cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
San José del Rincón
San José del Rincón zo anv daou lec'h en Amerika:
Picus
Picus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù speged, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Trizek spesad a ya d'ober ar genad :
Tri isspesad ha tregont (33) en holl.
Furnez Breiz
Furnez Breiz zo un dastumad krennlavaroù dastumet gant Brizeug e 1855. Adembannet e voe gant Gwalarn e 1929, war un dro gant "Telenn Arvor".
Montopoli in Val d'Arno
Montopoli in Val d'Arno  zo ur gumun hag ur gêr en Italia, e proviñs Pisa,  e Toskana.
Maitland Ward
Maitland Ward, ganet Ashley Maitland Welkos d'an 3 a viz C'hwevrer 1977, zo un top model, cosplayerez, aktourez skinwel ha pornografek stadunanat. Brudet eo bet dre he roll a Rachel McGuire er stirad skinwel war ar chadenne ABC Boy Meets World hag hini Jessica Forrester er stirad skinwel soap opera The Bold and the Beautiful war ar chadenn CBS. Abaoe 2017 ez eo troet war-zu ar sinema pornografek.
Departamant Suchitepéquez
Departamant Suchitepéquez zo unan eus an daou zepartamant warn-ugent a zo e Republik Guatemala, ha kêr Mazatenango eo ar gêr-benn anezhañ.
Kustentin
Kustentin zo un anv-badez brezhonek implijet a-wechoù da dreiñ an anv Constantinus.
Departamant Sololá
Departamant Sololá zo unan eus an daou zepartamant warn-ugent a zo e Republik Guatemala, ha kêr Sololá eo ar gêr-benn anezhañ.
Departamant Totonicapán
Departamant Totonicapán zo unan eus an daou zepartamant warn-ugent a zo e Republik Guatemala, ha kêr Totonicapán eo ar gêr-benn anezhañ.
Gwendolyn Graham ha Cathy Wood
Gwendolyn Graham (6 a viz Eost 1963) ha Cathy Wood (1962) a zo div lazherez a steudad stadunanat. Lazhet o deus pemp maouez kozh e Grand Rapids (Michigan) etre miz Genver ha miz C'hwevrer 1987. Mougañ a raent anezho. Holl o zorfedoù a rejont en Alpine Manor, un ti evit ar re gozh ma labourent evel klañvdiourezed. Meur a sizhunvezh a dremenas a-raok ma vefent paket gant ar polis, daoust m'o doa embannet o doa lazhet tud, met ne oant ket bet kredet. E-pad o frosez e voe dizoloet o doa lazhet abalamour d'o gwallsiegezh. E-pad o frosez ivez e lakaas Wood ar bec'h war Graham. Kondaonet e voe Graham hed he buhez, tra ma voe un digresk a 20 vloaz toull-bac'h evit Wood.
Devezh etrebroadel gwirioù ar merc'hed
Devezh etrebroadel gwirioù ar merc'hed, anvet ivez devezh etrebroadel ar maouezed gant an ABU, a vez graet eus an devezh etrebroadel lidet bep bloaz d'an 8 a viz Meurzh hag a laka war wel ar stourm evit gwirioù ar merc'hed hag evit lakaat termen d'an dizingalderioù jener.
Marianne Nölle
Marianne Nölle (1938) a zo ul lazherez a steudad alaman eus Köln. E 1993 e voe kondaonet hed he buhez evit bezañ lazhet seizh den.
Rita la Caimana
Rita la caimana zo ur vaouez damvojennel eus kêr Bayamo en Enez Kuba. Brudet eo ar ganaouenn diwar he fenn.
Marianne Nölle
Torfedoù
Etre 1984 ha 1992 e voe klañvdiourez Nölle. Implijout a reas Truxal da lazhañ he c'hlañvourien. Soñjal a ra d'ar boliserien he dije lazhet 17 den en holl, ha klasket lazhañ 18 den all, met harzet e voe abalamour da 7 muntr. Biskoazh n'he deus anzavet he zorfedoù.
Rita la Caimana
Ar vojenn
Un inosantez e oa ha diwar-benn ar vojenn eo bet savet ar ganaouenn,. Un delwenn zo bet savet dezhi e Mirdi koarennoù Bayamo.
Ar ganaouenn
Savet eo bet ar ganaouenn gant Lorenzo Hierrezuelo a gane en daouad Los Compadres.
Adkanet eo bet gant tud e-leizh abaoe, Eliades Ochoa, ar Familia Valera Miranda, ar Septeto Santiaguero, al laz arc'hantinat Sexteto Colorado.
Lakaet eo bet e brezhoneg.
Tabut
Un tamm tabut a voe diwar-benn ar ganaouenn rak kredet en devoa Lorenzo Hierrezuelo lavarout he devoa Bayamo un istor kaeroc'h eget La Habana, ma respontas Faustino Aramas en ur ganaouenn El Compositor se equivocó.
Goude-se c'hoazh e kanas Caridad Hierrezuelo El Compositor no se equivocó
Furnez ar geiz euz a Vreiz
Furnez ar geiz euz a Vreiz ("Furnez ar Geizh eus a Vreizh") zo un dastumad krennlavaroù gant Gab Milin (1822-1895), embannet e Brest e 1868 e ti Lefournier.
Menez Garizim
Menez Garizim (Hebraeg ar Samaritaned ࠄࠟࠓࠂࠟࠓࠩࠆࠝࠉࠌ ʾĀrgārēzem ; aramaeg ar Samaritaned ࠄࠟࠓࠂࠟࠓࠩࠉࠆࠝࠉࠌ ʾĀ̊rgā̊rīzəm; hebraeg tiberian Har Gərīzīm, hebraeg הַר גְּרִיזִים Har Gərizim; arabeg جَبَل جَرِزِيم‎ Jabal Jarizīm pe arabeg جبل الطور‎ Jabal et Tur) zo ur menez nepell diouzh Nablous hag a zo sakr d'ar Samaritaned evel al lec'h dibabet gant Doue evit sevel un Templ kentoc'h eget e Jeruzalem.
Departamant San Marcos
Departamant San Marcos zo unan eus an daou zepartamant warn-ugent a zo e Republik Guatemala, ha kêr San Marcos eo ar gêr-benn anezhañ.
Mulleripicus
Mulleripicus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù speged, krouet e 1854 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
Dont a ra e anv eus hini an naturour alaman Salomon Müller (1804-1863).
Fayetteville (North Carolina)
thumb|300px| thumb|250px| Fayetteville zo ur gêr lec'hiet e gevred stad North Carolina e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 203 945 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Fayetteville en ur mod ofisiel e 1762.
Mulleripicus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad a ya d'ober ar genad :
Seizh (7) isspesad en holl : o c'havout a reer en Aostralazia evit ar spesad fulvus hag en Azia ar gevred evit an daou spesad all.
Bayamo
Bayamo zo ur gêr e reter enez Kuba, e proviñs Granma.
Donezonoù ar Spered santel
Er gristeniezh ez eo donezonoù ar Spered santel donezonoù degaset gant Doue d'an dud a gred ennañ. En henc'hresianeg e vez kaoz eus χαρισμα, c'harisma, donezon. Danevell a ra ar Bibl penaos e vijent bet degaset d'an Ebestel en em laka da skouer da gomz yezhoù na anavazont ket. Termenet eo an donezonoù resevet gant ar gristenien gant ar vadeziant hiziv er relijion gristen.
Donezonoù ar Spered santel er Bibl
Resev a ra an Ebestel donezonoù ar Spered Santel da zeiz ar Pantekost hervez ar Bibl. Adalek neuze ez eo kemmet o doare-bezañ hervez ar Skritur sakr. Aoniek e oant ha dont a reont da vezañ kalonek, o komz dizaon diwar-benn Jezuz hag e Aviel. Gouzañv a reont an toullbac’h ha zoken bezañ merzheriet gant habaskted ha levenez. Dizesk e oant ha komz a reont neuze diwar-benn traoù Doue en un doare sklaer ha dic’hortoz. komz a reont yezhoù na anavazont ket.
E-kichen ar 6 donezon meneget gant Izaia (11,2), troidigezh latin ar Vulgata a laka ouzhpenn « spered doujañs an Aotrou » (spiritus timoris Domini), an deoliezh (spiritus pietatis). « seizh donezon ar Spered santel » eo, « a laka ar fideled da vezañ doujus da sentiñ prim da vennadoù Doue » Kavout a reer teir listennad eus donezonoù ar Spered santel er Bibl :
Damnatio memoriae
An damnatio memoriae (« daonidigezh an eñvor ») eo an anv roet hiriv d'un heuliad kondaonidigezhioù da vezañ ankonac'haet, goude ar marv, implijet e Henroma. Kontrol penn-da-nenn eo ar c'h- « consecratio » pe trec'hlid, betek an doueadur.
En 1689 e voe goveliet ar bomm damnatio memoriae gant Christoph Schreiter ha Johann Heinrich Gerlach.
Donezonoù ar Spered santel
Lizher d'ar Gorintidi
Deskrivet eo donezonoù ar spered santel gant Paol Tars en e Lizher d'ar Gorintidi. Er rannbannad 12 e teskriv liested an donezonoù. Keñveriañ a ra ar gristenien hag ar c'horf :
Departamant Retalhuleu
Departamant Retalhuleu zo unan eus an daou zepartamant warn-ugent a zo e Republik Guatemala, ha kêr Retalhuleu eo ar gêr-benn anezhañ.
Donezonoù ar Spered santel
Lizher d'ar Romaned
E pep hin eus an arroudennoù-se ez eo lavaret spis ez eo roet an donezonoù-se evit savidigezh an Iliz. Meneget zo 13 donezon en tri roll-se (ar c'homzoù furnez, ar c'homzoù anaoudegezh, ar bastorelezh, ar ministrerezh avielour, an donezon da gommañdiñ, an abostolerezh, ar feiz, an donezon da bareañ, an donezon d'ober burzhudoù, an diouganerezh, meizadur ar speredoù, liesseurted ar yezhoù, jubennadur ar yezhoù). N'eus standard ebet a gement a ve degemeet gant an holl hag a glozfe ar roll avat.
Donezonoù ar Spered Santel en Iliz Katolik
Dre sakramant ar vadeziant ha dreist-holl dre sakramant ar Gouzoumenn e resev ar gristenien, hervez o relijion, "grasoù ordinal ar Spered Santel", pe "Donezonoù ar Spered Santel". Dre 'grasoù dreistordinal' e c'hell Doue o reiñ ivez, dre ragevezh, e buhez an dud. Emañ :
E katekism an Iliz katolik(n° 1830 da 1845, pp. 387 ha 388), donezonoù ar Spered Santel zo rannet e 7 donezon (6 a zo meneget en Izaia 11, 2) : furnez, spered, kuzul, nerzh, skiant, deoliezh, doujañs-doue. Sant-Bonaventure a zispartie ivez 7 donezon.
Gallout a reer o deskrivañ pishoc'h : « Pep tra a c’hellan en hini a ro nerzh din » (Filipidi 4, 13) Da lâret eo : "gant sikour a Spered Santel, e c’hellan pep tra, an traoù diaes zoken, evel karout ar pezh na vezer ket troet da garout en un doare natur (an dud a zo imoret fall, an dud nammet, paour..), ha da gaout pasianted evit ar pezh a zo displijus deomp, netra nemet dre ma plij da Zoue pe maz eo bet aotreet gantañ."
Blaye
Blaye (distaget ​[blaj] e galleg ; Blaia en okitaneg) zo ur gumun eus mervent Bro-C'hall, en departamant Gironde.
Emañ Blaye war lez dehoù aber ar Gironde, un 50 km bennak diouzh Bourdel, en hanternoz.
Ur wikadell zo, savet gant Vauban war ribl an aber. Lakaet eo bet ar savadur-se war roll savadurioù ar Glad bedel, gant an UNESCO.
Brudet eo ar gwiniegi ar c'hornad, anvet Blayais, hag ar gwin a vez graet eno.
Gwechall e oa Blaye e tachenn an okitaneg, met war-gil eo aet ar yezh en tolead-se. Roudoù eus an okitaneg a gaver en anvioù-lec'h tro-dro Blaye avat.
Kreizenn nukleel
Kreizenn nukleel ar Blayais n'emañ ket e Blaye, met en ur gumun nepell, e Braud-et-Saint-Louis abaoe 1981, dindan EDF, hag a implij dour ar Gironde.
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Blaye gant ar c'hêrioù-mañ :
Departamant Sacatepéquez
Departamant Sacatepéquez zo unan eus an daou zepartamant warn-ugent a zo e Republik Guatemala, ha kêr Antigua Guatemala eo ar gêr-benn anezhañ.
-43
711 Ab Urbe Condita = 43 kent J.-K.
Sympathique (albom)
Sympathique eo albom kentañ al laz Pink Martini
Orciano Pisano
Orciano Pisano  zo ur gumun hag ur gêr en Italia, e  proviñs Pisa,  e Toskana.
Jean-Marie Lustiger
Aron Jean-Marie Lustiger (bet ganet d'ar 17 a viz Gwengolo 1926 e Pariz, marvet d'ar 5 a viz Eost 2007 e Pariz) a oa beleg en Iliz katolik, arc'heskob Pariz eus 1981 betek 2005 hag anvet da gardinal gant ar pab Yann-Baol II e 1983. Ezel eus an Académie française e oa ivez.
Dryocopus
Dryocopus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù speged, krouet e 1826 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).
Jean-Marie Lustiger
Ganet e oa bet en ur familh yuzev met treiñ a reas war-zu ar relijion gatolik e-pad an Eil Brezel Bed ha mont a reas da veleg ur wezh echu ar brezel. Kendelc'her a reas avat d'en em welet evel yuzev a-hed e vuhez.
Dryocopus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwec'h spesad a ya d'ober ar genad :
Jean-Marie Lustiger
Evel eskob e tifennas ar gwir evit an Iliz da gemer perzh e breudoù ar vuhez politikel hep klask distreiñ war pennaenn al likelezh evel m'eo diazezet gant Lezenn 1905. Labourat a reas ivez war an darempredoù etre ar gumuniezh yuzev gall hag an Iliz katolik, o lakaat anezhi da anavezout hec'h atebegezh er Shoah.
Dryocopus
Tri isspesad warn-ugent (23) en holl hiziv an deiz hag unan aet da get.
Skipailh mell-droad merc'hed Norvegia
Skipailh mell-droad merc'hed Norvegia zo ur skipailh mell-droad a c'hoari en anv Norvegia e kevezadegoù etrebroadel mell-droad merc'hed. Lâret a reer ez eo unan eus gwellañ skipailhoù ar bed.
San Juan (Arc'hantina)
Er veurgêr, Gran San Juan, e 2010, e konted 471.389 a dud o chom, ha gant se emañ e-touez dek kêr vrasañ ar vro. Diazezet e voe d'an 13 a viz Mezheven 1562 gant ar c'honkistador spagnol Juan Jufré, hag anvet San Juan de la Frontera, staget ouzh Capitanía General de Chile.
Lavarou koz a Vreiz-Izel
Lavarou koz a Vreiz-Izel zo ul levrad lavaroù ha krennlavaroù brezhonek, dastumet gant Léopold-François Sauvé, e Bro-Leon dreist-holl, hag embannet e 1878.
Anselme Bellegarrigue
Anselme Bellegarrigue (1813 – ?) a oa un anarkour kevreadelour gall eus an, marvet en El Salvador.
Ar bugel fur
Ar buguel fur pe Dialog e(n)tre un doctor hac ur buguel zo ur skrid brezhonek e gwerzennoù eus an, hep bloavezh nag anv oberour ebet warnañ.
Pomarance
Pomarance  zo ur gumun hag ur gêr en Italia, e proviñs Pisa,  e Toskana.
Ar bugel fur
Ur skrid goapaus eo, 464 gwerzenn ennañ, leun a grennlavaroù. Setu amañ an deroù :
Kanaouenn
Ur ganaouenn heñvelanvet, an hevelep danvez enni ha sinet « François Le Gall » zo anavezet dre follennoù-nij.
Peccioli
Peccioli  zo ur gumun hag ur gêr en Italia, e proviñs Pisa,  e Toskana.
Vendegies-sur-Écaillon
Vendegies-sur-Écaillon a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
kantved
Brezel-bed kentañ: ;.
Bered ar C'hommonwealth: Crucifix Cemetery
Ur vered eus ar Brezel bed kentañ. Digoret e voe e dibenn miz Here 1918 gant ar 61 Rannlu (South Midland) hag implijet betek miz Du 1918. Ouzhpenn eus an hanter eus ar Vreizhveurizh douaret enni a oa soudarded eus ar 2nd/6th Royal Warwickshire Regiment.
Palaia
Palaia  zo ur gumun hag ur gêr en Italia, e proviñs Pisa,  e Toskana.
Cristina Ali Farah
Cristina Ali Farrah zo ur varzhez italianek, eus Verona, a orin eus Somalia.
Carini
Carini zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Yann VI (pab)
Yann VI (e latin: Ioannes VI), ganet war-dro 655 e Efesos (Gres, Impalaeriezh Bizañs) ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Capaci
Capaci  zo ur gumun hag ur gêr en Italia, e Meurgêr  Palermo,  e Sikilia.
Ustica
Ustica zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Splendor in the Grass (albom)
Splendor in the Grass eo pevare albom al laz-seniñ stadunanat, eus Oregon, Pink Martini, e 2009.
CouchSurfing
DA VREMANAAT CouchSurfing a zo ur servij a ginnig bod d'an dud dre internet. Statud ur gevredigezh en deus. Krouet eo bet gant Casey Fenton e 2004.
Talvoudegezh an anv
Ar ger saozneg CouchSurfing a c'hellfemp treiñ gant « tremen eus an eil gourvezvank d'egile », gant ar ger Surf (seurf) a ro da gompren ez eo dre internet e vez kavet ur sofa evit kousket.
Pal
Kemer perzh e raktres CouchSurfing a zo un diviz dieub ha digoust, met bep hini a c'hell ober un donezon, ha reiñ ar c'hementad a fell dezhañ. Pep ezel a c'hell komz gant an izili all, ha goulenn bod gante, met n'eo ket rediet ar re all da asantiñ. Pep ezel 'n deus ur bajennad hiniennel, skrivet warni o zeskrivadur. An izili a c'hell komz asambles dre ar bajennad-se, ha goulenn pe kinnig bod. Posupl eo d'ar veajourien skrivañ menegoù mat pe fall warni ivez. Interest ar servij-se a ya en tu all d'ar c'hinnig bod hepken. Gall a ra an izili daremprediñ gant sevenadurioù all, hep paeañ, gant ur surentez asur. Pal al lec'hienn a zo tostaat tud ha lec'hioù eus ar bed, degas tud eus broioù disheñvel da gejañ asambles. Krouiñ eskemmoù etrebroadel da aesaat ar gomprenidigezh etre ar sevenadurioù. Kefridi al lec'hienn a zo « kemer perzh e krouadur ur bed gwelloc'h, sofa goude sofa ».
Cefalà Diana
Cefalà Diana zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
CouchSurfing
An niver a izili
E miz gouere 2010, bez e oa daou vilion a izili. CouchSurfing a zo ar servij bod dre internet a stroll ar muiañ a dud. An degemererien a zo tud a youl vat, a ginnig sikour evit ar veajourien dreist-holl. Bez 'zo diouto e pep lec'h er bed. An izili enskrivet avat n'int ket rediet da reiñ bod pe da « seurfiñ » bep tro. Gellout a reont bezañ enskrivet ha kemer perzh ur wech an amzer hepken.
An arc'hant hag an aozañ
CouchSurfing a zo un aozadur hep pal kenwerzhel a vev diwar donezonoù an izili hepken.
Fin ?
D'an 28 a viz even 2006 ez eus bet ur gudenn e reizhiad al lec'hienn : kollet ez eus bet tout fedoù ar bladenn galet. Al lec'hienn a zo bet serret, ha Casey Fenton, ar c'hrouer, en deus kaset ur gemennadenn a embanne fin ar servij. Meur a ezel avat, plijet bras gant meizad al lec'hienn, en deus divizet kenderc'hel ganti, o reiñ un tamm sikour e-keñver an teknik hag an arc'hant. D'an 3 a viz Gouere 2006, « CouchSurfing v2.0 » a zo ganet, goude emvod Montreal, lec'h ma 'zo bet strollet leun a izili evit labourat war ar raktres.
Joy To The World
Joy To The World eo pempvet albom Pink Martini, ul laz-seniñ stadunanat eus Oregon, embannet e miz Du 2010 gant Heinz Records.
Pobloù ar mor
Pobloù ar mor a oa ur c'hevread pobloù a c'houlakaer o doa taget Egipt ha broioù all eus Mor Kreizdouarel ar reter, da vare Diskar Oadvezh an Arem diwezhañ (1200-900 a-raok hon mare). Hervez kont e vije bet diskaret ganto ar sevenadur mikenian, hini an Hittited, hini ar Reter-Nesañ ha gwanaet galloud Egipt.
Hey Eugene!
Hey Eugene! eo trede albom at laz-seniñ stadunanat, eus Oregon, Pink Martini, e 2007. Tonioù rumba, lounge ha re klasel, a vez klevet ennañ.
Scillato
Scillato   zo ur gumun italian  e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Claudia Leitte
Cláudia Cristina Leite Inácio, pe Cláudia Leitte, ganet e São Gonçalo e stad Rio de Janeiro e 1980, zo ur ganerez vrazilian Axé. Betek 2008 e kane el laz Babado Novo.
Croix-de-Vie
Croix-de-Vie a oa ur gumun e departamant Vande e Bro-C’hall. Kendeuzet e voe gant kumun Saint-Gilles-sur-Vie e 1967 d’ober ur gumun nevez, Saint-Gilles-Croix-de-Vie.
Ledenez Taman
Ledenez Taman zo ul ledenez e Rusia, etre Mor Azov hag ar Mor Du, er reter da ledenez Kertch, e Krimea, ha strizh-mor Kertch etre an div ledenez.
Cefalù
Cefalù zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Konon
Konon (e latin: Conon), ganet war-dro 630 e Sikilia ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Je dis oui!
Je dis oui! zo un albom gant al laz-seniñ stadunanat, eus Oregon, Pink Martini, e 2016.
Bermerain
Bermerain a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun:Bermerain Communal Cemetery
Marvet int e-pad ar Brezel-bed kentañ e dibenn miz Here 1918 hag e penn-kentañ miz Du 1918.
Bered ar C'hommonwealth e bered ar gumun:Vendegies Cross Roads British Cemetery
Krouet han implijet e voe ar vered e penn-kentañ miz Du 1918 gant ar  Corps e deizioù diwezhañ ar Brezel bed kentañ.
Vis grata puellae
Vis grata puellae zo ur bomm latin hag a dalv kement ha feulster c'hoantaet gant ar plac'h hag a deu eus an Ars amatoria, gant ar barzh latin Ovidius.
Kement-se, evel-just, zo mat da zigareziñ oberoù ar wazed pa fell dezho kemer o c'hoant en desped da enebiezh ar maouezed, evel e romant Leone Di Fausto, Trilogia di Torino, hag implijet eo bet gant tud a lezenn evit digareziñ gwazed o devoa gwallet maouezed, ma'z eus savet tud, evel Giovanna Giugni, da enebiñ gant heug.
Worcester (disheñvelout)
Worcester zo ur gêr e Bro-Saoz, pennkêr kontelezh Worcestershire. Met lec'hioù all zo anvet heñvel dre ar bed :
Contessa Entellina
Contessa Entellina zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Mezzojuso
Mezzojuso zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Sara Aldrete
Kejañ a reas ouzh an trafiker dramm Adolfo Constanzo. Ouzhpenn trafikañ dramm e oa ivez e penn ur sektenn. Gantañ eo e teskas-hi ar sorserezh hag an hud du. Gant Constanzo e voe lesanvet "La Madrina". Constanzo a lazhe trafikerien dramm all hag ec'h implije tammoù eus o c'horfoù e-pad lidoù a veze aozet en un dastumlec'h dilezet e-kichen Matamoros. Tammoù eus ar vuntridi a veze poazhet en ur gastelodenn anvet nganga. Constanzo a lakaas Sara Aldrete da eil en e sektenn ha goulenn a reas ganti ober war-dro an diskibien tra ma kase-eñ kanab d'ar Stadoù-Unanet.
E 1989 e voe aberzhet muioc'h-mui a dud. Un tourist amerikan, Mark J. Kilroy, a voe skrapet. D'ar 6 a viz Mae 1989 e voe dizoloet kuzhiadell (en ur ranndi dilezet e Mec'hiko) Constanzo gant ar polis. Er ranndi e voe kavet korf Constanzo ha hini unan eus e ziskibien. Ur pennadig goude e voe harzet Sara Aldrete hag e 1990 e voe kondaonet da 6 vloaz en toull-bac'h evit bezañ bet ezel eus ur strollad torfedourien. E-pad un eil prosez e voe lakaet da vuntrerez hag ouhzpennet e voe 62 vloaz toull-bac'h dezhi. Ma teufe er-maez eus an toull-bac'h e vefe kaset d'ar Stadoù-Unanet ma vefe barnet evit muntr Mark Kilroy.
Godrano
Godrano zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Bruce
Bruce pe Brus zo un anv-badez skosat saoznek. Dont a ra eus un anv-lec'h e Normandi : Brix (Brutius tro-dro 825, Bruoto e 1026 - 1027, Bruis e 1042, 1198, 1280), er Manche, deuet da vezañ Brus pe Bruce e Breizh-Veur. Degaset e voe eno gant tiegezh ur marc'heg norman eus arme Gwilherm an Alouber. Dianav eo gwrizienn an anv Brix met kar e vefe da vBruz e Bro-Roazhon (Brud e 1067, Bruth e 1084).
Colaptes
Colaptes a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù speged, krouet e 1825 gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Trizek spesad a ya d'ober ar genad :
Pemp isspesad ha hanter-kant (55) en holl hiziv an deiz hag unan aet da gaet (†) : o c'havout a reer holl en Amerika.
Shy'm
Tamara Marthe, anavezetoc'h gant an anv Shy'm (distaget [ˈʃaɪm]), ganet d'an 28 a viz Du 1985 e Trappes, zo ur ganerez hag un dañserez eus Bro-C'hall. Kroget he deus da vezañ plijet gant an dañs hag ar c'han pa oa bihan. Embannet he deus kalz a bladennoù single, en o zouez :
Hiziv an deiz eo brudet-tre Shy'm gant he c'hanaouennoù leun a startijenn. Graet he deus kalz a bladennoù e Pariz. Goude daou albom Rhythm and blues e troas war-zu ar sonerezh pop ha dance. Liv ar rock zo gant he fempvet albom Solitaire (2014). Distreiñ a ra d'ar sonerezhioù "urban" gant he seizhvet albom Agapé (2019).
Polizzi Generosa
Polizzi Generosa zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi
Return of the Jedi pe Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi, zo ur film space opera stadunanat embannet e 1983. Sevenet eo bet gant Richard Marquand. Ar senario a zo bet savet gant Lawrence Kasdan ha George Lucas a-ziwar un istor gant Lucas, hag a oa ivez ar produer penn. An trede film eo en heuliad filmoù diazez Star Wars. Tremen a ra ur bloavezh goude darvoudoù The Empire Strikes Back. Aktourien ar film eo Mark Hamill, Harrison Ford, Carrie Fisher, Billy Dee Williams, Anthony Daniels, David Prowse, Kenny Baker, Peter Mayhew ha Frank Oz.
Er film, an Impalaeriezh Galaktek, renet gant an impalaer Palpatine, a zo o sevel un eil Steredenn ar Marv evit flastrañ da vat ar rebelled. Dre ma vez an impalaer oc'h ober war-dro al labourioù, ar flodad brezel rebel a dag Steredenn ar Marv evit distrujañ an arm hag an impalaer war ar memes-tro. E-pad an amzer-se, Luke Skywalker a glask degas en-dro Darth Vader war-zu ar re Jedi.
David Lynch ha David Cronenberg a oa bet soñjet enno evit kas da benn ar film a-raok ma vije kemeret Marquand evel sevener. Ar skipailh produiñ en doa diazezet e labour war storyboard Lucas.
1969 (Pink Martini & Saori Yuki)
1969 zo un albom gant Pink Martini hag ar ganerez japanat Saori Yuki, e 2011.
Tiphaine Raguenel
Tiphaine Raguenel (war-dro 1335 - 1373) a oa un itron eus Dinan, e Breizh, pried Beltram Gwesklin, hag un astrologourez eus ar XIVvet kantved.
He buhez
Merc'h e oa da Robin III Raguenel, aotrou Châtel-Oger, haroz emgann an Tregont, ha da Janed Dinan, beskontez La Bellière. Dimeziñ a reas en 1363 da v-Beltram Gwesklin. Ur skouer a garantez kourtes e oa o dimeziñ hervez ar vojenn, hi plac'h kenenek, hag eñ gwaz divalav hag atav o redek da bell vro.
Brud he doa da vezañ ur vaouez desket. E 1359 he dije diouganet e vije bet trec'h Gwekslin war Thomas Canterbury.
2012
He c'hlopenn a vije bet kavet en un ti e Dinan. Hiziv an deiz e c'haller gweladenniñ e Menez Mikael ar Mor un ti e anv "ti Tiphaine Raguenel" ma vije bet o chom ennañ. Soñjal a reer edo o chom e ti ar gouarnour kentoc'h, rak e wreg e oa.
Piculus
Piculus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù speged, krouet e 1824 gant al loenoniour alaman Johann Baptist von Spix (1781-1826).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Seizh spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, daouzek (12) isspesad dezhe en holl.
Rummatadur
Diblaset eo bet ar spesadoù auricularis, rivolii ha rubiginosus er genad Colaptes.
Benead II
Benead II (e latin: Benedictus II), ganet war-dro 635 e Roma ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar.
James Horner
James Roy Horner a zo ur sonaozour stadunanat ganet d'ar 14 a viz Eost 1953 e Los Angeles.
Brudet eo abalamour en deus implijet binviji elektronek evit ar filmoù : Titanic, Troy, Apollo 13, Braveheart hag Avatar gant James Cameron. Eñ a gemere alies binviji eus Iwerzhon. Ar sonerezh evit ar film kentañ eo Les mercenaires de l'espace gant Jimmy T.Murakami hag an hini diwezhañ eo Karaté kid gant Harald Zwart. E 2012 en deus c'hoant da sevel sonerezh ar filmoù : Gaia age 3-D ha Mosasaure 3-D.
Get Happy (Pink Martini)
Get Happy zo un albom gant al laz-seniñ stadunanat eus Oregon, Pink Martini, embannet e 2013 gant Heinz Records. Pedet e oa arzourien all da gemer perzh : Phyllis Diller, Philippe Katerine, Meow Meow, Ari Shapiro, the von Trapps, ha Rufus Wainwright.
Gioc'h nobl
Ar gioc'h nobl a zo ur spesad evned hirc'harek, Gallinago nobilis an anv skiantel anezhañ.
Doareoù pennañ
Gouennañ a ra adalek miz Meurzh betek miz Gouere.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha preñv-lec'hid.
Antipater (Judea)
Antipater an « Idumean », marvet e 43 kent JK, a oa gouarnour, ha goude prokulor Judea er Iañ kantved kent JK. Tad e oa d'ar roue Herodez Veur (roue Judea en 37 kent JK) ha gantañ e voe krouet Tierniezh an Herodizien.
E vuhez
Mab e oa da Antipas, hervez Flavius Josephus, hag Antipas ivez e oa bet e anv ivez en deroù. E dad a oa gouarnour Edom, pe Idumea, er gevred da Judea, dindan ar roue Alesant Jannée.
Pennkuzulier ar roue Hyrcan II e oa etre -63 à -49, ha gouarn a rae e-lec'h ar roue, en ur brientiñ e vibien da uhelaat.
Dimeziñ a reas da Cypros, priñsez nabatean pinvidik, he ziegezh e darempred gant holl rouaned vihan Arabia.
Pevar mab o doa: Phazael, Herodez, Joseph, Pheroas, hag ur verc'h, Salome.
Mervel a reas gant ar c'hontamm en 43 kent JK.
Yann V (pab)
Yann V (e latin: Ioannes V), ganet war-dro 635 e Siria ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e 685.
Axé
An axé zo un doare sonerezh eus Brazil, eus Salvador da Bahia.
Prizzi
Prizzi zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Goldie Locks and the Three Bears
Goldie Locks and the Three Bears a zo ur film berr bevaat deuet er-maez e miz Here 1922, produet gant ar studio Laugh-O-Gram, krouet gant Walt Disney e Kansas City, a-raok ma rafe freuz-stal e Gouere 1923 ha ma yafe Walt da Hollywood.
Diazezet eo war ar gontadenn The Story of the Three Bears (da lavarout eo Istor an tri arzh e brezhoneg ), gant ar barzh saoz Robert Southey. Kaoz zo eus ur plac'hig, Goldie Locks hervez anv ar film, hogen Goldilocks peurvuiañ war al levrioù, hag a zegouezh e-kreiz ar c'hoad e ti an tri arzh.
Trappeto
Trappeto zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Chabad
Chabad (pe C'habad) pe Loubavitch zo ul luskad yuzev reizhkredour c'hasidek, unan eus ar re vrudetañ er bed, hag unan eus an aozadurioù yuzev brasañ er bed.
Toukenn
An doukenn eo anv koef Treger.
Chabad
Savet e voe e 1775 gant ar rabi Schneur Zalman eus Lyady. E anv zo savet diwar lizherenn gentañ tri ger hebraek lakaet stok-ha-stok — Chochmah, Binah, Da'at : "Furnez, Kompren ha Gouziegezh" — a zo pennaennoù al luskad.
Lengon
Lengon (hervez an okitaneg), pe Langon (hervez ar galleg), zo ur gumun eus mervent Bro-C'hall, en departamant Gironde. Pennlec'h arondisamant Lengon eo.
Castillo de San Felipe de Lara
Castillo de San Felipe de Lara zo ur c'hreñvlec'h eus ar e Guatemala, war aod ar Mor Karib.
Into the Wild
Into the Wild a zo ur film savet gant Sean Penn e 2007, ha c'hoariet gant Emile Hirsch, Macia Gay Harden, William Hurt hag un toullad re all. Istor ur paotr, echu gantañ e studioù eo, hag a zo o klask an eürusted, an digenvez hag an dieubidigezh.
An istor
Christopher McCandless studier amerikan, nevez diplomet eus ur skol-veur brudet a ziviz paouez gant e vuhez hag ar gevredigezh vodern, hep lavaret d'e familh. Lakaat a ra e arc'hant hag e baperioù ofisiel (kartenn anv hag all …) da zeviñ, ha treuzkas a ra an argant en doa lakaet amzer da lakaat a-gostez d'un aozadur anvet Oxfam o enebiñ diouzh ar baourentez hag an digevatalded er bed. Mont a ra kuit war an hentoù gant e c'harr-tan e su ar Stadoù-unanet. Tremen a ra dre Arizona, ar C'hanyon bras, Kalifornia. Evit kaout arc'hant da genderc'hel gant e veaj e kav labourioù bihan en Dakota pe c'hoazh e Colorado. Pa erru e Mec'hiko e teu ar soñj dezhañ mont betek Alaska evit pellaat c'hoazh eus ar gevredigezh hag uhelaat e spered prederouriel. Ober a raio anaouedegezhioù brav kenañ e-pad e veaj, bep kejadenn a roio dezhañ ur sell disheñvel diwar-benn mab-den ha krouiñ a raio darempredoù kreñv-tre gant an eil hag egile, met Christopher a chomo bepred war-glask an digenvez. Ar c'houplad hippie a zo o koshaat, paotr an ti feurm hag a zo gredus, ar paotr kozh n'eus c'hoant perc'hennañ anezhañ, ur plac'h yaouank koantig e garantez dioutañ. Benn ar fin erru a ra da Fairbanks en ur c'hoari biz meud, chom a raio 5 miz e-unan o prederiañ war e vuhez ha talvoudegezh an erusted, en ur vevañ barzh ur c'harr-boutin laosket da goll. Gant ar goañv e diaes dezhañ da gavout boued ha goude daou vloaz o veajiñ en deus c'hoant tistreiñ met stanket eo gant ar ster. Ret eo dezhañ gortoz e vefe izelet live an dour. Poan a zo gantañ kavout boued, neuze klask a ra titouroù barzh e levr diwar-benn ar plantoù. Met dre fazi, debriñ a ra greunennoù danjerus evit ar yec'hed hag en em ampezoniñ a ra ganto. Christopher McCandless a gompren d'ar mare-se eo ret d'an eürusted bezañ lodennet gant mab-den. A-raok mervel e skrivo ur frazenn diwezhañ « Hapinness is only real when shared » « An ^¨urusted a zo gwir nemet pa vez lodennet anezhi ».
Un Istor Wir :
Diwar un istor wir eo bet tennet ar film-mañ. Christopher McCandless, an hini gwir, en deus bevet e vugaleaj e Virginia. Graet en deus studioù bras. Ur paotr sot gant Jack London, Tolstoï ha Thoreau, ne blije ket dezhañ ar gevredigezh « danvelezour ». Ul levr a zo bet skrivet gant Jon Krakauer; « Voyage au bout de la solitude ».
Burutelladenn ar gevredigezh : Lak a ra Sean Penn, ar paotr yaouank e-giz un haroz klañv gant ar gevredigezh « danvelezour », a zo o klask ur bed gwelloc'h ha peurvat. Kuitaat a ra ar c'hêrioù evit mont war ar maezioù. Danvez ar self made man : N'eus ket c'hoant gantañ spletiñ ar pezh a zo aes da gaout. C'hoant en deus ober an dra-se e-unan. An natur : Lakaet e vez war-wel liested ha braventez an natur amerikan. Klask an identelezh : Ur film diwar-benn klaskerezh an identelezh, Christopher a cheñch anv (Alexander Supertramp). Emañ o klask ar gwirionez diwar-benn e « buhegezh », deskiñ a ra tamm pe damm piv eo. Gwelet e vez ivez diaesterioù ur vuhez familh. Sonerezh ar film : Ar sonerezh a zo bet savet gant Eddie Vedder, kaner Pearl Jam, hag ar gitarour Michael Brook. An holl testennoù a zo bet skrivet gant Eddie Vedder, nemet Hard Sun ha Society hag a zo bet skrivet gant Jerry Hannan. Ouzhpenn ar fladenn,ez eus Doing the wrong thing gant Kaki King, Carte noir pe Swimming Horses Michael Brook, hag evit echu ar ganaouenn Goin'up the Country gant Canned Heat. Klevet e vez Harmonika barzh ar film, c'hoariet gant Charlie Musselwhite. 1. Setting Forth 2. No Ceiling 3. Far Behind 4. Rise 5. Long Nights 6. Tuolumne 7. Hard Sun 8. Society 9. The Wolf 10. End Of The Road 11. Guaranteed
Le Breton
Le Breton ha Lebreton zo anvioù-tiegezh gallek. Roet e oa d'un den genidik eus Breizh pe d'un brezhoneger.
Into the Wild
An istor
Prizioù gounezet gant ar film :
Golden Globes 2008 : Kanaouenn gwellañ (Guaranteed) Gotham Awards : Gwellañ film Mil Valley Film Festival : Gwellañ c'hoarier (Emile Hirsch) National Board of Review : Gwelañ kasadenn Palm Springs International Film Festival : Gwellañ oberour ha gwellañ diskuliadenn Festival Internazional del Film di Roma : Priz ar juri Mostra Internacional de Cinema de São Paulo : Gwellañ film en ur yezh estren
Palazzo Adriano
Palazzo Adriano   zo ur gumun italian  e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Fairy Tail
Fairy Tail (フェアリーテイル, Fearī Teiru) a zo ur manga savet gant Hiro Mashima, embannet gant Kōdansha adalek an 2 a viz Eost 2006. Al levr kentañ a zo bet embannet d'ar 17 a viz 2006 e Japan. E Breizh, ar manga kentañ a oa bet embannet d'an 10 a viz Gwengolo 2008 gant Pika. Echuet eo embann an heuliad d'ar 26 a viz Gouhere 2017 goude 63 manga.
Basina
Basina (~438 – ~477) a oa ur briñsez eus Thüringen e kreiz ar hag a zimezas da Childerig Iañ, roue ar Franked. Mamm Hlodwig Iañ e oa.
Dhimmi
Dhimmi ( ذمي‎ ḏimmī, ; liester أهل الذمة ahl ul-ḏimmah/dhimmah "tud an dhimma") zo ur ger istorel implijet evit kaozeal diwar-benn tud nann-muzulman a veve en ur stad vuzulman gant ur statud gwarezet. Dinan ar charia e ranked gwareziñ buhez ha madoù an dud-se en eskemm ouzh un taos anvet jizya da baeañ ouzhpenn an tailhoù boas. Ne oa ket ret dezho ober deverioù zo goulennet gant ar vuzulmaned met n'o doa ket gwirioù zo a veze roet d'ar vuzulmaned. En tu all d'an dra-se e oant kevatal ouzh ar vuzulmaned.
Lakaet e oa bet ar statud da dalevezout evit kristenien, yuzevien ha sabianed da gentañ a-raok bezañ astennet d'ar zoroastrianed, ha d'an hindoued.
Piana degli Albanesi
Piana degli Albanesi ("Uhelgompezenn Albaniz" ; Hora e Arbëreshëvet en albaneg) zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia, 740 metr a-us live ar mor.
Evel m'en diskouez an anv Albanesi ez eo poblet gant diskennidi da dud divroet eus Albania er, ha bremañ c'hoazh ez eo kêr-benn Arbëreshë Sikilia (minorelezh albanegerien Italia).
Piana dei Greci, "Uhelgompezenn ar C'hresianed", e oa an anv betek 1941.
Saint-Gilles-sur-Vie
Saint-Gilles-sur-Vie a oa ur gumun e departamant Vande e Bro-C’hall. Kendeuzet e voe gant kumun Croix-de-Vie e 1967 d’ober ur gumun nevez, Saint-Gilles-Croix-de-Vie.
Adeodatus II
Adeodatus II (e latin: Adeodatus II), ganet e Roma en Impalaeriezh Bizañs ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Campephilus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Unnek spesad a ya d'ober ar genad :
Pemzek (15) isspesad en holl : o c'havout a reer en Amerika.
Francisca Ballesteros
Francisca Ballesteros (1969 e Valencia) a zo ul lazherez a steudad katalanat hag a lazhas he div verc'h hag he gwaz hag a glaskas ivez lazhañ he mab etre 1990 ha 2004.
He buhez hag e zorfedoù
Francisca Ballesteros a voe ganet e Valencia. Un nebeud bloavezhioù goude ez eas da chom da Melilla.
Dimeziñ a reas gant Antonio González Barribino, hag e voe ganet ur verc'h anvet Florinda. E 1990 e c'houzañvas un diwaskadenn a-heul gwilioudiñ hag e fellas dezhi lakaat un termen d'hec'h eured. A-benn ar fin e tivizas lazhañ he familh hag e tec' has da Valencia. Kontammiñ a reas he merc'h Florinda gant Colme, hag a zo louzoù da bareañ an alkoolegezh. Goude-se e tivizas gortoz a-raok lazhañ peurrest he familh.
Martín Sarmiento
Martín Sarmiento, pe an Tad Sarmiento (ganet Pedro José García Balboa d'an 9 a viz Meurzh 1695 ; marvet d'ar 7 a viz Kerzu 1772) a oa ur manac'h beneadat galizat.
Chiusa Sclafani
Chiusa Sclafani zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Francisca Ballesteros
He buhez hag e zorfedoù
E 2004 e lazhas peurrest he familh. D'an 12 a viz Genver 2004 e lazhas he gwaz Antonio González Barribino gant Colme, Zolpidem ha Bromazepa. D'ar 4 a viz Even 2004 e lazhas he merc'h Sandra gant ar memes louzoù hag e klaskas kontammiñ ivez he mab Antonio, hag a voe kaset d'an ospital ma voe dizoloet e oa bet kontammet.
Martín Sarmiento
Unan eus lenneien c'halizek Oadvezh ar Sklêrijenn e voe. Ganet e voe e Villafranca del Bierzo, e korn-bro galizek kornôg León, e Spagn. Tremen a reas e yaouankiz e Pontevedra, a-raok mont da vanac'h en ur manati e Madrid. Studioù a reas e meur a vanati eus e urzh. Studiañ yezhoù a-dost a reas, dreist-holl ar spagnoleg hag ar galizeg. Kavout a rae dezhañ e ranke ar galizeg bezañ desket er skolioù hag e tlee ar veleien gouzout galizeg evit gallout kofessat an dud.
Francisca Ballesteros
He buhez hag e zorfedoù
D'ar 7 a viz Even 2004 e voe harzet Ballesteros hag ec'h anzavas holl he zorfedoù.
D'ar 26 a viz Gwengolo 2005 e voe kondaonet da 84 bloaz en toull-bac'h.
Martín Sarmiento
Skrivañ a reas en ul levr anvet "Sobre El Origen de la Lengua Gallega" : A língua portuguesa pura não é outra do que a extensão da galega ("ar portugaleg glan n'eo nemet un astenn eus ar galizeg"). E 1745 e reas ur veaj da C'haliza ha sevel, da-heul, ul levr ma notenne anvioù galizek al lec'hioù ma tremene. Sevel a reas ul levr all anvet Coloquio de veinticatro galegos rústicos, ma kaver kanaouennoù kanet gant ur strollad Galiziz o vont eus Madrid da C'haliza.
Estreget gant ar yezhoù e oa troet-kenañ gant ur bern traoù ha dreist-holl gant ar plant. Un den gouiziek e oa war anvioù ar plant hag o vertuzioù. Stourm a reas a-enep an diouiziegezh hag ar brizhkredennoù, ha kinnig digeriñ levraouegoù e pep lec'h dre ar vro. War ar c'helenn en doa soñjoù dibar ivez : lavaret a rae e tlee ar vugale bezañ desket en o yezh dezho, a-raok deskiñ yezh ar stad hag al latin da c'houde. Lavaret a rae ivez e ranke ar gelennerien mont er-maez eus ar skolioù da ziskouez an natur d'o skolidi.
Nontronh
Nontronh (hervez an okitaneg), pe Nontron (hervez ar galleg), zo ur gumun eus mervent Bro-C'hall, en departamant Dordogne. Pennlec'h arondisamant Nontron eo.
An nontronit, ur maenad, zo bet anvet evel-se abalamour ma vez kavet e-kichen kumun Nontronh.
Lercara Friddi
Lercara Friddi  zo ur gumun italian  e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Ledenez Kertch
Ledenez Kertch zo ul ledenez e Krimea, etre Mor Azov hag ar Mor Du, er c'hornog da ledenez Taman, e Rusia, ha strizh-mor Kertch etre an div ledenez.
Seziz Mazagran
Seziz Mazagran a c'hoarvezas e 1840 en Aljeria, e-pad an aloubadeg c'hall.
Legio VI Victrix
Legio VI Victrix a oa ul lejion roman bet staliet en Enez-Vreizh eus 120 da 402 goude J.-K.
Seziz Mazagran
Istor
Eus an 3 d'ar 6 a viz C'hwevrer 1840 e klaskas un arme aljerian kemer Mazagran, ur gêriadenn e tolead Mostaganem, e-kerzh aloubadeg Aljeria gant ar C'hallaoued.
Legio VI Victrix
War a seblant, al lejion-se a oa bet savet e bro Spagn, mes n'ouzer ker resis pe e oa gant Pompeius pe gant Julius Caesar.
Seziz Mazagran
Istor
Kant pemp soudard gall warn-ugent en holl, renet gant ar c'habiten Lelièvre, a zalc'has penn dirak meur a vil brezelour aljerian renet gant ul letanant d'an emir Abd el-Kader, anvet Mustapha ben Tami (a oa ivez kenderv ha breur-kaer d'an emir, pa oa dimezet d'e c'hoar Khedidja gantañ).
Legio VI Victrix
E deroù miz Eost -47 e kemeras perzh en emgann Zela e rouantelezh ar Pont gant Julius Caesar. Re gozh al lejion a voe kinniget dezho douaroù e Arelate (Arle). Abalamour da se eo bet diazezet an drevadennad Arle gant Tiberius Claudius Nero e-kerzh an diskar-amzer -46 evit ar Sextani, ar re gozh eus Legio VI Victrix.
Seziz Mazagran
Istor
Brudet e voe an taol-kaer dreist-ezhomm gant ar c'helaouennoù gall.
Legio VI Victrix
Kemer a ra al Legio VI perzh e peoc'hadur bro Spagn, eus -29 a -19. Un drevadennad a voe diazezet evit ar soudarded kozh e Caesar Augusta (Zaragoza).
Un drevadenn all, Colonia Iulia (Augusta) Aquae (Sextiae) (Aix-en-Provence) a voe diazezet gant Octavius (an impalaer Augustus)
Cerda
Cerda zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Legio VI Victrix
Chom e reas al lejion e bro Spagn betek 68, pa'z eas a-du gant Galba, hag a savas ul lejion all evit e harpañ, al Legio VII.
Goude ar brezel diabarzh e oa staliet al lejion e Novaesium (Neuss), war ar Roen, eus 70 da 105.
Dilec'hiet e oa bet da Vetera (Xanten) eus 105 da 120 ha 127.
Kaset e oa bet gant an impalaer Hadrian er bloaz 120 evit difenn bevennoù hanternoz proviñs Britannia, goude ma oa bet faezhet Legio IX Hispania gant Bretoned an hanternoz. Laket e oa en karg da sevel ar voger etre ar rannvro roman hag ar broioù barbar.
Eburacum (York) e oa ar penngarter. Ar jeneral a veze graet Dux Britanniarum anezhañ.
Ne zeuio ket ken da Vreizh Veur en-dro.
Marineo
Marineo zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Istor ar yuzevien e Breizh
Yuzevien zo e Breizh a-gozh met biskoazh n'int bet niverus. A-hed ar c'hantvedoù ez eus bet kavet meur a roudenn eus o bezañs, didrouz met gwirion, etre damasant ha skarzhadegoù, a-raok ma voent un tamm niverusoc'h goude an Dispac'h gall. Evel e pep lec'h o doa gouzañvet enepyuzevegezh ar bloavezhioù 1930 hag ar politikerezh drastus lakaet e pleustr gant Renad Vichy e-pad an Eil Brezel-bed. Kalzik anezho a oa bet kaset da vervel da neuze. Yuzevien vreton a voe ivez er Rezistañs. Peder sinagogenn zo e Breizh hiziv an deiz : e Naoned, e Roazhon, en Oriant hag e Brest.
Henamzer ha Krennamzer
Testeniekaet eo bezañs yuzevien e Gwened e 465 pa voe berzet d'ar gristenien debriñ ganto e-giz ma oant kustum d'ober. Bezañs ar yuzevien zo testeniekaet a-hed ar Grennamzer gant an anvioù-lec'h a gaver er vro (ur Rue de la Juiverie e Naoned hag e Gwenrann, da skouer), ha gant diviz Yann Iañ ar Rouz da skarzhañ ar yuzevien eus an Dugelezh. Ne gaver roud ebet eus bezañs ar yuzevien a-raok un nebeud kantvedoù war-lerc'h, p'en em stalias marc'hadourien yuzev e Breizh-Uhel, a-wezhioù gant diaesterioù gant o amezeien,
Amzerioù modern
Familhoù yuzev a-orin eus Spagn ha Portugal a voulc'has en em staliañ adalek ar, ha dreist-holl goude ar ur wezh embannet an ordrenañs diwezhañ evit skarzhañ ar yuzevien eus Frañs. Ne oant ket gwall niverus avat : 11 en Il-ha-Gwilun a-bezh e penn-kentañ an. Kumuniezh Naoned a voe buan a-walc'h an hini stankañ hag eno e voe savet ar sinagogenn gentañ e 1834. Lakaet e voe Breizh dindan sklêrijenn e dibenn an XIXvet kantved pa voe dilec'hiet eil-prosez an Afer Dreyfus da Roazhon e 1898 e-kreiz ur wagenn enepyuzev.
Lucius Septimius
Lucius Septimius zo un anv roman ha hini anv meur a zen.
Istor ar yuzevien e Breizh
ha bremañ
Evel e pep lec'h e savas an enepyuzevegezh e Breizh, e pep metoù, ha gouzañv a reas yuzevien Breizh muzulioù drougziforc'hañ evel e forzh pe lec'h all. Ne voe ket glan luskad an Emsav d'ar mare-se, dreist-holl an tu politikel gant Strollad Broadel Breizh a savas a-du gant an naziegezh, met n'haller ket lavaret e voe enepyuzev-krenn kennebeut. Lod eus emsaverien vrudet ar mare, evel Morvan Marchal, a sinas pennadoù enepyuzev, a-wezhioù kontrol da spered skridoù o doa savet bloavezhioù a-raok.
Evel e pep lec'h e voe lakaet diskred war ar yuzevien, gwerzhet e voe darn anezho, skrabet ha kaset da vervel evel ar Familh Perper a veve e Menez Are, harzet e 1942 gant archerien Montroulez ha kaset da Sobibor ma varvjont holl, met lod a voe kuzhet, sikouret ha savetaet memestra.
Hiziv ez eus un tregont familh bennak e Brest o deus savet ur greizenn-gumuniezh, tra ma vev sinagogenn Naoned diouzh al lid sefarad dre ma teu ar brasañ-niver eus ar feizidi eus Afrika an Norzh. En Oriant ez eus ul lec'h-pediñ bihan hag e Roazhon e laka ur c'hant familh bennak ar sinagogenn da vevañ.
Giuliana
Giuliana zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Saulzoir
Saulzoir a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
kantved
Brezel bed kentañ : .
Vinçà
Vinçà zo ur gumun eus departamant Pireneoù-ar-Reter, e bro Conflent, e Katalonia an Norzh.
Trabia
Trabia zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Reizhiad berraat an titloù
Ar reizhiad berraat an titloù zo un hentennn evit pourveziñ daveennoù berr d'an testennoù brezhonek hag a zo bet ijinet gant Roparz Hemon evit e c'heriadur istorel ar brezhoneg. Ober a reer gant lizherennoù tennet eus an titloù hag aozet hervez ar prantad eus al lennegezh vrezhonek, adalek 1100, ma voe savet pep testenn.
Vitalianus
Vitalianus (e latin: Vitalianus), ganet e Segni en Impalaeriezh Bizañs ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Islavarenn-lec'h
An islavarenn-lec'h, pe lec'hiañ, zo un islavarenn-doareañ hag a verk al lec'h.
E brezhoneg e vez degaset : "« E-lec'h ma staot ur c'hi E staot daou pe dri »"
Reizhiad berraat an titloù
Deskrivadur
Savet e voe e-ser kempenn ar geriadur istorel a zeuas war wel e 1959. A-bouez e voe evit Roparz Hemon ober gant berradurioù pa ne oa reizhiad daveennoù ebet a vaste d'e ezhommoù. Evel-se e voe aesoc'h d'an embannadurioù Preder paeañ ar frejoù moullañ. Adimplijet e voe ar reizhiad-se gant Reun ar Glev, en e c'heriadur hag en e levrioù yezhadur. Adkemeret hag astennet e voe ivez gant Martial Ménard pell goude marv Roparz Hemon.
Displeget e voe gant Martial Ménard evel-henne e 2016.
Diwar prantadoù ar brezhoneg e saver un daveenn gant un niver lizherennoù dibar.
Skouerioù :
Diwar atiz ar yezhour kentañ a bleustras gant ar reizhiad-se e voe krouet pep daveenn. An daveennoù a vez graet gant pennlizherennoù dreist-holl, met kalz a nemedennoù zo evit al levrioù adembannet, ar c'harnedoù hag all.
N'eus ket daveennoù evit an dornskridoù hag enskrivadurioù savet a-raok 1100 e-barzh ar reizhiad-se. Ober a reer gant Mss., gant resisadennoù pe spisadennoù dibar.
Implij
War lec'hienn Devri, dindan an ivinell Corpus e kaver rollklok an oberennoù devouedet gant pep a verradur Estreget an daou c'heriadur meneget e kaver ar reizhiad daveennoù-se e meur a gelaouenn vrezhonek lennegel pe skiantel (Al Liamm, Hor Yezh) hag e renabl ar skriverien vrezhonek savet gant Lukian Raoul, Geriadur ar skrivagnerien hag ar yezhourien vrezhonek.
Donus
Donus (e latin: Donus), ganet e Roma en Impalaeriezh Bizañs ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Ujan Iañ
Ujan I (e latin: Eugenius), ganet e Roma ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Islavarenn-bal
An islavarenn-bal zo un islavarenn hag a verk ar pal.
E brezhoneg
E brezhoneg e vez degaset al lavarenn-bal
Doareoù all zo da c'heriañ meizad ar pal avat :
Lascari
Lascari zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
San Cipirello
San Cipirello zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Alego
Alego zo ur bastell-votiñ e Kenya e mervent ar vro nepell diouzh al Lenn Victoria.
Montelepre
Montelepre zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Strizh-mor Kertch
Strizh-mor Kertch zo ur strizh-mor e Krimea, etre Mor Azov hag ar Mor Du. Er c'hornôg dezhañ emañ ledenez Kertch, e Krimea, hag er reter ledenez Taman e Rusia.
Chrysocolaptes
Chrysocolaptes a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù speged, krouet e 1843 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Eizh spesad a ya d'ober ar genad :
Daouzek (12) isspesad en holl.
Sant Varzhin
Sant Varzhin a vez lavaret gant ar gristenien eus meur a zen:
Dambach
Dambach zo un anv-lec'h alamanek hag a gaver e meur a vro.
Aostria
Karterioù eus meur a gumun:
Elzas
Div gumun
Alan E. ar Berr
Alan E. ar Berr, ganet d'an 20 Even 1937 e Pouldregad ha marvet d'ar 6 Gouhere 2019 en Issy-les-Moulineaux, a oa c'hoarier-pezhioù, troour ha geriadurour.
Lucius Septimius (gouarnour)
Ne anavezer e anv nemet en un dedi da Jupiter ouzh troad ur golonenn a lakaas sevel e Cirencester, etre 360 ha 380 a greder, marteze e-kerzh ren an impalaer pagan Juluan an Abostad.
Misilmeri
Misilmeri zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.