cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Youriy Kouzoubov
Ur bartienn
Er bartienn amañ da heul, bet c'hoariet en 73vet Kampionad ag Ukraina e 2004, Youriy Kouzoubov, gant an tu du, a drec'has war ar Mestr Meur ukrainat Sergei Kariakin, ar Mestr meur yaouankañ en istor an echedoù.
1. e4 c5
2. Mf3 Mc6
3. d4 cxd4
990
Diwar-benn bloavezh 990 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Youriy Kouzoubov
Ur bartienn
4. Mxd4 Mf6
Fryne
Prosez
Un delwenn anezhi, savet gant Praksiteles, a oa en un templ e Thespiae, kichen-ha-kichen gant delwenn Afrodite, diwar zorn Praksiteles ivez. Pa c'houlennas roue Lydia kousket ganti e lavaras dezhañ ur priz ker-euzhus, abalamour ma rae fae warnañ. Koulskoude en devoa kement a c'hoant anezhi ma paeas ar priz goulennet, hag en em roas dezhañ. Goude-se e voe savet tailhoù nevez gant ar roue evit adkavout an arc'hant.
Youriy Kouzoubov
Ur bartienn
5. Mc3 e5
990
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 990
Fryne
Prosez
Ur wech all en em roas d'ar prederour Diogenes Sinope evit netra dre ma kare-hi he speredegezh. Ha kontet eo gant Diogenes Laertios an drovezh ma roas Fryne bec'h da vertuz ar prederour all Ksenokrates.
Youriy Kouzoubov
Ur bartienn
6. Mdb5 d6
990
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 990
Fryne
Prosez
Hervez Claudius Aelianus e vije bet savet, war ur golonenn e Delfi, un delwenn aour da Fryne. Gouez da Athenaios e vije bet kizellet gant Praksiteles ha skrivet warni « Fryne, merc'h Epikles eus Thespiai ».
Multiplikativel (Troad)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad vultiplikativel pe troad liesaat (saoz. multiplicative case) evit komz eus un droad a dalvez da verkañ al liesadur ("div wezh, teir gwezh"...)
Youriy Kouzoubov
Ur bartienn
7. Fg5 a6
Eurymedon (ramz)
Eurymedon a oa ur ramz, mab da Ouranos (an Oabl) ha Gaia (an Douar). Perzh a gemeras e brezel ar Ramzed, e mojennoù Hellaz kozh.
Deheubarth
Deheubarth (Dehoubarzh e vije hervez doare ar brezhoneg a vremañ) a oa ur rouantelezh e mervent Kembre (deheu = "dehou" a dalv kement ha "kreisteiz").
Eurymedon (ramz)
Tad e oa d'ur verc'h anvet Periboia.
Brigitte
Brigitte zo un anv-badez alamanek, danek, ha galleg.
Pardon Koloreg
Pardon Koloreg a zo ur ganaouenn da zañsal.
Deheubarth
Deheubarth kent an aloudabeg norman
Krouet e voe Deheubarth gant Hywel Dda war-dro 904 pa gemeras broioù Seisyllwg ha Dyfed. En amzer-se en em astenne war Dyfed, Ceredigion hag Ystrad Tywi. E gêr-benn e oa Dinefwr.
Pardon Koloreg
Pozioù
<poem style="margin-left:50px; font-style:italic;"> An deiz all, ha me oa bet e Pardon Koloreg. Em boa gwelet ma mestrez war skalier ar vered. Ha me 'vont d'he saludiñ, evel ken kaer ma oa. Me a c'houlennas diganti, ha dimezet e oa. Me n'on ket c'hoazh ma servijer, n'on ket c'hoazh dimezet. Mes me raio fortun vad ma c'hemerfed da bried. Me 'm eus madoù e ti ma zad ha kalz a barkeier. Ha kezeg ar marchosi kapabl kouch ar reier. Met pa oan erru enno, n'em boa gwelet netra. Nemet ur c'hozh kazh bihan fall 'oa ket evit logota. Daou wele a oa ivez a bep tu eus an tan. Al liñselioù a oa warne oant ket deus ar re voan. Al liñselioù a oa warno oant ket deus ar fin. Nozvezh kentañ 'm oa kousket en doa kignet ma daoulin. 'Benn bremañ me cheñcho micher me 'z aio da wiader. Ha lakain 'barzh ma gweleoù liñselioù lien sklaer. (Diret) Ha ma peus c'hoant da c’hoût piv en deus kompozet ar son. Peus ken mont en toull sav en ur vezañ sur d'e gavet.
Deheubarth
Deheubarth kent an aloudabeg norman
Evel ar rouantelezhioù kembreat arall e padas betek aloudabeg an Normaned, petra bennak ma ne oa ket dizalc'h a-hed ar wech.
Youriy Kouzoubov
Ur bartienn
9. Mxf6 gxf6
Deheubarth
Deheubarth kent an aloudabeg norman
Gant Llywelyn ap Seisyll e oa staget ouzh Rouantelezh Gwynedd e 1018 ha gant Rhydderch ab Iestyn ouzh Morgannwg e 1023. Gruffydd ap Llywelyn a stagas ar vro ouzh Gwynedd adarre met goude e faezhidigezh hag e varv e Hereford ec'h adkavas remziad Dinefwr e c'halloud.
Fryne
Fryne en arz
Kalz diwezhatoc'h e voe awenet al livour gall Jean-Léon Gérôme gant an istor pa livas Phryné devant l'Areopage e 1861. El lennegezh e voe awenet gant he brud hag he c'hened tud evel Charles Baudelaire, en e varzhonegoù Lesbos ha La beauté, pe Rainer Maria Rilke, en e varzhoneg Die Flamingos. left|thumb|300px|[[Jean-Léon Gérôme, Fryne dirak an Areospagos, 1861]]
Brigitte
Tud
Dont a ra an anv eus hini ar santez svedat Birgitta Sveden, pe Birgitta Birgersdotter, pe Santez Birgitta (1302-1373)
Youriy Kouzoubov
Ur bartienn
11. Fd3 Fe6
Somme (departamant)
Ar Somme (distaget: ) a zo un departamant e rannvro velestradurel Hauts-de-France e hanternoz Frañs. Dont a ra an anv eus ar stêr Somme. Amiens eo ar pennlec'h anezhañ. An niverenn 80 a zo lakaet dezhañ.
Istor
Savet eo bet an departamant d'ar 4 a viz Meurzh 1790, da heul ar Reveulzi. Savet eo bet diwar lodenn greiz ar Pikardi istorel.
Stefano Tatai
Stefano Tatai a zo bet ganet d'an 23 a viz Meurzh 1938 e Roma (Italia).
Youriy Kouzoubov
Ur bartienn
12. c3 Fg7
Stefano Tatai
Mestrc'hoarier echedoù italian eo.
Youriy Kouzoubov
Ur bartienn
13. Mxb5 axb5
Stefano Tatai
Mestr Etrebroadel eo abaoe 1966.
Multiplikativel (Troad)
Implij e yezhoù ar bed
Implijet e vez an droad vultiplikativel en hungareg hag e finneg.
Deheubarth
Aloudabeg an Normaned ha diskar ar rouantelezh
Eus 1078 da 1093 e renas Rhys ap Tewdur. Dont a reas a-benn da ziarbenn meur a daol-arnod d'e zidronañ ha brasaat a reas galloud e rouantelezh. Gourdrouzet e oa gant an Normaned-saoz ha ganto e voe lazhet e 1093 en ur zifenn Brycheinog. Goude e varv e voe aloubet an darn vrasañ eus e rouantelezh gant an Normaned-saoz. E-pad un amzer e voe kaset e vab, Gruffudd ap Rhys, d'un tec'hour. Adkemer ul lodenn vihan eus e rouantelezh, war-dro Cantref Mawr, a deuas a-benn d'ober, met ar peurrest a oa bet kemeret gant aotrounez norman.
Eurymedon (ramz)
Ren a rae war ur ouenn tud bras-spouronus hag a oa o chom er C'huzh-Heol pellañ, en enez Trinakia, met diouennet e voent dre ma oant dichek ouzh an doueed.
Stefano Tatai
Meur a wezh e kemeras perzh en Olimpiadoù echedoù gant skipailh broadel Italia. Tapout a reas disoc'hoù brav.
Eurymedon (ramz)
Hervez ur vojenn all, mard eo ar memes Eurymedon, en dije gwallet Hera pa oa-hi bugel e ti he zud, ma c'hanas Prometheüs diwar-lerc'h. Ha Zeus a zimezas dezhi, a welas ne oa ket gwerc'hez ken, a daolas Eurymedon en Tartaros hag a lakas chadennañ Prometheüs kaezh.
Multiplikativel (Troad)
Skouerioù
Meur a implij disheñvel en deus an droad vultiplikativel e finneg, da skouer:
Stefano Tatai
2 345 edo e renk Elo d'ar 1añ a viz Meurzh 2011.
Deheubarth
Aloudabeg an Normaned ha diskar ar rouantelezh
Un emsavadeg vras a oa a-enep an Normaned-saoz e 1136 ha kevreañ a reas Gruffudd ap Rhys gant Gwynedd. Asambles gant Owain Gwynedd ha Cadwaladr ap Gruffydd eus Gwynedd e trec'has an Normaned-saoz en Emgann Crug Mawr e-kichen Aberteifi. Dieubiñ a rejont Ceredigion a oa un darn istorel eus Deheubarth. Staget e oa gant Gwynedd, avat, ha Gruffudd ap Rhys a varvas er bloaz war-lerc'h e plegennoù dianav.
Stefano Tatai
Div bartienn
1.e4 g6
Deheubarth
Aloudabeg an Normaned ha diskar ar rouantelezh
Goude e varv e tremenas ar rouantelez d'e vibien Anarawd, Cadell, Maredudd ha Rhys ap Gruffudd. Er c'hontrol diouzh ar pezh a c'hoarveze alies ne vrezeljont ket evit an tron met ren a rejont an eil war-lerc'h egile. An hini yaouankañ, Rhys ap Gruffudd, a renas eus 1155 da 1197 ha adaloubiñ a reas un darn vras eus rouantelezh e dad.
Peroeg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tangalek rik eo ar peroeg (p(ip)ero pe filiya) komzet gant tro-dro da 25.000 den e Bauchi e Nigeria (1995).
Stefano Tatai
Div bartienn
2.d4 Fg7
Deheubarth
Aloudabeg an Normaned ha diskar ar rouantelezh
Goude e varv, avat, e oa rannet Deheubarth etre e vibien. Ar re-mañ a yeas da wizion Llywelyn Fawr Gwynedd. Da get ez eas rouantelezh Deheubarth da vat e 1234, goude ma voe aotreet gourvibien d'ar roueed kozh da ren war Cantref Mawr hag Ystrad Towi betek 1283.
Stefano Tatai
Div bartienn
3.c3 d6
Deheubarth
Tud brudet ganet e Deheubarth
Sulien eus Llanbadarn (g. 1030) a yeas da eskob e 1073. Skrivañ a reas kalz sagaioù. E servij an Iliz e heulias e vibien (ne oa ket difennet ouzh ar veleien dimeziñ c'hoazh). Rhygyfarch eus Llanbadarn a skrivas ur buhezskrid, "Buhez Sant-David".
Youriy Kouzoubov
Ur bartienn
15. exf5 O-O
Deheubarth
Priñsed Deheubarth
E 1093 e krog aloubidigezh Deheubarth gant an Normaned-ha-Saozon.
Goude 1234 ne renas priñsed Deheubarth nemet war Cantref Mawr hag edo o galloud o vont war zisteraat.
Youriy Kouzoubov
Ur bartienn
16. O-O Tb8
17. a4 Te8
18. Df3 e4
20. Dxd6 Fe5
21. Dc5 Tc8
22. De3 Fxf5
23. Tad1 Te6
24. g3 Td6
25. c4 Fxb2
26. Td2 Fg7
27. f3 exf3
Stefano Tatai
Div bartienn
4.Mf3 Mf6
Somme (stêr)
right|250px|thumb|Marquenterre, baradoz al laboused, en aber ar Somme Ar stêr Somme zo ur stêr e Pikardi, e hanternoz Bro-C'hall, 245 km hed dezhi, hag en em daol e Mor Breizh. Dont a ra hec'h anv eus ur ger keltiek Samma a dalveze kement ha sioul hag a vez adkavet e meur a anv-lec'h er broioù gallek.
Stefano Tatai
Div bartienn
5.Mbd2 O-O
Somme (stêr)
Roet he deus hec'h anv d'an departamant gall Somme e 1790.
Stefano Tatai
Div bartienn
6.Fe2 Mc6
7.O-O e5
Eskopti katolik Plymouth
Unan eus 4 eskopti arc'heskopti Southwark eo eskopti Plymouth, dezhañ da sez Iliz-Veur katolik Plymouth
Stefano Tatai
Div bartienn
8.dxe5 Mxe5
Youriy Kouzoubov
Ur bartienn
28. Dxf3 Fg6
Ter
Ter zo anv meur a dra.
Koios (Titan)
Koios (Κοῖος / Koĩos e gregach, latinekaet e Coeus), anvet ivez Polos (Πόλος / Pólos : "Bolz an Neñv", latinekaet e Polus), a oa un Titan, mab da Ouranos ha Gaia, tad da Leto hag Asteria.
Youriy Kouzoubov
Ur bartienn
29. Df4 Me5
Koios (Titan)
Gant an Ditaned all e voe distroadet gant Zeus. Pa voe echu brezel an Ditaned e voe taolet d'an Tartaros.
Youriy Kouzoubov
Ur bartienn
30. Te2 Te6
Alien (film)
Alien zo ur film skiant-faltazi ha spont savet e 1979 dindan renerezh Ridley Scott, diwar un istor skrivet gant Dan O'Bannon ha Ronald Shusett.
Youriy Kouzoubov
Ur bartienn
31. Tfe1 Md3
Alien (film)
Anv zo e titl ar film eus an dudenn bennañ, ur bedallad tagus-kenañ, a c'hourdrouz pare an egorlestr Nostromo goude dinodiñ diouzh korf unan eus an astraerien. E-touez ar seizh ezel eus pare al lestr, emañ Sigourney Weaver a c'hoari Ellen Ripley, Tom Skerritt a c'hoari ar c'habiten Dallas ha Ian Holm a c'hoari an ofiser skiantour. Deuet e oa ar film-mañ er-maez d’an 12 a viz Gwengolo 1979.
Youriy Kouzoubov
Ur bartienn
32. Txe6 fxe6 0-1
Alien (film)
Ar film
Danevell a ra istor 7 den hag ur c'hazh e-barzh un egorlestr kenwerzh o vont en-dro d'an Douar karget gant ur bern kailh houarn. Degouezhet hanter hent e resevont ur gemennadenn gevrinus deuet eus ur blanedenn dianav dezhe. Erruout a reont war ur ezplanedenn didud ha goude bezañ douaret eo tizoloont ul lestr divent a zeu eus ur bed all. An treizhad nemetañ, al levier, a hañval bezañ bet lazhet e degouezhioù iskis. Ergerzhout a reont strad al lestr hag unan eus izili ar pare a gav un doare kev leun a vioù. Kane, penn bras al lestr a glask sellet a-dost ouzh unan hag a zo taget gant ur seurt loen iskis na anavezont ket, dezhi neuz ur gevnidenn. Ret eo degas anezhañ d'al lestr, fatet, peget al loen ouzh e zremm. Medisin ar skipailh a denn al loen iskis a oa lammet ouzh dremm Kane goude un nebeud eurvezhioù. Seblantout a ra bezañ deut e-barzh. A-daol trumm e teu ul loen er-maez eus he c’hof a-greiz ur pred goude gliziennoù skrijus. Mont a ra ar c'hrouadur kuit e-barzh al lestr hep na vefe amzer da skipailh an egorlestr da vont war e lerc’h... Hemañ a lazho hogos holl izili al lestr.
Eskopti katolik Plymouth
Abaoe e grouidigezh e voe e eskibion :
Rannet eo an eskopti e 5 deanelezh:
Mitte (Bezirk)
thumb|Berlin-Mitte thumb|150px|Lec’hiadur 1añ arondisamant Berlin thumb|150px|Karterioù ar 1añ arondisamant thumb|150px|Ardamez an arondisamant
Mitte a zo kentañ arondisamant Berlin (Bezirk). E-kreiz ar gêr emañ, ha savet eo bet e 2001 p’eo bet teuzet ar pastelloù-bro da heul : Mitte, Tiergarten ha Wedding. Unan eus an daou arondisamant (gant Friedrichshain-Kreuzberg) enno pastelloù-bro bet e Berlin ar Reter ha Berlin ar C’hornôg eo.
Politikerezh
Christian Hanke (SPD) eo ar maer. E parlamant an arondisamant e kaver (disoc’hoù dilennadegoù 2006, niver a zileuridi) :
Karterioù
Rannet eo arondisamant Mitte e c’hwec’h karter (Ortsteil) :
Stefano Tatai
Div bartienn
9.Mxe5 dxe5
Lufer
Lufer (Louisfert hec'h anv gallek ofisiel) a zo ur gumun eus Breizh, e Liger-Atlantel, e reter ar vro.
Stefano Tatai
Div bartienn
10.Dc2 b6
11.Te1 Fb7
12.Ff1 Dd7
13.Mc4 Tfe8
14.f3 a5
15.Fe3 Dc6
16.Ma3 Ted8
Gwion Hallam
Gwion Hallam zo ur skrivagner kembraek evit ar vugale, ganet d'an 9 viz Eost 1973, en Abertawe. Savet ha skoliet eo bet e Rhydaman, ha studier eo bet en Aberystwyth. Hiziv emañ o chom e Felinheli.
Stefano Tatai
Div bartienn
17.Tad1 Ff8
18.Fb5 De6
19.Db3 Dxb3
20.axb3 c6
21.Txd8 Txd8
22.Fxb6 Td2
23.Mc4 Tc2
24.Fa4 Md7
25.Fe3 Cc5
26.Tc1 Txc1+
27.Fxc1 Md3
28.Fe3 Fa6
29.Mxa5 Mxb2
30.Mxc6 Md1
33.Mg4 Fd3
34.e5 Fe7
35.Me3 Fg5
36.Fc6 Ff4
37.Md5 Me2+
38.Rf2 Fxh2
39.f4 Mxf4
40.Mf6+ Rg7
41.Mg4 1-0
1.c4 g6
2.Mc3 Fg7
3.g3 c5
Saint-Paul
Saint Paul (hervez an doare saoz), pe Saint-Paul (hervez an doare gall), zo un anv-lec'h gallek ha saoznek, savet diwar anv ar sant Paol eus Tarsos, a gaver e meur a vro er bed.
Stefano Tatai
Div bartienn
4.Fg2 Mc6
5.Mf3 e6
Saint-Paul
Karterioù
Pep a garter Saint-Paul zo e Lyon ha Pariz.
Ilizoù
thumb|250px|left|[[Iliz-veur Sant Paol Londrez|Iliz-veur Saint Paul, e Londrez e 1666 goude an tangwall.]] thumb|250px|Iliz-veur Saint Paul, e Harissa, Liban Ur bern ilizoù hag ilizoù meur dre ar bed zo anvet Saint Paul.
Stefano Tatai
Div bartienn
6.O-O Mge7
7.d3 O-O
8.Ff4 e5
Louiziana
Louiziana a zo ur Stad e su ar Stadoù-Unanet, war lez kleiz ar stêr Mississipi ha war ribloù Pleg-mor Mec'hiko er su. 31vet stad brasañ SUA eo, hag ar 25vet brasañ e-keñver e annezidi (4 684 333 e 2017 ). Baton Rouge eo e gêr-benn hag Orleañs-Nevez e gêr vrasañ. Brudet eo da vezañ ur vro ma komzer galleg, met bihan eo niver ar c'hallegerien.
Stefano Tatai
Div bartienn
9.Fd2 d6
Louiziana
E parrezioù eo rannet ar stad, pa eo rannet e kontelezhioù stadoù stadunanat all.
Orin e anv
Dont a ra e anv eus ar galleg Louisiane (distagadur: ) roet da gornad-bro delta ar Mississippi gant an argerzhour gall René-Robert Cavelier de La Salle e 1682 pa embannas (hep aotre an annezidi amerindian) e oa perc'henniezh ar roue gall Loeiz XIV.
Stefano Tatai
Div bartienn
11.Me1 Fe6
Louiziana
Orin e anv
Alese an anvioù Lwizyàn e kreoleg Louiziana ha Louisiana e saozneg (distagadur IPA pe ).
Stefano Tatai
Div bartienn
12.Md5 a5
13.Mc2 Fxd5
Okeania
Okeania, Oseania pe Oseani a zo unan eus rannoù bras an Douar, anvet diwar anv an doue kozh Okeanos. Evit a sell an douarbolitikerezh, an istor hag ar sevenadur eo ur c’hevandir. Evit a sell an douaroniezh avat, eo diaes ober kevandir eus ur rann-ved diazezet dreist-holl war inizi bihan strewet en ul lodenn hepken eus ur meurvor (lodenn su ar Meurvor Habask), war-bouez Aostralia, ur gwir "enez-kevandir" anezhi.
Louiziana
Douaroniezh
Ur vro blaen eo Louiziana. Un hin istrovanel c'hleb he deus, gant hañvoù hir, tomm ha gleb ha goañvoù berr ha klouar. thumb|left|300px|Geunioù e Louisiana
Stefano Tatai
Div bartienn
14.cxd5 Mb4
Louiziana
Amezeien
Er c'hornôg emañ Texas, en hanternoz Arkansas, er reter Mississippi ha pleg-mor Mec'hiko er c'hreisteiz.
Stefano Tatai
Div bartienn
15.Mxb4 axb4
Adelbert von Chamisso
thumb|250px|right|Adelbert von Chamisso.
Stefano Tatai
Div bartienn
16.Db3 Dd7
Adelbert von Chamisso
Ur barzh hag ul louzawour eo Adelbert von Chamisso, bet ganet gall dindan an anv a Louis Charles Adelaïde de Chamissot, e kastell Boncourt (Bro-Champagn) d’an 30 a viz Genver 1781 ha marvet d’an 21 a viz Eost 1838 e Berlin (Prusia).
Buhez
Evel kalz tud a noblañs e tivizas e dud Louis Marie, Comte de Chamissot hag e wreg Marie Anne, tec’hout kuit eus Bro-C’hall pa darzhas an Dispac’h. Kavout a rejont bod e Liège, Den Haag, Düsseldorf, Bayreuth, a-raok annezañ e Berlin, kêrbenn Rouaned Prusia.
Okeania
En em astenn a ra war 8 525 989 km2. Ouzhpenn 50 milion a annezidi he doa e 2020, o chom e 16 stad dizalc'h ha 15 tiriad.
Adelbert von Chamisso
Buhez
E 1796 e oa aet Chamisso yaouank da floc’h e lez ar Rouanez Frederika-Loeiza. Daou vloaz war-lerc’h e voe degemeret evel asagn en ur rejimant troadeien prusian.
Okeania
Ar rannoù
Boas e vezer da rannañ Okeania e teir rann vras, e-maez eus Aostralia ha Zeland-Nevez:
Adelbert von Chamisso
Buhez
Aotreet e voe e familh da vont da Vro-C’hall en-dro, met heptañ e reas. Mennet e oa Adelbert da chom e Berlin da servij an arme ha donaat e ouiziegezh eus yezh ha sevenadur Alamagn.
Dont a ra da letanant an arme e 1801, hag e 1805, emañ e Hameln gant e rejimant.
Pa ranko arme Prusia kodianañ dirak Napoleon e 1806 e vo lezet da vont frank d’e vro c’henidik. Marvet e dud siwazh, n’en deus mui a liammoù gant Bro-C’hall.
Da goulz an diskar-amzer 1807 emañ e Berlin en-dro. Ar bloaz warlerc’h e ro e zilez eus an arme. Betek 1810 e krakvev en ur stad reuzeudik e kêr-benn Prusia, dilabour, digalonekaet ha dispi. Gant skoazell ur mignon kozh d'e familh e c’hell distreiñ da Vro-C’hall evit bezañ kelenner e Lise Napoléonville, e departamant ar Vande (hag a vo La Roche-sur-Yon war-lerc’h).
E-touez e vignoned tost emañ an Itron de Staël hag asambles ganti ez ay da gCoppet e Bro-Suis en harlu. « Gall on e Bro-Alamagn, Alaman e Bro-C’hall, katolik e-touez ar Brotestanted ha protestant gant ar Gatoliked, prederour o vezañ gant tud a relijion ha paterer gant an dud hep rakvarnioù, un Aotrou e-touez an dud desket ha savant gant ar re voutin, jakobin gant tud an noblañs hag e-touez an demokrated, un den-jentil, un den eus amzervezh ar Rouanelezh ; e pep lec’h ez on un estrañjour. Ar c’hoant start 'm eus da vriata an holl (anezho), ha pep tra o tiflipat. Maleürus on. » (1810) : sed aze pezh a zisklêr Chamisso dezhi evit displegañ e stad hag e demz-spered. Un harluad eo bepred, ur foeter-bro a nac’h dalc’hmat an doare aezetañ da ren ur vuhez. E-pad an daou vloaz ma chomo e Suis e ouestlo e amzer da studi al louzawouriezh. E 1812 e tistro da vBerlin lec’h ma kendalc’h gant e enklaskoù skiantel. E-pad an hañv 1813 e skriv e bennoberenn Peter Schlemhil wundersame Geschichtel (troet gant Roparz Hemon e 1934 evit Gwalarn dindan an anv : An den a gollas e skeud), istor un Doktor Faust a-vremañ, kollet e skeud gantañ, kondaonet da foetañ-bro evit e gavout endro, tudenn-arouez an aozour neblec'h en e di. Ar ger Schlemhil a vez graet ganti e yiddisheg evit komz eus un den kollet ar chañs gantañ, met a dremen diouti.
« Evel kalz oberoù brudet, istor Peter Schlemhil a c’hell plijout war un dro d’ar re yaouank, na welont ennañ nemet un arridennad darvoudoù marzhus, ha d’ar re goshoc’h, a zo barrek da zivinout ster kevrinus ar ger skeud, ha da heul da veizañ mennad kuzh an danevell » a skrive Roparz Hemon e rakskrid embannadur Gwalarn e 1934.
E meur a yezh e vo troet an hir a zanevell-se, skrivet gant Chamisso evit diduiñ bugale e gamalad Ferdinand Hitzig (1807-1875).
E 1815 eo tutaet evel louzawour gant skipailh-ren al lestr rusian Rurik, en e benn ar c’habiten Otto von Kotzebue (1787-1846) mab ar skrivagner August von Kotzebue (1761-1819). Ur veaj skiantel a ray ar vag tro ar bed hag evit he zanevelliñ dre skrid eo implijet Chamisso. Dindan an anv Tagebuch [Deilevr] e vo embannet e 1821 notennoù pemdeziek Chamisso.
Pa zistro da Vro-Alamagn e 1818 e fizier ennañ ar post rener e jardin louzawouriezh Berlin. Degemeret eo en Akademiezh ar Skiantoù. Dimeziñ a ra e 1820 ha seizh mab en do.
Da 48 vloaz e krog Chamisso gant ar skrivañ barzhonegoù adarre. E 1829, gant skoazell Gustav Schwab (1792-1850), hag adalek 1832 gant Franz von Gaudy (1800-1840), e sav ar gelaouenn Deutsche Musenalmanach a varv da vev. Enni e vo embannet e varzhonegoù met testennoù a bep seurt ivez : louzawouriezh, yezhoniezh, romantoù. Berzh a reont en Alamagn a-bezh.
Liv an dristidigezh a vez diskoachet en e varzhonegoù dalc’hmat, awenet ma vezont gant hiraezh ar vro bell.
Dister a-walc’h eo oberenn skiantel Von Chamisso. Dav eo menegiñ Bemerkungen und Ansichten, a vo embannet evit un darn anezhañ e-barzh Entdeckungsreise savet gant Otto von Kotzebue (Weimar, 1821) hag en ur stumm klok Gesammelte Werke e 1836. Übersicht der nutzbarsten und schädlichsten Gewächse in Norddeutschland (1829) zo un oberenn prizius avat evit he ferzh-mat. E bennoberenn, savet a-gevret gant Diederich Franz Leonhard von Schlechtendal (1794-1866), eo deskrivañ gwez pennañ Bro-Mec’hiko (1830-1831).
Brudet ken-ken eo an dastumadenn barzhonegoù anvet Frauenliebe und leben [Karantez ha buhez ar vaouez] (1830), lakaet e sonerezh gant Robert Schumann. Dav eo menegiñ Schloss Boncourt ha Salas y Gomez. Ha pa reer kaoz eus e skridoù e ranker derc’hel e soñj ne oa ket alamaneg e yezh vamm.
Teñval e vez alies awalc’h danvez e skridoù. El laouenañ ha skañvañ oberennoù zoken e santeer an tristidigezh pe ar flemmgan dlac’hmat. Pleustriñ war trivliadoù Mab-den, evel ar garantez pe an dial, e plij dezhañ ober. Die Löwenbraut zo skouer e nerzh hag e iskisted pe Vergeltung evit spisted e zoare-skrivañ. Kentañ embannadur ec’h oberenn glok zo bet embannet e stumm c’hwec’h levrenn e 1836 gant Julius Eduard Hitzig (1780-1849). E 1881 ez eus bet embannet ur vuhezskrid skrivet gant Hitzig, Leben und Briefe von Adelbert von Chamisso.
Roet e vez bep bloaz abaoe 1985 ar Priz Adalbert von Chamisso d’ur skrivagner ha n’eo ket alamaneg e yezh vamm evit bezañ savet er yezh-se un oberenn dre skrid. Gant Akademiezh Arzoù-Kaer Bavaria e vez profet.
Pteromys
Pteromys a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.
Stefano Tatai
Div bartienn
17.a3 bxa3
Pankow (Bezirk)
thumb|150px|Lec'hiadur an 3de arondisamant e [[Berlin]] thumb|150px|Karterioù an 3de arondisamant thumb|100px|Ardamez an arondisamant
Pankow a zo 3de Berlin (Bezirk), e norzh Berlin. Savet eo bet e 2001, pa'z eo bet teuzet ar pastelloù-bro da-heul : Prenzlauer Berg, Weißensee ha Pankow. Sez gouarnamant DDR e oa ar pastell-vro-se etre 1949 ha 1968.
Politikerezh
Matthias Köhne eo ar maer. E parlamanat an arondisamant e kaver (dilennadegoù 2006, niver a zileuridi) :
Karterioù
Abaoe adreizhadenn 2001 eo rannet Pankow e 13 karter (Ortsteil):
Stefano Tatai
Div bartienn
18.bxa3 Tfb8
19.f4 exf4
20.Txf4 g5
21.Te4 Mg6
22.a4 Me5
23.a5 f5
24.Ta4 b5
25.Ta2 b4
26.e3 Dd8
27.d4 cxd4
28.exd4 Mg4
29.h3 Fxd4+
30.Rh1 Mf2+
31.Rh2 Txa5
32.Txa5 Dxa5
33.Dc2 Me4
34.Fxb4 Dxd5
35.Dc7 Tf8
Gwiñver-nij Japan
Gwiñver-nij Japan (Pteromys momonga) a zo ur bronneg krigner brosezat e Japan.
Tangaleg
Div rannyezh a zo :
Tars
Istor
Hittit e oa kêr, evel an darn vrasañ eus kêrioù Cilicia. Goude e voe asirian, pers, gresian (Antiochia ad Cydnum), roman, bizantat, arab, armenian, ha turk hiriv.
Gwechall e oa ur porzh-mor a bouez. Hiziv emañ ur 15 km diouzh an aod, en douaroù.
Lolita
Lolita zo un adstumm d'ar berranv spagnolek Lola, diwar an anv-badez Dolores.
An anv en arz
Anavezet eo
Guînes
Guînes e galleg, Giezene e flandrezeg kornôgel, a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Glaouer bailh
Ar glaouer bailh (liester : glaouered bailh) a zo ur spesad evned bras, Hirundapus caudacutus an anv skiantel anezhañ.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Pteromys
Spesadoù
2 spesad gwiñvered-nij azian zo ennañ:
The Contino Sessions
thumb|150px|Golo The Contino Sessions The Contino Sessions a zo eil pladenn Death in Vegas. Deuet eo er-maez d'an 13 a viz Gwengolo 1999. Meur a arzour all a zo bet pedet gant ar strollad da seniñ pe da ganañ war donioù ar bladenn, evel Dot Allison, Bobby Gillespie, Iggy Pop pe Jim Reid.
Liamm diavaez
Pennad diwar-benn ar bladenn e lec'hienn Allmusic
Tiber (disheñvelout)
Tiber a c'hall bezañ
Stefano Tatai
Div bartienn
36.Td1 Tf7
Melos
thumb|300px|Kartenn ar C'hikladez, gant Mêlos livet e glas thumb|250px|Adamas, porzh pennañ Mêlos
Mêlos (e gregach : Μῆλος, "Mêlos") zo un enezenn eus Mor Egea en enezeg ar C'hikladez. Anavezet eo ivez dindan an anv "Milo", ha brudet eo abalamour d'un delwenn d'an doueez Afrodite (fallanvet Venus), anvet Afrodite Melos (pe Gwener Milo) a voe kavet en douar anezhi.
Douaroniezh
Torgennek eo ar pep brasañ anezhi. Ar menez uhelañ eo Profitis Elias, 774 metrad dezhañ.
Stefano Tatai
Div bartienn
37.Dc8+ Tf8
Melos
Istor
Kêr vrasañ an enez, Mêlos ivez hec'h anv, a voe krouet gant Sparta war-dro ar bloaz 700 kent JK.
Goude ar brezelioù medek e nac'has en em glevout gant kêr Aten. E 426 kent JK e voe argadet Mêlos gant armeoù emglev Delos, ma rankas paeañ truaj. Dek vloaz goude, e -416, e voe aloubet gant Aten.
Stefano Tatai
Div bartienn
40.Dxd4 Txd1
Melos
Istor
War c'her Alkibiades, a-hervez, e voe lakaet an holl wazed d'ar marv, ha lakaet ar merc'hed hag ar vugale da sklaved gant Aten.
Stefano Tatai
Div bartienn
41.Da7 Dd4
Merauke
Merauke a zo ur gêr er Rejantelezh Merauke e Proviñs Papoua, e Papoua ar C'hornaoueg (dalc'het gant Indonezia). Kontet eo da vezañ ar gêr ar muiañ er reter en Indonezia. En indonezeg e vez graet gant an droienn Dari Sabang sampai Merauke (adalek Sabang betek Merauke) evit ober anv eus hollad an douaroù e dalc'h gouarnamant Jakarta (emañ kêr Sabang e penn norzh Sumatra, anezhi ar gêr ar muiañ er c'hornaoueg).
Arc'heskopti katolik Southwark
Arc'heskopti katolik Southwark a zo un arc'heskopti katolik eus Bro-Saoz.
Stefano Tatai
Div bartienn
42.Db8+ Rh7
Anne-Marie Maeckelbergh
Anne-Marie Maeckelbergh a zo ur vestrc'hoarierez echedoù belgiat.
1 880 edo he renk Elo e miz Gouere 2007.
Stefano Tatai
Div bartienn
43.Dc7+ Rg6 0-1
Piyeg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tangalek rik eo ar piyeg (piya(-kwonci), pitiko, wurkum pe ambandi) komzet gant tro-dro da 5.000 den e Tarabe e Nigeria (1992).
11 Kerzu
Marvioù
150px|thumb|Karreg-kounaat Llywelyn e Cilmeri (Kembre)
Piyeg
Div rannyezh ez eus:
Eost 2010 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Marco Beltrami
Marco Edward Beltrami zo ur sonaozour stadunanat hag a labour evit ar sinema dreist-holl.
Melos
Istor
Genidik a Vêlos e oa Diagoras a Vêlos, un den dizoue brudet er. Se zo kaoz e vez graet ar "Melosad" eus Sokrates gant Aristofanes en e bezh-c'hoari Ar C'hogus.
Marco Beltrami
Buhez
Ganet eo bet Marco Beltrami e Long Island, New York d'ar 7 a viz Here 1966, goude d'e familh genidik eus Italia divroañ da SUA. D'an oad a 6 vloaz e stagas gant seniñ piano. Pa oa krennard en deus sonet klavieroù e meur a strollad rock.
Melos
Istor
Er bloaz 1820, p'edod o furchal dismantroù ar gêr gozh, e voe kavet un delwenn divrec'hiet eus Afrodite Melos. Honnezh eo ar Gwener Milo a zo diskouezet e Mirdi al Louvre, e Pariz.
Marco Beltrami
Studioù
E-kerzh e brantad studi en USC en deus Beltrami savet sonerezh evit filmoù studierien ha sonskridoù gourc'hemennet gant lazoù-seniñ (Chicago Civic Orchestra, Sao Paulo State Orchestra hag Oakland East Bay Symphony).
E vuhez vicherel
E sonskrid kentañ evit ur film hir zo bet graet e 1994, gant Death Match, ur film marc'hadmat sevenet gant Joe Coppolletta. Labouret en deus ivez evit ar rummad-filmoù tele Land's End, a roas tro d'e labour bezañ klevet gant ar filmaozer Wes Craven. Hemañ a ginnigas neuze da Varco Beltrami da sevel sonerezh e film Scream, e 1996. Kalz a vrud en deus degaset ar film-se d'ar sonaozour. Diskouezet en deus Marco Beltrami gant sonskrid Scream bezañ troet war ar sonerezh sinfoniek arnevez an 20 kantved hag ar sonioù elektronek. Levezon ar sonaozour Ennio Morricone a c'heller klevet ivez el labour-mañ. Kendalc'het en deus da sonaozañ ingal war filmoù spont pe thriller dreist-holl, evel Mimic e 1997, sevenet gant Guillermo del Toro, pe The Faculty e 1998, aozet gant Robert Rodriguez.
Reiñ ur blaz liesseurtoc'h d'e labour en deus buan klasket ober Beltrami gant filmoù amerikan dizalc'h evel The Minus Man (Hampton Fancher, 1999), Walking Across Egypt (Arthur Allan Seidenman, 1999) pe The Dangerous Lives of Altar Boys (Peter Care, 2002). Bepred en deus disklêriet Marco Beltrami bezañ dedennet bras gant sevel sonerezh ur western. E 2005 e savas sonerezh film Tommy Lee Jones, The Three Burials of Melquiades Estrada, ar pezh a roas tro d'ar filmaozer James Mangold da c'hervel Beltrami evit skrivañ sonerezh e western 3:10 to Yuma, e 2007. Labour Beltrami war ar film-mañ a roas tro dezhañ bezañ meneget evit ar wech kentañ evel danvez-loread un Oscar, e 2008. A film da film, e ra Beltrami muioc'h-mui en e sonskridoù gant sonioù gwirion (diwar binvioù sonerezh pe traezoù a bep seurt) hag a vez distummet ha kempennet gant an urzhiataer da c'houde.
Darempredet en deus Beltrami sinema Europa ivez: labouret en deus meur a wech gant ar filmaozer danat Ole Bornedal (Nightwatch e 1998, Dybt vant e 1999, I Am Dina e 2002, Vikaren e 2007, 1864 e 2014), gant Bertrand Tavernier war sonerezh In The Electric Mist (2007). Kensavet en deus gant Marcus Trumpp sonerezh daou film Jean-François Richet diwar-benn buhez Jacques Mesrine, L'instinct de mort ha L'ennemi public n°1 e 2008. E 2013 e labouras gant ar filmaozer korean Bong Joon-ho evit film skiant-faltazi Snowpiercer.
Kenlabour
Skoulmet en deus Marco Beltrami darempredoù a genlabour gant meur a filmaozer, en o zouez Wes Craven, Guillermo del Toro, Tommy Lee Jones, Ole Bornedal, John Moore. Tro en deus bet da labourat gant sonerien ha kanerien liesseurt ivez, evel Marilyn Manson (Resident Evil, 2002), Jorane (I Am Dina, 2002) pe Dirk Powell (In The Electric Mist, 2007). E 2015 e savas sonerezh ar film Fantastic Four a-gevret gant ar sonaozour brudet Philip Glass.
Sophie Brion
Sophie Brion a zo bet ganet e 1985.
Mestrc'hoarierez echedoù belgiat.
Kampionez echedoù (maouezi) eus Belgia e voe e 2002.
2 067 edo he renk Elo e miz Gouere 2008.
Roll yezhoù ofisiel India
Kalz a yezhoù a gomzer en India. Kemmañ a ra ar roll anezho hervez an dud. Kontañ a reer da nebeutañ 30 yezh disheñvel ha war-dro 2000 rannyezh. Bonreizh India a anavez implij an hindeg (hindi) hag ar saozneg evel an div yezh kehentiñ evit ar gournamant broadel. Ouzhpenn ez eus enni ur roll 22 yezh all. Degemeret eo ar yezhoù-se gant ar Bodad Yezh Ofisiel (Official Language Commission of India) hag e c’hall un danvez kargiad evit ar gouarnamant broadel dibab tremen e arnodenn en unan eus ar yezhoù-se.
Abaoe 1965, n'eo ket mui ar saozneg ur yezh ofisiel par d'an hindi. Deuet eo da vezañ un adyezh ofisiel ouzhpenn betek ma c’hallo ur bodad savet a-ratozh evit se divizout an tremen hollek d'an hindi. Daoust da se, abalamour da Stadoù zo evel Tamil Nadu el lec’h m'eo nebeut anavezet an hindi, e kendalc’her d'ober gant patrom an div yezh gevell. Gras da ziorroidigezh prim ar greanterezh ha pouez an armerzh etrebroadel e kendalc’h ar saozneg da gaout brud vat e-touez an dud, da gaout levezon evel yezh kehentiñ er gouarnamant ha da vezañ implijet en darempredoù armerzhel pemdeziek. Ampellet da vat eo bet an divizoù evit e erlec’hiañ bremañ.
Perses
Perses (Πέρσες e henc'hresianeg) zo anv tri den anavet e mojennoù Hellaz kozh:
Asteria
Asteria (Ἀστερία e gregach) a oa merc'h d'an Titan Koios ha d'e c'hoar Foibe, ha c'hoar da Leto e mojennoù Hellaz kozh.
Hervez Hesiodos e oa mamm da Hekate, engehentet gant Perses an Titan hervez lod, Perses mab Helios hervez lod all.
Kwamieg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tangalek rik eo ar c'hwamieg (kwa(a)mi, kwam(anchi), kwom pe komawa) komzet gant tro-dro da 10 000 den e Bauchi e Nigeria (1990).
Asteria
Mojenn
Karet e oa gant Zeus a rede war he lerc'h. Klask tec'hel a reas-hi, treiñ e koailh, ha splujañ er mor.
Eskopti anglikan Truru
Unan eus 30 eskopti arc'heskoti Canterbury eo eskopti Truru. Kouet eo bet d'ar 15 Kerzu 1876 diwar-goust eskopti Exeter
Abaoe e grouidigezh e voe e eskibien :
Load kefridiel : http://www.truro.anglican.org
Death in Vegas
Death in Vegas (Marv e Vegas) a zo ur strollad sonerezh psikedelek hag elektronek eus ar Rouantelezh-Unanet bet savet e 1994 gant Richard Fearless ha Steve Hellier. Er penn-kentañ e voent anvet Dead Elvis, met klemmoù a voe a-berzh diazezadur Elvis Presley, neuze e kemmjont anv ar strollad. O fladenn gentañ a voe anvet Dead Elvis memes tra. Tim Holmes a zeuas er strollad goude ma vefe bet embannet Dead Elvis. Daou ezel-pad a zo er strollad: Richard Fearless ha Tim Holmes. E-touez ar seurtoù sonerezh a levezon anezho emañ ar sonerezh psikedelek, ar sonerezh electronika, ar c'hrautrock, ar sonerezh dub hag ar sonerezh industriezh. Dibaouez e cheñch sonerezh ar strollad, etre ar sonerezh rock hag ar sonerezh elektronek bihanañ. Meur a arzour all a zo bet pedet ganto da seniñ pe da ganañ war o fladennoù : Dot Allison, Bobby Gillespie, Iggy Pop, ha Jim Reid war The Contino Sessions, pe c'hoazh Liam Gallagher, Hope Sandoval ha Paul Weller war Scorpio Rising.
Dastumadegoù
Richard Fearless en deus aozet ivez ar bladenn Fabric Live 23.
1880
Diwar-benn bloavezh 1880 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1880
Troad superesivel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad superesivel (saoz.: superessive case, diwar al latin: "supersum, superesse") evit komz eus un droad a dalvez da verkañ ar fed m'emañ un dra war un dra bennak all, o klotaat mui-pe-vui gant an araogennoù. "war" ha "war-c'horre" e brezhoneg.
1880
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1880
Troad superesivel
Implijet e vez an droad superesivel gant ar yezhoù finnek-ougrek, en o zouez ar finneg hag an hungareg, da skouer
991
Diwar-benn bloavezh 991 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Areg ijinenn
'''An hedad ditouroù daouredel erounezadus gant ar c'hewerier eo an areg ijinenn. Ur goulev tarzh a vez troet en areg ijinenn evit ur c'hewerier roet ha gant ur c'hempuner roet'''.
thumb|center|Argerzh sevenidigezh ur goulev
991
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 991
Areg ijinenn
Gwezhiadurioù sevenidigezh ur goulev erounezadus :
Da adverkañ : Galvet e vez gant ur goulev pennañ poelladoù, keweriennoù diabarzh pe eus mezarc'hioù diavaez. Da ennegoù memor e vez karget an tammoù bonegoù-mañ. An diskoulmañ ereoù a zo ar wezhiadur a roio al lank d'ur goulev pennañ da ennegañ al lec'hioù memor-se.
(Da vezañ kendalc'het...)
Arondisamant Dendermonde
Arondisamant Dendermonde a zo unan eus an c'hwec'h arondisamant eus proviñs Reter Flandrez e Belgia.
Istor
Arondisamant Dendermonde a oa bet savet e 1800. Ul lodenn e oa eus departamant gall (tri arondisamant ennañ) an Escaut (departement van de Schelde e nederlandeg) eus Belgia, bet savet e 1795.
Koutoeg
Ur yezh tchadek eus isskourr ar yezhoù tangalek rik eo ar c'houtoeg (kutto, kúttò pe kupto) komzet gant nebeutoc'h evit 3 000 den e Bauchi e Nigeria (1995).
Yezh ar Sinoù Spagnolek
Yezh ar Sinoù Spagnolek (Spagnoleg: Lengua de Señas Española, LSE) a zo ur yezh dre sinoù implijet gant kumuniezh ar re vouzar e Spagn (2.384.000 ) hag e meur a stad all.
Meurlarjez
thumb|260px|Meurlarjez, war ur skritell stadunanat e 1914
Kouchieg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tangalek rik eo ar c'houchieg (kushi, chon'e pe goji) komzet gant tro-dro da 11.000 den e Bauchi e Nigeria (1995).
Meurlarjez
Meurlarjez (eus Meurzh al larjez), pe Mallarje ha Mallarjez (e Treger), pe Mallarde (e brezhoneg Gwened), pe Meurzh al Lard, pe an Ened (e Douarnenez) eo anv an deiz, ur Meurzh, a zo 47 deiz a-raok Sul Fask er relijion gristen.
Relijion
Betek ar bloavezhioù 1960 e oa urzh gant an Iliz da chom hep debriñ kig e-pad ar C'horaiz. An dra-se a oa ober vijil ha debret e veze pesked ha vioù e-lec'h kig. Pa groge ar C'horaiz d'ar Merc'her al Ludu e oa ar Meurzh just a-raok un devezh gouel hag e klaske an dud kaout dudi a-raok un amzer trist a-walc'h ma ne c'hallent ket kaout plijadur. Setu perak, er Grennamzer, e veze graet traoù sot evel kas loened d'an iliz.
Dre ar Bed
thumb|200px|Bonhomme CarnavalBrudet eo Meurlarjez Orleañs Nevez, e SUA, e Rio de Janeiro hag ivez e kêr Kebek, e-lec'h ma vez graet ar gouel en-dro d'ar Bonhomme Carnaval.
Brenda Decorte
Brenda Decorte a zo ur vestrc'hoarierez echedoù belgiat.
Watakatawieg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù bahinemoek eo ar watakatawieg (watakataui pe waxi) komzet gant tro-dro da 350 den (1998) e Papoua-Ginea Nevez.
Brenda Decorte
Kampionez echedoù (maouezi) eus Belgia e voe e 1975 hag e 1982.
Meurlarjez
Anvioù-tiegezh
Mallarje ha Mallarde zo anavezet evel anvioù-tiegezh.
Perak Mallarjez ha n'eo ket Malarje
Gwelloc'h eo skrivañ Mallarjez gant daou-L dre ma teu diwar ar gerioù meur + larjez/lardez, R meur o vont da L. Lakaat ar Z a zo mat dre ma teu diwar ar ger larjez pe lardez,an druzoni loen.
Maywood (Illinois)
Maywood zo ur gêr eus stad Illinois, er Stadoù-Unanet Amerika.
Poblañsouriezh
26 987 annezad a oa eno er bloaz 2000.
Istor
Krouet e oa bet anv Maywood en ur mod ofisiel e 1869.
Eldar Gasanov
Eldar Gasanov a zo bet ganet d'an 26 a viz Gwenholon 1982 en Ukraina.
Ur mestrc'hoarier hag ur c'helennour echedoù ukrainan eo.
Mestr Meur Etrebroadel eo gant ur renk Elo (FIDE) a 2504 (Here 2007).
Dulenn
Kêr-benn Republik Iwerzhon eo Dulenn (iwerzhoneg Baile Átha Cliath; saozneg Dublin). Kêr vrasañ an enez eo ivez (554 000 annezad er gêr). Gant he zrowardroioù ez eus ouzhpenn 1 200 000 a dud o vevañ enni.
Emañ-hi a-hed ar stêr Life, war aod reter ar vro. Diazezet e oa gant ar Ouezeled er 7vet kantved. En em staliañ a rejont ar Vikinged eno er IXvet kantved. E 1922 e teuas da vezañ kêr-benn Stad Dieub Iwerzhon.
Etimologiezh
Meneget e oa gant Ptoleme ul lec'h Eblana e anv tro-dro 140 goude JK.
Anat eo ar ger e brezhoneg : du-lenn da lâret eo lenn zu. Dont a ra eus ar gouezeleg dubh ha lind.
Demografiezh
Hervez niveradeg 2016 e oa 553 165 annezad e kêr Dulenn er bloazh-se, 1 270 603 annezad a oa e kontelezh Dulenn rannet e pevar takad melestradurel : kêr Dulenn, Dulenn Su, Fingal ha Dún Laoghaire-Rathdown, ha 1 804 156 annezad e rannvro Dulenn Meur.
Armerzh
Labouradeg kozh Guinness zo deuet da vezañ ur mirdi ramzel war istor ar merk.
Er bloavezhioù 1990 ha 2000 e oa Iwerzhon lesanvet an Tigr keltiek abalamour d'he c'hresk armerzhel bras. Hiziv emañ staliet eno sezioù pe da nebeutañ bonioù gwezhiadel kalz embregerezhioù amerikan evel Microsoft, Google, Facebook, Amazon, eBay, PayPal, Yahoo!, Twitter, Accenture ha Pfizer.
Tizhet e oa he feur dilabour izelañ gant Dulenn en eil kard eus ar bloavezh 2018, gant 5.7% hervez an Dublin Economic Monitor,.
Sport
Unan eus stadoù brasañ Europa eo Croke Park. Eno e vez aozet krogadoù ar sportoù gouezelek evel an hurling hag ar mell-droad ouezelek, sport muiañ-karet an Iwerzhoniz. Degemer a ra ivez krogadoù etrebroadel rugbi ha sonadegoù evel re U2 ha Robbie Williams. Stad Lansdowne Road a zegemer krogadoù mell-droad ha rugbi.
Tachennoù zo e trowardrioù ar gêr evit ar redadegoù levrini, e Shelbourne Park da skouer, hag evit ar redadegoù kezeg, evel e Leopardstown. Kalz stadoù all a zo evit ar basket-ball, an handball gouezelek, an hoke war leton hag an atleterezh.
D'an 11 a viz Gouere 1998 e oa bet dalc'het rakredadeg Tro Bro-C'hall 1998 e Dulenn (a-benn d'an eur) ; aet e oa bet ar maout gant Chris Boardman (Bro-Saoz).
Kêr-benn Europa ar sport a oa Dulenn e 2010.
Gevellerezh
Skoulmet e vez ivez liammoù mignoniezh gant kêrioù all :
Scorpio Rising
thumb|Golo Scorpio Rising Scorpio Rising a zo trede pladenn ar strollad Death in Vegas. Deuet eo er-maez d'ar 16 a viz Gwengolo 2002 er Rouantelezh-Unanet. Ar ganaouenn Girls a c'haller klevout er film Lost In Translation.
Singapour
Republik Singapour zo ur gêr-Stad e Gevred Azia, e su al Ledenez malaysat. Er C'hornôg emañ strizh-mor Malaka, er Su an Inizi Riau (Indonezia), hag er Reter Mor Su Sina. An eil poblañs stankañ er bed he deus. Diazezet e voe ar gêr e 1819 gant Stamford Raffles evel kontouer kenwerzh evit an Impalaeriezh vreizhveurat. Emren e voe Singapour e 1959 hag ur vro dizalc'h e 1965. Un armerzh galloudus he deus bremañ, unan eus ar pevar Tigr aziat eo. Ur republik parlamantel eo. Sez ar C'henober Armerzhel evit Azia-Habask eo, hag ezel eo ivez eus ar Broadoù Unanet, Aozadur Bedel ar C'henwerzh, Kuzuliadeg Azia ar Reter, Emsav ar re e-maez bloc'h ha Kenglad ar Broadoù.
Douaroniezh
Da 4 680 600 a dud e save ar boblañs e 2007, da 4 117 700 e 2000 (- 12%) ha da 5 685 800 e 2020 (+ 38% e-keñver ar bloaz 2000).
Melereg-Breizh
Melereg-Breizh (La Meilleraye-de-Bretagne e galleg) a zo ur gumun eus Breizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Dolores
Dolores zo un anv-badez spagnolek, roet d'ar merc'hed, deuet diwar Nuestra Senora de los Dolores, Itron Varia ar Poanioù, lidet d'ar 15 a viz Gwengolo. Tud ha lec'hioù zo anvet diwar an anv-se er broioù spagnolek.
Orin
Stank eo an anvioù evel Dolores, e Spagn ha Bortugal, deuet eus anvioù lec'hel ar Werc'hez Vari :
Adstummoù
Diwar an anv-se e teu ar berranvioù Lola ha Lolita.
Brud
Un tamm brud zo bet d'an anv en Iwerzhon, ha diouzh ar c'hiz eo bet an anv katolik-se ha ne oa ket saoz.
Vleteren
Div gumun eus Flandrez a zo anvet Vleteren:
Lichtenberg (Bezirk)
thumb|Lec'hiadur 11vet arondisamant [[Berlin]] thumb|Karterioù an 11vet arondisamant thumb|100px|Ardamez an arondisamant Lichtenberg a zo 11vet arondisamant (Bezirk) Berlin, savet e 2001 pa oa bet kendeuzet an div bastell-vro-mañ : Lichtenberg hag Hohenschönhausen.
Politikerezh
Christina Emmrich (Die Linke) eo ar maer. E parlamant an arondisamant e kaver (niver a zileuridi, dilennadegoù 2006) :
Karterioù
Abaoe adreizhadenn 2001 eo rannet Lichtenberg e 10 karter (Ortsteil):
Park Broadel Jardine River
Park Broadel ar stêr Jardine a zo ur park broadel aostraliat lec'hiet e stad Queensland. Lec'hiet emañ 2 137 km eus Brisbane hag e ledenez Kab York.
Enderc'hel a ra tachennoù meur a bobloù orin evel ar Atambayaed, an Angkamuthied, ar Yadhaykenued, ar C'hudanged hag ar Wuthathi.
Kaprimaneg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù bahinemoek eo ar c'haprimaneg (kapriman, wasare pe mugumute) komzet gant tro-dro da 1 638 den (2003) e Papoua-Ginea Nevez.
Galwyddel
Galwyddel a reer eus ur rouantelezh pe eus ur meuriad Pikted a oa diazezet er pezh a zo Galloway hiziv. Eus meuriad an Novantae e teu ar bobl Galwyddel moarvat hag e-pad ur frapad edo o c'hêrbenn en Enez-Vanav. War-dro 510 e voe aloubet gant Rheged ha rediet e voe e diernelezh da repuiñ da Vanav.
Republik Sokialour Labourerion Finland
Ur Stad Komunour berrbad e oa Republik Sokialour Labourerion Finland bet krouet da heul un dispac'h sokialour d'ar 18 a viz Genver 1918 e Finland goude an Dispac'h bolchevik e Rusia. Kaset e oa bet da benn an dispac'h gant tuad stourm Strollad Sokialour Demokratel Finland dreist-holl gant Otto Ville Kuusinen en e benn. Savet e oa bet ur gouarnamant, anvet Kuzul Kannaded ar Bobl, hag a grogas da vreutaat diwar-benn ur feur-emglev mignoniezh gant Rusia Soviedel, bet sinet e Petrograd d'ar 1 a viz Meurzh. En em staliañ a reas Republik Sokialour Labourerion Finland e su ar vro nemetken ha mont a reas da get e miz Ebrel 1918 pa oa bet trec'h ouzh ar Warded Ruz ar Warded Wenn, gant skoazell Impaelouriezh Alamagn da geñver Brezel Diabarzh Finland.
Levezonet-don e oa bet ar Vonreizh raktreset evit ar Republik Sokialour gant ar sokialdemokratelezh, diazezoù frankizour Disklêriadur Dishualded ar Stadoù-Unanet gant sistem ar c'hantonoù lakaet e pleustr e Suis. Pal pennañ ar republik e oa adwelet doare mont en-dro ar gevredigezh dre lakaat da dalvezout un demokratelezh parlamantel diazezet war an emrenerezh broadel ha divizoù ar bobl. Daoust ha ma vezent brudet a-walc'h d'ar mare-se ne oa ket komz eus diktatourelezh ar proletariad nag eus lakaat ar servijoù foran hag an armerzh da zont da vezañ dindan beli ar galloudoù foran ar gouarnamant.
Disheñvel a-walc'h e oa an emsavadeg bet kaset da-benn e Finland diouzh Dispac'h Miz Here pe c'hoazh diouzh meur a emsavadeg all a zegouezhas dre Europa a-bezh, evel da skouer Republik Soviedel Hungaria pe Republik Soviedel Munich.
E dalc'h Rusia Soviedel e oa ar Republik yaouank ha sur-mat, ma vije bet tu dezhi da vont pelloc'h, e vije aet war un hent mui-ouzh-mui levezonet gant ar volchevegezh.
Mont a reas da get ar Republik e-kreiz ar Brezel Diabarzh ha lazhet e voe meur a ezel eus ar Strollad Sokial Demokratel hag en em disrannañ a reas ar strollad, bet savet Strollad Komunour Finland diwar unan eus an tuadoù gant Kuusinen ouzh e benn e repu e Moskov.
Heuvelland
Heuvelland a c'hell bout:
Enez Sant-Paol (Meurvor Indez)
Enez Sant-Paol (Île Saint-Paul e galleg) zo un enezenn perc'hennet gant Bro-C'hall e su Meurvor Indez. Gant Enez Amsterdam, 85 km pelloc'h en norzh (37°50′S 77°31′E / -37.833, 77.517), ez a d'ober distrig Inizi Sant-Paol hag Amsterdam, unan eus pemp distrig Douaroù Aostral hag Antarktikel Frañs. Ar pevar all zo: Inizi Crozet, Inizi Kergelenn, Douar Adélie, hag an Inizi Strewet.
Segre
Ar Segre zo ur stêr eus Katalonia. Eieniñ a ra e menez ar Segre, e kumun Llo, er Pireneoù, en Alta Cerdanya. Adstêr eo d'an Ebro.
Departamant
Roet e oa bet anv gallekaet ar stêr, Sègre, d'un departamant da vare an impalaer Napoleon, Sègre e anv.
Falc'hun-logotaer
Ar Falc'hun logotaer a zo un evn-preizh, Falco tinnunculus an anv skiantel anezhañ.
Doareoù pennañ
Ul labous preizh boutin a-walc'h en Europa, Azia hag Afrika eo ar falc'hun-logotaer. Muzuliañ a ra etre 34 ha 38 cm gant un hed-eskell a 70-80 cm. Ar par a bouez war-dro 155 g hag ar barez war-dro 190 g. Laboused-deiz int ha kavout a reont gwelloc'h pradennoù ha maezioù digor evit logota.
Boued
Debrin a reont : Amprevaned, krignerien, laboused (a-wechoù), raned ha glazarded.
Annez
Ne savont neizh ebet : neizhiañ a reont e-barzh neizhioù kozh brini pe laboused all.
Pok
Ur pok zo ur stokadenn graet gant diweuz un den ouzh un den all, pe ouzh un dra all, da ziskouez karantez peurvuiañ, pe doujañs, mignoniezh, c'hoant revel.