cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ernest Petit
Ar politikour
E penn-kentañ 1947 emañ e penn kabined milourel François Billoux, ministr PCF an Difenn broadel. Met kaset eo d'ar retred gant Georges Bidault, ministr ar Brezel, e miz Kerzu 1951, evit kastizañ anezhañ evit abegoù a genurzh sañset, e gwirionez abalamour d'e obererezh politikel.
Dilennet eo da senedour an departamant Seine e 1948, hag addilennet e miz Mae 1952. Peuzheñvel eo d'ar PCF e Kuzul ar Republik. Sezañ a ra e bodadoù an Difenn Broadel hag an Aferioù Estren. Ezel eo ivez eus Bodad an Aferioù armerzhel etre 1953 ha 1959. E miz Genver 1958 eo merket e emelladenn diwar-benn Brezel Aljeria, « ur brezel ma n'eo ket difennet en un doare strizh kenañ an euzhusterioù hag ar bourevadurioù. » Sevel a ra a-du gant hent ar peoc'h dre ar c'hevraouiñ evit kaout un Ajeria dizalc'h.
Tomm eo ouzh mennozh ar "vignoniezh etre ar pobloù", ha kadoriad ar c'hevredigezhoù France-URSS ha France-Hongrie eo adalek 1954. Besprezidant ar gevredigezh France-Vietnam eo kerkent ha miz Gouere 1946, hag ezel eo eus Poellgor a enor ar Mignoniezh Bro-C'hall-Sina er bloavezhioù 1950. Stourm a ra e Luskad ar Peoc'h etre 1955 ha 1970.
Pogliano Milanese
Pogliano Milanese a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Alexandre Audebert
thumb|140px
Eugénie de Montijo
Eugenia de Montijo
Alexandre Audebert
Eus rannvro Pariz emañ Audebert: kroget en deus rugbi en e gêr Suresnes a-raok mont d'ar Racing evit c'hoari evel rugbier a-vicher ar bloaz 1998-1999. Sinet en deus da c'houde e Clermont hag abaoe-se en deus c'hoariet muioc'h eget 200 krogad dindan roched ASM gant e dokarn glas ha ruz. C'hoarier koshañ ar skipailh eo gant Aurélien Rougerie hag en ur chom e Auvergne en deus kemeret perzh e seizh gourfenn (pemp e Kampionad Frañs ha daou e European Challenge Cup). Evit e unnekvet bloaz e Clermont en deus gounezet Alexandre Audebert e 2010 ar "Bouclier de Brennus": ar wech kentañ e oa evitañ hag evit ar c'hlub.
Audebert zo bet dibabet div wech e skipailh rugbi Frañs. Gounezet en deus Tournamant ar 6 broad 2002 en ur vont war an dachenn enep Bro-Gembre evit 11 munut nemetken.
Hoc'h-gouez Oliver
Hoc'h-gouez Oliver (Sus oliveri) a zo ur bronneg eus kerentiad an hoc'heged hag a vev e Filipinez.
Kalvar Tregastell
E bourk Tregastell, e Bro-Dreger, departamant Aodoù-an-Arvor, ez eus ur c'halvar a zo hep e bar e Breizh. E 1872 e voe savet war dorgenn Krec'h Lest diwar intrudu an abad Boujet, a oa person e Tregastell etre 1866 ha 1877.
Istor
Goude diskar ar Republik e 1872 en devoa santet an abad Boujet e oa ret difenn ar relijion ha stourm ouzh ar mennozhioù republikan gant doareoù nevez. Lakaat sevel ur c’halvar bras e Krec’h Lest war ur garreg c’hreunvaen nepell diouzh an iliz parrez a oa e soñj. Berniet e voe mein eus maner Kerlavos a oa kouezhet en e boull ha degaset reoù all eus ar mengleuzioù tro-war-dro ivez. Pa vankas arc’hant d'an abad e ouias mont davet e bobl da zastum peadra da baeañ ar vein hag ar vicherourien, ha zoken e kredas mont betek prezidant ar Republik C'hall da c’houlenn digantañ reiñ un tamm arc’hant dezhañ da sevel ar c'halvar. Hemañ avat a reas goap outañ.
Deskrivadur
Mein sec'h eo ar savadur, a zo ur chapel-gev-iliz gouestlet da Itron-Varia-an-Druez ; un hentig anvet Hent ar Baradoz a gas eus traoñ ar c’halvar d'e grec’h en ur droidellañ betek ar savenn m'emañ sichenn ur groaz vras e greunvaen Kersanton kizellet gant Yves Hernot an Henañ e Lannuon. Meur a gustod zo : en unan emañ delwenn greunvaen ur c'houer daoulinet, ur bal en e zorn ; er su ez eus unan all m'emañ delwenn goad ar Galon-Sakr ; er c'hustodoù all emañ delwennoù sant Laorañs, sant Erwan ha sant Frañsez Zavier.
A-hed an hentig ez eus plakennoù engravet enne krennlavarioù ha komzoù a furnez e brezhoneg. <poem style="font-style:italic;"> Doue pinvîk en madelezh, En-kreiz ar brasañ dienez, Gant aluzen ar Vretoned, En deus ar c'halvar-mañ savet.
Goude ma voe foeltret ar groaz e 1912 ne chomas nemet un tamm eus delwenn ar C'hrist, a voe lakaaet war unan eus ar pileroù a zo e-kichen dor chapel Santez Anna ar Roc'hoù, e Tregastell bepred
Google Chrome
Google Chrome (berraet en Chrome) zo ur merdeer internet lies-savenn krouet gant Google. Embannet e oa bet evit ar wech kentañ d'an 2 a viz Gwengolo 2008 war Microsoft Windows. Goude-se e voe savet stummoù evit Linux, macOS, iOS, hag Android. Ar merdeer zo diazez evit Chrome OS, servijout a ra evel savenn evit an aplikadurioù web. E 2018, StatCounter a istime e veze implijet Chrome gant 61% an urzhiataerezioù dre ar bed. Dre ar berzh bras gantañ, Google en deus ledanaet implij ar merk "Chrome" war produioù all: Chrome OS, Chromecast, Chromebook, Chromebit, Chromebox ha Chromebase.
Pieve Emanuele
Pieve Emanuele a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Hoc'h-gouez Filipinez
Hoc'h-gouez Filipinez (Sus philippensis) a zo ur bronneg eus kerentiad an hoc'heged brosezat e Filipinez.
Pat O'May
Pat O'May a zo gitarour, kaner ha sonaozer. Ganet oa e Rouen e 1961, e familh a zo genidik deus Iwerzhon. Goude bezañ kejet gant e wreg e 1989 e tiviz Pat en em staliañ e Breizh, lec'h m'emañ o chom abaoe. Kinnig a ra ur sonerezh diazezet war ar rock hag ar metal mesket gant levezonioù keltiek. Pat a labour alies evit skrivañ ha seniñ sonerezh filmoù ha teulfilmoù. Klevet eo bet e-barzh operaoù rock Alan Simon (Anne de Bretagne hag Excalibur).
Gliciphila melanops
Gliciphila melanops a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Meliphagidae. Ar spesad nemetañ an hini eo er genad Gliciphila.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ — G. m. chelidonia ha melanops — e takadoù 'zo eus Aostralia (su ar vro ha Tasmania).
Pius August e Bavaria
Pius August von Wittelsbach (1786–1837), anavezet en alamaneg evel « Pius August von Wittelsbach, Herzog in Bayern », a oa ur priñs hag un ofiser bavarian, dug en Bavaria.
Mab e oa da Wilhelm in Bayern, ha da Marie-Anne Zweibrücken-Birkenfeld, c'hoar d'ar roue Masimilian Iañ Jozeb.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1919
thumb|right|[[Firmin Lambot, trec'h e 1919]] Dalc'het e oa bet 13 Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn etre an 29 a viz Mezheven hag ar 27 a viz Gouere (15 tennad-hent, 5 660 km). Gounezet e oa bet gant ar reder belgiat Firmin Lambot, 24,056 km/e e dizh keitat.
Adkroget e oa bet gant an Dro war-lerc'h an Eil Brezel-bed dre ma ne oa ket bet redet ar genstrivadeg etre 1915 ha 1918. Anat eo e oa fall-spontus an hentoù a oa ret d'ar varc'hhouarnerien tremen dreze ! Aet e oa kuit an Dro eus Plasenn ar Genunvaniezh (Pariz) war-du ar c'hornôg a-raok distreiñ da Sportva ar Briñsed (Pariz) dre ar reter.
Sophia Baddeley
Ganet e oa e Londrez. He zad, Valentine Snow, a oa trompilher. Desket e oa bet seniñ ha kanaÑ dezhi gant he zad. Da 18 vloaz e skampas kuit eus ar gêr gant an aktour Robert Baddeley, a oa o c'hoari e Drury Lane.
E 1765, e oa Ophelia en Hamlet. Goude e voe Cordelia en King Lear, Imogen en Cymbeline ha diwezhatoc'h Olivia en Twelfth Night.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1919
Unnek reder hepken a oa deuet a-benn da dizhout Pariz diwar ar seizh ha tri-ugent anezho o devoa lakaet o anv er penn-kentañ.
Dub Inc
Dub Incorporation pe Dub Inc a zo ur strollad reggae gall savet e 1997 e Saint-Étienne, Loire.
Istor
Krog a ra istor dub inc e 1997.
Hatuey
Hatuey, ganet en Hispaniola, marvet d'an 2 a viz C'hwevrer 1512 e Yara (Cuba), a oa un tiern taino eus Hispaniola hag a vrezelias enep ar gonkistadored spagnol. Eñ an hini a voe ar c'hentañ den hag en em savas a-enep an drevadennerien en Amerika. Kemer a reas penn ur bagad broiz da stourm ouzh ar Spagnoled, ma voe tapet ha devet ganto. Un haroz broadel eo Hatuey e Cuba.
Istor
E 1511 ez eas ar c'honkistador spagnol Diego Velázquez eus Hispaniola da Guba.
Settala
Settala  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Ramona
Ramona zo un anv-badez spagnolek roet d'ar merc'hed.
Bussero
Bussero a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Amadís de Gaula
Amadís de Gaula zo ur romant spagnolek a varc'hegiezh, savet gant Garci Rodríguez de Montalvo, evit an doare a anavezomp hiriv, hag embannet en 1508 e Zaragoza.
E gwirionez ez eo ur skrid kemmet diwar ur skrid koshoc'h, hogen n'ouzer ket na pegoulz na gant piv na pelec'h e voe savet, ma vez tabut c'hoazh diwar se.
Evit levr Montalvo zo bet troet e meur a yezh, hag e galleg gant Nicolas Herberay des Essarts, hag embannet e Pariz e 1540 gant Denis Janot, Vincent Sertenas ha Jehan Longis.
Hoc'h-gouez Java
Hoc'h-gouez Java (Sus verrucosus) a zo ur bronneg eus kerentiad an hoc'heged brosezat en Indonezia.
Enez Fernandina
Enez Fernandina, pe Isla Fernandina e spagnoleg (Fernandina Island, pe Narbrough Island, e saozneg), zo un enezenn vihan didud er Meurvor Habask hag unan eus an Inizi Galápagos, en Ecuador. E-kichenik an Enez Isabela emañ.
Dont a ra an anv eus hini ar Roue Fernando II Aragon, a arc'hantas beaj Kristof Kolomb.
Ur menez-tan zo enni, anvet La Cumbre, 1 494 metrad uhelder dezhañ.
Appalachoù
Emañ an Appalachoù etre plaenenn aod ar Meurvor Atlantel, er reter, ha diazad ar Mississippi hag al Lennoù Meur er c'hornaoueg. Ul lec'h greantel bras e oa bet gant ar vetalurgiezh hag an eztennañ glaou met war ziskar emañ an industriezh-se.
Tra all
Roet en deus an aradennad-mañ hec'h anv, e douarouriezh, d'ur seurt torosennadur, an "torosennadur appalachian".
Keriti-Pempoull
Keriti a zo ur gumun a-wechall eus Breizh e departamant Aodoù-an-Hanternoz. Ul lodenn eus kumun Pempoull eo bremañ.
Lillie Langtry
Lillie Langtry (1853-1929), ganet e Jerzenez, a oa Émilie Charlotte Le Breton hec'h anv gwir, a oa un aktourez ha kourtizanez saoz, serc'h d'ar roue Edouarzh VII. Lesanvet e oa « Jersey Lily » ("lireuenn Jerzenez", da lavarout eo an "Amaryllis belladonna")
Cadfan ap Iago
Cadfan ap Iago (c. 580–625) (Catamanus e latin) a oa roue Gwynedd adal 615 betek e varv e 625.
Istor
Mab e oa Cadfan da Iago ap Beli, roue Gwynedd, a varvas e 615, war-lerc'h Emgann Caer, ma voe trec'het armeoù Powys ha Gwynedd gant ar roue Aethelfrith eus rouantelezh Northumbria.
Ur roue fur ha reizh e voe Cadfan.
Tiriad Antarktika Breizh-Veur
Tiriad Antarktika Breizh-Veur, pe Tiriad Antarktikel Breizhveuriat (British Antarctic Territory (BAT) e saozneg) zo ul lodenn eus Antarktika hag a vez gwelet gant ar Rouantelezh-Unanet evel unan eus an Tiriadoù Tramor Breizh-Veur, a zo 14 anezho.
Acitavones
An Acitavones a oa ur bobl c'halian en Alpoù, war-dro Aosta.
Meneget int gant Plinius an Henañ en e Naturalis historia. Engravet e oa bet o anv war ar monumant anvet Tropaeum Alpium e Turbia, en enor d'an impalaer Augustus, e-touez anvioù ar pobloù trec'het gantañ.
Dôn
Dôn eo mamm an doueed e mojennoù Kembre, ma'z eo anavezet evel mamm (pe tad) un niver bras a vugale, anvet "Bugale Dôn".
Reizh
Ar pezh a zo deuet betek ennomp eus lennegezh kozh Kembre ne gont ket ha tad pe mamm e oa d'ar vugale-mañ : Ar skolveuriad kembreat John Rhys avat a lakaas Dôn da wregel, par d'an doueez iwerzhonat Danu, a zo mamm an Tuatha Dé Danann. Ar braz eus ar ouizieien a savas a-du gantañ met klouaroc'h e voe an arbennigour war ar Mabinogi William J. Gruffydd (1981-1954) en e arnodskrid Math vab Mathonwy e 1928.
E pevare skourr ar Mabinogi, anvet Math fab Mathonwy end-eeun, ez eo Arianrhod, Gilfaethwy ha Gwydion bugale da c'hoar Math, ar pezh a laka Dôn da c'hoar Math ha merc'h Mathonwy. "Merc'h Beli" a vez graet eus Arianrhod e Trioedd Ynys Prydein ; alese e lakaas J. Rhys e oa Dôn pried Beli Mawr, ar pezh ne dalvez ket avat ez eo Dôn mamm da holl vugale Beli, pe ez eo Beli tad da holl vugale Dôn.
Er Grennamzer e soñje d'ar ouizieien e oa Dôn ur gwaz mab da Gonwy, Don ap Conwy en ul listenn eus bugale Don e 118 dornskrid Peniarth. ; ar stumm Don ap Conwy a c'hellfe dont eus ar werzenn Gwdion fab Don ar Gonwy a lenner en ur varzhoneg en dastumad Barddoniaeth a vez lakaet war anv Dafydd ap Gwilym. E Levr Ruz Talgarth (dornskrid Llansteffan 27) e kaver Don ap Dygyn ferthyr o Arfon. ; an "Dygyn ferther"-se a c'hellfe bezañ un distresadur eus ur werzenn e Levr Taliesin, Gwydyon ap Don dygynuertheu.
E Culhwch ac Olwen ez eo Dôn mamm da Amaethon ivez.
Karv-musk Anhui
Karv-musk Anhui (Moschus anhuiensis) a zo ur bronneg hag a vev e Sina.
Senago
Senago a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
La Bonne Petite Souris
La Bonne Petite Souris zo ur gontadenn c'hallek gant Madame d'Aulnoy (1651 -1705) er.
Troet e voe e saozneg, anvet The Little Good Mouse, hag embannet e The Red Fairy Book gant Andrew Lang e 1890.
Calvignasco
Calvignasco a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Segrate
Segrate a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Roudad RC
Ur roudad RC a zo ur roudad tredan, savet gant ur resistañs hag ur c'hondensatour a-steud pe en diroud. Pa 'z eo a-steud, ar roudad RC a servij da sevel siloù tredan pas-izel pe pas-uhel. Digemm amzer \tau ur roudad RC a zo roet gant lieskement talvoud an daou elfenn a sav ar roudad.
Fonksionoù trañsfer
Bezet Z_C(\omega) impedañs ar c'hondensatour :
Ar voltadur e bonnoù ar resistañs pe ar c'hondensatour a c'hell bezañ jedet o kemer ar roudad evel ur ranner voltadur nann karget :
Notennet eo H_C ar fonksion trañsfer bet o kemer ar voltadur e bonnoù ar c'hondensatour evel voltadur mont er-maez hag H_R ma vez implijet an hini e bonnoù ar resistañs. H_C ha H_R a vez kavet a-drugarez da eztaoladennoù V_C ha V_R :
Evit un dipol, tu zo skrivañ ar fonksion trañsfer dindan ar stumm, lec'h 'm eo G\, gounid an dipol ha \varphi\, e fazenn. Neuze :
gant ha
Analiz frekañsel
Gant un analiz frekañsel eus ar roudad ez eus tu kavout peseurt frekañsoù a zo restaolet pe asantet gant ar sil. Evit ar frekañsoù izel en deus H_C ur modul tost eus unan hag ur fazenn tost eus zero. Seul vui ma gresk ar frekañs, seul izeloc'h e vo ar modul evit tennañ war-zu zero hag e fazenn -\pi/2. Er c'hontrol, H_R en deus ur modul tost eus zero war frekañsoù izel hag ur fazenn tost eus \pi/2 ha pa gresk ar frekañs e tenn e modul war-zu unan hag e fazenn war-zu zero.
Pa :
Evel-se, pa z'eo mont er-maez ar sil kemeret war ar c'hondensatour an emzalc'h a zo eus an doare filtr pas-izel : ar frekañsoù uhel a zo digreskaet hag ar frekañsoù uhel a dremen. Ma 'z eo ar mont er-maez kemeret war ar resistañs eo ar c'hontrol hag ar roudad en deus un emzalc'h sil pas-uhel.
Frekañs troc'hañ f_c ar roudad a spis ar bevenn da 3dB etre ar frekañsoù izelet hag ar re n'int ket a zo par da :
Analiz amzeriel
Kontrol treuzfurmat Laplace eus an eztaoladennoù-se a ro :
Tu zo ivez deverañ an eztaoladennoù-se eus an kevatalennoù diferañsial o diskrivañ ar roudad : An diskoulmoù a zo dres ar memes reoù eget ar re tapet gant treuzfurmat Lapalce.
Integrer
D'ur frekañs uhel, da lâret eo ma, ar c'hondensatour n'eus ket amzet kargañ hag ar voltadur d'e bonnoù a chom izel.
Evel-se : ha fonder ar roudad a zo neuze kevatal da :
Evel m'eo, kavet e vez :
Gourdisten
Gourdisten, pe Wrdisten, a oa ur manac'h brezhon eus abati Landevenneg a skrivas meur a levr en. Abad e oa eno etre 857 hag 884.
Roudad RC
Integrer
Ar voltadur e bonnoù ar c'hondensatour a integr neuze ar fonksion mont e-barzh hag ar roudad en deus un emzalc'h orjaladenn integrer, da lâret eo evel ur sil pas-izel.
Derever
Neuze,
Bremañ,
Ar voltadur e bonnoù ar resistañs a zerev neuze ar voltadur mont e-barzh hag ar roudad en deus un emzalc'h orjaladenn derever, da lâret eo evel ur sil pas-uhel.
Fonnder
Fonnder an tredan a zo ar memes hini e pep-lec'h er roudad, dre m'eo ur roudad a-steud :
Respont luskadenn
Ar respont luskadenn a zo amgin treuzfurmat Laplace eus ar fonksion trañsfer a glot ha diskouez a ra respont ar roudad d'ul luskadenn. Evit ar c'hondensatour :
lec'h m'eo u(t)\, fonksion Heaviside ha a zo an digemm amzer.
Evit ar resistañs :
Roudad en diroud
Ar roudad RC en diroud a zo peurvuiañ gant un interset bihannoc'h eget ar roudad RC a-steud : ar voltadur mont er-maez a zo kevatal d'ar voltadur mont e-barzh, ne c'hell bezañ implijet evel sil nemet ma 'z eo luget d'un andon tredan.
Ar red-tredan er c'hondensatour a zo difazet eus 90° e-keñver ar red-tredan mont e-barzh (hag ar resistañs).
Sujet d'ur voltadur krannelek, ar c'hondensatour en em karg en un doare prim hag a c'hell bezañ kemmeret evet roudad digor, ar roudad en deus neuze un emalc'h resistañs.
Karv-musk korr
Ar c'harv-musk korr (Moschus berezovskii) a zo ur bronneg hag a vev e Sina, Viêt Nam ha marteze Laos.
Gruffudd ap Maredudd
Gruffudd ap Maredudd zo anv daou zen anavet en istor Kembre:
Die Gänsemagd
Danvez
Ur briñsez, merc'h d'ur rouanez intañvez, zo kaset gant he mamm da bellvro davet he danvez pried. D'ober he beaj he deus bet ur marc'h hud anvet Falada hag a oar komz, hag ur mouchouer warnañ teir zakenn eus gwad he mamm. Gant ur servijourez hag ur strobinell warezer e kemer penn an hent. E-kerzh ar varc'hekadenn e teu sec'hed d'ar briñsez, setu e c'houlenn digant he servijourez mont davit dour, ha setu respont honnezh :« Kit ho-unan davit dour mar diouerit. Me ne fell ket din bout ho servijourez ken. ». Neuze e rank ar briñsez mont da gaout dour digant ur wazh a zo nepell. Klemmichal a ra: « Petra a c'hoarvezo ganin ? », hag ar strobinell a respont : « Siwazh, siwazh, mar gouife ho mamm e torrfe he c'halon e daou damm. ».   Goude ur predig, setu ar briñsez sec'hedik arre, hag e c'houlenn a-nevez digant he servijourez mont davit dour. A-nevez ivez e lavar honnezh : « Me n'ho servijin mui, lavaret tra pe dra ganeoc'h pe gant ho mamm. » hag e lez ar briñsez kaezh da evañ diwar ar wazh e bolz he daouarnig flour. P'emañ stouet war-du an dour e kouezh ar strobinell a-ziwar he c'herc'henn hag e ya kuit gant ar froud.
Pa wel kement-se, ar servijourez a ro urzh d'ar briñsez eskemm dilhad ha kezeg ganti, en ur lavarout en he lazhfe mar lavarfe tra pe dra a-zivout an eskemm da zen pe zen. Trist an tamm anezhi e tou ar briñsez. Neuze ez a ar servijourez kuit war kein Falada, tra ma rank ar briñsez marc'hegañ war sprec'henn he dimezell. Pan erruont e palez an danvez pried en em ginnig an dimezell evel ar briñsez, hag ar wir briñsez zo kaset da ziwall ar gwazi gant ur paotrig anvet Konrad. Ar falspriñsez a ro urzh ma vefe lazhet Falada, gant aon na komzfe. Keloù eus kement-se a zeu d'ar briñsez, a c'houlenn digant al lazher tachañ penn Falada a-us an treuzoù a gas da annez ar gwazi. Antronoz e komz ar briñsez da benn Falada : « Falada, Falada, marv out, hag aet eo kement levenez diouzhin. » Ha Falada a respont : « Siwazh, siwazh, mar gouife ho mamm e torrfe he c'halon garantezus e daou damm. ». War pradenn ar gwazi e sell Konrad ouzh ar briñsez o kribañ he blev kaer, ha c'hoant a sav ennañ da gaout ur vlevenn pe ziv. Met merzout a ra ar briñsez, ha lavarout ur strobinell : « C'hwezh, avel, c'hwezh, emezon, kas tog Konrad kuit. Na lez ket Konrad da zistreiñ hiziv kent na vo kribet ma blev hiziv. » Ha setu tog Konrad kaset kuit gant an avel, hag ar paotrig ne c'hall ket distreiñ a-raok m'he defe ar briñsez kribet ha plañsonet he blev. Kounnaret an tamm anezhañ ez a Konrad davet ar roue hag e lavar dezhañ ne ziwallo mui ar gwazi gant ar plac'h-se abalamour d'an traoù iskis a c'hoarvez. Ar roue a ro urzh dezhañ d'ober ur wech c'hoazh, hag antronoz ez a da guzhat ha da spiañ. Gwelout a ra e oa gwir ar pezh a oa bet kontet gant ar paotrig. Da noz e c'houlenn digant ar briñsez kontañ he istor dezhañ. Met nac'hañ a ra honnezh, abalamour d'he le. Neuze e lavar ar roue e rankfe-hi kontañ d'ar fornigell houarn. A-du e sav ar briñsez, pignat a ra er fornigell hag e kont he istor tra ma chom ar roue e-kichen da selaou. Krediñ a ra ar roue en he istor, neuze en he laka da wiskañ dilhad roueel hag e c'houlenn digant ar falspriñsez dibab kastiz ur servijourez fall. Honnezh a respont e rankfe ar wall servijourez bout stlejet a-dreuz kêr, en noazh en ur varrikenn gant poentennoù houarn lemm e-barzh. Neuze, setu-hi kastizet en doare-se betek he marv. Goude-se e timez ar wir briñsez gant ar priñs, hag e renont eürus war o rouantelezh e-pad bloavezhioù ha bloavezhioù.
Istor
Kontet e oa bet ar goñchenn d'ar vreudeur Grimm gant Dorothea Viehmann. En embannadur 1815 e oa bet lakaet da niverenn 3 an dastumad, hogen goude e voe da niverenn 89. Skeudennet e voe gant Ludwig Emil Grimm en embannadur 1825, ha gant George Cruikshank en embannadur 1826. Hervez renkadur Aarne-Thompson emañ gant an niverenn 533, hini penn ar marc'h a gomz.
Emzivad
Un emzivad zo ur bugel marvet e dud digantañ.
Emzivaded vrudet
E-touez ar re vrudetañ :
Emzivaded el lennegezh
Emzivaded er c'hontadennoù-pobl. An emzivadez vrudetañ marteze eo Luduennig.
Sedriano
Sedriano  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Princesse Rosette
Princesse Rosette zo ur gontadenn c'hallek gant Madame d'Aulnoy (1651 -1705) er.
Troet e voe e saozneg, anvet Princess Rosette, hag embannet e The Red Fairy Book gant Andrew Lang e 1890.
Emgann Naulila
Krog e oa ar brezel en Europa e miz Eost 1914, met c'hoarvezout a reas ivez en Afrika. En trevadennoù saoz, Suafrika, Rodezia (Zimbabwe hiriv) ha Bechuanaland (Botswana hiriv), e voe savet armeoù a-enep trevadenn Mervent Afrika alaman (Namibia bremañ), ma ne oa nemet ur 5 000 soudard bennak dirak ouzhpenn 60 000 a enebourien armet. Daoust da se e konte an Alamaned war emsavadeg Boered Suafrika a-enep ar Saozon, ha neptuegezh Portugaliz Angola.
En norzh d'an drevadenn alaman-se edo Angola, unan eus trevadennoù Portugal. Eno e oa sioul an traoù da gentañ, rak neptu e oa Portugal e deroù ar brezel.
Ne oa ket c'hoant d'an Alamaned da glask tabut ouzh Portugal met buan e troas fall an traoù. Adalek ar 25 a viz Eost 1914 e voe kaset soudarded alaman eus Reter Afrika (Tanzania hiriv) da dagañ post-harzoù Maziua e Mozambik, trevadenn vras all Portugal, ma voe lazhet an ofiser e karg ha devet an tier-plouz tro-dro.
Isabela
Isabela zo un anv-lec'h spagnolek hag anv anv meur a dra.
Orin
Dont a ra an anv-lec'h eus doare latin an anv-badez spagnolek Isabel, anv Izabel Iañ Kastilha.
Cambiago
Cambiago   a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Las sergas de Esplandián
Las sergas de Esplandián ("Kurioù Esplandián") zo ur romant spagnolek a varc'hegiezh gant Garci Rodríguez de Montalvo (c. 1450 – c 1505) embannet e Gouhere 1510 e Sevilla, anezhañ pempvet levrenn an heuliad Amadís de Gaula. Un embannadur all a voe e 1496, rak e miz Ebrel 1510 ivez e voe embannet ar 6 levrenn, Florisando.
Meneget eo an oberenn gant Miguel de Cervantes e pennad VI eil rann e romant El ingenioso Hidalgo Don Quixote de la Mancha (1615) e-touez an oberennoù a gaver e levraoueg an haroz.
Hervez Ruth Putnam e voe echuet an oberenn gant Montalvo goude 1492 met a-raok marv ar rouanez Isabella e 1504.
Er romant ez eus kaoz eus un enezenn a faltazi, anvet California, ma n'eus nemet maouezed du o chom, renet gant ar rouanez Calafia. Pa glevas ergerzherien spagnol, Francisco de Ulloa en o zouez, anv eus un enez er c'hornôg da zouar Mec'hiko a vije bet renet gant Amazonezed, ul ledenez e gwirionez, e voe anvet California gante.
Camilo Castelo Branco
Camilo Ferreira Botelho Castelo Branco (Lisbon, 16 Meurzh 1825 — São Miguel de Seide, 1 Mezheven 1890) a oa ur skrivagner, troer, barzh, buruteller hag istorour eus Portugal. Ur skrivagner puilh e skridoù e voe ha sellet a reer outañ evel unan eus tadoù ar romantoù modern e Portugal, en.
Ur gwall vuhez en doe Camilo Castelo Branco, turmudus a-walc'h evel hini tudennoù e levrioù. Mab bastard e oa d'un tad nobl ha d'ur vamm kouerez. Koll a reas e vamm da zaou vloaz hag e dad da zek vloaz. Desavet e voe gant moerebed dezhañ e Trás-os-Montes, e hanternoz Portugal. Pa oa krennard e reas anaoudegezh gant al lennegezhioù klasel, portugalek ha latin. Studioù doueoniezh ha mezegiezh a reas a-bep-eil e Porto hag e Coimbra. Darbet e voe dezhañ mont da veleg, met labourat a reas evel kazetenner. Neuze en em lakaas da skrivañ ha da dreiñ oberennoù lennegel diwar yezhoù all. Diwezhatoc'h, goude gounezet un tamm brud gant e skridoù, e voe anvet da gont gant ar roue Luís I.
Hag eñ klañv ha dall en em lazhas gant un tenn pistolenn da 65 bloaz.
Pozzo d'Adda
Pozzo d'Adda  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Casarile
Casarile  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Íñigo Oña
Sant Íñigo, zo ur sant katolik, a orin mozarab, ganet en Calatayud e deroù an XIvet kantved (war-dro ar bloaz 1000).
En yaouank en em dennas e manati San Juan de la Peña. Pa voe beleget ez eas da guzhat d'ar menezioù, war-dro Tobed, ma vevas evel penitiour. Met brudet e voe e vurzhudoù hag e vertuzioù, ma'z eas roue Navarra, Sancho III, d'e gerc'hat da vont da abad Manati Oña, a renas betek e varv d'an 1 a viz Mezheven 1068.
Kuzulier ar roue Sancho III e voe e Pamplona, kofesour e vab, García Sánchez III, a voe nouet gantañ pa varvas goude Emgann Atapuerca.
Anhui
Anhui (e sinaeg : 安徽) zo ur proviñs eus Republik Pobl Sina, e reter ar vro. Dont a ra e anv eus anv div gêr e su ar proviñs: Anqing ha Huizhou (bremañ Huangshan).
Keriti-Penmarc'h
Keriti-Penmarc'h zo ur porzh eus kumun Penmarc'h, er Vro-Vigoudenn, dirak Keloù Penmarc'h, an anv a roer d'ar c'herreg a zo eno a-dal an aod.
Taolennoù
Taolennet eo bet Keriti gant al livourien
Vennonetes
thumb|300px|Bro ar Vennonnes Ar Vennonetes pe Vennones a oa ur bobl eus an Alpoù, e reter Suis, en Henamzer. Pe Galianed, pe gentoc'h Raeti e oant.
Gant arme Publius Silius Nerva e voent trec'het er bloaz 16 kent JK.
Monumant
Engravet e oa bet o anv war ar monumant anvet Tropaeum Alpium e Turbia, savet en enor d'an impalaer Augustus, e-touez anvioù ar pobloù trec'het gantañ. An trede pobl meneget int war ar monumant, hogen ar bevare e skrid Plinius an Henañ, a laka ar Venostes da drede hag ar Vennonetes da bevare.
Flood (Halo)
Ar Flood zo ur spesad buhezsuner maez egorel ijinet er frañchiz Halo niverennel. Krouet e oa bet e 2001 evit ar c'hentañ c'hoari video Halo: Combat Evolved, ha distroet eo en heuliadoù c'hoarioù video evel en Halo 2, Halo 3, hag Halo Wars. Ar re Flood a binim ar boudoù-bev. Ar boudoù-bev binimet graet Flood anezho ivez, a glask binimañ boudoù-bev all. Ar buhezsuner a zo deskrivet evel ur riskl ken bras evit ar vuhez en egor ma oa bet rediet ar ouenn gozh Forerunners da emlazhañ gant darn ar boudoù-bev all eus ar galaksienn evit talañ ouzh an aloubadeg Flood.
Casorezzo
Casorezzo   a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Karv-musk Kachmir
Karv-musk Kachmir (Moschus cupreus) a zo ur bronneg hag a vev en Afghanistan, Pakistan hag India.
ASSR
An ASSR, berradur Attestation scolaire de sécurité routière zo un testeni gall evit ar surentez war an hent. Daou live zo Attestation scolaire de sécurité routière de premier niveau hag Attestation scolaire de sécurité routière de deuxième niveau (ASSR1 tremenet er pempvet klas hag ASSR2 en trede klas). Krouet e oa bet e 1977 hag adstummet e 1993. Ur redi deskadurel ez eo er skolaj.
Netflix
Netflix, Inc. zo un embregerezh stadunanat servijoù media, embanner ha produer filmoù ha stiradoù skinwel. Reiñ a ra an tu da welet ur c'hatalog filmoù, stiradoù skinwel, dre goumanant. 40% eus ar c'hatalog zo bet produet gant Netflix. Netflix zo pouezus ivez evit an embann filmoù dieub. E miz Gouhere 2021 e oa gant Netflix ouzhpenn 209 milion a goumananterien, gant 72 milion anezho e Stadoù-Unanet Amerika ha Kanada. Gallout a reer implij ar servij dre ar bed-holl nemet e Sina, Siria, Norzhkorea, ha Krimea (abalamour m'eo kastizet gant SUA). Netflix zo ezel eus ar Motion Picture Association (MPA).
Disklerier
An disklerier eo an an hini a gomz, a ra diskleriadurioù ofisiel, en anv un aozadur bennak, gouarnamantoù zoken, pe strolladoù bihan pe vras.
En UDB e vez lavaret "mouezh aotreet" eus an dud aotreet da gomz en anv ar strollad.
Louad (disheñvelout)
Louad zo un anv brezhonek
Apremont (Vande)
Apremont a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Capcom
Capcom Co., Ltd. (japaneg : 株式会社カプコン ; Hepburn : Kabushiki-gaisha Kapukon) zo un embregerezh japanat sevel hag embann c'hoarioù video.
Brudet eo evit bezañ bet krouet frankizoù o devoa graet berzh bras evel Mega Man, Street Fighter, Resident Evil, Dead Rising, Devil May Cry, Ace Attorney ha Monster Hunter. Savet ez eus bet ivez gant Capcom c'hoarioù adal bedoù Walt Disney. Savet e 1979, deuet eo Capcom da vezañ un embregerezh treuzvroadel gant skourroù e Norzhamerika, Europa hag Azia ar Reter.
Faoide
Faoide, Whiddy Island e saozneg, zo un enezenn e kreisteiz Iwerzhon, war aod kontelezh Corcaigh, e bae Beanntraí.
Glaou
Ar glaou a zo un danvez helosk, karbon anezhañ evit an darn vrasañ, hag a vez kavet e kondon an Douar. Graet ez eus bet kalz gant ar glaou en hag en  kantved evit ober gremm (energiezh), hag evit an ijinerezh. Graet e vez gantañ kalz c'hoazh evit kenderc'hiñ tredan.
Victoria Pedretti
Victoria Pedretti, ganet d'an 23 a viz Meurzh 1995 zo un aktourez stadunanat. Gwelet eo bet o c'hoari en antologiezh The Haunting o c'hoari tudennoù disheñvel en holl goulzadoù. Dre he labour er stirad skinwel eo bet lakaet da Scream Queen. Lakaet eo bet he anv evit un MTV Award hag ur Saturn Award.
Masny
Masny a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Victoria Pedretti
Pedretti he deus c'hoariet ivez roll Love Quinn er stirad skinwel You war Netflix. Gwelet eo bet ivez evel Leslie Van Houten er film fent-drama Once Upon a Time in Hollywood (2019). Gwelet eo bet ivez o c'hoari er film drama-buhez Shirley (2020).
Masny
kantved
.
Faoide
War-dro 5,6 km hed ha 2,4 km led zo dezhi. En e oa meur a gant den o vevañ en enez, met bremañ n’eus mui nemet war-dro 20 annezad. Liammet eo Faoide ouzh an douar-bras gant ul linenn bigi a ya en-dro meur a wech bemdez.
Eno e oa bet diazezet, e-pad ur pennadig, soudarded eus aerlu Stadoù Unanet Amerika e-pad ar Brezel bed kentañ. Un termenva eoullistri bras a voe savet e Faoide gant ar gompagnunezh Gulf Oil er bloavezhioù 1960. D’an 8 a viz Genver 1979 e voe un darzhadenn vras e-bourzh an eoullestr gall Bételgeuse a oa o tiskargañ tireoul eno ; 50 den a voe lazhet.
Rosate
Rosate a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Legio I Germanica
Istor
Legio I Germanica a oa bet savet, war a seblant, war-dro 48 kent J.-K. gant Jul Kezar d'ar mare ha ma oa o vrezeliñ ouzh Pompeius.
Cesate
Cesate a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Legio I Germanica
Istor
He lesanv Germanica, bet roet dezhañ da vare Tiber, ne zeu ket abalamour e vefe bet savet gant Germaned, mes dre berzh maz e oa o stourm e Germania.
Diasur eo e istor betek 14 goude J.-K.. Soñj e vez ha goude un emgann gentañ Dyrrachium e-kichen Jul Kezar, e chomas tost dezhañ, ha goude ha ma oa bet drouklazhet, e chomas tost da Aogust.
Staliet da gentañ e-kichen Köln, e voe kaset er bloaz 35 da sevel kamp Castra Bonnensia (Bonn).
Goude emlazh Neron, d'an 11 Mezheven 68, ha drouklazh Galba, d'ar 15 Genver 69, ec'h embannas Legio I Germanica Vitellius, e jeneral, da impalaer.
Diskaret e voe Vitellius gant Vespasian d'an 20 a viz Kerzu 69, ha trec'het Legio I Germanica gant lejionoù Vespasian.
David Llewellyn
David Llewellyn zo un anv stank e Kembre, hag a gaver e meur a vro all.
Legio I Germanica
Istor
Ar peurrest eus Legio I Germanica zo bet enframmet e-barzh Legio VII Gemina.
Cisliano
Cisliano a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Henri Grégoire
Henri Jean-Baptiste Grégoire (1750-1831), anavezet ivez evel abbé Grégoire, a oa ur beleg katolik gall ac'h eas a-du gant an Dispac'h Gall. Brudet eo abalamour da zaou dra: e metoù ar jakobined c'hall peogwir en doa stourmet evit reiñ ur statud d'ar yuzevien, hag e-touesk ar vrezhonegerien peogwir en doa embannet fraezh en doa c'hoant da zistruj yezhoù all ar stad c'hall.
E vuhez
Ganet e oa d'ar 4 a viz Kerzu 1750 e Vého, nepell diouzh Lunéville, en Trois-Évêchés, a oa ur broviñs c'hall war harzoù dugelezh Loren. E dad, Sébastien Grégoire, a oa kemener, hag e vamm Marguerite Thiébaut, a oa troet gant ar relijion.
Kregiñ a reas da studiañ da 5 bloaz gant person e gêriadenn, ha hennezh a welas diouzhtu e oa ur bugel speredek. Pa n'hallas kelenn netra ken d'ar bugel e voe kaset Henri da gaout an Aotrou Cherrier, person ar barrez amezek, Emberménil, a oa stag Vého outi. Ha setu Henri, da 8 vloaz, krog da studiañ gant mibien uhelgargidi a oa e servij dug Loren, Stanislas Leszczyński, en oberennoù Jean Racine, Vergilius, hag ar Grammaire générale de Port-Royal.
Goude e voe kaset gant ar person-se da ober studioù da skolaj ar jezuisted da Nancy, adal 1763 betek 1768. Eno e teuas da vout kamarad d'ur c'helenner, an Aotrou de Solignac, bet sekretour gant Stanislas Leszczyński, ha hennezh a levezonas e skoliad o reiñ dezhañ da anaout mennozhioù ar Sklêrijennerien ha metoù an intelektualed lorenat. Eñvorennoù mat a zalc'has eus e studioù e ti ar jezuisted, goude ma rae ur rebech dezho:
Karv-musk kof gwenn
Himalayamuskushert
Henri Grégoire
An Dispac'h
Er Vodadeg Bonreizhañ e c'houlennas diskar ar brientoù hag ar sklavelezh, hag ar voterezh evit an holl wazed.
Kannad
Dilennet de voe Grégoire evel kannad ar Gloer e pastell Nancy e 1789. Pa voe galvet ar gloer izel d'en em unaniñ gant an Trede-Stad.
Enep ar yezhoù : Universaliser l'usage de la langue française et éradiquer les langues dites régionales ou minoritaires
Adal an 13 a viz Eost 1790 ec'h aozas Grégoire un enklask a-bouez, hag eñ ezel eus Bodad ar Bonreizhañ, diwar-benn ar « patois et mœurs des gens de la campagne ».
Adal 1793, e-pad ar g-Convention, e voe oberiant e-barzh ar c'h-Comité d'instruction publique da stourm evit l'éradication ar patois.
Hollvedelaat ar galleg dre beurzistruj an trefoedajoù koulz ha yezhoù ar bihanniveroù (yideg, kreolegoù) eo dezhañ ar gwellañ doare da skignañ an anaoudegezhioù talvoudus, da stourm ouzh an treuzkredennoù,
En 1794, dirak ar g-Conventio e kinnigas Grégoire e « Rapport sur la Nécessité et les Moyens d'anéantir les Patois et d'universaliser l'Usage de la Langue française », anavezet evel Rapport Grégoire, ma skriv :
Dafydd ap Llewelyn
Dafydd ap Llewelyn (  Dafydd mab Llewelyn), zo bet anv meur a zen e Kembre:
Michel Loussouarn
Michel Loussouarn zo maer Rosporden, alvokad ha kelenner e Skol-veur Kreisteiz Breizh e Gwened.
Halo: Combat Evolved
Halo zo ur c'hoari video skiant-faltazi milourel ha first-person shooter sevenet gant Bungie hag embannet e 2001 gant Microsoft Game Studios. Ar c'hentañ hini eo en heuliad c'hoarioù video Halo. Embannet e oa bet evel titl diazez war ar c'hoñsolennoù Microsoft Xbox d'ar 15 a viz Du 2001. Microsoft en deus embannet stummoù disheñvel war ar savennoù Microsoft Windows ah Mac OS X en 2003. Ar c'hoari a oa bet embannet diwezhatoc'h evel pellkargadenn war an Xbox 360.
Michel Loussouarn
E 2017 en devoa difennet an anv Fañch, hini ur bugel eus e gumun.
E 2022 e oa bet droukvesk en ul levr gallek etre e anv hag anv ur c'huzulier da Éric Zemmour.
Iomaí
Iomaí pe Iomaigh (Omey Island e saozneg zo un enezenn war aod Conamara e kornaoueg Iwerzhon.
Tost d'an douar-bras emañ an enezenn ha d'an daere e c'haller mont war droad betek enni. Ul lenn dour dous zo en he c'hreiz.
A-raok Naonegezh Vras Iwerzhon e oa tost da 400 den o vevañ en Iomaí. Ha betek ar bloavezhioù 1970 e oa ur skol eno. Bremañ eo didud avat.
Dismantroù un iliz, Teampall Féichín, a c'haller gwelet, abaoe m'int bet eztennet eus an traezh o goloe. Ur feunteun sakr zo ivez nepell diouzh an iliz. Krediñ a reer e oa ur manati eno, savet gant sant Féichín.
Teskanv
Un teskanv a zo ur berradur eus un anvadur savet gant un hollad lizherennoù-tal hag a ya d'ober ur ger. Da skouer :
La Isabela
La Isabela a oa an eil annezlec'h savet en Hispaniola gant Kristof Kolomb en 1493. E-kichen Puerto Plata, er Republik Dominikan, e oa.
Anne Marie Louise d'Orléans
Anne Marie Louise d'Orléans (1627–1693) a oa ur briñsez c'hall, keniterv da Loeiz XIV, lesanvet La Grande Mademoiselle.
Teskanv
A-wechoù e vez lennet lizherenn-ha-lizherenn : SAE : "es-sa-e", URSS : "u-er-es-es" ; a-wechoù all e c'haller lenn ar ger evel pa vije ur gwir c'her : NASA : "na-sa", UNESCO : "unesko"... Evit ar re ziwezhañ-mañ e vez graet gant ar ger gwreskanv.
Marianne von Werefkin
thumb|Emboltred
Teskanv
Er bed a-vremañ e vez ur bern teskanvioù. Evit embregerezhioù, aozadurioù politikel ha sevenadurel, melestradurioù, an teknikoù nevez (LCD, DVD, PDF, JPG...), met ivez evit tud gant anvioù hirik un tamm, evel DSK (Dominique Strauss-Kahn), NKM (Nathalie Kosciusko-Morizet), PPDA (Patrick Poivre d'Arvor), hag all.
Marianne von Werefkin
Marianne von Werefkin (rusianeg : Мариамна/Марианна Владимировна Веревкина Maryamna/Maryanna Vladimirovna Veryovkina, 11 a viz Gwengolo 1860 e Toula – 6 a viz C'hwevrer 1938 en Ascona) a oa ul livourez rusian ha suis da vare an eztaolouriezh.
He buhez
Marianna Vladimirovna Verëvkina a oa merc'h komandant rejimant Yekaterinbourg en Oural. E 1880 e teskas gant al livour Ilya Repin. E 1888 e voe tizhet he dorn dehou gant un tenn e-pad ur chase. E 1892 e kejas ouzh Alexej von Jawlensky. Kejañ a rejont ivez ouzh Yelena Neznakomova hag a voe o chom ganto. An tri anezho az eas da veajiñ da Alamagn e 1896. E-pad tost da 10 vloaz e chomas hep livañ. Etre 1905 ha 1906 edo o chom e Frañs.
E 1909 e voe krouet NKVM (Kevredigezh nevez arzourien München) gant Alexej von Jawlensky, Marianne von Werefkin, Vasily Kandinsky ha re all. O diskouezadeg kentañ a voe aozet e diskouezva Thannhauser e München e miz Kerzu 1909. Diwar ar strollad-se e voe savet Der Blaue Reiter e 1912.
Pioltello
Pioltello  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Marianne von Werefkin
He buhez
E 1907 e krogas da livañ livadurioù eztaolour. Levezonet e voe gant oberennoù Paul Gauguin ha re Louis Anquetin. Pa grogas an Brezel-bed kentañ e tivrojont da Suis : da gentañ da Geneva, ha goude-se da Zürich. E 1918 e tispartijont, hag ez eas Werefkin d'en em staliañ da Ascona. E 1924 e krouas ar strollad arzourien anvet "Großer Bär". Er bloavezhioù da-heul e livas skritelloù. Sikouret e voe a-fet argant gant Carmen ha Diego Hagmann.
Gwerzh
thumb|right|200px|Styx, 1910
Agathon Guinement
Agathon Guinement, marc'heg Keralio (Roazhon, 23 a viz Meurzh 1723 – Forbach, 13 a viz C'hwevrer 1788) a oa un ofiser breizhat en arme rouantelezh Bro-C'hall hag a vrezelas e-pad Brezel Hêrezh Aostria hag ar Brezel Seizh Vloaz.
Mab e oa da François Fiacre Guinement, aotrou Keralio ha rener burev Roazhon, ha da Varguerite Rose Bodin. Breur e oa da Louis-Félix Guynement de Keralio ha da Auguste de Keralio, ha breur-kaer da Varie Françoise Abeille de Keralio hag eontr da Louise Félicité de Keralio.
Dimeziñ a reas da Varie-Nicole Rivet, merc'h da Jacques Rivet, mestr-tapiser ar roue, aktourez e c'hoarigandi Bourdel. Ur verc'h o doe, Marie Colette Guynement de Keralio, a zimezas en Hazhoù d'an 3 a viz Meurzh 1772 da Joseph Pierre de Broc de La Tuvelière, kabiten troadegiezh.
Karv-musk du
Ar c'harv-musk du (Moschus fuscus) a zo ur bronneg hag a vev e Sina (gwalarn Yunnan), Nepal (reter), Tibet (gevred), Bhoutan, e biz India, Sikkim ha Myanmar (norzh).
Friedrich Michael
Friedrich Michael zo un anv alamanek ha hini meur a zen.
Rodano (Italia)
Rodano a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Cervere
Cervere (Servere e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Guizhou
thumb|center|[[Lamm-dour|Lammoù-dour Huangguoshu]]
Pregnana Milanese
Pregnana Milanese  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Pozzuolo Martesana
Pozzuolo Martesana  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Feurioù-emglev Helsinki
Dalc'het e voe ar c'hendiviz etre an 3 a viz Gouhere 1973 hag ar 1añ a viz Eost 1975, devezh sinadur an emglev. Pemp Stad ha tregont, en o zouez SUA, Kanada, an holl vroioù europat war-bouez Albania hag Andorra, o devoa sinet an disklêriadur boutin a glaske reiñ lañs d'an emglev etre ar Bloc'had Komunour ha Bloc'had ar C'hornôg. Feurioù-emglev Helsinki ne oant ket ur redi, dre ma ne oa ket ur statud a skrid-emglev ganto.
Baruch Goldstein
Baruch Kopel Goldstein (hebreeg: ברוך קופל גולדשטיין‬), ganet d'an 9 a viz Kerzu 1956 hag aet da Anaon d'ar 25 a viz C'hwevrer 1994, a oa ur medisin israelat-stadunanat. Ur Yuzev strizhkredenner e oa ha lazhet en devoa 29 Palestinad ha gloazet 125 all e 1994 e-pad Lazhadeg Hebron. Skoet e voe gantañ gant an dud a oa chomet bev, betek e lazhañ.
Feurioù-emglev Helsinki
Drezo e voe krouet an Organization for Security and Co-operation in Europe (OSCE).
Luisa Sanfelice (disheñvelout)
Luisa Sanfelice zo
Baruch Goldstein
Ar gouarnamant israelian a oa savet a-enep al lazhadeg ; harzet e oa bet aduidi ar politiker Meir Kahane, lakaet e-maez lezenn ar strollad Kach hag al luskadoù tost dezhañ lakaet da strolladoù sponterien. Ouzhpenn-se e oa bet difennet ouzh lod trevadennerien yuzev mont e kêrioù Palestina, ha goulennet gant an drevadennerien rentañ o armoù-tan. Nac'het e voe goulenn Aozadur Dieubidigezh Palestina a c'houlenne e vefe dizarmet an holl trevadennerien ha krouet un nerzh etrebroadel evit difenn ar Balestinianed.
Ramona (romant)
Ramona  zo ur romant istorel saoznek savet gant ar skrivagnerez stadunanat Helen Hunt Jackson, e 1884.
Kontañ a ra darvoudoù war-lerc'h ar Brezel etre Mec'hiko hag ar Stadoù-Unanet, c'hoarvezet etre 1846 ha 1848, hag un abadenn eus istor un emzivadez yaouank, hironez amerindian anezhi, e Kalifornia, hag a c'houzañv ar gwallziforc'hañ hag an dienez. Da gentañ e voe embannet a dammoù sizhuniek er gazetenn  Christian Union ha brud a dapas. Goude e voe moulet en ul levr, hag un 300 embannadur zo bet. Pevar film zo bet ivez, hag ur ganaouenn brudet, poent zo bet.
Merket don eo bet sevenadur Kalifornia ar c'hreisteiz gant ar romant.
Kanaouenn
Anavezet eo bet e Breizh ar ganaouenn c'hallek Ramona, kanet gant Tino Rossi, hep gouzout e teue eus ur film saoznek tennet eus ar romant-se.
Twymyn
An Twymyn zo ur stêr e Powys e kreiz Kembre. Ul lamm-dour a ra e-kichen Dylife.
Tremen a ra dre Llanbryn-mair a-raok kenberiñ er stêr Dyfi.
Rescaldina
Rescaldina  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Duns
Duns zo un anv-lec'h hag un anv-tud saoznek.
Green Book (film)
Green Book zo ur film buhez komedien ha drama stadunanat embannet e 2018 renet gant Peter Farrelly. An istor a dremen e 1962, diazezet eo war buhez ar pianoour Afro-Amerikan jazz ha klasel Don Shirley (Mahershala Ali) hag hini Tony Vallelonga (Viggo Mortensen), ur skarzher Italian-Amerikan a oa deuet da vezañ blenier ha gward-korf Shirley.
Karv-musk Sibiria
Karv-musk Sibiria (Moschus moschiferus) a zo ur bronneg hag a vev e reter ha biz Azia.
Cusago
Cusago  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Grezzago
Grezzago  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Magenta (Italia)
Magenta  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Kentkeltieg
Kentkeltieg pe Kengeltieg eo an anv a reer eus ar yezh a greder a veze komzet gant an holl Gelted en Henamzer bellañ, hag a zo orin an holl yezhoù keltiek, da lavarout eo yezh vamm ar skourroù gouezelek ha predenek.
Isarci
thumb|300px|Bro an Isarci An Isarci a oa ur bobl eus an Alpoù, en Henamzer, er Val d'Isarco, etre ar Breuni hag ar Venostes. Trec'het e voent gant ar jeneraled roman Drusus an Henañ ha Tiberius etre ar bloazioù -16 ha -15 e-pad aloubadeg Raetia.
Dylife
Dylife zo ur gêriadennig e korn-bro Maldwyn, e Powys e Kembre.
Isarci
Tiberius a zeuas da vout impalaer roman goude marv Augustus.
Monumant
Engravet e oa bet o anv war ar monumant anvet Tropaeum Alpium e Turbia, savet war-dro 7 ha 6 kent JK, en enor d'an impalaer Augustus, e-touez anvioù ar pobloù trec'het gantañ.
Duns (Scottish Borders)
Duns,  Dunse e skoteg, An Dùn pe Na Dùintean e gouezeleg, zo ur gêr er Scottish Borders, e gevred Bro-Skos. Kêr-benn kontelezh Berwickshire e oa.
Kentkeltieg
Termenadur
Ingal e vez daou anv gant al lenneien evit ar yezh vartezeet-se.
Eddy Merckx
Edouard Louis Joseph, baron Merckx, hag a vez graet Eddy Merckx anezhañ, a oa ur marc'hhouarner a-vicher eus Belgia etre 1965 ha 1978. Ganet eo d'ar 17 a viz Mezheven 1945. Lakaet e vez da vezañ gwellañ marc'hhouarner an istor. Lesanvet e veze ar Roñfl pe ar C'hanibal dre ma klaske gounit pep tra. Aet eo ar maout gantañ e 625 redadeg, en o zouez troioù bras evel Tro Bro-C'hall (5 gwech), Tro Italia (5 gwech ivez), Tro Spagn (1 wech), 3 gwech eo bet Kampion ar Bed, ha gounezet en deus ivez 31 redadeg klasel da vihanañ 2 wech. Nederlandeger eo dre e dad ha galleger dre e vamm.
Drusus an Henañ
Nero Claudius Drusus Germanicus (38–9 kent JK), pe Drusus an Henañ, a oa ur jeneral ha politikour roman. Mab e oa da Livia Drusilla ha lezvab d'hec'h eil pried, an Impalaer Augustus. Breur e oa d'an impalaer Tiberius, tad d'an Impalaer Claudius ha d'ar jeneral Germanicus, a oa tad-kozh d'an impalaer Caligula, ha tad-kuñv d'an impaler Neron
Institut français d'opinion publique
An Institut français d'opinion publique (Ifop), bet krouet d'ar 1añ a viz Kerzu 1938, eo koshañ embregerezh sontadegoù ha studiadennoù Bro-C'hall. Chomet eo abaoe unan eus ar re ziazez war ar marc'had-se. Pa oa bet perc'hennet e-pad pell gant ar familh Parisot (dreist-holl dre ar vesprezidantez a-gozh, Laurence Parisot), an darn vrasañ eus an Ifop zo perc'hennet hiziv gant ar familh Dentressangle, 56 glad Bro-C'hall ha bet perc'hennez ar strollad Norbert Dentressangle.
Teir zachenn diazez zo en IFOP (omnibus, studiadennoù "panel", atersadennoù dre bellgomz), gant c'hwec'h tachenn : alioù ha strategiezh embregerezhioù, beveziñ, servijoù, mediaoù ha niverennel, yec'hed ha lorc'h.
An Ifop a labour en un hanter-kant bro bennak dre ar bed-holl. Burevioù zo e Pariz ha Shanghai.
Morimondo
Morimondo  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Tropicoperdix
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1859 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Annezva
O c'havout a reer en Azia ar Reter, dek (10) isspesad dezho en holl.
Rummatadur
Renket e veze an daou spesad er genad Arborophila kent.
Gwerzhid
Ur werzhid zo ur benveg, anezhañ ur vazh koad, tevoc'h ul loden anezhi, hag servij da nezañ gloan, pe lin, pe kanab, pe kotoñs.
Lennegezh
E meur a gontadenn-bobl, evel « Ar Goantenn e Koad ar C'housk », gant Charles Perrault, e vez kaoz eus merc'hed piket gant o gwerzhid. Krediñ a reer e oant gwerzhidoù metal lemm. E gwirionez e oant piket gant ar beg a oa en houarn hag a zo anvet hinkin e brezhoneg. Er gontadenn-se e kousk ar briñsez e-pad kant vloaz goude ar flemmadenn war-lerc'h klevout mallozh ur voudig a lavaras « e vije flemmet hag e varvje ».
Rod-nezañ
War-dro an XIIIvet kantved e dije bet ijinet ar rod-nezañ.
Loffre
Loffre a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Monumantoù ha traoù heverk
.
Le Monde
Le Monde zo ur gazetenn c'hall krouet gant Hubert Beuve-Méry e 1944. Bez eo unan eus ar c'hazetennoù pemdeziek diwezhañ o vezañ eus an noz, a vez embannet gant deiziad an devezh war-lerc'h e Pariz e penn kentañ an abardaez. Evit lod kêrioù bras all e vez ivez diouzh an abardaez met evit ar peurrest eus Bro-C'hall e teu ar mintin war-lerc'h.