cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Coco Chanel
Bugaleaj
He zad, Albert Chanel, ur marc'hadour merserezh, en deus bet ur bugel ur bloaz abretoc'h anvet Julia-Berthe gant Jeanne Devolle. Ar c'houplad en em stali e Saumur. N'emaint ket dimezet c'hoazh, ha c'hoant en defe Albert da werzhañ gwin. Da c'hortoz e ra Jeanne micherioù bihan a-bep seurt e-barzh ur gambr e kêr. Dimeziñ a reont e nevez-amzer ar bloaz warlec'h, a-raok en em staliañ en Issoire en un ti bihan. Albert a ya a-lies kuit, ha Jeanne liesoc'h-liesañ da welet he familh. Padout a reas tri bloaz, hag ar c'houplad o deus bremañ 5 bugel : Julia, Gabrielle, Alphonse, Antoinette ha Lucien. Klañv eo Jeanne met n'he deus ket c'hoant en em bareat a-benn mirout he argant. Mervel a ra ar 16 a viz c'hwevrer 1895. Albert ne ouia ket petra ober gant e vugale. Familh Jeanne n'eus ket c'hoant ober war o zro. Erfin, kas a reas Alphone, 10 vloaz, ha Lucien, 6 vloaz, e-barzh un ti-feurm. Gabrielle, oadet bremañ eus 12 vloaz, a zo lec'hiet gant Julia-Berthe, 13 vloaz, hag Antoinette, tost 8 vloaz, e-barzh ti-emzivaded Aubazine. An tri c'hoar ne welas james o zad en-dro, ha hep kaout keloù ebet dioutañ. Chom a reont 7 vloaz en ti-emzivaded, gwisket bemdez gant ar memes sae du. Kas a reas da Gabrielle ur goust evit an traoù simpl-tre.
Deskerezh
D'an 19 a viz Eost 1901, Gabrielle eo 18 vlez. Lec'hiet eo gant he div c'hoar e-barzh ur skol-lojañ, e-lec'h ma adkavont ho moereb Adrienne Chanel, yaouank evelte. Gant sikour ar chanoinezed, kavout a ra Gabrielle hag Adrienne ul labour e straed an horolaj e-barzh ur c'heñwerzh e merzerezh berzh a zoug an ardammez : « E Santez-Mari, soieries-dentelles-rubans ». Lojet emaint a-us ar stal e-barzh ur mansard.
Kaniñ a ra Coco
Gabrielle ha Adrienne o deus en em staliet war vord an Allier a dreuz ar geriadenn. Kregiñ a ra Gabrielle da ganiñ e-barzh ur c'hafe, ha goulennet eo bep noz get an ofisourien. Anvet eo bremañ « Coco », rak kaniñ a ra « Qui qu'a vu Coco dans l'Trocadéro? ». Admiret eo get kalz a baotred yaouank, evel Etienne Balsan, mab ur familh binvidik oc'h ober e servij soudard en 90 vet rejimant troaderien.
Roiñ a ra dour e Vichy
Sikour a ra Etienne Balsan da gas Gabrielle ha Adrienne e Vichy, rak c'hoant he deus honnezh da vont pelloc'h 'barzh he remzad arzourez. Ober a ra kalz a selaouidigezh, hep berzh. Kemer a ra kentelioù kaniñ ha dañsal er davarn, ha engouestlet eo evit roiñ dour a-benn gellout paeañ he frejoù. Tost aze eo ar goañv, ha kemer a ra an diviz da zistreiñ e Moulins. Bevañ a ra Adrienne d'un nebeud kilometradoù eus Moulins, e Sauvigny. Prenet n'eus Balsan tachenn Royallieu, ur manati kozh e kreiz ar c'hoed hag ar blaenoù. Mont a ra Gabrielle da vevañ gantañ. N'eus ket kement a garantez etreze, mes kentoc'h ur vignoniezh bras. Etienne a resev alies bourc'hizien en e di, pe sportourien ar rannvro, bepred embrouget get o maouezed. Gabrielle a zo bepred gwisket simpl-tre, hag evezhiet eo get selloù iskis. Merzet eo get Emilienne d'Alençon, ur gomedianez bras e Paris.
Ur c'habellerezh disheñvel
Ne gar ket Coco chom arwareg. Ober a ra tokoù bihan lakaet izel-tre war he zal. Kejiñ a ra get Boy Capel e 1908 er Pyreneoù. Kalonekaat a ra Coco da werzhañ he zokoù, ha Gabrielle a stalia ur stal-labour c'habellerezh e Paris, boulouard Malesherbes. Labourat a ra get Adrienne hag he c'hoar Antoinette, o paouez da vont kuit eus ti-lojañ Moulins.
Krogamant ur remzad bras
Bevañ a ra Coco get Boy Capel e-barzh un ranndi bras. Finansiñ a ra dezhi ul lec'h evit ur saloñs kabellerezh anvet « Chanel Modes ». En hañv 1913, Boy Capel, a feurm dezhi ur stal e Dauville. Hennezh a zo anvet « Gabrielle Chanel ». Berzh he deus dija, hag e 1912 e kroua tokoù ur pezh c'hoari eus Maupassant. Daou vlez diwezhatoc'h, deskiñ a ra emañ he c'hoar vras Julia-Berthe marv gant ar c'hleñved sec'h.
Coco e-pad ar brezel
An 2 a viz Eost 1914 emañ disklêriet ar brezel da V/Bro C'hall get an Alamaned. Tost 31 vlez emañ Gabrielle. Darbariñ a ra Gabrielle saroioù gwenn hag aes da glañvdiourezed-zo. E 1915 e tigor Chanel un ti-bras nevez. Staliañ a ra du-se he stal-labour, ur stal hag he apartamantoù prevez. Dont a raio da vout he c'hentañ ti-gwriad. E diskar-amzer ar vlez da-heul, kinnig a ra he kentañ dastumadeg. 32 vlez eo. An danvez a vank e 1915, hag implijout a ra Coco ar jersey, un danvez betek-hen implijet nemet evit dilhadoù sport pe gouronkañ ar baotred. Diouzhtu a vez prenet he zilhad nevez e jersey. E 1918 he deus coco kalz a berzh, implij a ra muioc'h evit 300 micherourezed, gellet a ra erfin distaolañ Boy Capel.
Glac'har
Ret eo da Boy Capel kaout ur gwreg. Mezhekae eo Coco. Karout a reas anezhañ betek un nozvezh, an 22 a viz kerzu 1919, pa zeskas da 4 e mintin e oa bet lazhet Boy Capel war an hent. «En ur goll Capel, kollet m'eus pep-tra », a anzavas Coco 50 vlez diwezhatoc'h. Glac'haret, labourat a ra evel biskoazh. Kreskiñ a ra c'hoazh ar berzh eviti. E dibenn ar blez 1920, Antoinette, dimezet abaoe un nebeud mizioù, a varv d'he zro e Buenos Aires ag ar grip Spagnolek. En em serriñ a ra Coco e-barzh he zi bras. Diwezhatoc'h, en hañv o tont a grog Coco da vont kuit ag he vuhez serret. E 1912 e Paris, e-tal ar blas Vendôme a stag Coco an niverenn 27, 29 ha 3, ha ar straed Cambon. Krouañ a ra saeoù get tresoù slav p'he deus un darempred amourous get an Duk Bras Pavlovitch eus Rusia, un den e arlu, niz an tsar Nikolas II.
Green
Green zo ur ger saoznek hag a dalv kement ha glas pe gwer, hag a gaver ivez en anvioù-lec'hioù hag en anvioù tud.
Coco Chanel
N°5
Ernest Beaux a ginnig da Coco meur a front. Daou rummad a zo a standilhon niverennet eus 1 da 5 ha eus 20 da 24. Choajiñ a ra Gabrielle da gentañ an n°22, mes choajiñ a ra an hini 5 a-benn skeudenniñ he dastumadeg. Dont a ra buan da vout ur best-seller. Ar Brezel a zo disklêriet an 3 a viz Gwengolo 1939, goude berzh bras « Reolenn ar c'hoari ».
Tout he micherourezed en em stalio e tioù arall pe a savo o hini, evel Lucia Boutet. N'eus nemet ar stal c'hwezh-vat ha reizhoù a chom digor. E 1940 en em c'houlli Paris. Mont a ra Coco da Cèrbères e-tal Pau. Ur c'hastell he deus du-se, prenet e 1926 evit he niz André. Adwelout a ra du-se Etienne Balsan, kozh. Goude an arsav-brezel, sinet an 22 a viz Even 1940 e tistro Gabrielle da Paris. Bevañ a ra istorioù karantez sekred get Hand Gunther Von Dincklage, un diplomat Alaman. A-drugarez da sikour An Duk eus Westminster ha Churchill, n'he deus ket a gudennoù d'an dieubidigezh. Mont a ra kuit Gabrielle goude fin ar brezel. En em staliañ a ra e-barzh ostalerioù bras ha sioul e Bro Suis. Beajiñ a ra er Pausa, Londrez ha Venizia. Soñjal a ra skrivañ he envorennoù. Meur a levr a vo embannet, dreist-holl goude he marv. Mervel a reas an Duk eus Westminster e 1953. Gwerzhañ a reas Coco La Pausa.
An distro
Kalonekaet eo Gabrielle evit digeriñ en-dro stal-labour ar straed Cambon. Adkavout a ra Gabrielle micherourezed kozh, ha konsantiñ a reont holl da zont en-dro. Buan, kregiñ a ra an holl da labourat evit Chanel. Maleruzamant he c'hentañ dastumadeg abaoe he zistro na blij ket d'ar publik. Goude-se, lakaat a ra 2 vlez da lakat tailhoù war ur chupenn bihan Chanel anavezet-tre. Kas a reas ur berzh nevez bras meurbet get an Amerikaned, heuliet get an Europeaniz. Resev a ra e 1957 an Neiman Marcus Award e Dallas, evit « Krouerez ar muiañ adster ag an XX vet kantved ». E 1965, p'emañ Coco 82 vlez, ar mini-vrozh n'eus berzh e Paris. Nac'han a ra Coco da verrat he vrozhioù, lârout a ra emañ vil ar glinoù.
Mont a ra kuit Coco, chom a ra Chanel
Kregiñ a ra ar bloavezh 1971. An 10 a viz Geñver, kemeret eo Coco ag ur falladenn. Mervel a ra en he c'hambr er Ritz, oadet eus 87 vlez.
Gildas Mahé
Loreadeg
Kemeret en deus perzh e meur a redadeg.
A-raok eo bet kampion:
Kastell Chenonceau
Savet e voe gant Katherine Briçonnet (skrivet ivez Catherine), marvet e miz Du 1526, pried da Thomas Bohier a oa jeneral an arc'hant gant ar rouaned Charlez VIII, Loeiz XII, ha Frañsez Iañ, ha dre-se pinvidik evel ar mor.
Bae Sain Ffraid
Bae Sain Ffraid (Sant Brides Bay e saozneg) zo ur bae en arvor mervent Kembre, e Sir Benfro. Bevennet eo gant Ynys Dewi en hanternoz, hag Enez Skomer ha beg-douar Marloes er c'hreisteiz. Emañ aodoù ar bae a-bezh e-barzh Park Broadel Arvor Penfro, gant meur a aod-traezh brav en o zouez.
Mende (disheñvelout)
Mende zo anv meur a dra.
Bae Sain Ffraid
Emañ ar c'hêriadennoù-mañ en arvor ar bae (eus ar c'hreisteiz d'an hanternoz) :
Tyddewi, goude ma n'emañ ket war bord ar mor, n'emañ ket gwall bell diouzh Bae Sain Ffraid, en hanternoz ar c'horn-bro.
Borgo San Martino
Borgo San Martino (Borgh-San-Martin e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Puig
<HR noShade> Puig [put͡ʃ] zo ur ger katalanek evit ur menez bihan, hag ur ger a vez kavet stank e lec'hanvadurezh Katalonia. Un anv-tiegezh ez eo ivez.
Menezioù
E Mallorca e vez graet puig eus tost kement menez zo en enez.
Yezhoniezh
An Normes del Puig zo un doare da skrivañ yezh ar País Valencià, disheñvel diouzh hini ar c'hatalaneg.
Glas
Glas zo ur ger brezhonek, kembraek ha gouezelek, hag a denn d'al liv glas, hag a gaver en anvioù tud koulz hag en anvioù-lec'h.
Oberennoù
thumb|right|Golo romant Per Denez.
Kanton Istre-Su
Kanton Istre-Su a oa ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Bouches-du-Rhône hag er rannvro Provence-Alpes-Côte d'Azur.
Kumunioù
Kanton Istre-Su a ya 3 c'humun d'ober anezhañ:
Oposom gloanek Derby
Oposom gloanek Derby (Caluromys derbianus) zo ur bronneg godellek a vev en Amerika (Mec'hiko, Belize, Guatemala, Honduras, Nicaragua, Costa Rica, Panama, Kolombia, Ecuador).
thumb|left|250px|Tiriad oposom gloanek Derby
Emgann Chemin des Dames
Emgann Chemin des Dames a zo un emgann ag ar Brezel-bed kentañ etre al Lu gall hag al Lu alaman ma klaskas ar C'hallaoued terriñ an talbenn alaman d'ar 16 a viz Ebrel 1917.
An dachenn emgann
An dachenn emgann a oa ur skudell mein-raz. An Alamanted a oa eno abaoe miz Gwengolo 1914, amzer o devoa bet da brientiñ ha da doullañ an dachenn (Mougev an aerouant) pe da adimplij ar mengleuzioù. Ouzhpenn da-se o devoa bet toullet ribouloù etre al linennoù kentañ war an talbenn hag an adreñv, evit difenn kement-se e oa bet ouzhpennet toulloù mindrailherezioù e-leizh.
Abaoe staliadur an Alamanted ha bountadennoù-meur ar bloavezh 1915 e oa deuet da vezañ un dachenn sioul. An Alamanted a oa staliet war linenn ar c'hriboù, ar C'hallaoued war an diribin.
Borgo
Borgo zo un anv-lec'h italianekhag a dalvez kement ha "bourc'h" war ar maez, pe "rakkêr" ur gêr vras.
Perfedd (Ceredigion)
Perfedd a oa ur c'hombod gwechall e Kembre, e hanternoz Rouantelezh Ceredigion. Un tamm eus kantrev Penweddig e oa, asambles gant kombodoù Genau'r Glyn ha Creuddyn.
En em astenn a rae etre Genau'r Glyn, en hanternoz d'an Afon Clarach, ha Creuddyn er c'hreisteiz, o stummañ "kreiz" (perfedd) kantrev Penweddig. Er reter edo kantrevoù Cyfeiliog hag Arwystli e Rouantelezh Powys, en tu all da venezioù Elenydd.
Kêr greiz ar c'hombod e oa Aberystwyth, kresket e-kichen ar greizenn relijiel a oa eus Llanbadarn Fawr. E-kreiz ar vro ivez edo kreñvlec'h Pen Dinas, tost d'an aod.
The Bridge 2017
The Bridge 2017 eo ar redadeg treuzatlantel etre ar mordreizher Queen Mary 2 ha peder bag lieskouc'h bras, adalek Pont Sant-Nazer (d'ar 25 a viz Even) betek Pont Verrazano e New York (d'ar 1 a viz Gouere).
Greene
Greene' zo un anv-tiegezh hag anv-lec'h saoznek.
The Bridge 2017
Sturiet eo ar bigi evel-henn:
Aozet eo bet ar redadeg gant ar bageer Damien Grimont (Record SNSM, Solidaire du Chocolat) evit lidañ dilestradeg ar Sammies, ar soudarded stadunanat erruet e Bro-C'hall e 1917.
Tadcaster
Tadcaster zo ur gêr vihan hag ur barrez keodedel eus Bro-Saoz e North Yorkshire.
Douaroniezh
War ar stêr Wharfe
Anv
Hervez Rivet & Smith, ar stumm roet gant Ravenna a zo fazius. Dont a ra eus ul luzierezh / kammgemeradenn etre CAMBODUNUM ha CALCARIA, anvioù stok an eil ouzh egile war ur gartenn.
Talvoudegezh Calcaria : maengleuz maen-raz.
Tadcaster
cf E. Ekwall : Tada 1066 ASC; Tatecastre DB; 1227 FF; Tathecastre c 1150 BM; Tadecastre 1212 RBE, 1218 FF.
Talvoudegezh : Tata's Ceaster = kreñvlec'h roman dindan un anv den Tada, Tade, Tata.
Memes tra evit A.D Mills
Ilham Aliyev
Ilham Aliyev (en azeri: İlham Heydər oğlu Əliyev) zo ur politikour ha prezidant Azerbaidjan abaoe 2003. Mab eo d'ar prezidant kent Heydar Aliyev.
Ganet eo Ilham Aliyev d'ar 24 a viz Kerzu 1961 e Bakou. D'ar 4 a viz Eost 2003 e voe anvet da gentañ Ministr Azerbaidjan gant e dad. E miz Here 2003 e voe dilennet da brezidant daoust d'ar c'hlemmoù koulz er vro hag en estrenvro ouzh amreizhder an dilennadeg. Addilennet e oa bet d'ar 15 a viz Here 2008. Addilennet e 2013 gant 80% eus ar mouezhioù evit pemp bloavezh ouzhpenn, met douetañs bras a zo war reizhded an disoc'h-mañ.
Strizh-mor Bass
thumb|Strizh-mor Bass e glas Strizh-mor Bass zo ur strizh-mor etre Aostralia ha Tasmania. Dont a ra e anv diouzh hini George Bass, ur surjian hag ergerzher saoz a dreuzas anezhañ e 1798.
War-dro 300 km hirder zo dezhañ.
Andokides
Andokides (war-dro -440- war-dro -390) pe Ἀνδοκίδης / Andokídês e gregach, a oa ur prezeger gresian, unan eus Prezegerien Attika.
Anaout a reer e oberenn anavezet dindan an anv latin De mysteriis, a oa Περὶ τῶν μυστηρίων / Perì tô̄n mustèríōn e gregach.
E vuhez
Ganet e oa en Aten war-dro -440. Mab e oa da Leogoras, en un tiegezh a ouenn uhel, a lavare dont eus an haroz Odysseüs hag an doue Hermes. Daremprediñ a rae ar yaouankizoù pinvidik evel Alkibiades.
Krediñ a reer e voe kaset da gannad meur a wech, da vroioù evel Thessalia, Makedonia, Molossia, Thesprotia, Italia ha Sikilia.
Oberennoù
Darnoù eus e oberennoù a c'haller lenn an droidigezh saoznek anezhe el lec'hienn saoznek Perseüs:
Kilpenn
Ar c'hilpenn eo tu a-dreñv ar gouzoug, rann izelañ ar c'hlopenn, e diadreñv ar penn, a-us d'ar choug.
Poan a vez er c'hilpenn a-wechoù pa vez reut, komz a reer neuze eus pengamm.
E broioù zo, evel e Japan, e vez roet un dalvoudegezh erotek d'ar c'hilpenn.
Toullañ
Toullañ ar c'hilpenn a blij da lod.
Bertrand d'Argentré
thumb|dehou|Poltred Bertrand d'Argentré (stamp). Bertrand d'Argentré, bet ganet d'an 19 a viz Mae 1519 e Gwitreg hag aet da Anaon d'an 13 a viz C'hwevrer 1590 e Torigneg (en Il-ha-Gwilen a-vremañ), e kastell Tizé, a oa ur gwiraour breizhat, brudet ivez evel istorour. E-barzh Vie de Bertrand d'Argentré, jurisconsulte et historien breton en devoa skrivet Daniel-Louis Miorcec de Kerdanet (doktor war ar Gwir hag alvokad dirak al Lez) e 1820 : “La Bretagne avait déjà produit de grands jurisconsul- tes : le patron des avocats, le bienheureux Saint-Yves; Henri Bohic ; Eguiner Baron, et François Duaren. Après eux parut BERTRAND D'ARGENTRÉ, lieutenant- général, ou grand senéchal de Rennes.”
E vuhez
Mab e oa da bPierre d'Argentré (anvet da senesal Roazhon gant ar roue gall Frañsez I e 1525) ha da Jeanne Hagommatz, hag eñ bet ganet d'ar memes deiziad evel an hini ma oa aet da Anaon e 1303 ur gwiraour mil vrudet all, Erwan Helouri e anv. A-gevret gant e gendiskibl Noël du Fail ez eas war e studi da skol-veur Bourjez, brudet da vezañ an hini wellañ en Europa a-bezh d'ar mare-se. Kerkent ha distroet en e familh da-heul e amzer studi en devoa kroget da studiañ al Lizhiri hag an Istor, en ur bleustriñ war ar Varzhoniezh ivez, a-hervez. D'an 1 a viz Du 1542, hag eñ oadet a dri bloaz warn-ugent, en devoa peurechuet an droidigezh latin eus Compillation des cronicques et ystoires des Bretons, bet savet e 1480 gant Pierre Le Baud, e c'houreontr. Diwar neuze e tonaas e ouiziegezhioù war ar wiraouriezh betek dont da vezañ unan eus barrekañ gwiraourien e gantved. E 1546 pe 1547 e treuzkasas e dad e garg a senesal dezhañ, a-raok mont da Anaon e Roazhon d'an 19 a viz C'hwevrer 1548.
E 1549 e timezas da Jacquemine de Litré, bet ganet c'hwec'h bugel dezhe :
Pa oa bet bodet Stadoù Breizh e Ploermael d'ar 15 a viz Here 1580 e oa bet dibabet da gas Kustum Breizh nevez da benn, a-gevret gant pevar c'homiser all : Nicolas Alixant, Pierre Brullon, René de Bourgneuf ha Bertrand Glé.
Adalek 1566 betek 1584 ec'h embannas un toullad mat a oberennoù diwar-benn Gustum Breizh, Aitiologie titl an hini diwezhañ bet embannet war ar Gwir kozh eus Breizh gantañ en e vev. Da c'houde, diwar goulenn Stadoù Breizh, ez eas ouzh ar stern da skrivañ Istor ar broviñs o kemer skouer digant an tamm labour bet kaset da benn gant Pierre Le Baud kent. En ur ober tri bloavezh e oa bet peurechuet an oberenn-mañ, moullet e Roazhon ha kinniget d'an teir urzh bodet e Gwened e miz Kerzu 1582. Padal, dre ma ne oa ket d'Argentré gwall laouen gant e labour, reizhañ a reas anezhañ hag advoulañ e Pariz e 1588. Kerkent ha deuet e-maez e rankas gouzañv prezegennoù-tamall taer Jacques de la Guesle (pennprokulor Parlamant Pariz) a gave dezhañ en devoa d'Argentré silet fedoù a-enep bri hor roueed, ar rouantelezh hag an anv gallek en e skridoù. Seziz a voe lakaet war al levr en abeg ma oa her, gwallus hag a-enep da beoc'h ar rouantelezh. E gwirionez e oa rebechet d'e oberour mont a-du gant Philippe-Emmanuel de Lorraine, dug Mercoeur hag unan eus pennoù-bras ar C'hevre Katolik. Dilezel a reas e garg ha, forbannet eus Roazhon, ez eas da glask repu da gastell e vignon Mathurin Bouan e-lec'h ma varvas gant ar glac'har. Douaret e oa bet er chapel en traoñ da iliz ar Gordennerien e Roazhon d'ar 17 a viz C'hwevrer 1590.
Pont-d'Ouilly
Pont-d’Ouilly a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. left|thumb|Ar gêriadenn hag ar pont dreist d'an [[Orne (stêr)|Orne]]
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|Iliz katolik Sant Yann-Vadezour en Ouilly-le-Basset
Dezougen
left|thumb|Ar porzh-houarn
SheBelieves Cup
Ar SheBelieves Cup zo un tournamant mell-droad merc'hed dre bedadenn dalc'het bep bloaz e miz Meurzh e Stadoù-Unanet Amerika.
Batailhon Etrebroadel an Dieubidigezh
Savet e oa bet Batailhon Etrebroadel an Dieubidigezh d'an 10 a viz Even 2015 e Serê Kaniyê (Ras al-Ayn). Awen ar bezen a zo deuet diwar hini ar Brigadennoù etrebroadel e-pad Brezel diabarzh Spagn (1936-1939). Meur a ideologiezh a gaver e-touez ar strolladoù stourmerien (Marksouriezh-leninouriezh, Hoxhaierezh, Maoouriezh, hag anarkouriezh).
Priñselezh Calenberg
Priñselezh Calenberg  a oa ur briñselezh en Impalaeriezh santel roman german a oa deuet da vout Priñselezh Hannover pa voe unanet gant Priñselezh Lüneburg-Celle en 1705. Dont a ra an anv eus Kastell Calenberg a zo e Pattensen, ma oa ar gêr-benn betek e 1636, 13 km er c'hornôg da Hildesheim. Goude-se eo kêr Hannover an hini a voe kêr-benn.
Batailhon Etrebroadel an Dieubidigezh
Skourroù pennañ
Batailhon Etrebroadel an Dieubidigezh a zo savet gant stourmerien armet lies eus an tu kleiz pellañ (kavout a reer ivez hiniennoù distag diouzh ar strolladoù politikel). Darn eus ar strolladoù-se a oa liammet pe bet o stourm gant Unvezhioù difenn ar bobl a-raok ma vefe krouet an aozadur bras e stumm ur batailhon.
Marksist-Leninist Komünist Partisi
Ar Marksist-Leninist Komünist Partisi (turkeg: Marksist-Leninist Komünist Partisi, berraet en MLKP) zo ur strollad komunour kuzh Hoxhaour eus Turkia. Stoumerien an MLKP a oa bet kaset da Siria da reiñ harp da Unvezhioù difenn ar bobl abaoe 2012. Stourmerien an MLKP o deus harpet ivez ar Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK) e norzh Irak evit difenn ar vinorelezh Yezidi lazhadeget gant Daech e Sinjar. E miz Ebrel 2015 e voe embannet krouidigezh ul lec'h gourdoniñ milourel MLKP er zonenn suj d'ar PKK e Kurdistan Irak. E miz Meurzh 2015 ur vaouez alaman a 19 vloaz, Ivana Hoffmann, a voe lazhet o stourm a-enep Daech e-pad Emgann Tell Tamer. An trede stourmer kornôgel e oa o vervel met ar c'hentañ stourmerez eus ar C'hornôg o stourm gant Unvezhioù difenn ar bobl. Skourr stourmerezed an MLKP, Komünist Kadın Örgütü, a gemer perzh er stourmadennoù. An MLKP a zo bet diazez pa voe savet Batailhon Etrebroadel an Dieubidigezh.
Priñselezh Calenberg
Istor
C'hoarvezout a rae ar briñselezh, renet gant un dug, eus rannidigezh dugelezh Braunschweig-Lüneburg.
Ne voe ket eus ar briñselezh ken pa voe krouet rouantelezh Hannover en 1803.
Batailhon Etrebroadel an Dieubidigezh
TKP/ML TİKKO
Arme Dieubidigezh Labourerien ha Peizanted Turkia (turkeg: Türkiye İşci ve Köylü Kurtuluş Ordusu, berraet e TİKKO) zo skourr milourel an Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist, berraet e TKP/ML). Un aozadur emsaverien maoour eus Turkia ez eo. D'ar 25 a viz Meurzh 2016 penn lec'h an TKP/ML TİKKO e Serêkaniyê a oa bet taget gant ur vombezenn moto. Daou zen a oa bet gloazet un tammig hag ar savadurioù ne oant ket bet distrujet kalz. Tapet ez eus bet daou zen a vez dalc'het gant an Asayiş.
Birleşik Özgürlük Güçleri
Nerzhioù Unvan an Dieubidigezh (turkeg: Birleşik Özgürlük Güçleri, pe BÖG), awenet gant ar Brigadennoù etrebroadel eus Brezel diabarzh Spagn (1936-1939). Savet e oant bet e miz Kerzu 2014 e kêr Kobanî evel un aozadur stourmerien estren eus an tu kleiz pellañ sokialourien hag anarkourien reveulzier. Ar strolladoù stourm pennañ evel an MLKP a nac'has kemer perzh. Ar BÖG ha strolladoù all a gemeras perzh memestra e savidigezh Batailhon Etrebroadel an Dieubidigezh. Ur skourr maouezed a zo d'ar BÖG anvet "Nerzhioù Dieubidigezh ar Maouezed" (turkeg: Kadın Özgürlük Gücü). Ar BÖG a vez lakaet war-raok evel strollad pennañ Batailhon Etrebroadel an Dieubidigezh. Rannet eo ar BOG e meur a luskad.
Reconstrucción Comunista
Adsavidigezh Komunour (Spagnoleg: Reconstrucción Comunista, berraet e RC) zo ur strollad Marksour-Leninour eus Bro Spagn. Implijet e vez ur banniel eus an Eil Republik spagnol ganto. An RC a zo liammet don gant an MLKP an izili a vez o vrezeliañ e strolladoù stourm an MLKP, memes e Sinjar. Daou ezel eus ar strollad a zo bet harzet gant ar polis pa oant o tistreiñ da Vro Spagn. Rebechet e oa dezho bezañ bet kemeret perzh en ur stourm armet er-maez eus Bro Spagn hep asant ar gouarnamant. Rebechet ez eus bet dezho ivez lakaet en dañjer interestoù Bro Spagn en ur vezañ ezel eus strolladoù o stourm a-enep Daech memes ma'z eo lakaet ar strollad-se da strollad sponterezh gant an aozadurioù etrevroadel.
E miz Genver 2016, eizh keodedour spagnol hag un Turk a zo harzet e Bro Spagn. Hervez kemennadenn Ministr ar surentez "The detained, in collaboration with other individuals residing in various European countries, were providing the necessary infrastructure for displaced people to travel abroad and to finally integrate in the ranks of the Peoples' Protection Units (YPG) or one of the armed wings of the organization" Ouzhpennet e oa bet gantañ e oa darn eus an dud harzet izili eus ar strollad 'Reconstrucción Comunista'
Arondisamant Orlhac
Arondisamant Orlhac a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Cantal hag e rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.
Bozon Higgs
Bozon Higgs a zo rannigoù elfennel. E 1964 e oa bet kinniget e oa anezhe gant Gerry Guralnik, C.R. Hagen, Tom Kibble, , , Robert Brout, François Englert ha diouzh an tu all gant Peter Higgs e-unan. Embann a reas hemañ e vartezeadenn un tamm diwezhatoc'h. Evel ma ne c'houlenne ket ar fizikour skos-se bezañ lakaet da gaver ar bozon e voe reishoc'h ober eus ar rannigoù-se « bozon BEH », evit Brout, Englert ha Higgs. Ur vartezeadenn n'eo ken evit c'hoazh : n'int ket bet kavet betek bremañ. Met d'ar 4 a viz Gouere 2012 e oa bet embannet gant ar CERN e oa bet kavet rannigoù elfennel nevez hag e oa 99,9999% a ziarvar e oa Bozon Higgs.
Arondisamant Mauriac
Arondisamant Mauriac a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Cantal hag e rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.
Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Mauriac e 6 kanton hag e 55 kumun :
C'honsou
C'honsou, « ar Beajer », eo doue al Loar e mitologiezh Henegipt.
En deroù e oa un doue eus al Loar a stourme a-enep nerzhioù an deñvalijenn gant ar faraon.
Diwezhatoc'h e teuas da vezañ ezel eus Triadenn Teba, evel mab an doue Amon hag an doueez Mout, ma oa un doue eus an dial reizhwir.
Taolennet e vez dindan neuz un den yaouank pe ur bugel, gantañ ur blezenn ouzh e benn, evel bugale ar rouaned pe an doueed (gwelet da skouer Harpokrates), ur valzamegenn pe un doue penn ur falc'hun dezhañ, kant al loar gantañ war e benn a-us d'ur c'hresk Loar.
Roudour (disheñvelout)
P'eo ar roudour un elfenn douaroniel a c'hell bezañ (pe a veze) gwelet e meur a lec'h e kaver :
Joséphine Pencalet
Joséphine Pencalet, ganet d'an 18 a viz Eost 1886 hag aet d'an anaon d'an 13 a viz Gouere 1972 e Douarnenez, a oa ur vicherourez vreizhat. Kemer a reas perzh en emsavadeg ar pennoù-sardin e Douarnenez e 1924 ha dilennet e voe e kuzul-kêr Douarnenez war listenn ar Strollad Komunour e 1925.
Roudour (disheñvelout)
Kavet e vez al lec'hanv el liester ivez : Ar Roudouroù (anv karter stad-kêr Gwengamp)
Joséphine Pencalet
Nullet e voe he dilennadur 6 miz a-c'houde, e miz Du 1925, gant Kuzul-stad Frañs dre ma ne c'halle ket ar merc'hed na votiñ na bezañ dilennet er Stad C'hall d'ar mare-se. Ar vaouez kentañ dilennet en ur c'huzul-kêr e Breizh hag e Frañs e voe Joséphine Pencalet.
Donna di Scalotta
Donna di Scalotta zo ur gontadenn italianek, a vije eus an. En e oa meneget en un dastumad danevelloù, embannet e Milano e 1804, hag a zegouezhas dindan daoulagad ar barzh saoz Alfred Tennyson.
Diwar-se, a-hervez, eo e skrivas The Lady of Shallot, diazezet war mojenn Elaine of Astolat, a zo kaoz anezhi ivez er romant saoznek Le Morte d'Arthur, gant Thomas Malory er.
Denis de la Barde
Denis de la Barde (c. 1600 – ) zo bet anvet da eskob Sant-Brieg d'an, kouzoumennet d'ar ha sakret d'ar  gant e eontr, arc'heskob Teurgn, en iliz Maria-lid e Pariz.
Er bloaz 1643, dirak Breujoù Breizh bodet e Gwened, e tisplegas prezegenn-gañv Armand Jean du Plessis de Richelieu, kardinal Richelieu]] (1585-1642).
Er bloaz 1644 e tiazezas kloerdi Sant-Brieg, a roas da veleien Urzh al Lazaristed eus Breuriezh ar Mision ; goude e dremenvan hepken e voe echuet al labourioù.
Graet en eus ivez adsevel en doare klasek ostaliri Bellescize, lojeiz eskibien Sant-Brieg.
Ròcabruna
Ròcabruna zo un anv-lec'h okitanek.
Arondisamant Sant-Flor
Arondisamant Sant-Flor a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Cantal hag e rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.
Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Sant-Flor e 9 c'hanton hag e 109 c'humun :
Montaldo
Montaldo zo anv meur a lec'h ha meur a zen en Italia.
Rabod
Ur benveg-dorn eo ar rabod, a implijer evit labourat ar prenn : e blaenaat, e voanaat, e c'haraniñ pe c'hoazh e stummañ. Gant ar gilvizien e vez implijet er sevel-tiez, ar vunuzerien a ra gantañ da fardañ traoù e prenn, ha heptañ ne c'hallje ket ar c'hloestrourien ober pezhioù-arrebeuri. Ar gizellerien ivez a labour gant rabodoù a-wezhioù.
Kumuniezh kumunioù Bro Maen ar Boudiged
Kumuniezh kumunioù Bro Maen ar Boudiged a zo un etrekumuniezh e gevred departamant an Il-ha-Gwilen e Breizh. E Rester emañ ar sez. He frezidant zo Luc Gallard, maer Koem, abaoe 2014.
Danevelloù Guy de Maupassant
Setu amañ roll danevelloù ar skrivagner gallek Guy de Maupassant renket hervez ar bloavezhioù ma voent embannet er c'hazetennoù. Goude-se e voe adembannet ar pep muiañ e dastumadoù. Goude marv an oberour e voe embannet ivez tri dastumad dalif.
Rabod
Istor
Da heul Oadvezh ar Maen ha hini an arem en Istor e voe Oadvezh an houarn adalek 1100 k.J.K., ha da neuze e voe ijinet ar rabodoù dre sankañ ul lavnenn houarn a-veskell en ur bloc'had koad en ur lezel un tamm anezhi da fourchadiñ en traoñ. Gant ur morzhol, ur maen, un tamm koad all pe gant seul an dorn e veze reizhet hirder an tamm eus al lavnenn a oa er-maez. Goude-se e veze dalc'het start gant un ibil koad. Heñvel eo neuz ar rabodoù hiziv an deiz, petra bennak ma 'z eus bet kemmoù en doare d'o fardañ. Er Reter-Nesañ e voe ar rabodoù kentañ moarvat ; e bezioù Henegipt e voe dizoloet tammoù koad a oa bet rimiet dre un doare bennak, marteze ur rabod savet diwar un tamm prenn staget ouzh un c'heladur. En Azia hag en Europa ez eus bet kavet rabodoù, hag e dismantroù Pompei eo bet kavet ar re goshañ a zo anavezet ; e Köln e voe dizouaret unan a oa en arem penn-da-benn e-lec'h koad E Bro-Saoz e voe kavet ur rabod roman a servije da ober mouladurioù. Goude ar Brezel-diabarzh (1865) ez ijinas an Amerikan Leonard Bailey ur skalfad rabodoù en houarn ; gwerzhañ a reas ar brevedoù d'ar gompagnunezh Stanley Rule & Level a fard binvioù hiziv an deiz c'hoazh. Gwellaet e voe rabodoù Bailey gant Stanley betek ma teujont da vezañ patrom ar rabodoù all.
Kumuniezh kumunioù Bro Maen ar Boudiged
Ar c'humunioù
Abaoe ar 1añ a viz Genver 2014 ez eus c'hwezek kumun enni.
Rabod
Istor
A-drugarez d'an Dispac'h greantel e voe savet mekanikoù bras anvet raboderezioù. Er bloavezh 1918 e voe graet ur rabod-dorn kaset dre aer, gant ul lavnenn a droe da 8000-15000 tro/mn : un den hepken gant ar benveg-se gantañ en he zorn a c'halle ober labour pemzek den all gant o rabodoù giz kozh.
Deskrivadur
E koad pe botin eo ar rabodoù-dorn a-vremañ ; lod zo en arem, a zo pounneroc'h ha na vergl ket.
Doareoù rabodoù
Dre vras e renker ar rabotoù e daou rumm : ar rabodoù-treuz a c'haller derc'hel e boz an dorn, hag ar rabodoù-eskemmer a implijer gant an daouarn war un daol-labour. Rabodoù-tredan a c'heller implijout gant un dorn hepken ivez zo e gwerzh bremañ.
Rabodoù-treuz
Damheñvel an eil re ouzh ar re all eo ar rabodoù-treuz da geñver ment, pouez, neuz ha korfadur : dre al lavnenn e tiforc'her etrezo. Bihan a-walc'h int evit bezañ dalc'het e boz un dorn. N'eus diskolper ebet dezho. Serroc'h eget hini ar rabodoù bras eo korn al lavnenn, ha war-du al laez eo troet he beskell.
Ijinet e oant bet gant Stanley abalamour ma c'houlenne ar gilvizien ur rabod bihan da labourat a-dreuz gwiad ar prenn (a vo gwelet pelloc'h), evit rimiañ pennoù ur planken da skouer pe, hervez an hengoun amerikan, evit tennañ merkoù torgontilli a-ziwar taolioù-labour ar gigerien, a veze savet a-dreuz gwiad peurliesañ evit ma vijent solutoc'h. Da rimiañ pennoù ar plenk e servijont c'hoazh, ha da beurgempenn pezhioùigoù prenn a-benn m'o devije ar vent rekis, da plaenaat skoulmoù, da zizremmiñ kornioù ha zoken da skarzhañ roudennoù peg a-ziwar un tamm koad. Un divrazer a reer e brezhoneg eus ur rabod-treuz a implijer evit labourat a-dreuz gwiad ar prenn.
Rabodoù-eskemmer
Perzh pennañ ar rabodoù-eskemmer eo o lavnenn sanket gant ar veskell troet war-du an traoñ ha stag ouzh un diskolper.
Dre o anv e ouzer a-douez ar rabodoù-eskemmer da petra e servij ar benveg-mañ-benveg. Leonard Bailey en devoa renket e rabodoù houarn dre niverennoù a glote gant o ment hag o implij ; padet he deus ar reizhiad-se betek bremañ : zoken pa zisoñjer an implij e kounaer an niverenn, a zo heñvel daoust ha peseurt oberour e vije. Rabodoù-eskemmer a bep seurt ment zo, eus ar rabod-biz a lakaer e penn ur biz da gempenn pezhioù munut-munut, an ansell a implijer evit kleuziañ garanoù, ar rimier da flouraat ar prenn, ar rabod-bras evit divrazañ gorread ur planken betek ar gale a zo ur rabod dalc'het gant daou zen.
Bez' ez eus rabodoù koad graet diwar ur bloc'had prenn hag ul lavnenn dir, rabodoù hiron e metal staget ouzh un diazez e koad, rabodoù metal digoad, ha bremañ ez eus rabodoù untolz e mezell : moulet eo korf ar benveg en un tamm hepken, dornell hag all, ha staget e vez ul lavnenn outañ.
Petra ober gant ur rabod ?
Meur a zoare labour a c'heller ober gant rabod pe rabod, ha kalz rabodoù arbennik a gaver er stalioù-labour. Azasaet eo o ment ouzh ar gorread a zo da labourat, hag azasaet eo ivez ment, korn ha stumm beskell o lavnenn d'an efed a venner reiñ d'ar prenn. Setu amañ un nebeud labourioù a c'heller ober gant rabodoù, arbennik pe get : • Moanaat ha plaenaat un tamm prenn gant rabodoù-treuz evel an divrazer, kenderc'hel war an eskemmer gant ur rabod-bras kent peurechuiñ al labour a-daolioù rimier (e Japan ez implijer ur rabod all goude ar rimier, a vije anvet un arc'hrimier e Breizh mar bije rabodoù ken tanav troc'h o lavnenn).
• Garaniñ un tamm prenn gant un ansell, ha da c'houde plaenaat foñs ar garan gant ur rabod bihanoc'h. • Stummañ mouladurioù da ginklañ un tamm prenn gant ur rikamaner : kizellet eo al lavnenn hervez ar stumm a venner kizellañ. • Flouraat gorreadoù kromm gant ur rabod-rakiñ, a zo ur rabod e lavnenn rontaet dalc'het gant div zornell. • Kempenn ar rizennoù a lakaer e traoñ ar mogerioù en ur sal, gant ur rabod-heñcher e lavnenn ken ledan hag an tamm prenn. • Ober saziloù war vord ur planken gant ur rabod-sazilañ a zo ur rabod digor war unan eus e gostezioù. • Kempenn foñs ur voest koad dre gas ar skolpoù a-hed ar c'hostezioù gant ur rabod-kizell.
Degadoù a zoareoù rabodoù all zo, ha zoken e c'hall ur munuzer fardañ e rabod dezhañ evit diouzh e ezhomm.
Penaos ober gant ur rabod ?
Diaes a-walc'h eo ober labour mat gant ur rabod,ret eo dont a-benn da dapout an dro-vicher.
Melanippe
Melanippe zo anv meur a vaouez e mojennoù Hellaz kozh.
Erwan Tymen
Erwan Tymen a zo ul liorzhour breizhat.
Pennadoù all
Liorzherezh
Catherine of Lancaster
Catherine of Lancaster (1373–1418), Catalina de Lancáster e kastilhaneg, a oa ur briñsez saoz deuet da vout rouanez Kastilha adalek 1393 betek 1406. Merc'h e oa d'ar priñs saoz Yann Gent, ha dimezet e voe da Enrique III, Roue Kastilha.
Nancy Reagan
Nancy Davis (ganet d'ar 6 a viz Gouere 1921) eo pried 44vet Prezidant ar Stadoù-Unanet, Ronald Reagan, ha dre-se e oa “First Lady of the United States” adalek an 20 a viz Genver 1981 betek an 20 a viz Genver 1989.
Kanton Isigny-sur-Mer
Kanton Isigny-sur-Mer a oa ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Calvados hag er rannvro Normandi-Izel.
Kumunioù
Kanton Isigny-sur-Mer  a yae 24 c'humun d'ober anezhañ:
Gather Ye Rosebuds While Ye May (1908)
Gather Ye Rosebuds While Ye May zo un daolenn gant al livour saoz John William Waterhouse e 1908. Awenet eo bet an arzour gant ar varzhoneg To the Virgins, to Make Much of Time, gant Robert Herrick, a grog evel-hen: Gather ye rosebuds while ye may, Old Time is still a-flying; And this same flower that smiles today Tomorrow will be dying.
Taolenn all
Un daolenn all a voe savet bloaz goude hag anvet heñvel, gant Waterhouse:
Kumuniezh Taizé
Kumuniezh Taizé a zo ur gumuniezh eukumenik diazezet e Taizé e Bro-C'hall. Krouet e oa bet gant ar breur Roger, ur protestant, hag enni ez eus bremañ war-dro kant breur katolik ha protestant tro-dro ar bed, o vevañ asambles gant ur vuhez simpl. Unvaniezh kredennoù kristen ha degemer ar re yaouank a zo engouestloù ar Gumuniezh abaoe he c'hrouidigezh.
Krouadur
Krouet e voe kumuniezh Taizé e 1940 gant breur Roger Schultz gant pal "sevel ur vuhez gumun e-lec'h ma vije an akordañs hervez an Aviel ur gwirvoud bevet".
E-pad ar brezel e voe sikouret gantañ an dud lakaet diaes gant an Alamaned ha degemer a reas ar repuidi alaman ivez. Kinnig a reas ar Gestapo harzañ anezhañ hag abalamour da se e rankas mont kuit da Suis betel fin ar brezel. Goude-se e teuas en-dro da dTaizé e-lec'h ma tegemeras breudeur a bep Iliz.
Bevañ a ra ar gumuniezh vanati hag ekumenek dre he labour hag he c'helaouenn skrivet. Degemer a ra bep bloaz miliadoù a dud yaouank a zeu evit pediñ ha prederiañ.
Ar vuhez e Taizé
Pep chomadenn a zlefe bezañ diazezet war ur sizhun, adalek ar Sul betek ar Sul war-lerc'h. Evit degemer an dud yaouank a deu eo graet an deiz-se, dreist-holl e-pad an hañv pa deu etre 1 000 ha 4 000 den yaouank.
Setu roll eurioù ar vuhez asambles :
Stumm ar pedennoù a oa bet soñjet en ur mod a blijfe d'ar re yaouank. Ar vreudeur hag an holl dud a ya en o c'hoazez war tapis Iliz an Arkodañs, a zo savet evit bezañ bras pe vrasoc'h hervez an niver a dud a zeu da dTaizé. E-pad 40 pe 50 munutenn e vez kanaouennoù Taizé, ul lodenn eus an Aviel, ur mareig peoc'h, prederiadennoù ha pedennoù.
Labour a vez roet d'an tud evit lakaat ar Gumuniezh da vont en-dro. Al labourioù-se a servij ivez da lakaat tud eus n'eus forzh peseurt bro d'en em gavout ha da gaozeal kenetrezo.
Darempredoù etrevroadel
Bep bloaz abaoe 1978 e vez graet gant Taizé un Emvod european e-pad 5 deiz war-dro ar Bloavezh Nevez.
Bryn Glas
Bryn Glas zo ur menez en hanternoz Kembre, 3 c'hilometr er c'hornôg da Lenn Efyrnwy, war an harzoù etre Sir Ddinbych ha kontelezh Powys.
Roquebrune
Roquebrune zo un anv-lec'h gallek, diwar an anv okitanek Ròcabruna‎.
Mauriac
Mauriac a zo ur gêr eus Frañs, e departamant Cantal, rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.
Oposom gloanek skouarn c'hell
An oposom gloanek skouarn c'hell (Caluromys lanatus) zo ur bronneg godellek a vev e Suamerika (Kolombia, Venezuela, Guyana, Ecuador, Perou, Bolivia, Brazil, Arc'hantina, Paraguay).
thumb|left|250px|Tiriad oposom gloanek skouarn c'hell
Lenn Efyrnwy
Lenn Efyrnwy pe Lenn Llanwddyn, zo ul lenn artifisiel e hanternoz Kembre, hag enni emañ eienenn ar stêr Efyrnwy. Savet e oa bet etre 1881 ha 1888 da zastum dour da gas da Liverpool, da Vro-Saoz, ha beuzet e voe kêriadenn Llanwddyn, e Maldwyn, Powys.
Menez Raparo
Ar Menez Raparo (Monte Raparo en italianeg) zo ur menez 1 764 metr a sav e proviñs Potenza, e Basilicata. War e lezoù emañ kumun San Chirico Raparo.
Montaldo Scarampi
Montaldo Scarampi (Montad e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Asti, e rannvro Piemonte.
Arme an Don
Arme an Don (Rusaneg: Донская армия, Donskaya Armiya) a oa nerzhioù lu berrbad Republik an Don. Ul lodenn e oa ivez eus al luskad Gwenn e-pad Brezel diabarzh Rusia. Padet e oa etre 1918 ha 1920, e rannvro an Don diazezet e kêr Novocherkassk.
Nerzhioù stourm
Dre vras, hervez labourioù Dobrynin, The Participation of the Don Cossacks in the Fight against Bolshevism.
Rocafort
Rocafort zo un anv-lec'h katalanek.
Beuz
Beuz a c'hall bezañ:
Volpedo
Volpedo zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Gather Ye Rosebuds While Ye May (1909)
Gather Ye Rosebuds While Ye May zo un daolenn gant al livour saoz John William Waterhouse e 1909. Awenet eo bet an arzour gant ar varzhoneg To the Virgins, to Make Much of Time, gant Robert Herrick, a grog evel-hen: Gather ye rosebuds while ye may, Old Time is still a-flying; And this same flower that smiles today Tomorrow will be dying.
Taolenn all
Un daolenn all a oa bet savet bloaz a-raok hag anvet heñvel, gant Waterhouse:
Kantik ar Baradoz
Kantik ar Baradoz zo ur c'hantik brezhonek e yezh Treger.
Bryn Glascwm
Bryn Glascwm zo ur menez e reter Kembre, etre Y Trallwng hag Y Gelli Gandryll, e kontelezh Powys, ha 522 metr dezhañ.
Montaldo Torinese
Montaldo Torineze (Montàud e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
Shelley Duvall
Shelley Alexis Duvall (bet ganet e Houston (Texas), e Stadoù-Unanet Amerika, d'ar 7 a viz Gouere 1949) zo un aktourez hag ur fentigellourez stadunanat.
Roccabruna
Roccabruna zo un anv-lec'h italianek.
Breton de l'année
Breton de l'année zo anv daou briz e Breizh :
Scholastic
Scholastic Corporation zo ur gompagnunezh stadunanat hag unan eus an tier-embann brasañ er bed. Ganti eo bet embannet The Hunger Games, gant Suzanne Collins, ha romantoù Harry Potter e SUA.
Marthe Marie Tesson
Marthe Marie Tesson, ganet d'an 22 a viz Genver 1892 en Havr-Nevez hag aet d'an anaon d'an 23 a viz Du 1971 en 20 arondisamant Pariz, a oa ur vicherourez hag ur rezistantez c'hall. Dilennet e voe e kuzul-kêr Bobigny e 1925.
Arsenio Rodríguez
Ignacio Arsenio Travieso Scull, anavezetoc'h evel Arsenio Rodríguez, ganet d'an 31 a viz Eost 1911 e Güira de Macurije, e proviñs Matanzas, ha marvet e Los Angeles (SUA) d'an 31 a viz Kerzu 1970, a oa ur gitarour kuban, ha rener ul laz-seniñ.
Marthe Marie Tesson
Buhezskrid
Kinnig a reas ar Strollad komunour gall un nebeud maouezed war e listennoù da-geñver dilennadegoù-kêr 1925, ha dilennet e voe Marthe Tesson da eil eilmaerez e kuzul-kêr Bobigny pa ne c'halle ket ar maouezed na mouezhiañ na bezañ dilennet e Frañs a-raok 1944. Chom a reas eilmaerez betek miz Du 1925 daoust ma oa bet arsavet he c'hargoù gant ar prefeti e-pad miz adalek ar 15 a viz Even 1925 hag e-pad tri miz adalek an 11 a viz Gouere 1925. Marthe Tesson ha Marie Chaix, dilennet e kuzul-kêr Saint-Denis, o devoa goulennet ur rekour d'ar c'huzul-Stad gall met nac'het e voe d'an 29 a viz Genver 1926, ha dilezel he c'harg a eure Marthe Tesson.
Arsenio Rodríguez
Dall e oa, goude bet un taol troad digant ur gazeg pe ur mul, ma voe lesanvet goude "el ciego maravilloso", an dall burzhudus.
Marthe Marie Tesson
Buhezskrid
Stourm a reas e Front national ar Rezistañs c'hall e-pad an Eil Brezel-bed.
Koun
Hec'h anv zo bet roet d'ur skol e Bobigny.
Arsenio Rodríguez
Kuitaat a reas Kuba e deroù ar bloavezhioù 1950 da vont d'ar Stadoù-Unanet, ma varvas en 1971.
Rochebrune
Rochebrune zo un anv-lec'h gallek hag un anv-familh.
Biko (kanaouenn)
Biko zo ur ganaouenn skrivet, sonaozet ha kanet gant Peter Gabriel hag a gaver war trede albom ar c’haner-se, embannet e 1980.
En albom e kaver peder c’hanaouenn : Games Without Frontiers, No Self Control, Biko hag I Don't Remember. Bez’ eo an trede hini ur ganaouenn en enor da Steve Biko, ar stourmer a-enep an apartheid eus Suafrika, marvet e 1977 etre daouarn ar polis. Kanet e voe un tamm kentañ anezhi er Reading Festival e 1979.
E 1986 e oa bet kanet Biko gant Peter Gabriel e-pad un droiad evit Amnesty International hag e 1987 e oa bet enrollet ur stumm all hag a glever er film diwar-benn Steve Biko, Cry Freedom, savet gant Richard Attenborough. E 2003 e oa bet kanet gant Peter Gabriel en-dro, e Suafrika ar wech-se, en enor da Nelson Mandela e-pad ur sonadeg evit dastum arc’hant da stourm ouzh ar SIDA.
Kanerien all
Kanet hag enrollet e voe ivez gant Robert Wyatt e 1984, gant Joan Baez e 1987, gant Simple Minds e 1989, gant Manu Dibango e 1994, gant Paul Simon e 2010. Troet e oa bet en alamaneg gant ar c’haner alaman Wolfgang Niedecken e 1988. Kanet e voe ivez en albom Songs Around the World, embannet e 2009 gant an aozadur Playing for Change.
Sant-Flor
Sant-Flor a zo ur gêr eus Frañs, e departamant Cantal, rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.
Ned Beatty
Ned Thomas Beatty, ganet e Louisville (Kentucky) (Stadoù-Unanet Amerika) d'ar 6 a viz Gouere 1937, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Oposom gloanek lost noazh
An oposom gloanek lost noazh (Caluromys philander) zo ur bronneg godellek a vev e Suamerika (Venezuela, Guyana, Surinam, Gwiana c'hall, Brazil, Trinidad ha Tobago, Bolivia).
thumb|left|250px|Tiriad oposom gloanek lost noazh
To the Virgins, to Make Much of Time
"To the Virgins, to Make Much of Time" zo ur varzhoneg saoznek gant Robert Herrick er XVIIvet kantved.
Un doare carpe diem eo an oberenn, ha setu penaos e krog :
Carpe diem
E 1648 e voe embannet en un dastumad anvet Hesperides.
André Ollivro
André Ollivro zo unan eus pennoù ar stourm evit an dour naet e Breizh.
Anvet eo bet da Breton de l'année gant lennerien Le Télégramme e 2009.
Quintus Veranius Nepos
Quintus Veranius Nepos (marv e 57) a oa pevare gouarnour roman Enez Vreizh, war-lerc'h Didius Gallus. Goude e varv e voe anvet Suetonius Paulinus war e lerc'h.
Naosikaa
Naosikaa (Ναυσικά/Ναυσικᾶ e gregach, "dever listri") zo ur plac'h yaouank meneget hec'h anv en Odysseia, oberenn Homeros.
Merc'h eo da Alkinoos hag Arete, roue ha rouanez ar Faiaked, ha magañ a ra un tamm karantez ouzh Odysseüs.
En Odysseia
E C'hwec'hvet levrenn an Odysseia e teu lestr Odysseüs d'ober peñse war aod enez Sc'herie. Naosikaa hag he mitizhien zo aet da gannañ war aod ar mor.
Dihuniñ a ra Odysseüs, kuzhet noazh er c'hoad nepell, o klevout anezho, ma spont ar mitizhien. Sikour a c'houlenn ouzh Naosikaa. Ha hi da reiñ un tamm dilhad dezhañ ha d'e ambroug betek kêr. Kompren a ra ez aio an teodoù en-dro ma vez gwelet o pourmen gant ar gwaz. Hag int da leuskel Odysseüs e-unan aze, ha mont d'ar gêr. Met lavarout a ra ar plac'h da Odysseüs mont rag-eeun da di Alkinoos ha displegañ e stad d'he mamm Arete. Brudet eo Arete da vout furoc'h eget he fried Alkinoos, hag eñ zo kustum da selaou hec'h alioù. Odysseüs a ya neuze da-gaout Arete, a zo prest d'e sikour, ha degemeret eo gant ar roue. E-pad e chomadenn e kont Odysseüs e droioù da Alkinoos hag e lez, hag an danevell-se a ya d'ober un darn vras eus an Odysseia. Alkinoos neuze a bourchas listri da Odysseüs da zistreiñ da Itaka.
Yaouankik ha koantik eo Naosikaa, hag Odysseüs a lavar e tenn d'un doueez, da Artemis dreist-holl. Hervez Aristoteles ha Diktys Kreta e timezas Naosikaa goude da Delemac'hos, mab Odysseüs, hag ur mab o doe, anvet Perseptolis pe Ptoliporthos.
Taolenniñ a ra Homeros ar garantez chomet dilavar, marteze ar skouer gentañ anezhi el lennegezh.
Oposom korr Chaco
thumb|left|250px|Tiriad oposom korr Chaco
Enez-Frañs (proviñs)
<HR noShade> Enez-Frañs (Île de France e galleg) a zo ur proviñs kozh eus Bro-C'hall, kavell Rouantelezh Frañs, en-dro da Bariz. Ne glot ket Enez-Frañs istorel gant ar rannvro a-vremañ anvet Enez-Frañs (Île-de-France).
Aulus Didius Gallus
Aulus Didius Gallus a oa trivet gouarnour roman proviñs Britannia (Enez Vreizh), etre 52 ha 57.
Sissi
Sisi pe Sissi (en galleg dreist-holl) zo unan eus ar berranvioù a veze graet eus an impalaerez Elesbed Wittelsbach, pried da Franz Joseph, impalaer Aostria.
Almería
Almería zo ur gêr eus Spagn, e proviñs Almería, en Andalouzia. Emañ war an aod, etre proviñs Granada ha rannvro Murcia.
En em astenn a ra ar gêr war 296 km2 ha 192 697 a annezidi a oa e 2013.
Anv
Dont a ra anv ar gêr-se eus an arabeg. Div zisplegadenn a roer dezhañ : dont a rafe eus ألمرية Al-Mariyya, « ar melezour », pe eus ألمرأى Al-Mara'ā, « an tour-ged ».
Elesbed Wittelsbach
Elisabeth von Österreich-Ungarn, pe Elisabeth Amalia Eugenia in Bayern, pe Elesbed Wittelsbach, pe Elesbed Aostria-Hungaria, lesanvet Lisi pe Sisi (met brudetoc'h evel Sissi), ganet d'ar 24 a viz Kerzu 1837 e München ha marvet d'an 10 a viz Gwengolo 1898 e Jeneva, a oa ur briñsez alaman eus an Tiegezh Wittelsbach o ren e Bavaria, hag a deuas da vout impalaerez Aostria ha rouanez Hungaria, dre he dimeziñ da Franz Joseph Iañ.
He buhez
Merc'h e oa da Max Joseph in Bayern (1808–1888) ha d'e bried Ludovika Wilhelmine (1808–1892).
Plac'h noazh en glas II
Plac'h noazh en glas II, pe Blue nude II e saozneg, zo un oberenn gant al livour gall Henri Matisse, e 1952, anezhi ur gouachlivadur didroc'het, ma weler trolinenn ur vaouez en he noazh hag en he c'hoazez.
Boar's Head Carol
Boar's Head Carol zo un nouel saoznek eus ar. Kaoz zo ennañ eus ar c'hiz kozh da lazhañ un hoc'h-gouez ha da ginnig ar penn anezhañ d'ar friko. Doare brudetañ ar c'han eo an hini embannet e 1521 e Christmasse Carolles Wynkyn de Worde.
Viggianello
Viggianello zo un anv-lec'h italianeg e div vro.
Pragmatica Sanctio
Pragmatica Sanctio eo an anv latin a veze roet, en Impalaeriezh roman, da embannoù a bouez bras hag a denne da ziazez ar stad, savet war c'houlenn un den uhel e garg, hag a dalveze kenkent hag embannet.
En Henamzer ec'h anavezer hini Justinian, embannet e fin brezel ar C'hoted, war c'houlenn ar pab Vigilius da gemenn distro Italia dindan beli an Impalaeriezh.
Spagn
Meur a hini zo bet embannet gant Rouaned Spagn :