cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sikianeg
Ur yezh karibek eo ar sikianeg (sikiana, sikiâna, shikiana, sikïiyana, chiquiana, chikena, chiquena, xikujana, xikiyana) eus isskourr ar yezhoù sikianek. Komzet e vez gant tost da 48 den en holl e Brazil dreist-holl (33 den e 1986) hag ivez e Surinam (15 den e 2001) hag e Venezuela.
Gourin (kumun)
Gourin a zo ur gumun eus Bro-Gerne e departamant ar Mor-Bihan, e kornôg Breizh. Pennlec'h kanton Gourin eo.
Douaroniezh
Eieniñ a ra ar Stêr-Laeron e Gourin.
Anv
Stummoù skrivet
Gerdarzh
Ardamezioù
Palefarzhet : ouzh 1 ha 4, en argant e bemp gwerzhidenn en gul treustellet ha kenstag hag heuliet ouzh kab gant peder rozenn ivez en gul; ouzh 2 ha 3, en glazur e groaz pavek en aour; e gab en erminoù.
Brezel-bed kentañ
.
Sant-Denwal
Sant-Denwal  a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Matignon e departamant Aodoù-an-Arvor.
Pidjin
Ur yezh pidjin a zo ur yezh vehikular eeunaet savet diwar geriaoueg ha strukturioù ur yezh-diazez, peurliesañ ur yezh europek anezhi, en o zouez ar (saozneg, ar galleg, ar spagnoleg, ar portugaleg hag an izelvroeg dreist-holl.
Gant ar yezhonourion e vez graet an diforc'h etre ar pidjinoù diouzh un tu ha kreoloù diouzh un tu all, ma vez desket ha komzet ar c'hreoloù evel yezh-vamm.
Da ober ur pidjin e ranker kaout :
Keith Whinnom a soñj dezhañ e ranker kaout teir yezh da ober ur pidgin, unan anezho a viche pouezusoc’h evit ar re all (ur superstratum).
Gweuzadur
Er yezhoniezh e vez implijet an termen gweuzadur (saoz.: labialisation) war tachenn ar fonologiezh hag ar fonetik evit komz eus ar fed ma vez kemmet stumm an diweuz pa broduer ur sonenn all gant ar genoù ha/pe ar fri. Implijet e vez an termen "gweuzadur" pa gomzer eus kensonennoù keit ha ma vez implijet an termen ront evit ober dave d'ar fed ma vez kemmet stumm an diweuz pa distager ur vogalenn.
Laou-pafalek
thumb|right|260px|Ul laouenn bafalek thumb|Laou-pafalek er c'haol thumb|Laou-pafalek er [[malgudennoù ]] Al laou-pafalek, pe laou-faraon (Phtirus pubis), zo laou a gemer o aez e blev-gaol an dud, pe etre o divfeskenn, hag a sun o gwad. En isurzhiad an anoplura emaint, ha kiriek int d'ar ftiriaz.
Pidjin
Soñj a ra d’ar yezhourien e c’hell ur pidjin mont da greol, ma vez ur rummad nevez ganto pidgin hepken er gêr. An dra-se a lakefe ar yezhadur da gompezañ. Ar c’hreol-se e-touesk an dud a deu da vezañ ur yezh he-unan (mestal ar Chavacano er Filipin, Krio e Sierra Leone hag an Tok Pisin e Papouasie Nouvelle-Guinée). N’eo ket bep taol ec’h en em gav ur pidjin da vont da greol abalamour e c’hell bezañ bet ankounac’haet a-raok (evel al Lingua Franca er Mor-Kreiz).
Laou-pafalek
Disheñvel eo o neuz, evel o annez, diouzh re al laou all, laou-penn pe laou-korf. Bihanik int, dezho 2 pe 3 mm hed, ha heñvel int ouzh kranked. Kreñvoc'h eo o meudoù eget re al laou-penn.
Gweuzadur
Doareoù gweuzadur
Rontadur ar c'hensonennoù distaget gant kein an teod, d.s. /k, g, q/ eo an doare gweuzadur kavet ar pep aliesañ etre yezhoù ar bed evel e brezhoneg "gwell" kv. "gell".
Laou-pafalek
Tapet e vezont gant an dud e-kerzh oberoù an embarañ. Gallout a reont kavout bod e blev an divhar pe an divvrec'h, hag en ambrantoù ha blev ar penn zoken.
Pidjin
Salikoko Mufwene a soñj dezhañ pidjin ha kreol n’int ket evel, da lavaret eo ne viche ket ur pidjin a-dreñv pep kreol. Hervezañ, ur pidgin a veze komzet gant ar marc’hadourien tud « a rae gant ur yezh da eskemm » skoaz ar c’hreoloù a viche en em gavet etre 1) mevelien a veze ganto badumoù o bro, da lavaret eo un doare da gaozeal disheñvel awalac’h ouzh ar standard ha 2) sklavourien, ganto yezhoù (badumoù Africa) pell braz diouzh ar strollad kentañ. En em gavet int da eskemm gerioù ha troiennoù war ar pembez. Graet e vez basilect diouzh un doare da gaozeal treut kenañ met lark awalac’h da vezañ komprenet.
Laou-pafalek
Kleñved
Gant al laou-faraon e teu glas ar c'hroc'hen. Kaoz zo bet e c'hallfe ar viruz VIH dont gante met n'eo ket bet prouet.
Gweuzadur
Doareoù gweuzadur
Peurliesañ, met n'eo ket dre ret, pa vez gweuzet kensonennoù all e vezont drekstaonekaet ivez war un dro, da lâret eo e teuont da vezañ gweuzet-drekstaonekaet.
Farrah
Farrah zo un anv arabek, kar d'an anv Farah
Laou-pafalek
Er sevenadur gallek
Ur marvnad d'al laou-pafalek zo er ganaouenn c'hallek De profundis morpionibus, kanet gwechall gant ar studierien medisinerezh dreist-holl.
Gweuzadur
Doareoù gweuzadur
E arrernteg ar reter e c'hell bezañ gweuzet an holl lec'hioù distagañ hag ivez an holl doareoù distagañ.
Treuzskrivadur
Hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel e c'heller implijout ur sin diakritek skrivet dindan un arouezenn bennañ evit merkañ ar fed ma vez rontaet keit ha ma c'heller merkañ ar fed ma vez rontaet-krenn ur vogalenn dre skrivañ ur "w" bihañ a-us ha d'an tu-dehoù dezhi, da skouer e houpaeg ma vez diforc'het etre tri derez rontder: [x x̹ xʷ] pe [x x̜ʷ xʷ]. Div arouezenn ispisial all ez eus el LFE ledanaet: /ɹ͍/ evit merkañ diweuz stegnet nann-ront ha evit merkañ sonennoù ront-digor.
Bez' ez eus ivez un arouezenn evit treuzskrivañ sonennoù dent gweuzet:.
Treverian
Treverian a zo ur gumun eus Breizh e kanton Komborn e departamant Il-ha-Gwilen.
Tired etre div lizherenn
An tired etre div lizherenn a vez implijet e meur a yezh.
E saozneg
E saozneg e vez lakaet un tired a-wezhioù etre div lizherenn e-kreiz ur ger, da sklaeraat ar ster :
E brezhoneg
E brezhoneg, gwelout : barrennig-stagañ.
Gweuzadur
Treuzskrivadur
Evit merkañ ar gweuzadur eeun hepmuiken e vez implijet c'hoazh gant yezhonourion/ezed 'zo ur sin diakritek bet skarzhet gant al LFE, d.s. e choneg  ha  enebiet ouzh  ha  hag enebiet e rannyezhoù 'zo ivez ouzh.
Tired etre div lizherenn
E brezhoneg
Drefent e lavar tud zo n'eo ket ur varrennig-stagañ, met ur varrennig-distagañ.
Gweuzadur
Heñveladur
Alies e vez produet evel disoc'h an heñveladur, da lâret eo e vez gweuzet ur gensonenn dindan levezon sonennoù gweuz tro-dro pe tost outi, da skouer:
> dindan levezon un  tost outanñ pe  >  dindan levezon ur  pe ur  tost outañ.
E yezhoù kaokazek ar gwalarn hag ivez e yezhoù 'zo komzet en Aostralia eo deuet da vezañ dirontaet ront a-gent keit ha ma oa deuet da vezañ ront pe gweuzet ar c'hensonennoù stok oute dindan o levezon. Kavet e vez neuze meur a gensonenn gweuzet er yezhoù-se da heul an heñveladur-se keit ha m'eo aet kalz war digresk an niver a vogalennoù, betek div vogalenn fonemek a-wezhoù nemetken.
Fabian Cancellara
Fabian Cancellara a zo ur marc'hhouarner suis ganet d'an 18 a viz Meurzh 1981 e Wohlen bei Bern (Suis). Marc'hhouarner a-benn d'an eur gwellañ e vare eo en ur c'hounit redadegoù pouezusañ an danvez: Kampionad ar bed teir gwech (2006, 2007, 2009), C'hoarioù Olimpek 2008 e Beijing ha meur a dennad e Tro Frañs ha Tro Spagn. Gounezet en deus ivez ar redadegoù brudetañ war pavezioù e Frañs gant Paris-Roubaix (div wech: 2006, 2010), e Italia gant Strade Bianche (2008) hag e Belgia gant Ronde van Vlaanderen (2010). Aet eo ar maout ivez gant "Spartacus" (e lesanv) e Milan-San Remo ha Tirreno-Adriatico 2008, e kampionad ha Tro Suis 2009.
E 2010 ez eus bet kaoz en dije lakaet ur c'heflusker en e varc'hhouarn e-pad redadeg Paris-Roubaix.
= Skipailhoù =
Poent kreiz
E katalaneg e vez lakaet ur poent kreiz (·) (katalaneg: punt volat) etre div l da ober an digramm ŀl (l·l mar skriver anezhañ gant 3 sin urzhiataerezh). Ar poent-se a vez lakaet e-kreiz al linenn, uheloc'h eget ar poent poentaouiñ normal.
Implijet e vez evit merkañ an diforc'h etre :
Sir Drefaldwyn
Savet e oa diwar bro Maldwyn gozh, ha Trefaldwyn e oa ar gêrbenn. Hiziv emañ e Powys.
Waiwaieg
Ur yezh karibek eo ar waiwaieg (waiwai, uaiuai, uaieue, ouayeone) eus isskourr ar yezhoù waiwaiek. Komzet e vez gant tost da 2 000 den en holl e Brazil (1 800 den e 2003) dreist-holl hag ivez e Guyana (200 den e 1990).
Ur rannyezh ez eus:
Leukippos
Leukippos (henc'hresianeg : Λεύκιππος / Leúkippos) a oa mab Gorgofone ha Perieres. Pried e oa da Filodike, merc'h an doue-stêr Inac'hos, ha tad e oa da Foibe hag da Hilaeira, hag ivez da Arsinoe, mamm da Asklepios (hervez doareoù zo eus ar vojenn).
Kastor ha Polydeukes a skrapas merc'hed Leukippos, Foibe hag Hilaeira, hag a zimezas ganto. Savet gwarizi en Idas ha Lynkeüs, nized Leukippos, ha lazhet Kastor ganto. Roet e voe an divarvelezh da Bolydeukes gant Zeus, ha da Gastor da-heul war e c'houlenn.
Dick McKee
Richard “Dick” McKee (Anv iwerzhoneg Risteárd Mhic Aodha), a zo ganet d'ar 4 a viz Ebrel 1893 ha marvet d'an 21 a viz Du 1920. Un ezel pouezus eus an Irish Republican Army, anavezet edan anv an IRA, e oa-eñ. Mignon e voe gant pennoù pouezus al luskad republikan iwerzhonad, e-giz Éamon de Valera, Austin Stack ha Michael Collins.
(War ar stern emañ ar pennad-mañ. Ne dalvez ket ar boan da labourat warnañ.)
Farrah Fawcett
thumb| Farrah Fawcett
Farrah Fawcett a oa un aktourez, top modelhag arzourez stadunanat (ganet e 2 C'hwevrer 1947 ha marvet d'ar 25 Mezheven 2009). Goude bezañ c'hoariet roll "Jill Munroe" er c'hentañ koulzad eus ar stirad skinwel Charlie's Angels er bloavezhioù 70 (1976-1977) e teuas da vezañ ur "sex-symbol" brudet-bras.
Rannoù Waffen-SS
Pa voe krouet ar Waffen-SS e oa diazezet war an emouestlañ. Azalek miz Eost 1942 e voe rediet ar re anvet malgré-nous da gemer perzh, hag e voent lakaet e rannoù SS, en o zouez : Das Reich. Azalek ar goañv 1943 e voe rediet ivez an holl dud a orin alaman a oa o chom e diavaez Alamagn. Goude-se e voe rediet unvezioù ar Wehrmacht da gendeuziñ gant ar Waffen-SS. Tamm-ha-tamm e voe lakaet e-barzh ivez unvezioù bihanoc'h, evel da skouer al Légion des Volontaires Français. War an holl dalbennoù e vrezeljont, war-bouez hini Afrika. Torfedoù-brezel a rejont ivez, koulz war dalbenn ar reter hag hini ar c'hornôg, hag ivez e-pad emsavadeg Varsovia. Diwar an 38 rann a oa er Waffen-SS e voe krouet 15 anezho goude ar gwalldaol c'hwitet a-enep da Hitler d'an 20 a viz Gouere 1944.
Aozadur ar Waffen-SS
Ennañ e oa meur a unvez disheñvel an eil diouzh eben a-fed ment : kommando, batailhon, kompagnunezh, rejimant, brigadenn, rann, korf-arme, arme, strollad armeoù pe c'hoazh talbenn.
Rannoù Waffen-SS
Er rannoù Waffen-SS e oa 7 rann troadegiezh, 6 rann menezioù, 3 rann marc'hegerezh (ha 2 rann gant kosaked), 7 rann houarnwisket ha 6 rann mekanikerezh. Aozet e voent a-feur ma'z ae ar brezel war-raok, ha diouzh an ezhomm.
Levrlennadur
Waffen-SS
GI
GI (pe G.I.) (distagadur: [ˈdʒiˈaɪ]) a dalvez da envel ur soudard eus an tirlu amerikan, hag an droienn G.I. Joe a dalveze kement ha "Yann Soudard" evit Arme ar Stadoù-Unanet e-kerzh an Eil Brezel-bed. Diwar Galvanized Iron ("houarn galvanizet") eo bet savet an dro-lavar-se, da lavaret eo ar boestoù houarn a oa ganto, pa oa ar pennlizherennoù-se enskrivet warno. Implijet e vez ivez da envel dafar ar soudarded-se, hag ar soudarded end-eeun.
Berzh a reas an dro-lavar-se da vare an Eil Brezel Bed pa voe kaset kalz anezho en Europa. Implijet e voe kalz gant siviled ha kazetennerien (da vare Brezel Korea da skouer). Lakaet eo bet abred, da vare ar Brezel-bed Kentañ, da dalvezout Government Issue (ingalet gant ar gouarnamant) evit ober anv eus kement tra en deus da welet gant an arme, pe c'hoazh General Infantry (troadegiezh hollek). Adal e penn-kentañ ar bloavezhioù 1940 e krogas ar gouarnamant amerikan d'ober gant an droienn-se en un doare ofisiel, da skouer ar G.I. Bills of Rights e 1942.
Lev Alburt
Lev Osipovitch Alburt (e ruseg: Лев Осипович Альбурт) a zo bet ganet d'an 21 a viz Eost 1945 en Oranenbourg, e RSS Rusia, Unaniezh Soviedel).
Kampion echedoù Ukraina e oa teir gwezh, e 1972, e 1973 hag e 1974. Mestr Etrebroadel eo abaoe 1976, ha Mestr Meur Etrebroadel abaoe 1977.
Roet eo bet broadelezh ar Stadoù-Unanet dezhañ e 1979.
Penn skipailh SUA e oa en Olimpiadoù Echedoù e 1980 e Malta. Teir gwezh eo bet Kampion echedoù eus ar Stadoù-Unanet, e 1984, e 1985 hag e 1990.
2539 e oa e renk Elo (FIDE) d'ar 1añ a viz Genver 2022.
Saloumaeg
Ur yezh karibek eo ar saloumaeg (salumá) eus isskourr ar yezhoù sikianek. Komzet e vez gant tost da 239 den e Brazil (2000).
Brunehilde
Brunehilde zo un anv-badez alamanek ha gallek, deuet eus ar frankeg. En amzer C'hlodwig (Clovis ar C'hallaoued) e veze distaget Brouniac'hildis, eus Brunia, skoed, ha Khildis, doueez an Trec'h.
Kanton Liévin-Kreisteiz
Kanton Liévin-Kreisteiz a oa ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.
Kumunioù
Kanton Liévin-Kreisteiz a yae 3 c'humun d'ober anezhañ.
Lisbeth Salander
Lisbeth Salander a zo un dudenn faltazi krouet gant ar skrivagner svedat Stieg Larsson hag a gaver en "Deiroberenn Millennium". Er filmoù svedat diazezet war ar romantoù ez eo an aktorez Noomi Rapace a c'hoari perzh Lisbeth Salander.
He buhez evel ma'z eo kinniget er romantoù
War a lenner er romantoù e vefe ganet Lisbeth Salander d'an 30 a viz Ebrel 1978. Ur c'hevellez anvet Camilla he deus, met n'o deus tamm darempred ebet. Sophia Agneta Sjölander (ganet e 1960) eo anv he mamm, mervel a ra a e dibenn Millennium 1. Alexander Zalachenko eo anv he zad, ur spier soviedat e oa. Boas e oa da wallañ Sophia Agneta ha da skeiñ ganti. Pa oa 12 vloaz o merc'h e lakaas dour-tan en ur pod laezh hag e taolas anezhañ war he zad pa oa en e garr ha goude-se ec'h enaouas un alumetezenn ha devet e voe he zad. Goude-se e voe kaset Lisbeth Salander da vredospital Sant Stefan evit ar vugale. Er romantoù ez eo kinniget Lisbeth Salander evel ur plac'h dreistvarrek war ar matematik, ha tapet gant sindrom Asperger. Un hacker eo ivez, ha bras-divent eo he memor. Ur c'hulator he deus abalamour d'ar pezh a reas d'he zad.
Aœde (loarenn)
Aœde (gresianeg Αοιδή) pe Yaou XXVIII a zo ul loarenn gilgradek direizh Yaou. Gant ur strollad a steredonourien eus Skol-Veur Hawai e voe dizoloet e 2003. Hi a berc'henn da strollad Ananke, ur strollad a loarennoù a gelc'htro etre 19,3 milion km ha 22,7 milion km gant ur stouadur a 150°.
Farah
Farah zo un anv-badez a orin arabek, a dalvezje kement ha levenez.
Pennadoù kar a bell pe a dost
Fara (nome)
Teiroberenn Millennium
Teiroberenn Millennium a zo un heuliad tri romant-polis bet skrivet gant ar skrivagner svedat Stieg Larsson. Lisbeth Salander ha Mikael Blomkvist eo an div dudenn bennañ a gaver er romantoù. E miz Mae 2010 e oa bet gwerzhet 27 milion a skouerennoù eus al levrioù er bed a-bezh.
Ar pevare romant
A-raok mervel trumm e miz Du 2004 e skrivas Larsson an tri c'hard eus ar pevare romant. E vignonez, Eva Gabrielsson hec'h anv, a zo perc'henn war an urzhiataer m'emañ ar skrid ennañ, ha marteze ez eus ivez steuñvioù ur romant all pe zaou. ,
Tinga Tinga
thumb|220px|right|Boest Tinga Tinga Tinga Tinga pe Tingatinga a zo anv un doare livañ eus Tanzania, bet boulc'het gant Edward Said TingaTinga, brudet evel livour kentañ ar skol-se.
Heuliet eo bet gant Mohamedi Saidi Chilamboni, Jaffari Mimus, Daudi Tingatinga, Salum Mussa, Rashidi Saidi, Yussufu Maulidi, Abdalla Saidi Chilamboni, Mr. Rubuni hag Agnes Musidadi Mpata.
Maasmechelen
Maasmechelen (e limbourgeg : Lôneke) a zo ur gumun izelvroek eus Belgia e proviñs Limbourg.
Inizi Discovery
Amañ ez eus kaoz eus an enezeg a zo en hanternoz da strizh-mor Georgia, ha n'eo ket eus an Enez Discovery a zo ivez e British Columbia, er c'hreisteiz da Enez Vancouver
An Inizi Discovery (Discovery Islands e saozneg) eo an anv amofisiel a vez graet eus un enezeg entre enez Vancouver hag aod Kolombia Breizh-Veur e Kanada, en hanternoz da strizh-mor Georgia. A-wechoù e vezont kontet evel lodenn eus an Northern Gulf Islands.
Noomi Rapace
Noomi Rapace (ganet Norén d'an 28 a viz Kerzu 1979 e Hudiksvall) a zo un aktorez svedat. Dimezet eo bet d'an aktor svedat Ola Rapace. He c'hoar, Særún Norén hec'h anv, a zo luc'hskeudennerez. Noomi Rapace he deus gounezet priz an aktorez wellañ evit he ferzh evel Lisbeth Salander en tri film "Millennium", hag anvet eo bet ivez gant an tri film-se evit priz Filmoù Europa.
Nina Norén, un aktorez svedat eo he mamm, ha Rogelio Durán, ur c'haner flamneco a orin eus Badajoz eo he zad. Hervezi ne welas ket kalz he zad a-raok ma varvfe e 2007. Pa oa Noomi Rapace 5 bloaz e kuitaas Sveden da vont da Flúðir, Island, gant he mamm hag he zad-kaer.
Pa oa 7 vloaz Noomi Rapace e c'hoarias er film digomz Í skugga hrafnsins gant Hrafn Gunnlaugsson. A-drugarez d'ar film-se eo e fellas dezhi dont da vezañ aktorez Pa oa 15 vloaz e kuitaas ti he zud da vont da zeskiñ ar vicher aktorez e Stockholm. E 1996 e d'hoarias perzh Lucinda Gonzales er stirad Tre kronor. Etre 1998 ha 1999 e studias e Skara Skolscen. E 2000-2001 e labouras e Theater Plaza, en Orionteatern e 2001, e Teater Galeasen e 2002, hag e Stockholms stadsteater e 2003. Meulet eo bet he labour aktorez er film danat Daisy Diamond (2007), evit he roll a Leena en Beyond (2010), Anna en The Monitor (2011), Madame Simza Heron en Sherlock Holmes: A Game of Shadows (2011), an doktorezh Elizabeth Shaw en Prometheus (2012), Beatrice en Dead Man Down (2013), Raisa Demidova en Child 44 (2015), kement hag evit ar seizh roll penn en What Happened to Monday (2017).
1132
Diwar-benn bloavezh 1132 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Noomi Rapace
Buhez personel
Rapace a zo bet dimezet gant an aktour svedat Ola Norell (ganet Pär Ola Norell) e 2001. Evit dimeziñ ar c'houblad en devoa choazet al lesanv Rapace, peogwir e sone "mat." Bet o deus bet ur mab, Lev, ganet e 2003. E miz Gwengolo 2010, e oa kroget an dizimeziñ, ar pezh a voe echuet e 2011.
1132
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1132
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1132
Falc'hun-gwez
Ar Falc'hun gwez zo un evn-preizh, Falco subbuteo an anv skiantel anezhañ.
Annez
Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ :
Tremeur
Tremeur a zo ur gumun eus Breizh e kanton Komborn e departamant Il-ha-Gwilen.
Alessandro Volta
thumb|right|Alessandro Volta
Ar C'hont Alessandro Giuseppe Antonio Anastasio Volta (18 a viz C'hwevrer 1745 Como - 5 a viz Meurzh 1827) a oa ur fizikour italian. Brudet eo en abeg d'e labour war an elektregezh, hag evit bezañ ijinet ar pil elektrek.
Buhez
Ganet e oa bet Volta e Como e-lec'h ma voe war ar studi ha ma 'z eas da gelenner er Skol Roueel e 1774.
A-viskoazh eo bet studi an elektregezh e kreiz e breder. Pa oa studier yaouank c'hoazh e skrivas ur varzhoneg e latin diwar-benn ar fenomenenn boemus ha nevez-se. De vi attractiva ignis electrici ac phaenomenis inde pendentibus a voe e skrid skiantel kentañ.
thumb|right|De vi attractiva (golo)
E 1775 e krou an elektrofor, ur mekanik a brodu elektregezh statikel, a ro tu dezhañ da seveniñ e-leizh a arnodoù. E 1776-77 e studi kompozadur kimiek gazoù ar geunioù, dizoleiñ a ra ar metan, ha seveniñ a ra arnodoù e-giz loskidigezh ar gazoù en ur besel serr dre berzh ur fulenn elektrek.
E 1779 ez a da gelenner da skol-veur Pavia hag e-pad 25 vloaz e chomo er gador-gelenn-se. Sevel a ra un elektrometr koloennoù, ha da c'houde e sav ar c'hondensor kentañ - plaen metalek goloet gant ur gwiskad gwernis - ha gant an dra-se e voe anataet an elektregezh a zeu diwar kontakt ar metalioù.
Etre 1780 ha 1782 e veaj dre Frañs, Alamagn, an Izelvroioù ha Bro-Saoz ha kenlabourat a ra gant Antoine Lavoisier ha Pierre-Simon Laplace evit studiañ an elektregezh atmosferek.
Da heul dizoloadenn an elektregezh-loen gant Luigi Galvani, e studi Volta adalek 1792 penaos e vez broudet kigennoù ar raned. Disteurel a ra neuze teorienn Galvani a lakae ar pouez war ar gwiad loen. Da veno Volta eo ret kaout ur roudad elektrek serr graet gant metalioù.
E miz Meurzh 1800 ec'h embann Volta en ul lizher da brezidant ar Royal Society ijinadenn ar pil elektrek (pil voltaek) savet gantañ : ur berniadur koubladoù diskoù zink-kouevr stok-ha-stok, gant ul tamm gwiad euvred gant hilienn ( (H2O+NaCl) etre ar c'houbladoù. Pouezañ a ra war ar fed e kemer al laonenn gouevr ur garg negativel hag al laonenn zink ur garg pozitivel pa vezont dispartiet. E miz Du 1801 e kinnig Volta e bil dirak an Institut de France hag eno e lavar e lezenn ar voltadurioù, hag ivez talvoudoù voltadurioù kontakt ar metalioù urzhiet hervez an elektropozitivelezh war zigresk, eus ar zink betek an arc'hant.
E 1794 e timezas Volta da Deresa Peregrini, merc'h ar C'hont Ludovico Peregrini. Tri mab a voe ganet d'ar c'houblad.
Arancón
Arancón (108 annezad) a zo ur gumun hag ur gêr e kornôg Spagn e proviñs Soria, e  kumuniezh emren Kastilha ha Leon.
Alessandro Volta
Buhez
E 1819 en em dennas Volta d'e c'hêr c'henidik e lec'h ma varvas d'ar 5 a viz Meurzh 1827. Graet e vo volt eus an unanenn voltadur en enor dezhañ.
Enorioù
thumbnail|right|200px|Templ Alessandro Volta e [[Como]]
LHS 292
LHS 292 a zo ur gorrez ruz er steredeeg sextans.Daoust m'emañ tost a-walc'h ouzh an Heol (14.8 bloavezh-goulou) eo re wan da vezañ gwelet gant an daoulagad noazh. Ur steredenn-darzh eo.
Gwelet ivez
Roll ar stered tostañ
Danvez Breizh
Danvez Breizh eo an anv roet d'ar skridoù savet er Grennamzer diwar-benn mojennoù Enez Vreizh ha Breizh, ha kelc'hiad ar Roue Arzhur. Aroueziañ a reont un hengoun kelt e-skoaz Danvez Bro-C'hall, diazezet war daolioù-kaer kadourien Karl Veur, ha Danvez Roma, diwar ar mojennoù latin.
Orin ha natur
Krouet e voe ar bomm-se gant ar barzh gallek Jean Bodel (1165-1210). Displegañ a ra e gwerzennoù (6 da 11) e Chanson des Saisnes ("Kan ar Saksoned"), ez eus tri danvez : ''Hini ar Vro C'hall, hini Breizh, ha hini Roma. N'int ket heñvel o-zri. Mojennoù Breizh zo diwirheñvel, ha hoalus. Re Roma zo desket ha leun a ster ha re Bro-C'hall a vez kadarnaet bemdez o gwirionded.''
Lleida
thumb|right|300px|Kêr diouzh an noz, gant an iliz-veur a-dreñv thumb|E-men emañ Lleida e Spagn Lleida (Lérida e spagnoleg) zo ur gêr eus Katalonia, Spagn, ha pennlec'h proviñs Lleida eo ivez.
Emañ kêr war ribl ar stêr Segre. Emañ e 154,65 m uhelder ha war-hed 146 km diouzh Barcelona, 103 km diouzh Tarragona ha 146 km diouzh Zaragoza. Ur skol-veur zo eno abaoe ar bloavezh 1300.
Pennlec'h an departamant gall Bouches-de-l'Èbre e voe etre 1813 ha 1814.
Laou-korf
Laou-korf (Pediculus humanus humanus e latin, anvet a-wechoù Pediculus humanus corporis) zo ur ouenn laou a grog e blev korf ar wazed. Disheñvel int eta diouzh ar gouennoù all, laou-penn ha laou-pafalek.
Tud zo, bet oc'h ober brezel Aljeria, o deus soñj eus laou-korf, a deue, emezo, eus ar boued treut ha fall: eus ar fall vagadurezh e teue, a laront.
Laou
Laou (ul laouenn pa ne vez nemet unan) zo amprevaned munut ha diaskell a vev e blev al loened (bronneged ha laboused) hag an dud. N'eus nemet nebeud eus al loened-se n'o devez ket laou, evel an eskell-kroc'hen, ha tud Japan n'o devez ket ivez a-hervez, hep ma oufed gwall vat perak. 3 000 spesad zo anezho. Div izurzhiad a oa gwechall d'o c'hlenkañ: ar sunerien (Anoplura) hag ar chaokerien (Mallophaga). Hiriv en o renker e peder izurzhiad:
Laou an dud
Laou-korf a vez graet anezho (Pediculus humanus capitise latin) d'o dishevelout diouzh ar re all, met aesoc'h ober un anv latin anezho eget kaout an dizober anezho ur wech ma vezont peg en ho krev. Nez eo an anv a vez graet eus o vioù.
Gouennoù laou
Peurvuiañ e vez graet ar c'hemm etre teir gouenn laou da nebeutañ:
Er yezh pemdez e vez mesket alies an daou seurt-se.
Laou all
Ouzhpenn e vez graet laou eus loened all:
Kanton Gwengamp
Kanton Gwengamp zo anezhañ ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor. Brasaet e oa bet da 9 c'humun gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014.
Betek 2015
Kanton Gwengamp a yae 8 kumun d'ober anezhañ :
Abaoe 2015
Kanton Gwengamp a ya 9 c'humun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù Aodoù-an-Arvor | Kumunioù Aodoù-an-Arvor
Listenn ar romantoù skrivet e brezhoneg
Amañ ez eus ur renabl eus ar romantoù skrivet war-eeun e brezhoneg hag embannet pe adembannet dindan stumm ul levr.
Pleuveur-Bodoù
Pleuveur-Bodoù a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Dreger, e departamant Aodoù-an-Arvor. Pleuveuriz a vez graet eus an annezidi.
Douaroniezh
Pleuveur-Bodoù a zo war Mor-Breizh, etre Trebeurden ha Tregastell.
Kumunioù amezek : Trebeurden; Tregastell; Lannuon (Servel)
Anv
Bernard Tanguy : Plebs Magna Podou, Plebs Boudou, 1330; Plebs Magna Podou, c. 1330, fin XIVvet; Ploemeur Podou, 1461, 1481; Pleumeur-Bodou, 1486; Pleomeur Podou, 1543
Chom a ra diasur ar wrizienn Podou. Marteze diwar un anv den, evel evit Pleuveur-Gaoter.
Erwan Vallerie : Plebe Magna Podou, Plebe Boudou, 1330; Ploeneur ?, 1407; Plomeur Bodou, 1516; Pluuir Bodou, 1630; Pleumeur-Bodou, 1779
Ardamezioù
En glazur e vor en argant leinet gant ur steredenn a beder zerenn en aour • Sturienn : Dreist mor ha douar — Ardamezioù degemeret war-dro 1963.
Mojenn ar Roue Arzhur
E Pleuveur ez eus ur c'hastell Kerduel, hag un enezenn Aval. Ha Kamlez nemañ ket pell ! Ha ma vefe ar vro tro war dro al Leger ar rouantelezh Logres ?
Gijverinkhove
Gijverinkhove en izelvroeg, Gyverienkove e flandrezeg kornôgel, a zo ur gumun a-wechall e Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez er Westhoek. E 1971 e voe staget ouzh kumun Leisele. Staget eo bet homañ ouzh kumun Alveringem e 1977.
Pleuveur-Bodoù
Mojenn ar Roue Arzhur
Trawalc'h evit lakat ar speredoù da dridal war mojenn ar Roue Arzhur, abalamour da gCarduel, ur gêrbenn ar Roue Arzhur, ha da enez Avalon, e-lec'h e vefe bet douaret.
Komz e vez eus daou Gembread deut war o zaoulin e kambr ar Roue Arzhur, e kastell Kerduel.
Enez-Veur
Stag eo an Enez-Veur ouzh kumun Pleuveur, goude ma oa ur barrez distag, ha person enni, er bloavezhioù 1960.
Deskadurezh ha buhez kenstroll
Pemp skol a zo e Pleuveur-Bodoù :
Buhezek eo ar vuhez hag an traoù e Pleuveur, koulz eus kostez ar sevenadur hag eus kostez ar sport. Ar strolladoù sevenadurel a zo kevredet e-touesk an OKSD (Ofis-Kêr ar Sevenadurezh hag an Dudi) hag ar strolladoù sport e-touezh an OKS (Ofis-Kêr ar Sportoù). E Pleuveur-Bodoù a kaver ivez :
Mossad
thumb|right|Siell ofisiel Mossad
Mossad (anv klok : המוסד למודיעין ולתפקידים מיוחדים hag a dalvez « Ensavadur evit an titouroù hag an aferioù ispisial », Mossad a dalvez « ensavadur ») a zo unan eus teir ajañs titouriñ Israel.
Urien Rheged
Urien a oa roue Rheged, en Hanternoz Kozh Enez Vreizh, er, war-dro 550-590. Tad e oa da Owain mab Urien.
Mossad
Perzh
Mossad a zo unan eus ajañsoù titouriñ Israel, evel Aman (titouroù arme) ha Shabak (surentez diabarzh). Rentañ a ra kont d'ar chentañ ministr nemetken. War dachenn Mossad emañ an titouriñ, an ene-sponterezh, an oberiadennoù ispisial e diavaez Israel hag an tiriadoù palestinian aloubet (hag a vez evezhiet gant Shabak, bet anvet Shin Beth, servij diabarzh an enep-spiañ hag an enep-sponterezh). Staliet eo ar pennoù-bras e Tel Aviv, ha soñjal a reer ez eus war-dro 1500 implijiad. Perzh Mossad a c'haller keñveriañ gant hini Secret Intelligence Service ha hini CIA. Perzhioù dibar a zo ivez, hag a zo stag ouzh istor Israel : sikour a ra ivez ar re a fell dezho kas o aliyah (distro da Israel) da benn, pa vez difennet outo en ober.
Urien Rheged
Istor
N'ouzer ket nemeur a dra diwar e benn. Mab e oa da g-Cynfarch Oer, ha breur da Llew ap Cynfarch. Stourm a reas ouzh Angled Bernikia, ar rouantelezh amezek. Alies e veze dizemglev etre ar rouaned vrezhon, pa ne veze ket brezel, met pa gerzhent a-unan e c'hallent trec'hiñ war an Angled, evel a rejont meur a wech, e Gwen Ystrad hag Alt Clut Ford da skouer. Meulet eo bet e emzalc'h en emgann gant Taliesin, a oa barzh en e lez. Hervez Historia Britonum, dornskrid Nennius, e voe lazhet war c'hourc'hemenn Morcant, ur roue brezhon all, a vage gwarizi ouzh e drec'hioù.
Mossad
Istor
Diwanet eo bet Mossad diwar ar pezh a chome eus SHAY, hag a oa servij titouroù Haganah, ur milis kuzh a oa e garg diwall diouzh surentez ar Yuzevien e Palestina abaoe deroù an XXvet kantved. Diwar Haganah (« difenn » e hebraeg) e voe krouet Tsahal, goude krouidigezh Israel e miz Mae 1948. E miz Gouere 1949 e kinnigas Reuven Shiloah, (hag a genlaboure gant David Ben Gurion) sevel un ensavadur kreiz a-benn aozañ ha kenurzhiañ ar servijoù surentez ha titouriñ. D'an 13 a viz Kerzu 1949 ec'h asantas Ben Gurion e vefe e vefe savet an ensavadur kenurzhiañ-se (politikerezh, kenurzhiañ servikoù ar surentez diabarzh hg an titouriñ arme) : evel-se e voe krouet Mossad. Dindan galloud kentañ ministr Israel emañ.
Kevrennoù Mossad
Eizh rann a gaver e Mossad, met ne c'haller ket gouzout ez-resis penaos eo o aozadur diabarzh.
Taolioù brudet
Eli Cohen a oa ur spier israelat brudet. Degemeret e voe e Mossad er bloavezhioù 1960. En em silañ a reas e renkoù uhel gouarnamant Siria, hag e-pad daou vloaz e kasas titouroù strategiezh da Israel a-raok bezañ dizoloet. Daoust d'ar c'hlemmoù o tont eus ar bed a-bezh e vo krouget war wel an holl.
Wolfgang Lotz, ur spier all, a zeuas a-benn da skoulmañ darempredoù mat gant pennoù-bras arme ha polis Egipt, hag evel-se e teuas a-benn da zastum titouroù prizius war un diazlec'h fuc'helloù hag ivez diwar-benn ur raktres fuc'helloù diorrenet gant skiantourien alaman. Etre 1962 ha 1963 e voe kaset un oberiadenn da benn, ha meur a zen e karg eus ar raktres a voe lazhet.
Urien Rheged
E vugale
Pevar mab en doa:
Mossad
Taolioù brudet
E miz Kerzu 1969 e laeras obererien Mossad eizh lestr-ged bet urzhiet digant Bro-C'hall ha lakaet dindan embargo gant taol listri-ged Cherbourg.
E 1960e skrapas Mossad an torfedour brezel nazi Adolf Eichmann e Buenos Aires (Arc'hantina). Kaset e voe an taol da benn gant Rafi Eitan, ha meur a vloaz e padas an enklask. Eichmann a voe kaset da Israel a-benn bezañ barnet ha kondaonet d'ar marv. Un taol heñvel a voe aozet a-benn tapout Joseph Mengele, met c'hwitañ a reas.
Urien Rheged
E vugale
Kaoz zo ivez eus ur verc'h, Morfudd.
Mossad
Taolioù brudet
Er bloavezhioù 1970 e voe lazhet meur a ezel eus ar strollad sponterien anvet Gwengolo du, hag en doa graet war-dro skrapañ ha lazhañ 11 atlet israelat e-pad c'hoarioù olimpek München e 1972.
E miz Ebrel 1988 e voe kaset un unvez ispisial a-benn aloubiñ un ti didan evezh e Tunis, ha lazhet e voe Abou Jihad, un den tost ouzh Yasser Arafat, hag e karg eus raktresañ gwalldaolioù a-enep da Israel.
Urien Rheged
Mojenn Arzhur
"King Urien of Gore" eo-eñ e mojenn ar roue Arzhur, hag Ywain eo e vab.
Mossad
Taolioù brudet
C'hwitadennoù a zo bet ivez, evel ma c'hoarvez gant forzh peseurt ajañs titouriñ.
Lesbianouriezh politikel
Al lesbianouriezh politikel a zo ur redenn benourel, ledanoc'h evit an disrannouriezh lesbianadel.
Mossad
Taolioù brudet
D'ar 7 a viz Genver 1974 e voe lazhet dre fazi Ahmed Bouchiki, ur mevel marokan, rak tennañ a rae da Ali Hassan Salameh, an den a oa bet e penn taol München e 1972. An darvoud-se a c'hoarvezas e Lillehammer (Norvegia). An obererien a gase an taol da benn a voe paket gant ar polis, ha c'hwec'h anezho a voe kondaonet d'an toull-bac'h. Israel a nac'has anzav he doa ul liamm bennak gant an afer. Koulskoude e voe kaset dic'haouioù d'ar familh gant Israel e 1996. Pa voe lazhet Yitzhak Rabin e miz Du 1995 e voe rediet rener Mossad, Shabtaï Shavit e anv, da reiñ e zilez. Ar jeneral Danny Yatom a gemeras e blas.
Lesbianouriezh politikel
Hervez al lesbianouriezh politikel e vez dibabet pe e c'hell bezañ dibabet gant pep hini he zuadur pe e duadur reizhel ha diwar-se e kelenn ez eo pozitivel al lesbianelezh evit ar maouezed hag e c'hellont dibab chom hep kaout pratikoù ha darempredoù arallrevel.
Sant-Postan
Sant-Postan  (Saint-Pôtan  e galleg) a zo ur gumun eus Breizh, e Kanton Matignon e departamant Aodoù-an-Arvor.
Lesbianouriezh politikel
Krouet e oa an ideologiezh-se er penn-kentañ er bloavezhioù 1970 p'en em zisrannas ur strolladig maouezed e Leeds (Rouantelezh-Unanet) diouzh an darn vrasañ eus al luskad benevelour hag a sache war-du dielfennadurioù sokialour evit kompren abegoù mac'homerezh ar maouezed er gevredigezh. Gant ar strollad nevez, avat, anvet Benevelourezed Dispac'hel ("Revolutionary Feminists"), e veze taget kentoc'h ar c'houred.
Sant-Postan
Istor
Bevenn reter ar gumun, a-hed ar stêr Argenon hag ar stêr Gwebriant, a oa ivez an harzoù etre div vro - hini Sant-Brieg ha hini Sant-Maloù - ha div vroig - Pentevr ha Daoudour.
Lesbianouriezh politikel
Unan eus pennoù al luskad-se e oa Sheila Jeffreys hag a zo chomet feal d'ar mennozhioù-se hiziv c'hoazh hag a sav a-enep d'an deorienn queer war zigarez e talvez da guzhat kudennoù ar maouezed dindan tem ar revelezh, dreist-holl hini ar baotred heñvelrevel hervezi.
Embannet e oa bet gant ar strolladig un destenn anvet Lesbianouriezh politikel - Perak sevel a-enep d'an arallrevelezh ("Political Lesbianism - the Case Against Heterosexuality"). Enni e veze displeget perak e kredent e tlefe ar maouezed chom hep kaout darempredoù reizhel gant goured a-benn gallout tizhout o dishualerezh.
Yann-Vari ar Joubiouz
Yann-Vari ar Joubiouz (ganet en Arzh d'an 2 a viz C'hwevrer 1806, marvet e Gwened d'an 3 a viz Meurzh 1888) a oa ur skrivagner brezhonek hag ur beleg katolik.
Lesbianouriezh politikel
Mont war wanaat a reas teorienn al lesbianouriezh politikel da geñver ar bloavezhioù 1980 rak kalz luzietoc'h e oa deuet da vezañ dielfennadurioù ar venevelouriezh, o terc'hel kont eus meur a elfenn, evel da skouer ar ouenn, ha kroget e voe un eil prantad ("benevelouriezh an eil houlenn") ha ne veze ket gwelet ken evel ur stourm eeun etre goured ha merc'hed hepmuiken.
Levrioù
Sheila Jeffreys:
Yann-Vari ar Joubiouz
Skrivet en deus kalz e galleg hag e brezhoneg. E brezhoneg en deus savet pennadoù evit ar Revue de Bretagne et de Vendée hag evit kannadig ar Scoiété Polymathique du Morbihan. E brezhoneg en deus savet barzhonegoù, meur a gantik ha pennadoù e komz-plaen embannet e-barzh Brediah er Fé.
Mossad
Taolioù brudet
D'ar 24 a viz Gwengolo 1997 e voe kaset daou oberer da Jordania, bep a baseporzh kanadian ganto. Pal o c'hefridi a oa kontammiñ Khaled Mechaal, unan eus pennoù-bras Hamas. Dizoloet e voent ur wech graet an taol ganto. Un eskemm a voe, ha laosket e voent da vont en eskemm d'an enep-ampoezon, neuze e treuzvevas Mechaal, ha dieubet e voe ivez krouer Hamas, cheikh Ahmed Yassine e anv.
Sant-Postan
Mervel a reas tud eus ar gumun abalamour d'ar Brezel-bed kentañ, abalamour d'an Eil Brezel-bed ha d'ar brezelioù en Indez-Sina hag en Aljeria. N'eus anv ebet ouzh monumant ar re varv.
Akourieg
Ur yezh karibek eo ar akourieg (akurio, akoerio, akuri, akurijo, akuriyo, akuliyo, wama, wayaricuri, oyaricoulet, triometesem, triometesen) eus is-skourr ar yezhoù wamaek.
Komzet e vez gant un 10 den bennak nemetken e Surinam (2000).
Ur yezh damvarv an hini eo.
Pycnonotus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Eizh spesad bulbuled ha daou-ugent a ya d'ober ar genad :
Annezva hag isspesadoù
Seitek isspesad ha pevar-ugent (97) en holl.
Jan Foltys
Jan Foltys  a zo bet ganet d'an 13 a viz Here 1908 e Svinov (Tchekia), marvet d'ar 11 a viz Meurzh 1952 en Ostrava.
Mestrc'hoarier echedoù tchek.
Anvet e voe Mestr Etrebroadel e 1950.
C.P.D. Dinas Caerdydd
C.P.D. Dinas Caerdydd eo anv kembraek Cardiff City Football Club, kleub mell-droad Kerdiz, kêr-benn Kembre.
Brezel-bed kentañ
Ar Brezel-bed kentañ a zo ur brezel hag a c'hoarvezas en Europa dreist-holl etre 1914 ha 1918. Eno eo e c'hoarvezas an emgannoù brasañ met brezel a voe en holl gevandirioù hag en holl gornioù ar bed, war zouar ha war vor, hag en oabl ivez evit ar wech kentañ. Brezel-bed a vez laret, rak ar wech kentañ e voe gwelout kemend-all a vroioù o kemer perzh. Koulskoude, a-raok ma strakas an Eil Brezel-bed e veze anvet ar Brezel Bras, ha soñjal a rae d'an dud e vije an hini diwezhañ. E galleg e oa bet savet al lesanv La Der des Ders. E-pad an hañv 1914 e strakas ar brezel-se da-heul Gwalldaol Sarajevo d'an 28 a viz Mezheven, drouklazh an arc'hdug Franz Ferdinand von Österreich-Este, pennhêr impalaeriezh Aostria-Hungaria, hag e bried, dugez Hohenberg, gant ar broadelour serb, eus Bosnia, Gavrilo Princip.
Bloavezh 1918, ar Galloudoù kreiz a oa krog da gouezhañ; Bulgaria a sine un arsav-brezel d'an 29 a viz Gwengolo, an Ottomaned d'an 31 a viz Here, Aostria-Hungaria d'an 3 a viz Du. E-unan, gant an Dispac'h Alaman o sevel hag ul lu o vont da emsevel, ar C'haiser Wilhelm a zilez an tron d'an 9 a viz Du, hag ar gouarnamant alaman nevez a sin an arsav-brezel d'an 11 a viz Du 1918, oc'h echuiñ ar brezel. D'an 11 a viz Du 1918 e Koadeg Compiègne e voe sinet an arsav-brezel, ha d'an 28 a viz Mezheven 1919 e voe sinet ar peoc'h (Feur-emglev Versailhez).
Lazhet e voe un dek milion bennak a dud.
Kanton Sant-Stefan-Brengoloù
Kanton Sant-Stefan-Brengoloù a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs).
Koniereg
Ur yezh nilez-saharek eus is-skourr ar yezhoù mabanek eo ar c'honiereg (koniéré).
Brezel-bed kentañ
Breizh hag ar C'hentañ Brezel-bed
Drastus e voe ar Brezel bras evit Breizh war meur a zachenn, sokial, denel.
El lennegezh
Nebeut oberennoù en brezhoneg a zo bet a-ziwar ar C'hentañ Brezel-bed.
Kanton Sant-Stefan-Brengoloù
Kumunioù
Kanton Sant-Stefan-Brengoloù a yae 5 kumun d'ober anezhañ:
Hlodwig
C'hlodwig, pe Hlodwig, zo un anv frankek, doare kozh an anv gallek Clovis.
Apadravya
Un doare toullgorfañ eo ar apadravya, ha gantañ e vez toullet mezenn ar c'halc'h a-serzh, eus an nec'h d'an traoñ o treuziñ kan an troazh. Peurliesañ e vez toullet ar c'halc'h en e greiz, met bez' e c'hell bezañ toullet a-gostez ivez en ur dremen dre kan an troazh memestra.
Hlodwig
Gerdarzh
Chlodowegh eo ar stumm frankek orin, diwar chlod (« brud », « brudet ») ha wegh (« emgann »), ha talvout a ra kement ha « Klod en emgann ».
Apadravya
Daoust ha ma vez staliet un apadravya en dro nemetken, a-wezhoù e vez kaset da benn e div fazenn: da gentañ ur Priñs Albert, klokaaet ur wezh pareet da vat.
Hlodwig
Clovis
Ur stumm latinekaet e oa Clovis: pa ne oa ket a "c'h" e latin e veze skrivet "c", a-wechoù "ch". Ar stumm gallek nemetaén eo hiriv, goude ma ne oa son /k/ ebet en anv orin.
Apadravya
Pa vez staliet ar bravig en toull, ur varrennig en degouezh-mañ, e rank bezañ hir a-walc'h evit chom hep strishaat betek re ar c'halc'h p'emañ o pareañ ha pa'c'h a war reutaat.
Hlodwig
Clovis
Evit kompren penaos eo emdroet an anv latin Clovis e challer tennañ ar C eus Clovis, ha lakaat un u e-lec'h ar v : ha setu an anv Louis.
Apadravya
Unan eus an toullgorfadurioù poaniusañ eo an apadravya rak toullet e vez lodenn kizikiañ ar c'halc'h. Ur vez pareet avat e tegas plijadur d'ar paotr bet toulelt a-drugarez d'ar fed ma vez flouret diabarh ar c'halc'h war-eeun. Plijadur e c'hell degas d'ur vaouez ivez dre ma stok ar brav ouzh ar poent-G.
Ouzhpenn un apadravya eeun e c'heller kas da benn ivez un apadravya don, treuzet korf ar c'halc'h dre e hed gantañ, ral-tre; ur groaz voemus pa vez kevellet un apadravya gant un ampallang; un apadydoe, pa vez kevellet gant un dydoe; pe c'hoazh un halfadravya, pa vez staget un apadravya ouzh ur c'halc'h bet istroc'het.
Hlodwig
Louis
Diwar an anv-se e teu an anv gallek Louis, tra ma oa aet an anv orin da Ludwig en alamaneg, ha da Ludovicus e latin, evit reiñ Ludovic e galleg ivez.
Apadravya
Istor
Lavaret e vez gant bruderien an doullerien ez eus anv eus an apadravya er C'hamasoutra. Tud zo ha ne gredont ket er bruderezh-se a lavar n'eo ket un doare toullañ eo a zo el levr. Re all a lavar n'hall ket ar skeudennoù bruderezh diskouezet bezañ skeudennoù eus gwir galc'hioù toullet.
Sant-Eganton
Sant-Eganton a zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor, e Bro-Dreger, sko ouzh Gwengamp.
Emdroadur ar boblañs
Emdroadur poblañs Sant-Eganton abaoe 1793
Masaliteg
Ur yezh nilez-saharek eus is-skourr ar yezhoù mabanek eo ar masaliteg (masalit) komzet gant tro-dro da 250.000 den e Soudan dreist-holl hag ivez e Tchad.
Izenberge
Izenberge en izelvroeg, Yzenberge e flandrezeg kornôgel, a zo ur gumun a-wechall e Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez er Westhoek. E 1971 e voe staget ouzh kumun Leisele. Staget eo bet homañ ouzh kumun Alveringem e 1977. kleiz|thumb|220px|An iliz katolik Sint-Mildreda
Kanton Liévin-Norzh
Kanton Liévin-Norzh a oa ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.
Kumunioù
Kanton Liévin-Norzh a yae 2 gumun d'ober anezhañ.
Karangeg
Ur yezh nilez-saharek eus isskourr ar yezhoù mabanek eo ar c'harangeg (karanga) komzet gant tro-dro da 10,000 a dud e Tchad, e reter ar vro.
Ostrava
thumb|right|200px|Banniel Ostrava thumb|right|200px|Skoed-ardamez Ostrava thumb|right|200px|Ostrava Ostrava (alamaneg: Ostrau, poloneg: Ostrawa) a zo ur gêr eus Tchekia. E rannvro Moravia-Silezia emañ, kêr-benn ar rannvro ha penngêr distrig Ostrava eo. 336 557 annezad a oa enni d'an 31 a viz Kerzu 2009 (1 589,2 annezad/km²).
Kensonenn gweuz-drekstaon dre serriñ divouezh
Ur gensonennn kendistaget an hini eo ma vez distaget war un dro ar gensonenn drekstaon dre serriñ divouezh ([k]) hag ar gensonenn diweuz dre serriñ divouezh ([p]).
Implijet e vez stank ar son-mañ er yezhoù komzet e kornôg hag e kreiz Afrika.
Kern
Kern (ur gern, liester : kernioù) a c'hell bezañ :
Brutus
Brutus zo un anv roet e latin da veur a zen. Bez 'ez eo cognomen ur skourr eus ar gens Junia.
Bruti eo liester Brutus
Romaned kozh
E-touez ar re anavezetañ:
Gwendolyn
Gwendolyn zo un anv-badez saoznek, a orin kembraek hervez ar vojenn.
Marino Marini
Marino Marini zo un anv italianek ha hini meur a zen:
Plomer gouzoug ruz
Ar Plomer gouzoug ruz (liester: Plomered gouzoug ruz) a zo un evn dour, Podiceps grisegena an anv skiantel anezhañ.
Isspesadoù
Daou isspesad a zo dezhañ:
Delfin marellet
An delfin marellet (Stenella frontalis) a zo ur morvil dantek.
Arabeg levantek ar su
Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo arabeg levantek ar su pe arabeg palestinek-jordanek komzet gant tro-dro da 6.155.000 a dud en holl e Jordania (3,5 milion e 1996) hag Egipt, Israel (910.000 den), Koweit, Palestina (1,6 milion a dud e Kornôg Jordania ha Ghaza) ha Siria. Komzet e evz ivez gant ezbroidi e Puerto Rico hag Arc'hantina.
Spizixos
Spizixos a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1845 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).
Arabeg levantek ar su
Bez' ez eus ur yezh unvan o tont war wel diazezet war doare-komz Amman.
Spizixos
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad bulbuled a ya d'ober ar genad :
Pevar (4) isspesad en holl.
Arabeg chihiek
Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo an arabeg chihiek (shihhi, (al-)shihuh) komzet gant tro-dro da 15.000 den en holl e ledenez Musandamen Emirelezhioù Arab Unanet (5.000 den e 1995) hag Oman (1998).
Ruskad
Ruskad
Arabeg chihiek
Levezonet eo bet gant ar perseg.
Napoleon II
thumb|250px|right|Napoléon-François-Charles-Joseph Bonaparte, Thomas Lawrence, 1818-1819, Fogg Art Museum, [[Harvard University Art Museums]] Napoléon François Joseph Charles Bonaparte pe Napoleon II, ganet d'an 20 a viz Meurzh 1811 e Pariz (Bro-C'hall) ha marvet d'an 22 a viz Gouere 1832 e Vienna (Aostria), a oa mab da Napoleone Buonaparte ha da Marie-Louise Aostria.
Dug Reichstadt e oa ivez. Lesanvet e oa l'Aiglon (an erer bihan) dre c'hoap abalamour ma oa mab da Napoleon a veze lesanvet l'Aigle (an erer).
Bac'heg
Ur yezh nilez-saharek eus is-skourr ar yezhoù mabanek eo ar bac'heg (bakha) komzet gant tro-dro da 1.419 den e Tchad.
Gouenaer
Gouenaer a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Sant-Maloù-1 e departamant Il-ha-Gwilen.
Brezel-bed kentañ
en Emgann Rossignol e Belgia d’an 22 a viz Eost, er Rujumant Troadegiezh Drevadennel e oa.
Kensonenn gweuz-drekstaon dre serriñ mouezhiet
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn gweuz-drekstaon dre serriñ mouezhiet treuzskrivet [ɡ͡b] hervez reolennoù al LFE.
Ur gensonennn kendistaget an hini eo ma vez distaget war un dro ar gensonenn drekstaon dre serriñ mouezhiet ([g]) hag ar gensonenn diweuz dre serriñ mouezhiet ([b]).
Implijet e vez stank ar son-mañ er yezhoù komzet e kornôg hag e kreiz Afrika.
Arabeg sananiek
Ur yezh semitek ar c'hreiz eus isskourr ar yezhoù arabek eo an arabeg sananiek pe arabeg norzh Yemen (sanaani) komzet gant tro-dro da 7 600 000 a dud e Yemen (1996).
Denzel Washington
thumb|upright|Denzel Washington (2018) Denzel Hayes Washington, Jr. (ganet d'an 28 a viz Kerzu 1954) a zo un aktour hag ur saver-filmoù amerikan. Gounezet en deus div wech an Academy Award (Oscar) evit e c'hoari. C'hoariet en deus tudennoù pouezus er Stadoù Unanet Amerika, evel Malcolm X, Frank Lukas, Rubin "Hurricane" Carter, Steve Biko, pe c'hoazh Melvin B. Tolson.
E vugaleaj
Ganet eo Denzel Washington, e New York City d'an 28 a viz Kerzu 1954. D'e pevarzek vloaz, pa oa e zud o dibriediñ, aet eo d'ober e studioù e Pennigton Grimes Elementary School, e-kichen Mount Vernon. Adalek ar mare-se en doa bet c'hoant bezañ sportour broadel. Met, a-benn ar fin, graet en deus ul lodenn bras eus e studioù e Fordham University er gevrenn kazetenner ha c'hoarier pezhioù-c'hoari. Kroget en deus eno da vout dedennet gant ar sinema ha goude an arnodennoù ez eo aet war ar studi en "American Conservaotry Theatre" e-pad bloaz.
Penn kentañ e vicher
Kroget en deus e vicher, aktour, dre ar skinwel e 1977 en ur film lesanvet Wilma. Carbon Copy a zo bet e film sinema kentañ e 1981. met, aze, graet en deus un ehan bras gant ar sinema, evit bezañ da 100% en ur steudad war an ospital : St Elsewhere eus 1982 ha 1986. Unan eus ar re nemetañ, e oa Denzel Washington, hag en deus dalc'het betek penn eus ar 6 bloavezh bet skignet er skinwel. Adkroget en deus ar sinema, e 1987 gant Cry freedom eus Richard Attenborought ; c'hoari a ra un afrikan eus Afrika ar Su hag a zo a-enep an apartheid. Anvet e oa evit resev Oscar an aktour a eil renk gwellañ, met hep gounit anezhañ. Ret zo gortoz 1989 evit gwelet Denzel Washington kaout an Oscar gentañ gantañ evit ur roll a eil renk evit ur sklav dieubet e-barzh Glory. Hag ar memes bloavezh ober a ra ur gwir daol-kaer a vez graet gantañ en ur c'hoari ur soudard hag a zeu da vezañ diwaller rouanez Bro-Saoz e barzh For Queen and Country
Bloavezhioù 1990
e-pad an Hañv 1990, kregiñ a ra ur film Mississippi Masala lec'h ma c'hoari Demetrius Williams. Zoken ma'z eo bet youc'het dezhañ gant ar gazetennoù, e chomo divrud ar film-mañ. Goude e krogo gant rolloù sinema eus ar re vrasañ, an hini kentañ o vezañ Malcolm X er film gant ar memes anv, sevenet gant Spike Lee, e vignon. Anvet eo bet evit Oscar ar gwellañ aktour, abalamour d'e c'hoari eus ar re wellañ evit unan hag a zo bet e penn ur strollad evit ar re zu, met ne dapo ket anezhañ. E keit-se ar film a zo deuet da vezañ unan eus bravañ filmoù ar bloavezhioù 90. Adal neuze he deus cheñchet buhez Denzel Washington. Kinniget e vez dezhañ c'hoari e-barzh filmoù evel unan diwar-benn Martin Luther King, met nac'hañ a ra, peogwir n'en deus ket c'hoant dont da vezañ un typecast.
1133
Diwar-benn bloavezh 1133 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1133
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1133
Guendalina
Guendalina zo un anv-badez italianek, kar d'an anv Gwendoline.
Ourgouilh
An ourgouilh, pe al  lorc'h, unan eus ar seizh pec'hed kapital hervez an Iliz katolik, eo soñj an den a gav dezhañ eo uheloc'h e dalvoudegezh eget hini ar re all.
Leisele
Leisele en izelvroeg, Leisel e flandrezeg kornôgel, a zo ur gumun a-wechall e Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez er Westhoek. Staget eo bet kumun Alveringem e 1977.
Ourgouilh
An dud lorc'hus ne vezont ket karet dre ma vezont faeus ouzh ar re all.