cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
David Lloyd George
David Lloyd George (17 Genver 1863 – 26 Meurzh 1945) a oa ur politikour kembreat a voe Kentañ Ministr ar Rouantelezh-Unanet etre miz Kerzu 1916 ha miz Here 1922, e dibenn ar Brezel-bed Kentañ hag er bloavezhioù war-lerc'h. Ar c’hembraeg e oa e yezh kentañ. Sellet a reer outañ evel diazezer kentañ ar « Stad warezer », pa oa bet degaset gantañ skoazelloù a-berzh ar stad evit an dud dilabour, ar re glañv hag ar re gozh. Eñ e voe Kentañ Ministr frankizour diwezhañ ar Rouantelezh Unanet. E dibenn e vuhez e voe anvet da gont gant ar roue Jord VI, gant an anv Earl (kont) Lloyd-George of Dwyfor.
E Manchester e voe ganet, e Bro-Saoz eta, met tremen a reas e vugaleaj e kêriadenn Llanystumdwy, e gwalarn Kembre, eus 1864 betek 1880. Eno e voe desavet e kembraeg gant e vamm intañvez hag e eontr.
Studioù war ar gwir a reas ha mont d’ober ar vicher alvokad, e Porthmadog da gentañ hag e Cricieth da c'houde. Tamm-ha-tamm e c'hounezas brud, evel "alvokad ar re baour". Mont a reas e-barzh ar Strollad Frankizour ha dilennet e voe da guzulier e kuzul kontelezh Caernarfon e 1889. E miz Ebrel 1890 e voe dilennet da gannad evit Caernarfon.
Sezañ a reas e Ti ar C'humunioù gant un toullad frankizourien all eus Kembre. En amzer-se e seblante kaout c’hoant da vodañ ar frankizourien eus Hanternoz ha Kreisteiz Kembre evit sevel ur gostezenn heñvel ouzh Strollad Iwerzhonat Charles Parnell, evit lakaat fin da statud uhel an Iliz anglikan diwar-goust ilizoù protestant Kembre, berzañ gwerzh an alkool ha gounit un tamm emrenerezh evit Kembre. Bez’ e voe unan eus ar re a savas al luskad Cymru Fydd evit se. Ma ne reas ket kalz a verzh e-touez politikourien Kembre, e teuas brud dezhañ e Ti ar C’humunioù, evel ur prezeger helavar hag un den pennek. Sevel a reas a-enep Brezel ar Voeren ha muioc’h a vrud a c’hounezas c’hoazh gant e brezegennoù a-enep Joseph Chamberlain, ministr an Trevadennoù.
E dibenn 1905 e teuas David Lloyd George da gaout ur garg e gouarnamant frankizour Henry Campbell-Bannerman, evel « prezidant ar Gambr kenwerzh » (da lavaret eo sekretour-stad evit ar c’henwerzh). Er post-se e tiskouezas e varregezh. Pa voe anvet Herbert Henry Asquith da gentañ ministr e 1908, e teuas Lloyd George da vezañ ministr an arc’hant. Rankout a reas adaozañ ar gwarez sokial hag adaozañ ar morlu, war un dro. Klask a reas lakaat ar re binvidik da baeañ muioc’h a dailhoù, met Kambr ar Lorded a savas a-enep e ginnigoù. Kement-se a zegasas un tamm bec’h, met addilennet e voe ar Frankizourien e 1910 ha digresket e voe galloud al Lorded e 1911. Dont a reas Lloyd George a-benn da lakaat tremen e « National Insurance Act » er bloavezh-se ha da sevel evel-se diazezoù ar “Stad warezer”, a-raok ar Brezel-bed kentañ, evit gwareziñ an dud dilabour hag ar re glañv.
A-raok ar Brezel-bed Kentañ e oa Lloyd George a-enep ar brezel hag a-du gant ar peoc’h. Goude an deroù anezhañ avat e troas a-du gantañ hag e voe unan eus skorerien vras an arme. Ministr ar Pourvezioù brezel e voe e 1915-1916 en ur gouarnamant ma oa unanet ar Frankizourien hag ar Virourien, hag e Mezheven 1916 e voe anvet da vinistr ar Brezel. Evit istorourien zo ez eo d’ar mare-se ma voe dilezet e vennozhioù dibar gant Lloyd George ha ma pellaas diouzh ar soñj da reiñ emrenerezh da Gembre. E miz Kerzu 1916 e teuas da vezañ Kentañ Ministr, e-lec’h Herbert Henry Asquith. Ur « c’habined brezel » a voe savet gantañ, pemp den ennañ hepken, evit gallout kemer divizoù buan. Evel-se e oa kreizennet ar galloud en-dro dezhañ, evel ne oa ket bet biskoazh. Ul lañs nevez a roas d’ar brezel. Dindan e ren e stagas Breizh-Veur da gas soudarded d’en em gannañ ouzh ar broioù a oa kevredet gant Alamagn, evel an Impalaeriezh Otoman dreist-holl.
Daoust ma voe graet meur a fazi gantañ, ma n’en em glev ket mat gant pennoù an arme, ha ma voe darbet d’an arme alaman mont war-raok da vat e nevez-amzer 1918, e voe soñjet gant kalz tud e oa a-drugarez da Lloyd George e oa bet echuet ar brezel. Goulennet en doa digant ar Stadoù Unanet dont da sikour ar Gevredidi en o stourm ouzh an Impalaeriezhioù kreiz, hag asantet en doa e 1918 ma vefe anvet ar jeneral Foch, ur Gall anezhañ e penn armeoù talbenn ar C’hornôg. Dre ma kave d’an dud en doa “gounezet ar brezel” eta, ez eas ar maout gant e gostezenn e dilennadeg kannaded Kerzu 1918. En dilennadeg-se e voe ar merc’hed o votiñ, evit ar wech kentañ. Lloyd George a chomas e penn ar gouarnamant eta.
thumb|[[George Clemenceau, David Lloyd George ha Vittorio Orlando, e Versailhez.]] Goude ar brezel e kemeras perzh David Lloyd George e kendivizoù Feur-emglev Versailhez, e 1919, en anv Breizh-Veur, a-gevret gant ar C'hentañ Ministr gall, George Clemenceau, ar C'hentañ Ministr italian, Vittorio Orlando ha prezidant Stadoù Unanet Amerika, Woodrow Wilson. Un tamm dizemglev a voe etre Clemenceau hag Orlando, en un tu, ha Lloyd George, en tu all, pa gave da Gentañ Ministr Breizh-Veur e oa arabat distruj armerzh Alamagn en ur c’houlenn digolloù re vras digant an Alamaned.
Da-heul dilennadeg kannaded ar Rouantelezh Unanet e dibenn 1918 e oa savet an darn vrasañ eus an dud dilennet en Iwerzhon a-du gant dizalc'hiezh an enezenn diouzh Breizh-Veur. Tarzhañ a reas ar brezel dieubidigezh du-hont. Goude ur pennad e voe lakaet fin d’ar brezel-se gant David Lloyd George, en hañv 1921, gant asant ar virourien. Gant Lloyd George e voe renet an divizoù a beoc’h hag a zisoc’has war ur stad dieub, en darn vrasañ eus Iwerzhon, e Kerzu 1921.
Rankout a reas Lloyd George kuitaat ar galloud goude enkadenn Çanak e 1922, pa voe darbet d’ar brezel tarzhañ etre Turkia ha Breizh-Veur ha pa gollas skoazell ar virourien. E zilez a roas Lloyd George eus e garg e miz Here 1922 ha kemeret e voe e lec’h gant ar mirour Bonar Law. Dister e voe disoc’hoù ar Frankizourien e dilennadegoù 1924 ha 1929. Daoust ma chomas oberiant Lloyd George evel politiker – e penn ar gostezenn frankizour e oa eus 1926 da 1931 -, ne zeuas ket a-benn da zistreiñ d’ur garg uhel goude-se. Er bloavezhioù 1930 e skrivas War Memoirs ("“eñvorennoù brezel") ha The Truth about Peace Treaties ("ar wirionez diwar-benn an emglevioù peoc'h").
Pedet e voe gant Winston Churchill, e 1940, da gemer perzh er c'habined brezel, met nac'h a reas Lloyd George ar c'hinnig graet dezhañ.
Mervel a reas gant ur c'hrign-bev, d’ar 26 a viz Meurzh 1945. Douaret e voe e Llanystumdwy, war lez an Afon Dwyfor.
Pierre Quéméner
Pierre Marie Quéméner, bet ganet e Kommanna (Penn-ar-Bed, Breizh) d'an 19 a viz Eost 1877, a oa un embregour hag ur politikour breizhat.
Dilennet da guzulier-departamant (kanton Sizun) e 1919 ez eas da get e-doug noz ar 26 a viz Mae 1923 tra ma oa sañset da vont da Bariz a-gevret gant e geveler Gwilhoù Sezneg : evel-se e oa kroget ar pezh a zeuas da vezañ an Afer Sezneg.
Turdus rufiventris
Turdus rufiventris a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Turdidae.
Boued
Hollzebrer eo al laboused-se daoust ma vevont diwar zivellkeineged ha frouezh dreist-holl.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Graet e vez "sabiá-laranjeira" anezhañ e portugaleg. Sellet e vez outañ evel evn-arouez stad São Paulo (Brazil) abaoe 1966.
Monarcha
Monarcha a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1827 gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840) hag an naturour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859).
Kantrev Penfro
Kantrev Penfro a oa unan eus seizh kantrev rouantelezh Dyfed, e mervent Kembre, er Grennamzer. Aet eo d'ober un darn eus ar gontelezh anavezet evel Sir Benfro hiziv.
Monarcha
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Nav spesad golvaneged a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
Kantrev Penfro
Kreisteisañ kantrev Dyfed e oa.
Kombodoù
Rannet e oa etre tri c'hombod:
Ar c'hreizennoù relijiel pennañ e oa Rhoscrowdder, Penalun hag Ynys Bŷr.
El Puerto de Santa María
El Puerto de Santa María zo ur gumun spagnol eus proviñs Cádiz, en Andalouzia, war aod ar Meurvor Atlantel. 83 000 a dud zo o chom enni.
Gant kumunioù Cádiz, Jerez de la Frontera, San Fernando, Chiclana de la Frontera, Puerto Real ha Rota, eo unan eus Mancomunidad Kumunioù Bahía de Cádiz.
Thomas Horsfield
Thomas Horsfield, bet ganet d'an 12 a viz Mae 1773 e Bethlehem (Pennsylvania) (Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'ar 24 a viz Gouere 1859 e Londrez (Bro-Saoz), a oa ur mezeg hag un naturour stadunanat.
Komárom
Komárom (Komárno  e slovakeg, Komorn en alamaneg) zo ur gêr gozh eus Hungaria, e hanternoz ar vro. Emañ war lez dehoù an Danav, hanter-hent etre Budapest ha Bratislava.
Abaoe dibenn ar Brezel-bed Kentañ eo aet an douaroù a oa e hanternoz Rouantelezh Hungaria d'ober Slovakia, ur vro stag da gentañ ouzh Tchekoslovakia hag ur stad dizalc'h bremañ. Gant se eo bet rannet kêr Komárom e div lodenn : an eil, er c'hreisteiz d'an Danav, a zo chomet en Hungaria, hag eben, en hanternoz d'ar stêr, a zo bremañ e Slovakia. En hanternoz e oa kreiz ar gêr, al lodenn goshañ anezhi.
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Komárom gant ar c'hêrioù-mañ :
Be’Lakor
Be’Lakor a zo ur strollad Melodic-Death metal eus Melbourne, Aostralia. Anv ar strollad a zeu eus un dudenn a zo e Warhammer.
Istor
Be’Lakor zo bet savet e 2004 e Melbourne, hogen skrivet e oa bet o c'hanaouennoù kentañ e 2005. E 2007 o devoa embannet o album kentañ The Frail Tide, a zo bet kenaozet, enrollet ha kempennet er gêr. An album zo bet degemeret mat gant ar sonvarnerien. E Mezheven 2009 e sinas Be’Lakor ur gevrat gant Prime Cuts Music hag e teuas er-maez an eil album Stone’s Reach. An album-mañ en devoa graet berzh bras hag e oa bet roet dezhañ ar plas kentañ e-touesk an albumoù gwellañ er bloavezh 2009 gant Metal-Storm.net. E Du 2009 e cheñchjont o label da labourat gant Kolony Records da neuze. Sonet o devoa evel strollad a ziviz kentañ e-pad Tro Aostralia ar strollad Viking-Metal a vro-Finland Turisas.
En Eost 2010 e teuas Be’Lakor war wel evit ar wezh kentan er Summer-Breeze-Festival e Dinkelsbühl. E giz-se e krogas ar strollad da vout anavezet gant kalzig a selaouerien. An trede album anvet Of Breath and Bone a voe embannet e 2012. Evel an eil album e voe degemeret mat hennezh (notenn 9/10 gant Metal.de). Un nebeut amzer goude e sonas ar strollad en-dro e festival Summer Breeze hag e festival Brutal-Assault e Josefov (Tchekia).
Er fin ar bloaz 2015 e yeas kuit an taboulinour Jimmy Vanden Broeck eus ar strollad, da labourat gant raktresoù all. Elliott Sansom a erlecrc'hias anezhañ, un den eus Melbourne hag en devoa sonet gant meur a strollad lec'hel evel Future Corpse, Okera pe The Seaford Monster. E C'hwevrer 2016 e sinjont ur gevrat nevez gant Napalm Records d'aozañ hag embann an album nevez anvet Vessels e miz Mezheven.
Stil
Be’Lakors zo luziet ha munudek o sonerezh. O c'henaozadurioù n'int ket aozet en ur mod plaen "Poz-Diskan-Poz". Klevet e vez perzhioù fonnus gwintet gant perzhioù sioul ha hesonek, gant benvegoù klevedoniel. Ar c'hanaouennoù a c'hall bezañ dishañval-mik o heson hag o zempo eus an eil d'egile, ouzhpenn-se e c'hall padout pep roudenn etre 7 hag 8 munutenn peurliesañ; Withering Strands eus an album Vessels eo an hini hirañ hag a bada 11 munutenn. Ar vouezh a vez graet gant ar gorzailhenn (Kan gutural) evel ma vez graet gant ar ganerien Death-Metal, ha ne vez ket graet kanoù sklaer gant Be’Lakor tamm ebet.
Kalz a ganaouennoù zo teñval ha melkoniel o aergelc'h, setu perak e vez keñveriet ar strollad-se ouzh strolladoù all evel Insomnium pe Omnium Gatherum.
Pladennrolladur
Albomoù
Kentañ brezel Matabele
Ar c'hentañ brezel Matebele (saozneg: First Matabele War) a oa bet stourmet etre 1893 ha 1894 e Zimbabwe hiziv-an-deiz. Enebet e oa ar British South Africa Company ouzh ar rouantelezh Ndebele (Matabele). Lobengula, roue an Ndebele, en devoa klasket chom hep kaout brezel gant labourerien an embregerezh, komprenet en devoa, evel e guzulierien, e oa kalz galloudusoc'h an Europeiz evit na oant. Sklaer e oa dezho e oa armoù modern Europa reoù a flastre impi (unvez milourel ar gadourien Zulu) ar Matabele o tagañ dre gwagennoù ramzel.
Lobengula en devoa 80 000 soudard goaferien hag 20 000 fuzuilher, armet gant karabinennoù Martini-Henry, a oa reoù modern er mare-se. Siwazh, ur gourdoniñ fall a lakas an armoù-se da vezañ dister o efed war an an tachennoù emgann. Ar British South Africa Company he devoa ouzhpenn 750 soudard eus skourr polis an embregerezh, gant un niver dianav a emouestlidi, trevadennerien anezho, harpet gant 700 Tswana (Bechuana). Cecil Rhodes, a oa kentañ ministr trevadenn ar C'hab ha Leander Starr Jameson, penn melestradurel Mashonaland, o devoa klasket chom hep kaout ur brezel ivez. Ar gudenn a oa savet pa oa bet asantet gant Lobengula ma vefe eus un dagadenn eus e lu war ur penn Mashona evit kaout e druaj e kêr Fort Victoria, an embregerezh a nac'has ha brezel a voe.
Taol-stad an 18 a viz ar Vrumenn
Taol-stad an 18 a viz ar Vrumenn, er bloavezh VIII (9 a viz Du 1799), kaset da benn gant Napoleon Bonaparte hag e harperien, a zo un darvoud istorel a lakaas fin d'ar Bodad-ren ha d'an Dispac'h gall, anezhi derou mare Ren ar Goñsuled a bado betek 1804 pa voe anvet Napoleone Buonaparte da impalaer an Impalaeriezh c'hall kentañ.
Ar steuñv
Taol-stad an 18 a viz ar Vrumenn VIII a zo bet aozet e ti Joséphine de Beauharnais, er straed Chantereine e Pariz, hiziv-an-deiz etre straed an trec'h ha straed Châteaudun.
Pazennadur an taol-stad a zo bet rakwelet evel-henn :
Ragaozadurioù an taol-stad
Emmanuel-Joseph Sieyès a zo enaouer pennañ taol-stad an 18 a viz Brumenn bloavezh VIII. Ar c'hoant a oa savet ennañ da reiñ lam da Vonreizh ar bloavezh III, siwazh dezhañ e vije ret da c'hortoz dre ma ne c'hell ar vonreizh-se bezañ kemmet nemet bep 9 bloaz. Setu penaos e sav ar soñj da seveniñ un taol-stad. An aotrou Sieyès n'eo ket paotr ar gwall-skouerioù, onest eo ha ne glask ket bezañ mestr war ar Reveulzi evit e vrud memes ma fell dezhañ kaout ur post uhel er renad politikel nevez a vefe goude an taol-stad.
17 a viz ar Vrumenn bloavezh VIII
D'ar 17, mintin abred, penn milourel Pariz, rejimantoù ar gwarnizon, adjudanted an 48 kevrenn a zo galvet d'en em vodañ an devezh war-lerc'h da 7 eur mintin e straed Chantereine, hiziv-an-deiz etre straed an trec'h ha straed Châteaudun, lec'h ma oa lojeiz Napoleon Bonaparte.
18 a viz ar Vrumenn bloavezh VIII
Ofiserien uhel niverus gant o unwiskoù lid a erru e ti Napoleon Bonaparte, straed Chantereine (adanvet en e enor rue la Victoire). Bonaparte a zegemer anezho en ur livañ ur skeudenn eus Bro-C'hall du-pod: ar re « pékins », an « avocaillons » o dije lakaet ar Frañs da vont d'ar strad.
Goude an Taol-stad
Lakaet e vez war-raok en deus Napoleon Bonaparte saveteet ar Frañs. Deiziadoù kentañ Ren ar Gonsuled a vezo diazezet war ar mennozh-se.
Pobl Pariz a ijin un droienn fentus: "Na petra zo er vonreizh? Bonaparte zo e-barzh...". Napoleon Bonaparte ne oa ur c'hleze nemetken er steuñv hag hervez selloù enaouerien an taol-stad met siwazh dezho, taol-stad an 18 a viz ar Vrumenn a zo evit an holl (a-du pe get) oberenn Bonaparte. Gwelet e oa an aozadur politikel nevez evel unan savet ha frammet tro-dro dezhañ nemetken.
Diskleriet e voe gant Napoleon an deiz-se: "Keodedourien, ar Reveulzi a zo stabilaet adal ar pennaennoù a zo bet mammenn, echuet eo".
Sigismund III Vasa
thumb|266px|right|Sigismund Vasa, roue Pologn ha Roue Sveden, poltredet gant [[Rubens. ]] thumb|266px|right|Sigismund Vasa, roue Pologn ha Roue Sveden, poltredet gant [[Rubens. ]] Sigismund III Vasa (e svedeg), pe Zygmunt III Waza e poloneg, pe Zigmantas Vaza e lituaneg (1566–1632), a oa ur priñs svedat dilennet da roue Pologn ha dug-meur Lituania e 1587.
E vuhez
Ganet e oa d'an 20 a viz Mezheven 1566 e kastell Gripsholm, e Sveden, ha mervel a reas e Varsovia d'an 19 a viz Ebrel 1632. Mab e oa da Yann III, roue Sveden, ha d'e bried kentañ Katarina Jagellonica‎, priñsez eus Pologn.
Pologn
Dilennet e voe da roue Pologn ha da Zug-Meur Lituania, lakaet e penn Republik an Div Vroad eta, en 1587. Chom a reas e penn an div vro betek 1632.
Roue Sveden (1592- 1599)
Pa varvas e dad, e 1592, e teuas da vezañ roue Sveden war un dro. Met ne oa ket prest ar vro brotestant da c'houzañv ur roue katolik, ha brezel-diabarzh a voe. E 1599 e voe ret dezhañ tec'hel eus Sveden, ha leuskel ar gurunenn gant e eontr Karl, a voe anvet da roue.
Dimezioù
Div wech e timezas, da ziv c'hoar
Bugale
Pemp bugel gant Anna Aostria (1573-1598), met Vladislaus hepken ne varvas ket en bugel:
Bugale en doe gant Konstanza Aostria.
Y Preseli
Menezioù en hanternoz Sir Benfro, e mervent Kembre, eo Mynydd Preseli, pe Mynydd Preselau, pe Y Preseli, pe Y Preselau. En em astenn a reont eus tolead Abergwaun er c'hornôg betek kornad Crymych er reter.
Darn int eus Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro.
Kernioù
Kern uhelañ ar menezioù eo Foel Cwmcerwyn (536 m). Ar re all eo Carn Ingli, Foel Eryr, Foel Feddau, Frenni Fach, Frenni Fawr ha Foel Drygarn.
Sant'Andrea del Garigliano
Sant'Andrea del Garigliano  zo ur gumun en Italia, e proviñs Frosinone, e rannvro Lazio.
Emgann Badajoz
Emgann Badajoz zo anv daou emgann brudet e Badajoz, en Extremadura, e Spagn.
A-wechoù ivez
Patrica
Patrica  zo ur gumun en Italia, e proviñs Frosinone, e rannvro Lazio.
Johnstown (Wrecsam)
Johnstown zo ur gêriadenn e kontelezh Wrecsam, e biz Kembre. N'eus anv kembraek ebet gant ar gêriadenn-se. Emañ er reter da Rhosllannerchrugog.
Formigas
An Inizi Formigas, pe Ilhéus das Formigas e portugaleg, zo enezennoùigoù, kenkoulz eo lavarout reier, en enezeg an Azorez, er Meurvor Atlantel. E gevred an enezeg emaint, en hanternoz da Enez Santa Maria.
Un tour-tan zo war an enezennig vrasañ, Formigão.
Alidé Sans
Alidé Sans Mas, ganet d'an 9 a viz Meurzh 1993 e Traoñienn Aran, zo ur ganerez okitanek. Merc'h eo da Lúcia Mas Garcia, kanerez katalanek hag okitanek, ha Jusèp Loís Sans Socasau, politiker ha stourmer evit an okitaneg en Aran. Brudet eo Alidé Sans evel kanerez okitanek abaoe he c'hanaouenn Esperança e 2012, dreist-holl.
549
Diwar-benn ar bloavezh 549 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Alidé Sans
E 2017 he doa kanet e New York da-geñver deiz Sant Jordi, gouel Katalonia.
Kanañ a ra war a bep seurt sonerezhioù evel ar romba katalan, ar reggae, ar soul, met atav en okitaneg aranek. Diwar-benn a bep seurt traoù e sav he c'hanaouennoù.
Canigó
thumb|250px|right|Ar menez Canigó, gwelet eus Vernet e [[Conflent.]] Ar menez Canigó (Canigou, ha Canigó e galleg ofisiel adalek 2012 ) (2,784.66 m.) zo ur menez e Pireneoù Katalonia, etre Conflent, Rousilhon ha Vallespir.
549
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 549
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 549
Canigó
E 2 784 metr emañ ar gern. Abalamour d’an dilive bras zo etrezañ ha plaenenn Rousilhon, e kave d’an dud gwechall e oa ur pezh menez, uheloc’h eget ar re all e Katalonia an Norzh. Gouzout a reer bremañ avat n’eo ket gwir hag ez eo uheloc’h ar menezioù Carlit pe Puigmal.
E-harz ar menez ez eus daou vanati, Sant Martí del Canigó ha Sant Miquel de Cuixà.
Flammenn Canigó
Bep bloaz d’an 23 a viz Mezheven, nozkent Gouel Yann (nit de Sant Joan), e vez graet un tantad e krec’h ar menez, e-pad un abadenn anvet Flama del Canigó (Flammenn Canigó). Chom a ra tud da nozvezhiañ en-dro d’an tantad ha gant lod e vez kemeret etivi da vont da enaouiñ tantadoù all e lec’hioù war an uhel dre Gatalonia a-bezh Istimañ a reer e vez enaouet 30 000 tantad e Katalonia d’an nozvezh-se.
Pebidiog
Kantrev Pebidiog (Dewisland pe Dewsland e saozneg) a oa unan eus seizh kantrev rouantelezh Dyfed, e mervent Kembre, er Grennamzer.
Aet eo d'ober un darn eus ar gontelezh anavezet evel Sir Benfro hiziv. Gwalarnañ kantrev Dyfed e oa.
Cuculiformes
Cuculiformes a zo un urzhiad e rummatadur an evned, ennañ ar c'houkouged pe an tourakoed.
Kerentiadoù
N'emañ ket an holl skiantourien a-du evit a sell eus ar c'herentiadoù da lakaat en urzhiad Cuculiformes. 5 kerentiad a c'hell bezañ rummataet ennañ :
Cwm-pen-graig
Cwm-pen-graig, pe Cwmpengraig, zo ur gêriadenn vihan eus Kembre, e gwalarn Sir Gaerfyrddin. Emañ en ur c'hroashent er gevred da Gastell Newydd Emlyn.
Evel e Dre-fach Felindre ha kêriadennoù all tro-dro e oa pouezus labour ar gloan gwechall e Cwm-pen-graig.
Yoga
Ar yoga (eus ar sañskriteg : योग ) pe Sāṃkhya yoga diazezet war Yoga Sūtra Patañjali a zo unan eus c'hwec'h skol ar brederouriezh indian āstika. Bez' ez eo ivez, ha dreist-holl er C'hornôg, un diskiblezh a glask, dre ar meveriañ, emgastiz ar spered hag embregoù ar c'horf, seveniñ unaniezh an den a-fet korf, bred (psike) ha spered.
Pleustret e veze ar yoga ken abred hag an IIIe milved kent JK. War-dro an kantved kent JK e voe reizhiataet prederouriezh ar yoga gant Patañjali pa genlakaas an holl zamkaniezhioù war ar pleustr diabarzh en e Yoga Sūtra.
Aloubadegoù
Abaoe tri mil bloaz a-raok JK da vihanañ e vez danzeet ar yoga dre chadenn didorr an treuzkas a vestr da ziskibl, kresket bewezh gant anaoudegezh pleustrek ar c'helenner. Evel se e voe savet teknik ha prederouriezh ar yoga a-hed ar c'hantvedoù.
War-dro ar e voe aloubet ar Panjab gant an Arianed a zegasas o relijion ganto lezennet er Veda, gwrizienn an Hindouegezh a zo stag ar yoga outi. Degas a rejont o yezh, ar sañskriteg, met intret e voent gant hengounioù lec'hel henvroiz Norzh India, gant ar pleustroù yogek a veze gant an Dravidianed pergen. Da-geñver lidoù ar mare-hont, " Distagañ ar formulenn a denn muioc'h d'un hud-mouezh eget d'ur seurt gwirionez klok ". Adkavet e vez ar garm-hud aketus-se er Mantra-Yoga, hag adkavet e vez an aketusted ouzh ar jestr er mudrā-où, stummoù lezennet hag arouezel an daouarn.
War-dro ar ez a an Upaniṣad-où d'ober trede ha diwezhañ strollad skridoù an diskuilhadur vedek. Mont a reas neuze al lañs dreistnaturouriezhel en tu-hont da gelc'h strizh al liderezh, ha sevel betek ar wirionez veur : peurheñvelded an ene hiniennel (ātman) hag an ene hollvedel (brahman), tem adkemeret e prederouriezh ar yoga.
War-dro ar e voe skridaozet ar Yoga-Sūtra (Y.S.) hag ar Bhagavad-Gītā. Deuet int da vezañ testennoù dave ar yoga.
En e voe degaset un diskar sevenadurel gant an trevadennerezh saoz.
Adsav
E penn kentañ an e teuas ar yoga war wel adarre. E 1924 e voe savet ur skol yoga gant Sri Krishnamacharia hag he deus stummet an Haṭha-Yoga evel m'eo anavezet er C'hornôg.
Danzeet eo bet ar yoga goustadik, intret gant ar pezh a oa en-dro dezhañ hag ouzh e intrañ d'e dro. Ur sevenidigezh pleustrek (sādhanā) eo ar yoga da gentañ penn hag a c'heller kaout dre un askez a ouestl holl nerzhioù ar c'horf hag ar spered ; kar eo d'ar Sāṃkhya dre an holl zegasadennoù damkaniezhel en deus kemeret ennañ.
Eizh "aṅga" ar yoga
Patañjali a zeskriv eizh "aṅga" : "ezel" eo ster kentañ "aṅga" met graet e vez un implij teknikel anezhañ. An aṅga-où amañ zo skoazelloù d'ar pezh a zo "aṅgin", pennañ. N'eus ket kaoz eus urzh etrezo ha n'eo ket ret o fleustriñ an eil war-lerc'h egile.
Ar pevar hent hengounel pennañ
Ne c'houlenn ket ar yoga e vije heuliet ar memes hent gant an holl dud. Bez' ez eus meur a hent ha meur a seurt yoga hervez c'hoantoù pep hini hag hervez tuioù liesseurt hon anien. Gant pevar hent hengounel pennañ e c'heller taolenniñ an dastumad doareoù-se. An holl a-gevret pe unan-hag-unan e c'heller o heuliañ :
E-barzh un hevelep Hent (मार्ग, mārga) e c'heller kaout redennoù disheñvel. Ne ziskouez ket al liesseurted-se gwander pe ziemglev, met bez' ez eo kentoc'h ur respont da c'houlennoù liesseurt pep hini divent
En tu-hont d'ar pevar hent-se e ranker ouzhpennañ ar C'hriyā-Yoga a vod holl deknikoù ar Yoga (Haṭha-Yoga, Kuṇḍalinī-Yoga, Tantra-Yoga, Yoga-Nidrā (kousk) ha re all c'hoazh).
Hoatzin
An hoatzin a zo un evn, Opisthocomus hoazin an anv skiantel anezhañ, hag a vev er geunioù pe tost ouzh ar stêrioù e Suamerika.
Doareoù pennañ
A-vent gant ur fazan eo, etre 60 ha 70 cm. Glas eo e zremm ha ruz e zaoulagad. E gorf zo gell-kistin hag e lost glas-gwer ha gwenn en e veg. Ur guchenn bluñv gell-ruz zo war e benn. Ar plog zo noazh pa vez ganet, gant daou skilf e penn e zivaskell hag a steuz pa erru an evn en e oad gour.
Gouennañ hag emzalc'h
Gouennañ a ra an hoatzin e koulz ar glaveier. Sevel a ra e neizh 2-4 metr a-us d'an dour ha dozviñ daou pe dri vi hag a vez goret ur mizvezh. Ar plog a chom en neizh 2-3 sizhun goude bezañ digloset. Maget e vez gant ar par koulz ha gant ar barez.
Par ha parez a zifenn o zachenn : reiñ a reont da c'houzout d'an hoatzined all eo o zachenn dre ober lidoù-parañ, trouzioù boud hag en em zerc'hel en ur mod tagus. Ar re vihan a chom gant o zud ur bloaz pe zaou. E-pad ar prantad-se e sikouront o zud dre ober war-dro ar ploged ha difenn an dachenn.
Boued
En em vagañ a ra diwar zelioù, hag a-wechoù frouezh ha bleunioù. Estreget ar skilfoù e penn divaskell an hoatzin yaouank zo dibar d'an evn-mañ : e grubuilh ledan a ro bod da vakteri hag a servij da derriñ goloenn kelligoù an delioù hag aesaat o c'hoazhañ. An evn nemetañ eo gant ur sistem koazhañ evel-se.
Rummatadur
Ar spesad nemetañ eo er genad Opisthocomus hag er c'herentiad Opisthocomidae. Diouzh an evnoniourien e vez renket an hoatzin en urzhiad Cuculiformes pe Opisthocomiformes. N'eo ket sklaer c'hoazh peseurt evned eo ar re dostañ oute a-fet rummatadur : ar c'houkouged pe an tourakoed.
Annez
Kavet e vez al labous e koadeg an Amazon, ha pladenn Guyana ivez.
Éclimeux
Éclimeux a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Pío Leyva
Pío Leyva (Morón, 5 a viz Mae 1917 - 22 a viz Meurzh 2006) a oa anv-micher ar c'haner kuban Wilfredo Leyva Pascual, lesanvet El Montunero de Cuba, brudet evel saver ar guaracha « El mentiroso » ("Ar gaouiad"). Perzh a gemeras er Buena Vista Social Club ha brudañ a reas ar Son montuno.
E vuhez
Da c'hwec'h vloaz, e 1923, e c'hounezas ur genstrivadeg bongo. E 1932 e krogas da ganañ. Adal 1950 e reas 25 albom goude sinet e gevrat kentañ gant RCA Victor. Kanet en deus gant Benny Moré, Bebo Valdés ha Noro Morales ; kenlabouret en deus gant al lazoù Estrellas de Areito ha Compay Segundo y Sus Muchachos.
E 1995 e voe pedet gant ar soner Juan de Marcos González da gemer perzh en Afro Cuban All Stars, gant sonerien all evel Rubén González, Puntillita hag Ibrahim Ferrer. E 1997 e voe pedet adarre gantañ da gemer perzh e raktres ar gitarour stadunanat Ry Cooder da ober ur bladenn hag ur film anvet Buena Vista Social Club, ma en doe tro da ganañ gant Omara Portuondo, Eliades Ochoa, Barbarito Torres, Manuel "Guajiro" Mirabal ha Papi Oviedo, etre tud all. E 2004 e sonas en Amsterdam gant e laz anvet Hijos del Son ha perzh a gemeras er film Música cubana.
Goude Buena Vista Social Club
Kanañ a reas ivez er bladenn Cuba le canta a Serrat e 2005.
Filmoù
Gwelet eo bet e daou film gant Wim Wenders :
Cwrt-henri
Cwrt-henri, pe Cwrt Henri, zo ur gêriadenn eus Kembre, e-kreiz Sir Gaerfyrddin. Emañ war lez an Tywi, er c'hornôg da Llandeilo. E kumuniezh Llanegwad emañ.
Ur skol gentañ derez eo er gêriadenn.
Troll (Douar ar C'hreiz)
An Trolled zo ur ouenn euzhviled eus bed Douar ar C'hreiz e skridoù J. R. R. Tolkien, ha gwelet e vezont e filmoù hag e c'hoarioù aozet diwar e romantoù. Deskrivet int evel euzhviled ramzel damheñvel ouzh tud, dezho kalz nerzh ha nebeut a spered. En Hobbit, e rankont distreiñ dindan an douar a-raok ar sav-heol, evel ar c'horr Alviss e mitologiezh Lec'hlenn, pe e troont e maen, e-skoaz en Aotrou ar Gwalennoù ez eo  gouest an "Olog-haied" da c'houzañv gouloù an deiz.
Marford
Marford zo ur gêriadenn e kontelezh Wrecsam, e biz Kembre. N'eus anv kembraek ebet gant ar gêriadenn-se. Emañ etre Gresffordd hag Yr Orsedd, e-kichen ar stêr Alun.
Troll (Douar ar C'hreiz)
Lakaet eo bet war wel an implijoù disheñvel-kenañ a ra Tolkien eus an trolled, eus ar gomedienn e barzhoneg Sam Gamgee, ha d'ar pouez-mouezh Cockney hag eus an doareoù ouzh taol a aparchant ouzh renkad al labourerien zo roet gant Tolkien d'an trolled e An Hobbit, d'an aergelc'h ifernus a gaver er Moria pa da an harozed ouzh an deñvalijenn hag ouzh an euzhviled. Tolkien, ur c'hatolik roman anezhañ, ne felle ket dezhañ reiñ ar gomz d'an trolled, evel m'en doa graet e-barzh An Hobbit, rak evitañ e talveze o dije bet eneoù. Abalamour da se e reas eus an trolled e The Silmarillion hag Aotrou ar Gwalennou boudoù duoc'h ha chatalekoc'h. Sañset e oant bet desavet gant an aotronez teñval Melkor ha Saoron da sikour anezhe da gas o raktresoù da benn.
Marford
Anavezet eo Marford evit an tiez nevez-c'hotek a reer anezho "cottage orné" e saozneg hag a voe savet eno e deroù an.
E-kichen ar gêriadenn ez eus ur vengleuz kozh, a oa bet digoret e 1927 evit tennañ dafar d'ober un tunnel dindan ar Mersey. Serret e voe e 1971. Bremañ eo annezet gant plant a bep seurt ha gant balafenned. Un takad naturel eo, dindan gwarez Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru ("North Wales Wildlife Trust").
Troll (Douar ar C'hreiz)
Evel perzhioù pe personajoù all eus skridoù Tolkien ez int awenet kalz gant mitologiezh Lec'hlenn.
An Hobbit
E-barzh An Hobbit, Bilbo Sac'heg hag ar Gorred en em gav gant tri zroll, Tom, Bert, ha William, e-pad o beaj etrezek Erebor. Tapet eo ar Gorred gant an trolled hag en em bourchas a reont da zebriñ anezhe. An hudour Gandalf avat a zeu a-benn da abuziñ anezhe betek ar sav-heol, ha troet int e maen gant gouloù an heol.
Aotrou ar Gwalennoù
E-keit ha ma treuz kompagnunezh ar Walenn an "Trollshaws" da vont etrezek Rivendell, ha Frodo bet kontellet gant an Nazgûl gant ur gontell eus Morgul, en em gavont gant an tri zroll o doa kejet gant Bilbo hag ar Gorred kalz bloavezhioù abretoc'h hag a oa bet troet e maen da c'houloù-deiz. Sam Gamgee a zanevell neuze ur varzhoneg fentus, "An troll maen", diwar-benn an dañjerioù zo, sañset, da reiñ taolioù botez d'an trolled, dezho peñsoù "kaletoc'h evit maen",. Emañ ar varzhoneg-se e The Adventures of Tom Bombadil ivez. Hervez komzoù Paul H. Kocher ez eus aze ur farsadenn euzhus.
Hervez Tolkien, Saoron en doa desavet trolled eus ar menezioù hag eus ar c'hevioù ha diorroet en doa ur ouenn trolled nevez speredekoc'h anvet Olog-hai er yezh du hag a oa gouest da c'houzañv sklêrijenn an heol gant ma vefent broudet gant youl Saoron. Komz a raent nebeut ha yezh du Barad-dûr e oa ar yezh nemeti a anavent. O anv a laka unan da soñjal e anv an Orked a ouenn nevez, brasoc'h ha kreñvoc'h evit ar re all, a weler en Aotrou ar Gwalennoù hag a vez graet Uruk-Hai anezhe.
Stourm a ra ar Gompagnunezh gant trolled eus ar c'hevioù er Moria. Unan anezhe zo deskrivet gant skant du arwer outañ, gwad du, ha ken kalet ur c'hroc'hen ma oa dantet kleze Boromir pa skoas ouzh e vrec'h. Koulkskoude e teuas Frodo a-benn da dreuziñ troad "diveud" ar memes troll gant e gontell Sting.
Trolled eus ar menezioù an hini a boulze an dourterez vras anvet Grond da frigasañ dorioù Minas Tirith. En Emgann Morannon e stourm lod ivez, armet gant batarazoù ha skoedoù ront. E film S. Jackson eo taget Aragorn gant un troll hobregonet e-pad an emgann-se.
Menegiñ a reer trolled eus an erc'hegi en istor Helm Hammerhand. Pa'z ae Helm er-maez e-pad ar goañvezh hir, gwisket e gwenn, da stignañ un taol-spi d'e enebourien, e lavaer ez eo heñvel ouzh un troll eus an erc'hegi.
The Silmarillion
Morgoth, ar Vala diaoulek, a grouas an trolled en Oadvezh kentañ Douar-ar-C'hreiz. Kreñv ha drouk e oant met berr a spered ; evel e-barzh An Hobbit, e troent e maen pa'n em gavent dindan sklêrijenn an deiz. E-pad brezelioù Beleriand, Gothmog (aotrou ar Balroged) en doa ur gward trolled. E-doug an Nírnaeth Arnoediad, Emgann an daeroù diniver, ma oa trec'h Morgoth war armeoù unanet an Elfed, an Dud, hag ar Gorred, e stourm ar brezelour bras Húrin, un den, a-enep trolled Gothmog da wareziñ tec'hadenn ar roue elf Turgon. An urzh roet gant Morgoth da c'hGothmog da gemer Húrin ez-vev a roas tu da Húrin da lazhañ holl an trolled. Mervel a eure kalz trolled e Brezel ar gounnar, met chom a reas un nebeud bev ha heuliañ a rejont Saoron, mevel brasañ Morgoth a oa chomet bev.
Ikarios
<HR noShade> Ikarios (Ἰκάριος e gregach) a oa tad da bPenelope, ha tad-kaer Odysseüs eta.
Mab e oa da Oibalos (pe Perieres) ha Gorgofone (pe Bateia). Breur e oa d'ar roue Tyndareos ha da Hipokoon a voe lazhet gant Herakles.
Kambrelan
Gerdarzh
Dont a ra ar ger eus an anv latin camerarius, savet diwar camera, ar gambr.
Kambrelan
Dindan e urzhioù e oa ar plac'hed-a-gambr. Hervez ar broioù pe al lezioù e c'halle ober war-dro ar predoù ivez.
Myiagra
Myiagra a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1827 gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840) hag an naturour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Triwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
Jean Le Brun (eskob)
Jean Le Brun a voe eskob Treger eus 1371 da 1378.
Lestr-spluj Perle (1935)
Ar Perle a oa ul lestr-spluj brezel klasad Saphir savet gant ar morlu c'hall e-kreiz ar bloavezhioù 1930. Kroget e oa bet da sevel anezhañ e 1931. Lañset e oa bet e miz Gouhere 1935 ha lakaet er servij e miz Meurzh 1937. E miz Du 1942, goude an oberiadur brezel Torch, ar Perle a oa kemeret er flodad kevredet. Pa oa o tistreiñ d'ar Stadoù-Unanet Amerika, ar Perle a voe kaset d'ar strad d'an 8 a viz Gouhere 1944 gant nijerezioù kevredet o devoa kredet e oa ul lestr-spluj alaman. 17 martolod a-ziwar 42 a oa en e vourzh a voe lazhet.
Jean Le Brun (eskob)
Genidik e oa eus Sant-Eganton, e-kichen Pañvrid-ar-Beskont. Kiniad en iliz-veur Dol e oa pa voe anvet da eskob Treger war lerc'h Yves Begaignon.
Embannet en doa reolennoù-diazez e eskopti er bloavezhioù 1371, 1372, ha 1374.
Er bloaz 1373, Ar Roc'h-Derrien a voe adkemeret gant Beltram Gwesklin digant ar Saozon, hag a voe skarzhet evel-se da vat eus bro Dreger.
Thibaud de Malestroit a bignas war e lerc'h war gador an eskob.
La France insoumise
La France insoumise (berraet en FI, raloc'h LFI er mediaoù, dre e logo ofisiel ez eo phi φ) zo ur strollad politikel gall, krouet d'an 10 a viz C'hwevrer 2016.
Ar strollad a zo bet war ar renk evit dilennadegoù prezidant Bro-Chall 2017 gant ar c'hannad Jean-Luc Mélenchon, hag a zo erruet e fin ar c'hentañ tro er pevare plas gant 19,58 % eus ar mouezhioù. Tremenet e oa kalz dirak kannad ar Strollad sokialour, Benoît Hamon (6,36 %). Goude eil tro an dilennadeg, la France insoumise a sav ur strollad deputeed gant 17 ezel er Vodadeg vroadel C'hall. Dilennet eo Jean-Luc Mélenchon da brezidant ar strollad.
InSight
An Interior Exploration using Seismic Investigations, Geodesy and Heat Transport (InSight) zo ur gefridi aozet gant an NASA evit studiañ framm diabarzh don ar blanedenn Meurzh. Ar gefridi zo bet kroget d'ar 5 a viz Mae 2018 pa oa bet lañset en egor ur sontenn robot savet gant skourr egorel an embregerezh stadunanat Lockheed Martin, gant harp kefluskerioù jet an NASA ; pradet eo ar sontenn en Elysium Planitia war Meurzh d'ar 26 a viz Du 2018. InSight he deus beajet 483 milion a gilometroù en holl. Darn eus binvioù-studiañ ar sontenn zo bet savet en Europa.
Thibaud de Malestroit
Thibaud de Malestroit a voe eskob Treger eus 1378 da 1383.
Genidik eus Bro-Gerne e oa. Deuet e oa war-lerc'h Jean Le Brun war gador eskob Treger d'an 19 a viz Meurzh 1378.
Ne ouzer ket muioc'h diwar e benn en eskopti Treger.
Dilec'hiet e oa bet d'an 3 a viz Du 1383 da Gemper, e-lec'h ma yeas da Anaon d'an 2 a viz Mae 1408.
Hugues de Keroulay a oa deuet war e lerc'h en eskopti Treger.
Kantrev Daugleddau
Kantrev Daugleddau, pe Deugleddau, pe Deugleddyf, a oa unan eus seizh kantrev rouantelezh Dyfed, e mervent Kembre, er Grennamzer. Aet eo d'ober un darn eus ar gontelezh anavezet evel Sir Benfro hiziv.
Anvet e oa diwar anv ar stêr Daugleddau, peogwir e oa etre ar stêrioù Cleddau Ddu ha Cleddau Wen, a gember d'ober an Daugleddau.
Kantrevoù amezek
En-dro dezhañ e oa:
Rhos (Dyfed)
Kantrev Rhos (Roose Hundred e saozneg) a oa unan eus seizh kantrev rouantelezh Dyfed, e mervent Kembre, er Grennamzer. Aet eo d'ober un darn eus ar gontelezh anavezet evel Sir Benfro hiziv.
Kombodoù
Daou gombod a oa er c'hantrev.
Marshmallow
Er stad c'hall e vez gwerzhet madigoù peuzheñvel anvet Chamallow, graet gant ar gompagnunezh Haribo.
Unan eus plijadurioù bugale ar broioù saoznek ma kaver ar madigoù marshmallow-se eo krazañ anezho e penn ur forc'hig a-us d'an tan pe ouzh un dommerez tredan, evel ma reont gant tammoù bara.
Leicester
Leicester (distaget: ) a zo ur gêr e kreiz Bro-Saoz el Leicestershire er rannvro Reter Midlands. E 2011 e oa 329 600 a dud o vevañ enni ha 836 484 en tolead kêr.
Edam
thumb|250px|right|Kaasmarkt, « Marc'had ar fourmaj », e kêr Edam Edam zo ur gêr vihan eus an Izelvroioù, e proviñs Noord-Holland, e kumun Edam-Volendam, war ribl an IJsselmeer. Talvezout a ra an anv, e nederlandeg, kement ha "chaoser" („dam”) war ar stêrig E. Brudet eo Edam abalamour d'ar fourmaj a zeu anezhi. Ur porzh pesketa hag ur porzh kenwerzh eo ivez.
Bizibul
Bizibul zo ur ger brezhonek, anv meur a dra.
Scleroptila
Scleroptila a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1852 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Eizh spesad a ya d'ober ar genad :
Apodiformes
Apodiformes a zo un urzhiad e rummatadur an evned.
Tri c'herentiad a ya d'ober an urzhiad hiziv an deiz :
Calypso (sonerezh)
Calypso zo anv un doare sonerezh eus Trinidad ha Tobago, er Mor Karib.
Impalaeriezh Habsbourg
An Impalaeriezh Habsbourg (Habsburgerreich en alamaneg) pe Monarkiezh Habsbourg (Habsburgermonarchie en alamaneg), anvet ivez Monarkiezh an Danav (Donaumonarchie en alamaneg) e oa anv douaroù ha rouantelezhioù an Tiegezh Habsburg, re lignez Aostria peurgetket. En istoriografiezh e vez graet alies gant Aostria, Aostrian hag Aostrianed evel berradur pars pro toto evit an Impalaeriezh Habsbourg. Eus 1438 da 1806 (war-bouez etre 1742 ha 1745), penn tiegezh an Habsbourged a oa ivez Impalaer an Impalaeriezh santel roman german. Koulskoude ne seller ket ouzh Stadoù an Impalaeriezh santel, renet gant o dinastiezh dezhe o-unan (ha strizh-kenañ aotrouniezh an impalaer warne), evel lodennoù eus ar pezh a anver an Impalaeriezh Habsbourg.
Kregiñ a reas istor an Impalaeriezh Habsbourg pa voe dilennet Rudolf I evel Roue Germania e 1273 ha pa zeuas Dugelezh Aostria e daouarn e diegezh e 1282. E 1482, Masimilian I a resevas an Izelvroioù dre eured. Edo an div vro en Impalaeriezh santel ha tremen a rejont d'e vab-bihan ha d'e hêr, Charlez V. Hemañ a resevas ivez dre hêrezh Rouantelezh Spagn hag he zrevadennoù ha ren a reas war an Impalaeriezh Habsbourg pa oa en he ment brasañ. Goude dilez Charlez V e 1556 e oa rannet douaroù an Habsbourged etre e vreur Ferdinand I, a rene en e anv en Aostria abaoe 1521, hag a oa roue dilennet Rouantelezh Hungaria ha roue Bohemia abaoe 1526, hag e vab Fulup II Spagn. Mont a reas lignez Spagn (a zalc'he Rouantelezh Spagn, Portugal, an Izelvroioù, Bourgogn, ha broioù en Italia) da get e 1700. En em rannañ a reas lignez Aostria (a zalc'he ivez tron an Impalaeriezh santel, Hungaria, Bohemia, hag o c'hurunennoù) etre skourroù disheñvel eus 1564 da 1665.
Un unaniezh kurunennoù e oa an Impalaeriezh Habsbourg eta, hep bonreizh pe ensavadur boutin estroc'h evit lez an Habsbourged hec'h-unan, ha dalc'hoù e-barzh hag e diavaez an Impalaeriezh santel na oant unanet nemet dre o rieg. E deroù an e startaas al liammoù etre ar broioù-se pa oa unanet douaroù an Habsbourged  en un doare furmek e 1804 e-barzh Impalaeriezh Aostria. Homañ a zeuas da vezañ Impalaeriezh Aostria-Hungaria eus 1867 da 1918. Kouezhañ a reas an Impalaeriezh en he foull neuze goude bezañ koll er Brezel-bed kentañ.
En istoriografiezh e reer alies Aostria eus an Impalaeriezh Habsbourg (hini lignez Aostria) dre vetonimiezh. War-dro 1700 e raed dija gant monarchia austriaca e latin (yezh an darempredoù etrebroadel d'ar c'houlz-se c'hoazh). En Impalaeriezh santel hepken e oa douaroù an Habsbourged a oa enne an dalc'h orin deuet dre hêrezh, an Erblande, a-raok 1526, douaroù kurunenn Bohemia, an Izelvroioù spagnol etre 1714 ha 1794, ha dalc'hoù en Italia. E diavaez an Impaleriezh santel edo : douaroù kurunenn Hungaria hag an aloubadegoù graet diwar-goust an Impalaeriezh otoman. Edo kêr-benn an dinastiezh e Vienna, nemet etre 1583 ha 1611, pa oa e Praha.
<!--
Origins and expansion
The first Habsburg who can be reliably traced was Radbot of Klettgau, who was born in the late 10th century; the family name originated with Habsburg Castle, in present-day Switzerland, which was built by Radbot. After 1279, the Habsburgs came to rule in the Duchy of Austria, which was part of the elective Kingdom of Germany within the Holy Roman Empire. King Rudolf I of Germany of the Habsburg family assigned the Duchy of Austria to his sons at the Diet of Augsburg (1282), thus establishing the "Austrian hereditary lands". From that moment, the Habsburg dynasty was also known as the House of Austria. Between 1438 and 1806, with few exceptions, the Habsburg Archduke of Austria was elected as Holy Roman Emperor.
The Habsburgs grew to European prominence as a result of the dynastic policy pursued by Maximilian I, Holy Roman Emperor. Maximilian married Mary of Burgundy, thus bringing the Burgundian Netherlands into the Habsburg possessions. Their son, Philip the Handsome, married Joanna the Mad of Spain (daughter of Ferdinand II of Aragon and Isabella of Castile). Charles V, Holy Roman Emperor, the son of Philip and Joanna, inherited the Habsburg Netherlands in 1506, Habsburg Spain and its territories in 1516, and Habsburg Austria in 1519.
At this point, the Habsburg possessions were so vast that Charles V was constantly travelling throughout his dominions and therefore needed deputies and regents, such as Isabella of Portugal in Spain and Margaret of Austria in the Low Countries, to govern his various realms. At the Diet of Worms in 1521, Emperor Charles V came to terms with his younger brother Ferdinand. According to the Habsburg compact of Worms (1521), confirmed a year later in Brussels, Ferdinand was made Archduke, as a regent of Charles V in the Austrian hereditary lands.
Following the death of Louis II of Hungary in the Battle of Mohács against the Ottoman Turks, Archduke Ferdinand (who was his brother-in-law by virtue of an adoption treaty signed by Maximilian and Vladislaus II, Louis's father at the First Congress of Vienna) was also elected the next King of Bohemia and Hungary in 1526. Bohemia and Hungary became hereditary Habsburg domains only in the 17th century: Following victory in the Battle of White Mountain (1620) over the Bohemian rebels, Ferdinand II promulgated a Renewed Constitution (1627) that established hereditary succession over Bohemia. Following the Battle of Mohács (1687), in which Leopold I reconquered almost all of Hungary from the Ottoman Turks, the emperor held a diet in Pressburg to establish hereditary succession in the Hungarian kingdom.
Charles V divided the House in 1556 by ceding Austria along with the Imperial crown to Ferdinand (as decided at the Imperial election, 1531), and the Spanish empire to his son Philip. The Spanish branch (which also held the Netherlands, the Kingdom of Portugal between 1580 and 1640, and the Mezzogiorno of Italy) became extinct in 1700. The Austrian branch (which also ruled the Holy Roman Empire, Hungary and Bohemia) was itself divided between different branches of the family from 1564 until 1665, but thereafter it remained a single personal union.
Names
Names of some smaller territories: The Erblande also included many small territories that were principalities, duchies or counties in other parts of the Holy Roman Empire.
In literature
The most famous memoir on the decline of the Habsburg Empire is Stefan Zweig's The World of Yesterday. -->
Uraeginthus ianthinogaster
Uraeginthus ianthinogaster a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Estrildidae.
Annez
Kavout a reer ar spesad en Afrika, eus Etiopia ha Somalia da greiz Tanzania.
Frankie Sinatra
Frankie Sinatra zo ur ganaouenn saoznek gant al laz aostralian The Avalanches e 2016, war un ton calypso.
Leicester (disheñvelout)
Leicester a zo ur gêr e Bro-Saoz.
Diwar an anv-se emañ ivez, er Stadoù-Unanet:
Karl Alexander
Karl Alexander zo un anv alamanek, savet diwar an anvioù-badez Karl hag Alexander.
Nathalia Aragonese
Nathalia Aragonese Molina, ganet d'an 9 a viz Gwengolo 1981 e Santiago, zo un aktourez skinwel ha sinema, kinnigerez skinwel ha renerez c'hoariva chilean. Brudet eo bet dre he rolloù en Volver a Amar (2014), La Doña (2011) hag Esa No Soy Yo (2015).
Pennoù Skoulm
Pennoù Skoulm a zo ur strollad sonerien vreizhat, krouet e 1982. Pemp den a c'hoari er strollad-se.
Un tamm istor
Krouet eo bet ar strollad Pennoù Skoulm e 1982, gant kenwallerezh ar strolladoù Kornog hag Gwerz. Kentañ enrolladenn Pennoù Skoulm a zo bet graet e miz Du 1989, lakaet e oa bet e stumm ur c'hasedig, hag e 1994 eo bet advesket war ur bladenn mui tammoù muioc'h, gant Jacky Molard. Kalz a sonerien o deus kemeret perzh er strollad-se, da skouer evel Soaig Siberil a zo chomet bloavezioù a-raok leuskel e blas da Nicolas Quémener ha Patrick Molard.
Pennoù Skoulm a zo aet un tammig e pep lec'h en Europa hag ivez e SUA, d'ober sonadegoù pe festoù-noz. Sikouret en deus kalz 'barzh bed ar sonerezh breizhat.
Pennoù Skoulm en deus lakaet embann div bladenn evit ar poent. An hini gentañ a zo anvet «Fest-noz» aet eo maez d'an 20 a viz Here 1994 hag an eil anvet «Trikan» aet maez d'an d'an 2 a viz Meurzh 2009.
Mo peus c'hoant «Pennoù Skoulm » en deus ul lec'hien "MySpace Music".
1942 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Hop-Frog
Hop-Frog zo un danevell gant ar skrivagner stadunanat Edgar Poe. Dial an oberour
Castelvetrano
Castelvetrano zo ur gumun eus Proviñs Trapani e Sikilia.
Gordolasca
Ar Gordolasca zo ur stêr 18 km hed, en departamant Alpes-Maritimes e Bro-C'hall. Redek a ra dre ziv gumun,  Belvedere ha Roccabigliera.
Adstêr eo d'ar Vesubia.
Daugleddau
Daugleddau, Deugleddau, zo un anv-lec'h e Kembre.
Gerdarzh
Talvezout a ra an anv Daugleddau kement ha "daou Gleddau”, rak div stêr Cleddau zo.
Alcamo
Alcamo zo ur gumun eus Proviñs Trapani e Sikilia.
Fillièvres
Fillièvres a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Sanchón
Sanchón zo un anv-lec'h spagnolek.
Arvorig (kelaouenn)
Arvorig a oa ur gelaouenn vrezhonek viziek evit ar vugale, embannet eus Genver 1913 betek Kerzu 1926. Ne oa ket deuet er-maez e-pad ar Brezel-bed Kentañ, goude Gwengolo 1914, war-bouez un niverenn a voe embannet e miz Genver 1915. Etre 1919 ha 1922 e oa ur stagadenn da Feiz ha Breiz. Gant Erwan ar Moal e voe savet ha renet. Ur gelaouenn evit ar vugale e oa da gentañ ha "Kannad ar skoliou e Leon, Kerne ha Treger" e oa an istitl anezhi ; goude e oa graet evit ar vugale hag ar re vras ha "kelaouenn vrezonek Treger ha Kerne" e oa an istitl.