cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alexandre Benalla
Alexandre Benalla, ganet Maroine Benalla d'an 8 a viz Gwengolo 1991 en Évreux, zo un den karget a surentez ha bet kargad-Stad. Bet en deus karg da ober war-dro surentez prezidant ar Republik c'hall Emmanuel Macron etre 2017 ha 2018. Brudet eo bet dre an Afer Benalla.
Forza d'Agrò
Forza d'Agrò (Forza d'Agrò e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Erika Ender
Erika María Ender Simoes, ganet d'an 21 a viz Kerzu 1974 e Ciudad de Panamá, zo ur ganerez, ur sonaozerez, un aktourez hag ur broduerez abadennoù skinwel eus Panamá.
Gant Luis Fonsi ha Daddy Yankee eo kenoberourez ar ganaouenn Despacito, bet gwellañ gwerzh en holl vroioù Amerika Latin.
E spagnoleg, portugaleg ha saozneg eo he c'hanaouennoù. Pemp albom he deus graet, tri anezho o vezañ anavezet er bed a-bezh.
Kelenn (kreizenn stummañ)
Kelenn zo ur skol da stummañ skolaerien, kelennerien ha implijerien ar c'helenn e-barzh Diwan.
Krouet eo bet e 1997 evit kas war-raok ar stummadurioù a oa kaset war-eeun gant Diwan betek ar bloavezh-se. E 2013 eo renet gant Eliane Kerjoant. Pal ofisiel ar greizenn zo ""Deskiñ brezhoneg evit micherioù ar c’helenn en holl skolioù divyezhek"
ISLRF
Kemer a ra perzh Kelenn en ur rouedad kreizennoù stummañ liammet gant skolioù kevredigezhel ar yezhoù all (okitaneg, katalaneg, elzaseg, euskareg) holl divyezhek dre soubidigezh. Ul lec'hienn eus an ISLRF (pe Institut Supérieur des Langues de la République Française) eo.
Istor
Digoret e voe ar greizenn e Gwengolo 1997 e-barzh kreizenn skol-veur dizamkan Kemper gant 15 studier enni. Embann a reas ar renerez gentañ, Josette Gwegen,. Galvet e voe tud arbennigourien war an hentenn Freinet, ar gorollouriezh (evit kelenn ar bredloc'hadezh), war ar sinema hag war arbennigiezhoù all. Pa voe treuzlec'hiet Skolaj Diwan Jakez Riou e voe staliet en ur skol publik gozh, 3 Straed Vañde, e Kemper, asamblez gant eil skol Diwan Kemper. Miret e voe ur sal diskouezadegoù evit kaosevel ul liamm gant buhez an arzoù. Pa voe bet ar magourioù brezhonek war greskaat e voe ouzhpennet ur stummadur evit ober war-dro ar bugaligoù, he fal "stummañ tud d'ar brezhoneg ar muioc'h ma c'heller ken e vint gouest d'e implij pa vo dezho da labourat tost d'ar babigoù ".
Stummañ
Kinnig a ra stummadurioù pe e vefe evit kelenn er skolioù, er skolajoù, el lise, pe c'hoazh evit ober ur vicher all liammet gant ar c'helenn (skoazelle(ez), animatour(ez) eil derez...), implijerien(ezed) er magourioù.
Cill Chainnigh
250px|thumb|Cill Chainnigh - Kilkenny Cill Chainnigh (Kilkenny e saozneg) zo ur gêr e kreisteiz Iwerzhon, e kontelezh Cill Chainnigh. Kêr-benn ar gontelezh eo. Emañ war lez ar stêr An Fheoir (Nore), war-hed ur 150 km bennak diouzh Dulenn.
Frazzanò
Frazzanò (Frazzanò e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Cill Chainnigh
Talvezout a ra Cill Chainnigh kement hag « iliz Cainneach », diwar anv ur manac'h eus ar. Div iliz-veur zo e kêr, an eil evit ar gatoliked hag eben evit an anglikaned, hag ur c'hastell bet savet en gant William Marshal. E Cill Chainnigh ivez e vez breset ar bier Smithwick's, unan eus brudetañ bieroù Iwerzhon goude Guinness.
Furci Siculo
Furci Siculo (Fucci e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Koukal Gabon
Koukal Gabon (Centropus anselli) a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hCuculidae.
Annez
Bevañ a ra al labous er geunioù izel eus kreisteiz Kameroun da walarn Angola ha kreiz RDK.
Oberiadur-brezel Forager
An Oberiadur-brezel Forager (saozneg: Operation Forager), anvet ivez Kampagn an enezeier Mariana ha Palau (saozneg: Mariana and Palau Islands campaign) a oa bet un argadenn gant nerzhioù lu Stadoù-Unanet Amerika a-enep nerzhioù lu Impalaeriezh Japan en enezeier Mariana ha Palau er Meurvor Habask. Stourmet e oa bet etre miz Even ha miz Du 1944 e-pad Brezel ar Meurvor Habask. An argadenn stadunanat, renet gant Chester Nimitz, a oa bet un heuliad da Gampagn an enezeier Gilbert ha Marshall. Ar pal a oa riñsañ ar bazennoù Japaniz e-kreiz ar Meurvor Habask, harpañ aloubadeg Filipinez, ha reiñ an tu da gaout bazennoù evit ar c'hirri-nij bombezañ evit tagañ inizi Japan.
Impalaeriezh Japan he devoa kollet 67 000 soudard hag ar Stadoù-Unanet 8125 lazhet pe steuziet.
Furnari
Furnari (Fùrniri e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Koukal du
Ar c'houkal du (Centropus grillii) a zo un evn hag a vev en Afrika.
Río San Antonio (Córdoba)
Ar Río San Antonio zo ur stêr en Proviñs Córdoba (Arc'hantina). En em strinkañ a ra el Lenn San Roque.
Kastell Bleaz
Kastell Bleaz zo ur c'hastell e Bleaz, e-kreiz Bro-C'hall. Unan eus annezioù rouaned Bro-C'hall e oa da vare an Azginivelezh.
Meur a stil disheñvel a gaver er savadur, savet adalek ar Grennamzer betek ar. Ar c'hastell kozh a voe adkempennet gant ar roue Loeiz XII, a dremenas kalz eus e amzer ennañ, ha gant Frañsez Iañ war e lerc'h. Er e voe graet labourioù c'hoazh, gant an tisavour François Mansard, evit an aotrou Gaston d'Orléans, breur Loeiz XIII.
Anna Breizh, pried Loeiz XII a vevas darn eus he buhez er c'hastell ha mervel a reas ennañ d'an 9 a viz Genver 1514.
Lisandro Meza
Lisandro Meza Márquez (Los Palmitos (Sucre)| Sucre (Kolombia), 26 Gwengolo 1939) zo un akordeoñser kolombian brudet evel kaner cumbia. Sonet en deus gant Los Corraleros de Majagual, a-gevret gant Alfredo Gutiérrez, Chico Cervantes, Cesar Castro, ha Calixto Ochoa.
Gouel al Levrioù e Breizh
thumb |Skritell Gouel al levrioù e Breizh 2010. Gouel al Levrioù e Breizh zo ur fest e Karaez a c'hoarvez bep bloaz e-pad daou zevezh, d'ar Sadorn ha d'ar Sul diwezhañ eus miz Here, diwar-benn al levrioù, an embann hag ar skrivañ e Breizh. Miliadoù a dud a zeu d'ar gouel-se bep bloaz.
Krouet eo bet e 1990 gant Skol-Uhel ar Vro ha Kevredigezh Embannerien Breizh.
Prizioù
Meur a briz lennegel a vez roet en deizioù-se.
Maillé (Vande)
Maillé a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Chris Pine
Chris Pine a zo un aktor amerikan bet ganet d'ar 26 Eost 1980 e Los Angeles. Anavezet eo evit bezañ c'hoariet gantañ roll ar c'habiten Kirk e film J.J. Abrams Star Trek.
Ernst August Iañ Hannover
Ernst August Iañ, pe Ernest Augustus (e saozneg) (1771 – 1851) a oa roue Hannover adalek 1837 betek e varv. Pempet mab hag eizhvet bugel George III, roue Bro-Saoz ha Hannover, ha Charlotte von Mecklenburg-Strelitz e oa.
Evel pempet mab n'en doa chañs ebet da ren gwech ebet. Met hervez a Lezenn Salek a dalveze ne c'halle ket ar maouezed ren, ha hini eus e vreudeur koshoc'h n'en doa bet bugale.
Ganet e oa Ernest e Bro-Saoz met kaset e oa bet da Hannover pa oa krennard da zeskiñ micher an armoù. P'edo o servij en arme Hannover e Wallonia a-enep arme dispac'hel Bro-C'hall e voe gloazet e zremm. E 1799 e voe anvet da Dug Cumberland ha Teviotdale. E 1815, 44 bloaz e oa, e timezas da Friederike von Mecklenburg-Strelitz, intañvezet div wech, en enep d'e vamm, ar rouanez Charlotte, met un dimeziñ evurus e voe.
E 1817 n'en doa ar roue saoz foll George III nemet ur verc'h-vihan, Charlotte Augusta Kembre, hag a varvas er gwentloù. Ne oa nemet Ernest hag a oa dimezet hag a zaremprede e wreg c'hoazh: gallout a rae dont da vezañ roue Bro-Saoz eta. Abalamour da se e timezas buan e zaou vreur henañ, ha pevare mab George IV, Edward, Dug Kent, a engehentas ar briñsez Victoria.
Louis d'Orléans (1703-1752)
Loeiz Iañ Orleañs, pe Louis d'Orléans (1703-1752), lesanvet « le Pieux », a oa ur priñs gall. Mab e oa d'ar Rejant gall, tad-kozh da Philippe Égalité ha tad-kuñv d'ar roue gall Louis-Philippe Iañ.
Bugale
Dimezet e oa d'ur briñsez alaman, Auguste von Baden-Baden (1704-1726), bloaz yaouankoc'h evitañ, ha daou vugel o doe.
Mervel a reas ar wreg yaouank o c'henel he merc'h, ha hi 22 vloaz.
Ne addimezas ket ar priñs intañvet.
Koukal gell
Ar c'houkal gell a zo ur spesad evned, Centropus andamanensis an anv skiantel anezhañ.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned a bep seurt, glazarded, krank ha raned bihan.
Annez
Kavout a reer ar spesad en Inizi Andaman dreist-holl.
Millefeuille
Millefeuille zo un ti-embann gallek evit ar vugale, en Alre.
Liselotte
Liselotte zo un anv-badez alamanek, savet diwar Lise (deuet eus Elisabeth) ha Charlotte.
Tud
thumb|[[Liselotte von der Pfalz (1652–1722)]]
Lise
Lise a c'hall bezañ :
On Her Majesty's Secret Service (film)
On Her Majesty's Secret Service zo ur film spiañ embannet e 1969. Ar c'hwec'hvet film eo en heuliad filmoù James Bond gant Eon Productions. Diazezet eo war ar romant gant Ian Fleming embannet e 1963. Goude ma vefe bet choazet gant Sean Connery paouez da vezañ James Bond goude You Only Live Twice, Eon Productions en doa choazet un aktour ha top model dizanv, George Lazenby, evit adkemer ar roll. E-kerzh ar filmadenn, Lazenby en doa embannet e c'hoarife ar roll ur wech c'hoazh nemetken.
Er film-se, James Bond a stourm a-enep Blofeld (Telly Savalas), hag a glask kaout un daspren bedel o c'hourdrouz ma vefe difrouezh ar plantennoù kement hag ar miroù boued. Kement-mañ a vefe graet gant ur strollad daouzek maouez troet o spered ha lesanvet "Angels of death". O klask talañ ouzh ar steuñv drouk, Bond a gej hag a zo sikouret gant ar gontez Teresa di Vicenzo (Diana Rigg) a zeuio da vezañ gwreg nemeti an dudenn.
Referendom war dizalc'hiezh Ouzbekistan
Ur referendom war dizalc'hiezh Ouzbekistan a oa bet dalc'het d'an 29 a viz Kerzu 1991, ouzhpenn an dilennadegoù prezidant. An disoc'hoù a oa bet 98,3% eus ar voterien a-du, diwar un hollad a 94,1% a dud o kemer perzh er referendom.
Galati Mamertino
Galati Mamertino (Galati e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
James Bond girl
Ur Bond girl, pe James Bond girl, a vez graet eus ur vaouez e karantez gant James Bond pe o harpañ anezhañ er romantoù, filmoù, pe c'hoarioù video. Anvioù ar Bond girls a c'hell bezañ c'hoarioù gerioù evel evit Pussy Galore, Plenty O'Toole, Xenia Onatopp, pe Holly Goodhead c'hoazh.
Ur James bond girl a c'heller ober ivez eus un aktourez he devoa c'hoariet ur roll evel-se, evel Ursula Andress, Honor Blackman pe Eva Green.
N'eus reolenn sklaer ebet evit gouzout peseurt maouez a c'hellfe bezañ ur Bond girl ha peseurt roll a vo ganti. Gellout a ra bezañ harperez pe eneberez da James Bond, pouezus evit kefridioù hennezh pe dister. Un nebeud maouezed evel Judi Dench M, pe Camille Montes, maouez ar spiañ bolivian a sikour Bond en Quantum of Solace, hag ar re-se n'int ket dedennet gant karantez ar paotr. Ne vez ket graet Bond girls anezho da vat a-benn neuze. En desped da-se e vez graet eus M hag he roll diazez ur Bond girl pe Bond woman.
Er romantoù
Tost en holl romantoù pe danevelloù James Bond gant Ian Fleming e kaver ur vaouez pe meur a hini hag a c'hallfed ober Bond girl anezho ; darn anezho a adkaver er filmoù ivez. Ar James Bond girls krouet gant Fleming o deus tresoù damheñvel (d'an nebeutañ er stumm lennegel). Dre-vras int merc'hed o deus e-tro 20 vloaz ; e-keñver Bond ez int dek vloaz yaouankoc'h dre vras.
Awen
Awen Fleming evit ar Bond girls a c'hallfe bezañ ur vaouez bet e garantez, Muriel Wright, rak hervez The Times:
"(she) has a claim to be the fons et origo of the species: pliant and undemanding, beautiful but innocent, outdoorsy, physically tough, implicitly vulnerable and uncomplaining, and then tragically dead, before or soon after marriage."
Wright a oa 26 vloaz ha "koant eston" p'he devoa kejet gant Fleming e 1935. Ur sportourez ampart e oa : rederez moto, skierez, c'hoarierez polo. Wright a oa dieub hag un top model pinvidik. Sot he oa gant Fleming, en desped d'ar fed e oa-eñ merc'hetaer daonet. Aet eo da Anaon e-kerzh ur vombezadenn dre aer e 1944. Fleming a oa bet drastet da vat, lavaret a rae diwar-benn Wright e oa "too good to be true".
Er filmoù
Ursula Andress (evel Honey Ryder) en Dr. No (1962) zo dreistbrudet evel ar c'hentañ Bond girl, memes ma oa bet Eunice Gayson evel Sylvia Trench ha Zena Marshall evel Miss Taro er memes film, Goldfinger (1964). Adalek an trede film e kavet ur Bond girl pe meur a hini er filmoù.
Lilo
Lilo zo ur berranv alamanek, deveret eus Liselotte, a zo ur berradur savet diwar Lise (deuet eus Elisabeth) ha Charlotte.
Gaggi
Gaggi (Caggi e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Strepera versicolor
Strepera versicolor a zo ur spesad golvaneged bras eus ar c'herentiad Artamidae.
Anvet e voe C[orvus] versicolor (kentanv) da gentañ-penn (e 1801) gant an evnoniour saoz John Latham (1740-1837).
Boued
Hollzebrer eo laboused ar spesad.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ en Aostralia :
San Francisco Gotera
San Francisco Gotera eo kêr-benn Departamant Morazán en El Salvador.
Loened Fall
E 1996 eo bet krouet Loened Fall, ar strollad-se a zo ur strollad sonerezh da lakaat da zañsal er festoù-noz. thumb|400 px|Strollad Loened Fall en e bezh.
Ar strollad
Pemp den a zo er strollad ha diazezet eo Loened Fall war ur c'houblad kanerien kan-ha-diskan, Ronan Guéblez ha Marthe Vassalo, ha tri soner, Hervé Bertho ouzh ar violoñs, Thomas Lotout (Sabine Le Coadou betek 2011) ouzh ar vombard ha Marc Thouénon ouzh ar gitar.
Dizoloet en deus Marc Thouénon, ar c'hoarier gitar, ar sonerezh iwerzhonat e puboù ha gouelioù Iwerzhon. Heuliour ar rummad sonerien gitar reizhet hervez an "open tuning" ec'h azasa e venveg ouzh tonioù ar vro. Ezel eo Marc Thouénon eus ar strolladoù sonerezh Loened Fall ha Boys In The Gap.
Edward Moore Kennedy
Ezel e oa eus ar strollad demokrat, senedour e Massachusetts er United States Congress adalek 1962 betek e varv. Lesanvet e oa Ted. Unan eus tud brudetañ ar demokrat eo, unan eus ar bolitikourien ar muiañ liberal eus ar vro e oa (lodenn gleiz ar Strollad demokrat) ha breur d'ar prezidant kozh John Fitzgerald Kennedy.
Louis Le Pontois
Louis Le Pontois (8 Gouere 1838 – 7 Ebrel 1919) a oa kabiten er morlu ha henoniour.
Loened Fall
Ar strollad
An talabarder eo Thomas Lotout. Seniñ a ra abaoe an oad a seizh vloaz. Sonet en deus, war bladennoù pe war al leurenn, asambles gant kalz tud evel Carré Manchot, Stourm, Jean-Charles Guichen, Diaouled Ar Menez, Youen Bodros ha gant e strolladoù-eñ ivez. Sonaozour Bagad Pañvrid eo bet.
Edward Moore Kennedy
Ar gwallzarvoud oto e Chappaquiddick Island lec'h ma varvas Mary Jo Kopechne a roas lamm d'e chañsoù da vezañ dilennet un deiz da brezidant Staoù-Unanet Amerika.
Loened Fall
Ar strollad
Sabine Le Coadou eo an hini a sone ouzh ar vombard da gentañ. Desket he deus son e Bagad Pañvrid.
Hervé Bertho a zo unan eus ar re a son ar gwellañ ouzh ar violoñs e Breizh. Gant Archétype en deus graet arvestoù sonerezh er gouelioù brasañ a zo. A-raok e sone e-barzh strollad Busy Fingers ha Le Chat qui va nu-pieds, met anavezet eo bremañ e bed ar sonerezh dreist-holl evel violoñser Loened Fall. Evel Marc Thouénon eo Hervé Bertho ezel eus Boys In The Gap, peogwir e plij kalz dezhañ ar sonerezh iwerzhonat. Son a ra ivez gant Los Glochos.
Louis Le Pontois
E 1882 e voe anvet da gabiten fourgadenn hag e 1884 e voe lakaet e penn ar morreder Châteaurenault, e lestraz ar Reter-Pellañ. Anvet e voe da ofiser al Lejion a Enor. E 1892 e tistroas d’an Oriant ha paouez a reas gant e servij oberiant e 1895. Neuze e pledas da vat gant an henoniezh ha buan e tapas brud gant e studiadennoù sirius. Kenlabourat a reas gant Paul du Châtelier (1833-1911), un henoniour breizhat all, ha ganto o-daou e voe dizoloet ur bez viking en enez Groe, e 1906. Lod eus kavadennoù Louis Le Pontois a voe fiziet er mirdi digoret gant P. du Châtelier en e vaner e Kernuz, e Pont-'n-Abad.
Brian W. Aldiss
Dre ma oa bet levezonet-bras gant skridoù Herbert George Wells (1866-1946) e voe beskadoriad an H. G. Wells Society ; kadoriad ar British Science Fiction Association e voe ivez, ha kengadoriad ar Birmingham Science Fiction Group (BSFG).
Unan eus skrivagnerien al luskad New Wave science fiction e voe Brian W. Aldiss, a-gevret gant James G. Ballard, Samuel R. Delany, Thomas M. Disch, Ursula K. Le Guin, Joanna Russ, James Tiptree Jr. ha Roger Zelazny.
Gantañ e voe skrivet Supertoys Last All Summer Long (1969), a zo diazez ar film A.I. Artificial Intelligence sevenet gant Steven Spielberg (2001).
Torkadoù istorioù skiant-faltazi a voe savet gant B. W. Aldiss ouzhpenn d'e skridoù, evit kinnig an doare lennegezh-se.
Buhez
D'an 18 a viz Eost 1925 e voe ganet Brian Wilson Aldiss e Derenham, e Kontelezh Norfolk, e Bro-Saoz. Ken abred ha 1928, hag eñ oadet tri bloaz, e stagas da skrivañ istorioù a veze strobet gant e vamm ha klenket war ur stalenn.
Pa voe 6 vloaz e voe skoliataet e Farmlingham (Suffolk) kent mont adalek deroù an Eil Brezel-bed e 1939, d'e 14 vloaz, d'ur skol-lojañ eil-derez e West Buckland (Devon). Eno e reas anaoudegezh gant ar gelaouenn skiant-faltazi stadunanat Astounding Science Fiction, ar pezh e gasas da lenn holl oberennoù H. G. Wells, Robert A. Heinlein ha Philip K. Dick.
E 1943, oadet 18 vloaz, ec'h emezelas er British Army hag e voe kaset da India, Myanmar ha Sumatra gant an unvez Royal Corps of Signals a oa e-karg eus ar pellgehenterezhioù war an tachennoù-emgann. Diwar e bredad el lu e skrivas e romant Hothouse (1962) ha div levrenn eus ar stirad Horatio Stubb : A Soldier Erect (1971) hag A Rude Awakening (1978).
Goude bezañ bet disoudardet e 1947 ec'h eas da levrdiour en Oxford. E-tro ar mare-se e krogas da skrivañ da vat, istorioù fantasy ha skiant-faltazi dreist-holl, hag e-pad tremen 60 vloaz e chomas unan eus skrivagnerien bennañ ar skiant-faltazi er bed a-bezh.
Adalek 1954 e voe embannet istorioù berr skrivet gantañ, ar re gentañ o vezañ A Book in Time e The Bookseller (kelaouenn al levrdiourien) e miz C'hwevrer 1954 ha Criminal Record er gelaouenn Science Fantasy e miz Gouhere 1954 ivez. E 1954 bepred e voe aozet gant ar gazetenn-Sul The Observer e Londrez ur genstrivadeg skrivañ un istor berr a c'hoarvezfe er bloaz 2500 ; en trede lec'h e voe renket Not For An Age Brian Aldiss gant al lennerien, hag embannet e voe en Observer d'an 9 a viz Genver 1955. En hevelep miz e voe embannet Outside er gelaouenn New Worlds, a oa renet gant Michael Moorcock (1939 —) hag e penn al luskad New Wave science fiction.
Meur a istor a skrivas evit The Bookseller, ha diwar e amzer levrdiour e savas e levr kentañ, un deizlevr anvet The Brightfount Diaries (1955) a-zivout buhez un implijad en ul levrdi. Istorioù all sinet gantañ a voe embannet er bloaz-se. E 1956 e voe embannet There is a Tide ha Psyclops e New Worlds.
Daoust ma oa bet klouar an degemer da The Brightfount Diaries e c'houlennas an embanner Faber & Faber ouzh Brian Aldiss hag-eñ en devoa skridoù all a vefe mat evit an embann ; laouen-bras e voe Faber pa glevas e oa mennet ar skrivagner da chom war dachenn ar skiant-faltazi, peogwir o devoa arvalien bouezus hag a vourre al lennegezh-se, hag embannet e voe kentañ levr skiant-faltazi Brian W. Aldiss, un dastumad istorioù berr anvet Space, Time and Nathaniel (1957). Kevatal goude-se e voe e gorvoderioù evel skrivagner hag e c'hopr evel levrdiour, neuze e tivizas mont da skrivagner a-vicher.
Er bloaz 1958 e voe dalc'het 17 kendivizadeg ar World Science Fiction Convention (WSFC, Worldcon) e (California) ; war ar renk kentañ edo Brian W. Aldiss evit bout anvet da wellañ aozer nevez 1958 gant e istor Non stop, hogen kazeg a reas – div wech e voe pedet er Worldcon avat : e 1965 e Londrez hag e 1979 e Brighton.
Adalek 1958 betek 1969 e voe skridaozer rann lennegel ar gazetenn Oxford Mail. E 1960 e voe dilennet da gadoriad ar British Science Fiction Association. E 1964, gant e vignon ar skrivagner stadunanat Harry Harrison, ec'h embannas ar gelaouenn Science Fiction Horizons, ar gelaouenn gentañ o plediñ gant ar skridvarnouriezh war dachenn ar skiant-faltazi ; div niverenn hepken a zeuas er gouloù.
E 1967, ar skrivagner S-F Algis Budrys (1931-2008) a lakaas Roger Zelazny, J. G. Ballard, Brian Aldiss ha Samuel R. Delany da "ur c'hrendouar a-fet skrivagnerien nevez" pa oant "a-stok ouzh an traoù a zo ken direnk er renkad etre a-vremañ", ar pezh a laka da zisheñvel-bras diouzh an holl remziadoù a zo bet en o raok.
A-du gant al luskad nevez e savas Brian Aldiss, dre embann lod eus e istorioù arnodel e New Worlds ha dre glask ur yalc'had evit ar gelaouenn digant an Arts Council of Great Britain e 1967.
Berzh bras a reas Penguin Science Fiction, un dastumad istorioù bodet gant ar skrivagner hag embannet e 1961 ; meur a wech e voe adembannet, ha heuliet e voe gant More Penguin Science Fiction (1963) and Yet More Penguin Science Fiction (1964). Bodet e voe an tri zorkad e 1973 dindan an titl The Penguin Science Fiction Omnibus, a voe adembannet meur a wech ivez. Meur a dorkad bras savet gant Brian Aldiss a voe embannet er bloavezhioù 1970 : Space Opera (1974), Space Odysseys (1975), Galactic Empires (1976), Evil Earths (1976) ha Perilous Planets (1978). E 1975 e lakaas embann ul levr mentet-bras, Science Fiction Art (1975), m'en devoa bodet skeudennoù tennet eus kelaouennoù S-F.
Goude klevet a-zivout disoc'hoù ergerzhadenn ar sonterez soviedel Венера-4 / Venera-4 tro-dro d'ar blanedenn Gwener (1967-68), a ziskouezas ez eo yen ha krin ar blanedenn en enep d'ar goadeg trovanel c'hleb a veze deskrivet en istorioù S-F, ec'h embannas B. Aldiss ha H. Harrison e 1968 un torkad anvet Farewell, Fantastic Venus! a vode 5 istor berr, 6 tamm eus istorioù hiroc'h ha 17 arnodskrid, an holl a-zivout Gwener ha sinet gant tremen ugent skrivagner ha skrivagnerez.
Brian W. Aldiss a ijinas evit ar gazetenn The Daily Telegraph un doare istorioù berr-berr a anver mini-saga, dik 50 ger enno dindan un talbenn 15 lizherenn ennañ ; aozet e voe ur genstrivadeg mini-saga gant ar gazetenn, gant B. Aldiss da varner, a zo bet dalc'het e-pad meur a vloaz Meur a dorkad mini-saga a-douez ar re wellañ zo bet embannet gantañ.
E deroù ar bloavezhioù 1960 e veajas ar skrivagner da Yougoslavia, ma kejas ouzh e lennerien e Ljubljana (a zo kêr-benn Slovenia hiziv) ; goude-se ez embannas ul levr-beaj anvet Cities and Stones (1966), a zo e oberenn nemeti war an dachenn-se. Daou vloaz diwezhatoc'h ec'h embannas The Day of the Doomed King (1968) diwar-benn rouaned Serbia er Grennamzer, hag e 1976 e voe ur romant fantasy damistorel, The Malacia Tapestry, a c'hoarvez en ur vro a c'hellfe bezañ un Dalmatia all.
Señorita
Señorita zo ur ger spagnolek hag anv meur a ganaouenn
Brian W. Aldiss
Buhez
En deiz war-lerc'h e 92 deiz-ha-bloaz, d'an 19 a viz Eost 2017, e varvas Brian Wilson Aldiss en Oxford
Livouriezh
Ul livour e oa Brian W. Aldiss ivez. En Oxford e 2010 e voe dalc'het e ziskouezadeg kentañ war e anv hepken, anvet The Other Hemisphere ("An Hantervoul All"), savet tro-dro d'e bennoberenn Metropolis.
Giardini-Naxos
Giardini-Naxos (Giaddini e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Gioiosa Marea
Gioiosa Marea (Giujusa e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Gallodoro
Gallodoro (Caḍḍidoru e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Graniti
Graniti (Graniti e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Santa Ana (El Salvador)
Santa Ana zo kêr-benn departamant Santa Ana en El Salvador.
.
Strepera graculina
Strepera graculina a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Artamidae.
Anvet e voe Corvus Graculinus (kentanv) da gentañ-penn (e 1790) gant ar skiantour saoz George Shaw (1751-1813).
Boued
Hollzebrer eo laboused ar spesad.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ en Aostralia :
Gualtieri Sicaminò
Gualtieri Sicaminò (Guateri Sicaminò e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Kastell Nobles
Kastell Nobles zo ur c'hastell gall, e Bourgogn, e kumun La Chapelle-sous-Brancion, en Saône-et-Loire.
Liez
Liez (distaget []) zo un anv-lec'h hag un anv-den gallek.
Luskad Boogaloo
Al Luskad Boogaloo (saozneg: boogaloo movement) zo un aozadur feuls stadunanat enep-gouarnamantel. A-wechoù e vez graet "bezen" eus al luskad lies-se. Izili al luskad a ra anezho o-unan, pe graet e vez anezho, ar boogaloo boys pe boogaloo bois.
An izili a zikslêr int frankizourien prest da gemer perzh en Eil brezel diabarzh stadunanat lesanvet boogaloo. An droienn boogaloo zo bet implijet da gentañ war al lec'hienn 4chan e-tro 2012. Kroget eo an droienn da vezañ brudet da vat e fin ar bloavezh 2019 nemetken. An izili a ra gant an droiennoù boogaloo, gant kemmoù bihan war ar ger evit chom hep bezañ kastizet, evit ober anv eus emsavadegoù feuls a-enep ar gouarnamant kevredadel pe luskadoù an tu kleiz pellañ, ar re-se o vezañ a-du gant ar gouarnamant o klask dizarmañ ar geodedourien. Dre vras e vez graet eus al luskad unan eus an tu dehoù pellañ: a-du-krenn gant an armoù, enep gouarnamantel. En gwirionez pep strollad eus al luskad zo dieub, war temoù evel ar ouenn e c'hell bezañ disheñvel-mat o selloù. Lodennoù eus al luskad zo dreistbeliourien wenn pe neveznazied o klask plantañ reuz betek ma vefe ur brezel gouennel o tarzhañ. Lod all zo a-enep an naziegezh hag ar ouennelouriezh.
Al luskad Boogaloo a oa ul luskad enlinenn da gentañ met abaoe ez eo tremenet d'ul luskad a vez gwelet en darn eus an darvoudoù foran er Stadoù-Unanet Amerika dreist-holl ar manifestadegoù evit George Floyd pe a-enep ar c'henfinamant. Armet-mat int hag alies e vezont gwelet gant ur roched hawaiian ha gant unwiskoù lu.
Lise (anv-badez)
Anv-tiegezh
Kavout a reer an anv-badez evel anv-tiegezh.
École normale supérieure
An École normale supérieure, lesanvet ENS e galleg, zo ur skol ijinourien lieskalvezour e Pariz.
Notennoù
{
Leni
Leni (Leni e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Itala (Italia)
Itala (Itala e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Koukal Senegal
Koukal Senegal (Centropus senegalensis) a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hCuculidae.
Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika,.
Rio Grande (Bahia)
Ar Rio Grande zo ur stêr e stad Bahia, er rannvro Nordeste e Brazil, adstêr d'ar Rio São Francisco.
Eieniñ a ra er Serra Geral de Goiás, e kumun São Desidério. Redek a ra a-hed 580 km betek Barra (Bahia) ma en em daol er São Francisco. Treuziñ a ra 18 kumun, en o zouez Barreiras ha Luís Eduardo Magalhães.
Rubicone
Ar Rubicone zo ur stêr vihan, 80 km dezhi, eus hanternoz Italia, en Emilia-Romagna, er c'hreisteiz da gêr Ravenna, hag a ya da aberiñ e Mor Adria.
Istor
Adal 59 kent JK e rae an harz etre Italia roman ha Gallia Cisalpina. Difennet e oa d'ur jeneral treuziñ ar stêr gant un arme da vont da Roma. Evel-se e tiwalle ar Republik roman diouzh dañjer he jeneraled o dije klasket kemer ar galloud er gêr-benn.
Corpus Christi (Texas)
Corpus Christi zo ur gêr lec'hiet e gevred stad Texas e Stadoù-Unanet Amerika. Er bloavezh 2010 e oa 305 215 a annezidi o chom enni.
Rubicone
Istor
Brudet e voe ar Rubicone pa voe treuzet gant Caesar d'an 11 a viz Genver 49 kent J.K. evit mont da glask arme Pompeius, a-enep da lezenn ar Sened Roma. Hervez Suetonius e lavaras en ur dreuziñ :  Alea jacta est, da lavarout eo «taolet eo an diñsoù », troet a-wechoù gant « taolet eo ar blanedenn ».
Diwar an abadenn-se eo deuet an droienn « treuziñ ar Rubicone », deuet betek ennomp.
A-raok 1933 e oa anvet Fiumicino, met neuze e voe disklêriet gant istorourien e oa honnezh ar stêr a oa bet treuzet gant Julius Caesar e 49 kent JK.
Droukvesk
En Henamzer e yae ar Rubicone da aberiñ e Mor Adria entre Ariminum ha Caesena (hiriv Rimini ha Cesena). Ar stêr zo bet hevelebekaet outañ n'eus ket emglev warni.
Mesk a zo marteze etre Rubicone ha Pisciatello.
Lec'hanvadurezh
Anv ar Rubicone a gaver ivez en hini an div gumun:
Letojanni
Letojanni (Litujanni e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Oggiona con Santo Stefano
Oggiona con Santo Stefano (Ugiòna cun Sastéven er rannyezh lec'hel) zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia. Niver an annezidi a sav da.
En-dro dezhi emañ Carnago, Cassano Magnago, Cavaria con Premezzo, Jerago con Orago, Solbiate Arno.
Tom Jones (kaner)
Sir Thomas John Woodward, ganet d'ar 7 a viz Even 1940, brudet evel Tom Jones, zo ur c'haner kembreat. Kanañ a ra gant berzh abaoe kreiz ar bloavezhioù 1960 gant kanaouennoù brudet, troiadoù abadennoù en Las Vegas (1967–2011) ; kelenner eo evit The Voice UK abaoe 2012 (nemet e 2016). Jones en deus ur vouezh kreñv a reer "full-throated, robust baritone" anezhi. Kanañ a ra meur a zoare sonerezh evel pop, R&B, show tune, country, dance, soul ha sonerezh gospel. Anvet eo bet da varc'heg en Order of the British Empire.
Kartouchenn (arm-tan)
Ur gartouchenn zo ur seurt munision a dalvez da gargañ an armoù-tan. Mont a ra d'he ober : ur garg poulzañ (poultr divoged pe boultr du peurliesañ), ur vannadell pe meur a hini (drajez, bolod), hag un emors paket e-barzh ur gronn metal, paper pe plastik, zo graet a-ratozh da vont klok e-barzh kambr ur c'hanol arm-tan. Pal ur gartouchenn zo dougen ha maneañ en un doare aes ha prim peadra da dennañ gant un arm-tan. Betek an, ar poultr-du e oa an danvez-tarzh a veze implijet ar muiañ met kemeret eo bet e lec'h hogos dalc'hmat abaoe gant kenaozadurioù a vremañ.
Ar c'hartouchennoù zo un niver a seurtoù hag a ventoù dezhe hag a vez fardet peurliesañ da labourat evit pep a seurt armoù-tan resis. Koulskoude ez eus ivez mentoù standard anavezet en un doare etrebroadel evit kartouchennoù zo (da skouer ar 5.56×45mm NATO) a ro tu da ober gante gant armoù disheñvel. Bezañ zo ivez seurtoù kartouchennoù ispisial a vez savet evit kavout un efed resis, hag a vez implijet e degouezhioù zo hepken. Peuliesañ e vez merkoù pe livioù ispisial war ar c'hartouchennoù da sikour anavezout anezhe ha da viret na vefe implijet ar c'hartouchennoù dre zegouezh pe en un doare fall.
Gallout a reer rummata ar c'hartouchennoù hervez ar seurt emors a implijont. Hiziv an deiz emañ an emors e-kreiz penn ar gronn pe war an erien anezhañ. Gwezhall e oa seurtoù emorsoù all zo aet er-maez hiziv.
Kenderc'hel a ra ar broduerien hag an armeoù da glask sevel kartouchennoù hep gronn da zerc'hel an elfennoù a-gevret. Implijet e vez a-wezhioù meizad ar c'hartouchennoù er c'hanolierezh evel en armoù bihan. E degouezhioù all e vez dispartiet ar vannadell diouzh ar garg poulzañ.
Istor
War-dro 1450 e weler ar c'hentañ "kargouzennoù" e diaraog ar c'hartouchennoù, anezhe muzuliadoù poultr prientet en a-raok e-barzh un tamm gwiad pe parch, hag an "abostoloù" a oa heñvel o roll met fardet e prenn, war-dro 1480. Ar c'hartouchennoù a grogas da vezañ implijet er. Implijet e oant gant soudarded Kristian I, dilenner Saks ha e vab e diwezh ar met armerezh Dresden he deus prouennoù eus o implij ken abred ha 1591. Capo Bianco a skriv e 1597 e veze implijet kartouchennoù paper abaoe pell gant soudarded Rouantelezh Naplez. Er e oant en implij e pep lec'h en Europa. Kartouchenn 1586 a oa anezhi ur garg poultr tarzh hag ur bolod en ur gartouchenn baper. Hervez ur vammenn all e voe implijet ar c'hartouchennoù adal 1590. Ar roue Gustav Adolf Sveden hag e soudarded a rae gant kartouchennoù er bloavezhioù 1600. Ar c'hartouchennoù a oa e stumm kranennoù a oa gweet ar paper anezhe e pep penn. Edo ar bolod en ur penn, ha leuniet e oa ar peurrest gant poultr
Implijet e veze ar seurt kartouchennoù gant armoù brezel karget dre beg ar c'hanol, aliesoc'h evit gant armoù chase moarvat. Roget e veze diazez ar c'hartouchennoù gant an dorn pe an dent gant ar soudarded, ha fennet e oa ar poultr er c'hanol. Goude-se e oa sanket ar paper hag ar bolod hed-ha-hed ar c'hanol. Da vare Brezel diabarzh ar Stadoù-Unanet e oa sañset ar soudarded teurel kuit ar paper, implijet e veze alies avat da stoufañ ar c'hanol. Da elumiñ ar garg e oa ret implijout ur poultr tanavoc'h e c'hreunennoù a dalveze da lakaat gwikefre an arm da vont en-dro.
Santa Ana (Nueva Esparta)
Santa Ana zo ur gêr eus stad Nueva Esparta e Venezuela, en Enez Margarita. 33 435 a dud a oa o chom enni e 2008.
Pablo Trapero
Pablo Trapero, bet ganet d'an 4 a viz Here 1971 e San Justo (Buenos Aires, Arc'hantina) a zo ur filmaozer, skridaozer ha produer arc'hantinat.
Librizzi
Librizzi (Libbrizzi e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Limina
Limina (Lìmmina e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Laredo (Texas)
Laredo zo ur gêr lec'hiet e mervent stad Texas e Stadoù-Unanet Amerika war lez ar stêr Río Grande, war harzoù Mec'hiko.
Diazezet e voe kêr en 1755, gant trevadennerien spagnol.
Konikl Brazil
Konikl Brazil (Sylvilagus brasiliensis) a zo ur bronneg geotdebrer a-orin eus Kreiz ha Suamerika.
Bertsolari Txapelketa Nagusia
Ar Bertsolari Txapelketa Nagusia, Kampionad Bras ar Bertsolari, pe Kampionad Broadel ar Bertsolari (diwar an anv spagnolek  «Campeonato Nacional de Versolaris») zo un darvoud sevenadurel hag ur genstrivadeg etre barzhed euskarek eus Euskal Herria, aozet bep pevar bloaz gant an Euskal Herriko Bertsozale Elkartea, kevredigezh mignoned ar gwerzaouiñ en Euskal Herria.
Plano (Texas)
Plano zo ur gêr lec'hiet e biz stad Texas e Stadoù-Unanet Amerika. Er bloavezh 2010 e oa 259 841 a annezidi o chom enni.
Bertsolari Txapelketa Nagusia
E 2017 e oa bet loreet Maialen Lujanbio.
The History of the Decline and Fall of the Roman Empire
The History of the Decline and Fall of the Roman Empire, "Istor diskar ha diwezh an Impalaeriezh roman", zo ul levr istor skrivet gant an istorour saoz Edward Gibbon (1737–1794) hag a gont istor ar sevenadurezh kornôgel – ennañ an aloubadegoù islamek ha Mongol – adalek an Impalaeriezh roman uhel betek diwezh Impalaeriezh Bizantion.
C'hwec'h levrenn a oa : al levrenn I e 1776, al levrennoù II ha III e 1781 hag al levrennoù diwezhañ e 1788–89.
An danvez
Ar marevezh istorel etre 98 ha 1590 eo danvez an oberenn a gont an Impalaeriezh roman, istor deroù ar gristeniezh gant savidigezh an Iliz Stad roman. Kavet e vez ivez istor Europa]], ha klask a ra an istorour displegañ ar perag eus diskar an Impalaeriezh roman er c'hornôg hag er reter.
Ricimer
Ricimer pe Flavius Ricimer (c. 405 – 18 Eost 472) a oa ur jeneral roman, suev ha vizigot a orin, a oa bet anvet da magister militum. Eñ an hini a oa ar galloud gantañ en Impalaeriezh ar C'hornôg dre hanterouriezh krakimpalaerien adal 456 betek e varv en 472.
Krediñ a reer e oa mab d'ar priñs suev Requila ha d'ur verc'h da Walia, roue ar Vizigoted. Kristen arian e oa, ha oudard a vicher. Brezeliñ a reas da gentañ dindan ar magister militum  Flavius Aetius ha mignon e oa da Majorian. Goude-se, dindan an impalaer Avitus, e voe trec'h war ar Vandaled ma voe savet da magister militum praesentalis.
Goude diskaret Avitus, dre ma n'halle ket, evel barbar a orin, ha dre ma oa arian a relijion, bout anvet da impalaer, e renas dre hanterourien krakimpalaerien a veze lakaet gantañ war ar gador-impalaer, ha tennet ha lazhet pa gare, evel Majorian pe Antemius, pa glaskent en em zieubiñ diouzh o gwarezer. Gant-se en deveze bec'h a-wechoù gant impalaerien ar Reter pa nac'hent kadarnaat e zibaboù.
Adal 455 e c'halle Ricimer goulenn bezañ lakaet da impalaer, met ne reas morse, rak gwell e kave chom a-dreñv ar re a zibabe, pa ouie re vat penaos e veze kont gant an impalaerien ha pa wele pet a oa bet drouklazhet, ha n'en doa ket c'hoant da gaout gwall fin evelto.
Yakuza Kiwami
Yakuza Kiwami zo ur c'hoari video gwezh-avantur sevenet gant Sega, un adsevel eo d'ar c'hoari Yakuza, ar c'hentañ c'hoari en heuliad c'hoarioù video Yakuza, embannet da gentañ war ar c'hoñsolenn PlayStation 2. Yakuza Kiwami a zo bet embannet war PlayStation 3 ha PlayStation 4 e Japan e 2016, ha war PlayStation 4 evit Europa ha Norzhamerika e 2017. Da vezañ embannet eo war Microsoft Windows dre ar bed dre ar savenn Steam d'an 19 a viz C'hwevrer 2019.
Tour-tan ar Forn (ar Groazig)
Tour-tan ar Forn zo un tour-tan savet war ur garreg dirak aod kumun ar Groazig, e gevred Breizh. Diskouez a ra d’al listri an hent da vont en aber al Liger.
D’an 12 a viz Here 1983 e teuas ar gouloù da vezañ emgefreek ha mont a ra en-dro abaoe gant un aveldredanerez.
Koukal kof gwenn
Ar c'houkal kof gwenn a zo ur spesad evned, Centropus leucogaster an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Polophilus leucogaster (kentanv) da gentañ-penn (e 1814) gant al loenoniour saoz William Elford Leach (1791-1836).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, kevnid ha raned bihan hag a bak diwar an douar.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ en Afrika ar C'hornaoueg hag ar C'hreiz :
Caumont-sur-Aure
Caumont-sur-Aure a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall, krouet e 2017.
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2017, o vodañ kumunioù Caumont-l'Éventé, Livry ha La Vacquerie.
Sées
Sées, pe Seez, zo ur gumun eus Normandi, e Bro-C'hall, ha penn-lech kanton Sées en arondisamant Alençon. Sez eskopti Séez e oa ivez, deuet da vout an departamant Orne.
Festung Europa
Festung Europa pe Fortress Europe (Kreñvlec'h Europa) a oa un droienn propaganda implijet gant ar Gevredidi hag an Trede Reich evit ober anv eus douar-bras Europa pa oa e dalc'h Alamagn an nazied, enebet ouzh douaroù ar Rouantelezh-Unanet en tu all da Vor Breizh e-pad an Eil Brezel-bed.
Difennoù Europa 1940-1944
Evit Breizhveuriz, Fortress Europe a oa bet da gentañ un enor milourel roet da skouadrennoù eus ar Royal Air Force ha d'ar Gevredidi e-pad ar brezel. Implijet e oa ivez evit termeniñ douar-bras Europa a oa da vezañ bombezet.
E tu an Alamaned, Festung Europa a veze implijet evel termen propaganda. Un doare e oa da envel steuñv an difennoù savet gant Adolf Hitler hag ar Wehrmacht en Europa dalc'het evit talañ ouzh dilestradeg ar Gevredidi. E-touez an difennoù-se e oa savadur Moger an Atlantel, adaozadur al Luftwaffe hag ar C'hriegsmarine. Dre ma voe implijet muioc'h-mui gant an Alamaned e teuas an droienn da vezañ implijet gant ar gazetennerien hag an istorourien saoznek evit deskrivañ an holl strivoù difennerezh a oa graet gant an Ahel evit difenn douar-bras Europa.
Luise
Luise zo un anv-badez alamanek roet d'ar merc'hed. Klotañ a ra gant Loeiza e brezhoneg.
Tud
thumb|200px|[[Luise Henriette von Oranien-Nassau, priñsez Brandenburg, poltredet gant Willem van Honthorst; 1643; hiziv er Centraal Museum Utrecht)]] thumb|200px|[[Luise von Baden,  gant Elisabeth Vigée-Lebrun, 1795]]
Priñsez Amelia
Meur a briñsez Amelia zo bet.
Traoù all
Anv meur a lestr eus ar morlu saoz.
Malfa
Malfa (Màrfa e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Malvagna
Malvagna (Mavvagna e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Konikl Omilteme
Konikl Omilteme (Sylvilagus insonus) a zo ur bronneg geotdebrer a-orin eus Mec'hiko.
Konikl Dice
Konikl Dice (Sylvilagus dicei) a zo ur bronneg geotdebrer hag a vev e Panamá ha Costa Rica.
Mandanici
Mandanici (Mannanici e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Matāʻutu
thumb|upright 1.4|Mata Utu gwelet gant un dron a-us al lagon e 2018. Matāʻutu (e walliseg ; Mata-Utu e galleg) zo ur gêriadenn e Polinezia Frañs war Enez Wallis.
Pennlec'h tiriad tramor Wallis ha Futuna eo (dekred ar 14 a viz Kerzu 1999 ). Ouzhpenn bezañ lec'h palez roueel Uvea ez eo sez melestradur uhel ar strollegezh hag al lez-varn nemeti, al lez-varn al labour nemeti, al lez-varn kenwerzh nemeti, al lez-varn velestradurel nemeti hag ar prizon.
Emañ ospital Sia e Mata-Utu ivez.
Dileuriet eo an tiriad er Vodadenn Vroadel gant ur c'hannad (dilennet dre vouezhiadeg hollek). Hiziv an deiz ez eo Sylvain Brial (LR).
Lubbock (Texas)
Lubbock zo ur gêr lec'hiet e gwalarn stad Texas e Stadoù-Unanet Amerika. Er bloavezh 2010 e oa 229 573 a annezidi o chom enni.
Sjálfstæðisflokkurinn
Sjálfstæðisflokkurinn (islandeg, a dalvez Strollad ar frankiz) a zo ur strollad politikel islandat eus an tu dehou. E 1929 e voe savet, pa voe kendeuzet ar Strollad mirour hag ar Strollad frankizour. Sevel a ra a-du gant emezeliñ Island e NATO, hag a-enep bezañ en Unvaniezh Europa (kadarnaet da-geñver Kendalc'h ar strollad e miz Meurzh 2009).
Bjarni Benediktsson eo a zo e penn ar strollad, dilennet eo bet e-pad kendalc'h broadel ar strollad e miz Meurzh 2009. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir eo a zo besprezidantez ar strollad. Bet eo ivez ministrez an deskadurezh, ar skiantoù hag ar sevenadur, met he dilez a roas d'ar 17 a viz Ebrel 2010.
E penn ar strollad
An holl dud a zo bet e penn ar strollad a zo bet kentañ ministred Island : Ólafur Thors, Bjarni Benediktsson, Jóhann Hafstein, Geir Hallgrímsson, Þorsteinn Pálsson, Davíð Oddsson ha Geir H. Haarde. Jón Þorláksson, bet kentañ prezidant ar strollad, a voe ivez kentañ ministr en anv ar strolald mirour a-raok ma vefe savet Strollad ar frankiz. Gunnar Thoroddsen, hag eñ bet bezprezidant ar strollad etre 1974 ha 1981, a voe kentañ ministr etre 1980 ha 1983, met d'ar mare-se ne savet ket ar strollad a-du gant ar gouarnamant.
Dilennadeg 2007
Strollad ar frankiz a c'hounezas dilennadeg ar parlamant e 2007 ( + 3 dileuriad). Kemer a reas perzh er gouarnamant kenunaniezh gant an Emglev sokial-demokrat. Peurliesañ e laboure an Emglev gant ar Strollad araokour, hag a oa bet koll en dilennadeg.
Dilennadeg 2009
E dilennadeg 2009 e kollas ar strollad 9 dileuriad en Althing (eus 25 da 16), dont a reas neuze da vezañ eil strollad ar vro, goude an Emglev sokial-demokrat (daou zileuriad ouzhpenn, eus 18 da 20).
Konikl ar paludoù
Konikl ar paludoù (Sylvilagus palustris) a zo ur bronneg geotdebrer hag a vev e gevred ar Stadoù-Unanet.
Merì
Merì (Merì e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Amelia ar Rouantelezh-Unanet
Amelia ar Rouantelezh-Unanet (1783–1810), a oa ur briñsez saoz, merc'h da George III, Roue ar Rouantelezh-Unanet, ha da Charlotte von Mecklenburg-Strelitz, ar yaouankañ eus o femzek bugel.
Da 15 vloaz e tapas an droug-skevent.
E 1803 ec'h orgedas Amelia ouzh Sir Charles FitzRoy, ur skoedour ugent vloaz koshoc'h, mab da Charles FitzRoy, baron Southampton. Pa glevas ar rouanez ne lavaras ger, rag-aon ne deuje ar roue da gaout ur barrad follentez, evel alies. N'halle ket Amelia dimeziñ gantañ n'eus forzh penaos abalamour d'al lezenn anvet Royal Marriages Act.
Mervel a reas da 27 vloaz, dizimez ha divugel.
Santa Ana de los Guácaras
Santa Ana de los Guácaras pe  Santa Ana de los Indios Guácaras) zo ur gêriadenn eus Arc'hantina, e proviñs Corrientes, ur 15 km eus kêr-benn ar broviñs, en departamant San Cosme.
Garland (Texas)
Garland zo ur gêr lec'hiet e biz stad Texas e Stadoù-Unanet Amerika. Er bloavezh 2010 e oa 226 876 a annezidi o chom enni.
Lepus othus
Lepus othus a zo ur spesad bronneged eus ar c'herentiad Leporidae.
Boued
Geotdebrer eo ar spesad.
Annez
Kavout a reer ar spesad e toundra kornôg Alaska ha ledenez Alaska (Stadoù-Unanet Amerika).
Mirto (Italia)
Mirto (Mirtu e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Milazzo
Milazzo (Milazzu e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Eugène Sue
Marie-Joseph Sue, alias Eugène Sue (Pariz, 26 a viz Genver 1804 – Annecy-le-Vieux, Rouantelezh Sardigna, 3 a viz Eost 1857) a oa ur skrivagner gall. Puilh eo e oberennoù : 21 pezh-c'hoari, 43 romant ha 7 skrid politikel. Brudet eo e zaou romant meur, Les Mystères de Paris ha Le Juif errant.
Buhez
D'ar VII pluviôse an XII de la République (26 a viz Genver 1804) e voe ganet Marie-Joseph "Eugène" Sue e Pariz 1 arondisamant, mab da Jean-Joseph Sue, surjian, ha d'e wreg Sophie Derilly. D'e 12 vloaz, e 1816, ez eas d'ar skolaj Bourbon (al lise Concorcet hiziv) ; pevar bloaz goude e varvas e vamm, d'ar 14 a viz C'hwevrer 1820. Ned echuas ket Marie-Joseph e studioù ; gwell e voe dezhañ kuitaat ar skolaj e 1821 ha mont da surjian en ospital Maison du Roi dindan urzhioù e dad.
D'an 2 a viz Mezheven 1823 ez erruas E. Sue e Baiona, ma voe surjian-soudard. En hevelep bloaz e kemeras perzh en Emgann an Trocadero. D'ar 24 a viz Genver 1824 e voe anvet en ospital Cádiz, ma chomas e-pad ur bloavezh rik ; e dibenn miz Genver 1825 e voe distro e Pariz, a guitaas e miz Meurzh goude bezañ bet anvet da surjian en ospital milourel Toulon. Er gêr-se e voe diskouezet e bezh-c'hoari kentañ, À-propos dramatique sur le sacre de Charles X (Mae 1825). E miz Du e tilezas e garg hag e tistroas da Bariz.
E miz Genver 1826 e krogas da skrivañ evit ar gazetenn La Nouveauté, hag e kendalc'has d'ober betek ma paouezas an embann e miz Genver 1827. E miz C'hwevrer 1826 e voe surjian war bourzh ar gorvetenn Rhôn war-du morioù ar Su. D'ar 7 a viz Ebrel 1827 e voe distro, ha d'an deiz-se end-eeunn e lestras war ar Foudroyant war-du an Antilhez betek ar 1añ a viz Mezheven. Miz goude an distro e lestras adarre, e Brest, da vont d'ar Reter-Nesañ war bourzh ar Breslaw. Goude Emgann Navarino (Pylos, 20 a viz Here 1827) e tistroas da Bariz etre Nedeleg ha kala-Genver.
E 1828 e krogas Eugène Sue da zeskiñ al livouriezh e stal-labour al livour P. Gudin. P'edo o veajiñ en Antilhez er bloaz-se e klañvaas diwar an derzhienn velen, hag a-drugarez d'ur vaouez eus ar vro e chomas bev. Bloaz goude, e Pariz, e voe krouet ar gazetenn La Mode e miz Du ; diouzhtu e skrivas E. Sue enni. E 1830 e paouezas gant al livouriezh ; er bloaz-se e voe embannet e zaou romant kentañ, Kernok le Pirate hag El Gitano.
Kenderc'hel da skrivañ ha da embann a reas Eugène Sue, ha meulet e labour gant skrivagnerien veur evel Honoré de Balzac ; e miz Mezheven 1834 e voe krouet ar Jockey Club de Paris, ur gevredad brientined ma voe degemeret ar skrivagner yaouank.
E miz Du 1835 e teuas er gouloù levrenn gentañ e Histoire de la marine française ; eizh levrenn a voe en holl, hag un adembannadur reizhet e 4 levrenn e 1844 ha 1845. Bloaz goude e voe krouet div gazetenn nevez : La Presse ha Le Siècle ; pouezus e voent e resped Eugène Sue peogwir e oant mennet da embann romantoù a-bennadoù. A-c'houde embannadur e romant istorel Latréaumont e 1837 ma tiskoueze sevel a-du gant ar Republikaned e voe broc'het brientined Pariz ouzh an aozer ; e deroù 1838, rivinet an tamm anezhañ, en em dennas E. Sue e Souesmes (Loir-et-Cher) evit skrivañ. E dibenn ar bloaz e tistroas da Bariz.
D'an 19 a viz Mezheven 1842 e voe embannet er gazetenn Journal des Débats pennad kentañ Les Mystères de Paris ; d'ar 15 a viz Here 1843 e voe lennet ar 140 ha diwezhañ pennad ; tamm-ha-tamm e voe moullet ar romant e 10 levrenn. E 1844 e voe c'hoariet Les Mystères de Paris war leurenn ar c'hoariva Théâtre de la Porte Saint-Martin e Pariz, e-pad seizh eurvezh. Diouzhtu e voulc'has Eugène Sue ur romant hir all, Le juif errant, a voe embannet a-bennadoù (170 anezho) e Le Constitutionnel e 1844–45 ha moullet e 10 levrenn ivez.