cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bazhvalaniñ
Dimeziñ dre jubenn
A-wechoù e komzer eus jubenniñ ivez diwar-benn micher an houlier, met hennezh ne ra ket war-dro dimeziñ an dud.
Omar Gooding
Omar Gooding, ganet Omar M. Gooding d'an 19 a viz Here 1976, a zo un aktour amerikan.
Smallville (stirad skinwel)
Smallville zo ur stirad skinwel stadunanat moliac'h sevenet gant ar skrivagnerien ha produerien Alfred Gough ha Miles Millar. Diazezet eo war tudenn Superman eus DC Comics krouet gant Jerry Siegel ha Joe Shuster. Ar stirad skinwel a oa bet skignet da gentañ war The WB, adalek ar 16 a viz Here 2001. Goude pemvet koulzad Smallville, The WB hag UPN o deus kendeuzet evit sevel The CW, a zeuio da vezañ skigner ar stirad skinwel evit Stadoù-Unanet Amerika. Smallville, a zo paouezet goude an dekvet koulzad d'an 13 a viz Mae 2011. Heuliet e vez buhez Clark Kent (Tom Welling) e kêriadenn ijinet Smallville, Kansas, a-raok ma teufe da vezañ Superman. Ar pevar koulzad kentañ a ro tro da welet Clark hag e gamaladed er skol-veur. Goude ar pemvet koulzad, Smallville a ziskouez an tudennoù pa vezont gour: Clark o labourat evit an Daily Planet ha goustadik e vez an dreist harozed hag enep-harozed o tont war-wel.
Emgann Mons Graupius
Emgann Mons Graupius a c'hoarvezas e 83, pe 84, en hanternoz da Galedonia (Bro-Skos a-vremañ), etre lu Henroma, renet gant Gnaeus Julius Agricola, hag ar Bikted, pe Galedonii, renet gant Kalgakos.
Daoust ma voe trec'h ar Romaned ne voe ket kaset pelloc'h o ergerzhadenn ganto e bro ar Bikted.
Jackie Oliver
Keith Jack Oliver (bet ganet d'ar e Chadwell Heath) a oa ur blenier redadegoù kirri Bro-Saoz en deus redet e Formulenn 1 etre 1967 ha 1973, hag ur vloaz e 1977. Redet en deus gant Lotus goude marv Jim Clark.
Anavezetoc'h evit bezañ krouet gantañ hag gant tud all ar skipailh Arrows, ur skipailh anavezet evit bezañ chomet bloavezhioù e Formulenn 1 hep trec'hiñ. Gwerzhet en deus e berzhioù da dTom Walskinshaw e fin ar bloavezhioù 1990.
Petru Rocca
Petru Rocca (Vicu, 1887-1966) a oa ur skrivagner hag un emsaver broadelour eus Korsika.
Goude e studioù e labouras evel mouller ha kenlabourat a reas, adalek 1913, gant ar gelaouenn gorsek A Tramuntana, savet gant Santu Casanova. Soudard e voe e-pad ar Brezel-bed Kentañ, ha roet e voe dezhañ medalenn al Lejion a Enor.
Pa zistroas diouzh an talbenn e savas ur strollad kadourien gozh, La Fraternelle Corse. Gant e vreur Matteu e krouas, e 1920, ar gelaouenn sizhuniek A Muvra. E 1922 e voe anvet da brezidant ar Partitu Corsu d'Azione (PCdA), nevez-savet diwar skouer ar Partito Sardo d'Azione, savet e Sardigna, gant kadourien gozh ivez. E 1934 e kinnigas, en anv ar Partitu Corsu Autonomistu, anv nevez ar PCdA, sevel ur vonreizh evit Korsika. Berzet e voe ar strollad e 1939, dre ma oa tamallet dezhañ kenlabourat gant Benito Mussolini. Sevel a reas Petru Rocca ivez « U Teatru di A Muvra », e 1925. E 1926 e voe dioueliet gantañ, en A Padulella, ur blakenn e koun harlu Pasquale Paoli, pa oa aet hennezh da Napoli, da-heul e dad, e 1739. E 1938 e voe skarzhet eus Urzh al Lejion a Enor abalamour, a lavared, ma oa un « dañjer evit an unaniezh vroadel ».
Harzet e voe goude ar brezel ha kondaonet e voe da 15 vloaz a labour ret da ober e Gwiana. Digarc’hariet e voe da-heul un distaoliadeg embannet un nebeud bloavezhioù diwezhatoc’h. Bez’ e voe e-touez ar re a savas, e 1955, un doare akademiezh korsek anvet « Parlemu Corsu ». A-hed e vuhez en deus skrivet levrioù e korseg pe e galleg, diwar-benn istor e vro hag he lennegezh. Gantañ e voe savet ar ganaouenn « Innu Corsu » e 1937, ur ganaouenn hollvrudet bremañ gant an anv « U Culombu ».
Mervel a reas e Vicu e 1966.
Le Mesnil-Auzouf
Le Mesnil-Auzouf a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant Jurques d'ober ur gumun nevez: Dialan-sur-Chaîne.
Borgosatollo
Borgosatollo zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Jeff Foxworthy
Jeff Foxworthy, ganet Jeffrey Marshall Foxworthy d'ar 6 a viz Gwengolo 1958, a zo un aktour amerikan.
Dezerzh Sonora
Dezerzh Sonora (Sonoran Desert e saozneg; desierto de Sonora e spagnoleg) eo brasañ dezerzh Amerika an Norzh. Emañ e mervent ar Stadoù-Unanet (stadoù Kalifornia hag Arizona) hag e gwalarn Mec'hiko (stadoù Sonora, Kalifornia-Izel ha Kalifornia-Izel ar Su), dindan 260 000 km². Brudet eo evit ar c'haktuz a gresk ennañ.
La Pobla
La Pobla zo un anv-lec'h katalanek hag anv meur a gumun hag a lec'h.
Kornigell gabellek
Ar gornigell gabellek (pe kernigell gabellek) a zo un evn, Vanellus coronatus an anv skiantel anezhañ.
La Pobla
Puebla eo stumm spagnolek amofisiel an anv-lec'h katalanek La Pobla:
John Tartaglia
John Tartaglia, ganet Jonathan Nicholas Tartaglia d'ar 16 a viz C'hwevrer 1978, a zo un aktour hag ur c'haner amerikan.
Phainopepla nitens
Phainopepla nitens a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Ptiliogonatidae.
Anvet e voe Ptilogonys nitens (kentanv) da gentañ-penn (e 1838) gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855). Ar spesad nemetañ er genad Phainoptila an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned-nij ha hugennoù bihan.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Amerika :
Aguilar del Alfambra
Aguilar del Alfambra zo ur gumun e Spagn, e proviñs Teruel.
Lorenzo II de' Medici
Lorenzo II de Medici, pe Lorenzo di Piero de' Medici, ganet d'ar 4 a viz Gwengolo 1493 e Firenze, marvet e 1519 er Villa Medicea di Careggi, a renas e Firenze adalek 1513 betek e varv gant kleñved Naplez e 1519. Anvet e voe da zug Urbino e 1516 gant e eontr, ar pab Leon X. Dezhañ e oa dediet Il Principe, levr Niccolò Machiavelli.
Liet International
Liet International zo ur genstrivadeg evit kanaouennoù e yezhoù minorelaet eus Europa. Aozet e vez bep bloaz en ur gêr disheñvel.
Lorenzo II de' Medici
E vuhez
Mab e oa da Piero il Fatuo (1472-1503), mestr Firenze, ha d'e bried Alfonsina Orsini. Mab-bihan e oa da Lorenzo il Magnifico ha Clarice Orsini, a-berzh e dad, ha da Roberto Orsini, Kont Tagliacozzo ha Catarina San Severino a-berzh e vamm. Kaset e oa bet e diegezh kuit eus Firenze en 1494, pa zigoras e dad perzhier kêr d'ar C'hallaoued, ha bevañ a reas e yaouankiz e Roma. En 1512 e c'hallas distreiñ da Firenze a drugarez da skoazell ar pab Jul II ha d'ar C'hevre Santel : un armead spagnol, kaset gant Raymond de Cardona, a aloubas Mugello ha gwastet e voe Prato ha Campi Bisenzio, freuz ha lazh enne.
Liet International
E proviñs Friz, en Izelvroioù, e veze aozet bep bloaz, abaoe 1991, ur genstrivadeg kanaouennoù nevez e frizeg, anvet Liet (kan). E 2002 e voe divizet gant an aozerien digeriñ ar genstrivadeg da dud eus broioù bihan all en Europa, evit broudañ ar re yaouank d'ober gant yezhoù ar broioù-se hag evit kinnig ul leurenn etrebroadel d'ar sonerien ha d'ar ganerien er yezhoù-se. E 2009 e voe divizet kemer an anv Liet International. Hag a vloaz da vloaz eo kresket ar genstrivadeg, a sach muioc'h-mui a ganerien ha muioc'h-mui a arvesterien ivez. Deuet eo Liet International bremañ da vezañ un doare Eurovision, nemet e vez kanet e yezhoù minorelaet. Bep bloaz e vez aozet ar genstrivadeg en ur vro disheñvel en Europa. E 2010 e oa bet aozet en Oriant ; er bloavezh-se e oa bet gounezet ar genstrivadeg gant ar strollad Orka eus an inizi Faero. E 2012, e Gijón, e oa bet gounezet gant ar ganerez Lleuwen Steffan, zo genidik eus Kembre met o vevañ e Breizh bremañ hag o kanañ e brezhoneg.
Liet International 2018
Edo an 12vet Liet International, e miz Mae 23 2018, e Neushoorn Leeuwarden e Friz.
Lorenzo II de' Medici
E vuhez
O welout kement-se e plegas Republik Firenze, hag e voe laosket an tiegezh Medici da zistreiñ. E-touez ar re a c'houzañvas dial an tiegezh e kaver Niccolò Machiavelli, a rankas chom en e di e San Casciano in Val di Pesa, ha Piero Soderini, a oa bet gongaloniero, hag a rankas kemer hent an harlu.
24 bloaz e oa e 1516, pa voe anvet da zug Urbino gant e eontr, ar pab Leon X, goude kemeret an dugelezh digant an Tiegezh Della Rovere da-heul un hir a vrezel rivinus. Kemeret e oa bet an dugelezh en-dro gant Francesco Maria Iañ della Rovere ur pennad, ha lakaet e voe Lorenzo e penn un armead 10,000 den da adkemer anezhi, met gloazet e voe, ha distreiñ a reas da Doskana, goude leuskel an arme gant ar c'hardinal Bernardo Dovizi da Bibbiena, un den lenneg hogen brezelour dizampart, hag a rankas en em dennañ ivez. Gounit a reas Lorenzo an dugelezh en-dro dre ur feur-emglev. Goude e varv e 1519 e kouezhas dugelezh Urbino etre daouarn an Tiegezh Della Rovere adarre.
Dimeziñ ha bugale
E 1518 e timezas da Madeleine de la Tour d'Auvergne (1495-1519), keniterv d'ar roue gall Frañsez Iañ, abalamour da unaniñ an daou diegezh a-enep an Impalaeriezh santel roman german, hervez c'hoant ar pab Klemez VII. Ur verc'h o doe ar priedoù: Ur mab bastard en doa bet a-raok:
E varv
Mervel a reas gant kleñved Naplez 21 deiz goude ganedigezh e verc'h. Neuze e tistroas dugelezh Urbino etre daouarn an tiegezh Della Rovere.
Poltred
Poltredet e voe gant Raffaello a-raok e eured. Gwelout a reer an dug (dug Urbino) en e zilhad kaerañ, voulouz, feur.
E vez
Beziet e voe en iliz San Lorenzo, e Firenze, e-kichen bez e dad-kozh Lorenzo de' Medici, ha kizellet e voe ar bez gant Michelangelo Buonarroti.
Maritza Valdes
Maritza Valdes a zo bet ganet d'ar 4 a viz Du 1966.
C'hoarierez echedoù portugalat a orin eus Kuba.
Mestr (Maouezi) (FIDE) eo.
2 155 edo he renk Elo d'ar 1 a viz Mae 2011 .
Waldemar Prusia
Waldemar von Preußen, pe Friedrich Wilhelm Waldemar von Preußen (* 1817 en Berlin; † 1849 en Münster (Westfalen)) a oa ur priñs hag ur jeneral prusian.
Amalie von Pfalz-Zweibrücken-Birkenfeld-Bischweiler
Merc'h e oa da Friedrich Michael von Pfalz-Birkenfeld ha d'e bried Maria Franziska von Pfalz-Sulzbach.
Dimeziñ a reas en 1769 da Friedrich-August III, Dilenner Sachsen (1754-1827) a voe savet da Roue Sachsen gant Napoleone Buonaparte en 1806. Ouzhpenn e voent anvet da zuged Varsovia.
Ur verc'h o doe, Maria Augusta von Sachsen (1782-1863) ; kaoz a voe d'he dimeziñ d'ur gwaz eus ur familh hag a c'hellfe goulenn tron Polonia, met ne voe uhelad ebet mennet da greñvaat rouantelezh Saks pe da adsevel rouantelezh Polonia. Dizimez e chomas.
Kanton Lannejenn (1790)
Krouet e voe Kanton Lannejenn e 1790. Ur rann velestradurel ha lezvarnel hag ur bastell-vro dilenn eus Bann ar Faoued e departamant ar Mor-Bihan e oa. Teir c'humun a oa ennañ:
Dilamet e voe gant ar Goñvañsion e miz Even 1793 hag adsavet gant ar C'huzul-Ren hervez ar Vonreizh bet votet d'ar 26 a viz Here 1795. Diskaret e voe gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.
Arondisamant Langres
Arondisamant Langres a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Haute-Marne hag e rannvro Grand Est.
Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Langres e 10 kanton hag e 161 kumun :
Konklav
Ur c'honklav a zo emvod kolaj ar gardinaled galvet evit dilenn eskob nevez Roma, anavezet evel ar pab, a zo evit ar Gatoliked hêr Sant Pêr ha neuze penn an Iliz katolik roman. Lakaet eo bet an doare-se da zilenn penn an Iliz da bleustriñ e-pad muioc'h a hanter buhez an Iliz, hag an doare koshañ da zibab penn un ensavadur eo hennezh.
E-pad meur a gantved ez eus bet klaskoù kontroliñ an dilennadeg gant galloud an Impalaerien an Impalaeriezh Santel dreist-holl ar pezh a vlenie da vareoù hir hep pab ebet, da skouer etre 1268 ha 1271, ar pezh a lakaas ar pab Gregor X da embann e-pad eil sened-Iliz Lyon e 1274 e vije ret war-lerc'h alc'hwezañ ar gardinaled (e latin cum clave, gant un alc'hwez) hep kaout spi da vont kuit a-raok bezañ dilennet eskob nevez Roma ganto. Bremañ eo aozet ar c'honklavoù er Chapel Sistina e Vatikan.
Genneville
Genneville a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Konklav
Abeg ar c'honklav
Abalamour da natur e garg e vez alies kendalc'het da vezañ pab betek ar marv. Neuze abeg pouezusañ aozadur ur c'honklav nevez a zo marv ar pab kozh. Pa ya ar pab da anaon e vez renet an Iliz gant ar c'hardinal merour diabet gant ar pab a rank aozañ ar c'honklav. Graet e vez d'ar mare hep pab ar Sede vacante (ar gador zieub). Gallout a ra ur pab dilezel ha graet e vez tost evel ma oa marvet ar pab.
Emdroadur an doare da zibab ar pab betek hor mare
E-pad tost daou vil bloaz ez eus bet un emdroadur en doa lakaet an doare da zilenn ar pab da cheñch. Tostaet en deus an doare da zibab ar pab ouzh hini hor mare e 1278 gant diskleriadenn Ubi periculum gant Gregor X diwar skouer ober pennoù-bras Viterbo e-pad etre-ren 1268–1271.
Ar c'horf dilenn
Pa oa aozet ar c'humuniezhioù kristen e tilennas an eskibien kentañ, dibabet gant ar gloerdi, ar gumuniezh hag an eskibien amezeg. Lavarout a reas Sant Cyprian e voe dilennet Korneli evel Eskob Roma dre choaz "Doue hag E Iliz, gant testeni tost an holl gloerdi, gant kolaj an eskibien kozh [sacerdotum] hag gant tud mat". Kolaj diaesaez Roma a oa e karg dilenn eskob Roma nevez, dre youadenn, a-raok bezañ diskouezed ar pab d'an dud a asante pe ne rae ket. An doare-se da zibab ur pab en deus bleniet da zilennadeg meur a anti-pibien en istor.
Etre 769 ha 1179 ez eus bet cheñchamantoù diwar an asant gant tud Roma hag ar gloerdi bihan. Freuzet e voe e sened Latran e 769 met adlakaet e voe evit pennoù-bras Roma e 862. Ret e oa d'ar pab lavarout ul le d'an Impalaer ivez, a oa e garg difenn Roma. Divizet e voe gant Nikolaz II e vije nemet d'ar gardinaled da zilenn ar pab, gant gwirioù disheñvel evit votiñ hervez rank ar gardinaled (eskob, beleg pe diagon). Eil Sened-meur Latran e 1139 a freuzas ezhomm asant ar gloerdi bihan hag hini an dud laik, ha Trede Sened-meur Latran e 1179 a roas ar memes gwirioù da bep kardinal evit votiñ.
Tânia Saraiva
Tânia Saraiva a zo bet ganet e 1976 e Portugal.
Konklav
Ar c'horf dilenn
Niver ar gardinaled a oa bihan-bihan e-pad ar Grennamzer hag ar mare modern, betek seizh e-pad paboni Aleksandr IV pe hini Yann XXI, ha bihanaet e veze c'hoazh niver ar gardinaled er c'honklavoù en abeg da gudennoù beajiñ. Un niver bihan a gardinaled a lakae pouez war an hiniennoù hag o liammoù politikel ha tiegezhel. Gallout a rae padout ar c'honklavoù mizioù ha memes bloavezhioù. Reolennoù strizh a voe bet aozet gant Gregor X e 1274, o serriñ ar gardinaled e-barzh ur savadur hag o harzañ o boued goude un nebeud devezhioù. Ne blije ket d'ar gardinaled ar reolennoù-se ha freuzet e voent bet e 1276 gant Adrian V a-raok bezañ nullet gant Yann XXI. An daou bab-se o doa raktreset reformiñ an doare dilenn ar pab met mervel a rejont a-raok ober se. Selestin V, a-raok dilezel, a lakaas reolennoù Gregor X da bleustriñ en-dro.
Tânia Saraiva
C'hoarierez echedoù portugalat.
2 042 a voe e renk Elo uhelañ.
2 025 edo he renk Elo d'ar 1 a viz Mae 2011 .
Konklav
Ar c'horf dilenn
E 1587 e voe harzet niver ar gardinaled da 70 gant Sikstus V, o heuliañ skouer Moizez a oa skoazellet gant 70 tud henañ o ren an Hebreed, 6 kardinal eskob, 50 kardinal beleg ha 14 kardinal diagon. Brasaet e voe an niver-se goude paboni Yann XXIII a glaskas ledanat ar broadoù edo e kolaj ar gardinaled. E 1970 e tivizas Paol VI ne c'helle ket votiñ ar gardinaled a oa koshoc'h eget 80 vloaz en ur ledanat niver ar gardinaled oberiant da 120. Aze a zo an harz bremañ daoust ma oa tremenet an niver-se un nebeud gwezhioù gant Yann-Baol II.
Dibab an elektourien
Da gentañ e oa digor-tre choaz an elektourien. Bezañ un den laik ne vire ket tamm ebet ouzh bezañ choazet evel eskob Roma. Ambroaz, da skouer, ne oa nemet ur c'hatekizad pa voe dilennet. Goude un tabut kri goude dilenn an antipab Kustentin II e tivizas Stefan III e 769 ne vije dilennet nemet kardinaled beleg pe kardinaled diagon, o virout ar gardinaled eskob er-maez eus ar jeu. Adal 817 e voe graet un nemadenn d'ar reolenn-se ha dilezet e voe adal 882 gant dilenn Marinus Iañ a oa eskob dija. Nikolaz II a zivizas en ur sened e 1059 e vije gwelloc'h dilenn unan eus kloerdi Roma, hervez an hengoun, hep mirout bepred ar gardinaled da zilenn un den estren. Nullet e voe ar reolenn-se e 1179.
An den diwezhañ dilennet da bab hep bezañ ur c'hardinal a voe Urban VI e 1378. An hini diwezhañ dilennet hep bezañ beleg a voe Leon X e 1513, ur manac'h a oa ivez an den yaouankañ dilennet da bab. E susitour e voe Adrian VI hag e voe an hini diwezhañ dilennet pa voe diank. En hor mare-ni e c'heller kinnig Arc'heskob Milano Giovanni Montini en devoe meur a vot e 1958 daoust ma ne oa ket ur c'hardinal. Ar pab dilennet, Yann XXIII, a zesavas anezhañ da gardinal tost diouzhtu, ha dilennet e voe war e lerc'h dindan anv Paol VI. Peogwir ne c'hell ket ar merc'hed bezañ beleg ne c'hellont ket mont da bab. Istorioù zo bet kontet diwar ur babez anvet Janez, met kredet e vez gant an istorourien eo faos penn-da-benn an istor-mañ. Daoust ma'z eo eskob Roma n'en deus ket ezhomm ar pab bezañ italian. Abaoe 1978 n'eus ket bet dilennet italian ebet war gador Per, etre ar polonat Yann-Baol II (1978-2005), ar germanat Benead XVI (2005-2013) hag an hini a zo e karg bremañ, Frañsez a zeu eus Arc'hantina.
A-raok e veze graet an dilennadeg dre accessus (galloud a rae ar gardinaled cheñch o vot goude un dro), dre youal (per inspirationem), dre adorañ, dre damm emglev (per compromissum), pe dre voterezh (per scrutinium). Dre youal e veze diskleriet gant an holl gardinaled en ur vouezh anv un den a voe ar pab nevez, quasi afflati Spiritu Sancto (evel ma zo awenet gant ar Spered Santel). Ma'z edo an diskleriadenn-se a-raok ar voterezh kentañ e veze graet "adorañ" eus outañ. Arabat e voe gant Gregor XV e 1621. Evit votiñ dre damm emglev e veze roet gant an holl gardinaled pep gwir d'ur strollad evit choazañ ur pab ha sentiñ a ranke ar re-all ouzh o choaz. Kredet e vez e voe dilennadeg 1316, gant Yann XXII evit he disoc'h, an dilennadeg diwezhañ dre damm emglev, hag an hini diwezhañ dre youal a voe hini Inosant XI e 1676. Bremañ eo ret votiñ hag an doareoù-all zo arabat.
Levezon ar politikerezh
Diazez un Impalaeriezh nevez en Europa a cheñchas un tammig an traoù evit ar bibien. Eus levezon Impalaerien ar Reter betek hini Impalaerien ar C'hornôg e tremenjont, memes ma ne gemeras ket perzh Karl Veur ha Loeiz an Deol e-barzh afer an Iliz. D'ar gentañ o devoe pibien memes un tammig levezon war an Impalaerien en ur guruniñ anezho e Roma hag en ur cheñch urzh al lid. Lotar Iañ avat a embannas sklaer e vije ret d'un dilennadeg bezañ graet gant kannadi an Impalaer. E 898 e rankas Yann IX anavezout galloud an Impalaerien. Met er memes amzer a grogas an Noblañs roman da gaout ul levezon bras war ar bibien, dreist-holl e-pad an, ur mare anavezet evel saeculum obscurum ("ar mare teñval") gant an Iliz.
Builh ar pab 1059 a harzas skolaj an elektourien d'ar gardinaled a embannas ivez galloud Impalaerien an Impalaeriezh Santel war ar bibien, nemet ne oa ket splann peogwir e oa difennet d'an Impalaer darvezañ e-barzh an dilennadegoù nemet gant aotre ar pab. Gregor VII a voe ar pab diwezhañ o kaout reuz gant un Impalaer. An afer-se, deuet diwar afer ar gadoridigezh, a echuas gant levezon an Impalaerien war ar bibien.
Adalek 1600, war-dro, o devoa rouaned katolik ur jus exclusivae ("gwir ar forc'herezh"), ur seurt veto dre vouezh ur c'hardinal-kurun. Gallout a raent implij ar veto-se nemet ur wezh dre Gonklav, neuze e veze gortozet betek pell evit gouzout piv a oa war-nes bezañ dilennet evit lakaat ar veto da bleustriñ. Arabat a oa implij ar veto goude an dilennadeg. Ar veto diwezhañ a voe implijet e 1903 pa zisklerias Priñs Jan Puzyna de Kosielsko e vetoas Aostria dilenn Mariano Rampolla da bab. Neuze e voe dilennet Giuseppe Sarto, a renas dindan anv Pi X, hag a embannas diouzhtu ur vuilh nevez a lavaras a oa arabat ar jus exclusivae, pe e vije eskumunuget ar gardinaled a lakaje an dra-se da bleustriñ en-dro.
Ar C'honklavoù
Evit chom hep kaout dilennadegoù hir meurbet e veze alies mat divizet gant pennoù-bras ar c'hêrioù e veze graet an dilennadegoù serriñ ar gardinaled en ul lec'h kloz evit kendrec'hiñ anezho mont buanoc'h evit en em glevout. E Roma a voe graet e-giz-se e 1241 met ar skouer kaletañ en devoe levezonet pab Gregor X evit e reolennoù strizh a zo hini Viterbo e 1269. Abaoe 3 bloaz e bade an dilennadeg hep spi kaout ur pab nevez daoust ma oa serret ar gardinaled. Divizet e voe gant kêr Viterbo chom hep kas netra nemet bara ha dour. Peogwir n'en devoe cheñchet netra o devoe divizet ouzhpenn tennañ kuit toenn ar Palez e-lec'h ma voe graet ar C'honklav.
Ar pab nevez dilennet ganto, Gregor X a embannas e 1274 reolennoù nevez evit bleniañ an dilennadeg. Ret e oa d'ar gardinaled hervez ar reolennoù-se bezañ alc'hwezet en ul lec'h kloz hep kambroù hiniennel. Ne vezent ket aotreet kaout muioc'h a zaou vevel, nemet ma vezent klañv, ha kaset e veze ar boued dre ar prenestroù evit diwall an darempredoù. Goude tri devezh ne veze roet d'ar gardinaled nemet ur meuz dre zevezh ha goude pemp devezh muioc'h ne veze roet dezho nemet bara ha dour. Ouzhpenn-se ne c'helle ket ar gardinaled kaout o gouelmikael an Iliz e-pad ur C'honklav.
Freuzet e voe ar reolennoù-se gant an hini a voe dilennet war-lerc'h Gregor X, Adrian V e 1276 met adlakaet e voe da bleustriñ gant Selestin V dilennet e 1294 goude daou vloaz hep pab. E 1562 e voe resisaet gant Pi IV reolennoù ar C'honklav e-keñver alc'hweziñ ar gardinaled ha gant Gregor XV e voe embannet daou vuilh, an hini kentañ o lavarout dre ar munut petra ober evit an dilennadeg hag egile evit diskleriañ al lidoù e ranke ober e-pad ur C'honklav. Goude-se e voe graet un nebeud labour resisaat ha diboultrennañ gant Pi X e 1904 da skouer, pe Pi XII (1945), Yann XXIII (1962), Paol VI (1975) ha Yann-Baol II (1996).
Lec'h ar C'honklavoù ne veze ket lec'hiet mat a-raok ar. Abaoe Sism ar C'hornôg avat e voe graet an dilennadeg e Roma, nemet e 1800 pa veze aloubet Italia gant ar C'hallaoued ha neuze e voe graet ar C'honklav e Venezia, hag abaoe 1929 e stad ar Vatikan e zo e kreiz Roma. Abaoe 1846 e vez implijet ar Chapel Sistina evit ober ar C'honlavoù.
Doare an dilennadeg
Renet e vez ar C'honklavoù hervez Bonreizh Abostolel Yann-Baol II anvet Universi Dominici Gregis. Sañset e vez feuzet pep diskleriadenn-all gant ur vonreizh nevez met e gwirionez ez eus bet miret meur a voaz kozh.
Hervez ar reolennoù nevez e chom ar gardinaled en ti savet espres-kaer evit kousk ha debriñ e-pad ur C'honklav met votiñ a reont er Chapel Sistina evel boaz.
Meur a dra a rank ober ar C'hardinal henañ a zo atav ur c'hardinal eskob. Ma ne c'hell ket ar C'hardinal henañ kemer perzh en abeg d'e oad e vez kemeret e blas gant ar C'hardinal Izel-henañ a zo ivez ur c'hardinal eskob. Ma ne c'hell ket ar C'hardinal Izel-henañ kemer perzh e vez erlec'hiet ouzh ar c'hardinal eskob koshañ a zo c'hoazh.
Ne vez ket graet kabalerezh met pa zeu ur pab da vezañ kozh pe klañv e vez alies meneget anvioù tud a c'hell bezañ dilennet, anvet papabile e italianeg (papabili el liester), ar pezh a dalv kement a zanvez-pab.
Marv ar pab
Gwiriañ a ra ar c'hardinal kamerling dre hengoun an Iliz o stokañ jentil a-walc'h war dal ar pab gant ur morzhol arc'hant en ur c'hervel anezhañ gant e anv-badez (ha n'eo ket e anv-pab) teir gwezh. E-pad an eo bet dilezet an hengoun-mañ ha bremañ e rank ar c'hardinal kamerling disklêriañ marv ar pab dirak Mestr al Lidoù liderezh ar pab, ar breladed, ha sekretour ha kañseller ar C'hambr abostolik. Kemer a ra ar c'hamerling Gwalenn ar Pesketour ar pab ha distrujañ a ra dirak Kolaj ar Gardinaled. An hengoun-mañ a zeu diwar kudenn falsidigezh an dielloù met bremañ n'eo nemet arouez fin ren ur pab.
A-raok prennet ar Chapel Sistin
Prientet eo an dilennadeg gant ar gardinaled e-pad emvodoù er Vatikan a c'hoarvez goude marv pe dilez ar pab. Aze eo dibabet doareoù an dilennadeg, prederiet diwar ezhommoù an Iliz hag evel just, deiz ar c'honklav. Oferenniñ a reont asambles en iliz-rouanez Sant-Pêr mintin ar c'honklav ha d'an abardaez a reont ur brosesion betek Chapel Sistin o kanañ Veni Creator Spiritus. Ober a reont ul le evit doujañ reolennoù ar c'honklav, a zo da skouer mirout ar sekred war ar votiñ, chom hep selaou ar galloud laik hag-all hag-all. Ober a reont al le war an Avieloù. Goude-se a ya kuit a re n'o deus ket da gemer perzh er votadeg ha prennet eo ar Chapel.
Asant ha diskleriadenn
Pa zo dibabet un den gant skolaj ar gardinaled e vez goulennet gantañ ma asant e garg gant ar c'hardinal henañ, dre ar frazenn latin : "Acceptasne electionem de te canonice factam in Summum Pontificem ? (Asantiñ a rit ho tilennadeg hervez kanon an Iliz evel beleg-meur ?)", ha galloud a ra respont an den "non accepto" (Ne asant ket) digudenn.
Goude ur mareig e kambr an daeloù evit prederiañ ha choazañ e zilhad a ya ar pab nevez e balkon an iliz-rouanez Sant-Pêr e-lec'h ma zo diskleriet e zilennadeg gant ar c'hardinal kentdiagon, gant ur rakger e seizh yezh disheñvel, hag ar formulenn e latin mil-anavezet :
Goude-se a ra ar pab nevez ur brezegenn d'an dud, heuliet gant ar formulenn "Urbi et Orbi". Abaoe Yann-Baol Iañ ne vez ket kurunet ar bibien gant an tiarenn.
Caroline Bardua
Caroline Bardua (ganet d'an 11 a viz Du 1781 e Ballenstedt; marvet d'an 2 a viz Mezheven 1864 e Ballenstedt ivez) a oa ul livourez alaman.
Napoleone Orsini
Napoleone Orsini (war-dro 1420 - 1480) a oa ur c'h-condottiero italian, eus an Tiegezh Orsini. Mab e oa da Orso Orsini eus Bracciano. Brezeliñ a reas evit ar pab Ujan IV a-enep Francesco Sforza e 1443. Er bloavezhioù 1450 e roas e skoazell d'ar roue Ferdinando Iañ Naplez er brezel etre Rouantelezh Naplez ha Dugelezh Milano. Brezeliñ a reas ivez a-enep an Tiegezhioù Colonna hag Anguillara e Lazio.
E 1461 edo e penn armeoù ar pab en amzer Pi II ha faezhañ a reas Sigismondo Malatesta, a oa o klask aloubiñ Rouantelezh Naplez dre Mondolfo, en Abruzzo. Bloaz goude, bepred gant arme ar pab, e reas brezel da Roberto Malatesta, aotrou Rimini, ha gloazet e voe.
Goude-se ne gemeras perzh ebet e troioù-brezel a-bouez;
Arondisamant Lisieux
Arondisamant Lisieux a zo ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Calvados hag e rannvro Normandi.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Lisieux e 13 kanton (betek 2014) hag e 204 c'humun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Calvados d'ar 1 a viz Genver 2017. 162 gumun zo en arondisamant Lisieux bremañ.
Seran Kanariez
Ar seran Kanariez a zo ur golvaneg bihan, Serinus canaria an anv skiantel anezhañ.
James Harden-Hickey
James Harden-Hickey (1854 e San Francisco - 1898 El Paso) a oa ur Stadunanad, skrivagner gallek ha saoznek, hag emanvet Priñs Trinidad.
E vuhez
Ganet e oa e 1854 e San Francisco. Stadunanad e oa e dad, ha gall e vamm. Dre ma oa feuls kêr San Francisco en amzer-se, gant ar glaskerien aour, e voe kaset da Bariz d'ober e studi. Eno e voe trellet gant pompadoù lez ha galloud Napoleon III. Skoliet e voe gant ar Jezuisted e Belgia. Studier e voe en Alamagn e Leipzig. Mont a reas da skol c'hall ofisourien Saint-Cyr, da 19 vloaz, hag e 1875 e teuas e-maez anezhi gant notennoù mat-kenañ. Ur pennadig goude e varvas e dad. Tri bloaz war-lerc'h e timezas dar gontez Saint-Pery ha daou vugel o doe. Galleg eus ar c'hentañ a gomze, klezeiata mat a rae, ha stag e oa da skrivañ romantoù.
Skrivagner
En Euthanasia: The Aesthetics of Suicide, e tifenne an emlazh. Eus ar gomz ez eas d'an ober, d'an 9 a viz C'hwevrer 1898, en ul leti en El Paso, ma kemeras morfin a-leizh goude leuskel ul lizher d'e wreg.
Oberennoù
embannet e voe ar romantoù-maén dindan an anv Saint Patrice:
Anabasis
An Anabasis (Ἀνάβασις e gregach) eo oberenn bouezusañ ar skrivagner ha brezelour gresian Ksenofon, seizh levrenn anezhi, savet war-dro -370.
Kanton Louad (1790)
Krouet e voe Kanton Louad e 1790. Ur rann velestradurel ha lezvarnel hag ur bastell-vro dilenn eus Bann Ploermael e departamant ar Mor-Bihan e oa. Teir c'humun a oa ennañ :
Chlorothraupis
Chlorothraupis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1883 gant an daou skiantour saoz Osbert Salvin (1835-1898) ha Frederick DuCane Godman (1834-1919).
Kanton Louad (1790)
Dilamet e voe gant ar Goñvañsion e miz Even 1793 hag adsavet gant ar C'huzul-ren hervez ar Vonreizh bet votet d'ar 26 a viz Here 1795. Diskaret e voe gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.
Chlorothraupis
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, pemp (5) isspesad dezhe en holl.
Rummatadur
Renket e veze an holl spesadoù er c'herentiad Thraupidae betek 2008.
La Mata de los Olmos
La Mata de los Olmos zo ur gumun e Spagn, e proviñs Teruel.
Louarn (disheñvelout)
Al louarn zo ul loen, ha meur a spesad lern zo. Louarn hag al Louarn zo un anv-tiegezh brezhonek ivez.
-100
654 Ab Urbe Condita = 100 kent J.-K.
Louarn (disheñvelout)
En emsav
Anavezet eo :
Adriana Lisboa
Adriana Lisboa, ganet e Rio de Janeiro e 1970, zo ur skrivagnerez vrazilian. Bet eo o chom e Bro-C'hall, e Pariz hag Avignon. Abaoe 2006 emañ o chom e SUA.
Skrivet he deus romantoù ha kontadennoù, evit ar vugale ivez.
E 2003 he deus bet ar Priz José Saramago, e Portugal, gant he romantSinfonia em branco. E Brazil he deus bet ar Priz Moinho Santista, gant he romantoù, hag ar priz roet d'an amparted nevez gant Fundação Nacional do Livro Infantil e Juvenil (FNLIJ) gant he levr Língua de trapos.
Troet he deus en portugaleg oberennoù gant Cormac McCarthy, Marilynne Robinson, Robert Louis Stevenson, Jonathan Safran Foer, Mary Shelley, Amy Bloom hag Émile Faguet.
He romant "O coração às vezes para de bater" zo bet savet ur film diwarnañ e Brazil e 2009, gant Maria Camargo.
Maurits van Nassau
Maurits van Nassau pe Maurice van Oranje (Dillenburg, 14 a viz Du 1567 - Den Haag, 23 a viz Ebrel 1625) a voe stathouder proviñsoù Republik an Izelvroioù, war-bouez Friz, adal 1585 betek e varv. Priñs Oranje e teuas da vout goude marv e lezvreur henañ Philip Willem en 1618.
Negev
An Negev a zo un dezerzh e kreisteiz Israel.
Maurits van Nassau
Tremen a reas e yaouankiz en Dillenburg en kontelezh Nassau, ha studiañ en Heidelberg ha Leiden. En 1585 e voe lakaet da stathouder Holland ha Zeeland war-lerc'h e dad Willem van Oranje, lesanvet an Tavedeg, hag adal 1590 da stathouder Utrecht, Gelre hag Overijssel, ha hini Groningen adal 1620. Evel kabiten-jeneral hag amiral an unvaniezh ec'h aozas an emsavadeg izelvroat a-enep Spagn ma c'honezas brud evel strategour. Gantañ, hag eñ o kenlabourat gant Johan van Oldenbarnevelt (1547-1619), e voe kaset an armeoù izelvroat betek an trec'h ken na voe skarzhet ar Spagnoled eus norzh ha reter ar Republik.
Adkregiñ a reas gant ar brezel ouzh Spagn en 1621, met tro wenn a reas pa glaskas freuzañ seziz Breda gant Ambrogio Spinola (1624), na kemer Antwerpen (1625). Brudet e oa da vezañ unan eus gwellañ brezelourien e amzer.
Douaroniezh
E anv a voe roet da enez Moris.
Jean-Luc Godard
thumb|Jean-Luc Godard e 1968 Jean-Luc Godard ( e Paris – e Rolle, kanton Vaud) a oa ur filmaozer gall ha suis.
Unan eus diazezerien an Nouvelle Vague (Gwagenn Nevez) e oa. Klask a rae filmañ tud evel ma oant en o buhez, gant ur senario treut, alies en ur primaozañ.
E miz Gwengolo 2022 e varvas gant an emlazh skoazellet, aotreet e Suis. Lavaret en doa en a-raok e c’hallfe hen ober, e-lec’h klask bevañ ar muiañ posupl.
Nowhere Man
Nowhere Man a c'hall bezañ :
Guglielmo Gonzaga (disheñvelout)
Guglielmo Gonzaga zo anv meur a zen :
Kalon ar Bed
D'ar 26 a viz Kerzu 1999 e voe kanet evit ar wezh kentañ, hag enrollet en ur bladenn, en Iliz-veur Kemper, gant Laz-kanañ Penn ar Bed ha Laz-kanañ Mouez ar Mor. Ar bladenn zo bet embannet gant RCF Penn-ar-Bed hag eskopti Kemper ha Leon ; bez e c'heller prenañ ar bladenn-se digant Ti embann Minihi Levenez.
Kanouennoù
Setu anvioù ar pezhioù kanet :
Paulo Dias
Paulo Dias a zo bet ganet d'ar 5 a viz Genver 1979 e Portugal.
Mestr Etrebroadel (FIDE) abaoe 2011 eo.
E renk Elo uhelañ a voe 2 446.
2 434 edo e renk Elo d'ar 1 a viz Mae 2011 .
Botticino
Botticino zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Gallotia galloti
Gallotia galloti a zo ur spesad saorianed e-touez kerentiad al Lacertidae.
Annez
Brosezat eo en inizi Kanariez : Tenerife ha La Palma.
Bovegno
Bovegno zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Bovezzo
Bovezzo zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Llyn Nantlle Uchaf
Llyn Nantlle Isaf (Lenn Nantlle Izelañ) n'eus ket anezhi ken.
Kaoz eus al lennoù zo e mojenn Math fab Mathonwy; etre an div lenn e kavas Gwydion Lleu Llaw Gyffes er stumm d'un erer.
Marged uch Ifan a zalc'he tavarn nepell.
Baot an Negev
Ar vaot an Negev (Testudo werneri) a zo ur vaot vrosezat an Negev.
Les Loges (Calvados)
Les Loges a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
kantved
Eil brezel-bed, 1944: mervel a reas daou zen nann soudard e Les Loges e miz Even abalamour d'ar brezel, lazhet e voent gant tennoù kanol e-pad Emgann Normandi.
Karv sambar
Ar c'harv sambar (Rusa unicolor) a zo ur bronneg daskirier eus gevred ha su Azia.
Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika
Brezel digevrediñ pe Brezel diabarzh amerikan, anvet "the Civil War" er Stadoù-Unanet hag a wechoù "the War of Northern Aggression" pe "second war of independence" gant an dud a-du gant stadoù ar su, a zo ur brezel diabarzh c'hoarvezet etre 1861 hag 1865, hag a empleg Stadoù-Unanet an "Unaniezh", renet gant Abraham Lincoln, hag ar "Stadoù Kengevreet Amerika", renet gant Jefferson Davis hag a gevrede unnek Stad eus ar su (Su ar Stadoù-Unanet) hag o doa digevredet diouzh ar Stadoù-Unanet.
An unaniezh a oa enni an holl stadoù a-enep ar sklaverezh ha pemp stad sklaver, renet gant Abraham Lincoln hag ar strollad republikan. Hemañ a oa a-enep emled ar sklaverezh (hep bezañ a-enep ar sklaverezh end-eeun) war douaroù ar Stadoù-Unanet, ha trec'h ar republikaned e dilennadegoù prezidantel ar Stadoù-Unanet e 1860 a zegas ur digevrediñ a-berzh seizh Stad eus ar su, a-raok na vije kemeret ar sez gant Lincoln.
Pevar bloaz brezel drastus a voe gant 620 000 betek 750 000 soudard lazhet, an niver uhelañ uheloc'h evit sammad kolloù soudarded Stadoù-Unanet Amerika e-pad ar C'hentañ Brezel-bed hag an Eil Brezel-bed. Distrujet e voe darn frammadurioù Su SUA. E-fin ar brezel e voe roet lamm d'ar C'hengevread ha difennet ar sklavelezh er vro a-bezh. Mare an adsavidigezh (The Reconstruction Era) (1863–1877) goude ar brezel, gant ar pal pennañ da adunaniñ ar vro, a roas un nerzh kreñvoc'h d'ar gouarnamant war an holl Stadoù kevredet en unaniezh.
Istor
Bloavezh 1860 mare dilennadegoù prezidant Stadoù-Unanet Amerika, ar Republikaned, gant e-penn Abraham Lincoln, o devoa lakaet anat war-raok e oa ret lammañ ar sklavelezh en holl tiriadoù eus ar vro. E su Stadoù Unanet Amerika e oa gwelet kement-mañ evel un doare da dagañ gwirioù bonreizhel o stadoù. Ar strollad republikan kreñvoc'h e norzh ar vro, a zeuas a-benn da dapout muioc'h a vouezhioù hag a gannaded pezh a lakaas Lincoln da vezañ dilennet evel ar c'hentañ prezidant Republikan d'ar vro. Siwazh a-raok ma vefe bet-tu dezhañ da vezañ degemeret evel prezidant, 7 stad eus ar Su gant ekonomiezhoù diazezet war kenwerzh ar c'hotoñs a savas ar C'hengevread.
Kroget e oa ar stourm d'an 12 a viz Ebrel 1861, pa oa bet kanoliet Fort Sumter gant an nerzhioù lu kengevreet. War tachenn kornôg ar brezel an Unaniezh a yae war-raok dizehan. War tachenn reter ar brezel, an emgannoù a oa hep trec'h anat a-bep tu e 1861–1862. E miz Gwengolo 1862, Lincoln a embanne an Emancipation Proclamation, a lakae fin ar sklavelezh evel unan eus pennaennoù ar brezel. Er c'hornôg, e-pad hañv 1862 an Unaniezh a zistruje ar Morlu Kengevreet stêr, ouzhpenn darn an nerzhioù lu douar, ha lakaet seziz war New Orleans. An trec'h gant an Unaniezh e-pad Seziz Vicksburg e 1863 en devoa rannet e div lodenn ar C'hengevread er stêr Mississippi. E 1863, tagadenn an Norzh gant Robert E. Lee a oa bet trec'het e-pad Emgann Gettysburg. An trec'hioù er C'hornôg gant Ulysses S. Grant a lakaas anezhañ evel penn an holl luioù eus an Unaniezh e 1864. Ur seziz strizh a voe lakaet da dalvezout war ar C'hengevread, strategiezh an douar devet a voe lakaet da dalvezout ivez. An tagadennoù a-bep tu gant an Unaniezh a lakaas Atlanta da gouezhañ e-tal William T. Sherman e-pad ar March to the sea.
An emgannoù bras ziwezhañ a voe e-pad Seziz Petersburg. Lee a glaskas tec'hout met rediet e voe da godianañ en Appomattox Court House, d'an 9 a viz Ebrel 1865. Echuet e oa lodenn vilourel ar brezel, rediet e voe adsevel un unaniezh eus ar vroad ar pezh a gemero 12 vloaz c'hoazh. Ar mare-se a vez graet Reconstruction Era anezhi.
Union Army
Ar re c'hlas, dre liv o unwisk soudard. Union Army a oa anv hollek nerzhioù lu an Norzh war zouar. Skourr ar morlu a oa an Union Navy.
Lu Stadoù Kengevreet Amerika
Ar re griz, dre liv o unwisk soudard. Lu Stadoù Kengevreet Amerika (Confederate States Army) a oa hollad nerzhioù lu ar Stadoù Kengevreet. Ar morlu a oa graet Confederate States Navy anezhi.
Armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika
Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika a voe ur brezel o welet an armoù neveshaet ha reoù nevez o tont etrezek an tachennoù emgann.
Adsevel istorel
E-leizh a adsevel istorel a vez er Stadoù-Unanet gant tem brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Adsavet e vez emgannoù pennañ ar brezel. E su ar Stadoù-Unanet ez eo kreñv-tre an adsevel istorel dre al liamm karantezus a vez bev birvidik c'hoazh hiziv-an-deiz evit an ez- Stadoù Kengevreet Amerika.
Adkemer er sevenadur
Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika a zo ur vammenn difin er sevenadur, er Stadoù-Unanet pe dre ar bed.
Livadurioù
Lod arzourien a zo arbenikaet war ar brezel-se:
Saint-Julien
Saint-Julien zo un anv-lec'h gallek.
Gerdarzh
Diwar anv ur sant anvet Julien.
Ruben Pereira
Ruben Pereira a zo bet ganet e 1991 e Portugal.
C'hoarier echedoù portugalat.
Mestr Etrebroadel (FIDE) abaoe 2009 eo.
E renk Elo uhelañ a voe 2 446.
2 436 edo e renk Elo d'ar 1 a viz Mae 2011 .
Margarethe Prusia
Margarethe Prusia, Margarethe von Preußen en alamaneg, (1872-1954) zo ur briñsez prusian, deuet da vout langravez Hessen-Kassel dre he dimeziñ da Friedrich Karl von Hessen-Kassel, a oa e-unan da vont da roue Finland e dibenn 1918, panevet e voe savet ur republik.
Arondisamant Saint-Dizier
Arondisamant Saint-Dizier a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Haute-Marne hag e rannvro Grand Est.
Margarethe Prusia
O bugale
C'hwec'h bugel he doe:
Arondisamant Saint-Dizier
Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Saint-Dizier e 11 kanton hag e 115 kumun :
Brandico
Brandico zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Carmelo
Carmelo zo un anv-badez italianek, spagnolek ha portugalek.
Gerdarzh
Eus an anv hebreek Karmel, anv Menez Karmel, e Palestina.
Guanajuato (kêr)
Kêr Guanajuato eo kêrbenn stad Guanajuato, e Republik Mec'hiko, met León eo kêr vrasañ ar stad. Meur a lesanv zo da gêr, met peurliesañ e vez lavaret "Guanajuato Capital".
Pecunia non olet
Pecunia non olet zo ul lavar latin hag a dalv Gant an arc'hant n'eus c'hwezh ebet. lavaret e vije bet gant an impalaer roman Vespasianus en devoa lakaet un taos war ar troazh.
Calvisano
Calvisano zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Trevor Taylor
Trevor Taylor (bet ganet d'ar, marvet d'ar ) a oa ur blenier redadegoù kirri saoz en desu redet e F1 e 1959, etre 1961 ha 1964 hag e 1966. Redet en deus gant Team Lotus ha British Racing Partnership.
Langres
Langres zo ur gumun en departamant Haute-Marne hag er rannvro Grand Est, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Langres eo.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Langrois anezho e galleg.
Psilopogon henricii
Psilopogon henricii a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Megalaimidae.
Bretagne
Lec'hanvadurezh
Anv gallek hag alamanek Breizh eo, hag he deveradoù (Breizh-Veur, Breizh-Nevez...). Kavet e vez en anv gallek meur a gumun:
Psilopogon henricii
Anvet e voe Bucco henricii (kentanv) da gentañ-penn (e 1831) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858) da zougen bri d'al louzawour alaman A. H. Henrici (?-1836).
Pipreola
Pipreola a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1838 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Unnek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Suamerika, ugent (20) isspesad dezhe en holl.
Karv rusa
Ar c'harv rusa (Rusa timorensis) a zo ur bronneg daskirier hag a vev en Indonezia (enez Java hag Inizi Maluku dreist-holl).
Calcinato
Calcinato zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Los Olmos
Los Olmos zo un anv-lec'h spagnolek.
Capriolo
Capriolo zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Karv Schomburgk
Ar c'harv Schomburgk (Rucervus schomburgki) a zo ur bronneg daskirier aet da get eus kreiz Tailand.
Lovisa an Izelvroioù
Lovisa an Izelvroioù, pe Wilhelmina Frederika Alexandrina Anna Louise van Oranje-Nassau en izelvroeg, pe Vilhelmina Fredrika Alexandra Anne Lovisa av Nederländerna  e svedeg, ganet e 1828 en Den Haag, marvet e 1871 e Stockholm, a oa ur briñsez izelvroat deuet da vout, dre zimeziñ, rouanez Sveden ha Norvegia.
Merc'h e oa da Friedrich von Oranje-Nassau (1797-1881) ha da Luise von Preußen (1808-1870).
Dimeziñ a reas da Karl XV, roue Sveden ha roue Norvegia ha daou vugel he devoe :
Gargnano
Gargnano zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Kampionad aljerian an echedoù
Aozet e vez  Kampionad algerian an echedoù gant ar FADE (Fédération Algérienne Des Échecs, "Kevre Aljerian an Echedoù"), bet krouet e 1973. Degemeret e voe er FIDE e 1974, aozet e voe gantañ ar c’hampionad kentañ e 1975.
Gavardo
Gavardo zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Águas Belas
Águas Belas (Doureier brav) zo un anv-lec'h portugalek :
Kalmoukia
Republik Kalmoukia (Хальмг Тангч, Haljmg Taŋč e kalmoukeg; Республика Калмыкия, Respoublika Kalmykiya e rusianeg) a zo unan eus republikoù Kevread Rusia, dindan 74 731  km². 283 166 a dud a oa o vevañ enni e 2010. Elst eo ar gêr-benn. An unvezh velestradurel nemeti eus Europa eo gant ur muiañniver a orin mongol hag a voudisted.
Corcovado (kanaouenn)
Corcovado zo titl ur ganaouenn doare Bossa Nova savet gant ar c'haner-sonaozer brazilian Antônio Carlos Jobim e 1960.
Ar ganaouenn hag a ra meneg eus ar c'hCorcovado, ar menez mil vrudet o valirañ a-us da vae Rio de Janeiro, a oa bet troet e saozneg gant ar C'hanadian Gene Lees. Kemmet hec'h anv e Quiet Nights of Quiet Stars e oa bet enrollet e 1965 gant ar c'haner stadunanat Andy Williams.
Sérgio Rocha
Sérgio Rocha a zo bet ganet d'ar 21 a viz Mae 1972 e Portugal.
Corcovado (kanaouenn)
Tremen a ra da standard jazz etrebroadel ha kanet pe sonet eo bet gant forzh a arzour meur, Charlie Byrd, Miles Davis, Doris Day, Ella Fitzgerald, Art Garfunkel, Stan Getz, Astrud Gilberto, João Gilberto, Engelbert Humperdinck, Sérgio Mendes, Oscar Peterson, Cliff Richard, Frank Sinatra en o zouez.
Sérgio Rocha
C'hoarier echedoù portugalat.
Mestr Etrebroadel (FIDE) abaoe 1997 eo.
Corcovado (kanaouenn)
Ar gerioù
Um cantinho, um violão Ur c'hornig, ur gitar Esse amor, uma canção Hon c'harantez, ur ganaouenn Pra fazer feliz a quem se ama Da lakaat an hini a garan eürus
Sérgio Rocha
Tredeog FIDE abaoe 2006 ha gourdonour FIDE abaoe 2007 eo.
Corcovado (kanaouenn)
Ar gerioù
Muita calma pra pensar Sioulder e-leizh da brederiañ E ter tempo pra sonhar Ha kaout amzer da huñvreal Da janela vê-se o Corcovado Eus ar prenestr e weler ar c'hCorcovado O Redentor, que lindo ! Hon Dasprener, na kaerat !
Sérgio Rocha
E renk Elo uhelañ a voe 2 438.
Corcovado (kanaouenn)
Ar gerioù
Quero a vida sempre assim Fellout a ra din e pado ar vuhez evel-se Com você perto de mim Ganeoc'h-c'hwi e-tal ma c'hichen Até o apagar da velha chama Betek ma vo mouget ar flammenn diwezhañ
Sérgio Rocha
2 412 edo e renk Elo d'ar 1 a viz Mae 2011 .
Corcovado (kanaouenn)
Ar gerioù
E eu que era triste Ha me a oa trist Descrente desse mundo Hep feiz er bed Ao encontrar você eu conheci Pa gejis ganeoc'h e ouvezis O que é felicidade, meu amor. Petra 'oa al levenez, ma muiañ-karet.
E eu que era triste Descrente desse mundo Ao encontrar você eu conheci O que é felicidade, meu amor.
Rui Damaso
Rui Damaso a zo bet ganet d'ar 24 a viz Ebrel 1968 e Portugal.
Mestr Etrebroadel (FIDE) abaoe 1990 eo.
Gourdonour FIDE abaoe 2007.
E renk Elo uhelañ a voe 2 463.
Pheucticus
Pheucticus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
Rui Damaso
2 371 edo e renk Elo d'ar 1 a viz Mae 2011 .
Pheucticus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Willy Mairesse
Willy Mairesse (bet ganet d'ar, en em zistrujet d'an ) a oa ur blenier redadegoù kirri eus Belgia en deus redet e Formulenn 1 etre 1960 ha 1963, hag e 1965, oc'h ober e zisoc'hoù gant Ferrari. Redet en deus ivez en Andur met ur gwallzarvoud e 24 eurvezh ar Mañs 1968 en deus rediet anezhañ da baouez da redek, ar pezh a lak anezhañ d'en em zistruj ur vloaz war-lerc'h.
Wilhelm Prusia (1783–1851)
Wilhelm Prusia, pe Wilhelm von Preußen, pe Friedrich Wilhelm Karl von Preußen (1783–1851) en alamaneg, a oa ur jeneral prusian.
Dimeziñ
Dimeziñ a reas e Berlin e Genver 1804 da Maria Anna Amalie von Hessen-Homburg (1785–1846), merc'h d'al landgrav Friedrich V von Hessen-Homburg
Richie Ginther
Paul Richard "Richie" Ginther (bet ganet d'ar e Kalifornia, marvet d'an  e Bro-C'hall) a oa ur blenier redadegoù kirri amerikan en deus redet en Andur ha dreist holl e Formulenn 1 etre 1960 ha 1967. Redet en deus evit meur a skipailh, ar Scuderia Ferrari, BRM ha Cooper en o zouesk, o c'hounit nemet ur wezh gant Honda e 1965.
Inizi Spratly
Inizi Spratly (vietnameg: Trường Sa; sinaeg: 南沙群岛, Nānshā Qúndāo; e tagalog: Kalayaan; e saozneg: Spratly Islands) a zo anezho ur c'hant enezennig didud e Mor Sina ar Su, ouzhpenn ur bern kerreg, atolligoù, traezhegi... Peskedus, gazus ha tireoulus eo ar morioù tro-dro, hag arc'het int gant Republik Pobl Sina, Brunei, Malaysia, ar Filipinez, Taiwan ha Viet Nam.
Pachuca de Soto
Pachuca de Soto eo kêr-benn ha kêr vrasañ stad Hidalgo e Mec'hiko.
Cotinga (genad)
Cotinga a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson.
Pachuca de Soto
E 2010 e oa 267 862 a dud o chom enni, 512 296 er veurgêr.
Barv Ruz
Barv Ruz zo un lesanv a c'hall ober dave da veur a zen. A-wechoù e kaver ar stumm italianek "Barbarossa".
Phoenicircus
Phoenicircus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
Pachuca de Soto
« La Bella Airosa », "ar gêr vrav avelet", ha « La Novia del Viento », "Danvez-pried an Avel", eo he lesanvioù en abeg d'an avelioù kreñv a deu eus ar biz, gouest da dizhout kement ha 75 km/h.
Phoenicircus
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Suamerika.
Pachuca de Soto
Mengleuzioù arc'hant zo nepell.
Brudet eo ar paste, ur meuz eus an tolead.