cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ingrid Schubert (RAF)
Ingrid Schubert (miz Du 1944 en Ebern - 12 a viz Du 1977 e München) a voe unan eus diazezerien Rote Armee Fraktion (RAF). Kemer perzh a reas e dieubidigezh Andreas Baader hag e tagañ meur a di-bank. En em zistrujañ a reas e 1977.
He buhez
E 1986 e voe dibabet an anv „Kommando Ingrid Schubert“ gant izili RAF (trede rummad) a aozas ur gwalldaol a-enep Gerold von Braunmühl.
Jolimetz
Jolimetz a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Burqini
Burkini
INRI
INRI zo ur gwreskanv a zo berradur ar bomm latin Iesvs Nazarenvs Rex Ivdæorvm, "Jezuz an Nazarean Roue ar Yuzevien", a vije bet skrivet a-us da benn Jezuz Nazaret pa voe kroazstaget, hervez an Avieloù e Testamant Nevez ar Bibl.
Evit doare, ne oa Jezuz Nazaret na « nazarean », na « roue ar Yuzevien »
An Avieloù
Ar pevar Aviel a gont penaos ez eo bet kondaonet Jezuz d'ar marv, hervez ar gristenien. Beleien veur ar Yuzevien a lakae Jezuz da vallozher peogwir ez embanne bezañ mab d'an doue, setu e felle dezho kavout un dro d'e bakañ ha d'e lazhañ. An abostol Judaz Iskariot a verzas Jezuz d'ar veleien veur, ha ganto e voe roet ar prezeger d'ar prefed Pontius Pilatus evit ma vije barnet ha kondaonet, rak int-i n'o devoa ket gwir da lazhañ. Pa zisklêrias Pilatus ne gave abeg ebet e Jezuz d'e gondaoniñ d'ar marv e c'houlennas ar veleien ma vije divac'het an torfedour Barrabas ha kroazstaget Jezuz en e lec'h.
Hervez ar voaz e veze embannet war ar groaz an abeg d'ar gondaonidigezh, dre un titulus – ur skritell. Setu a skrivas Yann an Avielour (Yann, XIX. 17-22) : <blockquote style="font-size:90%;"> 17 En ur zougen e groaz ez eas d'al lec'h anvet "Klopenn", a zo Golgotha en hebraeg. 18 Eno en e groazstagjont ha daou all gantañ, unan en un tu hag egile en tu all, ha Jezuz er c'hreiz. 19 Pilatus a lakaas ivez aozañ ur skritell evit he lakaat war ar groaz ; Jezuz an Nazarean, roue ar Yuzevien a oa skrivet warni. 20 Kalz eus ar Yuzevien a lennas ar skritell-se, abalamour ma oa tost d'ar gêr al lec'h ma voe Jezuz kroazstaget ; hag en hebraeg, e latin hag e gresianeg e oa skrivet. 21 Neuze, beleien veur ar Yuzevien a lavaras da Bilatus : « Na skriv ket: "roue ar Yuzevien", hogen : "lavaret en deus : Me eo roue ar Yuzevien" ». 22 Pilatus a respontas : « Ar pezh am eus skrivet, am eus skrivet ». Lukaz ha Yann a veneg teir yezh war ar skritell, Iesvs Nazarnvs Rex Ivdæorvm o vezañ ar skrid latin hervez Yann. A c'hall bezañ a-walc'h, pa oa al latin yezh an Impalaeriezh, an henc'hresianeg hini ar c'henwerzh (al lingua franca e oa er rann-se eus an Impalaeriezh), hag an "hebraeg" – hebraisti eo an adverb henc'hresianek en aviel Yann, a dalveze koulz evit an arameeg — hini ar veleien. An arameeg e oa yezh Galilea avat, nebeut-tre a dud a ouie hebraeg, a oa yezh ar vrientinien relijiel. Mennet e oa Lukaz ha Yann da dizhout ar muiañ a bobloù ma c'hallent : ar Yuzevien da gentañ, ha dre o diaspora ar C'hresianed, ar pobloù latin en Impalaeriezh, hag ar bed a-bezh. Ne vefe ket INRI ur skrid istorel neuze, un doare abostolerezh e vefe kentoc'h.
Kalz eus ar Yuzevien a lennas ar skritell-se, a skrivas Yann. Perak e reas ? Dre ma oa an titulus e teir yezh e c'halle forzh piv a gement a ouie lenn e gompren, zoken ar Yuzevien na ouient ket hebraeg. Evit doare e felle d'an avielour lakaat ar braz eus ar Yuzevien, ne grede ket dezho e oa Jezuz ar Mesiaz, da vuntrerien ar c'hrist. Da viken neuze e voe lakaet ar Yuzevien da atebeien marv Jezuz gant ar gristenien, pa ne oant ket bet gouest da anavezout o roue, ha pa c'halljont kompren en o fazi dre an Avieloù.
« Jezuz an Nazarean »
Gant ar pevar Aviel e vez lakaet Jezuz Nazaret da "roue ar Yuzevien", da dra ma'z eo disheñvel an titulus hervez an avielour : <p style="margin-left:6%;"> Mazhev (XXVII, 37) : Jezuz, roue ar Yuzevien, eo hemañ Mark (XV, 26) : Roue ar Yuzevien Lukaz (XXIII, 38) : Roue ar Yuzevien eo hemañ Yann (XIX, 19) : Jezuz an Nazarean, roue ar Yuzevien Yann hepken a laka Jezuz da « Nazarean ». Ha nazarean e oa Jezuz ?
Da ziwall zo : nazorenos eo ar ger henc'hresianek evit komz eus Jezuz Nazaret, padal e ra Yann gant ar ger nazoraios. N'eus meneg ebet eus Nazaret nag en Talmud, nag en Testamant Kozh nag e skridoù Flavius Josephus. Ul lec'hiennig e oa, traken. Distrujet e voe en Henamzer hag adsavet en e traoñ an hengêr. N'emañ ket Iliz ar C'hemennadur e lec'h ganedigezh Jezus eta. N'eus bet kavet tra goshoc'h eget an e Nazaret. Goude marv Herodez Meur e renas e vab henañ Herodez Arc'helaos evel prefed Yehudah war-lerc'h e dad ; hervez Aviel Mazhe, un ael a c'hourc'hemennas da Jozef distreiñ da Israel gant e wreg, ar Werc'hez Vari, hag ar Mabig Jezuz, peogwir e oa marv Herodez Veur. Aon en devoe Jozeb rak Herodez Arc'helaos avat, setu e tivizas mont da C'halilea kentoc'h hag en em staliañ e Nazaret ev« it ma vije sevenet diougan ar profeded : "Nazarean a vo graet anezhañ" » (Mazh. II, 19-23). Ar gudenn eo ne gaver roud ebet neblec'h eus an diougan-se e nep skrid all. An Nazaret a zo hiziv ne oa ket anezhi en amzer Jezuz, pe en ul lec'h all edo. Ar pezh a zo diarvar eo ne c'hall ket "Jezuz an Nazarean" war an titulus talvezout kement hag "annezad Nazaret". "Jezuz ar Galilean" a vije bet reishoc'h. An abostol Pêr a veneg « Jezuz an Nazarean » en Oberoù an Ebestel (III, 6). Daou c'her zo en Avieloù : ναζαρένος nazarenos ha ναζοράριος nazorarios ; n'int ket hengresianek, gerioù semitek treuzskivet int. Tri gerdarzh semitek zo bet kinniget : <p style="margin-left:6%;"> nazir "kensakret", "santelaet" : a-du eo gant hengoun Levr ar Varnerien, ma'z eo Jezuz an nazir gouestlet d'an doue adalek kreiz e vamm (Barn. XIII, 5) natzar "mirout" : mirour lezenn an doue e vefe Jezuz netzer "broustenn", "bugel" : a gas da bennad XI, 1 Levr Izaia an Tanac'h, ma lenner Dont a raio eus kef gwezenn Yese ur bount, ur vroustenn a gresko diwar e wrizioù En e Naturalis Historia e ra Plinius an Henañ meneg eus Nazoreaned o vevañ war-dro ar bloavezhioù 50 KJK en tirioù a anved Siria d'ar mare-se (ar Reter-Nesañ hiziv) ; marteze e oa Jezuz unan anezho. Dalc'hidi Yann ar Badezour e oa ar Vandeaned ("ar re a oar"), en em anve "Nazoreaned" ivez ; un dalc'had da Yann ar Badezour e oa bet Jezuz en deroù ivez. En Oberoù an Ebestel (XXIV, 5) e lavar an alvokad Tertullus diwar-benn Paol Tars : Merket hon eus ez eus ur walenn eus an den-mañ : degas a ra an emsavadeg en holl Yuzevien, er bed a-bezh, peogwir emañ e penn strollad an Nazoreaned. — da lavaret eo ar gristenien, evel ma vezent anvet en Talmud. Ar C'hresianed eus kêr Antioc'heia hepken a rae gant ar ger Χριστιανοί kristianoi evit komz eus ar gristenien ; nazoreaned a veze lavaret e Jeruzalem, e Sisjordania hag e Treuzjordania.
Ur c'hammamzeriad e vefe nazarean ar skritell neuze, a vefe bet graet a-ratozh gant dalc'hidi Yann an Avielour evit lakaat Jezuz da nazir, evit e santelaat. N'eus liamm ebet gant lec'h e c'hanedigezh, pa n'eus liamm yezhoniel ebet etre « nazarean » (gwelet amañ a-us) ha « Nazaret », a zeu eus נָצַר na·ṣar "diwall gward" : war ur run e oa Nazaret, neuze e c'heller kompren "a ziwall"" pe "a zo diwallet".
« Roue ar Yuzevien »
En Aviel amwir Pêr nemetken emañ « roue Israel » war an titulus. Un titl relijiel e oa, pa oa « roue ar Yuzevien » un titl politikel : « roue ar Yuzevien » e oa Aleksandr Yannai ha Herodez. En Avieloù ne vez lavaret "roue ar Yuzevien" nemet gant tud ha n'int ket Yuzevien : ar Romaned, hag an Tri Roue pa c'houlennont ditouroù diwar-benn ar bugel nevez-c'hanet (Mazh. II, 2). "Roue Israel" a lavar ar veleien veur pa reont goap eus Jezuz (Mk. XV, 32) : un titl klodus en o metoù a roont d'an den a zo o vervel ouzh ar groaz. Un titl eus an diavaez eo "roue ar Yuzevien", unan eus an diabarzh eo "roue Israel".
Goude aloubet Galilea, ar Romaned a dorras ar roueelezh ; da "rouaned estren" e vezent lakaet gant ar bobl. Herodez Meur zoken, "roue ar Yuzevien" adalek -37 betek -4, ne veze ket anzavet evel roue, peogwir e teue eus Edom ; eñ hag e lignez a veze lakaet da "hanter Yuzevien", ha da baganiz zoken en abeg d'o buhezegezh. E vab Herodez Antipas zo meneget en Avieloù Mazhev ha Lukaz, met nag eñ nag e vreudeur zo lakaet da rouaned. Ne oa galloud ebet anzavet gant pobl Galilea neuze. Bloaziennoù kent ganedigezh Jezuz e oa emsavet ar bobl, ha dre ma ne oa roue ebet e rae pep den diouzh e c'hoant. Yudaz ar Galilean a renas an emsavadeg.
Iesvs Nazarenvs Rex Ivdæorvm neuze, n'eo nemet peder gwerzenn er Bibl a-bezh, a ziskouez peger pell emañ an Avieloù diouzh an Istor, ur 50 vloaz bennak goude an darvoud a zo kontet. Diskouez a ra dreist-holl petra e oa ratozh an avielourien : gweañ ar fedoù evit o lakaat e servij o c'hefridi.
Andreas Stihl
Andreas Stihl (10 a viz Du 1896 e Zürich – 14 a viz Genver 1973 e Rohrbronn) a oa un ijinour alaman. Gantañ e voe ijinet an hanocherezh ha krouiñ a reas an embregrezh Stihl.
E 1926 e savas Stihl e embregerezh ma veze savet oaledoù rakdevadur kaoterioù dre aezhenn e Cannstatt, e-kichen Stuttgart. Er memes bloavezh e lakaas enrollañ ur breved hanocherezhed tredan. E 1927 e savas an hanocherezh kentañ a yae en-dro gant tireoul, anvet "mekanik da ziskar gwez". Kreskiñ a reas e embregrezh hag e 1931 ez ezporzhias hanocherezhed d'ar Stadoù-Unanet ha da Rusia. E 1950 e savas an hanocherezh kentañ a c'halle bezañ implijet gant un den nemetken. E 1959 e voe krouet hanocherezh brudetañ Stihl, anvet STIHL Contra.
Walincourt-Selvigny
Walincourt-Selvigny a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
kantved
.
Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e bered kumun Selvigny: Selvigny Communal Cemetery
Marvet int e-pad ar Brezel-bed kentañ.
Bouildroux
Bouildroux a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Adelgunde Bavaria
Adelgunde Auguste Bavaria (1823-1914), a oa ur briñsez alaman deuet da vout dugez Modena. Merc'h e oa d'ar roue Ludwig Iañ Bavaria ha d'ar briñsez Therese von Sachsen-Hildburghausen.
E 1842 e timezas d'an dug Francesco V Modena (1819-1875).
Sancha Aragon
Sancia Aragon, pe Sancha d'Aragona en italianeg, a c'hall bezañ
Amy Johnson
Amy Johnson, bet ganet d'ar 1añ a viz Gouere 1903 e Kingston upon Hull (Kingston upon Hull) hag aet da Anaon en aber ar stêr Davoez d'ar 5 a viz Genver 1941, a oa un nijerez vreizhveuriat. Brudet eo evit bezañ ar c'hentañ maouez o leviañ eus Bro-Saoz da Aostralia, e 1930. Meur a rekord hed all a yeas ganti er bloavezhioù 1930, en he unan pe gant he fried Jim Mollison (1905–1959).
Yaouankiz
An hini goshañ eus peder merc'h John William Johnson, ezel eus un tiegezh nevidourien pesked, hag e wreg Amy Hodge, merc'h-vihan maer Hull e 1860–61, e oa Amy. Goude bezañ bet diplomet war an armerzh e skol-veur Sheffield e 1925 e tistroas d'ar gêr da vezañ stummet war ar sekretouriezh. Labour a gavas e ti ur c'hontaouer, met ret e voe dezhi dilezel tri miz diwezhatoc'h abalamour d'un diwaskadenn nervel. En nevezamzer 1926, e-kerzh m'edo o tiglañvaat, he devoe he nijadenn gentañ. Labour all a gavas en un ti-brudañ ; dre ma oa e sell da vont pelloc'h war an dachenn-se, ma oa bresk he yec'hed c'hoazh ha ma save dizemglev gant he zud e tilojas da Londrez e deroù 1927.
Ne gavas fred ebet er bruderezh eno, setu e troas war-du ar c'henwerzh : danvez-gwerzherez e voe en ur stal. Diwezhatoc'h e voe sekretourez en ur c'huzulva alvokaded, ma chomas e-pad daou vloaz ; da alvokadez e vije aet Amy Johnson ivez panevet an nijerezh.
Levierez
E miz Gwengolo 1928 e voulc'has Amy Johnson deskiñ leviañ el London Aeroplane Club. Goude bezañ tapet he breved e 1929 e tilezas he labour sekretourez da vont da vekanikerez en nijva De Havilland ; eno e prientas an arnodenn da vont da ijinourez war an douar, a voe e miz Kerzu 1929. Amy Johnson e voe ar c'hentañ maouez diplomet evel ijinourez-douar gant Maodierniezh an Aer, hag e-pad ur mare e voe an hini brevedet nemeti er bed. Brud a c'hounezas kerkent, alese he c'hoant da bilat rekord an Aostralian Bert Hinkler (1892–1933) hag en devoa leviet en e unan eus Bro-Saoz da Aostralia e miz C'hwevrer 1928.
Gant sikour he zad ha Lord Wakefield, anezhañ diazezer an embregerezh Castrol, e prenas Amy Johnson un nijerez eil dorn, un marilhet G-AAAHE. D'ar 5 a viz Mae 1930 e tibradas eus Croydon (Surrey) hag e levias a-hed 18 000 km war-du Darwin, ma pradas d'ar 24 a viz Mae goude un nijadenn 18 devezh ; ne voe ket pilet rekord B. Hinker (15,5 devezh) met dre ma voe A. Johnson ar c'hentañ levierez o nijal en he unan betek Aostralia e voe anvet da Gommandourez en Urzh an Impalaeriezh Vreizhveuriat (CBE) gant ar roue George V d'an 3 a viz Mezheven da geñver e 65 deiz-ha-bloaz. Enorioù all a voe deroet dezhi : an Harmon Trophy stadunanat, Medalenn aour Kevredigezh an Ijinourien (Society of Engineers), Medalenn aour ar Royal Aero Club ha breved niv. 1 Aostralia.
Pa zistroas da Vro-Saoz e voe profet dezhi ur Gipsy Moth nevez, marilhet G-AAZV. War bourzh an ardivink-se e voe Amy Honson hag he c'henlevier Jack Humphreys an dud kentañ o nijal war-eeun eus Londrez da Voskov en un devezh, e 1931 ; kerkent hag erru eno e nijjont dreist Siberia betek Tokyo, o seveniñ ar c'hentañ nijadenn Londrez-Tokyo war an dro. Ur Gipsy Moth G-ABDV a voe profet d'al levierez adarre pa voe distro d'he bro.
E 1932 e timezas Amy Johnson gant an nijer skosat Jim Mollison, en devoa tapet meur a rekord dija. E miz Gouere ar bloaz-se end-eeun e nijas al levierez en he unan eus Londrez da Gape Town (Suafrika) – pilet rekord nevez-flamm (Meurzh 1932) he fried ganti. Bloaz goude, e miz Gouere 1933, e tibradas ar c'houblad war bourzh un marilhet G-ACCV eus Bae Caerfyrddin (Kembre) war-du Brooklyn e New York ; re verr an trelosk ennañ avat e stokas an ardivink ouzh an douar e Stratford (Connecticut), ur 100 km bennak hepken a-raok pal an nijadenn ; gloazet e voe A. Johnson hag he fried er gwallzarvoud.
E 1934, ar c'houblad a gemeras perzh en nijadeg MacRobertson Air Race Londrez-Melbourne war bourzh un ; ret e voe dezho dilezel an nijadeg en Allahabad (India) abalamour da gudennoù gant ar c'heflusker, met ganto e oa aet rekord an tizh etre Breizh-Veur hag India evelato.
E miz Mae 1936 ez adtapas Amy Johson ar rekord London-Cape Town en he unan war bourzh ur Percival Gull Six marilhet G-ADZO.
P'edo o treuzkas un nijerez eus Prestwick da Oxford d'ar 5 a viz Genver 1941 e kejas Amy Johnson ouzh ker fall amzer ma rankas diroudañ ; da hesk ez eas beol an trelosk ha sankañ a reas an ardivink en aber ar stêr Tavoez nepell diouzh Herne Bay. Gwelet e voe he harz-lamm, ur vag a voe kaset d'he sikour, hogen dic'houest e voe al levierez da dapout krog er c'herdin a voe stlapet outi ha beuziñ a reas dindan kouc'h al lestr.
Biskoazh ne voe kavet korf Amy Johnson. Peogwir e oa un ezel eus an ATA emañ an anv Amy V. Johson engravet an Air Forces Memorial e Runnymede, Surrey.
Vanwall
Vanwall a oa ur saver kirri a rede e Formulenn 1 etre 1954 ha 1960. Deuet eo da vezañ kampion kentañ ar saverien e 1958 a-raok mont war guzh.
Sioc'hanidigezh
Ar Sioc'hanidigezh a vez graet eus ar fed ma vefe torret un dougen dre tennañ pe skarzhañ ur c'hrouell pe fetus. Pa erru ur sioc'hanidigezh hep ma vefe eus un obererezh e vez graet kolladenn. Erru a ra kolladennoù en 30% betek 40% eus an dougerezioù. Pa vez anv eus un obererezh a-ratozh evit pouez un dougerez, e vez graet sioc'hanidigezh. Pa vez doujet ouzh reolennoù ar medisinerezh, ar sioc'hanañ a zo unan eus an obererezhioù medisinel surañ a vez. Pa ne vez ket doujet ouzh ar reolennoù ez eo unan eus ar mammennoù gwashañ a-fed marv maouezed dougerezed dreist-holl er broioù o tiorren. Pevarzek gwech suroc'h eo ar sioc'hanidigezh evit ar gwilioudiñ a-fed buhez ur vamm gant sifroù Stadoù-Unanet Amerika.
Philippe d'Orléans (1674-1723)
Fulup II Orleañs (Philippe d'Orléans e galleg), ganet d'an e Saint-Cloud, Bro-C'hall, ha marvet d'an  e Versailhez, a oa ur priñs gall, niz d'ar roue gall Loeiz XIV. Dug Chartres, dug Orléans, dug Nemours ha dug Montpensier e oa. Rejant Rouantelezh Bro-C'hall e voe e-pad eizh vloaz, etre 1715 ha 1723, evit Loeiz XV, mab-bihan d'ar roue kozh, a oa marvet e dad digantañ.
Dimeziñ
Dimezet e voe, en desped dezhañ, da Françoise Marie de Bourbon (1677-1749), ur vastardez d'ar roue Loeiz XIV, pa soñje dimeziñ d'ur briñsez a renk gantañ. Un dimeziñ c'hoantaet ha mennet gant Loeiz XIV e oa, met ne voe ket gwall evurus. N'en em gleve ket an daou bried, Madame Lucifer a rae eus e wreg, met bugale o devoe memes tra.
Bugale
Eizh bugel o doe, seizh merc'h hag ur mab.
Meur a vastard en doe ivez, en o zouez :
2017 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Vanessa
Ar 7 anv merc'hed ar muiañ roet e oa Vanessa en Alamagn er bloavezhioù 1990. An 71 ar muiañ roet eo bet er Stadoù-Unanet e 2007.
Oberennoù
C'hoarigan :
Film :
Taolenn :
Menou
Menou, pe Menoux pe Menulphe e galleg, Menulphus e latin, zo ur sant brezhon mojennel a vije bet eskob Kemper war-lerc'h Kaourantin er.
Mab e vije d'ur roue, iwerzhonat pe vrezhon, tremenet dre Gembre hag ac'hano da Vreizh, moarvat en amzer ar roue frank Childebert (511-558), hag aet da Gemper ma voe kinniget dezhañ ar garg a eskob gant Kaourantin, a oa eskob Kerne.
Hervez doareoù all eus ar vojenn e vije bet anvet da eskob Kemper war-lerc'h Kaourintin, nemet ne gaver roud ebet eus e anv e kartularioù Kemperle na Kemper. Aet e vije da birc'hirin, klasket mont da Roma ha graet burzhudoù war an hent.
War hent an distro e reas un ehan e Mailly-sur-Rose, hiriv Saint-Menoux war lez an Ours. A-benn ar fin e chomas eno, da bediñ ha prederiañ, ha d'ober war-dro ar re glañv. Brud a dapas, gant e vurzhudoù. Meneget eo e anv en ur vojenn diwar-benn ur silienn-c'harzh.
Yann-Baol Iañ
Yann-Baol I (Latin: Ioannes Paulus PP. I, Italianeg: Giovanni Paolo I), ganet Albino Luciani d'ar 17 a viz Here 1912 e Canale d'Agordo, ha marvet d'an 28 a viz Gwengolo 1978 e Roma, a zo bet pab etre ar 26 a viz Eost 1978 betek e varv 33 deiz war-lerc'h. Ar mare ren berañ en istor ar bibien eo. Yann-Baol I a zo ar pab kentañ bet ganet en kantved.
Saint-Raphaël
Saint-Raphaël zo un anv-lec'h gallek.
Gerdarzh
Diwar an anv sant Raphaël
Neandertal
An Neandertal en alamaneg, "traoñienn Neander", zo un draoñienn vihan ma red ar stêr Düssel er Stad alaman Nordrhein-Westfalen, un 12 km er reter da gêr Züsseldorf. Rannet eo an draoñienn etre kumunioù Erkrath ha Mettmann. E 1856 eo e teuas al lec'h da vout brudet pa voe dizoloet Neanderthal 1, kentañ Homo neanderthal.
Orin
Dont a ra anv an draoñienn (tal) eus hini Joachim Neuman (1650-1680), ur pastor hag a zeue di alies, hag en doa gresianekaet e anv e Neander.
Ar vougev, das Gesteins en alamaneg, hag a voe anvet Neanderhöhle diwezhatoc'h, a oa brudet he c'hened : pleustret e veze kenañ abaoe digoradur an hent-houarn etre Düsseldorf hag Elberfeld e 1871.
Eskern a voe kavet er vougev, ha roet e voent da Johann Carl Fuhlrott en Elberfeld, hag a lavaras e oant re un den koshoc'h eget an hini modern, a voe graet Den Neandertal anezhañ, pe Homo neanderthalensis e latin, abalamour da vougev Neander.
Regiopolis
En Alamagn e vez graet regiopolis eus ur gêr er-maez diouzh kalon tiriad ur vetropolenn.
Ar gêr regiopolis zo ur vetropolenn a-live gant ur rannvro, ur skeul vihanoc'h evit hini ur vetropolenn met gant ar memes dielfennadur : emañ e penn un tiriad dre an nerzh ekonomikel, sevenadurel ha politikel kreñv a vez kreizennet eno. Ouzhpenn da-se, an niver bras a annezidi a zegas ur galloud-sujañ war ar peurrest eus an tiriad a zo tro-dro. Implijet e vez an droienn evit ober anv eus kêrioù gant ur vent kreiz met gant ur gêr brasoc'h, ur vetropolenn re dost, evit ma c'hellfe bezañ kalon un tiriad ledanoc'h. Evit ober anv eus an tiriad tro-dro d'ur regiopolis e c'haller ober gant regio (damheñvel ouzh tiriad metropolitan pe ar berradur metro).
Rostock
Ar c'hentañ gwech ma voe graet anv eus meizad ar Reiopolis e voe diwar-benn Rostock.
Logan Lerman
Logan Lerman zo un aktour amerikan. Ganet eo d'an 19 a viz Genver 1992 e Beverly Hills, Los Angeles.
Anavezet eo evit roll Percy Jackson e film Al Laer Foeltr dreist-holl. C'hoariet en deus ivez e d'Artagnan diouzh romant Alexandre Dumas.
Kregiñ a reas gant e vicher d'an oad a 4 bloaz evit ur bruderezh. E 2000 e teuas war wel en ur film gant Mel Gibson.
Blanka av Namur
Blanka av Namur, anavezet evel Blanche de Namur e galleg, ganet war-dro 1316 ha marvet e 1363, a oa ur briñsez eus Namur, (e kontelezh Namur d'an ampoent, e Belgia bremañ), a zeuas da vout rouanez Sveden ha rouanez Norge dre he dimeziñ.
He buhez
Merc'h e oa da Yann Iañ Namur ha Mari Artez, a oa kar d'ar roue gall. He yaouankiz a dremenas e kastell Wynendaele, ti-annez konted Flandrez.
Magnus IV Eriksson, roue Norge ha roue Sveden, a droas pitilh gant kened ar briñsez yaouank p'edo war e hent da Vro-C'hall, o vont da glask ur pried.
Sveden
Lestrañ a reas Blanka da vont da Lec'hlenn e miz Gwengolo 1335 ha ne welas ket he bro c'henidik ken, evel a zegouezhe peurliesañ gant ar priñsezed a zimeze da zivroidi.
D'an 24 a viz Mezheven, e Stockholm, e voe lakaet war he fenn kurunenn rouaned Norge, Sveden ha Skania. Bloaz goude e c'hanas ur mab, Erik XII Sveden.
Brud en doa he fried da vezañ troet gant ar baotred. Mignon e oa da Bengt Algotsson, Dug Finland, met n'eus prouenn ebet e oa muioc'h eget kamaradiezh etrezek. Plijout a rae an dug da Vranka ivez, ken e veze lavaret e oa serc'heg Bengt Algotsson d'ar roue ha d'ar rouanez a bep eil.
Bec'h a voe e-kerzh ren Magnus ha Blanka. O mab Erik a ziskaras e dad hag a gasas Sveden d'ar brezel a-enep Danmark. Mervel a reas en un doare kevrinus hag adkemeret e voe e gurunenn gant Magnus Eriksson. Hervez ur vojenn e vije bet kontammet Erik gant e vamm Blanka. E gwirionez e voe skoet gant ar vosenn zu, evel e wreg ha bugale.
Adalek 1359 edo o chom e Norge, e Kastell Tønsberg, ma rene e gevred ar vro.
E miz Ebrel 1363 e timezas he mab Håkon VI da Vargaret Iañ Danmark, merc'h da Valdemar IV Danmark. Kleñvel a reas Blanka prestik goude, ha mervel, he mab roue en he c'hichen. N'ouzer ket petra a oa kaoz d'he marv, na pelec'h e voe beziet.
Maria Sofia Bavaria
thumb|250px|Maria Sofia, dugez Bavaria ha rouanez an Div Sikilia Marie Sophie Amalie (hec'h anv gwir), pe Maria Sofia (hervez hec'h anv italianek), dugez Bavaria ha rouanez an Div Sikilia, ganet d'ar 5 a viz Here 1841 e kastell Possenhofen ha marvet e München d'an 19 a viz Genver, a oa diwezhañ rouanez an Div Sikilia.
He buhez
thumb|left|300px|Marie-Sophie hag he fried en 1859. Merc'h e oa da Max Joseph in Bayern (1808–1888), Dug Bavaria, ha d'e bried Ludovika Bavaria, ha nav breur pe c'hoar all he doa. Diwezhañ ha bravañ c'hoar Elesbed Wittelsbach, an impalaerez aostrian anavezet evel Sissi, e oa. Dugez Bavaria ha c'hoar-gaer da impalaer Aostria Franz Joseph Iañ e oa : n'halle ket ober un dimeziñ dister.
Eured
thumb|Ar briñsez, e 1859.thumb|right|250px|Poltred Maria Sofia de Baviera thumb|Marie Amélie en dilhad Sikilia Luc'hskeudenn gant [[Alphonse Bernoud.]] thumb|300px|Ar priñsezed e 1854. Marie en tu dehoù. Sisis Geschwister. Poltred gant [[Joseph Karl Stieler. ]] Dre abegoù politikel e voe dimezet da François de Bourbon, dug Calabria, danvez-roue Rouantelezh an Div Sikilia. Dimezet e voent dre hanterouriezh e München dan 9 a viz Genver 1859, ar priñs Luitpold Bavaria (futur régent) a oa bezant evit an danvez-pried. Pevar devezh goude, d'an 13, ez eas Marie da gemer an tren da v-München, ha hi kuit dre Leipzig ha Praha, da Vienna da gentañ, ma chomas e ti he c'hoar, an impalaerez Elisabeth, hag alese da Trieste ma savas war vourzh ar yacht "Fulminante" betek Bari. Eno e voe degemeret gant he zad-kaer, ar roue Ferdinand II des Deux-Siciles a oa gwall glañv, dug Calabria, he danvez-pried, gant e nav hantervreur ha hanterc'hoar, hag he mamm-gaer Marie-Thérèse, eil pried ar roue, an hini a rene war an tiegezh ha war he lezvab gant he mennozhioù a c'hiz kozh ken e oant, ha hi ur virourez eus ar re washañ.
Prestik goude e varvas ar roue Ferdinand II, ha setu Maria Sofia rouanez da 17 vloaz. Met gant ar vamm-gaeredo ar galloud gwirion.
Brezel
Bloaz goude e voe aloubet arrouantelezh gant arme Garibaldi. Maria Sofia, 19 vloaz, a oa e penn ar stourm goude ma oa bet trec'het ameoù he fried roue hag int repuet ha gronnet e gwikadell Gaeta.
Goulenn a reas skoazell digant he breur-kaer, impalaer Aostria, François-Joseph Ier, met aner e voe. Fall e oa e vrud goude faezhidigezhioù armeoù Aostria en emgannoù Solferino ha Magenta dirak armeoù gall Napoleon III a oa deuet da skoazellañ ar roue Victor-Emmanuel II de Sardaigne, en desped da aspedennoù e vreudeur ha c'hoarezed. En em serriñ a reas an tiegezh roueel e kreñvlec'h Gaeta, ha d'e heul e oa noñs ar pab hag an diplomated. Edo Marie, kement ha ken bihan ma voe lesanvet harozez Gaeta tra m'edo Victor-Emmanuel II Sardigna, treuzet gantañ stadoù ar pab (pezh na gredas ket he fried ober) oc'h embann bout roue Naplez hag Italia. Staget e voe Rouantelezh an Div Sikilia ouzh rouantelezh nevez Italia, goude ur referendom ha ne oa ket eus an onestañ, ha rankout a reas an tiegezh roueel mont da repuiñ da-gichen ar pab, er pezh a chome eus Stadoù ar Pab.
E Roma edo Maria o chom gant he fried trisitidik, ha hir e kave hec'h amzer. Orgediñ a reas ouzh un ofiser eus zouaved ar pab, Emmanuel de Lavaysse. Prestik e voe dougerez. Mont a reas da wilioudiñ e kuzh d'ur gouent eus Bavaria, en Augsburg. Ur verc'h he doe (div hervez darn), anvet . Daisy de Lawayss‎.
He merc'h
Eus he merc'h Daisy de Lavaysse ne ouzer ket gwall dra. Savet e vije bet e tiegezh he zad e mervent Bro-C'hall. Ur wech ar bloaz koulskoude e veze kaset, a-hervez, da b-Possenhofen da welout he mamm.
Mervel a ray d'hec'h eizh vloaz, ha dont a ray ar vamm d'an obidoù da Bariz, lidet en iliz ar Vadalen, ma voe souezhet tud ar c'hazetennoù.
Beatrice d'Este (1215-1245)
Beatrice d'Este (1215-1245), a oa merc'h da Aldobrandino Iañ d'Este (1190-1215), penn Ferrara, markiz Verona.
Dimeziñ a eure da András II, roue Hungaria ha Kroatia.
Yellow Submarine (albom)
Dekvet albom ar Beatles eo Yellow Submarine, embannet d'an er Stadoù-Unanet ha d'ar  er Rouantelezh-Unanet. Embannet eo bet evel sonerezh ar film-bevaat skignet e miz Gouere 1968. War ar bladenn e klever c'hwec'h kanaouenn gant ar Beatles, peder nevez ha div bet embannet a-raok, Yellow Submarine hag All You Need Is Love. Ar peurrest eus an albom eo ar sonerezh aozet hag enrollet gant George Martin. Ur redi e-keñver ar c'hevratoù a oa bet an albom-se ha biskoazh n'eo bet gwelet evel un albom a-bouez, gant ar strollad zoken.
Listenn ar c'hanaouennoù
Holl ganaouennoù savet gant Lennon/McCartney, war-bouez ar re ma'z eus merket un anv all. {|
Tchingiz Aytmatov
Tchingiz Aytmatov (kirgizeg: Чыңгыз Айтматов, Çıñğız Aytmatov, چىڭعىز ايتماتوۋ, distaget []; rusianeg: Чинги́з Тореку́лович Айтма́тов, Tchingiz Torekoulovitch Aytmatov) (12 Du 1928 - 10 Mezheven 2008) a oa ur skrivagner e kirgizeg ha rusianeg. Kirgiz e oa e dad met Tatarez e oa e vamm ; kargidi e oant o-daou. Harzet e voe e dad e 1937, tamallet dezhañ bezañ "broadelour" kirgiz, ha lakaet d'ar marv e 1938.
Abred e krogas ar mab da labourat hag a bep seurt micherioù a reas. E 1946 e krogas d'ober studioù en ur skol labour-douar e Frunze, met buan e cheñchas ha mont a reas da Voskva da studiañ al lennegezh, etre 1956 ha 1958. Goude e labouras evit ar gazetenn Pravda. Kregiñ a reas ivez da skrivañ lennegezh, e rusianeg hag e kirgizeg. E romant anavezetañ, Jamila, a voe embannet e 1958. Meur a briz en devoe gant e levrioù en Unaniezh Soviedel, evel ar Priz Lenin e 1963.
Daoust ma embannas muioc'h a skridoù e rusianeg eget e kirgizeg (lod eus e skridoù kirgizek a droas e-unan e rusianeg) e oa e oberenn un daolenn eus buhez an dud e Kirgizstan. Troet e voe e skridoù e meur a yezh : saozneg, galleg, alamaneg, nederlandeg... Savet e voe meur a film diwar e levrioù.
Mervel a reas en un ospital e Nürnberg, en Alamagn d'an 10 a viz Mezheven 2008. Beziet e voe e Kirgizstan d'ar 14 a viz Mezheven hag ouzhpenn 20 000 den a deuas d'e obidoù.
Markdown
Markdown zo ul lavar merkañ, krouet e 2004 gant John Gruber hag Aaron Swartz, implijet e kalz meziantoù kenlabourat, da skouer Github, Gitlab, Reddit ha StackExchange. Dre ma n’eus standard ebet e kaver meur a stumm anezhañ: CommonMark, Github Flavored Markdown, GitLab Flavored Markdown, ha re all.
Anavezet eo bet Markdown gant an IETF (Internet Engineering Task Force) dindan anv text/markdown,.
Talbennoù
Un talbenn, titl ur rannbennad, a zo # he lizherenn gentañ.
…
Un doare all a zo evit ranbennadoù a live 1 ha 2 : Talbenn live 1
=
=
Talbenn live 2 --
Arroudoù
Menegiñ un arroudenn a vez graet gant > e deroù pep linenn.
> Hep dec’h hag hep warc’hoazh > Hiziv ne dalv ket c’hoazh >   — Pêr-Jakez Helias
Rolloù
Gant *, - , pe + e saver listennoù. Da ober a-raok mont da gousket:
Listennoù niveret a c’heller sevel ivez. Ret eo skrivañ sifroù, met n’eus forzh pere : lakaet vo 1, 2… hag all gant ar meziant a lenn Markdown. Da ober em buhez: 1. bezañ ganet 2. studiañ 7. labourat 42. mervel
Akademiezh ar Ricovrati
Istor
E 1779 e kendeuzas an akademiezh gant an "Accademia di Arte Agraria" (savet e 1769) da ober un "Accademia di Scienze Lettere e Arti".
E 1949 e teuas da vout an "Accademia Patavina di Scienze, Lettere ed Arti"; e 1997 e teuasda vout an "Accademia Galileiana di Scienze, Lettere ed Arti in Padova" en enor d'ar skiantour Galileo.
Emañ sez an akademiezh er Palez Carraresi e Padova.
Izili brudet
Ouzhpenn Italianed ha gwazed zo bet: Galileo Galilei • Cesare Cremonini • Elena Cornaro Piscopia • Antoinette Des Houlières • Anne-Marie Du Boccage • Marie-Jeanne L'Héritier de Villandon • Catherine Bernard • Marie-Catherine d'Aulnoy • Marie-Catherine de Villedieu • Charlotte-Rose de Caumont La Force • Anne Dacier • Madeleine de Scudéry • Maria Selvaggia Borghini
Kaoz a verc'hed
E dibenn ar XVIIvet kantved ne oa ket stank an akademiezhioù evel Akademiezh ar Ricovrati a zegmere maouezed. Ganti e voe degemeret ar c'hentañ maouez loreet gant un diplom skol-veur en Europa, Elena Cornaro Piscopia en 1679, ha goude Anne Dacier en 1679, Madeleine de Scudéry en 1685 ha Maria Selvaggia Borghini en 1689.
Matathias
Hervez daou levr ar Vakabeed ar Bibl ez eo ar beleg Mathathias tad pemp mab. Unan anezo, Youdas, lesanvet Makabai ("ar morzhol"), a gemeras penn an emsavadeg enep Antioc'hos Epifan.
Monokini
thumb|Monokini thumb|Monokini evit ar baotred Ar monokini (a-wechoù unikini) zo ur pezh dilhad-kouronkañ, anezhañ un hanter bikini, gwisket gant merc'hed ha ne c'holoont ket o bruched. A-benn ar fin n'eo nemet lodenn izel ar bikini.
Matathias
Ren a reas Antioc'hos etre 175 ha 164 KJK war ur vro ec'hon adalek stêr an Eufrates betek harzoù Egipt gant Antioc'heia da gêr-benn.
Monokini
Istor
Krouet eo bet e SUA e 1964, gant Rudi Gernreich, ur gizour a orin aostrian hag a ijinas an anv war un dro, ha douget e voe gant Peggy Moffitt da gentañ. Er bloavezh-se e oa ur pezh dilhad a dape betek dindan ar bruched. Ne reas ket berzh avat, aesoc'h e kave ar merc'hed tremen hep lodenn uhelañ o bikini.
Yantai
Porzh-pesketa brasañ proviñs Shandong eo Yantai, e Republik Pobl Sina. Ur gêr eo abaoe 1950. Emañ etre Pleg-mor Bohai er C'hornôg ha kêr Weihai er Reter, war aod strizh-mor Bohai. Hervez niveradeg 2010 e oa 6 968 202 annezad enni.
Monokini
Paotred
Ijinet ez eus bet monokinioù evit ar baotred ivez da zougen o strobelloù.
Pubikini
E 1985 e voe embannet gant Rudi Gernreich ar pubikini, ur breur divrud a-walc'h d'ar bikini, ur gwisk bihanik, e stumm ur V, da ziskouez ar blev-gaol,. E grouidigezh diwezhañ e oa, un nebeud deizioù a-raok dezhañ mervel e Los Angeles,.
Commerzbank Tower
An Commerzbank Tower a zo ur skraber-oabl e Frankfurt am Main en Alamagn.
Matathias
Kriz-tre e voe an heskinerezh enep ar Yuzevien evit o lakaat da zilezel o c'hredennoù hag o boazioù. Lod a asantas mont a-du gantañ (1M. 1:11-15). Lod all a savas da enebiñ. Kemer a reas Mathathias penn ar re-mañ (1M. 2:27) en em dennas er gouelec'h evit en em brientiñ evit stourm ouzh ar vac'homerien.
Pa varvas Mathathias e kemeras e vab Youdas Makabai e lec'h (1M. 3:1) etre 166 ha 160 KJK.
Daou levr eus an Testamant Kozh, Kentañ Levr ar Vakabeed hag Eil Levr ar Vakabeed a gont istor an emsavadeg hag an emgannoù.
Albertville
Albertville zo un anv-lec'h gallek, ha hini meur a lec'h.
Neuial
An neuñverezh, , an neuierezh , an neuñv eo an oberezh neu(ñv)ial, da lavarout eo en em embreger en ul liñvenn – dour peurliesañ – dre ober fiñvoù diouzh se gant e izili.
Yantai
Douaroniezh
War aod strizh-mor Bahai emañ Yantai, etre Pleg-mor Bahai ha ar Mor Melen. War aod norzh ledenez Shandong emañ, a-dal aod su proviñs Liaoning.
Neuial
Deuet eo an neuñverezh da vezañ ur sport ha meur a zoare zo.
Yantai
Douaroniezh
Levezonet gant ar monson eo an hin, tomm ha gleb e vez an hañv, yen ha sec'h ar goañv.
Melestradurezh
Yantai zo ur gêr-prefeti ha melestriñ a ra pevarzek rann : pemp distrig, c'hwec'h kêr-distrig, ur xian ha daou dakad diorren.
Armerzh
Eil kêr industriel Shandong eo Yantai, goude Qingdao. Ur vro a labour-douar eo ivez : brudet ez eus ur ouenn avaloù hag unan per. Embregerezh gwinierezh koshañ Sina zo eno, Changyu e anv. Brudet eo Longkou evit he zoazennoù "kelofan" (toazennoù treuzwelus sinaat).
Motacilla samveasnae
Motacilla samveasnae a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Motacillidae.
Sancha Mallorca
thumb|Sancha Mallorca Sancha Aragon, pe Sancha Mallorca, pe  Sança de Mallorca e katalaneg (1284 - 1345), a voe infantez Mallorca ha rouanez Naplez (1304-1343).
Merc'h e oa da Jaume II, roue Mallorca, Dimeziñ a reas da Roparzh Anjev (pe Robert d'Anjou, pe Roberto d'Angiò) (Santa Maria Capua Vetere, 1277 – Napoli, 16 Genver 1343), lesanvet ar Fur, roue Naplez ha dug Calabria (1296 - 1309) ha kont Provañs (1309 - 1343). E eil pried e oa.
Manifestadeg an 13 a viz Meurzh 2021 evit ar brezhoneg
Ur vanifestadeg a oa bet aozet d'an 13 a viz Meurzh 2021 e Kemper evit difenn ar brezhoneg. 5000 a dud (e-tro 1000 a vugale) a oa bet o tibunañ e Kemper da c'houlenn ma vefe lakaet da dalvezout ur Steuñv Marshall evit ar brezhoneg. An dud a oa bet bodet war ar blasenn Laenneg, dirak an ti-kêr, a-raok dibunañ e kêr.
Ar galv a oa bet aozet gant Diwan, Divyezh, Divaskell (Dihun), Kelennomp!, SNEF-FSU ha CFDT-FEP DIWAN.
Kalzig politikourien a oa deuet evel Isabelle Assih, maerez Kemper ; Nathalie Sarabezolles, prezidantez kuzul-departamant Penn-ar-Bed ; Loïg Chesnais-Girard, prezidant kuzul-rannvro Breizh ; Marc Le Fur, kannad LR en Aodoù-an-Arvor ; Ronan Dantec, senedour el Liger-Atlantel ; Christian Troadec, maer Karaez ha kuzulier rannvroel ; Paul Molac, kannad er Morbihan ha difenner ul lezenn evit ar yezhoù rannvroel kinniget gantañ dirak ar Vodadenn vroadel c'hall ; Sébastien Miossec, maer Rieg ; Didier Le Gac, kannad LREM e Penn-ar-Bed ; Yannick Kerlogot, kannad LREM en Aodoù-an-Arvor ; Nadège Havet, senedourez LREM e Penn-ar-Bed ; Graziella Melchior, kannadez LREM e Penn-ar-Bed ; Annaïg Le Meur, kannadez LREM e Penn-ar-Bed.
Daou strollad politikel o deus kemeret perzh ivez : Strollad Breizh hag UDB.
Le piacevoli notti
Le piacevoli notti (An nozvezhioù plijus) zo un dastumad 73 kontadenn italianek bet savet e kreiz ar gant Giovanni Francesco Straparola (1480-1558).
Istor
Da gentañ e voe embannet ul levrad 25 marvailh e 1550 e Venezia. Berzh a reas, hag embannet e voe ul levrad all a 48 marvailh e 1553. E 1556 e voe dastumet an 73 marvailh en ul levr.
Noailles (Oise)
Noailles (distagadur gallek: [nɔaj]) a zo ur gumun e departamant ar Oise e rannvro Hauts-de-France.
Gevelliñ
Gevellet eo Noailles ouzh
Le piacevoli notti
Doare
Kregiñ a ra pep nozvezh gant ur madrigal hag un divinadell zo goude pep marvailh.
Levezon
Ar gontadenn Costantino Fortunato eo doare koshañ ar marvailh Kazh e heuzoù, gant Charles Perrault. Darn eus ar c'hontadennoù all a voe adskrivet goude er Pentamerone, oberenn Giambattista Basile, embannet tostik da gant vloaz goude, etre 1634 ha 1636, ha doareoù all anezho a gavor e kontadennoù Grimm (1812-1815).
Hecq
Hecq a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1922 .
Classification phylogénétique du vivant (levr G.Lecointre ha H. Le Guyader)
text
Messeturm
An Messeturm a zo ur skraber-oabl e Frankfurt am Main en Alamagn.
Krogad zugzwang divarvel
Ar C'hrogad zugzwang divarvel zo ur c'hrogad c'hoari echedoù a c'hoarvezas e Kopenhagen e miz Meurzh 1923 gant an Alaman Fritz Sämisch hag al Latviad-Danad Aaron Nimzowitsch. Abalamour d'un degouezh ral-tre e c'hounezas e anv, rak e kreiz ar c'hrogad en em gavas Sämisch e zugzwang : kement fiñv a raje a washaje e stad ; e dibenn ur c'hrogad e c'hoarvez zugzwang peurliesañ.
Arvern (disheñvelout)
Arvern a c'hall bezañ meur a dra:
Krogad zugzwang divarvel
Den ne verzas ar c'hrogad-se d'an deiz ma voe c'hoariet. Daou vloaz goude, e 1925, A. Nimzowitsch a embannas e notennoù koulz er gazetenn Wiener Schachzeitung hag en e levr Die Blockade ma lakaas an degouezh-se d'ur zugzwang ; lod mestrc'hoarierien n'int ket ali gantañ.
Philippe Boënnec
Philippe Boënnec, ganet d'an 21 a viz Ebrel 1951 e Naoned (Liger-Atlantel, Breizh), a zo ur politikour gall ezel eus strollad Ar Republikaned. Bet e oa sekretour karget eus ar pesketaerezh, ar mor hag an Arvor en UMP ha mezeg da gentañ-penn ivez.
Buhezskrid
Eilmaer kentañ Pornizh e oa bet eus 1983 betek ar 24 a viz Genver 1993 a-raok ma roas Gilbert Pollono e zilez evit abegoù a yec'hed ha ma'z eas Boënnec da vaer Pornizh.
Gant e erlec'hier Stéphan Beauge e oa bet dilennet d'ar Vodadenn Vroadel d'ar 17 a viz Even 2007 e 9 pastell-vro Liger-Atlantel gant 53% eus ar mouezhioù a-enep Monique Rabin (PS). En Assemblée e oa ezel eus strollad an UMP. Ezel e oa ivez eus Bodad an diorren padus ha terkerezh an tiriad hag ezel titlet eus ar bodad karget da lakaat da dalvezout pennad 26 ar Vonreizh.
Goude bezañ bet dilennet e oa ret da Voënnec dibab etre chom kuzulier ur gêr ouzhpenn 3500 annezad dezhi ha kuzulier-departamant eus al Liger-Atlantel abalamour da lezel dastumadur ar c'hargoù, dilezet en deus e bost a guzulier-departamant eta.
E dilennadegoù ar gannaded e 2012 e c'houlennas souten ar Front National ha keñveriet en doa an dimezioù heñvelreizh ouzh "ur gevredigezh en diskar". Philippe Boënnec zo bet trec'het e 9 pastell-vro Liger-Atlantel gant Monique Rabin hag a zastumas-hi 53,26% eus ar mouezhioù en eil tro.
Kuitaat a reas bed ar politikerezh e 2014 pa ne gemeras ket perzh e dilennadegoù kêr 2014.
Charlotte Vega
Charlotte Elizabeth Vega, ganet d'an 10 a viz C'hwevrer 1994 e Madrid, zo un aktourez ha top model spagnol. Brudet eo bet evit he roll er film spagnol The Misfits Club embannet e 2014, evit ar roll pennañ er film iwerzhonat The Lodgers (2017). C'hoariet he deus ivez rolloù penn e stiradoù skinwel spagnol e 2015 – trede koulzad ar stirad Velvet hag er c'houlzad nemetañ eus ar stirad skinwel saoz-spagnolat The Refugees.
Gironde (departamant)
Ar Gironde (e galleg hag ent-ofisiel, distaget ), Gironda (en okitaneg), zo un departamant, abaoe 1790, e mervent Bro-C'hall, er rannvro Akitania-Nevez. Bourdel eo ar pennlec'h anezhañ. Ul lodenn vras eus an departamant a zo en Okitania. Savet eo an departamant diwar ul lodenn eus Gwaskogn. Brasañ departamant Frañs Europa an hini eo.
Diwar an anv
Gironde eo an anv kentañ, diwar anv an aber a zo boutin d'ar Garona ha d'an Dordonha. Kemmet e voe e-pad ur pennad avat, ha roet an anv Bec d'Ambès d'an departamant gant gouarnamant jakobin Pariz pa veze graet treitourien eus ar jirondined, o enebourien bolitikel, a veze kaset a-garradoù da vezañ dibennet.
Un departamant liesseurt
Broioù bihan disheñvel zo e-barzh an departamant-mañ.
Kengevredad ar C'heheder
Kengevredad ar C'heheder (pe A Confederação do Equador e portugaleg) a oa un emsav dispac'hel republikan evit an emrenerezh e 1824 e Nordeste Brazil a-enep politikerezh kreizennañ an impalaer Pedro Iañ Brazil (1822-1831), displeget e Carta Outorgada 1824, kentañ Bonreizh Brazil. An Dispac'herien a c'houlenne ur Republik diazezet war Bonreizh republikan Kolombia.
Thouarsais
Thouarsais a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Ifor Williams
Ifor Williams (16 Ebrel 1881 – 4 Du 1965) zo unan eus al lenneien bouezusañ e Kembre, war dachenn ar studioù kembraek ha keltiek, en. Plediñ a rae dreist-holl gant al lennegezh kembraek koshañ, hini ar C'hentvarzhed. Embann a reas meur a skrid a bouez, evel oberennoù Aneurin ha Taliesin ha Pedair Cainc y Mabinogi. A-hed e vuhez e kelennas kembraeg e skol-veur Bangor, nepell diouzh al lec'h ma oa ganet.
Villamagna
' Villamagna a zo ur gumun eus proviñs Chieti en Abruzzo, en Italia.
Ifor Williams
E vuhez
Ganet e voe e Pendinas, e kêriadenn Tregarth, nepell diouzh Bangor, mab d'un mengleuzier, John Williams, ha d'e wreg Jane. Studioù a reas e skol-veur Bangor, ma studias henc'hresianeg ha kembraeg, ha ma voe o kelenn goude, betek 1947, pa'z eas e retred. Da gentañ e voe adkelenner dindan John Morris-Jones, ha goude e voe anvet en ur gador kelenner e 1920, ha kemer penn kevrenn ar c'hembraeg goude marv Morris-Jones e 1929.
E labour
E dachenn labour bennañ e oa ar varzhoniezh kembraek koshañ. Embann a reas testennoù a bouez evel Canu Llywarch Hen (1935), Canu Aneirin (1938), Armes Prydein (1955) ha Canu Taliesin (1960).
Labourat a reas ivez war dachenn lennegezh kembraek ar Grennamzer. Embann a reas skridoù evel Breuddwyd Macsen, Lludd a Llefelys (1910), Chwedlau Odo ha Pedeir Keinc y Mabinogi, pe c'hoazh barzhonegoù Dafydd ap Gwilym. E embannadur eus ar Mabinogi eo an hini a implijer hiziv c'hoazh.
Skridaozer ar gelaouenn Y Traethodydd e voe ivez eus 1939 betek 1964 ha skridaozer Bwletin y Bwrdd Gwybodau Celtaidd eus 1937 betek 1948.
Unan eus an traoù all a blije da Ifor Williams e oa al lec'hanvioù kembraek hag ul levr a bouez a voe embannet gantañ diwar o fenn e 1945 (Enwau Lleoedd). Embann a reas ivez Meddwn I (1946), un dastumad eus prezegennoù graet gantañ er skingomz diwar-benn traoù diseurt. Al levr I Ddifyrru'r Amser (1959) zo ul levr eñvorennoù eus e vugaleaj hag e yaouankiz.
Black Francis
Charles Thompson IV, ganet d'ar 6 a viz Ebrel 1965, zo ur soner, skrivagner pozioù ha gitarour stadunanat. Brudet eo evel penn ar strollad rock Pixies, dre al lesanv Black Francis. Pa voe torret ar strollad e 1993, e oa kroget gant un hent sonerezh e-unan gant al lesanv Frank Black. Goude daou albom gant al label 4AD hag unan gant American Recordings, e oa aet kuit diouzh al label ha savet ur strollad nevez anvet Frank Black and the Catholics. Adkemeret en deus al lesanv Black Francis e 2007.
Divroañ
thumb|right|350px| [[Feur divroañ e 2008 Divroañ a vez graet eus lusk an dud a cheñch bro, a ya d'ur vro all da vevañ evit ur pennad hir pe hiroc'h. Al luskad a zo boaz unan hir hag etre div vro. Bez ez eus ivez divroadegoù en ur memes bro, kaoz a vez neuze eus divroadegoù diabarzh. An divroadeg a c'hell bezañ pe hini un hinienn, pe hini strolladoù brasoc'h.
Ar c'hantreerien ne vezont ket kemeret e kont pa vez jedet pe arnodet al luskoù divroadegoù denel, dre ma n'eus ket eus ar c'hoant fiñval evit anneziañ ul lec'h nevez gant ur stumm dibad. Ne chom nemet nebeut a dud o vevañ en doare-se. Ne vez ket kemeret e kont ivez ar fiñvoù berrbad gant palioù evel beajiñ, touristelezh, piric'hinaj, dre ma n'eus ket ur c'hoant anneziañ dibad pe war un hir dermen el lec'hioù gwelladennet.
Antonino
Antonino zo un anv-badez italianek diwar an anv latin Antoninus.
Altino (Abruzzo)
Altino  a zo ur gumun eus proviñs Chieti en Abruzzo, en Italia. War-dro 3 000 a dud zo enni o chom.
Gustav Iañ Vasa
Gustav Vasa, pe Gustav Eriksson Vasa, pe Gustav Iañ, ganet d'an 12 a viz Mae 1496 ha marvet d'an 29 a viz Gwengolo 1560, a voe merour rouantelezh Sveden (Riksföreståndare e svedeg) eus 1521 da 1523, ha goude-se roue Sveden eus 1523 betek e varv.
E vuhez
Mab e oa da Erik Johansson Vasa (†1520) ha da Cecilia Månsdotter Eka.
Dimezioù ha bugale
Teir gwech e timezas:
Dacia
Dacia a oa unan unan eus proviñsoù an Impalaeriezh roman en Eil hag en. Edo mui-pe-vui el lec'h m'emañ Roumania. Dont a ra an anv Dacia eus hini ar bobl a veve eno anvet Daci gant ar Romaned ha Δάκαι Dákai gant ar C'hresianed.
En em astenn a rae proviñs Dacia war ul lodenn vras eus ar pezh zo Roumania bremañ ha tammoù eus Moldova, Bulgaria ha Serbia. En hanternoz d'ar broviñs e oa broioù na oant ket e dalc'h ar Romaned ; neuze e oa e-leizh a soudarded roman war an harzoù. Er c'hreisteiz dezhi e oa proviñsoù Moesia Superior ha Moesia Inferior.
Aloubet e voe douaroù Dacia gant an impalaer Trajan er bloavezh 106 ha padout a reas ar broviñs roman betek ar bloavezh 271. Gant an impalaer Hadrian e voe rannet Dacia, e 118, da sevel Dacia Superior ha Dacia Inferior. Goude se e voe rannet adarre ha krouet Dacia Porolissensis. Gant an impalaer Marcus Aurelius e voe adaozet ar vro adarre ha krouet teir froviñs nevez ; evel-se e chomas an traoù betek ar mare ma'z eas ar armeoù roman kuit.
Landrecies
Landrecies a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Kentañ Levr ar Vakabeed
Kentañ Levr ar Vakabeed zo unan eus Levrioù ar Vakabeed, ha pevar zo anezho. Kontañ a ra istor emsavadeg ar Yuzevien enep ar briñsed hellenek a oa mistri war o bro, Antioc'hos Epifan (175-164 KJK) peurgetket.
Kemeret e voe e lec'h goude e varv gant e vab Youdas, lesanvet Makabai ("ar morzhol"). Gant ar c'hurioù a sevenas e teuas a-benn da skarzhañ an enebour diouzh ar vro war-bouez un nebeud kreñvlec'hioù, Jeruzalem en o-zouez. Glanaet e voe an Templ a oa bet diskaret, e 164 ha goude marv Antioc'hos ec'h adkavas ar Yuzevien ar frankiz da lidañ o gouelioù evel a-raok.
Met kendelc'her a reas ar c'hrogadoù ha kouezhañ a reas Youdas Makabai. E vreur Yonathan a gasas neuze ar stourmadeg – gwech oc'h ober emglev gant ar Romaned, gwech gant Spartiz, gwech o klask intent gant roue Siria. En diwezh e kouezhas ivez etre daouarn an enebourien (143 KJK). Kemer a reas Simon plas e vreur Yonathan evel "beleg-meur ha penngadour ha pennrener ar Yuzevien". Ken brudet hag e vreudeur e voe Simon dre e galonegezh hag e garantez evit hêrezh e dadoù.
Pa daoler ur sell war an emsavadeg o doa renet e c'heller lavarout o doa dieubet o bro diouzh an estren, diazezet ur Stad yuzev dizalc'h, adsavet al Lezenn hag al lidoù hengounel ha degaset ar surentez d'ar bobl Mervel a reas Simon e 134 KJK. .
Dianav eo oberour Kentañ Levr ar Vakabeed ; skrivet e vefe bet an oberenn war-dro ar bloavezh 100 KJK.