cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Timbroù Makedonia
Emañ Republik Makedonia an Norzh (Република Северна Македонија e makedoneg) e gevred Europa, el ledenez valkanek.
Ur rannvro en impalaeriezh ottoman e oa betek dibenn ar Brezel-bed kentañ. Pa ‘z eus kaoz eus sevel bevennoù nevez en Europa eo bruzhunet tiriad istorel Makedonia etre Stadoù Bulgaria, Serbia ha Gres. Un tamm mat eus ar vro zo aet d’ober ul lodenn eus Rouantelezh ar Serbed, ar Groated hag ar Slovened, adanvet Yougoslavia e 1930.
Goude bezañ implijet timbroù ottoman ez eus bet graet gant re Serbia ha Yougoslavia neuze.
Goude marv Tito e tarzh kengevredad Yougoslavia ha ec’h embann Makedonia e 1991 ez eo dizalc’h.
Timbroù Republik Makedonia eo a vez graet gante bremañ.
Robert Jordan
Buhez
The Wheel of Time (Rod an amzer) eo anv e oberenn ar muiañ anavezet. An hini diwezhañ eus an dastumad The whell of time e vo A Memory of Light. Kent e varv en deus skrivet Robert Jordan ul lodenn anezhañ ha roet en deus d'e wreg notennoù a-walc'h evit ma c'hallfed echuiñ anezhañ. Houmañ he deus disklêriet e vefe echuet al levr gant Brandon Sanderson. Intañvez Jordan he deus choazet anezhañ goude lenn e zastumad Mistborn. Embannet e vo e 2009.
Oberennoù
Cheyenne Riders (1982), sinet Jackson O'Reilly
Dastumad The whell of time
Skrivet en deus Jordan ivez :
Glyptemys
Glyptemys zo ur genad e rummatadur ar stlejviled, ennañ daou spesad baoted eus Norzhamerika :
Timbroù Zanzibar - Burevioù gall
right|200px|thumb|timbr gall doare « Merson » soulgarget evit Zanzibar – 1903
Ar burevioù-post gall zo bet digor e Zanzibar etre 1894 ha 1904.
Timbroù gall boutin dreistmoullet gant moneiz ar vro zo bet embannet da gentañ. E 1902 avat e kaver timbroù gall c’hoazh nemet ar meneg Zanzibar a gemer plas an anv Frañs. Dreistmoullet int gant prizioù e moneiz Zanzibar.
V (disheñvelout)
An trede lizherenn warn-ugent eus al lizherenneg latin, an hini a implijer e brezhoneg, eo al lizherenn V.
Timbroù Zanzibar - Burevioù gall
Rouez ha prizius-tre eo an timbroù-se bremañ.
1115
Diwar-benn bloavezh 1115 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1115
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1115
20th Century Fox
20th Century Studios (bet Twentieth Century-Fox Film Corporation eus 1934 da 1985) a zo unan eus embregerezhioù brasañ ar produiñ filmoù sinema amerikan. E 1915 e voe krouet gant William Fox gant an anv Fox Film. Kendeuzet e voe gant Twentieth Century Pictures, bet savet e 1933 gant Darryl F. Zanuck (bet produour gant Warner Brothers) ha Joseph Schenck (bet prezidant United Artists).
Alberto David
thumb|Alberto David Alberto David a zo bet ganet d'ar 1añ a viz Genver 1970.
Mestrc'hoarier echedoù luksembourgat.
Mestr Meur Etrebroadel eo.
Kelenn a ra an echedoù.
C'hoari a reas e skipailh echedoù broadel Luksembourg e c'hwec'h Olimpiad, e 1994, 1996, 1998, 2000, 2002 ha 2006, bewezh ouzh ar c'hentañ tablez. En Olimpiad 2002 e Bled e c'hounezas ar vendalenn argant hiniennel gant un disoc'h a 84,6% (+10=2−1).
Vizon Europa
N'a ket e diriad en tu all eus ar menezioù Oural. Gwechall e veve er c'hevandir a-bezh met aet eo da get en darn vrasañ eus Europa. Heñvel a-walc'h eo ouzh vizon Amerika.
Alberto David
Kampion echedoù Pariz e voe e 2003 hag e 2005. Kampion echedoù Bro-C'hall e 2007 gant Kleub Echedoù Clichy.
2 562 edo e renk Elo e miz Ebrel 2008, 2 595 eo bet e wellañ renk Elo e miz Here 2005.
Vizon Europa
Pouezañ a ra ar parezed war-dro 600 g hag ar pared war-dro 900 g.
Lakaet eo en arvar dre ma vez aloubet e diriad gant vizon Amerika, ul loen brasoc'h hag a neuñv gwelloc'h. Degaset ez eus bet hiniennoù war inizi pell diouzh ar c'hevandir gant ar pal gwareziñ anezhañ.
Liammoù diavaez
Vizon Europa war animal diversity web
Ploveilh
Ploveilh a zo ur gumun eus Bro C'hlazig e kanton Kemper-1, e departamant Penn-ar-Bed, e mervent Breizh.
St Albans
St Albans pe St. Albans zo un anv-lec'h saoznek.
Gerdarzh
Diwar an anv Sant Alban, pe Alban Verulamium, a vije bet kentañ merzher kristen Enez Vreizh.
Skol-Veur Naoned
thumb|150px|Logo Skol-Veur Naoned
Skol-veur koshañ ha brasañ Breizh eo Skol-Veur Naoned. 33,000 studier a zo enni.
Istor
Diazezet e voe gant ar c'hannader Beltram Milon gant mennozh an Dug Frañsez II. Ar Pab Pi II a roas e asant dre vuilh pabel d'ar 4 a viz Ebrel 1460 e Siena.
Koulskoude e voe bet tremenet un hanter-kant bloaz bennak araok dont a-benn. Ur bern eus tud desket Lez Duked Breizh a oa bet e skolioù-meur en estrenvro (Añje ha Pariz dreist-holl). Mennet e oa an Duked eta da grouiñ ur skol-veur er vro evit stummañ ar frammerien ha kadarnaat o galloud. Koulskoude en doa nac'het ar Pab teir gwech diazezañ ur gevrenn doueoniezh en e vuilhoù e 1414, 1419 ha 1440 ablamour o doa anavezet an Duged pibien Avignon e-pad ar Sism bras.
Napoléon Bonaparte a ziazezas ur skol vedisinerezh e 1808. Un nebeud skolioù a voe krouet dre intrudu prevez e-pad an XIXvet kantved.
Naoned a zeu da vezañ kreizenn ur "rannvro" nevez d'an 29 a viz Kerzu 1961 : Akademiezh Naoned, gant Bro-Naoned ha departamantoù Maine-et-Loire, Mayenne, Vendée ha Sarthe (e-barzh Skol-Veur Caen betek aze), da lâret eo an tiriad hag a teuio da vezañ Broioù-al-Liger ar bloavezhioù 1970. Lodenn all Breizh a zo lakaet en ur akademiezh nevez anvet "Akademiezh Roazhon". Teir c'hevrenn nevez a annez war ribloù an Erzh : skiantoù, lizhiri ha gwir, ha diwezatoc'h tachennoù all evel ar sosiologiezh. Skol-Veur Naoned zo diazezet en-dro da vat e 1970, tost da dri c'hantved war-lerc'h he distrujadur, met disrannet ouzh ar peurrest eus Breizh ha staget ouzh kornog Bro-C'hall ar wech-mañ.
Ar Skol-Veur bremañ
Ur skol-veur publik eo, Yves Lecointe he frezidant abaoe Meurzh 2007. E Akademiezh Naoned emañ hiziv, hag a glok gant ar rannvro velestradurel Broioù-al-Liger. Tuta a ra 3 000 den en holl.
Azpilkueta
Azpilkueta zo ur gêr (pe ur gêriadenn) e traoñienn ar stêr Baztan, hag e kumun Baztan e Nafarroa, 64 km en hanternoz da Iruñea.
Skol-Veur Naoned
Ar Skol-Veur bremañ
Setu roll ar c'hevrennoù ha skolioù :
Azpilkueta
Etre 20 ha 25 a dier zo, brav da welout, gant skoedoù kozh.
Skol-Veur Naoned
Darvoudoù
Michel Mayor, ur steredoniour suis, a gemenn d'ar 16 a viz Mezheven 2008 e Skol-Veur Naoned ez eus bet dizoloet evit ar wech kentañ teir ezplanedenn gant an hevelep tolz hag an Douar.
Azpilkueta
Pevar c'harter all zo enni: Apaioa, Arribiltoa, Urrasun, Zuaztoi.
Skol-Veur Naoned
Levrioù diwar he fenn
Ur romant istorel gant ar roazhonez Evelyne Brisou-Pellen, Le Fantôme de Maître Guillemin (Gallimard Folio junior) a zegouezh e Skol-Veur Naoned e 1481.
Ganedigezh Gwener (Bouguereau)
300px|thumb|left|Ganedigezh Gwener
Ganedigezh Gwener zo un daolenn savet gant al livour gall William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) a oa bet echuet e 1879.
Savet eo diwar vojenn Afrodite, an doueez hellazat, ganet eus takennoù sper he zad Ouranos, an Oabl, kouezhet er mor, hag a vije savet a-greiz an dour.
Taolennoù all
Meur a daolenn all zo diwar an hevelep danvez, gwelout Ganedigezh Gwener.
En o zouez:
Llanilltud Fawr
Llanilltud a zo ur gêr vihan e kreisteiz Kembre, e Morgannwg, war aod Mor Hafren. Saoznekaet eo bet an anv e Lantwit Major.
Orin hag istor
Dont a ra an anv eus ar manac'h Illtud, aet da Ildud e brezhoneg, a voe savet ur manati gantañ eno, war-dro ar. Ennañ e voe desket tud veur an Iliz katolik, tud deuet da vezañ, darn anezhe, sent veur Breizh, ha dreist-holl renerien an divroadeg etrezek Arvorig.
Desket e voe eno ar Vrezhoned-mañ: Darn a zo aet betek ober eus ar manati-se "koshañ skol-veur ar bed".
Pa zegouezhas menec'h alese da Arvorig e voe roet gante anv o manati d'al lec'h ma oant degouezhet (gwelout Lannildud). Koulskoude ne greder ket e oa Illtud en o zouez.
Da welout eno
Diskouezet e vez d'ar weladennerien:
Bourg-en-Bresse
Bourg-en-Bresse e galleg (distaget: ), Bôrg en arpitaneg (distaget: ), eo pennlec'h departamant an Ain e Bro-C'hall, kêr-benn Bresse eo ivez.
Fañch Abgrall
Ur barzh brezhonek e oa Fañch Abgrall, ganet ha marvet e Boneur. Studiañ a reas e skolaj Montroulez. Tapout a reas an droug-skevent ha distreiñ a reas neuze da Voneur. Krog e oa bet da sevel gwerzennoù e brezhoneg d'an oad a driwec'h vloaz. Heuliañ a reas neuze Taldir, ha graet e voe "Alc'houeder Arre" anezhañ gant ar C'hoursez e 1928.
Buhez
Mont a reas Fañch da skol-gumun Boneur ha merzet e voe e spered lemm hag e zoug d'ar studi gant ar mestr-skol, an Ao. Keineg. Hemañ en broudas da c'houlenn ur yalc'had-studi a roas tro dezhañ da vont da skol-lojañ skolaj Kernegez da Vontroulez etre 1919 ha 1925. Hag eñ paotrig diwar ar maez, ne voe ket en e jeu e-touez paotred kêr : tavedek, alies e-unan, ne gemere nemeur a berzh e c'hoarioù ar re all, met ur skoliad aketus e voe, douget d'al lennegezh muioc'h eget d'ar skiantoù. Marteze eo abalamour d'ar serridigezh-se warnañ e-unan e voe tuet da vont da varzh.
Tapet an droug-skevent gantañ ken abred ha 1923 e voe ret dezhañ kuitaat ar skolaj e 1925 pa oa er c'hlas kentañ evit mont d'an Uhelgoad da vezañ louzaouet. Danevellet en deus e-barzh Et moi aussi, j’ai eu vingt ans ! an derapiezh nemeti a veze kinniget da neuze d'an dud tapet an droug-skevent ganto, ar gollapsoterapiezh, anezhi strinkellat un danvez eoulek etre gweuzoù ar bleurenn, o dispartiañ e-giz-se ar skevent diouzh ar c'hostoù.
Dre ma voe dispartiet e dud, goude ma voe deuet en-dro dibistig e dad eus ar Brezel Bras, ha ma voe bet ret d'e vamm mont da Bariz da labourat e-giz matezh da c'hounid o bevañs, e voe Fañch o chom diwar neuze e ti dister e vamm-gozh a oa er memes kêriadenn : ar C'hreiskêr. Ganti e voe louzaouet betek ma varvas d'an 12 a viz Meurzh 1930 : 23 bloaz e oa neuze.
Daoust ma voe berr e vuhez e tapas brud war dachenn al lennegezh e galleg kement hag e brezhoneg. Sevel a reas barzhonegoù ha danevelloù evit sizhuniegoù (« Le Pays breton ») ha kazetennoù (« la Dépêche de Brest et de l’Ouest », « Ouest-Éclair »). Abred a-walc'h e voe taolet evezh outañ gant Augustin Dupouy, romanter anavezet ha saver kronikennoù evit « La Dépêche ».
Air Europa
E anv kentañ a oa Air España SA. Ar gompagnunezh brevez kentañ e Spagn o nijal ingal eo bet. Darbet eo bet dezhi en em unaniñ gant SkyTeam e miz Du 2004, met kevredet nemetken e voe e 2006. Ar gompagnunezh-mañ a zo perc'hennet gant Globalia Corporación Empresarial S.A.
Kirri-nij
(Genver 2006):
Monteneg
Monteneg a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gwern-Porc'hoed e departamant ar Mor-Bihan.
kantved
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed Brezelioù didrevadenniñ
Lizherenneg Morse
thumb|240px|Morse dre arouezioù goulou. Lizherenneg Morse, pe Kod Morse, zo ur reizhiad evit diskrivañ al lizherennoù, niveroù hag arouezioù poentaouiñ war-bouez ur c'hod kaset a-frapadoù. Ijinet eo bet e 1835 gant Samuel Morse evit ar pellskriverezh. Sellet e vez outañ evel diaraoger ar c'hehentiñ niverel. Abaoe ar 1añ a viz C'hwevrer 1999 eo bet dilezet ar c'hod Morse evit ar c'hehenterezh war vor ha kemeret eo bet e lec'h gant ur reizhiad kehentiñ dre loarelloù.
Gallout a reer kas ar c'hod dre un arouez radio dibaouez a enaouer hag a lazher (gwagennoù dibaouez), gant ul luskadenn dredan a dremen dre fun ur bellskriverez, dre un arouez mekanikel pe gwelidik (bannoù goulou). Implijet zo bet daou seurt kod Morse, pep hini gant e ziforc'hioù dezhañ e-unan evit skeudenniñ arouezioù ar yezh skrivet. Implijet eo bet ar c'hod amerikan gant ar reizhiad pellskriverezioù o deus kaset da benn ar c'hentañ pellgehentadenn a-bell. Ar c'hod Morse etrebroadel avat eo ar c'hod ar muiañ implijet hiziv an deiz.
E-kichen ar c'hod Morse ez eus bet krouet kodoù kenwerzh kempleshoc'h diazezet warnañ evit kas frazennoù klok a-drugarez d'ur ger hepken (Strolladoù 5 lizherenn alies). Divizout a rae an bellskriverien gant gerioù evel BYOXO (« Are you trying to crawl out of it ? »), LIOUY (« Perak ne respontit ket da'm goulenn? ») hag AYYLU (« N'eo ket kodet en un doare sklaer, adlavarit en un doare sklaeroc'h. »). Pal ar c'hodoù-se a oa arboellañ ar muiañ a c'halled war goust ar c'hemennadennoù. Implijet e vez atav kodoù anvet Kod Q ha Kod Z gant ar radioamatourien. Talvezout a raent, hag e reont c'hoazh, da eskemm titouroù diwar-benn kalite al liamm, ar cheñchamantoù hag ar pellskridoù.
center|framed|Ar C'hod Morse etrebroadel, displeget en ul levr e [[1922, Radio Receiving for Beginners.]]
Kleñved rouez
Ar c'hleñvedoù rouez pe kleñvedoù emzivat zo kleñvedoù hag a sko nebeutoc'h evit 0,2 % eus ar boblañs. Hiziv an deiz e istimer ez eus etre 5 000 ha 8 000 kleñved a seurt-se. 80 % eus ar c'hleñvedoù-se zo a orin genetek.
Badezet eo bet ar c'hleñvedoù-se Kleñvedoù emzivat abalamour ma'z eo diaes evit abegoù ekonomikel diorren doareoù da bareañ un niver a glañvourien izel-kenañ (da skouer, ur ganedigezh diwar 100 000 - ur feur boutin evit ar c'hleñvedoù genetek ral- a dalvez war-dro daou glañvour bep bloaz e Bro-C'hall). Ar postadurioù arc'hant bras a vez ret evit kavout un doare da bareañ an dud a harz ouzh ar c'hoant saveteiñ an dud.
Ar c'hleñvedoù rouez en un nebeud sifroù
<!--
Strategiezhioù
Afin de réconcilier ces deux aspects, plusieurs stratégies sont développées. Elles partagent la même approche : apporter un financement externe à l'industrie indépendant de la rentabilité économique immédiate.
Il peut s'agir d'un financement public (les pouvoirs publics des grands pays développés commencent à se préoccuper de cet état de fait) aussi bien que d'un financement privé (voir les différentes fondations spécialisées ou les manifestations de collecte de fond comme le Téléthon de l'Association Française contre les Myopathies).
La contrainte la plus forte semble toutefois rester que les maladies orphelines, même dans un contexte d'assistance spécifique, restent tributaires de leur faible visibilité (beaucoup d'entre elles n'ont pas un soutien assez actif pour être convenablement considérées par les partenaires financiers impliqués).
Les entreprises pharmaceutiques, quand le problème de la rentabilité peut ainsi être allégé, sont généralement favorables au développement de spécialités adaptées à ces maladies rares. En effet, lorsqu'un financement a été trouvé pour une recherche visant une aussi petite cible, il est rare de voir apparaître un concurrent. Le producteur se trouve donc ensuite sur un marché qui exclut naturellement la concurrence industrielle. Bien entendu, cet aspect est pris en compte dans les conditions contractuelles imposées en association avec les actions de financement.-->
Albán
Div gumun zo:
Balum reizh Greunland
Balum reizh Greunland (Balaena mysticetus) a zo ur morvil fanoliek hag a vev e morioù yen Arktika. Ar spesad nemetañ eo er genad Balaena.
Niver
A-raok ar balumeta e soñjer e c'halle bezañ 50 000 anezho. Goude bezañ bet digresket a-galz e vije adsavet o niver da dost da 25 000 met dishañval-kaer eo an traoù hervez ar morioù. Mard eo mat a-walc'h o stad eus tu Amerika eo nec'hus stad an nebeud a zo o vevañ e troioù Svalbard.
Eduardas Rozentalis
right|thumb|Eduardas Rozentalis Eduardas Rozentalis a zo bet ganet d’ar 27 a viz Mae 1963 e Vilnius (Lituania). Mestrc’hoarier echedoù lituanian ha soviedat.
War ar c'hentañ tablez e c'hoarias e skipailh Lituania e seizh olimpiadenn echedoù, adalek 1992 betek 1998 hag adalek 2002 betek 2006.
Povilas Tautvaišas
Povilas Tautvaišas a zo bet ganet d’an 6 a viz Mae 1916 e Vilnius (Lituania) ha marvet e miz Du 1980.
Mestrc’hoarier echedoù lituanian eo ha keodedad eus SUA.
Rouvroy (Pas-de-Calais)
Rouvroy a zo ur gêr hag ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Rouvroy eo.
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Zuaztoi
Zuaztoi zo ur c'harter eus Azpilkueta, ur gêriadenn eus kumun Baztan e Nafarroa.
Tank
Istor
E meur a arme e oa bet studiet penaos sevel armoù nevez evel-se a-raok ar Brezel-bed kentañ. Gant lu ar Rouantelezh-Unanet e voe implijet da gentañ en un emgann e Flers (Bro-C'hall), d'ar 15 a viz Gwengolo 1916. Ne voent ket kavet gwall efedus ar gwechoù kentañ avat, met tamm-ha-tamm e voe ijinet tankoù efedusoc'h.
Etre an daou vrezel-bed e voe diorroet ijinennoù nevez. E-pad an Eil Brezel-bed e oa bet an tankoù armoù a bouez bras, dreist-holl war Talbenn ar Reter, ma voe emgannoù tankoù bras etre Alamagn hag an Unaniezh Soviedel, evel da skouer Emgann Koursk e 1943. E-touez an tankoù brudetañ eus ar mare-se emañ T-34 an Arme Ruz ha Tiger I ha Panther ar Wehrmacht. Hiziv c'hoazh eo pouezus an tankoù evel armoù er brezelioù.
Ijinadenn
Mennozh an tank a zo kosoc'h evit donedigezh re an ar mennozh a oa bet: kaout un harp-tan fiñv evit an droadegiezh. Ar c'hefluskerioù, an hobregon, raouiañ ar c'harbed a zegasas an tank a-vremañ. Hervez mammennoù lies, ez eo Leonardo da Vinci hag H.G. Wells o defe "ijinet" mennozh an tank.
Tresadennoù gant Leonardo da Vinci er a ziskouez un doare "tank" lusket gant tud, gant rodoù ha kanolioù tro-dro dezhañ.
Hera
Hera a oa un doueez, e mojennoù Hellaz kozh, hag a glot gant Juno e mojennoù ar Romaned.
Merc'h e oa d'an d-Titaned Kronos ha Rea, ha gwreg ha c'hoar goshañ an doue Zeus war un dro. Bez' ez eo gwarez ar gwragez, doueez ar briedelezh hag ar fealded, diwallerez ar gwilioud.
Hec'h anv
Ἧρα / Hêra e oa e gregach (atikeg) pe Ἧρη / Hêrê en ionieg.
Begerel
Begerel (Bécherel e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen. Pennlec'h Kanton Begerel eo.
Hera
Gant ar Romaned
He far eo Juno, gwreg Yaou.
Begerel
Ardamezioù
"En gul, e groaz eoriek en argant, karget gant pemp brizhenn erminig en sabel"
Hera
Fealded
En anv ar fealded eo e vag kement a warizi ouzh ar maouezed all ha koantenned a bep seurt (hag un toullad mat a zo anezho) a vez ruilhet er gweleoù ha parkeier gant an aotrou Zeus.
Feuket e oa an itron pa oa bet Iksion ouzh he stardañ, ma oa aet da ziskuliañ e droioù da vestr an doueed.
Begerel
Ardamezioù
Ardamezioù kozh familh a Zinan; Jaffrez a Vegerel e gemeras perzh ouzh aloubadeg Bro-Saoz gant Gwilherm a Normandi, ha goude se ouzh kroazadegoù e 1096.
Hera
Fealded
Klask a ra eveshaat he fried, pa vez gant merc'hed all, evel Io. Alies e vez chabouz en Olympos.
Kasoni
Kasoni a vag ar geben-se ouzh ar vugale en deus bet he gwaz (hag un toullad mat zo anezhe) amañ hag ahont. Heskinañ a ra ar paourkaezh Herakles abalamour ma oa mab d'he gwaz, bet digant Alkmene.
Begerel
Dezougen
Ar porzh tramgar.
Neoptolemos
Neoptolemos (Neoptolemus e latin) zo un anv gresianek bet roet da veur a zen en Henamzer en Epiros.
Strollad Kumunour Albania 8 a viz Du
Strollad Kumunour Albania 8 a viz Du (en albaneg: Partia Komuniste e Shqipërisë 8 Nëntori) a 'zo anv ur strollad komunour marksour-leninour en Albania gant Preng Çuni en e benn
Anvet eo oa bet ar Strollad e "8 a viz Du" (8 Nëntori) en enor d'an deiziad ma oa ket krouet Strollad Komunour Albania, d'an 8 a viz Du 1941.
Saint Kitts ha Nevis
Saint Kitts ha Nevis (Saint Kitts and Nevis e saozneg) zo ur stad kevredet en Antilhez Bihanañ, er Mor Karib, hag enni div enezenn tostik an eil ouzh eben: Saint Kitts ha Nevis. Anavezet eo he daou anv saoznek: The Federation of Saint Kitts and Nevis koulz ha The Federation of Saint Christopher and Nevis. Ar vroad vihanañ en Amerika eo, ken dre he gorread ken dre he foblañs.
E Saint Kitts, ar vrasañ ag an div enezenn, emañ Basseterre, kêr-benn ar stad kevredet. Nemet 3 km anezhi emañ Nevis, en tu all d'ur strizh-mor anvet "The Narrows". Un amzer zo bet e oa Anguilla er stad kevredet a oa anvet neuze Saint Christopher-Nevis-Anguilla.
Pelloc'h er gwalarn emañ inizi Sint Eustatius, Saba, Saint-Barthélemy, ha Sint Maarten. Er biz hag er reter emañ Antigua ha Barbuda, hag er gevred Redonda ha Montserrat, gant he menez-tan, La Soufrière.
Istor
Saint Kitts and Nevis a oa an inizi kentañ er Mor Karib da vezañ tudet gant Europiz.
1116
Diwar-benn bloavezh 1116 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1116
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1116
Kastell Dinedin
Ur c'hastell kozh ha brudet, savet war ur garreg, e kreiz-kêr Dinedin, eo Kastell Dinedin.
Rimadell
thumb| Dastumad kanaouennoù ha rimadelloù gallek (1883). thumb|[[Humpty Dumpty, brudet el lennegezh-vugale saoznek.]]
Ur rimadell zo ur seurt kanaouenn-bobl eeunik a vez kanet d'ar vugale. A-bouez eo ar sonioù hag al lusk.
En deskadurezh eo a-bouez ar rimadelloù evel poelladennoù eñvor, distagañ, ha yezhadur zoken.
En alamaneg
Kinderreim a vez graet eus rimadell.
En italianeg
Ur "filastrocca" a vez laret eus ur rimadell italianek. Gianni Rodari en deus savet un toullad re nevez.
E kembraeg
Hwiangerdd eo ar ger kembraek. Setu ar re vrudetañ:
Konsul
Konsul (diwar ar ger latin consul) zo un anv dezhañ meur a ster a-hed an Istor. Anaout a reer
Konsuled Roma
E Roma e veze dilennet daou gonsul bep bloaz, adalek dibenn Roueelezh Roma, a-hed amzer Republik Roma ha, daoust ma oa kollet o galloud gante neuze, dre vras betek dibenn an Impalaeriezh roman.
Ar c'honsulvezh eo an amzer ma pad karg ur c'honsul e Roma gozh. Hervez ar skridoù kozh n'eo ket un ensavadur a orin latin, peogwir e oa c'hoarvezet kemend-all e Gres a-raok. Pa oa nevez kouezhet ar roueelezh e oa troet an dud da zilenn un den hepken, galloud bras dezhañ, evit ur prantad berr hepken.
<!-- Aujourd'hui encore, les historiens ne savent pas d'où peut provenir l'idée d'un pouvoir partagé à l'identique pour une durée faible.
Dans les premiers temps de la République romaine, les premiers magistrats, toujours deux (principe de collégialité, ou imperium duplex), s'appelaient praetores (préteur). Ce terme se retrouve ensuite dans le nom que portent les officiers à la tête des armées romaines, dans la désignation de la tente principale d'un camp légionnaire (praetorium), dans la garde de certains généraux en chef à l'époque républicaine, la Garde prétorienne, ou dans la Porta Praetoria. À partir de 305 av. J.-C. environ, le terme consules est introduit. Il signifie vraisemblablement "ceux qui vont ensembles" (alors que praetor signifie "celui qui va de l'avant"), et provient étymologiquement de con (ensemble) et de salio.
Les consuls sont élus par les comices centuriates, présidés pour l'occasion par le magistrat en exercice, un consul, ou exceptionnellement un dictateur ou un interroi.
Jusqu'en 366 av. J.-C. le consulat est strictement réservé au patriciat. Les lois licinio-sextiennes de Caius Licinius Stolon permettent à Lucius Sextius Lateranus, autre auteur de la loi, de devenir le premier consul plébéien. En réalité, aux débuts de la République romaine, et jusqu'aux décemvirs, il y eut des consuls plébéiens, dont notamment Spurius Cassius Vecellinus, trois fois consul en 502, 493 et 486 av. J.-C. (Voir l'article annexe consul plébéien)
Dans un premier temps les consuls sont détenteurs de tous les pouvoirs du roi, sauf ceux de Rex Sacrorum, fonction sacerdotale. Leur imperium consulaire était le pouvoir suprême à Rome, figuré par les douze licteurs qui précèdent le consul. Néanmoins, cet imperium est suspendu le temps de la dictature (vingt-quatre licteurs). Détenteur également au début des pouvoirs judiciaires, ils s'en sépareront ensuite quand la préture sera organisée en magistrature distincte, dotée de l’imperium minus, après les lois licinio-sextiennes, pour garder une magistrature uniquement patricienne. Le pouvoir du census, c’est-à-dire de tenir l'album sénatorial, passera également des mains des consuls à celles du censeur, en 443 av. J.-C., pour limiter les pouvoirs des tribuns militaires à pouvoir consulaire et qui remplacent un temps le consulat et qui est ouvert à la plèbe. L'imperium proconsulaire, c’est-à-dire le pouvoir consulaire sur une province définie, est quasiment illimité.
Les consuls à Rome sont supérieurs à tous les autres magistrats, sauf aux tribuns de la plèbe. Ils convoquent le Sénat, exécutent ses décisions, convoquent les assemblées du peuple et les président, surveillent les élections... Ils peuvent même sanctionner un magistrat inférieur en rang. Ce sont également les commandants suprêmes de l'armée.
Ils donnent leur nom à l'année de leur mandat (on parle de consul éponyme).
Enfin, quand la dictature est tombée en désuétude, après les guerres puniques, les pleins pouvoirs étaient remis aux consuls par un senatus consulte ultimum : viderent operam consules, ne quid respulica detrimenti caperet (prenez garde consuls à ce que la République ne souffre aucun dommage). Par ce senatus consulte, les consuls étaient investis du pouvoir dictatorial, sans restriction du sénat, mais pour un temps limité. --> Dindan an Impalaeriezh e oa konsuled ivez, nemet galloud ebet n'o doa dre ma oa an impalaer a-us dezho. Ne oa mui nemet ur garg enorus a-bouez e-touez ar Senedourion.
Hervez Edward Gibbon e voe roet d'ar roue frank Clovis arouezioù ar gonsulegezh.
Albano
Albano zo un anv-den italianek, deuet eus an anv latin Albanus, un anv a veze roet da gentañ d'un den deuet eus ur gêr anvet Alba (da lavarout eo pe  Alba Longa , pe Alba Fucentia, pe Alba Pompeia, pe unan all c'hoazh).
Lec'hanvadurezh
Anv meur a gumun italian eo : hag ivez
Demokratelezh
An demokratelezh (ger benel ; liester : demokratelezhioù ; a-wechoù demokratiezh) a zo un doare da aozañ aferioù publik ur strollad politikel resis, ur riez pe ur stad kevredet da gentañ-holl, met e tle an demokratelezh bezañ en implij el liveoù izelañ a zo dezho ivez. Meur a zoare aozañ ar mont-en-dro etre hiniennoù ha strolladoù an tiriad m'emaint o vevañ warnañ.
Bez ez eus an demokratelezh eeun hag an demokratelezh-gannadiñ, houmañ an hini a gaver d'an aliesañ.
Gerdarzh
Ar ger demokratelezh a zo bet savet diwar ar ger gresianek δημοκρατία (demokratia), hemañ a wrizienn ar ger demos (δημος) o talvezout yoc'had tud, pobl.
Reolennoù diazez an demokratelezh
Ar reolenn gentañ a zo reolenn ar muiañniver a vez implijet koulz evit dilenn an dud karget gant leviañ an aferioù el liveoù uhelañ (ar pezh a vez anvet gouarnañ ivez) hag evit an divizout war reolennoù pennañ, al lezennoù, mont-en-dro ar strollerezh er bodadegoù-lezenniñ. Koulskoude, e mare an demokratelezh kornôgel gentañ, houmañ savet gant Ateniz er Vvet kantved kent Jezuz-Krist, ne veze ket dilennet an dud e karg, met tennet d'ar sord.
Met ar bennaenn a zo a-dreñv reolenn ar muiañniver a zo hini riegezh ar bobl pe, evel ma embanne Abraham Lincoln, "gouarnamant ar bobl gant ar bobl e-unan". Ar bobl a zo amañ termenet evel hollad an dud a asant kaout ur gouarnamant dezho hag a c'hell e ober.
Gwirioù ar bihanniver hag ar minorelezhioù
Ma lakaer ar muiañniver da vezañ e penn an traoù, ret eo diwall ar bihanniver eus ar pezh a vez anvet "gwaskerezh ar muiañniver" ha sevel reolennoù evit gwareziñ gwirioù ar bihanniver hag hini ar minorelezhioù. A-wechoù e vez silet e-barzh ar sistem votiñ reolennoù ispisial evit ma vo dilennet kannaded ar minorelezhioù.
Demokratelezh eeun
En demokratelezh eeun, n'eus ket a gannad e c'hellfe kemer divizou n'int ket bet kemeret gant bodadeg ar bobl en a-raok. An dud dilennet evit seveniñ an divizoù o deus ur respet da zoujañ outañ ha n'o deus ket droad e lezel a-gostez evit mont en un tu all. Lavaret e vez eus seveniñ ur respet rekis.
Ouzhpenn pennegezh divizou d'ar muiañniver kemeret gant ar bodad politikel e kaver un ostilh evit an degouezhioù m'eo da goulenn ali ar bobl en e bezh, ar referendom. Implijet e vez ar prosezerezh-se en demokratelezh-gannadiñ e degouezhioù zo.
E Bro-Suis, ur riez kevredet, e kaver skouerioù an div seurt demokratelezhioù. Darn eus ar c'hantonioù (ur c'hanton suis a zo ur stad kevredet) o deus ur sistem demokratelezh-gannadiñ, met ar re vihannañ, izel niver o foblañs, o deus bodadoù riek (landgemeinde), an holl bobl bodet enno, hag a gemer divizoù hag a vot al lezennoù.
Demokratelezh-gannadiñ
Pa vez lakaet da vont an demokratelezh-gannadiñ e lakaer ar bobl dilenner da zilenn tud evit bezañ e gannaded ha leviañ ar strollerezh. Peurliesañ e vez savet ur sistem evit ma vo dilennet an danvez kannad dre ur votadeg m'eo muiañniver an dud o deus eztaolet o dibaboù an abeg evit embann m'eo bet fiziet ar respet d'an den.
Daou seurt doare hollel lakaat an dilennerien da vezañ kannataet a zo, met mesket e vezont evit dilenn ur vodadeg-kannadiñ hepken a-wechoù :
Orin an demokratelezh
M'eo Aten ha Henc'hres skouer ha mammenn an demokratelezh er C'hornôg e c'heller menegiñ ez eus un dave d'un hengoun demokratel koshoc'h e-korf Henamzer ar broioù a zo Afghanistan hag India hiziv. Hervez gouizeien gresian eus mare Aleksandr Meur ne oa ket riezoù Sabarcae ha Sambastai gouarnet gant roueed, met hervez ur sistem demokratel. Roudoù an hengoun-se a c'hell bezañ kavet e live izelañ ar politikerezh e India pa vez divizoù kemeret gant asant an holl wazed e kêriadennoù zo, un sistem anvet ar "panchayat".
Strollad Labour Nevez Albania
Strollad Labour Nevez Albania (en albaneg: Partia e Re e Punës së Shqipërisë) a oa anv ur strollad komunour marksour-leninour en Albania gant ar c'hazetenner-skingomz Agim Xheka en e benn.
An trede Strollad Komunour goude kemm ar renad e 1991 da vezañ anavezet hervez al lezenn e 1998 an hini oa.
D'ar 5 a viz Mezheven 1999 e kenteuzas gant Strollad Komunourion Unanet Albania.
Air Europe
arabat kemmeskañ gant ar gompagnunezh Air Europa
Air Europe (kod AITA : VA, a zo hini Volare Airlines ; kod OACI : AEL) a zo ur gompagnunezh nijerezed eusItalia. Ar gompagnunezh-mañ a zo e-barzh ar strollad Volare Web, evit an nijadennoù etrebroadel abaoe 1989.
Chomet eo a-sav ur prantad e miz Du 2004 a-raok stagañ en-dro ganti e 2005, war un dro gant VolareWeb, an embregerezh pennañ
Air Gabon International
Air Gabon International (kod AITA : ... ; Kod OACI : ...) eo kompagnunezh vroadel Gabon.
51% eus font ar gompagnunezh a zo perc'hennet gant Royal Air Maroc ha 49% gant Stad Gabon. Merañ Air Gabon International a zo bet levezonet-tre gant hini Air Sénégal International.
Air Gabon International
Anguilla
Anguilla zo un enezenn e hanternoz en Antilhez Bihanañ, el Leeward Islands, er Mor Karib. Emañ er reter da b-Puerto Rico hag ar Virgin Islands, hag en hanternoz da Saint Martin. Bezañ ec'h eo unan eus Tiriadoù Tramor Breizh-Veur.
90 km2 zo dindani ha 13 500 a dud a oa e 2006. The Valley eo anv ar gêr-benn.
Ouzhpenn enez Anguilla, 26 km hed ha 5 km led, ez eus enezennoùigoù didud.
Douaroniezh
Anguilla zo un enezenn gompez, koural ha raz anezhi. Treut eo an douar, ha distruj a-walc'h.
Ouzhpenn Anguilla hec'h-unan ez eus inizi all, didud peurvuiañ, a zo stag outi. Bez' ez int:
Balum begek
Ar balum begek (Balaenoptera acutorostrata) a zo ur morvil fanoliek.
thumb|left|300px|Tiriad ar balum begek.
Humber (Bro-Saoz)
An Humber (distaget /ˈhʌmbər/) a zo un aber e biz Bro-Saoz. C'hoarvezout a ra e Trent Falls, Faxfleet, eus kember ar stêrioù Ouse ha Trent. Merkout a ra an harz etre East Riding of Yorkshire ha North Lincolnshire ha North East Lincolnshire.
E-pad ar marevezh angl-ha-saoz e oa an Humber a rae an harz etre Northumbria ha rouantelezhioù ar su.
Ab urbe condita
Ab urbe condita zo ur frazenn latin a dalvez "Adalek diazezidigezh kêr". Implijet e veze gant un nebeud istorourion roman evit kontañ ar bloavezhioù. Kalz aliesoc'h eget ar Romaned en-eeun e ra an istorourien ganti. An doare ordinal da ziskouez ar bloavezhioù e veze reiñ anv an daou gonsul e karg. Hervez an hengoun e oa bet diazezet kêr Roma e 753 kent J-K.
Brudet eo al levrioù diwar-benn Istor Roma, anvet Ab Urbe condita libri, bet savet gant an istorour Titus Livius.
Evit treiñ ur bloaz eus an deiziadur gregorian (hon hini) en ur bloaz eus an deiziadur roman e ranker ouzhpennañ an niver 753. Da skouer emgann Ballon a c'hoarverzas er bloaz 845 hervez an deiziadur gregorian hag er bloaz (845 + 753 =) 1598 hervez an deiziadur roman.
Ploveur
Ploveur (distagadur er vro:,  ), a zo ur gumun er Vro Vigoudenn, e kanton Ploneour-Lanwern, e departamant Penn-ar-Bed, e mervent Breizh.
Geoemydidae
Geoemydidae zo ur c'herentiad e rummatadur ar stlejviled, ennañ war-dro 75 spesad baoted.
Genadoù
Diouzh ar rummatadurioù e cheñch an niver a c'henadoù renket e Geoemydidae, sed amañ ar re a c'hell bezañ ennañ :
Balum glas
Ar balum glas (Balaenoptera musculus) a zo ur morvil fanoliek. Al loen brasañ eo war an Douar, hag ivez, kement ha ma ouzer, ar brasañ loen bet biskoazh warnañ.
Ment
Gallout a reont tapout 30 metrad a hed ha pouezañ war-dro 18 000 kg.
Niver
Hervez un danevell graet e 2002 e vefe etre 5 000 ha 12 000 penn-balum dre ar bed, daoust ma seblant ar sifroù-se bezañ kresket un tamm abaoe ma'z eus bet graet enklaskoù spisoc'h. A-raok ar balumeta e soñjer e oa 240 000 e Meurvor Antarktika nemetken, e-lec'h ma oa bet tost diouennet (nebeutoc'h eget 1 % a vane).
Elvis Presley
Elvis Aaron Presley, lesanvet « The King » ("ar Roue"), (8 a viz Genver 1935 e Tupelo, Mississippi - 16 a viz Eost 1977 e Memphis, Tennessee) a oa ur c'haner rock hag un aktour amerikan. Bet en deus ul levezon vras war ar sonerezh er bed a-bezh.
En e vev en deus gwerzhet war-dro 700 milion a bladennoù, c’hoariet e 31 film, graet 1054 sonadeg er Stadoù-Unanet ha teir e Kanada, kemeret perzh e 525 arvest e Las Vegas. Bet eo ar c’hentañ arzour oc’h ober ur sonadeg skignet dre loarell. D’ar 14 a viz Genver 1973 e oa, e Hawaii hag ur miliard a arvesterien a sellas outañ war ar memes tro e 43 bro. Gwelet eo bet e seizh abadenn skinwel. Pa varvas, e voujedenn dezhañ e-unan a dizhe 100 milion a z-dollaroù.
Adalek e varv e 1977 betek 1980 e oa bet gwerzhet 400 milion eus e bladennoù. E-doug ar 4 bloavezh da-heul e voe an oberenn savet gant un arzour marv a zastumas ar muiañ a arc’hant.
A-orin kembreat e oa moarvat ar c'haner Rock hollvrudet (keñveriañ gant anv ar gêriadenn Preseli e Bro-Gembre). Ur pennad savet gant ur C'hembread diwar-benn orin kembreat Elvis Presley a vije bet savet, met nac'het o dije ar c'helaouennoù saoz embann ar pennad.
E vugaleaj
Ganet en un tiegezh paour eus Tupelo er Mississippi, Elvis Aaron Presley a oa mab nemetañ Gladys Love Smith ha Vernon Elvis Presley. Bet en doa ur breur a oa bet ganet marv : Jesse Garon Presley. Maget e oa bet Elvis e Tupelo betek an oad a drizek vloaz. E dud, dilabour hag hep tamm arc'hant, a ziannezas neuze da Vemphis, ur gêr vras eus an Tennessee. Bevañ a rae ar familh en un daou-gombod sokial. Labourat a rae ar vamm, Gladys, diouzh an noz en un ospital, mont a rae da gempenn tier ivez, ha Vernon ha laboure amañ hag ahont. Buan e krogas Elvis da labourat ivez : troc'hañ a rae al letonennoù, gwalc'hiñ ar c'hirri ha gwerzhañ skornennoù pa veze echu ar skol. Goude ar skol eil-derez e kavas buan ul labour en un embregerezh benvegoù, met hunvreal a rae e bleniañ ur c'harr-samm hag e teuas a-benn da gaout fred er c'h-"Crown electric company" evel bleiner-kaser, ul labour a gave diouzh e c'hrad.
Deroù Elvis
Plijout a rae dezhañ ar sonerezh du, ar gospel hag ar blues. Divizout a reas ober un taol esae hag e-pad an hañv 1953 ez eas d'ur studio enrollañ arbennikaet war ar sonerezh du, ar Studio Sun Records e Memphis. Degemeret e voe gant ar sekretourez, Marion Keisker, hag enrollañ a reas div enrolladenn war e vizoù (3 $ 25) : My Happiness ha That's When Your Heartaches Begin. Hag eñ ha distreiñ d'ar gêr gant e bladennoù a brofas d'e vamm, ar pezh a oa an abeg nemetañ dezhañ da vezañ graet an enrolladenn-se. Keisker, a ouie edo he fatron, Sam Phillips, o klask kanerien yaouank, a skrivas niverenn bellgomz ar paotr yaouank. Daoust dezhi da soñjal e oa un tamm drol e c'hiz da ganañ e kave dezhi en doa ur vouezh vrav. Skrivañ a reas war he fichenn « EP : Mouezh da selaou, kaner gwerzioù mat».
Mont a reas Phillips e darempred gant Elvis evit goulenn ma vije aozet un taol-esae. A-boan ma oa echu ar bellgomzadenn ma'n em gave Elvis er studio dirak Phillips. Goude un nebeud taolioù-esae dipitus a-walc'h ez eo souezhet Sam Phillips koulskoude gant eñvor bras ar paotr yaouank. Disklêriañ a raio diwezhatoc'h : "Digredus e oa, Elvis a anaveze dindan eñvor an holl ganaouennoù a venegen. Ma ne oa ket just alies e vouezh, diouzh an tu all e rankan lavaret he doa ul lusk ispisial a-walc'h. Siwazh, ne'm boa ket amzer da gelenn dezhañ penaos lec'hiañ e vouezh, met dalc'hus e oa Elvis hag an aotre a rois dezhañ da zont en-dro antronoz".
D'ar 5 a viz Gouere, emaint er studio. Pa ne zeu netra vat gante, emañ Phillips, dipitet-kenañ, war-nes serriñ ar studio, pa grogas Elvis da ganañ notennoù kentañ ur ganaouenn gozh, That's All Right Mama. Setu amañ komzoù Phillips : Ar pezh a oa Elvis o paouez ober gant That's All Right a lakas kridiennoù da redek em c'hein. Gouzout a raen e oamp disoc'h gant un dra bennak a dalvoudegezh. Ne oa ket ar ganaouenn, kement se, met ar pezh a rae Elvis ganti. Ur blues e oa ar ganaouenn orin hag Elvis en deus graet ur ganaouenn rock and roll anezhi. E-leal, ur souezhadenn e voe evidon. Divizout a ris e oa da vezañ enrollet. Berzh a reas Elvis gant ar ganaouenn-mañ e Memphis evit ar wezh kentañ.
Elvis war al leurennoù
Enrollañ a reas Elvis pemp pladenn 45 tro evit Sun Records ha Phillips a gasas anezhañ d'ober un droiadenn e kreisteiz ar Stadoù-Unanet. Amparfal a-walc'h eo « King » da zont ar rock and roll war al leurenn en deroù, met evit abaf n'eo ket tamm ebet. Luskoù trumm divlez ar paotr yaouank, un nevezter atizus d'ar mare-se, a dalvez dezhañ al lesanv « Pelvis » hag e roont brud dezhañ.
Degemeret mat eo Elvis gant ar re yaouank diouzhtu. Feuket eo o c'herent avat gant digorglun atizusoc'h-atizusañ Elvis, hag e klaskont lakaat difenn dezhañ mont war al leurenn. Da heul kement-se e vo nullet lod eus e sonadegoù ken plaen ha tra hag e bladennoù voe devet dirak an holl. Ne c'hell den chom diseblant en e geñver : hegaziñ a ra an Amerikaned puritanha e teu da vezañ un idol evit milionoù a grennarded yaouank war ar memes tro.
E Florida, emañ ar c'haner yaouank war-nes mont war al leurenn dirak 22 000 arvester en alfo pa lârer dezhañ emañ ar polis er sal evit filmañ an digorlun brudet. Divizout a ra Elvis ne fiñvo ken e viz bihan e-tro ar sonadeg, ha sevel a ra an histeriezh en he barr. An hini diwezhañ eus e bladennoù 45 tro, I Forgot to Remember to Forget, gant Mystery Train, a gemeras ar c'hentañ plas e renkadur ar gwerzhioù « singles ».
D'ar c'houlz-se, Elvis ne baoueze ket d'ober sonadegoù er Su hag e Mervent ar vro. Gwelet e voe 50 gwezh diouzh renk en abadenn rannvroel Louisiana Hayride. Saver ha produer Hayride, Horace Logan, en doa bet ar soñj mat da lakaat Elvis da sinañ evit kemer perzh pep sizhun en abadenn pa ne oa ket brudet bras c'hoazh. Pa gemeras Elvis perzh en abadenn evit ar wezh diwezhañ, Logan a embannas e oa bet kuitaet ar savadur gant Elvis evit sioulaat ar c'hrennardezed a oa da vat o klask spurmantiñ ar c'haner goude an abadenn. Ne ouie ket c'hoazh e oa ar frazenn-se da vezañ ul lid brudet e diwezh pep sonadeg : Elvis has left the building. (adkemeret e vo ar bomm brudet gant Al Dvorin er bloavezhioù 1970.).
E diwezh ur sonadeg, Elvis, anavezet neuze e su hag e mervent ar Stadoù-Unanet, en em gavas gant un den a oa un tamm impresario, met a oa anavezetoc'h evel "hucher" er sirk. Thomas Andrew Parker, lesanvet « ar c'horonal », zo un den en deus gwad dindan e ivinoù. Bet eo bet impresario ar c'haner yaouank Eddy Arnold, met gant Elvis an hini emañ o vont da dizhout barr e vicher er « show business ». Sinañ a reas e 1955 ur gevrat diforc'had gant Elvis evit ugent vloaz, a zegase dezhañ 15 % eus holl c'hounidoù Presley. (Er bloavezhioù 1970, e kreskas al lodenn-se da 50 %). Skoet eo spered Elvis gant ar « c'horonal ». Hemañ zo un den aotrouniek hag a wel pep tra. Lavaret en deus evit tostaat da Elvis : "Den yaouank, evit ar mare e talvezit ur milion a zollarioù, hepdale o po anezhe en arc'hant dizolo. Ar frazennoù-se an hini a sko spered Elvis yaouank a huñvre eus berzh hag eus dollarioù kement ha Parker e-unan.
O c'henlabour, a bado betek marv Elvis, a zeuio unan eus ar frouezhusañ anavet er « show business », Met ivez ar c'hevrinusañ. Parker a ro urzhioù, sentiñ a ra Presley. Pa grog o c'hevrat e tegas Parker tri frof da Bresley. Ar c'hentañ zo ur gevrat gant an ti-embann pladennoù galloudusañ er bed, An RCA. Pariañ a raio war Elvis ha reiñ a raio ar milionoù a zollarioù ret evit brudañ anezhañ er bed a-bezh. Ur bladenn aour eo a eil prof gant Heartbreak Hotel; ugent vloaz eo Elvis. An trede hag an hini diwezhañ eus ar profoù d'ar c'haner yaouank zo lakaat anezhañ da dremen war ar skinwel dirak milionoù a dud. An noz-se e sell muioc'h evit 50 milion a arvesterien ouzh an abadenn skinwel, ar pezh a dalvez 80 % eus an holl. Da vare e eil abadenn war ar skramm en Ed Sullivan Show (d'an 28 a viz Here), e liv e vlev e du, a oa gell-kistin sklaer betek-henn. Ganet eo « King ar rock 'n roll ».
Froidchapelle
Froidchapelle  (e walloneg : Fritchapelle) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Hainaut.
Gwilherm Berthou-Kerverzhiou
Gwilherm vBertoù, hag a sine G.B. Kerverzhioù dre vras (ha "Kerverziou" a-raok 1941), a oa ur skrivagner brezhoneg ganet e Pempoull (Aodoù-an-Hanternoz d'an ampoent) d'an 10 a viz Mae 1908 ha marvet e Roazhon d'an 13 a viz Meurzh 1951. Kemeret en deus perzh e-barzh an Eil Emsav.
Buhez
Mab e oa d'ur c'habiten a vor eus Pempoull. Mont a reas d'ar skol-vihan e Pempoull, d'al lise e Sant-Brieg. Tremen a reas e vachelouriezh war ar skiantoù hag al lizhiri e 1925 ha 1926. Mont a reas neuze d'ar Skol-veur e Roazhon, ha dont a reas da vezañ ijinour-strilhour e 1929. Er memes bloaz e voe ijinour e Goueled-Antr (Bro-Naoned). Goude-se e voe o chom e Sanch Amàs er Provañs, hag e Brest (er Vilin Wenn), e 1931. Engouestlet en Emsav e voe rediet mont en harlu politikel e Marselha eus 1933 da 1935.
Adalek 1939 e voe kelenner war ar strilhouriezh hag an naturoniezh e skolaj Itron Varia ar Wir Sikour e Brest. Sekretour Gwalarn e voe neuze, koulz ha merour Arvor ha skrivagner e-barzh L'Heure Bretonne (kronikenn "ar yezh hag ar vro"). Goude ar brezel e voe teñzorer Kad ha rener/pennskrivagner Ogam. Skrivet en deus pennadoù ivez e-barzh Galv, Studi hag Ober hag al Liamm. Mervel a reas e 1951, d'an oad a 43 bloaz, klañvet-fall ma oa. Barzh e voe Gwilherm vBertoù dreist-holl, met un nebeud danevelloù a zo anavezet ivez, en o zouez an hini gentañ el lennegezh vrezhonek ma'z eus anv eus darempred rev (Llena Davies). Lavaret e vez gant kalz ez eo luziet-tre e varzhonegoù, levezonet gant an hengeltieg hag ar skiantoù.
Obererezh politikel
Studier war ar gimiezh e Skol-Veur Roazhon eo, pa kemer perzh e-barzh krouidigezh Kevredad Studierien Vreiz (Fédération des étudiants bretons) asamblez gant Célestin Lainé d'ar 27 a viz Kerzu 1927. An daou a embann bezañ broadelourien daer hag e vo techet da vont war-zu aozadurioù kuzh evel Kentoc'h mervel savet gant Lainé e 1930. G. Berthou hag Armand Giraud a voe an daou ezel all a voe dibabet gant Lainé evit ar C'huzul Meur. Aterset e voe gant ar polis e 1932 da-heul gwalldaol Roazhon (pa oa bet lakaet da bulluc'hañ an delwenn a ziskoueze Breizh daoulinet dirak ar Frañs). Tamallet e voe dezhañ bezañ kenlabouret da sevel ar poultr. Met, rebechet e voe dezhañ bezañ bet ur glakenn ha dre ur gemennadenn gourdrouzus embannet gant an aozadur kuzh, Gwenn ha Du e voe rediet kuitaat Breizh. Da Varselha ez eas kuit e dibenn 1932. Distreiñ a reas da Landreger e 1935.
Strollad Komunourion Unanet Albania
Strollad Kumunour Albania (en albaneg: Partia e Komunistëve të Bashkuar të Shqipërisë, div. PKBSH) a oa anv ur strollad komunour marksour-leninour en Albania gant Muharrem Xhafa da Sekretour ar C'huzul-Kreiz
Krouet e oa bet Strollad Komunourion Unanet Albania d'ar 5 a viz Mezheven 1999 p'en em gendeuzas ar Strollad Komunour Adsavet gant Strollad Labour Nevez Albania.
En dilennadegoù evit ar Parlamant bet dalc'het e 2001 ec'h eas gant ar Strollad 0,22% eus ar mouezhioù.
E 2002 e kendeuzas ar Strollad adarre gant ur rann eus Strollad Kumunour Albania ha diwar an emglev-se e oa bet bet adsavet Strollad Labour Albania.
Lec'hlenn
200px|right|thumb|Lec'hlenn
Osmund Sussex
Osmund Sussex a voe roue Sussex etre 760 ha 772. War a seblant e renas asambles gant Oswald, Ælfwald, hag Oslac.
Ezañs India
thumb|right|Daou bakad ezañs India Ezañs India pe ezañs indian anvet अगरबत्ती (agarbattī) e hindeg (hag e yezhoù indezek all) a ro dave da veur a doare ezañs produet en India abaoe meur a gantved. Disheñvel eo meur a doare ezañs produet en India diouzh doreoù all produet dre ar bed.
Renkadur
Renket e c'hell bezañ ezañs India e daou rummad pennañ: ezañs garet gant glaou-koad, ennañ danvezioù dourennek; ha masala, graet gant danvezioù peursec'h nemetken. Meur a doare ezañs masala ez eus ivez:
Masalaoù
Talvezout a ra ar ger hindek मसाला (masālā), implijet e yezhoù indezek all ivez, kement ha "meskaj spisoù" hag implijet e vez alies evit komz eus ar meskajoù spisoù implijet evit keginañ.
Graet e vez seurt ezañs dre meskañ frondoù solut ha sec'h pe damsec'h betek tizhout un doare toaz ha neuze o ruilhañ war ur vazhig voan graet gant bambou. Peurliesañ ne vez implijet nebeut-tre pe tamm danvez dourennek ebet ha neuze e padont pelloc'h dre ma n'a ket kuit ar c'hwezh dre an aer ken buan all.
Graet gant danvezioù dianav er C'hornôg alies a-walc'h, gante ur frond dous ha spisek. Teviñ a reont goustadikoc'h evit doareoù all dre vras. Ouzhpennet e vez da danvezioù sec'h an doare ezañs-mañ un tamm danvez dourennek ha danvezioù all evit ma ne sec'fent ket ha gwak eo an tammig ar bizhier ezañs pa doucher anezhe.
Un isdoare dourbar eo ar champaoù gant gant un danvez naturel kavet en India anvet "halmaddi", ur rousin gris damdourennek produet gant ar gwez Ailanthus Malabarica, gantañ ur frond dous heñvel ouzh hini bleuñv ar gwez frangipani hag abalamour da se e vez graet "champa" (hindeg: चम्पा) ouzh an doare ezañs-mañ dre m'eo hennezh anv ar frangipani en India. Hidroskopek eo ar rousin halmaddi, da lâret eo e euvret gantañ dour digant an aer ha neuze e c'hell bezañ damc'hleb seurt ezañs pa doucher anezhañ. Brudet-meur eo an ezañs Nag Champa.
Un isdoare masala all eo an dhoupoù (hindeg: धूप), graet gant toaz ezañs hepmuiken hep tamm bazh bamboo ebet. Kreñv-kenañ e c'hell bezañ frond meur a ezañs doare dhoup ha kalz a voged a deu diwarne. Brudet-tre eo ar Chandan Dhoop, ennañ kalz a goas santal.
Ezañs glaou-koad
Soubet e vez bizhier graet glaou-koad ha danvezioù all evit gallout o stummañ e meskajoù enne c'hwezh-vat ha/pe eouloù frondus naturel. Du eo an darn vrasañ eus an ezañs produet evel-hen.
Produerion
Meur a labouradeg ezañs ez eus en India, lec'hiet an darn vrasañ anezhe e Bengalourou e Karnataka. Setu ur roll eus ar broduerion bennañ ma vez kavet an ezañsoù produet gante er-maez eus India: