cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Snorri Sturluson
Snorri Sturluson (1179 – 23 Gwengolo 1241) a oa un istorour, ur skald, hag ur politikour islandat Evel ur gwiraour (laghmaðr) e voe dilennet e penn an althing, dael ar vro. Ar braz eus an Edda, hag a zo un dave bras e-keñver ar wengelouriezh lec'hlennat, hag an Heimskringla a voe skrivet gantañ. En hini diwezhañ eo kontet istor tierned Norvegia a grog gant tierniezh an Ynglinged a-raok derc'hel gant istor Lec'hlenn betek e varevezh. Gant dielfennadur an doare-skritur e c'haller azaoueziñ eo Snorri skrivagner Saga Egil moarvat. Muntret e voe e 1241 gant Gissur Þorvaldsson hervez urzhioù roue Norvegia Haakon IV..
Yaouankiz
Snorri Sturluson a voe ganet e Hvammur evel un ezel eus tierniezh galloudus ar sturlunged (mibien Sturlung), e 1179. E gerent a voe Sturla Þórðarson an Hen eus Hvammur, hag e wreg, Guðný Böðvarsdóttir. Daou vreur a zo gantañ, Þórðr ha Sighvatr, ha div c'hoar, Helga ha Vigdís, ha nav lezvreur ha lezc'hoar. A-c'houde e dri vloaz e voe degemeret gant Jón Loftsson, hag a oa ur c'har-nes eus an tiegezh, en Oddi, Island.
Tra ma oa eneberezhioù etre Sturla hag an tiern-beleg Goðorðsmaðr, daou zen hen dagjont o soñjal her lakaat da vout ar "gouron born" (Odin). A-benn ar fin e voe gloazet war ar bailhog, ha da zigoll an dismag e voe kinniget gant Jón Loftsson disevel ha kelenn mab Sturla, Snorri.
Evel-henn e voe deskoniet mat ha diorren darempredoù gant gouizieion ar vro. Bet e voe e skol Sæmundr fróði, tad-kozh Jón Loftsson anezhañ, e Oddi, ha biskoazh ne zistroas ket da c'hêr e diegezh. Mervel a reas e dad e 1183, hag e vamm a foeltras lod e hêrezh. Jón Loftsson a varvas e 1197. An daou diegezh a aozas un eured e 1199 gant Snorri hag Herdís, merc'h Bersi Vermundarson. Eus e dad e hêrezhas un dachenn e Borg, ha mont da vout tiern an tir. A-c'houde-se e kreskas e c'halloud war ar vro.
Snorri hag Herdís a chomjont e Borg pevar bloavezh-pad. Daou vugel o deus bet da nebeutañ, Hallbera ha Jón. Mes an eured a dorras rak difealded Snorri. Hag e 1206 en em stalias e-gunan e Reykholt evel rener an tir. Ur gibell diavaez a voe savet gantañ hag e chom roudoù anezhañ c'hoazh hiriv an deiz. Tro en deus bet genel pemp bugel arall pa voe o chom e Reykholt, gant teir merc'h disheñvel: Guðrún Hreinsdóttir, Oddný, ha Þuríður Hallsdóttir.
Bevañ e Norvegia
Snorri a c'hounias ur brud bras evel barzh, daoust ma oa ur gwiraour ivez. E 1215 e krogas da labourat evel ul lögsögumaður ("prezeger al lez") evit an althing, ur post e-touez ar re pennañ ar vro. Kuitat a reas e bost en hañv 1218 da verdeiñ davet Norvegia, goude bout pedennet gant ar penn-tiern. Degemeret mat e voe an tiern yaouank Haakon Haakonarson hag e gendadoriad, ar Jarl Skúli Bårdsson. Ur yoc'h a brofoù a zo bet roet dezhañ rak e vrud ha d'o zrugarekaat e savas barzhonegoù war o fennoù. En hañv 2019 e kejas gant ar lögsögumaður Eskil Magnusson hag e wreg, Kristina Nilsdotter, e Skara. An noblañs svedat e roas da Snorri ur sell war istor Sveden.
Snorri a oa dedenet-bras gant an istor hag ar sevenadur. An noblañs norvegiat a rejont skutilsvein (ur rank nobl) anezhañ, damheñvel ouzh hini ar marc'heg, hag e toujont lealded outañ. Ar penn-tiern a soñje aloubiñ an Island o vroudiñ an dierned en dael vroadel, e lec'h ma oa Snorri un ezel pouezus.
621
Diwar-benn ar bloavezh 621 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Snorri Sturluson
Bevañ e Norvegia
E 1220 e tistroas da vro Island hag e adtapas e bost evel lögsögumaður e 1222 betek 1232. Dilennet e voe a drugarez d'e varregezhioù war ar varzhoniezh. War ar politikerezh e oa ur prezeger ampart, o aliañ un unaniezh gant Norvegia. Ul lodenn eus an dierned n'asantas ket e selloù hag e savjont en e enep. E 1224, Snorri a euredas gant Hallveig Ormsdottir, merc'h-bihan Jón Loftsson. O bugale a yeas d'an anaon a-raok an oad gour, mes seizh bugel arall da Snorri a zo daet da vout bras.
621
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 621
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 621
Snorri Sturluson
Bevañ e Norvegia
Snorri a voe an tiern galloudusañ en Island e-pad ar marevezh 1224–1230.
Fae en island
Meur a diern a oa skoilhet gant galloud Snorri, ar Sturlunged (mibien Sturla) en o zouesk.
Krogiñ a reas kabaloù etreze. Snorri a savas un arme dindan ren e niz Böðvar Þórðarson, hag un eil dindan ren e vab Órækja, en ur soñj lakaat bec'h war e vreur Sighvatur ha Sturla Sighvatsson. An daou-se diwezhañ o deus ambrouget Snorri a-hed ar maezioù gant 1000 soudard e lec'h ma klaskjont repu. Órækja a aozas gouvrezeloù er fjordoù e kornog an enez, hag ar brezel a darzhas.
Penn-tiern Norvegia Haakon IV a pedennas an holl tierned (jarl) eus Island da zont d'ur vodadeg peocʼhiañ e Norvegia. Mes ar braz anezhe a oa disfizius e keñver an norvegiat, ha nulet e voe an darvoud. A-benn ar fin e voe tapet Órækja gant Sturla e kerzh ur vodadeg diplomatek e Reykjaholt, hag un tonkad heñvel a gouezhas war Þorleifur Þórðarson, kenderv Snorri, hag a oa daet da sikour e vignon gant 800 soudard a-raok bout dileuskel gant Snorri war an aerva. E 1237 e tistroas Snorri da vro Norvegia da chom dindan gward Haakon.
Yezhoù maoek ar c'hornôg
Un is-skourr eus ar yezhoù maoek eo yezhoù maoek ar c'hornôg, ennañ 3 yezh komzet e Etiopia:
Kensonenn gwrizienn an teod
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn gwrizienn an teod (saoz.: radical consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn ganti gwrizienn an teod er gorzailhenn da lec'h distagañ pennañ.
Isrannet e vez al lec'h distagañ-mañ e daou islec'h distagañ resisoc'h:
A-wezhoù e vez renket ar c'hensonennoù troc'h-avel e-touez ar c'hensonennoù distaget gant gwrizienn an teod ivez, met e gwrionez n'o deus lec'h distagadur all ebet estreget o fonadur.
Krouet e oa bet an nevezc'her "kensonenn gwrizienn an teod" evit resisaat an termen re ledan e ster "kensonenn gourlañchenn" implijet dre vras evit n'eus forzh peseurt kensonenn distaget er gorzhailhenn, hag evit gallout lakaat ar c'hemm neuze etre "kensonenn gourlañchenn uhelañ", da lâret eo kensonennoù gourlañchenn rik diouzh un tu ha "kensonenn gourlañchenn izelañ, da lâret eo "kensonennoù ankoue" diouzh an tu all.
Rouantelezh Ouaddaï
Impalaeriezh Ouaddaï a oa ur rouantelezh afrikan lec'hiet war-du ar reter eus al Lenn Tchad, er pezh a o Tchad hiziv.
Kannerez sitroñs
Ar gannerez sitroñs (liester : kannerezed sitroñs) a zo ur spesad golvaneged bihan, Motacilla citreola an anv skiantel anezhañ.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Jean Floc'h
Pennrener ar gCooperl a oa Jean Floc'h, ganet d'an 8 a viz Gouhere 1938, Plourin hag aet da Anaon d'ar 24 a viz Mae 2007), ur gevelouri gwerzhañ moc'h krouet gantañ. Adprenañ a reas ar Gevredigezh Bernard e 1987, un embregerezh bosañ e Logunec'h. Krouiñ a reas ar strollad gounezvouedel Bernard-Jean Floc'h arbennikaet war ar gilhevardonerez hag ar salladurezh. Pa tilezas ar strollad d'e sternerien e deroù 2007 e oa 1800 implijad o labourat evitañ hag ar c'hrengreadur a oa 450 milion a euroioù.
Sot e oa Jean Floc'h gant bed ar velo, neuze e krouas ar skipailh marc'hhouarnerien Bretagne-Jean Floc'h e 1994 gant skoazell ar c'huzul-rannvro. Klañv e oa, hag en em lazhañ a reas e miz mae 2007.
Center
Center zo un anv-lec'h saoznek e SUA dreist-holl.
Idaho
Idaho (Distagadur IPA: ) a zo ur Stad eus gwalarn ar Stadoù-Unanet. Boise eo ar gêr-benn hag ar gêr vrasañ. Ur stad eus ar Menezioù Roc'hellek eo.
Kolpoù
Kolpoù a zo ur gumun eus Breizh e kanton Mourieg e departamant ar Mor-Bihan.
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed Brezel Indez-Sina
Armerzh
Ur sistrerezh a zo er gumun, brudet eo he sistroù artizanel e Bro-Wened.
1988
Diwar-benn bloavezh 1988 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1988
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1988
Achiet-le-Grand
Achiet-le-Grand a zo ur gumun eus departamant ar Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Yezhoù gongaek
Un is-skourr eus ar yezhoù gongaek-gimodjanek eo ar yezhoù gongaek, ennañ 28 yezh komzet en Etiopia.
Isrannet e vez ar yezhoù en is-skourr-mañ evel-henn:
816
Diwar-benn bloavezh 816 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 816
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 816
Yann-Vadezour Lagadeg
thumb|right|400 px|Yann-vadezour Lagadeg o kanañ er gêr Yann-Vadezour Lagadeg, Jean-Baptiste Lagadec e galleg, a zo ganet d'an 3 a viz Ebrel 1932 e Plouneour-Traezh e Bro-Leon ha marvet ar 22 a viz kerzu 2022 e Gwipavaz. Ur skrivagner hag un dastumer danevelloù, kontadennoù, ha kanaouennoù eo e brezhoneg. Poliser eo bet e Pariz.
Buhez
Ganet en un ti-feurm, mab labourerien-douar he bezhiner. Desket en deus brezhoneg gant e vamm pa oa bihan hag e yezh pemdeziek eo bet betek an devezh m'en deus kuitaet ar vro. Kuitaet en deus ar vro peogwir ne oa ket a blas evit div familh en atant. Aet eo da Bariz war ali un amezeg evit dont da vezañ poliser. Chomet eo dek vloaz e Paris gant keuz ha hiraezh d'e vro. Meur a wech en deus soñjet distreiñ d’ar vro, met, ur familh en devoa, ha neuze ne oa ket posupl dezhañ ober forzh petra. E 1968, ez eo distroet Yann-Vadezour Lagadeg d'ar vro evit labourat e komiserdi Brest. Ur strollad tud deuet er Vro-Bagan a oa o tastum dañsoù, kanaouennoù, kontadennoù ha danevelloù evit sevel pezhioù-c’hoari. En em lakaet eo neuze da lenn ha da furchal evit ar strollad. Seul vui e tizoloe traoù, muioc'h a se en deveze c’hoant da vont pelloc’h. Kontañ a rae kontadennoù ha kanaouennoù e Kan ar Bobl, ha roet ez eus bet dezhañ priz Paotr Treoure evit ur gontadenn. Graet en deus Brezel an Aljeri ha fromet eo bet gant se. thumb|right|200 px|Yann-Vadezour Lagadeg, a-gleiz, o c'hoari-pezh gant Strollad ar Vro-Bagan, "Ar Mestr", e 1996. C'hoari-pezh en deus graet gant Strollad ar Vro Bagan e-barzh pezhioù evel Ar Mestr ha kalzik a reoù all.
Krouet en deus, e Gwipavaz ar gevredigezh sevenadurel War roudoù ar Gelted. Sikouret en deus reiñ kentelioù noz brezhoneg e-pad meur a vloaz ha c'hoazh ha kentelioù kanañ.goude-se.
Mennozhioù
Skrivet en deus Yann-Vadezour Lagadeg e falc'huneg hag embannet eo bet e skridoù gant Brud Nevez. "Va skridoù a zo poblek, tost d'ar brezhoneg komzet, an hini am eus desket a-vihanik, n'on ket aet da glask pemp troad d'ar maout. ... arabat ober fae kennebeut war brezhoneg ar bobl, yezh an dud vunut o deus degaset ar brezhoneg betek ennomp, hepto ne vefe ket bet a vrezhoneg."
Diwar-benn e harlu e Pariz e lavar evel-hen : "Meur a wech em eus soñjet distreiñ d'ar vro, met pa vezer e-karg eus ur familh ne c'heller ket ober forzh petra, "el lec'h ma vezer staget e ranker peuriñ", hervez ar c'hrennlavar. Hirio pa soñjan er mare-se, e lavaran n'eo ket bet didalvez va harlu. E Pariz eo ez eus deuet emskiant din eus va fersonelezh-Vreizh. An estren eo o deus digoret din va daoulagad ; ur Belj 'C'hwi', emezañ, 'a zo Kelted, tostoc'h oc'h da Gembreiz eget d'ar C'hallaoued'. Souezhet-mik e oan bet, ne anavezen seurt a-zivoud istor ha sevenadur va bro. Mezhek e oan o vezañ ken dizesk."
Barzhonegoù
Glac'har Frealz Esperañs
Rannañ 'ra hor c'halon
Pa sellomp ouzh da boltred
O soñjal ne welimp mui, er bed-mañ,
Da vousc'hoarzh ken dous
Center (strollad)
Center (pe Tsentr, rusianeg: Центр) a zo ur strollad sonerien rusek, a ra sonerezh-arnodiñ ha liesseurt. Pa grogas e rae sonerezh new wave ha rock rusian.
Yann-Vadezour Lagadeg
Barzhonegoù
Na da selloù karantezus o parañ warnomp.
An Alarc'h
An Alarc'h a zo anv meur a dra e brezhoneg:
Yann-Vadezour Lagadeg
Barzhonegoù
Biken mui ne glevimp da vouezh entanet
Center (strollad)
Center a voe krouet e dibenn ar bloavezhioù 1970 e Moskva gant Vasily Shumov. "777" a voe anv kentañ ar strollad. Brudet e teuas da vezañ e bed sonerezh undeground Rusia er bloavezhioù 1980. Ouzhpenn 25 pladenn a zo bet embannet gant ar strollad, hag en deus krouet ivez sonerezh filmoù hag en deus graet sonadegoù en Europa hag er Stadoù-Unanet.
Yann-Vadezour Lagadeg
Barzhonegoù
O komz diouzh ar justiz hag ar frankiz.
Center (strollad)
Er bloavezhioù 1990 e tilojas Vasily Shumov (penn ar strollad) da Los Angeles ma kendalc'has d'ober sonerezh.
Yann-Vadezour Lagadeg
Barzhonegoù
Betek hon tremenvan e chomo garanet don en hor spered
Da gomzoù diwezhañ da vare ar c'himiad
P'edos o vont d'an "El Salvador",
An daeloù en da zaoulagad ez poa lavaret :
_"Me a vezo eürus du-hont,
Ne vern pegen kalet eo va buhez,
Ma ouezfen e kemerfec'h mat
An disparti ho pezo da c'houzañv."
Frealzidigezh a gavomp
O soñjal pegen pinvidik eo bet da vuhez.
622
Diwar-benn ar bloavezh 622 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Yann-Vadezour Lagadeg
Barzhonegoù
Hep an disterañ tachad goullo.
Michael Ende
Ur skrivagner alaman eo Michael Ende (12 a viz Du 1929 - 29 a viz Eost 1995), saver romantoù skiant-faltazi anezhañ. Mab al livour dreistwelour eus Hambourg Edgar Ende eo. Skrivet en deus kalz evit ar re yaouank, ha troet ec’h oberennoù e 40 yezh. Bet eo ganet e Garmisch-Partenkirchen e Bavaria ha marvet e Stuttgart diwar krign-bev e stomok. Anavezet eo dreist-holl evit ar romant Die Unendliche Geschichte ("An istor difin »), deuet da vezañ ur film brudet. Ul levr a zo laeret gant an haroz yaouank, ha pa grog d’e lenn ez eo kaset dre vurzhud d’ur bed all marzhus ha faltazius.
Yann-Vadezour Lagadeg
Barzhonegoù
Karout a rejout da vro,
622
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 622
Yann-Vadezour Lagadeg
Barzhonegoù
Stourm a rejout eviti pa oa reuz e Plogoñ.
Met klevet 'c'h eus ur galv all
O tont eus a bell-vro.
Pobloù gwasket hag hualet
O c'houlenn sikour.
Klañvdiourez a vicher ec'h en em santes prest
Da glask o disammañ.
N'ez poa ket choazet an hent aesañ !
Hep, peurliesañ, ti ebet da lojañ.
Met an esperañs hag ar garantez
A zalc'he ac'hanout en da sav.
En dervezh ma 'c'h eus roet da vuhez
E peus roet da holl beadra.
Eürus e oas, e skrives war da lizhiri.
Kement-se a zo a-walc'h evit hor frealziñ.
Yezhoù gimodjanek
Isrannet e vez ar yezhoù en is-skourr-amñ evel-hen:
Yann-Vadezour Lagadeg
Barzhonegoù
Kuitaet 'c'h eus ar bed-mañ,
Koulskoude emaout ganeomp atav.
Merzhout a reomp da skeud
'Vel ur goumoulenn wenn
Hag o kantreal eus aochoù Breizh da venezioù an El Salvador
E lec'h ma oa da galon.
Pec'hed e vefe deomp tevel amañ
Da genelied boureviet ha muntret eveldout,
Emgann Midway
Emgann Midway (ミッドウェー海戦 e japaneg) a vez sellet outañ evel an emgann pouezusañ eus an Eil Brezel-bed er Meurvor Habask, ,. Dalc'het e oa an emgann-se en aer hag war vor etre ar 4 hag ar 7 a viz Mezheven 1942, etre ar Stadoù-Unanet hag Impalaeriezh Japan, war-dro ur miz goude Emgann ar mor koural ha 6 miz goude an arsailh war Pearl Harbor a sachas ar Stadoù-Unanet en Eil brezel-bed. Trec'het e oa morlu Impalaeriezh Bro-Japan gant ar morlu amerikan en un doare diarvar pa o klask tagañ Atoll Midway, ha distrujoù bras ha padus a voe graet outi ,
Roll ar Pennoù Stad e 708
Pennoù Stad ar bloaz 707 - Darvoudoù ar bloaz 708 - Pennoù Stad ar bloaz 709 - Pennoù Stad dre vloaz -
Yann-Vadezour Lagadeg
Barzhonegoù
Koulz hag ar milieroù all a dud
Roll ar Pennoù Stad e 708
Europa
Cenred, Roue Mercia (704-709)
Emgann Midway
Raktres ar Japaned a oa sachañ an dougerien nijerezed amerikan en ur griped. Fellout a rae dezhe ivez derc'hel Atoll Midway da astenn o zachenn difenn da respont d'ar argadenn Doolittle. E soñj e oant ivez da brientiñ evel se tagadennoù en amzer da zont a-enep inizi Fiji ha Samoa.
Yann-Vadezour Lagadeg
Barzhonegoù
Marvet hep an disterañ brud,
Emgann Midway
C'hwitañ a reas ar raktres japanat abalamour ma ne oa ket bet diawelet mat kilstourmoù an Amerikaned ha ma ne oa ket bet prientet mat a-walc'h an emgann Ouzhpenn-se, an dorrerien kod amerikan a voe gouest da lâret pegoulz hag e pelec'h e c'hoarvezfe an dagadenn, hag a roas an tu d'ar morlu amerikan, an amiral Chester Nimitz en o fenn, da sevel ur griped dezhañ e-unan diouzh e du. Pevar douger nijerezed japanat hag ul lestr-distruj galloudus a oa goueledet ha diouzh o zu ne gollas an Amerikaned nemet un douger nijerezed hag ul lestr-distruj. Goude Midway, hag Emgann an inizi Salomon, ne voe ket barrek ar raktresoù stummadur nijerien hag santieroù ar morlu da gempouezañ o kolloù an Impalaeriezh e-skoaz ar Stadoù-Unanet a greske o nerzhioù war an div dachenn dibaouez.
Yann-Vadezour Lagadeg
Barzhonegoù
Lazhet abalamour m'o deus kredet
Emgann Midway
C'hoant en doa da lakaat an Amerikaned da zont en un trap, en ur bellaat anezho eus Pearl Harbor. Pemvpet strollad listri Bro-Japan (ket ar strollad a-bezh, 2 douger-nijerezed, 5 morreder, 13 lestr-distruj ha 4 lestr-karg) a ranke mont war-zu Inizi an Aleouted, tagañ Dutch Harbor, Unalaska hag aloubiñ an inizi Kiska hag Attu.
Yann-Vadezour Lagadeg
Barzhonegoù
Diskleriañ fraezh ar wirionez.
Emgann Midway
An devezh goude an dagadenn-mañ, morlu Bro-Japan (4 douger-nijerezed, 2 hobregoner, 3 morreder ha 12 lestr-distruj) en dije taget ha distrujet an aerlu amerikan e Midway. Goude bezañ bet trec'het an aerlu, Yamamoto en dije kaset an eil lu (1 douger-nijerezed, 2 hobregoner, 10 morreder, 21 lestr-distrujer ha 11 lestr-karg) ha 5000 soudard a-benn aloubiñ atoll Midway ha skarzañ ar Marines. Ur wech Midway tapet, an dougerioù-nijerezed amerikan o dije ranket kilañ e-barzh an trap aozet gant ar Japaned e lec'h ma vijent bet gortozet ganto evit bezañ distrujet. Goude an emgann, ar c'hentañ lu (1 douger-nijerezed, 3 morreder ha 13 destroyer) gant elfennoù eus an eil lu o dije ranket distrujañ tachennoù harzerezh diwezhañ an Amerikaned e barzh ar Meurvor Habask.
Yann-Vadezour Lagadeg
Barzhonegoù
Na pebezh torfed !
Bruce Nauman
Bruce Nauman, (1941, Fort Wayne Indiana) a zo un arzour (video ha livañ) amerikan. An arzoù, ar skiantom fizik hag ar matematik en deus studiet e skol-veur Wisconsin (1960-1964) hag e hini Davis, (Kalifornia, etre 1965 ha 1966). E ziskouezadeg kentañ a voe aozet e 1966. Evit a sell ouzh e arz e fell dezhañ sevel oberennoù "a dag Yann seller".
Emgann Midway
Yamamamoto en doa raktreset kas ur garg (badezet ar garg K) a-benn lec'hiañ a-vat tachenn strollañ al lu amerikan hag anavezout fiñvadennoù an douger-nijerezed en-dro da Bearl Harbor. Hag aozet en deus ur stollad listri-spluj a heulie an dougerioù-nijerezed amerikan en-dro da Vidway. Ar strategiezh hag he fleustradenn a oa aozet hag adaozet e-pad pell. Ar Japaned o doa kaset 79 lestr hag an Amerikaned 26. Ne oa nemet nerzhioù an aerlu hag al listri-spluj hag a oa damgevatal.
Met Yamamoto n'en doa ket soñjet e ouie an Amerikaned tout e strategiezh : kavet o doa un doare da dreiñ kemennoù sekred ha kuzh an arme impalaerel. Evel-se, an amiral Chester Nimitz, hag a oa e penn morlu amerikan ar Meurvor Habask, en deus lakaet e plas un trap spontus ivez a-benn trec'hiñ Yamamoto. Ul lestr-distruj amerikan en deus harzet pourvezadur ar garg K. E giz-se, Yamamoto n'en eus ket gellet kas da benn ar garg-mañ, nullaet eo bet ha n'en deus ket gellet gouzout ma oa c'hoazh morlu amerikan ar meurvor Habask e Pearl Harbor. Nimitz a gasas e dougerien-nijerezed e Midway, evit kaout un nerzh div wech galloudusoc'h ha herzel listri-spluj Yamamoto a erruas re ziwezhat. Kuzhet, an Amerikaned a c'hortoze tagadenn ar Japaned (an hini a ranke distruj an aerlu amerikan). An Amerikaned n'o deus ket dalc'het kont eus tagadenn ar Japaned war an inizi Aleoutian (un dagadenn savet dreist-holl evit sachañ evezh an Amerikaned) hag un nebeud devezhioù a-raok an dagadenn, d'ar 4 a viz Even 1942 e tistrujas an amiral Nimitz ar pevar douger-nijerezed japanat pa oant ar gwanañ, a-raok ma vefent prest da argadiñ an aerlu.
An Hiryu, ul lestr japanat, o teviñ gant e nerzhioù dasparzhet ha gwanaet, Yamamoto ne zeuas ket a-benn da enebiñ ouzh an Amerikaned. Nimitz a gasas e nerzhioù war-zu ar reter end-ro a-benn nompas bezañ paket en un argad diouzh an noz. An amiral japanat a gomprenas en doa kollet an emgann hag e tivizas chom hep aloubiñ Midway ha distreiñ en a-dreñv.
An darvoud-mañ a zo pouezus-kenañ e-barzh istor brezel ar Meurvor Habask: an dreistelezh japanat er Meurvor Habask a grogas da vont da get, war-dro c'hwec'h miz goude Pearl Harbor, evel ma oa bet rakwelet gant Yamamoto. Goude-se, kalz a dud o deus pismiget diwar-benn strategiezh Yamamoto, met hep derc'hel kont eus holl elfennoù an emgann. Met arabat ankounac'hat, marteze, ne vije ket bet gounezet an emgann gant an Amerikaned ma ne vijent ket deuet a-benn da gomprenn kemennadoù ar Japaned. Ma vije aet an an trec'h gant Yamamoto, an dra-se en dije kemmet sur a-walc'h mont en-dro ar brezel: ar Japaned o dije gellet astenn o zachenn war-zu Hawaii, Haiti hag aodoù reter ar Stadoù-Unanet (hep netra evit o difenn!). An trec'h-mañ en dije astennet padelezh ar brezel, pe, marteze met gant darvoudoù all en e dro, lakaet nerzhioù an Ahel da gaout an trec'h.
Yann-Vadezour Lagadeg
Barzhonegoù
Met kaer o devezo an diktatourien
Diskar gwez karget a vleunioù
Ne c'hellint morse miret
Ouzh heol an nevez-amzer
Da skuilhañ e vannoù.
Klevet a reomp ur vouezh
"Peoc'h war an douar, d'an dud a volontez vat".
Mab Doue o tont er bed
Yezhoù djandjeroek
Un isskourr eus ar yezhoù gimodjanek eo yezhoù djandjeroeg (janjero), ennañ 1 yezh komzet e Etiopia:
Bruce Nauman
Adalek dibenn ar bloavezhioù 1960 e krogas Nauma da labourat war dodenn ar c’horf hag e fiñvoù. Evit en ober e savas filmoù, enrolladennoù video ha delwennoù. E 1967 e cheñchas doare hag e krogas da labourat gant moulloù koar ha gwienn wer evit maenaat lodennoù e gorf, ha troc’hañ anezhañ, dreist-holl ar penn hag an izili. Goude-se e krogas da aozañ taolioù-kaer diazezet war ar c’hoarioù yezh : frazennoù ha jestroù eeun, diazezet war lizherennoù e anv. Al lizherenneg a implijas ivez, dre sevel staliadurioù diazezet war implij an neon. E 1969 ha 1970 e savas Live-taped Video Corridor, ur film diazezet war implij ur c’hamera evezhiañ a film anezhañ, gant ar pal lakaat diaes an arvesterien hag en em gav dirak skeudenn wir an arzour. Er bloavezhioù 1970 ha 1980 e kendalc’has da implijout an neon, hag e voe diazezet e oberennoù war ar feulster hag ar reizhelezh. Goude-se e savas meur a garrigelerezh (loened peuliet pe diempret, stag ouzh barrennoù houarn) ha filmoù video war dodenn ar marv hag ar reizh. E 1990 ec’h adkrogas da filmañ e gorf, a-dost ar wech-mañ : e benn o treiñ evel ur gouloù-tro, hag eñ o huchal geriooù gros damzistaget. "Dont a ra ma oberennoù eus ar fulor a save ennon pa soñjan e buhez mab-den". E 2004 en deus krouet a-raotzh-kaer e oberenn Raw Materials evit an diskouezadeg aozet diwar e benn e Tate Modern (Londrez). Evit a sell ouzh e daolennoù e kaver ar memes dodennoù : tammoù ar c’horf, ar skrivañ hag ar sinoù.
Marc'harid Fulup
Marc'harid Fulup, lesanvet ivez Godig ar Voñsez, a oa ur baourez, klaskerez-vara, eus parrez Plûned e Treger, hag a ouie kanaouennoù e-leizh, ha kontadennoù, a voe kontet ganti da Fañch an Uhel. Ur sonenrolladenn eus he mouezh war gantennoù-koar zo bet graet gant Frañsez Vallée. A-hervez e vefe bremañ e-kerz Dastum.
Yann-Vadezour Lagadeg
Barzhonegoù
Da zifenn gwirioù an den.
Marc'harid Fulup
Oberennoù roet ganti da glevout da Fañch an Uhel
E Gwerziou Breiz Izel, 1868, gant Fañch an Uhel :
Yann-Vadezour Lagadeg
Liammoù
Son ar Vastardez kanet gant Yann-Vadezour Lagadeg, diwar www.kaouenn.net
Bruce Nauman
Enor
E 1993 en deus Nauman resevet ar Wolf Prize Arts evit ar perzh en deus bet e istor arzoù an XXvet kantved. Leon Aour Diskouezadeg Daouvloaziek Venezia en deus bet e 1999. Hervez Artfacts.net (e 2006) e oa Nauman an arzour bev pouezusañ (Gerhard Richter ha Robert Rauschenberg a zeue da heul).
Roll livadurioù Jan Steen
Sed amañ un dibab eus taolennoù al livour izelvroat Jan Steen (Leiden, war-dro 1626–1679).
Spittal an der Drau
Spittal an der Drau en alamaneg, Špital ob Dravi esloveneg, diazezet war ribl an Drava er bloavezh 1191 war urzh kont Otto II von Ortenburg, zo ur gêr e Karintia, Aostria. Meur a wech eo bet drastet : gant an Durked e 1478, gant peizanted emsavet e 1522 ha gant al lu gall e 1797.
Gevelliñ
Gevellet eo Spittal an der Drau gant ar c'hêrioù-mañ :
Heisgeir
Heisgeir, pe Monach Islands e saozneg, a zo un enezeg en Inizi Gall, e gwalarn Bro-Skos. Er c'hornôg da North Uist emaint. Arabat faziañ war o anv, damheñvel ouzh hini Hyskeir, en Inizi Gall Tostañ, hag ouzh Haskeir a zo tost dezho.
Wiski Bowmore
thumb|200px|left|Bowmore da 12 vloaz: ur bugel yac'h
Bowmore zo anv ur wiski graet en Enez Ìle, en Inizi Gall e Bro-Skos.
Savet eo bet al labouradeg war aod Loch Indaal. Brudet eo da vezañ an hini goshañ eus Skos, marteze e voe savet e 1779.
Perc'hennet eo ar stal gant Morrison Bowmore Distillers Ltd, a zo perc'hennet gant ar gompagnunezh japanat Suntory.
Venus Colonna
Venus Colonna eo an anv a zo bet roet d'un delwenn roman a zo bet savet diwar Afrodite Knidos, pennoberenn Praksiteles, hag an hini heñvelañ, a lavarer, ouzh delwenn ar c'hizeller hellazat
Miret eo Venus Colonna er Vatikan, er Museo Pio-Clementino.
Istor
Venus Colonna zo unan eus peder delwenn marmor a voe kinniget d'ar pab Pius VI e 1783 gant Don Filippo Giuseppe Colonna (1760-1818); homañ, an hini wellañ a-hervez, a zo bet embannet e katalog Ennio Quirino Visconti diwar-benn mirdioù ar Vatican Museums, hag anavezet neuze evit ar wech kentañ evel un eildelwenn da Afrodite Knidos.
Yann Kadeg
Yann Kadeg (Jan Cadec) a oa ur beleg genidik a barrez Pleuzal, en eskopti Treger, a skrivas un Trajedien sacr, embannet er kantved. N'ouzer netra ouzhpenn diwar e benn.
Venus Barberini
Ar Venus Barberini, anvet ivez Jenkins Venus pe Weddell Venus e saozneg, zo un eildelwenn diwar Afrodite Knidos, e doare ar Venus de' Medici.
Saint-André-lez-Lille
Saint-André-lez-Lille a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Implijet e voe bered ar gumun gant an ospitalioù alaman adalek miz Here 1914 betek miz Here 1918, d.l.e. e-pad al lodenn vrasañ ag ar Brezel bed kentañ. Pa voe kemeret Lille gant luioù ar C'hommonwealth e miz Here 1918 e krogas ar Postlec'h Degemer ar C'hloazidi No. 11 Casualty Clearing Station d'en ober ivez.
Ar Vinic'hi
Ar Vinic'hi a zo ur gumun eus Breizh e Bro-Dreger, e kanton Landreger, departamant Aodoù-an-Arvor. Brudet eo evel parrez c'henidik Sant Erwan, ha setu perak e vez graet "Sant-Erwan" eus ar barrez alies.
Binioù
Ar binioù (distaget ), pe sac'h-binioù, pe pib-sac'h zo ur benveg-seniñ dre c'hwezhañ, a gaver e meur a vro, ha dezhañ meur a anv. Div duellenn zo da vihanañ, unan a c'hwezher aer dezhi en ur sac'h, hag unan all a soner an notennoù warni.
Ar Vinic'hi
Labouradegoù
Ur vreserezh a zo er Vinic'hi: E 1998 e oa bet savet ur vreserezh all, Brasserie artisanale du Trégor, hag a rae Dremmwel ha Sant Erwann, met adprenet eo bet gant Britt ha graet e vezont bremañ e Tregon.
Binioù
Un den a son binioù a zo ur biniaouer.
Gerdarzh
Hervez Émile Ernault e teu ar ger brezhonek eus ur stumm benni, hag a zeu-eñ eus bann, korn. Hervez Léon Fleuriot avat e teufe kentoc'h eus an henvrezhoneg bann, dasson, heson.
Hervez un displadur poblek e teufe ar ger brezhonek eus an droienn sac'h-binioù, dre ma seblant bezañ ur sac'h ma weler treid binvioù outañ.
Skeudennoù
N'eo ket ral ar viniaouerien e taolennoù al livourien flamank, evel Pieter Brueghel gozh.
El livadurioù
Skeudennoù renket hervez an istor.
Dre vroioù ar bed
Skeudennoù renket hervez anvioù ar broioù en urzh al lizherenneg.
Yezhoù ometek-gimirek
Un is-skourr eus ar yezhoù gimodjanek eo yezhoù ometek-gimirek (ometo-gimira), ennañ 12 yezh komzet e Etiopia.
Isrannet e vez ar yezhoù en is-skourr-mañ evel-hen:
Theo van Gogh
thumb|Theo van Gogh e 1888 Theodorus van Gogh (1añ a viz Mae 1857 e Groot-Zundert - 25 a viz Genver 1891 en Utrecht), lesanvet Theo van Gogh, a oa breur d'al livour Vincent van Gogh ha gwerzher oberennoù arzel izelvroat. Kenskrivañ kalz a reas an daou vreur : en holl e savjont war-dro 700 lizher.
E vuhez
Pa oa Vincent o labourat evit ar werzherien barizian Goupil & Cie e Den Haag, e voe degemeret Theo e burevioù Brusel ar memes embregerezh d'ar 1añ a viz Genver 1873. Ur wech kaset Vincent da Londrez e tistroas Theo da Den Haag, hag eno e pleustras war ar vicher gwerzhañ taolennoù. E-kerzh ar goañv 1880-1881 e voe kaset Theo da burevioù Goupil e Pariz. E 1886 e kinnigas d'e vreur dont d'e adkavout, hag e feurmjont un ti e Montmartre. Theo a lakaas Vincent da gejañ gant Paul Gauguin, Paul Cézanne, Henri de Toulouse-Lautrec, Henri Rousseau, Camille Pissarro ha Georges Seurat. E 1888 e kendrec'has Gauguin da vont da welout Vincent hag a oa o chom en Arles. E-keit ma oa e Pariz e kejas Theo gant Andries Bonger hag e c'hoar Johanna. Dimeziñ a rejont en Amsterdam d'ar 17 a viz Ebrel 1889. E Pariz edo ar c'houblad o chom, hag eno ivez e voe gant o mab Vincent Willem d'an 31 a viz Genver 1890. D'an 8 a viz Even ez ejont da welout Vincent en Auvers-sur-Oise. D'ar mare-se e ne yae ket mat-tre embregerezh Goupil, ha Theo van Gogh a aozas e embregerezh gwerzhañ oberennoù arzel. E vuhez-pad e sikouras e vreur Vincent. Tad-kuñv da Dheo van Gogh e oa. thumb|Bez Vincent van Gogh ha hini Theo
Na h-Eileanan Ascrib
right|thumb|200px|Setu pelec'h emañ an Inizi Ascrib. 250px|thumb|right|Inizi Ascrib er pelloù. Na h-Eileanan Ascrib (Ascrib Islands e saozneg) a zo un enezeg vihan e Loch Snìosort, ul loc'h-vor er biz da an t-Eilean Sgitheanach, en Inizi Gall, en Uheldirioù Bro-Skos.
Anvioù
Pemp enezenn zo, hag un toullad kerreg. Ascrib a Deas eo an hini vrasañ ha suañ.
Ar re all zo : Scalp Rock, Eilean Garave, Sgeir a' Chapuill, Sgeir a' Chuain, Eilean Creagach hag Eilean Losal.
War un dro gant Ìosaigh e Loch Dhùn Bheagain int bet lakaet da Dachenn-Virlec'h ar reuniged (Phoca vitulina). Plaen a-walc'h eo an inizi, 41 m eo al lec'h uhelañ, ha n'eus gwezenn ebet warno.
Un ti zo en enezenn vrasañ. Lakaet e oa bet an enezeg e gwerzh e dibenn 1990 ha prenet gant Peter Palumbo, ur baron saoz dastumer taolennoù ha marc'hadour-tiez.
Troad absolutivel
Enebet e vez ouzh an droad ergativel implijet evit merkañ rener/graer ur verb tranzitivel ("A").
Implijet e vez an droad-mañ gant ar yezhoù gante ur steudadur morfologel-kevreadurezhel ergativel-absolutivel, da skouer en euskareg:
Peurliesañ e vez merket an troad ergativel ha amverk an droad absolutivel er yezhoù ergativel-absolutivel.
Feldkirchen (Karintia)
thumb|left|250px| thumb|left|250px|Bamberger Amthof, Feldkirchen Feldkirchen (sloveneg: Trg), diazezet da vare impalaeriezh Roma, a zo ur gêr a gKarintia, Aostria. Lec'hiet eo war ribloù ar Glan.
Gevelliñ
Gevellet eo Feldkirchen gant ar c'hêrioù-mañ:
Mercosur
thumb|right|Mercosur thumb|right|Banniel ar Mercosur. thumb|Mercosur 2005.
Ar Mercosur (Mercosul e portugaleg) zo anezhi kumuniezh armerzhel broioù Amerika ar Su. Talvezout a ra Mercosur kement ha kenvarc'had ar Su (Mercado Común del Sur e spagnoleg / Mercado Comum do Sul e portugaleg / Ñemby Ñemuha e gwaranieg) e div yezh ofisiel ar MERCOSUR (ar spagnoleg gant Arc'hantina, Paraguay, Uruguay, Venezuela hag ar broioù kevelet hag ar portugaleg gant Brazil).
Feldkirchen (Karintia)
Liamm diavaez
Lec'hienn ofisiel kêr Feldkirchen
Mercosur
Istor ar Mercosur
Deuet e oa ar Mercosur war-wel d'ar 26 a viz Meurzh 1991 pa oa bet sinet feur-emglev Asunción. An trede marc'had unanet er bed eo goude Unvaniezh Europa hag an EFENA.
Ur benveg kenlabour aet kalz pelloc'h eget an EFENA eo.
Disklêriadur Cuzco d'an 8 a viz Kerzu 2004 a rakwel e enframmañ tamm ha tamm en un unvaniezh politikel hag armerzhel e Suamerika a-bezh : Unaniezh Broadoù Amerika ar Su (UNASUR). Se a dalvo teuz ar Mercosur ha Kumuniezh an Andoù (Kolombia, Ecuador, Perou ha Bolivia), hag enframmadur Chile, Guyana ha Surinam ouzhpenn.
Ar 27 kuzuliadeg d'ar 17 a viz Kerzu 2004 e Ouro Preto a zegemeras ent-ofisiel tri ezel kevelet nevez : Ecuador, Kolombia ha Venezuela. E-pad ar guzuliadeg-se o doa embannet Panama ha Mec'hiko e oant e sell da vont er Mercosur.
thumb|Stadoù ezel ha kevelet ar Mercosur.|251px Broioù ezel pad :
Broioù kevelet d'ar Mercosur :
Broioù hag o deus emglevioù frankeskemm gant ar Mercosur :
Un nebeud sifroù tennet eus al lec'hienn ofisiel :
Bulad-Pestivien
Bulad-Pestivien zo ur gumun e Breizh e kanton Kallag, e Kerne-Uhel hag e kornôg departamant Aodoù-an-Arvor.
Douaroniezh
War lez ar stêr Blavezh emañ Bulad-Pestivien.
Sidan
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwec'h spesad golvaneged ha daou-ugent a ya d'ober ar genad :
Caloenas
Caloenas a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1840 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
Bulad-Pestivien
Ardamezioù
Brizhet etre argant ha sabel (familh Pestivien, aet da get e 1776).
Monumantoù ha traoù heverk
Ur wezenn-derv e “Tronjoly”, ouzhpenn 1,000 bloaz a-hervez.
Melestradurezh
Pell amzer eo bet an tiegezh de Kerouartz, perc'henned vras ar barrez, o terc'hel an ti-kêr.
Pardon ha foar ar c'hezeg
Ul lec'h pirc'hirinded eo Bulad abaoe an. Ur pardon a vez bep bloaz d'an dibenn-sizhun goude an 8 a viz Gwengolo (Gouel ginivelezh ar Werc'hez Vari). Kregiñ a ra da nav eur noz ha boas ez eur da guitaat an iliz e-kreiz an Oferenn da-heul ar pardoner (ar beleg pennoferenner) da brosesioniñ betek lec'h an Tantad, a vez enaouet neuze. Da c'houde ez eer en-dro d'an iliz da genderc'hel gant an Oferenn. N'eus nemet e Bulad e vez graet er mod-se. Ur foar ar c'hezeg a vez ivez, d'al Lun goude ar pardon, abaoe 1747. Lakaet e vez delwenn Gwerc'hez Bulad war ziskouez en iliz e-pad ar pardon. En oferennoù e vez kanet kantikoù brezhonek, en o zouez : Itron Varia Vulad evel-just, Da Feiz hon Tadoù Kozh... D'ar Gwener da noz : oferenn (al lodenn vrasañ anezhi e brezhoneg), tantad, tan artifis, soubenn evit ar birc'hirined ha bal disko D'ar Sadorn : oferenn vras, soubenn evit ar birc'hirined, lein (merenn) en div ostaleri eus ar barrez, chapeled e brezhoneg ha gousperoù D'al Lun : oferenn ha foar ar c'hezeg, marc'had bras, kirri kozh war blasenn ar skol, merenn en div ostaleri eus ar barrez hag e-kichen sal ar festoù
Gwener Arle
Gwener Arle (Vénus d'Arles e galleg) a zo un delwenn vras, 1.94m a uhelder, pe roman pe hellazat, o skeudenniñ an doueez Afrodite (pe Gwener ar Romaned) hag a zo bremañ e mirdi al Louvre e Pariz. E marmor Hymettus eo graet, ha savet e oa war-dro ar Iañ kantved kent JK.
Soñjal a reer e c'hall bezañ un eildelwenn da Afrodite Thespiae, oberenn Praksiteles, ha goulennet outañ gant he serc'h Frine.
En Eil Kantved e voe graet meneg gant Pausanias ar Beajour eus ur strollad tri, Eros, Frine, hag Afrodite, e Thespiae e Boeotia, e-kreiz Hellaz. Doare Praksiteles a vefe kavet e penn Afrodite, a denn kenañ da benn Afrodite Knidos, a zo diwar zorn Praksiteles hep ket a var.
Dizoloet e voe ar Gwener-se e meur a damm e c'hoariva roman Arle, e Provañs.
623
Diwar-benn ar bloavezh 623 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 623
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 623
Isabella Brant
Tri bugel o doe: Clara, Nikolaas hag Albert. Mervel a reas Isabella Brant gant ar vosenn pa oa 34 bloaz.
Orest
Orest, pe Orestes, zo un anv-den, deuet da vout un anv-badez, a zo e orin e mojennoù Hellaz kozh. Ορεστης / Orestis eo an anv gregach orin, da lavarout eo "an hini a zo war ar menez".
Istor
Da gentañ e oa anv Orestes mab Agamemnon ha Klitaimnestra, breur Elektra hag Ifigenia, roue Mikene, Argos ha Sparta.
Diwar-se eo anv un drajedienn, Orestes gant Euripides.
Anv-badez
Un anv-badez polonek ha saoznek eo. Un anv-badez rusek hag ukrainek eo ivez, ha skrivet eo Орест neuze. Anaout a reer:
Achiet-le-Petit
Achiet-le-Petit a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Yezhoù gongaek ar c'hreiz
Un is-skourr eus ar yezhoù gongaek eo yezhoù gongaek ar c'hreiz, ennañ 1 yezh komzet e Etiopia:
Boul-tenn
Orin
C'hoariet e vez e Kerne Izel (Bro-C'hlazik).
Penaos ez a en-dro ?
2 heuliad a 3 skrinkadenn a vez graet gant pep c'hoarier. Ret eo dezhañ tennañ ar bouloù kuit hep stekiñ ouzh an douar. Ar bouloù a vez lakaet bep tro war ar piltos e fin pep heuliad, pe c'hoazh bep tro ma vezont tennet holl kuit diouzh ar piltos. Ar voulenn greiz a vo lakaet en-dro bep tro ma vo kaset kuit.
Ar poentoù
Pa vez kaset kuit ur voulenn a-gleiz pe a-zehou e vez roet 1 poent. Pa vez kaset kuit an hini greiz e vez roet 2 boent. Pa vez kemeret plas ar voulenn kaset kuit gant ar voulenn bet strinket e vez daougementet poentoù he zalvoudegezh. Ar maout a ya gant an hini en deus paket ar muiañ a boentoù.
De Gorge
De Gorge en izelvroeg hag e flandrezeg kornôgel, anv ofisiel:La Gorgue, a zo ur gumun eus Flandrez Frañs (departamant Norzh), er Westhoek.
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Bered ar C'hommonwealth:Pont du Hem Military Cemetery
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo.
Gregam
Gregam a zo ur gumun eus Breizh e departamant ar Mor-Bihan. Pennlec'h Kanton Gregam eo.
817
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 817
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 817
Sigeheard Essex
Sigeheard Essex a voe roue Essex asambles gant e vreur Swaefred eus 694 da 709. E 705 en doe tabut gant Ine Wessex peogwir en doa gwarezet unan eus e gevelerien. An enkadenn a badas betek sinod Brentford ma'z asantas Sigeheard o c'has kuit eus e rouantelezh tra ma prometas Ine ne dagje ket Essex. Disklaer eo darvoudoù arall ar ren ha n'ouzomp ket hag-eñ e renas asambles betek 709 Sigeheard ha Swaefred pe hag-eñ e varvas Swaefred kent e vreur.
Cardigan
Cardigan zo anv saoznek
Orestes
Orestes zo un anv a gaver e latin hag e meur a yezh all, deuet diwar an anv gregach Orestes, a zo Orest e brezhoneg. Un anv-badez spagnolek ha portugalek eo ivez.
Amzer-vremañ
Un anv poblek eo Orestes e Brazil hag e Kuba, evel a weler.
Mic'hail Bakounin
E yaouankiz
Ganet eo Mic'hail Aleksandrovitch Bakounin d’an 8 a viz Mae 1814 e Priamouc'hino (Прямухино e rannvro Tver, e Rusia), en ur familh eus an noblañs vihan. Chom a ra er gêr betek e 14 vloaz. Kaset eo neuze gant e dad da skol an artilherezh da Sankt-Peterbourg. Laouen eo da gentañ Mic’hail o tañva ur vuhez nevez, met buan e kav pounner aergelc’h ar c’hazarn ha ne soñj nemet en un dra: tec’hout kuit. Un nebeud bloavezhioù war-lerc’h en gra evit gwir. Fuloret eo an tad pa oar ez eo tec’het e vab kuit. Divizout a ra Mic’hail studiañ e Skol-Veur Moskva, eno e kej gant Herzen hag Ogarev (prederourien poblelour ha sokialour) Sankt-Peterbourg. Bakounin n’eo ket reoliek-tre en e labour, met dedennet eo kenañ gant ar brederouriezh alaman. E 1840 ez a Bakounin da v-Berlin, gant skoazell Herzen, evit studiañ prederouriezh Hegel. Mont a ra da gentelioù Werder, kelenner war preder Hegel. Evel Karl Marx hag Friedrich Engels e kaso ar brederouriezh-se war an dachenn sokial ha diwhezatoc’h war hini an dispac’h. Kregiñ a ra Bakounin da zaremprediñ ar bodadoù demokratel. Polis kuzh an Tsar a zo neuze war e seulioù. Divizout a ra Bakounin mont da Suis a-benn pellaat diouzh ar spierien. Da c’houde, e 1844, ez a da Bariz e lec’h ma kej gant Marx hag Engels. Daremprediñ a ra an Alamanted hag ar Boloniz harluet, ha dreist-holl e ra anaoudegezh gant Pierre-Joseph Proudhon. Levezonet-tre eo Bakounin gant preder Proudhon. Er bloavezhioù da heul e tremen Bakounin e amzer o kaozeal hag o tabutal er bodadoù ha kelc’hioù demokratel e Pariz. Goulennet e vez digantañ gant ar Boloniz Yaouank prezegenniñ e koun an dispac’h polonat. Koustañ a raio ker dezhañ ar brezegenn-se pa c'houlenn groñs kannati Rusia ma vo skarzhet eus Bro-C’hall ken ez a neuze da repuiñ e Belgia.
En toull-bac’h
Stlapet eo Bakounin en toull e lec’h ma chom betek e prosez e 1850. Kondaonet eo d’ar marv met cheñchet eo ar c’hastiz : labourioù peurbad az aio gantañ a-benn ar fin. Aostria ha Rusia a c’houlenn kaout anezhañ, gouarnamant Saks a ro anezhañ d’an Aostrianed ha kaset eo da Rusia e miz Mae 1851. Distro eo Bakounin da Rusia, daoust ma n’en doa ket c’hoant mont eno ken. Toullbac’het eo e kreñvlec’h Pêr-ha-Paol. Enno e skriv ul lizher d’an Tsar evit bezañ dieubet. Kaset e vez da Siberia e 1857. E 1861 e tec’h kuit, tremen a ra dre Japan, Los Angeles ha New York hag en em gavout ra e Londrez e fin ar bloavezh.
Oberennoù
E levrioù, hag a zo daveoù evit an diveliourien, a zo niverus, en o zouez:
Yezhoù gongaek an norzh
Un is-skourr eus ar yezhoù gongaek eo yezhoù gongaek an norzh, ennañ 1 yezh komzet e Etiopia:
Yezhoù gongaek ar su
Un isskourr eus ar yezhoù gongaek eo yezhoù gongaek ar su, ennañ 2 yezh komzet en Etiopia:
Jafrez II (kont Anjev)
Jafrez II, pe Geoffroy « Martel » e anv gallek, Gaufridus pe Goffredus e latin, ganet d'ar 14 a viz Here 1006, marvet d'ar 14 a viz Du 1060, a voe kont Vendôme eus 1032 betek 1056, kont Anjev adalek 1040 betek e varv, ha kont Teurgn adalek 1044. Mab e oa da Foulk III, lesanvet Foulk Nerra, kont Anjev, ha d'e wreg  Hildegard Sundgau .
Broudet e voe gant e wreg da ober brezel en Akitania ouzh mibien he fried kentañ, Gwilherm VI hag Eudes. E 1033 e faezhas Gwilherm e Moncontour hag e aloubas Bro-Saintonge. Pa voe lazhet Eudes, en 1039, e-kerzh seziz Mauzé, oc'h arsailhat Jafrez II Thouars, eus koztezenn Jafrez II, eo e vab-kaer Guillaume VII Aigret a zeuas da vout kont Poitiers ha dug Akitania, ha Jafrez neuze a gavas e dro da lakaat e graban war douaroù ar paotr yaouank.
Dimezioù
E 1032 e oa dimezet da Agnes Bourgogn, a oa merc'h da Otte-Guillaume, kont Bourgogn hag Ermentrude de Roucy, hag intañvez Gwilherm V, dug Akitania ha kont Poitiers. Bugel ebet n'o doe, ha Jafrez a gemeras digarez eus o c'herentiezh a drede renk da zispenn an dimeziñ. en 1049 ha 1052. Krediñ a reer eo abalamour ma oa divugel ar priedoù. Addimeziñ a eure nebeud goude gant Grécia, eus tiegezh Langeais, intañvez Berlay Iañ, aotrou Montreuil. He c'has kuit a eure goude da zimeziñ d'ur vaouez a renk uheloc'h, Adèle, merc'h d'ur c'hont Eudes, eus tiegezh Bleaz, a greder. Goude-se, dre abegoù politikel adarre, ha war zigarez e oant kerent a bell, e kasas honnezh kuit ivez, ec'h adkemeras Grécia, hag e roas he lec'h da Adélaïde "Theutonice" ken ar fin.
Bugel ebet
Bugel ebet n'en doe digant e wragez (serc'hed, a skrivas ar venec'h en o c'hronikoù) hag e niz Jafrez III, mab d'e c'hoar Ermengard, a voe kont war e lerc'h.
Amiens
Douaroniezh
Treuzet eo kêr gant ar stêr Somme. Kanol ar Somme a zo bet savet e deroù an.
136 234 annezad zo.
Ardamezioù
En gul e iliavenn en argant, e gab en glazur hadet gant flourdiliz en aour (stumm kozh Frañs).
Melestradurezh
Etre 7 kanton eo rannet Amiens.
Ul lez-varn c'halv zo ivez, hag he zachenn eo 3 departamant ar rannvro.
Henamzer
E-kerzh hañv 367, an impalaer roman Valentinian en em stalias en Amiens, evit adlakaat an urzh roman war Enez-Vreizh.
Alese e oa aet ar c'hont spagnol Theodosius da vrezeliñ en Enez-Vreizh. En e arme e oa e vab Theodosius, hag ur vignon ivez spagnol dezho, Maximus (Magnus Clemens Maximus).
Degouezhet klañv, Valentinian e savas da aogust (= impalaer), e vab Grasian, ar 24 Eost 367, en Amiens.
Mare a-vremañ
Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.
Hentoù
Daou c'hourhent zo : A16 hag A29.
Aer
Aerborzh Amiens-Glisy, e reter kêr.
Hent-houarn
Daou di-gar zo, war an hent Pariz-Boulogne o-daou :
Un trede ti-gar, e-maez kêr, zo un ti-gar Tren Tizh Bras (TTB).
Treuzdougen foran
Meret eo ar rouedad gant Amétis, ur C'hevredad Armerzh Kemmesk. Kaoz zo da staliañ un tramgarr.
Kelennerezh
Tro 30 000 studier zo e kalz skolioù disheñvel :
Mor an Inizi Gall
Mor an Inizi Gall (Cuan Uibhist e gouezeleg, da lavaret eo “mor-bras Uibhist”; Sea of the Hebrides e saozneg) a zo ur mor eus ar Meurvor Atlantel, e gwalarn Bro-Skos, etre div enezeg an Inizi Gall, enne war-dro 500 enezenn, da lavarout eo: Mor an Inizi Gall a sko war-eeun er Meurvor Atlantel er su hag en un doare dieeun gantañ dre meur a strizh-mor a zo etre an Inizi Gall diavaez, er c'hornôg, ha dre ar strizh-mor anvet "The Little Minch", e saozneg. Hennezh a sko er "Minch" en norzh, ur mor all eus ar Meurvor Atlantel.
624
Diwar-benn ar bloavezh 624 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 624
Alincthun
Alincthun a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Sidan-Godlewski
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
1989
Diwar-benn bloavezh 1989 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1989
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1989
Oreste
Oreste zo un anv gallek hag italianek deuet diwar an anv gregach Orestis, a zo Orest e brezhoneg. Un anv-badez eo deuet da vezañ, en Italia dreist-holl.
E galleg
Kavout a reer ar stumm gallek Oreste evel anv-tiegezh:
En italianeg
Ar stumm italianek Oreste zo un anv-badez.
Ceawlin Wessex
Ceawlin eus Wessex (marvet war-dro 593) a oa ur roue eus rouantelezh Wessex er pezh a zo hiziv mervent Bro-Saoz. Marteze e oa ur mab-bihan da Cerdic, roue Wessex, ha mab Cynric. Hervez ar C'hronik Ang-ha-Saoz e voe oberiant eus 568 betek 592 met n'haller ket fiziañ re enni evit ar marevezh-se. Bevañ a rae en un amzer m'edo aloudabet su Bro-Saoz gant ar Saozon. Pa varvas ne veze dalc'het ken 'met rouantelezhioù Dumnonia ha Glastenning gant ar vrezhoned.
Hervez ar C'hronik e stourmas e meur ag emgannoù etre 556 ha 592, en o zouez an emgann anavezet kentañ etre div vagad saozon. N'eo ket sklaer tamm ebet istor e vuhez ha gallout a ra e ren bezañ padet, hervez ar mammennoù, 7, 17 pe 22 bloavezh. Marvet e vefe e 593, ur bloavezh goude bezañ bet faezhet ha kaset kuit deus ar galloud gant Ceol en Emgann Woden's Barrow. Daou vab en defe bet, Cutha ha Cuthwine, met disfiz zo da gaout ouzh an nestedoù a veneg anezho.
Orin
Disklaer eo orin Ceawlin, evel hini darn vrasañ rouaned gentañ Wessex.N'eo ket germanek e anv hag ur brezhon e oa moarvat. Hervez ar C'hronik Angl-ha-Saoz e oa mab Cynric, roue Wessex, met kalz dislavarioù zo en testennoù hag unan eus palioù ar c'hronik a oa diskouez e tiskenne holl rouaned Wessex eus Cerdic. Ouzhpenn-se ne oa ket oberiant Ceawlin en hevelep tolead ha Cynric. Emañ al lec'hioù liammet outañ er c'hronik war-dro tachenn hengounel ar Gewissae, war-dro Dorchester-on-Thames en Oxfordshire tra ma rene Cynric ha Cerdic en aod war-dro Southampton.