cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fox Islands (Alaska)
Poblet e oa an inizi gant an Aleouted pa zegouezhas Europeiz e 1741. Ur moraer danat, Vitus Bering, a oa o klask douaroù nevez da grec'hina evit ar chaseourien rus.
Ar re vrasañ eo, a gornôg da reter:
Alberto Suppici
E vicher evel dibaber/gourdoner
Evit erlec'hiañ Primo Giannotti e voe anvet Suppici da zibaber La Celeste e 1928, ur garg hag a voe miret gantañ betek 1932.
Ren a reas skipailh broadel Uruguay da-geñver Copa América bet dalc'het e 1929 e Buenos Aires ha renket e voent da drivet. Peadra da brientiñ Kib vell-droad ar bed a voe aozet e Montevideo eus an 13 d'an 30 a viz Gouere 1930 : ne c'hwitas ket war e daol ha mont a reas kentañ Kib Jules Rimet gante goude bezañ c'hoariet pevar c'hrogad hep koll hini ebet (merket pemzek pal ha tapet tri).
Adalek 1932 e voe renet La Celeste gant Raúl Blanco a-raok dezhañ lezel e blas da Suppici e 1933. Chom a reas betek 1941, amzer dezhañ da gemer perzh e Copa América adarre :
Schlager
Ar Schlager (diwar ar verb alamanek schlagen, « skeiñ » ) zo un doare kan ha sonerezh poblek eus deroù an, er broioù alamanek (ha betek en Elzas) ha skandinavek.
Alberto Suppici
E vicher evel dibaber/gourdoner
E-pad un nebeud mizvezhioù e 1935 ez eas da c'hourdoner Central Español Montevideo. Echuiñ a reas e vicher evel gourdoner Peñarol Montevideo e 1945, amzer a-walc'h da zastum e ditl diwezhañ, kampion Primera División de Uruguay.
Sancho II Kastilha ha León
Sancho II Kastilha ha León (1037- Zamora 1072), lesanvet el Fuerte (an Hini kreñv), a oa mab da Fernando Iañ. Kentañ roue Kastilha (1065-1072) e oa, ha goude roue Galiza (1071-1072) ha roue León (1072).
Gantañ e voe unanet rouantelezhioù Kastilha, Galiza ha León dre an armoù, diwar-goust e vreudeur. Mervel a reas o lakaat seziz war gêr Zamora, dalc'het gant e c'hoar, Urraca Zamora (1033-1101).
E vreur Alfonso a renas war e lerc'h neuze.
Siobhan Fallon Hogan
Siobhan Fallon Hogan, ganet Siobhan Fallon d'an e Syracuse (Stad New York), a zo un aktourez stadunanat
Scheggia e Pascelupo
Scheggia e Pascelupo   zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
Monastir (Sardigna)
Monastir zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
Mandas
Mandas zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
Joseph Le Bihan
Joseph Le Bihan ( pe Jo Le Bihan pe Jozeb ar Bihan), ganet e Lokarn e miz Meurzh 1930, a zo un den barrek war an ekonomiezh. Kensavet eo bet Ensavadur Lokarn gantañ.
Gruffudd ap Llywelyn Fawr
200px|thumb|[[Kastell Cricieth, ma voe karc'haret Gruffudd ap Llywelyn Fawr hag e vab Owain Goch.]] Gruffudd ap Llywelyn Fawr pe Gruffudd ap Llywelyn ab Iorwerth, ganet war-dro 1198-1200, ha marvet d'ar 1añ a viz Meurzh 1244) a oa mab henañ bastard da Llywelyn Fawr ha d'e serc'h Tangwystl, marvet er gwentloù, ha tad da Llywelyn Ein Llyw Olaf ha Dafydd ap Gruffudd
Joseph Le Bihan
Red buhez
Deskiñ galleg a reas d'e seizh vloaz pa yeas d'ar skol.
Goude e vachelouriezh e studias e Roazhon hag e Pariz (Ensavadur ar Studioù Politikel (ESP) ha Skol Pleustrek ar Studioù Uhel). Labourat a reas en Ensavadur Broadel Klaskerezh Agronomek (EBKA).
Gruffudd ap Llywelyn Fawr
Prizoniet
170px|thumb|Tour Londrez. An Tour Gwenn, karc'har Gruffudd ap Llywelyn Prizoniet e voe Gruffydd gant Dafydd pa voe anvet da Priñs Gwynedd war-lerc'h marv o zad.
Joseph Le Bihan
Red buhez
E 1965 e krouas al labourva a imbourc'hioù war an dazont e Massy (Essonne). Ren a reas anezhañ betek 1973. En abeg d'e varregezh e voe karget eus meur a gefridi en estrenvro evit aozadurioù etrebroadel.
Dont a reas da vezañ kelenner en HEC (École des Hautes Etudes Commerciales) e 1973. Rener a imbourc'hioù e Skol-veur Pariz IX Dauphine eo bet ivez.
Gruffudd ap Llywelyn Fawr
E varv
E 1244 e klaskas tec'hel. Evit-doare e stagas liñselioù d'ober ur gordenn da ziskenn eus e brenestr, met re bonner e oa ha kouezhañ a reas. Kavet e voe e gorf en deiz war-lerc'h ouzh troad an Tour Gwenn.
Joseph Le Bihan
Red buhez
Distreiñ a reas da Lokarn war e leve. A-gevret gant Yann-Bêr ar Roc'h, en devoa krouet Ensavadur Lokarn evit bodañ tud a gemer perzh er vuhez ekonomikel ha reiñ tro dezhe da studiañ ha prederiañ.
Gian Gastone de' Medici
Gian Gastone de' Medici (1671 - 1737) a voe dug-meur Toskana goude marv e dad Cosimo III de' Medici, a voe an diwezhañ Medici o ren.
Sofia Bavaria
Sofia Bavaria, pe Sophie von Bayern, a vez lavaret eus meur a briñsez eus Bavaria.
Gruffudd ap Llywelyn Fawr
E varv
En 1248 e c'houlennas ebed Strata Florida hag Aberconwy degas e gorf da Wynedd, ha beziet e voe gant e dad en Aberconwy.
Joseph Le Bihan
Red buhez
Resevet en deus Kolier an Erminig e 2011.
Gian Gastone de' Medici
E vuhez
Nec'het e oa e dad, an dug-meur Cosimo III de' Medici, o soñjal e oa poent kaout ur pennhêr, rak bugel ebet n'o doa bet e zaou vab henañ. Abalamour da se e reas d'e drede mab Gian Gastone dimeziñ d'un intañvez alaman, ar gontez Anna Maria Franziska von Sachsen-Lauenburg, a oa mamm d'ur verc'hig. E 1697 e voe graet an eured.
Gruffudd ap Llywelyn Fawr
E vugale
Dimezet e oa da Senena, merc'h Caradoc ap Thomas eus Enez Môn. Pevar mab o doa bet: Bec'h ha kann a voe etreze, Llywelyn a voe trec'h war ar re all, hag a voe diwezhañ roue meur Kembre.
Gian Gastone de' Medici
E vuhez
Bevañ a reas Gian Gastone ganti e Bohemia e kastell Ploschkowitz, ma kavas hir e amzer. Dizemglev a oa en ti, chabouz alies, ha bugel ebet ne voe graet. A-benn ar fin e oa troet Gian Gastone gant ar boeson hag ar baotred.
E 1723 e varvas Cosimo, ha setu Gian Gastone lakaet da zug-veur. E gwirionez e oa e vignoned e penn ar vro. Degemer a reas infant Spagn, Don Carlos, en 1731, evel pennhêr kurunenn Toskana.
Met un emglev all a voe etre an Impalaeriezh Santel ha Bro-C'hall diwar-benn dazont an dugelezh, pa voe echuet Brezel Hêrezh Pologn, war ginnig ar c'hardinal Fleury. Hervez feur-emglev Vienna (1738) e voe roet Dugelezh-veur Toskana da Franz III Stefan, dug Loren ha Bar, ha hennezh a rankas leuskel e zugelezh gant roue diroueet Pologn, Stanislas Leszczyński, a oa tad-kaer roue Bro-C'hall.
E varv
Mervel a reas divugel e 1737. Goude e varv ne chomas nemet Anna Maria Luisa de' Medici (1667-1743) evel Medici ken war an douar.
François de Lorraine, mab-kaer d'an Impalaer santel Karl VI an Impalaeriezh santel, a voe lakaet da zug-meur hervez an emglev, hag anvet Francisco II.
Manu
Manu zo un anv gallek, deuet diwar berraat an anv-badez Emmanuel.
Bataclan
Ar Bataclan, anvet da gentañ Ba-Ta-Clan, a zo ur sal abadennoù e Pariz savet gant an tisavour Charles Duval e 1864 ha lec'hiet e 50 boulouard Voltaire en 11 arondisamant. An anv kentañ a oa awenet gant ar Ba-ta-clan, un opera vihan gant Offenbach.
An doare skrivañ "Bataclan" hep barennigoù-stagañ a zo un doare da zegas ar mennozh a drouz drant.
Ar sal a zo enskrivet evel monumant istorel abaoe an 11 a viz Meurzh 1991.
D'an 13 a viz Du 2015, ez eo bet taget ar sal gant sponterien islamourien memes koulz ha 5 lec'h all e Pariz, an dagadenn a oa bet aozet gant ar Stad Islamek.
Neuilly
Neuilly zo un anv-lec'h gallek ha hini meur a gumun c'hall.
Noal
Noal (ha Noual) a zo un anv-lec'h a gaver e Breizh :
Noal zo ur c'harter eus kêr Santa Maria e Stad Rio Grande do Sul.
Isili
Isili zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
Pieve di Cento
Pieve di Cento  zo ur gumun italian e proviñs Bologna.
Hendre (Enez Mon)
Hendre zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanddyfnan, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 215,3 km eus Kerdiz.
Rambo III
Istor ar film
John Rambo an ez soudard eus brezel Vietnam a zo aet da repuiñ da vro Thailand. Eno e klask mont uheloc'h evit krakvevañ, ar pezh en deus bet graet abaoe fin brezel Vietnam. O klask diskuizh e spered, tremen a ra e amzer eno o kemer perzh en emgannioù paeet a-benn reiñ harp d'ur strollad menec'h boudhist. Labourat a ra ivez gant e taouarn a-benn kempenn ar manati.
Ar c'horonal a ya kuit hag a gemer perzh en un tro brezel en Afghanistan a-benn reiñ armoù d'ar re moujahidin. C'hwitet ez eo an taol ha tapet ez eo ar c'horonal Trautman gant ar c'horonal soviet Zaysen. Kaset e vez en ur bazenn er menezioù da vezañ goulennataet ha jahinet gant Kourov kañfard diaoulek Zaysen.
John Rambo III o welet e gamalad gwall dapet a ya gant hent ar brezel adarre d'e sikour.
Rambo III ur film enep-komunour
Ar film Rambo First Blood Part II en doa boulc'het an hent an hini Rambo III a zeio betek ar penn. Ar film a zo unan enep-komunour a-grenn, ma oa komprenus evit an eil d'eus an heuliad dre ma oa istor un ez soudard o tistreiñ da vrezeliañ a-enep e enbourien gozh lu Norzh Vietnam ar wech 'mañ ez eo propaganda a ya d'ober diaz Rambo III. Dres pad ma oa penn an URSS Mic'hail Gorbachev o klask mont war-zu bed ar c'hornôg e vez embannet ar film o taolenniñ ar soudardeded komunourien evel euzhviled gwadsec'hedig muntrerien siviled ha jahinerien o vont d'ober anezho nemetken. A-benn ar fin ez vez rebechet, war darvoudoù gwirion anat eo, ar pezh a reas al lu Amerikan e brezel Vietnam hep ober liamm ebet. Evit mont gant e prezeg ar film Rambo III a ya pell daonet gant ar feulster. Er bloavezh 1990 ar Guinness World Records en deus degemeret Rambo III evel ar film feulsañ en istor: 221 oberiadenn feulster, 70 tarzhadenno, d'an nebeutañ 108 tudenn lazhet.
Tro-dro d'ar film
Ar film a zo bet filmet dreist-holl en Thailand met ivez en Israel ( Eilat, Arad, Jaffa ha Tel Aviv). An tamm film war ur marc'had a zo bet filmet en Peshawar e bro Pakistan. An tamm ziwezhañ an emgann bras a zo bet filmet e Fort Yuma mirva indian e Yuma, Arizona. Ar boudhistva a zo unan gwirion hini Chiang Mai.
Ar film diwezhañ e vezo o welet Richard Crenna o c'hoari ar c'horonal Sam Trautman araok mont da anaon er bloavezh 2003.
Enez Vancouver
thumb|250px|right|Enez Vancouver
Enez Vancouver (Vancouver Island e saozneg) zo un enezenn en arvor kornôg Kanada, er Meurvor Habask. Emañ e proviñs Kolombia Vreizhveuriat, hag annezet eo gant war-dro 750 000 a dud (e 2009).
Teir barvenn aour an Diaoul
Teir Blevenn Aour an Diaoul‎
Goni (Sardigna)
Goni zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
Dozza
Dozza zo ur gumun italian e proviñs Bologna.
Hermon (Mon)
Hermon zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Bodorgan, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 208,1 km eus Kerdiz.
Valsemé
Valsemé a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Guasila
Guasila zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
Gesico
Gesico zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
Glyn
Glyn zo ur ger kembraek ( hag a dalvez kement ha saonenn, traonienn) hag a gaver stank e lec'hanvadurezh Kembre. Un anv-badez kembraek eo ivez.
Aelius Sejanus
Lucius Aelius Sejanus (3 Mezheven -20 – 18 Here 31), anavezet evel Sejanus, a oa ur soudard hag un mignon d'an impalaer roman Tiberius Caesar Augustus. Marc'heg e oa Aelius Sejanus. Sevel a reas betek ar renk a brefed e gward an impalaer, anvet Gward Pretorian, renet gantañ etre ar bloavezh 14 hag e varv e 31.
Marc'heg e oa, genidik eus Vulsinia. Aet gant Drusus da vrezeliñ da b-Pannonia.
Deut da vezañ mignon gant Tiber, e levezon a greskas muioc'h-mui dindan an impalaer.
Rambo (film 2008)
Rambo pe John Rambo pe Rambo IV a zo ur film niñvek a orin Amerikan sevenet, produet ha c'hoariet gant Sylvester Stallone hag embannet d'ar 25 a viz mae 2008. Ar pevare film ez eo o vont d'ober an heuliad filmoù awenet gant an dudenn John Rambo.
Adkavet e vez an dudenn John Rambo c'hoariet gant Sylvester Stallone ar film diwezhañ d'an heuliad filmoù Rambo ez eo.
Aelius Sejanus
Savet e penn ar bretorianed, 9000 den dindanañ, war ar Viminal.
Er bloaz 25, e viras Tiber diwar un ti o vont en e boull
Rambo (film 2008)
Istor ar film
20 vloaz goude an oberiantoù en Afghanistan ez eo repuet John Rambo e kostez kornôg bro Thailand nepell diouzh harzoù Birmania pe Myanmar. Bevañ a ra sioulig o gwerzhañ naered a dap er janglenn met o klevet heklevioù ar brezel diabarzh drastus Birmaniat.
Aelius Sejanus
Goude ma oa aet Tiber da vevañ en enezenn Capri, Sejan e oa, da vat, mestr war Kêr Roma.
Goulen a reas neuze dorn Livia, intañvez Drusus, ha merc'h-gaer Tiber. Nac'het eo bet e c'houlenn. Kasoni a savas neuze er spered Sejan.
Rambo (film 2008)
Istor ar film
Siwazh dezhañ ur strollad misionerien gant en e benn Michael Burnett a c'houlenn sikour dezhañ evit treuziñ harzoù Thailand etrezek Myanmar a-benn seveniñ ur gefridi humanegouriel da sikour ar re Karen. Asantiñ a ra John Rambo ha kas a ra anezho war vag etrezek o pal.
Aelius Sejanus
Er bloaz 31, Sejan e oa koñsul da heul Tiber. Sejan e oa da vat mestr war holl draoù ha dud.
Rambo (film 2008)
Istor ar film
10 devezh goude kement-mañ setu pastor ar misionerien o tont etrezek Rambo da c'houlenn ma tegasfe ur strollad soudarded-gopr a-benn gwiriañ na petra a zo bet erruet d'ar strollad misionerien chomet hep reiñ keloù aboe ma z'int kroget gant o gefridi.
Rambo IV distreiñ d'ar vammenn
Ar film Rambo a zo un doare distreiñ d'an awen gwirion a zo bet o reiñ ar c'hentañ film Rambo: First Blood ha damgollet adal Rambo: First Blood Part II. Sevel a-enep ar brezel hag al lazhadegoù euzhus, un ez soudard gwallaozet e spered dre bezañ bet stummet da vezañ ur arm marvus ha bevet brezel Vietnam.
Adkavet e vez ivez an dudenn John Rambo evel er c'hentañ film, un den ez soudard kollet hep pal er vuhez nemet krak-vevañ o chom diliamm gant ar peurest eus ar bed met entanet e-tal an amjustis.
Tro-dro d'ar film
En enor da Richard Crenna ez eo ar film Rambo. Aktour ar c'horonal Sam Trautman en tri film gentañ a varvas dre un taol-kalon er bloavezh 2003.
Aelius Sejanus
E varv
Met dizoloet e voe irienn Sejanus gant Antonia, c'hoar-gaer an impalaer, harzet an irienner, ha lakaet d'ar marv, er bloaz 31 e toull-bac'h Tullianum. Drouklazhet e voe e diegezh a-bezh ivez.
Guamaggiore
Guamaggiore zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
Ar plac'h manket
Ar plac'h manket zo ur ganaouenn gozh, dastumet e Kanaouennou Breiz-vihan e 1911.
Hirdre-Faig
Hirdre-Faig zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanddyfnan, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 210,3 km eus Kerdiz.
Gergei
Gergei zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
Crevalcore
Crevalcore  zo ur gumun italian e proviñs Bologna.
Reter-Pellañ
Graet e vez gant an droienn Reter-Pellañ evit ober anv eus al lodenn eus Azia a zo er pellañ war-zu ar reter. Un tammig cheñch-dicheñch e c'hall bezañ an tolead-se, met dre vras e lakaer e-barzh:
Brudet e oa bet an termen gant ar Saozon pa oa evito an douaroù pelloc'h eget hini o Impalaeriezh trevadennel, da lavaret eo ar pezh a oa a-reter da Indez Breizh-Veur ha Birmania.
Arm kimiek
Un arm gimiek a zo un arm oc'h implij produioù kimiek pe toksek evit mab-den. An armoù-se a c'hell bezañ pe marvus pe gant ar pal badaouiñ. Aozadur difenn an armoù kimiek (OPCW) a zisklêr:
"The term chemical weapon may also be applied to any toxic chemical or its precursor that can cause death, injury, temporary incapacitation or sensory irritation through its chemical action. Munitions or other delivery devices designed to deliver chemical weapons, whether filled or unfilled, are also considered weapons themselves."
Renket eo an armoù kimiek e-touez an armoù distruj ramzel, disheñvel ez int eus an armoù nukleel, armoù biologel pe an armoù radiologel. An holl re-se a c'hell bezañ implijet war un dachenn brezel anavezet int gant ar soudarded gant ar stumm NBC (Nukleel, Biologel, ha kimiek). An armoù distruj ramzel a zo disheñvel diouzh an armoù all, ar re-se o vezañ dañjerus dre o nerzh tarzh, o energiezh kinetek, pe o nerzh entanañ. An armoù kimiek a c'hell bezañ ledet war gorreadoù bras dre implij stummoù gaz, dourennek pe solud, gellout a reont degas kolloù kalz brasoc'h evit an dud a oa lakaet da pal diazez. Gazoù nervennel, gazoù lakrimek ha gazoù pepr a zo teir doare vodern armoù kimiek nann marvus. Armoù kimiek marvus, produioù kimiek pe an tennoù a zo dañjerus dre ma c'hellont nijal buan lakaet e vezont holl neuze e-touez an armoù degouezh hag a zo bet miret gant broioù lies dre ar bed. Ur c'hontammer diazez n'en deus ket ezhomm eus bezañ mesket gant produioù all evit bezañ efedus.
Lola Beltrán
Ganet e oa d'ar 7 a viz Meurzh 1932 en Rosario, Sinaloa, ha marvet d'ar 24 a viz meurzh 1996 e Cidade de México, brudet evel kanerez en doare ranchera.
Brudet e oa bet dre ar bed gant ar c'hanaouennoù "Cucurrucucú paloma" ha "Paloma negra".
Pladennoù
En 1969 e labouras Lola Beltrán gant RCA Víctor, hag e reas ar pladennoù-mañ : -Esa (balada con orquesta) -Dulce Venganza -Mi Golondrina -Espumas -De Puño Y Letra -Soy El Beso -Quisiera Olvidarme De Ti (balada con Orquesta) -De Aquí Pa´l Real -Tengo Que Acostumbrarme -Pájaro Que Vuela
-Si Nos Dejan -Dame Un Poco De Ti -La Retirada -Cuatro Caminos -Si Tu También Te Vas -Camino De Guanajuato -Pueblo Chico -La Mano De Dios -El Siete Mares -Corazón, Corazón -Jesús Maldonado -La Media Vuelta
-Albur De Amor -Llanto Y Coraje -La Cuenta Perdida -Simplemente -Noches Sin Luna -Cara Al Cielo -La Chapucera -Cuando Me Digas Que Te Vas -Sufriendo A Solas -No Soy Ave De Paso -No Te Atreverás -Tarde o Temprano
-Quisiera Olvidarme De TI (con mariachi) -Yo Debí Enamorarme De Tu Padre -Me Estas Acabando -Es Muy Tu Vida -Paloma Color De Rosa -Puerta Cerrada -Oh Gran Dios -San Jerónimo -Puñal De Mi Orgullo -El Sismo -Por Alguien -Mi Ranchito
-Cucurucucú paloma -El Aguacero -La cigarra -Popurrí Ranchero (Paloma Negra, Huapango Torero, Gorrioncillo Pecho Amarillo) -Soy Infeliz -Golondrina Presumida (segunda versión de estudio)
Gant ar gompagnunezh GAS
.Lola Beltrán Interpreta a Cornelio Reyna (1972) -Esa Mujer -Me Sacaron Del Tenampa -Una Nube -Me Caí De La Nube -Que Me Lleve El Tren -Te Robaste Mis Sueños -Que Se Junten Nuestros Brazos -Aquí Estoy Amor -Hay ojitos -Idos De La Mente -Quiero Vivir En Tu Pecho -Botella Envenenada .El Tiempo Que te Quede Libre, La Reyna (sic) Con Mariachi (1974) -El Tiempo Que Te Quede Libre -El Disgusto -Me Gusta Estar Contigo Así -Nubes Bajas -Una Sombra -Mi Ciudad -Alborada De Amor -Te Traigo Estas Flores -Olvidemos -Canta Mi Tristeza -Cárcel De Papel -Una Paloma Blanca .La Grande De La Canción Ranchera (1974) -El Rey -Que Bonito -Paloma Negra (segunda versión de estudio) -Las Ciudades -Huapango Torero (segunda versión de estudio) -Derecha La Flecha -Te Solté La Rienda -Cucurru Cucu Paloma (tercera versión de estudio) -Alma Triste -Esta Noche Voy A Verte
-Que Te Vaya Bonito -Chapala -Cerca Del Mar -La Estrella -Un Nuevo Despertar -Se Me Olvido Otra Vez -Guadalajara -Tómame o Déjame -Los Limoneros -Verdad Que Tenía Razón .Lola La Grande de la Canción Ranchera con Mariachi (1976) -Si Acaso Vuelves -Llégale llégale -Aires del Mayab -Sufro Tu Ausencia -Voló Mi Paloma -El Último Trago -Partiéndome El Alma -Suerte Loca -Que Vas A Hacer Sin Mi -Mexicano -Una Sola Caída
-Golondrina Presumida -Déjame llorar -Cenizas -Cielito Lindo -La Feria De Las Flores -Los Laureles -El Herradero -Ella -Por Un Amor -Que Te Vaya Bonito -Las Ciudades -Te Solté La Rienda -El Rey -El Caballo Blanco -La Canción Mixteca - La Cuenta Perdida -De Que Te Quiero Te Quiero -Chapala -Albur De Amor -Cucurrucu Paloma (primera versión en vivo) -Se Me Olvidó Otra Vez -Caballo Prieto Azabache -Puñalada Trapera -La Casita -China -Popurri Ranchero (Paloma Negra, Huapango Torero, Gorrioncillo Pecho Amarillo) -Mi Ciudad
-Cenizas -Franqueza -Miénteme -Que Seas Feliz (segunda versión de estudio) -La Muerte (segunda versión de estudio) -María Elena -Nunca Nunca Nunca -Adiós Nicanor -La Barca De Guaymas -Pasaste A La Historia
-La Feria De Las Flores -La Llorona -Popurri Ranchero (Paloma Negra, Huapango Torero, Gorrioncillo Pecho Amarillo) -Cielito Lindo -Janitzio -Golondrina Presumida -Albur De Amor -La Borrachita -Si Acaso Vuelves -Échame A Mi La Culpa -Por Un Amor -A La Orilla De Un Palmar -María Elena -La Tequilera -La Vaquilla -Cucurrucu Paloma (eil doare war ul leurenn) -Caballo Prieto Azabache -La Bamba
-Obertura -Hay Unos Ojos -La Negra Noche -Rayando El Sol -Mi Ranchito -Cuatro Milpas -Mi Casita de Paja -Pa Que Me Sirve La Vida -La Canción Mexicana -Caballo Prieto Azabache -El Crucifijo de Piedra - Nunca, Nunca, Nunca -La Adelita - La Palma - Falsa Moneda - El Sinaloense -De Cualquier Modo -Tenme Un Poco de paciencia -El Caballo Blanco, La Barca de Guaymas, Janitzio, Golondrinas Yucatecas, Tehuantepec, El Corrido de Monterrey, El Cascabel, -La Vaquilla -Te lo Juro Corazón - Amor Te Extraño -Mi Ciudad -Las Ciudades, Que Te Vaya Bonito, Camino de Guanajuato -Subí a la Cumbre - Cuando Dos Almas -Florecita de Ejote -Por Ti Aprendí a Querer -La Señal -Bèsame Mucho -Noche de Ronda -La Única Estrella -Paloma Querida - Amor Del Alma -Paloma Negra -Cucurrucu Paloma (trede doare war ul leurenn) -Gracias
-Siempre -Arriba Guadalajara -Ay Amor -La Vaca Mariposa -Te Voy A Hablar De El -Tú Y Solo Tú -Cariño Del Cariño -Marinero Enamorado -Gavilancillo Sangre Cruzada -Ni Tú Ni Yo
-El Rey -Albur de Amor -Tú Y Solo Tu -Esta Noche Voy a Verte -Traigo La Sangre Caliente -La Tequilera -La Muerte -La Barca De Guaymas -Me Gusta Estar Contigo Así -Huapango Torero
-El Sinaloense -Tristes Recuerdos -Tu Castigo -La Milpa -Cuando Salgo A Los Campos -Mi Gusto Es -Ya Para Qué -El Hiuzache -Prenda Querida -Mía
Genoni
Genoni zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
Esterzili
Esterzili zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
Nogent
Nogent zo un anv-lec'h gallek e Bro-C'hall.
Gerdarzh
Bez e vefe Nogent ur ger galianek, diwar novio-, nevez, hag un dibenn-ger -ent, a verkfe al lec'hiañ.
Charles-Émile Reynaud
Charles-Émile Reynaud (1844-1918) e oa un treser, un ijinadenner hag ur filmaozer gall.
E 1877 ez ijinas ar praksinoskop, ha goude-se e savas an Théâtre Optique ma tiskouezas tresadennoù-bev. Unan eus diorreerion ar sinema e voe : eñ eo an den kentañ a reas tresadennoù-bev, eñ eo ivez o vannas war ur skramm bras, eñ eo c'hoazh a c'houlennas ma vije savet ur pezh sonerezh a-ratozh evit e abadennoù. Unan eus ar filmaozerien gentañ e voe Charles-Émile Reynaud neuze.
Buhez
D'an 8 a viz Kerzu 1844 e voe ganet Charles-Émile Reynaud e Montreuil-sous-Bois, mab d'an engraver medalennoù Benoît Claude Brutus Reynaud ha d'ar skolaerez Marie-Caroline Bellanger, a oa un dourlivourez war hec'h amzer vak. Hervez reizhoù ar prederour ha skrivagner suis Jean-Jacques Rousseau e voe desavet ar bugel.
E labourva e dad e teskas an treloc'herezh resis, hag e vamm a gelennas dezhañ troioù-micher an tresañ hag al livañ. E 1858, d'an oad a 14 vloaz, e voe deskard en ul labouradeg ardivinkoù optek ha fizikel kent mont da zeskiñ an tresañ greantel. Goude-se ez eas da labourat e ti ul luc'hskeudenner, ma reas distremenadennoù war glichedoù kent en em staliañ d'e dro evel luc'hskeudenner e Pariz.
E 1864 e heulias kentelioù an abad Moigno (1804-1884) diwar-benn ar skiantoù, a veze roet dre vannañ skeudennoù war ur skramm ; buan e teuas Charles-Émile Reynaud da vout eiler an abad ha da zeskiñ ar vicher a gelenner-prezegenner. En hevelep mare e reas skeudennoù evit ur geriadur skiantel, Dictionnaire général des sciences théoriques et appliquées ar c'helenner Adolphe Focillon, a zeuas er gouloù e 1870 ; dindan ren A. Focillon ivez e reas luc'hskeudennoù stereoskopek eus ar familhoù plant pennañ.
E 1865 e varvas tad Charles-Émile Reynaud, a yeas da vevañ gant e vamm e Lo Puèi de Velai, a zo kêr c'henidik an tiegezh Reynaud. Diwar atiz an doktor Claude Auguste Reynaud, a oa ur c'henderv d'e dad, e kendalc'has da studiañ ar skiantoù.
E-pad Brezel 1870-1871 e voe klañvdiour e-kichen an doktor Reynaud en ospital Lo Puèi de Velai. Amzer vak a gemeras goude ar brezel betek 1873, pa voe galvet gant an abad Moigno da-geñver un heuliad prezegennoù e Paris diwar-benn al luc'hskeudennerezh. Ur c'hwitadenn e voe ar prezegennoù, ha distreiñ da Lo Puèi de Velai a reas. Eno e voe aozet kentelioù a-zivout ar skiantoù evit studierion ar Skolioù greantel hag evit an dud voutin, dre vannadennoù luc'hel. Berzh a reas Charles-Émile Reynaud gant e "gentelioù dre weled", pa ziskoueze arnodennoù skiantel war ur skramm bras.
E Lo Puèi de Velai, e 1876, ez ijinas Charles-Émile Reynaud ar praksinoskop. Bloaz war-lerc'h ez eas da Baris d'e vreouañ, hag eno en em stalias adarre evit fardañ praksinoskopoù hag o gwerzhañ.
D'an 21 a viz Here 1879, d'an oad a 35 bloaz, e timezas gant Marguerite Rémiatte. Daou vab o devoe, Paul e 1880 hag André e 1882. Kendelc'her da labourat war ar praksinoskop a reas Charles-Émile Reynaud : ur c'hinkladur a voe ouzhpennet d'ar c'hoariell, a droas da braksinoskop-c'hoariva ; ur gornigell anvet La toupie fantoche a zouge melezourioù stouet dindan ur gantennad skeudennoù ; ha goude e vannas skeudennoù ar praksinoskop war ur skramm. Gouhebiñ a rae an ijinadenner avat, pa ne c'halle ket kontañ istorioù gant e venveg na oa nemet 12 skeudenn ennañ, atav an hevelep re a-hed pep abadenn. E 1888 e teuas a-benn da hiraat an heuliadoù skeudennoù, alese an Théâtre Optique a ziskouezas e Mirdi Grévin e Paris e 1892 ; Pantomimes lumineuses e oa anv an abadenn, ma tiskouezas an tresadennoù-bev kentañ en Istor ar sinema.
Pa 'z erruas Cinématographe ar vreudeur Auguste ha Louis Lumière e 1895 e voe echuet abadennoù an Théâtre Optique e Mirdi Grévin. War ziskar ez eas labouradeg praksinoskopoù Charles-Émile Reynaud, met kerkent e labouras war un ijinadenn all, ar Stéréo-Cinema (1907). C'hwitañ war e daol a reas avat, pa ne zeuas ket a-benn da dizhout e bal : bannañ skeudenoù e bos war ar skrammoù. Dav e voe dezhañ neuze paouez gant e enklaskoù ha gwerzhañ ul lodenn eus e vinvioù. Distrujañ a reas an Théâtre Optique ha stlepel an darn vrasañ eus e jestrc'hoarioù er stêr Seine. Pauvre Pierrot hag Autour d'une cabine eo an oberennoù nemeto a zo deuet betek ennomp.
E deroù 1917 e voe taget Charles-Émile Reynaud gant un darwazh skevent, ha kaset da Ospital a re zibare Ivry-sur-Seine d'an 29 a viz Meurzh 1917. Eno e chomas betek e varv d'an 9 a viz Genver 1918, d'an oad a 74 vloaz.
Ar C'hoariva Optek
D'ar 1añ a viz Kerzu 1888 e voe breouet an Théâtre Optique gant Charles-Émile Reynaud. Tri bloavezh a-raok donedigezh ar vreudeur Lumière en Istor ar sinema e vanne an ijinadenner skeudennoù bliv war ur skramm e teñvalijenn ur sal e Mirdi Grévin.
Kentidi a oa bet dezhañ avat : filmoù 50 eilenn dezho a oa bet diskouezet gant ar Breizhveurad William Kennedy Laurie Dickson (1860-1935). Ur vunutenn ha tregont eilenn d'ar berrañ eo padelezh pep Pantomime, lod o padout betek pemp munutenn. Ouzhpenn-se e c'halled hiraat an abadennoù dre baouez war ur skeudenn, distreiñ d'unan gent, gorrekaat pe vuanaat dibun ar film, kement-se diouzh ersavioù an arvesterion. Sonerezh a voe savet a-ratozh gant ar pianoour Gaston Paulin evit pep film : ar c'hentañ abadennoù sinema e voe an Théâtre Optique e gwirionez.
E-lec'h e vandennoù paper boas e rae Charles-Émile Reynaud gant ar filmoù gweñv 70 mm o ledander, e nitrat kelluloz (C6H8N2O9, anvet ivez kelluloid), bet ijinet gant an Amerikan John Carbutt ha gwerzhet abaoe 1888 gant an Amerikan all George Eastman, ijinadenner ar binvioù Kodak. War-eeun war filmoù-se e trese ar skeudennoù, gant livioù treuzwelus, evel ma veze graet evit tresañ war plakennoù gwer al leternioù hud. Liv du a veze ledet tro-dro d'an tudennoù, a-benn ma ne c'hallje ar gouloù nemet tremen drezo hepken. Toullet e oa ar film etre pep skeudenn kent bout lakaet en ur voest a-blaen. Dre un dornell e veze roet tro d'ar voest, ha dre an toulloù e veze kaset ur granenn 36 melezour warni, a gase ar skeudennoù war-du ar skramm. Dre ul letern all e veze bannet ar c'hinkladur, kuit ag e adtresañ war pep skeudenn. E-keit ha ma troe ar voest evit bannañ ar film e veze dastumet hemañ en ur voest all, dre an hevelep ardivink. Un dek mil gwech bennak e voe bannet pep film etre 1892 ha 1900.
Pa voe taer ar c'hevezerezh etre Cinématographe ar vreudeur Lumière hag an Théâtre Optique e klaskas Charles-Émile Reynaud ober gant filmoù nevez, 35 mm o ledander, hogen ur c'hwitadenn e voa rak da get ez ae an tresadennoù pitouilh pa vezent bannet a-ziwar ker strizh ur skor.
Nevesaet e voe Pauvre Pierrot hag Autour d'une cabine e 1992, ha bannet war ar skramm en-dro da-geñver kant vloaz an Théâtre Optique en hevelep bloavezh.
Shrewsbury
Shrewsbury (Amwythig pe Yr Amwythig e kembraeg) zo ur gêr eus Bro-Saoz, pennlec'h kontelezh Shropshire, er reter da Gembre.
Platin
Un elfenn gimiek eo ar platin ; Pt eo e arouez kimiek, 78 e niver atomek ha 195,084 e dolz atomek. Ur metal ardreuzat eo, a ro e anv d'ur familh dibar a-douez ar metaloù-se.
Istor
En Ecuador dija, kent ma voe tizhet Amerika gant Kristol Goulm e 1492, e veze fardet traezoù gant ur c'hendeuzad platin hag aour. E 1557 e teskrivas an Italian Giulio Cesare della Scala ur metal nobl dianav bet kavet etre Mec'hiko ha Panamá "n'eur ket deuet a-benn da deuziñ na dre dan na dre ardoù spagnat". E 1741 e kasas ar metalour saoz Charles Wood standilhonoù platin d'ar c'himiour William Brownrigg, hag e 1746 ez erruas reoù all e Spagn gant ar skiantour Antonio de Ulloa.
E 1748 ez embannas A. de Ulloa un deskrivadur eus an elfenn, hag e 1750 e kinnigas Ch. Wood un danevell all d'ar Royal Society. D'e heul e voe studiet ar platin gant meur a skiantour, en o zouez ar c'himiour svedat Henrik Scheffer a embannas e 1752 penaos e oa deuet a-benn da deuziñ "an aour gwenn" dre ober gant arsenik.
E 1772 e voe ar platin arsellet-pizh gant ar c'himiour prusian Karl Heinrich Joseph Reichsgraf von Sickingen, a zeuas a-benn d'e c'hoveliañ goude bezañ e gendeuzet gant aour, dileizhet ar c'hendeuzad en dour real (HNO3 + 3HCl) ha dizileizhet ar meskaj gant kloridenn amoniom (NH4Cl). Pelloc'h e 1784 e fardas ar Prusian all Franz Karl Achard ur gleuzeur e platin, dre deuziñ ar metal gant harp arsenik.
Perzhioù
Ur metal liv an argant eo ar platin. Ker govelius hag orjalennus hag an aour eo ar platin glan e gwirionez : iridiom, osmiom ha kementadoù munut a vetaloù eus familh ar platin a oa er standilhonoù bet arsellet gant Europiz en. N'eus nemet an aour a gement zo goveliusoc'h eget ar platin, a zo ivez an orjalennusañ eus ar metaloù en o stumm glan. Pounneroc'h eget an aour ao ar platin. Ken govelius eo ma ranker alies e gendeuziñ gant metaloù kalet eus e familh : rodiom, osmiom, iridiom pergen.
Kimiek
Digemm e chom ar platin en aer, e forzh pe wrezverk e ve, hogen lakaat a ra an hidrogen hag an oksigen da darzhañ. A-c'houde arnodennoù K. von Sickingen e ouzer e zileizhañ da reiñ H2PtCl6 (trenkenn gloroplatinek).
Izotopoù
C'hwec'h izotop eus ar platin a gaver en natur ha 31 skinizotop zo bet kevanaozet, Pt-193 o vezañ an hini stabilañ (hanter-vuhez : 50 vloaz).
Arver
War-dro 20 % eus an traezoù a vez kenderc'het er bed ez eus platin enno.
Escolca
Escolca zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
Buona Sera
Buona Sera (Nozvezh vat e brezhoneg) pe Buonasera (signorina) zo ur ganaouenn saoznek gant ar c'haner stadunanat Louis Prima. 2:58 he fadelezh ez eo eizhvet kanaouenn e albom The Wildest!, a-raok Night Train ha war-lerc'h Jump, Jive, an' Wail. Deuet e oa er-maez e miz Du 1956.
Krouet e oa bet an ton anezhi gant Peter DeRose hag he gerioù gant Carl Sigman.
Kanet eo bet Buona Sera gant meur a arzour all : Michael Buble, Fred Buscaglione, Adriano Celentano, Ray Gelato, Dean Martin, Marco Nodari, Line Renaud, Bobby Solo, hag all.
Llaingoch
Llaingoch zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Caergybi, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 226,9 km eus Kerdiz.
Lagentium
Lagentium, pe Legiolum, a oa ur c'hreñvlec'h roman e proviñs Britannia, el lec'h m'emañ bremañ kêr Castleford, e West Yorkshire
Anv
Talvoudegezh : disanvet betek-henn. Hervez Rivet & Smith, an anv n'en eus mann da welout gant anv ar stêr Aire.
Tu ez eus da zostaat ouzh anvioù sterioù all : Lagina / Leine, Lagnis / Laigne, Lagina - Lagena / Lein-ster ...
Alje 57
Alje 57 zo ur romant brezhonek savet gant Pierre-Emmanuel Marais, hag embannet e 2012 gant Al Liamm.
Kaoz zo ennañ eus ar "Genkiz Susini" hag eus ar jahinañ a-enep da stourmerien aljerian ha da soudarded c'hall zoken.
Teir Blevenn Aour an Diaoul
Teir Blevenn Aour an Diaoul pe Der Teufel mit den drei goldenen Haaren zo ur gontadenn alamanek dastumet gant ar vreudeur Grimm (KHM 29). Renket eo gant Aarne-Thompson dindan an niverenn 0461. Tennañ a ra an anv da Teir Blevenn Aour an Diaoul, ur gontadenn vrezhonek dastumet gant Fañch an Uhel.
Kontadenn Grimm
E levrenn gentañ Kontadennoù Grimm, dindan an niverenn 29, ez eus kaoz eus ur vaouez paour hag a c'han ur mab hag ur groc'henenn laezh war e benn. Hag an dud da gompren e timezje da verc'h ar roue. Ar roue drouk a ya da welout ar bugel hag a bromet sevel ha magañ anezhañ e e gastell. E-lec'h-se e laka ar bugel en ur voest hag e sko ar voest er stêr. Kavet ar bugel gant ur mininer hag a sav ar mab.
War e hent e kav bod e ti ur vaouez kozh. Hag eñ da gousket. E-pad an noz e teu laeron hag a lenn al lizher. Truez o deus ouzh ar paotr: skrivañ a reont ul lizher all, urzh ennañ da eureujiñ merc'h ar roue dezhañ. Diouzh ar beure, ar paotr da gastell ar roue.
Dimezet eo, distreiñ a ra ar roue. Urzh a ro d'e vab-kaer da vont d'an ifern da gerc'hat blevennoù aour an diaoul. E-pad e veaj e rank respont da dri goulenn. Kavout a ra dor an ifern.
Kontadenn an Uhel
Ur jardiner kozh e palez ar roue en deus bet e c'hwec'hvet bugel, ur mab. Ar roue en deus bet ur verc'h. Poufal a ra ar jardiner e timezo e vab da verc'h ar roue. Hag ar roue neuze da glask an tu da gaout an dizober eus mab ar jardiner evit ma ne dimezje ket d'e verc'h. Kas a ra anezhañ d'an ifern da glask teir barvenn aour an diaoul.
Liammoù diavaez
Kontadenn Grimm
Kib vell-droad ar bed 2018
Kib vell-droad ar bed 2018, an unanvet hini warn-ugent, zo bet dalc'het e Rusia eus ar 14 a viz Mezheven d'ar 15 a viz Gouere 2018. Ar wech kentañ eo bet da Rusia degemer ar genstrivadeg-se.
Donori
Donori zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
Kib vell-droad ar bed 2018
Strollad A
Dispartiet e vez ar skipailhoù rampo war-bouez ar gwellañ diforc'h palioù da gentañ-penn.
Strollad B
Ur wech c'hoariet holl grogadoù ar poullad ez a an 2 skipailh kentañ d'an 8 gourfennoù : ar 1 eus ar strollad B a c'hoari a-enep an 2 eus ar strollad A hag an 2 eus ar strollad B a c'hoari a-enep d'ar 1 eus ar strollad C.
Dispartiet e vez ar skipailhoù rampo war-bouez ar gwellañ diforc'h palioù da gentañ-penn.
Strollad C
Ur wech c'hoariet holl grogadoù ar poullad ez a an 2 skipailh kentañ d'an 8 gourfennoù : ar 1 eus ar strollad C a c'hoari a-enep an 2 eus ar strollad D hag an 2 eus ar strollad C a c'hoari a-enep d'ar 1 eus ar strollad D.
Dispartiet e vez ar skipailhoù rampo war-bouez ar gwellañ diforc'h palioù da gentañ-penn.
Strollad D
Dispartiet e vez ar skipailhoù rampo war-bouez ar gwellañ diforc'h palioù da gentañ-penn.
Strollad E
Ur wech c'hoariet holl grogadoù ar poullad ez a an 2 skipailh kentañ d'an 8 gourfennoù : ar 1 eus ar strollad E a c'hoari a-enep an 2 eus ar strollad F hag an 2 eus ar strollad E a c'hoari a-enep d'ar 1 eus ar strollad F.
Dispartiet e vez ar skipailhoù rampo war-bouez ar gwellañ diforc'h palioù da gentañ-penn.
Strollad F
Ur wech c'hoariet holl grogadoù ar poullad ez a an 2 skipailh kentañ d'an 8 gourfennoù : ar 1 eus ar strollad F a c'hoari a-enep an 2 eus ar strollad E hag an 2 eus ar strollad F a c'hoari a-enep d'ar 1 eus ar strollad E.
Dispartiet e vez ar skipailhoù rampo war-bouez ar gwellañ diforc'h palioù da gentañ-penn.
Strollad G
Ur wech c'hoariet holl grogadoù ar poullad ez a an 2 skipailh kentañ d'an 8 gourfennoù : ar 1 eus ar strollad G a c'hoari a-enep an 2 eus ar strollad H hag an 2 eus ar strollad G a c'hoari a-enep d'ar 1 eus ar strollad H.
Dispartiet e vez ar skipailhoù rampo war-bouez ar gwellañ diforc'h palioù da gentañ-penn.
Strollad H
Ur wech c'hoariet holl grogadoù ar poullad ez a an 2 skipailh kentañ d'an 8 gourfennoù : ar 1 eus ar strollad G a c'hoari a-enep an 2 eus ar strollad H hag an 2 eus ar strollad G a c'hoari a-enep d'ar 1 eus ar strollad H.
Escalaplano
Escalaplano zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
White
White zo ur ger saoznek hag a dalv kement ha gwenn, hag a zo aet da ober un anv-lec'h, hag un anv-tiegezh.
Cydweli
Cydweli (Kidwelly e saozneg) zo ur gêr gozh eus kreisteiz Kembre, e Sir Gaerfyrddin. Emañ en aber an div stêr Gwendraeth, ar Gwendraeth Fach hag ar Gwendraeth Fawr. Poblet eo Cydweli gant 3 523 a dud (e 2011).
Tremen a reas Gerallt Gymro dre Gydweli e-pad e Veaj dre Gembre e 1188.
Kreskiñ kalz a reas Cydweli e-pad an Dispac'h Greantel. Labouradegoù brikez ha staen a oa eno. Roudoù eus an amzer-se a weler hiziv e Mirdi Greantel Cydweli.
Tud
Ar c'hoarier rugbi brudet Ray Gravell a oa genidik eus Mynydd-y-garreg, ur gêriadenn tost da Gydweli.
Llanallgo
Llanallgo zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Moelfre, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 219,6 km eus Kerdiz.
Gwenno
Gwenno zo un anv-badez kembraek.
Domus de Maria
Domus de Maria zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
Gwyneth Glyn
Gwyneth Glyn zo ur varzhez kembraek. Bet eo anvet da Varzh Bugale Kembre (Bardd Plant Cymru) er bloavezh 2006-2007.
Ganet eo en Ysbyty Dewi Sant, Bangor (evel an darn vrasañ eus ar vugale en tolead) ha savet e Llanarmon, yn Eifionydd.
Skoliet e voe e Ysgol Gynradd Nefyn, Ysgol Glan y Môr, e Pwllheli ha Choleg Meirion-Dwyfor, e Pwllheli, a-raok mont da Rhydychen da Bro-Saoz.
Brudet eo ar ganaouenn Adra
Gaved
thumb|Ar c'haved
Ar c'haved, pe askorn javed an traoñ, zo un askorn eus ar c'hlopenn hag a ya d'ober lodenn draoñ ar genoù. Ennañ emañ logigoù an dent traoñ. Stag eo ouzh an eskern ividig gant ar c'henvell ividig-gaved. An askorn lusk nemetañ er penn eo ar c'haved.
Tulang rahang
Come On
Come On zo anv meur a ganaouenn saoznek.
Catherine Latour
Catherine Latour, ganet e Pariz e 1948, a zo ur stourmerez sevenadurel.
Buhez
E 1961 e heulias ur staj aozet gant Kendalc'h evit ar wech kentañ. Hec'h eontr, Jean-Louis Latour, a oa sekretour Kendalc'h d'ar mare-se.
Bewcastle
Bewcastle zo ur barrez keodedel e distrig Keoded Carlisle e Cumbria, e Bro-Saoz. Bras eo ar barrez hag en em astenn a ra betek harzoù Bro-Skos en hanternoz ha betek Northumberland er reter.
Catherine Latour
Buhez
Er bloavezhioù 1970 ec'h emouestlas e Kevredad Bretoned Pariz, Kendalc'h ha Skoazell Vreizh. Degemeret e voe da ovizez gant Kengor Drouized, Barzhed hag Ovizien Breizh e 1979. Dilennet e voe ezel eus kuzul-merañ Kendalc'h ar memes bloavezh.
Bewcastle
Douaroniezh
Er barrez emañ Roadhead, Shopford, Blackpool Gate, Roughsike ha The Flatt. Stok ouzh Bro-Skos eo hanternoz ar barrez.
Catherine Latour
Buhez
E 1982 ec'h asantas dont da labourat da Di Kendalc'h evel kontourez. Dic'hopret e voe e 1984 en abeg da ziaesterioù arc'hant ar gevredigezh met kendelc'her a reas da labourat a-youl-vat betek 1998. E 2008 e teuas da vezañ sekretourez Kendalc'h. Prezidantez e voe eus 2009 betek 2011.
Kemer a reas perzh er gengevredigezh Kuzul Sevenadurel Breizh e 2006. Anvet e voe da ezel eus bodad-aliañ Kuzul Sevenadurel Breizh bet krouet gant ar C'huzul rannvro e 2009. Dilennet e voe da vesprezidantez. Kemer a reas plas Paul Molac, prezidant, pa roas-eñ e zilez e 2012, betek 2013.
Bewcastle
Istor
Brudet eo Bewcastle abalamour da aspadennoù ur c'hreñvlec'h roman c'hwec'hkornek, anvet Fanum Cocidi. Savet e oa bet evit difenn Moger Hadrian. Liammet e oa ouzh kreñvlec'hioù Camboglanna (Castlesteads bremañ) ha Banna (Birdoswld bremañ).
Catherine Latour
Buhez
Ezel eo eus kuzul-merañ Kevre. Resevet he deus Kolier an Erminig e 2010.
Mammennoù
Dictionnaire biographique du mouvement breton XX-XXIe siècles gant Lionel Henry, Yoran Embanner, 2013.
Bewcastle
Istor
Adimplijet e voe mein ar c'hreñvlec'h da sevel ur c'hastell norman.
Aeromys
Spesadoù
2 spesad gwiñvered-nij eus gevred Azia zo ennañ :
Dolianova
Dolianova zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
Jorj Robin
Jorj Robin (Georges Robin en ti-kêr) a oa skultour hag engravour-koad ; patromoù broderezh a ginnigas ivez evit Nadoziou e Naoned. Ganet e Naoned e 1904, marvet e 1928, falc'het gant an droug-skevent. Ezel e oa eus Unvaniez ar Seiz Breur. A-hend-all, sikour a zegasas da sevel Kelc'h Keltiek Naoned.
Pa varvas Jorj Robin e fin ar memes bloavezh 1928, Jakez Riou a embannas e Gwalarn (niv. 15) un danevellig dindan an titl Prometheus Ereet. Keñveriañ a ra ar c'hlañvour war e wele ha Prometheus stag ouzh ar roc'h gant ur c'hemm dister : ur gup eo amañ a zeu bemdez da grignat skevent ar paotr (arabat ankouaat e oa tapet Jakez Riou gant ar memes kleñved). Jakez Riou a zegas da soñj an tri engrav pennañ bet embannet er gelaouenn un nebeud mizioù araok hag ar souezh a oa bet d'an dud gwelet Prometheus skeudennet e-giz ur paotr ken yaouank hag an arzour ha neket ur ramz evel boas.
Luisa Isabel Álvarez de Toledo y Maura
Luisa Isabel María del Carmen Cristina Rosalía Joaquina Alvarez de Toledo y Maura (1936-2008), berraet en Isabel Álvarez de Toledo, a oa  ur stourmerez, istorourez ha skrivagnerez spagnol.
Gwiñver-nij du
Ar gwiñver-nij du (Aeromys tephromelas) a zo ur bronneg krigner hag a vev e gevred Azia (Thailand, Brunei, Malaysia hag Indonezia).
Chaudon
Chaudon zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh gallek.
Andrée Clément
Andrée Clément, bet ganet Andrée Louise Boyer d'ar 7 a viz Eost 1918 e Marselha (Bouches-du-Rhône, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 31 a viz Mae 1954 e Pariz IV (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall), a oa un aktourez (c'hoariva ha sinema) c'hall.
He buhez
Diwar neuze e teskas he micher a gomedianez gant pennañ aktourien hec'h amzer Jean-Louis Barrault, Charles Dullin, Louis Jouvet ha Fernand Ledoux en o zouez. Eviti da vezañ bet stummet e metoù ar c'hoariva, ar sinema eo a zegasas un tamm brud dezhi. Padal, en darn vrasañ eus ar filmoù he devoa kemeret perzh enne, e chomas he ferzhioù e damskeud reoù aktourezed meur all : Danielle Darrieux e Bethsabée (1947), Madeleine Sologne en Une grande fille toute simple (1948), Dany Robin e La Soif des hommes pe Madeleine Robinson e Dieu a besoin des hommes (1950), Nadia Gray e La Vierge du Rhin (1953), Michèle Morgan e Destinées (1954).
Klask a reas kendelc'her gant he micher er c'hoariva met klañv-fall e oa dija. Ma voe ret dezhi mont da Euskal Herria da bareañ he skevent. En aner dre ma varvas e dibenn miz Mae 1954, trec'het gant an dorzhellegezh. Pemp bloaz ha tregont e oa...
Mamm an aktourez c'hall Dominique Clément (1940-2012) e oa.
He fezhioù-c'hoari
War al lec'hienn Les Archives du Spectacle.
Bowes (Durham)
Bowes zo ur gêriadenn e kontelezh Durham, e Bro-Saoz. Kresket eo en-dro da Gastell Bowes.
Istor
Emañ Bowes er pezh a oa gwechall North Riding of Yorkshire, unan eus rannoù kontelezh Yorkshire, met abaoe 1974 emañ e kontelezh velestradurel Durham.
E Bowes emañ rivinoù ar c'hamp roman anvet Lavatris. Adimplijet e voe al lec'h evit sevel Kastell Bowes.
Anv
An anv 'Bowes' a gaver meneget evit ar wech kentañ en ur skrid eus 1148, gant ar stumm Bogas. Bez' eo liester ar ger hensaoznek boga (>bow, "gwareg"). Moarvat e talveze kement ha "pont bolzek".
Sophie von Brandenburg
Sophie (pe Sophia, Sofie, Sofia) von Brandenburg zo anv meur a briñsez eus Brandenburg.
Castiadas
Castiadas zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
Ioan Gruffudd
Ioan Gruffudd (distaget [ˈjo.an ˈɡrɪfɪð] e kembraeg), bet ganet d'ar 6 a viz Here 1973 e Kerdiz, a zo un aktour kembreat.
Come On (Chuck Berry)
Come On zo ur ganaouenn saoznek gant ar c'haner ha sonaozer stadunanat Chuck Berry hag embannet e 1961. Adkanet eo bet ivez gant tud all e-leizh, evel The Rolling Stones e 1963.
James Murray (geriadurour)
James Augustus Henry Murray (7 a viz C'hwevrer 1837 - 26 a viz Gouere 1915) a oa ul lenneg skosat hag ur geriadurour. Labourat a reas da sevel an Oxford English Dictionary, eus 1879 betek e varv.
Ganet e voe e kêriadenn Denholm, e-kichen Hawick, war harzoù kreisteiz Bro-Skos. Mab e oa d'ur marc'hadour mezher ha paouez a reas da vont d'ar skol d'an oad a 14 vloaz. Deskiñ a reas drezañ e-unan ha dont da vezañ mestr-skol da 17 vloaz e skol Hawick. Ur wech dimezet ez eas da Londrez da labourat en ur bank ha goude se e voe kelenner en-dro.
Plijout a rae ar studi dezhañ, dreist-holl studi ar yezhoù. Barrek e oa da gomz mat galleg, italianeg, spagnoleg, katalaneg ha latin. Meur a yezh all a ouie un tamm ivez : gouezeleg Bro-Skos, hensaozneg, portugaleg, arpitaneg, provañseg, nederlandeg, alamaneg, daneg, rusianeg... Un tamm barregezh en doa ivez war yezhoù all, evel an hebraeg, an arabeg, an arameeg, ar sirieg, ha gant se e c'halle lenn an Testamant Kozh. E 1873 e teuas er-maez ur studiadenn gantañ anvet Dialect of the Southern Counties of Scotland, embannet gant ar Philological Society, ha sevel a reas ur pennad diwar-benn istor ar saozneg evit an Encyclopædia Britannica e 1878. Evel-se e tapas un tamm brud e-mesk al lenneien. E 1878 e voe dilennet da brezidant gant izili ar Philological Society. E 1878 ivez e voe kemeret gant dileuridi an Oxford University Press, evel skridaozer, da sevel ur geriadur saoznek nevez, e-lec'h geriadur Samuel Johnson,a oa bet embannet e 1755. Dastum an holl c'herioù a oa dre ar bed saoznek, gant o zalvoudegezh, e oa pal ar geriadur nevez-se, ur pal uhel eta. Al labour-se a oa da badout dek vloaz hag ur geriadur 7000 pajennad a oa raktreset, e peder levrenn. E gwirionez ne voe echuet an oberenn nemet e 1928, hanter-kant vloaz diwezhatoc’h, ha daouzek levrenn a zeuas er-maez.
Ur bern tud a genlabouras gant Murray evit klask skouerioù eus implij ar gerioù el levrioù. Gant lod, evel William C. Minor, e voe degaset miliadoù a skouerioù. Un tamm lab a voe savet gant Murray en e liorzh evit labourat war ar geriadur ; e 1884 e tilojas da Oxford, hag adsavet e voe e lab eno, e scriptorium evel ma lavare-eñ. Er memes bloavezh e teuas al levrenn gentañ er-maez, enni gerioù eus A da ANT. Kalz muioc'h a amzer a gemere al labour eget ma oa bet soñjet : jedet en doa Murray e oa ret dezhañ labourat war 33 fennger bemdez, hogen gwelet a reas buan e veze ret dezhañ a-wechoù tremen an tri c’hard eus an devezh war ur ger hepken.
E 1908 e voe roet dezhañ an titl a varc’heg abalamour d’e labour. Mervel a reas d’ar 26 a viz Gouere 1915. Kendalc’het e voe al labour war ar geriadur gant Henry Bradley, en doa kroget da labourat gant Murray e 1889.