cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jean-Pierre Andrevon
Buhez
E 1981 e voe embannet kentañ levr J-P. Andrevon evit ar vugale, La fée et le géomètre. En eil hanterenn ar bloavezhioù 1980 e kemeras perzh en un ti-embann kevredigezhel anvet Centre de Création Littéraire de Grenoble, ma embannas istorioù berr, barzhonegoù, skritelloù ha kartennoù-post, pa oa distroet d'al livouriezh en devoa dilezet e 1975. E 1990 e reas ur murlivadur anvet Le mur des galaxies e Mirdi etrebroadel ar Skiant-faltazi en Yverdon-les-Bains (Suis), hag e 1993 e voe diskouezet e livadurioù e ti-kêr Grenoble.
Er bloaz 2007 e teuas er-maez ar c'hentañ albom bannoù-treset azasaet diwar ur romant gant Jean-Pierre Andrevon, Le travail du furet à l'intérieur du poulailler (1983). E 2007 e voe an trede albom ha diwezhañ.
Essequibo
An Essequibo a zo ur stêr, 1 014 km hed dezhi, e Guyana.
Jean-Pierre Andrevon
Buhez
E 2007 ivez e voe e bladenn gentañ, Je viens d'un pays, 15 kanaouenn enni. Peder fladenn all a voe diwezhatoc'h. Er bloaz 2009 ivez ez embannas unan eus e varzhonegoù : Étrangers ! en torkad Identités.
Oberennoù lennegel
Lod oberennoù zo bet sinet dindan an anv "Jean-Pierre Andrevon" hag (AB) adembannet dindan an anv "Alphonse Brutsche".
Istorioù berr (256)
Dre an arouez + e verker ar genskiverien hag ar c'henskriverezed.
Sonerezh (5)
Pemp pladenn a voe enrollet gantJean-Pierre Andrevon, 64 kanaouenn en holl.
Flavius Magnus Magnentius
Buhez
E deroù 351 e savas Magnentius e vreur Decentius da eil impalaer (Caesar).
Memorias de un hombre de acción
Memorias de un hombre de acción zo un heuliad romantoù spagnolek gant ar skrivagner Pío Baroja (1872–1956), diwar-benn buhez an irienner frankizour Eugenio de Aviraneta (1792-1872), embannet entre 1913 ha 1935.
Flavius Magnus Magnentius
Buhez
An emgann meur etre Constantius II ha Magnentius a voe d'an 28 Gwengolo 351 e Mursa, Osijek hiziv, war ar stêr Drava. Pevar-ugent mil soudard a oa diouzh tu Constantius, ha tregont mil diouzh tu Magnentius ; 30 000 soudard a voe kollet diouzh tu Constantius ha 24 000 diouzh tu Magnentius. "Emlazh an impalaeriezh roman" a reer eus an argad-se.
Memorias de un hombre de acción
Keñveriañ a c'haller 22 levr Baroja gant an 46 eus an Episodios nacionales gant Benito Pérez Galdós a oa bet skrivet diwar-benn ar memes mare.
Flavius Magnus Magnentius
Buhez
Tec'hel etrezek Aquileia a reas Magnentius kent tec'hel adarre da C'halia pa voe adkemeret Aquileia gant Constantius II e deroù 352.
E deroù 353 e oa mestr Constantius II war an Alpoù. O zremen a reas dre ode Montgenèvre (en Alpoù-Uhel hiziv).
E Mons Seleuci (Montsaleon, e-kichen Gap) e voe an emgann diwezhañ. Goude bet trec'het gant Constantius, Magnentius a lazhas e vamm, e vreur Desiderius, hag en em zistrujas e Lugdunum (Lyon) d'an 10 pe 11 Eost 353. Nebeut goude, d'an 18 Eost, e vreur, ar c'hezar Decentius, en em grougas en Agedincum (Sens).
E-giz-se ez echuas istor ur Brezhon aet da impalaer roman.
Marie Louise Élisabeth d'Orléans
thumb|Marie Louise Elisabeth de Bourbon-Orléans thumb|Marie Louise Elisabeth de Bourbon-Orléans
Marie Louise Élisabeth d'Orléans (1695-1719), dugez Berry (1710), a oa ur briñsez c'hall, merc'h da Philippe d'Orléans, dug Orléans, a voe rejant.
Dimeziñ a reas e 710 da Charles de France (1686-1714), dug Berry. Intañveziñ a reas e 1714 da 19 vloaz.
Brud fall he devoa abalamour ma eve kalz, ha ma oa anavezet da zoganiñ he fried gant mevelien, hag eñ a rae kemend-all gant he dimezelled. Gourdrouz kas anezhi d'ur gouent a reaz ar gwaz pa glevas e oa dogan, ha mont betek he dornañ dirak an dud.
Teir gwech e wilioudas, da vihanañ, ha mervel a reas ar vugale ez vihan bep tro. Ur bugel all he doe digant ur serc'heg, a voe kaset da leanez.
Tev e oa deuet da vezañ a-hervez met marteze ne oa ket diwar debriñ re(Da sklaeraat). Lesanvet e oa bet "Joufflotte" er c'hanaouennoù goapaus savet diwar he fenn.
Í
Í (lizherenn vunut: í) zo ul lizherenn hag a gaver e meur a yezh. Bez' eo ur skrivad kenaozet gant al lizherenn "i" hag an arouezenn diakritek tired lemm. E brezhoneg e lavarer "i tired lemm".
Merkañ a ra al lizherenn-se, e yezhoù evel an daneg, an hungareg, an tchekeg pe ar slovakeg, ur vogalenn hir :.
E spagnoleg, portugaleg pe italianeg e talvez da verkañ an taol-mouezh.
E vietnameg pe e sinaeg skrivet en doare pinyin e talvez da verkañ un ton war-sevel.
Truccazzano
Truccazzano   a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Castelvetro di Modena
Castelvetro di Modena zo ur gumun italian e proviñs Modena, en Emilia-Romagna.
Vanzaghello
Vanzaghello  a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.
Carpi
Carpi zo ur gumun italian e proviñs Modena, en Emilia-Romagna.
Rosalie Prudent
Istor
Embannet e oa bet an danevell Rosalie Prudent er pemdezieg Gil Blas d'an 2 a viz Meurzh 1886, a-raok bout adembannet en dastumad La Petite Roque.
An danevell
Prosez zo graet d'ar vatezh yaouank Rosalie Prudent he deus lazhet he daou grouadur nevez c'hanet.
Skeledenn
Ar skeledenn zo ul lodenn eus korf ar boudoù bev, tud ha loened, a ya d'ober o framm diazez.
Daou seurt skeledennoù zo : ar skeledenn diavaez (pe : ezrelegenn) a ya d'ober golo korf an divellkeineged evel an amprevaned), hag ar skeledenn diabarzh, a framm diabarzh korf ar mellkeineged evel ar bronneged. Ar skeledenn diabarzh-se a reer korf-eskern anezhañ ivez dre ma'z eo un hollad eskern.
Skeledenn diavaez
Kalz divellkeineged o deus ur skeledenn diavaez a warez gwiadoù blot hag organoù o c'horf. A-feur ma kresk al loen e c'hell muzañ ar skeledenn diavaez, ar pezh a c'hoarvez gant amprevaned ha kresteneged 'zo.
Meur a zanvez a ya d'ober anezhi : kitin (gant an artropoded), meskajoù kalkek (gant ar c'houral hag ar blotviled) pe silikat.
Estreget ur gwarez eo skeledenn diavaez an amprevaned : servijout a ra ivez da stagañ ar c'higennoù, da virout ouzh an dour da guitaat ar c'horf ha d'ober evel un organ ar skiantoù.
Skeledenn diabarzh
Framm diabarzh al loen eo. Servijout a ra da derc'hel ar c'horf ha d'ober fiñvadennoù dre m'eo stag ar c'higennoù outi.
Pesked
Daou rumm pesked a zo, hervez an danvez a ya d'ober o skeledenn : an osteiktied (an darn vrasañ eus ar pesked) zo askornek o skeledenn pand eo migornek skeledenn ar re all (al lamprez pe ar c'hondriktied evel ar rinkined).
Evned
Azasaet eo skeledenn an evned ouzh an nij dre m'eo skañv ken-ken ha war un dro kreñv a-walc'h evit gouzañv bec'h ar fiñvadennoù. Nebeutoc'h a eskern zo e skeledenn an evned eget e skeledenn mellkeineged all a vev war an douar. Ouzhpenn da se n'o deus na dent, na karvanoù, met ur pigos hag a zo kalz skañvoc'h.
Bronneged mor
A-benn aesaat o fiñvoù en dour eo azasaet o skeledenn dre goll o favioù a-dreñv (evel ar balumed pe an ejened-mor) pe unaniñ anezhe en ul lost (evel ar reuniged).
Skeledenn an den
Graet eo gant eskern, harpet gant stagelloù, stirennoù, kigennoù ha migorn. Servijout a ra da zerc'hel ar c'horf, stagañ ar c'higennoù, gwareziñ an organoù evel an empenn, ar galon pe ar skevent. An dent zo lod eus ar skeledenn, daoust dezhe bezañ graet gant ur gwiad disheñvel diouzh hini an eskern all.
Askorn brasañ en den eo askorn ar vorzhed, er c'har, hag an hini bihanañ eo ar stleug, er skouarn. En un den deuet d'e oad ec'h a ar skeledenn d'ober well-wazh 14% eus pouez hollek ar c'horf.
An eskern a c'hell bezañ juntet asambles, evel re ar c'hlopenn, pe koublet an eil ouzh egile. Evit a sell ouzh an askorn uheñvel, n'eo ket koublet ouzh askorn all ebet : harpet eo gant kigennoù ha stagelloù.
Proviñs Punilla
Proviñs Punilla zo unan eus proviñsoù rannvro Ñuble e Chile, ha San Carlos eo ar gêr-benn anezhi. Pemp kumun zo enni:
Cavezzo
Cavezzo zo ur gumun italian e proviñs Modena, en Emilia-Romagna.
Fanano
Fanano zo ur gumun italian e proviñs Modena, en Emilia-Romagna.
Inosant XI
Inosant XI (e latin: Innocentius XI, en italianeg: Innocenzo XI), Benedetto Odescalchi e anv-tiegezh, ganet d'ar e Como (Lombardia) ha marvet d'an  e Roma, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Fiorano Modenese
Fiorano Modenese zo ur gumun italian e proviñs Modena, en Emilia-Romagna.
47vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)
Ar 47 Rujumant Troadegiezh a oa ur rejumant eus an tirlu gall.
Soudarded vreizhat fuzuilhet gant al lu gall
Fuzuilhet e voe daou soudard breizhat ag ar rejumant gant al lu gall :
Klemañs X
Klemañs X (e latin: Clemens X, en italianeg: Clemente X), Emilio Altieri e anv-tiegezh, a zo bet ganet d'an e Roma ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Anabar
An Anabar a zo ur stêr, 939 km hed dezhi, e republik Sac'ha, e Siberia, e Rusia.
Aberiñ a ra er Mor Laptev.
Elisabeth Augusta Lindenov
Elisabeth Augusta von Schleswig-Holstein, pe Elisabeth Augusta Lindenov goude hec'h eured (28 Kerzu 1623 – 9 Eost 1677), a oa merc'h da Christian IV, roue Danmark, ha Kirsten Munk.
Desavet e voe, evel he breudeur ha c'hoarezed, gant he mamm-gozh Ellen Marsvin hag ar c'houarnerez Karen Sehested. E 1628-29 ez eas da lez Sveden da chom. E 1639 e voe dimezet da Hans Lindenov (marvet e 1659), hag ur verc'h o doe, Sophie Amalie Lindenov.
Fiumalbo
Fiumalbo zo ur gumun italian e proviñs Modena, en Emilia-Romagna.
Yehoahaz
Goude ma voe bet lazhet e dad Yoshia gant Nec'ho, roue Egipt, e Megido e voe olevet Yehoahaz da roue Yehouda e 609 KJK hervez an Tanac'h.
Setu ar pezh a gaver en Eil Levr ar Rouaned :
« Tri bloaz warn-ugent en devoa Yehoahaz pa renas, ha tri miz e Jeruzalem. Anv e vamm a oa Hamoutal, merc'h Yirmia, eus Livna. Ober a reas ar fall ouzh daoulagad an Aotroù, a-grenn evel m'en devoa graet e dadoù. Ereet e voe gant ar Faraon Nec'ho e Rivla, e bro Hamat, ma ne renje ket e Jeruzalem; hag e voe tell-gatizet ar vro a gant talant arc'hant hag un talant aour ; Hag e voe laket da ren, - gant ar Faraon Nec'ho – Eliakim, mab Yoshia, e-lec'h Yoshia, e dad, ha troet e anv en Yehoyakim. Ha Yehoahaz, tapet ha kaset d'an Ejipt, a varvas du-hont ».
White Fox
White Fox Co., Ltd. (japaneg: 株式会社 WHITE FOX Hepburn: Kabushiki gaisha Howaito Fokkusu) zo ur studio filmoù bevaat japanat. Yaouank a-walc'h eo ar studio (Ebrel 2007) ha n'eus ket bet graet kalz traoù gantañ, met deuet eo a-benn da dizhout ur plas uhel a-fed rastellañ arc'hant (evel gant an heuliadoù Steins;Gate peRe:Zero − Starting Life in Another World).
Mendon (disheñvelout)
Mendon a c'hall bezañ anv meur a lec'h :
Kaveri
Ar stêr Kaveri (Cauvery eo ar stumm saoznek) zo ur stêr 950 km hed dezhi en India, e stadoù Karnataka ha Tamil Nadu. Khaberos a rae Klaudios Ptolemaios anezhi en e Γεωγραφικὴ Ὑφήγησις, Geographike Hyphegesis e latin, "Sturlevr evit tresañ an Douar".
Div vrec'h zo d'he c'henoù e Pleg-mor Bengal, ha daou anv : Kaveri bepred eo brec'h ar Su, tra m'eo Kollidam hini an Norzh.
Niemen
An Niemen a zo ur stêr en Europa, 937 km hed dezhi, hag a dremen dre vBielorusia, Lituania ha Rusia.
Benvegad koazhañ
Ar benvegad koazhañ pe benvegad esmoriñ zo ur benvegad hag a dalvez d'ar c'horf da goazhañ boued.
Niemen
Eienañ a ra e Bielorusia, e Minsk. Aberiñ a ra e Mor Baltel.
Benvegad koazhañ
E-kerzh ar c'hoazhañ e vez dispennet ar boued e tammoù bihan. Komañs a ra an dispenn-se er genoù ha kendalc’het e vez a-hed ar benvegad koazhañ betek ar youlc’h.
Er genoù e talvez an dentj hag an teod da chaokat ar boued. An halv hag an enzimoù a vez mesket gant an tammoù boued. Goude e tremen e-barzh ar gorzailhenn.
Er stomog e vez dispennet ar boued gant heverennoù koazhañ. Enno ez eus trenkennoù hag enzimoù a zispenn protein ar c’hig, ar vioù, al laezh. Goude un nebeud eurvezhioù e vez treuzfurmet ar boued e youstenn, pe chim, hag a vez kaset e-barzh ar vouzellenn voan.
An duodenom, ar jejunom hag an ileon eo an teir lodenn eus ar vouzellenn voan hag a dap war-dro c’hwec’h metr hed. Heverennoù ar pankreas, ar bouzelloù hag ar vestl, enno enzimoù, a echu dispenn ar youstenn. Ur wech echu koazhañ ar boued e vez kaset ar maguzennoù e kement korn eus ar c’horf war-bouez ar gwazhied.
Ar sac'henn (ivez bouzellenn-dall) gant an divilhenn breñvek, ar c’holon-sav, -treuz ha -diskenn, hag ar youlc'h a ya d’ober ar vouzellenn dev. Honnezh a dap 1,5 metr hed. Gant labour bakteri er vouzellenn dev e vez stummet kaoc'h hag ar c’haoc’h a vez eztaolet e-maez ar c'horf dre ar youlc’h hag ar fraezh.
Klemañs IX
Klemañs IX (e latin: Clemens IX, en italianeg: Clemente IX), Giulio Rospigliosi e anv-tiegezh, a zo bet ganet e Pistoia d'an ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Pwll Ceris
Pwll Ceris zo ul lec'h dañjerus eus ar Menai, ar stêr a dremen etre Mon ha Gwynedd, en hanternoz Kembre. Emañ etre an daou bont, Pont Britannia ha Pont ar Menai, un tamm er c'hreisteiz da Ynys Welltog hag er reter da Ynys Gored Goch. Pa deu an uhelvor e vez mesk bras etre ar reier.
Formigine
Formigine zo ur gumun italian e proviñs Modena, en Emilia-Romagna.
Marie-Josée Croze
Marie-Josée Croze, ganet d'an 23 a viz C'hwevrer 1970 e Montreal, zo un aktourez kebekat divroet gall. Brudet eo bet dre he rolloù er filmoù eus Kebek, Maelström gant Denis Villeneuve, e 2000, hag Les Invasions barbares gant Denys Arcand, e 2003. Priz an aktourez wellañ a zo aet ganti e Festival Cannes 2003 evit ar roll-se. Ar bloaz war-lerc'h he deus c'hoariet ur roll bihan e Munich gant ar filmaozer hollvrudet stadunanat Steven Spielberg. E 2006 he deus graet berzh e Bro-C'hall gant ar thriller Ne le dis à personne hag an drama Le Scaphandre et le Papillon. E miz Du 2012 he deus kemeret perzh e juri Festival etrebroadel ar film Marrakech. E miz Kerzu eo deuet da vezañ ur geodedourez c'hall ouzhpenn bezañ kanadian.
Kouban (stêr)
Ar c'hKouban a zo ur stêr, 870 km hed dezhi, e Rusia. Eieniñ a ra e Menezioù Kaokaz hag en em deurel a ra er Mor Du.
Vetranio
Vetranio a oa bet impalaer roman etre ar 1añ Meurzh 350 hag ar 25 Kerzu 350.
Goude muntr Flavius Julius Constans gant Magnentius d'an 18 Genver 350, bountet e voe Vetranio, ur jeneral kozh, gant Constantia, unan eus merc'hed Constantinus Iañ, intañvez Hannibalinus, bet lazhet war urzh Constantius II, d'en em sevel da impalaer d'ar 1añ a viz Meurzh 350.
Anvet e voe, war un tu gant Constantius Iañ, ha war an tu all gant Magnentius.
Constantius a glaskas neuze un dreverz gant ar Bersed evit ober war aferioù ar C'hornôg. Pa oa o varc'hata gant Vetranio, e gouraterien a oa o prenañ ofiserien ha soudarded Vetranio gant leun a argant.
Mahanadi
Ar Mahanadi a zo ur stêr, 851 km hed dezhi, en India.
Vetranio
E Naissus (Nisch ), d'ar 25 Kerzu 350, e komprenas Vetranio e oa bep prenet e arme gant Constantius. En em ziskargañ a reas war an taol.
Leusket e voe da vont gant Constantius, gant ul leve, e Prusa, e Bithynia. Mervel a reas eno er bloaz 356.
Golo-lizher
Ur golo-lizher zo un tamm paper pleget ha serret gant peg, ma lakaer ennañ ul lizher da gas da unan bennak.
Sanaga
Ar Sanaga a zo ur stêr, 918 km hed dezhi, e Kameroun.
Roots: The Saga of an American Family
Roots: The Saga of an American Family zo ur romant embannet e 1976 gant Alex Haley. Kontañ a ra istor damijinet Kunta Kinte, un Afrikan eus an, skrapet pa oa krennard, ha gwerzhet evel sklav. Kaset eo da Norzhamerika dre ar C'henwerzh tric'horniek. Heuliañ a reer buhez ar c'hrennard ha goude-se e ziskennidi e Stadoù-Unanet Amerika betek Haley e-unan. Embannadur ar romant, adsavet e stumm ur stirad skinwel a reas berzh bras, Roots (1977), a lakaas anezhañ da vezañ klasel er sevenadur stadunanat.
Chomet eo ar romant, e-pad 46 sizhun, war listenn gwellañ gwerzhioù an New York Times, gant 22 sizhun er c'hentañ plas. Ar seizh chabistr diwezhañ a oa bet adsavet e stumm un eil ministirad skinwel, Roots: The Next Generations (1979). Roet en doa c'hoant d'an Afroamerikaned da glask o orinoù familh, hag anavezout o istor dezho.
Sanaga
Eienañ a ra er rannvro Adamaoua, e lec'h-kejañ ar stêrioù Djemer ha Lom. Aberiñ a ra er Mor Atlantel.
Lama Mocogno
Lama Mocogno zo ur gumun italian e proviñs Modena, en Emilia-Romagna.
Frassinoro
Frassinoro zo ur gumun italian e proviñs Modena, en Emilia-Romagna.
Geneviève Prigent
Geneviève Prigent (Sant-Brieg, 4 a viz Kerzu 1909 - Lannuon, 26 a viz Genver 1990) a oa priñsez ar Montenegro, rezistantez, lagadeeunourez, ha stourmerez evit an endro.
Buhez
Ganet e oa bet Geneviève Prigent e Sant-Brieg, ma oa mezeg he zad. Tremen a rae he vakañsoù e Trebeurden e ti ar familh. Plijout a rae dezhi mont war vor. Studiañ a reas ar vezegiezh e Roazhon betek ober anaoudegezh gant Mihailo Petrović-Njegoš, priñs Montenegro repuet e Bro-C'hall. D’ar 27 a viz Genver 1941 e voe lidet an eured e Pariz.
Nac'h a reas ar c’houblad kemer ar gurun gant skoazell an nazied o doa aloubet Montenegro e miz Mae 1941. E Hamburg, Pariz ha Sant-Nikolaz-ar-Pelem e vevas e-pad an Eil Brezel-bed. Eno, e miz Mae 1944 e voe skrapet ar priñs gant tud yaouank ar vro digant an Alamaned. Daou viz war-lerc’h e c'hanas G. Prigent he mab Nicolas e Sant-Nikolaz.
Goude dieubidigezh Europa e vevas gant he gwaz e Yougoslavia, o sammañ kargoù ofisiel dindan galloud Tito. Ne oa ket ar priñs en e vleud, neuze e tistroas ar c’houblad da Vro-C'hall. "Ar Priñsez ruz" e oa lesanv G. Prigent abalamour ma sikoure repuidi bolitikel. E 1949 e tispartias diouzh he fried.
Labourat a reas e Pariz evel klañvdouriez gant Jean Lavat, a oa mezeg an daoulagad. Gantañ e savas un arbennikadur nevez, al lagadeeunourezh evit pareañ al loakrerezh.
Adalek 1972 e voe o chom hag o labourat e Trebeurden. Kregiñ a reas da stourm evit an endro dre grouiñ ar gevredigezh "Bevañ e Trebeurden". E-giz-se eo bet gwarezet gwern ar C’helenn hag enez Miliev e Trebeurden. Stourm a reas ivez evit gwirioù mab-den.
Mervel a reas e Lannuon e miz Genver 1990, hep dont a-benn da enebiñ ouzh porzh-bageal Trebeurden.
E 2009 e oa bet divizet gant kuzul-kêr Lannuon reiñ he anv d’ur straedig e kreiz-kêr.
Montecreto
Montecreto   a zo ur gumun eus Italia e proviñs Modena.
Maranello
Maranello zo ur gumun italian e proviñs Modena, en Emilia-Romagna.
E Maranello emañ sez embregerezh Ferrari abaoe 1943.
Aleksandr VII
Aleksandr VII (e latin: Alexander VII, en italianeg: Alessandro VII), Fabio Chigi e anv-tiegezh, ganet d'an e Siena ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar.
The Carpenters
The Carpenters a oa ur strollad pop stadunanat savet e miz Gouere 1968 e Downey, Kalifornia ha divodet e 1983.
Abermenai
Abermenai eo anv penn kornôk ar stêr Afon Menai, en Enez Mon, dirak Caer Belan en Arfon. Beg-douar kreisteisañ Mon eo, ha strizh kenañ eo ar Menai el lec'h-se a zigor war Mor Iwerzhon.
Er reter d'ar beg-douar emañ Traeth Abermenai, ha Traeth Melynog,
Mojenn hag istor
Meneg zo eus Abermenai er Mabinogi, en istor Lleu Llaw Gyffes, er pevare skourr, hini Math fab Mathonwy.
Anv eus Abermenai zo ivez en istor Kembre.
E 1075 e tilestras eno Gruffudd ap Cynan, deuet eus Dulenn ma oa harluet da gemer rouantelezh Gwynedd.
E 1144 e tilestras eno Cadwaladr ap Gruffudd, breur Owain Gwynedd. Er bloaz a-raok e oa bet kemeret e zouaroù digantañ gant e vreur, evel kastiz goude dezhañ muntrañ Anarawd ap Gruffudd, priñs Deheubarth.
Taymyra
An dTaïmir (pe dTäimira) a zo ur stêr, 840 km hed dezhi, e Rusia.
Yehoyakim
Hervez an Tanac'h e renas Yehoyakim (Eliakim, mab Yoshia ha breur Yehoahaz) e Jeruzalem etre 609 KJK ha 598 KJK. Lakaet oa bet da roue e-lec'h e vreur gant ar Faraon Nec'ho ha roas dezhañ an anv a Yehoyakim (en hebraeg יהויקים (Yehôyaqîm), « YHWH en deus uhelaet, en deus lakaet en e sav »).
Setu ar pezh a lenner diwar-benn en Eil Levr ar Rouaned :
« Anv e vamm a oa Zevouda, merc'h Pedaya, eus Rouma. Ber a reas ar fall ouzh daoulagad an Aotroù, a-grenn evel m'o devoa graet e dadoù. »
Pyasina
Ar Pyasina a zo ur stêr, 817 km hed dezhi, e norzh Siberia e Rusia.
Eienañ a ra 255 km en norzh da gKelc'h Arktika er c'hornôg d'ar menezioù Poutorana. En em deurel a ra e Mor Kara.
Yehoyakim
« En e amzer, e pignas Navoudc'hadnesar, roue Bavel ; hag e voe Yehoyakim sujet dezhañ tri bloaz ; hag e troas, hag e tispac'has enep dezhañ. Met kas a reas an Aotroù warnañ bagadoù ar Galdeaned, bagadoù Aram, bagadoù Moav ha mibion Amon, hag e kasas anezho enep Yehouda evit hen distrujañ... »
Hervez 2Dn 36, 6-7 e voe taget gant Navoudc'hadnesar, trec'het, chadennet ha kaset da Vabilon gant un darn eus teñzorioù an Templ. Yehoyac'hin, e vab, a renas en e lec'h.
Vini (spesad)
Vini a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1833 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
Spesadoù
Pemp spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer en inizi trovanel ar Meurvor Habask.
Dominique Boullier
Ur sosiologour gall eo Dominique Boullier. Ganet eo e Roazhon e 1954. Penn skridaozer ar gelaouenn Cosmopolitiques, ha kelenner er skolioù-veur eo bet. Ispisializet eo war an niverel hag hor doare da implij anezhañ.
Un tezenn sosiologiezh a zo bet skrivet gantañ e 1987 war renerezh Gérard Althabe. Anvet eo ''Du rapport de générations dans le champ résidentiel. La construction des groupes d’âge adolescent''.
Desket eo bet ivez war skiantoù al lavar e skol-veur Roazhon 2 ha gouestoniet eo evit renañ enklaskoù diwar skiantoù ar c'heleier hag al lavarantiz.
Studioù ha embannadennoù
Renet ha kemeret perzh e meur à gelouenn en deus graet Dominique Boullier. Penn skridaozer Cahiers du Numérique eo bet etre 2001 ha 2004. Krouet en deux Cosmopolitiques e 2002 ha penn skriadozer anezhi eo chomet betek 2012.
Meur a levr a zo bet skrivet gantan met brasan lodenn e labour a zo bet diwar benn hor implij eus un niverel. Kroget en deus dre gontrad e 1982 o studiañ implijoù ar Minitel hag an TIC. Brasaat a ra e dachenn studi evit mont davet hini ar c'hartenn bank, internet, an TIC en embregerezhioù, ar skinwell hag all hag all. Nevez zo, labouret en deus war ar skiantoù anavout.
Krouiñ a ra meizad an "habitèle" evit studiañ implij ar pellgomzer hezoug hag hor identelezioù niverel. Gwellout a ra hor c'helloù personel evel un danvez sosiologel eskemm. Soñjal a ra endro meizad ar "personal data ecosystem".
Studiañ a ra ivez ar politikerez diwar korn an niverel, evel skol Lessig. Stourmañ a ra evit derc'hel gant liesegezh arkitektouriez an niverel, evel kinniget gant M.Walzer. Un doare eo evitañ da vihannaat ar preizherezh eus perzh an oberourien vras. Reoliañ ar re-se a zo ret evit mirout d'ur "réchauffement climatique".
Krouet en deus e 2015, ur c'hloerdi war ar "sciences humaines et sociales troisième génération" (SHS3G) evit strollañ an enklaskourien o defe c'hoant komprenn levezon ar Big Data war ar sjiantoù sokial.
Mezen (stêr)
Ar Mezen a zo ur stêr, 857 km hed dezhi, e gwalarn Rusia.
Eienañ a ra er Menezioù Timan, e Republik Komi, er c'hornôg d'an Oural, ha redek a ra trema ar gwalarn.
En em deurel a ra er Mor Gwenn.
Xiomara Vidal
Xiomara Vidal, ganet e 1955, zo ur ganerez kuban.
Montefiorino
Montefiorino   a zo ur gumun eus Italia e proviñs Modena.
Marcia Moretto
Marcia Moretto, bet ganet e 1949 en Arc'hantina ha marvet e 1981 e Pariz (Bro-C'hall), a oa un diskouezerez-c'hiz, ur gorollourez hag ul leurennerez arc'hantinat. C'hoar e oa d'ar soner arc'hantinat Gustavo Moretto (1950-).
O tec'hel rak an diktatouriezh a oa o ren he bro er bloavezhioù 1970 e teuas da Vro-C'hall d'ober hec'h annez. Eno ez eas da gelennerez war an dañsal e Sartrouville (Yvelines) ma kejas gant Fred Chichin (1954-2007) ha Catherine Ringer (1957-) a oa he studierien. Pa voe savet ar strollad Les Rita Mitsouko gant an daou arzour yaouank e voe-hi en o c'hichen war al leurenn da-geñver an abadennoù kentañ.
Diwar he fenn eo e oa bet savet ha kanet ar ganaouenn Marcia Baïla gant Les Rita Mitsouko goude ma voe diskaret trumm o mignonez gant ur c'hrign-bev.
Der Teufel und seine Großmutter
Lakaet eo bet e saozneg gant Andrew Lang hag embannet en The Yellow Fairy Book. Un doare saoznek all zo e-barzh A Book of Dragons gant Ruth Manning-Sanders.
Ar gontadenn
Tri soudard, treut o gopr, a dec'h eus an arme, hag a ya da guzhat en ur parkad ed. Siwazh, chom a ra an arme hep fiñval. Petra ober ? chom er park da vervel gant an naon pe mont da c'houlenn boued ha bezañ fuzuilhet?
Un aerouant a dremen en oabl, a ginnig o saveteiñ gant ma labourint evitañ e-pad seizh vloaz. Graet ar marc'had. Kaset int war-nij gant an aerouant, an diaoul e gwirionez. Ha hennezh ha reiñ ur skourjez dezho, da c'hounit arc'hant ganti, emezañ, met a-benn seizh vloaz e vijent dezhañ nemet respont a c'halljent d'un divinadell.
Aprosmictus
Aprosmictus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1842 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Kastell Gwitreg
Kastell Gwitreg a oa bet savet er Grennamzer e Gwitreg, e reter Bro-Roazhon, tost d'an harzoù etre Breizh ha Bro-C'hall.
Ur voudenn-gastell e oa ar c'hastell kentañ a voe savet e Gwitreg, el lec'h m'emañ bremañ iliz ar Groaz Santel. Ur c'hastell graet gant koad e oa, ha devet e voe meur a wech.
Marano sul Panaro
Marano sul Panaro zo ur gumun italian e proviñs Modena, en Emilia-Romagna.
Tatou min hir ar su
Tatou min hir ar su (Dasypus hybridus) a zo ur bronneg hag a vev e Suamerika (Arc'hantina, Brazil, Paraguay hag Uruguay).
Kastell Gwitreg
Ar savadur mein kentañ a voe savet war-dro 1050 gant baroned Gwitreg, war un dorgenn a-us ar stêr Gwilen. E-touez an aspadennoù eus ar savadur-se ez eus un nor vras, er c'hiz romanek. En e voe brasaet ar c'hastell gant ar baron Andrev III, a roas dezhañ ar stumm tric'hornek en deus bremañ. Gantañ ivez e voe savet mogerioù-difenn en-dro da Witreg, etre 1220 ha 1250.
Goude marv Andrev III e tremenas ar c'hastell etre daouarn konted Laval. Dre ma oa bet kemeret kêr Laval gant ar Saozon e 1428, en em stalias konted Laval e kastell Gwitreg e-pad ouzhpenn ur c'hantved. Ganto e voe brasaet ar c'hastell c'hoazh, er. D'ar mare-se e voe graet al labourioù-difenn diwezhañ, gant an nor-dal, ur pont-gwint doubl, an tour Sant-Laorañs (an tour-meur, lakaet warnañ digoroù evit kanolioù) ha tour Madalen. E 1487, e-pad ar brezel etre Breizh ha Bro-C'hall, e voe lezet soudarded c'hall Charlez VIII da zont tre er c'hastell, hep emgann ebet, gant Guy XV Laval.
Labourioù kempenn a bep seurt a voe graet er c'hastell goude se, evel pa voe savet un orator e 1530. Breujoù Breizh a gavas repu teir gwech er c'hastell e dibenn ar (e 1564, 1582 ha 1583), pa oa ar vosenn oc'h ober he reuz e Roazhon.
Perc'hennet e oa ar c'hastell gant tiegezhioù Reoz ha Cologny etre 1547 ha 1605, ha d'ar c'houlz-se e oa unan eus kreñvlec'hioù ar Brotestanted. E 1589 e voe lakaet seziz war ar c'hastell, e-pad pemp miz, gant dug Mercœur, met en aner. E 1605 e tremenas ar c'hastell etre daouarn tiegezh Trémoille, genidik eus Poatev, ha chom a reas ganto betek an Dispac'h gall. Dilezet e voe ar c'hastell er ha war an diskar ez eas goude-se.
En e oa ur prizon el lodenn norzh eus ar c'hastell (tour Madalen). E 1876-1877 e teuas da vezañ ur c'hazarn evit reiñ bod da soudarded war droad.
Prenet e voe ar c'hastell gant an ti-kêr e 1820. Hag e 1872, hag adarre e 1902, e voe renket e-touez ar monumantoù istorel. Labourioù adkempenn a voe kaset da benn, adalek 1875, renet gant an tisavour Darcy. Diwar atiz Arthur de La Borderie e voe digoret ur mirdi bihan ennañ, e 1876. An ti-kêr a voe savet e porzh ar c'hastell, gant an tisavour Paul Grout, er bloavezhioù 1902-1913.
Pedro Castillo
José Pedro Castillo Terrones (Chota, Departamant Ayacucho, 19 a viz Here 1969) zo ur skolaer, sindikalour ha politikour perouat, hag abaoe miz Gouere 2021 ez eo prezidant Perou.
Pievepelago
Pievepelago  a zo ur gumun eus Italia e proviñs Modena.
Esben and the Witch (kontadenn)
Esben and the Witch (Esben og Troldheksen e daneg) zo ur gontadenn eus Danmark hag a gaver el levr saoznek The Pink Fairy Book gant Andrew Lang e 1897. Un doare all anezhi a gaver en dastumad all A Book of Witches and A Choice of Magic gant Ruth Manning-Sanders.
Boug ar C'hreisteiz
Boug ar C'hreisteiz a zo ur stêr, 806 km hed dezhi, en Ukraina.
Esben and the Witch (kontadenn)
Ar gontadenn
Esben en deus unnek breur ha ne reont ket van anezhañ. Un deiz ez eas kuit ar vreudeur da welout ar bed, pa chomas Esben er gêr. En em gavout a rejont un noz e ti ur sorserez drouk...
Doare brezhonek
Un doare brezhonek eus ar gontadenn zo bet embannet gant un droidigezh c'hallek, d'ober ul levr divyezhel embannet e 2020 gant Sav-Heol.
Inosant X
Inosant X (e latin: Innocentius X, en italianeg: Innocenzo X), Giovanni Battista Pamphilj e anv-tiegezh, ganet d'ar e Roma ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar.
Montese
Montese zo ur gumun italian e proviñs Modena, en Emilia-Romagna.
Leonora Christina Ulfeldt
Leonora Christina Christiansdatter, pe Leonora Christina kontez Ulfeldt (1621 –1698), zo ur skrivagnerez danek, hag a oa merc'h d'ar roue Christian IV Danmark ha d'e bried yaouank Kirsten Munk. Dimezet e voe d'ar c'hont Corfitz Ulfeldt. Bac'het e voe gant he zad.
Brudet eo hec'h eñvorennoù, Jammers Minde, abaoe an pa voent embannet, goude skrivet er vac'h e-pad ugent vloaz. Hiriv int pouezusañ oberenn danek ar, embannet e 1869 evit ar wech kentañ.
Ana Brenda Contreras
Ana Brenda Contreras, ganet d'ar 24 a viz Kerzu 1986, brudet evel Ana Breco, zo un aktourez, kanerez ha top model stadunanat. Etre 2010 ha 2011 e oa bet o c'hoari Aurora Alcázar en telenovela Teresa. Etre 2018 ha 2019, Contreras a c'hoarie Cristal Jennings er stirad skinwel Dynasty war ar chadenn CW, un adsevel eus ar stirad skinwel Dinasty eus ar bloavezhioù 1980.
Leonora Christina Ulfeldt
He buhez
Pemzek bugel en dije bet Christian IV, a greder, gant e eil pried, Kirsten Munk, ha tri anezho, da vihanañ, a voe ganet a-raok o eured e 1615, met ne vevas nemet eizh anezho pelloc'h eget o c'hrennoad.
Medolla
Medolla zo ur gumun italian e proviñs Modena, en Emilia-Romagna.
Leonora Christina Ulfeldt
He buhez
An Tiegezh Munk a oa tud a lez anezho, ha mamm Kirsten, Ellen Marsvin, a reas d'ar roue sinañ ur promesa da zimeziñ d'he merc'h a-raok leuskel ar roue da stekiñ outi. Un dimeziñ morganatek e voe, ha Leonora Christina ne oa ket ur briñsez a wad, met titlet e oa evel kontez Schleswig-Holstein, titl roet d'he mamm e 1629, disheñvel diouzh an titl a oa hini Duged Schleswig-Holstein, kerent da rouaned Danmark hag a berc'henne manerioù e proviñsoù Schleswig ha Holstein. Daoust da se e voe savet Leonora gant he zud en palez Copenhagen (nepell diouzh an tour ma voe bac'het en intañvez), a-gevret gant he zri lezvreur henañ – en o zouez an danvez-roue Frederik III – mibien d'ar rouanez kent Anne Catherine von Brandenburg. Savet e voe din dan evezh gouarnerez al lez, Karen Sehested. Ar Roue a damallas e bried d'e dreitouriñ gant ur gwaz all, ha dizimeziñ a reas diganti e 1630, goude kemer ur serc'h, Vibeke Kruse, matezh gant e wreg.
Goude ma roas d'ar roue un toullad bugale hag a voe kevezerien bugale Kirsten Munk, e viras Leonora Christina karantez he zad. Dimeziñ Leonora Christina a oa aozet gant Christian IV da vezañ un darn eus e raktres da greñvaat galloud e diegezh.
Abaoe 1448 e oa bet Tiegezh Oldenburg o ren e Danmark a dad da vab.
E 1636 e voe dimezet Leonora Christina, da 15 vloaz, d'ar c'hont Corfitz Ulfeldt, tregont vloaz dezhañ, hag anezhañ mab ar c'hañseller Jacob Ulfeldt, goude bet prometet dezhañ abaoe he nav bloaz. Daoust d'an eured ne voe ket leal Ulfeldt d'ar Gurunenn, hag e wreg a chomas leal d'he fried betek goude e varv, ha nac'h a reas lavarout droug diwar e benn, na pa vije evit prenañ he frankiz.
Komoe (stêr)
Ar gKomoe a zo ur stêr en Afrika ar C'hornaoueg, 813 km hed dezhi, hag a dremen dre vBurkina Faso ha Biz Aod an Olifant. Andoniet eo e Péni, ur gêriadenn lec'hiet etre Banfora ha Bobo-Dioulasso. En em deurel a ra e Pleg-mor Ginea, en un daou-ugent km bennak er Reter da Abidjan. Treuziñ a ra ur gweledva a savanenn.
Yalou
Ar Yalou a zo ur stêr en Azia, 800 km hed dezhi, hag a dremen dre gKorea an Norzh ha Sina.
Elisabeth Auguste von Pfalz-Sulzbach
Marie Elisabeth Auguste von Pfalz-Sulzbach (Mannheim 1721-1794 Weinheim) a oa ur briñsez alaman.
Merc'h e oa da Joseph Karl von Pfalz-Sulzbach (1694-1729) ha da Elisabeth August Sofie von der Pfalz(1693-1728). Merc'h-vihan e oa da Karl III Philipp, Dilenner Pfalz, ha da Karl Theodor Bavaria.
Eured
Dimeziñ a reas da Garl IV Theodor (1724-1799), Priñs-Dilenner Pfalz, adal 1742 (evel Karl IV), ha Priñs-Dilenner Bavaria, adal 1777 (evel Karl II).
Aozet e oa an eured evit mirout ouzh un tabut etre skourroù an tiegezh diwar-benn an hêrezh. Troet e oa Karl Theodor gant prederouriezh ar Sklêrijennoù hag Elisabeth Auguste a oa leun a vuhez ha troet gant plijadur ar garantez, ha ne gave ket er gêr, met ne oa ket desket kaer.
Ur bugel he doe Elisabeth Auguste, ur mab badezet Francis Louis Joseph, d'an 28 a viz Mezheven 1762, ugent vloaz goude an eured; met ar mab pennhêr hirc'hortozet a varvas en deiz war-lerc'h ma voe ganet. Neuze e vevas pep hini eus an daou bried evel a gare, gant serc'h pe serc'heg. Gwech ebet ne voe kaoz a zibriediñ.
He marv
E 1793 e tec'has dirak an armeoù gall da repuiñ e Weinheim, ma varvas en 1794. Addimeziñ a reas he fried da Maria Leopoldine von Österreich-Este.
Der Bärenhäuter
Der Bärenhäuter zo ur gontadenn alamanek, niverenn 101 e dastumad kontadennoù Grimm.
Un doare italianek zo ivez gant Italo Calvino.
Ar gontadenn
Ur soudard a zistro d'ar gêr goude ar brezel. Marvet eo e dud, ha ne fell ket d'e vreudeur e zegemer. Erruout a ra un den hag a ginnig reiñ madoù bras dezhañ gant ma ne droc'ho ket e vlev, ne grenno ket e ivinoù, n'en em walc'ho ket, ne bedo ket, ha ma wisko ur porpant a vo roet dezhañ. A-benn seizh vloaz, ma chom bev, e vo pinvidik ha dieub. Ma varv e vo d'an diaoul. Mat eo an emglev d'ar soudard.
Novi di Modena
Novi di Modena zo ur gumun italian e proviñs Modena, en Emilia-Romagna.
Pavullo nel Frignano
Pavullo nel Frignano zo ur gumun italian e proviñs Modena, en Emilia-Romagna.
Wawel
Ar Wawel zo un dosenn e kêr Krakovia, e Polonia, ha warni ur c'hastell, a-us d'ar stêr Wisla, hag an iliz-veur ma emañ bezioù rouaned ha rouanezed, harozed ha barzhed ar vro. Ul lec'h arouezius eus istor ar vro eo.
Lenn Tana
thumb|300px|Al lenn Tana e miz Ebrel 1991 thumb|Al lenn Tana a weler e gwalarn Etiopia war ar gartenn Al Lenn Tana (ጣና ሐይቅ T’ana ḥāyik’i en amhareg, anvet Tsana gwezhall) eo al lenn vrasañ en Etiopia ha mammenn an Nil glas. Emañ e rannvro Amhara e gwalarn uheldirioù Etiopia e 1788 m uhelder. War-dro 84 km hirder ha 66 km ledander zo enni. An donder brasañ a dizh 15 m. En em deurel a ra ar stêrioù Gilgel Abay, Reb ha Gumara enni. Ur gorread etre 3000 ha 3500 km² he deus hervez koulz ar bloaz hag ar glaveier. Reoliet eo bet live al lenn abaoe savadur ur stankell el lec'h ma tiver al lenn en Nil glas. Kontrollañ a ra ar red etrezek lamm-dour an Nil glas (Tis Abbai) hag ar greizenn hidroelektrek.
E 2015 e oa bet anvet bro al Lenn Tana da virva biosferenn an UNESCO
Krouet e voe al lenn Tana da-heul oberiantiz ar menezioù-tan, a stankas hent ar stêrioù e deroù an Pleistosen, war-dro 5 milion a vloavezhioù zo.
Kalz brasoc'h e oa al lenn gwezhall evit hiziv. Seizh stêr vras padus en em daol el lenn koulz ha 40 stêr vihan dibad hervez koulz ar bloaz. Ar stêrioù Gilgel Abbay, Megech, Gumara, ha Rib eo ar stêrioù pennañ en em daol el lenn
Un niver a enezennoù zo el lenn Tana. Depantout a ra o niver eus live an dour. Diskennet eo eus 1,80 m e-doug ar 400 vloaz diwezhañ. Hervez Manoel de Almeida (ur misioner eus Portugal e deroù ar ) e oa 21 enez, seizh pe eizh anezhe gant manatioù warne. Pa voe gweladennet ar vro gant James Bruce e 1771 e skrivas e lavare tud ar vro e oa 41 enezenn daoust ma krede e oa war-dro 11. E 1881, Anton Stecker a ergerzhas al lenn, ar pezh a roas tu da sevel kartennoù resis hag a gontas 44 enezenn. Un douaroniour eus an a anvas 37 enezenn. Krediñ a rae e oa ilizoù pe manatioù war 19 anezhe
Dilerc'hioù eus impalaerien gozh Etiopia ha teñzorioù eus Iliz Etiopia zo dalc'het e manatioù digenvez an inizi (en o mesk Kebran Gabriel, Ura Kidane Mehret, Narga Selassie, Daga Estifanos, Medhane Alem war Rema, Kota Maryam, ha Mertola Maryam). War enezenn Tana Qirqos ez eus ur roc'hell, bet diskouezet da Paul B. Henze, m'he dije graet ar Werc'hez Vari un diskuizh pa oa o kuitaat Egipt. Hervez ar pezh a oa bet lâret dezhañ, Sant Frumentius, a avielas Ethiopia, a vije bet douaret war enezenn Tana Cherqos. Interet eo korf Yekuno Amlak e manati Sant Stephen war Enezenn Daga. E-touez an impalaerien douaret ivez e Daga emañ Dawit I, Zara Yaqob, Za Dengel, ha Fasilides.
Krediñ a reer e voe savet ar manatioù war lec'hioù relijius koshoc'h. En o zouez emañ manati Debre Maryam, savet er ha manati Narga Selassie, savet en, Tana Qirqos (ma vije bet miret an Arc'h aliañs a-raok bezañ kaset da Axum), hag Ura Kidane Mehret.
Star
Star zo ur ger saoznek hag a dalv steredenn. Kavet eo e meur a oberenn hag anv.
"Stars & stripes" (stered ha bandennoù) eo lesanv ar banniel stadunanat.
Lizherenneg fonetik etrebroadel evit an alamaneg
E-barzh an taolennoù treset a-is, e berr gomzoù, ez eo kinniget an doare aesañ da lakaat al Lizherenneg fonetik etrebroadel (LFE) da glotañ gant an alamaneg evit deskrivañ anezhañ.
Star
Anv meur a ved skiant-faltazi stadunanat doare space opera eo :
Anv meur a strollad sonerezh :
Tatou min hir an norzh
Tatou min hir an norzh (Dasypus sabanicola) a zo ur bronneg hag a vev e Suamerika (Kolombia ha Venezuela).
Neptunalia
Neptunalia a oa gouelioù gouestlet da Neptunus, doue roman an dourioù a bep seurt. Lidet e veze d'an 23 a viz Gouere (= X ante calendas Augustas), da lavarout ivez deroù ar c'hor.
Liammet eo gwengel Neptunus ouzh hini Nechtan (Nept-o-no) en Iwerzhon.
Polinago
Polinago zo ur gumun italian e proviñs Modena, en Emilia-Romagna.
Tatou Kappler
Tatou Kappler (Dasypus kappleri) a zo ur bronneg hag a vev e Suamerika.
Eroge
Un eroge (エロゲ or エロゲー erogē, ger-malizenn evit ober anv eus ur c'hoari video erotek: (エロチックゲーム erochikku gēmu)) a vez graet eus ur c'hoari video erotek japanat.
Prignano
Prignano zo anv meur a gumun en Italia.
Eroge
Istor
Eroge, ger-malizenn evit c'hoari erotek, a zo bet krouet e penn kentañ ar bloavezhioù 1980 pa oa an embregerezhioù japanek o krouiñ o c'hentañ urzhiataerezhioù ha merkoù o keveziñ gant Stadoù-Unanet Amerika. Ar c'hentañ c'hoari erotek war urzhiataer, Night Life, a oa bet embannet gant Koei e 1982.
Ur c'hoari avantur da lenn e oa gant skeudennoù reizhel. Er memes bloavezh, Koei a embannas ur c'hoari erotek all anvet Danchi Tsuma no Yuwaku (Seduction of the Condominium Wife). Ur c''hoari roll avantur e oa gant livioù hag embannet war an urzhiataer NEC PC-8001. Gwerzhet mat e voe, ar pezh en devoa sikouret Koei da zont da vezañ un embregerezh veur.
Darwin
Darwin zo un anv-tiegezh saoznek deuet da vout anv-lec'h.
Xiomara
Xiomara zo un anv-badez spagnolek, stankoc'h hiriv e Suamerika.
Gerdarzh
Dont a ra an anv Xiomara eus an anv Guiomar, anavezet e portugaleg. Gallout a rafe bezañ keltiek pe germanek. Hervez lod e vefe un anv arabek, deuet eus un anv germanek, marteze vizigotek, Wigmar, a dalvezfe illur er brezel, diwar "wig" (emgann) ha "mar" (illur).
Carrara
Carrara zo ur gumun a 65.760 den e Toskana, e proviñs Massa-Carrara, etre ar menezioù hag ar mor, war lez ar stêr Carrione, ur 100 km er gwalarn da Firenze.
Marbr
Brudet eo he marbr gwenn, marbr Carrara, er bed a-bezh.
Tatou min hir blevek
An tatou min hir blevek (Dasypus pilosus) a zo ur bronneg hag a vev e Perou.
Ravarino
Ravarino zo ur gumun italian e proviñs Modena, en Emilia-Romagna.
Corantijn
Ar stêr Corantijn zo ur stêr e Surinam, e Suamerika, ha hirañ stêr ar vro gant 724 km hed dezhi.
Eienañ a ra er menezioù Acarai, redek a ra trema an norzh dre ar Boven-Corantijn ("Corantijn Uhelañ") a-hed 724 km etre Guyana ha Surinam, hag aberiñ er Meurvor Atlantel e-kichenik Corriverton, e Guyana ha Nieuw Nickerie, e Surinam ; ul lestr-treizh a gas eus an eil kêr d'eben.
Listri a c'hall mont war ar stêr, a-hed 120 km, betek Apura, e Surinam.
Lammoù-dour
Brudet eo al lammoù-dour Wonotobo, Frederik Willem IV (Anora), King George VI Falls, hag ivez Barrington Brown Falls, Drios Falls ha Maopityan Falls.
Atrato (stêr)
An Atrato a zo ur stêr, 750 km hed dezhi, e Kolombia. En em deurel a ra er Mor Karib e pleg-mor Urabá.
An trede aesañ er vro da vont warni gant ur vag, war lerc'h ar stêrioù Magdalena ha Cauca.
Eieniñ a ra e Cerro del Plateado, en kumun El Carmen de Atrato, en Andoù. treuziñ a ra departamant ar Chocó, ober a ra an harz entre Chocó hag Antioquia.
The Violet Fairy Book
The Violet Fairy Book zo unan eus levrioù saoznek ar rummad The Lang's Fairy Books, gant Andrew Lang, ennañ 35 kontadenn eus Roumania, Japan, Serbia, Lituania, broioù Afrika, Portugal, Rusia.
Prignano sulla Secchia
Prignano sulla Secchia zo ur gumun italian e proviñs Modena, en Emilia-Romagna.
Burdekin
Ar Burdekin (Burdekin River e saozneg) a zo ur stêr e Queensland, en Aostralia, 710 km hed dezhi.
Anvet e voe Burdkin gant an ergerzhourien europeat diwar-lerc'h anv Mary ha Thomas Burdekin o devoa arc'hantet o ergerzhadeg.
Eieniñ a ra 1 200 m a-us da live ar mor, er menezioù Seaview Range, hag en em deurel er Meurvor Habask en Upstart Bay, 200 km pelloc'h er gevred d'e eien.
Riolunato
Riolunato zo ur gumun italian e proviñs Modena, en Emilia-Romagna.
Tatou Yepes
Tatou Yepes (Dasypus yepesi) a zo ur bronneg hag a vev e norzh Arc'hantina.
Marj Dusay
Marjorie Ellen Pivonka Dusay, ganet d'an 20 a viz C'hwevrer 1936 hag aet da Anaon d'an 28 a viz Genver 2020, a oa un aktourez stadunanat. Brudet e oa bet evit he rolloù e soap opera. Brud bras a oa deuet dezhi gant roll Alexandra Spaulding en Guiding Light, ur roll he deus c'hoariet gwech ha gwech all adalek 1993 betek ma vefe roet lamm d'ar stirad e 2009. C'hoariet he deus ivez gwreg Douglas MacArthur e 1977 er film MacArthur.
Corfitz Ulfeldt
Corfits Ulfeldt (10 Gouhere 1606 – 20 C'hwevrer 1664) a oa ur politiker danat (den a stad a lavared en amzer-hont) mab d'ar c'hañseller Jacob Ulfeldt. Kaset e voe d'ober e studi d'an estrenvro, ur bloavezh a dremenas gant Cesare Cremonini e Padova, ha distreiñ d'e vro e 1629.
War hent ar galloud
En 1637 e timezas Ulfeldt da Leonora Christina (1621–1698), merc'h d'ar roue Christian IV Danmark, a oa prometet dezhañ abaoe he nav bloaz.
Ulfeldt a oa un den debret gant ar c'hoant uhelaat e lez Denmark, tost d'e wenneien, divezh ha dizenor. Kiriek e voe d'ar faezhadenn e Brezel Sveden, etre 1643 ha 1645, ha pa voe sinet Feur-emglev Brömsebro e savas tabut bras etre ar Roue hag eñ. Daoust da se ne voe ket kaset Ulfeldt kuit.
Leton
Leton zo douar a zo goloet gant geot. Leton a gaver e liorzhoù, bras pe vrasoc'h, hag e tachennoù sport zo (mell-droad, golf...). Peurvuiañ e vez troc'het ar geot ingal, evit ma ne savfe ket re uhel, gant ur wilcherez. A-wechoù e vez troc'het berr-berr, evel war an tachennoù golf.
Corfitz Ulfeldt
War hent ar galloud
E Kerzu 1646 e voe kaset da gannad da Den Haag, ma tispignas forzh arc'hant. Pa zistroas da Zanmark e miz Gouhere 1647 e kavas ar roue fuloret ruz. Harpet e voe Ulfeldt gant ar Rigsråd hag an uhelidi.
Li Wenliang
Li Wenliang (sinaeg: 李文亮), ganet d'an 12 a viz Here 1986 e Beizhen hag aet da Anaon d'ar 7 a viz C'hwevrer 2020 e Wuhan, a oa ul lagadour sinaat o labourat en Ospital kreiz Wuhan. Brudet eo bet evel kelaouer eus ar c'hleñved COVID-19 adalek an 30 a viz Kerzu 2019. Bet e oa o tivizout war WeChat gant 7 medisin all diwar-benn ur c'hleñved nevez o redek dre Wuhan. Siwazh evitañ e oa bet treuzkaset e skridoù dre an internet sinaat. D'an 3 a viz Genver 2020, polis Wuhan en doa harzet anezhañ ha rediet anezhañ da sinañ ur follenn a embanne e oa un dañjer evit an urzh sokial hag e lakae falskomzoù da redek. Li a oa distroet d'al labour ha kendalc'het da glask pareañ an dud. Tapet en doa ar c'hleñved ha marvet e oa d'ar 7 a viz C'hwevrer 2020.
Sefid Roud
Ar Sefid Roud a zo ur stêr, 670 km hed dezhi, e gwalarn Iran. En em deurel a ra e Mor Kaspia.
Anna Maria
Anna Maria zo un anv-badez italianek, Ana Maria e portugaleg, Ana María e spagnoleg, savet diwar Anna, pe Ana, ha Maria, pe María.
Li Wenliang
Goude e varv
Ur wech marvet ar medisin Li e oa bet kounnaret-du an dud e Sina. En desped d'ar c'hontrolerezh er vro ez eus un toullad tud, dre an internet pe er straedoù, o lidañ aberzh an den hag o tagañ ar Strollad komunour hag an doare ma'z eo bet graet war-dro ar c'hleñved. Aon bras zo gant ar galloud sinaat e vefe marv Li evel hini Hu Yaobang, en devoa degaset Manifestadegoù ar blasenn Tiananmen e 1989.
Buhez prevez
Li a oa dimezet hag ur bugel a oa gant ar c'houblad a-raok ma errufe ar c'hleñved-red. Pa oa marvet an doktor Li e oa dougerez e wreg. Pa oa kroget da vezañ klañv, an doktor a oa aet da vevañ en un ostel evit chom hep kontammañ e familh a-raok bezañ kaset d'an ospital d'an 12 a viz Genver. Siwazh dezhañ e dud a oa klañv gant ar c'hurunviruz.
Saint-Jean (stêr)
Ar Saint-Jean (Fleuve Saint-Jean e galleg, Saint John River e saozneg) a zo ur stêr en Norzhamerika, 673 km hed dezhi, hag a dremen dre stad ar Maine er Stadoù Unanet ha proviñs Brunswick-Nevez e Kanada.
Der Geist im Glas
Der Geist im Glas, pe Ar Spes er voutailh, zo ur gontadenn alamanek, niverenn 99 e kontadennoù Grimm. Hervez renkadur Aarne-Thompson eo savet war ar patrom 331.
Oileán Baoi
Oileán Baoi (Dursey Island e saozneg ) zo un enezenn e mervent Iwerzhon, dirak gourenez Béarra, e kontelezh Corcaigh.
Bac'h (disheñvelout)
Bac'h (ur vac'h) zo un anv-kadarn brezhonek a gaver dreist-holl
Oileán Baoi
Un tamm bihanoc'h eo eget enez Eusa, gant 6,5 km hed war 1,5 km led. Dispartiet eo diouzh an douar-bras gant ur vrec'h-vor strizh. Un nebeudig tud zo o chom en Oileán Baoi, met n'eus na stal nag ostaleri ebet. Gallout a reer mont d'an enezenn war-bouez ur fungarr dreist ar vrec'h-vor.
Der Geist im Glas
Ar gontadenn
Ur wech e oa ur c'hoadour kozh hag en doa ur mab ha n'en devoa ket arc'hant a-walc'h d'e gas d'ar skol.
To Have and Have Not
To Have and Have Not zo ur romant saoznek diwar zorn ar skrivagner stadunanat Ernest Hemingway e 1937. E 1944 e voe graet ur film diwar ar romant, kaset da benn gant Howard Hawks.
An istor
Harry Morgan zo o chom e Key West, hag evit gounit e vuhez e kas touristed da besketa.
Rannoù melestradurel Albania
Rannet eo Albania e 12 qarku, pe prefekturë.
thumb|right|200px|Rannoù melestradurel Albania
Albania
Tatou blevek an Andoù
Tatou blevek an Andoù (Chaetophractus nationi) a zo ur bronneg hag a vev e Suamerika (Bolivia ha Chile).
Darwin (Galápagos)
Enez Darwin  zo un enezenn er Meurvor Habask hag unan eus an Inizi Galápagos, en Ecuador. Dont a ra an anv eus hini ar skiantour Charles Darwin.
Isabela (Galápagos)
Enez Isabela pe Isla Isabela e spagnoleg (Albemarle e saozneg, diwar anv un noblañs), zo un enezenn er Meurvor Habask hag unan eus an Inizi Galápagos, en Ecuador. Dont a ra an anv eus hini ar Rouanez Isabel Iañ Kastilha, a arc'hantas beaj Kristof Kolomb.