cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kul al-Arab
Kul al-Arab (كل العرب en arabeg, a dalvez "An holl Arabed") a zo ur gazetenn arabek sizhuniek a vez embannet en Israel. Krouet e oa bet e 1987. Diazezet eo e Nazaret, hag ar gazetenn arabek eo an hini eo he deus ar muiañ a levezon hag a zo lennet ar muiañ en Israel. , 70 implijiad a labour evit Kul al-Arab ha 38 000 skouerenn a vez gwerzhet bep sizhun. Hervez ar BBC ez eo gwelet evel ur gazetenn evit ar gristenien hag a glask tizhout lennerien vuzulman Mont en-dro ar gazetenn a-fet arc'hantaouiñ a zo diazezet war ar bruderezh, hag a-wechoù e vez roet evit netra. Renet eo bet gant ar barzh Samih al-Qasim, hag a zo bepred rener a enor. , ,
Hervez ar BBC e c'haller kavout pennadoù a ya a-enep politikerezh Israel hag ar Stadoù-Unanet, hag ivez re all a-enep an Aotrouniezh palestinat ." Fayez al-Shtiwi hag a zo kenberc'henn ar gazetenn a lavar : "Sevel a reomp a-enep tagadennoù ar sponterien hag ivez a-enep an aloubiñ, an diforc'hidigezh hag a-enep nac'h gwirioù Mab-den. Fellout a ra deomp kaout justis sokial hag Arabed lorc'h enno, gant gwirioù kevatal, ha n'eo ket Arabed trec'het."
Krouet e voe gant an ajañs bruderezh al-Bustenai, a veze renet d'ar mare-se gant Mussa Hassadiya. E 2008 e oa perc'hennet 40% eus ar gazetenn gant Mussa Hassadiya, hag ar peurrest eus al lodennoù a oa perc'hennet gant Fayez al-Shtiwi hag "ur strollad tud a afer israelat hag arab."
An embregerezh perc'henn war ar gazetenn a zo ivez perc'henn war ur magazin evit ar maouezed anvet Lady Kul al-Arab, hag ul lec'hienn internet anvet al-Arab, ma teu 45 000 gweladenner an devezh, Gant Kul al-Arab e vez sponsoret ivez ur genstrivadeg braventez bep bloaz, ma c'haller gounit 10 000$. ,.
Jacinda Ardern
Jacinda Kate Laurell Ardern, ganet d'ar 26 a viz Gouere 1980 e Hamilton, zo ur bolitikerez eus Zeland-Nevez ha Kentañ ministrez he bro abaoe ar 26 a viz Here 2017. Dilennet e oa bet da gannadez e Kambr Dileuridi Zeland-Nevez e 2008 evit ar wech kentañ. E miz Eost 2017 e oa bet dilennet e penn Strollad al Labour.
D'an 19 a viz Genver 2023, Ardern he devoa embannet e vefe dilezet ganti ar garg a benn strollad al Labour. Dilennet e oa bet Chris Hipkins hep kevezerezh. Dilezet he doa ar garg d'an 22 a viz Genver hag ouzhpennet dilez ar garg a gentañ-ministr d'ar 25 a viz Genver.
Kentañ kannad (2017-2020)
D'an 19 a viz Genver 2018, Ardern he doa embannet he oa dougerez, hag e oa Winston Peters da gemer he roll evel kentañ-ministr e-pad 6 sizhun goude ar c'hanedigezh. Ur wech ganet he merc'h e oa bet ehanet etre an 21 a viz Even hag an 2 a viz Eost 2018.
Skeudenn
Ur wech penn Strollad al Labour, Ardern a oa bet meulet gant ar mediaioù, dreist-holl ar re etrebroadel evel CNN. Krouet e oa bet troiennoù evel an "Effed Jacinda" pe an "Jacindamania".
Verucchio
Verucchio zo ur gumun en Italia, e proviñs Rimini hag e rannvro Emilia-Romagna.
Fulup Iañ Kastilha
E vugaleaj
A-berzh e vamm e rene war an div Vourgogn: Kontelezh Bourgogn ha Dugelezh Bourgogn, douaroù deuet eus e vamm hag e dad-kozh, Charlez an Her. E dad Masimilian a oa rejant en e anv.
François de Busleyden (1455-1502) a voe kelenner-ti dezhañ, etre 1485 ha 1495, ha pennguzulier goude.
Eured
Eurediñ a reas da Janed Kastilha, pennhêrez Aragon ha Kastilha. Evel pried d'ar rouanez e teuas da vezañ, e-pad ur pennad, roue Kastilha ha León. An hini kentañ eus an tiegezh Habsbourg e voe o ren e Spagn.
Pa varvas Fulup e 1506, da 28 vloaz, marteze dre gontamm, e troas foll e bried Janed.
O mab, Carlos Iañ Spagn, a renas war o lerc'h.
Montelaimar
Montelaimar (Montélimar e galleg) a zo ur gêr okitan eus Daofinez, hag ur gumun eus departamant an Drôme er rannvro Ron-Alpoù. Emañ war lez ar Ron. Graet e vez "Dor Provañs" anezhi.
Alagoinha
Alagoinha zo un anv meur a lec'h e Brazil:
Varapodio
Varapodio zo ur gumun italian e Meurgêr Reggio Calabria e Calabria.
Saint-Vigor-des-Mézerets
Saint-Vigor-des-Mézerets a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant div gumun all d'ober ur gumun nevez: Terres-de-Druance.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|An iliz
Douaroniezh
left|thumb|Ar stêr
Alfonsina
Alfonsina zo un anv-badez italianek ha spagnolek roet d'ar merc'hed, savet diwar an anv Alfonso.
Euryloc'hos
Euryloc'hos (en henc'hresianeg Εὐρύλοχος, Eurýlokhos) a oa ur c'heneil da Odysseüs hag a gemeras perzh gantañ e Brezel Troia, hervez mojennoù Hellaz. Eurediñ a reas Ktimene, c'hoar Odysseüs.
Pa zilestr Odysseüs en Enez Aiaia, m'emañ an achantourez Kirke o chom, e tiviz kas ur strollad diaraogerien tennet d'ar sord : mont a ra kuit Euryloc'hos e penn 20 den tra ma chom Odysseüs hag ar re all e-tal o lestr. Dizoloet eo palez Kirke gant pare Eüryloc'hos. Gronnet eo a loened gouez, leoned ha bleizi, hag en em zalc'h evel loened doñv. Degemeret int en un doare hegarat gant an achantourez met Euryloc'hos, disfizius, a gav gwell chom er-maez. Ar wazed zo aet er palez zo troet e perc'hell e-pad ar pred, rak Kirke he deus fennet un dramm en o evaj. Euryloc'hos, goude bezañ chomet pell da c'hortoz en aner e geneiled, a zistro d'al lestr hag a lavar da Odysseüs ez int dianadet. Hennezh a gemer diouzhtu penn an hent da saveteiñ e verdeidi.
Da c'houde, er c'han XII, a klask ar morganezed strobinellañ Odysseüs hag e voraerien. Euryloc'hos an hini, gant Perimedes, a stag Odysseüs ouzh ar wern vras, dezhañ da c'hallout selaou kan heson ar boudoù marvus-se.
Lazhet eo Euryloc'hos da-heul dilestradeg Odysseüs hag e voraerien en Enez an Heol, anvet Sikilia hiziv, ma peure oc'hen an Heol. Dizeriañ a ra an Akeaned gant an naon. Daoust da zifenn Odysseüs a oa bet aliet gant Kirke e lazh Euryloc'hos un nebeud oc'hen gant ar voraerien all e-keit ha m'emañ Odysseüs o chaseal e lec'h all. Fuloret eo an doue Heol gant an taol disakr ha pa'z a kuit lestr an haroz e oa taolet foeltr Zeus outañ da veñjiñ an doue. Lazhet e oa an holl Akeaned war-bouez Odysseüs.
Alarc'h trompilh
An Alarc'h trompilh (liester : Elerc'h trompilh) a zo un evn palvezek, Cygnus buccinator an anv skiantel anezhañ.
Katelin Rusia
Katelin Rusia a vez lavaret eus div rouanez anvet Katelin e Rusia:
Filmoù
Tri film zo bet anvet Catherine de Russie e galleg:
Isleria
Isleria a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 2012 gant an evnoniour stadunanat Gustavo A. Bravo hag e genseurted da zougen bri d'an daou evnoniour stadunanat Morton ha Phyllis R. Isler.
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer en Amazonia (Suamerika), pevar (4) isspesad dezhe en holl.
Rummatadur
Renket e veze an holl spesadoù er genad Myrmotherula betek 2012.
Kont Richmond
Kont Richmond zo un titl kozh e noblañs Bro-Saoz, a zo bet douget gant Bretoned, duged Breizh dreist-holl, ha Normaned, tud eus an tiegezhioù Plantagenet, Capet, Savoy, Tudor ha Stuart. Disheñvel eo an titl diouzh Enor Richmond, a oa douaroù e kontelezh Richmond.
Gouarnour Breizh
Sed amañ ur roll eus an dud zo bet anvet gouarnour Breizh. Charles d'Albert d'Ailly, dug Chaulnes, eo an hini brudetañ anezho dre ma oa e penn ar gwaskererezh da vare Emsavadeg ar Bonedoù ruz.
Kont Richmond
Kêr Richmond zo e hanternoz Yorkshire.
Alan ar Rouz hag e vreudeur
War-dro 1071 e voe roet douaroù bras e Yorkshire da Alan ar Rouz, mab da gont Pentevr ha kar da zuged Breizh, gant ar roue Gwilherm. An dachenn roet, a oa unan eus an tri bloc'had brasañ a zouaroù a oa e Bro-Saoz, a oa bet da Edwin († 1071), kont Mercia, a oaen em savet en 1069-1070. 200 aotrouniezh a oa anezhi,un niver souezhus-bras.
Baños de Rioja
Baños de Rioja zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Calandrella acutirostris
Calandrella acutirostris a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Alaudidae.
Riviera
Riviera a zo ur ger italianek hag a dalvez kement hag "aod, bord ar mor". Graet e vez gantañ evit envel arvor ar Mor Kreizdouar e Liguria (en Italia) hag aod Kontelezh Nisa (ma vez graet gant an droienn Côte d'Azur ivez) ha Monaco. Dre astenn e vez graet gant ar ger ivez evit kement aod vrav, heoliek, hag a sach kalz a douristed.
Calandrella acutirostris
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Globes
Globes (גלובס en hebraeg) a zo ur gazetenn hebraek pemdeziek a vez embannet en Israel. Gouestlet eo d'an arc'hanterezh. En un enklask diwar-benn ar media aozet gant TGI e 2009 e weler ez eo kresket perzh Globes eus 15% dindan bloaz, evit tizhout 4,4%. Kevezerezeh a zo etre Globes ha div gazetenn all : TheMarker (Haaretz) ha Calcalist, embannet gant Yedioth Ahronoth. Lec'hienn internet Globes a voe krouet e 1997.
Hélène Cadou
Hélène Cadou, ganet Hélène Laurent e Mesker d'ar 4 a viz Mezheven 1922 ha marvet e Naoned d'an 20 a viz Mezheven 2014, a zo ur varzhez vreizhat c'hallek. Tapet he deus ar Priz Verlaine e 1990. Ouzhpenn skrivañ un toullad brav a varzhazoù he deus gouestlet kalz a amzer o vrudañ oberenn he gwaz René Guy Cadou, barzh evelti. Hemañ en doa dediet unan eus e oberennoù dezhi: Hélène ou le Règne Végétal (1951).
Macaca fascicularis
Macaca fascicularis a zo ur spesad makaked eus kerentiad ar Cercopithecidae.
Annez hag isspesadoù
Al loen emañ brosezat an dek isspesad anezhañ :
John Dillinger
John Herbert Dillinger, ganet d'an 22 a viz Even 1903 en Indianapolis hag aet da Anaon d'an 22 a viz Gouhere 1934, a oa ur gangster stadunanat brudet e-pad marevezh ar Great Depression (ar Fallaenn Veur, 1933–1934) e Stadoù-Unanet Amerika. Kas a rae da benn e obererezhioù torfedouriezh gant ur strollad tud lesanvet an Dillinger Gang pe an Terror Gang, hag a voe lakaet da gablus evit laeroñsi 24 bank, pevar c'homiserdi, hag evit torfedoù niverus all. Div wech ez eo tec'hec'het kuit Dillinger diouzh an toull-bac'h.
Dillinger e oa bet an trofedour brudetañ er Stadoù-Unanet e-pad marevezh ar Fallaenn Veur, o vezañ lakaet war-wel muioc'h c'hoazh evit an torfedourien Baby Face Nelson, Pretty Boy Floyd pe Bonnie and Clyde. Ur brouen anat e voe embannadur al levr meur diwar-benn torfedourien ar marevezh-se bloavezhioù war-lerc'h, a voe titlet The Dillinger Days (An Devezhioù Dillinger).
Trubardet gant Ana Cumpănaş, a oa perc'hennez war ur fouzhlec'h ma oa bet kavet goudor gant Dillinger, e voe adkavet gant an FBI. Lazhet e voe pa oa o vont er-maez eus ar sinema (Biograph Theater) e Chicago d'an 22 a viz Gouhere 1934 gant un ezel eus an FBI anvet Melvin Purvis, hag e skipailh. Peder gwech e oa bet tennet warnañ pa glaskas tapout ur bistolenn en unan eus e c'hodelloù.
Istor
Kroget e oa gant an torfederezh da 20 vloaz pa laeras un oto e Mooresville, Indiana hag ez eas gant ur veaj glepaj dre Indianapolis. Talet gant an archerien hag gloazet don ganto e voe rediet da emezeliñ en Navy evit chom hep bezañ bac'het. Chom a reas un nebeud mizvezhioù war vourzh ar vag Utah. Ken dichek e veze gant an ofiserien ma tremen e amzer en toull. Pa eorias ar vag e Boston e tec'has John Dillinger eus an Navy.
Artur Mas
Artur Mas i Gavarró (ganet d'an 31 a viz Genver 1956 e Barcelona), zo anezhañ ur politikour katalan.
Kastell Josilin
Emañ Kastell Josilin e kreiz kêr Josilin, e Breizh, war ribl ar stêr Oud.
Istor
Gant Gwezhenneg, beskont ar Porc'hoed, Roc'han hag ar Gemene, ha kar da familh konted Roazhon, e vije bet savet ar c’hastell kentañ war-dro ar bloavezh 1008. Savet e oa bet war un dorgenn roc’hellek a valire a-us ar stêr Oud. Abaoe an ivez e teu tud da bardoniñ da iliz Itron Varia an Drezeg e miz Gwengolo. Gant ar birc’hirinded-se e kreskas brud ha pinvidigezh Josilin hag e dudjentil. Hiziv c’hoazh ez eo unan eus pirc’hirindedoù brasañ Bro-Gwened, war-lerc’h hini Santez-Anna-Gwened. E 1154, Eudon Porc’hoed, tad-kaer ha kulator an dug yaouank Konan IV, a glaskas bodañ aotrounez all a Vreizh evit lemel e wirioù hêr digant e vab-kaer. Trec’het e voe gant Herri II, roue Bro-Saoz ha dug Anjev, a oa kevredet gant Konan IV. Gant Herri II e-unan e voe distrujet kastell Josilin ha lakaat a reas teurel holen war ar rivinoù. thumb|left|Penn delwenn Olier Klison Olier Klison, a brenas douaroù aotrou Josilin e 1370, hag adsevel a reas ur mell kastell gant eizh tour hag un tour-meur 90 metr uhelder. Dimeziñ a reas e verc’h, Beatrix, gant Alan VIII Roc'han, eus Tiegezh ar Roc'haned, a oa o c’hastell un ugent kilometr bennak diouzh Josilin.
E 1488 e voe aloubet ar c’hastell gant dug Breizh, Frañsez II, ha kroget d’e zistrujañ.. Gant e verc’h, Anna, e voe rentet da Yann II Roc'han, mab-kuñv da Olier Klison.
Gant hennezh e voe treuzfurmet ar c’hastell : dont a reas da vezañ ur c’hastell annez gant un tal greunvaen kizellet-kaer, unan eus skouerioù kentañ arz an Azginivelezh e kornôg Europa, savet gant micherourien deuet eus Italia. Gant Yann II Roc’han e voe lakaet kizellañ un toullad A-où bras, en enor d’an Dugez Anna. Skarzhet e voe ar Roc’haned eus Josilin dre ma oant protestanted hag aloubet e voe o c’hastell gant Dug Mercœur, unan eus pennoù bras nerzhioù katolik ar C’hevre enebet ouzh ar roue nevez Herri IV. E 1603 e voe graet un dugelezh eus beskontelezh ar Roc’haned gant ar roue Herri IV, hag en em ziazezañ a reas Herri II Roc'han e kastell Pondi. Kardinal Richelieu a lakaas dizalbadiñ tour-meur ha pevar zour all eus kastell Josilin e 1629. Ha disklêriañ a reas d’an dug Herri II, unan eus pennoù bras ar brotestanted : « Monseigneur, je viens de jeter une bonne boule dans votre jeu de quilles ! » (Aotrou, ur voul emaon o paouez stlepel ouzh ho kilhoù).
En ne oa mui den ebet o chom er c’hastell ; implijet e voe evel toull-bac’h ha dastumlec’h e-pad an Dispac'h gall hag an Impalaeriezh c'hall kentañ. E 1822 e krogas dug Roc’han d’e adsevel, diwar ali dugez Berry, Caroline de Bourbon-Siciles.
Diana Lynn
Diana Lynn, ganet Dolores Marie Loehr d'ar 5 a viz Gouere 1926 e kêr Los Angeles ha marvet d'an 18 a viz Kerzu 1971 e New York, a oa un aktourez ha pianoourez stadunanat.
Kastell Josilin
Istor
Hiziv emañ pevarzekvet dug Roc’han, Josselin de Rohan, o chom er c’hastell. Gallout a reer gweladenniñ porzh ar c’hastell hag un nebeudig salioù ma’z eus arrebeuri kozh (en o zouez an daol ma voe sinet Edid Naoned), taolennoù, un delwenn eus Olier Klison, diwar zorn ar c’hizeller Emmanuel Frémiet.
Baños de Río Tobía
Baños de Río Tobía zo ur gumun e proviñs La Rioja en Spagn.
Jean Dasté
Jean Georges Gustave Dasté, bet ganet d'an 18 a viz Gwengolo 1904 e Pariz X (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'ar 15 a viz Here 1994 e Saint-Priest-en-Jarez (Loire, Bro-C'hall), a oa un aktour (c'hoariva ha sinema) hag ul leurenner gall.
Alarc'h c'hwitell
An Alarc'h c'hwitell (liester: Elerc'h c'hwitell) a zo un evn palvezek. Cygnus columbianus an anv skiantel anezhañ.
Félicité de Genlis
He buhez
Ganet e oa e kastell Champcery, en Issy-l'Évêque d'an 21 a viz Genver 1746. He zad a oa kabiten en arme ar roue, ha markiz Saint-Aubin.
Markizez Saint-Aubin – mamm Félicité – a soñjas mont e-barzh saloñsoù arc'hanterien veur an amzer, ma sone he merc'h evel telennourez ha ma sachas evezh an dud c'halloudek-se. Gant he sonadegoù e teuas an delenn da vout diouzh ar c'hiz en-dro, ankouaet ma oa bet abaoe amzer an Azginivelezh. Peder gwech ar sizhun ez ae ar vamm hag ar verc'h da goaniañ ha Félicité da delennañ. Darn a gonte e veze paeet evit-se, un dizenor evit tud eus an noblañs. Koulskoude, hervez eñvorennoù markizez Créquy, e oa gaou kement-se:
Ur voereb he devoa, markizez Montesson. Dre hanterouriezh honnezh eo e reas anaoudegezh Félicité gant Charles-Alexis Brûlart, kont Genlis, filhor ha pennhêr ur markiz hag a oa bet ministr uhel, Louis Philogène Brûlart de Sillery, markiz Puisieulx, koronal gant ar C'hreunaderien, hag a zeuas da vout markiz Sillery. Félicité a oa o klask ur gwaz pinvidik ha yac'h a gavas he zro.
Dimeziñ a reas an daou zen yaouank en 1763 met gwech ebe ne lakaas an aotrou Genlis e fri en aferioù kevredigezhel e wreg. Abalamour d'he renk uhel e voe kinniget ar gontez Genlis el lez daou vloaz goude hec'h eured. En 1770 he devoa esper da vont e tiegezh Marie-Joséphine de Savoie. <!--Les Brûlart, refusant de s’abaisser à en faire la demande à la comtesse du Barry, ainsi qu’il en était de rigueur à l’époque, Félicité dut se rabattre sur la maison d’Orléans.
Madame de Montesson la fit admettre au début de 1772 comme la duchesse de Chartres, belle-fille du duc d’Orléans, tandis que le comte de Genlis était nommé capitaine des gardes du duc de Chartres, futur Philippe Égalité. Ces deux postes comportaient le logement au Palais-Royal ainsi que des gages de 6,000 livres pour le mari et 4,000 pour la femme de celui-ci.
À peine arrivée, la comtesse de Genlis entame une liaison gant dug Chartrez. En hañvezh 1772, alors que la duchesse était partie en cure à Forges-les-Eaux, cette liaison tourna à la passion.
Kontez Genlis se chargea également de l'éducation des enfants d'Orléans et notamment de celle du futur roi des Français, qu'elle éleva avec l'idée d'en faire un nouveau saint Louis. Dès la naissance de Louis-Philippe en 1773, elle proposa au duc de Chartres divers gouverneurs possibles, mais, celui-ci les ayant tous rejetés, elle proposa d'éduquer les enfants elle-même. Cette proposition fut acceptée. La charge était délicate étant donné que vers l’âge de sept ans, l’usage était que les princes « passent aux hommes » pour être confiés aux soins d’un gouverneur assisté d’un sous-gouverneur. Félicité de Genlis ne fut pas nommée gouverneur. De cette manière, elle put diriger l’éducation de Louis-Philippe jusqu’au moment où elle pouvait en être officiellement chargée. En attendant, il fut convenu gant dugez Chartres qu’elle prendrait en main l’éducation des deux jumelles nées en 1777 et que, pour ce faire, elle s’installerait avec elles dans un couvent. En fait, elle alla s’établir dans un petit bâtiment appelé pavillon de Chartres ou pavillon de Bellechasse, spécialement construit sur un terrain dépendant du couvent des dames chanoinesses du Saint-Sépulcre au Faubourg Saint-Germain. À cette époque elle se lie gant Isabelle de Montolieu, ur varonez a deuas da vout ur vignonez vras.
Dug Chartrez la nomma « gouverneur » de ses enfants, au nombre desquels le futur Louis-Philippe, roi des Français, qui lui voua toute sa vie une adoration. L’ensemble de ces princes et princesses la préférèrent d’ailleurs toujours à leur propre mère.
De 1789 à 1791, elle tient un salon, que fréquente le duc d’Orléans, où se retrouvent Talleyrand, David et de jeunes députés de la Constituante comme Lameth, Barère ha Barnave. -->
Madame de Genlis a dec'has da Vro-Saoz e-pad an Terreur. Dibennet e voe he fried, hag ivez Philippe Égalité, tandis que deux de ses pupilles, les frères de Louis-Philippe, croupirent si longtemps en prison qu’ils contractèrent une maladie de poitrine qui les emporta en 1807 et 1808. He merc'h, Pulchérie, dimezet d'ar jeneral Jean-Baptiste Cyrus de Timbrune de Thiembronne, a voe tost dezhi sevel war ar chalfod. En Bro-Saoz, e timezas Félicité de Genlisur verc'h all dezhi, Pamela Brûlart de Sillery, engehentet e kuzh gant dug Chartres, da Lord Fitzgerald, a voe lazhet e-pad emsavadeg Dulenn en 1798. Hec'h eil merc'h a zo mamm-gozh da Marie Lafarge. En 1801 e voe aotreet gant Napoleone Buonaparte da zistreiñ da Vro-C'hall, hag eñ hec'h implijas evel spiourez, hag he gopraas. Gant Antoinette Legroing de La Maisonneuve, anaoudegezh da Genlis, e oa unan eus ar skrivagnerezed a blije dezhañ, hag a glaskas garedoniñ. Met Germaine de Staël, kevezerez da Genlis, ha ne blege ket dezhaén, en devoa kaz outi. Fallaat a reas he buhez gant distro ar Vourboned en 1815. Ne veve nemet eus he gwirioù hec'h oberennoù, romantoù ha danevelloù. A-hed he buhez, pegen berr bennak e oa he gwenneien, ec'h advabas un toullad brav a vugale a bep dere hag e reas war-do o skoliata.
Pell a-walc'h e vevas Félicité de Genlis evit gwelout ar bugel he devoa savet o tont da vezañ roue. War he lerc'h e laoskas eñvorennoù a voe brudet diwezhatoc'h ha levrioù a skouer vat evit ar yaouankiz.
Beziet e voe e bered ar Mont-Valérien d'ar 4 a viz Genver 1831. Da zeiz an obidoù e lavaras dean skol-veur lizhiri Pariz:
Hec'h oberennoù
Sed amañ darn eus ar 40 oberenn bennak savet ganti:
Maariv
Maariv (מַעֲרִיב hebraeg a dalvez An abardaez) a zo ur gazetenn hebraek pemdeziek a vez embannet en Israel. Ment un tabloid a zo dezhi. An eil kazetenn gwerzhet ar muiañ er vro eo goude Yedioth Ahronoth, hag an trede hini a-fet niver a lennerien, goude Israel HaYom. En un enklask kaset gant TGI ma keñverier sifroù dibenn 2009 ha re dibenn 2009 e lenner ez eo digresket un tammig gwerzhañ Maariv (eus 13,8% da 13,6%) Yoav Tzur eo a zo e penn ar gazetenn, kemer a reas lec'h Doron Galezer ha Ruth Yuval hag a guitaas ar gazetenn abalamour ma veze krennet he budjed.
Ouzhpenn ar gazetenn bemdeziek hag ar stagadennoù ez eo Maariv un embregerezh kelaouiñ perc'henn war gazetennoù lec'hel, ur skourr magazinoù, hag ul lec'hienn internet damzistag anvet NRG, ma kaver lod brasañ pennadoù ar gazetenn.
San Asensio
San Asensio zo ur gumun e proviñs La Rioja en Spagn.
Santa Engracia del Jubera
Santa Engracia del Jubera zo ur gumun e proviñs La Rioja en Spagn.
Bracciano
Bracciano zo ur gumun eus proviñs Roma, e Lazio, en Italia. War lez mervent lenn Bracciano emañ, anvet ivez Lago Sabatino, stummet gant ar menez-tan kozh Sabatino. Un 30 km zo aleno da Roma, a zo er gevred dezhi, ha kemend-all da Civitavecchia a zo er c'hornôg. 19.290 a dud zo o chom enni.
San Román de Cameros
San Román de Cameros zo ur gumun e proviñs La Rioja en Spagn.
Kirkhaugh
Kirkhaugh zo ur gêriadenn vihan eus Northumberland, e hanternoz Bro-Saoz.
Chapel Itron-Varia ar C'hrann (Speied)
Chapel Itron-Varia ar C'hrann zo ur chapel e Speied savet e 1535.
Amann
Da goulz ar pardon e veze graet kizelladurioù amann. Bremañ e vez lakaet unan war aoter Sant Laorañs.
Val-de-Vie
Val-de-Vie a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall, krouet e 2016 gant un anv nevez-flamm. Dont a ra hec'h anv eus ar stêr Vie a dreuz ar gumun.
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù La Brévière, La Chapelle-Haute-Grue, Sainte-Foy-de-Montgommery ha Saint-Germain-de-Montgommery.
Kaketou gwenn
Ar c'haketou gwenn (Cacatua alba) a zo un evn hag a vev en enezennoù 'zo eus Indonezia.
Annez
Bevañ a ra Inizi Maluku.
Antoine Vollon
Antoine Vollon (Lyon, 20 Ebrel 1833 – Pariz, 27 Eost 1900) a oa ul livour gall.
Oberennoù
<gallery mode="packed" heights="200" caption="Œuvres d'Antoine Vollon"> Antoine Vollon - Natureza-Morta com Macaco e Violão.jpg|Nature morte au violon et au macaque (1864), Pinacoteca São Paulo. Antoine Vollon - Mound of Butter - National Gallery of Art.jpg|Motte de beurre (entre 1875 ha 1885), Washington, National Gallery of Art. Image:Antoine Vollon - Nature morte (Rosario).jpg|Nature morte,, Rosario. Image:Femme-Vollon-1876.jpg|Femme du Pollet à Dieppe (1876), Mirdi kêr Den Haag. Image:Brooklyn Museum - After the Storm - Antoine Vollon - overall.jpg|Après l'orage (war-dro 1877), New York, Brooklyn Museum. </Gallery>
San Vicente del Palacio
San Vicente del Palacio zo ur gumun e Proviñs Valladolid en Spagn.
San Vicente de la Sonsierra
San Vicente de la Sonsierra zo ur gumun e proviñs La Rioja en Spagn.
Mario Kempes
Mario Alberto Kempes Chiodi, bet ganet d'ar 15 a viz Gouere 1954 e Bell Ville (Arc'hantina), a zo bet ur melldroader etrebroadel arc'hantinat, aet da c'hourdoner da-heul e amzer c'hoarier.
Meur a lesanv a zo bet roet dezhañ a-hed e vicher : El Matador, Guaco.
Kib vell-droad ar bed
Argader e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en devoa perzh e tri dalc'h :
Kanton Sainte-Marie-aux-Mines
Kanton Sainte-Marie-aux-Mines zo ur c'hanton eus kornôg Elzas, e Haut-Rhin.
Betek 2015
Kanton Sainte-Marie-aux-Mines a yae 5 kumun d'ober anezhañ:
Abaoe 2015
Kanton Sainte-Marie-aux-Mines a ya bremañ 28 kumun d'ober anezhañ:
Blanche Bourbon
Blanche Bourbon, pe Blanche de Bourbon e galleg, zo anv meur a briñsez c'hall.
Chalotez
Ar chalotez (Allium cepa var. aggregatum o anv skiantel) a zo plant geotennek bividik, gounezet evel plant bloaziek, eus ar c'herentiad Amaryllidaceae, genad Allium. Legumaj ha Spis (temz) int ivez.
Uhelder
0,20-0,30 m.
Istor
Plant eus Azia ar C'hreiz e oa erru ar chalotez e Breizh er XVIIvet kantved. Gounezet e vezont er memes doare diwar neuze.
Clochette (Maupassant)
Clochette  zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant e 1886. Unan eus gwellañ ha tenerañ kontadennoù ar skrivagner gall eo.
Chalotez
Gounidigezh
Gallout a ra ar chalotez bezañ hadet pe blantet.
Kaketou lagad glas
Ar c'haketou lagad glas (Cacatua ophthalmica) a zo un evn a vev e Preden-Nevez hag en Inizi Bismarck (Papoua Ginea-Nevez).
Blanca Navarra (1177-1229)
Blanca Navarra(1177-1229) a oa ur briñsez eus Navarra, deuet da vout kontez Champagn (1199–1201).
Clochette (Maupassant)
Istor
Kentañ ma voe embannet a oa er gelaouenn Gil Blas d'an 21 a viz Kerzu 1886.
Azoniad Poland
An dra voutin d'an holl dud gant azoniad Poland eo aplaziezh (ehan er c'hresk) pe ezvezañs unan eus an div gigenn-vruched (kleiz pe zehou). Direizhderioù all a c'hell bezañ : oligodaktiliezh (mankout a ra ur biz pe veur a hini), sindaktiliezh (juntret ar bizied asambles), asimetriezh an izili-krec'h, direizhder el lienenn-gig, en avu, er galon, el lounezhi... Alies e vez kudennoù analat ha skolioz gant an den ivez.
Azoniad Poland a c'hellfe bezañ ur c'hleñved genetek met n'eo ket bet prouet evit c'hoazh.
250px|thumb|right|Bruched ur vaouez gant azoniad Poland
Tud brudet gant azoniad Poland
Jérôme Thomas, bokser gall Jeremy Beadle, kinniger tele saoz
Clochette (Maupassant)
Istor
Adembannet e voe bloaz goude, en 1887, en dastumad Le Horla.
An danevell
Buhez ur gemenerez kozh. ur gwallzarvoud a oa c'hoarvezt pa oa yaouank.
Chalotez
Ar chalotez hengounel e Breizh
Gant an dorn e vez plantet ar bulb er plouz etre miz Genver ha miz Ebrel, ha tennet gant an dorn ivez etre ar 15 a viz Even hag ar 15 a viz Eost. Goude bezañ bet lakaet da sec'hañ er maezioù, e vezont dastumet gant mekanikoù, ha berniet, evit bezañ gwerzhet ar bloaz-pad. A-drugarez d'he 30 000 ton chalotez produet bep bloaz eo Breizh produerez kentañ Europa.
Keginerezh
Debret e vez ar penn chalotez hag ar gorzenn kriz pe boazh pe goñfizet.
Blanca Navarra (1177-1229)
Merc'h e oa da Sancho VI Navarra ha da Sancha Kastilla (merc'h da Alfonso VII) ha c'hoar d'ar roue Sancho VII.
Dimezet e oa d'ar c'hont Tepot III Champagn.
Mamm e oa da Depot IV Champagn
Tiranterezh speredel
An tiranterezh speredel zo un droienn implijet gant Ernest Renan e L'Avenir religieux des sociétés modernes (1860, III) pa lavare :
Ar gristeniezh, gant he zenerded diharz ouzh an eneoù, he deus krouet patrom marvus un tiranterezh speredel, ha degaset er bed ar meizad spontus-se, en deus gwir an den war meno e genseurted.
Montaigne a skrivas diwar-benn an tyrannie parlière en e Essais (III, 8).
Unan eus armoù an tiranterezh speredel eo an dereadegezh politikel : dereat eo kaout ur spered digor d'an talvoudoù ofisiel ; dereat eo c'hoarzhin ha gouzañv ar goapaerezh, pa vez graet goap gant ar c'hoapaerien ofisiel er media ofisiel.
Pierre Gustave Toutant de Beauregard
Hiziv an deiz e vez berraet e anv dindan ar stumm P. G. T. Beauregard, met eñ ne implije e raganv Pierre nemet ral a wech ; sinañ a rae e lizheroù gant ar stumm G. T. Beauregard.
Anavezet eo evel unan eus trec'herien armeoù an Norzh e-pad kentañ emgann Bull Run.
Kentañ emgann Bull Run
Kentañ emgann Bull Run pe kentañ emgann Manassas a vvoe taol-dreist Pierre-Gustave Toutant de Beauregard en e vuhez soudard. Dre implij ar c'hazetennoù e teuas a-benn da gemer ur plas meur en trec'h, padal ne adkaver ket ur plas ken uhel dezhañ pa lenner testenioù ar re a gemeras perzh en emgann.
Emgann Belchite
Emgann Belchite a lavarer eus tri emgann istorel.
Pellorneidae
Pellorneidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1946 gant an evnoniour gall-stadunanat Jean Théodore Delacour (1890-1985).
Kaketou kupenn aour
Ar c'haketou kupenn aour (liester : kaketoued kupenn aour) a zo ur spesad evned, Cacatua galerita an anv skiantel anezhañ.
Pellorneidae
Diouzh Doare 6.3 an IOC World Bird List ez a pemzek genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :
Kaketou kupenn aour
Annez
Bevañ a ra ar spesad en Aostralia ha Ginea Nevez.
Arondisamant Albertville
Arondisamant Albertville a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Savoie hag e rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.
Llanwenarth
Llanwenarth zo ur gêriadenn vihan hag ur barrez e Sir Fynwy, e gevred Kembre. Emañ er gornaoueg da gêr Y Fenni, e gwalarn ar gontelezh.
Tremen a ra Kanol Sir Fynwy ha Brycheiniog hebiou ar gêriadenn.
Santibáñez de Valcorba
Santibáñez de Valcorba zo ur gumun e Proviñs Valladolid en Spagn, war lez ar stêr Valcorba.
Porzia de' Medici
Porzia de' Medici (1538–1565), ganet ha marvet e Firenze, a oa ur verc'h bastard da Alessandro de' Medici, dug Firenze, met n'ouzer ket piv e oa he mamm.
Baked beans
En hengoun vijent tommet er forn, met tommet vezont en ur gasteloden ivez, diouzh boaz, en desped d'an anv. Ur meuz diazez ha brudet evit dijuniñ ar Saozon gant uiou eo. Kavet e vez e boestou-mir a neuz gwer gant ur skeudenn anezho peget outo. Debret vezont alies gant bara minwig, fritez suilhet. Beans war an tamm bara krazet pe hantergraz. Ar Saozon a zebr anezho ivez gant patatez er forn, bakon ha silzig.
Diforc'hiou zo da stadañ, memestra entre ar baked beans gwerzhet er Stadoù-Unanet hag an hevelep produ gwerzhet er Rouantelezh-Unanet. 14 g sukr en SUA gant 7 g er podad RUad. Gant un dijuniñ eus ar seurt n'haller ket kaout naon en-dro a-raok 14 eur.
Accipiter erythronemius
Accipiter erythronemius a zo ur spesad evned-preizh eus kerentiad an Accipitridae.
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, eus Bolivia ha Paraguay da hanternoz Arc'hantina ha kreisteiz Brazil.
Rummatadur
N'eus ket pell amzer e oa bet dispartiet ar spesad, evel Accipiter chionogaster hag Accipiter ventralis, diouzh hini Accipiter striatus.
Alcantara
Alcantara (en italianeg), Alcântara (e portugaleg) pe Alcántara (e spagnoleg) zo anvioù-lec'h deuet eus ar ger arabek, القنطرة al-qantara, hag a dalv kement hag ar pont.
Wolfersdorf
Wolfersdorf zo un anv-lec'h alamanek :
Alcantara
En Kumuniezh Valencia:
Pontoù
Daou bont zo e Spagn, pontoù roman o-daou, war ar stêr Tajo o-daou, hogen disheñvel-mat:
Nyons
Nyons (Niom en okitaneg) zo ur gumun c'hall, pennlec'h arondisamant Nyons e departamant gall an Drôme, war lez ar stêr Eygues, adstêr d'ar Ron en Orange.
Bourbon
Bourbon zo un anv-lec'h gallek, deuet da vout anv-tiegezh.
Kaketou Ducorps
Kaketou Ducorps (Cacatua ducorpsii) a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hCacatuidae.
Annez
Emañ brosezat ar spesad en Inizi Salomon.
H1Z1
H1Z1 zo ur c'hoari video doare free-to-play hag emgannañ battle royale sevenet hag embannet gant Daybreak Game Company. Kroget e oa bet seveniñ ar c'hoari ur wech ma oa bet rannet ar c'hoari H1Z1 e daou steuñv disheñvel e 2016: H1Z1: Just Survive hag H1Z1: King of the Kill. E miz Here 2017 e oa savet daou c'hoari disheñvel, gant Just Survive o tilezel an anv H1Z1, ha King of the Kill adtitlet H1Z1 nemetken.
Goude tri bloaz gant ar stumm early access war ar savenn Microsoft Windows, e voe embannet ofisiel e stumm ur c'hoari video free-to-play e miz C'hwevrer 2018. H1Z1 a zo bet embannet ivez war PlayStation 4 e miz Mae 2018, hag embannet e vo war Xbox One diwezatoc'h.
Doare c'hoari
H1Z1 zo ur c'hoari doare battle royale lec'h ma vez 150 c'hoarier d'ab uhelañ o klask bezañ ar c'hoarier bev diwezhañ goude ur c'hrogad emgannañ betek ar marv. Ar c'hoarierien a 'hell c'hoari o-unan, dre daouad pe en ur strollad pemp. Ar pal pennañ a zo bezañ ar c'hoarier bev diwezhañ pe ar skipaiilh bev ziwezhañ.
E-penn kentañ ur c'hrogad harzlammet eo ar c'hoarierien eus poentoù fiñv a-us d'ar gartenn. Ur wech erruet war an dachenn, ret eo ezho klask un doare evit en em zifenn. Kalz doareoù a zo evit en ober This eus pakañ un arm kavet ha chaseal ar c'hoarierien all, en em guzhañ a laoskel ar c'hoarierien en em lazhañ etrezo. Bez ez eus karbedoù un tammig pep lec'h war ar gartenn. An tu a zo gant ar c'hoarierien da flastrañ ar c'hoarierien all pe da derc'hout kuit prim gante. Tu 'zo d'ar c'hoarierien a c'hell kavout objedoù lies evit dreistbevañ: armoù, dafar, trousennoù yerc'hed.
Er c'hoari e vez ivez ur sistem sevel objedoù adal ar materioù a vez kavet gant ar c'hoarierien. An tu a zo ivez da implij un ostilh pe un objed ha disrannañ anezhañ evit sevel reoù all evel lien pe ur roched hobregon.
A-fur ma bad ar c'hrogad, ur gaz ampoezonet a grog da leuniañ ar gartenn. Gloazet e vez ar c'hoarierien tapet er goumoulenn gaz. Goustadik e ya war zigresk lec'hioù ar agrtenn a vez tu implij, ar c'hoarierien a zo rediet neuze da stourm etrezo. Efedoù ar gaz a ya war war fonunusaat e efedoù war ar c'hoarierien gant an amzer o redek. Pa vez tost echuet ar match e teu da vezañ marvus.
Blanche Bourbon (1339-1361)
Merc'h e oa da Bêr Iañ, Dug Bourbon, ha d'e bried Isabelle de Valois (1313-1383).
Dimeziñ a reas da Bedro Iañ, Roue Kastilha.
Chapelle-à-Oie
Chapelle-à-Oie a zo ur gumun a-wechall eus Belgia e proviñs Hainaut. E kêr Leuze-en-Hainaut e voe lakaet gant lezenn 1977.
Île Verte
Île Verte zo anv gallek meur a enezenn.
Kanton Dammerkirch
Kanton Dammerkirch (Dannemarie e galleg ofisiel) zo ur c'hanton eus Elzas, en Arondisamant Altkirch, en departamant Haut-Rhin.
Kumunioù
30 kumun zo ennañ :
Magaly Solier
Magaly Solier Romero (Huanta, Rannvro Ayacucho), 11 a viz Even 1986) zo un aktourez ha kanerez perouat hag a gan e ketchwaeg ha spagnoleg.
Buhez personel
D'an 9 a viz Even 2012 e timezas Solier gant ar marc'houarner Erick Gomez en Huamanga, Ayacucho. Ur mab o deus bet d'an 9 a viz C'hwevrer 2013.
Wolfersdorf (Elzas)
Wolferschdorf (Wolfersdorf an anv gallek ofisiel hag ar stumm alamanek) zo ur gumun eus Elzas, e Kanton Dammerkirch‎ (Dannemarie e galleg ofisiel), en Arondisamant Altkirch e departamant Haut-Rhin, war lez ar stêr Largue.
Le Tempestaire
An danvez
E Breizh, en un ti-soul war an aod. Diskouez a ra ur plac'h yaouank bezañ nec'het-bras o klevout an avel o yudal : emañ he danvez-pried en donvor o sardineta. M'hec'h ali he mamm-gozh da vont da gaout « le tempestaire », un doare sorser kozh hag a oar penaos sioulaat an amzer. Goude bezañ graet ardoù ec'h asant an den ober war-dro : tevel a ra ar barrad-amzer ha distreiñ d'ar porzh danvez-pried ar plac'h.
Roll ar gomedianed
Ne voe tutaet aktour a-vicher ebet gant Jean Epstein : dibabet e voe tud e-touez poblañs ar Gerveur.
Heliomaster longirostris
Heliomaster longirostris a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae.
Boued
Bevañ a ra diwar sun-bleuñv, hag amprevaned ivez.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika :
Mongoled
Dek milion a dud zo Mongoled. Emaint o chom e Mongolia, China, Rusia dreist-holl. Komz a reont yezhoù mongolek. Ar voudaegezh tibetan hag ar chamanegezh eo o relijionoù dezho, ha minorelezhioù kristen, muzulman ha tud dizoue zo ivez. Ur bobl gantreer eo ar Vongoled.
Dindan an anv Mongoled, mongoleg : Монгол Mongol, e vez bodet meur a strollad-kenel. Ur ster resis a vod ar Vongoled a implij an anv evit en em envel (Mongoled ar c'hornôg, ha re ar reter). Ur ster ledan a vod kenelioù hag a gomz ur yezh vongolek hep bezañ anvet Mongoled, ar genel gKalmyk e reter Europa en o zouez.
Carpodacus stoliczkae
Carpodacus stoliczkae a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Fringillidae.
Mongoled
= Liammoù =
Carpodacus stoliczkae
Anvet e voe Propasser Stoliczkae (kentanv) da gentañ-penn (e 1874) gant ar skiantour breizhveuriat Allan Octavian Hume (1829-1912) da zougen bri d'ar skiantour moravian Ferdinand Stolička (1838-1874).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
Jacqueline Rivière
Jacqueline Rivière a oa anv-pluenn Jeanne Joséphine Spallarossa (Brive 1851 - Pariz 1920), pennskriverez ar gelaouenn c'hallek La Semaine de Suzette, embannet evit merc'hedigoù ar gevredigezh uhel adalek 1905, kronikerez ar Veillées des Chaumières evel Tante Jacqueline.
Istor
Ganet e oa e Brive, e 1851. He zad, Jean Baptiste Spallarossa, genidik a Gorsika, a oa un ofiser en arme c'hall hag a zimezas d'ur vaouez a renk uhel, Elisabeth Marie Martine de Gilibert de Merlhiac, kar d'an tiegezh La Tour d'Auvergne, brudet gant ar brezelour Turenne (1611-1675). Daou vreur ha div c'hoar he doa Jeanne Joséphine.
He zad-kozh a-berzh mamm, Marie Martin Guillaume de Gilibert de Merlhiac, a oa ofiser er morlu, met kuitaat a reas micher an armoù da skrivañ. Eñ marteze an hini a roas c'hoant dezhi da skrivañ diwezhatoc'h.
Dimezet e voe da 22 vloaz, en 1877, da Alexandre Bernhardt. Met a-raok-se o doa bevet a-gevret ha bet ur verc'h anvet Suzanne. Kregiñ a reas Jeanne da skrivañ ha da gentañ e reas gant an anvioù-pluenn Bernard La Roche, ha Bernard de Laroche, pa embannas romantoù, ur pemzek bennak, etre 1878 ha 1900. Torret e voe an dimeziñ en 1899, hag adal 1902 e reas gant an anv-pluenn Jacqueline Rivière.
En 1905 e voe anvet da bennskriverez ur gelaouenn nevez, La Semaine de Suzette, ma sine  Tante Jacqueline. Ur vatezh a Vreizh he doa, ha hi a voe patrom istorioù Bécassine, a veze treset gant Joseph Pinchon.
Julie Clary
Julie Clary, merc'h ur marc'hadour pinvidik-mor, eus Marseille, a voe rouanez Spagn evel pried Giuseppe Buonaparte.
He bugale
He c'hoar Désirée Clary a zimezas da Bernadotte, ofiser gall jakobin, deuet da vout jeneral, marichal ha ministr, ha goude roue Sveden, ma voe rouanez Sveden Désirée, evel ma oa bet Julie rouanez Spagn.
Jeux Bordier
Jeux Bordier zo anv un ti-embann staliet e Sant-Malon (Il-ha-Gwilen). Embann a ra c’hoarioù diwar-benn broioù Breizh (lezenn « Voynet »). Krouet e oa bet e 2007 gant Grégory Bordier, levrier e Begerel.
Santual Yasukuni
Ur santual shinto e Tokyo eo santual Yasukuni.
Accipiter ventralis
Accipiter ventralis a zo ur spesad evned-preizh eus kerentiad an Accipitridae.
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, eus Andoù Kolombia ha kornôg Venezuela da gornôg Bolivia.
Rummatadur
N'eus ket pell amzer e oa bet dispartiet ar spesad, evel Accipiter chionogaster hag Accipiter erythronemius, diouzh hini Accipiter striatus.
Banniel Bro-Dreger
Diskouez a ra Banniel Bro-Dreger ur groaz du war un foñs melen hag a glot ouzh banniel Sant Erwan e-unan, bet ganet e Landreger. Er c'hreiz anezhañ ez eus treset un aerouant ruz, arouez Sant Tudwal, krouer ha sant patrom Treger.
Gant Bernard Le Brun, prezidant SBV (Société Bretonne de Vexillologie) voe ijinet ar banniel e 1998 ; gant Jakez Derouët e voe treset.
Meurzh 2014 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
2014 e Breizh
Alberite
Alberite zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Bered Yanaka
Ur vered e norzh Ueno e Tokyo eo bered Yanaka. Brudet-tre eo evel lec'h da weladenniñ da vare bleuniadur ar gwez kerez.
Heol Gor
Heol Gor zo ur bladenn vrezhonek gant Dañs er Jeko e 2015. E brezhoneg Gwened e kanont.
Charlotte d'Albret
Charlotte d'Albret, ganet en 1480 ha marvet d'an 11 a viz Meurzh 1514, itron Châlus, a oa un dimezell eus lez Bro-C'hall, dimezet da Cesare Borgia.
Heol Gor
Kanaouennoù
Nav c'hanaouenn zo er bladenn :
Chapel Itron-Varia ar C'hrann
Chapel Itron-Varia ar C'hrann zo ur chapel e kumun Speied. Moarvat e voe savet a-raok ar bloavezh 1532. Miret ez eus enni gwer-livet kozh, eus kreiz ar. Kaer eo ar garnel hag ar sternioù-aoter ivez.
Charlotte d'Albret
Merc'h e oa da Alan Albret, aotrou Albret, dug Guyenne ha beskont Tartas ha meur a lec'h all Françoise de Bretagne (Françoise de Blois), beskontez Lemojez, kontez Périgord; he breur Yann III a oa roue Navarra.
Chapel Itron-Varia ar C'hrann
Ur pardon a vez bep bloaz e chapel Itron-Varia ar C'hrann, da Sul an Drinded, e Mezheven, anvet "pardon an amann", ma vez profet ur pilerad bras a amann d'ar Werc'hez.
Charlotte d'Albret
En 1499 e rankas dimeziñ da Cesare Borgia, mab d'ar pab Alesant VI. Kement-se a oa aozet gant ar roue Loeiz XII evel ul lod eus ur marc'had etre ar roue gall hag ar pab. Ar roue a felle dezhañ kaout aotre da derriñ e eured gant Janed Bro-C'hall, merc'h ar roue kozh Loeiz XI, evit dimeziñ d'an intañvez Anna Vreizh. En eskemm e roe Loeiz XII un dugelezh da vab ar pab, ar Valentinois, hag ur wreg a noblañ uhel, Charlotte d'Albret.
Dimeziñ
D'an 12 a viz Mae 1499 e timezas da Cesare Borgia. Ur verc'h o doe:
Karantez Marv ha Faltazi
Karantez, Marv ha Faltazi zo ur bladenn vrezhonek gant al laz Pempbiz e 2015.
Ajamil de Cameros
Ajamil de Cameros zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Karantez Marv ha Faltazi
Kanaouennoù
Trizek pezh zo er bladenn :
Arondisamant Chambéry
Arondisamant Chambéry a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Savoie hag e rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.
Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Chambéry e 22 ganton hag e 161 kumun :
Abisinia
Abisinia zo un anv roet d'ur rannvro eus Afrika, anezhi un darn eus Etiopia ha Soudan.
Blicquy
Blicquy a zo ur gumun a-wechall eus Belgia e proviñs Hainaut. E kêr Leuze-en-Hainaut e voe lakaet gant lezenn 1977.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb
Testamant Loeiz XVI
Testamant Loeiz XVI a vez graet eus ur skrid bet skrivet gant ar Roue Loeiz XVI hag a voe implijet gantañ evel testamant a-raok bezañ dibennet.
Albelda de Iregua
Albelda de Iregua zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Testamant Loeiz XVI
Devezh Nedeleg 1792, Loeiz 16 a skriv e destamant.
Tammoù an destenn
An tu a zo da welet meur a damm disheñvel en destenn.
An tamm relijiel
Loeiz XVI evit an tamm kentañ d'e destamant a lak war-raok ez eo katolik, heulier d'an Iliz roman. Goulenn a ra gant Doue pardoniñ e ferc'hedoù dre ma z'eo bet difennet dezhñ kaout sikour gant ur beleg. Goude-se goulenn a ra digarez d'an dud a vefe bet annoazhet gantañ hep c'hoant d'en ober, pe d'an dud a vefe bet drouk ganto dre e ferzh. Goulenn a ra dezho digarez ha ma vefe pedet ganto gantañ.
Kaketou Goffin
Ar c'haketou Goffin a zo un evn, Cacatua goffiniana an anv skiantel anezhañ.
Annez
Brosezat eo al labous en inizi Mor Banda, en Indonezia. Lakaet e oa bet da annezañ e Singapour.
Alesanco
Alesanco zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Ghosts
Ghosts ("tasmantoù") zo ur c'hoari strategiezh evit 2 c'hoarier a voe danzeet gant Alex Randolph ha lakaet da zont er-maez e 1982 gant Milton Bradley.
C'hoariet e vez war un tablez 36 karrezennig (6x6) a arouez ur c'hastell sordet.
Kregiñ a ra an daou c'hoarier gant pep a eizh tasmant, en o-zouez pevar vat (arouezet gant ur pik glas) ha pevar zrouk (arouezet gant ur pik ruz). Plaset e vez tasmantoù ar c'hoarierien e div renk (2x4) war bevennoù an tablez. E pevar c'horn an tablez ez eus un digor evit mont er-maez eus ar c'hastell.
Alesón
Alesón zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Ghosts
C'hoarier ebet ne c'hall gouzout pere e-touez tasmantoù an eneber a zo mat pe drouk, peogwir ne c'hallont gwelet nemet o zu a-raok ha n'eo nemet war o c'hein emañ ar pikoù. A bep eil e vez fiñvet unan eus an tasmantoù eus ur garrezenn, pe a-blaen pe a-serzh. Gallout a c'haller tapout un tasmant enep en ur vont war e garrezenn.
Gounit a ra ur c'hoarier a dap pevar zasmant mat an eneber. Met ma tap ar pevar tasmant drouk e vez koll an abadenn evitañ. Gounit a c'haller an abadenn ivez dre lakaat unan eus an tasmantoù mat da dremen dre unan eus an daou digor a zo e pep korn an tu enep.
Diego Forlán
Diego Forlán Corazzo (lesanvet Cachavacha), bet ganet d'an 19 a viz Mae 1979 e Montevideo (Uruguay), a zo ur melldroader etrebroadel uruguayat.
Anguiano
Anguiano zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Arenzana de Abajo
Arenzana de Abajo zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Arondisamant Saint-Jean-de-Maurienne
Arondisamant Saint-Jean-de-Maurienne a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Savoie hag e rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.
Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Saint-Jean-de-Maurienne e 6 kanton hag e 62 gumun :
Almarza de Cameros
Almarza de Cameros zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Élodie Callac
Élodie Callac, ganet e 1979 e Villerville (Calvados), zo un hinourez c'hall.
Buhez
Élodie Callac he deus tapet ur vestroniezh war ar skiantoù fizikel ha diplomet e voe gant Skol vroadel an hinouriezh e 2003. Er memes bloavezh e voe degemeret e skipailh mediaoù Météo-France. Abaoe 2009 e kemer perzh evit sevel kemennadennoù an hin evit ar vro.
Ezel eo eus skipailh an hinouriezh er chadennoù France Inter ha France Info. Erlec'hiañ a ra Jacques Kessler ha labourat a ra gant Joël Collado ha Jean-Michel Golynski. Ar c'hentañ maouez eo o labourat evel rakwelerez war an hin war Radio France. Kinniget he doa he c'hentañ abadenn hinouriezh d'an 20 a viz Gouhere 2013.
Abaoe an 28 a viz Kerzu 2015 e kinnig abadennoù war an hin war France Inter, e-lec'h Joël Collado.
Kampionad marokan an echedoù
Kampionad marokan an echedoù  eo kampionad  hiniennel broadel an echedoù e Maroko. Aozet e voe bep bloaz abaoe 1965. Aozet e vez kampionad ar maouezi abaoe 1983.
Kampioned
! # !! Bloaz !! Lec’h !! Kampion
Kampionezed
! # !! Bloaz !! Kampionez
Moulin-Neuf (Ariège)
Moulin-Neuf (Molin Nòu en okitaneg) zo ur gumun eus Bro-C'hall en departamant Ariège.
Kib vell-droad ar bed 1978
Ar pempvet gwech e oa da Gib ar bed bezañ aozet e Suamerika da-heul an dalc'h en Europa (Alamagn) e 1974.
Alc'hwez
En taolennoù a-is :
Ochthoeca
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Eizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, daou isspesad warn-ugent (22) dezhe en holl.
Rummatadur
Pemp spesad all — diadema, frontalis, jelskii, pulchella ha spodionota — a veze renket er genad kent : diblaset e oant bet er genad Silvicultrix.
Kaketou Maluku
Ar c'haketou Maluku a zo un evn brosezat en inizi Maluku (en Indonezia), Cacatua moluccensis an anv skiantel anezhañ.
Agoncillo (La Rioja)
Agoncillo zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Thierry la Fronde
Thierry la Fronde a zo ur stirad skinwel gall, 52 rann a 25 munutenn enni. Skignet eo bet eus an 3 a viz Du 1963 betek ar 27 a viz Meurzh 1966 war RTF Télévision ha goude war chadenn gentañ an ORTF, da Sul da noz.
Canas
Canas (en okitaneg; Cannes e galleg) a zo ur gêr douristel vras war aod ar Mor Kreizdouar e Provañs en Okitania. Ur gumun eus departamant an Alpes-Maritimes er rannvro Provañs-Alpoù-Côte d'Azur e framm ar Stad c'hall eo ivez. Brudet eo evit e festival sinema a vez dalc'het eno bep bloaz e miz Mae.
Arnedo
Arnedo zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Kaketou kupenn velen
Ar c'haketou kupenn velen (liester : kaketoued kupenn velen) a zo ur spesad evned, Cacatua sulphurea an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Psittacus sulphureus (kentanv) da gentañ-penn (e 1788) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).
Bez' emañ en arvar bras da vont da get.
Thierry la Fronde
An istor
Un aotrou yaouank eus Sologne a ziviz stourm ouzh ar Saozon ha dieubiñ e roue.
Kaketou kupenn velen
Boued
Bevañ a ra diwar vroñs, frouezh, glasvez, greun, had ha kraoñ.