cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Legio II Augusta
Legio II Augusta da lâret eo Eil Lejion an Impalaer a oa anv unan eus lejionoù Henroma. Savet e oa bet al lejion-se e penn-kentañ ar c'hantved kentañ (da vare an impalaer Aogust). Kemeret he deus perzh e brezelioù Hispania, etre 29 kent J.-K. ha 19 goude J.-K. Ur drevadennad evit he soudarded-kozh he devoa e Cádiz. Kaset e oa da Argentoratum adalek 10-15 goude J.-K.
Etre 21 ha 26 Aogust a grouas eviti un drevedennad nevez evit he soudarded-kozh e Arausio / Orange, hag a oa dija trevedennad evit soudarded-kozh Legio II Gallica.
E 43, e savas an impalaer Glaoda un arme evit mont da stourm a-enep priñsed ar Gatuvellauni hag an Drinobantes, enni : al Legio II Augusta, Legio IX Hispania, Legio XIV Gemina, hag al Legio XX Valeria. Ar penn-jeneral a oa Aulus Plautius. Jeneral al Legio II Augusta a oa Vespasian.
War dro 47, darn eus ar soudarded en em gav e Abonae / Sea Mills (e-kichen Bristol), e bro ar Velged (Belgae). E 49-50, Legio II Augusta, kaset gant Vespasian, a drec'h diwar an Dobunni ha kemer a ra o oppidum (kreñvlec'h ha kêr-benn) Corinium / Cirencester. E 56-57, al lejion a zo kaset da gemer Isca Dumnoniorum / Exeter / Keresg, war douar an Damnonii.
E-pad brezelioù Boudika hag an Iceni, e 60-61, prefed al Legio II Augusta, Poenius Posthumus, a choazas da chom e-barzh e greñvlech, gant aon, hep esaeañ mont da sikour Aulus Plautius. Goude ma Aulus Plautius, e benn ar fin, a oa trec'h war ar Vrezhoned Boudicca, Poenius Posthumus, leun a vezh, a gavas gwelloc'h d'ezhan d'en emlazhañ gant e gleze.
E 66-67, al lejion a zo kaset da Glevum / Gloucester / Kerloiou e-barzh ur greñvlec'h nevez. E 78, mont a ra war zu an hantronoz, e Isca Silurum / Caerleon, war douar ar Silured. Goude se, dindan Hadrian, eo laket en plas e Rutupiae / Richborough, hag a chomo er plas se, hep paouez, adalek 122 betek 418.
Jeneral al Legio II Augusta a oa savet da Comes litoris Saxonici per Britanniam = Kont an aochoù saozon evit Breizh(Veur)
'''XXVIII Comes litoris Saxonici per Britanniam
12. Sub dispositione uiri spectabilis comitis litoris Saxonici per Britanniam:
13. Praepositus numeri Fortensium, Othonae (Bradwell)
14. Praepositus militum Tungrecanorum, Dubris (Dover)
15. Praepositus numeri Turnacensium, Lemannis (Lympne)
16. Praepositus equitum Dalmatarum Branodunensium, Branoduno (Brancaster)
18. Tribunus cohortis primae Baetasiorum, Regulbio (Reculver)
19. Praefectus legionis secundae Augustae, Rutupis (Richborough)
20. Praepositus numeri Abulcorum, Anderidos (Pevensey)
21. Praepositus numeri exploratorum, Portum Adurni (Portchester)
Alconaba
Alconaba zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Soria, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Asteroidenn
Un asteroidenn zo ur c'horf-egor bihan. Reolennoù resis zo da anvadur an asteroidennoù.
Asteroidennoù ha douargroazieroù
Un asteroidenn zo un tamm roc'h, enni houarn pe nikel a-wechoù, hag a vez o treiñ en-dro d'an Heol. Al lodenn vrasañ eus an asteroidennoù zo lec'hiet etre ar planedennoù Meurzh ha Yaou war ur gouriz, an hini pennañ. War ul ledander a 70 milion a gilometradoù ez eus milionoù anezho.
Mard emaint lec'hiet eno ez eo abaoe ganedigezh an Hollved, n'o deus ket gellet en em vodañ e planedennoù. Yaou eo a zalc'h anezho er gouriz-se, gant he nerzh e vez diheñchet reoù a zo a gemm amestez.
An holl asteroidennoù, pe dost, zo bet renablet.
Ar riskloù war an Douar
Er mare-mañ ez eus war-dro 20 000 asteroidenn nepell diouzh an Douar, met bihan-tre eo ar riskl a genstok gant ar re vrasañ anezho. Apofis (320 m a hirder) eo ar gudenn siriusañ a zo bet kavet betek-henn, met n’eus nemet 1 riskl diwar 45 000 e kouezhfe, er bloavezh 2036. Bep bloaz e kouezh asteroidennoù kalz bihanoc’h.
Kronologiezh an hoalad kristen
Taolenn gronologel adal 1|bloaz 1 an deiziadur gregorian betek ar bloaz 2099.
Asteroidenn
Ar riskloù war an Douar
Ur wech an amzer ez eus re gant ur vent etre : e 1908 e kouezhas unan 50 m a hirder e Siberia – ken kreñv eo bet an darzhadenn ha mil gwech hini bombezenn Hiroshima, hag ur mil den bennak a voe lazhet. Mar bije c’hoarvezet teir eurvezh diwezhatoc'h e vije kouezhet war Voskov, a vije bet peurzistrujet.
Bep bloaz e vez reier bihanoc’h o tarzhañ uhel en aergelc'h gant un nerzh kevatal da hini ur vombezenn derc'hanel.
Kronologiezh an hoalad kristen
Gwelet ivez : Kronologiezh a-raok an hoalad kristen
Ingelmunster
Ingelmunster (e flandrezeg kornôgel:Iengelmunstr) a zo ur gumun eus Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.
Armerzh
Eno e vez breset ar bïeroù Kasteel.
Asteroidenn
Ar riskloù war an Douar
An hini souezhusañ a voe e 2002 a-us ar Mor Kreizdouar, etre Libia ha Kreta : mar bije kouezhet teir eurvezh hanter kentoc'h e vije erruet er Stad Jammu ha Kachmir en India an Norzh, tost da Bakistan ; marteze e vije bet loc'het ur brezel nukleel etre India ha Pakistan en abeg d'an darzhadenn-se, a vije bet komprenet evel un dagadenn.
Studiet eo bet gant an National Aeronautics and Space Administration (NASA) ar pezh a c’hoarvezje mar kouezhje un douargroazier brasoc’h eget 1 km a dreuzkiz : ker bras e vije an distruj ha miliadoù a wechoù distruj holl armoù nukleel ar bed ; kas a raje milionoù a donennadoù douar en aergelc'h ; stanket e vije skinoù an Heol e-pad bloavezhioù, ha loc'het ur « goañvezh nukleel ». Da get ez aje an holl oberioù o deus ezhomm eus an Heol : al labour-douar, ar panelloù-heol, al loened hag ar plant o kreskiñ, hag all. Kemmet e vije ul lodenn vras eus mont en-dro hor c'hevredigezh, ha dreist-holl e vefe un naonegezh planedennel degaset war an Douar. Diaes-tre e vije d'an denelezh en em voazañ diouzh ken trumm ur c'hemm.
En em wareziñ, daou zoare
E 1998 e c'hourc'hemennas ar ''C’hongres amerikan digant an NASA evezhiañ an asteroidennoù brasoc’h eget 1 km o zreuzkiz. War-dro 1 200 anezho zo bet kavet, ha dister eo ar riskloù ganto. Risklusoc'h eo ar re a zo bihanoc’h, rak kalz niverusoc'h int. Pep douargroazier etre 100 ha 1 000 m a dreuzkiz a c’hallje lazhañ milionoù a dud. Ouzh o listennañ emañ an NASA c'hoazh, met petra a c’hellfemp ober evit en em wareziñ ''?
Diskoulmañ ar gudenn kent ma c’hoarvezfe
Klemm a ra tud, abaoe 1994, en abeg d'un dañjer bras a c’hellfe bezañ degaset gant an doareoù-se. Ar steredoniour amerikan Carl Sagan, a grouas meizad ar « goañvezh nukleel », a zisplege ne rankfed ket ober war-dro an doareoù da ziheñchañ en a-raok, met gortoz ar mare diwezhañ. Soñjal a ra d’ar glemmerien e c'hallfed neuze diheñchañ asteroidennoù war-du an Douar, dre ma ouifemp ober ar c’hontrol. Kalz dañjerusoc’h c’hoazh e c’hellfe bezañ mar befe resis-tre an diheñchañ. Un arm diharz e teufe da vezañ evit ar broioù gouest d’ober kement-mañ.
Diskoulmañ ar gudenn war ar prim
Er c’hontrol, mar dizolofemp bezañs an dañjer d'ar mare diwezhañ pe mar befe dalc'het stad eus evezhiadenn Carl Sagan e chomfe un nebeud doareoù war ar prim.
Ur gudenn a vije marteze gant hent nevez an asteroidenn, a c’hellje kejañ adarre ouzh hini an Douar un nebeud bloavezhioù diwezhatoc'h.
Un eil kudenn zo ivez : gant an taol e c’hellje ar roc’h en em rannañ e lodennoù bihanoc’h a vefe dañjerusoc’h, ha dic'hallus e vije difoarañ diouto-holl.
Ul lodenn vras eus ar steredoniourien a soñj e vije an doareoù-se da vezañ implijet d'ar mare diwezhañ-holl hepken.
Rulosteg du
Ar rulosteg du zo un evn bihan, Phoenicurus ochruros an anv skiantel anezhañ.
Strollad Komunour Soudan
Strollad Komunour Soudan (e arabeg: hizbu-sh-shuy‘uī-s-Sūdānī: الـحـزب الشـيـوعـي لسودانى) a zo anv ur strollad komunour oberiant e Republik Soudan, bet krouet e 1946.
Rulosteg du
Annez
Bevañ a ra al labous en ekorannved palearktikel.
Strollad Komunour Soudan
Betek 1971, pa krogas da vezañ mouget ar Strollad gant penn milourel ar Stad Gaafar al-Nimeiry da heul an taol-stad c'hwitet bet kaset da benn gant ofiserion tost ouzh ar gomunouriezh, e oa bet bras e levezon war dachenn politikerezh Soudan, anezhañ unan eus strolladoù komunour kreñvañ ar bed arabek a-gevret gant Strollad Komunour Irak. D'ar mare-se e oa bet lazhet gant ar renad pennoù bras ar Strollad, en o zouez Abdel Khaliq Mahjub, Joseph Garang,Alshafi Ahmed Elshikh, Babkir Elnour hag Hashim Elatta.
Abaoe 2006 emañ Muhammad Ibrahim Nugud e penn ar Strollad, aet kalz war digresk e levezon er vro. Sevel a ra a-du gant ur renad demokratel evit ar vro hag a-enep d'r fed ma c'ghellfe bezañ distaget diouzh ar Republik Soudan ar Su.
Montenescourt
Montenescourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Bazhataerezh gant div vazh
An taolioù hag an touchennoù evel gant ur vazh hepken. Hogen, implij div vazh a redi an tenner da gaout ur stad emgann disheñvel, dre ma n'eus ket mui a dorn blenierez, neuze e rank lec'h an treid klotañ gant implij ar vazh.
Rediet eo ivez an tenner da skeiñ e daolioù en un doare disheñvel diouzh pa ne vez nemet ur vazh gantañ, setu perak e vez an dennerien da implij an div vazh da heul, padal e vez talvoudusoc'h implij an div war un dro, pe prientiñ un daol all pa vez taget gant ur vazh.
Dre ma n'eus ket savet reolennoù d'ar bazhataerezh gant div vazh ne vez kenstrivadeg ebet ha ne vez aozet nemet abadennoù.
Yezhoù toungousek
Ur skourr eus ar yezhoù altaek eo ar yezhoù toungousek, ennañ 12 yezh komzet e Kreiz Azia.
Los Angeles (Kalifornia)
Los Angeles, berraet en L.A. alies, skrivet Los Ángeles e spagnoleg, eo kêr vrasañ stad Kalifornia hag eil kêr vrasañ ar Stadoù-Unanet goude New York. Tost 4 milion a dud a vev eno (18,5 milion en he zolead). Sez ar gontelezh eo ivez. E su Kalifornia emañ, war aod ar Meurvor Habask.
Diazezet e voe d'ar 4 a viz Gwengolo 1781 gant ar gouarnour spagnol Felipe de Neve. Dont a reas da vezañ ul lodenn eus Bro-Vec'hiko e 1821 war lerc'h dizalc'hidigezh ar vro eus Spagn. Staget e voe ouzh ar Stadoù-Unanet e 1848 goude fin ar Brezel etre Mec'hiko hag ar Stadoù-Unanet, dre brenañ California e Emglev Guadalupe Hidalgo. Er bloavezhioù 1890 e voe dizoloet eoul-maen ar pezh a lakkas ar gêr da greskiñ fonnus.
Oberiant ken ken eo ar gêr war dachennoù an aferioù, ar c'henwerzh etrebroadel, an dudi, ar sevenadur, ar mediaoù, ar c'hiz, ar skiant, an teknologiezh hag an deskadurezh. Hollywood, brudet er bed a-bezh evit e broduiñ filmoù sinema, eo anv lodenn gwalarn rannvro Los Angeles. Degemeret eo bet ar C'hoarioù olimpek hañv gant ar gêr e 1932 ha 1984, ar pezh a vo adarre e 2028.
Un hin istrovanel pe greizdouarel a gaver eno. Menezioù ha dezerzioù a zo en argoad ar vro.
Lec'hanvadurezh
Los Angeles a dalv kement hag "an aeled" e spagnoleg. Distaget eo "lɒs ˈændʒələs" e saozneg ha "los ˈaŋxeles" e spagnoleg.
Gevelliñ
Los Angeles he deus 25 kêr gevellet ganti. Roll ar c'hêrioù dre bloaz gevelliñ:
Yezhoù toungousek
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù er skourr-mañ:
1382
Diwar-benn bloavezh 1382 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Kanton La Bassée
left|thumb|Kanton La Bassée en Arondisamant Lille Kanton La Bassée a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais.
1382
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1382
Kanton La Bassée
Kumunioù
Kanton La Bassée a yae 11 kumun d'ober anezhañ:
Ar C'houarz
Le Quartz (anv ofisiel) pe Ar C'houarz (anv brezhonek) a zo ur sal evit abadennoù hag ur greizenn sevenadurel eus Brest bet krouet e 1988 ha deuet da vezañ Leurenn Vroadel e 2000.
1382
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1382
Ar C'houarz
Evel e tost an holl salioù sevenadurel e kêrioù Breizh n'eus anv brezhonek ofisiel ebet.
Kinnig
Krouet eo bet gant Jacques Blanc e 1988 gant skoazell Georges Kerbrat, maer Brest, da-heul tan-gwall Palez an Arzoù hag ar Sevenadur.
Liammoù diavez
Lec'hienn ofisiel
1185
Diwar-benn bloavezh 1185 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1185
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1185
Gwynedd Uwch Conwy
Gwynedd Uwch Conwy a oa anv al lodenn istorel eus Rouantelezh Gwynedd er c'hornaoueg da stêr Conwy, er Grennamzer, tra ma veze lavaret Gwynedd Is Conwy pe Perfeddwlad eus al lodenn er reter da stêr Conwy.
Douar orin rouantelezh Gwynedd e oa Gwynedd Uwch Conwy, e-skoaz ar Berfeddwlad a veze distaget a-wechoù ha staget ouzh rouantelezh Powys neuze.
E Gwynedd Uwch Conwy e oa:
Ar C'houerc'had
Ar C'houerc'had, pe ar C'hozhvarc'had, a zo ur gumun eus Breizh e Bro-Dreger, e departamant Aodoù-an-Arvor.
Douaroniezh
Ar C'houerc'had he deus al Leger evit bevenn war ar reter, gant Tregrom ha Plûned.
Kumunioù amezek : Ploubêr; Tonkedeg; Plûned; Tregrom; Plouraed; Plounevez-Moedeg
Rannvro Hradec Králové
thumb|right|200px|Banniel Rannvro Hradec Králové thumb|right|200px|Skoed-ardamez Rannvro Hradec Králové thumb|right|200px|Lec'hiadur Rannvro Hradec Králové er Republik Tchek thumb|right|200px|Distrigoù Rannvro Hradec Králové
Rannvro Hradec Králové (tchekeg : Královéhradecký kraj) a zo ur rann velestradurel (tchekeg : kraj) er Republik Tchek. Lec'hiet eo e biz Bohemia. Hec'h anv a zeu eus hini he chêr-benn, Hradec Králové. 4 758 km² eo gorread ar rannvro. E 2005 e oa 547 903 annezad enni (stankter : 115 annezad/km²).
Venezuela
Venezuela zo ur vro e norzh Suamerika, etre Kolombia er c'hornôg, ha Guyana er reter; er su emañ Brazil har er norzh ar Mor Karib. Caracas eo ar gêr-benn. Tireoul ha gas a zo stank er vro. Ezel eo eus an ABU, an ABEP hag an ALBA. Astalet eo eus ar Mercosur.
Istor
Trevadennet e voe gant Bro-Spagn adalek 1522.
Meur a varrad iriennoù oa bet a-enep da zileuridi ar gurunenn spagnol a-raok da vrezel an dizalc’houriez. E dibenn an XVIIIvet  kantved hag e deroù an XIXe, kantved e voent levezonet gant ar reveulzi amerikan, gall hag haitian. Enkorfañ a rae an dañvez arozed da vezañ, un nerzh dishualañ hag an dizalc’houriezh diouzh an drevadennoù spagnol en amerika.
Aldealseñor
Aldealseñor zo ur gumun eus Spagn, e Proviñs Soria, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Venezuela
Istor
Ur vodadenn a voe krouet da heul, taol divodañ Vicente Emparan dre hanterouriezh Akta an 19 a viz Ebrel 1810, gouarnour kabiten-di hollek Venezuela.
D’ar 5 a viz Gouere 1811, e voe emanvet dizalc’h Venezuela ganto o unan, diwar-se reaktadenn spagnolad. Sturier meur an emsav e voe evit sevel ur vroad nevez.
Dont a reas da vezañ ur vro souveren e 1830, da vare Simón Bolívar.
Prantadoù diaesterioù a vevas Venezuela en XIX vet kantved, a zisoc’has a-benn ar fin war brasañ tabutoù diabarzh bet anavet gant tu dar vro : « ar brezel kevredadour », anvet ivez « ar brezel bras » (1859-1863). Aroueziañ a ra ar frankizourien takadoù ar c’hafe er reter eus ar vro, ar re-mañ a oa modernoc’h hag e liamm gant ar c’henwerz etrevroadel. Kevreadelour e oant anvet abalamour ma felle dezho un emrenerezh brasoc’h evit ar provinsoù, enebet oant ouzh ar strollad mirelour, tamallet ganto da vezañ aloubet holl postoù ar gouarnamant hag ar berc’hentiezh font, ha da gilstourm start ouzh nep youl adreizhañ ar vro.
Gronnet ha stanket e voe eskemmoù porzhioù etrevroadel Venezuela. Feizet e voe ar virourien gant ar gevredourien gant ur c’houst mantrus a dud varv, rivinet penn-da-benn hag an drailh dañvezel. Ar frankizouriezh melen eo anv ar mare da heul ar brezel diabarzh, gant Antonio Guzman Blanco e voe adreizhet ar vro ha gantañ e voe savet diazezoù ar vro anezho betek bremañ.
Abaoe marv ar prezidant Hugo Chávez e 2013 emañ ar vro o vevañ un enkadenn politikel grevus.
Armezh
E 2002 e oa Venezuela pevare ezporzhier tireoul ar bed. Ar Stadoù-Unanet a oa unan eus he fratikoù brasañ.
Sport
Ar baseball eo ar sport broadel, araok ar melldroad hag ar basketball.
Moorslede
Moorslede (e flandrezeg kornogel:Môoslee) a zo ur gumun eus Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.
Venezuela
Sport
Trec'h e oa ar blenier formulenn 1 Pastor Maldonado e Priz Bras kirri Spagn 2012.
Stadoù Venezuela
Gwelout ar pennad : Stadoù Venezuela.
Sant-Juluan-Pentevr
Sant-Juluan-Pentevr a zo ur gumun e kanton Ploufragan e departamant Aodoù-an-Arvor, e norzh Breizh.
Ardamezioù
Rannet : ouzh 1 en arc'hant e zaou skoultrig derv geotet ha lammellet, skouret gant un eilenn kommek en glazur; ouzh 2 treustellet etre aour ha gul a zek pezh
Ouzh 1 ː an eilen evit ar stêr Goued; ouzh 2, diforc'h ardamezioù an tiegezh Gouray.
Ardamezioù bet degemeret gant ar Gumun an 8 a viz Gwengolo 1987.
Istor
Sant-Juluan e oa un drevadenn da Bleneventer.
Piran
Skeudenn:Meurastumm.png ''Tennañ a ra ar pennad-mañ da Sant Piran, paeron Kernev-Veur. Evit sterioù all, sellit ouzh Piran (disheñvelout).'' Sant Piran, pe Pêran, pe Perran, zo anv ur manac'h deuet eus Enez Vreizh er, hag a oa bet desket e manati Llanilltud Fawr e Kembre.
Sant paeron
Sant paeron ar vengleuzerien eo Piran. Hini Kernev-Veur eo hiziv ivez, goude ma vez roet an titl-se da sant Mikael ha sant Petroc kenkoulz all.
D'ar 5 a viz Meurzh e vez goueliet ar sant, un devezh a bouez e Kernev-Veur, ha bannieloù sant Piran, ar banniel broadel, a vez gwelet a-leizh er vro en deiz-se.
Anvioù lec'hioù
E anv a gaver
Banniel Sant Piran
thumb|150px|Banniel sant Piran Banniel Sant Piran eo Banniel Kernev-Veur, gant kroaz sant Piran warnañ, ur groaz wenn e-kreiz ur banniel du, damheñvel ouzh banniel Breizh kozh, a oa gwenn gant ur groaz du.
Aldealices
Aldealices zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Soria, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Piran
Mojennoù
Meur a vojenn a vez kontet diwar-benn ar sant.
Sedan (Bro-C'hall)
Sedan a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant Ardennes e Bro-C'hall.
Yezhoù pomoek
Ur skourr eus ar yezhoù hokanek eo ar yezhoù pomoek enni 7 yezh en arvar komzet e hanternoz Kalifornia (Stadoù Unanet).
Liammoù diavaez
Ethnologue
Amanda Peet
thumb|right|Amanda Peet Amanda Peet zo un aktorez stadunanat.
Aldealafuente
Aldealafuente zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Soria, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Amanda Peet
Ganet eo bet Amanda Peet e Kêr New York, d'an 11 a viz Genver 1972.
Gabrielle d'Estrées
thumb|right|Poltred Gabrielle d'Estrées
Gabrielle d'Estrées a oa pried-kleiz ar roue Herri IV a Vro-C'hall, a oa dimezet da Marguerite de Valois ("la reine Margot"). Met ar roue ne veve ket gant e wreg abaoe ur pennad mat.
A-hervez eo-hi a levezonas ar roue evit meur a dra:
Dachau
Dachau (distaget: ) a zo ur gêr eus Bavaria, e kreisteiz Alamagn, un 20 km en hanternoz da v-München. 45 621 a dud a oa o chom enni e 2013.
Istor
Krouet eo bet Dachau en. Ur c'hastell zo enni, savet en. Brud zo deut da gêr Dachau abalamour d'ar c'hamp-tolp a oa eno adalek 1933 ha betek dibenn an Eil brezel-bed.
Boied
Tri meuriad keltiek anvet Boied (pe Boii e latin) a oa en Henamzer : Gant Boied Bohemia e pled ar pennad-mañ.
Boied Bohemia a oa ur meuriad galloudus e Kreiz Europa. Diazezet e voe ganto kêr Boioduron (Passau). Titr roue ar vBoied e oa Boiorix. Er Iañ kantved goude JK e voe aloubet Bohemia gant ar vMarkomaned, ur bobl c'hermanek, ha da get ez eas yezh ar Voied.
Dont a ra anv Bohemia eus hini ar Voied: Boio-haemum ("bro ar vBoied") a veze graet eus ar vro gant hec'h amezeien c'hermanek.
Yezhoù altaek
Ur familh-yezhoù eo ar yezhoù altaek (saozneg: Altaic), ennañ 65 yezh komzet gant tro-dro da 250 milion a dud en holl e kreiz Azia, e reter pellañ Europa, e Sina, Mongolia, Rusia (Azia), Turkia, Turkmenistan, Kazac'hstan, Kirgizstan, Ouzbekistan, Afghanistan, Azerbaidjan, Iran, Lituania, Moldova ha Georgia.
Ne deu ket a-benn ar yezhonourion d'en em glevet war peseurt liamm resis e vije etre ar yezhoù lakaet a-stroll er familh yezhoù-mañ. Setu penaos e vez renket ar yezhoù er familh-mañ:
Europeade
Gouel an Europeade' a zo ur gouel a lid ar sevenadur "folk" en Europa. Aozet e vez en ur vro disheñvel eus Europa bep bloaz. Gouel an Europeade a zo bet aozet e Horsens, Danmark e 2007 e Martigny, Suis e 2008 hag a vezo aozet e Klaipeda, Lituania e 2009, e Dachau, Alamagn e 2010 hag eTallinn, Estonia e 2011.
Aozet eo bet peder gwech e Breizh: E Roazhon teir gwech (1984, 1991, 1998) ha Kemper e 2005 e-pad Gouelioù-Meur Kerne.
Nouakchott
Nouakchott (نواكشوط pe انواكشوط Nawākšūṭ en arabeg, a zeuje eus un anv berberek a dalvezje "lec’h an avelioù"), eo kêr-benn ha kêr vrasañ Maouritania. Kreizenn velestradurel ha kenwerzhel Maouritania eo ha bez' eo unan eus kêrioù bras ar Sahara.
Emañ Nouakchott war ribl ar Meurvor Atlantel. Ur c'hreñvlec'h evit an arme c’hall e oa da gentañ. N’eo nemet e 1958 e voe kroget da sevel ur gêr vodern (daou vloaz a-raok dizalc’hiezh Maouritania), hag abaoe eo kresket, gant nomaded ar vro o tont d’en em ziazezañ enni. 894 403 a dud a oa o vevañ eno e 2013.
Florenville
Florenville (e walloneg:Floravile) a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e proviñs Luksembourg.
Avu melen
An avu melen, pe avu-leue, a zo ur spoueenn hag a vev en darn vrasañ eus morioù ar bed. Cliona celata eo hec'h anv skiantel.
Kraj
Kraj (liester: kraje) a zo ur ger tchekek a vez implijet da envel rannoù melestradurel uhelañ a gaver er Republik Tchek hag e Slovakia. Peurliesañ e vez troet evel proviñs, rannvro pe tiriad, e gwirionez e talvez kentoc'h "(ul lodenn eus) ar vro". Ur c'hraj a vez rannet en okresy (kontelezhioù).
Ar c'hraje kentañ a voe krouet e Rouantelezh Bohemia e-pad ren Charlez IV er 14 kantved hag e padjont betek 1862-1868. Adkrouet e voent e 1949 e Tchekoslovakia hag ez eus c'hoazh anezho hiziv an deiz (war-bouez un troc'h e penn-kentañ ar bloavezhioù 1990).
Lichtervelde
Lichtervelde (e flandrezeg kornogel:Lichtervelde) a zo ur gumun eus Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.
Yezhoù toungousek ar su
Un is-skourr eus ar yezhoù altaek eo yezhoù toungousek ar su, ennañ 8 yezh komzet e Sina ha Rusia (Azia).
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù er skourr-mañ:
Yezhoù karibek
Ur familh-yezhoù eo ar yezhoù karibek, ennañ 32 yezh komzet e Su Amerika. Kavet e vezont war un dachenn ledan-tre dre hanternoz Su Amerika, eus ar Stêr Amazon betek an Andezoù e Kolombia hag eus Maracaibo (Venezuela) betek kreiz Brazil.
Yezhoù toungousek ar su
Gwelet ivez
Southern Tungusic languages
Yezhoù toungousek an norzh
Un is-skourr eus ar yezhoù altaek eo yezhoù toungousek an norzh, ennañ 4 yezh komzet e Sina ha Rusia (Azia).
Yezhoù karibek
Heñvel-tre eo an eil yezh karibek ouzh eben ha diaezet e vez a-wechoù goût hag-eñ ez eus yezhoùoù pe rannyezhoù anezhe. Ne ouezer ket resis pet yezh karibek ez eus, etre 20 ha 40.
Yezhoù toungousek an norzh
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù er skourr-mañ:
Jan Brueghel yaouank
Jan Brueghel yaouank (1601-1678) a oa ul livour flamank. Mab e oa da Jan Brueghel gozh, ha mab-bihan da Pieter Brueghel gozh, niz da Pieter Brueghel yaouank. Daou vab en doe. An eil, Abraham Bruegel (1631-1690), a voe livour evel e dad.
Yezhoù toungousek an norzh
Gwelet ivez
Northern Tungusic languages
Skiantoù an douar
Skiantoù an Douar eo an dro-lavar implijet evit pakañ en un termen hepken ar skiantoù a denn d'ar blanedenn Douar. Bez' e c'heller sellout anezho evel un dachenn dibar e-barzh skiant ar planedennoù p'eo an Douar ar blanedenn nemeti anavezet gant boudoù warni.
Yezhoù karibek
Setu penaos e vez renket ar yezhoù karibeg hervez Ethnologue :
Liammoù diavaez:
Ethnologue
Skiantoù an douar
Daou zoare a zo evit ar c'hlask :
Kastell-Noez
Kastell-Noez (Châteauneuf-d'Ille-et-Vilaine e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen. Pennlec'h Kanton Kastell-Noez e oa betek 2015.
Anv
Gerdarzh
Ardamezioù
En argant e zri peul en gul; e gab en glazur karget gant div pempdiliaouenn en argant
Diwar ardamezhioù familh Béringhen (genidig eus an Izel-Vroioù ha bet noblet e 1601)
An ardamezioù se n'int ket bet kemeret gant ar Gumun ǃ
Rulosteg bailh
Ar rulosteg bailh (pe eostig bailh) a zo ur golvaneg bihan, Phoenicurus phoenicurus an anv skiantel anezhañ.
Annez hag isspesadoù
Al labous a vev an daou isspesad anezhañ — Phoenicurus phoenicurus phoenicurus ha Phoenicurus phoenicurus samamisicus — en Europa dreist-holl ha goañvin en Afrika ha mervent ledenez Arabia.
1383
Diwar-benn bloavezh 1383 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1383
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1383
Menn
Daou ster disheñvel zo d'ar ger menn :
1. Ar c'hoant pe ar volontez a zo gant nen a glask kas da-benn un ober bennak : menn (perzh)
2. Al loen bihan ganet diwar ur bronneg geotdebrer : menn (loen). Sellout ivez
Mann (andre betydninger)
Azorez
thumbnail|right|300px|kartenn eus an enezegthumb|right|Banniel an Azorez An inizi Azorez pe Asorez (e portugaleg Os Açores distaget [ɐˈsoɾɨʃ] pe [ɐˈsoɾʃ]) zo un enezeg portugalat e-kreiz ar Meurvor Atlantel, war-hed 1 500 km diouzh Lisbon ha 3 900 km diouzh Norzhamerika. Strewet eo an inizi (9 enezenn vras hag 8 enezenn vihanoc’h, ar Formigas) war-hed 600 km. En-dro d’an enezeg ez eus un dachennad vor ec’hon zo da Bortugal (1,1 milion a gilometradoù-karrez). Menezioù-tan eo o deus krouet an inizi : an hini zo war Enez Pico a dap 2.351 m uhelder ha gant se ez eo menez uhelañ Portugal. E gwirionez e c’haller lavarout ez eo an inizi Azorez menezioù uhel, eus ar re uhelañ zo war hor planedenn, pa vezont muzuliet adal strad ar mor betek o c’hribennoù. Mont a reont d’ober, abaoe 1976, Rannvro Emren an Azorez, unan eus an div rannvro emren zo e Portugal (gant Madeira). 241 763 a annezidi a oa en enezeg e 2001. Ponta Delgada eo kêr-benn ar rannvro.
An inizi
Sed amañ anvioù an inizi :
Amgelc’hwidenn an Azorez eo a gas amzer gaer da gornôg Europa.
Yezhoù evenek
Un is-skourr eus ar yezhoù toungousek an norzh eo ar yezhoù evenek, ennañ 1 yezh komzet e Rusia (Azia):
Riez
Ur riez a zo un aozadur politikel frammet oc'h ober e annez en un tiriad termenet gant harzoù, ur gouarnamant en e benn hag en deus ur riegezh en diavaez koulz hag en diabarzh.
Peurvuiañ, evit bezañ gouest da sinañ emglevioù etrebroadel pe etreriezel ez eo ret d'ur riez bezañ bet anavezet evel ur vro dizalc'h goude m'he deus embannet e oa aet en he frankiz, o vezañ n'eus ket ret evit un nebeud emglevioù.
Diwar elfennoù diabarzh ivez e termener ar riez. Da skouer e skrive Max Weber : "ur riez a zo ur gumuniezh denel a embann he deus gwir da vont dre nerzh en un doare reizhel ouzh n'eus forzh piv en un tiriad dibar". Diouzh ar ster roet d'ar bomm "doare reizhel" ez intenter talvoudegezh al lavarenn. Eus ober ar gouarnamant, da lavaret eo ar c'horf politikel a zo e penn ar riez, eo ez eus kaoz amañ.
Kentañ testeni eus implij ar ger gallek État, "Stad", evit ur vro riek a gaver e skrid ar feur-emglev anvet Peoc'h Westfalia (1648). Komzet e vez eus "riez mod-Westfalia". Ur vro riek pe ur riez a zo ur voudelezh dezhi an emzalc'husted evit merañ hec'h oberoù politikel ha kevredigezhel hep na yafe riezoù pe c'halloudoù all da emellout enno.
Lod a lavar ez a war diskar tamm-ha-tamm ar riez mod-Westfalia diouzh emdroadur ar sistem etrebroadel a sil kemmoù armerzhel, politikel ha sevenadurel ha diouzh ar c'hemmoù teknologek ken e weler anadennoù nevez ha kreñv evel ar bedeliadur ha diorroadur tolpadurioù-riezoù rannvedel ha dreistriezel evel Unaniezh Europa.
E brezhoneg e vez implijet kalz ar ger "Stad" evit ur riez, hag ouzhpenn ez eus Stadoù ha n'int ket riezoù, e-barzh riezoù krevredel da skouer. Setu perak e vez kaoz eus Stadoù-Unanet Amerika, ar re-mañ oc'h ober ur riez asambles. E saozneg, e galleg hag e spagnoleg e vez graet Stad eus meur a dra, e brezhoneg e c'haller ober ivez.
Hiziv eo bet rannet gorread ar Voul-Douar etre 200 riez pe war-dro hag ouzhpenn-se ez eus un tiriad dibar, Antarktika ha tiriadoù a zo dindan ur galloud riezel sañset, met n'int ket evit gwir, da skouer, Somalia hag Irak.
1186
Diwar-benn bloavezh 1186 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1186
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1186
Geisha
Graet e vez 'geisha' (芸者) e bro Japan eus ur vaouez a zoareoù a vez gwerzhet ker pe geroc’h he servijoù d’he fratikoù. Gouestlet eo he buhez ganti da arzoù-kaer ha hengounel bro Japan. Gallout a reer treiñ ar ger « geisha » e brezhoneg gant « maouez an arzoù » pe « mailhez war vicher an arzoù ». Niverus e oa ar geisha-ed en ha  kantved. Chom a ra anezho c’hoazh hiziv an deiz daoust d’an hengoun da vont war gil.
E rannyezh Kyōto, e vez lavaret geiko (芸妓) e-lec’h geisha ha maiko (舞妓) evit an deskardezed (a vez graet anezho ivez hangyoku pe oshakusan e lec’hioù all).
Istor
Orin ar geisha a gaver en taikomochi pe hōkan, da lâret eo kement ha furlukined ar Grennamzer en Europa. Paotred e oa ar geisha kentañ neuze. Deuet e oa tro ar merc’hed da c’houde (neuze e veze graet onna geisha (女芸者) – maouez geisha- anezho). Hiziv an deiz n’eus nemet maouezed.
Gwerzhet e veze merc'hedigoù, hag int krouadurien, gant o familhoù paour da diez ispisial, an okiya (置屋), hag a save hag a vage an danvez geisha. Kregiñ a rae ar vugale da vezañ mitizhien ha skoazellerezed en ti evit deskiñ o micher ha paeañ o studioù e-pad bloavezhioù a-raok mont da c’heisha.
Monchy-au-Bois
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Geisha
Istor
Kregiñ a raent yaouank-tre da zeskiñ o arzoù, evel seniñ (dreist pep tra ar “shamisen“), kanañ ha dañsal, ober ar chanoyu (lid an te), an ikebana (aozañ bokedoù), anavezout barzhoniezh ha lennegezh hengounel ar vro. Deskiñ a raent ivez ar c'h-“kitsuke” (penaos gwiskañ ha kempenn ar c’himono), arz ar gaozeadenn, c’hoarioù ha kement ‘zo evit plijadur o fratikoù.
N’eo ket gisti ar geisha, met kentoc’h ostizezed ha maouezed desket-kaer hag uhel o doareoù ha ne labouront nemet evit tud pinvidik, ha n’int ket rediet d’ober gwele ganto.
16 Gwengolo
Lidoù
Sant an deiz : Sant Dider
Rannvro Plzeň
Rannvro Plzeň (tchekeg : Plzeňský kraj) a zo ur rann velestradurel (kraj) e kornôg Bohemia er Republik Tchek. Dont a ra hec'h anv eus hini he c'hêr-benn, Plzeň. 7 561 km² eo gorread ar rannvro, hag e 2006 e oa 562 766 annezad enni (stankter : 74 annezad/km²).
Elina Danielian
right|thumb|Elina Danielian
Elina Danielian (en armenieg: Էլինա Դանիելյան) a zo bet ganet d'an 16 a viz Eost 1978 en Azerbaidjan.
Mestrc'hoarierez echedoù armeniat.
Mestr Meur (Maouezi) FIDE eo.
2 513 edo he renk Elo e miz Here 2008.
An 10vet c'hoarierez ag ar bed e oa e miz Here 2008.
Strollad Komunour Osetia ar Su
Strollad Komunour Osetia ar Su (e ruseg: Коммунистическая Партия Южной Осетии; Kommunisticheskaya Partiya Yuzhnoi Osetii) a zo anv ur strollad komunour oberiant e Osetia ar Su, ur republik emren de facto e diabarzh Republik Jorjia, nann-anavezet gant ar gumuniezh etrebroadel e e diabarzh.
E penn ar Strollad emañ Stanislav Kochiev, kadoriad Parlamant Osetia ar Su war un dro.
Pieter Brueghel yaouank
Pieter Bruegel yaouank (1564 - 1638), a oa ganet e Brusel, ha marvet en Antwerpen, a oa ul livour flamank en amzer an Azginivelezh.
Strollad Komunour Osetia ar Su
Da geñver an dilennadegoù evit parlamant Su Osetia bet lidet e 2004 e oa bet tapet gant ar Strollad 24,7% eus ar mouezhioù, gantañ 4 dileuriad diwar 34 en holl.
Pieter Brueghel yaouank
Mab e oa da Pieter Brueghel gozh ha breur da Jan Brueghel gozh.
« Brueghel an Ifern » a zo bet graet anezhañ, peogwir e plije dezhañ livañ an tan.
Oberennoù
Livañ an natur hag ar maezioù a ra alies, a-hend-all buhez ar gêriadenn:
Libia (disheñvelout)
Libia (pe Libya pe Lybia) zo un anv gregach, a orin, a vez graet eus meur a dra.
Republikanouriezh
Ar republikanouriezh a zo un ideologiezh politikel douget d'ar Republik betek re, da lavarout eo evel ur relijion, gant he reolennoù strizh hag he dogmoù, e-skoaz ar republikanelezh, a zo gwelet evel un ideologiezh dieubiñ diouzh an tiranterezh politikel ha relijiel.
Hiziv an deiz e talv e Breizh hag e Bro-C'hall un ideologiezh a-du gant sturiennoù meur ar Republik C'hall: Bro-C'hall unan ha dirannus, ar galleg yezh nemeti ar vro, likelezh ar stad komprenet evel ur c'hoant da lakaat an holl du da vezañ heñvel.
Ur furm broadelouriezh-stad eo eta ar republikanouriezh pa'z eo he fal kentañ difenn ar stad a-raok an dud, evel ma oa deuet ar gomunouriezh sovietek da zifenn ar strollad e-lec'h ar bobl.
Deiziadur hebraek
An deiziadur hebre, pe deiziadur hebreek, pe hebraek, pe deiziadur yuzev, eo an doare hengounel da rannañ an amzer zo implijet gant ar Yuzevien. Un deiziadur heolloarel eo. En deiziadur-se eo rannet ar bloavezh e 12 pe 13 miz loar pe loariad. An deiziadur hebraek, evel m’emañ bremañ, a oa bet diazezet e 359. Hiziv an deiz e vez implijet evel deiziadur relijiel : evit gouzout deiziadoù ar gouelioù hag all. E bed an armerzh avat e reer gant an deiziadur gregorian zo en implij e broioù Europa.
Diazezet eo ar bloavezh war an heol hag ar mizioù war al loar. Ul loariad a bad 29 devezh hanter. Trawalc’h eo divizout e pado ur miz diwar zaou 29 devezh hag egile 30 devezh evit m’en em gavfe reizh an traoù. Evit an heol avat ez eo un dra all. An douar a ra an dro d’an heol e 365,25 devezh. Dindan 12 loariad n’eus nemet 354,36 devezh, da lavarout eo e vank 10,89 devezh evit klokaat ar bloavezh. Evit adtapout an devezhioù-se e oa bet ijinet, gant steredoniourien yuzev neuze, un deiziadur heolloarael. Merzet o doa e vije tapet un dale 7 miz rik goude 19 bloavezh 12 loariad. Evit adtapout an dale-se o doa soñjet kaout bloavezhioù 12 miz ha bloavezhioù 13 miz. En ur prantad 19 bloavezh e vez 7 bloavezh gant 13 miz ha 12 bloavezh gant 12 miz.
Istor
Betek an a oa bet savet ar deiziadur-se gant ar Sanhedrin, kuzul yuzev en Israel. Hillel II, a oa nassi ar Sanhedrin en doa cheñchet an traoù, war a seblant, e 359, o krouiñ un deiziadur jedet e lec'h bezañ evezhiet war al Loar gant ar Sanhedrin. Aotreet en deus an dra-se a lakae ar vureverezh da beurbadout gant pe hep ar Sanhedrin. Betek bremañ e vez implijet an doare-se da jediñ an deiziadur hebraek.
Anvioù ar mizioù
Ar miz Adar I zo ur miz ouzhpenn ha ne vez kavet nemet er bloavezhioù 13 miz. Er bloavezhioù all e reer Adar hepken eus Adar II.
Nisan ha Tishrei a seller outo o-daou evel miz kentañ ar bloaz. Tishrei eo ar miz ma vije bet krouet ar bed. Niverenn ar bloavezh a cheñch d’ar 1 eus Tishrei (ha neuze e vez lidet gouel Rosh Hashana). Nisan eo ar miz ma vije get aet an Hebraed kuit eus Ejipt (gouel Pesac'h).
Graikos
Graikos (gregach : Γραικός; Graecus en latin) a oa, hervez Ηοίαι ("Eoiai") Hesiodos, war-dro 650 kent JK, mab da Bandora (merc'h da z-Deukalion ha Pyrra ha merc'h-vihan Pandora), ha d'he serc'heg Zeus, ha c'hoar e oa da Hellen. Pandora ha Hellen-se gant he zri mab, Doros, Ksouthos (gant e vibien Ion, Ac'haios) hag Aiolos, a zo orin ar meuriadoù kozh a yeas da sevel ar bobl hellenat kozh.
Deiziadur hebraek
Anvioù ar mizioù
Ar 1 eus Tishrei 5768 hervez an deiziadur hebraek a vo d’an 13 a viz Gwengolo 2007 hervez an deiziadur gregorian.
Graikos
Mojennoù diwezhatoc'h
Hervez Stefan Bizantion eo mab da d-Thessalos e oa Graikos. Hervez Vergilius e oa breur da Latinus. Ur meuriad hellazek zo bet anvet Graesianed, hervez ar vojenn, diwar anv Graikos. Int a vije bet an Hellaziz kentañ o trevadenniñ Italia. Ar vro anvet Magna Graecia a zo bet anvet diwar o lerc'h. Gant al Latined e vez graet an anv-se ouzh an holl Hellened abalamour ma'z eo ar C'hresianed eo ar re gentañ eus an Hellened a voe anavezet gante.
Brielen
left|thumb|180px|An iliz katolik Onze-Lieve-Vrouw Brielen en izelvroeg, Brieln e flandrezeg kornôgel, a zo ur rann eus kumun Ieper, e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez.
Deiziadur hebraek
Anvioù ar mizioù
Miz : pep miz a grog da vare al loar nevez.
Sizhun : seizh devezh a vez en ur sizhun. Ar sabad (sadorn) eo ar seizhvet devezh, deiz an diskuizh gouestlet da bediñ Doue hervez ar relijion yuzev. N’eus nemet devezh ar sabat en deus ur gwir anv. An devezhioù all a vez anvet devezh kentañ, eil devezh… Ar gwener eo "devezh ar prientiñ" (evit ar sabad).
Devezh : an devezh a grog da vare kuzh-heol, pa weler stered an oabl. En doare hengounel da rannañ an devezh e vez 12 eurvezh, keit-ha-keit, e-pad an noz, ha 12 eurvezh, keit-ha-keit ivez, e-pad an deiz. Kement-se a dalvez e vez hiroc’h an eurvezhioù deiz eget an eurvezhioù noz e-pad an hañv ha berroc’h e-pad ar goañv.
Pleg-mor Taranto
Pleg-mor Taranto a zo e kreisteiz Italia. Ur stumm karrezek zo dezhañ, digor an tu gevret anezhañ war ar Mor Ionian. Anvet eo diwar anv Taranto.
Rannvro Karlovy Vary
thumb|right|200px|Banniel Rannvro Karlovy Vary thumb|right|100px|Skoed Rannvro Karlovy Vary thumb|right|200px|Lec'hiadur Rannvro Karlovy Vary er Republik Tchek thumb|right|200px|Distrigoù Rannvro Karlovy Vary thumb|right|200px|Karlovy Vary
Rannvro Karlovy Vary Region (tchekeg: Karlovarský kraj) a zo ur rann velestradurel (kraj) er Republik Tchek, lec'hiet e kornôg Bohemia. Dont a ra hec'h anv eus hini he c'hêr-benn, Karlovy Vary. 3 314 km² eo gorread ar rannvro, hag e 2005 e oa 304 644 annezad enni (stankter : 92 annezad/km²).
Kontelleg kamm
Ar c'hontelleg kamm (Ensis ensis) a zo ur blotvil daougleurek.
Rummatadur
Ar c'hontelleg kamm a c'hell bezañ renket er c'herentiad Solenidae ivez.
Trec'hlid ar Vertuzioù
Istor
Un eoullivadur war lien eo, echuet war-dro 1502, 160 cm x 192 cm dezhañ, graet evit studiolo Isabela d'Este, e kastell San Giorgio Mantova, ha skridoù ar barzh Paride da Ceresara a servijas da zisplegañ an alegoriennoù anezhañ.
<!--
Acheté par Richelieu, le tableau fit l'objet ensuite d'une saisie révolutionnaire pour être transféré au musée du Louvre.
Thème
Il s'agit d'un thème allégorique (Les Vices et les Vertus) placé dans un cadre de représentation mythologique (Minerve, Daphné, Amour, Vénus, Diane) et la compréhension des situations est confiée à des indications écrites sur des parchemins dans le tableau.
Composition
Les Vices présentés par groupe sont Avarice, Ingratitude, Ignorance, Haine immortelle, le mal, le pire, le mal extrême, Oisiveté, Inertie, la Vénus sensuelle, ...
Un mur à droite les oblige à passer par le lac du premier plan.
Une roche escarpée et flamboyante se dresse dans le fond à gauche.
Analyse
Plusieurs groupe se distinguent dans cette fuite de gauche à droite : Ainsi les semences du mal et du mal extrême sont transportées dans des sacs sur les épaules de la Haine immortelle en personnage simiesque au centre dans l'eau d'un lac.
À gauche l'Oisiveté ou la paresse (représentée sans bras) est attachée et tirée par l'Inertie, à droite l'Avarice et l'Ingratitude portent l'Ignorance couronnée, la Vénus sensuelle est debout sur le dos d'un Centaure...
Sur le bord gauche du tableau, Daphné se transforme en arbre.
Les trois autres Vertus présentes dans un des nuages, portent leurs attributs : la Force avec sa massue, sa colonne et sa peau de lion d'Hercule, la Tempérance qui verse du vin, et la Justice, avec son glaive et sa balance.
Bibliographie et sources
-->
Lludd Llaw Eraint
Lludd eo anv Lludd fab Beli, pe Lludd Llaw Eraint, roue Enez Vreizh er gontadenn  Lludd ha Llefelys, er Mabinogi. Nudd a vez graet anezhañ ivez. Hervez Rachel Bromwich ez eus kaoz eus daou zen disheñvel:
Ledegem
Ledegem (e flandrezeg kornogel:Legem) a zo ur gumun eus Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.
Jan Brueghel gozh
Jan Brueghel gozh, pe Brueghel Voulouz (1568 e Brusel – 13 a viz Genver 1625), a zo ul livour flamank. Mab e oa da b-Pieter Brueghel gozh, ha breur yaouañ Pieter Brueghel yaouank. Tad e oa da Jan Brueghel yaouank, ha tad-kaer David Teniers. Eontr e oa da Jan van Kessel, hag e-touez e ziskibien e oa Abraham Govaerts ha Daniel Seghers.
Kraaiwijk
Kraaiwijk (e flandrezeg kornôgel:Craeywyck, e galleg: Craywick ) a zo ur gumun eus Flandrez Frañs, e departamant an Norzh, en Hanternoz Bro-C'hall.
Yezhoù evenkiek
Un is-skourr eus ar yezhoù toungousek an norzh eo ar yezhoù evenkiek, ennañ 2 yezh komzet e Sina:
Jan Brueghel gozh
Livet en deus bleunioù, ha taolennoù hervez ar Bibl. Labouret en deus ivez gant Rubens war-dro un toullad taolennoù. thumb|kleiz|Torkad bleunioù gant Jan Brueghel gozh, 1606/7
1384
Diwar-benn bloavezh 1384 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Yezhoù evenkiek
Gwelet ivez
Evenki languages
1384
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1384
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1384
Salvador Dalí
Salvador Felip Jacint Dalí i Domènech, marquès de Dalí de Púbol (11 a viz Mae 1904 e Figueres – 23 a viz Genver 1989 e Figueres) a oa ul livour hag ur skrivagner katalan, unan eus an daou gannad pennañ eus ar surrealouriezh.
Tremenn 1 500 a daolennoù ha tresadennoù a reas e-pad e vuhez. Ur skrivagner e voe ivez, pa skrivas pennadoù evit kelaouennoù, ha levrioù.
Buhez
Mab da Salvador Dalí i Cusi (1872-1950), un noter alvokad, ha da Felipa Domenech i Ferrés (1874-1921) e oa Salvador Dalí.
Troy
Troy (stumm saoznekaet Troia) eo anv ar blanedenn ijinet a c’hoarvez warni an heuliad bannoù-treset senarizet gant Christophe Arleston, ha treset gant Didier Tarquin (Lanfeust de Troy, Lanfeust des Étoiles, Gnomes de Troy), Jean-Louis Mourrier (Trolls de Troy) ha Ciro Tota (Les Conquérants de Troy), embannet gant éditions Soleil. Kaoz zo anezhi ivez e-barzh an teir rann eus L'Encyclopédie Anarchique du Monde de Troy hag e-barzh al levr Jeu d'aventure de Lanfeust et du monde Troy.
Salvador Dalí
Buhez
Unnek miz kent e c'hanedigezh e oa marvet e vreur henañ, anvet Salvador ivez, diwar ur barrad pilhonfo d'an oad a zaou vloaz. Un c'hoar en devoe e 1949, Anna María, a skrivas e 1983 ul levr diwar-benn he breur.
Troy
An Dud hag an Drolled eo annezidi bennañ Troy.
Salvador Dalí
Buhez
Strizh ha dichek e oa an tad, ar pezh a voe kempouezet gant ar vamm, a galonekaas he mab en e strivoù arzel. Emboltredoù a reas d'ar mare, ha bac'het e voe e-pad un nebeud mizvezhioù en abeg ma oa bet lakaet da zispac'her katalan. Skarzhet e voe eus skol-arzoù San Fernando e-pad ur bloavezh. En hevelep bloavezh ez eas da weladenniñ Pariz, ma kejas ouzh Pablo Picasso en devoa klevet anv eus Salvador Dalí digant al livour Joan Miró ; da heul ar gejadenn-se, e 1926 bepred, e livas an daolenn anvet Maouez gourvezet, e doare Pablo Picasso. Meur a daolenn a voe livet gant Dalí e doare Picasso ha Miró kent kavout e zoare dezhañ, a voe anat adal ar bloavezh 1927. E miz Eost 1929, pa 'z eas ar re Éluard da Gadaqués da weladenniñ Salvador Dalí, e c'hoarvezas taol-kurun ar garantez etre al livour katalan yaouank ha gwreg ar barzh gall, ar Rusianez Ielena Dmitrievna Delouvina Diakonova (1894-1982), anavezet dindan an anv Gala. Distreiñ da Baris a reas ar barzh, ha chom gant al livour a reas e wreg. Daoust d'an disparti e chomas liammoù start etre Gala ha Paul Éluard.
Yezhoù negidalek
Un is-skourr eus ar yezhoù toungousek an norzh eo ar yezhoù negidalek, ennañ 1 yezh komzet e Rusia (Azia):
Jan Brueghel gozh
-== Oberennoù ==
Troy
Dibar eo an Dud war ar blanedenn-se rak pep hini anezhe 'neus ur galloud hud dezhañ e-unan, talvoudus pe get. Da skouer : sevel un neñvad kelion pe luziañ ar blev. Mammenn an hudouriezh war ar blanedenn-mañ zo ul loen burzhudus hag a vez graet ar Magohamoth dioutañ.
Salvador Dalí
Buhez
D'ar mare-se e tivizas al livour lezel e vourroù da greskiñ en ur stumm levezonet gant hini re al livour meur Diego Velázquez (1599-1660) ; hiziv an deiz ez eo trawalc'h gwelet stumm ar mourroù-se evit soñjal e Salvador Dalí.
Diskouezadegoù pouezus a voe aozet gant Gala, hag ez-ofisiel ez eas Dalí da ezel eus ar strollad surrealour, en devoa levezonet e labour e-pad an daou vloavezh kent. Broc'het e voe e dad hag e c'hoar outañ abalamour da gement-se, hag ivez en abeg d'e zarempred gant Gala, a oa dimezet c'hoazh. E 1930 ivez e voe embannet levr kentañ al livour, La femme visible ("Ar vaouez hewelus"), e Paris.
Yezhoù toungousek ar mervent
Un is-skourr eus ar yezhoù toungousek ar su eo ar yezhoù toungousek ar mervent, ennañ 3 yezh komzet e Sina:
Kumun c'hall
Ar gumun eo bihanañ rann ar melestradur tiriadel e Bro-C'hall ; 36 699 a gumunioù zo e 2014 goude m'eo deuet Mayotte da vezañ un departamant gall d'an 31 a viz Meurzh 2011, pa'z eus 8 072 kumun en Italia d'ar 1añ a viz Genver 2014.
Anvioù nes d'ar ger "kumun" a zo roet e broioù all (Alamagn, Beljia). Er broioù ma vez komzet ur yezh a orin latin e vez graet gant gerioù tennet diwar al latin municipium.
Bihanañ rann velestradurel gall eo bihan he gorread keitat e-keñver re ar broioù all. Meret e vez gant ur c'huzul-kêr hag ur maer en e benn.
Istor
Krouet e voe ar c'humunioù diwar al lezenn votet d'an 11 a viz Du 1790. Re ar parrezioù kozh eo harzoù ar c'humunioù dre vras, met un darn vat zo bet krouet diwar ur patrom all :
Er raktres kentañ e oa bet kinniget ma vije savet kumunioù bras karrez 6 lev o ment, da lavaret eo war-dro 24 km.
Aozadur
Dastumet eo an testennoù koulz lezennel ha reolel e Kod hollek ar strollegezhioù tiriadel (Code général des collectivités territoriales - CGCT) a zo bet embannet e 2000.
Blaen
Douaroniezh
40 km eus Naoned emañ Blaen, war ribloù Kanol Naoned-Brest hag e-kichen Koad ar C'havr.
Tro-dro emañ kumunioù Faouell, Kernitron-al-Lann, Hierig, Kergaval, Kerrigon, Gwez, Gavr, Gwenred ha Bolvronn.
Hervez an niveridigezh ziwezhañ e 1999 ez eus 7731 annezad e Blaen. Hiziv avat, gant pikol kresk ar boblañs, e vrasjeder eo bet tizhet ouzhpenn 9200 a annezidi.
Dre garr emañ Blaen da 25 munut eus trowardroioù Naoned, da 50 munut eus Roazhon, da 20 munut eus Savenneg ha da 45 munut eus Sant-Nazer.
Ardamezioù
Brizhet etre argant ha glazur, e greskenn en gul
Implijet adalek 1924. Digemeret gant Kuzul ar Gumun e 1967.
Ardamezioù Guy de Blain (siell 1293), bet douget e-kerzh Kroaztdegioù gant baroned Pontkastell, ha degouezhet d'ar skourr yaouankañ familh Blaen. Kadarnet gant ar roue pa-z eo bet savet Blaen da varkizelezh
Monumantoù ha traoù heverk
thumb|right|300px|Pelec'h emañ Blaen e departamant al Liger-Atlantel.
Kensonenn kevig dre fic'hal divouezh
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn kevig dre fic'hal divouezh treuzskrivet [t͡s] (kent: [ʦ]) hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 103. Skrivet e veze [ƾ] betek 1976.
Ur gensonennn kendistaget an hini eo ma vez distaget war un dro ar gensonenn kevig dre serriñ divouezh ([t]) hag ar gensonenn kevig dre daravat divouezh ([s]).
An diforc'h etre /t͡s/ ha /ts/
Disheñvel eo ar son-mañ hag a dalvez da fonem pe da alofonenn unvan diouzh ar lieskensonennad damheñvel war al live fonetik /ts/, d.s. e saozneg ne dalvez ket ar son /t͡s/ na da fonem na da alofonenn un arc'hfonem all daoust ha ma kaver al lieskensonennad /ts/ evit abegoù morfologel peurliesañ, d.s. cats ("kizhier") pe c'hoazh e gerioù bet amprestet digant yezhoù all met addielfennet o struktur silabennek, d.s pizza.
Luc'hreüser
Al luc'hreüser, evit ar pezh a sell ouzh an dafar bureveg (luc'heilerez, moullerez, pelleiler), a zo ur ruilhenn luc'hgizidik he gorreenn d'enlouc'hañ warni skeudenn an teul e vo moullet dres war-lerc'h.