cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Niger (stêr)
Emañ eien an Niger e menezioù Ginea, e-kichen an harzoù gant Sierra Leone. Goude-se e red e zourioù war-zu ar biz, dre Vali, hag ar gevred goude-se dre Niger ha Nigeria. En em deurel a ra ar stêr er mor e Pleg-mor Ginea dre un delta ec'hon, ha meur a vrec'h zo dezhi neuze.
Roet en deus e anv da ziv stad : Niger ha Nigeria. Tremen a ra ar stêr dre veur a gêr vras : Bamako ha Timbuktu (Tombouctou) e Mali, Niamey e Niger, hag Onitsha e Nigeria.
Jacques Anquetil
right|thumb|180px|Jacques Anquetil e 1963
Jacques Anquetil zo ur marc'hhouarner gall, bet ganet e Mont-Saint-Aignan e-kichenik Rouen, e Normandi, d'an 8 a viz Genver 1934 ha marvet d'an 18 a viz Du 1987 e La Neuville-Chant-d'Oisel. Gounezet en deus Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn pemp gwech.
Pwllgloyw
Pwllgloyw zo ur gêriadenn vihan e kreisteiz Powys, e Kembre. E kontelezh kozh Sir Frycheiniog emañ, er c'hreisteiz da v-Mynydd Epynt, war lez an Afon Honddu, un adstêr d'ar Wysg.
Emañ ar gêriadenn er c'hreisteiz da gêr Aberhonddu. En-dro dezhi emañ kêriadennoù Capel Uchaf, Castell Madog ha Capel Isaf en hanternoz, ha Llandefaelog Fach er c'hreisteiz.
Fancy
thumb|Fancy in 1987
Fancy (Manfred Alois Segieth), ganet d'ar 7 Mezheven 1946 e München, zo soner, kaner ha produer sonerezh Euro disco.
thumb|Fancy gant e digr
Bilge
Bilge zo un anv den turkek roet d'ar baotred koulz ha d'ar merc'hed. Talvezout a ra kement hag An hini fur.
Faworki
Ar faworki zo gwastilli bihan kras fritet, hañval ouzh bignez, a vez graet e Polonia. Anavezet int en Alamagn ha Lituania ivez. E Kraków ha tro-war-dro e vez graet chrust anezho. E Polonia e vezont debret da Veurlarjez, pe d'ar Yaou goude.
Brezhoneg disleber
thumb|right|260px|Pladenn embannet gant [[Coop Breizh. E-lec'h Kastell Arvor, moarvat.]] thumb|right|260px|Stal ur baraer e [[Plougerne e 2009. E-lec'h ur vilin-gafe.]]
Brezhoneg disleber, pe distreset, pe brizhvrezhoneg, a vez kavet e-barzh anvioù zo, skritelloù zo, panelloù zo. A-wechoù e vez mesket gerioù gallek (evel en anvioù-tiegezh divyezhek) pe saoznek, a wechoù all e vez skrivet kontrol da reolennoù diazez ar brezhoneg.
Sant'Elena (Veneto)
Sant'Elena zo ur gumun italian eus Proviñs Padova, e Veneto.
Kanol (kanolierezh)
Ur c'hanol (eus al latin canna, « korzenn ») a vez graet eus an holl bezhioù kanolierezh oc'h implij poultr kanol pe trelosk all evit bannañ ur vannadell, pe e vije unan tarzh pe get. Ar c'hanolioù zo liesseurt hervez o ment, o fi­ñvusted, o gobari, tizh an tennoù, ar c'horn tenn, hag o nerzh. Doareoù kanolioù a c'hell kemmeskañ meur a zoare hervez ar roll a vez fiziet enno war an dachenn emgann. Hiziv-an-deiz ar ger kanol a vez implijet nebeutoc'h ; graet e vez muioc'h gant « kanolierezh/artilheri » pe «arm-tan». Implijet e vez ivez gerioù resisoc'h evel « obuzer » pe « howitzer ». Evit an emgannoù nijerezed e chom implijet alies evit ober anv eus ar c'hanolioù emgefreek a gaver war ar c'hirri-nij brezel.
Abdallah
Abdallah, Abdoullah pe c'hoazh Abdellah ( عبد الله en arabeg) zo un anv divoutin arabek savet gant ar gerioù ʿAbd (servijer) hag Allah (Doue, an taol-mouezh war an eil silabenn). Un anv-badez eo, deuet da vezañ un anv-tiegezh ivez.
Koshoc'h eo an anv eget an Islam avat. Kar eo ha talvezout a ra ar memes tra hag an anvioù biblek Abdiel hag Ovadia. Daou rabin yuzev Abdoullah o anv a oa e Medina a-raok an Islam : Abdoullah ibn Salam hag Abdoullah ibn Chouria. Menegomp ivez ar yuzev eus Yemen Abdoullah ibn Saba e-pad emled an Islam.
Stank e vez kavet e-touez ar Vuzulmaned hag ivez ar yuzevien Mizrac'h, dreist-holl e Siria hag Irak.
Taumata­whakatangihanga­koauau­o­tamatea­turi­pukaka­piki­maungah­oronuku­pokai­whenuaki­tanatahu
Taumata­whakatangihanga­koauau­o­tamatea­turi­pukaka­piki­maungah­oronuku­pokai­whenuaki­tanatahu zo un dorgenn e Zeland-Nevez, en Enez an Norzh. 305 m uhelder zo dezhi. Gant 85 lizherenn e vez skrivet an anv, unan eus ar re hirañ er bed, hervez Levr Guinness ar Rekordoù. Dont a ra an anv-mañ eus ur vojenn vaori a gont istor Tamatea, un hendad maori.
Selaouit ouzh distagadur an anv amañ.
Commins Coch
Commins Coch zo ur gêriadenn vihan e gwalarn kontelezh Powys, e Kembre.
Eno ez eus ur pont strizh a-walc'h da dreuziñ an Afon Twymyn. Gant ar strizh m'eo an tremen ez eo diaes d'ar c'hirri-samm bras mont dre an hent-se, un hent bras anezhañ koulskoude, an A470, hag a gas eus Glan Conwy, en hanternoz Kembre, betek Kerdiz, e kreisteiz ar vro.
Wayne Knight
Wayne Elliot Knight, ganet d'ar 7 a viz Eost 1955 zo un aktour stadunanat. Evit ar skinwel eo bet gwelet o c'hoari Newman er stirad Seinfeld (1992–1998) hag an ofiser Don Orville en 3rd Rock from the Sun (1996–2001). Brudet eo dreist-holl evit daou roll a eil renk er sinema : hini Dennis Nedry e Jurassic Park (1993) hag ar poliser John Correli en Basic Instinct (1992).
Levrioù ar vugale
Levrioù ar vugale a oa un dastumad levrioù-bugale embannet gant Al Liamm etre 1954 ha 1977.
Darn eus al levrioù-se zo kontadennoù tennet eus al levr gallek Les Contes de ma Mère l'Oye, gant Charles Perrault, embannet e 1697, pe eus dastumad alamanek kontadennoù Grimm, embannet e 1812, hogen azasaet ha skeudennaouet.
Diouzh a ouzer eo pe gant Pêr ar Bihan pe gant Pêr Denez, pe c'hoazh Roparz Hemon, e oa savet ar skridoù. Ral eo lenn o anvioù war al levrioù avat.
Al levrioù
Rummad nevez
Lamborghini Countach
thumb|Lamborghini Countach Al Lamborghini Countach zo ur c'harr sport kenderc'het gant an oberier kirri italian Lamborghini etre 1974 ha 1990, da heul al Lamborghini Miura hag a-raok al Lamborghini Diablo.
Anv
Deuet eo an anv eus ar ger contacc, distaget [kʊŋˈtɑtʃ], a verk ar souezh e piemonteg.
Inge an Henañ
Inge Stenkilson, pe Inge an Henañ a oa roue Sveden.
Pried e oa da Helena Sveden. Teir merc'h o doe : Kristina Ingesdotter, Margrete Fredkulla, ha Katarina Ingesdotter.
Minneapolis
Minneapolis eo kêr vrasañ stad Minnesota er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 382 578 a annezidi o chom enni.
Partizaned Bielski
Partizaned Bielski a oa un aozadur partizaned yuzev a saveteas yuzevien all e-pad an Eil Brezel-bed. Stourm a rejont ivez ouzh an nazied hag ar re a genlaboure ganto e korn-bro Nowogródek (Navahrudak) ha Lida e Polonia (hiziv an deiz e Belarus). Dont a ra anv ar strollad eus hini ar vreudeur Bielski hag a oa e penn ar bagad.
Dont a rejont a-benn da saveteiñ 1 236 yuzev. Ouzhpenn daou vloavezh a dremenas izili ar strollad e koadeier.
Istor ar familh
Milinerien hag ispiserien e oa ar re vBielski e Stankiewicze (Stankievichy) e-kichen Novogrudek (Navahrudak). Da vare penn-kentañ an Eil Brezel-bed e oa e Polonia, met aloubet e voe gant URSS e miz Gwengolo 1939.
Krouiñ
Ar pevar breur Bielski : Tuvia Bielski, Alexander Bielski (anavezet ivez gant an anv "Zus"), Asael Bielski hag Aron Bielski a zeuas a-benn da dec'hout war-du ar c'hoadeier tostañ goude ma vije bet lazhet o zud hag izili all eus o familh er ghetto e miz Kerzu 1941. Asambles gant 13 amezeg eus ar ghetto e kroujont ar strollad partizaned e nevezamzer 1942. E-tro 40 ezel a oa er penn-kentañ, ha buan e kreskas ar strollad.
E penn ar strollad e oa Tuvia Bielski ar breur henañ, hag a oa bet kaporal en arme Polonia etre 1927 ha 1929. Dedennet e oa bet gant Emsav sionour ar yaouankiz, ha gwelloc'h e vefe bet dezhañ "saveteiñ ur vaouez yuzev kozh e-lec'h lazhañ dek soudard alaman". Kas a reas kannaded e getoioù ar c'hontre evit tuta hag o c'has da goadeier Naliboki. Degemer a rejont paotred, maouezed ha bugale ha d'ar muiañ e voe betek 1 236 den er strollad (70% anezho a oa maouezed, bugale ha tud kozh). Ne nac'hjont degemer den ebet. E-tro 150 anezho a gemere perzh en emgannoù armet.
Aozañ
Bevañ a rae izili ar strollad dindan douar pe e bunkerioù. Aozañ a rejont ivez ur gegin, ur veilh, ur varaerezh, ur sal-dour hag ur glinikenn. Sevel a raent saout da gaout laezh. Stalioù-labour a oa ivez ma veze dreset ar botoù, an dilhad, hag an armoù. En holl ouzphenn 125 den a laboure enno. Ur skol dindan douar a oa ivez da zegemer ar vugale. Un toull-bac'h hag ul lez-varn a oa ivez er c'hamp. Hervez lod ne oa ket kevatal an traoù etre ar bartizaned hag annezidi all eus ar c'hamp, ha muntroù ha palforsioù a c'hoarvezas er c'hamp.
Capel Uchaf
Capel Uchaf zo ur gêriadenn vihan e kreisteiz Powys, e Kembre. E kontelezh kozh Sir Frycheiniog emañ, ouzh tor Mynydd Epynt ha war lez an Afon Honddu, un adstêr d'ar Wysg.
Partizaned Bielski
Ober
Stourm a rae partizaned Bielski a-enep an Nazied, hag o c'henlabourerien, evel poliserien eus Belarus a oa emouestlidi, pe c'hoazh a-enep tud o doa trubardet pe lazhet yuzevien. Distruj a rejont ivez. Kinniget e voe 100 000 Reichmark gant an Nazied d'an neb a sikourfe tapout Tuvia Bielski. E 1943 e voe furchet ar c'horn-bro : meur a strollad partizaned a c'houzañvasmet ar re vBielski a zeuas a-benn da dec'hout war-du ul lodenn all eus ar c'hoadeier.
Izili strollad Bielski az ae da breizhañ ha da laerezh (evel ma rae strolladoù partizaned all) boued er c'hêriadennoù tro-war-dro. Ma nac'he ar beizanted reiñ boued dezho e veze skoet ganto, re'zo a voe muntret zoken. Sed perak e voe fall an darempredoù etre ar bartizaned hag ar beizanted. Ul lodenn anezho a sikouras ar bartizaned memestra. , ,
Staget e voe partizaned Bielski ouzh strollad ar sovied Jeneral Platon (Vasily Yefimovich Chernyshev) e koadeier Naliboki. Meur a wech e voe klasket divodañ ar strollad partizaned ha lakaat anezho da vont e strolladoù partizaned rusian. Met chom a reas ar strollad dindan urzhioù Tuvia Bielski.
Partizaned Bielski a sikouras ivez ar Soviediz hag e kemerjont perzh en emgannoù a-enep Poloniz, evel ma c'hoarvezas d'ar 1añ a viz Kerzu 1943.
Rannet e voe strollad ar re vBielski e div unvezh : Ordzhonikidze gant Zus en he fenn, ha Kalinin, gant Tuvia en he fenn. Hervez o dielloù e lazhjont en holl 381 enebour, pe o-unan, pe dre genlabourat gant strolladoù Soviediz. 50 ezel eus ar strollad a voe lazhet.
Divodañ
En hañv 1944 e krogas ar Soviediz da argadiñ e Belarus. D'ar mare-se e teuas an unvez Kalinin (enni 1230 paotr, plac'h ha bugel) er-maez eus ar c'hoadeier hag ez eas war-du Nowogrodek.
Daoust m'o doa sikouret ar Soviediz ez eas buan an darempredoù da fall. Goulennataet e voe ar vreudeur Bielski gant NKVD diwar-benn ar pinvidigezhioù o dije dastumet e-pad ar brezel, ha rebechet e voe ivez dezho n'o doa ket lakaet e pleustr an uhelvennadoù sokialour en o c'hamp. Asael Bielski a voe engouestlet en Arme Ruz hag e varvas e-pad emgann Königsberg e 1945. Ar vreudeur all a zeuas a-benn da dec'hout war-du ar C'hornôg. NKVD a glaskas war-lerc'h Yehuda Bielski, hag a oa kenderv Tuvia, peogwir e oa bet ofiser en arme Polonia a-raok ar brezel. Sikouret e voe gant Tuvia hag e teuas a-benn da vont da Hungaria ha goude-se da Israel.
Goude ar brezel
Goude ar brezel e tistroas Tuvia Bielski da Bolonia hag e 1945 ez eas da Israel. E New York en em stalias Tuvia ha Zus.
E 1951 e tivroas Aron Bielski d'ar Stadoù-Unanet ma voe anvet "Aron Bell". E 1987 e varvas Tuvia hag e voe douaret e Long Island. Bloaz goude, diwar c'houlenn partizaned a oa o chom en Israel, e voe kaset e gorf da Israel hag aozet e obidoù e Har Hamenuchot, e Jeruzalem. E 2001 e vo douaret e wreg anvet Lilka en e gichen. E Florida emañ Aron o chom.
O c'henderv Yehuda Bielski, hag en doa kemeret perzh er strollad partizaned az eas da Israel ma kemeras perzh en Irgun.
Torfedoù brezel
Tamallet eo bet da izili' zo eus partizaned Bielski (met ket d'ar vreudeur Bielski o-unan) bezañ bet graet torfedoù brezel, evel da skouer lazhadeg Naliboki e 1943, ma voe lazhet 129 den gant partizaned soviet. Testoù hag istorourien' zo a lavar e kemeras izili'zo eus partizaned Bielski perzh el lazhadeg, padal e lavar ar c'hontrol izili eus ar strollad hag istorourien all, rak hervezo en em gavas partizaned Bielski war al lec'h mizioù goude an darvoud ,. Istorourien a labour evit IPN o deus embannet n'o doa ket kemeret perzh ar vreudeur Bielski en darvoud.
Otarienn Isantarktika
Otarienn Isantarktika (Arctocephalus tropicalis) a zo ur bronneg mor kigdebrer hag a vev e su meurvor Atlantel ha meurvor Indez.
Annez
thumb|left|350px|Tiriad otarienn Isantarktika.
Marc'h-yod
Ur marc'h-yod zo ur benveg a lakaer war an daol dindan ur podhouarn tomm. Darn a vez graet en houarn, pe houarn-teuz, darn all e koad pe e pri. Alies, etre ar predoù, e vez lakaet podoù bleunioù warno.
Brufer
Brufer (galleg: La Bruffière) a zo ur gumun, bremañ e departamant ar Vande, hag a oa e Marzioù dispartiañ Breizh ha Poatev (er "Marzioù Uhel"). Eno e oa sez ar Marzioù end-eeun. E-barzh "Marzioù boutin Breizh ha Poatev" e oa betek 1789, da lavaret eo kement e Breizh hag e Bro-C'hall. Pa oa bet savet an departamantoù e c'houlennas bezañ staget ouzh Breizh, met ne voe ket graet hervez o mennad. War a seblant e oa bet eskemmet ouzh Ruvelieg (a oa e Poatev).
482
Diwar-benn ar bloavezh 482 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 482
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 482
Sant'Urbano
Sant'Urbano zo un anv-lec'h italianek.
Sancha Portugal
Sancha Portugal zo un anv boutin d'ur peder friñsez eus Tierniezh Borgonha, kentañ tierniezh Portugal.
Capel Isaf
Emañ er c'hreisteiz da v-Mynydd Epynt, war lez an Afon Honddu, un adstêr d'ar Wysg.
Neaira (hetaira)
<hr noShade /> Neaira (Νέαιρα) a oa un hetaira er en Hellaz kozh.
Etre 343 ha 340 kent JK e voe graet prosez outi dre ma oa dimezet, e-maez al lezenn, d'un Atenad, ha dre ma kinnige he merc'h evel keodedourez atenat. Demosthenes an hini en dije komzet a-enep dezhi, ha miret eo e brezegenn e skridoù Apollodoros evel navet prezegenn ha daou-ugent an alvokad, met alies e vez lakaet war-gont Pseudo-Demosthenes, en devije labouret war galzik eus ar prezegennoù roet gant Apollodoros.
Eus ar skrid A-enep Neaira eo ec'h anavezer buhez Neaira. Prosez a voe graet dezhi pa oa hanter-kant vloaz gant mab-kaer Apollodoros, anvet Theomnestos. Ur vaouez estren e oa, dimezet d'ur c'heodedour atenat, ha klask a rae lakaat he bugale da geodedourien atenat. Munudoù hir zo diwar-benn buhez Neaira, ha gant-se eo ur vammenn a geleier diwar-benn buhez ar gisti hag ar merc'hed en Henc'hres.
Gant Nikarete
Ganet e oa Neaira e deroù ar met n'ouzer ket pelec'h; prenet e voe en-yaouank gant Nikarete, ur vaouez hag a brene merc'hedigoù d'o gourdoniñ da vezañ hetairai, hag a rae "ma merc'hed" anezhe evit kreskiñ ar priz goulennet digant ar c'hastaouerien, hag a veve gante e Korinthos.
Kregiñ a reas Neaira da labourat evel gastig a-raok bout kaezouregez.
Kenavo da Nikarete ha Korinthos
War-dro 376 kent JK e voe paeet tregont minae gant daou baotr, Timanoridas, eus Korinthos, hag Eukrates, eus Leukas, da brenañ Neaira digant Nikarete, ur priz uhel evit hetairai.
Pa zimezas an daou zen e voe emglev etrezo evit leuskel Neaira da zasprenañ he frankiz evit ugent minae. Ha hi, gant skoazell donezonoù hag amprestadennoù digant pratikoù kozh, da baeañ an arc'hant goulennet.
Carlos do Carmo
Carlos Manuel de Ascenção do Carmo de Almeida (Lisbon, 21 Kerzu 1939 – Lisbon, 1añ Genver 2021) a oa ur c'haner portugalat.
Ur c'haner fado e oa Carlos do Carmo ha brudet e oa en e vro. Nevesaet en doa ar stil sonerezh-se, gant levezon ar jazz pe ar bossa nova. Gantañ ha gant un nebeud kanerien all e oa bet roet ur skeudenn nevez, modernoc'h d'ar fado, tra ma veze gwelet ar ganerien fado a c'hiz kozh evel tud a-du gant diktatouriezh António de Oliveira Salazar. E 1963 e oa bet enrollet e ganaouennoù kentañ gantañ.
E 1976 e oa bet Carlos do Carmo o kanañ e Kenstrivadeg Eurovision ar C'han en anv Portugal. E 2014 e oa bet garedonet gant ul Latin Grammy Award.
Marvet e oa d'ar 1añ a viz Genver 2021 d'an oad a 81 bloaz.
Emmanuel-Joseph Sieyès
Emmanuel-Joseph Sieyès pe an Abad Sieyès, ganet d'an 3 a viz Mae 1748 e Frejús hag aet da Anaon d'an 20 a viz Even 1836 e Pariz, a oa un den a Iliz, politikour ha skrivagner gall. Brudet eo dre-benn d'e skridoù flemmus e-pad an Dispac'h Gall. Rener e voe e penn kentañ Ren ar Gonsuled, ha koñsul da c'hortoz. Goude-se e voe prezidant ar Sened mirour ha kont en Impalaeriezh.
Oberennoù
Qu'est-ce que le Tiers État ? (Genver 1789).
War on Gangs
E Stadoù-Unanet Amerika, ar War on Gangs zo ul luskad broadel evit digreskiñ galloud hag obererezhioù ar gangoù. An termenadur a vez implijet evit darn eus an oberiadurioù enep gang sevenet en SUA gant ar servijoù surentez. Ouzhpenn-se e vez klasket talañ ouzh an trafikerezh dramm el live rannvroel ha kevredadel. Ar War on Gangs a glask kaout un oberiantiz e-pep live eus buhez ar vro, an ajañsoù kevredadel a glask terriñ kelc'h ar feulster dre harpañ ha labourat don gant ar polisoù Stad hag al labourerien sokial.
Istor
Ar bandennoù torfedourien gang a zo deuet war-wel e Stadoù-Unanet Amerika er bloavezhioù 1820, dreist-holl e korn-bro New York. Obererezhioù ar gangoù a oa 'maez lezenn, pa dremenas al lezenn a-enep an drammoù e 1912 e-pad Kendalc'h etrebroadel an Opiom. Adalek ar mare-se e oa bet roet lañs bras d'ar gangoù a oa engouestlet en trafikerezh-se. Er Stadoù-Unanet e voe uhelaet kalz an niver a emouestlidi en aozadurioù torfedou-se er bloavezhioù 1970 ha 1980. Liammet eo ar fed-se ouzh ur goulenn uheloc'h-uhelañ a zramm gant an dud. E 1991 e voe istimet e oa 774 000 ezel er gangoù oberiant dre ar vro.
Arzergrande
Arzergrande a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Bundestag
Ar Bundestag alaman (alamaneg : Deutscher Bundestag) eo parlamant Republik Kevreadel Alamagn ma kaver dileuridi dilennet gant holl bobl Alamagn. Dre lezenn-diazez 1949 en deus kemeret plas ar Reichstag. Abaoe 1999 e vez bodet izili ar Bundestag e Berlin, er Reichstag, ur savadur bet renevesaet gant Norman Foster.
Perzh ar Bundestag er vuhez politikel:
Mont en-dro
Pevar bloaz e pad amzeriad izili ar Bundestag a zo dilennet. Diazezet eo an dilennadegoù war ur sistem ma vesker ar voterezh kenfeurel (an doare ma vez dasparzhet ar sezoù) hag ar voterezh brasañniver (un hanter eus an dilennidi). 598 eo an niver diazez a zileuridi, met gant ar sistem dibabet e vez ouzhpennet re all (Überhangmandate). Ar 20 Bundestag a zo bet lakaet da dalvezout d'an 26 a viz Gwengolo 2021. Ennañ ez eus 736 dileuriad, ha Bärbel Bas (SPD) eo ar prezidant.
Aozadur
Strolladoù pennañ ar Bundestag eo ar strolladoù-parlamant, anvet Fraktionen. Ganto eo e vez aozet al labour lezenniñ : labour-prientiñ er bodadoù-labour, kinnigoù lezennoù ha gwellaennoù.
E kement strollad-parlamant a zo ez eus ur prezidant (Fraktionsvorsitzender), meur a vezprezidant hag ur bodad-ren a vez bodet ur wech ar sizhun. Doujet e vez ganto ouzh reolenn ar strollad (Fraktionsdiziplin). Er Bundestag e kaver ivez bodad ar re goshañ (Ältestenrat) hag ar præsidium. Er c'huzul e kaver izili ar præsidium ha 23 c'hoshañ ar strolladoù-parlamant. Er c'huzul e vez divizoù etre strolladoù politikel a-benn dilenn prezidanted ar bodadoù-labour hag ar roll-labour. Savet e vez ur bodad-parlamant evit kement ministrerezh a zo (21 hiziv an deiz).
Kambr izel pe parlamant ?
En Alamagn e lavar tud zo n'eo ket ar Bundesrat ur parlamant peogwir ne gaver ennañ nemet izili gouarnamantoù al Länder. An dud-se a lavar neuze ez eo ar Bundestag parlamant nemetañ Alamagn.
Divodañ
Ar Bundestag a c'hall bezañ divodet gant prezidant Alamagn (Bundespräsident) ma :
Mojennoù
Mojennoù zo ul levrig skeudennaouet embannet gant Al Liamm, dezhañ an niverenn 13 en dastumad Levrioù ar vugale e 1961.
Kinniget eo al levr, 24 fajennad dezhañ, evel un dastumadig mojennoù skrivet hervez Jean de La Fontaine. 11 mojenn zo el levr, 2 savet gant ar C'hernevad Yeun ar Gow, ar re all gant al Leonad Paotr Treoure.
Pajennoù
N'eo ket niverennet ar pajennoù, met 24 fajennad zo, 9 skeudennaouet penn-da-benn, 2 hanter skeudennaouet, hag unan anezho zo manet gwenn.
481
Diwar-benn ar bloavezh 481 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 481
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 481
Oirateg
Div yezh zo anvet Oirateg :
C. C. Catch
thumb|C. C. Catch e 1986 C. C. Catch (Caroline Catharina Müller), ganet d'an 31 Gouhere 1964 en Oss, zo ur ganerez Euro disco alaman ha nederlandat.
Cynon
Ur sant brezhon e oa Cynon er VIvet kantved. Hervez an henskridoù e oa mab d'ar roue Brychan, a savas rouantelezh Brycheiniog hervez ar vojenn.
Lec'hioù
Skoliet e vije bet e Llancarfan ha Llanilltud Fawr dindan sant Cadfan. Hervez ur vojenn e vije deuet eus Breizh gant Cadfan da sevel ur manati en Ynys Enlli.
Ilizoù pe chapelioù dezhañ zo bet savet
E-tal Llanbister e Maesyfed edo Croes Cynon (ur maner bremañ) ha Craig Cynon war lez ur froud anvet Nant Cynon.
Toud Jamaika
An toud Jamaika a zo un evn-preizh. Pseudoscops grammicus an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra er c'hoadeier Jamaika.
Siôn Aled
thumb|190px|Siôn Aled Siôn Aled Owen zo ur barzh ha politikour kembreat, e-barzh Plaid Cymru. Ganet eo e Bangor, maget ha skoliet e Porthaethwy, hag o chom e Wrecsam.
Gounezet en deus ar gurunenn en Eisteddfod Genedlaethol Cymru Maldwyn a'i chyffiniau 1981 gant ur skrid anvet Wynebau ("Dremmen").
Arquà Petrarca
Arquà Petrarca a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Battaglia Terme
Battaglia Terme a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Saint Paul (Minnesota)
Saint Paul eo kêr-benn Minnesota er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 285 068 a annezidi o chom enni.
Pseudoscops
Pseudoscops a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1848 gant an naturour alaman Johann Jakob Kaup (1803-1873).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad touded a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Kreiz ha Suamerika, pevar (4) isspesad dezhe en holl.
Gwenn-erc'h hag ar seizh Korrig
Gwenn-erc'h hag ar seizh Korrig zo ul levr-bugale embannet gant Al Liamm e 1957, dezhañ an niverenn 10 er rummad Levrioù ar vugale, da gontañ marvailh Gwennerc'h.
Levrig Al Liamm
N'eo ket merket eus pelec'h e teu ar gontadenn, na gant piv e oa bet savet ar skrid brezhonek. Marteze gant Per Denez, a lenner e anv war ul levr all eus an dastumad, An ti bara-mel, embannet e 1963, ha dezhañ an niverenn 10 er rummad Levrioù ar vugale.
Kemmoù hervez ar skrid orin
Sklaer eo ez eo un doare daskemmet eus ar gontadenn brudet a oa bet embannet e levr ar Vreudeur Grimm e 1812.
Met n'eo ket o istor a gaver el levr: disheñvel eo an deroù ha fin an istor. Ha se zo kaoz marteze ne weler ket o anv war al levr.
En deroù ez eus kaoz eus ur vran lazhet, da aroueziañ al liv du, a zo aroueziet gant liv koad-ebena framm ar prenestr er gontadenn orin.
Embannadur 2010
Un embannadur all zo bet graet gant TES e 2010, levr ha pladenn. Daskemmet eo an anv, ha n'eo ket displeget perak.
Kemmet eo bet skrid 1957 ivez, eeunaet ha leonekaet splann (bran zu e-lec'h bran du a-raok), gant roudoùigoù eus rannyezhoù all. N'eus anv ebet eus aozerien ar skrid avat, pa lenner anvioù an dud a glever o mouezhioù er bladenn, ha hini an dresourez, Maria Menguy.
Selvazzano Dentro
Selvazzano Dentro  a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Otidiformes
Otidiformes a zo un urzhiad e rummatadur an evned, termenet e 1830 gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).
Kerentiadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)
Diouzh Doare 6.2 an IOC World Bird List n'eus nemet ur c'herentiad e-barzh an urzhiad :
Coat
Coat a c'hall bezañ meur a dra.
E brezhoneg
E kalz anvioù-lec'h e Breizh e kaver an doare-se da skrivañ koad, da skouer "Coat-Meal", "Coetlogon", "Coëtquidan". "Coet" zo ur stumm all a gaver e Bro-Gwened hag e Breizh-Uhel.
Un anv-tiegezh eo ivez. Tud brudet anvet Coat :
E saozneg
Er yezh-se e talv kement ha mantell. Adkavout a reer ar ger en anvioù saoznek mantilli tremenet er yezhoù all : duffle-coat, trench-coat.
Toud ar Stiks
Toud ar Stiks (Asio stygius) a zo un evn-preizh.
Annez
Kavout a reer ar c'hwech isspesad anezhañ :
De nominibus Gallicis
De nominibus Gallicis, anavezet ivez evel Vienna Glossary, pe Endlicher's Glossary, zo ur spisc'heriaoueg enni triwec'h linennad gerioù galianek, anezho lec'hanvioù troet en latin. Seizh skouerenn zo anezhi, hag ar goshañ zo eus an. Kavet e voe an dornskrid kentañ e kêr Vienna, en Aostria, ha deskrivet e voe gant Stephan Endlicher e 1836.
Film skinwel
Ur film skinwel, zo ur film savet evit bezañ embannet war ar skinwel, ur rouedad chadennoù, ha n'eo ket evit bezañ skignet en ur sal sinema.
Orin hag istor
Ne oant ket bet anvet filmoù skinwel, met bez e oa bet un nebeud anezho a-raok ma vefe krouet an termen-se: Talk Faster, Mister da skouer, a voe skignet war WABD (WNYW hiziv-an-deiz) e New York d'an 18 a viz Kerzu 1944, a oa bet produet gant RKO Pictures. Pe e 1957 The Pied Piper of Hamelin, diazezet war ar barzhoneg gant Robert Browning, gant Van Johnson, a oa bet unan eus ar filmoù kentañ "komedienn sonerezh familh" savet evit ar skinwel nemetken.
Cinto Euganeo
Cinto Euganeo  a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e  rannvro Veneto.
Beatriz Adriana
Beatriz Adriana zo ur ganerez mariachi eus Mec'hiko, ganet d'ar 5 a viz Meurzh 1958 e Navojoa, e stad Sonora. Dimezet eo d'ar c'haner Marco Antonio Solís, tad he merc'h "Betty."
En 2000 e voe skrapet he mab Leonardo Martínez ha lazhet. Abalamour da saveteiñ he merc'h Betty eo aet neuze da chom da SUA.
Rochester (Minnesota)
Rochester zo ur gêr lec'hiet e gevred Minnesota er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 106 769 a annezidi o chom enni.
Buche y pluma
Buche y pluma, pe Buche y pluma no' má zo ur ganaouenn savet gant ar sonaozour puertorikan Rafael Hernández Marín‎ (1892–1965), ha kanet gant ar Sexteto Habanero adal 1924, Myrta Silva‎, Dioris Vallares La Lupe, Celia Cruz, Roberto Faz ha Roberto Torres, ha sonet gant Bebo Valdés ;
Diazezet eo an titl war un droienn spagnolek amerikan implijet er Republik Dominikan : buche y pluma ("stomog ha pluñv"), pe buchipluma (evel ma vez distaget peurvuiañ), eo an dud a gomz ha ne reont netra, evel ma lavarer « teod hir, dorn berr » e brezhoneg, ; no má zo un droienn ordinal ha berradur no más, "netra ken".
American Film Institute
An American Film Institute (AFI) zo un aozadur stadunanat da stummañ hag enoriñ ar sevenerien filmoù, ha difenn hêrezh ar sinema evel arz er Stadoù-Unanet Amerika. An AFI a zo harpet gant arc'hant prevez hag emezeladurioù foran. Bep bloaz e vez enoret tud gant an American Film Institute Awards, prizioù an aozadur.
Galzignano Terme
Galzignano Terme a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Erik IX Sveden
Erik IX, pe Erik den helige, Erik Jedvardsson, Sankt Erik (1125-1160)  a oa roue Sveden adal 1156 betek e varv e 1160, pa voe lazhet gant ar priñs danat Magnus Henriksen. Lakaet eo bet da sant broadel e Sveden.
Dimezet e oa da Kristina Danmark (1120/25-1170), merc'h d'ar priñs danat Björn Järnsida. Pevar bugel o doe:
Roll livadurioù Berthe Morisot
Berthe Morisot (1841-1895) a oa ul livourez c'hall stag ouzh luskad an impresionouriezh.
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch (distaget ) zo ur gêr e Kembre, e kreisteiz Enez Mon.
An anv
Kement ha 58 lizherenn zo en anv, unan eus an hirañ anvioù-lec'h a zo er bed eo, hag an hirañ e Breizh-Veur.
Boas eo annezidi ar gêr-se d'ober gant stummoù krennoc'h avat : Llanfairpwllgwyngyll pe Llanfair Pwllgwyngyll pe Llanfairpwll zoken, dre gomz.
Lanfair PG a vez lavaret ha skrivet gant ar Saozon alies.
"Iliz santez Vari e diazenn ar gelvezenn wenn nes d'an droenn herrek [hag] iliz sant Tysilio gant ar vougev ruz" eo troidigezh vrezhonek Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch.
Porzh-houarn
Un ti-hent-houarn zo, war linenn ar Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru, met tremen a ra an trenioù a gas da Gaergybi pe da Vangor hep chom a-sav. Gweladennet e vez gant an douristed avat, ha prenet gante tikedoù skrivet Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch warno.
Knut Iañ
Knut Iañ zo anv daou roue:
Knut II
Knut II zo anv daou roue:
Ospedaletto Euganeo
Ospedaletto Euganeo a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Eubucco
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika.
Flodaigh
Flodaigh (Flodaigh pe Floda e saozneg) zo unan eus an Inizi Gall pellañ, e gwalarn Bro-Skos. Emañ en hanternoz da enez Beinn na Faoghla (Benbecula) hag er c'hreisteiz da enez Griomasaigh. Stag eo ouzh Beinn na Faoghla war-bouez ur chaoser.
En em astenn a ra war ur gorread a 145 hektar ha ne oa nemet 11 den o vevañ enni e 2001, ha 7 e 2011. Un enezenn izel eo, hag al lec'h uhelañ warni n'eo nemet 20 metr a-us da live ar mor.
Christian II (Sachsen-Merseburg)
Christian II  (1653-1694) a oa dug Sachsen-Merseburg (1691–1694) war-lerc'h e dad.
Brezel foll
Ar Brezel foll zo ur brezel etre Anne de Beaujeu, rejantez ar Rouantelezh c'hall hag aotrounez dindani emsavet a-enep dezhi, entre 1485 ha 1488. E 1488 ivez e c'hoarveze ar brezel etre Breizh ha Bro-C'hall.
Boara Pisani
Boara Pisani    a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e  rannvro Veneto.
Christian II (Sachsen-Merseburg)
E 1679 e timezas Christian II da Erdmuth von Sachsen-Zeitz, merc'h d'an dug Moritz von Sachsen-Zeitz. Mervel a reas e dad d'an 18 a viz Here 1691. Ne renas Christian nemet 3 bloaz pa varvas e 1694.
Flobart
Ur flobart (skrivet flobard a-wezhioù) zo ur vag-pesketa bihan hengounel. Mat eo evit bageal pa vez nebeut a donder war an aod, da lavared eo pa 'z eus nebeut-tre a galandour (30 cm d'an nebeutañ). Ijinet eo bet er evit mont da besketa adal an traezhennoù hir ha plat a zo war Aod an Opal e  Pas-de-Calais (Bro-C'hall). Implijet e veze evit pesketa war aodoù Audinghen, Audresselles, Berck, Boulogne-sur-Mer, Calais, Dannes, Équihen-Plage, Merlimont, Neufchâtel-Hardelot, Outreau, Oye-Plage Le Portel, Tardinghen, Wimereux, Wimille ha Wissant.
Christian II (Sachsen-Merseburg)
Bugale
Seizh bugel o doe Christian II hag e bried Erdmuth :
Departamantoù Honduras
Departamantoù Honduras zo 18 anezho. E pep departamant ez eus ur gouarnour anvet gant prezidant Honduras.
Kihei
Kihei zo ur gêr en enez Maui en inizi Hawaii.
Roll livadurioù Édouard Manet
Dastumet ez eus amañ livadurioù diwar zorn Édouard Manet.
Duluth (Minnesota)
Duluth zo ur gêr lec'hiet e biz Minnesota er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 86 265 a annezidi o chom enni.
Matamoras
Matamoras zo un anv-lec'h, hag a gaver e SUA, hag a seblant bezañ a orin spagnolek, deuet moarvat eus an anv Matamoros.
West Lothian
<HR noShade> West Lothian (a zo Wast Lowden e skoteg, ha Lodainn an Iar e gouezeleg Skos) zo ur Council Area, eus Bro-Skos. Krouet e voe e 1996, gant lezenn al Local Government Act e 1994. Ur gontelezh e oa gwechall. Baile Dhùnlèibhe eo ar pennlec'h.
Amezeien
Amezek eo da City of Edinburgh, Falkirk, North Lanarkshire, Scottish Borders ha South Lanarkshire.
Sant Albin
Albin, pe Albinus e latin (Aubin e galleg), zo ur manac'h brezhon a vije bet ganet en 468 pe 469, e Bro Gwened pe e tolead Gwenrann. Anvet e voe da abad manati Tincillac, un abati e Breizh pe en Anjev, ha goude da eskob Angers, en 529. Mervel a reas en 550 pe 554.
Matamoros
Matamoros zo ul lesanv spagnolek (a dalv kement ha lazh-maoured) deuet da vout un anv-tiegezh hag un anv-lec'h.
Lec'hanvadurezh Mec'hiko
Kavout a reer an anv e meur a lec'h e Mec'hiko :
Knut Eriksson
Knut Eriksson, pe Knut Iañ, a oa roue Sveden adal 1167, pe war-dro, betek dibenn 1195 pe Ebrel 1196.
Mab e oa da Erik IX hag e bried Kristina Björnsdotter. Dimeziñ a reas da Cecilia Johansdotter. Ur mab o doe : Erik Knutsson, a voe roue Sveden evel Erik X.
Tud-kaer
Tud-kaer un den eo tud e bried.
Marc'h-red
Ur marc'h-red zo ur marc'h gourdonet da redek ha da gemer perzh e redadegoù, gant ur marc'heger war e gein.
Linlithgow
Linlithgow (Gleann Iucha e gouezeleg, Lithgae e skoteg) zo ur gêr vihan, hag ur Royal Burgh, e West Lothian, en Skos.
Poblañs
Ouzhpenn 13 000 a dud zo o chom enni.
Bloomington (Minnesota)
Bloomington zo ur gêr lec'hiet e gevred Minnesota er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 82 893 a annezidi o chom enni.
Capito
Capito a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Hang On Little Tomato
Hang On Little Tomato eo eil pladenn al laz stadunanat Pink Martini e 2004, seizh vloaz goude o hini kentañ, e 1997, bepred gant Heinz Records.
Capito
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Unnek spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika.
Montegrotto Terme
Montegrotto Terme    a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e  rannvro Veneto.
Harald Kesja
Harald Kesja (ar Goaf) a oa ur priñs danat, rejant ar rouantelezh adal 1102 betek 1104. Klask a reas kemer ar gurunenn, brezel a voe, lazhet e voe en 1135.
E vuhez
Harald a oa bastard henañ roue Danmark, Erik Iañ Danmark. En Haraldsborg e oa o chom, nepell diouzh Roskilde. Anvet e voe da genrejant, war un dro gant Asser, arc'heskob Lund, pan eas e dad da birc'hirinañ, entre 1102 ha 1104. Kalonek e oa, met feuls, kriz, ha bambocher. Se zo kaoz ne voe ket dibabet da roue pa voe klevet keloù eus marv e dad. E eontr Niels Danmark a voe dilennet da roue en 1104.
En 1132 e reas emglev gant e hantervreur, Erik Emune, evit dialiñ drouklazh o hanterbreur Knud Lavard, lazhet en 1131. Met ur pennadig goude e reas emglev gant an drouklazher Magnus Nielson rak ezhomm en devoa eus e harp evit bezañ roue Danmark.
Kemer a reas an anv a « Harald IV », mont a reas Jutland a-du gantañ, met trec'het e voe, ha Magnus Nilsson war un dro, en emgann Fotevik en Skania en 1134. Tec'hel a reas goude an emgann, met tapet e voe, e-tal Vejle, e Jutland. Lakaet e voe d'ar marv, ha dibennet war un dro gant eizh eus e vesterd en 1135 war urzh Erik II Danmark, un hantervreur all dezhañ.
Dimezioù ha bugale
Dimezet e oa Harald Kesja da Ragnhild, ur verc'h da Magnus III Norvegia, ha pevar bugel o doe :
Eizh bastard en doa Harald Kesja ivez, hag o-eizh a voe dibennet war un dro gantañ e 1135:
Baone
Baone  a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
Brezel etre Breizh ha Bro-C'hall
Ar Brezel etre Breizh ha Bro-C'hall a reer eus un heuliad emgannoù a zo bet etre dugelezh Breizh ha rouantelezh Bro-C'hall etre 1465 ha 1491, ar bloaz ma voe dimezet an dugez Anna Breizh d'ar roue gall Charlez VIII. Kement-se a lakaas fin d'ar brezelioù etre an div stad ha da zizalc'hted Breizh war un dro.
Dont a ra ar brezel-se goude Brezel hêrezh Breizh a reas e reuz etre 1341 ha 1364.
Brezel 1487
Gwitreg avat a yeas a-du gant ar C'hallaoued d'ar 1añ a viz Gwengolo, ha kemeret e voe Sant-Albin ha Dol gant an arme c'hall. E deroù 1488 e voe adkemeret lod gant an dug, ha ne chome ken nemet Klison, Gwerc'h, Dol, Sant-Albin ha Gwitreg etre daouarn ar Gall.
Anne de Beaujeu
Anne de Beaujeu, pe Anne de France (1461-1522) a oa ur briñsez c'hall, merc'h henañ ar roue gall Loeiz XI hag e bried Carlotta di Savoia.
Rejantez e voe goude marv he zad e-pad yaouankiz he breur, ar roue Charlez VIII.
Eured ha bugale
Dimezet e oa da Pierre de Beaujeu, ha daou vugel o doe:
Marc'h-bez
Ur marc'h-bez zo ur pezh arrebeuri da zougen un arched en un iliz.
Ar C'houez
Ar C'houez zo un daolenn gant al livour gall Édouard Manet en 1875 ma weler ur vaouez yaouank o kannañ he c'houez en ur penton en ur c'harter eus Pariz.
Priz Bras kirri Monako
Priz Bras Monako a zo unan eus ar Prizioù Bras koshañ e-barzh ar redadegoù kirri. Redet e vez abaoe 1929 war un troiad savet gant Anthony Noghes e-barzh kêr Monte Carlo. Redet e vez e-barzh kevezadeg Formulenn 1 abaoe 1950, bep bloaz abaoe 1955.
Roll al loreidi
An abadennoù ne oa ket e-barzh kevezadeg bed ar Formulenn 1 a zo gant ur foñs roz ; an abadennoù a oa e-barzh kevezadeg Europa ar vlenierien a-raok ar brezel a zo gant ur foñs melen.
Lower River (Gambia)
Lower River zo ur rannvro eus Gambia.
Knut II Sveden
Knut Holmgersson, pe Knut II Sveden, pe Knut Långe (an Hir), a oa roue Sveden adal 1229 betek 1234.
Kemenn
Ur c'hemenn, pe kemennadenn, zo un embann graet gant un den pe gant ur gevredigezh, strollad politikel pe embregerezh kenwerzhel, evit reiñ da c'houzout tra pe dra, un darvoud pe un ali diwar-benn un darvoud.
Gwele-kloz
Ur gwele-kloz zo ur gwele klozet en ur pezh arrebeuri e stumm un armel.
Kemenn
A bep seurt kemennoù zo:
Gwele-kloz
E Breizh-Izel e oa ar boaz gwechall da gousket e gweleoù-kloz war ar maez.
Knut II Sveden
Mervel a reas en 1234, ha neuze e tistroas Erik XI eus Danmark da adkemer e gurunenn.
Gwele-kloz
E broioù all e oa gweleoù-kloz gwechall ivez : en Izelvroioù, e kornioù zo e Bro-C'hall, e Danmark, e Sveden, en Aostria...
Central River (Gambia)
Central River, bet MacCarthy Island betek 1995, zo ur rannvro eus Gambia.
Feodora zu Leiningen
thumb|left|200px|Feodora zu Leiningen thumb|Viktoria von Sachsen-Coburg-Saalfeld, mamm Feodora ha Victoria.
Feodora zu Leiningen (en alamaneg), pe Feodora Leiningen (1807–1873) a oa ur briñsez alaman, eus priñselezh Leiningen, hag a oa hanterc'hoar henañ ar rouanez saoz Victoria.
He buhez
Ganet e oa d'ar 7 a viz Kerzu 1807 en Amorbach, en Alamagn. Merc'h e oa da Emich Carl zu Leiningen (1763-1814) ha d'e eil pried ar briñsez Victoria von Sachsen-Coburg-Saalfeld (1786-1861), 23 bloaz yaouankoc'h egetañ. Bevañ a reas en Amorbach, gant he zud hag he breur henañ, ar priñs Charles de Leiningen (1804-1856).
En 1814, pa oa 7 vloaz, e varvas he zad. Addimeziñ a reas he mamm e 1818, ha hi 32 vloaz, gant un dug saoz, Edward Augustus Kent ha Strathearn e anv. Pa voe ganet he hanterc'hoar Victoria, a vo rouanez Bro-Saoz en 1819, e teuas Feodora hag he zud da chom da Vro-Saoz, en ur genkiz e Sidmouth. Goude marv he leztad en 1820 ez eas an tiegezh da chom da Balez Kensington.
Dimeziñ
D'an 18 a viz Genver 1828 e timezas Feodora, e Palez Kensington, d'ar priñs Ernest Iañ a Hohenlohe-Langenburg (1794-1860), mab henañ ar priñs Charles-Louis III a Hohenlohe-Langenburg (1764-1825) ha d'ar gontez Amélie a Solms-Baruth]].
Kokell
Ur gokell pe ur gokellenn zo ur benveg kegin e metal (houarn-teuz peurvuiañ) da boazhat meuzioù, keusteurennoù ha meuzioù en hilienn dreist-holl. Ur seurt kaoter gant ur golo ha dornelloù eo.
El Negro Zumbón
El Negro Zumbón (anavezet ivez evel "Anna") zo ur ganaouenn spagnolek savet e 1951 gant ar sonaozer italian Armando Trovajoli evit ar film Anna, renet gant Alberto Lattuada ha pennc'hoariet gant Silvana Mangano.
Er film e seblant Silvana Mangano kanañ, pa'z eo mouezh Flo Sandon a glever.
Kokell
Istor
Ijinet e voe gant an greantour saoz Abraham Darby, o kemer skouer war un doare-ober dizoloet gantañ e-pad ur veaj en Izelvroioù. Savet e voe un endalc'her keginañ e houarn-teuz gantañ hag e vicherour kembreat James Thomas e 1707 en e stal-labour e Bristol. Dutch oven (forn izelvroat) a voe graet anezhañ e saozneg.
E Norzhamerika e voe daskemmet ar gokell en evit ober ganti dindan an amzer. Basoc'h e oant, gant treid evit lakaat anezhi war ar regez, ur skouarn vras evit skourrañ ha dilec'hiañ anezho aes, ha savet erienoù o golo evit lakaat regez pe glaou-bev evit dasparzhañ an tommder.
El Negro Zumbón
Adkanet eo bet gant tud e-leizh.
Lybiidae
Lybiidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1985 gant an daou evnoniour stadunanat Charles Sibley (1917-1998) ha Jon Edward Ahlquist (1944-2020).
Kaketou gang-gang
Ar c'haketou gang-gang (Callocephalon fimbriatum) zo un evn brosezat en Aostralia. Ar spesad nemetañ eo er genad Callocephalon.
Lybiidae
Diouzh Doare 6.2 an IOC World Bird List ez a seizh genad d'ober ar c'herentiad :
Feodora zu Leiningen
Dimeziñ
Mont a eure Feodora da chom da Langenburg, nepell diouzh Stuttgart, ma en doa he fried domanioù bras. Daoust da se e kenskrive gant he ziegezh ha dreist-holl gant he lezc'hoar Victoria.
Dimeziñ ha bugale
C'hwec'h bugel he doe.
He marv
Mervel a reas-hi d'an 23 a viz Gwengolo 1872, goude un hir a gleñved, e Baden-Baden ma voe beziet.
Pleg-mor Honduras
Pleg-mor Honduras zo ur pleg-mor en aod Kreizamerika, er Mor Karib.
Marc'h-al-loaioù
Marc'h-al-loaioù (pe marc'h-loaioù pe stal-loaioù pe parailher) a oa ur pezh arrebeuri koad, en tiegezhioù war ar maez, ma veze klenket loaioù prederien an ti. Darn a veze ispilhet a-us d'an taolioù, darn all a veze lakaet war an daol.
Corazón (albom Carlos Santana)
Corazón zo un albom gant Carlos Santana.
George Kruck Cherrie
George Kruck Cherrie, bet ganet d'an 22 a viz Eost 1865 e Knoxville (Iowa, Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'an 20 a viz Genver 1948 e Newfane (Vermont, SUA), a oa un ergerzher ha naturour stadunanat.
Marc'h-al-loaioù
Meur a bezh arrebeuri, pe a venveg, zo anvet marc'h : marc'h-levr, marc'h-yod, ...
Kirikane
Istor
Kirikane a voe degaset eus Sina e-kerzh prantad an tiernezh Tang (618–907). Koshañ skouer an arz-se eo Tamamushino Zushi en Azeuldi Horyuji. En e krogas kirikane d'en em ledañ ha kenderc'hel a reas betek an  pe. Goude-se e voe paouezet gant an arz-se pe dost, abalamour da diskar an arz boudaek dre vras.
Rochester
Rochester zo un anv-lec'h saoznek a gaver e meur a vro.
Islas del Cisne
Islas del Cisne (Swan Islands e saozneg, Inizi an Alarc'h e brezhoneg), anvet Islas Santanilla ivez, zo un enezeg e Honduras,3,7 km² dezhi, er Mor Karib, e pleg-mor Honduras, un 250 km er biz a-vaez d'an douar-bras. Teir enezenn zo :
Istor
Islas Santa Ana eo an anv a voe roet dezho gant Kristol Goulm pan o c'havas da zeiz santez Anna er bloaz 1502. Adalek ar e voent un toull morbreizherien, betek kreiz an. E 1775 e voent lakaet war ur gartenn dindan an anv Swan Islands. E 1860 e voent ched diwezhañ ar morbreizher amerikan William Walker (1824-1860) ; a-c'houde e varv e voe arc'het an enezeg gant Honduras e 1861, met dindan beli SUA e voent lakaet e 1863 dre ar Guano Act. Darempredet gant dastumerien guano ha pesketaerien e vezont abaoe.
E miz Du 1971 e voe lakaet an enezeg dindan beli Honduras, a lakaas an enezeg en Departamant Islas de la Bahía, met lec'hiennoù skingomz ha hinouriezh a vez implijet c'hoazh gant SUA eno, gant asant Honduras.
Corazón
Corazón (kalon e spagnoleg) zo anv meur a oberenn ha meur a dra all.
Dorothea Wilhelmine von Sachsen-Zeitz
Dorothea Wilhelmine von Sachsen-Zeitz (1691-1743 ) a oa ur briñsez alaman.
He buhez
Merc'h e oa d'an dug Moritz Wilhelm von Sachsen-Zeitz (1664-1718) ha d'e bried Marie Amelie von Brandenburg (1670 - 1739), ur verc'h d'an dilenner Friedrich Wilhelm Iañ von  Brandenburg. En 1710, marvet he breudeur ha c'hoarezed, marvet he zad, ne chomet nemeti evel pennhêrez Sachsen-Zeitz. Ne hastas ket an dud da c'houlenn dimeziñ dezhi, be oa ket brudet da vezañ koant.
E 1717 e Zeitz e timezas d'ar c'hont Wilhelm VIII von Hessen-Kassel (1682-1760), danvez landgrav Hessen-Kassel.
Jelvestr II
Lakaat a reas ober gant sifroù arabek er bed kornôk.
Upper River (Gambia)
Upper River zo ur rannvro eus Gambia.
Caloramphus
Caloramphus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1839 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
Monomotapa
Monomotapa pe Mutapa (shona : Wene we Mutapa ; portugaleg : Monomotapa) a oa ur rouantelezh eus Afrika, etre ar stêrioù Zambeze ha Limpopo, el lec'h m'emañ bremañ broioù Zimbabwe ha Mozambik. Tudet e oa gant ar bobl Shona.
Caloramphus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Monomotapa
Savet e voe ar rouantelezh-se gant ar roue (Mwene) Nyatsimba Mutota eus Rouantelezh Zimbabwe. Gant e vab Nyanhewe Matope (1450-1480) e voe aloubet douaroù nevez ha kresket ar rouantelezh a c'holoe neuze Zimbabwe a-bezh hag ul lodenn eus Mozambik. Lesanvet e voent o-daou Mwene Mutapa, da lavaret eo "roue ar vro" e choneg, ar pezh a yeas da v-Monomotapa e portugaleg. E 1629 ez eas ar vro dindan gwarez Portugaliz o doa diazezet kontouerioù war an aod, adalek ar bloavezhioù 1560. Ur vro damemren e chomas "Mutapa", daoust ma oa suj da Bortugal. E dibenn ar XVII vet  hag en  e voe brezelioù diabarzh da c'houzout piv a yafe e penn ar vro. Ne c'hallas ket ar rouantelezh adsevel he c'hein da vat da c'houde. Ar re a voe trec'h er brezel a chomas e penn ur vro vihanoc'h hag a badas betek 1917, ar bloavezh ma voe lazhet ar roue diwezhañ, Mambo Chioko, en un emgann gant Portugaliz.
Caloramphus
Daou (2) isspesad en holl : o c'havout a reer en Azia ar gevred.
Naoned (lunedoù)
Gwelet ivez Naoned (disheñvelout).
Naoned, pe Naoned Eyewear, zo ur merk lunedoù graet e kêr Naoned, krouet gant Jean-Philippe Douis.
North Bank (Gambia)
North Bank zo ur rannvro eus Gambia.
Seosamh Mac Grianna
Seosamh Mac Grianna (20 Eost 1900 – 11 Mezheven 1990) a oa ur skrivagner iwerzhonek eus gwalarn Iwerzhon. Ganet e voe en un tiegezh barzhed ha konterien, e Rann na Feirste, e kontelezh Dún na nGall, d'ur mare ma oa an iwerzhoneg yezh an holl er c'hornad. Breur e oa da Séamus Ó Grianna.
Yaouankiz
Mab e oa da Feidhlimidh Mac Grianna ha Máire Eibhlín Néillín Ní Dhomhnaill. Mont a reas d'ar skol da Leitir Ceanainn da gentañ ha Doire da c'houde. E Dulenn e studias da vont da vestr-skol. Neuze e kemeras perzh e Brezel Dizalc'hiezh Iwerzhon hag er Brezel diabarzh. Dre ma oa e-touez ar re a save a-enep ar Feur-emglev etre Iwerzhon ha Breizh-Veur e voe toullbac'het e-pad pemzek miz. Labourat a reas goude evel mestr-skol, met dilezel a reas ar vicher buan a-walc'h ha mont da labourat evel troer gant an ti-embann An Gúm.
En em lakaat a reas da skrivañ er bloavezhioù 1920 : skrivañ a rae a bep seurt traoù, danevelloù, arnodskridoù, levrioù beaj, levrioù istor, troidigezhioù e-leizh, hag ur romant awenet gant e eñvorennoù, Mo Bhealach Féin, e levr brudetañ. Ganet ha desavet e oa bet en ur c'hornad ma oa kreñv ar sevenadur hengounel, m'o doa soñj ar re gozh c'hoazh eus Naonegezh Veur ar bloavezhioù 1840, ha kement-se a adkaver en e skridoù. Met gwelet a rae ivez ar vro o cheñch dirak e zaoulagad hag ar vuhez vodern, gant ar saozneg da-heul, o c'hounit tachenn en Iwerzhon nevez.
Dibenn e vuhez
Ne skrivas avat nemet e-pad pemzek vlooaz. Adal 1935 e soñjas ne oa ket gouest da grouiñ ken, diwaskañ a reas poan-spered ha ne zeuas ket e-barzh biskoazh. E 1959 en em lazhas e wreg, Peig Ní Dhomhnaill, ha beuzet e voe e vab Fionn e bae Dulenn. Er bloavezh-se ez eas Seosamh Mac Grianna da vredospital Sant Conall e Leitir Ceanainn hag eno e chomas betek e varv e 1990.
Renault
Ar stroll Renault (distagadur IPA: [ʀəˈno]) a zo ur saver kirri-tan ha traktourioù gall, savet e 1899 gant ar vreudeur Louis, Marcel ha Fernand Renault. Broadelaet eo bet e 1945, ha prevesaet en-dro e 1996, daoust ma chom ar stad c'hall ar c'hevranneg pennañ. Abaoe 1999 eo liammet gant ar saver japanat Nissan, hag abaoe 2017 gant Mitsubishi. Er bloaz 2010 e oa an dekvet saver kirri-tan er bed evit a sell ouzh an niver a weturioù graet (hervez OICA).