gudenn desped d'un arsav sinet e 1994. Adalek fin ar brezel e talc'h an armeniz 16% eus tachenn Azerbaidjan ha gant an div vro ez eus kudennoù armerzhel bras hag a repuidi.
Goude ar brezel e arnodas prezidant Heydar Aliyev da welaat armerzh ar vro dre implijout he feadraoù eoul-maenek. War zigresk eo aet an dilabour met kudennoù politikel bras a zo c'hoazh gant ar vro. Goude marv Heydar Aliyev, e 2003, e voe dilennet e vab Ilham Aliyev prezidant. Abeget eo an dilennadeg-se gant an enebouriezh.
London Beer Flood
London Beer Flood ("Bier-beuz Londrez") a vez graet eus ur gwallzarvoud en Horse Shoe Brewery, e Londrez, d'ar 17 a viz Here 1814. C'hoarvezet e oa pa oa tarzhet ur varazh bier bras (6,7 m uhedler). Nerzh ar wagennad bier en doa lakaet ar barazhoù all da darzhañ ivez: e-tro 1 470 000 litrad bier a oa aet dre ar straedoù. Daou di a oa bet distrujet, hag eizh den lazhet. Hervez dezrevell ar medisin war ar c'horfoù e oant marvet "casually, accidentally and by misfortune".
Mabig Jezuz Atocha
Mabig Jezuz Atocha (e spagnoleg Santo Niño de Atocha) zo un anv roet d'ar Mabig Jezuz enoret e Spagn, en Atocha, ur c'harter eus Madrid bremañ. Enoret eo ivez en Amerika spagnolek, e Mec'hiko dreist-holl, hag er Filipinez.
Mec'hiko
E Mec'hiko e vez enoret e Plateros, Fresnillo, Zacatecas, e div iliz en Tuxtla Gutiérrez hag Aguascalientes, hag e div barrez, Guadalajara, e stad Jalisco, ha Matehuala, e stad San Luis Potosí.
Mariño
Mariño zo un anv-tiegezh spagnolek pe galizek, hag un anv-lec'h.
Stintino
Stintino  zo ur gumun italian e proviñs Sassari en enez Sardigna.
Falisolle
Falisolle (walloneg: Farjole ) a oa ur gumun eus Proviñs Namur e Belgia. Gant Lezenn 1977 e voe lakaet e kumun Sambreville.
Laerru
Laerru  zo ur gumun italian e  proviñs Sassari en enez Sardigna.
Arrow (stirad skinwel)
Arrow (saezh e brezhoneg) zo ur stirad skinwel stadunanat krouet gant Andrew Kreisberg, Greg Berlanti ha Marc Guggenheim, skignet eus an 10 a viz Here 2012 betek an 28 a viz Genver 2020. Diazezet eo war tudenn ar c'homics Green Arrow embannet gant DC Comics, ur gourharoz hag a stourm ouzh torfedourien e gêr. Eizh koulzad zo en holl.
Ittiri
Ittiri  zo ur gumun italian e  proviñs Sassari en enez Sardigna.
Arrow (stirad skinwel)
An istor
Oliver Queen, un den pinvidik-meurbet peñsead e-pad pemp bloaz en un enez kollet, a ya en-dro da Starling City.
Mishnah
Ar Mishnah ( מִשְׁנָה, "studiañ dre adober", diwar ar verb shanah שנה, pe "studiañ hag adwelet", pe c'hoazh "eil") eo an dastumadeg pennañ kentañ a skridoù diwar-benn hengoun dre gomz ar Yuzevien, anvet ivez an Torah dre gomz. Al labour pennañ kentañ a-fet lennegezh rabinek eo ivez. Lakaet e oa dre skrid gant Yehudah HaNasi e penn-kentañ an, d'ur mare, hervez an Talmud, ma oa kreñv heskinerezh ar Yuzevien hag e oa dañjer da goll hengoun dre gomz ar Farizianed. Skrivet eo dre vras en hebraeg michnaek, gant lodennoù en aramaeg.
Her (film)
Her zo ur film skiant-faltazi amerikan e 2013 renet, skrivet ha produet gant Spike Jonze. Kontañ a ra istor un den, Theodore Twombly (Joaquin Phoenix), en deus un darempred gant Samantha (Scarlett Johansson), mouezh un urzhiataer.
Domenica e lunedì
Domenica e lunedì zo un albom gant Angelo Branduardi, e 1994.
Doare gallek
Un doare gallek zo bet graet : Son gant Étienne Roda-Gil, war-bouez Fou de love gant Pasquale Panella.
Theodore
Theodore e saozneg, pe Théodore e galleg, zo un anv-badez a orin gresianek, roet d'ar baotred evel d'ar merc'hed. Koulskoude eo raloc'h evel anv-plac'h, ha Dorothée eo en deus kemeret e lec'h.
Gerdarzh
Theódoros eo ar stumm orin, diwar Theós, « Doue » (θεός), ha dōron, « donezon, road » (δώρον). Ma c'haller kompren « road digant Doue ».
Kompren a c'haller ivez n'eo nemet an droidigezh e gregach eus an anv hebreek מתתיהו, a vez treuzskrivet "Matt(a/i)tyahu", evel anvioù teoforek all, savet diwar un elfenn, anv pe verb, hag ul lostger a zo anv un Doue bennak.
Opont
Opont (e walloneg : Ôpont) a oa ur gumun eus Belgia e proviñs Luksembourg ; ur rann eus kumun Paliseul eo abaoe 1977.
Gabriel Deshayes
Gabriel Deshayes, ganet e Benion d'ar 4 a viz Kerzu 1767 ha marvet e Saint-Laurent-sur-Sèvre d'an 28 a viz Kerzu 1841, a oa ur beleg breton brudet evit e stourm war dachenn an deskadurezh-skol, dreist-holl evit ar re vouzar. Penn uhel kenvreuriezhoù ar Societas Mariae Montfortana hag ar Filles de la Sagesse e oa, unan eus krouerien an Institutum Fratrum instructionis Christianae a S. Gabriele e oa ivez, ha krouer Sœurs de l'Instruction Chrétienne de Saint-Gildas-des-Bois, kenvreuriezh Frered an deskadurezh kristen a Bloermael ha hini ar Frered labourerien-douar eus Urzh Sant Frañsez a Asiz.
Rencontre
Rencontre zo anv meur a oberenn c'hallek.
Gabriel Deshayes
Buhez
Tad Gabriel Deshayes a veve en e aez, labourer-douar e oa kenkoulz ha kiger. Gabriel a ziwalle an tropelladoù loened e-pad e yaouankiz, a-raok mont d'ar skolaj.
Astorga
Astorga zo ur gumun hag ur gêr eus Spagn, e-kreiz proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León. Tudet-stank eo gant 10 867 a annezidi (e 2019) war ur gorread 46,78 km².
Malalai Anaa
Malalai Anaa (pachtoueg : نورزی ملالۍ انا), anavezet ivez evel Malalai Maiwand (pachtoueg : نورزی د معيړند ملالۍ), pe  Malala (pachtoueg : ملاله) pe « Malalai Noorzai ar vamm-gozh », zo un harozez vroadel en Afghanistan. Ganti e voe kaset an armead pachtoun a-enep arme Impalaeriezh Breizh-Veur da emgann Maiwand e 1880 e-pad an eil brezel etre Breizh-Veur hag Afghanistan.
Astorga
Kêr-benn eskopti Astorga eo, unan eus koshañ ha brasañ eskoptioù Spagn, hag en em astenn war lodennoù eus proviñsoù León, Ourense ha Zamora.
Abalamour d'he istor ha d'he savadurioù, abalamour m'emañ war unan eus Hentoù Sant Jakez ha war ar Vía de la Plata ("hent an arc'hant"), hag abalamour d'ar festoù a-leizh a vez graet eno a-hed ar bloaz, evel da vare an Ened pe ar Sizhun Santel, eo deuet Astorga da vezañ ur gêr a vez darempredet stank gant an douristed, eus Spagn pe an estrenvro. E-touez ar savadurioù pouezusañ emañ an iliz-veur, palez an eskob, an ti-kêr hag ar mirdi roman.
Ceann an Chairn
Lakaat a reer ar beg-douar-se da verkañ bevenn su Mor Iwerzhon, e tu Iwerzhon. Etre Ceann an Chairn ha Penmaen Dewi, e Kembre, emañ Kanol Sant Jord, ar ganol-vor etre Mor Iwerzhon hag ar Mor Keltiek.
Moarvat ez eo al lec'h-se a voe anvet Ἱερον (Hieron, « beg-douar sakr ») gant Ptolemaios en e Zouaroniezh (Eil kantved goude J.K.).
E dibenn ar bloavezhioù 1970 en doa klasket gouarnamant Republik Iwerzhon sevel ur greizenn nukleel eno. Manifestadegoù e-leizh a voe graet ha sonadegoù bras bep hañv, e miz Eost, etre 1978 ha 1981, gant sonerien brudet evel Christy Moore. Dilezet e voe ar soñj gant ar gouarnamant, a-benn ar fin.
Stalabarn fanzin
Stalabarn Fanzin a oa ur fanzin sevenadurel brezhonek bet krouet e 2012 e Roazhon gant Klez Brandar ha Pan.
Legio I Maximiana
thumb|right|Kartenn eus Egipt. Eno e oa diazezet al Legio I Maximiana e-tal Tebas/Louksor.
Al Legio I Maximiana a oa ul lejion roman savet gant an impalaer Diocletianus e 296 pe 297.
Istor
Al lesanv Maximiana zo bet roet dezhañ, pe diwar anv Caius Valerius Galerius Maximianus (293-311), pe hini Marcus Aurelius Valerius (286-305), hag a zo bet pep hini tro-ha-tro Caesar, titl an eil-impalaer, ha goude Augustus, titl an impalaer e-pad ar bevarfenniezh.
E Tebas (Louksor, Assouan hiziv) e oa he fenngarter, e-barzh ar c'hreñvlec'h bet savet gant al Legio II Flavia Constantia, hag asambles ganti.
Al lejion-se a oa bet savet war zigarez m'en devoa embannet ar prefed Aristius Optatius kresk an tailhoù en Egipt. An emsav e oa aezetoc'h dre berzh kalz strolladoù an arme a oa bet kaset war talbenn Siria m'edo Diocletianus d'ar c'houlz-se.
Hogos er vro a-bezh e savas an emsav : e Thebaidos, e kêrioù kenwerzh Koptos ha Ptolemais, e bro Fayoum hag an Delta, hag ivez en Aleksandria, eil kêr an impalaeriezh goude Roma. Un impalaer nevez, Lucius Domitius Domitianus, a voe anvet gant an emsaverien. Diouzh a weler war pezhioù moneiz en devoa lakaet kognañ, hemañ a oa en e soñj tremen da genseurt gant Diocletianus ha Maximianus.
Gant aon e vefe distaget rannvroioù ar Reter diouzh an impalaeriezh roman abalamour d'an emsav-se, evel ma oa bet da vare Valerianus ha Zenobia e kuitaas Diocletianus e-unan talbenn Siria evit mont da lakaat urzh en Egipt e-kerzh diskar-amzer ha deroù goañv 297. Dont e reas a-benn da adkemer Aleksandria goude ur seziz hir e-kerzh nevez-amzer 298, hag e lakaas kêr da dan ha gwad. Dont e reas an arme da lakaat an urzh roman en-dro war ar peurrest eus ar vro, rust ha didruez. Freuzet e voe kêrioù Koptos ha Busiris, a oa bet kreiz an emsav.
Urzhiet e voe taosoù nevez, da-heul un niveradeg war ar vro a-bezh, dindan gourselloù an impalaer. E teir rannvro nevez e voe rannet Egipt : Aegyptus Iovia, Aegyptus Thebais hag Aegyptus Herculia.
Harz Thebaidos zo kaset pelloc'h en hanternoz, betek Philae (Enez Elefantina ), ha meur a strollad eus Legio III Diocletiana ha II Traiana Fortis, a voe staliet eno. Goude un ergerzhadenn brezel kaset gant Diocletianus, staliet e voe ivez Legio I Maximiana e Philae. En karg e oant, da heul trevadennoù eus Libia tro-war-dro, da virout ouzh redadennoù ar Blemmyes, kantreidi eus mervent bro Egipt.
E deroù ar Vvet kantved, Legio prima Maximiana a oa staliet bepred e Philae dindan urzh Dux Thebaidos (Gouarnour Thebaidos).
Ur strollad ergerzh anvet Legio Prima Maximiana Thebaerum a oa dindan urzh Magister militum per Thracias (Mestr war milisoù Trakia), e-keit ma oa ul lodenn eus gwarded an impalaer, anvet Thebaei, dindan urzh Magister Peditum Praesentalis (troadeien). N'eo ket sur e oa ar re-se eus Legio I Maximiana.
Abalamour da argadadegoù ar Blemmyes e yeas fall an traoù er vro. Galv a reas Appion, eskob Syene (hirie Aswan), ouzh an impalaer Theodosius II, war-dro 425-450, evit kaout muioc'h a soudarded.
Koll a reer ar roud eus al lejion goude se, hag n'eo meneget ken nemet gant Notitia Dignitatum.
Kristof ar Menn
Kristof ar Menn pe Krismenn hervez e anv arzour, a zo ur c'haner kan-ha-diskan, ur saver pozioù ha tonioù hag ur soner gourebed, dobro ha beat-box.
E vuhez, e yaouankiz
Ganet e oa d'ar 14 a viz Meurzh 1981 e Landerne, tremen a reas e yaouankiz e Plougastell-Daoulaz. Komañset e oa da seniñ tamboulinoù e bagad Plougastell pa oa 11 vloaz ha kroget e oa da seniñ gitar er memes mare. Da 18 vloaz e oa aet da chom da g-Kreiz Breizh da zeskiñ brezhoneg ha kan-ha-diskan gant ar re gozh. Graet en deus studioù war ar brezhoneg e skol-veur Brest hag ar c'hleweled e Roazhon.
Kaner kan-ha-diskan
Da 17 'vloaz en deus dizoloet ar c'han-ha-diskan. Dedennet gant ar c'han-ha-diskan en deus dibabet mont da zeskiñ an doare-se da ganañ 'ba kostez Poullaouen gant Bastian Gwern ha Jean-Yves ar Rouz. Selaouet en deus dielloù Dastum ivez ha plijet bras eo bet gant kanerien evel Katrin Gwern deus Plouie. Desket en deus kanañ er C'hreiz-Breizh Akademi gant Erik Marchand ivez. Gounezet en deus ar c'han ar bobl e 2002. Beajet en deus en Amerika, India hag Albania evit pinvidikaat e sonerezh, e gan, en ur selaou diouzh sonerezh disheñvel eus hini Breizh.
Kaner a-vremañ
E-penn kentañ en devoa c'hoant Krismenn da zeskiñ kanañ ar gavotenn nemetken. Met tamm-ha-tamm eo kroget da zeskiñ kanañ dansoù-all hag ivez kanañ rap, e brezhoneg. Sot gant al lusk hag gant pouez-mouezh ar brezhoneg en deus klasket sevel pozioù rap en ur implij rimoù diabarzh ha da lakaat ar c'hlotennoù-se war an taol-mouezh. Kinnig a ra e ganaouennoù war al leurennoù e-unan. Evit an abadenn-se, seniñ a ra gitar dobro, gourebed, beat-box, kanañ a ra ha lakaat a ra ivez un neubeut a enrolladennoù eus tud o komz e brezhoneg. Gant binvioù sonveskañ e lak ar gourebed, ar gitar bodro... da dreiñ hag en em servij a ra eus efedoù ivez, ha tout-se e-unan. Seniñ a ra e doare fest-noz pe e doare ur sonadeg war al leurenn. Ober a ra ar sonerezh a blij dezhañ, selaoù a ra ur bern sonerezh, beajiñ a ra, hag e-barzh e sonerezh en deus tout ar pezh en deus levezonet anezhañ.
Sonerien ha strolladoù
Kanañ a ra kan-ha-diskan gant Jean-Pierre Quéré, Erik Marchand, Erik Menneteau ha Gwenola Coic, hag ivez 'barzh ur strollad fest-noz, Darhaou. Seniñ ha kanañ a ra e solo (e doare fest-noz pe e doare ur sonadeg).
Prizioù
Gounezet en doa Kan ar bobl e 2002 ha priz kentañ "concours de la chanson écologique" aozet gant "la citrouille" e 2009 gant ar ganaouenn "ar bolitiklaerien" sonet gant toull revr explosion.
Costantino Fortunato
Costantino Fortunato zo ur gontadenn italianek gant Giovanni Francesco Straparola en eil levrenn e zastumad Le piacevoli notti 1553 (fablenn XI-1). Kaoz zo enni eus ur gazhez korvigellek hag a deu a-benn da c'hounit pinvidigezh ha dorn ur briñsez d'he mestr divadoù hag a ouenn izel. Gant an danevell-se e c'hallfe bezañ bet awenet ar skrivagner gall Charles Perrault pa skrivas Le Chat botté.
Rencontre (Maupassant, 1882)
Rencontre zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant, en 1882.
Istor
Rencontre zo bet embannet e Le Gaulois ar 26 a viz Mae 1882. N'eo ket bet adembannet gant Maupassant en un dastumad, nemet adkemeret e voe an danvez, tost ger-ha-ger, en 1883 en danevell Humble drame hag un tamm en danevell L'Attente.
An danevell
Emañ an daneveller en ul lestr dirak aod ar menezioù Mauras o vont eus Saint-Raphaël da Saint-Tropez, pa daol evezh ouzh un itron gozh. Pa hej al lestr, ne ra-hi van ebet.
En deiz war-lerc'h ar beure e wel an itron o sevel er rederig da vont da Hyères. Hag eñ neuze da vale en torgennoù e-kichen Saint-Tropez.
Danevell all
Un danevell all anvet Rencontre zo bet embannet en 1884.
Jules-Vincent Lamoré
Jules-Vincent Lamoré (Naoned, {{deiziad|3|Mae|1803]] – idem, {{deiziad|14|Mae|1878}}, lesanvet « Forest », a oa ul levrdiour eus Naoned hag an dagerreotipour breizhat kentañ.
Mab e oa da Vincent Lamoré, ganet e Gwened e 1764, hag Henriette Geneviève Gaudet (1776-1856). En em staliañ a reas an tad e Naoned e deroù an {{XIXvet kantved}}. Tapout a reas ur waskerell da voullañ e 1811. Pa varvas e 1829 e kendalc'has e wreg d'ober war-dro al levrdi betek 1836, pa roas ar stal d'e vab Jules-Vincent.
E korn ar straed Jean-Jacques Rousseau ha kae ar Foz edo e stal-levrioù. Dindan an anv Jules Forest aîné e voe enrollet gantañ e 1852. Displegañ a reas e oa Forest ul lesanv roet abaoe pell-pell en e familh, ha nag e dad nag e dad-kozh ne ouie ar perag eus al lesanv-se.
Suicides (Maupassant)
Suicides zo un danevell gant Guy de Maupassant, en 1880.
Jules-Vincent Lamoré
Ober a reas un ugent bennak a zagerreotipoù adalek 1839. Pevar anezho zo perc'hennet gant Mirdi Naoned. Unan anezho a ziskouez ar c'hae Baco, enez Feydeau hag ar pont Belle-Croix er foñs.
{{DEFAULTSORT:Lamore, Jules-Vincent}}
Suicides (Maupassant)
Istor
Suicides a oa bet embannet e Le Gaulois an 29 a viz Eost 1880. Adembannet e oa bet e Gil Blas ar 17 a viz Ebrel 1883, sinet Maufrigneuse, ha gant kazetennoù all. Adembannet eo bet neuze en 1884 en dastumad Les Sœurs Rondoli.
Rencontre (Maupassant, 1884)
Istor
Rencontre zo bet embannet e Le Gaulois an 10 a viz C'hwevrer 1883.
Adembannet eo bet en 1884 ivez en dastumad Les Sœurs Rondoli.
An danevell
Baron Etraille, en deus tapet e wreg etre divvrec'h markiz Cervigné, ma tisparti diganti « didrouz ». C'hwec'h vloaz goude pe'emañ o kemer an tren da vont da Nice en em gav gant ar varonez...
Dorotea
Dorotea (en italianeg), pe Dorothée (e galleg), pe Dorothy e saozneg, zo un anv-badez a orin gresianek.
Gerdarzh
Dont a ra eus ar gregach, evel an anv Theodora, ha savet diwar ar gerioù doron, road, prof, ha theos, doue; talvezout a ra ivez eta kement ha roet, profet digant Doue.