cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Urzh Monte Gaudio
Conversió en Orde del Sant Redemptor
En 1196, el descontent amb el mestre general Fralmo de Lucca va provocar-ne una breu escissió de l'orde i la seva desaparició: subtituït per Rodrigo González com a mestre, Fralmo tornà al mestratge anticanònicament i renuncià a la regla cistercenca, promovent la unió de l'orde amb els templers, que va tenir lloc el mateix 1196. Els partirdaris de González, en la seva majoria cavallers castellans i lleonesos, marxaren i formaren un nou orde, l'Orde de Monfragüe a Extremadura, on Alfons VIII de Castella els feu una concessió en 1196, també. En 1221 Ferran III de Castella va unir l'Orde de Monfragüe a l'Orde de Calatrava.
Las reglas de la orden fueron adaptadas a las reglas cistercienses, siendo una orden cien por cien española.
-->
Banniel
Ur groaz ruz ha gwenn a oa war banniel an urzh.
Lennegezh
Ar romant Deus Vult gant Alberto Pertejo-Barrena, diwar-benn ur marc'heg a deu e-barzh an urzh Orden de Santa María de Monte Gaudio.
Proviñs Iwerzhon Nevez
Proviñs Iwerzhon Nevez zo unan eu proviñsoù Papoua Ginea-Nevez, ha meur a enezenn enni.
Inizi ar broviñs
,
Lavongai
Lavongai, pe Hannover-Nevez, New Hanover Island e saozneg (Neuhannover en alamaneg), zo un enezenn en Enezeg Bismarck, un enezeg vras eus Papoua Ginea-Nevez. Er c'hornôg da Iwerzhon-Nevez emañ.
17 000 a dud a oa e 2000.
Ancarano (Italia)
Ancarano zo ur gumun italian e proviñs Teramo en Abruzzo.
Stêr Asón
Ar Stêr Asón zo ur stêr en Cantabria, e hanternoz Spagn, ha 44km hed dezhi, hag a ya d'en em deuler e Mor Kantabria.
Eieniñ a ra er  peña de Azalagua, 680 metr a uhelder, er Parque Natural de los Collados del Asón. Difoupañ a ra eus ur vougev hag ober ul lamm-dour dreist ar Peña. Aberiñ a ra er Ría de Limpias, a zigor war Mor Kantabria, etre Limpias ha Colindres.
Ar stêrioù Bustablado, Gándara, Carranza ha Vallino eo hec'h adstêrioù.
Arsita
Arsita zo ur gumun italian e proviñs Teramo en Abruzzo.
Silian
Silian zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llangybi, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 121 km eus Kerdiz.
Théodore Botrel
Jean-Baptiste-Théodore-Marie Botrel, anavezetoc'h evel Théodore Botrel (1868 e Dinan - 1925 e Pont-Aven), a oa ur sonaozour breizhat, brudet e ganaouennoù a-raok ar Brezel-bed kentañ. La Paimpolaise eo e son brudetañ.
Ría de Limpias
Ría de Limpias zo un aber e Kantabria, e hanternoz Spagn, ma en em daol ar stêr Asón, er c'hreisteiz da gêr Conlindres.
Ur rann eus bae Santoña eo, etre kêriadenn Limpias ha pont Treto, evit ar skourr reter anezhi ; ar skour kornôg a vez graet "Ría de Angustina" anezhi. "Ría de Treto" a lavarer adalek ar pont.
Pierre Elliott Trudeau
Ganet e voe d'an 18 a viz Here 1919 e Montréal, e Kebek. Goude e studioù e Montréal, er Stadoù Unanet, e Pariz hag e Londrez e tistroas da Ganada e 1949. Tapout a reas un tamm brud evel alvokad hag evel stourmer politikel e Kebek. Er bloavezhioù 1960 e krogas d'ober politikerezh da vat, e-barzh Strollad Frankizour Kanada. Dont a reas da vezañ Ministr ar Justis, e 1967, e gouarnamant Lester Bowles Pearson. Dre ma oa ur prezegenner donezonet ha ma embanne soñjoù penn a-raok (war an torr-dimeziñ, an heñvelrevelezh...) e tapas brud buan er c'hazetennoù. E dibenn 1967 e tisklêrias Pearson e oa o kuitaat bed ar politikerezh. Mont a reas Trudeau war ar renk neuze evit kemer penn ar Strollad Frankizour ha dilennet e voe. Evel-se e teuas ivez da vezañ Kentañ Ministr Kanada.
E-pad e zaou respet eo e voe skoulmet liammoù etre Kanada ha Republik Pobl Sina, e 1970, ha gant Kuba e 1976. Gantañ ivez e voe berzet ar c’hastiz a varv e Kanada. Stourm a reas a-enep emsav dizalc’hour Kebek ha labourat a reas da sevel ur santimant a unvaniezh vroadel e Kanada, en ur gas war-raok ur politikerezh a zivyezhegezh ofisiel hag en ur vroañ ar vonreizh. An dud a gav abeg ennañ a lavar e oa un den rok hag en doa kreizennet ar galloud e Kanada, war-goust Kebek dreist-holl met ivez war-goust proviñsoù Kornôg Kanada. E zilez a roas e 1984 ha John Turner a gemeras e lec’h.
Mervel a reas d’an 28 a viz Gwengolo 2000 e Montréal.
E vab Justin Trudeau zo Kentañ Ministr Kanada abaoe 2015.
Inis Oírr
thumb|320px|right|Inis Oírr eo an hini reterañ eus an [[Inizi Árainn]] Inis Oírr (Inisheer eo ar stummm saoznekaet) eo an hini vihanañ hag an hini reterañ eus an Inizi Árainn in Bae Gaillimh, en Iwerzhon. An iwerzhoneg eo yezh pemdeziek an annezidi, un 300 bennak a dud.
Abred e voe kristenaet Inis Oírr, evel an div enezenn all, ha sant patrom an enez eo Caomhán, breur sant Caoimhín (Kevin), diazezer manati brudet Gleann Dá Loch (Glendalough). Dezhañ e oa gouestlet an iliz anvet Teampall Chaomháin ha ne chom nemet rivinoù anezhi.
Padern Avranches
Lidet e vez d'ar 16 a viz Ebrel ha d'an 23 a viz Gwengolo.
E Orleañs, un iliz hag ur barrez a zo dediet d'ar sant-mañ.
Agnadello
Agnadello zo ur gumun en Italia, e Proviñs Cremona ha rannvro Lombardia.
Gunilla Bergström
Gunilla Elisabet Dukure Bergström (ganet d'an 3 a viz Gouere 1942) zo ur skrivagnerez, kazetennerez ha skeudennaouerez eus Göteborg, e Sveden. Brudet eo he rummad levrioù evit ar vugale anvet Alfons Åberg.
Kregiñ a reas Gunilla Bergström da labourat evel kazetennerez e Stockholm e 1966. Labouret he deus evit kazetennoù evel Aftonbladet ha Dagens Nyheter. Stagañ a reas da sevel levrioù evit ar vugale e 1971, hag e 1972 e teuas er-maez al levr kentañ er rummad Alfons Åberg. Abaoe e vev diwar skrivañ levrioù evit ar vugale ha meur a zek levr zo bet savet ganti. Troet int bet e 29 yezh disheñvel hag ouzhpenn eizh milion a skouerennoù zo bet gwerzhet dre ar bed. Pevar milion a skouerennoù zo bet gwerzhet e Sveden hepken.
Bibbiano
Bibbiano zo ur gumun en Italia, e proviñs Reggio Emilia ha rannvro Emilia-Romagna.
Sogn
Istor
En amzer ar Vikinged, e oa ur rouantelezh anvet Sygnafylki. Un toullad rouaned zo anavezet :
Viano (Italia)
Viano zo ur gumun en Italia, e proviñs Reggio Emilia ha rannvro Emilia-Romagna.
Sant Tupedu
Sant Tu-pe-du (pe Tupedu), pe sant Langis, zo ur sant faltaziek bet enoret e Kerglof, meneget gant Yeun ar Gow en e gontadenn Oferenn sant Tu-pe-du e 1942, hag adembannet e Kontadennoù Kerne.
Santa Maria Nuova
Santa Maria Nuova zo un anv-lec'h italianek.
Sant Tupedu
Meneg zo eus ar sant ivez en ur varzhoneg gant Tristan Corbière, Saint Tupetu de Tu-pe-tu en e zastumad Les Amours jaunes (1873).
Fakelienn
Ar fakelienn (liester fakeliennoù) a zo ur blantenn a-orin eus Mec'hiko ha kreisteiz Kalifornia. Fakeliennoù a zo mat evit gwarezin an avalenned nevez plantet.
Biéville-Beuville
Biéville-Beuville a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall, 2 548 annezad enni.
Monumantoù ha traoù heverk
Nijourion e oant holl er Royal Air Force. Mervel a rejont d'ar 6 a viz Even 1944 e-doug an Dilestradeg e-pad an Eil brezel-bed.
Emdroadur ar boblañs 1793-2011
(Mammennoù: ldh/EHESS/Cassini betek 1999 hag INSEE abaoe 2006
Trebedw
Trebedw zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llandyfriog, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 134 km eus Kerdiz.
Castelleone (Cremona)
Castelleone zo ur gumun italian e proviñs Cremona, er Marche.
Menez Vinson
Menez Vinson, pe Torosad Vinson (Vinson Massif e saozneg), eo menez uhelañ Antarktika, gant 4 892 m uhelder.
Aerborzh
Un aerborzh a zo un nijva (pe "tachenn-nij") gant savadurioù hag aveadurioù evit degemer treizhidi ha staliadurioù evit ober mat war-dro an nijerezioù hag evit ma c'hallfent mont ha dont en un doare pervezh.
Santa Maria Nuova (Marche)
Santa Maria Nuova zo ur gumun italian e proviñs Ancona, er Marche.
Ginevra
Ginevra zo un anv-badez italianek hag un anv-lec'h.
Masqat
Masqat (en arabeg: مسقط Masqaṭ), pe Maskat, eo kêr-benn Sultanelezh Oman ha kêr vrasañ ar vro. War aod pleg-mor Oman emañ. E-tro 1 100 000 a dud a oa o vevañ enni e 2008.
Vetto
Vetto zo ur gumun en Italia, e proviñs Reggio Emilia ha rannvro Emilia-Romagna.
Écrammeville
Écrammeville a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant teir c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Formigny-la-Bataille.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|Poull-kannañ
.
Douaroniezh
left|thumb
Cerreto d'Esi
Cerreto d'Esi zo ur gumun italian e proviñs Ancona, er Marche.
Ventasso
Ventasso zo ur gumun en Italia, e proviñs Reggio Emilia ha rannvro Emilia-Romagna.
Dis, quand reviendras-tu ?
Dis, quand reviendras-tu ? zo ur ganaouenn c'hallek savet gant ar ganerez c'hall Barbara. Kanañ a ra an arzourez diwar-benn daou zen dispartiet, ar vaouez o c'hortoz ar gwaz, hag an amzer o tremen.
Kanerien
Dis quand reviendras-tu ? zo bet kanet gant un toullad kanerien all :
Louis Élégoët
Louis Élégoët zo un istorour breizhat. Kelenner istor-douaroniezh ha brezhoneg eo bet e Lesneven. E 1980 en doa savet un dezenn doktorelezh diwar-benn e istor an dud en e gumun, Sant-Neven (Saint-Méen. Vie et déclin d'une civilisation paroissiale dans le Bas-Léon).
Alfred Veur
Alfred Veur (Ælfrēd en hensaozneg, Alfred e saozneg bremañ), ganet war-dro 849 ha marvet d'ar, a voe roue Wessex etre 871 ha 899, ha roue an holl Angled-ha-Saozon adalek 878, ha pa ne vefe ket deuet a-benn da ren war Bro-Saoz a-bezh. Pevare mab ar roue Æthelwulf e oa, ha pignat a reas war tron Wessex goude e vreur Æthelred e 871.
Brudet eo ar roue Alfred dre ma tifennas e rouantelezh diouzh an Daned annezet en Danelaw ha diwar-se e voe lesanvet Alfred "Veur". Trec'h e voe war ar Vikinged e 878 en Emgann Ethandun ha sinañ a reas un emglev ganto evit rannañ Bro-Saoz etre an div gostezenn. Gouzout a reer un nebeud traoù diwar-benn e vuhez dre skridoù ur manac'h kembreat anvet Asser. Gant Alfred e voe gwellaet an deskadurezh hag ar justis en e rouantelezh.
Ur sant eo evit an Iliz katolik roman ha lidet e vez e ouel d'an 12 a viz Kerzu.
Menez Erebus
Menez Erebus a zo ur menez-tan en Antarktika, hag ar menez-tan bev suañ eus ar blanedenn. Emañ en Enez Ross ha 3,794 m eo e uhelder. Dihunet eo ar menez-tan abaoe 1972 ha manet eo bev abaoe.
Llywernog
Llywernog zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Blaenrheidol, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 150km eus Kerdiz.
Elisabeth von Hessen-Darmstadt
Familh ha bugaleaj
Elisabeth a oa eil merc'h da Ludwig IV Hessen-Darmstadt ha da briñsez Alice Breizh-Veur, merc'h da Victoria, rouanez Breizh-Veur. He c'hoar Alix a zeuas da vezañ Impalaerez Rusia goude m'he doa dimezet gant Nikolaz II e miz Du 1894. He c'hoar henañ, Viktoria, a oa dimezet gant Ludwig Battenberg hag a oa mamm-gozh da bried ar rouanez Elesbed II. He c'hoar all, Irena von Hessen-Darmstadt, a oa dimezet gant Heinrich von Preußen, mab da Frederig III. Daou vreur he doa, Ernst Ludwig, dug Hessen, ha Friedrich, marvet en abeg d'an hemophilia e 1873, pa oa tri bloaz.
E 1878 he doa kollet he mamm hag he c'hoar yaouankañ, Marie, abalamour d'an diphteria. An holl dud eus he familh a oa tapet gant ar c'hleñved e miz Du 1878, estreget Ella. Dimeziñ a reas he zad gant Alexandrine von Hutten-Czapska, hag ar merc'hed, Ella hag Alix a veze desavet gant o mamm-gozh Victoria en Osburne House. A-vihanik e oa ar c'hoarezed levezonet gant ar relijion ha skoazellañ a raent o mamm, hag honnezh a oa madoberourez anavezet ha karet gant an dud. Anvet e oa bet Elisabeth en enor Santez Elisabeth Thüringen, lakaet da santez abalamour ma rae vad d'ar re baour.
Er bloavezhioù 1878-1881 e rae ar priñs Gwilherm al lez dezhi hag e seblante e felle dezhañ dimeziñ gant ar briñsez, met Elisabeth ne oa ket plijet gant ar soñj-mañ. Ur priñs all hag a c'halle dimeziñ ganti a oa Friedrich von Baden.
Dugez veur
D'an 3 (15) a viz Mezheven 1884 e timezas Elisabeth gant an dug meur Sergey Aleksandrovitch Romanov en iliz-veur a zo e Palez Goañv e Sant-Petersbourg, hag e teuas da vezañ dugez veur Impalaerezh Rusia. Cheñchet e oa e anv Elisabeth von Hessen-Darmstadt evit Elisaveta Feodorovna, evel ma veze cheñchet d'an holl briñsezed a zimeze gant an duged veur. Ereudet e oa gant ur beleg ortodoks hag ul lid luteriek a oa aozet goude, peogwir e oa chomet protestantez betek 1891. Ne oa ket gwreg an hêr hag evel-se ne ranke ket cheñch he relijion.
Dilojañ a reas daou bried d'ur palez e Nevskiy Prospekt, Palez Beloselskiy-Belozerskiy, anvet goude Sergievskiy. Ur palez all o doa en Ilyinskoye, e-lec'h ma oa savet un ospital hag e veze aozet foarioù evit ar goueriaded. Deskiñ a reas Elizaveta Feodorovna rusianeg mat, ha gallout a rae komz hep pouez-mouezh. Plijout a rae dezhi mont d'an oferennoù ortodoks daoust dezhi bezañ protestantez. E 1888 ez eas Elizaveta Feodorovna hag he gwaz d'an Douar Santel. E 1891 e teuas da vezañ ortodoksez, en desped d'e dad a soñje dezhañ ne oa ket reizh d'e verc'h cheñch relijion, hag unan gwir, hervezañ. Skrivet he doa dezhañ: "Soñjal a raen bepred, lenn a raen, pediñ a raen Doue - evit ma vefe diskouezet din un hent reizh - ha komprenet em eus e c'hallfen kavout ur feiz gwir ha kreñv, hag a rank an den kaout evit bezañ ur c'hristen mat, nemet er relijion-mañ".
Toano (Italia)
Toano zo ur gumun en Italia, e proviñs Reggio Emilia ha rannvro Emilia-Romagna.
Elisabeth von Hessen-Darmstadt
Dugez veur
Evel gwreg jeneral-gouarnour Moskou he doa aozet e 1892 ur gevredigezh evit skoazellañ "bugale ar mammoù paour, ganet hervez al lezenn, met kaset e Ti an Emzivaded e Moskoù, hep kaout gwir da ober se zoken, evel ar vastarded". Seurt kevredigezhioù a oa aozet en holl barrezioù Moskoù hag en holl gêrioù goubernia Voskoù. Ouzhpenn-se e oa Elizaveta Feodorovna e penn Poellgor ar Groaz Ruz.
A-drugarez dezhi ha d'he gwaz e c'halle an dug meur Nikolaz Aleksandrovitch chom e darempred gant ar briñsez Alix pa ne oa ket c'hoazh e dud plijet gant e c'hoant da zimeziñ ganti. Ha goude, p'he doa he c'hoar kalz douetañs pa ranke cheñch he relijion evel gwreg an hêr hag Impalaerez Rusia da zont, he doa skoazellet Elizaveta Feodorovna anezhi da ober he menoz.
An dugez veur a oa ul livourez donezonet. Treset he doa un emboltred e mod al livour Alfons Mucha, levezonet hag awenet gantañ, ha poltred he c'hoar Aleksandra Feodorovna, savet e 1897.
Elizaveta Feodorovna ha Sergey Aleksandrovitch n'o doa ket bugale, met desevel a raent bugale an dug meur Pavel Aleksandrovitch, Maria Pavlovna ha Dmitriy Pavlovitch. Mervel a reas o mamm e 1891 goude ma oa ganet Dmitriy, ha Pavel Aleksandrovitch en doa kavet ur vaouez all, dimezet er mare-se, Olga Paley. Honnezh he doa ganet dezhañ ur mab e 1897. N'en doa ket roet an impalaer e aotre dezhañ da zimeziñ gant Olga, p'he doa dilezet he gwaz, hag evel-se e oant dimezet e Livorno ha kuitaet Rusia, ha daou vugel an dug meur a oa chomet gant Elizaveta Feodorovna.
Pa oa kroget ar brezel etre Rusia ha Japan e 1904 e aozas Elizaveta Feodorovna ur poellgor ispisial evit skoazellañ ar soudarded.
Cantabri
Cantabri a veze laret gant ar Romaned eus un toullad pobloù o chom e hanternoz ledenez Iberia. Amaya e oa o c'hêr-benn. En-dro dezho e oa Autrigones, Astured ha pobloù all
Ar pobloù
Sed anvioù an 11 pobl kantabr:
Sant'Ilario d'Enza
Sant'Ilario d'Enza zo ur gumun en Italia, e proviñs Reggio Emilia ha rannvro Emilia-Romagna.
Divyezheger
divyezhegezh
Bangor Teifi
Bangor Teifi zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llandyfrïog, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 134 km eus Kerdiz.
Priz levrioù an inizi
Priz levrioù an inizi (Prix du livre insulaire e galleg) zo un hollad prizioù lennegel gallek roet en Eusa abaoe 1999 da genver Saloñs al levrioù en inizi aozet gant ar gevredigezh Sevenadur, arzoù ha lizhiri an inizi.
Divyezhek e c'hell bezañ al levrioù keit ma vezont intentet gant ar c'hallegerien.
Batalha dos Guararapes
Batalha dos Guararapes zo un anv portugalek a roer
Roll al levrioù brezhonek troet diwar yezhoù all, hervez ar bloavezhioù
Setu amañ ur roll eus al levrioù brezhonek troet diwar yezhoù all, hervez ar bloavezhioù.
Listenn kumunioù Pernambuco
Sede anvioù 185 kumun (município) Pernambuco, e Brazil.
San Polo d'Enza
San Polo d'Enza zo ur gumun en Italia, e proviñs Reggio Emilia ha rannvro Emilia-Romagna.
Listenn kumunioù Pernambuco
right|350px|thumb|Kartenn municípios Pernambuco
J. E. Mainer
Joseph Emmett Mainer pe J. E. Mainer( 1898 – 1971) a oa ur violoñser stadunanat, brudet war-lerc'h amzervezh Gid Tanner hag e Skillet Lickers.
Satanig Pincoya
Ar Satanig Pincoya (liester: Sataniged Pincoya) a zo un evn-mor, Oceanites pincoyae an anv skiantel anezhañ. Dizoloet eo bet e 2011 ha deskrivet ent-skiantel e 2013.
Menezioù Baining
Ar Menez Sinewit (2,438 m) eo ar menez uhelañ.
Rubiera
Rubiera zo ur gumun en Italia, e proviñs Reggio Emilia ha rannvro Emilia-Romagna.
Aber (Ceredigion)
Aber zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanwenog, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 125 km eus Kerdiz.
Matte painting
Ar matte painting a zo un doare da filmañ en ur livañ ur c'hinkladur en ur leuskel lec'hioù goullo, e-lec'h ma vo lakaet unan pe veur a leurenn bet filmet en a-raok.
An doare mañ a servij d'ober kalz a ginkladur disheñvel hep bezañ rediet da sevel endroioù bras. Implijet eo bet kalz er filmoù skiant faltazi (evel Star Wars da skouer), peogwir e c'haller ijinañ ar pezh a venner.
Doareoù kozh d'ober
Gwechall e veze implijet livaj akrilek war panelloù gwer evit ober taolennoù gant mentoù disheñvel (taolennoù daou vetrad karrez dreist-holl), gant tammoù dislivet e lec'hioù a zo. Ur gwir leurenn a oa troet er memes koulz en ur zoujañ d'an toulloù bet laosket war an daolenn wer. Bez' e oa tri doare da lakaat asambles an en-dro bet livet hag al leurenn gant an aktourien :
Diouzh padelezh ar senenn e kemm live munudoù al livadurioù war wer : dindan peder eilenn ne vo ket gwelet ar munudoù gant al lagad, goude dek eilenn e vo ret strivañ war ar munudoù. Ur senenn filmet war an deiz a c'houlenno muioc'h a labour eget unan diouzh noz. Ouzhpenn-se e vez labouret muioc'h war kreiz an oberenn eget war he bord dre ma vez sellet aze da gentañ.
Doareoù nevez d'ober
En deiz a hiziv, ar matte painting a zo graet gant an urzhiataer, gant un doare 3 ment (3D) peurvuiañ, evit dont da vezañ ur gwir endro niverel. Ret eo ober meur a gwiskad en ur veskañ an aktourien hag an endro.
Zanu-PF
Ar Zimbabwe African National Union – Patriotic Front, berraet e ZANU–PF, eo ar strollad e penn Zimbabwe abaoe dieubidigezh ar vro e 1980. Ar strollad a zo bet mestroniet gant Robert Mugabe abaoe 1975. Da gentañ e oa-eñ kentañ ministr ar vro gant ar Zimbabwe African National Union (ZANU) ha goude-se prezidant ar vro e 1987 pa voe kendeuzet ar ZANU gant ar Zimbabwe African People's Union (ZAPU). Adanvet e oa bet unaniezh an daou strollad e ZANU–PF. E 2014 e oa bet lakaet Grace Mugabe, gwreg ar prezidant, e penn kostezenn maouezed ar strollad.
D'an 19 a viz Du 2017, ar ZANU-PF a skarzhe Robert Mugabe (1924-2019) evel penn ar strollad. En e blas e oa lakaet ar besprezidant Emmerson Mnangagwa a oa deuet neuze da vezañ prezidant nevez Zimbabwe.
Cinuit Alt Clut
Cinuit (Cynwyd e kembraeg) a vije bet roue Alt Clut, anavezet e saozneg evel Strathclyde, el lodenn eus Enez Vreizh a zo bet anvet Hen Ogledd, pe an Hanternoz kozh. Mab e oa da Ceretic Guletic, a oa ar brezelour Ceredig meneget gant Sant Padrig en ul lizher.
Tad e oa da Dumnagual Hen, hervez Lignezoù Harley.
Hervez Bonedd Gwŷr y Gogledd eo Idnyuet, mab da MaCsen WlediG, a oa tad da Dumnagual
Acaill
Acaill pe Oileán Acla (hervez an iwerzhoneg), Achill Island (hervez ar saozneg, distaget ), zo un enezenn vras war aod kornôg Iwerzhon, e kontelezh Maigh Eo. Enezenn vrasañ Iwerzhon eo. Stag eo ouzh an douar-bras war-bouez ar Pont Michael Davitt zo etre kêriadennoù Gob an Choire, en enez, ha Poll Raithní, war an douar-bras.
E 2006 e save poblañs an enezenn da 2 7000 a dud. A-raok Naonegezh Vras Iwerzhon, e-kreiz an, e oa en tu-hont da 6 000 a dud o vevañ eno. Abaoe miliadoù a vloavezhioù ez eus tud o vevañ en Acaill, pa'z eus bet kavet ur bez eus Nevezoadvezh ar Maen (5000 bloaz zo) ha pa'z eus roudoù all a ziskouez e oa tud o vevañ eno war-dro 3 000 kent JK. Er Gaeltacht emañ al lodenn c'hevred eus an enezenn, daoust ma n'eo ket gwall greñv an iwerzhoneg enni ken. Diazezet eo armerzh Acaill, bremañ, war an touristerezh dreist-holl.
Cruachán eo ar poent uhelañ eus Acaill. Emañ ar beg-se 688 metr a-us ar mor hag eno emañ tornaodoù uhelañ Iwerzhon. Ur menez all, Sliabh Mór, e-kreiz an enez, a dap 672 metr uhelder.
Owain Foel
Mab e oa marteze d'ar roue Máel Coluim, mab da Dyfnwal ab Owain, hag a oa bet rouaned Strat Clut. Owain Foel en em gannas skoaz ouzh skoaz gant ar Skosiz en Emgann Carham e 1018.
Kimbe
Kimbe eo kêr-benn proviñs Breizh-Nevez ar C'hornôg, en Enez Breizh-Nevez, an enezenn vrasañ eus Enezeg Bismarck, e Papoua Ginea-Nevez, war aod Bae Kimbe.
Agder
Agder a oa unan eus rouantelezhioù Norge er Grennamzer.
Rolo (Italia)
Rolo zo ur gumun en Italia, e proviñs Reggio Emilia ha rannvro Emilia-Romagna.
Sevastopol
Sevastopol (Севасто́поль, Sevastopol’, en ukraineg ha rusianeg, Aqyar e tatareg Krimea) a zo ur gêr gant ur statud ispisial e Krimea, ur republik emren eus Ukraina, hag ur porzh war ar Mor Du. 340 297 a dud a oa o vevañ enni e 2011. Porzh stag ul lodenn vras eus Lestraz Rusia ar Mor Du eo, daoust ma 'mañ en Ukraina. Feurmet eo gant ar Rusianed betek 2024.
D’an 18 a viz Meurzh 2014 eo lakaet da vezañ ur gêr gevreadel eus Rusia, met n'eo degemeret kement-se gant ar gumuniezh etrebroadel.
Istor
Savet e oa bet kêr e 1783 gant Katelin II Rusia ha deuet da vezañ porzh brezel bras Impalaeriezh Rusia hag URSS.
Rouantelezh Land
Rouantelezh Land a oa unan eus rouantelezhioù Norge er Grennamzer, hiriv un distrig en Oppland, e Norge, hag enni kumunioù Nordre Land ha Søndre Land.
Land a oa ur formannskapsdistrikt adal 1837, rannet etre Nordre Land ha Søndre Land en 1847, hag er bloaz-se e oa 9 199 a dud o chom enni.
Reggiolo
Reggiolo zo ur gumun en Italia, e proviñs Reggio Emilia ha rannvro Emilia-Romagna.
Blaengeuffordd
Blaengeuffordd zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Melindwr, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 153 km eus Kerdiz.
Gudbrandsdal
Gudbrandsdal a oa unan eus rouantelezhioù Norge er Grennamzer.
Clarac
Clarac zo un anv-lec'h okitanek.
Grace Mugabe
Grace Ntombizodwa Mugabe, ganet Marufu d'an 23 a viz Gouhere 1965, zo gwreg prezidant kozh Zimbabwe, Robert Mugabe. Bet e oa ar First Lady e Zimbabwe etre 1996 hag ar mare ma voe skarzhet he gwaz eus ar galloud e miz Du 2017. Klasket he devoa bezañ hêr Robert Mugabe ha kemer ar galloud war ar vro. Evit en ober he devoa skarzhet Emmerson Mnangagwa eus ar vro.
Ne ouier ket kalz traoù diwar he fenn abaoe an taol-Stad gant Arme Broadel Zimbabwe a lakas Emmerson Mnangagwa er galloud.
Gwelet e oa fall pa oa First Lady abalamour ma rene ur vuhez a zispignoù sot, lesanvet e oa « Gucci Grace » dre ar vro.
Buhez
Grace Ntombizodwa Mugabe a oa ganet e Benoni e Suafrika d'an 23 a viz Gouhere 1965.
E 2014, Mugabe a lakeas anezhi e penn kostezenn merc'hed ar strollad politikel er galloud Zanu-PF. Dre ma oa gwreg d'an diktatour ha ma vez tamallet dezhi bezañ bogodet kalz arc'hant gant doareoù amsklaer ez eo difennet outi dont-tre en Unvaniezh Europat hag er Rouantelezh-Unanet.
Na h-Eileanan a-staigh
Na h-Eileanan a-staigh  eo anv gouezelek ofisiel rannvro an inizi e gwalarn tostañ Bro-Skos (The Inner Hebrides e saozneg), etre a douar-bras hag an inizi all anvet Na h-Eileanan Siar (Outer Hebrides e saozneg).
Sed an inizi brasañ eus Na h-Eileanan a-staigh:
Callithrix mauesi
Callithrix mauesi ( pe Mico mauesi) a zo ur spesad primated eus kerentiad ar Cebidae.
Doareoù pennañ
Ur pevarzroadeg-deiz an hini eo.
Boued
Bevañ a ra al loen diwar amprevaned ha frouezh kement ha diwar ar gom a ver diouzh rusk gwez 'zo.
Annez
Ne gaver al loen nemet war glannoù kornôg Rio Maués Açu, e stad Amazonas (Brazil), ma plij ar c'hoadegi trovanel gleb stank dezhañ.
Rummatadur
Renket eo en isgenad Callithrix (Mico).
Jaboatão dos Guararapes
thumb|left|240px|Traezheg Candeias thumb|260px|Sede pelec'h emañ Jaboatão dos Guararapes e stad Pernambuco
Jaboatão dos Guararapes zo ur gêr vras en arvor Pernambuco, e Brazil. Eil brasañ kêr ar stad eo, war-lerc'h Recife, ar gêr-benn amezek.
Douaroniezh
665 387 a dud a oa o chom enni e 2007. 256 km² eo gorread ar gumun.
Greanterezh
Ur gêr c'hreantel eo, hag eno ez eus diazezet kompagnunezhioù etrebroadel bras evel Coca Cola pe Unilever. Diorroet eo an douristelezh ivez.
Quattro Castella
Quattro Castella zo ur gumun en Italia, e proviñs Reggio Emilia ha rannvro Emilia-Romagna.
Franz Bopp
Franz Bopp (1791, Mainz - 1867, Berlin) a oa ur yezhour alaman a labouras kalz war ar yezhoù indezeuropek.
Eus 1821 da 1864 e kelennas, e Berlin, ar sañskriteg hag ar yezhoniezh hollek.
Lucrezia d'Este
Anaout a reer div vaouez anvet Lucrezia d'Este.
Hadeland
Hadeland a oa unan eus rouantelezhioù Norge er Grennamzer.
Bernard Boudin de Tromelin
Bernard-Marie Boudin (1735-1816), kont Trovilin ha Kergreiz e Plouganoù, a oa un ofiser a vor. E anv en deus roet da Enez Tromelin.
The Hitchhiker's Guide to the Galaxy
The Hitchhiker's Guide to the Galaxy (Sturlevr ar Bizmeutaer er Stergoumoulen) zo ur stirad fent ha skiant-faltazi savet gant ar skrivagner saoz Douglas Adams (1952-2011).
Boulc'het e oa bet gant un abadenn skingomz war BBC Radio 4 e 1978. Azasaet eo bet e stummoù all, hag aet eo d'un oberenn liesvedia etrebroadel. E-touez an azasadennoù ez eus pezhioù-c'hoari, pemp levr embannet etre 1979 ha 1992, ur c'hwec'hvet levr skrivet gant Eoin Colfer e 2009, ur stirad skinwel, ur c'hoari video war urzhiataer, ha bannoù-treset. Ur film zo bet produet gant Hollywood, er Rouantelezh-Unanet, deuet er-maez e miz Ebrel 2005. Gant Douglas Adams eo bet krouet ul lodenn eus an azasadennoù-mañ, al levrioù, ar stirad skinwel, ar c'hoari ha brouilhed film Hollywood en o zouez.
Eus an oberenn-mañ e teu ar Goulenn Veur diwar-benn ar Vuhez, an Hollved ha Pep Tra, a zo bet savet, hervez an istor, ouzh ur robot hollouiziek, en defe lakaet 7 milion a vloavezhioù ha hanter evit respont "42". Kement-se zo troet d'ur meme war an Internet, ha kavet e vez daveoù d'an niver-mañ en ur bern oberennoù all.
Taddea Malaspina
Taddea Malaspina (1505 - ?) a oa ur varkizez italian hag a oa serc'h da Alessandro de' Medici, dug Firenze, e deroù ar bloavezhioù 1530 betek war-dro 1537, ha moarvat ivez mamm da zaou eus e vugale, Giulio di Alessandro de' Medici ha Giulia de' Medici.
He buhez
Merc'h e oa da Antonio Alberico II Malaspina, markiz Massa, ha Lucrezia d'Este. Dimeziñ a reas da Giambattista Boiardo di Scandiano Goude marv he fried ha hini he zad e vevas Taddea gant he mamm e Firenze. Un toullad serc'heged he doe, hag Alessandro en o zouez. Gant he c'hoar Ricciarda ez eas an titl goude marv o zad. Dre eured Ricciarda e oa kar an tiegezh d'ar pab Inosant VIII. Ricciarda a oa bet ivez serc'h da Alessandro de' Medici. ,.
Alessandro de' Medici zo bet poltredet gant Pontormo, war-dro 1534. Gwelout a reer an Dug, gwisket e du, o tresañ dremm ur vaouez. Krediñ a c'haller e oa ur prof evit Taddea Malaspina An iliz anvet Chiesa della Madonna del Carmine ha manati Santa Chiara e Massa, hiziv e proviñs Massa Carrara, a voe savet war urzh Taddea Malaspina hag a zo en o sav bepred. .
Hålogaland
Hålogaland a oa unan eus rouantelezhioù Norge er Grennamzer.
Biéville
Biéville zo un anv-lec'h gallek e Normandi.
Azia ar Mervent
Azia ar Mervent, pe a-wechoù Azia ar C'hornaoueg, pe Kornôgazia, a zo un termen a vez graet mui-ouzh-mui gantañ e-lec'h Reter-Nesañ pe Reter-Kreiz a vez gwelet evel bezañ ur sell eus savboent Europa hepken. Lakaet e vez e-barzh ar riezoù eus al Ledenez Arab (Arabia Saoudat, Yemen, Oman, EAU, Qatar, Bahrayn, Koweit), reoù Kaokaz ar su (Jorjia, Armenia, Azerbaidjan), Iran, hag ar pezh a zo etre an daou: Anatolia gant Turkia, hag ar pezh a vez anvet alies “ar Greskenn Strujus” (Siria, Liban, Israel, Palestina, Jordania, Iraq). Kiprenez, a zo un enezenn e reter ar Mor Kreizdouar. Un darnig eus Egipt (Sinai) a zo ivez da vezañ lakaet en isrannved-mañ evit a sell an douaroniezh.
Rouantelezhioù Norge
Rouantelehioù bihan Norvegia (norvegeg: Småkongedømme i Norge) a reer eus an 29 domani a oa er vro a-raok ma vije unvanet gant ar roue Harald ar Melegan er bloaz 872.
Domanioù politikel e oant, lod anezho ker bihan hag ur gêriadenn, melestret gant ur penn dilennet hervez al lezennoù gladdalc'hel german a oa un hêrezh eus an Impalaeriezh roman hag eus an Iliz kristen. Dibabet gant ar boblañs e veze ar pennoù kentañ ; buan avat e voe hêrezhel ar garg, met pep penn nevez a ranke kaout asant ar bobl kent ren. Teir c'harg a zeue gant an titl : bout barner dirak bodadegoù ar boblañs, bout beleg pa veze aberzhioù relijiel ha bout pennkadour pa veze brezel.
Dre m'eo ar skridoù anvet kongesagaer e norvegeg, "sagaoù ar rouaned", bet savet adalek an betek ar  — da vihanañ 200 vloaz goude marv Harald Iañ ar Melegan — ar mammennoù nemeto a zo deuet betek ennomp, den ne oar resis pet rouantelezh vihan a oa, petra e oa titl ar pennoù e gwirionez, na pelec'h edo bevennoù an domanioù-se.
Setu amañ ul listenn, diglok dre ret neuze, eus ar rouantelezhioù bihan a zo anavezet, gant anvioù ar pennoù pa'z eus bet kavet meneg anezho ; lod eus ar pennoù-se zo mojennel pe hanter vojennel avat : e lizherennoù stouet emañ o anvioù ; lod pennoù a renas war veur a zomani.
◆ Hedmark An dachenn ma voe diazezet Oslo e-tro ar bloaz 1049 eo Vingulmark.
Blaen Celyn
Blaen Celyn zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llangrannog, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 143 km eus Kerdiz.
Sycharth
Sycharth zo ur pennkêr bihan e Llangedwyn e Powys e reter Kembre, nepell diouzh Oswestry ha harzoù Bro-Saoz. Eno e oa bet ganet Owain Glyndŵr hag aspadennoù eus ur voudenn-gastell ma reas e annez a weler c'hoazh en hanternoz d'ar pennkêr.
Ur c'hastell heñvel a voe gant Owain Glyndŵr ivez e Glyndyfrdwy e-kichen Corwen, e biz Kembre.
Poviglio
Poviglio zo ur gumun en Italia, e proviñs Reggio Emilia ha rannvro Emilia-Romagna.
Colleville-Montgomery
Colleville-Montgomery, gwechall:Colleville sur-Orne, a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
kantved
Eil brezel-bed: soudarded an 3de Rannlu Troadegiezh breizhveurat a zilestras e Colleville da 7 eur 30 d'ar 6 a viz Even 1944. Kemeret e voe ar poent-kreñv alaman "Morris" tro un eur goude merenn gant ar 1st Suffolk Regiment: an difennourion alaman en em rentas diouzhtu. Ar poent-kreñv "Hillman" a voe tapet tro 8 eur noz gant an hevelep soudarded saoz goude div argadenn.
1946:Colleville-sur-Orne a gemmas anv. Anvet e voe Colleville-Montgomery en enor d'ar jeneral saoz Bernard Montgomery.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb
.
Melestradurezh
Ar c'huzul-kêr a zo 19 ezel ennañ, ar maer ha 5 eilmaer en o zouez.
Hardanger
Hardanger a oa unan eus rouantelezhioù Norge er Grennamzer.
Ginevra de' Medici
Ginevra de' Medici a oa ur briñsez eus an Tiegezh Medici, e Firenze, da vare an Azginivelezh italian.
Merc'h e oa da Lorenzo il Popolano de' Medici.
Dimeziñ a eure da Giovanni degli Albizzi (1479 - 1527), a oa eus un tiegezh enebet ouzh ar Medici.
He bugale
Pevar mab o doe:
E 1527 e varvas he gwaz gant ar vosenn.
Palestina fiziadour
Palestina fiziadour (saozneg : Palestine ; arabeg : فلسطين‎ Filasţīn ; hebraeg : פָּלֶשְׂתִּינָה (א"י) Palestína (EY), "EY" a zo "Eretz Yisrael") a oa melestradur Palestina gant ar Rouantelezh-Unanet etre 1920 ha 1948, rannet diouzh an Impalaeriezh Otoman goude ar Brezel-bed kentañ. Roet a oa bet fiziadur d'an R-U gant KAB e 1923 ; ur fiziadur a oa evit Palestina hag evit Jordania a oa hanter zizalc'h dindan lignez an Hachemited betek e peurzizalc'husted e 1946.
Novellara
Novellara zo ur gumun en Italia, e proviñs Reggio Emilia ha rannvro Emilia-Romagna.
Biéville (Manche)
Biéville zo ur gumun c'hall eus Manche, e kanton Torigni-sur-Vire.
Palestina fiziadour
Aloubet eo bet an douaroù-mañ gant Breizh-Veur e 1917, pa oant bet lakaet e rannvro Siria gant an Impalaeriezh Otoman. Bet o deus ar fiziadur evit lakaat tiriadoù an Impalaeriezh Otoman da vezañ emren pe dizalc'h. Mare emsav ar Sioniz a-enep an enepyuzevegezh hag ivez savidigezh broadelouriezh arabek Palestina a-enep ar Sioniz e voe mare ar fiziadur.
Stad Israel hag an Tiriadoù Palestinat eo Palestina fiziadour hiziv.
François de Rugy
Abaoe 2007 ez eo kannad, dilennet war anv ar Re C'hlas, ha kenbrezidant ar strollad EELV e Bodadenn Vroadel Bro-C'hall, a-gevret gant Barbara Pompili eo bet etre 2012 ha 2015.
Abaoe 2008 ez eo kuzulier-kêr ivez en Orvez, ha kuzulier e Meurgêr Naoned. E miz Eost 2015 en deus roet e zilez eus ar strollad EELV. Bet eo prezidant ar Vodadenn Vroadel etre Gouere 2017 ha Gwengolo 2018 ha ministr-Stad an Ekologiezh etre Gwengolo 2018 ha Gouere 2019.
Un ti-hañv en doa de Rugy en enez Eusa, a-raok gwerzhañ anezhañ evit kaout un ti e kreizteiz Bro-C'hall.
Dave ha notennoù
[[
Vira
Vira zo un anv-lec'h katalanek, italianek, hag okitanek.
Rouantelezh Hedmark
Hedmark (en norseg: Heinafylki1 ) a oa unan eus rouantelezhioù Norge er Grennamzer. Hiriv eo ur gontelezh, Hedmark
Trinovantes
Trinovantes pe Trinobantes eo anv ar bobl vrezhon a veve e mervent Enez Vreizh, a-raok donedigezh ar Romaned. Camulodunum, anvet Colchester hiziv, e oa o c'hêr-benn. Bevañ a raent en hanternoz d'ar stêr Tavoez, en Essex ha Suffolk hirie. Anavezet int dre skridoù Julius Caesar, Augustus (Res Gestae Divi Augusti), Tacitus (Annales) hag ivez dre Historia Regum Britanniae ar C'hembread Jafrez Menoe
Joachim Friedrich
Joachim Friedrich zo una anv-badez alamanek kevrennek, diwar Joachim ha Friedrich, anv meur a zen:
Rouantelezh Hordaland
Hordaland a oa unan eus rouantelezhioù Norge er Grennamzer.
Piñsetezig
Ur biñsetezig zo ur benveg a selvij da gregiñ e-barzh traoù bihan. Meur a implij zo dezho.
Vingulmark
Vingulmark a oa unan eus rouantelezhioù Norge er Grennamzer.
Piñsetezig
Surjianerezh
Darn a servij d'ober war-dro ar goulioù.
Blev
Darn a selvij d'ar merc'hed da zisvleviñ o abrantoù.
Oswestry
Oswestry, pe Croesoswallt e kembraeg, zo ur gêrig eus kornôg Bro-Saoz, e Swydd Amwythig, pe Shropshire e saozneg, tost da harzoù reter Kembre.
E-pad meur a gantved e voe Croesoswallt e Kembre. Hag e-pad meur a zek vloaz e veze moullet ar sizhunieg Y Cymro eno.
Trøndelag
Trøndelag a oa unan eus rouantelezhioù Norge er Grennamzer.
Azia ar C'hreiz
Azia ar C'hreiz a zo un isrannved lec'hiet en Azia. En un doare strizh, ha hervez implij ar Broadoù Unanet eo ar riezoù a zo etre Mor Kaspia er c'hornaoueg, Republik Pobl Sina er reter, Rusia en norzh, hag Afghanistan er su, da lavaret eo: Kazakstan, Kyrgyzstan, Ouzbekistan, Tadjikistan, Turkmenistan. En un doare ledanoc'h (evel ma vez termenet gant UNESCO da skouer), e lakaer e-barzh Afghanistan, Kornaoueg Republik Pobl Sina (Turkestan, Tibet ha pelloc'h), Mongolia, lodennoù su Sibiria, ha tammoù eus norzh Iran, Pakistan, India (Jammu ha Kachmir).
Le Vernet
Le Vernet zo un anv-lec'h gallek.
Pedro II Portugal
Pedro II (1646-1706), roue Portugal, a oa mab d'ar roue João IV.
Dimezioù ha bugale
Pedro II en doe tri bugel e-maez a briedelezh:
Orkdalen
Orkdalen a oa unan eus rouantelezhioù Norge er Grennamzer.
Enkelados mab Ouranos
Enkelados (Ἐγκέλαδος) a oa unan eus ar Ramzed e gwengelouriezh Hellaz. Ganet e oa diwar Gaia (an Douar), hag Ouranos (an Oabl). Stourm a reas ouzh Athena e-kerzh Brezel ar Ramzed. Beziet e voe er Menez Etna, e Sikilia.
Port Laoise
Port Laoise, skrivet ivez Portlaoise e saozneg (distaget [] en iwerzhoneg, [] e saozneg), zo ur gêr eus kreiz Iwerzhon, e kontelezh Laois. Kêr-benn ar gontelezh eo. E 2011 e oa 20,145 a dud o chom enni.
Enkelados mab Ouranos
Gwengel
En Ion, e skriv Euripides e tremenas an emgann en Azeuldi Apollo Delfi, lec'h ma "voe savet skoed-gorgon Athena a-enep Enkelados".
Abeg an dispuilh tanveneziek hag ar c'hrenoù-douar
Ag Enkelados (evel euzhviled a zo bet beziet dindan menezioù-tan) e lavared e oa abeg an dispuilh tanveneziek hag ar c'hrenoù-douar. Dispuilhoù Menez Etna a veze graet c'hwezh Enkelados anezho, hag ar c'hrenoù-douar a darzhe pa oa korf Enkelados o eilpennañ. Da skwer e Virgil: Enkelados, e gorf rufanet gant luc'hed, toullbac'het, gourvezet, a vane bev: e anal a rae ar c'hwezhoù tan eus skalfoù Aitna ; ha ma tivize eilpennañ hag e lakaat en tu arall, Inizi Trinakria a grene, hag ar moged a c'holoe an oabl. Barzhoneg Aetna ag ar c'hantved 1añ (Marteze skrivet gant Lucilius ar Yaouank):"E doureier Trinakria e varvas Enkelados, hag a voe beziet dindan an Aitna. Ar menez a-us e benn, e teuc'he dizehan, gant c'hwezadennoù tan gwastus ag e gorzailhenn."
Port Laoise
Brudet eo toull-bac'h Port Laoise : bod zo bet roet ennañ da veur a stourmer eus an Irish Republican Army bac'het e Republik Iwerzhon.
E miz Mezheven 2007 e oa bet dilennet Rotimi Adebari, genidik eus Nigeria, e penn kuzul-kêr Port Laoise. Ar wech kentañ e oa d'un den du bezañ dilennet da vaer en Iwerzhon.
Hent Sant Jakez
Hent Sant Jakez (pe Camiño de Santiago e galizeg) eo anv an hent, pe an hentoù, a gase pirc'hirined ar Grennamzer da-vetek iliz-veur Santiago de Compostela, e Galiza, e gwalarn ledenez Iberia, e-lec'h ma vije bet beziet relegoù an abostol Jakez an Henañ, hervez ar vojenn, war-lerc'h ma voe kavet ar relegoù-se e Libredón, en Santiago de Compostela, e-kerzh ren Alfonso II Asturiez, roue Galiza hag Asturiez.
Coris aygula
Coris aygula zo ur spesad pesked.
Annez
Bevañ a ra eus Meurvor Indez da Meurvor Habask.
Namdalen
Namdalen a oa unan eus rouantelezhioù Norge er Grennamzer.
Montecchio Emilia
Montecchio Emilia zo ur gumun en Italia, e proviñs Reggio Emilia ha rannvro Emilia-Romagna.
Gwask (kouez)
Ur gwask pe ur wask zo ur benveg da zerc'hel ar c'houez lakaet da sec'hañ ouzh ur gordenn, pe ur stign bennak.
Charles Étienne Brasseur de Bourbourg
Kalz e skoazellas e skridoù, e embannadurioù hag e labour evit adkavout dielloù istorel dianket, da ledañ gouiziegezh a-zivout yezhoù, skridoù, istor ha sevenadur ar ranndir-se; dreist-holl e pledas gant ar sevenadurezhioù maya hag aztek. Padal, e vrizhlakadennoù diwar-benn an darempredoù a vije bet etre an Henvayaed ha kevandir kollet Atlantis a sachas evezh Ignatius L. Donnelly hag a vroudas brizhskiant ar Vayanegezh.
Deroù e vuhez ha skridoù
Ganet e oa bet e Bourbourg, ur gêrig vihan eus Flandrez nepell eus Dukark dres d'ar mare ma oa an Impalaeriezh c'hall kentañ o vont d'an traoñ.
Hag eñ yaouankik, mont a reas da c'h-Gent e Stad dizalc'h nevez Belgia da studiañ an deologiezh hag ar brederouriezh.
Eno e teuas da vezañ dedennet gant ar skrivañ hag e 1837, pa oa 23 bloaz e stagas da sevel pleustradoù evit ur gelaouenn barizian. Meur a istor a skrivas neuze (oc'h ober gant ul lesanv), en o zouez unan diwar-benn Jeruzalem. Danevelloù romantel a embannas, eus ar re a oa diouzh ar c'hiz d'an ampoent. Unan anezho Le Sérapéon a voe burutellet strizh ha rebechet e voe outi bezañ gwall dost ouzh hini François-René de Chateaubriand Les Martyrs embannet e 1809.
Tamallet e voe meur a wezh ouzh Brasseur de Bourbourg a-hed e vuhez bezañ preizhet skridoù na oant ket bet savet gantañ hag embann traoù diresis betek re.
Daoust d'ar pismigadennoù-se, derc'hel a reas e vrud evel kefredour ha skrivagner yaouank ampart da greskiñ. Mont a reas da Roma da chom e 1845 ma voe beleget d'an oad a 30.
Kaset da Gebek
Bloaz a-raok en doa sachet evezh ar C'hanadian Léon Gingras goude ma kejas gantañ e Roma. Evit doare e oa bet bamet hennezh gant spered an den yaouank. Aspediñ a reas e vignon ha keneil an aotrou Charles-Félix Cazeau, Vikel-vras Kebek da reiñ ur garg da Brasseur de Bourbourg er c'hloerdi eno. Kerkent hag e 1844 e krogas an aotrou Gingras da waskañ ha da genskrivañ evit ma "...vefe dispac'het e kement doare zo a-benn suraat ma ne nijfe ket kuit ul labous ken dispar da Vontreal e-lec'h ma vefe priziet".
E kêr Kebek e stagas da labourat evel kelenner war istor an Iliz er c'hloerdi (kloerdi Kebek diazezet e 1663). Prestik goude-se e chomas a-sav da gelenn evit abegoù n'int ket anavezet.
Marteze peogwir en doa un tamm amzer vak, stagañ a reas Brasseur de Bourbourg gant un enklask diwar-benn istor arc'heskopti Kebek ha, peurgetket, an diazezer anezhañ er François de Laval, kentañ Eskob katolik Kebek (tennañ a ra an université Laval, a zeuas da-heul ar c'hloerdi, hec'h anv diouzh an eskob-se). E deroù 1866 e voe embannet buhez Laval, disoc'hoù e enklaskoù en dielloù. Evit doare ne voe ket degemeret mat-mat al labour-se gant lod eus keneiled Brasseur de Bourbourg rak tabut a savas ha diwarnañ e voe diaesaet pe distabilaet e saviad eno mod pe vod. Gouzout a reer ivez e tisplije hin c'harv goañvoù Kebek dezhañ, da varn diouzh arroudoù bet skrivet gantañ diwezhatoc'h en e Istor eus ar C'hanada. Kement-se a voe ivez pennkaoz marteze ma tivizas kuitaat ar vro prestik goude.
Dilezel a reas ar c'hloerdi en hevelep bloavezh ha distreiñ da Voston ma kavas ur garg en eskopti. Anvet e voe da Vikel-vras an eskopti gant an eskob John Bernard Fitzpatrick en em gleve gantañ, splann eo, un tamm mat gwelloc'h eget gant e superiored kozh.
Touzañ blev
Touzañ blev a vez graet gant an dud na fell ket dezho gwelout blev war o fenn, gant un douzerez, pe un aotenn da lemel ar barv, hag a droc'h ar blev a-rez kroc'hen ar c'hlopenn.
Kastiz
Dre gastiz e veze touzet pennoù an dud kondaonet, evel re ar c'haleourien.
Charles Étienne Brasseur de Bourbourg
Kaset da Gebek
E-tro penn ar bloaz e tistroas da Europa. Tremen a reas ur pennadig amzer e Roma hag e Madrid e-sigur ur raktres nevez ma oa war-nes kemer perzh ennañ : mont da Greizamerika.
Alfonso II
Alfonso II zo anv meur a zen:
Charles Étienne Brasseur de Bourbourg
Beajoù hag ergerzhadennoù dre Greizamerika
Adalek 1848 betek 1863 e veajas a-zevri evel misioner dre Vec'hiko ha Kreizamerika.
Kokopo
Kokopo eo kêr-benn proviñs Breizh-Nevez ar Reter, en Enez Breizh-Nevez, an enezenn vrasañ eus Enezeg Bismarck, e Papoua Ginea-Nevez.
Charles Étienne Brasseur de Bourbourg
Beajoù hag ergerzhadennoù dre Greizamerika
E-keit-se e lakaas e evezh e hendraezoù Kreizamerika ha dont a reas da vezañ barrek war teoriennoù ha soñjoù ar mare diwar-benn istor ar ranndir-se hag ar sevenadurezhioù rakkolombian a chome da neuze gwall anavezet ha komprenet-nebeut o lec'hiadoù hag o monumantoù c'hoazh.
Kokopo
Gwechall e oa Rabaul, distrujet gant ur menez-tan.
Charles Étienne Brasseur de Bourbourg
Beajoù hag ergerzhadennoù dre Greizamerika
O tennañ gounid kement eus an titouroù bet dastumet gantañ a-drugarez d'e veajoù dre ar vro hag eus ar pezh a oa bet bodet gant studierien all ec'h embannas e 1857–1859 un istor eus sevenadurezh an Azteked a gaved ennañ kement a oa anavezet pe a greded anavezout diwar-benn an impalaeriezh kozh-se bet trec'het ha kaset d'an traoñ un tri-c'hant vloaz bennak abretoc'h gant ar gonkistadored spagnol a gemeras harp evit se war enebourien an Azteked a veve dindan o beli.
Kas a reas da benn enklaskoù a-zivout yezhoù indian Kreizamerika hag an treuzlizherennadur anezho el lizherenneg latin. Etre 1861 ha 1864 ec'h embannas hag e voullas un dastumad dielloù bet skrivet e yezhoù indian.
E 1864, setu eñ arkeologour en ergerzhadenn vrezel c'hall. Da-heul al labour-se e voe embannet e levr Monuments anciens du Mexique gant ar gouarnamant gall e 1866.
thumb|right|200px|Pajenn tennet eus embannadur Brasseur de Bourbourg [[Diego de Landa Relación de las Cosas de Yucatán, gant lizherenneg vrudet de Landa.]]
Dizoloadenn labourioù Diego de Landa
E 1862, tra ma oa o furchal dielloù Akademiezh roueel an Istor e Madrid evit kavout danvez a-zivout an Douar-Nevez en em gavas gant un eilskrid krennet eus un dornskrid a oa bet skrivet da gentañ gant ar c'hloareg spagnol Diego de Landa e-tro ar bloaz 1566. Bet e oa bet De Landa unan eus ar re a oa bet karget da hadañ ar feiz kristen e-mesk ar Vayaed en douaroù nevez c'hounezet gant ar Spagnoled e Kreizamerika goude aloubadeg spagnol ar Yucatán. Eno en doa bevet e-pad meur a vloaz. Skrivet e voe e zornskrid gantañ pa rankas distreiñ dre heg da Spagn ma voe barnet evit bezañ fallgaset ur prosez inkizision. Didamallet e voe hag e tistroas diwezhatoc'h d'an Douar-Nevez ma voe anvet Eskob Yucatán. En dornskrid e enrollas de Landa kalz a ditouroù diwar-benn ar Vayaed hag o boazioù bevañ, evezhiadennoù diazezet war studi boazioù ar Vayaed, ar bevañ en o ser hag ar c'homz gant titourerien vaya. Brasseur de Bourbourg avat a lakaas e evezh dreist-holl war ur pennad ma eilskrive de Landa ar pezh a lavare bezañ ul "lizherenneg" eus ar hieroglifoù maya, anezho reizhiad-skrivañ an hensevenadurezh vaya a chome digomprenus d'an holl. Er pennad-se, en doa de Landa merket arouezennoù, pe c'hlifoù, a oa sañset klotañ gant lizherennoù al lizherenneg spagnol evel ma oant bet displeget dezhañ gant an titourer bet aterset gantañ. En em rentañ a reas kont Brasseur de Bourbourg e c'halle an dizoloadenn-se bezañ an alc'hwez a c'hallfer dibrennañ gantañ kevrin ar skritur maya hag ec'h embannas e ziskuilhadenn en ur voullañ an dornskrid (en un embannadur divyezhek spagnoleg-galleg) e dibenn ar bloaz 1863 dindan an titl Relation des choses de Yucatán de Diego de Landa.
Embannadur ar Popol Vuh
E 1861 ec'h embannas Brasseur de Bourbourg ul labour heverk all : un droidigezh e galleg eus ar Popol Vuh, unan eus levrioù santel ar Quiché (K'iche') Vayaed. Asambles gantañ e lakaas ur yezhadur eus ar yezh K'iche' hag ur studiadenn diwar-benn ar vitologiezh vaya.
Goulakadennoù diwar-benn Atlantis
En e Grammaire de la langue quichée (1862) e krogas Brasseur da skrivañ diwar-benn Atlantis. El levr-se ec'h embannas e gredenn ma oa bet eus ar vro gollet deskrivet gant Platon. Hervezañ he doa tapet ar vro-se ul live sevenadurel uhel a-raok savidigezh sevenadurezhioù Europa hag Azia. Kinnig a reas gwelet e yezhoù Amerika orin ar gerioù europat ha pers hag embann a reas e oa bet darempredoù ingal etre an Douar-Nevez hag ar bed kozh.
E 1866, e voe embannet Monuments anciens du Mexique (Palenque, et autres ruines de l'ancienne civilisation du Mexique) gant un destenn dindan dorn Brasseur de Bourbourg kinklet gant tresadennoù meurdezus Jean-Frédéric Waldeck. Ha pa vefe bet diazezet deskrivadur Waldeck eus dismantroù Palenque war un anaoudegezh wirion eus al lec'h, e adsavadennoù arzel a oa bet kaeraet evit lakaat war wel un darempred strizh etre an arz hag ar savouriezh vaya ha re Henamzer glasel Roma ha Gres. Diskuilhet e voe goude-se pegen falset e oa bet an tresadennoù-se met re ziwezhat e voe evit mirout ouzh labour arzel Waldeck da lakaat brizhkredennoù da sevel diwar-benn an darempredoù etre hensevenadurioù Amerika ha re ar Bed kozh, dre kevandir Atlantis pergen.