cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stadoù-Unanet Amerika
Istor berr SUA
Disklêriet e voe ar Brezel Diabarzh e 1861 abalamour d'ar sklavelezh ha da blegoù fall an armerzh er Stadoù-Unanet. Ne viras ket ouzh a vro avat da vont war-raok. Evit gwir e oa bet miliadoù a dud o vont d'ober o annez ahont a-hed an kantved. D'ar mare-se eo ivez e voe diorroet ar greantelerezh er vro hag e voe aloubet ar c’hornôg pa voe diorret an hentoù-houarn ahont.
Koumin
Dont a ra ar ger brezhonek koumin eus ar galleg cumin, amprestet e-unan digant an arabeg "كمون" (kammon) dre ar spagnoleg comino, en amzer ma oa renet Spagn gant Arabed. Er c'h-Catholicon e kaver ar stumm "comin", hag e geriadur Gregor Rostren ar stumm "coumin".
Gwele
A bep seurt gweleoù zo.
Koumin
Koumin a reer ivez eus had disec'het ar plant Cuminum cyminum, zo kar d'ar perisilh. Implijet e vezont da spis abalamour d'o frond dibar, e meuzioù zo eus Norzhafrika, ar Reter-Nesañ, India, Mec'hiko.
Stadoù-Unanet Amerika
Istor berr SUA
En eo deuet ar Stadoù-Unanet da vezañ galloudusañ bro ar bed a-fet armerzh, sevenadur ha politikerezh (dreist-holl war-lerc'h an Eil Brezel Bed), daoust m'o doa renerien ar vro c'hwitet war o zaol da vare ar brezel er Viêt-nam. Gwall skoet e voe an Amerikaned gant se. Abaoe m'eo peurechu ar brezel yen hag abaoe ma n'eus ket mui eus an URSS (Unaniezh ar Republikoù Sokialour ha Soviedel) eo ar Stadoù-Unanet ar vro dreistgalloudekañ nemeti er bed, evit a sell ar galloud milourel peurgetket.
Politikerezh
Ar vro zo anezhi hanter-kant Stad kevreat a astenn o beli leun war meur a dachenn : ur c'hevread eo.
Ar Stadoù-Unanet zo anezho ur republik kevreadel prezidantel divgambr. Distag eo an tri galloud (galloud lezenniñ, galloud erounit ha galloud barn) an eil diouzh egile.
Petar Drenchev
right|thumb|Petar Drenchev (a-gleiz) e Tournamant Fouenant, Here-Du 2008 Petar Drenchev a zo bet ganet e 1977.
Stadoù-Unanet Amerika
Politikerezh
Dilennet e vez ar prezidant hag ar besprezidant asambles e-pad 4 bloaz, gant ar mouezhiañ hollek dieeun. Pep Stad a vez dileuriet gant ur skolaj dilennerien veur zo kenfeur well-wazh ouzh niver hec’h annezidi. Abaoe 1951 n’hall ket prezidant ar Stadoù-Unanet ren war ar vro ouzhpenn daou respet. Daou strollad politikel bras zo er vro dreist-holl : ar Strollad Republikan hag ar Strollad Demokratel.
Petar Drenchev
Mestrc'hoarier echedoù bulgar.
Stadoù-Unanet Amerika
Politikerezh
Dilennet e oa bet George W. Bush da brezidant ar Stadoù-Unanet e miz Du 2000 (d'an 20 a viz Genver 2001 e krogas e respet). E 2004 e oa bet dilennet en-dro. E 2009 e voe Barack H. Obama, eus ar strollad demokratel, dilennet da prezidant. Dilennet eo bet Donald Trump (Strollad Republikan) da brezidant d'an 8 a viz Du 2016.
Gwele
A-hend-all e anavezer
Petar Drenchev
Mestr Etrebroadel FIDE eo.
Gwele
War ar gwele
War ar gwele e vez lakaet
Petar Drenchev
Trede e voe e Pevarzekvet Tournamant Open Fouenant (Here-Du 2008) :.
Gwele
Pennadoù kar
పరుపు
Stadoù-Unanet Amerika
Politikerezh
Al lez-veur eo ensavadur uhelañ ar reizhiad lezvarnel kevreadel.
Mpadeg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù kotokoek eo ar mpadeg (mpade, makari pe mandage) komzet gant tro-dro da 12.000 den en holl (1992) e norzh Kameroun dreist-holl hag ivez e Tchad ha Nigeria.
Stadoù-Unanet Amerika
Ar feiz
Gouarnamant ar Stadoù-Unanet ne c'houlenn ket digant e geodediz petra eo o feiz. Dispartiet eo ar relijion diouzh ar Stad kevreadel en ur mod ofisiel. Asuret eo ar bennaenn-mañ gant ar vonreizh a ziogel ar frankiz krediñ. Ar stad kevreadel ne zegas skoazell ebet da skol relijiel ebet. Ar bedenn renket gant ar skol zo difennet abaoe 1962 gant an diferadenn « Engel a-enep Vitale ».
Arzhon-Raez
Ardamezioù
"Palefarzhet : ouzh 1, en glazur e vorn-raz en argant, mogeriet ha digor en sabel; ouzh 2, en gul e dourbont en aour, e gab en argant karget gant teir brizhenn erminig en sabel; ouzh 3, en gul, e c'hleze sourinet en aour karget gant ur gamell gwifrellet ivez en aour, e gab en aour karget gant ur groazig en sabel; ouzh 4, en glazur e dri bern holen en argant, 2, 1"
Stadoù-Unanet Amerika
Ar feiz
Enklaskoù prevez a bep seurt a ziskouez ez eus etre 75 % ha 90 % eus an Amerikaned a gred e Doue. Koulskoude emaint 44 % o lavaret o deus cheñchet relijion ur wech da nebeutañ en o buhez. Ha lavaret a reont ne votont ket hervez o c'hredennoù.
Anc'hiale
Anc'hiale (henc'hresianeg : Ἀνχχιάλη) a oa un Ditanez, ganet moarvat eus Ouranos (an Oabl) ha Gaia (an Douar) evel an Ditaned arall, pe eus an Titan Iapetos pe eus Foroneüs.
Stadoù-Unanet Amerika
Ar feiz
Ar brotestanted eo ar re niverusañ, met a-raok pell e vint dindan 50 %. Ur c'hard eus an Amerikaned zo katoliked roman. Bez' ez eus ivez tud dizoue (16%), yuzevien (1,7%), boudisted (0.7%), muzulmaned (0.6%), hindouisted ha kement zo.
Anc'hiale
Doueez gwrez an tan eo-hi. Dimeziñ a eure d'an Titan Hekateros, ha diwar o dimeziñ e voe ganet an Daktyloi. O chom e oa an doueed warmaeziat-se war lez Menez Ida hag aroueziañ a reont ampartiz ar bizied hag an douarn da c'hwezhañ an tan ha da ober gantañ.
Stadoù-Unanet Amerika
Skiantourien
Lenn ar pennadoù er Rummad:Skiantourien SUA.
Arzhon-Raez
Ardamezioù
Aozer : Ao. person ar barrez, 1946.
Stadoù-Unanet Amerika
Livourien
Lenn pennadoù ar Rummad:Livourien SUA.
Luc’hskeudennerien
Lenn pennadoù ar Rummad:Luc'hskeudennourien amerikan.
Politikourien
Lenn ivez ar pennad Prezidanted Stadoù-Unanet Amerika
Sonerien
Gwelet Sonerezh Stadoù-Unanet Amerika
Filmaozerien
Lenn pennadoù ar Rummad:Filmaozerien SUA.
Lennegezh
Lenn ar pennad Lennegezh amerikan.
Liammoù diavaez
Lec’hiennoù ofisiel:
Mpadeg
Pemp rannyezh zo :
Koriandrez
border|200px|right Koriandrez (Coriandrum sativum) zo plant bloaziek, kreñv o c'hwezh, eus ar c'herentiad Apiaceae. Kreskiñ a ra ar c'horiandrez e broioù gevred Azia hag e Norzhafrika. Gallout a reont tapout betek 50 cm uhelder.
Pa vez graet anv eus 'koriandrez' war dachenn ar c'heginañ, ez eo peurliesañ had pe delioù ar plant-se, implijet da spis. Stank e vez implijet koriandrez er boued er Reter-Nesañ, en India ha gevred Azia, Suamerika, Sina pe en Afrika.
Dont a ra ar ger brezhonek koriandrez eus ar ger gallek coriandre, a zeu e-unan eus ar gerioù latin coriandrum ha gregach “κορίαννον”.
Gouelan arc'hlas
Ar Gouelan arc'hlas (liester: Gouelini arc'hlas) a zo un evn-mor. Larus glaucoides eo e anv skiantel.
Annez
Bevañ a ra e Greunland hag inizi Kanada an hanternoz.
Divion
Divion a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Armerzh
Kompagnunezh Mengleuzioù Bruay a berc'henne fozioù e Divion. Digoret e oa bet ar Foz nn 5 e 1889, ar Foz nn 5 bis e 1892 hag ar Foz nn 5 ter e 1902. Serret e voent e 1969.
Sylvilagus
Sylvilagus zo ur genad e rummatadur ar bronneged.
Spesadoù
17 spesad konikled amerikan zo ennañ :
XVIIIvet tierniezh Henegipt
Kronologiezh faraoned an dierniezh
Neues Reich
Sylvilagus
Spesadoù
Isgenad Tapeti Isgenad Sylvilagus Isgenad Microlagus
Tristana
Tristana zo anv ur romant spagnolek gant Benito Pérez Galdós e 1892. Ur film diwarnañ zo bet gant Luis Buñuel.
An istor
Marvet he zud diganti, setu Tristana fiziet en he eontr Don Lópe Garrido, un don Juan war an diskar o chom e Toledo, diaes dezhañ plegañ d'e blanedenn. Klask a ra hoalañ he nizez d'an oad a 19 vloaz. Don Lope a vo, diwar neuze, evel tad Tristana, hag evel he fried war un dro. Da 21 bloaz e fell dezhi studiañ sonerezh ha bout dizalc'h. En em gavout a ra gant un arzour yaouank, Horacio Díaz, ha kuitaat Toledo da vont da chom gantañ. Adalek amañ ez eus kemm etre al levr hag ar film. El levr e oa ar paotr yaouank un dro vat da guitaat ti an eontr, met ne ya ket da chom gant Horacio. Menel a ra-hi klañv, ha distreiñ da di Don Lópe. Dont a ra un hêrezh da Lópe a-berzh e c'hoar, Tristana a zimez gantañ, ha pa gouezh ar c'hleñved war Lópe e ra van Tristana da c'hervel ar medisin hag e tigor ar prenestr d'an avel c'hoañv.
Skritelloù da vrudañ ar film
<Gallery> Image:Tristana.jpg| Image:Tristana poster 02.jpg|
Stéphane Bern
250px|thumb|Stéphane Bern hag ar gronikerien e 2003 e-pad [[Le fou du roi war France Inter]] Stéphane Bern (ganet d'ar 14 a viz Du 1963 e Lyon) a zo ur c'hazetenner, animatour radio hag ur c'hinniger er skinwel gall.
Hentad micherel
Abaoe 2000 e vez produer hag animatour an abadenn Le Fou du roi war France Inter, an abadenn-se a zo an hini selaouet ar muiañ e Bro-C'hall (tro 2 milion a selaouerien) evit al lodenn amzer-se. Ar c'hronikourien brudetañ o vezañ Didier Porte ha Daniel Morin.
Ezel eo Stéphane Bern eus Cercle de l'Union interalliée hag an Institut de la Maison Royale de France, paeron ar Club des Jeunes de l'Institut de la Maison Royale de France eo ivez, kerkoulz ha paeron ar prizioù : Prix Oscar-Wilde, Prix Hugues-Capet, hag all.
D'an 10 a viz Meurzh 2008 en deus graet lid-kinnig e delwenn koar er Musée Grévin e Pariz, staliet eo an oberenn-se e-kichen delwenn ar rouanez Elizabeth II Bro-Saoz.
Djilbeg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek B.1 eo ar djilbeg (jilbe pe zoulbou) komzet gant tro-dro da 100 den e Borno e Nigeria.
330
1083 Ab Urbe Condita = 330 goude J.-K.
Sul-Fask : 19 Ebrel
Impalaeriezh roman
--
Arondisamant Roeselare
Arondisamant Roeselare a zo unan eus an eizh arondisamant eus proviñs Kornôg-Flandrez e Belgia.
Istor
E 1818 e oa bet savet Arondisamant Roeselare en ur vodañ kantonioù eus arondisamantoù Brugge, Ieper ha Kortrijk.
Félicité Robert de Lamennais
thumb|Hugues Félicité Robert de Lamennais gant L. D. Lancôme
Félicité Robert de Lamennais, bet ganet e Sant-Maloù d'an 19 a viz Mezheven 1782 ha marvet e Pariz d'ar 27 a viz C'hwevrer 1854, a oa ur skrivagner hag ur prederour.
Yaouankiz
Breur e oa gant Yann-Vari De La Mennais yaouankoc'h a zaou vloaz gantañ. Sikouret en deus bet kalz e vreur da vont gant ar soñjoù nevez a vefe ret da zegas d'an Iliz.
An hent politikel
Da geñver Yann-Vari ne blegas biken dirak galloud hollveliek ar Vatikan betek mont d'an troc'h ha biken ne zistroio enni. Unan d'eus e oberennoù a vezo diskuilhet gant ar Pab Gregoar 16 d'ar 25 a viz even 1834. Gant un hent disheñvel e kendalc'h da vont etrezek ar re baour hag en dienezh met er-maez d'eus an Iliz dilennet ez eo da zanvez depute e 1848. Un den lies ez eo, kamalad gant an tu dehou pellañ ha kilstourmer met war ar memes-tro gant an dud reveulzierien pe araokourien anezho e toare George Sand. Degas a ra ur sell romantel avieler, prederour kredour ha demokratel. Sevel a raio a-enep al lezenn Falloux en 1850, ul lezenn war an deskadurezh bublik dindan an eil Republik C'hall. Dalc'hmat e gendalc'h gant ar stourm evit lakaat e pleustr an aviel a-enep d'ar vourc'hizien, da galloud an arc'hant, evit ar familh, an dud munut hag an demokratelezh. Goude taol-stad 1851 sevenet gant Louis-Napoléon Bonaparte prezidant ar Republik C'hall abaoe 1848 e chom sioul gant e obererezh bolitikel. Dindan selloù-strizh archerien an impalaeriezh emañ eñ.
Fin e vuhez
Bevet en deus darn e vuhez dindan skeud e vreur Yann-Vari De La Mennais. Memes ur wech troc'het gant an Iliz e kendalc'has da zegas boued spered d'e vreur d'e sikour da vont gant e oberenn deskadurezh. D'ar c'hentañ a viz meurzh 1854 ez eo beziet gant ul lid sivil ha simpl e bez-boutin ar vered Père Lachaise en Pariz. N'eo ket bet nac'het gant an impalaeriezh d'an dud d'e vont memes ma oa savet ar c'hoant. Ur mor a dud a vezo o vont gant an arched dreist-holl an dud munut hag a oa aze evit e drugarekaat da vezañ klaset d'o zifenn a-hed e vuhez. N'ez eus ket bet tamm lid katolik ebet tro-dro d'an intramant pezh a lak Yann-Vari De La Mennais da vezañ sabatuet bras. Gwasoc'h c'hoazh erruet ez eo re ziwezhat da gonfesiñ e vreur araok an anaon mantret e vezo da vat betek fin e buhez gant an darvoud-se.
Herezh
Kredour don, kredour romantel leun a garantez evit an dud hag avieler d'eus ar c'hentañ, Félicité De La Mennais a zo bet un den dibleg gant an hent stourm a gemeras evit mat ar brasañ niver ha dreist-holl an dud munut. Ma chomas troc'h gant an Iliz ofisiel, a-benn ar fin e kendalc'has oberenn e vreur, avieliñ ha difenn ar re baour, met dindan un doare all ha politikel. Disoñjet ez eo bet hiziv an deiz.
Un timbr a zo bet embannet en 1957 evit e enoriñ.
Liammoù diavaez
Skrid-buhez ofisiel:
Arle
right|thumb|300px|Aren Arle Arle (stumm okitanek; stumm gallek hag ofisiel: Arles), kêr eus Okitania er Stad C'hall.
Istor
Arle a vije bet krouet war dro 2 000 bloaz kent J.-K.
E gresianeg e oa anavezet dindan an anv : Rhodanousia, hag a zo hirie karter Trinquetaille.
Porzh-koñvers ar C'hresianed eus Massalia (Marselha), anvet Théliné.
Kêr-benn ur rouantelezh Burgondia a voe en Arle adalek 933, gant Rodolphe Welf, roue Burgondia treuzjura. Roet eo bet e 1032 gant Rodolphe III d'an impalaer Konrad II. Adalek An amzer se, Arles n'eo ket anvet nemet kêrbenn Provincia.
Touristerezh
Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.
Malgbeeg
Pemp rannyezh ez eus:
Arondisamant Tielt
Istor
E 1818 e oa bet savet Arondisamant Tielt en ur vodañ lodennoù eus arondisamantoù Brugge ha Kortrijk.
Yezhadur bras ar brezhoneg
Kavout a ra da galz a vrezhonegerien ha kelennerien brezhoneg eo al levr yezhadur gwellañ zo bet skrivet biskoazh e brezhoneg ha diwar-benn ar brezhoneg, goude ma c'hall hini pe hini kavout abeg pe abeg ennañ.
Sioù
E-touez ar sioù a vez rebechet a-wechoù:
Douarour
Un douarour a zo ur skiantour hag a bleustr war ar voul-douar, hec'h istor hag ar pezh a ya d'hec'h ober, ar vein hag all. Implijet e vez ar ger geologour ivez.
Bro gozh ma zadoù
Bro Gozh ma Zadoù eo kan broadel Breizh bet savet diwar hini Kembre — Hen Wlad fy Nhadau e anv — a zo bey krouet e kreiz an. Kan broadel Kernev-Veur, Bro Goth Agan Tasow, zo bet savet war ar memes patrom.
Savet e Kembre...
Evan James, gwiader ha barzh anezhañ (Ieuan ap Iago e anv drouiz), a oa bet ganet e Caerffili (Kembre) e penn-kentañ 1809 (badezet e oa bet d'an 11 a viz C'hwevrer) ha deuet e oa d'ober e annez da Bontypridd e 1847 gant e familh. Hervez ar vojenn e vije bet savet ton ur ganaouenn gant e vab James James, soner telenn anezhañ p'edo o pourmen a-hed glann ar Stêr Rhondda ma oa staliet labouradeg c'hloan e dad. P'edo ouzh e ganañ d'e dad e voe savet ar son (tri foz hepken) gantañ. Da gentañ e oa anvet Glan Rhondda (glann ar Rhondda). Kanet e voe evit ar wech kentañ e 1856, e miz Genver pe C'hwevrer, en ur chapel gembreat anvet Capel Tabor e Maesteg, gant ur vaouez eus Pontypridd, Elizabeth John hec'h anv.
Kreskiñ a reas brud ar ganaouenn war-lerc'h an eisteddfod bet dalc'het e Llangollen e 1858, hag embannet e voe e 1860 gant John Owen (Owain Alaw Pencerdd e anv drouiz) e-barzh Gems of Welsh melody en ur reiñ he zitl — Hen Wlad fy Nhadau ("Bro gozh ma zadoù") — dezhi evit gwir. Kanet e voe ivez gant an tenor kembreat Robert Rees (pe Eos Morlais c'hoazh) da geñver eisteddfod 1874 e Bangor. E 1905 e oa bet kanet kent ur c'hrogad rugbi ouzh skipailh zelandneveziat an All Blacks.
...degouezhet e Breizh
William Jenkyn Jones a oa bet ganet e Cei Newydd (Kembre) d'an 29 a viz Meurzh 1852. Pastor protestant anezhañ e oa aet d'ober e annez d'An Oriant kerkent ha 1882 ha da c'houde e Rosporden, Kemper ha Pont-'n-Abad. Deuet da Vreizh evel misioner an emsav protestant kembreat a oa o tiorren eno abaoe dibenn an Impalaeriezh c'hall kentañ en devoa desket brezhoneg buan-kenañ. Gantañ e oa bet savet kentañ troidigezh Hen Wlad fy Nhadau e brezhoneg hag embannet e TELEN AR C'HRISTEN CANTICOU SPIRITUEL A VEULEUDI DA ZOUE DA GANA ER RE-UNIONOU HAG ER FAMILLIOU e 1895 e Kemper e ti an aotrou Cotonnec.
Dindan an titl Doue ha va bro (Tôn : Bro va Zadou), pemp poz a yae d'ober ar Cantic 77 a-gevret gant un diskan : Ô va mamm-bro ! cared a rann va bro, Keit ma vô'r môr 'vel mur en dro, Ra vezo libr atao va bro. Estreget gerioù orin kan broadel Kembre en devoa ouzhpennet daou boz all evit tagañ ouzh ar vezventi a rae freuz ha reuz e Breizh d'an ampoent. Daou zoare all, damgemmet an eil kement hag egile, a oa bet embannet e 1910 ha 1926.
Frienn ouel mouezhiet
Peurliesañ ne vez kavet nemet e lost ar silabenn e yezhoù Europa ha peurliesañ e talvez ivez da alofonenn [n] dirak ur gensonenn drekstaon all, dreist-holl [k] ha [g].
Bro gozh ma zadoù
...degouezhet e Breizh
Ganet e oa bet Frañsez Jaffrennou (Taldir e anv drouiz) d'ar 15 a viz Meurzh 1879 e Karnoed. E 1897 e oa war e studi e skolaj Sant Jarl Sant-Brieg m'edo o paouez kregiñ da zeskiñ kembraeg gant e gelenner brezhoneg Frañsez Vallée. Chañsoù zo en defe klevet kanañ Hen Wlad fy Nhadau pa oa aet, a gevret gant Frañsez Vallée ha Bretoned all, d'an eisteddfod a oa bet dalc'het e Kerdiz e miz Gouere 1899. Daoust ma ne oa ket bet kadarnaet gant Taldir gwech ebet e tiskouez bezañ anat en devoa azasaet gerioù brezhonek Jones ha n'eo ket reoù gembraek James evel m'en devoa disklêriet e-barzh niverenn 52 ar gelaouenn An Oaled e 1935 da gentañ-penn. Embannet e voe e azasadenn er gazetenn gatolik La Résistance (Croix de Morlaix) d'ar 27 a viz Genver 1900 dindan anv BRO GOZ MA ZADOU (HENVELIDIGEZ). Pevar foz e oa hag an diskan : O ma Mam-Vro ! me gar ma Bro. Tra ma vo mor 'vel mur 'n he zro, Ra vezo digabestr ma Bro. Lakaet e oa bet e-barzh e levr An Delen Dir aet e-maez e 1900 ha diouzhtu en devoa graet berzh e-touez studierien Roazhon o devoa he dibabet da gan arenkiñ.
Frienn ouel mouezhiet
E lod yezhoù all avat, dreist-holl yezhoù Azia hag Aostralia e talvez ar ar fonenn-mañ da fonem alies.
Bro gozh ma zadoù
...degouezhet e Breizh
Dibabet e oa bet evel kan broadel Breizh e-kerzh kendalc'h Kevredigezh Vroadel Breizh bet dalc'het e Lesneven d'ar 5 a viz Gwengolo 1903.
Frienn ouel mouezhiet
Ne vez ket implijet ar fonenn-mañ e yezh ebet eus an Amerikaoù nag eus ar Reter-Kreiz.
Bro gozh ma zadoù
Pozioù
Ni, Breizhiz a galon, karomp hor gwir vro! Brudet eo an Arvor dre ar bed tro-dro. Dispont 'kreiz ar brezel, hon tadoù ken mat, A skuilhas eviti o gwad. Breizh, douar ar sent kozh, douar ar varzhed, N'eus bro all a garan kement 'barzh ar bed. Pep menez, pep traoñienn d'am c'halon zo ker, Eno 'kousk meur a Vreizhad taer! Ar Vretoned 'zo tud kalet ha kreñv; N'eus pobl ken kalonek a-zindan an neñv, Gwerz trist, son dudius a ziwan eno, O ! pegen kaer ec'h out, ma Bro ! Mard eo bet trec'het Breizh er brezelioù bras, He yezh a zo bepred ken bev ha biskoazh, He c'halon virvidik a lamm c'hoazh 'n he c'hreiz. Dihunet out bremañ, ma Breizh!
Un doare all a oa e-barzh Kanomp Uhel 1957, anvet Bro goz on tadou.
Ar Bro gozh hag an Istor
Kanet e voe gant 150 dilennad eus Breizh da-geñver digoradur prosez an Amoco Cadiz e Chicago, SUA.
Corpus cavernosum penis
Corpus cavernosum penis eo an anv latin a vez graet en anatomiezh eus a daou dakadik spoueek ha gwiadoù savidik a vez enne ar pep brasañ eus ar gwad er c'halc'h pa sav ar c'halc'h. Da dostaat eo d'an anv corpus cavernosum clitoridis a gaver e korf ar maouezed. Er c'halc'h e kaver ivez gwiadoù savidik e daou corpora cavernosa (da lâret eo "korfoù kleuz"), dezho ur framm damheñvel.
Aneirin
Aneirin, skrivet Aneurin a-wechoù e kembraeg, pe Neirin mab Dwywei (war-dro 525 - 600) a oa ur barzh brezhonek, pe predenek eus ar. Kontet eo da vezañ barzh e lez ur priñs en unan eus ar rouantelezhioù brezhon ha brezhonek a oa neuze er c'hreisteiz da vro ar Bikted, anvet e yezh Kembre yr Hen Ogledd , da lavarout eo an Hanternoz Kozh.
E varzhoneg veur
En ur varzhoneg e kaver ar meneg kentañ, a greder, eus Arzhur, evel pimpatrom an nerzh-kalon, hag ur brezelour kouezhet en emgann zo keñveriet outañ. A-hervez e vije bet Aneurin o kemer perzh en emgann-se ivez hag e vije bet prizoniad war-lerc'h.
Skridoù
Meur a droidigezh zo eus Y Gododdin e saozneg Hervez Stephens e vije bet Aneurin ur mab d'ar manac'h Gildas (pe Gweltaz), an istorour meur eus ar VI-vet kantved. Kement-se a zo diaes da grediñ, pa ouzer pegen feuls e skrive Gweltaz a-enep ar briñsed a veve en diroll hag er pec'hed.
An embannadur kentañ a dalvoudegezh a zo bet graet gant Ifor Williams gant notennoù e kembraeg, e 1938. Diwar e labour e voe graet un droidigezh all gant ar Skosad Kenneth H. Jackson e 1969.
Un anv
Roet e vez an anv Aneurin e Kembre, hag anavezet eo ar politikour sokialour Aneurin Bevan (1897-1960) a zo bet ministr breizhveuriat evit ar yec'hed. E Breizh eo an anv-se a gaver en anv parrez Plounerin, ha roet e vez an nav Nerin d'ar baotred.
Sant
Nerin zo ivez un anv-badez brezhonek.
Fulup
Fulup zo un anv-bihan brezhonek, deuet diwar an anv-badez gallek Philippe, a zeu eus an anv gresianek Philippos, a veze graet eus un den hag "a gar ar c'hezeg", eus philo "karout" hag hippos "marc'h".
Implijet eo bet gant Makedoniz an Henamzer, anezho ur bobl gant ur varc'hegiezh vilourel. Tostaat an anv-mañ a c'haller ouzh an anv Gwionvarc'h, un anv brezhonek all a orin keltiek a dalvez "dellezek da gaout ur marc'h".
961
Diwar-benn bloavezh 961 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Fulup
Adstummoù
Stummoù benel : Filipa, Felepa, stumm bihanaat Lipaig.
961
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 961
Kofaeg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek A.2 eo ar c'hofaeg (kofa pe kota) komzet en Adamawa Nigeria.
961
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 961
Fulup
Tud
Fulup (gant e adstummoù brezhonek Fulub, Filip, Felep, Fulupig, Lipig pe estren Philipp, Philippe, Felip, Felipe, Filip, Filipe) zo un anv bet douget gant kalz a dud.
Rouaned
thumb|right|Fulup III Spagn (1578-1621).
Rouaned c'hall
"Philippe" e yezh ofisiel ar vro
Rouaned Spagn
Rouaned Kastilha, Spagn ha Portugal (notenn : stumm spagnolek "Fulup" zo "Felipe"):
Anv-familh
Un anv-familh anavezet mat eo Fulup ivez :
Lec'hanvadurezh
Anvet eo bet enezeg Filipinez e 1521 en enor da infant Spagn, Fulup II da zont, gant ar merdeer Magalhaes.
Idas
thumb|280px|[[Marpessa hag Idas, tennet digant Apollon gant Zeus, psykter atikat dremmoù ruz, war-dro 480 kent JK, Staatliche Antikensammlungen (Inv. 2417).]] Idas (Ἴδας, Ídas e gregach) a oa mab da Afareüs hag Arene ha breur da Lynkeüs an Argonaot e mojennoù Hellaz kozh. Eñ hag e vreur a gare div c'hoar, Hilaeira ha Foibe, hag abalamour dezho e savas kann etreze ha daou vreur all, Kastor ha Polydeükes, ma voe lazhet Kastor.
Bez' e oa ivez e-touez an Argonaoted ha perzh a gemeras e chaseadeg hoc'h-gouez Kalydon.
Skrapañ a reas Marpessa. Apollon ivez a gare anezhi, ha Zeus a reas d'ar plac'h dibab etreze o-daou.
Ur verc'h en doa Idas anvet Kleopatra.
Son ar milinoù
1
Ur miliner a Blouenan
Laouen evel ul laouenan
Ur miliner a Blouenan A zastume, ur bern arc'hant
2
Tro va milin, ha tizh ha tizh!
Ma kouezho an arc'hant ’vel ar glizh
Pieter de Hooch
Pieter de Hooch (Rotterdam, badezet d'an 20 a viz Kerzu 1629 - Amsterdam, etre 1684 ha 1694 ) a oa ul livour nederlandat eus mare kantved aour an Izelvroioù. Oberennoù barok a livas, ha renket e vez e-touez arzourien ar skol izelvroat.
Son ar milinoù
Ouzhpenn lonker ha merc'hetaer
Pieter de Hooch
E vuhez
Pieter De Hooch a voe badezet en iliz an Disivoud e Rotterdam d'an 20 a viz Kerzu 1629. Hendrick Hendricksz De Hooch,e dad, a oa mañsoner, hag a e vamm, Annetge Pieters hec'h anv, a oa amiegez. Bugel henañ ur familh a bemp bugel e oa, met ar pevar bugel all a varvas pa oant yaouank. Hervez Arnold Houbraken en dije de Hooch desket asambles gant Jacob Ochtervelt e ti al livour gweledvaoù Nicolaes Berchem, e Haarlmen, etre 1645 ha 1647. N'eus liamm ebet etre oberenn de Hooch ha hini Berchem koulskoude. Hervez Fleischer en dije de Hooch desket e Rotterdam e ti Ludolf De Jongh, ar pezha seblant gwiroc'h, dre ma'z eus perzhioù boutin da oberennoù kentañ de Hooch ha da re de Jongh. De Hooch a voe levezonet ivez gant oberennoù Rembrandt ha re Carel Fabritius.
Son ar milinoù
ar miliner a oa ul laer
Pieter de Hooch
E vuhez
Meneget eo e anv e Delft e miz Eost 1652 : de Hooch hag e zeskard Hendrick Van der Burch a voe testoù embann un testamant. E Delft e labouras dreist-holl evit ur marc'hadour lien pinvidik, Justus de La Grange e anv. E 1655 e oa perc'henn de La Grange war unnek taolenn savet gant de Hooch. De Hooch a labouras ivez evit stal de La Grange. De Hooch a zimezas gant c'hoar Van der Bruch, Jannetje hec'h anv, e miz Mae 1654, ha seizh bugel a voe ganet. E 1655 e voe enskrivet e kouch Sant-Lug. War-bouez ar pezh a livas diwar c'houlenn de La Grange, ne reas ket kalz berzh e-keit ma oa e Delft, hag er baourentez e vevas. D'ar mare-se e livas dreist-holl taolennoù teñval, enno darvoudoù fentus.
Tro 1658 e kemmas doare Pieter De Hooch da livañ, ha sklaeroc'h e teaus e oberennoù da vezañ. Muioch a zonder a voe enno ivez, dre ma krogas da implijout an diarsell. Marteze e voe levezonet ivez gant Johannes Vermeer. Ar prantad-se a badas betek 1662.
Son ar milinoù
E ouie c'hoari troioù-kaer
4
Pieter de Hooch
E vuhez
Daoust ma oa pinvidik klianted de Hooch, e kasas e vloavezhioù kentañ e Amsterdam en ur c'harter paour. E 1668 e tilojas d'ur c'harter pinvidikoc'h, met ne c'hellas ket prenañ e di.
Yezhoù grasek
Un isskourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù grasek, ennañ ur yezh nemetken:
Pieter de Hooch
E vuhez
Ne ouezer ket kalz tra diwar-benn fin e vuhez. Peurliesañ e vez mesket gant e vab, Pieter Pietersz De Hooch (1605-1684), hag a vije bet e zeskard. Hemañ a varvas e ti ar re sot (Dolhuis) e Amsterdam. Eno e oa dalc'het abaoe 1679, ha douaret e voe d'ar 24 a viz Meurzh 1684 e bered St. Anthonius Kerkhof. Ne ouezer ket e pe vloavezh er varvas Pieter de Hooch, marteze er memes bloavezh hag e vab, marteze dek vloaz goude.
Son ar milinoù
Diouzh sac'hadoù an ostizien
Pieter de Hooch
E vuhez
Pieter De Hooch a implije livioù tomm, dreist-holl ruz ha ruz-gell.
Son ar milinoù
e tenne ar wellañ lodenn,
Pieter de Hooch
Levezonoù
Levezonet e voe De Hooch ivez gant oberennoù Jan Steen, Rembrandt, Carel Fabritius, Nicolaes Maes ha Gerard ter Borch.
Josilin
Josilin a zo ur gumun eus Breizh e kanton Ploermael e departamant ar Mor-Bihan.
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed Brezelioù didrevadennañ
Son ar milinoù
E tale gantañ ar bleud gwenn
Gant Doue e oa milliget
Gant ar vilin e droad flastret
6
Ur sulvezh m'edo brizhvezo
7
Maen ar vilin 'frikas e droad
Mac'hagnet-holl, pebezh truez!
Neuze betek fin e vuhez
E chilgammas 'vel ur paour-kaezh
9
Emañ bremañ er binijenn,
Er purgator er yenijenn,
Mirdi Boijmans Van Beuningen
thumb|right|Tu su ar mirdi thumb|right|Tour bihan Babel, tro 1563, [[Pieter Brueghel gozh]]
Son ar milinoù
Met d'an noz e teu da bourmen,
Mirdi Boijmans Van Beuningen
Mirdi Boijmans Van Beuningen eo ar mirdi brasañ a zo e Rotterdam (Izelvroioù). Krouet eo bet e 1847, ha diazezet war dastumad Frans Jacob Otto Boijmans (1767 - 1847). E 1958 e voe ouzhoennet dastumad Daniël George van Beuningen (1877 - 1955), ha d'ar mare-se ivez e voe dibabet anv ar mirdi.
Son ar milinoù
10
Mirdi Boijmans Van Beuningen
Dastumad
Er mirdi e kaver oberennoù eus ar Grennamzer betek an arz modern. Kalz oberennoù eus an Izelvroioù a gaver ennañ ivez. E-touez an arzourien vrudetañ ma c'haller gwelout oberennoù savet ganto er mirdi emañ Hieronymus Bosch, Pieter Brueghel gozh, Rembrandt, Claude Monet, Vassily Kandinsky, Vincent van Gogh, Maurizio Cattelan, René Magritte ha Salvador Dalí.
Son ar milinoù
Dont a ra da vale bemnoz
Hep kaout nag ehan na repoz
Trowardroioù ar Vilin Gozh
11
Eskern gwenn ar miliner fall
A ra gouloù en noz teñval
a spont an dud kreiz an noz dall
12
Diwallit mat, beajourien,
Na daolfe ac'hanoc'h el lenn
13
war e c'har goad er prajeier,
Gant war e chouk ur sac'h pounner,
E tremen spes ar miliner
War e c'har goad 'barzh ar stankenn
E ranko kerzhout didermen
E chomo sac'het er vouilhenn
Diwar Pêr-Mari Mevel
Albert Vandezande
Albert Vandezande a zo bet ganet e 1935.
Mestrc'hoarier echedoù belgiat eo.
Kampion Echedoù Belgia e voe e Brusel e 1968 a-gevret gant Robert Willaert.
E miz Gouere 2007 edo 1964 e renk Elo.
Tchibakeg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek A.2 eo an tchibakeg (c(h)ibak, kibbaku, kikuk pe kyibaku) komzet gant tro-dro da 100.000 den e Borno e Nigeria (1993).
Bronisław Komorowski
thumb|200px|right|Bronisław Komorowski Bronisław Maria Komorowski (ganet d'ar 4 a viz Mezheven 1952 en Oborniki Śląskie, e mervent Polonia zo un istorour hag ur politikour. Prezidant Polonia etre ar 6 a viz Eost 2010 hag ar 6 a viz Eost 2015.
Felipe
Felipe eo stumm spagnolek ha portugalek an anv Fulup.
Bronisław Komorowski
Goude ar gwallzarvoud karr-nij ma varvas ar prezidant kent Lech Kaczyński d'an 10 a viz Ebrel 2010, e teuas Bronisław Komorowski da vezañ prezidant da c'hortoz, hervez bonreizh ar stad, dre ma oa prezidant ar Sejm (parlamant Polonia). D'ar 4 a viz Gouere e voe dilennet da brezidant, a-enep Jarosław Kaczyński, breur ar prezidant kozh, a oa war ar renk ivez. Ha d'ar 6 a viz Eost e teuas da vezañ prezidant da vat.
Ezel eo Bronisław Komorowski eus ar strollad frankizour Platforma Obywatelska, evel ar c'hentañ ministr Donald Tusk.
Yezhoù grasek rik
Un is-skourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù grasek rik, ennañ peder yezh:
Kavell
Ur c'havell a c'hall bezañ :
Ventzislav Inkiov
right|thumb|Ventzislav Inkiov, Sofia, Bulgaria 2010 right|thumb|Ventzislav Inkiov (a-zehou) ha Dimitar Marholev e Tournamant Fouenant, Here-Du 2008 Ventzislav Inkiov, ganet d'an 19 a viz Mae 1956 e Stanke Dimitrov (Bulgaria), zo ur mestrc'hoarier echedoù bulgar.
2 455 edo e renk Elo d'ar 1añ a viz Here 2008.
Mestr Meur Etrebroadel FIDE eo abaoe 1982.
Roll kumunioù Il-ha-Gwilen
Setu amañ roll an 333 kumun a ya da ober departamant Il-ha-Gwilen, renket hervez urzh al lizherenneg, gant o c’hod EBSSA hag o c’hod-post.
Oleg Gladytsev
thumb|Oleg Gladytsev e Tournamant Fouenant Oleg Gladytsev (ruseg: Олег Аркадиевич Гладышев Oleg Arkadievitch Gladytsev) zo ur mestr-c'hoarier echedoù rusian bet ganet e 1976. Mestr Etrebroadel FIDE eo, 2 438 e renk Elo d'ar 1añ a viz Here 2008.
Roll kumunioù Il-ha-Gwilen
Roll savet gant ar stummoù brezhonek diazezet gant Ofis ar Brezhoneg (Roll kumunioù Breizh Ofis ar Brezhoneg).
Oleg Gladytsev
Kentañ e voe e 14 Tournamant Open Fouenant (Here-Du 2008) a-gevret gant Ventzislav Inkiov.
2001: A Space Odyssey (film)
2001: A Space Odyssey (“2001: un droiadenn er spas” pe “2001: un imram en egor”) a zo ur film breizhveuriat-amerikan a skiant-faltazi aozet gant Stanley Kubrick e 1968. An istor a zo bet tennet eus danevelloù bet skrivet gant Arthur C. Clarke ha dreist-holl The Sentinel. Ar romant gant ar memes anv a voe skrivet er memes koulz hag aozadur ar film gant Clarke, a oa ivez skrivagner evit ar film.
Poutaieg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek A.2 eo ar poutaieg (putai pe margieg ar c'hornôg) komzet gant un nebeud tud e Borno e Nigeria (1982).
2001: A Space Odyssey (film)
Sonerezh
Setu an tonioù pennañ a vez e-pad ar film:
Marin-Epagnier
Ur gumun gozh eus Suis eo Marin-Epagnier, e kanton Neuchâtel, war lez Lenn Neuchâtel. Abaoe ar 1añ a viz Genver 2009 eo bodet gant Thielle-Wavre evit ober kumun La Tène. Eno emañ al lec'h anvet La Tène, hag a zo brudet e-metoù an arkeologourien.
Poutaieg
War-nes mont da get emañ ar yezh ma dre ma vez dilezet muioc'h-mui evit ober kentoc'h gant ar c'hanoureg.
Priapos
Priapos (henc'hresianeg : Πρίαπος Príapos) a oa un doue a eil renk, unan eus doueed ar frouezhusted, diwaller ar chatal, ar gwez-frouezh, liorzhoù, hag ardivink-genel ar baotred e mojennoù Henc'hres. Mutinus Mutunus e oa e anv henroman.
Un doue hudur e oa ivez met ne anave ket ar blijadur nag ar speriusted evitañ e-unan.
Mojenn
Ganet e oa e Lamsakos, war lez an Hellespont, en Azia. Mab Afrodite ha Dionysos e oa, pe da Hermes, da Adonis, d'an doue Pan pe da Zeus zoken, hervez an oberourien. Dont a ra e galc'h bras eus drougiezh Hera, a oa gwarizi enni abalamour da gened Afrodite. Hag ar vamm gaezh, gant ar vezh, a laoskas he mab da vagañ gant mesaerien ha ne spontent ket rak e venveg. Hervez oberourien all e oa koshoc'h, un Titan anezhañ, hag a oa bet karget gant Hera da gelenn an armoù da Ares.
Aberzh un azen a blij dezhañ. Un noz, p'edo o vont da wallañ Hestia, e voe lakaet an doueez war ziwall gant hinnoadenn un azen. Da zeiz lid Hestia e vez bleuniet pennoù an ezen. Met un displegadur all zo da gasoni Priapos ouzh an ezen : tabut a oa bet etrezañ hag un azen a oa bet roet ar gomz dezhañ gant an doue Dionysos, war-lerc'h un tamm skoazell en doa roet d'an doue. Kaoz a oa eus pegen hir e oa o c'halc'h. An azen ne oa ket evit Priapos, ha bazhataet e voe gant e enebour betek ar marv.
Yann-Erwan Broudig
Yann-Erwan Broudig, ganet e Bulien, zo bredelfennour en Oriant. Breur eo da Fañch Broudig. Skrivet en deus e peurunvan ha savet e dri bugel e brezhoneg.
Michel Der Zakarian
Michel Der Zakarian a zo ganet d'an 18 a viz C'hwevrer 1963 e Erevan (Armenia). Ur c'hoarier mell-droad gall hag armenian eo. Difenner eo bety e-pad tout e red-micher ha c'hoariet en deus evit skipailh Armenia. Gourdoner eo hiziv an deiz.
Abaoe miz Here 2006 e oa eilgourdoner Georges Eo e-penn skipailh kentañ an FK Naoned. Erlec'hiet en deus Georges Eo d'an 12 a viz C'hwevrer 2007, gant Japhet N'Doram hag a oa e-karg eus an tuta. Dibabet gant Rudi Roussillon, chom a raio Michel Der Zakarian en istor ar c'hlub: eñ eo en deus gourdonet ar skipailh diskennet e Ligue 2 e fin ar bloavezh 2006-07.
Kentistor
Ar C'hentistor zo un amzervezh etre ar Ragistor hag an Istor, etre donedigezh an Den ha hini ar c'hentañ skridoù.
Ar C'hentistor eo an amzervezh a glot gant amzervezh ar metaloù (oadvezh an Arem, Oadvezh an Houarn...) pa ne oa ket skritur d'ar pobloù, goude ma vefe anv anezho e skridoù zo gant pobloù all. Ur skouer eo ar C'halianed a-raok aloubadeg ar Romaned, pa oa bet anv anezho e skridoù gresianek ha latin.
Yezhoù youatek
Un isskourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù youatek, ennañ c'hwec'h yezh:
Horseshoe Falls
Horseshoe Falls zo anv tri lamm-dour er bed:
Nevada
Nevada (a vez distaget: ) a zo unan eus an 50 Stad a ya d'ober Stadoù-Unanet Amerika. Er c'hornôg emañ. Carson City eo ar gêr-benn ha Las Vegas ar gêr vrasañ.
An anv
Dont a ra an anv spagnolek-mañ eus hini ar menezioù anvet Sierra Nevada ("menezioù dindan an erc'h"), e kornôg ar stad.
Sergi López
Sergi López zo un aktour katalan (ganet d'an 22 a viz Kerzu 1965 e Katalonia, Spagn). Komz a ra katalaneg, spagnoleg, galleg ha saozneg, ha c'hoariet en deus rolloù en holl yezhoù-se. Deuet e oa brud bras dezhañ er Frañs da heul ar filmoù Western ha Harry, un ami qui vous veut du bien.
Rhaeadr Fawr
Rhaeadr Fawr ("lamm-dour bras", e brezhoneg), Aber Falls e saozneg, zo ul lamm-dour e Gwynedd, en hanternoz Kembre, 3 km er c'hreisteiz da Abergwyngregyn.
Lennegezh
Danevelloù:
Leon
Leon zo :
Yezhoù sepikek uhel
Un isskourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù sepikek uhel.
Isrannet e vez ar yezhoù en is-skourr-mañ evel-henn:
Yezhoù iwamek
Un isskourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù iwamek, ennañ div yezh:
Peurid-ar-Roc'h
Peurid-ar-Roc'h a oa ur gumun e Treger, e Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor.
Douaroniezh
Peurid-ar-Roc'h eman war lez reter ar stêr Yeodi.
Anv
Stummoù kozh skrivet :
Henamzer
D'ar c'houlz gallo-roman e oa diazezet Pommeratum war an uhel a-us d'ar rinier Yeodi, tost d'an hent galian-ha-roman eus Gwengamp da Blougouskant. Al lec'h kentañ en em gav e Kersaliou (< sal-, talvezout ul lec'h diskuizh, un eskemm, war an hentoù galian-ha-roman).
Krennamzer
Ul lodenn diouzh Peurid a zo bet distaget e penn kentañ an, d'ar c'houlz ma oa bet savet ur c'hastell er Roc'h (Rocca), Kêr ar Roc'h, evit Derien, e anv bet chomet stag ouzh hini ar gumun.
Eil Brezel-bed
Ya d'ar brezhoneg
D'ar 5 a viz Kerzu 2016 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
Rimadell
Dastumet gant Jules Gros, Le Trésor du Breton parlé, 3/385.
Yezhoù wogamousek
Un isskourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù wogamousek, ennañ div yezh:
Giorgio Sommer
Giorgio Sommer (Frankfurt am Main‎ 1834-1914) a voe ul luc'hskeudenner italian hag alaman. Labouret en deus en Italia, e Roma da gentañ, e Napoli goude.
Ki (disheñvelout)
Ouzhpenn eus al loened pevarzroadek e vez graet an anv ki. Graet e vez ivez:
Houbaeg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek A.2 eo ar houbaeg (huba, kilba pe chobba) komzet gant tro-dro da 175.000 den en Adamawa e Nigeria (1992).
Ur rannyezh ez eus:
Margieg ar c'hreiz
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek A.2 eo margieg ar c'hreiz (saozneg : Marghi Central) komzet e Borno hag Adamawa e Nigeria.
Pemp rannyezh zo.
Phillip
Philip, pe Phillip, zo un anv-badez saoznek, kar d'an anv brezhonek Fulup. Ral eo evel anv-lec'h.
Orin
Dont a ra eus an anv gresianek Philippos, a veze graet eus un den hag "a gar ar c'hezeg", eus philo "karout" hag hippos "marc'h".
Yezhoù ramek
Un isskourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù ramek, ennañ teir yezh:
Horseshoe Falls (Tasmania)
Horseshoe Falls zo lammoù-dour uheloc'h eget Russell Falls e Mount Field National Park, e Tasmania, en Aostralia. Kalz a dud a vez o tont d'o gwelout.
Pittefaux
Pittefaux a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Margieg ar su
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek A.2 eo ar margieg ar su (saozneg: Marghi South) komzet e Borno hag Adamawa e Nigeria.
Div rannyezh ez eus:
962
Diwar-benn bloavezh 962 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Leda hag an alarc'h
thumb|250px|Ur [[marelladur eus Kiprenez, war-dro an IIIde kantved kent JK ]] thumb|250px|Leda hag an alarc'h, gant [[Paolo Veronese.]] Leda hag an alarc'h zo un dodenn gozh el livouriezh, brudet abaoe ar XVIvet kantved, deuet eus ur vojenn eus Hellaz kozh.
962
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 962
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 962
Leda hag an alarc'h
Ar vojenn
thumb|250px| Gant [[François Boucher. ]] thumb|250px| Gant [[François Boucher.]] thumb|250px|Leda hag an alarc'h, gant [[Peter Paul Rubens.]] Leda a oa gwreg Tindareos, roue Sparta. Dont a rae Zeus, e stumm un alarc'h da weladenniñ pe d'he gwallañ. Daou vab gevell he devoe Leda, Kastor ha Polideukes, an Dioskured.
Hervez un doare nevesoc'h eus ar vojenn e tougas war un dro Helena ha Polideukes, bugale da Zeus, ha Kastor ha Klitemnestra, bugale d'he gwaz. Hag e tozvas daou vi ma oa pep a zaou vugel.
Hervez un doare all c'hoazh e oa Helena merc'h da Nemesis, doueez an drouziwezh, a ranke kouezhañ war choug ar re a c'houzañve diwar lorc'h Hubris.
Erotegezh
Er XVIvet kantvede oa dereatoc'h diskouez ur vaouez oc'h embarañ gant un alarc'h eget gant ur gwaz. Dañjerus e vije bet zoken en amzer an Azginivelezh.
Arouez kalc'h ar gour eo pigos an alarc'h.
Istor
Leonardo da Vinci a grogas d'ober studiennoù e 1504 evit ullivadur, ha ne grogas ket gantañ da vat, ma vije gwelet Leda en he c'hoazez gant he bugale. E 1508 avat e livas un daolenn all diwar-benn ar vojenn ma weled Leda en he sav, hag enhe noazh, o flourañ an alarc'h, gant an daou goublad gevelled, ha melloù kloroù vioù torret. Aet eo an daolenn da goll, marteze distrujet, gant al livour e-unan pe gant unan all, met anavezet eo dre veur a eillivadur.
S/2003 J 5
S/2003 J 5 a zo ul loarenn gilgradek direizh eus Yaou. Gant ur strollad steredonourien eus Skol-veur Hawaii e voe dizoloet e 2003. Lodek eo-hi e strollad Karme, ur strollad loarennoù a gelc'htro etre 23 milion ha 24 milion a gilometradoù gant ur stouadur a 165°.
Lannoez
Ur gumun eus Breizh e kanton Ploermael e departamant ar Mor-Bihan oa Lannoez.
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed . Brezel Aljeria
Mirdi ar Skolioù war ar Maez
Mirdi ar Skolioù war ar Maez zo bet digoret e Botoa, e kumun Sant-Nikolaz-ar-Pelem gant Michel Sohier e 1994. Kinnig a ra diskouezadegoù, da skouer :
Abraham Govaerts
Abraham Govaerts, bet badezet d'an 30 a viz Eost 1589 en Antwerpen hag aet da Anaon er memes kêr d'an 9 a viz Gwengolo 1626, a oa ul livour flamank, brudet en abeg d'ar gweledvaoù a voe livet gantañ.
Gant Jan Brueghel gozh eo e teskas e vicher. E 1607 e voe degemeret e kour Antwerpen, eno e voe dean, hag e-touez e skolidi e voe Frans Snyders. Pa varvas Govaerts e laoskas war e lerc'h meur a oberenn diechu hag a voe klokaet gant A. II Francken, Frans Francken (II), Jasper van der Lanen ha Hans III Jordaens. E oberennoù deiziet a savas etre 1612 ha 1626. Er penn-kentañ e voe levezonet gant oberennoù Gillis van Coninxloo. Goude-se e savas oberennoù heñvel ouzh re Jan Brueghel gozh, koulz a-fet dodennoù hag a-fet doare da livañ.
Kensonenn gweuz-dent dre serriñ mouezhiet
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar gensonenn gweuz-dent dre serriñ mouezhiet treuzskrivet [b̪̪], da lâret eo an arouezenn [p] mui ur sin diakritek ispisial dindani evit diskwel e vez produet gant an dent.
N'anavazer yezh ebet ma talvez ar fonenn-mañ da fonem. Kavet e vez evel alofonenn [b] avat dirak kensonennoù gweuz-dent all, dresit-holl [f] ha [v], e yezhoù 'zo, en o zouez an tsongaeg ([p̪͡f] ha [b̪͡v], treuzskrivet peurliesañ [ȹ͡f] ha [ȸ͡v]).
Kavout a reer alies, dreist-holl war dachenn ar yezhoù bantouek, an divc'hrafenn nann-ofisiel db skrivet peurliesañ ȸ.
Botoha
220px|right Botoha zo ur bourk bihan, e kumun Sant-Nikolaz-ar-Pelem.
Dont a rafe anv Botoha eus "bod" (ti) hag anv sant Doha, eskob er kantved, anvet ivez Docco pe Doac.
Meneget eo an anv adalek 1316 (Bothoua). Botouha en 1368 ha Botoha e 1407.
Anv
̈* Erwan Vallerie (1995) ː Boduem ?, 1270; Bothoua, 1316; Botouha, 1368; Botoha, 1407; Boutouha, 1413; Bothoydoy ? 1420; Bothoua, 1516; Botouha, 1536; 1574; Boutoha, 1630;
Yann-Ber Piriou
Yann-Bêr Piriou a zo ur skrivagner hag ur barzh breizhat. Ganet eo bet e Lannuon d'an 30 a viz Eost 1937, brezhoneger a-berzh mamm. Bevet en deus e-pad 10 vloaz e Kaledonia-Nevez gant e dud. Studiet en deus e Nouméa, Pariz, Roazhon ha Kembre. Kelenner e Skol-Veur Roazhon 2 eo bet a-raok mont war e leve.
Skrivet en deus meur a studi (Usage spontané et usage littéraire du breton, Les Temps Modernes, 1973) ha dreist pep tra : Défense de cracher par terre et de parler breton, un torkad barzhonegoù stourm divyezhek eus 1950 da 1970 hag un esae diwar-benn ar yezh hag al lennegezh vrezhonek. Skrivet en deus ivez esaeoù, dastumadegoù barzhoniezh (Ar mallozhioù ruz, …). Graet en deus un dezenn doktorelezh Stad war lennegezh kollet eus ar Grennamzer Uhel e Breizh-Vihan. Labouret en deus ivez war doare ar c'hoariva brezhonek hag ar varzhoniezh vrezhonek adal an deroù betek bremañ.
Plaen-Raez
Plaen-Raez (La Plaine-sur-mer e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Pornizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Yann-Ber Piriou
Studiadennoù
Studiadennoù e-barzh labourioù a-stroll :
Yezhoù tamaek
Un isskourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù tamaek, ennañ pemp yezh:
Plaen-Raez
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Tost tregont soudard a zo douaret e bered Plaen-Raez. Diwar an 21 anavezet o anv ez eus unan na ouier ket pelec'h emañ e vez er vered. 16 anezhe a varvas d'ar 17 a viz Even 1940 pa voe kaset ar mordreizher eus ar Rouantelezh-Unanet RMS Lancastria d'ar strad e donvor Sant-Nazer. Korfoù daou garrnijour eus SUA a voe douaret er vered-mañ da gentañ, met gouarnamant SUA o lakaas en ur vered SUAat e 1949.
Kensonenn gweuz-dent dre serriñ divouezh
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar gensonenn gweuz-dent dre serriñ divouezh treuzskrivet [p̪], da lâret eo an arouezenn [p] mui ur sin diakritek ispisial dindani evit diskwel e vez produet gant an dent.
Russell Falls
Pennad kar
Horseshoe Falls (Tasmania)
José Wasth Rodrigues
José Wasth Rodrigues (São Paulo, 19 a viz Meurzh 1891 - Rio de Janeiro, 21 a viz Ebrel 1957) a oa ul livour hag un istorour brazilian.
Yezhoù Yellow River
Un isskourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù Yellow River, ennañ teir yezh:
Steenvoorde
Steenvoorde a zo ur gumun a Flandrez Frañs (departamant Norzh), er Westhoek.
Bianchi
Bianchi zo un anv-tiegezh italianek eus ar re stankañ, deuet diwar Bianco, "gwenn".
1868
Diwar-benn bloavezh 1868 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1868
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1868
Philips (disheñvelout)
Philips ur stumm nederlandek ha saoznek eus Fulup a c'hall ober dave da :
Douar-Nevez (ki)
thumb|300 px|Ur c'hi eus an Douar-Nevez
Ur ouenn chas, a orin eus enezenn an Douar-Nevez zo anvez Douar-Nevez, pe NewFoundland pe Newfie, hervez o anvioù saoznek, pe Terre-Neuve diwar o anv gallek.
DX Cancri
Ur c'horrez ruz eo DX Cancri. Nebeutoc'h eget 9% eus mas an Heol e pouez he re wan eo evit bezañ gwelet hag en emañ lec'hiet 11.82 bloavezh-goulou diouzh an Douar. Sur steredenn-darzh eo ha galloud a reer kreskiñ pemp gwech he sked e-pad an tarzhadennoù.
Liammoù diavaez
DX Cancri war Solstation.com
Gwelet ivez
Roll ar steredennoù tostañ
Dantelez
Dantelez zo danvez graet gant neud, ha n'eo ket gwiadet, neud seiz pe lin, peurvuiañ. Dantelezerien ha dantelezerezed eo an dud a ra dantelez.
Tristan
Kemm a ranker ober etre :
Dantelez
Dilhad
A bep seurt dilhad a vez graet gant dantelez. Gouelioù ha mantilhennoù, da lakaat war ar penn, hivizoù-noz d'ar merc'hed alies, met ivez manegoù pe berrloeroù zoken.
Binvioù
Pa nelabourer ket gant an nadoz e c'haller ober gant gwerzhidoù.
Tourioù
Er c'hanaouennoù kozh e vez kaoz a-wechoù eus tourioù dantelezet Breizh-Izel.
Dantelez brudet
E meur a vro e kaver dantelez brudet: Brugge, Mechelen, ...
E Breizh
Brudet eo bet dantelez ar Vro-Vigoudenn. Ur mare zo bet, ha betek deroù ar bloavezhioù 1980, e weled e Breizh maouezed gant koefoù bigoudenn o werzhañ dantelez e korn ar ruioù, e Roazhon, Sant-Brieg, Brest, ha Kemper evel-just. Darn anezho a nac'he komz brezhoneg ouzh ar re yaouank.
Friedrich Hölderlin
Johann Christian Friedrich Hölderlin, ganet d'an 20 a viz Meurzh 1770 ha marvet d'ar 6 a viz Even 1843, a oa ur barzh lourennel alaman a bouez bras evit luskadoù alaman ar "skolioù" klasel ha romantel.
Ul levezon bras-kenañ en deus bet war al lennegezh hag ar brederouriezh europat, dreist-holl war oberennoù Rainer-Maria Rilke, Georg Trakl, Hermann Hesse ha Paul Celan.
E vuhez
Ganet e oa Friedrich Hölderlin d'an 20 a viz meurzh 1770 e Lauffen am Neckar, Baden-Württemberg.
Daou vloaz e oa pa varvas e dad digantañ : 36 vloaz e oa, ha merour madoù kouentoù. E 1774 ec'h addimezas e vamm, Johanna Christina Hölderlin, 26 vloaz, d'ar c'huzulier Gock, Bürgermeister ("maer") Nürtingen, a varvas e 1779.
Troidigezhioù e brezhoneg
Barzhonegoù gant Friedrich Hölderlin zo bet troet e brezhoneg gant Alan E. ar Berr hag embannet e niverenn 142 ar gelaouenn Al Liamm :