cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fred Perry
Cheñch micher
E-pad ar bloavezhioù 1940 e kenlabouras gant Tibby Wegner (c’hoarier mell-droad aostralian) hag asambles e savjont ur merk dilhad evit ar c’hoarierien dennis. An dra gentañ savet ganto a voe un dornell spoue, savet diwar skouer ar serviedennoù en em walc’hiñ. Arouez ar merk, ur gurunenn lore gwriet da live kalon an dud, a zeuas da vezañ brudet-tre. Er Rouantelezh-Unanet e voe brudet ar merk a-drugarez d’ar polo gant bannoù livioù disheñvel dezho war ar vilgin hag ar gouzoug.
Oscar Traynor
Oscar Traynor a varvas d'ar 15 a viz Kerzu 1963 e Dulenn pa oa 77 vloaz.
Fred Perry
Cheñch micher
Ouzhpenn 90% eus c’hoarierien tennis ar bloavezhioù 1950-60 a voe gwisket gant dilhad Fred Perry. C’hoarierien vrudetañ ar mare-se a wiske o folo Fred Perry, dindan arouez ar merk e vije gwriet pennlizherennoù o anv. Er bed a-bezh e voe brudet ar merk, a gwisket e voe dilhad Fred Perry gant aktourien, rouaned, ha politikourien evel John Fitzgerald Kennedy. Ar polo Fred Perry a zeuas ivez da vezañ arouez meuriadoù tud yaouank evel ar mods hag ar skinheaded.
Dambrezet e voe ar merk er bloavezhioù 1970. Goude-se e voe adprenet gant postourien amerikan pe aostralian. Adalek 1996 e kenlabouras pennoù an embregerezh gant un embregerezh danvez japanat, ar pezh a lakas ar merk da vont war-raok en-dro, dre ma c’hellas tizhout Azia. Hiziv-an-deiz ez eo c’hoazh ur merk diouzh ar c’hiz, dilhad Fred Perry a vez gsiwket gant sonerien, ha kenlabour a vez gant treserien dilhad liesseurt (datsumadeg "Blank Canvas") ha gant krouerien evel ara japanez Rei Kawakubo. Distro eo ivez ar merk e-touez ar c’hoarierien tennis, a-drugarez d’ar c’hoarier skosat Andy Murray. Etre 1992 ha 1994 eo bet gwisket blenerien F1 Williams-Renault gant dilhad Fred Perry.
Istanbul
Brasañ kêr Turkia eo Istanbul (İstanbul e turkeg, ha Κωνσταντινούπολις e gresianeg a-vremañ), ha, goude bezañ bet ar gêr-benn bolitikel eus an impalaeriezh otoman e-doug pemp kantved, ar gêr-benn armerzhel eo hep mar pa'z eus 13.9 milion a annezidi en he zolpad-kêrioù, hag unan eus kêrioù brasañ ar bed. Ur c'hroashent staliet war zaou ribl strizh-mor ar Bosfor eo, eus ar re treizhet pa weler ur gourhent o vont eus Reter Europa da Su Azia hag un hent-houarn ivez, an daou o vont a-us un tremen war vor gant miliadoù a listri-samm (meur a eoulestr en o zouez) o kas-digas marc'hadourezhioù etre broioù ar Mor du ha broioù ar Mor Kreizdouar ha pelloc'h c'hoazh. Eus ar galleg o trevezañ ar gresianeg εἰς τὴν Πόλι(ν), Eis tin Poli(n), = e tu ar gêr) e teufe anv Istanbul (azazaet d'an turkeg), un anv dibabet gant an impalaer otoman trec'hour, Mehmet II pa aloubas Kergustentin e 1453. Lod a lavar e teufe an anv eus Konstantinopoulis berraet. Koulskoude e veze graet gant Stamboul/Istanbul nemet evit ar gêr gozh. E 1930 e voe astennet an anv d'an tolpad-kêrioù.
Bizantion
Evit an amzerioù a-raok 1453 ez eus da sellet ouzh istor Kergustentin hag hini an impalaeriezh roman ar Reter hag evit ar mareoù turk goude 1453 ouzh ar pennadoù Impalaeriezh otoman ha Turkia.
Bizantion a zo bet diazezet gant trevadennourien c'hresian deuet eus Megara e 667 kent JK, ar re-se konduet gant an tiern Bizas. Dont a ra Bizantion eus "Bizantium", hemañ an anv latin treuzskrivet diouzh ar gresianeg Βυζάντιον. Diwar e saviad dibar e kreskas an armerzh diwar an eskemmoù bras etre ar Balkanoù hag Azia. Ne oa nemet ur porzh bihan a-walc'h war ribl un aber bihan digoret war strizh-mor ar Bosfor, ar C'horn Aour e anv.
Pa oa aet an annezidi war gostezenn Pescennius Niger e reas an danvez impalaer Septim Sever seziz Bizantion e 196 hag e voe distrujet diwar se. Met Septim Sever a lakaas ar geoded da vezañ adsavet hag e teuas ar binvidigezh en-dro.
Impalaeriezh roman ar Reter
Kompren a reas gallusterioù al lec'h an impalaer roman Kustentin Meur pa zivizas e vije adkempennet ar geoded evit sevel "Roma nevez". Urzhiañ a reas sevel ilizoù, plasennoù, boulouardoù ha lec'hioù foran eus ar re gaerañ. Goude e varv, hag eñ beziet en Iliz an Daouzek Abostol tost da vezioù an dud eus ar santelañ-se, e oa anvet ar gêr nevez Kergustentin (Constantinopolis).
Edmond Halley
Edmond Halley
Edmond (pe Edmund) Halley (bet ganet d’an 8 a viz Du 1656 e Londrez, marvet d’ar 14 a viz Genver 1742 e Greenwich) a oa ur steredoniour hag un ijinour saoz.
Ijinour ha skiantour barrek war meur a zanvez, anavezet eo dreist-holl evit bezañ dizoloet prantad steredenn-lostek 1682, roet en deus 76 bloaz dezhañ. P’eo deuet en dro ar steredenn e 1758, eo bet roet an anv Halley dezhi. Unan eus an nebeud stered n’o deus ket anv an dizoloer eo houmañ.
Wolfenstein (heuliad c'hoarioù video)
Wolfenstein a reer eus un heuliad c'hoarioù video doare FPS brudet. An hini gentañ eus an heuliad c'hoarioù-se a zo anvet Castle Wolfenstein. Pa z'eo bet embannet an hini gentañ d'eus an heuliad-mañ ez eus savet un tabut feuls rak c'hoarvezout a rae ar c'hoari e-pad an eil brezel bed. Tamallet zo bet dezhañ bezañ ur c'hoari nazi rak kalzig simboloù d'eus an Trede Reich a veze tu gwelout e bed ar c'hoari.
An istor
Ur spier oc'h William "B.J." Blazkowicz, ret eo stourm a-enep lu an Trede Reich ha bezañ trec'h evit chom bev ha bevañ en ur bed dieubet eus an enebour marvus.
Tro-dro da Wolfenstein
Ul live kuzh an hini 31 anezhañ er c'hoari Doom II: Hell on Earth, bet embannet er bloavezh 1994 ha sevenet gant id Software, a vez un adkemer gant fent eus bed Wolfenstein.
Blood Feast
Blood Feast a zo ur film gore ha spont stadunanat.
Istor
An Itron Fremont he deus ur verc'h, Suzette hec'h anv. Da goulz he deiz-ha-bloaz ez eo lakaet ar c'higer Fuad Ramses da fardañ ar boued. Alas, hemañ a zo desachet betek re gant an Doueez Ishtar, neuze e servijo an degouezh evitañ da lidañ Ishtar. E memes mod 'vit an Henamzer Fuad a zaio da lazhadegañ merc'hed evit kemer diganto tammoù o c'horf (an teod, ar c'halon, ur vrec'h, ur gar, un dorn....). Ar polis a grog buan gant un enklask. An Aotrou komiser Peter Thornthon, aet e karantez gant Suzette, a glasko mod pe vod lakaat e grabanoù war ar muntrer....
Koshaet ez eo ar film, hiziv ez eo muioc'h farsus 'vit un dra all. Chom a ra memestra ur film da welet rak an hini kentañ diouzh ar stil "gore" ez eo memestra.
Ivonet Omnes
Ivonet Omnes a oa ur c'hloareg breizhat eus ar.
Anavezet eo e anv dre ma voe skrivet gantañ war dornskrid latin Speculum Historiale Vincent de Beauvais (1184/1194-1264), bloaziet etre 1330 ha 1350. E marz an dornskrid latin-mañ e oa oc'h eilañ e skrivas un nebeud gwerzennoù krennvrezhonek. Diskoachet e voent d'an 20 a viz Genver 1913 gant Joseph Loth, hag embannet damc'houde er Revue Celtique. Sellet e vez outañ evel ar c'hoshañ skrivagner brezhonek anavezet.
Ne ouzer tra diwar-benn Ivonet Omnes, a c'hellfe bezañ ur c'hloareg laosk e spered e-keñver erbedennoù an Iliz. Darn eus ar varzhoneg zo bet ijinet gantañ war a seblant, met gwelout a reer ivez pemp gwerzenn a zo bet anavezet evel roudoù ur son (lai e galleg kozh) a c'hellfe bezañ bloaziet war-dro an hervez Léon Fleuriot.
Soñjal a rae L. Fleuriot eo tost gwerzaouiñ Ivonet Omnes ouzh cynghanedd lusg Kembre, a veze priziet gant ar varzhed kembraek e mare ar c'hrenngembraeg.
Goude reizhadurioù Léon Fleuriot e c'heller treuskrivañ elfennoù koshañ ar varzhoneg evel-henn : Hervez boazioù ar Grennamzer e veze kanet ar varzhoneg-se ha tost eo he gwerzaouiñ da hini Pemzec leuenez Maria. Setu patrom ar gwerzaouiñ e barzhoneg Ivonet Omnes : ur silabenn e-kreiz ar werzenn a glot gant an eil diwezhañ evel-henn : - - - a - - a b.
Yezhoù ometoek ar c'hornôg
Un isskourr eus ar yezhoù ometoek eo yezhoù ometoek ar c'hornôg, ennañ 1 yezh komzet en Etiopia:
Mart boutin
Ar mart boutin, pe mart ar pin, (Martes martes) a zo ur c'higdebrer bihan eus kerentiad ar mustelideged.
A-vent eo gant ur c'hazh. Muzuliañ a ra war-dro 53 cm gant ul lost blevek 25 cm ha pouezañ a ra war-dro 1,5 kg. Brasoc'h eo ar pared eget ar parezed. Gell eo e vlevenn ha stankoc'h e-pad ar goañv. Un tarch gwenn zo war e c'houzoug. Bihan ha ront eo e zivskouarn ha lemm e zent.
Bevañ a ra dreist-holl er c'hoadegoù. Annezañ a ra e gwez kleuz pe e strouezh. Skilfoù damguzh en deus, ar pezh a ro tro dezhañ da bignat aes er gwez ha da hemolc'hiñ enno. Ampart eo ivez evit kerzhet war an douar. Diouzh an noz ha da serr-noz e vez oberiant dreist-holl. Debriñ a ra bronneged bihan, evned, amprevaned, raned ha gagnoù. C'hoarvezout a ra ivez en em vagfe gant frouezh, vioù ha mel.
Merkañ a ra e dachennad dre lakaat e gaoc'h war an harzoù.
Hemolc'het eo gant an erer ha gant al louarn rous met dreist-holl gant an dud evit e greoñ priziet.
Gallout a ra bevañ 18 vloaz en ur gwarezva met war-dro 10 vloaz hepken en natur. E oad gour a dizh war-dro 2 pe 3 bloaz. E miz Meurzh pe Ebrel e vez ganet ar c'helin (etre 1 ha 5) goude un dougen ur miz. Pouezañ a reont 30 g hag ec'h eont er-maez eus o douarenn e miz Even hepken.
2005
''Diwar-benn bloavezh 2005 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Broc'h-fured Everett
Broc'h-fured Everett (Melogale everetti) a zo ur bronneg e kerentiad ar mustelideged. Ne gaver anezhañ nemet e koadegoù Menez Kinabalu e norzh Borneo.
Pennwydh
thumb|right|150px|Kartenn lec'hiañ Pennwydh e Kernev-Veur Pennwydh (LFE: [pɛn'wɪð], Penwith e saozneg) a oa ur bastell-vro a Gernev-Veur, lec'hiet e kornôg pellañ ar vro, ur gorread 303.56 km² dezhi. E 2001 e oa 63 012 a dud o vevañ eno. E Pennwydh an hini eo e vevas mammyezherien diwezhañ ar c'herneveureg hengounel, e kêriadennoù zo tro-dro da gêr Pennsans. Rannet e oa en 20 parrez-keodedel
Krouet d'ar 1añ Ebrel 1974 ez eas da get d'ar 1añ Ebrel 2009, kendeuzet ma voe, evel Distrigoù all Kernev-Veur, gant ar C'huzul-Kontelezh da sevel a-gevret hiviziken Kuzul Kernev-Veur.
Moel Druman
thumb|right|260px|Moel Druman, gwelet eus [[Allt Fawr.]] Moel Druman zo ur menez e Gwynedd, e Kembre, en Eryri, 676 metr dezhañ. Unan eus ar Moelwynion eo.
Warnañ ez eer adalek kêriadenn Tanygrisiau a-hed Cwmorthin.
Alexei Dreiev
thumb|Alexei Dreiev Alexei Sergeievitch Dreiev (e ruseg:Алексей Сергеевичa Дреев) a zo bet ganet d'an 30 a viz Genver 1969 e Stavropol, Rusia (Unaniezh Soviedel).
Mestr Meur eo.
2607 edo e renk Elo e miz Here 2007; 2705 e voe e renk Elo gwellañ, e miz Here 2003 hag e miz Imbril 2005.
C'hoari a ra er C'leub Echedoù Reverté Albox - Costa de Almería e Spagn. Gant e gleub e voe Kampion Spagn dre Skipailh er Rummad ag Enor e 2005.
Sint-Joost-ten-Node
Gerdarzh
Dont a ra an anv eus Judog (Joost), sant paeron ar barrez, a oa ur manac'h brezhon eus ar VIIvet kantved.
Babydoll
thumb|150px| Ur Babydoll
Ur babydoll a zo ur hiviz-noz verr pe ur skañwisk implijet evel dilhad-noz gant ar merc'hed. Peurliesañ e vez fardet gant danvezioù skañv : niloñs pe seiz da skouer. Damheñvel ouzh ur sae vihan eo, rak tapout a ra betek an daoulin, dizolo e c’hall bezañ ivez, neuze e teu da vezañ ur pezh dilhad hoalus. Dont a ra ar ger eus anv ar film Baby Doll, e 1956.
Isère (departamant)
An Isère (Isera en arpitaneg; Isèra en okitaneg) zo un departamant krouet e 1790, e gevred Bro-C'hall, en Alpoù, ha roet dezhañ anv ar stêr Isère a dremen drezañ. Grenoble eo ar penn-kêr anezhañ, hag an 38 an niverenn roet dezhañ. Diwar un tamm eus Daofinez eo savet. Al lodenn suañ (war-dro 14% eus an hollad) a zo en Okitania, ar peurrest a zo en Arpitania.
Tchimarikoeg
Ur yezh hokanek eus is-skourr ar yezhoù hokanek an norzh eo an tchimarikoeg (chimariko) komzet gwechall e gwalarn Kalifornia er Stadoù-Unanet.
Ur yezh varv an hini eo.
Bro 'Voynet'
Bro Voynet a reer eus un rummad melestradurel gall da derkañ an tiriad savet gant al lezenn Voynet. Bez' ez eus anezhi un diriegezh savet diwar un dachenn a vez sellet outi evel unvan evit a sell an douaroniezh, ar gevredigezh, an ekonomiezh hag ar sevenadur.
Lakaet eo bet ar broioù-se war-sav gant lezenn ar 4 a viz C'hwevrer 1995, klokaet gant hini ar 15 a viz Mezheven 1999 (Lezenn Heñchañ Terkañ da bad an Diriegezh), anvet ivez "Lezenn Voynet". An dilennidi a gaver e kuzulioù ar broioù-se n'int ket dilennet war-eeun, anvet e vezont.
E Breizh (5 departamant ) ez eus 26 "bro Voynet".
Roll broioù Breizh
Bro an Alre • Bro an Oriant • Bro Ankiniz • Bro Breselien • Bro Dinan • Bro Felger • Bro Gernev • Bro Gwiniegi Naoned • Bro Kastell-Briant • Bro Kêr-Wened • Bro Kornôg Kreiz-Breizh • Bro Kreiz-Breizh • Bro Machikoul hag al Lon • Bro Ploermael - Kalon Breizh • Bro Pondi • Bro Raez Atlantel • Bro Redon hag ar Gwilen • Bro-Roazhon • Bro Sant-Brieg • Bro Sant-Maloù • Bro Traoñiennoù ar Gwilen • Bro Treger-Goueloù • Bro Montroulez • Bro Brest • Bro Gwengamp • Bro Gwitreg – Digoroù Breizh • Tolpad-kêrioù Naoned • Tolpad-kêrioù Rannvro Sant-Nazer hag Aber
Un nebeud kêrioù n'eus tamm bro ebet dezho.
Axel hag Eigil Axgil
Axel hag Eigil Axgil a oa e-touez an 11 koublad gae kentañ er bed o tibab an uniezh keodedel goude ma oa bet digoret marilh Danmark da dud heñvelrevel e 1989. Bet e oa bet an daou den ur c'houblad e-pad 40 vloaz dija d'ar mare-se.
Axel Axgil (Aksel Johannes Lundhal Madsen diouzh e anv genidik, bet ganet e 1915) hag Eigil Axgil (Ejgil Eskildsen diouzh e anv genidik, bet ganet e 1922 hag aet da anaon d'an 22 a viz Gwengolo 1995) ha gemmas o anv-familh e 1957 dre gemmeskañ tammoù eus o anvioù-bihan Axel hag Eigil pa oant bet lakaet en toull-bac'h evit difenn gwirioù an dud heñvelrevel.
Kaset e oa bet da benn al lid e Kopenhagen d'a1 1añ a viz Here ha kemennet e oa bet gant meur a gelaouenn ha chadenn skinwel dre ar bed a-bezh.
Gwalarn (levr)
thumb|150px|right|Golo al levr Gwalarn (Kite & windsurf en Bretagne) a zo ul levr bet savet gant Olivier de Puineuf hag Erwan Crouan. Maketennet eo bet gant Gurvan Tymen, hag embannet eo bet gant Coop Breizh e 2006. Ennañ e kont an aozerien diorren ar windsurf e Breizh. Rannet eo al levr e c'hwec'h lodenn :
Yen
Ar moneiz japanat ofisiel eo ar yen. Krouet e oa e miz Du 1870 e-lec'h ar ryō (両). JPY eo e god ISO. Ar yen a veze rannet e sen, hag e rin zoken (1/1000), n'int ket implijet abaoe 1954 avat.
D'an 11 a viz Du 2009 e talve un euro 134,5 yen.
Doare skrivañ
E arouez grafek e latin a zo ¥. E japaneg e skriver 円 a zo ur stumm eunaet eus an doare-skrivañ kozh 圓. 円 a vez distaget « en » e japaneg. Ar skrivadur « yen » a zeu eus romanekadur an doare-skrivañ kozh sinaat-ha-japanat ne zalc'h ket kont eus emdroadur an distagadur. « En » e japaneg a dalv kement a « kelc'h » — evel e sinaeg yuan pe e koreeg won, ur gerdarzh heñvel ganto eta.
Bilhedoù
- ar bilhedoù 1 000 yen, skeudenn a reont ar skrivagner Sōseki Natsume (1816-1867),
- ar bilhedoù 5 000 yen, skeudenn a reont Inazo Nitobe (1862-1933),
- ar bilhedoù 1 000 yen a skeudenn ar mezeg Noguchi Hideyo (1876-1928)
- ar bilhedoù 5 000 yen a skeudenn ar skrivagnerez Ichiyo Higuchi (1872-1896)
- ar bilhedoù 10 000 yen a skeudenn c'hoazh Yukichi Fukuzawa (1835-1901). Cheñchet eo bet tresadenn an tu mat avat, n'eo ket ur fazan ken met ur feniks, tennet eus templ Byōdō-in (平等院) e Kyōto, ar memes hini a zo war ar pezhioù 10 yen.
Porched:Istor/Digor
Studiañ, liammañ ha kompren an darvoudoù a zo c'hoarvezet hag an traoù a zo bet graet gant Mab-Den eo an Istor.
N'eus ket anezhañ ur skiant-rik e doare ar jedoniezh pe ar vevoniezh da skouer, rak ken bras eo perzh an istorour evel den hag e berzh evel skiantour pa vez o studiañ an Istor.
Lenn muioc'h... Amzervezh : ar Ragistor· an Henamzer· ar Grennamzer· an Amzer vodern· an Amzer a-vremañ Kevandirioù : Istor Afrika· Istor Amerika· Istor Azia· Istor Europa· Istor Okeania
Kalañch
Ar stêr Kalañch (Cantache pe Calanche e galleg) zo ur stêr a 38 km hed hag a red e reter Bro-Roazhon. Eieniñ a ra e Saint-Pierre-des-Landes, e departamant ar Mayenne. Goude e ya d'ober div stank, hini Kastellan-Gwennel hag an hini etre Kampal ha Mousterel-ar-Veineg, a vez tennet dour anezho da bourchas dour da Roazhon. En em deurel a ra er Gwilen war e lez dehou, ur 5 km er c'huzh-heol da Witreg.
Timbroù Bamra
Gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet e-pad an, embannet e oa bet un nebeud timbroù gant Bamra etre 1889 ha 1891 evit bezañ implijet er vro hepken.
Timbroù eeun int, un tamm paper karrezek gant ar meneg BAMRA Postage e saozneg hag en oriyeg. Timbroù gant ur meneg fazius a c'heller kavout, da skouer « Ecudatory » pe “Foundatory” e-lec'h « Feudatory », pe “BAMBA” e-lec’h “BAMRA”.
Timbroù kemedel ("Paper stamps") a oa bet embannet ivez, poltred ar Rajah warno, betek deroù an XXvet kantved.
Rouzegan-dour
Ar rouzegan-dour (liester : rouzeganed-dour) a zo ur spesad golvaneged bihan, Acrocephalus paludicola an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Sylvia paludicola (kentanv) da gentañ-penn (e 1817) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned hep ober fae ouzh hugennoù gwech an amzer.
Ar c'hoarierion echedoù (1863)
left|thumb Ar c'hoarierion echedoù a zo un daolenn bet livet gant al livour gall Honoré Daumier.
T-shirt
thumb|T-shirt da vrudañ [[Wikipedia]] Un tee-shirt pe T-shirt zo ur ger saoznek (ticheurt a-wechoù e brezhoneg) a vez graet eus ur seurt roched, milginoù berr dezhi, fardet gant kotoñs pe poliester. Pa oa bet ijinet e veze implijet evel ur pezh dilhad-dindan, hiziv an deiz avat e vez gwisket evel ur roched. Peurliesañ e tiskouez ez eo dinec’h an neb a wisk anezhañ, dreist-holl e-pad an hañv. Gwisket e vez dre ar penn rak gwevn eo kerc’henn an t-shirt.
Peurliesañ e tiskenn an t-shirt betek an divgroazell. E-pad ur pennad eo bet diouzh ar c’hiz gwiskañ t-shirtoù ledan-tre. A-wechoù e vez gwisket t-shirtoù berr ha tost ouzh ar c’horf gant ar maouezed, diskouez a reont neuze o c’hof hag o begel.
T-shirtoù milginoù hir a gaver ivez ha re all gant ur c’habell. Disheñvel eo an t-shirt, dre ar stumm hag an danvez anezhañ, diouzh ar sweat-shirt a zo tevoc’h ha ledanoc’h.
Istor an t-shirt
En XIXvet kantved e voe gwisket t-shirtoù gant labourerien SUA. Adalek 1899 e voe lakaet da roched dindan ret e US Navy. Degemeret e voe evel roched war-dro ar bloavezh 1920, a-drugarez d’ar sport, rak implijet e oa gant sportourien. Hollvrudet e teuas da vezañ pa zilestras ar GI en Europa, adalek 1943. An t-shirtoù kentañ implijet evit ober bruderezh (« I like Ike ») pe kinklet a zeuas war wel er bloavezhioù 1930. Er bloavezhioù 1950 e voe gwisket t-shirtoù gant aktourien vrudet evel John Wayne, Marlon Brando pe c’hoazh James Dean. Hiziv an deiz e vez gwisket t-shirtoù gant an holl dud er bed a-bezh. An dreserien dilhad a vez diehan oc’h ijinañ t-shirtoù nevez (a-fet stumm, liv, danvez). Implijet e vez ivez evel doare da ober bruderezh gant embregerezhioù pe forzh pe aozadur a fell dezhañ kemenn tra pe dra. E 1932 e voe implijet un t-shirt evit ober bruderezh evit ar wech kentañ, da-geñver ar film “Strobineller Oz”.
T-shirt diouzh an hini a wisk anezhañ
thumb|Skouer un t-shirt diouzh an hini a wisk anezhañ Liesseurt eo an doareoù da gemmañ, personelaat pe kinklañ un t-shirt : aergraferezh, pe broderezh da skouer. Gant moulerezed lazer zo e c’haller kinklañ un t-shirt ivez : da gentañ e vez moulet an dresadenn war baper ispisial, goude-se e vez lakaet war an t-shirt.
T-shirt frank a wirioù
E dibenn miz Even 2008 ez eus deuet war wel un t-shirt frank a wirioù a-fet arz. Un t-shirt warnañ un dresadenn “gwarezet” gant copyleft eo.
Wetteren
Wetteren a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Reter-Flandrez.
Enizenac'h
Enizenac'h a zo ur gumun hag un enezenn eus Breizh e pleg-mor ar Mor-Bihan hag ur gumun eus kanton Gwened-2 e departamant ar Mor-Bihan.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Karrnijourion e oant o-daou. Marvet int d'ar 14 a viz Eost 1944, e-pad an Eil Brezel Bed.
Kavan
Kavan (Chavagne e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Ardamezioù
N'ez eus ket evit ar poent
Broc'h-fured Java
Broc'h-fured Java (Melogale orientalis) a zo ur bronneg e kerentiad ar mustelideged ha na vev nemet en enez Java en Indonezia. Tost-tre eo dre e feson ouzh broc'h-fured Myanmar hag e-pad pell eo bet rummataet evel un isspesad anezhañ. Muzuliañ a ra etre 33 ha 44 cm ha pouezañ a ra etre 1 ha 2 kg.
Isspesadoù
Daou isspesad a zo:
634
Diwar-benn ar bloavezh 634 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 634
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 634
Le Wast
Le Wast a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Landeda
Landeda (distaget ) zo ur gumun eus arvor Bro-Leon, etre an Aber Benniged hag an Aber-Ac'h. Ur rann eo eus Bro an Aberioù, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Laniz-Teda pe Laniz-Deda a reer eus tud Landeda.
Monumantoù ha traoù heverk
Ur martolod e oa. Marvet eo e 1944, e-kerzhan Eil Brezel-bed pa voe kaset e vag, an destroyer HMCS Athabaskan, d'ar strad gant an tarzher alaman Elbing T-24.
Havasoueg-walaeg-yavaeg
Ur yezh hokanek eus skourr ar yezhoù youmanek an uheldirioù eo ar havasoueg-walaeg-yavaeg (havasupai-walapai-yavapai) komzet gant tro-dro da 2.693 den ( diwar 3.857 en holl) e kreiz ha gwalarn Arizona er Stadoù-Unanet (1990).
Tri bloc'had yezh pennañ ez eus, tost-tre an eil d'egile:
Yezhoù ometoek ar c'hreiz
Un is-skourr eus ar yezhoù ometoek eo yezhoù ometoek ar c'hreiz, ennañ 5 yezh komzet e Etiopia.
Broadelouriezh saoz
Eus ar Grennamzer d’an amzer vremañ
Kemmet he deus ar vroadelouriezh saoz he neuz a-hed an istor :
Termenadur hag arouezioù ar vroadelouriezh saoz
En em termen a ra ar vroadelouriezh saoz evel ur santad ez eur Saoz a-raok bezañ Breizhveurad, pe Saoz hepken zoken. Aleze ar youl da lakaat arouezioù broadel Bro-Saoz war wel, evel :
Arvezioù ar vroadelouriezh saoz
Arvezioù herverk zo ar vroadelouiriezh saoz :
Sontadegoù a-zivout santad ar bobl saoz
Mammennoù :
41 % : Sontadeg MORI diwar goulenn Strollad an Demokrated Saoz ha ar Stourmadeg evit un Dael Saoz
31 % : Sontadeg ICM Omnibus diwar goulenn an aozadur enklaskoù skosat Progressive Partnership
68 % ha 48 % : Sontadeg ICM diwar goulenn ar Sunday Telegraph
An Aozadurioù
Aozadurioù liesseurt a stourm evit gwirioù Bro-Saoz, a c'hall bezañ :
Montenotte
An anv
Dont a ra an anv eus hini kumun Cairo Montenotte, e-kichen Savona. Eno e voe faezhet soudarded aostrian ar jeneral Jean-Pierre de Beaulieu gant re Napoléon Bonaparte en emgann Montenotte d'an 12 a viz Ebrel 1796.
Savet e voe an departamant d'ar 6 a viz Mezheven 1805 pa oa bet aloubet Republik Genova (pe Republik Liguria) gant ar C'hallaoued.
Savona (Savone e galleg) e oa ar pennlec'h. Rannet e oa an departamant e pevar arondisamant : hini Savona, hini Acqui-Terme, hini Porto-Maurizio ha hini Ceva. Diskaret e voe evel an departamantoù gall all war-lerc'h faezhidigezh an impalaer Napoleone Buonaparte e 1814 ha roet da Stadoù Savoia.
Hiriv emañ an douaroù anezhañ e proviñsoù Savona, Alessandria, Imperia ha Cuneo.
Waasmunster
Waasmunster a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Reter-Flandrez.
Dom Duff
Dom Duff zo ur c'haner brezhonek hag ur gitarour, ganet d'an 20 a viz Eost 1960 e Ploueskad, en arvor Bro Leon, ha savet eno, en un atant, er C’hernig. Skrivañ a ra kanaouennoù e brezhoneg. Goude bezañ bet e penn ar strollad brudet a-walc'h Diwall e oa krog da ganañ ha da seniñ war e anv e 2000. E-touez ar ganerien eus ar gwellañ deuet da ginnig kanaouennoù e brezhoneg 'mañ Dom.
Buhezskrid
Savet e oa bet gantañ ar strollad fest-noz Diwall e 1996. En doare rock ha folk eo an darn vrasañ eus sonerezh Dom DufF. Levezonet eo gant arzourien ar bloavezhioù 1970, degas a ra ur blaz pop akoustek e bed sevenadur Breizh. Foeter-bro eo Dom ha labourat a ra kalz get mignoned eveltañ : Rónán Ó Snodaigh e Dulenn, pe c'hoazh Andy Jones en Abertawe, e Kembre. Ur seurt skipailh kanerien ha skrivagnerien yaouank-kenañ eus ar bloavezhioù 2000, pep hini e yezh-vamm gantañ.
E 2009 e kenlabouras gant Alan Stivell evit ar bladenn Emerald, hag ivez e-kerzh an abadenn kejaj (bagad Roñsed Mor, Louise Ebrel, Gilles Servat, Pat O'May, Pascal Lamour, ...).
Babel Pow Wow
2013 Paganab/Coop Breizh
Roc'h
2010 Paganab/Coop Breizh
E-unan
2008 BNC/Coop Breizh
Diksmuide
Diksmuide (e flandrezeg kornôgel :Diksmude) a zo ur gêr hag ur gumun a Flandrez Belgia àr ribl ar stêr Ijzer, e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez.
Dom Duff
Lagan
2006 BNC/Coop Breizh
Straed an Amann
2003 Paganab/Coop Breizh
Kenlabouret en deus gant
Rónán Ó Snodaigh (The Playdays), Pascal Lamour (Yermat), Alan Stivell (Emerald), Skilda, Bagad Roñsed Mor (Kejaj).
Yezhoù karokek-chastaek
Un isskourr eus ar yezhoù hokanek an norzh eo ar yezhoù karokek-chastaek (karok-shasta) ennañ 4 yezh komzet er Stadoù Unanet.
Kerrier
thumb|right|150px|Kartenn lec'hiañ Kerrier e Kernev-Veur Kerrier a oa ur bastell-vro a Gernev-Veur, lec'hiet e kornôg ar vro, ur gorread 473.52 km² dezhi. E 2005 e oa 96 200 a dud o vevañ eno. Kammbronn e oa kêr-benn Kerrier.
Yezhoù karokek-chastaek
Isrannet e vez an isskourr-mañ evel-henn:
Kerrier
Krouet d'ar 1añ a viz Ebrel 1974 ez eas da get d'ar 1añ a viz Ebrel 2009, kendeuzet ma voe, evel Distrigoù all Kernev-Veur, gant ar C'huzul-Kontelezh da sevel a-gevret hiviziken Kuzul Kernev-Veur.
E-touez he farrezioù keodedel edo Lanndewynnek hag Egloskuri.
Yanaeg
Ur yezh hokanek eus isskourr ar yezhoù yanaek eo ar yanaeg (yana) komzet gwechall e Traoñienn Uhelañ Sacramento e Kalifornia er Stadoù-Unanet.
Ur yezh varv an hini eo, aet da get e 1916.
Baisieux (Bro-C'hall)
thumb|250px|right|Lec'hiadur Baisieux e [[Kanton Lannoy hag en Arondisamant Lille]] Baisieux a zo ur gumun eus departamant gall an Norzh e Bro-C'hall. War an harzoù gant Belgia emañ.
Ur bartienn echedoù
thumb|Ul lodenn ag an daolenn Ur bartienn echedoù a zo un daolenn bet livet gant al livour italian Francesco di Giorgio Martini a-raok ar bloaz 1475.
Timbroù Datia
left|120px|thumb|Timbr Datia – 1893
Unan eus Stadoù-priñselezh India e oa Datia da vare mestroniezh ar vro-se gant ar Rouantelezh-Unanet, lec’hiet e kreiz ar vro, enklozet e Stad Gwalior. Emezelet en deus d'an Unvaniezh Indian e 1948. Emañ an tiriad e Stad Madhya Pradesh abaoe 1956.
Gwarezva ar Rouantelezh-Unanet e oa abaoe 1804. Gant melestradurezh Datia ez eus embannet un nebeud timbroù etre 1893 ha 1919 evit bezañ implijet er vro. Timbroù an India saoz zo bet graet gante war-lerc’h.
An anv “DUTTIA STATE” a lenner war an timbroù, war-bouez an hini kentañ skrivet e yezh ar vro, moulet e 1893, hag a ziskouez un dresadenn eeun eus an Doue Ganesha.
War gein pep timbr zo bet embannet ur c’helc’hig e liv glas pe glas-mouk, siell ar Maharajah
635
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 635
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 635
Yezhoù ometoek ar reter
Un is-skourr eus ar yezhoù ometoek eo yezhoù ometoek ar reter, ennañ 3 yezh komzet e Etiopia.
Karokeg
Ur yezh hokanek eus is-skourr ar yezhoù karokek-chastaek eo ar c'harokeg (karok pe karuk) komzet gant tro-dro da 10 den (diwar 1.900 den en holl e 2000) e gwalarn Kalifornia er Stadoù-Unanet (1997).
Bragoù-bihan brazilian
200px|thumb|right| Merc'hed gwisket gant ur bragoù-bihan brazilian. Ar bragoù-bihan brazilian, a zo ur pezh dilhad-dindan pe un dilhad-kouronkañ a guzh ar gaezourenn. Kalz tud a vesk string, tanga ha bragoù-bihan brazilian, met traoù un tamm disheñvel int.
Ur pezh dilhad-dindan daou damm dezhañ, e danvez, lêr pe lateks, eo ar bragoù-bihan brazilian. An daou damm (gant ur vandenn) a zo dezho ur stumm tric’hornek, ar pezh a ziskouez ez eo disheñvel diouzh ar string ha diouzh an tanga. Betek an hanter eus ar feskennoù a c'haller goleiñ gant ur bragoù-bihan brazilian.
Meur a seurt bragoù-bihan brazilian a zo: pa vez ledan ar vandenn ha pa ziskenn izel a-walc’h war ar feskennoù e vez anvet shorty.
Bragoù-bihan-kouronkañ brazilian
Damheñvel eo ar bragoù-bihan-kouronkañ brazilian ouzh ur bikini, met un tamm mat bihanoc’h eo : bihanoc'h evit ur bragoù-bihan ha brasoc'h evit ur string). Stank e vez kavet e Suamerika. Heñvel e vez an tu dirak ouzh an tu a-dreñv, ha stummet eo evel un tanga: n'eo ket bras al lodenn eus ar feskennoù a zeuer a-benn da c'holeiñ gantañ, met n'eo ket evit se eo graet.
Ar bartienn echedoù (1508)
Ar bartienn echedoù (1508) a zo un daolenn bet livet gant al livour Lucas van Leyden.
Goapaer (evn)
Ar goapaered eo an evned amprevanetaer a ya d'ober ar genad Hippolais (krouet e 1827 gant an naturour suis Thomas Conrad von Baldenstein (1784-1878)).
Spesadoù
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
Rummatadur
Diblaset e oa bet Hippolais caligata, Hippolais opaca, Hippolais pallida ha Hippolais rama er genad Iduna.
Hannescamps
Hannescamps a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Kantved
.
Monumantoù ha traoù heverk
Implijet e voe bered ar gumun e-pad ar Brezel-bed kentañ, adalek miz Here 1915 betek miz Genver 1916.
Digoret e voe ar vered e-pad ar Brezel-bed kentañ. Implijet e voe adalek miz Meurzh 1916 betek miz C'hwevrer 1917, hag e miz Meurzh 1918 en-dro. Ouzhpennet e voe 30 bez degaset eus an tro-war-droioù goude an arsav-brezel eus miz Du 1918.
Goapaer-Rusia
Ar goapaer-Rusia a zo ur spesad golvaneged bihan, Iduna caligata (Hippolais caligata kent) an anv skiantel anezhañ.
Rostorrmoel
D'ar 1añ a viz Ebrel 1974 e voe krouet pastell-vro Rostorrmoel ; dik 35 bloaz diwezhatoc'h, d'ar 1añ a viz Ebrel 2009, e voe kendeuzet, evel Distrigoù all Kernev-Veur, gant ar C'huzul-Kontelezh da sevel Kuzul Kernev-Veur hiviziken.
Goapaer-Rusia
Anvet e voe Sylvia caligata (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant al loenoniour alaman Martin Lichtenstein (1780-1857).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Foulk IV
Foulk IV, pe Foulk Rekin, ganet e 1043 e Château-Landon, ha marvet d'ar 14 a viz Ebrel 1109 en Anje, a oa mab da Jafrez II Ferreol, kont Gâtinais, ha da Ermengarde Anjev. Kont Anjev ha Teurgn e voe eus 1068 betek e varv.
Evit enebiñ ouzh dug Normandi Gwilherm II Normandi (Gwilherm an Alouber) e timezas e hanterc'hoar Hildegard da Gui-Geoffroy-Guillaume VIII Akitania, hag e verc'h Ermengarde Anjev da Alan IV, dug Breizh. Skoazell a roio ivez da varoned Maine pa vint emsavet ouzh dug Normandi. Rannañ a reas madoù e eontr Jafrez gant e vreur Jafrez III: d'ar breur Anjev ha Touraine, dezhañ Saintonge hag aotrouniezh Vihiers. E 1061 e voe aloubet Saintonge gant Guy-Geoffroy-Guillaume VIII, dug Akitania, met faezhet e voe gant an daou vreur Jafrez ha Foulk e Chef-Boutonne. Adkemer a reas Foulk e Saintonge neuze, met er bloaz war-lerc'h e oa distro e enebour.
<!-- Foulque Réchin avait gagné à sa cause quelques-uns des plus puissants vassaux de Geoffroy le Barbu, son frère, abandonné déjà par le clergé et excommunié. Sûr de leur concours, il marcha sur Angers le mercredi-saint 4 avril 1067 et, grâce à la trahison de Geoffroy de Preuilly, de Renaud II de Château-Gontier, de Giraud de Montreuil et du prévôt d'Angers, nommé Robert, s'empara de la personne de Geoffroy et le jeta en prison. La punition des traîtres ne se fit pas attendre. Foulque Réchin ne put ou ne voulut pas préserver ses affidés de la vengeance populaire. Le lendemain jeudi-saint, une émeute terrible souleva la ville : Renaud de Château-Gontier, Geoffroy de Preuilly, Giraud de Montreuil, furent massacrés ; le prévôt, appréhendé à son tour, eut bientôt après un sort semblable.
Certain de ses nouveaux vassaux, parmi lesquels Sulpice d'Amboise, contestent son titre, il aura toujours affaire à une opposition en Anjou, où s'installera l'anarchie féodale. Pour s'assurer du soutien du roi Philippe Ier, il lui cède le Gâtinais. Il dût soumettre un par un ses vassaux turbulents, n'hésiant pas à prendre et incendier des châteaux.
Ce texte : "la Chronique des exploits des Comtes d'Anjou", a été écrit de 1100 à 1140 par un moine angevin, à sa demande de Foulques le Réchin. La version numérisée de ce texte est disponible en français.
-->
Dimezioù
Meur a wech e timezas. Skrapet e vo Bertrada, a-youl-gaer moarvat, e 1092 gant ar roue Fulup I.
Kurioù Anjeviz, pe Gesta Consulum Andegavorum
Lakat a reas skrivañ un Istor konted Anjev , ha ne chom anezhañ nemet un darn, kavet e-barzh Spicilegium Luc d'Achery, ha troet e galleg gant an abad Michel de Marolles en e Histoires des anciens comtes d'Anjou.
Ar bartienn echedoù (1818)
left|thumb Partienn echedoù a zo un daolenn bet livet gant al livour Johann Erdmann Hummel.
Tcharaeg
Ur yezh omotek eus isskourr ar yezhoù tcharaek eo an tcharaeg (chara pe ciara) komzet gant 6 932 den evel yezh kentañ ha gant 5 556 den all evel eil yezh e kreiz Kafa en Etiopia (1998).
Landelo
Landelo a zo ur gumun eus Bro Gerne e Kanton Karaez-Plougêr, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh.
Strollad Broadel Saoz (1997-2002) ha Strollad an Demokrated Saoz (abaoe 2002)
E 1997 e voe savet gant Robin Tilbrook ar Strollad Broadel Saoz, oc'h adkemer anv ur Strollad Broadel Saoz kent, dezhañ da bal reiñ da Vro-Saoz da vihanañ gwirioù kevatal da re Skos, a-drugarez d'un Dael emren pergen, ha marteze zoken dizalc'hidigezh leun Bro-Saoz.
E Gwengolo 2002 e kemeras an anv Strollad an Demokrated Saoz, goude bezañ kendeuzet gant strolladoù bihan all. E Here 2004 e kendeuzas gant Strollad Adreizhañ ar Rouantezh-Unanet, a oa un disrann eus UKIP. E C'hwevrer 2007 e kendeuzas er wezh-mañ gant Strollad Bro-Saoz Nevez
Da geñver Dilennadeg da Zael Unaniezh Europa 2009 e kinnigoù rolloù e 9 fastell dilennel Bro-Saoz. Paket eo bet gant an Demokrated Saoz:
D'an hevelep deiz, d'ar Yaou 4 a viz Even 2009, e voe dilennet Peter Davies, ezel eus ar Strollad, da vaer nevez Doncaster (Su Yorkshire) gant 22,6 % ar mouezhioù.
Load kefridiel Strollad an Demokrated Saoz
Antoine Lavoisier
Antoine Lavoisier, pe Antoine-Laurent Lavoisier, a voe ganet d'ar 26 a viz Eost 1743 e Pariz, e Bro-C'hall, ha dic'houzouget d'an 8 a viz Mae 1794 e Pariz. Bet eo bet kimiour, prederour, armerzhour. Gantañ eo bet graet ar c'hentañ danevell war mirerezh an danvez. Gantañ eo bet anvet an oksigen hag an hidrogen e 1778. Lavaret e vez eus Lavoisier eo tad ar gimiezh vodern.
Lakaet da dreitour gant an dispac'herien, ez eo dibennet d'an oad a 50 vloaz. Goulennet en doa ur goursez evit gallout echuiñ gant un enklask. Ar pezh a voe nac'het outañ. «Ar Republik n'he deus ket ezhomm eus gouizieien pe kimiourien» eme Prezidant an Tribunal.
Broc'h-fured Sina
Broc'h-fured Sina (Melogale moschata) a zo ur bronneg e kerentiad ar mustelideged hag a vev e Sina ha norzh India, Viet-Nam, Laos ha Myanmar. Heñvel eo ouzh ar broc'hed-fured all met gant merkoù gwenn war e vojell. E gavout a reer dreist-holl er pradennoù hag en tuchennoù koadek. Debriñ a ra buzhug hag amprevaned.
An Arvor-Baden
An Arvor-Baden a zo ur gumun eus Breizh e kanton Gwened-2 e departamant ar Mor-Bihan.
Kensonenn ankoue-gargadenn
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn ankoue-gargadenn (saoz.: epiglotto-pharyngeal consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn kendistaget ganti an ankoue hag ar c'hargadenn da lec'hioù distagañ pennañ war un dro, da lâret eo gant an ankoue stok ouzh speurenn a-drek ar c'hargadenn.
Willi Graf
Willi Graf (2 a viz Genver 1918 e Kuchenheim - 12 a viz Here 1943 e München) a oa ur stourmer enepnazi alaman, ezel eus Ar Rozenn Wenn (alamaneg Die Weiße Rose).
Kensonenn ankoue-gargadenn
Enebiet e vez ar c'hensonennoù-mañ diouzh ar c'hensonennoù gargadenn ma stok gwrizienn an teod gant speurenn a-drek ar c'hargadenn hag ivez gant ar c'hensonennoù ankoue ma stok ar c'hrizennoù aritenenn-ankoue (saoz. aryepiglottic fold) ouzh an ankoue.
Un doare kensonenn nevez-dizoloet an hini eo, implijet war a seblant gant an amiseg komzet e Taiwan hag ivez gant an tsezeg komzet e mervent Dagestan.
N'eus arouezenn ispisial ebet gant al lizherenneg fonetikel etrebroadel evit treuzskrivañ ar sonennoù-mañ hag ober a reer peurliesañ gant an arouezennoù ad hoc [ʕ͡ʡ] ha [ʜ͡ħ].
Thomas Campion
Thomas Campion a zo ganet an 12 a viz C'hwevrer 1567 ha mavet ar c'hentañ a viz Meurzh 1620. Sonaozour, barzh ha fizisian e oa.
Thomas Campion a zo ganet e Londrez, graet en deus e studioù e Peterhouse e Cambridge, met ivez en Honourable Society of Gray's Inn 'lec'h m'en deus studiet ar gwir e 1586. Aet eo kuit e 1595 hep bezañ bet galvet. An 10 a viz C'hwevrer 1605 e resev diplom medisinerezh Skol-Veur Caen.
E barzhonegoù a zo bet embannet gant Sir Philip Sidney e-barzh Astrophel and Stella e 1591. Songs of Mourning: Bewailing the Untimely Death of Prince Henry (1613) a zo bet lakaet e sonerezh gant John Cooper. Skrivet en deus barzhonegoù e-leiz, reoù 'zo a c'heller adkavout en ul levr: Observations in the Art of English Poesie (1602) e anv. Burutellad a ra el levr-se ar fed kaout klotennoù er barzhoniezh.
Campion en deus skrivet muioc'h eget kant kanaouenn lud en e Books of Airs, gant an dastummad gentañ (kenskrivet gant Philip Rosseter) e 1601, dastummadoù all a vo er bloavezhioù 1610. Skrivet en deus kalz a vaskaradenn: Lord Hay's Masque c'hoariet e 1607, Somerset Masque ha The Lord's Masque c'hoariet ar wech kentañ e 1613.
E 1615 e embanno ul levr war ar "C'h/Contrepoint", A New Way of Making Fowre Parts in Counterpoint By a Most Familiar and Infallible Rule, bet admoullet e 1660.
Kemeret en deus perzh e-barzh muntr Thomas Overbury, akuitet eo bet da c'houde peogwir en doa roet arc'hant diemskiant.
Thomas Campion a zo marv e Londrez, moarvat gant ar vosenn.
Luc'haj
Ul luc’haj zo ur bodad gerioù pe troioù-lavar stag ouzh ur vicher pe ouzh ur c'hornig-bro bennak. Tud a sav luc’hajoù etrezo evit nompas bezañ komprenet gant tudoù-all : ur seurt yezh kuzh eo ul luc’haj.
Ul luc’haj, koulskoude, n'eo ket ur yezh klok anezhañ ; kentoc'h un ouzhpenn d'ur yezh klok evel ar Brezhoneg, ar Saozneg, ar Galleg, ha kement zo...
Roll al luc’hajoù kavet e Brezhoneg
- Langaj chon
- Langaj kemener
- Lugaj kouter
- Projur
- Tunodo
Dwynwen
Ur santez eus Kembre eo Dwynwen, ha bevañ a rae er, ma varvas war-dro 460. Bep 25 a viz Genver e vez lidet Dydd Santes Dwynwen ("Deiz santez Dwynwen") e Kembre, ma'z eo bet lakaet da santez ar garantez.
Ur varzhoneg kembraek gant John Ceiriog Hughes (1832-1887) a ra meneg eus santez Dwynen ; troet eo bet e brezhoneg gant Anatol ar Braz
Mojenn
Unan eus 24 merc'h ar ri brezhon Brychan a rene e Brycheiniog e oa Dwynwen. Karantez a vage ouzh Maelon Dafodrill, a oa mab d'ur ri all. Dre ma oa ragaozet un dimeziñ all gant he zad avat e nac'has Dwynwen kousket davet Maelon ; savet droug ennañ en he gwallas en ur zegas dezhi "an drougiezh a-wel d'ar bed" kent he dilezel, pa oa-eñ "troet d'ur bloc'had skorn".
Diwar c'hlac'har e tec'has Dwynwen d'ar c'hoadeier ma c'houlennas ouzh Doue he disammañ diouzh he c'harantez ouzh Maelon. Pediñ a eure betek bezañ diviet ken e vanas kousket. Un hunvre a zeuas dezhi : edo oc'h evañ ur remed, met Maelon ivez a evas ivez hag eñ ha treiñ d'ur bloc'had skorn. Goude-se e pedas Dwynwen adarre, evit goulenn tri zra : ma vefe diskornet Maelon ; ma vefe eürus an amourouzien e-pad pell mar karent a-greiz kalon ha ma vefe torret o entan hag o fulor mar re raent ket ; ma chomfe-hi dizimez a-hed he buhez. Roet e voe he goulennoù dezhi, ha da leanez ec'h eas war Enez Mon.
Diwar ar vojenn e voe lakaet da vaeronez an amourouzien e Kembre.
Lec'hanvadur
Diwarni ez eo bet anvet Ynys Llanddwyn ha Porthddwyn war lez ar Menai. Un iliz vihan zo bet savet eno d'ar santez.
En Enez Llanddwyn, tostik da Enez Mon, e weler dismantroù iliz Dwynwen c'hoazh. Eno emañ Feunteun Dwynwen, ma'z eus ur pesk sakr o neuial, ha gantañ e vez diouganet planedenn an amourouzien. Mar berv an dour dirak ar weladennerien o devo karantez ha chañs vad, a gredont.
Er e voe gweladennet an enezenn gant ar barzh kembraek Dafydd ap Gwilym. Hennezh a welas ur skeudenn alaouret en iliz, poltred Dwynwen. Goulenn a reas digant ar santez mont da jubennerez etre eñ ha Morfudd, ar plac'h a felle dezhañ gounit, petra bennak ma oa dimezet Morfudd !
Lid broadel
Abaoe ar bloavezhioù 1960 e vez enoret Santez Dwynwen e Kembre war an ton bras da Zeiz santez Dwynwen (Dydd Santes Dwynwen) d'ar 25 a viz Genver, evel santez an amourouzien ha hini ar garantez, evel ma vez lidet gouel Valentin e broioù zo e miz C'hwevrer. Embannet e vez kartennoù-post, aozet e vez sonadegoù ha baleadegoù er straedoù.
1971
Diwar-benn bloavezh 1971 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1971
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1971
Broc'h-fured Myanmar
Broc'h-fured Myanmar (Melogale personata) a zo ur bronneg bihan eus kerentiad ar mustelideged hag a vev e gevred Azia (reter Nepal hag India, Myanmar, Thailand, Vietnam, Laos, Kambodia ha proviñs Guangdong e Sina). Bevañ a ra er pradennoù hag er c'hoadegoù dreist-holl.
Doareoù pennañ
Unan eus ar pevar spesad a ya d'ober ar genad Melogale eo broc'h-fured Myanmar. An holl anezho a zo tost-tre an eil ouzh egile hag an diforc'hioù pennañ etrezo a sell eus ar roudennoù gwenn war o fenn hag o c'hein.
Er c'hontrol d'ar spesadoù broc'hed all o deus ur c'horf hir ha moan gant pavioù berr. Hir ha begek eo o moj, hag o dremm n'eo ket ken ledan ha hini ar broc'hed arall. Hir ha blevek eo o lost hag o favioù dambalvezek. Ober a reont gant o skilfoù kreñv evit kleuziañ. Muzuliañ a reont 33-44 cm (15 - 23 cm evit al lost) evit 1 - 2 kg.
Gris pe gris-du eo o blevenn gant roudennoù du ha gwenn war ar penn. Ur roudenn wenn ledan a red a-hed o c'hein betek penn o lost. Gwenn eo o gouzoug, o min ha kostezioù o fenn.
Rummatadur
Daou isspesad a zo:
Beaulencourt
Beaulencourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Arondisamant Soignies
Arondisamant Soignies a zo unan eus ar seizh arondisamant eus Proviñs Hainaut.
Istor
Krouet e voe Arondisamant Soignies e 1818, p'edo Belgia e Rouantelezh an Izelvroioù, gant kantonioù Enghien, Le Rœulx ha Soignies, kemeret diwar Arondisamant Mons, ha Kanton Lessines, kemeret diwar Arondisamant Tournai.
Republik Roma
Republik Roma, pe ar Republik roman, a voe savet war-dro 509 kent Jezuz-Krist pa voe skarzhet ar roue etrusk Tarquin le Superbe, gant uhelidi Roma. Padout a reas betek -44, pa voe lazhet Julius Caesar, daoust ma ne voe flastret nemet e -31 gant emgann Actium, ha ne voe ofisiel ar fin anezhi nemet pa voe roet an titl a Augustus da Octavius e -27.
Nursultan Nazarbayev
thumb|right|Nursultan Nazarbayev, luc'hskeudennet e [[Brasília e miz Gwengolo 2020.]] Nursultan Abishuly Nazarbayev (e kazac'heg : Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев, Nûrsûltan Äbîshûlâ Nazarbaye ; e rusianeg : Нурсултан Абишевич Назарбаев, Nursultan Abishyevic Nazarbayev), bet ganet d'ar 6 a viz Gouere 1940 e Chemolgan, republik sokialour Kazac'h, en URSS, eo Prezidant Kazac'hstan abaoe diskar an URSS ha deroù an dizalc'hiezh e 1991. Addilennet eo bet e 1999 (gant 81 % eus ar mouezhioù), e 2005 (gant 91,15 % eus ar mouezhioù), e 2011 (gant 95,5 % eus ar mouezhioù) hag e 2015 (gant 97,5 % eus ar mouezhioù).
Mustela
Mustela zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ ar gaerell, an erminig pe ar pudask.
Republik Roma
Gerdarzh
Ar res publica, ar republik, eo tra ar bobl, an holl.
Mustela
Spesadoù
17 spesad mustelideged zo er genad :
An daou spesad vizon renket er genad Neovison a c'hell bezañ rummataet e Mustela ivez :
Republik Roma
Magistraded ha Sened
Renet e oa Roma gant magistraded dilennet gant an holl geodediz, met evit ur bloavezh hepken. Votet e oa al lezennoù gant an holl geodediz ivez. Ur Sened, tri-c'hant henvagistraded ennañ, a veze i izili anvet gant ar sensored, an uhelañ magistraded. Ne rene ket ar Sened, met e roe alioù a-bouezh bras ha den ne grede chom hep heuliañ anezho dre aon e c'hoarvefe dezhañ darvoudoù fall. Embann a rae ar Sened Senatus-consultum ha ma veze ar republik en argoll e c'hell votiñ un urzh evit ar goñsuled : Caveant consules ne quid detrimenti res publica capiat (Ra ziwallo ar gonsuled na c'hoarvezfe d'ar republik digoll ebet). Ma oa un arvar milourel bras e c'hellfe ar Sened envel un diktator hag ur mestr ar varc'hegiezh evit kondui an armeoù.
Pobl Roma
Ur seurt demokratelezh e oa e Kêr Roma pa veze votet an holl lezennoù gant bodadeg ar Bobl, ar C'homitia tributa (bodadeg ar meuriadoù) e veze graet eus outo. Koulskoude e oa un vodadeg bihan ha ne veze aotreet dibab an izili nemet d'ar re binvidik. Ar C'homitia centuriata-mañ a oa karget envel ar vagistraded uhel. Dre vras e rene aferioù Roma ar re binvidik.
636
Diwar-benn ar bloavezh 636 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 636
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 636
Lebbeke
Lebbeke a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Reter-Flandrez.
Talisker
Talisker zo ur wiski graet en Eilean Sgitheanach (Enez Skye e saozneg).
Doare ar wiski
Un Island Single Malt eo, da lavarout eo ur Single Malt Scotch, graet en enez, e kêriadenn Carbost, en Talisker Distillery, a zo strilherezh nemeti an enez. Graet eo gant ar gompagnunezh United Distillers ha gwerzhet gant Diageo, evel unan eus o dastumad Classic Malts of Scotland.
Brudet eo Talisker abalamour d'ar blaz holen, met dreist-holl taouarc'h, a zo warnañ, goude ma n'eo ket ken taouarc'hek ha re all.
Ar strilherezh
Krouet eo bet e 1830 gant ar vreudeur MacAskill.
Graet e vez wiski single malt :
Ar single malt a servij ivez d'ober blend, wiski mesket: Johnnie Walker, White Horse, ha Drambuie, hini dous.
Ar malt (heiz eginet) implijet a zo blaz an taouarc'h warnañ. Ouzhpenn-se, a-hervez, e red an dour implijet war douaroù taouarc'hek. Alese e teufe ar blaz.
Lennegezh
Talisker a oa unan eus ar wiskioù a gare ar skrivagner Robert Louis Stevenson. « Roue an evajoù » e oa.
Walter Auerbach
Walter Auerbach (22 a viz Gouere 1905 e Hamburg - 23 a viz Meurzh 1975 e Bonn) a oa ur politikour alaman, ezel eus SPD ha stourmer enepnazi. Studiañ a reas al lizhiri alamanek, an istor hag ar sokiologiezh e Hamburg, Freiburg hag e Köln. E zoktorelezh (anvet "Kazetennoù hag emskiant renkad") a dapas kaout e 1929. Ezel e voe eus SPD adalek 1926.
Etre 1930 ha 1933 e labouras evel implijiad-pad en ur sindikad. D'an 2 a viz Mae 1933 e voe toullbac'het. Dont a reas a-benn da dec'hout kuit da Amsterdam d'ar 16 a viz Mae. Eno e labouras evel pennskrivagner ar servij "faskouriezh" e sekretouriezh veur Kevread etrebroadel labourerien an transportoù.
E miz Here 1939 e tivroas d'ar Rouantelezh-Unanet gant e familh. Etre miz Here 1969 ha miz Ebrel 1972 e voe sekretour-stad e ministrerezh kevreadel al labour.
Treuzjenerezh
An dreuzjenerezh, pe treuzidentelezh (saozneg: transidentity) a denn d'an dud o deus un identelezh jener na glot ket gant ar jener a zo bet barnet dezho da vare o ganedigezh. Tud treuzjener a vez graet anezho. Er c'hontrol, an dud a glot o jener gant an hini a zo bet barnet dezho a vez graet tud kizjener anezho.