cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dictionnaire français-breton (Martial Ménard)
Adembannadur 2020
Adembannet eo bet dindan ur ment heñvel hag ur c'holoenn goc'hennet gant un tres mouk warni (e lec'h gwer) gant Embannadurioù An Alarc'h. Kresket eo bet ken e kaver muioc'h a 51 000 pennger enni, met 1453 pajenn e-lec'h 1465. Adwelet, reizhet ha kresket eo bet. A-raok ar c'hentskrid bet savet gant Martial Ménard evit an embannadur kentañ eo bet lakaet un notenn verr gallek ha brezhonek diwar-benn oberour ar geriadur hag ur c'henskrid d'an eil embannadur sinaet gant "Herve Le Bihan, Professeur des universités, Directeur du Département de breton et de celtique de l'Université Rennes 2 / Skol-Veur Roazhon 2". Daou zen a zo meneget evel kenlabourerien, Brendan Le Corre, implijer hag adlenner buruteller ha Divi Kervella. Hemañ, kement ha Martial Ménard a zo roet an titl "geriadurour stourmer". Resisañ a ra Herve ar Bihan m'eo bet embannet ar geriadur-se "dindan aotrouniezh Kuzul ar Brezhoneg". Islinennañ a ra m'eo ar geriadur treadegel enlinenn, Devri-bzh, ar pep poezusañ oberenn savet gant Martial Ménard.
(Tennet diouznh ar pevare pajenn c'holoenn)
Treron axillaris
Anvet e voe Osmotreron axillaris da gentañ-penn (e 1855) gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
Sellet e voe outañ evel un isspesad da dTreron pompadora gwechall.
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh ha greun.
Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
Tagliolo Monferrato
Tagliolo Monferrato zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Marsico Nuovo
Marsico Nuovo  a zo ur gumun en Italia e proviñs Potenza hag e  rannvro Basilicata.
Jean Lemaire de Belges
Jehan Le Maire, anavezet evel Jean Lemaire de Belges (1473-1524), a oa ur barzh gallek eus Hainaut, e Belgia hiziv.
Ganet e vije pe e Bavay (ma'z eo bet lakaet e anv war ar skolaj), pe e Hargnies, pe e Belges, ur gêriadennig e Kontelezh Hainaut, diouzh a ouzer. Niz e oa d'ar barzh Jean Molinet. Skoliet e voe e Valenciennes. Deskiñ a reas meur a yezh. E 1498, da 25 bloaz, ez eas da servij an dug Pêr II Bourbon evel kloareg.
Diwezhatoc'h e kemeras an anv Jean Lemaire de Belges abalamour d'ar roue Belgius, en defe savet Bavay.
Oberennoù
Embannet e voe al levrenn gentañ e 1511 hag an eil en 1512.
Un istor mojennel eo, ma klask diskouez e tiskenn rouaned Galia eus Noe, hag ez eas unan anezho da sevel Troia. Hektor, mab Priam, roue Troia, en dije bet ur mab anvet Francus, saveteet gant an doue Yaou, hag a yeas da C'halia.
Marsicovetere
Marsicovetere a zo ur gumun en Italia e proviñs Potenza hag e  rannvro Basilicata.
Spigno Monferrato
Spigno Monferrato zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Martin McGuinness
James Martin Pacelli McGuinness (iwerzhoneg: Máirtín Mag Aonghusa), ganet e Doire d'an 23 a viz Mae 1950 ha marvet d'an 21 a viz Meurzh 2017, a zo ur politikour iwerzhonat ezel eus ar Sinn Féin. Ezel e oa bet eus an IRA. Dilennet eo bet da ezel eus Parlamant ar Rouantelezh-Unanet, met evel holl zilennidi e strollad ne gemer ket perzh er vodadeg-se. Ezel eo ivez eus Bodadeg Norzhiwerzhon. Da-heul emglevioù Gwener-ar-Groaz eo deuet da vezañ eil kentañ ministr Norzhiwerzhon. Bet eo war ar renk ivez evit dont da vezañ prezidant Republik Iwerzhon e 2011 m’eo erruet da drede.
Paul Cadiou
Paul Cadiou (15 a viz C'hwevrer 1860 − 31 a viz Here 1924) a voe ur skrivagner gallek eus Brest. Labourat a reas evit ar morlu gall, e meur a lec'h. Maer Gwipavaz e voe e dad.
Sala Monferrato
Sala Monferrato zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Serie gioviana
Poltredoù tud a bep seurt int, re skrivagnerien, tud a stad hag a iliz, graet eus an dud en o bev evit un darn anezho. Soñj Giovio a oa mirout poltredoù eus tud illur en ur mirdi savet evit se war lez lenn Como.
Kollet eo an dastumad orin, met eiladurioù a voe graet evit Cosimo Iañ de' Medici hag ar re-se eo a vez gwelet en Uffizi Firenze.
Istor an dastumad
Giovio a grogas da zastum poltredoù war-dro 1512, pa guitaas e vroig ha kêr Como da ober e dreuz e Roma Da gentañ ne oa nemet tud a bluenn, met goude e voe ivez tud a vrezel, rouaned ha pibien, arzourien ha maouedez zoken. . En holl e kaver poltredoù tud eus amzerioù koshoc'h a-gevret gant re e an amzer.
Rosignano Monferrato
Rosignano Monferrato zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Serie gioviana
Eillivadurioù
Kroget e voe da eilañ an dastumad e 1552 pa c'houlennas Cosimo Iañ de' Medici digant al livour Cristofano dell'Altissimo eilañ poltredoù ar Galleria universale degli uomini a oa gant eskob Como, Paolo Giovio. Eno, en e balez war lez Lenn Como, e oa mirdi personel an eskob, leun a boltredoù. Fellout a rae da Giovio ober ur mirdi da zerc'hel koun resis eus tud a bouez, ha nemet poltredoù eus tud en o bev ne c'hoantae. Pa n'halle ket kaout avat e felle dezhañ lakaat ober poltredoù diwar pezhioù moneiz, delwennoù, pe poltredoù all. A-zevri e labouras, e skrivas da dud a-leizh, eus Europa pe Turki, da c'houlenn poltredoù. Hervez e lizhiri e varc'hatas, hag e prenas lod e-unan.
E-pad 37 vloaz e voe Cristofano dell'Altissimo oc'h eilañ ar poltredoù, adalek 1552 betek 1589. Diskouezet e vezont en Uffizi abaoe 1587.
Oppido Lucano
Oppido Lucano  a zo ur gumun en Italia e  proviñs Potenza hag e  rannvro Basilicata.
Fubine Monferrato
Fubine Monferrato zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Roc'h
Roc'h zo un anv a gaver e lec'hanvadurezh Breizh.
Angela Veronese
Angela Veronese a oa ur varzhez italian, ganet e Biadene d'an 20 a viz Kerzu 1778, ha marvet e Padova, d'an 8 a viz Here 1847.
Merc'h e oa da Pietro Rinaldo ha d'e bried Lucia. Bihan e oa c'hoazh pan eas gant he zud da chom da Treviso (er genkiz Ca' Zenobio), hag alese da Venezia ma klañvas gant ar vrec'h. E Venezia e voe skarzhet eus skolaj ar merc'hed. He zud a laboure evit ar gonted Zenobio. Tommañ a reas ouzh ar varzhoniezh, kregiñ da sevel sonedennoù, hag a sine Aglaia (pe Aglaja), Anassillide.
Christian VIII
Christian Frederick, ganet e 1786 e Copenhague, ha marvet e 1848, a voe roue Norge (eus Mae da viz Du 1814), ha roue Danmark adal Kerzu 1839 bete e varv, hag anvet neuze Christian VIII. ren a reas war-lerc'h ar roue Frederik VI.
Mab henañ ar priñs Frederick Danmark ha Norge hag an dugez Sophie Friederike von Mecklenburg e oa.
Ozzano Monferrato
Ozzano Monferrato zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Pomaro Monferrato
Pomaro Monferrato zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Salm (kantik)
Ur salm zo ur pezh barzhoniezh da vezañ kanet. Peurvuiañ e vez implijet ar ger da gomz eus ar c'hantikoù a zo e Levr ar Salmoù, a zo unan eus levrioù ar Bibl.
Dont a ran anv eus ar ger gregach ψαλμός (psalmos) a veze graet eus un ton sonet gant ar psalterion. Implijet eo ar ger da dreiñ ar ger hebreek mizmôr, a vez graet ouzh ur c'han relijiel kanet gant sonerezh, ur ger hag a zo meneget 57 gwech e Levr ar Salmoù. Alies int kantikoù da veuliñ Doue, a-wechoù da ganañ ar morc'hed, ar stourm ...
Katoligiezh
Kanaet e vez ar Salmoù gant ar venec'h hag ar veleien da goulz ar pedennoù a vez ganto a-hed an deiz.
XXVvet kantved
|  |
../.. | |  |  |  |  | ../..
Bloavezhioù 2400 | Bloavezhioù 2410 | Bloavezhioù 2420 | Bloavezhioù 2430 | Bloavezhioù 2440
Akamas (mab Theseüs)
Akamas (henc'hresianeg : Ἀκάμας Akámas) a oa mab d'an haroz Theseüs ha da Faidra, merc'h d'ar roue Minos. N'eo ket meneget en Ilias, met hervez oberourien all e vije e-touez ar vrezelourien e-barzh marc'h Troia, e-kerzh Brezel Troia.
XXVvet kantved
Bloavezhioù 2450 | Bloavezhioù 2460 | Bloavezhioù 2470 | Bloavezhioù 2480 | Bloavezhioù 2490
Akamas (mab Theseüs)
Karout a reas Laodike, ur verc'h d'ar roue Priamos.
Yungipicus canicapillus
Yungipicus canicapillus (Picoides canicapillus kent) a zo ur spesad evned bihan eus ar c'herentiad Picidae.
XXVvet kantved
Gwelet ivez : Roll ar C'hantvedoù, Sifroù roman
Kregiñ a ray an  (pempvet kantved warn-ugent) d'ar 2401 hag echuiñ a ray d'an 31 Kerzu 2500.
Yungipicus canicapillus
Anvet e voe Picus canicapillus (kentanv) da gentañ-penn (e 1845) gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).
Akamas (mab Theseüs)
Un drevadenn a savas e Kiprenez.
Yungipicus canicapillus
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an unnek isspesad anezhañ :
Rouantelezh Norge (1814)
Rouantelezh Norge zo ur stad dizalc'h hag a badas adal miz Mae betek miz Du 1814, goude ma voe kaset da get unvaniezh Danmark ha Norge.
Istor
Entre 1807 ha 1814 e oa aet Danmark a-du gant Bro-C'hall, hag a oa dindan yev an impalaer Napoleon Iañ. Neuze he devoa graet ar rouantelezh brezel ouzh ar Rouantelezh-Unanet. Gant feur-emglev Kiel e rankas Danmark reiñ Norge da Sveden. Douaroù tramor Norge avat a chomas gant Danmark. Nac'h a reas Norge diferadurioù ar feur-emglev, hag embann a reas bout dizalc'h, ken diouzh Danmark evel diouzh Svden. Ar priñs Christian Frederick a voe anvet da roue. Fin a voe lakaet da zizalc'hiezh Norge e miz Eost pa voe aloubet Norge gant armeoù Sveden. Rankout a reas ar vro plegañ d'an unvaniezh personnel gant Sveden.
Kement-se a badas betek 1905, pa en em zieubas Norge.
Deiziadur roman
Raklavar
Amañ a vo roet an deiziadur roman, eus 8 kent J.-K., miz ha miz, deiz ha deiz.
Frassinello Monferrato
Frassinello Monferrato zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Deiziadur roman
Raklavar
Pep deiz a vo roet gant e anv e latin.
Gouelioù a vo ivez roet e latin, gant troidigezh e brezhoneg.
Skrapadeg maouezed ar Vélodrome d'Hiver
Skrapadeg maouezed ar Vélodrome d'Hiver pe Skrapadeg maouezed Mae a c'hoarvezas d'ar 15 a viz Mae 1940 e Pariz ha dastumet e voe meur a vil maouez estren gant ar gouarnamant an Trede Republik c'hall er Vélodrome d'Hiver, a-raok o c'has da gamp Gurs. Dastumet e veze ar maouezed-se dre abegoù ekonomikel, politikel, pe relijiel ha graet e veze maouezed Mae anezho e kazetennoù Pariz an ampoent.
Kamp Gurs
Savet e oa bet ur c'hamp e Gurs, e kreisteiz Bro-C'hall, e-kichen Oloron-Sainte-Marie, neuze en departamant gall Basses-Pyrénées (deuet da vout Pyrénées-Atlantiques) gant gouarnamant Édouard Daladier entre ar 15 a viz Meurzh hag ar 25 a viz Ebrel 1939 evit serriñ soudarded republikan brezel Spagn goude kemeret ar galloud gant ar jeneral Francisco Franco.
Ponzano Monferrato
Ponzano Monferrato zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Abrikez
An abrikez zo frouezh taolet gant gwez bihan eus kerentiad ar Rosaceae, anvet Prunus armeniaca gant ar skiantourien.
Amprestet eo bet anv ar frouezh-se digant ar galleg, met un istor hir en deus ar ger. Tremenet e oa eus latin an Henromaned (praecoquum, da lavaret eo "(frouezhenn) abred") d'an henc'hresianeg (πραικόκιον praikókion) ; eus an henc'hresianeg e oa tremenet en arabeg (أَلْبَرْقُوق ʾal-barquq, gant ar ger-mell) ; gant Katalaned e oa bet amprestet digant an arabegerien hag aet da albercoc ; hag eus ar c'hatalaneg e oa tremenet e galleg, er, dindan ar stumm abricot. Ha diwezhatoc'h e oa bet amprestet gant ar vrezhonegerien dindan meur a stumm : abrikez, brikez pe abrikod
En Azia e kreske ar gwez-abrikez da gentañ. Eno e voent gounezet, a-bell zo, ha degaset e voent da C'hres gant Aleksandr Veur, ha goude e errujont e Roma hag e voent gounezet tro-dro d'ar Mor Kreizdouar, en Impalaeriezh roman. Er e voent degaset da Amerika gant an drevadennerien saoz ha spagnol. Degaset e voent da Aostralia ivez. Bremañ e vezont gounezet en ur bern broioù dre ar bed. Turkia eo ar vro ma eoster ar muiañ a abrikez (811,609 a donennoù e 2013).
Loretta Lynn
Loretta Lynn, bet ganet Loretta Webb d'ar 14 a viz Ebrel 1932 e Butcher Hollow (Kentucky) ha marvet d'ar 4 a viz Here 2022 e Hurricane Mills (Tennessee), a oa ur ganerez country music stadunanat.
Levr ar Salmoù
Levr ar Salmoù (ספר תהילים / Sefer Tehillim en hebreeg, Levr ar Meuleudioù ;  زبور  Az-Zabur en arabeg) zo ul levr eus ar Bibl, ennañ barzhonegoù da vezañ kanet. Emañ en Testamant Kozh ha skrivet eo bet en hebreeg evel-just. 150 salm zo ennañ, niverennet eus I da CL.
Dont a ra an anv eus ar ger gregach ψαλμός psalmos a veze graet eus un ton sonet gant ar psalterion. Diouzh o anv neuze e ouzer eo ar Salmoù barzhonegoù bet skrivet evit bezañ kanet. An eilad a c'helle dont eus binvioù a bep seurt, alies binvioù dre gerdin, binvioù all a-wechoù. Bez' ez eus Salmoù a zo meneget ar benveg-seniñ aliet enno.
Savet e vijent bet gant un dek oberour bennak ; 73 anezho a vez lakaet war gont ar Roue David : gantañ e vijent bet skrivet en kantved kent JK. Moarvat eo bet skrivet ar Salmoù etre ar bloavezhioù 1300 ha 800 kent JK.
Stumm lennegel
Diwar-benn o stumm lennegel eo posupl kevrennañ ar Salmoù e pemp lodenn.
Niveradur ar Salmoù
Daou zoare zo da niverenniñ Salmoù ar Bibl. Hervez ar Bibl hebreeg evel ma ra ar bibloù a-hiziv, pe hervez ar Bibl c'hresianeg (“Septañt”), implijet e levrioù al liderezh roman hag en Ilizoù ortodoks ha katolik ar Reter. Ur sifr ouzhpenn zo en niveradur hebreeg, adalek eil hanterenn ar Salm 9, ha betek lodenn gentañ ar Salm 147, war-bouez evit ar Salm 114.
Frassineto Po
Frassineto Monferrato zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Beàrnaraigh Cheann Bharraigh
Beàrnaraigh Cheann Bharraigh pe Beàrnaraigh hepmuiken (anvet Barra Head e saozneg) zo un enezenn didud eus an Inizi Gall, e kreisteiz an inizi pellañ.
Emañ Beàrnaraigh er su da enez Miughalaigh ha gant se ez eo an enezenn suañ eus an enezeg. Didud eo bremañ ; n'eus, evel savadurioù, nemet un tour-tan, daou greñvlec'h (dùn) eus Oadvezh an Houarn, ur vered hag ur c'hae evit dilestrañ.
Maria d'Este
Maria d'Este (Modena, 1644 – Parma, 1684) a oa ur briñsez italian, dugez Parma evel trede pried an dug Ranuccio II Farnese.
He buhez
Merc'h oa da Francesco Iañ d'Este dug Modena ha Reggio ha da Maria Farnese, merc'h da Ranuccio Iañ Farnese, dug Parma ha Piacenza
Dimezet e oa he c'hoar henañ Isabella d'Este (1635-1666) e 1666, d'he c'henderv Ranuccio II Farnese, dug Parma. Mervel a reas Isabella e 1666. Klask a reas an dug intañv Ranuccio addimeziñ d'he c'hoar Maria, e geniterv ivez eta. E miz Here 1667 e voe graet an eured.
Mervel a eure Maria d'Este e 1684.
María de los Ángeles
María de los Ángeles zo un anv-badez spagnolek.
Orin
Talvezout a ra kement ha Mari an Aelez. Dont a ra eus anv ar Werc'hez a zo anvet  Virgen de los Ángeles, gwarezourez kêr Getafe, e Kumuniezh Madrid, e Spagn. Enoret eo ivez e Costa Rica ma'z eo ar santez vroadel.
Evel María del Mar eo un anv-badez savet diwar unan eus anvioù lec'hel ar Werc'hez Vari, e Spagn pe Bortugal. Stank eo an anvioù-badez savet diwar an anvioù-se :
Adstummoù
Berraet e vez an anv alies,
Pompeius Trogus
Pompeius Trogus pe Cneius Pompeius Trogus zo un istorour galian-roman, ganet e Vaison-la-Romaine, en amzer an impalaer roman Augustus. Sevel a reas ur pikol istor, a zo bet deverret gant Justinus.
Kentañ istorour galian-roman
Galian e oa, eus pobl ar Voconces, ha war un dro keodedour roman, dre ma oa bet roet ar geodedelezh en amzer Pompeius en Narbonensis.
Levezonet e oa gant ar sevenadur hellazek skignet gant Massilia (Marseille). Sevel a reas un istor eus bed ar reter, anvet Historiæ philippicæ (istorioù filipek), en 44 levr, diwar labour an istorourien c'hresian eus ar marevezh hellenistek. Echuiñ a rae en amzer Augustus.
Bellinzona
Bellinzona eo kêr-benn kanton Ticino e Suis. Emañ e-harz an Alpoù, war lez ar stêr Ticino. Niver an annezidi a sav da
Istor
Kendeuzet e oa bet gant kumunioù Camorino, Claro, Giubiasco, Gnosca, Gorduno, Gudo, Moleno, Monte Carasso, Pianezzo, Preonzo, Sant'Antonio ha Sementina d'an 2 a viz Ebrel 2017.
Monumantoù ha traoù heverk
Brudet eo ar gêr abalamour d'he zri c'hastell : Castelgrande, Montebello ha Sasso Corbaro. Er bloavezh 2000 e oant bet lakaet war roll lec'hiennoù ar Glad bedel gant an UNESCO.
Douaroniezh
E reter ar c'hanton emañ Bellinzona, e kroashent meur a hent pouezus a gas da Italia, er c'hreisteiz, pe d'ar peurrest eus Suis, en hanternoz.
Emdroadur ar boblañs
E miz Kerzu 2010 e oa 17 373 a annezidi e Bellinzona. Un drederenn anezho a oa estrañjourien, hag e-touez ar re-se e oa kalz Italianed.
Kumuniezh kumunioù Breselien
Kumuniezh kumunioù Breselien a zo anezhi ur gumuniezh kumunioù, e Bro Breselien, departamant Il-ha-Gwilen e Breizh. Krouet e voe e 1993.
Emañ he sez e Plelann-Veur. He frezidant zo Bernard Ethoré, maer Breal-Moñforzh, abaoe 2014.
Kumunioù
E Kumuniezh kumunioù Breselien ez eus 8 kumun :
Dendropicos fuscescens
Dendropicos fuscescens a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
María Francisca
Maria Francisca
Dendropicos fuscescens
Anvet e voe Picus fuscescens (kentanv) da gentañ-penn (e 1818) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Yann-Baol II
Yann-Baol II (Ioannes Paulus II e latin), Karol Józef Wojtyła ([]) eus e anv sivil, ganet e Wadowice e Polonia d'an 18 a viz Mae 1920 ha marvet er Vatikan d'an 2 a viz Ebrel 2005, a voe 264 pab an Iliz katolik adalek 1978 betek e varv, da lavaret eo e-pad 26 bloavezh ha 173 devezh.
Kentañ pab polonat ha kentañ pab na oa ket italian abaoe 445 bloaz. Santelaat a reas muioc'h a dud eget ar bibien a oa bet araozañ. An hirañ ren en deus bet abaoe hini Pi IX (1846-1878) hag an eil hirañ ren. A-bouez e voe e roll e diwezh ar gomunouriezh e Reter Europa. Dalc'het ez eus bet soñj anezhañ evel "Pab ar yaouankiz" hag evel ar "pab pirc'hirin" gant ar gristenien abalamour d'e veajoù e 129 bro. D'ar 1añ a viz Mae 2011 e voe gwenvidikaet gant ar pab Benead XVI, ha lakaet eo bet war roll ar sent e 2014 gant ar pab Frañsez.
Dendropicos fuscescens
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Yann-Baol II
Yann-Baol II e Breizh
D'an 20 a viz Gwenholon 1996 e teuas da Santez-Anna-Wened, e Breizh. Kentañ gwech e oa d'ur pab dont da Vreizh.
Dendropicos fuscescens
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an nav isspesad anezhañ en Afrika issahara :
Treust
Un treust zo ur pezh koad tev, deuet diwar heskennat gwez, hag a c'haller troc'hañ ivez d'ober plenk.
Trahaearn
Trahaearn zo un anv-badez kembraek.
Elizabeth Gaunt
Sikouret he devoa un ezel eus an irienn c'hwitet lesanvet Rye House Plot, e 1683, James Burton, da dec'hout etrezek Amsterdam. Ur wech ma voe harzet Burton e 1685, e tamallas dezhi da vezañ bet e-barzh an taol, evit klask saveteiñ e vuhez dezhañ. En gwirionez n'he devoa netra da welet gant an afer, ar varnadenn a voe graet dezhi a oa un abadenn bolitikel. David Hume a skrivas: "Roet e voe dezhañ un disteurel evel gopr evit e drubarderezh hag hi a voe devet ent-vev evit he madelezh." Kondaonet e voe d'ar marv evit an abeg a drubarderezh en Old Bailey d'an 19 a viz Here 1685.
Gaunt a wele ar varnadenn evel ur verzherinti hag hervez an testoù implij a reas ar fent betek lakaat an arvesterien da leñvañ dre c'hoarzhin. Lakaet e voe d'ar marv dre devadenn ha nac'het e voe dezhi da vezañ mouget, devet e voe bev. William Penn krouer Pennsylvania, hag a voe arvester eus al lazhadeg a embannas he "varvas gant un ingalded, tost d'al levenez, a bammas ar re a welas-se". Gerioù diwezhañ ar vaouez a oa bet:
"My fault, was one which a prince might well have forgiven. I did but relieve a poor family and I must die for it."
Laret e vez e voe ur gorventenn ramzel war Bro-Saoz goude he varv, evit tud ar mare ur sin eus kounnar Doue evit he varv.
Brennos (IIIe kantved kent JK)
Brennos, pe Brennus e latin, (IIIe kantved kent JK), a oa ur pennbrezelour galian, pe kelt, hag a renas an Ergerzhadeg veur a aloubas Paionia, Makedonia ha Trakia, hag a drec'has armeoù Hellaz en Emgann an Termopiloù e 279 kent JK.
Gant Akic'horios e preizhatas santual Delfi en 279 kent JK, pa voe gloazet-fall. Mervel a reas pe er bloaz-se pe e -278.
Emgann an Thermopyloù
Emgann an Thermopyloù zo anv meur a emgann en Gres, en ul lec'h anvet Thermopyloù.
Aberffrwd (Sir Fynwy)
Aberffrwd zo ur gêriadenn vihan e Sir Fynwy, e gevred Kembre. Emañ war lez ar stêr Wysg.
Fouquet's
Fouquet's zo anv teir ostaleri-mondianed e Bro-C'hall, e Pariz, Cannes, hag e Toloza (digoret e 2007), perc'hennet gant Lucien Barrière, ur stroll arc'hantel. Brudetoc'h eo hini Pariz.
Brud vrasoc'h zo deuet da ostaleri Pariz abalamour d'ar fest a voe aozet eno d'ar 6 a viz Mae 2007 da 20e30 pan eas Nicolas Sarkozy di gant e diegezh ha mignoned goude ma voe embannet e oa bet trec'h e dilennadeg prezidant Bro-C'hall. Diwar-benn an darvoud-se ez eus bet skrivet ul levr, La Nuit du Fouquet's, gant ar c'hazetennerezed gall Ariane Chemin ha Judith Perrignon ma tisplegont piv a oa eno ha petra a c'hoarvezas.
Duero (disheñvelout)
Duero zo anv spagnolek div stêr:
Sylvie (aktourez)
Sylvie pe Louise Sylvie, bet ganet Louise Pauline Mainguené d'an 3 a viz Genver 1883 e Pariz XIII (Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Genver 1970 e Compiègne (Oise, Bro-C'hall), a oa un aktourez (c'hoariva, sinema ha skinwel) c'hall.
Eviti da vezañ troet e meur a film sevenet gant brudetañ filmaozourien hec'h amzer e oa chomet ur gomedianez c'hoariva koulskoude. Ret e voe dezhi gortoz 1965 a-raok na skoje da vat ar brud ouzh he dor pa zeuas e-maez ar film La Vieille Dame indigne gant René Allio : e 1966 e tegasas roll an itron Berthe Bertini dezhi Priz Gwellañ Aktourez deroet gant National Society of Film Critics. Tremen poent e oa hag hi en tu all d'he fevar-ugent vloaz...
Eluned
Un anv-badez kembraek eo Eluned.
Franziska
Franziska zo un anv-badez alamanek roet d'ar merc'hed. Furm venel an anv Franz eo.
Amerika (disheñvelout)
Amerika zo un anv brezhonek, alamanek, izelvroek ha kavout a reer anezhañ e meur a yezh all c'hoazh; hini ar c'hevandir Amerika eo, pe, dre verrdro, pe en doare hengounel evit Stadoù-Unanet Amerika; ha hini meur a dra all a c'hall bezañ ivez.
La Jaudonnière
La Jaudonnière a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Paolo Giovio
Paolo Giovio, pe Paulo Jovio, a oa ganet war lez lenn Como, e Lombardia, en Italia d'an 19 a viz Ebrel 1483, ha marvet e Firenze d'an 11 a viz Gwengolo 1552, a oa ur medisin, istorour, hag eskob italian. Gallekaet e vez e anv gant ar C'halloued, a ra Paul Jove anezhañ.
E vuhez
Eus e yaouankiz n'ouzer ket kalz a dra. E Como e oa ganet. Krediñ a reer e oa e dud eus an Isola Comacina, an enezenn e lenn Como. Noter e oa e dad, marvet war-dro 1500. E vreur Francesco Giovio, lenneg hag istorour, a reas war-dro e zeskadurezh. Troet e oa gant al lennegezh met kaset e voe da skol-veur Padua da studiañ medisinerezh, ha diplomet e voe e 1511.
Labourat a reas evel medisin e Como met pa deuas ar vosenn da Gomo ez eas da Roma da chom e 1513. Gant ar pab Leon X, ur Medici eus Firenze anezhañ, e voe roet dezhañ ar gador a gelenner Moral Philosophy ha goude hini Natural Philosophy eskol-veur Roma. Anvet e voe da varc'heg ivez gant ar pab. En amzer-se eo e krogas da skrivañ arnodskridoù istor, hag unan diwar-benn ar pab Leon X pa varvas.
E 1517 e voe anvet da vedisin personel gant ar c'hardinal Giulio di Giuliano de' Medici a vo anvet da bab goude evel Klemañs VII. Pa voe lakaet Roma en arigrap e 1527 e sikouras ar pab. E 1528 e voe anvet eskob Nocera de' Pagani. Skrivañ a reas un danevell eus kannadiezh Dmitry Gerasimov d'ar pab, ma kaver munudoù diwar-benn douaroniezh Moskovia. Beajiñ a reas neuze dre Europa evel diplomat ha resev a reas taolennoù digant rouaned ha tud uhel.
E 1536 e lakaas Giovio sevel ur palez war lez lenn Como, kinklet gant murlivadurioù Giorgio Vasari, ha gantañ e voe anvet Museo rak eno e tastume e boltredoù tud brudet. Pa varvas ar pab Klemañs VII ez eas war e leve.
E 1549 e voe nac'het outañ gant ar pab Paol III e envel da eskob Como. Mont a reas neuze da Firenze da chom hag eno eo e varvas e 1552.
E zastumad
Klask a rae kaoutlivadurioù ha kavout delwennoù kozh. Unan eus ar re gentañ e oa o kaout pezhioù eus ar Bed Nevez.
E oberenn
Skrivet en deus e latin dreist-holl, diwar-benn loened (pesked), buhezioù-tud, brezelioù, hervez doare oberourien an Henamzer (Ploutarc'hos, Caesar).
Castelnuovo Scrivia
Castelnuovo Scrivia zo ur gumun eus Italia e proviñs Alessandria e Piemonte.
Abergwenffrwd
Abergwenffrwd pe Gwenffrwd (Whitebrook e saozneg) zo ur gêriadenn vihan e Sir Fynwy, e gevred Kembre.
Emañ er gevred da gêr Trefynwy, el lec'h ma kember ar stêr Gwenffrwd gant ar stêr Menoe.
Cnwch Coch
Cnwch Coch zo ur gêriadenn eus Kembre, e kontelezh Ceredigion, e kumuniezh Trawsgoed. Savet eo an anv diwar ar ger cnwch a zo kevatal d'ar ger brezhonek "krec'h" (uhelenn). Un elfenn eo hag a gaver stank a-walc'h en anvioù-lec'h hanternoz Ceredigion met ne vez ket kavet kalz e lec'h all e Kembre.
Pobloù ar Ragistor en Italia
Pobloù ar Ragistor en Italia eo ar pobloù a veve en Italia en Oadvezh an Houarn, a-raok kresk Henroma.
Pobloù
Darn eus ar pobloù-se a zo enskrivadurioù en o yezh, re all a anavezer lec'hanvioù en o yezh. A loro volta differenziati per :
William Gambel
William Gambel, bet ganet e miz Mezheven 1823 e Philadelphia (Pennsylvania, Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon gant an derzhienn-domm d'an 13 a viz Kerzu 1849 tra m'edo o treuziñ ar Sierra Nevada (SUA), a oa un naturour stadunanat.
Roet e voe e anv d'un nebeud spesadoù evned — Callipepla gambelii ha Poecile gambeli — da zougen bri dezhañ.
Gotegezh
Ar pezh a vez anvet gotegezh a zo un issevenadur ganet e fin ar bloavezhioù 1970 hag e penn-kentañ ar bloavezhioù 1980 er Rouantelezh-Unanet. Ganet eo diwar ar sonerezh punk, post-punk ha new-wave ha levezonet eo bet gant ar sinema eztaoler alaman, ar faltazi hag al lennegezh c'hotek. En em diorroet eo en Europa e-pad ma kendalc’he d’en em ledañ edan stummoù disheñvel un tamm e pep lec’h er bed.
Aroueziet eo dreist-holl gant ur c’hoant a gened, a “c’hoariva”, a “deñvalijenn” er vuhez pemdeziek hag un doare d’en em wiskañ a zo ivez diazezet war al liv du.
Istor
Ar c'hotegezh a zo deuet war-wel e fin ar bloavezhioù 1970 er Rouantelezh-Unanet a-gevret gant penn-kentañ ar sonerezh punk du. En em ledet eo e pep lec’h er bed met e doareoù disheñvel hervez ar broioù. En em ledet eo dreist-holl en Europa hag en Alamagn ag a zo bremañ deuet da vout kreizenn ar c'hotegezh er bed.
Awenet eo bet ar c'hotegezh gant an doare punk, ar sinema eztaoler alaman, al lennegezh c'hotek... Aroueziet eo dreist-holl gant un doare da vout teñval, kleñvedus ha atahinus a-wezhioù.
Un doare da vout eztaolet gant un doare d’en em wiskañ du, friant ha heulier eus ar cheñchamantoù korfel evel ar piercing pe an tatouiñ.
E fin ar bloavezh 1983 e teuas ar c'hotegezh da vout dizalc’h da lâret eo ne veze ket mui kemeret anezhi evel un doare da vout is-punk.
XXVIvet kantved
|  |
Gotegezh
Istor
Tro-dro d’ar bloavezhioù 1990 e voe savet strolladoù sonerezh en Alamagn anvet dark-wave ag a strolle tud n'en em anavezent ket evel gotek met dre ma n’o doa ket bet kalz a zarempredoù gant ar strolladoù gotek saoz ne oa ket kalz a heñvelderioù etrezo. An dra-se en deus lakaet ar c'hotegezh d’en em ledañ ha d’en em binvidikaat.
XXVIvet kantved
../.. | |  |  |  |  | ../..
Bloavezhioù 2500 | Bloavezhioù 2510 | Bloavezhioù 2520 | Bloavezhioù 2530 | Bloavezhioù 2540
Gotegezh
Ar c'hotegezh hag he ideologiezh
Ar c'hoteged er gevredigezh: Skeudenn skouer ar c'hotegezh a zo tud gwisket e du na vousc’hoarzhont biskoazh, tud o deus c’hoant da vervel ha feulster eno. Ar skeudenn-se a zo bet kaset gant an dud n’o doa biskoazh komzet ganto, o doa aon rak ar re c'hotek peogwir e oant gwisket en ur mod disheñvel, teñval.
XXVIvet kantved
Bloavezhioù 2550 | Bloavezhioù 2560 | Bloavezhioù 2570 | Bloavezhioù 2580 | Bloavezhioù 2590
Gwelet ivez : Roll ar C'hantvedoù, Sifroù roman
Gotegezh
Ar c'hotegezh hag he ideologiezh
An sevenadur gotek a zo hini tud doujus, dign hag otus ma ne anavezomp ket anezho. Sonjet ‘vez re alies gant an dud eo par un doare d’en em wiskañ e du d’ar feulz.
Dre se e vez alies dismegañset ar re c'hotek el lec’hioù publik rak n’int ket gwelet mat gant ar gevredigezh met respontet ‘vez ganto dre ar c’hoarzhiñ goap hag ar fae rak ar c’hontrol eo, ar re c'hotek a zo dous dre vras ha dreist-holl int evit ar peoc’h er bed. O ger-stur a c’hellfe bezañ fent ha goaperezh rak ne z’eus ket ezhomm a feulz evit lakaat lu war unan dizoujus.
Rio Doce
Dont a ra ar Stêr Doce eus kember ar Rio do Carmo hag ar Rio Piranga e-kichen kêr Ouro Preto e Minas Gerais.
Gotegezh
Ar c'hotegezh hag he ideologiezh
Met e gwirionez e vez ar c'hoteged a-enep d'ar wouennelouriezh, a-enep d'an aon kaset gant an disheñvelded. Un abeg c'hoazh d'o disheñvelder kement e-keñver o dilhad eget e-keñver o soñjoù. Ken trist eo ar c'hoteged dre vras gant hor c'hevredigezh e klaskont he bravaat en ur degemer pep hini evel m'emañ en ur bed dezho evel ma rankfe bezhañ, brav ha doujus.
Rio Doce
Saotradur
D'ar 5 a viz Du 2015 e freuzas ur voger-stankell ma veze dalc'het lastez mengleuzioù gant ar gompagnunezh Samarco, nepell diouzh kêr Mariana, anezho ur seurt pri, meskaj dour, traezh, ha krai a bep seurt.
Cribyn (Ceredigion)
Cribyn zo ur gêriadenn eus Kembre, e su kontelezh Ceredigion, e-kichen Llanbedr Pont Steffan.
Gotegezh
O relijion
Dre vras n’eo liammet ar c'hotegezh gant relijion ebet, di-zoue eo d’al liesañ da lavaret eo ne gredont nag e Doue nag en diaoul na en ur galloudegezh dreist da pep tra.
Leffard
kantved
Eil brezel-bed, 1944-1945: mervel a reas pevar den nann soudard e Leffard abalamour d'ar brezel, daou anezhe a voe lazhet gant ur c'hreunadenn, an daou all a voe lazhet gant ur vinenn.
Gotegezh
O relijion
Reoù ‘zo a zo kristen met ral eo, reoù all a gred en tasmantoù pe e traoù a seurt met pas muioc’h eget er boblañs “normal”. Adkavet vez simboloù relijiel er c'hotegezh evel da skouer ar Pentagramm pe ar c’hroazioù met ne ziskouezont ket un dalc’hidigezh d’ur relijion bennak. Adkemeret ‘vez gant ar c'hoteged simboloù ur gevredigezh “klañv” gant fent a-benn diskouez e za da get ar bed.
Ur bern a zo buruteller e-keñver ar relijion rak ne gas nemet ar brezel. Kemmesket vez alies ar satanourien gant ar c'hoteged met n’o deus nemet o dilhad a c’hell bout kemmesket.
Met kemmeskañ gotek ha satanour a zo evel kemmeskañ punk ha boudaat. Boudaat a zo ur relijion ha punk a zo ur mod da vevañ. Evel just eo damheñvel o dilhad nemet evit ar simbolioù ha karet eo gant an daou an emzalc’h atahinus met ne z’eus netra all heñvel etre an daou.
O folitikerezh
Dre vras eo anpolitekel ar c'hotegezh da lavaret eo n’eo liammet da strollad politikel ebet. Ne z’eus ket a ideologiezh ofisiel ar pezh a dalv ez eus tu kavout a bep seurt, kement a dud sachet gant an dirollerezh eget gant an tu-dehoù pellañ.
Ar c'hotegezh dre vras
Ar fent
Ar fent a zo un dra bouezus en doare da vout gotek. O ger stur a c’hellfe bezañ “c’hoarzhiñ a bep tra, na gemer netra en un doare sirius ha dreist holl n’en em gemer ket gant siriusted”. Se a ra e vez alies gwelet ar c'hoteged evel tud gant ur fent “du”. Ne gemeront ket ar vuhez gant siriusted, ar reolennoù kennebeut, ar c’hunujennoù, ar pezh a soñj an dud diouto.... Ar bed gotek en e unan a zo da gemer gant fent. Ar simbolioù relijiel, ar skeudennoù gwadek ivez a zo da gemer gant fent.
Ar gened gotek Ur bern goteged a gar an arz hag an tennañ poltriji hag ur bern tenner-poltriji a gar ar c'hoteged evit o orin, o friantelezh hag o doare de vout dreistordinal.
Setu perak ez eus tu da n’eus forzh peseurt plac’h gotek dont da vout ur gobari rak evit bout ur gobari gotek ne vez goulennet nemet orin ha pas ur c’horf burzhudus evel evit ar c'hobaried ordinal.
Un nebeud manikinoù gotek :
les modèles gothiques video youtube
Al loened liammet d’ar c'hotegezh
Loened ‘zo a vez adkavet en doare d’en em wiskañ gotek a zo deuet de vout seurt simboloù gotek.
An dilhad
Pouezus eo an dilhad evel just rak an doare kentañ eo da stourm e enep an heñvelded, ar reolennoù. Lakaet oa bet anat gant ar bunked ha kavet ‘vez roudoù punk en doare d’en em wiskañ gotek. Diazez an dilhad gotek a zo evel just al liv du met gellet ar ra bout mesket gant ur bern livioù, alies mouk, ru pe gwenn. Met pep gotek a glask diskouez e sonjoù dre e zoare d’en em wiskañ neuze e vo disheñvel pep gotek hag e vo dreist-holl orin en o dilhad memes pa ne vint ket du. Bremañ e vez ur bern merkoù dilhad gotek met ret e soñjal ne veze ket eus outo er penn kentañ hag e veze krouet o dilhad gant an dud gotek, alies gant dilhad du ha sizhailhoù. Evel just ne c’hellont ket dougiñ bepred o dilhad da skouer evit mont da labourat neuze ne vez gwelet tud gant dilhad rambreer nemet ral a wech.
An dremmlivaj
Servijout a ra an dremmlivaj gotek da cheñch ar c’horf evel ar piercing pe an tatouiñ. Er vuhez pemdeziek n’eo ket alies dremmlivet ar baotred rak eo gwelet fall hag n’eo ket an dra kentañ d’ober evit mont da labourat met pa vez ur vodadeg gotek evel ur festival pe ur sonadeg, an dremmlivaj pennañ evit ar baotred a zo ul linenn du tro dro d’an daoulagad pe memes du evit ar muzelloù met raloc’h eo. Evit ar merc’hed eo kalz dieuboc’h an doare da livañ an dremm. Diazezet eo o dremmlivaj war o daoulagad a zo alies du tre hag ouzhpennet vez liv muzelloù hag evel-just poultr gwenn evit kaout ur c'hroc’hen damglañv.
Ar piercing
Ur bern tud gotek a gar ar c’hemmedennoù war ar c’horf evel an dremm livaj pe ar piercing. Kavet ‘vez a bep seurt er piercing gotek met kreizet eo dreist-holl war an dremm evit ma vefe gwelet, evit bout atahinus. Ar piercing nemetañ na vez kavet nemet gant ar c'hotegezh a zo an hini staget gant ur seurt gordenn d’ur piercing all war an dremm ivez, alies etre ar fri pe ar muzelloù d’ar skouarn.
Romantel
Ar romantelezh a zo awenet evel ma lavar e anv eus ar c’houlz romantel. Ar romantelezh a zo ur red arzel european eus an XVIIIvet}} ha kantved. Aroueziet eo gant ur c’hoant da zizoloiñ pep posublded en arz a-benn skeudenniñ tourmantoù ha bamijennoù an den. An huñvre eo, klasket vez an eürusted en hunvre, er marvailhus hag er c’hleñvedus. Ar romantelezh a zo arouez an dud kizidik ha melkonius. Gwisket eo an dud gotek romantel gant dilhad kozh evel brozhoù hir, manegoù e [[dantelez, avelerioù du.... Pep tra a c’hell bout liammet d’ar c’houlz romantel. 250px|thumb|Ur c'houplad gotek gant ur stil romantel er WGT en Alamagn.
Ar Grennamzer
Awenet eo ar c'hotegezh-se gant ar Grennamzer, ur c’houlz karet gant goteged ‘zo evit e du teñval ha kevrinus. Koulz ar marc’hegiezh ha mestroni an iliz eo ivez, kemeret gant fent gant ar c'hoteged evel pep relijion. An dilhad a zo reoù ar grennamzer met ur meskaj gant an dilhad gotek a-vremañ eo. Selaouet ‘vez ganto strolladoù gotek arbenniget war beñvegoù sonerezh kozh evel Corvux coran, rosa crux, faun...
Batcave
Ar Batcave a zo ur stil sonerezh rock ganet eus ar punk ivez er bloavezhioù 1980, krogamant ar sonerezh gotek eo gant ouzhpennadenn an teatrelezh d’ar punk. Krogamant ar c'hotegezh eo ha neuze ar c’hentañ stil gotek ha tu zo merzhout al levezon punk dreist-holl evit ar blev, an dilhad gant anvioù strolladoù sonerezh warno pe an dilhad uzet ha drailhet. E anv a zeu ag ur c’hleub a Londrez anvet The Batcave. Ar c'hoteged Batcave a gar ar sonerezh o tont ag ar mare-se, ar strolladoù teatrel hag ar romantelezh du a vez adkavet er c’homzoù hag e dilhad ar strolladoù. Strolladoù stur ar mare-se a zo da skouer Cinema Strange, Alien Sex Fiend, Bauhaus, Violet Stigmata...
Fetish
Ar stil fetish n’eo ket douget kalz en un doare pemdeziek, gwarnet e vez anezhañ kentoc’h evit ar festoù pe ar sonadegoù... Meskiñ a ra levezonoù “sado-maso” hag ar gwiskamant soudardel (un doare d’ober fent diouzh ar re bepred gwisket evel ar re all hag er memes amzer eus beli ar stad). Kemeret eo alies fall gant an dud ouzhpenn peogwir e c’hell bout anavezet evel dilhad ur pezh-ler.
Retro pe “pin-up”
Ar c'hoteged a zo alies melkonius a goulzoù tremenet ha pa nemet koulzoù kozh a-gantvedoù. Ar c'hoteged retro pe b/pin-up a zo awenet gant ar bloavezhioù 1950 met dre ma ne oa ket ag ar sonerezh gotek d’ar mare-se e vez mesket ar stil-se gant meur a hini e-keñver ar strolladoù sonerezh.
Vampyr
Ar c'hoteged vampyr a zo un tamm a-gostez d’eus ar c'hoteged all. Ag Amerika int, en em strolliñ a reont etrezo ha karout a reont ar filmoù, al levrioù... Bevañ a reont un tamm evel en ur bed nann-gwirvoudel evel tudennoù o istorioù. Awenet eo o dilhad gant ar sunerien-wad met n’en em gemeront ket evit sunerien-wad an istorioù nemet sunerien-wad ar bed a-vremañ. Tost da 15 000 int hiriv-an-deiz er bed met ne evont ket a wad evel en istorioù nemet evit eskemmoù etrezo. Bevañ a reont an darempredoù sokial dre ar re all en ur seurt.
Al lennegezh
Ar c'hoteged a zo tud o deus alies ur bern faltazi ha neuze a gar kalz beajiñ dre al levrioù pe ar filmoù. Karout a reont dre vras an istorioù teñval ha faltazius met c’hoazh ur wech, depend a ra eus pep hini. Ur bern goteged a zo kizidik-tre d’an arz, pe vefe e-keñver ar fotoioù pe ar gerioù. Ur bern anezho a lenn barzhonegoù dreist-holl eus ar mare romantel peogwir ez eo teñval ha brav, trist... Ur bern anezho a skriv barzhonegoù ivez gant ur c’hoant da zisplegiñ, da zeskrivañ o bed dezho.
Un nebeud skrivagnourien karet gant ar c'hoteged :
An arz : Un nebeud arzourien karet gant ar c'hoteged memes ma n’o deus liamm ebet gant ar c'hotegezh :
Ar sonerezh
Lec'hienn zonemetal
Festivaloù gotek er bed
🇺🇸
Blog wave-gotik-treffen.de
Sophie Friederike von Mecklenburg
Sophie Friederike von Mecklenburg (Sophie Frederikke af Mecklenburg-Schwerin  e daneg) a oa ur briñsez alaman, eus Mecklenburg-Schwerin, dimezet d'ur priñs danat. Mamm e oa da Christian VIII, a voe roue Danmark.
He zud
Ganet e oa e Schwerin, ha merc'h e oa d'an dug Louis von Mecklenburg-Schwerin, eil mab Christian Louis II, Dug Mecklenburg-Schwerin, ha d'ar briñsez Charlotte Sophie von Sachsen-Coburg-Saalfeld.
C'hoar e oa da Frederick, hag a oa daou vloaz warni.
Eured
D'an 21 a viz Here 1774, en Copenhagen, e timezas da Frederick Danmark ha Norge, mab da Frederick V Danmark, roue Danmark, ha d'e eil pried Juliane Marie von Brunswick-Wolfenbüttel, hag a oa rejant Danmark etre 1772 ha 1784. C'hwezek vloaz e oa neuze.
Mat en em gleve an daou bried, war a ouzer. Koulskoude o devoe serc'h ha serc'heg: he mignonez Caja Hviid a oa serc'h he fried, ha tad he bugale-hi a vije bet un isofiser, Frederik von Blücher.
Mervel a reas e Palez Sorgenfri, e-kichen København.
Bugale
Pemp bugel he doe :
Manon Deniau
Buhez
Studiet he doe al lizhiri e Skol-veur Roazhon 2, en Ensavadur Skiantoù politikel, e Pariz hag e echuas gant ur master kelaouennerezh.
Obererezh micherel
Pa oa o chom e Dulenn e skrivas pennadoù paeet diouzh an oeñsad evit Médiapart ha Ouest-France.
Pa zeuas da Vreizh en-dro e kavas labour er sizhunieg Le Poher e-pad un nebeud mizioù, a-raok dizoloiñ e c'helle deskiñ brezhoneg ken e c'hellfe ober he micher er yezh-se en ur heuliañ kentelioù amzer leun gant Roudour.
Labouret he doa er c'hazenneterezh brezhonek e 2021-2022, war hanter etre Ya! ha Radio Chrétienne Francophone Finistère.
E-barzh he fennadoù evit Ya! e tegas dour d'al linenn-stur nevez deuet e 2022 en ur reiñ pouez d'ar stourmoù sokial, d'ar stourmoù benelour hag ekologel ha da re ar vinorelezh jener ivez.
Rummenn yezhadurel
Ur rummenn ger, ur rummenn yezhadurel pe ur rummenn c'hramadegel zo ur rummad gerioù heñvel o natur, ma c'haller lakaat an eil e-lec'h egile.
Rummennoù yezhadurel
Da skouer
Ur skouer : an anv-kadarn
Kemeromp ar skouer « Harzhal a ra ar c'hi », ha lakaomp gerioù all e-lec'h an anv « ki».
Ar « c'hi », ar « c'hazh », ar « c'hangouroued », hag ar re all, a zo gerioù eus ar memes rummenn yezhadurel — an anv-kadarn, amañ —, ne vern pe gwirheñvel pe nann eo ar frazenn.
Dre vras e lavarer ec'h aparchant gerioù zo ouzh ar memes rummenn yezhadurel ma c'haller lakaat an eil e-lec'h egile en ur frazenn. Treuzkemmadur a vez graet eus se peurvuiañ.
Anavezout ar rummenn yezhadurel
En ur geriadur e vez merket e pe rummenn, pe rummennoù, yezhadurel emañ ar gerioù : gerioù zo a c'hall bezañ lakaet e meur a rummenn. E gwirionez eo an implij a ra natur ar ger hag a lavar e pe rummenn emañ. Kemeromp ar skouerioù-mañ :
Rummennoù digor pe serr
Ar rummennoù a vez lâret int digor pe serr. Ur rummenn zo digor ma tegemer gerioù nevez, serr ma ne ra ket, pe ral a wech. Ar rummennoù digor a zo niverus ar gerioù enne, ar rummennoù serr zo kalz bihanoc'h.
Beli Mawr
Beli Mawr ("Beli ar Meur") a zo un hendad el lennegezh krenngembraek hag al lignezouriezh. Tad da Cassivellaunus, Arianrhod, Lludd Llaw Eraint, Llefelys ha Afallach eo. E meur a vamenn grennamzerel eo anvet evel mab pe bried Dôn (pe "Anna" el lennegezh kristen). Hervez an driadenn gembreat eo Beli ha Dôn kerent Arianrhod, met ne vez ket meneget tadoù bugale Dôn arall, na mammoù bugale Beli arall el lennegezh kembreat. Meur a hil roueel eus mare ar grennamzer a laka Beli evel andon o ziegezh. Er Mabinogi e tesker eo Penarddun merc'h Beli, mes strafuilhet eo ar gerentiezh, gallus eo e vefe-hi he c'hoar kentoc'h eget he merc'h.
Beli ha Belenus
Tabut zo c'hoazh a-zivout orin an anv Beli Lavaret e vez e vefe Beli stumm krenngembraek anv galianek ha predenek an doue Belenos. Hogen ur vartezeadenn all zo, displeget gant ar c'heltiegour John T. Koch, hag a laka eo Beli un anv a diskenn eus ar ger kentkeltiek Belgius pe Bolgios, anv un tiern galian a aloubas Rouantelezh Makedonia e 280–279 K-JK. A-c'houde e gurioù e vefe bet gwelet evel un haroz meur e-touez ar meuriadoù belgiat ha predenat, betek ma voe bet kontet da hendad o fobl. .
Frederig Danmark
Frederig Danmark (Frederik af Danmark e daneg) zo anv meur a roue pe briñs eus Danmark.
Belgius
Diazezet e oa e bobl e Pannonia, ha kerzhet o doa betek Trakia dindan ur penngadour anvet Cambaules. Kas a rejont armeoù a bep tu: unan gant Keretrios a-enep Trakia ha Triballi; unan all enep Paionia a oa renet gant Brennus hag Akic'horios; an trede, enep Makedonia hag Illiria, a oa kaset gant Bolgios.
Roue Makedonia, Ptolemeios Keraunos, ne oa ket nec'het gant an armead Galianed o tostaat, ha nac'h a reas kinnig an Dardanianed a oa prest da gas 20,000 soudard dezhañ. Bolgios a gasas kannaded da Btolemeios: arc'hant ha peoc'h pe brezel ha preizhata. Nac'h a reas Ptolemeios plegañ, ha goulenn a reas digant ar C'halianed reiñ gouestlidi hag armoù. Brezel a voe un toullad deizioù goude ha faezhet e voe roue makedonia, ha skoet d'an douar diwar gein e olifant brezel. Tapet e voe, ha dibennet, ha baleet e voe ar penn roueel war an dachenn -emgann e penn ur goaf.
Ur priñs makedonian, Sostenes, a savas un arme all hag a vountas ar C'halianed er-maez, nemet trec'het e voe ivez goude gant Brennos. Goude-se, arme Brennos a gerzhas gant hini Akic'horios war-du Hellaz, hag a voe trec'h en Emgann an Termopiloù, e 279 kent JK, hag aleshont betek Delfi.
Meneget eo gant Pompeius Trogus, Junianus Justinus ha Paosanias ar Beajour.
Mojenn
Hervez John Koch e oa deuet Bolgios da vezañ un doare doue, ha dont a rafe anv ar "Belgae" diwarnañ, pa vije bet kemeret ganto da hendad. Pa voe aloubet Enez Vreizh ganto e voe troet e Beli Mawr.
Betws Newydd
Betws Newydd (skrivet Bettws Newydd e saozneg) zo ur gêriadenn vihan e Sir Fynwy, e gevred Kembre. Emañ e-kreiz ar gontelezh, etre Brynbuga ha Rhaglan. E parrez Llanarth emañ.
Bez' eo unan eus al lec'hioù niverus eus Kembre a zo savet o anvioù diwar Betws, ur ger hag a dalvez kement ha ti-pediñ. Evit Betws Newydd, dave a ra an anv-se d'ur chapel vihan a voe savet eno er Grennamzer. Eus ar eo an iliz a zo bremañ. Ur jube kozh zo enni En he c'hichen ez eus div ivinenn gozh, 1000 bloaz dezho. .
America
Istor
America eo an anv kentañ, e latin, roet da Amerika, ar c'hevandir etre Azia hag Europa. An anv-se a voe roet gant Martin Waldseemüller ha lenneien all bodet e Saint-Dié, e Loren, gant dug Loren, pa rankent neveziñ Douaroniezh, oberenn Ptolemaios.
Dont a ra an anv America eus hini ar merdeour Amerigo Vespucci, eus Firenze. Gwregel e oa anvioù an holl gevandiroù. Goude-se e voe kemeret an anv e saozneg da envel kevredad Stadoù-Unanet Amerika.
Douro
Gerdarzh
Eus anv latin ar stêr, Durius, e teu Douro ; meneget eo gant Silius Italicus, Plinius an Henañ ha Pomponius Mela, hag er stummoù henc'hresianek Dourios, Dorios ha Dōros gant Ptolemaios, Strabon ha Cassius Dio. Den ne oar orin an anv avat. Dre ma red en ur vro a oa keltiek gwechall e c'houlakaer ur wrizienn geltiek *du(b)r- "dour", "dourredenn", met gallout a rafe dont dreist al latin eus ur wrizienn indezeuropek *dura / duria, a zo paot en Europa, er broioù keltiek dreist-holl.
Vignole Borbera
Vignole Borbera zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Zamora (Spagn)
Zamora zo ur gêr eus Spagn, e proviñs Zamora, e Kastilha ha León, tostik da Bortugal, war lez ar stêr Duero.
Duero (Michoacán)
Ur bajenn disheñvelout Duero zo ivez.
Ar stêr Duero, zo ur stêr e stad Michoacán, e Mec'hiko.
Istor
Yorecuahapundanapu e oa anv ar stêr pa voe roet an anv Duero dezhi gant an alouberien spagnol, a oa lod anezho eus kêr Zamora (Spagn), ha savet gante ur gêr Zamora (Mec'hiko) war he lez. .
Eieniñ a ra er menezioù anvet Cañada de Chilchota, degouezhout e Zamora hag aberiñ el lenn anvet Lago de Chapala.
Valmacca
Valmacca zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Valenza (Italia)
Valenza zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
(2095) Parsifal
(2095) Parsifal a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol.
Zamora
Zamora zo un anv-lec'h spagnolek hag a gaver e meur a vro.
América
América eo anv portugalek ha spagnolek Amerika, ar c'hevandir, ha hini meur a lec'h.
Per Pondaven
Per Pondaven (1962-2008) a oa skrivagner e brezhoneg, biologour hag arbennigour war lec'hanvadurezh arvor Bro-Leon.
Buhez
Ganet e oa Per Pondaven e 1962, e Brest (Penn-ar-Bed), ha desket en doa ar brezhoneg e-pad e studioù uhelañ. Ur stummadur biologour en doa graet, ha savet un dezenn diwar-benn "Arc'hwel ar proteinoù fosfataz ouzh kontrol an tremen G2/M e ovositenn ar steredenn-vor". Eus tezennour e savlec'h biologel Rosko, eo deuet da vezañ mestr-prezeger e Skol-Veur Roazhon ha goude-se e Skol-Veur Naoned.
Anavezet eo Per Pondaven dreist-holl evit e labour war lec'hanvadurezh Leon. Ezel e oa eus an École d'Onomastique Léonarde, ur strollad bet krouet gant Mikael Madeg ha gant un doare poblel da welet al lec'hanvadurezh. Dastumet e veze an anvioù en ur gomz brezhoneg gant tud hag a c'helle implijout ar gerioù-se. Ar c'hlask war-lec'h stummoù disheñvel ar gerioù a zo un elfenn eus al labour-se ivez. Skrivet pe kenskrivet en deus Per Pondaven trizek eus ar pevarzek oberenn liammet gant lec'hanvadurezh an takadoù tost d'ar mor e Leon. E-tro 20 000 lec'hanv eus arvor Leon a zo bet dastummet, ouzhpenn-se e kaver ivez an doare da zistagañ an anvioù, disoc'h ugent vloaz a enklask war an dachenn eo.
Embannet en deus ul levr, kensavet gant Yann Riou, diwar-benn troioù-lavar ha krennlavaroù liammet ouzh ar mor. Adembannet eo bet al levr-se e 2009 gant an anv Trouz ar Mor.