cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lot
Lec'hanvadurezh
An anv-se a gaver en hini meur a gumun:
Brogarour
Brogarour zo
Andromac'he
thumb|right|200px|[[Jacques-Louis David, Glac'har Andromac'he dirak korf he fried Hektor, 1783, Mirdi al Louvre]] thumb|right|275px|Andromac'he prizoniadez Andromac'he (Ἀνδρομάχη Andromákhê e gregach), merc'h da Eetion, roue Kilikia Troas, ha c'hoar da b-Podes, a oa gwreg Hektor. Lazhet he gwaz gant Ac'hilleüs, e wel an tan o pulluc'hañ kêr Troia. Roet e voe da Neoptolemos (pe Pyrrhos), mab Ac'hilleüs, a lazhas he mab, hag a gasas anezhi gantañ da Epeiros, e vro, da zimeziñ ganti, ha war un dro Helenos, breur Hektor, evel sklav.
Helenos, breur d'he gwaz kentañ, a voe he zrede gwaz. Roue Epeiros e voe ha hi, rouanez gantañ, a reas sevel ur monumant bras e koun Hektor.
Digant he gwaz kentañ he doe Astyanaks. Digant an eil he doe Molossos, Pielos ha Pergamos, ha digant an trede Kestrinos.
Baile Átha Luain
Baile Átha Luain (Athlone e saozneg) a zo ur gêr eus kreiz Iwerzhon, e kontelezh An Iarmhí. Gevellet eo gant Kastell-Briant.
Hideki Tōjō
Hideki Tōjō (kyūjitai: 東條 英機; shinjitai: 東条 英機), bet ganet d'an 30 a viz Kerzu 1884 ha marvet d'an 23 a viz Kerzu 1948, a voe jeneral en Arme impalaerel Japan ha kentañ ministr ar vro e-pad an Eil Brezel-bed, etre an 18 a viz Here 1941 hag an 22 a viz Gouere 1944. Kondaonet e voe d'ar marv ha krouget abalamour d'e dorfedoù brezel goude bezañ bet anavezet e giriegezh e darvoudoù eus ar brezel hag a-benn ar fin savas a-du gant ar peoc'h.
Yaouankiz
Trede mab un tiad seiz paotr ha teir flac'h e oa Hideki Tōjō. Desket e voe gant un tad aotrouniek-tre, ar jeneral Kidekiyo Tōjō, un diskennad eus ur familh a samouraied. Dre an deskadurezh-se e voe lakaet dezhañ bezañ soudard. Skoliad gant ul live gwan, e eilas pa oa e skol an uhelidi. E 1905 e kuitaas ar skol vilourel gant e arnodenn (30vet renk en e strollad studiñ) tapet goude an trede bloavezh, gant ar renk a is-letanant. Re yaouank avat e oa evit mont da vrezeliñ a-enep Rusia. War a seblant, den n'en devije lâret e teuje da vezañ un den uhel-karget. Met dre ma voe kollet kalz a ofiserien e-kerzh ar brezel e voe uhelaet e rez, hag adlañset e voe e resped micherel. E 1909 e timezas Hideki Tōjō gant Katsu Ito, a roas seizh mab dezhañ. Hervez an testoù, Hideki Tōjō a vefe bet un tad hag ur gwaz mat.
E 1912 en em enskrivas e skol-uhel ar brezel. Etre 1916 ha 1918 e voe eil-a-gamp e maodiernezh ar Brezel. Er burevioù muioc'h eget en emgannoù e c'hounezas an den e vrud, met kement-se a stummas dezhañ ur spered aozer ha politiker fin-kenañ.
Pignerezh un ofiser
E 1919 e krogas da veajiñ en Europa, e Suis hag en Alamagn kent mont d'ar Stadoù-Unanet, a welas evel ur Stad war he diskar. E 1922 e tistroas da Japan. Kemer a reas perzh en taol-Stad japanat e Manchouria (gwalldaol Mukden e 1931). Karget e voe da heskinañ ar soudarded sinaat e rannvro Jehol, ar pezh a voe marteze ar skiant nemetañ eus ar brezel en devoe prenet war un dachenn-emgann wirion. Ne voe uhelet jeneral a vrigadenn nemet e 1933.
Tōjō a voe levezonet a-galz gant ar mennozh broadelour eus ar mare. Ivoulet e oa gant an arvar komunour ha gant hini an impalaerouriezh saoz. Evitañ e oa poent da Japan ren war Azia ha war ar Meurvor Habask. E-pad ar ez emezelas en Tosei-Ha ( Strollad kontrollerezh eo an anv a veze roet dezho gant o enebourien), gant tud evel Kazushige Ugaki, Gen Sugiyama, Koiso Kuniaki, Yoshijiro Umezu ha Tetsuzan Nagata. War an dachenn bolitikel e oant mirourien kerreizh, met enebet ouzh ar strollad Kodoha ( strollad hegarat implalaerel, ur strollad eus tu dehou pellañ, renet gant Sadao Araki). An daou skipailh-se oa a-orin eus kevredigezh an "delienn doubl", ur gevredigezh kuzh stag ouzh mennozhioù broadelour kreñv-kenañ.
Goude bezañ bet e penn polis milourel Tōkyō e 1935, Tōjō a voe staliet e Manchouria e penn servijoù an urzh milourel. Lakaet e voe e penn Kempetei ar c'h/Kantogun (anvet ivez arme Kwantung) e briz-Stad ar Manchukuo (ur stad lakaet e plas ha mestroniet gant Japaniz). E 1937 e voe lakaet e penn strollad ren arme ac'hubiñ ar Manchukuo. Er memes bloavezh, e-pad aloubidigezh Sina gant Japaniz, e teuas a-benn da sikour ar soudarded japanat gant div rann eus e arme, e-barzh rannvro Beijing, un darvoud hag a blijas dezhañ lakaat war-wel e-pad e vuhez politikel. E 1938, ez asantas kemer ar garg a vesmaodiern ar Brezel ; dre ar garg-se, etre 1938 ha 1940, ez ensellas an aerlu japanat. A-raok hag e-pad an Eil Brezel-bed e voe ivez e penn ar servijoù-kuzh japanat, ha derc'hel a reas darempredoù gant Koki Hirota, penn ar gevredigezh kuzh an "Erevent Du".
War-du ar galloud
E-pad darvoud ar 26 a viz C'hwevrer 1936 – un taol-Stad aozet gant broadelourien – ez enebas Tōjō ha Shigeru Honjo ouzh an taol aozet gant ar strollad Kodoha. An impalaer Hiro-Hito a voe heuget gant trubarderezh kuzulierien ha tud tost dezhañ. Goude un enkadenn bolitikel ha gant sikour an arme e voe rediet an emsavidi da reiñ o zilez, ha kastizet e voent da heul. Spurjoù a voe aozet en arme a-enep an ofiserien ezel pe a-du gant an taol-Stad-se. Paket ha kondaonet d'ar marv e voe aozerien an emsav. Goude ar skarzhadeg vras-se e voe adframmet ar rummadoù politikel mirour, ha Hideki Tōjō a voe lakaet e penn ar strollad politikel Kodoha nevesaet. Ar C'hodoa a sikouras a galz Japan da gregiñ e-barzh an Eil brezel bed.
E-pad ar prantad ma oa o labourat e ministrerezh an Diabarzh, Tōjō a voe lakaet e-penn polis Tōkyō, anvet Keishicho. E miz Gouere 1940 e voe uhelet e renk da vaodiern ar Brezel e-barzh gouarnamant Fumimaro Konoe. Diskouez a reas mat e speredegezh hag e sell c'hoantek, met gouzout a rae mat ne oa er gouarnamant nemet evit aroueziñ bezañs ar strolladoù brezelour ha milourel. E staliadur er renk-mañ a ziskouez mat e oa Japan o kemmañ he strategiezh : ur c'hoant da greñvaat an impalaeriezh diwar ar savboent milourel hag un astennadur war-du ar c'hevandir aziat, ar gevred dreist-holl, a-benn bezañ perc'henn war lod danvezioù naturel ha gwanaat Sina. Ur wech er vaodiernezh e klaskas Tōjō skarzhañ tudennoù c'hoazh war vetegoût e-keñver mennozh ar brezel. Staliañ a reas ur reizhiad mestroniañ al labouradegoù brezel, aozañ a reas heskinadur ar gomunourien, ar sindikadourien, ar frankizourien, hag an holl strolladoù a veze oc'h enebiñ ouzh ar brezel. Met tamm-ha-tamm e krogas ar pennmaodiern Konoe da ziaesaat al labour dezhañ, en desped d'ar fed ma z'eo bet unan eus an dud o deus labouret ar muiañ evit an impalaeriezh japanat : arabat eo ankounac'haat eo bet aloubet Sina gant Japan pa oa Konoe pennmaodiern. Met an aergelc'h stegn er meurvor Habask gant an Amerikaned hag an diaezamantoù e Sina a lakaas ar pennmaodiern da cheñch emzalc'h ha da labourat evit tremen hebiou d'ar brezel. Tudoù all evel amiral al lu kenaozet, Isoroku Yamamoto, a oa ankeniet gant un eneberezh ouzh ar galloudegezh ekonomikel ha milourel amerikan, ha c'hoant o doa da gavout un emglev gant ar Stadoù-Unanet. Met seul badus ar c'haozadennoù etrebroadel, seul ziaesoc'h e oa evit Japan tizhout un emglev bennak. Ouzhpenn da se, Japaniz a boanie da lakaat an Amerikaned da gompren talvoudegezh lod interestoù er meurvor Habask. Kement-se holl avat a aesaas labour Tōjō. An impalaer ivez a c'hoarie gant an eneberezhioù politikel-se, rak eñ kennebeut ne oa ket ken asuret ha se eus an trec'h japanat. Tamm-ha-tamm e kreñvaas keal un dilez a-berzh Fumimaro Konoe, dreist-holl goude ma voe klasket e lazhañ un nebeud mizioù abretoc'h.
D'ar 16 a viz Here 1941, Tōjō a gasas ur gemennadenn dre guzh d'ar pennmaodiern ma skrivas e ouie mat e oa disrannoù en arme e-keñver barregezhioù Japan da gaout ar maout en ur brezel. Tōjō a ginnigas da Gonoe reiñ e zilez gant hini ar gouarnamant evit ma vefe posupl leuskel ar Priñs Priñs Higashikuni mont e penn ur gouarnamant nevez : Higashikuni a vefe an den nemetañ gouest da adunaniñ strolladoù an arme hag ar morlu. Aze e c'heller gwelet un emzalc'h souezhus a-berzh Hideki Tōjō, rak deskrivet eo bet atav evel ur brezelour enep-peoc'hgarour. Marteze e c'heller gwelet amañ un embregadenn bolitikel evit tapout Konoe en un trap bennak. N'eus netra asur avat war an dodenn-mañ. Konoe a roas e zilez war an tach, d'ar 16 a viz Here 1941 end-eeun, met an impalaer a nac'has lakaat ar priñs Higashikuni da bennmaodiern, kuit dezhañ d'en em gavout gant ur brezel loc'het a-drugarez d'un ezel eus ar familh impalaerel. Hideki Tōjō neuze a voe uhelaet da bennmaodiern, met an impalaer a c'houlennas digantañ kenderc'hel ha kas da benn kousto pe gousto ar c'haozadennoù diplomatek gant ar Stadoù-Unanet.
Ur wech pennmaodiern e labouras Tōjō da staliañ da vat aotrouniezh an arme war ar vro. E c'houarnamant a zivizas kregiñ e-barzh an Eil Brezel-bed ; d'ar 7 a viz Kerzu 1941, Japan a dagas ar morlu amerikan e Pearl-Harbor. A-c'houde an dagadenn-se e teuas Tōjō da vezañ pal fulor an Amerikaned, ha goude ar brezel e kendalc'has da vezañ bouc'h ar pec'hed e-keñver kalz a draoù, evit difenn brud ha skeudenn an impalaer Hiro-Hito. Ar pennmaodiern a stalias war Azia ur renad a spont ha hini ur galloudegezh personel dibar. Er penn-kentañ e lakaas e pleustr e varregezh dreist da labourat. Ar bobl hag ar strolladoù o ren a voe plijet a-walc'h gant Tōjō, met kement-se a baouezas pa grogas prantad ar c'hwitadennoù.
An Diskar
Buan e savas hegaz en uhelidi hag er bobl, pa soñjas dezho ne oa mui Hideki Tōjō gouest da vont hebiou ar c'hwitadennoù hag an heuliad ag emgannoù kollet gant Japan. Par da Adolf Hitler e voe lakaet, p'en devoa ar führer lakaet Alamagn da goll kalz emgannoù e fin ar brezel. Goude ar reolennadurioù nevez a oa bet divizet gant Tōjō evit a sell ouzh ar frankizoù, an dileuridi chomet kerreizh a grogas da enebiñ outañ. Ar morlu na rae nemet gouzañv e emzalc'h hag emzalc'h ar ministr en devoa staliet, Shigetaro Shimada ; arabat eo ankounac'haat e oa bet Tōjō ofiser en arme e penn kentañ e resped, hag an eneberezh etre ar morlu hag an arme ne oa ket paouezet. An ofiserien hag ar jeneraled veur zoken a gollas ar fiziañs o doa lakaet ennañ er penn-kentañ. Tōjō en deus kemmet ar galloud a oa bet roet dezhañ en unan personel : ne voe mui pennmaodiern hepken, maodiern ar Brezel e voe ivez war an dro, ha hini an armañ, ha kalz kargoù all en doa. C'hoant en doa da grouiñ e strollad politikel dezhañ, "Ar Strollad broadel".
Re c'halloudus e oa Tōjō, ha divestronius neuze, ha ne oa mui gouest da gas ar brezel betek penn. Re a dud c'halloudus a enebe outañ — eus strolladoù disheñvel, gwir eo, met gant ur pal hepken hag ar varregezh d'en em unaniñ evit skarzhañ un den hag a oa deuet da vezañ den galloudusañ ar vro. Ur strollad peoc'hgarour en em stummas a-benn kemer plas Tōjō ha klask adlañsañ tabutoù gant ar Stadoù-Unanet evit goulenn ar peoc'h. Ha kalz a dud a oa a-du evit ma vefe "skarzhet" dre implijout an nerzh.
D'ar 17 a viz Gouere 1944, e Tōkyō, en em vodas dre guzh tadoù ar vro, ar bennmaodierned kozh en o zouez, abalamour da aotrouniezh polis Tōjō. A-du e oant war un dra : Tōjō a ranke reiñ e zilez. Zoken pa ne c'helle ket Kuzul tadoù ar vro reiñ un ali, un ali hep muioc'h a c'halloud ha se, an impalaer ne c'helle ket ober war-dro Hideki Tōjō hep derc'hel kont eus ar c'huzul-mañ. Met Tōjō a glevas kaoz eus an emvod, ha fiziañs en devoa en impalaer. Neuze ez eas da welet Hiro-Hito d'an 18 a viz Gouere evit kinnig e zilez dezhañ, gant ar soñj ma nac'hfe hag evit ma c'hellje kreñvaat e renk. Met asantiñ da zilez ar pennmaodiern a reas an impalaer. Tōjō a glaskas derc'hel e garg a vaodiern ar Brezel, me ne voe ket adroet dezhañ. Ur gouarnamant nevez a voe stummet, en e benn ar jeneral Koiso hag an amiral Mitsumasa Yonai. Labour a rejont war un emglev gant an Amerikaned evit herzel ar brezel.
Tōjō en em dennas eus ar bed politikel en ur vont da vevañ e Setagaya. D'an 2 a viz Gwengolo 1945, Japan a gollas ar brezel da vat. Tōjō a disklêrias bezañ prest da wareziñ an impalaer eus kiriegezhioù darvoudoù ar brezel. D'an 11 a viz Gwengolo, pa glaskas an Amerikaned e herzel, Tōjō a glaskas en em lazhañ gant un tenn er galon, met ne zeuas ket a-benn ha saveteet e voe gant ar vezeien amerikan. Tōjō n'en em wele ket evel un torfedour brezel. Lavarout a reas : Un diforc'h zo etre ar fed da gas ur bobl d'ur brezel a wel evel unan reizh ha mat, hag ar fed da vezañ un torfedour.
D'an 3 a viz Mae 1946, Hideki Tōjō ha 27 den all a voe barnet evit torfedoù brezel gant lez-varn etrebroadel ar Reter-Pellañ. E-pad ar prosez e glaskas kemer war e-benn holl giriegezhioù ar brezel. An Amerikaned o doa c'hoant da leuskel an impalaer Hiro-Hito e penn Japan, ha profitañ a rejont eus an degouezhioù evit lakaat an holl gargoù war penn Tōjō, a sammas an holl giriegezh a-youl-vat. Abalamour d'an holl dorfedoù brezel a oa bet e-pad ren Tōjō, ne c'helle ket tremen e-kichen kastiz ar marv. Krouget e voe d'an 22 a viz Kerzu 1948.
Tourako boc'h wenn
An tourako boc'h wenn (liester : tourakoed boc'h wenn) a zo ur spesad evned, Tauraco leucotis an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Corythaix leucotis (kentanv) da gentañ-penn (e 1835) gant an naturour alaman Wilhelm Peter Eduard Simon Rüppell (1794-1884).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad ez eo brosezat an daou isspesad anezhañ e biz Afrika :
Trezeni
Trezeni a zo ur gumun eus Treger, e kanton Landreger, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh.
Anv
Gerdarzh ː Diwar an anv-den "Sezni", ur sant brezhon ha ne ouier ket kalz a dra diwarnañ. En e Vita (Buhez), ne vefe ket nemet un eil da stumm hini Ciaran de Saighir, un sant eus Iwerzhon. Marteze eo ar santa gaver en anv Gwiseni, e Bro-Leon, hag e Sithney, parrez eus Kernev-Veur, anvet Merthersitheny e 1230.
Istor
Trezeni a zo ul lodenn disrannet diouzh ar plou diazez Louaneg.
Monumantoù ha traoù heverk
Bet savet gant M. Toupin, eus ar Roc'h-Derrien, ti-saver hag embregerezh. Maen diazez : 2 Meurzh 1913. Benniget : 21 Kerzu 1913
XVIII{{sup|vet}}. Bet gant familhoù Kermorvan, Kersaliou, Barazer a Germorvan, Bastiou. fin XVI{{sup|vet}}; XIX{{sup|vet}} Aet da atant. 1782. E stad fall War-dro ar {{XVIvet kantved}}.
Hyperion
Hyperion zo un Titan e gwengelouriezh Henc’hres. Sterioù all zo d'an anvHyperion ivez.
Alligatoridae
Alligatoridae a zo ur c'herentiad e rummatadur ar stlejviled, ennañ an aligatored hag ar c'haimaned.
Spesadoù
Genad Alligator Genad Paleosuchus Genad Caiman Genad Melanosuchus
Alligators
Sainte Tryphine et le Roi Arthur
Sainte Tryphine et le roi Arthur zo anv daou bezh-c'hoari brezhonek savet diwar-benn mojenn Trifina ha Konomor ; a-bell bras e tennont da vojenn Arzhur avat.
Adembannet eo bet e 2002 gant Presses Universitaires de Rennes ha Terre de Brume a-gevret, heñvel ouzh an embannadur orin ; ur rakskrid e galleg gant Françoise Morvan zo bet ouzhpennet.
Ar skridoù
Disheñvel-bras an eil diouzh egile eo an daou bezh.
Uropeltidae
Uropeltidae zo ur c'herentiad e rummatadur ar stlejviled, ennañ naered a vev en India ha Sri Lanka.
Caiman
Caiman a zo ur genad e rummatadur ar stlejviled.
898
Diwar-benn bloavezh 898 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Caiman
Spesadoù
3 spesad bev hiriv an deiz zo ennañ :
898
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 898
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 898
Caiman
Spesadoù
Caïman (animal) Kaaimannen Kajmany (zwierzęta)
Dún Mór
Dún Mór (Dunmore e saozneg) a zo ur gêr vihan eus kornaoueg Iwerzhon, e biz kontelezh Gaillimh.
Kontelezh An Cabhán
right|thumb|kontelezh An Cabhán Kontelezh An Cabhán (Contae an Chabháin en iwerzhoneg ha County Cavan e saozneg) zo ur gontelezh e hanternoz Iwerzhon, en Ulaidh, met er Republik emañ ha neket e Norzhiwerzhon. An Cabhán (Cavan) eo kêr-benn ar gontelezh. 63 961 a dud a oa o chom enni e 2006. Niver an annezidi a sav bremañ da.
Kontelezh Muineachán
right|thumb|kontelezh Muineachán
Kontelezh Muineachán (Contae Mhuineacháin en iwerzhoneg ha County Monaghan e saozneg) zo ur gontelezh e hanternoz Iwerzhon. Muineachán (Monaghan) eo kêr-benn ar gontelezh. E proviñs Ulaidh emañ, met stag eo ouzh ar Republik. 55 816 a dud a oa o chom enni e 2006. Niver an annezidi a sav bremañ da.
Ceann Toirc
Ceann Toirc pe Kanturk e saozneg, zo ur gêr eus mervent Iwerzhon, e kontelezh Korkig. Gevellet eo gant Rostrenenn.
Kontelezh Tír Eoghain
right|thumb|kontelezh Tír Eoghain
Kontelezh Tír Eoghain (Contae Thír Eoghain en iwerzhoneg ha County Tyrone e saozneg) zo ur gontelezh e hanternoz Iwerzhon. An Ómaigh (Omagh) eo kêr-benn ar gontelezh. 166 516 a dud a oa o chom enni e miz C'hwevrer 2007. Niver an annezidi a sav bremañ da.
Tourako
An tourakoed eo an evned a ya d'ober ar c'herentiad Musophagidae, termenet e 1828 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
Diouzh Doare 8.2 an IOC World Bird List ez a c'hwec'h genad d'ober ar c'herentiad :
Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)
Kavout a reer an tri spesad warn-ugent (23) anezhañ en Afrika issahara ; n'eus spesad aet da get (†) ebet en o zouez.
Lannstefan
Lannstefan (LFE: ; saozneg: Launceston) a zo ur gêr eus Kernev-Veur e rannbarzh Kernow Gledh. E 2011 e oa 11 700 a dud o chom eno. Lec'hiet emañ nepell diouzh ar vevenn gant Devon/Devnent war ar Stêr Tamar. Anvet e veze Dunheved gant ar Saozon.
Istor
Ur c'hastell zo, a-us da gêr, savet e 1087 gant an Norman Robert de Mortain, hantervreur da Gwilherm an Alouber, da eveshaat an ardremez.
Lennegezh
Meneg zo eus Launceston el levr Jamaica Inn gant ar skrivagnerez Daphne du Maurier.
Baile Átha an Rí
Baile Átha an Rí a zo ur gêr eus kontelezh Gaillimh, e kornaoueg Iwerzhon. Athenry eo stumm saoznek hec'h anv. Gevellet eo gant Kemperle.
Paleosuchus
Paleosuchus a zo ur genad e rummatadur ar stlejviled.
Spesadoù
2 spesad bev hiziv an deiz a zo ennañ:
1785
Diwar-benn bloavezh 1785 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1785
Mesitornithidae
Mesitornithidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1960 gant ar skiantour stadunanat Alexander Wetmore (1886-1978).
Diouzh Doare 7.2 an IOC World Bird List ez a daou c'henad d'ober ar c'herentiad :
Kontelezh Laois
Kontelezh Laois (Contae Laoise en iwerzhoneg ha County Laois e saozneg) zo ur gontelezh e kreiz Iwerzhon. Port Laoise (Portlaoise) eo kêr-benn ar gontelezh. Da 91 657 a dud e save he foblañs e 2022.
1084
Diwar-benn bloavezh 1084 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Boudaegezh
Dindan ar ger Boudaegezh (Pali बौद्ध धर्म Buddha Dhamma, Buddha Dharma e sanskriteg) ez eus anv peurliesañ eus relijion, hogen ur gelennadurezh ez eo a c'hell chom e par ar brederouriezh hepken. Diazezet eo en Azia ar Su hag ar Reter dreist-holl. En India eo e voe krouet er kantved kent Jezuz-Krist gant Siddhartha Gautama, lesanvet ar Bouda, da lavaret eo "an Hini Sklêrijennet" (Bouddha e sañskriteg). Diazezet eo war an "Tri Bravig" : ar Bouda (diazezer ar Voudaegezh), an Dharma (kelennadurezh Bouda) hag ar Sagha (kumuniezh ar venec'h voudaat)
1084
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1084
Boudaegezh
Daoust m'emañ an niver brasañ a feizidi en Azia e kaver Boudaiz e pep lec'h er bed bremañ. Depantout a ra an niver a feizidi a gaver er bed eus an doare da dermeniñ ar fed da heuliañ ar voudaegezh. Emañ ar jedadennoù izelañ etre 350 ha 500 milion a dud er bed, ,.
1084
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1084
Boudaegezh
Daou skourr pennañ zo er Voudaegezh : an Theravada ("Skol ar re henañ") hag ar Mahayana ("Ar c'harbed bras"). Stank eo diskibled an Theravada e Sri Lanka hag en Azia ar Gevred. Diskibled ar Mahayana a gaver dre-holl en Azia ar Reter ha heuliañ a reont hengounioù disheñvel evel Douar Glan, ar zen, ar voudaegezh nichiren, ar voudaegezh tibetan, ar Chingon, an Tiantai (Tendai) hag ar Shinnyo-en. Hervez lod ar Vajrayana, ur seurt boudaegezh a gaver e Tibet ha Mongolia, zo anavezet evel un trede skourr, e-skoaz re all a soñj dezhe ez eo ur skourr eus ar Mahayana.
Stagell-genurzhiañ
Ur stagell-genurzhiañ zo ur ger a zo e gefridi stagañ div lavarenn dizalc'h d'ober ur genlavarenn.
Roll kêrioù Galiza gevellet gant ur gêr a Vreizh
Setu listenn kêrioù Galiza gevellet gant ur gêr a Vreizh:
Boudaegezh
Lakaet e vez kemm etre ar skolioù boudaegezh hervez ar sell disheñvel o deus diwar-benn an naoutur resis eus an hent a gas d'an dieubadur, ar pouez hag ar roll er c'hanon eus kelennadurezhioù ha testennoù zo, ha dreist-holl diouzh o boazioù. Kelennadurezh pennañ ar Pratītyasamutpāda eo ar gelennadurezh nemeti zo boutin d'an holl voudaiz eus an Theravada betek an Dzogchen ha d'ar skolioù zo aet da get. Diazez hengoun ha pleustrerezh ar voudaegezh eo an Tri bravig: ar Bouda, an Dharma (ar gelennadurezh), hag ar Sangha (ar gumuniezh). "Repuiñ en Tri Bravig" zo un disklêriadenn hag ur bromesa da vezañ boudaad hag a laka kemm etre ar voudaiz hag ar re n'int ket, hervez an hengoun. Pennaennoù all eus ar voudaegezh zo ivez heuliañ pennsturiennoù buhezegezh, harpañ kumuniezh ar venec'h, dilezel ar vuhez ordin ha dont da vezañ manac'h, diorren emskiant ha prederiañ, gwellaat e furnez hag e boell, studiañ an testennoù sakr, seveniñ oberoù deoliezh, lidoù, hag en hengoun ar Mahayana, pediñ boudaed ha bodhisattvaed.
Stagell-genurzhiañ
Stagelloù-kenurzhiañ ar brezhoneg
Bez ez int:
Recquignies
Recquignies a zo ur gumun eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
Kanton Bear
Kanton Bear zo anezhañ ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor. Brasaet e oa bet da 23 c'humun gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014.
Betek 2015
Kanton Bear a yae 7 kumun d'ober anezhañ :
Abaoe 2015
Kanton Bear a ya 23 c'humun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Kantonioù Aodoù-an-Arvor | Kumunioù Aodoù-an-Arvor
Fernando Lugo
Fernando Armindo Lugo Méndez (ganet d'an 30 a viz Mae 1950) zo ur politikour paragwaiat. Prezidant e vro eo bet eus miz Eost 2008 da viz Mezheven 2012.
Cill Dara
Cill Dara (Kildare e saozneg) a zo ur gêr eus reter Iwerzhon, un 50 kilometr bennak er mervent da Zulenn. Gevellet eo gant Kornuz e Breizh.
Quintanilla de Onsoña
Quintanilla de Onsoña zo ur gumun vihan eus proviñs Palencia e Spagn, e kumuniezh emren Kastilha ha León. 211 annezad zo o chom enni.
Youenn Gwernig
thumb|left|240px|Youenn Gwernig e [[Plouvorn (Bro-Leon) e 1982.]]
Youenn Gwernig, bet ganet e Skaer d'ar 5 a viz Here 1925 ha marvet e Douarnenez d'ar Meurzh 29 a viz Eost 2006, a oa ur barzh, ur c'haner, hag ur skrivagner (brezhonek dreist-holl, met ivez saoznek ha gallek) Eus e vicher e oa kizeller koad. Bevañ en deus graet er Stadoù-Unanet e-lec'h m'en deus graet anaoudegezh gant Jack Kerouac, ar barzh beatnik. Savet e oa bet gantañ Radio Tele Brezhoneg, ur gevredigezh evit difenn plas ar brezhoneg er skinwel, er bloavezhioù dek ha tri-ugent. E penn an abadennoù brezhonek eo bet ivez e FR3 Breizh er bloavezhioù pevar-ugent. E 1982 gounezet en deus Youenn Gwernig Priz "grand ouest" evit e levr kentañ : La grande tribu.
thumb|right|200px|Youenn Gwernig o seniñ
Gant Al Liamm dreist-holl eo bet embannet e skridoù brezhonek, ha gounezet eo bet Priz Langleiz 1996 gantañ evit hollad e varzhonegoù.
Bet eo bet kentañ prezidant Festival al levrioù e Breizh e 1990 e Karaez hag enoret gant un diskouezadeg e 2014.
Tro-dro da Youenn Gwernig
"Youenn Gwernig a dalvez war eur skrivagner, o veza barz penn-kil-ha-troad. Skrivagner e heller dond da veza, evel ma teuer da veza prezegenner, a-bouez gouzoud ar vicher. Barz ez eur ken abred ha krouet, dre berz eun ijin guz ha ne zarempred ket ar zaliou-gwilioudi. Ha pa 'z eur ganet barz, ar blanedenn a ra deoh endalh d'en em zieubi diouz ar varzoniez evel m'en em zieub eur wezenn, ar barz ne c'hoari ket gand ar maerou-bloaz, anad eo. Ha setu perag Youenn Gwernig en em gav e stad a varzoniez vouilh euz devez kenta ar bloaz beteg hini Sant Jelvestr. N'eus netra zleet dezan evid kement-se, nemed eo kondaonet d'en em houzanv evel m'eo greet. Pebez digouez mad evidom !"
Per-Jakez Helias
Paun glas
Ar paun glas (liester : pauned glas) a zo ur spesad evned, Pavo cristatus an anv skiantel anezhañ.
Kanton Pas-en-Artois
Kanton Pas-en-Artois a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais.
Paun glas
Boued
Hollzebrer eo ar spesad.
Kanton Pas-en-Artois
Kumunioù
Kanton Pas-en-Artois a yae 25 kumun d'ober anezhañ.
Paun glas
Annez
Kavout a reer ar spesad e koadegi ha strouezh reter Pakistan, India ha Sri Lanka.
Ponsrys
Ponsrys (LFE: [pɔns'rɪ.z], saozneg: Wadebridge) a zo ur gêr e Kernev-Veur, en aber ar Stêr Kammel, e rannbarzh Kernow Gledh. Gwechall (eus 925 betek 1894) e oa e kevrang Tryger.
E 2001 e oa 6.351 a dud o chom eno.
Gevellet eo Ponsrys gant Langaeg.
Strollad al Labourerien
Meur a aozadur a vez graet anezhañ Strollad al Labourerien pe Strollad al Labour, e meur a vro.
Roll ar strolladoù oberiant bremañ:
Roll ar strolladoù aet da get:
Volked
Ar Volked, Volcae e latin, a oa ur bobl kelt — pe gentoc'h ur c'hevredad pobloù — en Europa an III kantved kent JK.
Menegoù
Kentañ meneg anezhe a oa e 69 kent JK gant Cicero en e brezegenn Pro Fonteio war un dro gant an Allobroged. Titus Livius ivez a reas meneg anezho en e Ab urbe condita, ma lavar e tegouezhas Hannibal gante en daou du d'ar Ron, e Galia, e 218 kent JK.
Volcae Arecomisci
Ar Volcae Arecomisci a oa o chom e tolead Nemasus, hag an Hérault eo a servije da vevenn etre int hag ar Volcae Tectosagii.
Volcae Tectosagii
Ar Volcae Tectosagii a oa ur skourr eus ar Volcae a dremenas dre Vakedonia da vont da Azia Vihanañ war-dro 270 kent JK. Trec'h e voent war ar C'hresianed en Emgann an Termopliloù e 279 kent JK.
Hervez Strabon e teue ar Volcae Tectosagii eus an tolead m'emañ Toloza, en Okitania.
Hervez Julius Caesar, diwar Eratosthenes, edo ar Volcae Tectosagii o chom er goadeg herkinian, ha dont a raent eus Gallia Narbonensis. Hiriv e kreder e teuent eus kreisteiz Germania, hag eno eo en em gavjont gant ar C'hermaned. Diwar an eskemmoù etre Germaned ha Volked e teufe ar ger germanek Walh, diwar anv ar Volked, roet d'an dud a gomze ur yezh keltiek, ha diwezhatoc'h, ur yezh romanek.
La Chanson d'Aiquin
Le roman d'Aquin, ou La conqeste de la Bretaigne par le Roy Charlemaigne, anavezet dre an anv La Chanson d'Aiquin, zo anv ur werz-veur c'hallek a zo bet kavet e dismantroù manati Sezambr, a-dal da Sant-Malo, a voe bombezet ha distrujet gant ar Saozon e 1693. Ar c'hoshañ barzhoneg c'hallek e lennegezh Breizh eo, bet savet en hag unan eus oberennoù meur ar Grennamzer.
Un eilskrid bet fardet er eo an dornskrid a zo bet kavet e Sezambr (niv. 2233 er <abbr title="Bibliothèque nationale de France">BnF ), ennañ 3 087 gwerzenn skrivet war 56 follenn ; unnek gwerzenn hepken zo war an hini ziwezhañ, hep meneg pe arouez ebet eus dibenn ar skrid.
Danvez
Aiquin, ur roue viking a zo Inconus e gwirionez, a zeu da aloubiñ Breizh. Ysoré, arc'heskob Dol (Wicohen e gwirionez), a vod tro-dro dezhañ an aotrouien vrezhon hag a venn stourm evit frankiz Breizh. Dizale ez erru Karl Veur gant e lu da skoazellañ ar Vretoned en ur brezel taer evit adperc'hennañ o bro, eus Aled da Zinarzh, eus Sezambr da Vrest hag eus Karaez da Venez C'homm. Nesmes, dug Breizh (Nevenoe) a red ivez war-lerc'h ar Vikinged a-dreuz Arvorig. Sant Kaourintin, bet skarzhet eus e beniti, a zegas d'an arme gristen an titouroù rekis evit gounit an emgann diwezhañ.
Oad ar werz-veur
Koshoc'h a-galz eget an dornskrid a zo deuet betek ennomp eo La Chanson d'Aiquin ; kenemglev zo etre ar grennamzerourien evit lavarout e oa bet aozet a-raok dibenn an kantved, un tri c'hant bloaz goude an darvoudoù. Meur a elfenn a harp kement-se :
Beler
Ur gumun e Breizh, e kanton Muzilheg e departamant ar Mor-Bihan eo Beler.
Ardamezioù
" En glazur e ziv roeñv en gul lammellet, leinet gant un eor en aour, ha skoret gant ur boue-savetein en argant kordennet en gul"
Proviñs kontet da vezañ estren
Ur broviñs kontet da vezañ estren e Bro-C'hall en amzer ar rouaned, a-raok 1790 eta, a oa ur broviñs dezhi ur statud disheñvel diouzh ar re all. Province réputée étrangère a veze laret e galleg, eus Breizh hag un toullad re all.
Marne
Ar Marne a zo :
Na
Na zo ur ger e brezhoneg hag e yezhoù all.
E brezhoneg
Ur ger yezhadurel eo na:
Jafrez V
Jafrez V, lesanvet le Bel pe  Plantagenêt (1113–1151 Château-du-Loir),  a oa kont Anjev,  Maine ha Touraine (1129-1151), dug Normandi (1144-1151). Tad e oa da Herri II, roue Bro-Saoz. Lesanvet e voe Plantagenêt abalamour ma ouie lakaat un tamm banal ouzh e dog.
Quiévelon
Quiévelon a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Jafrez V
Ganet e oa er Mañs. Mab e oa da Foulk V († 1143), a oa kont Anjev  ha roue Jeruzalem, eus un tiegezh frank, an Ingelgeridi, ha da Erembourge du Maine († 1126), pennhêrez Maine.
Gant ur seziz tri miz e teuas a-benn da gemer kastell Fauguernon e Normandi e 1147.
Pleiben
Pleiben a zo ur gumun e Bro-Gerne hag e kanton Brieg e departamant Penn-ar-Bed. Penn kanton e oa betek 2015. Er vroig Bidar emañ.
Ardamezioù
Rannet : ouzh 1 en sabel e arbenn buoc'h en aour ouzh kab ; ouzh 2 en glazur e danvouezenn ed en aour ouzh beg ; e wifrell en argant balirant karget gant teir brizhenn erminig en sabel.
Sterenn
Sterenn zo ur ger brezhonek meur a ster dezhañ.
851
Diwar-benn bloavezh 851 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Yaou
Brennos
Gerdarzh
Gallout a rafe bezañ un titl kent evit un anv-den. Latin eo an dibenn -us, keltek an dibenn -os. Kar e c'hallfe bout d'ar ger kembraek brenin, a dalv kement ha roue, ha d'an anv gouezelek Brian.
Luskad Evit Frañs
Mouvement Pour la France (“Luskad evit Frañs”) a zo ur strollad politikel gall eus an tu dehou souverenist bet savet gant Philippe de Villiers.
Marinus van Reymerswale
Marinus Claeszoon van Reymerswaele (Reimerswaal, e-tro 1490 - Goes e-tro 1546) a oa ul livour izelvroat.
Wingene
Wingene (e flandrezeg kornôgel: Wiengne) a zo ur gumun eus Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.
Marinus van Reymerswale
E Zeeland edo o labourat etre 1533 ha 1545, hag eno e veze anavezet dindan an anv Marinus de Seeu (a Zeland). Da skol-veur katolik Louvain ez eas e 1504, ha labourat a reas ivez en ur stal-labour en Antwerpen e 1509.
Estinnes
Estinnes (e walloneg : L’Estene) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Hainaut.
Marinus van Reymerswale
Alies e labouras war ar memes dodennoù, hag implijet e voent ivez gant Quentin Massys hag Albrecht Dürer:
Dre ziouer e lakaer meur a livadur war e gont :
Kontelezh Lú
right|thumb|kontelezh Lú
Kanton Boulvriag
Kanton Boulvriag a oa anezhañ ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor.
Kumunioù
Kanton Boulvriag a yae 7 kumun d'ober anezhañ:
Va
Va zo ur ger e brezhoneg hag e meur a yezh all.
E galleg
Stummoù eus ar verb aller
E spagnoleg
Stummoù eus ar verb ir
Skritur laoek
thumb|240px| Un destenn laoek dornskrivet
N'eo ket ar skritur laoek ul lizherenneg met un abugida evel an holl doareoù-skrivañ diorroet war padrom an devanagari. Implijet e vez evit skrivañ an laoeg (ພາສາລາວ) dreist-holl.
Savet e oa ar skritur laoek war diorroadur ar skritur skritur taiek er XIVvet Kantved.
Auto de fé
Un auto de fé, pe auto-de-fé, anavezet ivez evel auto da fé, zo un termen portugalek ha spagnolek (skrivet auto de fe neuze) , deuet eus al latin actus fidei a dalv kement hag akt a feiz. "Aotodafe" eo ar stumm brezhonek.
Da gentañ e veze devet levrioù difeiz, evel a reas Paol Tars er Iañ kantved. Goude e voe "embannet barnidigezhioù" an Inkizision, hag a-wechoù e veze barnet tud d'ar marv, da vezañ losket en bev meur a-wech. Kement-se avat a veze graet diwezhatoc'h, ha n'eo ket e-kerzh an auto-de-fé end-eeun.
Skritur laoek
C'hwec'h tonenn en deus al laoeg a vez graet dave oute dre rumm ar gensonnen (gw. skritur taiek) ha sinoù ispisial.
Auto de fé
Vizigoted
E Plaza Mayor Valladolid d'an 21 a viz Mae hag 8 viz Here 1559 e voe daou auto de fé. En hini kentañ e voe devet pevarzek dek, hag eskern ha delwenn unan all, ha seitek den all a voe pardonet gant ur binijenn. En eil e voe devet trizek den hag eskern unan all ha seitek all a reas pinijenn.
Douaroniezh Strabon
Douaroniezh Strabon a vez lavaret eus ar Geographika (Γεωγραφικά, Geōgraphiká e gregach) skrivet gant an douaroniour hellazat Strabon. Ur seurt holloueziadur eo, e 17 levrenn, eus anaoudegezh an douaroniezh en amzer Strabon.
Auto de fé
Vizigoted
An div zevadeg-se eo a awenas Miguel Delibes pa skrivas e romant El hereje.
Skritur laoek
Ar vogalennoù
Evit diswkel ar vogalenn e vez implijet vogalennoù stag. Implijet e vez skouer al lizherenn silabennek diazez [kǝ] <font size="+2">ກ en taolenn amañ da heul :
Douaroniezh Strabon
Un Hellazad desket ha keodedour roman e oa. krog e oa gant e labour war-dro 20 kent JK. Un embannadur a oa bet e 7 kent JK, ha goude-se e oa adkroget gant e labour. A-benn ar fin e oa bet embannet an oberenn e 23, bloavezh e varv.
Auto de fé
Vizigoted
Cayetano Ripoll (1778 - 1826) zo ur mestr-skol es Valencia a voe diwezhañ den kondaonet d'ar marv, peogwir ne grede ket en dogmoù katolik, e miz Gouhere 1826.
Gant an Nazied
Kentañ devadeg levrioù an Nazied a voe graet d'an 10 a viz Mae 1933 e Berlin. Meur a hini all a voe goude.
Skritur laoek
Ar c'hensonennoù
Setu stumm silabennek diazez al lizherennoù kensonennel :
Auto de fé
En amzer diktatouriezh Francisco Franco
D'an 30 a viz Ebrel 1939 e voe aozet un auto-de-fé e skol-veur Madrid gant ar Falanja, diwar skouer re an nazied. Devet e voe oberennoù Maksim Gorkiy, Sabin Arana, Sigmund Freud, Lamartine, Karl Marx, Jean-Jacques Rousseau ha Voltaire.
Skritur laoek
Ar sifroù
Setu penaos e vez skrivet ar sifroù :
Auto de fé
En amzer diktatouriezh Francisco Franco
E 2006 ez embannas ar romantour galizat Manuel Rivas e romant Os libros arden mal ("Al levrioù ne zevont ket mat", Los libros arden mal e spagnoleg), diwar-benn devadegoù levrioù e Galiza.
1786
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1786
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1786
Mell
Mell zo ur ger brezhonek implijet da envel meur a dra :
Ouzhpenn-se :
Lola Flores
María Dolores Flores Ruiz (21 Genver 1923, Jerez de la Frontera - 16 Mae 1995, Madrid), a oa anavezet evel Lola Flores, kanerez, dañserez, hag aktourez spagnol lesanvet ivez La Faraona.
He buhez
Ganet e oa Lola Flores e karter San Miguel, en Jerez de la Frontera, e proviñs Cádiz, en niverenn 45 ar calle Sol. Pa oa bihanik e tañse hag e kane e tavarn he zad, Pedro Flores, a veze graet el Comino anezhañ, hag a-raok dezhi tapout he daouzek vloaz e oa brudet evel korollerez e Jerez. Kanañ a rae sonioù Concha Piquer ha dreist-holl Estrellita Castro, ar ganerez a blije muiañ da Lola.
En 1939, en he 16 vloaz, e reas hec'h ebatoù kentañ e Teatro Villamarta Jerez en abadenn “Luces de España” o kanañ Bautizá con manzanilla.
Mezven
Ar Mezven (anvet Mayenne e galleg), a zo ur stêr a red dre gornôg Bro-C'hall, e tri departamant gall. Roet he deus hec'h anv d'an departamant Mayenne ha da gêr Mayenne.
He red
Eieniñ a ra e-harz ar Mont des Avaloirs, el lec'h anvet  La Roche au Loup, e kumun Lalacelle, en departamant Orne, etre Pré-en-Pail hag Alençon.
Redek a ra dre an departamant Mayenne.
Kemberiñ a ra gant ar Sarthe en hanternoz da Angers, er Maine-et-Loire, d'ober ar stêr Maine, adstêr d'al Liger.
899
Diwar-benn bloavezh 899 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 899
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 899
Timbroù Kreta - Burevioù aostrian
right|120px|thumb|Timbr 5 kentim
Burevioù-post zo bet meret e Kreta gant Aostria-Hungaria e fin an XIXvet kantved ha deroù an XXvet kantved war batrom burevioù Stadoù all Europa. E Chania, Heraklion ha Rethymno int bet digor evit fonusaat an darempredoù etre an enezenn – dalc’het gant an Durked – hag ar c’hevandir, etre 1890 ha 1914.
Timbroù aostrian zo bet implijet eno, gant soulgargoù liesseurt meneg ar priz anezho : e piastroù ha para Turkia, e “soldi” Lombardia-Venezia, hag aliesoc’h gant gwenneien ha lurioù gall.
Kalzig timbrawourien a ra un diforc’h etre an timbroù skrivet e moneiz gall hag a vefe re « bPostoù aostrian e Kreta » hag an timbroù o friz e moneiz Turkia hag a vefe da renkañ e-touez timbroù « Postoù aostrian en Impalaeriezh otoman » pe « Levant aostrian ». Dister eo an diforc’h avat, an daou seurt o vezañ implijet e Kreta.
Timbroù gant ur priz e moneiz gall zo embannet e 1903 da gentañ hag e 1908 en diwezh, dre ur rummad savet evit enoriñ 60vet deiz-ha-bloaz m’eo bet anvet Franz-Jozef da impalaer Aostria ha Hungaria.
D’an 30 a viz Gwengolo 1914 eo serret ar burevioù aostrian e Kreta.
Sav-heol
Sav-heol zo
Meuse
Meuse zo :
Gwelout ivez
An anv Meuse a gaver ivez en anv
Liorzhour
Labour al liorzhour eo ober war dro al liorzhoù, met gellout a ra bezañ un dudi ivez.
Ur vicher gozh eo, a zo bev c’hoazh en.
Abaoe an ez eus skolioù da stummañ ar re yaouank (pe get): anvet int skolioù liorzhouriezh, hag un toullad zo e Breizh.
Gwechall e veze komzet e galleg eus "liorzhourien 5 skourr" (jardiniers cinq branches), dre ma ouezent ober war-dro al legumaj, ar splusegoù, ar gwez, ar bleunioù hag al liorzhoù.
E fin an o doa kroget ar skolioù da rannañ ar stummadur e pemp strollad, hervez ar pemp rummad kozh-se.
Meur a vicher zo :
Al liorzhour a zo an oberour.
Al livour maezadoù a zo un arzour, krouiñ a ra maezioù.
Ar savour maezadoù a zo un den gouest da sevel raktresoù, un diplom en deus (master pe bachelour).
Ar micherioù tro-dro da-se a zo strollet en UNEP
Liorzhourien brudet
En : En :
Pennadoù all
Liorzherezh
Herri II (Bro-Saoz)
Herri II, ganet er Mans e 1133, ha marvet e 1189, a oa roue Bro-Saoz, kont Anjev, Maine ha Touraine, dug Normandi. a oa mab da Jafrez V, kont Anjev.
E dad e oa Jafrez Plantagenet, kont Anjev ha Maine, a oa mab da Foulk Jeruzalem. E vamm e oa an Impalaerez Matilda, a c'houlenne kurunenn Bro-Saoz evel merc'h da Herri Iañ (Bro-Saoz) (ren a reas etre 1100 ha 1135), mab da Gwilherm an Alouber, dug Normandi.
Dimeziñ a reas da Eleanora Akitania.
E vibien
Pevar mab o doe Herri hag Eleanor.
Damgan
Damgan a zo ur gumun eus Breizh e kanton Muzilheg e departamant ar Mor-Bihan, etre aber ar Gwilun ha Gourenez Rewiz. Emañ etre ar Meurvor Atlantel er su, Stêr Penerv er gwalarn, hag Ambon er biz.
Ramskapelle (Nieuwpoort)
Ramskapelle a oa ur gumun tost eus aod Mor an Hanternoz e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Staget eo bet ouzh kumun Nieuwpoort gant lezenn 1977.
kantved
Brezel-bed kentañ: war Talbenn an Ijzer edo Ramskapelle.
Loire
Al Loire zo :
Anv c'hwec'h departamant
Ouzhpenn da departamant Loire e kaver an anv Loire en anv pemp departamant gall all:
Un departamant Rhône-et-Loire a oa bet met rannet eo bet, dre abegoù politikel, etre departamantoù al Loire hag ar Rhône.
Anv div rannvro
Kavout a reer an anv Loire ivez e meur a vomm gallek:
A bep seurt
Kavout a reer Loire ivez :
Loire ha Loir
Arabat kemmeskañ anv ar stêr Loire, a zo Liger e brezhoneg, hag hini ar stêr Loir, a zo Lez e brezhoneg.
Pyrrhos
Pyrrhos pe Pyrrhus, a c'hall bezañ:
1787
Diwar-benn bloavezh 1787 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1787
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1787
Banc yr Eidion Du
Banc yr Eidion Du (Bank an ejen du) a oa ur bank lec'hel savet gant David Jones e Llanymddyfri, Sir Gaerfyrddin, er bloaz 1799.
Prenet e voe gant ar bank Lloyds e 1909.
857
Diwar-benn bloavezh 857 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 857
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 857
Tweed
Ar stêr Tweed a ra an disparti etre Bro-Skos ha Bro-Saoz e gevred Skos.
Obrechies
Obrechies a zo ur gumun eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
Pleiber-Krist
Pleiber-Krist (distaget ) a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Montroulez, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Obrechies
Emdroadur ar boblañs 1793-2007
• Andonioù : Cassini hag EBSSA
Pleiber-Krist
Douaroniezh
War ar C'hefleud hag ar C'hoad Toulzac'h emañ Pleiber-Krist
Anv
Gerdarzh ː diwar un anv den / sant ? divrud ː Iber
Istor
Parrez kentañ Pleiber e oa enni Sant-Martin-war-ar-Maez, Sant-Seo, Pleiber-Krist, Sant-Tegoneg, ha lodenn kornog Montroulez
Goierri
right|thumb|200px|Tolead Goierri e Gipuzkoa
Goierri zo unan eus an nav c'horn-bro a ya d'ober Gipuzkoa, unan eus seizh proviñs Euskal Herria. 18 kumun zo enni, Beasain, Lazkao hag Ordizia ar re pouezusañ.
Rhondda Cynon Taf
thumb|200px|Logo Kuzul ar gontelezh
Rhondda Cynon Taf zo ur gontelezh, pe bwrdeistref sirol, abaoe kempennadur melestradurel 1996.
Dont a ra an anv eus re an teir stêr: Rhondda, Cynon, ha Taf.
Stok outi emañ kontelezhioù Merthyr Tudful ha Caerffili er sav-heol, Caerdydd ha Bro Morgannwg er c'hreisteiz, Pen-y-bont ar Ogwr ha Castell-nedd Port Talbot er c'huzh-heol, ha Powys en hanternoz.
Aberdâr, Aberpennar ha Pontypridd eo ar c'hêrioù brasañ.
Altzaga
Altzaga (stumm euskarek ofisiel; Alzaga en spagnoleg, diofisiel) zo ur gumun eus tolead Goierri, e proviñs Gipuzkoa, en Euskal Herria. 148 a dud a oa o chom en Altzaga e 2004.
Épinal
Épinal a zo ur gumun hag ur gêr eus Bro-C'hall e departamant gall ar Vosges, er rannvro Grand Est. Pennlec'h an departamant eo. left|thumb|200px
Touristerezh
Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.
Gevelliñ
Gevellet eo Épinal gant :
Ar Gwernoù
Ar Gwernoù a zo ur gumun eus Breizh e kanton Muzilheg e departamant ar Mor-Bihan.
Brezel-bed kentañ
Skritur vaiek
Ur silabenneg eo ar skritur vaiek bet ijinet ha diorroet gant Duala Bukele, vaiad anezhañ, er bloavezhioù 1820 evit skrivañ ar vaieg, ur yezh vandeek (familh nigerek-kongoek) komzet e Liberia.
Eetion
Eetion (henc'hresianeg : Ἠετίων) a oa roue Thebai, e Kilikia, tad da Andromac'he ha da seizh mab, hag unan anezho a oa Podes a voe lazhet gant Menelaos e Brezel Troia, hervez an Ilias.
Troazhadouriezh
An droazhadouriezh eo ar rann eus ar vezekniezh a bled gant organoù an troazhañ (lounezhi, c'hwezhigell) hag ivez gant an andrologiezh (organoù engehentiñ ar baotred : raksavenn, divgell ha kalc'h). Ur gelaouenn vezegel c'hall a bled gant an droazhadouriezh, Progrès en Urologie hec'h anv. A-hend-all, ar vezeion a lenn ingal ar gelaouenn europat European Urology, ar gelaouenn vreizhveurat British Journal of Urology, pe an hini amerikan Journal of Urology.
Eetion
Eetion arall
Un Eetion all a zo meneg anezhañ en Ilias, a oa roue enez Imbros.
Skritur vaiek
[[Skeudenn:Vai.gif|Ar silabenneg vaiek ]
Harz-labour miz C'hwevrer
thumb|220px|Delwenn De Dokwerker en [[Amsterdam, da zerc'hel soñj eus harz-labour miz C'hwevrer]] Harz-Labour miz C'hwevrer 1941 a voe un harz-labour hollek aozet en Izelvroioù e-pad an eil brezel bed, a-benn sevel a-enep d'an oberoù ha d'an disentezioù enepyuzev kaset da benn gant an Nazied. Diazezet e voe dreist-holl war ar skrapadegoù aozet gant an Nazied e karter yuzev Amsterdam. Kregiñ a reas an harz-labour d'ar 25 a viz C'hwevrer ha paouez a reas en deiz war-lerc'h.
An ober kentañ aozet en Europa a-benn sevel a-enep d'an disentezioù enepyuzev kaset gant an Nazied e voe, hag azoet e voe gant tud ha ne oant ket yuzev.
Stad an traoù a-raok
En em rentañ a reas an Izelvroioù da Alamagn e miz Mae 1940, hag an disentezioù enepyuzev kentañ a voe kemeret e miz Even 1940. E miz Du 1940 e voe skarzhet ar yuzevien eus kement framm foran a oa, ar skolioù-meur en o zouez. Da-heul e voe aozet manifestadegoù gant studierien e Leiden hag e lec'h all ivez. Er memes koulz ez eas war gresk an anken a oa e-touez micherourien Amsterdam, dreist-holl e-touez ar re a save bagoù en Amsterdam-Noord, rak aon o doa bezañ rediet da vont da labourat en Alamagn.
Abeg
E-keit ma'z ae an traoù war washaat e c'hoarvezas meur a emgann kaset gant izili NSB hag izili e strollad stourm anvet WA (Weerbaarheidsafdeling – kevrenn difenn) he karterioù yuzev Amsterdam. Meur a emgann a c'hoarvezas er straedoù etre izili WA ha strolladoù emzifenn yuzev. E-kerzh unan eus an emgannoù brasañ, d'an 11 a viz C'hwevrer 1941 e Waterlooplein, e voe gloazet da vat Hendrik Koot, hag eñ ezel eus WA. Mervel a reas d'ar 14 a viz C'hwevrer 1941.
D'an 12 a viz C'hwevrer 1941 e voe gronnet ar c'harter yuzev gant soudarded alaman sikouret gant ar polis izelvroat. Orjal dreinek a voe staliet tro-dro d'ar c'harter, ha staliet e vo ivez checkpointoù gant ar polis. Azalek ar mare-se e voe difennet ar c'harter ouzh an dud nannyuzev.
D'an 19 a viz C'hwevrer ec'h erruas ar Grüne Polizei alaman er stal skorn Koco e Van Woustraat, hag un emgann a grogas. Meur a boliser a voe gloazet en emgann a zeuas da-heul. Meur a emgann all a c'hoarvezas e-pad dibenn-sizhun an 22 hag an 23 a viz C'hwevrer, d'ar mare ma voe aozet ur skrapadeg gant an alamaned. 425 paotr yuzev, etre 20-35 bloaz, a voe kemeret da ouestlidi ha kaset goude-se da gampoù-labour Buchenwald ha Mauthausen. Lod brasañ anezho a varvas dindan bloaz.
An harz-labour
Da-heul ar skrapadeg en em vodas izelvroiz e Noordermarkt d'ar 24 a viz C'hwevrer. Lakaat a rejont da bal aozañ ur harz-labour a-benn sevel a-enep d'ar skrapadeg hag ae-enep d'al labour ret en Alamagn. En deiz goude e voe skignet traktoù da c'hervel d'an harz-labour, daoust ma oa bet berzet ar strollad politikel-se gant an nazied.
E-touez ar re gentañ a chomas a-sav gant o labour e voe ar vlenierien tramway, ha da-heul tud all a rae war-dro servijoù-kêr, evel implijidi De Bijenkorf hag an dud a laboure er skolioù. Daoust ma klaskas an alamaned lakaat un termen d'an harz-labour, ez eas ar reuz war gresk en Amsterdam koulz hag e kêrioù all evel Zaanstad, Kennemerland hag Utrecht. Ne badas ket gwall bell an harz-labour : d'ar	 27 a viz C'hwevrer e voe deuet a-benn ar polis alaman da lakaat un termen dezhañ. Daoust ma ne voe ket trec'h aozerien ah harz-labour, e chomas un darvoud a-bouez dre ma oa an hin kentañ aozet a-enep da zoareoù an nazied a-enep d'ar yuzevien.
Derc'hel soñj
Pep bloaz d'ar 25 a viz C'hwevrer e ve aozet ur gerzhadeg da zerc'hel soñj eus an harz-labour, hag a re a gemer perzhi enni a vale dirak Dokwerker, ar maen-koun bet savet e 1951, ha lakaet war ziskouez e miz Kerzu 1952. Savet e voe gant ar c'hizeller izelvroat Mari Andriessen. Izili an holl strolladoù politikel, tud e-kar eus an transportoù foran koulz hag izili kevredigezhioù derc'hel soñj eus an loskaberzh a gemer perzh en darvoud. Daoust ma voe lazhet tri ezel eus ar strolald komunour e-pad an harz-labour ha kaset 12 ezel all d'an toull-bac'h en Alamagn, e voe rediet izili ar strollad komunour da aozañ un darvoud all e-pad ar brezel yen, rak e-pad meur a vloaz e nac'has politikourien all e vije bet aozet an harz-labour gant izili ar strollad komunour.
Skritur vaiek
Liammoù diavaez:
Pellgargañ lizherennoù evit mann evit gallout gwelet ar silabenneg vaieg war skramm hoc'h urzhiataer
[Pellgargañ lizherennoù all
André Guillouzo
André Guillouzo zo kelenner Pistrioniezh (Toksegologiezh) e Kevrenn Apotikerezh skol-veur Roazhon I. Meur a bennad skiantel en deus skrivet er c'helaouennoù broadel hag etrebroadel diwar-benn an avu. Genidik eo eus ar Mor-bihan, hag e studias e Pariz araok distreiñ da Vreizh. Brezhoneger a-vihanik eo.
Karrek
thumb|right|150px|Kartenn lec'hiañ Karrek e Kernev-Veur