cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Valencina de la Concepción
Valencina de la Concepción  zo ur gumun eus Spagn e proviñs Sevilla, e kumuniezh emren Andalouzia.
Menno Simons
E vuhez
Ganet oa bet Menno Simons e 1496 e Witmarsum e Bro-Friz. Dleout a rae e gerent bezañ labourerien-douar. Skoliataet e vefe bet en ur manati tost eus e di. Desket oa un tamm war Tadoù an Iliz ha gouzout a ouie gresianeg ha latin. Beleget e voe e 1524 en Utrecht. Anvet e voe da gure Pingjum e Friz.
Seblantout a ra bezañ bet levezonet gant mennozhioù an adreizherien gentañ a-zivout ar sakramantoù hag e lenn eus an Testamant Nevez war dro 1526. Adalek ar mare-se e krogas da diskouez douetañs a-zivout kelennadurezh an treuzsolwezadur. Daoust dezhañ chom en Iliz katolik e ouzer en em wele e-unan evel ur prezegenner avielour etre 1526 ha 1531. Anvet e voe person Witmarsum e 1531.
Pa grogas diskibled Melkior Hoffman (Melkioridi) da vadeziñ tud deuet war-dro 1530-1531 e voe prederiet Menno ha ne gavas diazez biblek ebet da vadeziant ar vugale. Daoust ma ne yeas ket davet ar velkioridi c'hoazh e c'heller merzout en e skridoù kentañ (An Dasorc'hidigezh Speredel, 1534) e tostae e vennozhioù ouzh o re.
E miz Ebrel 1535 kantadoù a advadezourien awenet gant ar c'heleier deuet eus kêr Münster a oa d'ar mare-se e dalc'h advadezourien zo, a gemeras manati Oldeklooster e Friz. Goude ur seziz berr e voent pe lazhet pe toull-bac'het. En em santout a reas Menno kiriek eus ar gwallreuz ha skrivañ a reas ur flemmskrid enep levierien Emsavadeg Münster anvet Torfed disakr Jan van Leyden. Daoust dehañ asantiñ ez eo ret en emzifenn e degouezhioù zo, e oa ur peoc'hgarour gredus. Sevel a reas enep raktres re Vünster da staliañ rouantelezh Doue dre ar c'hleze. Kemeret e voe Münster daou viz war lerc'h. Ne voe ket embannet ar flemmskrid eta.
E miz Genver 1536 e kuitaas Menno e gargoù en Iliz katolik evit leviañ an advadezourien war un hent nann-feuls. Badezet e voe d'ar mare-se moarvat.
Ur bloaz goude e voe urzhiet "henañ"gant al levier melkiorad Obbe Philips. Adalek ar c'houlz-se e voe klask warnañ bepred. Bevañ a reas e-pad ur mare e Groningen, e Köln, hag e-pad trizek bloavezh diwezhañ e vuhez er Schleswig-Holstein.
Mont a reas da Anaon e miz Genver 1561.
Boimorto
thumb|Sede pelec'h emañ Boimorto. Boimorto zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña.
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Netta peposaca
Netta peposaca a zo ur spesad evn palvezek e-touez kerentiad an Anatidae.
Annez
Bevañ a ra al labous e Suamerika.
Betanzos
thumb|Sede pelec'h emañ Betanzos. Betanzos zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña.
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Fujayrah
Fujayrah pe Fujairah (en arabeg: الفجيرة treuzlizherennet Al Fuǧaira pe al-Fujayrah), a zo war un dro ur gêr hag un emirelezh, unan eus ar seizh a ya d'ober an Emirelezhioù Arab Unanet. Troet eo aodoù an emirelezh-mañ war-du pleg-mor Oman. Div lodenn a ya d'ober ar vro, hag ivez daou ezklozadurig.
Bergondo
thumb|Sede pelec'h emañ Bergondo. Bergondo zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña.
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Meifod
Meifod zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Powys, e Kembre, 173 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 1,288 a dud, ha 314 anezho (24,4 %) a oa kembraegerien.
Henry James
Henry James (New York, 15 Ebrel 1843 – Londrez, 28 C'hwevrer 1916) a oa ur skrivagner stadunanat, marvet e Bro-Saoz. Ur skrivagner a bouez e voe e dibenn an ha sellet a reer outañ evel unan eus ar romantourien saoznek vrasañ. Breur e oa d'ar prederour ha psikologour William James ha d'ar skrivagnerez Alice James.
Ouchanka
Un ouchanka (ruseg : уша́нка, eus ouchi, « divskouarn ») zo un tog feur hag a vez douget e-pad ar goañv e Rusia. Un divskouarn zo outañ da zerc'hel tomm d'an divjod, hag a c'hall bezañ staget war-benn an tog. Alies e vez lavaret chapka ha netra ken, da dalvout kement ha « tog ».
Henry James
En e levrioù skrivet diwezhatoc'h e klaskas muioc'h-mui ober gant doareoù-skrivañ nevez. Deskrivañ a rae stad spered an tudennoù hag o emdroadur, evel ma ne veze ket graet kalz gant ar skrivagnerien saoznek betek e vare. Abalamour da se eo bet keñveriet e skridoù gant taolennoù an Impresionourien.
Kinniget e voe e anv meur a wech da gaout ar Priz Nobel evit al Lennegezh, e 1911, 1912 ha 1916.
Merlin's Bridge
Merlin's Bridge (Pont Fadlen pe Pont Myrddin e kembraeg) zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Benfro, Kembre, 227,6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 2126 a dud, ha 307 anezho (14,4%) a oa kembraegerien. .
Bichkek
Da gentañ e voe un arsavlec'h d'ar c'haravanennoù war hent ar seiz. E 1825 e voe savet ur c'hreñvlec'h, diskaret gant arme an tsar e 1862 pa voe staget an tiriad tro-dro ouzh Rusia. Annezet e voe al lec'h gant ur gwarnizon rusian hag adsavet ur gêr, anvet Pichpek adalek 1877. E 1926 e voe cheñchet hec'h anv da Frounze, en enor da vMikhail Frounze, ur soudard bolchevik. Anv istorel ar gêr a voe adroet dezhi e 1991.
Boiro
thumb|Sede pelec'h emañ Boiro. Boiro zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña.
Nantglyn
Nantglyn zo ur gêriadenn vihan hag ur gumuniezh e kontelezh Sir Ddinbych, Kembre, 186 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 312 a dud, ha 130 anezho (41,7 %) a oa kembraegerien.
Cabana
Cabana zo un anv-lec'h spagnolek
Cabeza del Buey
Cabeza del Buey zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura.
Ingvar Kamprad
Feodor Ingvar Kamprad, ganet d'an 30 a viz Meurzh 1926 hag aet da Anaon d'ar 27 a viz Genver 2018, a oa ur penn-embregerezh svedat. Gantañ e oa bet krouet an embregerezh arrebeuri IKEA, un embregerezh treuzvroadel a werzh arrebeuri ha traoù a bep seurt evit an ti. Bevet en devoa e Suis etre 1976 ha 2014.
Cabeza la Vaca
Cabeza la Vaca zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura.
Ingvar Kamprad
E vuhez
Klañv e oa bet gant e zoug d'ar boeson.
Newtonville
Newtonville zo un anv-lec'h saoznek.
Orin
Savet eo diwar an anv Newton, hag ar ger gallek ville.
Ingvar Kamprad
Tabutoù
Meneget ez eus bet gant kazetennerien e oa bet Ingvar Kamprad un nazi e-pad e yaouankiz evezhiet gant servijoù surentez Sveden. Chomet e oa kamalad gant Per Engdahl, ur penn strollad nazi svedat d'an nebeutañ betek fin ar bloavezhioù 1950. Nac'het e oa bet gant Kamprad e penn kentañ met war-lerc'h an trouz tro-dro d'an afer-se e rankas embann e zigarezioù da implijidi an embregerezh. E-pad un atersadenn e 2010 gant Elisabeth Åsbrink, Kamprad en devoa embannet "Per Engdahl zo un den dibar, ha kenderc'hel a rin d'e embann betek fin ma buhez".
Moulines (Calvados)
Moulines a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.
Palazzo Ducale
Palazzo Ducale zo un anv italianek roet d'ur palez bet dalc'het peurliesañ gant duged.
Aleksandr Koltchak
Aleksandr Koltchak ( Александр Васильевич Колчак e ruseg), ganet e 1874 e Sant-Petersbourg ha marvet e 1920 en Irkoutsk, a oa ur jeneral rus hag a stourmas a-enep ar volcheviked.E 1918 e oa bet dilennet da Benngouarnour Rusia gant an armeoù enepbolchevik e-pad Brezel diabarzh Rusia.
Harvest Moon (kanaouenn)
Harvest Moon a zo ur ganaouenn saoznek savet, ton ha son, gant ar c'haner-sonaozer kanadian Neil Young.
Boqueixón
thumb|Sede pelec'h emañ Boqueixón. Boqueixón zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña.
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Jasmine Arabia
Jasmine Arabia, Ichraq Corbino he anv gwirion, ganet d'an 9 a viz Eost 1990 e Marrakech, zo un aktourez pornografek c'hall a orin marokan. He lesanv a zo deuet a-ziwar Jasmine, anv ur ganerez stadunanat, hag Arabia dre he orinoù eus ar Maghgreb.
Rogiet
Rogiet zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Fynwy, Kembre, 227.6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 1747 a dud, ha 272 anezho (15,6%) a oa kembraegerien. .
Jasmine Arabia
D'an 10 a viz Du 2016 e voe kondaonet Jasmine Arabia hag he gwaz Raphaël Corbino da 6 ha 15 vloaz toull-bac'h, evit gwallerezhioù ha tagadennoù reizhel war bugale. An aktourez a zo bet toullbac'het dres goude ar c'hondaonadur. Ur galv a oa bet douget gant ar c'houblad. Goude an eil varnadenn d'an 10 a viz C'hwevrer 2018 ez eo bet kondaonet Jasmine Arabia da 4 bloaz toull-bac'h hag he gwaz da 15 vloaz.
Esparragosa de Lares
Esparragosa de Lares zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura.
Neuroblastom
An Neuroblastom zo un doare krign-bev a gaver er reizhiad nervel. Alies ez eo bugale a vez tapet gantañ. Liammet e c'hell bezañ ar c'hrign-bev se gant kleñved Hirschsprung.
Brión
thumb|Sede pelec'h emañ Brión. Brión zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña. 74,9 km² zo dindani.
Parrezioù
Enni ez eus 9 farrez.
Cabana de Bergantiños
thumb| Sede pelec'h emañ Cabana de Bergantiños Cabana de Bergantiños zo ur gumun eus arvor Galiza, e proviñs A Coruña.
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Fulup Belgia
Fulup Belgia (Filip van België e nederlandeg, Philippe de Belgique e galleg, Philipp von Belgien en alamaneg), ganet d'ar 15 a viz Ebrel 1960, eo mab henañ Alberzh II, roue Belgiz (1993-2013), hag ar rouanez Paola. Deuet eo da vezañ seizhvet roue Belgiz d'an 21 a viz Gouhere 2013 da-heul dilez e dad.
Korf karnek
thumb|350px|Ar c'horf karnek e ruz
Ar c'horf karnek zo ul lodenn eus an empenn a gevre e div hanterenn. Ar c'hemennoù a dremen drezañ eta. Ar framm brasañ e danvez gwenn (graet gant aksonoù) eo en empenn.
Liammañ a ra tolbezennoù an empenn (tolbezenn dal, tolbezenn ividig, tolbezenn gitern ha tolbezenn gilpenn) kenetreze.
Ar c'horf karnek zo en empenn al loened eutherian hepken (da lâret eo an holl vronneged estreget ar monotremed hag ar godelleged).
Kambr (empenn)
thumb|Ar c'hambroù en empenn thumb|Ar c'hambroù hag al liammoù etreze
Kambroù an empenn zo kavennoù e-barzh an empenn, liammet ouzh kanol greiz ar mel-livenn, hag a red al liñvenn empenn-mel enne.
Gronnet eo pep kambr gant ar rouedad tolgennek a vez borc'het ganti al liñvenn empenn-mel, savet diwar elfennoù eus ar plasma. Darempredoù zo etre ar c'hambroù a-drugarez da : Un digor kreiz ha daou digor kostezel zo er pevare kambr. Dreze e tremen al liñvenn empenn-mel evit mont d'ar gavenn edan-gevnidek.
側脳室
Alisa
Alisa zo un anv-badez rusek, skrivet Али́са.
Orellana de la Sierra
Orellana de la Sierra zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura.
Empidonomus varius
Empidonomus varius a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.
Anvet e voe Muscicapa varia (kentanv) da gentañ-penn (e 1818) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831). Ar spesad nemetañ er genad Empidonomus an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha kemer frouezh bihan ivez.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika a-bezh :
Guastalla
Guastalla zo ur gumun italia e proviñs Reggio Emilia, en Emilia-Romagna. War lez ar Po emañ ha 15 070 a dud zo o chom enni.
Penarlâg
Penarlâg (Hawarden e saozneg) zo ur gumuniezh e kontelezh Sir y Fflint, e Kembre, 236 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 13463 a dud, ha 1376 anezho (10,2%) a oa kembraegerien.
Uluru
Uluru (distaget [uluɻu] e pitjantjatjaraeg, [u:lu:'ru:] e saozneg /oulourou/), anavezet ivez gant an anv saoznek Ayers Rock, hag ent-ofisiel Uluru/Ayers Rock, a zo ur pezh mell kleger e mervent Tiriad an Norzh en Aostralia, en un endro blat (348 m a-us d'ar blaenenn). Ul lec'h sakr eo evit an Anangued, ar boblad aborijened eus ar vro. Deuet eo ivez da vezañ un arouez eus Aostralia. Lakaet eo bet war roll glad bedel an Unesco.
Douarouriezh
En un doare skiantel ez eo un inselberg, ur “menez-enez”. Alies e vez lavaret ez eo ur monolit met n'eo ket ken reizh-se an termenadur-se, met da welet e seblant bezañ evel ur bloc'had hepken.
Cabanas (Galiza)
thumb|Lec'hiadur Cabanas Cabanas zo ur gumun en hanternoz Galiza, e proviñs A Coruña.
Rhabdotorrhinus
Rhabdotorrhinus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ kalaoed, bet krouet e 1895 gant ar skiantourien alaman Adolf Bernhard Meyer (1840-1911) ha saoz Lionel William Wiglesworth (1865-1901).
Pierre Villey
Pierre Louis Joseph Villey-Desmeserets, pe Pierre Villey, ganet d'ar 15 a viz Here 1879 e Caen hag aet da Anaon d'ar 24 a viz Here 1933 e Conches-en-Ouche, normalian, a oa ur c'helenner skol-veur gall. Kelenner e oa bet e skol-veur al lizhiri e Caen. Arbennikaet e oa dreist-holl war al lennegezh c'hall eus ar. Bez e oa ivez sekretour-meur ar gevredigezh Valentin Haüy.
Rhabdotorrhinus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
Pierre Villey
Marv
Marvet eo d'ar 24 a viz Here 1933, pa oa en tren express Caen-Pariz. Erruet e viaduc de Saint-Élier, nepell diouzh Conches-en-Ouche, lod eus ar wagonioù a oa en em zispartiet diouzh ar peurrest eus an tren. Ar re-se a oa kouezhet er stêr. Pierre Villey a zo marvet memes devezh en ospital Evreux d'an oad a 54 bloaz. 35 den ouzhpenn a oa marvet er gwallzarvoud.
Esparragosa de la Serena
Esparragosa de la Serena zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura.
Rhabdotorrhinus
Rummatadur
Renket e veze ar spesadoù corrugatus, leucocephalus, waldeni er genad Aceros hag exarhatus er genad Penelopides kent.
Penalun
Penalun zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Benfro, Kembre, 227,6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 827 a dud, ha 114 anezho (13,8%) a oa kembraegerien. .
Aber-miwl gyda Llandysul
Aber-miwl gyda Llandysul, pe Llandysul ac Aber-miwl, (Abermule with Llandyssil e saozneg) zo ur gumuniezh eus Kembre, e Powys, e-kichen harzoù Bro-Saoz.
Savet e voe ar gumuniezh-se e 1986 diwar kumuniezh Llandysul.
Enni emañ kêriadennoù Aber-miwl ha Llandysul.
E 2011 e oa 1,527 a dud o chom enni.
Palez an Dodjeed
Palez an Dodjeed, pe ar Palazzo Ducale en italianeg, zo ur palez hag ur mirdi er Piazza San Marco, e Venezia, en Italia. Eno e veze an Dodjeed o chom, betek dibenn Republik Venezia a voe diskaret e 1797 gant ar jeneral gall Napoleone Buonaparte ha roet da Aostria gant feur-emglev Campo Formio. Hiziv eo ur mirdi a zo bet gweladennet gant 1.358.186 den e 2010.
Alicia
Alicia zo un anv-badez spagnolek.
Orellana la Vieja
Orellana la Vieja zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura.
Quintana de la Serena
Quintana de la Serena zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura.
Jorge Sampaio
Jorge Fernando Branco de Sampaio pe Jorge Sampaio ent-berr (distaget [] e portugaleg), ganet d'an 18 a viz Gwengolo 1939 ha marvet d'an 10 a viz Gwengolo 2021, a oa un alvokad ha politiker portugalat. Prezidant Portugal e voe eus 1996 da 2006.
Cadfarch
E 2011 e oa poblet gant 855 a dud, ha 538 anezho (64,2%) a oa kembraegerien.
Feur-emglev Gwenrann
Daou feur-emglev zo bet sinet e Gwenrann, e Breizh, er Grennamzer:
Maizières (Calvados)
Maizières a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.
Torremejía
Torremejía  zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura.
Maizières (Calvados)
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb
Petroica rosea
Petroica rosea a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Petroicidae.
Doareoù pennañ
Diskouez a ra ar spesad un dimorfegezh revel : roz eo krubuilh ar par tra m'eo gris-rous hini ar barez.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha kevnid.
Cambre (Galiza)
Cabanas zo ur gumun eus hanternoz Galiza, e proviñs A Coruña.
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Pengam
Pengam zo ur gumuniezh e kontelezh Caerffili, Kembre, 227.6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 3687 a dud, ha 466 anezho (12.6%) a oa kembraegerien. .
De l'horrible danger de la lecture
De l'horrible danger de la lecture ("A-zivout dañjer euzhus al lenn") zo ur flemmskrid gant Voltaire bet embannet e 1765.
A Capela
A Capela zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña.
De l'horrible danger de la lecture
Skrivet eo e stumm un dekred eus an impalaeriezh otoman, ma sav Joussouf Chéribi, moufti an impalaeriezh santel otoman (« mouphti du Saint-Empire ottoman »), a-enep al lenn, a zo graet evit kas an diouiziegezh da get, pa z'eo-hi a warez hag a ziwall ar Stadoù meret mat ( « tend évidemment à dissiper l’ignorance, qui est la gardienne et la sauvegarde des États bien policés »).
A Capela
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Lossie
Ar stêr Lossie (River Lossie e saozneg,  Uisge Losaidh e gouezeleg) zo ur stêr eus Bro-Skos, e reter ar vro.
De l'horrible danger de la lecture
Ur flemmskrid
A-zivout Bro-C'hall e gwirionez e skrivas Voltaire, kuzhet a-drek an anv-pluenn "Joussouf Cheribi", ha dindan gouel skouer ar Reter Nesañ.
Lossie
Douaroniezh
Emañ eien al Lossie en torgennoù a zo a-us Dallas, e Moray, e 400 metr uhelder. En em deurel a ra er mor e Lossiemouth (Inbhir Losaidh).
Anv
An douaroniour eus an Henamzer Ptolemaios (c.90 – c.168) a ra anv anezhi evel ar stêr Loxa. Dizanv Ravenna a veneg ivez Loxa e latin (10735)
Dianav eo talvoudegezh an anv-se.
Aceuchal
Aceuchal  zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura.
Vilasantar
Vilasantar zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña.
Vimianzo
Vimianzo zo ur gumun eus gwalarn Galiza, e proviñs A Coruña.
Carlo Iañ Mantova
Carlo Iañ Mantova (Pariz 1580-1637 Mantova), a oa dug Nevers ha dug Retel, hag 8vet dug Mantova ha Montferrato (1627-1637).
Vimianzo
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Carlo Iañ Mantova
E vuhez
Mab e oa da Ludovico Gonzaga-Nevers ( 1539-1595), dug Nevers, ha dug Rethel, ha priñs eus Mantova, ha da Henriette de Clèves. E dad, mab da Federico II Gonzaga, a oa bet kaset gant e dud da lez Bro-C'hall da vezañ savet gant bugale ar roue gall. E vamm a oa pennhêrez dugelezh Nevers.
Vimianzo
Tud
Eno emañ Manuel Rivas o chom.
Carlo Iañ Mantova
E vuhez
D'e 13 vloaz e oa anvet Charles de Nevers; neuze ez eas gant e dad diplomat da lez ar pab Klemez VIII, ma weladennas lezioù Roma, Firenze, ha ma reas anaoudegezh gant e genderv Vicenzo Iañ a rene e Mantova.
E 1599 e timezas e Soissons da Catherine de Lorraine, merc'h da Charlez II, dug Mayenne ha dug Bar (ar Mayenne brudet a enebas ouzh Herri IV (Bro-C'hall)) ha da Henriette de Savoie-Villars. C'hwec'h bugel o doe.
Kêrioù
Dimezet kenetrezo, pe gevellet, eo ar c'hêrioù-mañ, ma renas : Nevers, Charleville-Mézières, ha Mantova.
Guðbrandur Þorláksson
Guðbrandur Þorláksson (pe Gudbrandur Thorlaksson) (1541-1627) a oa matematikour, saver kartennoù hag eskob e Hólar, en Island.
Skrivañ hag embann a reas 80 levr en islandeg, en o zouez an droidigezh kentañ eus ar Bibl en e bezh en islandeg ha Levr lezennoù Island. Brudet eo ivez abalamour ma savas ar gartenn vat kentañ eus Island, e 1590, ur gartenn hag a voe embannet en atlas ar Flandrezad Abraham Ortelius.
Kroashent
<HR noShade>
Ur c'hroashent (liester: kroashentoù), skrivet "kroazhent" gwechall, zo ul lec'h ma en em groaz daou hent pe muioc'h. E Breizh hag e meur a vro e veze roet anvioù d'ar c'hroashentoù. E Breizh-Izel anvioù-lec'h gant "Kroashent" a zo bet gallekaet a-wechoù e-giz Croissant en ur mod iskis a-walc'h, troet ar groaz da greskenn.
Camariñas
thumb| Sede pelec'h emañ Camariñas Camariñas zo ur gumun eus arvor hanternoz Galiza, e proviñs A Coruña.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1988
E 1988 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder spagnol Pedro Delgado.
Kroashent
Eno ivez e veze ostalerioù war ar maez. Abaoe un daou-ugent vloaz bennak e klask ar bankoù en em staliañ er c'hroashentoù er c'hêrioù.
Camariñas
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Germaine Kerjean
Germaine Kerjean, bet ganet Germaine Charlotte Rose Chapelle d'an 22 a viz Gouere 1893 en Havr-Nevez (Seine-Izelañ d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'ar 6 a viz Mae 1975 e Viry-Châtillon (Essonne, Bro-C'hall), a oa un aktourez (c'hoariva, sinema ha skinwel) c'hall.
Villarroya del Campo
Villarroya del Campo zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Zaragoza, en Aragon.
Penarth
Penarth zo ur gêr hag ur gumuniezh e kontelezh Bro Morgannwg, e Kembre, 8.4 km eus Kerdiz, war an aod, pe beg su bae Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 21,398 a dud, ha 2,401 anezho (11.2 %) a oa kembraegerien.
Germaine Kerjean
He buhez
Troet-mat e oa-hi gant ar c'hoariva. Ma'z eas da Bariz da gregiñ gant he micher e strollad komedianed Charles Dullin. A-hed pemp bloaz warn-ugent he devoe tro da c'hoari war holl leurennoù ar benngêr. Degemeret e voe er gComédie-Française ha mont a reas da gomedianez anezhi adalek 1946 betek 1956.
Ar filmaozer gall Henri Fescourt (1880-1966) an hini eo a roas tro dezhi d'ober anaoudegezh gant ar sinema dre e film hir mut Monte Cristo (deuet e-maez e 1929).
He fezhioù-c'hoari
War al lec'hienn Les Archives du Spectacle.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1987
E 1987 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder iwerzhonat Stephen Roche. Ar wech kentañ e oa d'un Iwerzhonad gounit an Dro.
Penmaen
Penmaen zo ur gumuniezh e kontelezh Caerffili, Kembre, 227.6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 5044 a dud, ha 510 anezho (10.1%) a oa kembraegerien. .
Tetovo
Tetovo (Тетово e makedoneg ; Tetovë pe Tetova en albaneg) zo ur gêr hag ur gumun e gwalarn Makedonia an Norzh. Emañ e-harz ar menezioù Šar, war lez ar stêr Pena, un adstêr d'ar Vardar. E 2002 e oa 86,580 a annezidi er gumun ; e kêr e oa 52,915 a dud hag ar peurrest a oa er c'hêrioù tro-dro.
Carballo
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Michel Déon
Michel Déon, ganet Édouard Michel e Pariz d'ar 4 a viz Eost 1919 hag aet da Anaon d'an 28 a viz Kerzu 2016 e Galway, a oa ur skrivagner ha dramaour gall. Roueelour eo bet hag o skrivañ er gazetenn L'Action française.
Penmaenmawr
Penmaenmawr zo ur gêr hag ur gumuniezh e kontelezh Conwy, Kembre, 227,6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 4210 a dud, ha 1425 anezho (33,8%) a oa kembraegerien. .
Michel Déon
Ezel e oa eus an Akademiezh c'hall, liammet eo ouzh al luskad « Hussards ».
Marv
Marvet eo d'an 28 a viz Kerzu 2016 e Galway, en Iwerzhon d'an oad a 97 vloaz. Sañset e oa da vezañ beziet e ludu e Pariz met betek-henn an ti-kêr n'en deus ket asantet dre ma oa marvet en estrenvro. Evit lod tud e vez nac'het dre ma oa eus an tu dehoù ha roueelour. Dre an trouz tro-dro d'an afer, Bruno Julliard, karget eus ar sevenadur e ti-kêr Pariz, en deus embannet d'an 12 a viz C'hwevrer 2018 e vefe renket an afer-se buan.
Tetovo
Kêr vras albanegerien Makedonia eo Tetovo. Enni e kaver div skol-veur ma kelenner en albaneg hag e makedoneg. E Tetovo ivez emañ sezioù kreiz ar strolladoù albanek bras e Makedonia.
Casaseca de Campeán
Casaseca de Campeán zo ur gumun eus proviñs Zamora e Spagn.
Impalaeriezh Brazil
Impalaeriezh Brazil (e portugaleg : Império do Brasil, pe Brasil Império, Brasil Imperial pe Brasil Monárquico) zo ur stad hag a badas e Brazil eus 1822 betek 1889 a-raok ma voe savet Stadoù Unanet Brazil. A-raok-se e oa un drevadenn eus Rouantelezh Portugal.
Mera
Mera zo un anv stankik e lec'hanvioù Galiza.
Villarroya de la Sierra
Villarroya de la Sierra zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Zaragoza, en Aragon.
Muscigralla brevicauda
Muscigralla brevicauda a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.
Anvet e voe M[uscigralla]. brevicauda (kentanv) da gentañ-penn (e 1837) gant an daou skiantour gall Alcide Dessalines d'Orbigny (1802-1857) ha Frédéric de Lafresnaye (1783-1861). Ar spesad nemetañ er genad Muscigralla an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, en un takad hag a ya eus Ecuador da hanternoz Chile.
Pentrefoelas
Pentrefoelas zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Conwy, Kembre, 227,6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 345 a dud, ha 241 anezho (69,9%) a oa kembraegerien. .
Magny-la-Campagne
Magny-la-Campagne a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant trizek kumun all d'ober ur gumun nevez: Mézidon-Vallée-d'Auge.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb
Arondisamant Cayenne
Arondisamant Cayenne a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant tramor Gwiana.
Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Cayenne e 16 kanton (betek ar miz Meurzh 2015) hag e 14 kumun :
Casaseca de las Chanas
'Casaseca de las Chanas    zo ur gumun eus proviñs Zamora e Spagn.
Emgann Koh Chang
Emgann Koh Chang zo un emgann war vor a c'hoarvezas d'ar 17 a viz Genver 1941 e-pad ar brezel etre Bro-C'hall ha Tailand.
Nasareth
Nasareth zo ur gêriadenn eus Arfon, e Gwynedd e hanternoz Kembre.
Gerdarzh
Dont a ra an anv eus ar Bibl kembraek.
Kador-bortez
thumb|250px|Ur gador-bortez Ur gador-bortez pe ur gador-dougerez zo ur gador da zougen tud.
Matarasenn
Ur vatarasenn zo ur pezh arrebeuri a vez lakaet war ur gwele, goloet gant ul liñsel, d'an dud da c'hourvez warni. Dont a ra ar ger brezhonek eus ar ger gallek matelas, deut eus ar ger arabek matrah.
Meur a seurt matarasenn zo bremañ :
Tro Breizh 2012
Tro Breizh 2012 (pe Tour de Bretagne ez-ofisiel) war varc'h-houarn a oa bet aozet eus ar 25 a viz Ebrel betek ar 1añ a viz Mae 2012.
Touques (stêr)
An Touques zo ur stêr e Normandi, 108 km hed dezhi, hag a dreuz daou zepartamant, Orne ha Calvados, a dremen dre Lisieux, hag a aber e Mor Breizh, etre kêrioù Deauville ha Trouville-sur-Mer (Calvados).
Cariño
Cariño zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña, war lez ar Ría de Ortigueira.
Enni emañ ar Beg Ortegal.
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Cardeñadijo
Cardeñadijo zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Arondisamant Saint-Laurent-du-Maroni
Arondisamant Saint-Laurent-du-Maroni a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant tramor Gwiana.
Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Saint-Laurent-du-Maroni e 3 c'hanton (betek ar miz Meurzh 2015) hag en 8 kumun :
Annie Girardot
Annie Girardot a oa un aktourez c'hall, ganet d'ar 25 a viz Here 1931 e Pariz ha marvet er memes kêr d'an 28 a viz C'hwevrer 2011.
Macrinus
Marcus Opellius Macrinus (c. 165 – June 218) a oa Impalaer roman etre miz Ebrel 217 ha miz Mezheven 218.
Ganet e oa e Caesarea e Mauretania (Cherchell bremañ), er bloaz 164 pe 165, en ur familh marc'heien verber.
Alvokad an tailhoù e voe dindan Lucius Verus, merour leve Plautianus, mignon da Septimius Severus (berber ivez, hogen eus Tripolitana), rener post an Impalaeriezh war ar Via Flaminia, prokulator ar res privata dindan Caracalla, savet da brefed ar Pretordi gantañ.
Goude muntr Caracalla e kemeras ivez al lesanv Severus evit stagañ outañ mignoned Caracalla.
Allière
An Allière zo ur stêr e Normandi, 18,2 km hed dezhi, a dreuz Calvados, hag a gember gant ar Vire e Vire (Calvados).
Espinosa de los Monteros
Espinosa de los Monteros  zo ur gumun e Spagn,  e proviñs Burgos.
Espinosa de Cervera
Espinosa de Cervera zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Fuentesaúco
Fuentesaúco zo ur gumun eus proviñs Zamora e Spagn.
Bremenium
Bremenium a oa ur c'hreñvlec'h roman, e Rochester (Northumberland), e hanternoz Bro-Saoz. Bez' e oa unan eus ar c'hreñvlec'hioù savet a-hed un hent roman a gase eus York da g-Corbridge ha pelloc'h.
Meneget eo an anv Bremenium e Dizanv Ravenna, en Itinerarium Antonini hag e Geographia Klaudios Ptolemaios.
Anv
A. Bremenium > *brem- = yudal, krozal
B. High Rochester
Meurzanevell ar Roue Arzhur
cf Rivet & Smith, p. 276-277 : Jackson, Antiquity, XXIII (1949), 48-49, en eus sonjet ha Bremium e oa ar memes hini hag emgann ar Roue Arzhur : Bregion (/ Breuoin) e ti Nennius, hag heñvel da grenn-gembraeg Brewyn
Hirundinea ferruginea
Hirundinea ferruginea a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.
Anvet e voe Todus ferrugineus (kentanv) da gentañ-penn (e 1788) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804). Ar spesad nemetañ er genad Hirundinea an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ e Suamerika :
Rudbaxton
Rudbaxton zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Benfro, Kembre, 130 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 749 a dud, ha 136 anezho (18,2%) a oa kembraegerien. .
Rhinopomastus
Rhinopomastus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1828 gant ar skiantour breizhveuriat William Jardine (1784-1843).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer holl en Afrika, eizh (8) isspesad dezhe en holl.
Jacopo de' Pazzi
Jacopo de' Pazzi (1421 – Firenze, 30 a viz Ebrel 1478) a oa unan eus pennoù Irienn ar Re Pazzi enep ar vreudeur Medici.
E vuhez
Mab e oa da Andrea de' Pazzi, ha kar e oa deuet da vezañ d'ar re Medici gant eured e niz Guglielmo de' Pazzi gant Bianca de' Medici, c'hoar da Lorenzo il Magnifico. Enebet e oa ouzh ar Medici avat dre abegoù a renk (noblañsed e oa ar re Pazzi, ar re Medici ne oant ket), a c'halloud ( re c'halloudek e kêr Firenze ha re binvidik e kave Lorenzo).
Dre hanterouriezh e niz Francesco de' Pazzi, teñzorer ar pab Sist IV, e voe aozet an irienn, ha skoazell diabarzh ha diavaez a oa dezhi, hini ar pab dreist-holl.
D'ar 26 a viz Ebrel 1478 e voe lazhet Giuliano de' Medici ha gloazet Lorenzo il Magnifico en iliz-veur Santa Maria del Fiore e-pad an oferenn. Kazeg a voe graet gant an iriennerien avat dre ma oa a-du pobl Firenze gant ar re Medici. Lammat a reas an engroez war Francesco, Jacopo hag ar pennoù all, evel Francesco Salviati, lazhet e voenty ha taolet o c'horfoù dre ar prenestr eus ar Palazzo della Signoria, un nebeud eurvezhioù goude o gwalldaol.
Gymnorhina tibicen
Gymnorhina tibicen a zo anv skiantel ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Artamidae. Ar spesad nemetañ er genad Gymnorhina an hini eo.
Anvet e voe C[oracias] tibicen (kentanv) da gentañ-penn (e 1801) gant an evnoniour saoz John Latham (1740-1837).
Boued
Petra bennak m'eo hollzebrer laboused ar spesad e vevont diwar zivellkeineged dreist-holl.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an eizh isspesad anezhañ en Okeania :
Naevius Sutorius Macro
Quintus Naevius Cordus Sertorius Macro (-21 – 38) a oa Prefed ar Warded Pretorian, en Henroma, dindan an impalaerien Tiber ha Caligula.
Rediet e voe d'en em zistrujañ, hag e wreg da-heul, war urzh Caligula, er bloavezh 38.
Phoeniculus
Phoeniculus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1821 gant al loenoniour poloniat Feliks Jarocki (1790-1865).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwec'h spesad a ya d'ober ar genad :
La Cueva de Roa
La Cueva de Roa zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Bombezadenn marc'had Dahyan
D'an 9 a viz Eost 2018, nijlu Arabia Saoudat en deus bombezet marc'had Dahyan, e gouarnelezh Sa'dah, e Yemen, nepell diouzh an harzoù gant Arabia Saoudat. 29 bugel d'an nebeutañ a voe lazhet pa voe tizhet o c'harr-boutin gant ur vombezenn. An holl anezho a oa dindan 15 vloaz ha darn anezho dindan 10 vloaz. Un 51 den a zo marvet en holl e-pad bombezadenn ar marc'had.
Cuevas de San Clemente
Cuevas de San Clemente zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Espinosa del Camino
Espinosa del Camino zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Rhosfarced
Rhosfarced (Rosemarket e saozneg) zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Benfro, Kembre, 126 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 594 a dud, ha 95 anezho (16%) a oa kembraegerien. .
Scleddau
Scleddau zo ur gêriadenn ha kumuniezh e kontelezh Sir Benfro, Kembre, 136 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 971 a dud, ha 332 anezho (34,2%) a oa kembraegerien. .
Liñsel
Ul  liñsel zo ur pezh danvez hirgarrezek hag a vez lakaet da c'holeiñ matarasenn ur gwele. Ul liñsel all a vez lakaet war-benn, ha kousket a ra an dud etre an div liñsel-se, gant ur pallenn ouzhpenn war-benn.
Gwechall e veze graet al liñselioù e lin e ti ar re binvidik, e kanab e ti ar re baour. Hiziv e vezont peurliesañ e kotoñs.
XXIvet kantved
Abaoe deroù ar c'hantved e vez graet gant liñselioù polipropilen, un danvez marc'hadmatoc'h evit kotoñs hag a vez darc'haouet goude pep implij. Ar re-se ne vezent implijet da gentañ nemet en tachennoù-kampiñ met muioc'h-mui e vezont kavet el letioù izelbriz.
Phoeniculidae
Phoeniculidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1831 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
Diouzh Doare 8.2 an IOC World Bird List ez a daou c'henad d'ober ar c'herentiad :
Marca Hispanica
Marca Hispanica, pe Marz Spagn, anavezet ivez evel Marz Barcelona, a oa ur marz, un douar er c'hreisteiz da Septimania, bet krouet gant Karl Veur e 795, da wareziñ impalaeriezh ar Franked diouzh muzulmaned Al-Andalus.
E dibenn an e voe ar Franked oc'h aloubiñ an douaroù a oa er c'hreisteiz d'ar Pireneoù, e tu ar Mor Kreizdouar, d'en em gannañ ouzh ar vuzulmaned a oa eno. Aloubiñ a rejont Girona e 785 ha Barcelona en 801. Dont a reas ar vro a voe gounezet ganto war ar vuzulmaned da vezañ "Marz Spagn", pe "Marca Hispanica" e latin. Eno e oa kontelezhioù bihan, dindan dalc'h an impalaer. Kontelezh Barcelona e oa an hini bouezusañ eus ar c'hontelezhioù-se.
2013 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
2013 e Breizh
Tiers Cross
Tiers Cross zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Benfro, Kembre, en norzh da Aberdaugleddau. E 2011 e oa poblet gant 563 a dud, ha 80 anezho (14,2%) a oa kembraegerien.
Sancerre (gwin)
Sancerre zo ur gwin AOC gounezet en-dro da Sancerre, en departamant Cher er rannvro Centre-Val de Loire. Kavout a reer gwin gwenn, gwin ruz, ha gwin rosé.
Emsavadeg Lahij
Emsavadeg Lahij a oa bet ur guerilla padet eus ar 27 a viz Meurzh betek ar 4 a viz Eost 2015, gant izili ar meuriad leal da Abdrabbuh Mansur Hadi a-enep ar re Houthi hag unvezioù lu Yemen leal da Ali Abdullah Saleh, a oa mestr war an darn vrasañ eus gouarnelezh Lahij e Yemen. E fin miz Gouhere 2015, an nerzhioù lu a-du gant Hadi a oa kroget gant un argadenn evit adpakañ bazenn an nijlu en Al Anad hag ar peurrest eus gouarnelezh Lahij. D'ar 4 a viz Eost, ar re a-du gant Hadi o devoa adkemeret tiriad gouarnelezh Lahij en he fezh.
Brezel etre Bro-C'hall ha Tailand
Ar brezel etre Bro-C'hall ha Tailand ( a zo กรณีพิพาทอินโดจีน, er yezh tai, ha  Guerre franco-thaïlandaise e galleg) a c'hoarvezas e 1940 ha 1941 etre Tailand ha Bro-C'hall (en amzer gouarnamant Vichy). Tabut a oa diwar-benn douaroù eus an Indez-Sina c'hall a oa bet da Dailand a-raok bezañ kemeret gant an drevadennerien. Hervez kaozeadegoù etre Bro-C'hall ha Tailand a-raok an Eil Brezel-bed e tiskoueze ar C'hallaoued bezañ prest da ober tammoù kemmoù, hogen dister a-walc'h. Pa voe aloubet Bro-C'hall gant armeoù Alamagn e 1940 e soñjas d'ar Major-Jeneral Plaek Pibulsonggram (anavezet ivez evel "Phibun"), a oa Kentañ Ministr Tailand, e oa kavet gantañ an dro da adkemer an douaroù a oa bet kollet en amzer ar roue Chulalongkorn.
Templeton
Templeton zo un anv-lec'h saoznek, deuet da vout anv-tiegezh.
Gerdarzh
Savet diwar ar gerioù Temple, ha ton, adstumm d'ar ger town.
Feur-emglev Campo Formio
Feur-emglev Campo Formio, a voe sinet e Campoformido, ur gumun eus Frioul tostik da Udine, zo ur feur-emglev hag a voe sinet d'an 18 a viz Here 1797 entre Napoleone Buonaparte, pennjeneral an arme c'hall en Italia, en anv ar Republik c'hall, hag ar c'hont Johann Ludwig von Cobenzl, en anv Aostria, da-heul ar brezel etre Bro-C'hall hag Aostria.
Orin
Dont a ra ar feur-emglev da glozañ troiad-vrezel ar C'hallaoued en Italia. Buonaparte en devoa savet Republik Liguria e Genova, d'ar 6 a viz Mezheven 1797, hag ur Republik Sizalpin e Milano, d'ar 28 a viz Mezheven. Digoll a oa dleet da Impalaeriezh Aostria : Venezia a oa da vezañ roet dezhi. Kavet e oa an digarez : abadenn Pask Verona.
Pont Britannia
Pont Britannia zo ur pont etre Ynys Môn ha douar-bras Kembre dreist an Afon Menai.
Pont Llanfair a reer anezhañ ivez e kembraeg, diwar anv kêriadenn Llanfairpwll, met krediñ a reer eo moranvet ar pont Pont Britannia diwar Carreg y Frydain, anv ur garreg ma sav kolonenn greiz ar pont warni.
Leoned
Pevar leon kizellet gant John Thomas, e maen-raz, zo bet lakaet e pevar c'horn ar pont. Gant ar barzh John Evans (1826–1888), bet ganet e Porthaethwy, eo bet skrivet ar rimadell-mañ diwar o fennoù :
Mary Lou McDonald
Mary Louise McDonald, ganet d'ar 1añ a viz Mae 1969, zo ur bolitikourez iwerzhonat ezel eus Sinn Féin. E penn ar strollad emañ abaoe miz C'hwevrer 2018. Bez eo un Teachta Dála (TD, ezel eus Dáil Éireann) abaoe 2011. Bez e oa bet ivez ezel eus ar parlamant europat (MEP) en anv Dulenn etre 2004 ha 2009, ha besprezidantez Sinn Féin dindan Gerry Adams etre 2009 ha 2018.
D'an 10 a viz C'hwevrer 2018 e kemeras kador Adams goude un ardfheis (kendalc'h) dreistordinal.
Buhez er strollad ha Tabutoù
Bez eo bet en Ard Chomhairle (kuzul meur) Sinn Féin abaoe 2001. Tizhet he devoa ar renk a vesbrezidantez o kemer kador Pat Doherty goude Ardfheis an 22 a viz C'hwevrer 2009.
E miz Gwengolo 2003 e voe kavet abeg enni pa voe komzet ganti e-pad ur vanifestadeg e Dulenn da enoriñ Seán Russell, ur penn eus an IRA en doa bet liammoù gant an Trede Reich.
E miz Even 2009, McDonald a voe taget dre ma veze gwerzhet dafar da enoriñ an IRA en he burev.
E miz Kerzu 2015, McDonald a roe harp da Thomas "Slab" Murphy, diskrivet evel ur "republikan mat" padal e oa 9 klemm a fuadur arc'hant war e chouk. Barnet e oa bet gant ul lez-varn ispisial dre ma oa bet skoet betek ar marv an den diwezhañ a oa bet test en ur prosez a-enep dezhañ e 1999. Ne oa ket deuet a-benn da adpakañ gerioù Gerry Adams a rae eus Thomas Murphy ur "good republican". AR BBC dre un teulfilm enklask a lakae war-raok an den evel ur "mass murderer".
-49
705 Ab Urbe Condita = -49 kent J.-K.
Kumuniezh kumunioù Bae Menez-Mikael
Kumuniezh kumunioù Bae Menez-Mikael a oa un etrekumuniezh e departamant an Il-ha-Gwilen, e Breizh, savet er bloaz 1993 hag 11 kumun enni. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ kumuniezh-kumunioù bro-Dol ha Bae Menez-Mikael, goude kendeuziñ gant kumuniezh kumunioù Dol ha Bae Menez-Mikael.
Inn (disheñvelout)
Inn a zo
Istor Iran
Gant Iran ez eus unan eus sevenadurioù koshañ ar bed.
E gwalarn Iran e krogas an tremen d’un armerzh produiñ madoù e-pad ar Mezolitik (10 000 bloaz kent JK), peogwir ez eus ul lec’hienn gant roudoù eus an obererezh-se e korn-bro mor Kaspia. Deroù an Neolitik en Iran zo etre ar hag ar  milved kent JK. Tureng Tepe ha Yarim Tepe a brou e oa bet kreizennoù labour-douar e traoñienn Gorgan er milved kent JK. Darempredoù tost a vefe bet etre ar sevenadurioù-se ha sevenadurioù amezek Jeitun (su Turkmenistan) ha Sialk II (tost da gKashan e-kreiz Iran), er-maez eus traoñienn Gorgan.
A-hed ar IV milved kent JK e pad Oadvezh ar c’houevr en Iran, aroueziet gant traezoù kouevr ha priaj livet e Suzian (mervent Iran, bremañ war tiriad Khuzestan) hag e Sialk (kreiz Iran). A-boan eo krog an henoniourien d'anavezout orin ar sevenadurezhioù annezet war an douar-mañ, evel sevenadurezh Jiroft, 5000 bloaz zo, a savas kêrioù kalz a-raok ar sevenadurezhioù egiptat ha gresian.
Impalaeriezhioù an Henamzer
E deroù an III milved e teu war wel e Suz un doare skrivañ, deveret eus ar reizhiad sumerian emichañs, evit taolenniñ an elameg, ha difoupañ a ra an Impalaeriezh Elamat, anezhi ur galloud nevez e mervent Iran, kevezer da impalaerezhioù amezek Babilon hag Asiria. E-doug an Eil milved kent JK ez erru war ar plateiz iranat pobloù a zeu eus kreiz Azia. Komz a raent rannyezhoù eus an henberseg, anezhañ unan eus ar yezhoù iranek eus kerentiad ar yezhoù indezeuropek, kar d’an avesteg ha d’ar sañskriteg. E-kreiz ar kantved kent JK, strolladoù meuriadoù iranat, a reer Meded anezho, a dorr yev an Asirianed hag a ra o renkoù er c’horn-bro. E fin an hevelep kantved en em zieub ar Veded hag ar Vabilonianed da vat diouzh ar galloud asirian dre gemer Ninive e 612 kent JK. D’ar memes mare e teu war wel ar mammennoù kentañ a veneg Kirus I, roue Anshan, mab-bihan Achemenes, hag eñ diazezer kentañ Impalaeriezh pers, hini an Ac'haemenided.
Morfa Rhuddlan
thumb|Foz e [[Morfa Rhuddlan]] Morfa Rhuddlan zo un dachennad douaroù izel ha gleborek, tost d'ar mor, er c'hornôg da gêr Rhuddlan.
Istor Iran
Impalaeriezhioù an Henamzer
Mac’herien sklêrijennet e oa an Ac'haemenided. Gallet o doa sevel un impalaeriezh eus ar vent-se dre lezel un tamm emrenerezh d’ar satrapiezhoù a oa holl liammet gant ur rouedad hentoù divent. An istorourien a laka war anv Kirus II kentañ disklêriadur gwirioù mab-den. Enskrivet e oa bet gantañ war kranenn Kirus.
Morfa Rhuddlan
En em astenn a ra e Sir Conwy dreist-holl, gant un tamm e Sir Ddinbych.
Istor Iran
Impalaeriezhioù an Henamzer
Brezeliñ a rae an impalaeriezh ouzh ar C’hresianed, hag adalek ren Xerxes Iañ e krogas an diskar anezhi. Goude-se e vo aloubet ar vro gant Alesant Veur, e 330 kent JK, ha kemeret e voe Persepolis, kêr-benn an Achemenided. War o lerc'h e teuas ar Seleukided, ur rummad roueed a ziskenne eus jeneraled c’hresian Aleksandr hag a yeas da get e 60 kent JK.
Morfa Rhuddlan
Eno e c'hoarvezas Emgann Morfa Rhuddlan er bloavezh 796, etre tud Gwynedd, renet marteze gant ar roue Caradog ap Meirion, ha tud Mercia, renet gant ar roue Offa. Kontet e voe an emgann-se e-barzh an Annales Cambriae.
Istor Iran
Impalaeriezhioù an Henamzer
Diazezet eo impalaeriezh Part gant daou vreur, Arsakes ha Tiridates. En em zistrobañ a reont diouzh yev ar Seleukided e takadoù distro eus norzh Iran war-dro 250 kent JK. Adalek eil hanterenn an II kantved hepken e profit ar Barted, diskennidi ar Skited, eus gwander ar Seleudiked evit kontrollañ tamm-ha-tamm an holl diriadoù er reter da Siria. E 224 ez echuas an impalaeriezh-mañ war a seblant, pa voe roet lamm d’ar roue Artaban IV gant unan eus e wizien, eus rummad-roueed ar Sasanided.
An eil impalaeriezh pers eo impalaeriezh ar Sasanided, anezho pevare rummad-roueed Iran (226-651). Ar Sasanided e voe ar re gentañ oc’h ober Eranshahr pe Iranshahr (ايرانشهر) eus o impalaeriezh. Talvezout a ra kement ha "Douar an Arianed".
Gotse Deltchev
Gotse Deltchev (bulgareg: Гоце Делчев, Goce Delčev) a oa un emsaver bulgar, bet ganet d'ar 4 a viz C'hwevrer 1872 e Kilkís ha marvet d'ar 4 a viz Mae 1903 e Banitsa. E penn kentañ an kantved e oa e-touez izili veur an Aozadur Diabarzh Dispac'h Makedonia, ur strollad a oa e bal tennañ Makedonia ha rannvro Adrianople diouzh beli an Impalaeriezh otoman.
Istor Iran
Impalaeriezhioù an Henamzer
Mare ar Sasanided, e-pad an Henamzer, a seller outañ evel unan eus ar prantadoù pouezusañ en istor Iran. War dachennoù a-leizh en deus gwelet sevenidigezhioù brasañ ar sevenadurezh pers ha kalz a levezon en deus bet war ar sevenadurezh roman. Aet eo levezon sevenadurel ar Sasanided kalz en tu-hont da harzoù an impalaeriezh, betek tizhout kornôg Europa, Afrika, Sina hag India. Padout a reas al levezon-se e-pad ar prantad islamek.
Gotse Deltchev
Ganet eo bet Gotse Deltchev e Kilkís, ur gêr a Vakedonia ma veze komzet bulgareg. E Thessaloniki e kendalc'has gant e studioù en ur skol vugarek. E 1891 ez eas da Skol-vrezel Sofia e-lec'h ma reas anaoudegezh gant kalzik a stourmerien, broadelourien ha sokialourien anezho. Abalamour d'e vennozhioù dispac'hus e voe skarzhet kuit Deltchev eus ar Skol-vrezel e 1894, ur mizvezh a-raok bezañ achu gant e studioù.
Istor Iran
Donedigezh an Islam
Goude bezañ roet lamm d’an arme vizantat e Damask e 635 e krog Abou Bakr da aloubiñ Iran. E 637 ez aloub an armeoù arab kêr-benn ar Sasanided, Ktesifon, a adanvont Madain. E 641-642 e trec’hont arme ar Sasanided en emgann Nahavand, ha dre se e tigoront an hent da alouberezh Iran a-bezh. Buan a-walc’h e troas tud ar c’hêrioù ouzh an islam, rak emsav e oa. Gorrekoc’h e voe an distro e-touez ar beizanted hag an dikhaned (perc’henned douar). En kantved hepken e teuas ar muiañ-niver eus Iraniz da vezañ muzulman. Bezañ ma veze techet an alouberien, ha dreist-holl an Omeyyaded (ar remziad war-lerc’h Mohammed hag ar pevar c’halif kentañ etre 661 ha 750), da lakaat an Arabed da dremen da gentañ e-touez ar vuzulmaned, e reas Iraniz o zoull tamm-ha-tamm er gumuniezh nevez.
Gotse Deltchev
Dibab a reas neuze distreiñ da Vakedonia ha mont da skolaer. O kelenn e skol Chtip en em gavas gant Damian Grouev a drec'has warnañ da gemer perzh en Aozadur Diabarzh Dispac'h Makedonia (ADDM). Goude bezañ bac'het ur mizvezh e 1896 ez eas d'ober e annez e Sofia, kêr-benn Priñselezh Bulgaria. Eno e chomas c'hwec'h vloavezh gant Gyortche Petrov, o klask aozañ an ADDM ha kaout skoazell digant ar gouarnamant bulgar. Anat e oa pal an aozadur: dont a-benn da aozañ un emsavadeg. Evit en ober e krouas Gotse Deltchev tchetaoù, da lavarout eo strolladoù armet aozet dre rannvro.
Istor Iran
Donedigezh an Islam
En kantved, Khorasan, unan eus ar proviñsoù bras e gwalarn ar vro (a oa enni d’ar mare-se Tadjikistan, Afghanistan ha Turkmenistan bremañ), a yeas a-du gant kredenn ar Chiited evit en em zizober diouzh aotrouniezh an Arabed. Dont a ra da vezañ ur greizenn enebiñ ouzh ar galloud, hag e 748 e tistag un emsavadeg a roio lamm da rummad-roueed an Omeyyaded.
Gotse Deltchev
Estreget an ADDM a oa o stourm war tachenn Makedonia ha Trakia. Diaes e voe d'an holl anezho en em glevout pa voe anv eus an emsavadeg; hogen e 1903 e voe dibabet kregiñ ganti evit an hañv. E seizh gwellañ a reas Gotse Deltchev a-benn hec'h aozañ, o vont a gêr da gêr gant emsaverien all evel Grouev. Goulenn a reas ober chouanerezh, evit ober berzh koulz hag evit gwareziñ ar boblañs.
Istor Iran
Donedigezh an Islam
Diskenn a ra ar rummadoù-roueed o deus renet war-lerc’h an Abasided eus meuriadoù brezelerien gantreat, turkegerien anezho, a oa aet adalek kreiz Azia betek Transoksian abaoe ouzhpenn ur milved. Bep ma tigresk galloud ar galifed e teu war wel rummadoù-roueed dizalc’h e meur a lec’h en Iran. Darn anezho a oa galloudus ha levezonus-bras. E-touez ar re-se e c’haller menegiñ Tahirided Khorasan (820-872), ar Safarided e Sistan (867-903) hag ar Samanided, a orin eus Boukhara. An emired samanid a denno o mad eus nerzh o armerzh hag o soudarded evit ober eus o lez e Boukhara hag eus o c’hêrioù-penn rannvroel (Samarkand, Balkh, Merv, Nichapour) kreizennoù evit buhez ar spered, kevezerien da vBaghdad. Ouzhpenn ar sevenadur arab klasel e raint evit difluk al lennegezh e perseg modern (enebet ouzh henberseg an Ac'haemenided hag ouzh krennberseg ar Sasanided). Evito da vezañ Sunnited e roint o gwarez da brederourien a oa o mennozhioù enep ar reizhkredenn a-wechoù.
Après
Après (goude e brezhoneg) zo anv gallek meur a oberenn:
Istor Iran
Donedigezh an Islam
E 962 ez aloub ur gouarnour a orin turk kêr Ghazna (en Afghanistan bremañ). Diazezañ a ra ur rummad-roueed, ar c’hGhaznevided anezho, hag a reno war Khorasan, kêr Ghazna ha Panjâb. Dindan paeroniezh Mahmûd de Ghaznî, an trede hini eus ar c’hGhaznevided, e vo lakaet dre skrid, e perseg, mojennoù dre gomz ar Bersed (Shâh Nâmâ, da lavaret eo "Levr ar Roueed").
Abergele
Abergele zo ur gêr eus hanternoz Kembre, e Sir Conwy (e Sir Ddinbych gwechall). Emañ war vord ar mor, en aber ar stêr Gele, etre Bae Colwyn hag Y Rhyl. Un arsav eo war linenn hent-houarn Arvor Hanternoz Kembre. E-kichen ar gêr emañ douaroù izel ha gleborek Morfa Rhuddlan.
Gotse Deltchev
E deroù miz Mae 1903 e kemeras penn an hent war-du menez Slavyanka, war an tiriad otoman, a-benn emvodañ gant pennoù bras rannvro Serres. Hogen gouezet e vo gant an Otomaned a aozas spioù-brezel dezhañ: d'ar 4 a viz Mae 1903 e voe lazhet Gotse Deltchev ganto.
Abergele
Annezet e oa Abergele gant 10 577 a dud e 2011. War-dro 20% anezho a oa kembraegerien.
Istor Iran
Donedigezh an Islam
Da c’houde ez eus kollet lies kêr gant ar Samanided e-kerz ur strollad turk nevez-erruet er vro, ar Seljoukided, ur c’hlan pobloù turk Oghouz anezho, hag a oa o vevañ a-raok en norzh d’an Oksus (Amou Darya bremañ). Gant o fenn-meuriad Toghrul-Beg eo bet kaset o soudarded enep Ghaznevided Khorasan da gentañ. E-pad ren unan eus warlerc’hidi Toghrul-Beg, Malik Shah e anv (1072 - 1092), ez anavez Iran un azginivelezh a-fet sevenadur ha skiant, a lakaer war gont e vizir donezonet, Nizam al-Mulk. Gant ar renerien-se eo bet krouet arsellva Esfahan m’en deus graet Omar Khayyam an darn vrasañ eus e arnodennoù a-benn krouiñ un deiziadur nevez, o lakaat ur bloavezh bizeost hag o vuzuliañ pad ar bloaz evel 365,24219858156 devezh. Oberennoù arz puilh ha brav a vez savet ivez gant ar Seljoukided d’ar mare-se.
Petroica multicolor
Petroica multicolor zo anv skiantel ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Petroicidae.