cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ISKCON (Hare Krishna)
Kredennoù hag istor
Kalz a dud a zo aet war hent ar vichouegezh doare goadiya en India dre vras, dresit-holl e kornôg Bengal hag Orisa abaoe ar grennamzer. Unan eus an diforc'hioù pennañ etre ar vichnouegezh doare gaudiya ha doareoù hindouegezh all, vichnoueger pe get, a denn d'ar fed ma vez kredet ez eo ene pephini un bezañs evitañ e-unan ha ne deu ket na netra dre vezañ enteuzet en netra.
Prabhupada an hini eo a degasas an doare hindouegezh-se d'ar C'hornôg dre krouiñ ISKCON hag ivez dre dreiñ meur a skritur sakr an hindouegezh diwar ar sañskriteg hag ar bengaleg, evel da skouer ar Bhagavad Gita, ar Srimad Bhagavatam hag ar Chaitanya Charitamrita.
Seizh pal ISKCON
Pa voe savet ISKCON gant Prabhupada e 1966 e tisklêrias en deveze al luskad seizh pal pennañ:
Klasket e vez gant tud ISKCON skignañ o c'hredennoù ha lakaat muioc'h-mui a dud da grediñ enne, dreist-holl dre brezegenniñ er straedoù en ur gannañ pe o werzhañ levrioù. Meur a gumuniezh hare krichna a zo dre ar bed a-bezh, gante tiez-debriñ, tiez-feurm ha skolioù zoken.
Kudennoù diabarzh war-lerc'h marv Prabhupada
Gant Prabhupada e oa bet krouet ISKCON ha gantañ e oa bet diorroet ha lakaat da greskiñ a-hed e vuhez.
Goude marv Prabhupada d'ar 4 a viz Du 1977 e teuas 11 ezel da vezañ gouroued veur (saozneg initiating gurus):
Diwar an 11 den-se, hiziv n'eus nemet 4 dioute a zo c'hoazh ezel eus ISKCON.
Hiziv emañ aferioù ISKCON dindan beli ur C'huzul Merañ (saozneg Governing Body Commission), bet krouet gant Prabhupada e-unan. Cheñchet kalz en deus ar C'huzul-se abaoe ma oa bet krouet gant Prabhupada ha kritiket kalz eo bet gant izili zo. Devamrta Swami eo anv Prezidant ar C'huzul Merañ.
Kudennoù diavaez
A-hed an amzer eo bet tamallet pennoù ISKCON da vezañ kaset da benn skrapadennoù, krizeri war ar vugale ha flod. E penn kentañ ar bloavezhioù 80 e oa bet savet a-enep dezhe meur a brosez gant ISKCON barnet da baeañ gant kalz a arc'hant hag ivez gant pennoù zo eus al luskad lakaet en toull.
Hervez John Hubner ha Lindsey Gruson en o levr diwar-benn ar re Hare Krishna er Stadoù-Unanet Monkey on a Stick: Murder, Madness and the Hari Krishnas o doa kemeret perzh izili eus ar strollad e gwerzhañ struj hag armoù hag kiriek e vefe bet lod ivez da vezañ lazhet izili all.
Goude ma oa bet tamallate ar strollad da baeañ 9,5 milion a dollaroù e lâras 430 den all o doa bet gouzañvet seurt gwalloberioù ivez ha freuzstal he doa ranket disklêriañ ISKCON
Beersel
Beersel a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
Peisistratos
Peisistratos (henc'hresianeg: Πεισίστρατος, Peisistratos, latinekaet e Pisistratus), 607 kent J.K.-528 kent J.K., a voe kentañ tirant Aten, eus 546 betek 528-527 kent JK. Mab ar prederour Hippokrates e oa hag anvet e voe hervez anv ar peisistratos a gaver en Odysseia. Kemer a reas ar galloud dre finesa oc'h aloubiñ hag o terc'hel an Akropol.
Peisistratos, difenner renkadoù izelañ Aten, an Hyperakrioi (sellet izeloc'h), a c'hall bezañ gwelet evel skouer gentañ ar boblachouriezh pe zoken ar sokialouriezh. Pa oa e penn ar geoded ne dermas ket Peisistratos da enebiñ ouzh ar brientinien, da zigreskiñ kalz o dreistgwirioù, ha da ziberc'hennañ anezhe diouzh o douaroù d'o reiñ d'ar re baour. Arc'hantañ a reas kalz raktresoù relijiel hag arzel. Dre e oberenn bolitikel en deus tennet Aten da viken eus aotrouniezh an oligarkiezh kozh brientinien ha prientet en deus mestroniezh Aten en Enezvor war dachenn ar brezel hag ar c'henwerzh, dre ur politikerezh diavaez nevez hag hardizh. Digeriñ a rae evel-henn hent an demokratiezh ha barr galloud Aten er, « Kantved Perikles ». Lezet en deus da Aten ivez ensavadur ar gouelioù panatenek hag an esae efedus kentañ da aozañ ur stumm peurglok eus Meurganoù Homeros, an Ilias hag an Odysseia.
"Peisistratided" a vez graet eus an tri zirant a renas Aten eus 546 da 510 kent J.-K., da lâret eo Peisistratos hag e zaou vab, Hipparc'hos hag Hippias.
Kemeridigezh ar galloud gant Peisastratos zo ul lodenn eus ul lusk a weler e kalz keodedoù eus Henc'hres a zo renet gant tiranted. E Korinthos, Miletos, Sikyon, Samos, Mytilene, e trevadennoù gresian Azia-Vihanañ e oa diskaret an oligarkiezhioù gant tiranted ha dinastiezhioù tirantet illur a binvidika hag a greñva o c'heodedoù, a ziorro ar c'henwerzh hag ar pezh a zu da heul : an aloubadegoù.
An hent d'ar galloud
Echuiñ a reas ur stourm hir gant Megara diwar-benn perc'henniezh Eleusis ha Salamis pa oa lakaet arme Megara da dec'hout gant brezelourien Aten, Peisistratos en o fenn, e 565 kent JK.
Goude koll ar Vegariz e kevezas meur a gostezenn bolitikel da gontrolliñ gouarnamant Aten. Disheñvel e oa ar c'hostezennoù-se dre orin o izili e tachenn ar geoded ha dre o renk sokial.
Ar perzh en doa kemeret er brezel gant Megara a zegasas brud vat da Beisistratos en Aten, met n'en doa ket ar pouez politikel da gemer ar galloud. Peisistratos a lakaas ar vrud da redek e oa bet klasket lazhañ anezhañ, ha gant an dizurzh a heulias ar c'heloù e teuas a-benn da atizañ Bodadenn Aten da reiñ gwarded d'e wareziñ. Peisistratos, evel e ziaraoger Kilon Aten, a implijas anezhe da gemer ha da zerc'hel an Akropol. Gant harp Megakles hag e gostezenn e kemeras ar galloud neuze.
1951
Diwar-benn bloavezh 1951 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1951
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1951
Laozag
Laozag (distaget er vro), skrivet ivez Laozac'h, zo ur gumun eus Breizh e Kanton Kistreberzh e departamant ar Mor-Bihan.
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed Brezel Indez-Sina
Prizioù Rannvroel Dazont ar Brezhoneg
Prizioù Rannvroel Dazont ar Brezhoneg zo prizioù bet krouet e 2002 evit lakaat war wel obererezhioù nevez pe lañsus kaset da benn e brezhoneg pe evit kas ar brezhoneg war-raok. Krouet int bet gant Kuzul Rannvro Breizh ha fiziet eo bet an aozañ anezho en Ofis ar Brezhoneg (Ofis Publik ar Brezhoneg diwar vremañ).
Istor
Tri friz a veze roet bep bloaz er penn-kentañ evit pep hini eus an tri rummad : hinienn, kevredigezh hag embregerezh. Abaoe 2009 e vez roet ur pevare priz, evit ar strollegezhioù.
Bep bloaz e vez roet ar prizioù en ur gêr disheñvel, da-geñver Gouel Erwan.
Ar bodad-barn a zo anezhañ dilennidi eus ar C'huzul-rannvro hag izili eus Kuzul-merañ Ofis ar Brezhoneg. E 2009 ez eus bet kinniget d'un nebeud kevredigezhioù breizhek bras kinnig danvez loreidi ha digoret eo bet ar bodad-barn da dud diavaez ivez.
Er bloavezh 2011 e veze roet : 2000 € d'al loaread kentañ, 1500 € d'an eil ha 500 € d'an trede.
Prizioù 2002
Roet eo bet ar prizioù e Ti-kêr Kemper d'an 19 a viz Mae 2002.
Chiclayo
Chiclayo a zo ur gêr eus Perou.
Prizioù Rannvroel Dazont ar Brezhoneg
Prizioù 2003
Roet eo bet ar prizioù e Landreger d'ar 17 a viz Mae 2003.
Prizioù 2004
Roet eo bet ar prizioù e Kuzul-rannvro Breizh e Roazhon d'ar 14 a viz Mae 2004.
Prizioù 2005
Un tamm cheñchamant a zo er mont en-dro adalek ar bloavezh-se. Ar rummadoù a zo ar memes re, met tri friz a zo bremañ dre rummad e lec'h unan a-raok.
Roet eo bet ar prizioù en Abati Daoulaz e Daoulaz d'an 18 a viz Mae 2005.
Prizioù 2006
Roet eo bet ar prizioù e Kuzul-rannvro Breizh e Roazhon d'an 13 a viz Mezheven 2006.
Prizioù 2007
Roet eo bet ar prizioù er Maezioù Frank e Roazhon d'an 31 a viz Mae 2007.
Prizioù 2008
Roet eo bet ar prizioù e Kuzul-rannvro Breizh e Roazhon d'an 30 a viz Mae 2008.
Prizioù 2009
Roet eo bet ar prizioù e Palez ar c'hendalc'hioù en Oriant d'an 30 a viz Mae 2009. Krouet ez eus bet ur rummad nevez (Strollegezhioù) ouzhpenn d'an tri all (Hiniennoù, Kevredigezhioù, Embregerezhioù).
Prizioù 2010
Roet eo bet ar prizioù e Kuzul-rannvro Breizh e Roazhon d'an 19 a viz Mae 2010.
Prizioù 2011
Roet eo bet ar prizioù e selaouva Karmez e Gwened d'ar 17 a viz Even 2011.
Tud zo a gav iskis e vije roet ur priz war un dro d'un troour brezhonek, Yann-Varc'h Thorel, ha d'ur stal levrioù, FNAC Roazhon, ma n'haller kavout na levrioù brezhonek an troer-se, na hini all ebet.
Prizioù 2013
Roet eo bet ar prizioù e c’hoariva Montroulez d'ar 26 a viz Genver 2013.
Prizioù 2015
Roet eo bet ar prizioù e Logunec'h d'an 23 a viz Genver 2015.
<!--
Prix de l’association : 1er prix : Agriculteurs de Bretagne, Labourerien-douar Breizh, pour l'utilisation courante du breton dans leur communication. 2e prix : ADEC 29, Association pour le Dépistage des Cancers dans le Finistère, pour l'édition d’un dépliant d’information bilingue. 3e prix : AREP, pour la création d'une formation diplomante en langue bretonne (CAP petite enfance).
Prix du livre de fiction : 1er prix : “Udora pe afer an ed-du”, roman de science-fiction de Paskal an Intañv (Ed. Al Liamm). 2e prix : “N’eus ket a garantez eürus”, roman de Goulc’han Kervella (Ed. Skol Vreizh). 3e prix : “Divemor”, roman de Pierre-Emmanuel Marais (Ed. Al Liamm).
Prix de la collectivité : 1er prix : CNFPT, pour la mise en place de formations à la langue bretonne à l'attention des fonctionnaires territoriaux. 2e prix : Communauté de communes du Pays de Quimperlé, pour leur politique linguistique et la traduction du magasine communautaire “Mag16” en langue bretonne. 3e prix : Mairie de Pont-Croix, pour le soutien à l’ouverture d’une école Diwan sur un territoire qui jusqu'alors ne disposait d'aucune offre d'enseignement bilingue.
Prix de la création audiovisuelle : 1er prix : “Kurdistan, Huñvreal an Nevez-amzer”, documentaire (52’) de Mikael Baudu sur la situation des Kurdes de Syrie face à l'Etat Islamique (Production : Gwengolo Filmoù). 2e prix : “Enseller Panda”, série de films d'animation pour enfants de Gilduin Couronné et Sébastien Hivert (Production : JPL Films). 3e prix : “Paotred al Loc’h”, documentaire (28’) de Ronan Hirrien sur la vie d'un couple homosexuel en Centre Bretagne (Production : France 3 Bretagne).
-->
Otariidae
Otariidae a zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged, ennañ bronneged mor kigdebrer, evel ar morleoned pe an otaried.
Genadoù
7 genad zo ennañ :
Salvador (Bahia)
<HR noShade> thumb|right|220px|Gant ar saverez Lacerda, e Salvador, e tiskenner eus ar gêr gozh, war an uhel, d'ar porzh ha d'ar c'hoc'hu, ar Mercato Modelo. Kêr Salvador, a-wechoù Salvador da Bahia (diofisiel), pe São Salvador da Bahia de Todos os Santos (anv istorel kentañ) zo ur porzh e Brazil, hag ivez kêr-benn stad Bahia, er rannvro Nordeste. Kentañ kêr-benn Brazil eo bet ivez, etre 1534 ha 1763, er marevezh trevadennel. Trede kêr Brazil eo evit a sell ar boblañs (2 676 606 a dud e 2010), hag ar seizhvet tolpad-kêr (3 574 804 a dud). Enskrivet eo kreiz-kêr war roll Glad bedel an Unesco e 1985.
Brudet eo tier, sonerezh ha boued an tolead, gwrizioù don dezho e sevenadur Afrika. Kreiz-kêr istorel zo anavezet evel ar Pelourinho ma vleunias tisavouriezh trevadennel Portugal adalek ar.
thumb|right|250px|Largo do [[Pelourinho, al leurgêr ma oa pelourinho (post ar vezh) Salvador, a zo ivez anv ar c'harter kozh.]] thumb|right|250px|Kreiz-kêr istorel. thumb|right|250px|[[Terreiro de Jesus, hag iliz Sant Frañsez.]]
An anv
São Salvador da Bahia de Todos os Santos (Sant Salver Bae an Holl Sent) eo anv istorel kêr. E-pad pell ne veze graet nemet "Bahia" anezhi, ha betek kreiz an e veze kavet alies an anvadur "Salvador da Bahia" war ar c'hartennoù, evit he disheñvelout diouzh ar c'hêrioù all anvet "Salvador" er vro, met bremañ ne reer ken nemet gant "Salvador" er vro, distaget [sawvaˈdoʁ] e portugaleg.
El lennegezh
Un toullad romantoù gant Jorge Amado, bet troet e galleg, a gan meuleudi da Salvador. Daou film zo bet graet gant ar re-mañ:
Boued
E kêr Salvador e vez aozet meuzioù blazus, gant boued-mor ha temzoù doare Afrika, ul lip-e-bav.
Republik Alba
thumb|right|200px|Stadoù Italia e 1796, kent aloubadeg armeoù gall Napoleon.
Republik Alba (Repubblica di Alba en italianeg) a oa ur Republik sujet da Vro-C'hall, embannet d'ar 25 a viz Ebrel 1796, en Alba, e hanternoz Italia. En em astenn a rae war zouar Piemonte. Mervel a reas d'an 19 a viz Ebrel 1801, 5 bloaz war-lerc'h, pa voe staget ouzh Bro-C'hall.
Banniel
Daou zoare zo d'ar banniel: thumb|right|Banniel Republik Alba 1796-1801 (a-led)thumb|right|Banniel Republik Alba 1796-1801 (a-serzh)
649
Diwar-benn ar bloavezh 649 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 649
Troad esivel-doareañ
Er yezhoniezh e vez implijet an termen esivel-doareañ (saoz.: essive-modal case) evit komz eus un droad o klotaat war un dro gant implij an droad esivel diouzh un tu ha gant hini an droad-doareañ diouzh an tu all.
Implijet e vez an droad-mañ gant an hungareg, merket gant al lostger "-ul"/"-ül", da skouer:
Pont Books
Pont Books zo anv un dastumad levrioù saoznek evit ar yaouankiz krouet gant an embanner kembraek Gwasg Gomer e Llandysul e Kembre e 1991.
Mar deo saoznek eo al levrioù embannet o devez atav ul liamm bennak gant Kembre a-hervez.
Etre 1994 ha 2014 eo aet 14 gwech ar priz lennegel Gwobr Tir na n-Og gant an dastumad. Ha div wech gant Jennifer Sullivan‎.
Emgann (strollad politikel)
Emgann a zo ur strollad broadelour breizhat eus an tu-kleiz. Klask a ra gounit dieubidegezh Breizh ha sevel ur gevredigezh reishoc'h, gant muioc'h a zoujañs evit an endro. N'en deus dilennad ebet. Diazezet e voe Emgann e 1983 goude ma oa bet dilennet François Mitterrand da Arlevier Frañs. Dieubet en doa hemañ emsaverien ar FLB a oa en toull-bac'h, lamet kuit en doa raktres kreizenn derc'hanel Plougoñ, ar pezh en deus degaset kemmoù bras en Emsav.
Emgann zo enep-kevalaour hag enep-gouennelour. Unan eus e berzhioù pennañ a zo natur e dutadur. Er c'hontrol d'an darn vrasañ eus an emsavioù radikal, e izili n'int ket studierien pe kelennerien met tud dilabour pe gant an R.M.I.
E 2009 en deus dibabet ar strollad cheñch anv, deuet eo da vezañ Breizhistance.
Dilennadegoù
Kemer a ra Emgann perzh en dilennadegoù met gwan e vez e zisoc'hoù. E 1989 e tizhas ur roll bleinet gant un emsaver eus Emgann, Herve ar Beg, 9,8% e Gwengamp. Peurliesañ, avat, n'en dez ket an nerzhioù ret da ginnig rolloù evit an dilennadegoù-kêr. En dilennadegoù-kanton e tizhas unan eus e emsaverien, Fulup Kadored, 5,04% eus ar mouezhioù e Boulvriag.
Echu e 2010
Divodet eo ar strollad politikel Emgann, deuet da vout Breizhistance.
Lanhouarne
Lanhouarne a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Kastell-Paol, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Anv divoutin
An anvioù divoutin a zo ur rummad anvioù disheñvel diouzh an darn vrasañ eus an anvioù all, da lâret eo an anvioù boutin, dre ma reont dave da draoù, da lec'hioù, da dud, a zo resis, ha n'eus nemet unan anezho, d.s. Paol, Plouared, Yaou (ar blanedenn pe an doue).
Eus an anv boutin d'an anv divoutin
Petra bennak ma c'hell un anv divoutin dont eus un anv boutin, ne servijo nemet da ober dave d'un dra pe d'un den resis. Da skouer
E meur a yezh, hag ar brezhoneg en o zouez, e vez implijet pennlizherennoù e deroù an anvioù divoutin, da skouer:
Anvioù divoutin eo an anvioù tud ha lec'hioù, evel : Korsika, Napoleone.
Anvioù divoutin ivez eo :
Eus an eil yezh d'eben
Disheñvel e c'hell bezañ emzalc'h yezhadurel an anvioù divoutin diouzh hini ar re voutin e yezhoù zo, da skouer e brezhoneg ne vez ket implijet ar ger-mell strizh gant an anvioù divoutin peurliesañ. Kemmañ a ra seurt emzalc'hioù a yezh da yezh, kv.:
Gwelet ivez:
Substantiv
Y Lolfa
Y Lolfa (Ar Saloñs e brezhoneg) zo un ti-embann ha ti-moullañ e Tal-y-bont, e Ceredigion e Kembre savet e 1967 gant Robat Gruffudd ha renet hiziv gant e vibien Garmon Gruffudd ha Lefi Gruffudd.
Brudet eo evel ti-embann kembraek, met embann a ra ivez levrioù saoznek, diwar-benn Kembre dreist-holl.
Leicestershire
Ur gontelezh lidel eus Bro-Saoz eo Leicestershire (Swydd Gaerlŷr e kembraeg). Lodennek eo e rannvro Reter Midlands. Glenfield eo he fenngêr.
Rannet eo ar gontelezh lidel e 7 Distrig :
Abaoe ar 1añ a viz Ebrel 1997 ez eo disrannet Leicester (8), deuet da vezañ un aotrouniezh unvan, diouzh ar gontelezh velestradurel.
Saint-Tricat
Saint-Tricat a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
336
1089 Ab Urbe Condita = 336 goude J.-K.
Bloavezh bizeost o kregiñ gant ur Yaou hag hoc'h echuiñ gant ur Gwener
Avon Water
Avon Water, pe River Avon hervez an anv lec'hel, pe Stêr Avon, zo ur stêr 6 km hed e Bro-Skos, adstêr d'ar stêr Clyde.
Impalaeriezh trevadennel Spagn
Impalaeriezh trevadennel Spagn a reer eus hollad an douaroù tramor aloubet gant Spagnoled ha renet ganto e-pad pell. Unan eus an impalaeriezhioù trevadennel brasañ zo bet en istor eo hini Spagn, e-kichen hini Portugal. Er hag er  e voe aloubet e-leizh a zouaroù gant ar Spagnoled, e pep lec’h dre ar bed. Kastilha zo bet, evel Portugal, unan eus ar broioù er penn a-raok evit ar beajoù da zizoleiñ ar bed hag evit an trevadenniñ. En he brasañ e voe an impalaeriezh-se etre 1580, pa voe staget Impalaeriezh trevadennel Portugal ouzh domani Spagn, ha 1800, pa grogas Spagn da goll he zrevadennoù e Suamerika.
Deroù
An douaroù tramor kentañ aloubet gant Spagnoled a voe an inizi Kanariez. Aloubet e voent ganto e 1491-1496, ha lazhet e voe ar bobl a veve warno er. An eil kammed a voe aloubidigezh Melilla, ur gêr en arvor Maroko e 1497. Rouantelezh Kastilha a stagas da vat da glask perc’hennañ douaroù tramor, pa oa bet echuet ar Reconquista, ar stourm a-enep muzulmaned kreisteiz Spagn, goude diskar Emirelezh Córdoba e miz Genver 1492.
Merañ an « Douar Nevez »
E 1503 e voe savet gant ar rouanez Izabel La Casa y Audiencia de Indias, un aozadur anavezetoc’h dindan an anv Casa de Contratación, karget da renkañ ar c’henwerzh etre Spagn hag an trevadennoù nevez. Sevel a rae taosoù war ar marc’hadourezh deuet eus Indez ar c’hornôg (ur bempvedenn eus o zalvoudegezh, Quinto Real) ha dastum a rae gouiziegezh war an douaroù ergerzhet gant ar Spagnoled. E 1524 e voe savet Kuzul an Indez (Consejo de Indias) d’ober war-dro melestradur an douaroù nevez-kavet ; harpet e oa, en tu all d’ar mor, gant unnek audiencias (lezioù-barn), an hini gentañ anezho o vezañ bet savet war Hispaniola e 1511.
Splann e voe buan, gant al ledan ma oa an « Douar Nevez », e oa ezhomm da rannañ an douaroù-se e meur a vro evit gallout o merañ. Neuze e voe divizet sevel bes-rouantelezhioù gant ur besroue e penn pep hini anezho. Da gentañ e voe savet besrouantelezh Spagn Nevez (1535), ha goude-se hini Perou (1544), hini Granada Nevez (1717) ha hini ar Río de la Plata (1776).
Pinvidik e teu an drevadennerien spagnol da vezañ buan war-bouez an encomienda (ar c’humuniezhioù Indianed a veze lakaet da labourat evit o mistri spagnol). An tachennoù bras anvet latifundia a voe savet, dreist-holl, adalek ar. A-hend-all e veze korvoet ar mengleuzioù aour (e Kolombia) hag arc'hant (Zacatecas e Mec’hiko, Potosí e Bolivia).
An Amerindianed
Spontus eo ar priz a vo paeet gant an annezidi gentañ. D’an traoñ ez a buan an niver a Amerindianed : tremen a ra eus war-dro 80 milion e deroù ar da war-dro 12 milion kant vloaz war-lerc’h. Gant al lazhadegoù, al labour ret hag ar c’hleñvedoù degaset eus Europa, dreist-holl, e voe diskaret ar pobloù indian.
Torfedoù ar g-conquistadored spagnol a voe diskuliet neuze gant ur manac'h, ar breur Bartolomé de las Casas. E 1550, goude breutaat gant ur beleg all, Juan Ginés de Sepúlveda, e teuas a-benn da lakaat degemer ar soñj e oa un ene gant an Amerindianed (Breud Valladolid). Roue Spagn, Karl V, a grogas ivez d’ar poent-se da lakaat harzoù da reizhiad an encomienda.
Er e voe diazezet Misionoù katolik gant ar Jezuisted. Un doare keriadennoù e oa ar Reducciones-se, savet dreist-holl e Paraguay, gant Indianed Guarani, e Bolivia, e Perou pe e Brazil. Republikoù bihan e oant, savet evit avielañ an Amerindianed. Gant ar Jezuisted e veze savet kêrioù bihan war skouer ar re eus Spagn, nemet eno e tegemerent Amerindianed da reiñ ur plas dezho er gevredigezh spagnol ha kristen ha da wareziñ anezho diouzh ar sklaverezh. Kement-se ne blije ket nemeur d’an drevadennerien avat, hag a-benn ar bloavezhioù 1750-1760 e voe berzet ar Reducciones-se, gant ar pab, gant Spagn ha gant Portugal.
Dre ma oa digresket kalz an niver a Amerindianed e oa diouer a dud labour evit an drevadennerien. Kregiñ a reas ar Spagnoled neuze d’ober kenwerzh sklaved eus Afrika, evel ma rae dija Portugaliz.
En Azia
Fernão de Magalhães, an ergerzher portugalat a oa e servij rouantelezh Spagn, a erruas en inizi Filipinez d’ar 16 a viz Meurzh 1521. Anvet e voe an enezeg en anv daofin Spagn, Fulup II Spagn. Adalek 1565 emañ an enezeg en Impalaeriezh trevadennel Spagn. E 1611 e voe savet Skol-Veur Santo Tomas, ar skol-veur gentañ er vro, e Manila.
Daoust ma ne oa ket pinvidik ar vro a-fed aour pe spisoù, e kave da Spagn e vije ur bazenn gentañ da vont da avielañ Sina ha Japan. Frañsez Zavier, pa yeas da Japan a gasas gantañ un den genidik eus Filipinez, Lorenzo Ruiz, zo bet lakaet da sant abaoe. Ne reas ket berzh ar visionerien gatolik e Sina ha Japan, met e Filipinez e teuas buan an iliz katolik da gaout ur pouez bras. Ha se e oa unan eus palioù pennañ rouaned Spagn pa glaskent trevadenniñ broioù pell.
Dizalc’hiezh an trevadennoù en Amerika
Displijet e oa an dud eus ar vegenn (ar re wenn, bet ganet en trevadennoù) gant pouez beli Spagn warno. Tud evel Simón Bolívar a gemeras skouer war an Dispac'h gall e dibenn ar. Tennañ a rejont splet eus aloubadeg Spagn gant Napoleon I e 1808 evit embann dizalc’hiezh broioù Suamerika. Mouget e voe an emsavadegoù-se gant feulster gant ar Spagnoled, pa zeuas ar roue Fernant VII war an tron en-dro e 1813. Met daoust da se e teuas broioù Suamerika, tamm-ha-tamm, da vezañ dizalc’h.
Emsavadegoù a voe adarre a-enep rouantelezh Spagn, levezonet gant Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet, da sevel republikoù dizalc'h. Kuba ha Puerto Rico a chomas dindan yev Spagn. Hogen, etre 1814 ha 1830, trevadennoù spagnol Amerika a yeas d'ober broioù dizalc'h nevez : Arc'hantina, Bolivia, Kolombia, Chile, Ecuador, Mec'hiko, Paraguay, Perou, Proviñsoù Unanet Kreizamerika, ar Republik Dominikan, Uruguay ha Venezuela.
Dibenn an impalaeriezh e trevadennoù Afrika
Dirollañ a reas ar brezel etre Spagn hag ar Stadoù Unanet : e 1898 e voe kollet Kuba, Puerto Rico hag ar Filipinez gant ar Spagnoled, aloubet ma oa bet ar broioù-se gant an Amerikaned.
Ne chome mui nemet un nebeud trevadennoù en Afrika gant Spagn, neuze. En o zouez e c’heller menegiñ ar Rif, e hanternoz Maroko, aloubet e deroù an, ha chomet spagnol daoust da emsavadeg Abd el-Krim, e 1921-1926. E 1936 ez eo eus hanternoz Maroko, hag eus an inizi Kanariez, e loc’has soudarded Franco da vont d’en em gannañ e Brezel diabarzh Spagn. E 1956 e voe roet ar braz eus an douaroù spagnol-se da stad Maroko, war-bouez Ceuta ha Melilla zo chomet kêrioù e dalc’h Spagn. N’eo nemet e 1975, goude marv Franco, e voe kuitaet Sahara ar C'hornôg gant Spagn, ha goude-se e voe staget ouzh rouantelezh Maroko.
Ouganda
Republik Ouganda (Republic of Uganda e saozneg; Jamhuri ya Uganda e swahilieg) a zo ur vro e Afrika ar reter ha na sko ket war ar mor. Harzoù he deus gant Rwanda er mervent, gant Kenya er reter, gant Tanzania er su, gant Soudan ar Su en norzh ha gant Republik Demokratel Kongo er c'hornôg. Tennañ a ra hec'h anv eus ar rouantelezh kozh Bouganda en em astenne war un darn eus su ar vro.
Istor
Hemolc'herien e oa annezidi gentañ Ouganda. War-dro 2000 pe 1500 vloaz 'zo e erruas pobloù bantou eus kreiz pe kornôg Afrika moarvat. , Teknikoù goveliañ a zegasas ar meuriadoù-se ganto ha mennozhioù nevez a-zivout framm ar gevredigezh. Impalaeriezh Kitara er a voe ar stad kentañ krouet war dachenn ar pezh a vo Ouganda goude. Heuliet e voe gant rouantelezhioù Bunyoro-Kitara ha Buganda hag Ankole
Arzourien an Azginivelezh italian
Mesket eo amañ anvioù arzourien an Azginivelezh italian, re ar XVvet ha re ar XVIvet kantved.
Ouganda
Istor
Pobloù nilotek, al luiz hag an Atekered a antreas en Ouganda war-dro 120 en ur zont eus an norzh. Magerien-loened ha kouerien e oant hag en em staliañ a rejont e norzh hag e reter ar vro. Un nebeud luiz a aloubas rannvro Bunyoro ha gant ar vantoued e voent kenmesket da grouiñ an diernezh Babiito Kenderc'hel a reas an divroadeg luo betek ar.
Arzourien an Azginivelezh italian
Evit gwelout pishoc'h eo ret klask
Ouganda
XXIvet kantved
Addilennet eo Yoweri Museveni da brezidant ar vro d'ar 16 a viz Genver 2021, met truch zo tamallet dezhañ gant e enebourien.
Demografiezh
thumb|left
Arzourien an Azginivelezh italian
Z
<!-- Pietro di Fabrizio Accolti Livio Agresti Cherubino Alberti Durante Alberti Domenico Alfani Orazio Alfani Girolamo Alibrandi
Ouganda
Demografiezh
Annezet eo Ouganda gant meur a bobl. War-dro 40 yezzh a vez implijet er vro met ar saozneg a zo aet d'ar yezh ofisiel goude dizalc'hidigezh.
Ar yezh muiañ komzet eo ar gandaeg ("luganda"), implijet dreist-holl war-dachenn rouantelezh hengounel Bouganda. Ar yezh komzet er gêrbenn, Kampala eo. An eil yezhoù muiañ komzet eo al Lousogeg, komzet e gevred ar vro ha Rounyankoreg, komzet e mervent ar vro.
Ar swahilieg, ur yezh implijet en darn vrasañ eus reter Afrika a zo bet lakaet da yezh ofisiel e 2005 daoust ma'z eo an dra-mañ un abeg a dabut c'hoazh. Ne blij ket ar yezh-se d'ar pobloù bantouek eus su ar vro met ur yezh voutin eo deuet da vezañ en norzh. Implijet e vez gant an arme hag ar polis ivez.
Arzourien an Azginivelezh italian
Z
Felice Brusasorzi Domenico Brusasorzi Giuliano Bugiardini
Bernardo Buontalenti Ludovico Buti Giovanni Maria Butteri
Skol an Emsav
thumb|Logo Skol an Emsav.
Arzourien an Azginivelezh italian
Z
C Anselmo Canera Gian Giacomo Caprotti Battistello Caracciolo Giovanni Jacopo Caraglio Marco Cardisco Vincenzo Carducci Giovanni Cariani Giovan Francesco Caroto Vittore Carpaccio Domenico Carpinoni
Ouganda
Melestradur
left|thumb|Bannoù Ouganda
Arzourien an Azginivelezh italian
Z
Baldassarre Carrari
Alessandro Casolani Bernardo Castello Giovan Battista Castello Maestro di Castelsardo Giovan Battista Cavagna Gian Paolo Cavagna Gioacchino Cavaro Pietro Cavaro Paolo Caylina il Giovane Antonio del Ceraiolo Cesare da Sesto
Cesare Cesariano Pompeo Cesura Jacopo Chimenti Cigoli Antonio Circignani Niccolò Circignani Vincenzo Civerchio Giulio Clovio Ascanio Condivi Cima da Conegliano Giovanni Contarini Belisario Corenzio Leonardo Corona Correggio (pittore) Grazio Cossali
Dono Doni Dosso Dossi Durante Nobili da Caldarola E Evangelista da Pian di Meleto F Pietro Faccini Giovanni Maria Falconetto Giovanni Antonio Fasolo Lorenzo Fasolo Alessandro Fei Ferraù Fenzoni Gaudenzio Ferrari Defendente Ferrari Domenico Fetti Ambrogio Figino Nicola Filotesio
Pier Francesco Foschi Francesco da Milano (pittore) Francesco da Montereale Franciabigio Battista Franco G Lattanzio Gambara Cosimo Gamberucci Gandolfino da Roreto Bernardino Gatti Saturnino Gatti Gerolamo Genga Benedetto Gennari senior Francesco Gessi Cristoforo Gherardi Ridolfo del Ghirlandaio Fermo Ghisoni da Caravaggio Giampietrino
Giovannello da Itala Giovanni Agostino da Lodi Giovanni Pietro da Cemmo Giovanni da Udine Gerolamo Giovenone Francesco Granacci Gualtiero Padovano
L Vincenzo La Barbera Bernardino Lanino Giovanni Antonio Lappoli Leonardeschi
Ottavio Leoni Pirro Ligorio Jacopo Ligozzi Andrea Lilli Giovanni Paolo Lomazzo
Lorenzo Lotto Aurelio Luini Bernardino Luini Giulio Cesare Luini Luzio Luzi M Macrino d'Alba Maestro di Marradi Maestro di Tavarnelle Sebastiano Mainardi Macrino d'Alba Maestro di Marradi Maestro di Tavarnelle Sebastiano Mainardi Nicola Mangone Marco d'Oggiono Francesco Marcoleoni Camillo Mariani Mariano di ser Austerio Pietro Marone Maso da San Friano Girolamo Mazzola Bedoli Ludovico Mazzolino Giuseppe Meda Altobello Melone Francesco Melzi Francesco Menzocchi Bernardino Mezzastris Michele di Ridolfo del Ghirlandaio Livio Modigliani Nicola Moietta Luca Mombello Il Moretto Giovan Battista Moroni Morto da Feltre
Cesare Nebbia Gaspare Negro Pietro Negroni Bartolomeo Neroni
P Giovanni Pagani Gregorio Pagani Lattanzio Pagani Vincenzo Pagani Giovanni Battista Paggi Filippo Paladini Jacopo Palma il Giovane Jacopo Palma il Vecchio Marco Palmezzano Pancalino Domenico Panetti Fra' Paolino da Pistoia Parmigianino Bartolomeo Passarotti Passignano Giovan Francesco Penni Sante Peranda Matteo Perez d'Aleccio Perino del Vaga Il Perugino Baldassarre Peruzzi Simone Peterzano Teramo Piaggio Callisto Piazza Giorgio Picchi il giovane Piero di Cosimo Alessandro Pieroni Marco Pino Paolo Pino Donato Piperno Bernardino Poccetti Polidoro da Lanciano Gianmaria Pomedello Poppi (pittore) Il Pordenone P cont. Giuseppe Porta Ludovico Pozzoserrato Andrea Previtali Francesco Primaticcio Camillo Procaccini Scipione Pulzone R Raffaellino da Reggio Raffaellino del Garbo
Antonello Riccio Cecilia Brusasorzi Claudio Ridolfi Roberto da Montevarchi Marietta Robusti Luigi Rodriguez Il Romanino Antoniazzo Romano Giulio Romano Cristoforo Roncalli Rosso Fiorentino S Andrea Sabatini Lorenzo Sabbatini Pier Francesco Sacchi Scipione Sacco Ventura Salimbeni Enea Salmeggia Francesco Salviati Bastiano da Sangallo Girolamo Santacroce Fabrizio Santafede Santi di Tito Giacomo Santoro Giovanni Gerolamo Savoldo Cristoforo Scacco di Verona Ippolito Scarsella Bartolomeo Schedoni Andrea Schiavone Sebastiano del Piombo Antonio Semino Ottavio Semino Girolamo Siciolante da Sermoneta Luca Signorelli S cont. Ridolfo Sirigatti Il Sodoma Niccolò Soggi Giovanni Antonio Sogliani Andrea Solari Ascensidonio Spacca Lionello Spada Giovanni Martino Spanzotti Antonino Spatafora Fermo Stella Gianserio Strafella T Vincenzo Tamagni Agostino Tassi Pellegrino Tibaldi Tiberio d'Assisi Benvenuto Tisi da Garofalo
Giovanni Maria Tolosani Francesco Torbido Teofilo Torri Biagio di Antonio Tucci U
V Giuseppe Valeriano Luigi Valloni Cipriano Valorsa Dario Varotari
Cesare Vecellio Bartolomeo Veneto Marcello Venusti
Falun Gong
Falun Gong (sinaeg hengounel: 法輪功; sinaeg eeunaet: 法轮功; treuzskrivadur pinyin: Fǎlún Gōng; "Ober gant Rod al Lezenn") pe Falun Dafa (sinaeg hengounel: 法輪大法; sinaeg eeunaet: 法轮大法; treuzskrivadur pinyin: Fǎlún dàfǎ; "Lezenn Veur Rod al Lezenn") a zo ul luskad speredel a orin sinaat. E Sina e vez klasket flastrañ al luskad-mañ rak hervez gouarnamant Republik Pobl Sina ez eus ur sektenn anezhañ.
Arzourien an Azginivelezh italian
Z
Vincenzo de Barberis Timoteo Viti Vittore Belliniano Antonio Viviani
Ouganda
Melestradur
Disrannet eo Ouganda e 80 bann ha pevar rannvro velestradurel. E kontelezhioù eo disrannet ar bannoù. Tennañ a ra o añvioù eus hini ar gêr bennañ dreist holl. Ar Pemp rouantelezh hengounel (Toro, Ankole, Busoga, Bunyoro ha Buganda) a oa bet adaozet e 1993. Un emrennerezh sevenadurel o-deus dreist-holl
Arzourien an Azginivelezh italian
Z
-->
Falun Gong
Hervez al luskad e-unan ez eo Falun Gong ur skol-breder qigong (氣功; qìgōng) diazezet war kredennoù hengounel Sina kar d'an Taiqi Quan.
Aet eo kalz war gresk abaoe ma oa bet digoret Falun Gong d'an holl ez ofisiel e 1992 gant an den a oa bet krouet gantañ, Li Hongzhi (李洪志) hag a zo o chom hiziv er Stadoù-Unanet) betek tapout tro-dro da 80 milion a izili e Sina e 1998 hervez sifroù ofisiel Sina. Aet eo war vrasaat ivez an niver a izili dre ar bed a-bezh, dreist-holl er Stadoù-Unanet, e Kanada, Aostralia hag Europa.
E Sina e vez klasket mougañ al luskad Falun Gong ha lazhet ez eus bet gant ar gouarnamant un 260 ezel bennaket ha savet ez eus bet luskadoù dre Europa o c'houlenn groñs e chomfe a-sav Sina da heskinat izili Falun Gong.
Hervez gouarnamant Sina ez eo Falung Gong ur sektenn hepmuiken hag hervezañ e vefe an aozadur kiriek da varv ouzhpenn 1600 den bet nac'het reiñ louzoù dezho. N'eo ket gwall sur seurt tamalloù, avat, evit aozadurioù a zifenn gwirioù mab-den evel Amnesty International.
D'an 23 a viz Genver 2001 eo marvet un den goude bezañ lakaet an tan ennañ e-unan e Plasenn Tiananmen, un ezel eus Falun Gong anezhañ hervez gouarnamant Sina.
Rugby strobet
right|300px|thumb|Krogad Rugby Strobet, Lok-Maze (an Dreneg) e miz Eost [[2010]]
Skol an Emsav
Skol an Emsav zo ur gevredigezh ha skol vrezhonek, hiziv ur greizenn-stummañ, staliet e kreiz-kêr Roazhon. A-raok ar bloavezhioù 1980 e oa un aozadur broadelour evit ar stourm sevenadurel.
Rugby strobet
Istor
Ijinet eo bet ar "Rugby Strobet" e Plabenneg gant Jacky Bleunven er bloavezhioù 80, diwar ar soul, ar rugby ha traoù all.
Morleon Steller
Morleon Steller (Eumetopias jubatus) a zo ur bronneg mor kigdebrer eus ar c'herentiad Otariidae. Ar spesad nemetañ eo er genad Eumetopias.
Tiriad
thumb|kleiz|250px|Tiriad morleon Steller
Rugby strobet
Istor
Abaoe 1985 e vez an tournamant brasañ e Lok-Maze (an Drenneg, Penn-ar-Bed) e-pad "Gouel Lok-Maze", e fin miz Eost.
Tournamantoù all a zo bet abaoe, e Emvod ar Gelted en Oriant, e Mousterfil, e Gwiseni ...
Reolennoù
War un dachenn fank e vez c'hoariet : 20 metrad hirder, 10 metrad ledander (pe war-dro), lakaet dour warni. A bep tu dezhi, ur poull-dour 1,5 metrad ledander.
Droad a zo da gas ar volotenn en a-raok, da leuriñ ur c'hoarier p'emañ ar volotenn gantañ, da sevel bernioù keit ma n'eo ket re zañjerus.
Pa vez fazioù e tibab an tredeog reiñ ar volotenn d'ur skipailh pe teurel anezhi gant un etre-daou.
Skol an Emsav
Kreizenn-stummañ
Ur greizenn-stummañ a vicher war ar brezhoneg eo, da lavaret eo ur skol da zeskiñ brezhoneg gant kelennerien gopret. Kentelioù-noz, stajoù berr ha stajoù hir a vez kinniget e Bro-Roazhon dreist-holl hag e Sant-Ervlan.
Lena Louarn a oa bet renerez etre 1989 ha 2010. Erlec'hiet e oa bet gant Gwenvael Jéquel betek dibenn 2020. Gwenael Dage eo ar rener abaoe deroù 2021. Ur pevarzek den bennak a vez gopret gant Skol an Emsav.
Embannadurioù
Er bloavezhioù 1970-1980 e veze embannet kelaouennoù-studi gant Skol an Emsav. Pa voe digoret skolioù Diwan e voe embannet un toullad levrioù-bugale:
Levrioù-deskiñ
Bremañ e vez embannet levrioù-deskiñ :
Kelaouennoù
Div gelaouenn a vez embannet :
Ur gelaouennig enlinenn a oa bet ivez :
1966
Diwar-benn bloavezh 1966 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1966
Kerricharzh-an-Arvor
Kerricharzh-an-Arvor zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen e Bro Sant-Maloù.
Zalophus
Spesadoù
3 spesad morleoned a zo ennañ:
Lincolnshire
Ur gontelezh lidel eus Bro-Saoz eo Lincolnshire. Lodennek eus ar rannbarzh Reter Midlands eo ar gontelezh amaezhel, pa 'z eo an 2 amaezerezh unvan lodennek eus hini Yorkshire hag an Humber. Lincoln eo e benngêr.
Meliner
Meliner a zo ur gumun a Vreizh e Kanton Klison, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Ardamezioù
En glazur e skoedig en gul karget gant ur vlokad greunwin en argant heuliet ouzh kab a-zehoù gant un alc'houez war e eneb, ouzh kab a-gleiz gant ur milin avel, hag ouzh beg gant ur valafenn, an holl en aour; e gab en erminoù.
Siôn
Siôn zo un anv-badez kembraek, deuet diwar an anv saoznek John a deu eus an anv hebreek יוחנן (Yôḥānnān).
A-wechoù e vez kemeret evel stumm kembraek an anv-tiegezh ofisiel Jones; da skouer en anv Twm Siôn Cati (Thomas Jones en-ofisiel).
1711
Diwar-benn bloavezh 1711 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1711
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1711
Arondisamant Liège
Arondisamant Liège a zo unan eus ar pevar arondisamant a zo e Proviñs Liège e Belgia.
Istor
Arondisamant Liège a oa ul lodenn eus departamant gall an Ourthe a oa bet savet e Belgia e 1795, ha tri arondisamant ennañ.
Morleon Kalifornia
Morleon Kalifornia (Zalophus californianus) a zo ur bronneg mor kigdebrer eus ar c'herentiad Otariidae hag a vev war aodoù kornôg Norzhamerika.
Kazh loupard
Ar c'hazh loupard (Prionailurus bengalensis) a zo ur bronneg gouez bihan eus gevred Azia.
Un aneval-noz eo. Hemolc'hiñ a ra evned, krignerien, pesked ha bronneged bihan. Pa antre e-barzh ur gêriadenn e c'hell tagañ ar pennoù-yer. En e-unan e vev, nemet da vare ar gouennañ. Etre 2 ha 4 c'holen o devez ar parezed goude un dougen 65 devezh.
Moulleg
Moulleg a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Kistreberzh e departamant ar Mor-Bihan.
Kazh loupard
Ar c'hazh loupard a vev e koadegoù dreist-holl, ha betek 3 000 metr uhelder. Bevañ a ra e-kichen an dour daoust na neuñv ket gwall alies. Pignat a ra mat-tre.
Ar c'hazh loupard a c'hell gouennañ gant ar c'hazh doñv: kazh Bengal a reer eus an hiron. Heñvel a-walc'h eo ouzh ar c'hazh loupard met kalz aesoc'h da zamesaat eo.
Moulleg
Brezel-bed kentañ Ar C'hour Eil Brezel-bed
Aon
Aon a c'hell bezañ:
337
1090 Ab Urbe Condita = 337 goude J.-K.
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Sadorn
Bahia
Bahia (distagadur portugalek: [baˈi.ɐ]) zo anv ur stad e Brazil. Er rannvro Nordeste emañ ha Salvador eo ar gêr-benn. Anvet eo bet diwar anv ar pleg-mor Baía de Todos os Santos. En norzh emañ stadoù Alagoas, Sergipe, Pernambuco ha Piauí, er c'hornaoueg emañ stadoù Goiás ha Tocantins, er su emañ Minas Gerais hag Espírito Santo, hag er reter emañ ar Meurvor Atlantel.
1315
Diwar-benn bloavezh 1315 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1315
Saint-Laurent-Blangy
Saint-Laurent-Blangy a zo ur gumun eus departamant ar Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
1315
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1315
Saint-Laurent-Blangy
kantved
.
Beredoù milourel eus ar Brezel bed kentañ
Digoret e voe e miz Ebrel 1917 hag implijet betek miz Du 1917. Implijet e voe e miz Eost 1918 en-dro. Goude arsav-brezel an 11 a viz Du 1918 e voe degaset bezioù arall enni. 1921-1922 gant ar C'hallaoued, ha douaret e voe enni bezioù an holl soudarded alaman a oa e kreisteiz an talbenn. e 1956 e voe brasaet gant relegoù 4 283 soudard bet douaret el lodenn vilourel alaman eus bered kumun Comines. Enni ez eus bremañ 7 069 bez hiniennel; 24 870 soudard arall, 11 587 chomet dianv, a zo en ur pikol bez hollek. Graet e vez war-dro ar vered gant ar [Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge].
Puig an taiga
Puig an taiga (liester : puiged an taiga) a zo ur spesad golvaneged, Phylloscopus borealis an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Phyllopneuste borealis (kentanv) da gentañ-penn (e 1858) gant al loenoniour alaman Johann Heinrich Blasius (1809-1870).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Par
Ur par, pa gomzer eus bevoniezh, zo ul loen dezhañ an organoù zo ezhomm da speriañ parezed. Aroueziet eo gant ♂.
C'hoari
Par a larer en domino eus ar pezhioù o devez div wech ar memes niver : ar par c'hwec'h a vez graet ar vanv gozh anezhañ ivez.
Sangatte
Sangatte (Zandgat e nederlandeg) a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Dilbeek
Dilbeek a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
Große Heidelberger Liederhandschrift
Er Große Heidelberger Liederhandschrift e kaver un engravadur o tiskouez daou zen o c'hoari an echedoù. Livet e oa bet tro 1320. Miret eo an dornskrid e skol-veur Heidelberg (Alamagn).
An Ankou o c'hoari an echedoù
An Ankou o c'hoari an echedoù (e svedeg : Döden spelar schack) a zo ul livadur en iliz Täby, e Sveden, diwar zorn Albertus Pictor.
Morleon Japan
Morleon Japan (Zalophus japonicus) a oa ur bronneg mor kigdebrer eus ar c'herentiad Otariidae aet da get er bloavezhioù 1950.
Tchoumachek
Ur yezh tchoumachek eo an tchoumachek (saozneg: Chumash).
Ur yezh varv an hini eo, bet komzet gwechall war ribloù su Kalifornia er Stadoù-Unanet.
1950
Diwar-benn bloavezh 1950 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1950
Roll an engravadurioù o tiskouez c'hoari an echedoù
Roll an engravadurioù o tiskouez c'hoari an echedoù:
Obokwitaieg
Ur yezh papouek eus skourr yezhoù al lennoù hag ar c'hompezennoù eo an obokwitaieg (obokuitai, obogwitai, ati pe aliki) komzet gant tro-dro da 120 den (2000) e Papoua ar C'hornaoueg.
338
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Sul.
Morleon Galápagos
Morleon Galápagos (Zalophus wollebaeki) a zo ur bronneg mor kigdebrer eus ar c'herentiad Otariidae, brosezat eus Inizi Galápagos.
Galmaarden
Galmaarden (e galleg: Gammerages) a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
Vigell
Ar vigelloù pe vierezoù eo al lodennoù eus korf ar parezed a aoz ar vielloù hag an hormonoù. A bep tu d'ar mammoù emaint, kement ha div alamandezenn vras, etre gwenn ha roz.
Vigelloù ar bronneged
Ar vigelloù zo ul lodenn eus ardivink-genel parezed ar mellkeineged.
Daou vigell o deus. Ha pep hini anezho en deus div garg:
Vigelloù ar parezed a zo heñveldraoù gant divgelloù, pe spergelloù ar pared.
Puig-Pallas
Ar puig-Pallas a zo un evn amprevanetaer, Phylloscopus proregulus an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous er c'hoadegi avalpineg ha taiga eus Azia ar Reter.
Rummatadur
Gant evnoniourien 'zo e vez renket ar puig-Pallas er c'herentiad Sylviidae c'hoazh.
Jafrez II (dug Breizh)
E vuhez
Mab e oa da Herri II, roue Bro-Saoz, dug Normandi ha kont Anjev, ha d'e bried Eleanora Akitania, dugez Akitania. E 1166 en doa ranket Konan IV leuskel e gurunenn ha rediet e oa bet e verc'h Konstanza, gant ar roue saoz Herri II, da zimeziñ d'e vab, Jafrez.
Etre 1166 ha 1181 e voe renet Breizh gant Herri II. Goude 1181 en doa kemeret Jafrez ar galloud, met ne renas nemet pemp bloaz.
Mervel a reas e 1186 goude un tournamant. C'hoant en doa Herri da drevañ Breizh, met Konstanza a oa dougerez ha, dre chañs e c'hanas ur mab, Arzhur Iañ.
E vugale
Dimezet e oa da Konstanza Breizh:
Biritaieg
Ur yezh papouek eus skourr yezhoù al lennoù hag ar c'hompezennoù eo ar biritaieg (biritai pe biri) komzet gant tro-dro da 250 den (1988) e Papoua ar C'hornaoueg.
1712
Diwar-benn bloavezh 1712 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Daou zen yaouank o c'hoari an echedoù
left|thumb Daou zen yaouank o c'hoari an echedoù a zo un engravadur eus Haft Awrang (Seizh tron), un dornskrid bet skrivet gant ar barzh pers Nur ad-Din Abd ar-Rahman Jami er XVvet kantved.
1712
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1712
Puig-Schwarz
Ar puig-Schwarz a zo un evn amprevanetaer, Phylloscopus schwarzi an anv skiantel anezhañ.
1712
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1712
Puig-Schwarz
Rummatadur
Gant evnoniourien 'zo e vez renket ar puig-Schwarz er c'herentiad Sylviidae c'hoazh.
Puig kazugel
Ar puig kazugel (liester : puiged kazugel) a zo ur spesad golvaneged, Phylloscopus fuscatus an anv skiantel anezhañ.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned bihan (minoc'h peurgetket ha c'hwiled) met ivez diwar valafenned bihan, blotviled ha greun bihan.
Annez hag isspesadoù
Daou isspesad zo dezhañ :
Rummatadur
Gant evnoniourien 'zo e vez renket c'hoazh ar puig kazugel er c'herentiad Sylviidae.
Isabella
Isabella zo un anv-badez italianek ha saoznek, kar da Izabel e brezhoneg, hag Isabel e spagnoleg, ha kar evelto d'an anv Elesbed (e brezhoneg), pe Elizabeth (e saozneg).
Lec'hanvioù
Lec'hioù anvet Isabella zo e SUA:
Barbaregneg
Ur yezh tchoumachek eo ar barbaregneg (saozneg: Barbareño).
Gwelet ivez
Barbareño Indijanci
Eritaieg
Ur yezh papouek eus skourr yezhoù al lennoù hag ar c'hompezennoù eo an eritaieg (eritai, erai, barua, babauriwa pe haya) komzet gant tro-dro da 530 den (2000) e Papoua ar C'hornaoueg.
Krouzegneg
Ur yezh tchoumachek eo ar c'hrouzegneg (saozneg: Cruzeño, Island Chumash ("Tchoumacheg an Inizi"), Isleño).
Ur yezh varv an hini eo, bet komzet gwechall war ribloù su Kalifornia er Stadoù-Unanet.
Pleaol
Pleaol a zo ur gumun eus Breizh e kanton Muzilheg e departamant ar Mor-Bihan.
Brezelioù
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed Brezelioù didrevadenniñ
Sant-Eler-Neved
Sant-Eler-Neved (Saint-Hilaire-de-Clisson e galleg) a zo ur gumun e Breizh, e Kanton Klison, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Douvleg
Ur yezh papouek eus skourr yezhoù al lennoù hag ar c'hompezennoù eo an douvleg (duvle pe duvde) komzet gant tro-dro da 933 den (2000) e Papoua ar C'hornaoueg.
Tost eo d'ar c'haiyeg.
Div rannyezh a zo, an eil tost-tre d'eben: hini ar reter hag hini ar c'hornôg.
Inesegneg
Ur yezh tchoumachek eo an inesegneg (saozneg : Ineseño).
Ur yezh varv an hini eo, bet komzet gwechall war ribloù su Kalifornia er Stadoù-Unanet Amerika.
Timbroù Kengevread Norzh Alamagn
thumb|Kartenn Kengevread Norzh Germania
D’an 18 a viz Eost 1866 ez eo krouet Kengevread Norzh Alamagn (en alamaneg "Norddeutscher Bund") war ziazez un emglev milourel a vod c’hwezek Stad alaman da gentañ, daou-warn-ugent adalek miz Here. Er-maez ez chom Rouantelezhioù Bavaria ha Wurttemberg, Dugelezh-Veur Baden ha su Hesse-Darmstadt. Unan eus disorc’hoù ar brezel etre Aostria ha Prusia, echuet gant droukretred armeoù Vienna. D’ar 16 a viz Ebrel 1867 eo votet ar Vonreizh, ha fiziet e Roue Prusia aotrouniezh ar gengevread.
Thumb|right|150px
Ober war dro melestradurezh ar postoù hag embann timbroù a oa unan eus kiriegezhioù Kengevread Norzh Germania. Dav e oa mont e-bioù da liesded ar moneizoù impljet e pevar c’horn ar vro. Divizet e oa bet eta ober gant timbroù dezho prizioù e groschen en hanternoz hag e kreuzer er c’hreizteiz, ar re gentañ o vezañ moulet en ur c’helc’h, ha re all e-kreiz ur vigelc’h, a-us d'ar meneg "NORDDEUTSCHER POSTBEZIRK".
D’ar 1añ a viz Genver 1868 e vez lakaet er-maez an timbroù kentañ.
Kejadenn
Kejadenn  a zo kevredigezh ar studierien ha studierezed brezhoneg ha yezhoù keltiek e skol-veur Breizh-Uhel.