cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Timbroù Kengevread Norzh Alamagn
Evit keoded Hamburg ez eus savet un timbr ¼ schilling, warnañ ar meneg ouzhpenn "STADTPOSTBRIEF HAMBURG".
Kejadenn
staliet eo er sal L230, er savadur L, e kampus Keryann.
1316
Diwar-benn bloavezh 1316 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Kejadenn
2008-2009
Tud ar burev e 2008-2009 zo:
1316
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1316
Kejadenn
2008-2009
An traoù 'vez aozet gant an holl er gevredigezh avat.
Timbroù Kengevread Norzh Alamagn
E deroù 1869 eo krog ar Postoù da embann timbroù gant dentoù. D’ar 1añ a viz Meurzh an timbroù 10 gr ha 30 gr zo moulet war ur paper-parch ispisial, implijet evit greantelezeh ar sevel folennoù-aour (anvet « goldbeater's skin » e saozneg), a-benn mirout ouzh eil implij an timbroù.
Windhoek
Windhoek (distaget ['vɪnthʊk]) pe Ai-Gams e namaeg eo kêr-benn ha kêr vrasañ Namibia en Afrika.
Kejadenn
2008-2009
Kentelioù kinniget:
Timbroù Kengevread Norzh Alamagn
D’ar 1añ a viz Genver 1872 ez eus paouezet gant timbroù ar Gengevread, erlec’hiet gant re an Impalaeriezh alaman.
Windhoek
Windhoek a voe savet e 1838 ha 279.042 a annezidi a oa e 2005.
Kejadenn
2008-2009
-Dañs eus Breizh (gant Jan-Mai Ricaud eus Malastred ha Charlène)
-Kan ha Diskan (gantañ adarre)
-Gallaoueg
Kweriseg
Ur yezh papouek eus skourr yezhoù al lennoù hag ar c'hompezennoù eo ar c'hweriseg (kwerisa) komzet gant tro-dro da 15-20 den (2000) e Papoua ar C'hornaoueg.
1316
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1316
Kejadenn
2008-2009
Aozet 'vez ivez festoù-noz, dibennoù-sizhun evit degemer an deraouidi.
Tud eus Kejadenn a vo a youl-vat evit festoù-noz aozet gant Skeudenn Bro-Roazhon, da skouer Yaouank e miz Du e Roazhon.
Puig-Kanariez
Ar puig-Kanariez a zo un evn amprevanetaer, Phylloscopus canariensis an anv skiantel anezhañ.
Rummatadur
Gant evnoniourien 'zo e vez renket ar puig-Kanariez er c'herentiad Sylviidae c'hoazh.
Morleon Zeland Nevez
Morleon Zeland-Nevez (Phocarctos hookeri) a zo ur bronneg mor kigdebrer eus ar c'herentiad Otariidae. Ar spesad nemetañ eo er genad Phocarctos.
Kweriseg
Ur yezh damvarv an hini eo.
Isère (stêr)
<HR noShade> An Isère (e galleg; Isera en arpitaneg, Isèra en okitaneg), zo ur stêr eus Savoia ha Daofinez. 298,1 km eo he hed ha diskenn a ra eus an Alpoù ha redek dre un departamant anvet Isère ivez. Adstêr eo d'ar Ron nepell diouzh Valence.
Tekno
Ur seurt sonerezh elektronek eo an tekno pe techno, krouet e miz Kerzu 1974 (« Autobahn » gant Kraftwek, lakaet e kenvers e SUA). En em ziorret eo er bloavezhioù 1980 e kêr Detroit, met, evit tud zo, ar diarogad a oa Ar Beatles gant o c'hanaouenn « Tomorrow Never Knows » war o albom Revolver e 1966. Evit tud all eo Pink Floyd gant «On the Run» e 1977. Kazimant an holl dammoù tekno a vez graet e Home-Studio hag a vez adjubennet gant an DJoù e festivalioù brasoc'h-brasañ. An tekno zo ur sonerezh dispar dreist-holl,ur sonerezh evit dañsal. Levezon gentañ ar musik-mañ zo bet an House eus Chicago, an Elektro, ar Wave hag ar Funk. Er bloavezhioù 1990 e teuas berzh kentañ an techno e Detroit.
Istor an tekno
Krouet e 1970 ar stroll alaman Kraftwerk zo menganet a gwir talbenn evel al levezon termen eus an arzourien o deus krouet an tekno. Ma gant holl eus ar pladennrolladur ouzh Kraftek en deus anavezet ur gwir pennvad bedel, div bladenn en deus aroueziet pouezh ar strollad en tekno. Da gentañ « Autobahn » eus an albom deuet e-maez e viz Kerzu 1974 hag a ziskouezh war e 22 vunutenn alak war wel kazimant tout elfennoù muzik a vo en tekno da zont.
Goude eo an albom « Trans Europe Express » krouet e 1977, gant Juan Atkins, Derrick May ha Kevin Souderson gant an hanter ouzh an abadenn radio « Midnight Funk Association » kinniget gant Charles « Electrifing Mojo » Johnson etre 1977 ha 1980 ha disip en e hed Trans Europe Express, Juan Atkins, Derrick May hag Kevin Sounderson a zo 3 c'hamarad lesanvet « The Bellive Three » eus anv ar skolaj e lec'h o doa kejet.
E kevezerezh gant Kraftwerk, Giorgio Moroder, Tangerine Dream, The B-52's, Yello ha kalz arzourien europat all met ie da arzourien amerikan evel Prince pe George Clinton e-giz holl arzourien ar Motown, «The Bellive Three » a ginnig o zri an abadenn « Midnight Funk Association » evel an diflip en deus laket anezhañ da broduañ ar sonerezh nevez mañ hepdale anavezet bremañ evel tekno. Juan Atkins a lavar ouzhpenn en deus gelaouet Kraftwerk an eztaol ouzh an hoalad elektronek o gann. En o sellout ouzh an istor, emañ pa zo bet krouet an dauio Cybotron a Juan Atkins kenaoz an holl levezon digemeret eus « The Electrifying Mojo » hag en deus krouet ur sonerezh dostoc'h c'hoazh ouzh hini Kraftwerk en o gemer koulskoude e zistañs gant an dilez da viken eus framm ar ganaouenn (degasadur/koulebennoù /diskan). E 1985 Juan Atkins en deus krouet al label dizalc'h Metropolex heuliet gant al labelioù Transmat (Derrick May 1986) ha KMS (Kevin Saunderson 1987).
An tekno eus bremañ
Ma z'eo atav empenn sonerrezh Juan Atkins, Derrick May hag Kèvin Saunderson o deus roet d'an tekno e letrenn dañsus hag festiv. C'hoariet en abadennoù radio pe er festoù c'hlub eus skolajioù Détroit a teu an tekno da vezañ ur sonerezh daspunerezh ha fest epennvad a chomo pell he c'hêr orin. Un nebeud kleuboù a ra o gwellidigezh en Music-Institute e kreiz-kêr Dètroit krouet gant Derrick May. Memes ma n'en deus ket bet ur hirhoal ar c'hlub mañ en deus anavezet anv kaer etrevroadel gant presterezhiouù o DJ o frikerezhiañ nozioù zo ha gant e ostaleri ne zabar servij nemet jus frouezh ha smart-drink (evaj hep alkool). Richie hawtin en deus graet e c'hentañ armajoù.
Ar productour sonerezh en deus kemeret ar term "tekno" en un doare hollegaet goude 1984 gant an tamm Techno City eus Cybroton. Met n'eo nemet gant an dont er-maez ouzh "Techno! The New Dance Sound Of Dètroit" gant al label virgin e 1988 en deus kroget ar ger-mañ da gemr e stêr eus bremañ.
Ar festoù tekno
Breizh zo unañ eus ar rannvroioù pennañ evit an tekno, kalz a teknivalioù bras-kennañ a zo war an dachenn vreizhat. Un teknival bras a zo e Penn-Ar-Bed eo Astropolis e Brest aozet e miz Eost bep bloaz. Kalz a DJoù teu eus Breizh, peogwir eo ur rannvro reputet kennañ evit e sonnerezh, ur tamm bras eus an DJoù breizhat a teu e Astropolis An tekno-Parade zo ivez ur seurt "teknival" met e e stradoù un gêr vras gant sonerezh uhel-kenañ, alies e kaver milionoù a dud eus Frañs a-bezh, dont a ra ar bolbla-wezhioù eus an tu all eus ar vro evit darvoudoù e giz-se.
E-pad pell eo bet lakaet a-gostez ar sonerezh tekno gant dalc'hourien ar sevenadur amerikan en ur mod peogwir ar sonnerienhag aar productour a oa du. E Bro-Saoz hag e Bro-C'hall en deus kemeret ur seurt marjinalisasion peogwir e oa keñveriet ar fellel. Ur koñsekañs a vo gant gwellidigezh ur pempilh kaled eus ar tekno gant ar "Rave-Partie"ha goude gant ar "Free-Partie". ar tekno he deus dispac'het bed ar sonnerezh gant he c'hostez dieub hag a enep koñvers. DJioù zo o deus bet c'hoant da chom hep lak an doare "star-sistem" muzikal en o c'hoari kuzhaet. Daft Punk en deus miret e pad pell ar spered-se hep en em ziskouez en o c'hlipoù-video.
Michelotto Corella
Michelotto Corella (Michelotto Coreglia pe Michele di Corella) a oa ur c'h-Condottiero spagnol ganet e Valencia (Spagn), en eil hanter ar XVvet kantved ha drouklazhet e Milano (Lombardia) e miz Genver 1508. Brezeliñ a eure en Italia gant Cesare Borgia.
E vuhez
Anaoudegezh a reas gant Cesare Borgia pa oa oc'h ober e studi e kêr Pisa. Mont a reas da heul Cesare, sentiñ outañ, hag evel ma oa un den kriz eo eñ an hini a rae al lazhañ. N'oar ket evit kontañ na pet den a vuntras. War urzh e vestr e krougas gant ur gordenn biolin (Corda Pisana a veze graet anezhi) Vitellozzo Vitelli hag Oliverotto da Fermo, e Senigallia d'an 31 a viz Kerzu 1502.
Tapet e voe e 1503, ha bac'het e Firenze da gentañ, hag e Roma goude, ma voe aterset ha jahinet. Daoust da se e nac'has diskuliañ sekredoù an Tiegezh Borgia. E 1505 e voe lezet da vont, ha dre hanterouriezh Machiavelli e voe gopraet gant kêr Firenze evel bargello. Daou vloaz e chomas eno, betek 1507. E 1508 e voe lazhet e Milano gant Spagnoled all, met n'ouzer ket war urzh piv.
Bever (Belgia)
Bever (e galleg: Biévène) a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez. Ur gumun gant aesamantoù yezhel eo.
Adrastea (loarenn)
Adrastea (gresianeg Αδράστεια) pe Yaou XIV eo an eil loarenn dostañ eus Yaou. Dizoloet eo bet e 1979 gant ar sontenn Voyager II hag anvet e oa bet S/1979 J 1 da neuze. Hec'h anv ofisiel a voe roet dezhi e 1983. Dont a ra eus Adrastea, merc'h Zeus hag Ananke.
Al loarenn ziabarzh vihanañ eus Yaou eo. Al loarenn gentañ dizoloet gant ul lestr etreblanedennek kentoc'h eget gant ur pellseller eo.
E-barzh gwalenn bennañ emañ ha posupl eo e vefe furmet homañ gant materi skrapet diouti. E-barzh radius Roche emañ met bihan a-walc'h eo da zerc'hel ouzh efedoù-lanv. E-barzh kelc'htro a-sav Yaou emañ, ar pezh a dalvez emañ o tostaat diouti goustadik.
Liammoù diavaez
strollad Amalthea
Yezhoù tchoumachek
thumb|222px|Takad ar yezhoù tchoumachek a-raok donedigezh Europiz eno
Ur familh-yezhoù ar yezhoù tchoumachek (saozneg: Chumash pe Chumashan), enni 7 yezh komzet war aodoù su Kalifornia er Stadoù Unanet.
Marv eo an holl yezhoù er familh-mañ, aet da anaon Mary Yee, an hini diwezhañ a rae gant an barbaregneg e 1965.
Disheñvel-tre e oa an obispegneg diouzh ar yezhoù tchoumacheg all. Div rannyezh eus an hevelep yezh e c'helle bezañ an inesegneg hag ar barbaregneg. Nebeud-tre a dielloù a chom diwar-benn ar pourisimegneg. Meur a rannyezh ventouregnek a oa. Meur a isrannyezh krouzegnek a oa ivez komzet war Enez Santa Cruz ha Enez Santa Rosa, met kaset e oa bet an holl dud a rae gante d'an douarvras e penn-kentañ ar bloavezhioù 1800.
Savet e oa bet anvioù ar obispegneg, pourisimegneg, inesegneg, barbaregneg hag ar ventouregneg diwar anv an Misionoù frañsiskanek bet adlc'hiet ar boblañs enne.
Moger Vras Sina
Moger Vras Sina (e sinaeg 長城, pinyin : Chángchéng, da lavaret eo : « hir » + « kêr mogeriet » ; e tibeteg : rgya-nag lcags-ri རྒྱ་ནག་ལྕགས་རི da lavaret eo « menez houarn Sina ») eo ar savadur hirañ savet gant mab-den war an douar. 6400 km hed zo dezhi, adalek Korea betek dezerzh Gobi. Etre 5 ha 7 metr tevder he deus hag etre 5 ha 17 metr uhelder. A-hed ar voger e kaver tourioù ged, nepell an eil diouzh egile. Er reter eo emañ en he meurdezusañ ; pelloc’h er c’hornôg n’eo mui, e lec’hioù zo, nemet ur savenn-douar vras.
Ur voger difenn eo, savet dreist-holl adalek dibenn ar XIVvet kantved betek deroù ar XVIIvet kantved, e-pad ar remziad Ming.
Savet e voe ar voger-se gant Sinaiz evit difenn o bro diouzh argadennoù gant ar Vongoled hag an Durked. A-raok e oa bet mogerioù all c’hoazh savet ken abred hag an IIIe kantved kt JK, da vare ar remziad Qin, da ziwall diouzh meuriadoù a oa o vevañ er pezh zo bremañ Mongolia ha Manchouria. En em astenn a ra ar Voger a-hed 6 700 km, adalek Shanhaiguan (山海关) er reter, betek Jiayuguan (嘉峪关) er c’hornôg.
Ha gwelet e vez eus al loar ?
Lavaret e vez ez eo Moger Vras Sina ar savadur nemetañ zo bet savet gant mab-den a c’heller gwelet eus an egor. Er bloavezhioù 1930 e voe skrivet e vefe gwelet eus al loar. Met kement-se n’eo ket gwir rak ar Voger Vras n’eo ket ledan a-walc’h.
Peogwir e varvas kalz a vicherourien, pa oant o sevel ar Voger, ha peogwir e voent douaret e-kichen, e lavarer diwar-benn Moger Vras Sina ez eo ar « vered vrasañ zo er bed ».
Papaseneg
Ur yezh papouek eus skourr yezhoù al lennoù hag ar c'hompezennoù eo ar papaseneg (papasena) komzet gant tro-dro da 400 den (1982) e Papoua ar C'hornaoueg.
Ventouregneg
Ur yezh varv an hini eo, bet komzet gwechall war ribloù su Kalifornia er Stadoù-Unanet.
Papaseneg
Tost eo d'an iaoeg.
Otarienn an hanternoz
Otarienn an hanternoz (Callorhinus ursinus) a zo ur bronneg mor kigdebrer eus ar c'herentiad Otariidae. Ar spesad nemetañ eo er genad Callorhinus.
thumb|left|250px|Tiriad otarienn an hanternoz
Pourisimegneg
Ur yezh varv an hini eo, bet komzet gwechall war ribloù su Kalifornia er Stadoù-Unanet.
Cédric Le Hénaff
Cédric Le Hénaff a oa ur c'hoarier mell-droad breizhat ganet d'an 19 a viz Ebrel 1984 e Brest. E 2010 eo bet dibabet evit c'hoari Corsica Cup dindan roched skipailh Breizh. Daoust dezhañ bezañ eilc'hoarier e plantas ar pal a roas an trec'h da Vreizh a-enep Togo e-pad ar c'hrogad evit an trede flas.
Anthony Le Gall
Anthony Le Gall a zo ur c'hoarier mell-droad breizhat ganet d'ar 7 a viz Meurzh 1985 e Montroulez. Dibabet eo bet gant skipailh Breizh e 2010 evit kemer perzh e Corsica Cup. Tager eo e Angoulême CFC.
Hébuterne
Hébuterne a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
1713
Diwar-benn bloavezh 1713 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1713
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1713
Sandhi
Graet e vez sandhi (diwar ar sañskriteg संधि 'saṃdhi'; "liamm") gant ar yezhadurourien (da heul re India) eus kemmadurioù fonetikel a c'hoarvez gant ar soniadoù e degouezhioù 'zo. Arabat kemmeskañ ar c'hemmadurioù a c'hoarvez e brezhoneg hag e yezhoù all diwar abegoù yezhadurel hag ar sandhioù a c'hoarvez diwar abegoù fonetikel.
Pa c'hoarvez ar sandhioù e penn kentañ pe e dibenn ar gerioù e vez graet diavaez anezho ha pa c'hoarvezont e diabarzh ar gerioù e vez graet diabarzh anezho.
Sandhioù sañskritek
Renablet ha studiet pizh e oa bet ar sandhioù sañskritek hag ar reolennoù a ren anezho abaoe ouzhpenn 2500 vloaz zo en oberenn ar yezhadurour sanskritek Pānini (560-480 kent JK), an astādhyāyī. Lod anezho a zo heñvel e brezhoneg hag e sañskriteg.
Sandhioù diavaez
Pa vez heuliet kensonenn dibenn ur ger gant ur vogalenn e teu, dre vras, ar gensonenn-se da vezañ mouezhiet:
Nemedennoù
Ar gerioù a echu gant "s" + kensonenn a chom divouezh:
Kaletadur
A-wechoù, war-lerc'h ur gensonenn-dibenn, e c'hell ur gensonenn deroù-ger kaletaat ha dont da vezañ divouezh:
Sandhioù diabarzh
Gallout a reer kavout sandhioù diabarzh e brezhoneg pa vez savet gerioù diwar meur a elfenn, ur rakger hag ur wrizienn da skouer.
Skouerioù:
Sandhi tonennel
Sandhioù a c'hell c'hoarvezout gant tonennoù daou c'her kichen-ha-kichen. Graet e vez sandhioù tonennel anezho.
Obispegneg
Ur yezh tchoumachek eo an obispegneg (saozneg: Obispeño).
1317
Diwar-benn bloavezh 1317 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Obispegneg
Ur yezh varv an hini eo, bet komzet gwechall war ribloù su Kalifornia er Stadoù-Unanet.
1317
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1317
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1317
Stêranvadurezh
Ar stêranvadurezh eo ar skiant a bled gant studi anvioù ar stêrioù hag an dourredennoù dre vras. Klasket e vez an anvioù e-keñver ar gerdarzh (orin ar ger, pe etimologiezh). Ur studi a bouez eo evit an douriawourien o deus ezhomm anavezout anvioù ar stêrioù a vez studiet ganto.
Yezhoù orin an anvioù
An anvioù stêrioù koulz ar re a gaver liammet gant an torosennadur (anvioù an uhelennoù hag ar menezioù, dreist-holl) a vez miret e-pad kantvedoù pe milvedoù alies. Alies-tre e chom ar penngef en ur yezh kozh hag aet da get dindan gwiskamant ur yezh all hag en deus aloubet an tiriadoù ma red ar stêr drezo. Koulskoude e vez diaes-tre bezañ sur ma kaver un anv ha ne vefe ket e yezh orin koshoc'h c'hoazh eget ar yezh lakaet evel e hini gant an arbennigourien.
Anvioù stêrioù e yezhoù indezeuropek
Sell ivez ouzh stêranvadurezh Breizh
Puig-Rusia
Ar puig-Rusia (liester : puiged-Rusia) pe puig arwer (liester : puiged arwer) a zo ur spesad golvaneged, Phylloscopus trochiloides (pe Seicercus trochiloides) an anv skiantel anezhañ.
Morleon Patagonia
Morleon Patagonia (Otaria flavescens) a zo ur bronneg mor kigdebrer eus ar c'herentiad Otariidae. Ar spesad nemetañ eo er genad Otaria.
Puig-Rusia
Rummatadur
Gant evnoniourien 'zo e vez renket ar puig-Rusia er c'herentiad Sylviidae c'hoazh.
Morleon Patagonia
thumb|left|250px|Tiriad morleon Patagonia
Drogenbos
Drogenbos a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez. Ur gumun gant aesamantoù yezhel eo.
Ynys Dewi
300px|thumb|Ynys Dewi, gwelet eus an [[douar-bras]] Ynys Dewi (Enez Dewi e brezhoneg, Ramsey Island e saozneg) zo un enezenn en arvor kontelezh Penfro, dirak Tyddewi.
Enez Dewi n'eo ket ouzhpenn 3,2km he hed ha 136 metr he uhelder. An trede enez vrasañ e Kembre eo memes tra, war-lerc'h Enez Mon hag Enez Cybi.
Istor
Gwelet a reer an dismantroù eus div chapel vihan, pe gentoc'h daou di-bediñ, war an enez. Savet e oant bet gant menec'h, pell zo. Hervez ar vojenn e vije bet sant Dewi o'n em gavout gant sant Padrig eno.
Unan eus an daou di-bediñ-se a vije bet savet gant sant Iestyn (Jestin e brezhoneg, Justinian e latin), war-dro ar bloavezh 500. Ur manac'h eus Breizh e oa Jestin, a-hervez, hag ober a reas e annez war an enez gant un nebeud diskibien dezhañ, pa oa bet roet an douar-se dezho gant sant Dewi.
Labouret e veze douar an enez, betek kreiz an ha gant an annezidi e veze gwerzhet ed, amann ha gloan war an douar-bras betek 1964. E 1968 e oa bet gwerzhet an enez d'ar gevredigezh RSPB da vont d'ober ur gwarezva evned. Reuniged a c'haller gwelet tro-dro d'an enez ivez e miz Eost hag e miz Gwengolo.
Arctocephalus
Arctocephalus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.
Spesadoù
8 spesad otaried zo ennañ :
16 Kerzu
Darvoudoù
thumb|right|150px|An TK Bremen
Kensonenn teod-gweuz
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn teod-gweuz pe 'kensonenn beg-gweuz (saoz.: linguolabial consonant pe apicolabials) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn kendistaget ganti an teod hag ar gweuz da lec'hioù distagañ pennañ war un dro, da lâret eo e tostae teod pe lavnenn an teod ouzh ar gweuz uhelañ sachet d'an taroñ war un dro betek stekiñ ouzh an teod.
Post-ar-vezh
Post-ar-vezh, post-an-dalc'h, post-ar-c'holier, post-an-dro-c'houzoug, bouilhouer a reer eus ur post, e koad pe e maen, savet e-kreiz ur gêr hag a veze staget outañ an dud kondaonet gant al lez-varn evit ober dezho ur vezhekadenn dirak ar bobl. Gallout a rae an den kondaonet chom stag aze pe e-pas un nebeud eurvezhioù hepken pe a-hed meur a zevezh, dindan ar seizh amzer.
Kensonenn teod-gweuz
Ral a wezh e vez implijet seurt kensonennoù gant yezhoù ar bed, met kavet e vezont en un toullad yezhoù komzet e Vanuatu hag ivez e oumotineg (umotína) aet da get nevez 'zo e Brazil hag ivez e Zapotekeg Coatlán. left|thumb|Lec'hiadur an teod
Post-ar-vezh
Peurvuiañ e veze taolet legumaj brein, loened marv pe vein d'an dud a veze mezhekaet evel-se. A-wechoù e varvent gant an taolioù plantet gant an dremenerien, dreist-holl pa veze tamallet dezho bezañ muntrerien griz.
Kensonenn teod-gweuz
Hervez reolennoù treuzskrivañ al lizhrenneg fonetikel etrebroadel e vez implijet ur sin diakritek gantañ stumm un evn war nij skrivet dindan un arouezenn evit diskwel ez eus ur gensonenn teod-gweuz anezhi:
Lannildud
Lannildud a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Lokournan, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Post-ar-vezh
Hiziv c'hoazh e weler postoù-ar-vezh graet e mein e lod kêrioù en Europa.
Lannildud
E 1869 e voe kresket gorread kumun Lannildud pa voe staget outi douaroù a oa e genoù an Aber-Ildud hag a oa e kumun Porspoder betek neuze.
Arondisamant Dinan
Arondisamant Dinan a zo ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Aodoù-an-Arvor e rannvro Breizh.
Post-ar-vezh
Istor
Meneget ez eus bet postoù-ar-vezh e meur a vro e-kreiz ar Grennamzer.
Arondisamant Dinan
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Dinan e 12 kanton (betek 2014) :
Post-ar-vezh
Kelc'henn-wanañ
Alies e veze graet gant un doare bihanoc'h : plenk a veze lakaet en-dro da zaouarn pe divc'har an den kondaonet, ur gelc'henn goad anvet kelc'henn-wanañ.
Arondisamant Dinan
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Aodoù-an-Arvor d'ar 1 a viz Genver 2017. 67 kumun zo en arondisamant Dinan bremañ.
Ananke
Ananke (Ἀνάγκη /Anánkê e gregach) e oa doueez an Tonkadur, ar Red digemm, personelaet e relijion Hellaz kozh.
Mamm e oa d'ar Moirai ha da Adrasteia. Ne veze ket azeulet ken na deuas ar relijion orfeek.
Brudet e voe gant an enskrivadur a zo en iliz-veur Pariz, a lakaas Victor Hugo da skrivañ e levr Notre-Dame-de-Paris.
E Roma
Gant ar Romaned e oa Necessitas hec'h anv. Tostaet eo bet hec'h anv d'ar ger brezhonek Ankoù.
Lannildud
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Martolod e oa. Kavet e voe beuzet e miz Here 1917, e-pad ar Brezel-bed kentañ.
George Bush
George Bush zo bet anv meur a zen brudet, ha brudet e e SUA dreist-holl.
1947
Diwar-benn bloavezh 1947 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Darvoudoù politikel ha kevredigezhel
Er bed :
Breizh
Gwelout ivez 1947 e Breizh.
Gwelet ivez : Disklêriadurioù pennadurezhioù
Bro-C'hall
Lesanvet e oa 1947 « bloavezh an aon bras » abalamour da zistabilded ar vro.
Plegadeg
Plegadeg a zo ur gumun eus Breizh e kanton Mourieg e departamant ar Mor-Bihan.
Brezel-bed kentañ . Eil Brezel-bed Trevadennoù
Moal
Moal zo ur ger brezhonek, hag a vez lavaret eus un den ha n'eus ket blev war e benn.
Lavaret e vez ivez eus loened zo (an ibiz moal, ar ouakari moal hag all). Hag ivez eus inizi (an anv Molenez a zeu eus moal hag enez), pe eus menezioù ha n'eus ket gwez warne, evel ar Menez Moal e Menez Are.
Lennegezh
El lennegezh e c'haller kavout meur a skouer ivez.
Breizh
Un anv-tiegezh eo, meur a stumm gantañ : Moal, ar Moal, ar Moel, ar Moalig, ar Moeligoù, Kermoal hag all.
Istor ar rock 'n' roll
Ar bloavezhioù 1950
An dro-lavar "Rock'n'Roll" a voe implijet evit ar wech kentañ er radio, e-pad un abadenn anvet "Moondog's Rock and Roll Party". Gant donedigezh Bill Haley ha dreist-holl hini Elvis Presley e oa deuet da vezañ ar rock rockabilly, ur meskaj etre ar Rythm'n'Blues savet gant an Afro-Amerikaned hag ar sonerezh country; ha deuet e oa da vezañ brudet er bed a-bezh. Elvis a voe ganet e 1935 er Mississippi. En ur adkemer "That's Alright Mama", en doa feuket an Amerika puritan. Mervel a reas e 1977, gant un taol-gwad ha drammet gant louzeier. Ar rock en deus bet un tonkadur: an diskar goude ar gloar. Buddy Holly, Jerry Lee Lewis, Eddie Cochran ha Gene Vincent a oa brudet ivez. Hag arabat disoñjal Bill Haley, rak eñ en doa kanet tub kentañ ar rock: "Rock Around the Clock". E fin ar bloavezhioù 1950, e krogas Alan Cochevelou (Alan Stivell) da soñjal en ur rock breizhek.
Ar bloavezhioù 1960
E fin ar bloavezhioù 1950 hag e penn-kentañ ar bloavezhioù 1960 o doa strolladoù rock'n'roll skrivet kanaouennoù siouloc'h ha tostoc'h ouzh ar sonerezh pop; The Everly Brothers: "All I have to Do Is Dream" (1958), ar rock'n'roll Beat gant Weather Temptations: "Ouh! Ah! Temptations!" (1959), Johnny Burnette: "Johnny" ha "You're Sixteen" (skrivet gant ar Vreudeur Shermann) (1960), Del Shannon: "Runaway" (1961), Brian Hyland: "Sealed With A Kiss" (1962), Lee Dorsey: "Ya Ya" (1962), h.a. Kanaouennoù rock'n'roll a oa ral met klevet e vezent memestra. "Oh! Pretty Woman!" (1964) gant Roy Orbison ha "Wooly Bully" gant Sam the Sham and the Pharaohs. Tamm-ha-tamm e voe ijinet ar gitar-boud tredan, kemeret plas ar gourrebed ha dispartiet eo al labour etre daou c'hitar: an hini kentañ a son al luskhag an eil ar c'horus. Ar "rock saoz" - evel ma vez graet eus se e Bro-C'hall - a oa pell eus ar strolladoù amerikan; ijinet o deus o stil, ha n'int ket ken levezonet (estreget ar Rolling Stones hag a zo bet levezonet gant an Ao. Elvis) E Liverpool, The Beatles', gant "Please Please Me" e 1963, ha dreist-holl "Love Me Do''" o deus ijinet ur stil ken bras hag hini ar rock: ar sonerezh pop.
Phocidae
Phocidae zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged, ennañ an olifanted-mor hag ar reuniged.
Istor ar rock 'n' roll
Ar bloavezhioù 1970
Gant  Pop-plinn  Alan Stivell e 1971 eo ganet ar rock breizhek en ur stumm kemmesket gant ar sonerezh folk. Met buan en eus bet c'hoant eñ lañs ur gwir Rock (hep levezon hengounel) gant Brezhoneg 'raok en e albom Chemins de Terre (1973) evit diskouez un hent posupl: ar rock e brezhoneg.
Phocidae
Genadoù
Olifanted-mor :
Istor ar rock 'n' roll
Ar bloavezhioù 1980
Ar strolladoù deuet war-lerc'h ar mellad-se eo Black Flag, Bad Brains, Dinosaur Jr, Nirvana, Sonic Youth, Queen ... O c'hoari e oa ar rock gant ur stil baskarez. Strolladoù dispar a oa o kanañ: Pixies, The Smiths, The Pogues, REM, The Fall, ... U2 en deus gounezet buan c'hoari er stadoù mell-droad. Ar metal oa ijinet gant ar strollad The Cure, dilhad ha fard du. Eus an tu all e oa ijinet an new wave gant ar strollad Duran Duran.
Phocidae
Genadoù
Reuniged :
Istor ar rock 'n' roll
Hiziv an deiz
Ar rock a-vremañ a brodu rock glam-nevez (Muse, Scissor Sisters, Arctic Monkeys,Franz Ferdinand ...), new-nevez ha gotek-nevez (Interpol, Placebo ...) The Kills pe The Libertines ha Babyshambles o deus prouet n'eo ket marv c'hoazh ar rock'n'roll.
Sant-Leven-Klison
Sant-Leven-Klison zo ur gumun e Breizh e Kanton Klison, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Istor ar rock 'n' roll
Ar rock e Breizh
Ijinet eo bet ar rock breizhek, pe rock brezhoneg, pe rock keltiek gant Alan Stivell. A-hed e bladennoù, enrollet en deus meur a ganaouenn rock; da skouer Ever, kaset da benn gant John Cale en albom " 1 Douar(1998), pe They en albom Explore' (2006). Ral eo ar strolladoù hag a son rock e Breizh. Ar strollad EV a gane e brezhoneg. Ur bern gitarourien a-zoare zo e Breizh evel Soig Siberil, Dan ar Braz ha Dom Duff. Met Breizh a chom ur vro hag a brodu muioc'h a sonerezh folk eget a sonerezh rock, ha se abaoe pell dija. Matmatah, Miossec, Yann Tiersen, Bernez Tangi, Storlok, Louis-Jacques Suignard, Pascal Lamour, Nolwenn Korbell zo Breizhiz. Klevet e vez rock er festoù-noz abaoe m'o doa kroget Sonerien Du d'en ober. Plantec, Ar Re Yaouank o deus ivez o flas er festoù-noz. Alies e vez kanet e brezhoneg gant ar strolladoù-se. Galleg pe gallaoueg a vez klevet a-wezhoù ivez, ha, raloc'h, saozneg.
Sant-Leven-Klison
Ardamezioù
En glazur e c'houwifrell wriet en gul, heuliet ouzh kab gant ur blokad greunwin skourret ha deliennet, ouzh beg gant ur manal ed, an holl en aour ha gwifrellet.
Istor ar rock 'n' roll
Trevad ar rock
Ar rock n'eo ket ken ul luskad sonerezh abaoe kreiz ar bloavezhioù 1950. Er film "Graine de Violence" e vez klevet "Rock Around the Clock" gant Bill Haley, a ziskouez mat ar rebellion e-keñver an urzh diazezet, diaz sokial al lusk-se. Ar spered dispac'hel-se ganet gant ar rock zo chomet bev er bloavezhioù 1960 gant al luskad hippie ha c'hoazh e fin ar bloavezhioù 1970 gant al luskad punk. Ar roll-se a seblant bezañ bet adkemeret abaoe pemzek vloaz gant ar rap, met dre benn, ar rock n'en deus morse dizanavezet e wriziennoù. Ar sturienn anavezet-kenañ "Sex, Drugs and Rock'n'Roll" gant Ian Dury a zo un talig all eus an arouez dieub ha rebell eo ar rock (Born to be Wild). Gwechall e veze kontet ar bragoù blue jean evel dilhad labour, demokratelaet e voe gant al luskad rock. Ar c'hiz, a-fet dilhad pe troc'h-blev da skouer, a zo bet levezonet splann gant ar rock, abaoe pemp dek-vloaz. Estreget ar c'hiz a vez levezonet gant ar rock, an darn vrasañ eus en arzoù : sinema, livadurioù, lennegezh hag all. Oberennoù Andy Warhol da skouer. Hiziv an deiz, rock en deus kemeret ul lañs nevez goude un troc'h.
Jakamar
Galbulidae zo ur c'herentiad evned termenet e 1825 gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).
Diouzh Doare 6.2 an IOC World Bird List ez a pemp genad d'ober ar c'herentiad.
Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)
O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika.
Kilimanjaro
Menez Kilimanjaro (pe Kilimandjaro) eo menez uhelañ Afrika, dezhañ 5892 metr uhelder. Emañ en hanternoz Tanzania, nepell diouzh harzoù Kenya. Tri menez-tan a ya d'e ober Kilimanjaro : Kibo (5892 metr), Mawensi (5149 metr) ha Shira (3 962 metr).
Bezeg
Bezeg (Bédée e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Moñforzh e departamant Il-ha-Gwilen.
Kilimanjaro
Uhuru eo ar pikern uhelañ, war menez-tan Kibo. Ar re gentañ da bignat gant ar menez uhel-se ha da dizhout al lein e voe Yohanas Kinyala Lauwo, Hans Meyer ha Ludwig Purtscheller, d'ar 6 a viz Here 1889.
Festina lente
thumb|right|250px|Festina lente Festina lente ("Hast goustad") zo ul lavar latin a vije bet distaget gant an impalaer roman Augustus hervez an istorour roman Caius Suetonius Tranquilus. En henc'hresianeg emañ an daou c'her-se e skrid Suetonius :
Kilimanjaro
Gallout a reer krapañ war menez Uhuru hep bezañ ur c'hrimper arroutet hag e-leizh a douristed a vez bep bloaz o vont betek al lein, o kerzhet etre c'hwec'h ha dek devezh en holl, sevel ha diskenn. Nemet e rank an hanter anezho dont war o c'hiz dre ma vezont klañv abalamour d'an uhelder. Ur park naturel, Park broadel Kilimanjaro, a oa bet savet e 1973, da wareziñ al loened a vev en tolead. Lakaet e oa bet war roll ar Glad bedel gant UNESCO e 1987.
Festina lente
Kement ha "hast goustad" e talv Σπευδε βραδέως, gant Σπευδε (Speude, "gra hast") ha βραδέως (bradeos, "goustad"), kavet dindan pluenn Aristofanes (war-dro 450–385 kent JK) en e bezh Hippeîs (Ἱππεῖς), ar Varc'heion''.
Kilimanjaro
Brudet eo ar C'hilimanjaro abalamour d'e galotenn skorn zo o kilañ buanoc'h-buanañ abaoe deroù an hag a zlefe mont da get etre ar bloavezhioù 2030 ha 2050. Digresk ar c'houezhadennoù erc'h a vez lakaet alies war gont tommadur an hin met an digoadadur en deus c'hoariet ur roll a-bouez. Daoust ma oa bet krouet Park broadel ar C'hilimanjaro e 1973 ha daoust ma c'hoariont ur roll hollbouezus da reoliañ kelc'hiad an dour e kendalc'h ar c'hoadoù da zigreskiñ. Implijet e vez ar pradoù uhel gant ar Vasaied en norzh hag er c'hornôg, da lakaaat o zropelladoù da beuriñ, hag al labourerien-douar wachaggat er su hag er reter a c'hounez logelloù en em astenn mui-oc'h-mui war an tostaloù.
Festina lente
Brezhoneg
E brezhoneg e lavaror Hastañ goustad ! pe Hastomp goustad !, a-hend-all e ranker hastañ buan, a zo skuizhusoc'h.
Kilimanjaro
Goude ar souezh degaset e-mesk ar skiantourien gant e zizoloadenn gant Europiz a-drugarez da Johannes Rebmann e 1848, ar C'hilimanjaro en deus sachet an ergerzherien evel Hans Meyer ha Ludwig Purtscheller a dizhas kern ar menez e 1889 ambrouget gant o bleiner Yohanas Kinyala Lauwo. Da-c'houde e oa bet helebini etre ar Gatoliged hag ar Brotestanted da avielañ ar vro. Goude bloavezhioù ma oa trevadennet ar vro gant Alamagn ha goude gant ar Rouantelezh-Unanet e tiwanas ur vegenn chagga a gemeras penn ar vro pa zeuas Tanganyika da vezañ dizalc'h e 1961. Kalz a douristed a gendalc'h da zeredek da bignat ar menez.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1903
Kentañ Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn a voe redet e 1903, eus ar 1añ a viz Gouere d'an 19.
Kilimanjaro
Lec'hanvadur
Anvet eo ar menez-tan Ol Doinyo Oibor e Masaieg, da lavaret eo « Menez gwenn » pe « Menez skedus ». Badezet eo bet Kilimanjaro e 1860 ha dont a rafe eus ar egswahili Kilima Njaro. Studiet eo bet an anv "Kilimanjaro"» abred, Johann Ludwig Krapf a dro e anv gant "Menez ar gloar" hep reiñ muioc'h a zisplegadennoù koulskoude. E 1884, Gustav Adolf Fischer a zisklêr ez eo Njaro un droukspered eus ar yenien, un disklêriadenn hag a voe adkemeret gant Hans Meyer pa bignas ar menez-tan e 1889, met ne veze anavezet Njaro nemet gant Arvoriz ha pas gant tud an diabarzh, na gredent ouzhpenn nemet e speredoù madelezhus. Joseph Thomson eo ar c'hentañ da c'houlakaat, e 1885, e talvez « Menez skedus ».Mar dalvez ar bihanaer kilima kement ha « tuchenn », « menez bihan », ne zispleg ket ar c'houlakadenn-se perak ne vez ket implijet ar ger mlima d'ober anv en un doare dereatoc'h eus ar "menez" nemet evit abegoù afektivel pe dre zistummadur e vefe. Njaro a dalvezfe "gwennder, sked" e swahilieg met ne gaver ket ar pennger-se er geriadurioù kozh pe a-vremañ eus ar c'hiswahilieg ha marteze n'eo ket implijet er yezh voutin. Ouzhpenn, e Masaieg, ngaro pe ngare a dalvez dour pe mammenn. Jaro avat a c'hell talvezout kement ha karavanenn e Chagaeg hag ur c'houlakadenn all a ginnig ar wrizienn kilmanare/kilemanjaare, kilelemanjaare pe c'hoazh kileajao/kilemanyaro a zo o ster  « a drec'h al labous » pe « al loupard » pe « ar garavanenn ». Koulskoude, ne vefe bet degemeret an anv-se nemet e-kreiz an gant ar Wachagga a oa boas da envel ar menezioù-tan a anavent gant pep a anv, ar pezh a ziskouez eo anakonek an displegadenn-se.
Festina lente
Lennegezh
''Laßt uns auch diesmal doch nur die Mittelstraße betreten! Eile mit Weile! das war selbst Kaiser Augustus Devise'' « Kemeromp ar wech-mañ an hent etre. Hast goustad : hennezh e oa lavar an impalaer Augustus e-unan».
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1903
Aozet e oa gant ar gazetenn L'Auto, deuet da vezañ L'Équipe an deiz a hiziv. C'hwec'h tennad-hent (2 428 km) a oa bet, ha gounezet e voe ar redadeg gant ar marc'hhouarner gall Maurice Garin (en ur ober 94e 33' 14", 25,607 km/e e dizh keitat), bet ranket da eil ha trede ar rederien c'hall Lucien Pothier ha Fernand Augereau.
Aet e oa bet ar maout gant Maurice Garin da-geñver ar 1 tennad-hent (Montgeron-Lyon), ar 5 tennad-hent (Bourdel-Naoned) hag ar 6 ha diwezhañ tennad-hent (Naoned-Pariz).
Hénu
Hénu a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Kilimanjaro
Topografiezh
thumb|left|Fiñvskeudenn eus ar C'hibo e teir ment. thumb|upright=1.3|Ar C'hilimandjaro gant ar Shira (a-gleiz), ar C'hibo (er c'hreiz) hag ar Mawenzi (a-zehou). thumb|Skeudenn loarel eus penn uhelañ ar C'hibo. Ur menez-tan gweleadek pikernek eo ar C'hilimanjaro. Tri c'hern pennañ a ya d'ober anezhañ : ar Shira er c'hornôg, dezhañ 3 962 m, ar C'hibo, dezhañ 5891,8 m. uhelder, er c'hreiz hag ar Mawenzi, dezhañ 5149 m, er reter. Kurunennet eo ar C'hibo gant ur c'haldeira elipsek, dezhañ 2,4 km treuz ha 3,6 km hirder, ennañ ur c'hrater anvet Reusch Crater, dezhañ 900 treuz, ma sav ur pikernad ludu, dezhañ 200 m treuz anvet Ash Pit,. Graet e vez pikern Uhuru eus ar pikern pennañ, war bord kreisteiz e galdeira diavaez. Perzhioù heverkañ all ar C'hibo eo an Inner Cone da 5835 m uhelder, Hans Meyer Point, Gilman's Point, Leopard Point ha Yohanas' Notch, un ode badezet en enor d'ar bleiner a ambrouge ar c'hentañ ergerzhadenn european er menez. E Mervent ar c'hern, ur riskladenn vras a zouar en deus digoret Western Breach, 100 000 vloaz zo, a-us Barranco Valley. A-wezhioù e vez sellet ouzh ar Mawenzi evel trede uhelañ kern menez er c'hevandir goude Menez Kenya.
Festina lente
C'hoari
Eile mit Weile (lavar Goethe) eo an anv alamanek bet roet d'ur c'hoari anavezet evel Hâte-toi lentement e Suis, krouet diwar ar Parcheesi italian, deuet diwar ar Pachisi, damheñvel ouzh ur c'hoari alaman all, Mensch ärgere Dich nicht, pe ivez ouzh al ludo.
Bezeg
Brezel-bed kentañ
hag an tri all en Emgann Rossignol d'an 22 ivez, ,.
Kilimanjaro
Sevenadur
Eno e voe skrivet gant Ernest Hemingway e zanevell anvet The Snows of Kilimanjaro (1936) ("Erc'hegi Kilimanjaro") kent dont da vezañ ur film — The Snows of Kilimanjaro an titl anezhañ — sevenet e 1952 gant ar filmaozer amerikan Henry King.
Festina lente
Eurier
E Suis e vez graet eurieroù en anv ar merk Festina. Brudet eo bet ar skipailh marc'houarnerien a rede en anv-se, e Tro Bro-C'hall dreist-holl.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1903
Gounezet e oa bet an eil (Lyon-Marselha) hag an 3de tennad-hent (Marselha-Toloza) gant ar reder gall Hippolyte Aucouturier...daoust dezhañ bezañ dilezet ar redadeg e-kerzh ar 1 tennad-hent, e-kichen Lapalisse ! Aotreet e veze d'an ampoent ha ne voe ket lakaet e anv er renkadur hollek avat.
Gounezet e oa bet ar 4re tennad-hent (Toloza-Bourdel) gant ar reder suis Charles Laeser.
E degouezh Sportva ar Briñsed e oa bet degemeret nemet 21 reder diwar an 79 o devoa lakaet o anv, bet tapet al letern ruz gant Arsène Millocheau, erruet 64e 57' 08 war-lerc'h ar gounideg. « Ar pep pouezusañ..., n'eo ket gounit, kemer perzh ne lâran ket » a vo lâret gant Pierre de Coubertin d'ar 24 a viz Gouere 1908...
Jörg Haider
thumb|Jörg Haider e 2008.
Jörg Haider (ganet d'ar 26 a viz Genver 1950 e Bad Goisern, Aostria-Uhel, marvet d'ar 11 a viz Here 2008 e Lambichl, Karintia) a oa ur politikour aostrian deus an tu dehoù pellañ. Nazied a oa e dud, ha levezonet-don eo bet Haider gant o mennozhioù politikel broadelour alamaneger ("deutschnational"). Eus 1986 betek 2000 e oa e penn an FPÖ (Freiheitliche Partei Österreichs, "Strollad ar Frankiz Aostrian"). E 2005 e krouas ur strollad nevez anvet BZÖ (Bündnis Zukunft Österreich, "Emglev evit dazont Aostria") hag e tilezas an FPÖ. E miz Mae 2006 e lezas e blas e penn ar BZÖ da bPeter Westenthaler, met adkemer a reas anezhañ e 2008.
Haider ha slovened Karintia
Kerkent ha lakaet e penn e strollad e Karintia e 1983 e krogas Haider da dagañ ar vinorelezh slovenek er vro-se en ur c'houlenn e vefe krouet klasoù evit ar skolidi sloveneger o-unan (lesanvet "klasoù ghetto" gant stourmerien evit ar sloveneg). Dont a reas a-benn da zistrujañ sistem hengounel ar skolioù divyezhek e 1986, ha rannet e voe ar c'hlasoù evel m'en doa bet goulennet. Pa voe lakaet da bennrener Karintia e 1989, e kinnigas rannañ an arc'hant skoazell roet da gevredadoù sevenadurel ar slovened ha reiñ ul lodenn anezhañ da gevredadoù an asimilanted hag a felle dezho e vefe alamanekaet ar rannvroioù slovenek.
Gooik
Gooik a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
Puig abrantek
Ar puig abrantek (liester : puiged abrantek) pe puig-koad (liester : puiged-koad) a zo ur spesad golvaneged, Phylloscopus inornatus (pe Abrornis inornatus) an anv skiantel anezhañ.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Annez
Neizhañ a ra eus menez Oural da vmor Oc'hotsk, Mongolia ha Manchouria (ha Republik Poblel ha Demokratel Korea emichañs) ; goañviñ a ra eus Nepal ha Bangladesh da greisteiz Sina, Hainan, Inizi Andaman, Thailand, Mayala hag Azia ar Gevred.
Rummatadur
Gant evnoniourien 'zo e vez renket ar puig abrantek er c'herentiad Sylviidae c'hoazh.
1714
Diwar-benn bloavezh 1714 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1714
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1714
Lobsang Rampa
Tuesday Lobsang Rampa a oa anv-pluenn Cyril Hoskins bet ganet e Plympton (Bro-Saoz). Mervel a reas e 1981. Hervezañ e oa Lobsang rampa anv spered ul lama tibetek a oa deuet da chom en e gorf-eñ. Ar rak-anv Tuesday ("Dimeurzh") a deu diwar anv an devezh ma oa bet kemeret korf Hoskins gant al lama-se.
thumb|right|Cyril Hoskins (Lobsang Rampa) gwisket evel ul lama
Skrivañ a reas meur a levr a-hed e vuhez o kontañ e yaouankiz e Tibet hag ar skiant en doa prenet eno. Deuet e oa da vezañ brudet-tre hag an darn vrasañ eus an dud a grede ennañ ne ouient ket e oa e gwirionez un den eus Bro-Saoz ha ne oa ket bet e Tibet biskoazh. Embannet e oa bet e levr kentañ, hag ivez an hini brudetañ, The Third Eye ("An trede lagad") e 1956. War-lerc'h eo bet diskwelet e oa faos an traoù kontet gantañ el levr-se, met daoust da se e kendalc'he -- hag e kendalc'h c'hoazh -- tud da grediñ ha da fiziout ennañ.
Gwech-ha-gwech-all e sav tud a-enep al levrioù-se a zo kaoz enne eus speredelezh Tibet ha doare boudaegezh ar vro-se hep ma vefe skrivet sklaer warne ez eo faltazi ha faos ar pezh a zo kontet enne.
Rhodri Morgan
160px|right|Rhodri Morgan Hywel Rhodri Morgan (29 Gwengolo 1939 – 17 Mae 2017) zo ur politikour kembreat. Kentañ Ministr Bodadenn Vroadel Kembre eo abaoe an 9 a viz C'hwevrer 2000. Kemeret en deus lerc'h Alun Michael, ha neuze ez eo an eil den zo e penn Bodadenn vroadel Kembre abaoe m'eo bet savet.
E vuhez
Ganet e oa bet e 1939, mab da T. J. Morgan a oa kelenner kembraeg er skol-veur. Kembraeger eo Rhodri Morgan eta. Graet en deus e studioù e skolioù-meur Oxford ha Harvard. Labouret en deus evel kargiad. E 1987 e oa bet dilennet evit ar wech kentañ da gannad e Ti ar C'humunioù (Member of Parliament) evit pastell-vro Cardiff West, en anv Strollad al Labour.
Politikerezh
Goude-se e oa bet dilennet e Bodadenn Vroadel Kembre e 1999. E miz C'hwevrer 2000 e oa bet dilennet e penn Strollad al Labour e Kembre, ha d'ar 16 a viz Here 2000 e oa deuet da vezañ Kentañ ministr Kembre, war-lerc'h Alun Michael en doa roet e zilez. D'an 29 a viz Gwengolo 2009 en doa embannet Rhodri Morgan e roe e zilez eus e bost, dre ma oa o paouez kaout 70 vloaz. Carwyn Jones zo bet dilennet gant izili Strollad al Labour e Kembre da gemer e lec'h.
1318
Diwar-benn bloavezh 1318 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1318
Baieg
Ur yezh sinek-tibetek eus skourr ar yezhoù tibetek-burmek eo ar baieg (bai, minjia, labbu pe nama) komzet gant tro-dro da 900.000 den (1990) e gwalarn Yunnan e Sina.
Stêranvadurezh Breizh
Studiet eo bet lec'hanvadurezh Breizh hag e skourr stêranvadurezh Breizh dre glask penngefioù galianek pe vrezhonek. Koulskoude ne c'heller ket bezañ sur ne vije ket penngefioù en ur yezh indezeuropek pe nann-indezeuropek koshoc'h eget ar galianeg ha marteze eo c'hoarvezet d'ar brezhoneg degemer ha treuzwiskañ elfennoù ar yezh keltiek kevandirel (predeneg? galianeg?) ken tost e oa dezhi.
Baieg
Teir rannyezh ez eus, ken disheñvel an eil diouzh eben ma c'hellfent bezañ yezhoù evite o-unan kentoc'h evit rannyezhoù :
Stêranvadurezh Breizh
Mareadur an anvioù
Hervez Herve ar Bihan e c'heller renkañ stêranvioù Breizh e tri maread :
Baieg
Pa vez skrivet e vez implijet kentoc'h al lizherenneg latin.
Stêranvadurezh Breizh
Mareadur an anvioù
Ret eo ouzhpennañ mare an anvioù gallek.
Baieg
Gwelet ivez
Yezhoù baiek
Stêranvadurezh Breizh
An anvioù stêrioù koshañ
Evit an Don e kaver ar stumm latin Ultone e kartennaoueg abati Redon. Marteze e endalc'h anvioù kozh Oud ha Don (Breizh ha Rusia) ar wrizienn *ol- = flodiñ ivez
An anvioù stêrioù keltiek
Met re zisheñvel eo ar stumm heniwerzhonek esc evit bezañ rakkeltiek.
Penngefioù
Hervez Jean-Yves Plourin ha Pierre Hellocou, ar stêr a ya eus feuteun Toullaeron betek an Ele (etre Ar Faoued ha Lannejenn) a zo Stêr-Laeron e gwir anv (ha n'eo ket an Inam, ur fazi graet er XIXvet kantved). Dont a rafe eus lad- = flodiñ ha gronn = lagenn. Ur seurt geun eo gant dour o tont er-maez dioutañ. Ha n'en deus netra da welout gant al laeron o defe laeret ar stêr gwechall.
Yezhoù himalayek
Ur skourr eus ar yezhoù tibetek-burmek eo ar yezhoù himalayek komzet e Nepal, India ha Bhoutan.
Isrannet e vez ar yezhoù er skourr-mañ evel-hen:
Yezhoù himalayek direnk
Er bloc'had yezhoù-mañ e vez renket ar baimeg, ur yezh himalayek yezh digenvez ha n'eus ket tu d'o renkañ e-touez hini ebet eus an is-skourroù all.
Kanton Plelann-Vihan
Kanton Plelann-Vihan a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor.
Kumunioù
Kanton Plelann-Vihan a yae 9 c'humun d'ober anezhañ :
Vergilius
Publius Vergilius Maro (15 a viz Here 70 kent J-K - 21 a viz Gwengolo 19 kent J-K) anvet diwezhatoc'h Virgilius, a oa ur barzh roman klasel, aozour ar Bucolica, ar Georgica hag an Aeneis, ur meurgan a 12 levrenn a oa deuet da vout barzhoneg broadel an Impalaeriezh roman.
Ville medicee
Ar Ville medicee zo palezioù savet gant an Tiegezh Medici en-dro da gêr Firenze adalek ar XIVvet kantved.
Vergilius
Ganet e oa e-kichen Mantova e Galia Cisalpina en amzer koñsuliezh Crassus ha Pompeius, e ti bourc'hizien vihan. Koñsuled e oa Crassus ha Pompeius adarre pa wiskas Vergilius toga an oad gour, c'hwezek vloaz diwezhatoc'h, e -54, en deiz en-eeun ma marvas Lucrecius. Darn a wel aze un arouez, goude ma ne voe ket bras levezon oberour an De natura rerum war oberenn Vergilius e-skoaz hini Catullus, skrivagner Verona, un amezeg a anavezas moarvat, pe barzhed all a zo saludet gantañ en e v-Bucolica, evel Aemilius Macer (a c'hallfe bezañ Melibe ar Bucolica), C. Helvius Cinna, keneil da Gatullus, L. Varius Rufus, a voe embanner an Eneas, ha Q. Horatius Flaccus (Lycidas er Buc. 9 ?), a zo Horatius e vignon bras a raio animae dimidium meae, « an hanter eus ma ene » anezhañ. En-yaouank ivez e skoulmas darempred gant Quintilius Varus, a vo ur skridvarnour meur (gwelout Hor. Odes, I, 24), ha Cornelius Gallus, a oa o vont da ziazezañ ar varzhoniezh a glemmganerezh e Roma.
Mervel a eure Vergilius en -19 e Brindisi. Lavaret e vez e karje bezañ devet e Aeneis.
Nieuwpoort (Flandrez)
Nieuwpoort (e flandrezeg kornôgel:Nieuwpôort, e galleg:Nieuport) a zo ur gêr, ur porzh-mor hag ur gumun eus Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez.
Istor
.
Dreolan-Tenerife
An dreolan-Tenerife a zo un evn amprevanetaer, Regulus teneriffae (pe Regulus regulus teneriffae dre ma vez lakaet a-wechoù evel un isspesad d'an dreolan kabell aour) an anv skiantel anezhañ.
Yezhoù tibetek-kinaorek
Ur skourr eus ar yezhoù himalayek eo ar yezhoù tibetek-kinaorek.
George Walker Bush
George Walker Bush eo 43 prezidant a-vremañ Stadoù-Unanet Amerika. Dilennet eo bet dre ziv wech hag e penn ar vro eo bet etre an 20 a viz Genver 2001 hag a 20 a viz Genver 2009 Ganet eo bet d'ar 6 a viz Gouere 1946. Mab eo da George Herbert Walker Bush hag a zo bet prezidant SUA ivez.
Yezhoù tibetek-kinaorek
Isrannet e vez ar yezhoù er skourr-mañ evel-hen:
George Walker Bush
Al livour
Ur wech echuet gant e garg a prezidant Stadoù-Unanet Amerika, Bush a oa kroget gant al livañ. E-penn kentañ e oa kroget gant livañ chas pe bleunioù. Goude-se e oa troet gant al livañ tud. Adal poltriji pennoù-bras ar bed e sav poltredoù evel re Vladimir Poutin pe Tony Blair.
Burutellerien an arzoù o devoa degemeret gant ur sell etre e livadurioù. Bill Arning, rener Mirdi arnevez Houston, a ziskrive ar poltredoù evel reoù "livet gant tresoù ponner en un doare a c'hellfer gwelet evel 'amatour-uhel'". Ouzhpennet e oa bet gant ar rener evel ali "Larout a rafen e rankfent bezañ diazezet nebeutoc'h war un adlivañ poltriji. An tu a zo da welet pa vez unan bennak oc'h adkemer dre livañ poltriji kavet gantañ evit o livañ[...] d'am soñj e vefe mat dezhañ labourat gant reoù all, poltriji gant mammennoù lies pe an den gwirion evit kaout muioc'h a vuhez o tont"
Frazione
Ur frazione (frazioni el liester), en Italia, zo ur rann-gumun hag ur gêriadenn, enni tiez tost an eil ouzh egile, distag ouzh ar c'hêriadennoù all hag eus ar bourk, a zo pennlec'h ar gumun (« capoluogo »). Klotañ a ra un tamm bennak gant parrezioù Portugal ha Galiza.
Lavaret e vez « località » ivez; en Umbria e lavarer « vocabolo » ivez.
A-wechoù e vez un istor hag ur santimant a gumuniezh er c'hêriadennoù-se
Kalz « frazioni » zo bet savet en amzer ar faskouriezh evit eeunaat ar melestriñ. Alies e oant kumunioù kozh kollet gante o statud.
Canaigh
Canaigh pe Eilean Chanaigh (pe Canna e saozneg) zo unan eus an Inizi Gall e Bro-Skos, an hini kornôkañ e-touez an inizi tostañ (an enezeg diabarzh). Stag eo ouzh enezennig Sandaigh war-bouez ur pont. En em astenn a ra Canaigh war-hed 7 km hed ha 1,5 km led. An National Trust for Scotland zo perc'henn war an enezenn.
Frazione
Gallout a ra ar c'humunioù reiñ un tamm emrenerezh bennak dezho.
Dreolan
An dreolaned a zo evned bihan eus ar c'herentiadoù Aegithalidae ha Regulidae.
Evned bihanañ Europa eo an dreolaned Regulidae.
Spesadoù
E-touez ar spesadoù dreolaned emañ :
Yezhoù tibetek-burmek
Ur skourr eus ar yezhoù sinek-tibetek eo ar yezhoù tibetek-burmek, ennañ tro-dro da 350 yezh komzet e meur a vro e kreiz hag e su Azia: Myanmar, Tibet norzh Tailand, su Sina, Nepal, Bhoutan, India (Himachal Pradesh, Uttaranchal, Sikkim, Arunachal Pradesh, Assam, Nagaland, Manipur, Mizoram, Tripura ha Ladakh e Jammu ha Kashmir) ha kornôg Pakistan.
Ar burmeg eo ar yezh tibetek-burmek muiañ-komzet gant 32 milion a dud.
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù er skourr-mañ:
= Gwelet ivez =
Mondicourt
Mondicourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Roc'h-an-Argoed
Roc'h-an-Argoed (Rochefort-en-Terre e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant ar Mor-Bihan. Pennlec'h kanton Roc'h-an-Argoed e oa betek 2015.
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed Brezelioù didrevadenniñ
Bevoniour
Bez' ez eo ar biologour, pe vevoniour, unan hag a studi ar boudoù bev, ar bevien. Diwar se e tever ar viologiezh pe bevoniezh.
Biolog