cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022
Talbenn ar su (Mykolaiv – C'herson - Odessa)
D'ar 26 a viz Ebrel e voe embannet gant mammennoù ukrainat e oa bet distrujet daou dour skinwel e Treuznistria, a veze implijet da skignañ programmoù rusianek er rannvro disrannour-se. E fin miz Ebrel e voe taget aerborzh Odessa gant Rusia ur wezh all, o tistrujañ pistennoù. E-pad sizhunvezh an 10 a viz Mae e komañsas soudarded Ukraina d'ober peadra da skarzhañ arme Rusia kuit eus Enezenn an Naered, er Mor Du, 200 km pell diouzh Odessa. D'an 30 a viz Gouere, goude mizioù a dagadennoù eus perzh Ukraina, e embannas Rusia he doa tennet he soudarded kuit eus an enezenn, oc'h embann he doa tizhet he falioù. D'an 23 a viz Gouere, goude ma oa bet asantet gant an daou du d'un emglev kaset gant Turkia da leuskel Ukraina da ezporzhiañ greun, e voe tizhet porzh-koñverz Odessa gant ur misil rusian, un dagadenn kondaonet gant ar gumuniezh-bed. D'ar 31 a viz Gouere e voe ur wagenn all a visiloù rusian o tagañ Mykolaiv, o lazhañ e-mesk tud all an den a afer ispisializet e koñverz ar greun Oleksiy Vadaturskyi.
Tagadennoù e Krimea
Adalek miz Gouere 2022 e komañsas Ukraina da dagañ Krimea, bet aloubet ha staget ouzh Rusia e 2014. D'ar 31 a viz Gouere e voe nullet gouelioù Morlu Rusia pa voe gloazet meur a zen abalamour d'un dagadenn gant un dron e Karterioù hollek Rusia e Sevastopol. D'an 9 a viz Eost e voe tarzhadennoù bras e diazlec'h-aer Saky, e kornôg Krimea. Skeudennoù-loarell a ziskouezas eizh aerlestr-brezel distrujet d'an nebeutañ. Ne ouezer ket petra eo kaoz an tarzhadennoù-se : gallout a raje bezañ misiloù kaset a-bell, moc'hata pe ur gwallzarvoud. Penn-komandant arme Ukraina, Valerii Zaluzhni a embannas d'ar 7 a viz Gwengolo e oa bet disoc'h un argad ukrainat gant misiloù. Edo an diazlec'h e-kichen kêr Novofedorivka, ur gêr-vakañsiñ brudet e Rusia ha leun a douristed. En devezhioù goude an tarzhadennoù e savas linennadoù a dud kostez pont Kerch evit mont kuit war-zu Rusia. Ur sizhunvezh da c'houde e tarzhas ur berniad armoù nepell eus Djankoi a-raok ma pegas an tan eno, e biz Krimea, un dagadenn a voe graet "moc'hata" eus outo eus perzh ar Rusianed. Ul linenn-houarn hag ur greizenn-dredan a voe foeltret ivez. Hervez Sergey Aksyonov, e penn melestradur rusian ar rannvro, e voe bet evakuet 2000 den eus an takad. D'an 18 a viz Eost e voe kaoz eus tarzhadennoù all e Diazlec'h-Aer Belbek, e norzh Sevastopol.
Castrocielo
Castrocielo a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022
Trede mare : enep-argad Ukraina (Eost-Du 2022)
D'ar mare-se e voe lañset gant Kyiv un enep-argad, kelaouet abaoe pell, war-zu C'herson hag unan all kostez C'harkiv en norzh. Hini C'harkiv a lakaas armeoù Rusia da gilaat buan, o koll dafar ha tud a vil-vern. Adpaket e voe kêrioù kostez Izioum d'ar mare-se.
Dirak lañs arme Ukraina e biz hag e sur ar vro e tremenas lezennoù e Rusia evit aesaat kas soudarded a nac'hje stourm d'an toull-bac'h a-raok ma voe graet d'ar 21 a viz Gwengolo ur brezegenn gant Vladimir Poutin a embannas ur savadeg darnel da gas 300 000 soudard ouzhpenn war an talbenn, evel ma voe resisaet gant Sergei Choigou en ur brezegenn skignet da c'houde. Embann a reas e implijo Rusia "holl c'halloudoù posupl" evit "en em zifenn". Kalzig a Rusianed yaouank a choazas mont kuit eus o bro d'ar mare-se, tra ma voe aozet manifestadegoù a-enep, dreist pa voe embannet an dekred a ziskoueze e oa kentoc'h ur milion a soudarded a c'hortoz ar galloud rusian e-lec'h an 300 000 embannet gant Poutin. Kuzulier prezidant Ukraina Mic'hailo Podolyak a embannas e c'hortozed an diviz-se hag e oa klasket kuzhat c'hwitadennoù Rusia.
Rusia o stagañ tiriadoù aloubet
Dirak lañs arme Ukraina e biz hag e sur ar vro e voe embannet d'an 20 a viz Gwengolo gant pennoù Republikoù Pobl Donetsk ha Louhansk e oant prest da aozañ referendomoù evit stagañ o bro ouzh Rusia, un embann a voe heuliet gant pennoù ar melestradur staliet gant Rusia e C'herson hag e rannvro Zaporijijia. Mont a reas ar referendomoù war-raok gant urnoù kaset a di da di, gwarezet gant soudarded, gant tud o tisplegañ penaos votiñ. Rusia a embannas e oa bet an tu-kreñv gant ar "ya", gant sifroù ken uhel ha 98% eus ar mouezhioù.
D'an 30 a viz Gwengolo e embannas Vladimir Poutin stagadur ar peder rannvro-se, Donetsk, Louhansk, Zaporijjia ha C'herson, en ur brezegenn distaget e Moskva. Kondaonet e voe ar stagadur-se gant Ukraina, Unvaniezh Europa hag ar Stadoù-Unanet. D'an 3 a viz Here e voe kadarnaet gant kambr izel Rusia, an Douma, stagadenn ar peder rannvro ukrainat e-lec'h ma oa bet aozet referendomoù nagennet ouzh ar vro. Respont a reas Ukraina o c'houlenn bezañ ebarzhet en AFNA buanoc'h.
Talbenn ar su (C'herson)
D'an 29 a viz Eost e voe embannet gant ar prezidant Zelenskiy e oa komañset un enep-argad e su ar vro e rannvro C'herson. Diouzhtu-kaer e voe embannet gant arme Ukraina e oa bet torret linennoù difenn 109vet rejimant Republik Pobl Donetsk ha paratrouperien Rusia. En devezhioù da heul e voe embannet gant Ukraina e oa bet distrujet diazlec'hioù rusian er rannvro ha dieubet kêrigoù. D'ar 1 a viz Gwengolo e voe embannet gant arme Ukraina e oa bet adtapet kêrigoù Stanislav ha Snihurivka, ar pezh a voe kadarnaet gant tud eus ar vro. D'ar 4 a viz Gwengolo e embannas ar prezidant Zelensky e oa bet dieubet div gêrig dianav en oblast C'herson (hag unan en oblast Donetsk). Embannet e voe gant gouarnamant Ukraina ur skeudenn eus o nerzhioù o sevel ar banniel e-barzh e Vysokopillia.
D'an 13 a viz Gwengolo e oa nerzhioù Rusia en em dennet eus Kyselivka, 15 km pell eus C'herson. D'an deiz-se ivez e voe embannet ur video gant penn rannvro C'herson lakaet e plas gant ar Rusianed o lavaret ne oa ket deuet soudarded Ukraina a-benn da antreal ar gêr. Maer Melitopol a embannnas e oa nerzhioù Rusia o vont kuit eus e gêr da zistreiñ da Grimea. Embannet e voe gant Ukraina e oa bet adpaket Oleksandrivka d'an deiz-se c'hoazh, hep ma voe kadarnaet. Kyselivka a voe adpaket ivez, hervez tud eus ar vro, met ne voe ket bet embannet ez ofisiel na gant arme Ukraina, na gant mammennoù diavaez, war-bouez tud a-youl vat.
D'ar 4 a viz Here ez eas buanoc'h an traoù. D'ar mintin e teuas rentaoù-kont a ziskoueze ez ae arme Ukraina war-raok hardizh e norzh an talbenn, kostez an Dnipro. War-gil ez eas arme Rusia eus ouzhpenn 30km, o tieubiñ kêriadennoù Davydiv Brid, Doutchany, Petropavlivka, Novomykolaivka ha Bohouslavka war o hent. Taget e voe ur wezh ouzhpenn pont Antonov e C'herson gant misiloù HIMARS.
Castelnuovo Parano
Castelnuovo Parano a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022
Talbenn ar biz (C'harkiv – Izioum – Lyman)
D'ar 6 a viz Gwengolo e voe loc'het un enep-argad souezh tro-dro da C'harkiv, o tagañ Balakliia da gentañ. D'ar 7 a viz Gwengolo e oa aet arme Ukraina war-raok eus un 20 km bennak, ur berzh displeget gant dielfenourien rusian evel disoc'h fiñvadeg soudarded war-zu C'herson er su, e-lec'h ma embanne Ukraina e oa o vont da enepargadiñ abaoe deroù an hañv. D'an 8 a viz Gwengolo e oa bet aloubet Balakliia hag aet an Ukrainiz war-raok eus 15 km war-zu Koupiansk, ur skoulm hent-houarn a-bouez ruz evit arme Rusia e biz Ukraina. Klask a rae arme Ukraina troc'hañ an nerzhioù rusian staliet e-barzh en Izioum eus o linennoù-pourveziñ.
D'an 9 a viz Gwengolo e voe embannet gant melestradur-aloubiñ Rusia en oblast C'harkiv e vije evakuet an drevourien en Izioum, Koupiansk ha Velykyi Bourkouk tra ma oa bet kaset soudarded ha dafar nevez dre an hent ha dre helikopter. D'an 10 a viz Gwengolo e voe fotoioù eus soudarded Ukraina o sevel banniel o bro e-kreiz kêr Koupiansk adarre tra ma voe aloubet Izioum e-kerzh an devezh. Embannet e voe gant Reuters e oa bet diskaret an talbenn kostez Rusia he doa tennet he soudarded eus Izioum gant aon e vijent stanket enno. Kollet e vefe bet leun a zafar gant arme Rusia, distrujet gant Ukraina peotramant leusket war o lerc'h gant ar soudarded. Embannet e voe e fin an endervezh gant Ministrerezh an Difenn Rusia e oa bet tennet o soudarded eus tiriad Izioum evit kreñvaat an tagadennoù da "zieubiñ" peurrest an Donbas.
D'ar 15 a viz Gwengolo e voe embannet gant prezidant Zelenskiy e oa bet diskoachet en Izioum ur foz boutin gant 440 korf-marv, tud bet lazhet gant an alouberien rusian e-kerzh ar c'hwec'h miz aloubiñ.
E fin miz Gwengolo he doa kendalc'het arme Ukraina da vont war-raok en tu all d'ar stêr Oskil betek tagañ kêr Lyman. Kostez Koupiansk e voe kavet d'ar 1 a viz Here korfoù marv 24 trevour, 13 bugel en o zouez, lazhet gant pistolennoù e-barzh otoioù, pa oa aet arme Rusia kuit. D'ar memes devezh e voe kelc'hiet kêr Lyman gant arme Ukraina tra ma voe embannet diwezhatoc'h e-pad an deiz o doa soudarded Rusia en em dennet diouzh Lyman. Betek 5000 soudard a vije bet stanket enno. D'an 2 a viz Here e voa adtapet ar gêr gant arme Ukraina, goude ma oa tec'het ar soudarded rusian kuit.
Talbenn ar mervent (Dnipro-Zaporijjia)
D'an 3 a viz Gwengolo e voe gweladennet kreizenn nukleel Zaporijjia en Enerdohar gant Ajañs Etrevroadel Energiezh Atomek a-benn embann ur renta-kont d'ar 6 a viz Gwengolo. Diellet e voe ennañ distrujadennoù ha gourdrouzoù war surentez ar greizenn abalamour d'ar bombezennoù kaset warni hag abalamour ma vez soudarded an alouberien enni. D'an 11 a viz Gwengolo, da 3e14 mintin, e voe digennasket an tour atomik diwezhañ er greizenn diouzh ar rouedad, o lakaat ar greizenn da chom a-sav penn da benn. Embann a reas Energatom e oa o prientiñ ar yenaat a-benn e lakaat en ur stad yen.
D'ar 1 a viz Here e voe skrapet Ihor Mourachov, e penn kreizenn nukleel Zaporijjia, gant tud masklet, soudarded rusian hervez Ukraina. Dieubet e voe daou zevezh war-lerc'h.
Pevare mare : argad goañv Rusia (Du 2022-Mae 2023)
E-pad ar mizioù, tra ma oa dalc'het arme Ukraina o prientiñ he soudarded d'ober gant an dafar roet gant broioù ar c'hornôg, he doa gellet arme Rusia mont war-raok eus un nebeut kilometroù en oblast Donestsk en ur gemer Soledar e miz Genver ha Bac'hmout e miz Mae, goude seizh miz a emgann.
Pempvet mare : enep-argad meur Ukraina (Even 2023)
D'ar 16 a viz Ebrel 2023, The New York Times en doa embannet dielloù ar Pentagon a oa bet diskuilhet hag a roe ar sifroù eus 189 500 betek 223 000 koll evit ar rusianed, ha 124 500 betek 131 000 koll evit ukrainiz. Hervez kraina eo 190 000 kolloù Kevredad Rusia tamm-pe-damm memes mare. En desped da-se eo ret kemer e kont eo tost da deir gwech ouzhpenn poblañs Rusia.
Rezistañs ukrainat
Trevourien Ukraina a glaskas herzel ouzh aloubadeg Rusia, o lakaat o anv en Difenn tiriadel, war an tomm o fardañ kokteloù Molotov, o reiñ boued peotramant o sevel mogerioù hag harzoù ha kas repuidi da lec'hioù all. Goude ur galv gant ajañs Ukraina evit an hentoù, Ukravtodor, e voe dismantret pe kemmet ar pannelloù-hent dre ar vro evit koll soudarded Rusia, peotramant e voe savet mogerioù ha klouedoù, ha stanket an hentoù-bras.
En takadoù aloubet gant Rusia e voe diskouezet dre ar rouedadoù sokial, kerkent hag an devezhioù kentañ, manifestadegoù a-enep soudarded Rusia, bet mont d'ar c'hunujennoù pa ne oa ket kann. Adalek penn-kentañ miz Ebrel e voe aozet strolladoù guerilla, en norzh hag e reter ar vro dreist-holl, ha tamm ha tamm er su. Gouarnamant Ukraina a embannas e c'hoant da harpañ seurt strolladoù, ouzhpenn d'ar mod klasel da gas ar brezel.
Prizonidi brezel
Diaes eo kaout sifroù resis a-fed prizonidi brezel. E penn kentañ an aloubadeg e oa bet embannet d'ar 24 a viz C'hwevrer gant Oksana Markarova, kannadez Ukraina en SUA, e oa bet ur gevrenn eus ar 74vet Brigadenn Gwarded karbbedet eus Oblast Kemerovo a voe bet o kodianañ dre ma ne oant ket bet kelaouet e oant da stourm ouzh Ukrainiz. Betek-henn n'eus ket prouenn ebet eus ar gemenadenn-se. Rusia a embann bezañ bet graet 572 prizoniad soudard ukrainiz d'an 2 a viz Meurzh 2022. Ukraina a embann kaout 562 soudard rusian prizoniet d'an 20 a viz Meurzh.
Hervez un pennad kazetenniñ gant The Independent embannet d'an 9 a viz Even, un dezrevell spiañ a istime e oa muioc'h evit 5600 soudard ukrainan prizoniet, e tu Rusia e oa 550, padal e oant 900 e miz Ebrel. Eskemmoù prizonidi a oa bet setu perak e oa diskennet an niver. Eus un tu all Ukrayinska Pravda a embanne e oa 1000 soudard rusian prizoniet d'an 20 a viz Even.
Ar c'hentañ eskemm bras prizonidi brezel a oa bet d'ar 24 a viz Meurzh, pa oa bet eskemmet dek soudard rusian evit dek ukrainanrs, gant 11 rusian ha 19 martolod trevour ukrainian. D'ar 1añ a viz Ebrel, 86 soudard ukrainian a oa bet eskemmet a-enep un niver dizanv a soudarded eus Rusia.
Hervez an ABU e vez kablus an daou du da jahinañ prizonidi brezel ha lazhadegoù ivez. An ABU a zo emsavet d'ar gwener d'ar 24 a viz Meurzh 2023 gant ar fed lazhañ­ prizonidi brezel gant an daou du.
21 kamp-silañ a zo renet gant Rusia. Ar re-se a zo tro-dro Oblast Donetsk renet int gant Rusia ha nerzhioù harperien Rusia. Implijet int evit "trevourien, prizonidi brezel, ha tud all". Ar c'hampoù-se a zo dammguzh hag a servij evel: lec'hioù marilhañ; kampoù-tolpañ evit ar re a c'hortoz bezañ marilhet, kreizennoù goulennata; ha "lec'hioù kastizañ" (toulloù-bac'h). Toull-bac'h Olenivka eo an hini brudetañ anezho. An douar tro-dro d'ar prizon a zo bet torret, ar pezh a laka enklaskerien da soñjal e vez ur bered. Prizoniet a vefe marvet neuze, ul lod anezho dre bezañ jahinet.
Rieux-en-Cambrésis
Rieux-en-Cambrésis a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Melestradurezh
== Emdroadur ar boblañs 1793-2007 ==
Chiloé
Chiloé zo un anv hag a denn da veur a lec'h e Chile:
Vargas
Vargas zo un anv-tiegezh portugalek ha spagnolek, deuet da vout anv-lec'h.
Pennadoù kar
Vargas (surname)
Emgann Azincourt
Emgann Azincourt zo un emgann a c'hoarvezas e Bro-C'hall, d'ar 25 a viz Here 1415, etre arme ar roue gall ha hini Herri V, roue Bro-Saoz, ma voe trec'h ar Saozon.
Anarkiezh Bro-Saoz
Anarkiezh Bro-Saoz zo ur brezel-diabarzh e Bro-Saoz ha Normandi hag a badas pemzek vloaz, etre 1138 ha 1153, ma vagas ur marevezh dizurzh vras.
Emlyn Is Cuch
Emlyn Is Cuch a oa an eil eus an daou gombod a oa e kantrev Emlyn, e Rouantelezh Dyfed, hag e Deheubarth diwezhatoc'h, e mervent Kembre ar Grennamzer. Hiriv emañ e dachenn e Sir Benfro.
Anarkiezh Bro-Saoz
Herri a glaskas reiñ ar gurunenn d'e verc'h, Matilda Bro-Saoz, anavezet ivez evel an impalaerez, met n'eas ket an holl varoned a-du ganti.
Emlyn Is Cuch
Ar stêr Cuch an hini a rae an disparti etre Emlyn Is Cuch hag Emlyn Uwch Cuch.
Anarkiezh Bro-Saoz
E 1135 e varvas Herri I, hag e niz Steven Bleaz a gemeras ar gurunenn, gant skoazell e vreur Herri Bleaz, eskob Winchester, diwar-goust Matilda.
En 1138 e krogas harperien Matilda da enebiñ, brezel a voe e Normandi. Dilestrañ a reas Matilda en Bro-Saoz en 1139.
Echuiñ a reas ar brezel gant Feur-emglev Wallingford en 1153, pa voe anavezet Herri II, dug Normandi ha mab Matilda, a voe dibabet evel pennhêr gant Steven Bleaz.
Vallemaio
Vallemaio a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
Schenectady (New York)
Schenectady zo ur gêr lec'hiet e reter stad New York e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 66 135 a annezidi e 2010. Penn-lec'h kontelezh Schenectady eo ivez.
George B. McClellan
George Brinton McClellan ganet d'an 3 a viz Kerzu 1826 hag aet da Anaon d'an 29 a viz Here 1885 a oa un ijinour trevour, ur patron hentoù-houarn, ur politkour hag ur soudard stadunanat. Skoliataet e West Point, McClellan a servijas gant enor e-pad Brezel etre Mec'hiko hag ar Stadoù-Unanet, goude-se e yeas da labourat evit an hentoù-houarn betek ma voe tarzhet Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika.
E-penn kentañ ar brezel, McClellan a oa bet lakaet d'ar renk a major jeneral. Un harp a-bouez e voe evit sevel ul lu gourdonet hag aozet mat evit an Unaniezh. Al lu-se a zeuio da vezañ hini ar Potomac (Army of the Potomac). Servijet en devoe e-pad un amzer berr (Du 1861 betek Meurzh 1862) evel ofiser penn da lu an Unaniezh. Gant ma oa George B. McClellan den ar munudoù da geñver e rakaozadurioù ha gourdoniñ eus un tu, eus un tu all e oa neuze un den a zisplije dezhañ kaout pres warnañ. Pa oa lakaet e-tal dezhañ un enebour bliv e oa stanket da geñver spered, dreist-holl pa oa e-pad un emgann. Boaz e oa da uhelaat a galz an niver a enebourien en doa e-tal dezhañ, displijet bras e oa gant ar gadoniezh gant korfadoù lu bras. Alies e laoske ul lod bras eus e unvezhioù soudard hep kemer perzh en emgann, dreist-holl pa oa mareoù devoudus a c'houlenne kemer riskloù.
Claude de France (1547-1575)
Claude de France, ganet e Kastell Fontainebleau d'an 12 a viz Du 1547, marvet e Nancy d'an 21 a viz C'hwevrer 1575, a oa eil merc'h ar roue gall Herri II hag e bried Caterina de' Medici. Roet e voe dezhi anv he mamm-gozh, mamm he zad, Claude de France (1499-1524).
Savet e voe el lez c'hall, e-kichen Elesbed Bro-C'hall (1545-1568) ha Mari Stuart. Dimeziñ a reas en 1559 da Charles III, dug Loren ha Bar.
Alies e kuitae Nancy, kêr-benn Lorraine, da vevañ e lez Bro-C'hall gant he mamm.
He bugale
Dimezet e oa bet da 12 vloaz, marvet er gwentloù da 27 vloaz, goude genel nav bugel:
Thiré
Thiré a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Barrister
Ur barrister (anvet ivez barrister-at-law pe bar-at-law) zo un doare alvokad a gaver er broioù renet gant C'hommon law hag a labour el lezioù-barn uhel. Ar v-Barrister-ien zo mailhed war an difenn el lezioù-barn, skrivañ a reont pledeoù ivez (pleadings). E-touez o labourioù e kaver ivez bezañ karget gant ar c'hazoù el lezioù-barn uhel, aozañ an difennoù reizh, enklaskoù da geñver preder, sevel martezeadennoù ha gwiriañ ar prosez da geñver istor ar Gwir. Ouzhpenn da-se e c'hellont bezañ kuzulierien gwir. Alies ar varristerien a vez gwelet evel skiantourien ouiziek ar Gwir.
Monte San Giovanni Campano
Monte San Giovanni Campano a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
Emlyn Uwch Cuch
Emlyn Uwch Cuch a oa ur c'hombod eus kantrev Emlyn, e Rouantelezh Dyfed, ha goude eus Deheubarth, e Kembre, er Grennamzer.
Varuna
Varuna (sañskriteg: वरुण, Váruṇa) a oa un doue hindou, ereet ouzh an oabl, ar c'heinvorioù, hag an dour. En testennoù Vedaek, e oa par d'an doue Mitra ha d'an doueed Ṛta (justis) ha Satya (ar wirionez). Varuna a zo unan ag an Adityas, mibien an doueez Aditi hag Kashyapa ar fur.
Meneget eo el levr tamilek: Tolkāppiyam, evel doue ar glav anvet Kadalon. Ha kavet e vez er voudaegezh japanat evel Suiten. Kavout a reer anezhañ er jainegezh.
Vedaoù
Varuna ha Mitra eo doueed ar c'hevratoù hag al leioù, hag alies int gevellet evel Mitra-Varuna. Mitra ha Varuna a zo renket e-touez an asuraed er Rigveda (e.g. RV 5.63.3), daoust ma c'hallont bout anvet devaed ivez (e.g. RV 7.60.12). Varuna, hag a oa roue an asuraed, a voe degemeret gant an devaed goude frammadur ar c'hosmos, urzhiet gant Indra goude e drec'h war an den-naer Vrtra. Hervez an indologour Doris Srinivasan eo ar c'houblad Varuna-Mitra ur boud amduek evel ar c'houblad Rudra-Shiva. An daou o deus neuzioù brouezek hag hebred war un dro. Varuna ha Rudra a skeudenn an anaouedegezh hag an daou zo gwarded an norzh en testennoù Vedat (diwezhatoc'h e voe ereet Varuna ouzh ar c'hôrnog). Hervez Samuel Macey, Varuna e voe an doue Indo-Aryan koshañ en eil milved kent J-K, a-raok bout erlec'hiet gant Rudra er pantheon Hindou, ha Rudra-Shiva a zeuas da vout "doue an amzer".
Shintoegezh
Varuna a vez azeulet er relijion Shinto. Unan eus an azeuldioù gouestlet dezhañ eo ar Suitengū ("Palez Suiten") e Tokyo. Goude ar Shinbutsu bunri, an troc'h etre ar voudaegezh hag ar shintoegezh e-pad adsav Meiji, e veze gwelet Varuna/Suiten evel an doue uhelañ, Amenominakanushi.
Eremburga
Eremburga (Éremburge e galleg) zo anv div vaouez a wad uhel :
Émile Richebourg
Émile Richebourg, ganet d'ar 25 Mae 1833 e Meuvy (Haute-Marne) ha marvet d'ar 26 Genver 1898 e Bougival (Yvelines), a oa ur romanter gall.
Tourako Ruwenzori
An tourako Ruwenzori a zo ur spesad evned, Ruwenzorornis johnstoni (Gallirex johnstoni kent) an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ eo er genad Ruwenzorornis.
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh peurvuiañ ha delioù ivez.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ en Afrika :
Frigg
Frigg pe Frigga (henalamaneg uhel: Frī(j)a, lombardeg: Frea) zo un doueez eus ar wengelouriezh lec'hlennat, gwreg Odin hag unan eus an Aesed. Soñjal a reer eo Saga un anv all dezhi. Hi eo Doueez diwallerez an eured, ar vuhez hag ar vammelezh, rouanez an Oabl hag an Aesed. Gwarediñ a ra tan an oaled.
Gwengel
Frigga a c'hanas gant Odin an doueed Balder, Hödur, Hermodr, Bragi hag ar Valkiriezed. En Asgard emañ he zi anvet Fensal, "sal ar geunioù". Lavaret e vez e vez gwriet ar c'houmoul ganti.
Kavout a reer anv an doueez el levr Origo Gentis Langobardorum skivet er 7vet kanved hag e 790 en Historia Langobardorum gant Paulus Diaconus, anvet Frea.
Roll livadurioù Sandro Boticelli
Sed amañ roll oberennoù Sandro Botticelli. Kalzig eus an oberennoù a weler e Mirdi an Ofisoù e Firenze.
Uraeginthus cyanocephalus
Uraeginthus cyanocephalus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Estrildidae.
Anvet e voe Estrilda cyanocephala (kentanv) da gentañ-penn (e 1897) gant an evnoniour stadunanat Charles Wallace Richmond (1868-1932).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned bihan ha greun.
Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus kreisteiz Soudan ar Su, kreisteiz Etiopia ha kreisteiz Somalia da greiz Tanzania.
Constantinus
Constantinus zo un anv-tud latin, hini meur a impalaer hag ur pab.
Pennadoù kar
Konstantin Konstantino Konstantinus Konstantin Konstantin
David Weber
David Mark Weber ganet d'ar 24 a viz Here 1952, zo ur skrivagner skiant-faltazi ha moliac'h stadunanat. Skrivet en deus un toullad romantoù, danevelloù hag heuliadoù romantoù skiant-faltazi ha moliac'h. E labour brudetañ eo an heuliad romantoù skiant-faltazi milourel Honor Harrington (honoverse).
Beaurepaire (Vande)
Beaurepaire a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
David Weber
Honorverse
Istorioù hag a c'hoarvez e bed ijinet an Honorverse, diazezet war an heuliad Honor Harrington.
Heuliad Honor Harrington
An heuliad romantoù-se a ro tro da heuliañ avanturioù Honor Harrington, un ofiserez yaouank eus ar Royal Manticoran Navy ha penaos e teu a-benn da vont war-raok a-fed renkoù. A-hed an heuliad e teu a-benn da vont dreist skoilhoù lies met dre he nerzh kalon e teu a-benn da chom leal d'ar rouanez ha d'ar rouantelezh.
Gilbert Hunter Doble
Gilbert Hunter Doble (1880-1945) a oa ur beleg anglikan hag istorour kerneveurat. Anavezet eo, dreist-holl, evit e labourioù war sent Kernev-Veur, Kembre ha Breizh.
Uwch Nyfer
Uwch Nyfer a oa ur c'hombod eus kantrev Cemais, e Rouantelezh Dyfed, ha goude eus Deheubarth, e Kembre, er Grennamzer.
Torre Cajetani
Torre Cajetani a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
Vallerotonda
Vallerotonda a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
Estland
Estland eo anv Estonia a vremañ e meur a yezh c'hermanek : alamaneg, daneg, izelvroeg, norgeeg, svedeg, war-bouez ar saozneg (goude ma oa anavezet en hensaozneg). Bez' ez eo anv meur a dra all ivez:
Tourako Ross
An tourako Ross a zo un evn, Musophaga rossae an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv Lady Anne Ross (bet ganet Ann Coulman), gwreg d'an ergerzher ha naturour breizhveuriat James Clark Ross (1800-1862).
Annez
Bevañ a ra al labous e glannadoù, koadegi digor Afrika ar C'hreiz,.
Republik an Div Vroad
Republik an Div Vroad a oa ur republik kevreadel brientinel savet e 1569 diwar rouantelezh Pologn ha Dugelezh Veur Lituania. Padout a reas betek 1795 hag echuiñ gant rannidigezh diwezhañ Pologn.
San Giorgio a Liri
San Giorgio a Liri  a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
Bugel kollet
Ur bugel kollet, pe ur golladenn, zo ur bugel moumounet betek re hag a ziskouez un emzalc'h emgar, pe narkisek, abalamour da zoareoù re wan e dud gantañ.
Vico nel Lazio
Vico nel Lazio  a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
San Giovanni Incarico
San Giovanni Incarico a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
Njörðr
Er wengelouriezh lec'hlennat eo Njörðr ur vanir. Gant e c'hoar, dianav he anv, e c'hanas Freyr ha Freya, mes dimezet e oa gant Skaði, hag e oa o chom e Nóatún. Liammet eo-eñ ouzh ar mor, an avel, ar peskerezh, ar binvidigezh ha struj an edegi.
En Edda e gwerzennoù emañ Njörð, ha kavet e vez en Edda e komz-plaen skrivet gant Snorri Sturluson, hag en Heimskringla, enkorfet evel Roue kentañ Sveden, hag en anvioù lec'hioù eus Skandinavia ivez. Azeulet e veze Njörðr betek an gant lidoù hengounel norvegiat, trugarekaet e veze evit struj ar mor.
Njörðr zo liammet e anv ouzh Nerthus, un doueez kozh a oa azeulet gant ar C'hermaned en henamzer. Marteze gant ar gouron Hadingus. Brudetoc'h e oa-eñ pa oa boutin ar relijion norzhek e broioù germanek a-bezh ha pa weler niver al lec'hioù a zo e anv ennañ. Njörðr a c'hall bezañ skrivet Njord, Njoerd, or Njorth hiriv an deiz.
Izelvroioù bras
Er bloavezhioù 1920 e voe kinniget krouidigezh ur vro hag a vije anvet Groot-Nederland, an Izelvroioù Bras. Diazezet e vije war ar broioù ma komzer izelvroeg, da lavarout eo an Izelvroioù ha Flandrez istorel (Flandrez velgiat ha Flandrez c'hall). Bez' e oa eus an unanded-se betek 1585 pa voe torret, adsavet e voe etre 1815 ha 1830 pa voe torret adarre da vare krouidigezh Belgia. Poellek eo ar mennozh e-keñver yezh, met diboell e-keñver relijion pa'z eo katolik Flandreziz ha protestant Izelvroiz.
Santander
Santander zo un anv-lec'h spagnolek.
Het Vrije Volk
Het Vrije Volk (nederlandeg : ar bobl dieub) a oa ur pemdezieg izelvroat ennañ menozioù sokial-demokrat. Goude an Eil Brezel-bed e kemeras plas ar gazetenn sokialour Het Volk. Embannet e voe ez-ofisiel d'ar 1añ a viz Meurzh 1945 en Eindhoven. Goude an 28 a viz Genver 1946 e voe kendeuzet holl rannoù ar gazetenn hag e voe embannet er vro a-bezh. E-pad ur mare e voe kazetenn bouezusañ an Izelvroioù hag ouzhpenn 300 kazetenner a laboure eviti. Goude 1958 ez eas buan war zigresk an niver a goumananterien. E 1970 ne voe ket mui ur gazetenn vroadel hag e dibenn 1971 ne veze embannet nemet e Rotterdam. D'an 30 a viz Meurzh 1991 e voe embannet an niverenn ziwezhañ. Het Vrije Volk ha Rotterdams Nieuwsblad a voe kendeuzet e Rotterdams Dagblad, hag a voe kendeuzet en Algemeen Dagblad e 2005.
Arses (genad)
Arses a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1831 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
Het Vrije Volk
Het Vrije Volk
(*) Asambles gant Rotterdams Nieuwsblad
Is Nyfer
Is Nyfer a oa ur c'hombod eus kantrev Cemais, e Rouantelezh Dyfed, ha goude eus Deheubarth, e Kembre ar Grennamzer.
En arvor Bae Ceredigion e oa, a bep tu da'r stêr Nyfer, a rae an harzoù, e-barzh Cemais, etre kombodoù Is Nyfer ha Uwch Nyfer, harp ouzh menezioù Y Preseli.
Lucius Quinctius Cincinnatus
Lucius Quinctius pe Quintius Cincinnatus (c. -519 – c. -430) a oa ur patrikian, un den a Stad ha penn milourel roman e penn-kentañ ar Republik Roman. Deuet eo da vezañ un dudenn vojennel implijet evel skouer eus ar vertuz roman, dreist-holl an hini keodedel e-pad mare an impalaeriezh.
Amaseno
Amaseno  a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
Potop
Ar potop szwedzki ("liñvadeg svedat") eo an anv a vez graet e poloneg (Švedų tvanas e lituaneg) eus ar brezelioù a rivinas Republik an Div Vroad, kenunaniezh Pologn ha Lituania er. Stag eo an anv-se ouzh aloubidigezh Pologn-Lituania gant Svediz eus 1655 betek 1666. En ur ster ledanoc'h e krogas ar potop szwedzki gant emsavadeg Khmelnitski en Ukraina e 1648, ha ne echuas nemet e dibenn 1667.
Lucius Quinctius Cincinnatus
Cincinnatus a oa un enebour mirour da wirioù ar blebianed (ar geodedourien diazez roman) hag a oa kouezhet er baourentez, abalamour da soñjoù hag enebadurioù feuls e vab ouzh mennad ur c'hod lezennel skrivet reishoc'h er gevredigezh. En desped d'e oad e laboure en e atant bihan betek ma voe aloubet Roma. Galvet e voe neuze da benn gant ar geodedourien all. Leuskel a reas e arar evit kemer karg ar Stad. Ur wech trec'het an enebourien garv e rentas ar galloud hag e tistroas d'e atant.
Potop
A-raok ar potop eo Republik an Div Vroad a oa ar Stad vrasañ en Europa en ur bloc'had, rak an Impalaeriezh Santel Roman German ne oa brasoc'h nemet a-strew. Dre hec'h arme kreñv-bras e oa Pologn-ha-Lituania ur Stad pouezus er rannved. Un drederenn eus he foblañs a gollas avat a-hed an heuliad brezelioù a voe d'ar mare-se, koulz hag un darn vras eus he ziriad, ar pezh a ziskaras he stadud a c'halloud rannvedel.
Kantrev Emlyn
Unan eus kantrevoù Rouantelezh Dyfed, e mervent Kembre, er Grennamzer, e oa Emlyn. En hanternoz ar rouantelezh e oa, er c'hreisteiz d'ar stêr Teifi. Hiriv eo rannet etre Sir Benfro ha Sir Gaerfyrddin.
Istor
Krediñ a reer e oa marteze ur c'hombod dizalc'h deuet da vout kantrev. Iliz Llawddog, e Cenarth, a oa an iliz pennañ. Castellnewydd Emlyn a zeuas da vout a-bouez en amzer an Normaned.
Kombodoù
Rannet e voe etre daou gombod, a bep tu d'ar stêr Cuch :
De Pers
De Pers a zo ur pemdezieg nederlandek a vez skignet digoust en Izelvroioù. D'an 23 a viz Genver 2007 e voe embannet evit ar wech kentañ. Ment un tabloid a zo dezhañ, ha bemdez e vez skignet war-dro 200 000 skouerenn anezhañ. 40 den a labour evit ar pemdezieg, en Amsterdam emañ e sez. Kevezañ a ra gant Metro ha Sp!ts.
Trujillo
Trujillo zo un anv-lec'h hag anv-tiegezh eus Spagn, kaset da Amerika gant ar Spagnoled.
Orin
Anv ur gêr keltiek e proviñs Cáceres e Spagn ; meur a stumm latin zo bet adkavet : Turgalium, Trogilum, Turris Iulia. Pelloc'h e kemmas an anv e Truxillo ha pelloc'h c'hoazh e Trujillo,.
Claudine
Claudine zo un anv-badez gallek,roet d'ar merc'hed, diwar an anv Claude.
Proviñs Chiloé
Proviñs Chiloé  zo ur broviñs e Chile. Enni emañ Enezeg Chiloé, hag Enez Chiloé
Kumunioù
Dek kumun zo enni.
Gladiator (film 2000)
Gladiator zo ur film drama istorel stadunanat-saoz embannet e 2000. Sevenet eo bet gant Ridley Scott diwar un istor skrivet gant David Franzoni, John Logan, ha William Nicholson. Embannet ha produet eo bet asambles gant DreamWorks Pictures hag Universal Pictures.
An aktourien eo Russell Crowe, Joaquin Phoenix, Connie Nielsen, Ralf Möller, Oliver Reed (e roll ziwezhañ), Djimon Hounsou, Derek Jacobi, John Shrapnel ha Richard Harris. Crowe a c'hoari ar jeneral spagnol-roman Maximus Decimus Meridius, a zo trubardet gant Commodus, mab an impalaer roman Marcus Aurelius, ur wech lazhet e dad evit kemer e blas. Ar jeneral, a zo sañset bezañ bet lazhet, a zeu da vezañ ur sklav ha dre-se ur gladiatour, a glask kaout e zial evit muntr e familh.
Enrouedad
Tri live zo an aliesañ hag a ya d'ober un enrouedad:
Meur a c'hliant a zo gant un enrouedad evel-just, urzhiataerezhioù ar rouedad lec'hel int. Gallout a ra un embregerezh kaout meur a servijer web evit efedusaat an eskemmoù, met seul uheloc'h an niver a c'hlianted (implijerien), seul uheloc'h an niver a eskemmoù hag a ezhommoù dafar (urzhiataerioù, servijerioù ouzhpenn...).
High Heel Homicide
High Heel Homicide, istitlet Anyone can commit murder, zo ur film polis erotek stadunanat embannet d'an 21 a viz Ebrel 2017, sevenet gant Dean McKendrick ha produet gant Alan B. Bursteen ha Sal V. Miers. Ar senario a zo bet skrivet gant Suzanne Cabot. An aktourien bennañ eo Carter Cruise, Mia Li ha Brent Harvey.
Istor
Ur muntrer a lazh tud hag a oa bet archerien. War bep korf e kaver ul lizherenn skrivet gant gwad.
Salento (Campania)
Salento zo ur gumun eus Italia, e proviñs Salerno, e rannvro Campania.
Clytoceyx rex
Clytoceyx rex a zo ur spesad evned eus kerentiad an Alcedinidae. Ar spesad nemetañ er genad Clytoceyx an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, buzhug, c'hwiled, melc'hwed-krogennek ha saorianed dreist-holl.
Lena Burke
Lena Burke, pe  Lena Pérez, pe Lena (1978, La Habana, Kuba) zo ur ganerez hag aktourez kuban. Merc'h eo d'ar ganerez Malena Burke ha merc'h-vihan d'ar ganerez Elena Burke.
Arses lorealis
Arses lorealis a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Monarchidae.
Cuch
Ar stêr Cuch, pe  Afon Cuch e kembraeg (skrivet  Cych e saozneg) zo ur stêr vihan eus mervent Kembre, adstêr d'ar stêr Teifi, ul lev hanter er c'hornôg da gêrig Castell Newydd Emlyn. Div lev hanter hed zo dezhi. Hi an hini a ra an disparti etre hanternoz Sir Benfro ha Sir Gaerfyrddin.
Arses lorealis
Sellet e voe outañ evel un isspesad da Arses telescopthalmus e-pad pell amzer.
Cuch
Red
Eieniñ a ra ar stêr Cuch en torgennoù etre Crymych (Sir Benfro) ha Cynwyl Elfed (Sir Gâr).
Arses lorealis
Annez
Emañ brosezat ar spesad e koadeier gleb hanternoz Queensland (Aostralia), eus aodoù Kab York da gCooktown.
Cuch
Red
Daou froud, Sylgen ha Barddu, o kemberañ e Cwmorgan a ya d'ober ar stêr Cuch. Alese e red ar stêr war -du ar gwalarn. Goude ur c'hilometr bennak e kember ar stêr Mamog, deuet eus ar reter, e-tal Capel Iwan. neuze e red dre ur saonenn strizh koadek d'ober Glyn Cuch (pe Cwm Cuch). E-kerzh he red dre ar saonenn e tegouezh meur a wazh all, ar stêrioù Pedran ha Dulas, eus ar c'hornôg, d'en em deuler er stêr Cuch. E-kichen kêriadennig Abercych e teu e-maez eus Llyn Cuch.
Lennegezh
E Glyn Cuch e c'hoarvez chaseadenn Pwyll Pendefig Dyfed e skourr kentañ Pedair Cainc y Mabinogi:
Gregory Mathews
Gregory Macalister Mathews, bet ganet d'an 10 a viz Gwengolo 1876 e Merrygoen (Sukembre-Nevez, Aostralia) hag aet da Anaon d'ar 27 a viz Meurzh 1949 e Winchester (Hampshire, Bro-Saoz), a oa un evnoniour amatour aostralian.
A-gevret gant an evnoniour breizhveuriat Tom Iredale (1880-1972) ec'h embannas daouzek levrenn The Birds of Australia etre 1910 ha 1927.
Ar garg a rener eus ar British Ornithologists' Club a zalc'has adalek 1935 betek 1938. Lakaet e voe da ezel eus Most Excellent Order of the British Empire (MBE) e 1939 en abeg d'ar servijoù en devoa rentet d'an evnoniezh.
Lacedo pulchella
Lacedo pulchella a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Alcedinidae.
Anvet e voe Dacelo pulchella (kentanv) da gentañ-penn (e 1821) gant an naturour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859). Ar spesad nemetañ er genad Lacedo an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned bras ha, bep an amzer, diwar saorianed bihan.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ en Azia ar Gevred :
Dominig
Peurvuiañ e c'hoarvez eus brezhonekaat an anv kar en ur yezh all.
Sent
Ar sent anvet Dominig e brezhoneg.
Lec'hanvadurezh
Ne gaver ket an anv e lec'hanvadurezh Breizh, nemet en anv un nebeud skolioù: Un toullad anvioù kar zo er broioù all
Carter Cruise
Carter Cruise ( ganet d'ar 24 a viz Ebrel 1991) zo lesanv micherel un DJ, produerez filmoù, top model, hag aktourez pornografek stadunanat.
Filmennadur
2017 : High Heel Homicide
Vicalvi
Vicalvi  a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
Tourako limestra
An tourako limestra a zo ur spesad evned, Musophaga violacea an anv skiantel anezhañ.
Limestra eo e bluñv a-grenn en abeg d'al livegenn a liv anezhe.
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh, greun, had ha hugennoù peurvuiañ.
Annez
Daremprediñ a ra ar spesad koadegi trovanel Afrika en un takad hag a ya eus kreisteiz Gambia ha Senegal da walarn Kameroun, kreisteiz Tchad ha Republik Kreizafrikan.
Eremburga Maine
Eremburga Maine pe Erembourg, Eremburge, Aremburge (1096- 1126) a voe kontez Maine hag itron Château-du-Loir adal 1110 betek he marv. Merc'h e oa da Élie Iañ La Flèche, kont Maine, ha Mathilde Château du Loir.
Eured ha bugale
Pevar bugel he doe :
Goude he marv e 1126 (d'ar 15 a viz Genver pe d'an 12 a viz Here) e roas Foulk e zouaroù d'o mab Jafrez, ha kuit ez eas d'an Douar Santel, ma timezas da Melisenda, rouanez Jeruzalem, ma teuas da vout roue Jeruzalem.
Eremburga el lennegezh
Meneget eo gant François Villon er  varzhoneg Ballade des dames du temps jadis er frazenn  : Aremburgis qui tint le Maine.
Notennoù
Rummad :Kontelezhioù Bro-C'hall
Anagni
Anagni  a zo ur gumun en Italia, e  Lazio, e proviñs Frosinone.
Frank-Walter Steinmeier
Frank-Walter Steinmeier, ganet d'ar 5 a viz Genver 1956, zo ur politikour alaman, prezidant Republik Kevreadel Alamagn adalek an 19 a viz Meurzh 2017, goude Joachim Gauck. Bet e oa bet dija Maodiern an aferioù estren eus 2005 da 2009 hag adarre etre 2013 ha 2017, bez e voe ivez beskañseller etre 2007 ha 2009. Bet e oa bet ivez bureviad evit an Organization for Security and Co-operation in Europe (OSCE) e 2016.
Waldo Williams
Waldo Williams (30 a viz Gwengolo 1904 – 20 a viz Mae 1971) a oa ur skrivagner kembraek, unan eus barzhed wellañ Kembre en, brudet e vennozhioù peoc'hgarour, krenour, broadelour ha sokialour.
Ganet e voe e Hwlffordd, e Sir Benfro, e 1904. Kembraeger e oa e dad met saoznegerez e vamm. Gant ar paotrig e voe desket saozneg da gentañ hag en em lakaat a reas da gembraegañ pa zilojas e dud da vont da v-Mynachlog-ddu, e hanternoz Sir Benfro, al lec’h ma oa bet anvet e dad da rener-skol ha ma oa ar c’hembraeg yezh an darn vrasañ eus an dud. Studioù saozneg a reas Waldo Williams e skol-veur Aberystwyth. Labourat a reas evel kelenner goude se, e meur a lec’h, e Kembre hag e Bro-Saoz. E-pad an Eil Brezel-bed e nac’has servijout an arme. Da vare Brezel Korea (1950-1953) e nac’has paeañ e dailhoù da ziskouez e oa a-enep ar brezel-se. Abalamour da se e voe toullbac'het div wech e deroù ar bloavezhioù 1960.
E 1959 ez eas war ar renk en anv Plaid Cymru e dilennadeg kannad Sir Benfro ha tapout a reas 4,32% eus ar mouezhioù. Mervel a reas en ospital Hwlffordd e 1971 ha beziet e voe e Llandysilio.
E skridoù
Merket eo e varzhoniezh gant e vennozhioù peoc'hgarour ha dengarour. Skrivañ a rae hervez reolennoù ar varzhoniezh kembraek hengounel, anvet cynghanedd (“kenganez”), met gwelet a reer ivez en e skridoù levezon barzhed saoznek evel William Wordsworth pe Walt Whitman. Ur barzh tost d’ar bobl e oa ha kanañ a rae buhez ar bobl-se en e werzennoù. Met levezonet-don eo e skridoù ivez gant e vennozhioù kristen ha dengarour.
Embann a reas barzhonegoù ha pennadoù e-barzh kelaouennoù kembraek eus e amzer, evel Y Ford Gron pe Y Traethodydd, met ne voe embannet nemet un dastumad eus e varzhonegoù e-pad e vuhez, Dail pren.
Veroli
Veroli  a zo ur gumun en Italia, e  Lazio, e proviñs Frosinone.
Tourako kof gwenn
Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika ar Reter, e savanennoù kasia a gaver eus Etiopia ha Somalia da viz Tanzania.
São Miguel
São Miguel zo un anv-lec'h portugalek, Sant Mikael, pe Sant Vikael, e brezhoneg.
Gerdarzh
Dont a ra eus anv an arc'hael Mikael.
Un toullad mat a gumunioù zo en anv-se:
Voorpost
Voorpost (distagadur) ("Rakpost" e brezhoneg) a zo ur strollad broadelour flandrezat bet krouet e 1976. Goulenn a ra ar Voorpost ma vo unanet an douaroù izelvroek en ur vro anvet Diestland, pe c'hoazh Groot-Nederland (Izelvroioù bras e brezhoneg), da lavarout eo e fell dezhañ unaniñ an Izelvroioù, Flandrez velgiat, Flandrez c'hall ha Suafrika. Bev-mat eo ar strollad e Flandrez velgiat ma'z eo bet krouet met ivez en Izelvroioù hag en Afrika ar Su un tammig e-touez ar boblañs afrikaner.
Gant Voorpost e vez graet manifestadegoù war meur a dachenn : a-enep an islam hag ar moskeennoù, a-enep ar strolladoù eus an tu-kleiz, a-enep ar drammoù... Ar pep brasañ eus obererezhioù ar Voorpost a c'hoarvez e kêrioù Flandrez velgiat hag alies war an harzoù gant Wallonia, hag ivez tro-dro da Vrusel, ma vez komzet galleg alies daoust d'ar c'hêrioù-se bezañ e Flandrez. Enebet-krenn eo ar Voorpost ouzh ar galleg. E penn ar strollad emañ Luc Vermeulen, a zo ezel eus ar gostezenn Vlaams Belang war un dro. Ar strollad-se a zo heñvel e pep keñver ouzh ar Voorpost nemet en doareoù da ober. Ar Vlaams Belang a ra politikerezh da vat ha klask gounit ar galloud er vuhez politikel pa ziskouez ar Voorpost ur vezañs war an dachenn kentoc'h, alese e anv a "rakpost". Servijout a ra ivez ar Voorpost da servij urzh e-pad prezegennoù hag emvodoù bras ar Vlaams Belang.
A-raok krouidigezh ar Voorpost e oa ur strollad all e Flandrez, ken dizalc'hour hag izelvroeger, anvet Vlaamse Militanten Orde ("Urzh ar Stourmerien Flandrezat" e brezhoneg). Ar strollad-se a oa bet savet e 1949 ha difennet e oa bet gant al lezenn velgiat e 1983 abalamour d'e feulster ha d'e venozioù politikel. Izili nevezfaskourien a oa ennañ hag a oa bet liammet, a bell pe a dost, ouzh kenlabourerien an Trede Reich alaman e-pad an Eil Brezel-bed ; e-se e vezer kustum da varn ar Voorpost evel ur strollad eus an tu-dehoù pellañ.
En emvodoù brasañ e weler betek 3 000 a dud, izili pe mignoned d'ar strollad, ar pezh a ziskouez un diazez brazik a-walc'h evit ur strollad broadelour en ur vro evel Flandrez hag a zo un tamm brasoc'h eget Breizh-Izel. Pa aozont manifestadegoù, pe dibunadegoù gant o bannieloù flandrezat ha banniel an Izelvroioù bras, gwelet e vez peurliesañ etre 300 ha 1 000 den o vale. Trouz a reont, sevel a ra kroz a-wechoù a-enep dezho a-berzh ar boblañs hec'h-unan, dreist-holl ar c'hallegerien. Luganoù o deus evel "Marv Belgia!" pe "Razhed c'hallek er-maez!".
Ouzhpenn bezañ brogarour ha dizalc'hour, sevel a ra ar strollad a-enep an enbroerezh koulz hag a-enep an islam e Flandrez hag en Europa. Liammoù o deus gant emsavioù all en Europa hag a zo a-du gant ar menozioù-se, dreist-holl er broadoù distad ma kaver disrannerien eus an tu-dehoù pellañ. Liammoù o deus gant ar strollad Adsav e Breizh, da skouer, pe gant re yaouank an National-Demokratische Partei Deutschlands. E Bro-C'hall, strolladoù bihan a zo liammet ouzh ar Voorpost (Bloc Identitaire), met ur strollad bras evel ar Front National ne deurvez ket mont e darempred ganto pa gav dezho eo re vihan. An FN a zo e darempred gant ar Vlaams Belang avat.
Torrice
Torrice  a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
Englesqueville-en-Auge
Englesqueville-en-Auge a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Trivigliano
Trivigliano  a zo ur gumun en Italia, e  Lazio, e proviñs Frosinone.
Ken Akamatsu
Ken Akamatsu (赤松 健, Akamatsu Ken, ganet d'ar 5 a viz Gouere 1968 e Higashikurume, Tokyo) zo un treser manga japanat. Er bloavezhioù 1990 e oa bet savet gantañ A.I. Love You ha Love Hina.
Ponta Delgada (disheñvelout)
Ponta Delgada zo un anv-lec'h portugalek.
William III
Willem Hendrik van Oranje (1650–1702), anavezet ivez evel William III, a oa ur priñs izelvroat deuet da vout roue Bro-Saoz (1689-1702) ha roue Bro-Skos.
Mab e oa da Willem II van Oranje. Stathouder Holland, Zeeland, Utrecht, Gelderland, hag Overijssel e voe war-lerc'h e dad.
Dimeziñ a eure en 1677, da Vary II, merc'h da James, dug York.
Mervel a reas d'an 8 a viz Meurzh 1702, da 51 bloaz, e Palez Kensington, e Londrez. Beziet eo en abati Westminster.
Yaouankiz
thumb|left|Willem poltredet gant [[Cornelis Janssens van Ceulen.]] Ganet e oa e Den Haag, er Proviñsoù-Unanet d'ar 14 a viz Du 1650, hag eñ mab nemetañ ar stathouder Willem II van Oranje-Nassau ha Marie Henriette Stuart, hag a oa merc'h henañ ar roue Charlez Iañ Bro-Saoz ha c'hoar da Charlez II ha Jakez II.
Dimezet e oa da Mary Stuart.
Charles Wallace Richmond
Charles Wallace Richmond, bet ganet d'an 31 a viz Kerzu 1868 e Kenosha (Wisconsin, Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'an 19 a viz Mae 1932 e Washington D.C. (SUA), a oa un evnoniour stadunanat.
Eostig
Eostig a zo un anv hag a vez roet da veur a evn eus ar c'herentiad Muscicapidae:
Qui sait ?
Istor
Qui sait ? a voe embannet en 1890 er gazetenn L'Écho de Paris, d'ar 6 a viz Ebrel 1890, ha goude en dastumad L'Inutile Beauté.
An danevell
Emañ an arrebeuri o vont kuit eus an ti ...
Le Quesnoy-en-Artois
Le Quesnoy-en-Artois a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
553
Diwar-benn ar bloavezh 553 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 553
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 553
São Pedro (Rio Grande do Norte)
São Pedro zo ur gumun e stad Rio Grande do Norte, e Brazil. E 2000 e oa 6 776 a dud, ha 181 km² eo ar gorread.
Lazhadeg Babi Yar
Lazhadeg Babi Yar eo lazhadeg vrasañ ar Shoah dre bistolennoù gant an Einsatzgruppen en Ukraina en URSS. 33 771 yuzev a voe drouklazhet gant an nazied ha kenlabourerien eus ar vro d'an 29 ha d'an tro-dro d'ar stankenn Babi Yar e Kyiv. Lazhadegoù all a voe kaset da benn el lec'h-se da c'houde, a-enep ar Yuzevien, an Tsiganed, prizonidi brezel, komunourien, Ukrainiz, ha lazhet e voe etre 100 000 ha 150 000 den betek ma voe savet kamp Syrets e 1942.
Babi Yar, "stankenn ar maouezed", en ukraineg Бабин Яр, e rusianeg Бабий Яр, e poloneg Babi Jar, zo un anv-lec'h e kornôg Kyiv. Deuet e oa da vezañ lec'h un neved e koun an dud marvet, gant ur sinagogenn. Fromet e voe ur bern tud pa oa bet bombezennet savadurioù tro-dro d'ar park e-pad brezel Ukraina e 2022 gant arme Rusia, ar pezh en doa savet aon e vije distrujet an neved.
Grallina
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer en Aostralia ha Ginea Nevez.
Au bord du lit
Au bord du lit zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1883.
Istor
Embannet e voe e Gil Blas an 23 a viz Here 1883, sinet Maufrigneuse.
Adembannet e voe e 1888, en dastumad Monsieur Parent, ma voe lakaet da c'hwezekvet (diwar ar seitek danevell).
An danevell
Goulenn a ra ar wreg bezañ paeet gant he fried pa gousk gantañ, peogwir e pae ar gisti.
Terelle
Terelle  a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
Enez Santa Maria
Ilha de Santa Maria, pe Enez Santa Maria, zo un enezenn en Azorez.
Germania (disheñvelout)
Germania e oa anv latin ar broioù war lez dehou ar Roen.
Arkansas toothpick
An Arkansas toothpick zo ur goustilh ponner gant ul laonenn begek etre 30 hag 51 cm hirder. Ar gontell a c'helle bezañ implijet evit pikañ pe troc'hañ. Peurvuiañ e lakaer ijinadenn an Arkansas toothpick war gont James Black, ijinour ar Bowie knife. Gant hirder al laonenn ez eo damheñvel ouzh ur c'hleze, kentoc'h evit ur gontell.
Diaes e oa kavout diforc'hioù anat etre ar c'hontilli Bowie hag an Arkansas toothpick e-kreiz an 19vet kantved. Evit lod e vefe an Arkansas toothpick ur gontell graet evit ar bannañ met n'eus prouenn anat ebet eus an dra-se.
An Arkansas Toothpick zo un anvadur deuet war-wel e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika evit komz eus kontilli hir, anvet ivez Bowie Knives, a veze douget gant soudarded lu Stadoù Kengevreet Amerika en Arkansas. Kalzik soudarded eus al Lu Kengevreet o devoa degaset o c'hontilli dezho betek an tachennoù emgann. Lod anezho a oa kontilli adstummet ganto a-raok hag e-pad ar brezel. Un doare ardamez eo deuet da vezañ evit tud Arkansas hiziv-an-deiz.
Fontano
Fontano en italianeg, Fontan e galleg, Funtan e ligureg, zo ur gumun c'hall e departamant an Alpes-Maritimes. Niver an annezidi a sav da.
Istor
Italian e oa ar gumun a-raok Feur-emglev Pariz (1947) pa voe roet da Vro-C'hall evel digoll goude an Eil brezel-bed.