cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kleopatra VII
Betek hiziv an deiz eo chomet brudet Kleopatra e sevenadur ar C'hornôg. Bevañ a ra c'hoazh he c'houn en oberennoù arz niverus. Gallout a reer menegiñ trajedienn William Shakespeare Anton ha Kleopatra, opera Jules Massenet, Cléopâtre, ha film 1963 Cleopatra. E kalz deskrivadurioù e tiskouezer Kleopatra evel un dekenn, hag he darempredoù gant ar wazed c'halloudusañ eus ar bed en hec'h amzer zo kemeret evel prouennoù eus he c'hened. En e Pensées ec'h embann Blaise Pascal e oa kemmet istor ar bed gant he c'hened: "Fri Kleopatra, ma vije bet berroc'h, dremm ar bed a-bezh a vije bet cheñchet."
Santiago del Estero
Santiago del Estero eo kêr-benn proviñs Santiago del Estero e norzh Arc'hantina, anezhi koshañ kêr ar vro war lez ar stêr Dulce. 230 614 a dud a oa enni e 2001.
The Longest Day (levr)
The Longest Day (An hirañ deiz e brezhoneg) zo ul levr saoznek gant ar c'hazetenner ha skrivagner iwerzhonat Cornelius Ryan (1920-1974) hag a voe embannet e 1959 er Stadoù-Unanet Amerika.
Rannet eo an oberenn etre teir rann — The Wait, The Night ha The Day — ma vez danevellet dre ar munud darbaroù Dilestradeg Normandi hag an dilestradeg hec'h-unan (d'ar 6 a viz Mezheven 1944) dre zarvoudoù istorel c'hoarvezet gant ar Gevrididi, gant soudarded al lu ac'hubiñ alaman, gant an harzerien c'hall ha gant an dud eus ar vro.
Ret e voe d'an oberour kas hogos tri bloavezhiad labour oc'h atersiñ ouzhpenn tri mil den — en Alamagn, e Breizh-Veur, Bro-C'hall, Kanada ha SUA — hag o devoa bevet an darvoudoù-se pe kemeret perzh enne, bet miret o anvioù gwirion e-barzh al levr.
War al levr-se en em ziazezas Ken Annakin, Andrew Marton ha Bernhard Wicki, e 1962, evit seveniñ The Longest Day, ar film brudet-kenañ produet gant Darryl F. Zanuck.
Barrek war istor an Eil Brezel-bed ec'h embannas Cornelius Ryan ivez The Last Battle e 1966 hag A Bridge Too Far e 1974.
Mondolfo
Mondolfo zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche.
Cambria (disheñvelout)
Cambria eo an anv latin roet da Gembre. Anv meur a lec'h eo ivez.
Dorres
Dorres (distaget ['dorəs] e katalaneg ha [dɔʁ] e galleg) zo ur gumun eus departamant Pireneoù-ar-Reter, e bro Cerdanya, e Katalonia an Norzh.
Alberzh III Mecklenburg
Alberzh III Mecklenburg, pe Alberzh Sveden, a voe roue Sveden (Albrekt av Mecklenburg e svedeg) eus 1364 da 1389, ha dug Mecklenburg (Albrecht von Mecklenburg en alamaneg) eus 1384 betek 1412.
E vuhez
Mab e oa da Alberzh II Mecklenburg ha da Eufemia Ericsdotter (1317–1370), priñsez svedat.
Dimeziñ ha bugale
Div wech e timezas
George III
Jord III pe George III, ganet George William Frederick (1738 - 1820), a oa Roue Rouantelezh Unanet Breizh-Veur adalek ar 25 a viz Here 1760 betek ma voe staget ouzh Rouantelezh Iwerzhon d'ar 1añ a viz Genver 1801. Diwar neuze e voe Roue Rouantelezh Unanet Breizh-Veur hag Iwerzhon betek e varv e 1820. Ouzhpenn-se e oa Priñs-dilenner Hannover, en Impalaeriezh santel, ha goude Roue Hannover, adalek an 12 a viz Here 1814.
E vuhez kement hag a ren, an hini brasañ betek e hini a voe lusket gant heuliadoù brezelioù lies war tachennoù Afrika, Amerika hag Azia. E-penn kentañ e ren, Ar Rouantelezh Unanet a drec'he rouantelezh bro C'hall e-pad Brezel Seizh Vloaz, o reiñ ar plas gentañ d'e rouantelezh evel rouantelezh europat war Norzh Amerika hag India. En desped d'an trec'h meur-se e voe kollet, gant an amzer o redek, trevadennoù Amerika e-pad Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet. Brezelioù all a voe a-enep Bro C'hall reveulzier ha renad Napoleone Buonaparte betek trec'h Emgann Waterloo e 1815.
Ganet e voe d'ar 4 a viz Even 1738 e Londrez, e Norfolk House, e  St James's Square. Mab-bihan e oa d'ar roue George II, ha mab henañ Frederick, Priñs Kembre hag  Augusta von Sachsen-Gotha. Evel ma oa ganet daou viz a-raok mare ar gwilioud oas, ha ne voe ket gortozet da chom bev, e voe badezet en deiz-se gant Thomas Secker, a oa  person St James's hag eskob  Oxford.
Mont a reas da Anaon d'an 29 a viz Genver 1820.
Mondavio
Mondavio zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche.
Marc Dantzer
Marc Dantzer, bet ganet d'an 30 a viz Gouere 1903 er Gerveur hag aet d'an Anaon d'an 12 a viz Gouere 1990 er memes lec'h, a oa un aktour breizhat.
John Trudell
John Trudell zo ur stourmer politikel Amerindian, ur barzh, ur skrivagner hag un aktour. Ganet eo bet d'ar 15 a viz C'hwevrer 1946 en Omaha (Stad Nebraska) en tiriad ar Sioued Santi (Santee Sioux e saozneg). E dad a oa ur Siou Santi hag e vamm ur Vec'hikadez. Desavet e voe e skolioù ar gouarnamant met ivez gant sevenadur Santi hag a voe ul levezon vras evit e vuhez a-bezh betek an deiz a hiziv.
Da 17 vloaz en doa divizet mont da soudard e Morlu Stadoù-Unanet (US Navy). E-pad ar 4 bloaz-se e veze dreist-holl e Vietnam evit ar brezel. Dibabet en doa mont d'ar Morlu peogwir e oa, hervezañ, muioc'h a chañs da zont en-dro d'e vro o vezañ martolod eget soudard war an talbenn. E 1967 ec'h echuas e gevrat ha neuze e oa distroet d'ar Stadoù Unanet.
Kroget en doa studioù war ar radio hag ar c'hleweled er Skolaj Traoñienn San Bernardino (San Bernardino Valley College) e Kalifornia. Tamm-ha-tamm e veze santet ennañ e fulor a-enep ar gouarnamant kevreadel ha na zouje ket ouzh gwirioù pobloù indian. Adalek an 13 a viz Du 1969 e oa bet ac'hubet Enez Alcatraz e Bae San Fransisko gant Amerindianed eus pep-lec'h. Int a oa eno evit enebiñ ha flatrañ ar sistem hag a oa graet evit ar re wenn nemetken hervezo. Goude ur sizhun e oa deuet John Trudell war an enezenn evit sikour ha stourm. Tro-dro da 600 Indian a veze du-hont e-pad 19 miz. Abalamour d'e skiant-prenet en doa savet ur radio anvet Radio Free Alcatraz hag a veze skignet e San Fransisko a-bezh. Warnañ e veze selaouet sonerezh Indian, divizoù ha prezegennoù. Mont a reas da vouezh aotreet an emsav. An Indianed a faote dezhe krouiñ ur greizenn studiañ sevenadur Indian. Goulennet e voe ivez perc'henniezh an enezenn a-gaoz un emglev kozh etre Meuriad orin tiriad San Fransisko hag an drevadennerien en XIXvet kantved. A-benn ar fin e oa nac'het goulennoù an Indianed gant ar gouarnamant kevreadel hag e oant bet argaset diouzh an enezenn. Ar stourm-se a oa ur c'hwitadenn evit an Amerindianed met en doa lakaet war-wel kudennoù ar pobloù genidik. Goude-se e oa aet John Trudell da gemer perzh en Emsav Indian Amerika (American Indian Movement e saozneg). Ur gevredigezh a vode ar meuriadoù Indian eus Norzh Amerika evit difenn an hengounioù hag e stourme a-enep Stadoù-Unanet ha Kanada. Staliet e oa bet penn ar gevredigezh e Minneapolis (Stad Minnesota). War div dachenn e stourme an EIA da gentañ penn: treuzkas ar yezhoù ha gwareziñ an douaroù, sakr peurliesañ.
E 1972 e timezas John Trudell gant Tina Manning, e eil gwreg. En em gavet e oant e-barzh an EIA (AIM) rak e oa ur stourmerez ivez. Ul levezon vras he deve warnañ. Ganti en doa bet tri bugel. Adalek 1973 e oa aet John Trudell da Brezidant an EIA betek 1979. Mil anavezet e veze e Stadoù-Unanet met er bed a-bezh ivez evit e brederouriezh hag e zoare da zisplegañ an traoù d'an dud. Meur a wezh en doa komzet war al leurenn skinwel pe er skingomz.
E 1973 en doa kemeret perzh e seziz Wounded Knee e tiriad ar Sioued. Etre miz C'hwevrer ha miz Mae e oa bet 200 Indian o terc'hel ar gêriadenn vihan-se a-enep ar FBI gant souten an Arme. 11 ostaj a oa bet tapet. Sevel a raent a-enep oberennoù feuls milis Indian douar-mir ar Sioued a veze sikouret hag armet gant an FBI. Tud an EIA a veze graet Paotred an hengoun anezhe. Stourm a raent kement a-enep an Indianed gwalc'het o zaouarn gant ar FBI hag an FBI e-unan.
E 1975 e oa John Trudell c'hoazh e douar-mir ar Sioued evit stourm. Ur gwallzarvoud brudet a-walc'h a oa c'hoarvezet e Pine Ridge. Daou wazour eus an FBI a oa bet lazhet e-pad ur fuzuilhadeg. An FBI, ar bolis hag Arme Stadoù-Unanet er vro en he fezh a oa goude o klask war-lerc'h an Indianed a oa diskred warne. Tri den a oa bet bac'het. Daou brosez a voe. An daou gentañ a oa bet dieubet. Troet oa da fall evit Leonard Peltier a oa bet barnet un nebeud mizioù goude. Ret e oa kavout un den da lakaat en toull-bac'h evit lavaret e oa bet tapet ar muntrer. Hemañ zo c'hoazh en toull-bac'h hiziv, atav e lavar n'en doa graet netra. Leonard Peltier eo ar prizoniad politikel koshañ er bed a-bezh.
E miz C'hwevrer 1979 e oa bet ur gwallzarvoud spontus ha skrijus. Gwreg John Trudell, e dri bugel hag e vamm-gaer a oa bet lazhet en o zi abalamour d'an tan-gwall bet kroget ennañ. Daouzek eurvezh a-raok en doa devet banniel Stadoù-Unanet war ul leurenn skinwel. Tamallet en doa an FBI da vezañ lakaet an tan evit ur seurt veñjañs. Hiziv c'hoazh e soñj dezhañ eo an FBI en doa graet an taol. Goude se e veze trist-meurbet, divizet en doa chom a-sav gant an EIA ha leuskel a-gostez ar stourm politikel. Mont a reas da varzh, skrivagner hag arzour evit «chom luget gant ar wirionez-se». Skrivañ a oa salvus evitañ, un doare da zisplegañ e strafuilhadennoù ha kenderc'hel gant ar stourm e koun e wreg.
John Trudell en doa enrollet seizh pladenn. Bremañ e ra un nebeud sonadegoù ur wezh an amzer, a-wezhioù gant prezegennoù e-kichen evit displegañ e sav-poent hag e stourmoù. Mont a ra en abadennoù skinwel ivez met nebeutoc'h-nebeutañ. Hiziv an deiz ne zifenn ket ken ar mennozh stourm gant feulster evit ober un dispac'h met kentoc'h bezañ en diavaez ar sistem. Bevañ evel ma ne vije ket eus ar gouarnamant hag ar gevalaouriezh. Aet eo d'an Anaon d'an 8 a viz Kerzu 2015 e Santa Clara.
Dre-fach Felindre
Dre-fach Felindre zo ur gêriadenn eus Kembre, e gwalarn Sir Gaerfyrddin. Emañ un tammig er gevred da Gastell Newydd Emlyn.
Gwechall e oa ur greizenn bouezus evit labour ar gloan, hag eno emañ Mirdi Gloan Kembre ("Amgueddfa Wlân Cymru").
En bro Dreger a-dreuz Parkoù
thumb|right|200px|Pajenn gentañ golo al levr En bro Dreger a-dreuz parkoù (gizioù, boazioù, skouerioù) zo titl ul levr a zaouzek pajennad ha pevar-ugent bet embannet gant Mouladurioù Hor Yezh e miz Ebrel 1985.
Da-heul ur rakskrid gant Pêr Denez e kaver ennañ pemp pennad brezhonek ha hanter-kant savet gant ar barzh Erwan Vertou e-tro ar bloavezh 1900. Abalamour d'e vicher a ijinour e oa bet ret dezhañ mont da labourat e-maez Breizh, d'an Havr-Nevez ha da Bariz peurgetket. Ar pezh ne viras ket outañ a skrivañ notennoù gallek hir pe hiroc'h a voe embannet gant ar gelaouenn divyezhek Kloc'hdi Breiz (Le Clocher Breton e galleg) e 1910-1911. Dreze e veze taolennet « boazioù, gizioù ha skouerioù » Tregeriz, dreist-holl reoù tud, brudet pe get, o chom e trowardroioù Pleuvihan e-lec'h ma oa bet ganet d'ar 4 a viz Gwengolo 1861.
Hirwaun
Hirwaun zo ur gumuniezh e kontelezh Rhondda Cynon Taf, Kembre, 227.6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 4799 a dud, ha 788 anezho (16,4%) a oa kembraegerien. .
Samariom
Un elfenn gimiek eo ar samariom ; Sm eo e arouez kimiek, 62 e niver atomek ha 150,36 e dolz atomek.
Istor
E 1879 e voe dizoloet ar samariom gant ar c'himiour gall Paul Émile Lecoq de Boisbaudran en un tamm kailh samarskit, (Y,C,U,Fe)3(Nb,Ta,Ti)5O16. Diwar anv ar c'hailh samarskit e tibabas Paul Émile de Boisbaudran hini an elfenn nevez.
Squash
<p align="left" style="spacing:6px; padding:6px; border:1px solid #006699; background:#EAF5FB"> Savet eo ar pennad-mañ diwar labour bet graet gant skolidi. Sikourit da wellaat an danvez, mar plij ganeoc'h.
Samariom
Istor
Douaroù rouez all a voe tennet eus ar samariom bet hiniennekaet e 1879, rak ampur e oa : ar gadoliniom 64Gd e 1886 hag an europiom 63Eu e 1901.
Psilopogon pyrolophus
Psilopogon pyrolophus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Megalaimidae.
Samariom
Perzhioù
Ur metal liv an arc'hant eo ar samariom glan. Oksidet e vez tamm-ha-tamm pa vez lezet en aer, ha pegañ a ra an tan ennañ e 150 °C. Zoken pa vez miret en eoul e vez oksidet, ar pezh a ro ul liv gris-arvelen dezhañ. Evit ma chomfe lufrus ez eo ret e virout en un endalc'her gant ur gaz diheged evel an argon 18Ar.
Izotopoù
Skinoberiek eo ar samariom a gaver en natur. Pevar izotop zo : 144Sm, 150Sm, 152Sm ha 154Sm. Samariom-152 eo an hini paotañ.
Psilopogon pyrolophus
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh peurvuiañ.
Charles Le Roux
Marie Guillaume Charles Le Roux pe Charles Le Roux, bet ganet d'ar 25 a viz Ebrel 1814 e Naoned hag aet d'an Anaon d'ar 27 a viz C'hwevrer 1895 er memes kêr, a oa ur gweledvaour hag ur politikour breizhat.
Psilopogon pyrolophus
Annez
Kavout a reer ar spesad e koadegi menezioù Malezia ha Sumatera.
Charles Le Roux
Ar politikour a voe maer Korzed ha diwezhatoc'h Cerizay, kuzulier-departament Châtillon-sur-Sèvre ha kannad arondisamant Bressuire.
Liammoù diavaez
{fr} Charles Le Roux
Llandyrnog
Llandyrnog zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Sir Ddinbych, Kembre, 247 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 1063 a dud, ha 352 anezho (33.1%) a oa kembraegerien.
Charles Vanel
Charles Marie Vanel, bet ganet d'an 21 a viz Eost 1892 e Roazhon hag aet d'an Anaon d'ar 15 a viz Ebrel 1989 e Canas, a oa aktour ha sevener.
Un nebeud filmoù
E-pad 77 vloaz en deus ch'oariet Charles Vanel en ouzhpenn 200 film. En o zouez:
Squash
Ur sport dre palikenn eo ar squash. E simpl pe e doubl eh eus tu c'hoari. An dachenn a zo sterniet get mangoerioù pe get pareoù gwer. E broioù a zo bet trevadennoù Bro-Saoz hag e Bro_Saoz e vez c'hoariet ar muiañ ar sport-se.
Istoer ar squash
Er XIXvet kantved e voe ijinet ar squash e Bro-Saoz. Diouzh ar seblant e veze ar squash é tonet hag ar c'hoari flac'h. En XIIIvet kantved oa bet ijinet ar c'hoari-se. Gant an dorn e veze c'hoariet a-raok. Ar balikenn gentañ a zo bet ijinet e 1505. Ar c'hoari « rackets » a oe ijinet tro-dro 1850 e Bro-Saoz, c'hoariet gant Saozon pinvidik. Kroget e veze bet ar squash gant daou zesker hag ar skol Harrow hag o dehe c'hoariet ar rackets war ur vangoer. Evit tremen d'ar rackets squash eo bet ret ijin ur volotenn e gom-gwevn. Donet a ra anv ar squash hag an trouz graet gant ar volotenn p'en em flastr diouzh ar vangoer. E 1883 oe krouet tachenn kentañ squash ar bed, anavet eo neuze ar squash evel ur sport. En em ledet en deus ar c'hoari-se dreist-holl e Bro-Saoz hag en e drevadennoù. E 1911 oe krouet ar reolennoù ofisiel evit ma vije c'hoariet heñvel e pep lec'h. Met e SUA eo bet nac'het hag hiziv-an-deiz o deus c'hoazh reolennoù disheñval, gant ur volotenn galetoc'h hag en ur jediñ ar poentoù en ur mod arall, memes ma vez muioc'h mui implijet an doare squash etrevroadel du-se. Anvet eo ar c'hoari-mañ hardball squash. Krouet eo bet kevredad broadel squash Bro-Saoz. Tu 'zo bet neuze krouiñ kenstrivadegoù evel ar British Open e 1930. Krouet eo bet ar gevredad etrevroadel squash e 1967. Seizh bro a oa enni neuze, Bro-Saoz, Aostralia, India, Pakistan, Afrika ar su, Zeland-nevez hag Ejipt. 118 a oa anezhe e 1993 get an anv World Squash Federation. Krouet eo bet kevredad squash europa e 1973 ha kani Bro-C'hall e 1980 war-lerc'h bout bet meret gant kevredad Frañs tennis.
Reolennoù
Ment an dachenn:
An eskemm
Skeiñ a ra ar c'hoarierion ar volotenn a bep eil. Rank a ra anezhi degouezh diouzh ar vangoer foñs war-eeun pe get. Un adlamm d'ar muiañ a zo aotreet a-raok skeiñ ar volotenn. Ma tegouezh a-us ar linenn uhelañ pe a-is ar linenn izelañ war ar vangoer foñs, pe war ar linennoù-se emañ gaou. Klasket e vez en em zilec'hiiñ war an « T », e kreiz war-lerc'h bout skoet ar volotenn. Difennet eo skeiñ ar volotenn m'emañ ar c'hoarier arall e-tal.
Jediñ ar poentoù
Disheñval e oa ar reolennoù-se gant ar gwazed hag ar vaouezed a-raok met hiziv emañ heñvel. E tri c'hoari e vez gouniet ar bartienn. Get 11 poent e vez gouniet pep c'hoari ha get daou boent diforc'h. Ur poent a vez merket memes pand eo bet gouniet an eskemm gant ar resever.
Let
Ar let a zo ar fed ma vehe diposupl d'ur c'hoarier skoiñ ar volotenn abalamour d'ar c'hoarier arall pa ne ket an tenner tost da c'hounit an eskemm. Adkroget e vez neuze an eskemm. Mand eus ur c'hoarier en em lakaet etre ar volotenn hag ar vangoer pe re dost ag ar c'hoarier e vonet da skoiñ ar volotenn a ratozh e vez gouniet an eskemm get an den jenet. Pand eo eñ tost da c'hounit an eskemm e vez memes tra.
Ar volotenn
Ar volotenn a zo graet e gom-gwevn ha du eo. Poentoù liv a zo àrne e-keñver tizh ar volotenn:
Tangi Merien
Tangi Merien, ganet e 1987 e Gwitalmeze, zo ur c'haner, aktour, advouezhier, skrivagner senario ha kinniger abadennoù. Skoliataet eo bet er skolioù Diwan eus ar skol vihan betek al lise. Goude-se e voe bloaz hanter e skol-veur Brest o studiañ brezhoneg Ur stummadur en doa graet e skol an ESRA e Roazhon. Bet eo o c'hoari er pezhioù-c'hoari Ar roue Ubu ha Frankiz. gant Strollad ar Vro Bagan. Kazetenner eo bet evit Radio Kerne. Goude Radio Kerne e oa bet o c'hoari er stirad Ken Tuch'.
Mouezh Treveur Mac Brennig, tad ar familh, en deus bet graet er Familh Morlaeron. Bet eo o kinnig an abadenn Mouchig Dall gant Mai Lincoln evit Frañs 3.
Patrick Dewaere
Patrick Jean-Marie Henri Bourdeaux, lesanvet Patrick Maurin betek 1967 ha diwezhatoc'h Patrick Dewaere, bet ganet d'ar 26 a viz Genver 1947 e Sant-Brieg hag aet d'an Anaon d'ar 16 a viz Gouere 1982 e Pariz, a oa aktour.
Un nebeud filmoù
E-pad 31 vloaz en deus c'hoariet e 37 film ha savet un nebeud tonioù ivez. E-touez ar filmoù brudetañ e kaver:
Anders Behring Breivik
Anders Behring Breivik ganet d'an 13 a viz C'hwevrer 1979, zo un drouklazher norvegiat, iriennour awenet gant ideologiezh an tu dehou pellañ islamgasour ha frankizour (ezel eo bet eus Strollad an Araokaat, ur strollad poblelour, hag eus ul log vasonek kristen - Den Norske Frimurerorden -), hag en deus drouklazhet 77 Norvegad d’an 22 a viz Gouhere 2011 goude bezañ lakaet ur vombezenn da darzhañ e kêr Oslo (8 den lazhet), hag un hir a dagadenn gant armoù-tenn kaset war-raok en enez Utøya (69 den lazhet), dre gasoni ouzh ar varksouriezh, an islamegezh, hag ar gumuniezhouriezh, hervez ar pezh en deus disklêriet. En holl en deus lazhet 77 den ha gloazet 319.
Paul J. Crutzen
Bet en devoa Priz Nobel ar Gimiezh e 1995, asambles gant Mario J. Molina ha Frank Sherwood Rowland, en abeg d'o labourioù diwar-benn kimiezh aergelc'h an douar ha diwar-benn furmadur ha dispennadur an ozon peurgetket.
Bet en deus e zoktorelezh war ar veteorologiezh e Skol-veur Stockholm (Sveden) m'en deus kelennet evel e lec'hioù all. E 1980 e voe anvet e Max-Planck-Institut für Chemie e Mainz (Alamagn). E penn rann kimiezh an aergelc'h eo bet betek 2000.
E 2000 en deus brudet ar ger "anthropocene" (oadvezh mab-den) evit envel marevezh an oadvezhioù geologel merket gant levezon mab-den war ekosistem an douar abaoe 1850.
Sinañ a reas ul lizher a-gevret gant ouzhpenn 70 loread ar Priz Nobel all evit goulenn e vije nac'het al Louisiana Science Education Act a lakae ar sell "krouadelezhour" da vezañ kelennet e skolioù ar stad. E 2003 e voe e-touez an 22 loread ar Priz Nobel a sinas an "Humanist Manifesto".
Heliornis fulica
Heliornis fulica a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Heliornithidae. Ar spesad nemetañ an hini eo er genad Heliornis.
Anvet e voe Colymbus fulica (kentanv) da gentañ-penn (e 1783) gant an evnoniour izelvroat Pieter Boddaert (1733-1795).
Annezva
Bevañ a ra ar spesad e takadoù 'zo eus Kreiz ha Suamerika : eus gevred Mec'hiko da viz Arc'hantina.
Èguet
Èguet zo ur gumun eus departamant Pireneoù-ar-Reter, e bro Cerdanya, e Katalonia an Norzh.
Jim Morrison
<p align="left" style="spacing:6px; padding:6px; border:1px solid #006699; background:#EAF5FB"> Savet eo ar pennad-mañ diwar labour bet graet gant skolidi. Sikourit da wellaat an danvez, mar plij ganeoc'h.
Jim Morrison
James Douglas Morrison, anavezet gwelloc'h gant an anv Jim Morrison, a voe ganet d'an 8 a viz Kerzu 1943 e Melbourne, e Florida ha marvet d'an 3 a viz Gouere 1971 e Pariz. Jim Morrison a oa ur barzh hag ur c'haner rock droukskouerius hag a gemeras perzh er strollad The Doors etre 1965 ha 1971.
Jim Morrison a oa da gentañ ur gwir idol rock, met ivez ur spered emouestlet e-keñver ar protest song (tonioù ravoltiñ) ha war sujedoù evel Brezel Vietnam da skouer. Desachet e oa gant ar chamaniezh ivez, ar pezh a liamm ar brederiegezh denel gant ar speredoù dreist-naturel. An arzour-mañ en doa un doare-leurenn personel-tre, troet kentoc'h war ar punk.
Skrid buhez
Tad Jim Morrison a oa soudard hag e vamm a oa dilabour, oc'h ober war dro mont en-dro o zi. Abalamour da labour e dad e veze rediet ar familh da zilojañ alies, ar pezh en deus krouet liammoù kreñvoc'h etre mamm Jim Morrison, e vreur hag e c'hoar.
E dad a oa gwall droet gant al lennegezh hag ar varzhoniezh, met dreist-holl gant Elvis Presley. A-benn ar fin en doa kroget e dad d'ober e annez e Los Angeles, e Kalifornia e penn kentañ ar bloavezhioù 1960. Setu perak en doa gallet Jim Morrison studiañ ar sinema e Skol-veur Kalifornia Los Angeles (UCLA).
D'ar mare-se en doa kroget Jim Morrison da vont diouzh e familh tamm-ha-tamm, evit bezañ emren. Brudoù 'zo a lavar en doa bevet ur yaouankiz diaes ha lusk ennañ ha setu perak n'en doa ket bet re a boan o kuitaat e familh.
Gallout a reer soñjal ivez en doa dibabet mont diouzh e familh evit gwareziñ anezho diouzh ar berzh en doa bet asambles gant e strollad The Doors, krouet e 1965, a-drugarez da Ray Manzarek (soner orglez ha gitar-boud ar strollad) hag asambles gant Robby Krieger (ar soner gitar) ha John Densmore (dorner ar strollad).
Adalek ar bloavezhioù-se ha betek fin e vuhez e vevas asambles gant Pamela Courson.
Morrison hag e strollad, The Doors
Hervez ar vojenn eo bet krouet ar strollad The Doors war aod Venice Beach, e Kalifornia. Jim Morrison a oa o pourmen pa gejas gant Ray Manzarek, un anaoudegezh eus Skol-veur Kalifornia. Goude ur pennadig kaoz e krogont da gomz diwar-benn ar sonerezh. Ray Manzarek a son orglez en ur strollad rock ha goulenn a ra digant Morrison kanañ unan eus an tonioù savet e-unan. Hervez ar brudoù, Morrison en dije kanet Moonlight Drive. Plijet en doa kement da Rey Manzarek ma vo adkavet an ton war eil bladenn ar strollad, Strange Days.
Jim en deus kavet anv ar strollad buhan-kenañ, "The Doors", en ur zisplegañ "Bez' ez eus ar pezh a anavezomp. Bez' ez eus ar pezh ne anavezomp ket. Hag e kreiz, ez eus un nor, setu ar pezh am eus c'hoant da vezañ."
Ar strollad a oueze meskañ ar jazz, ar folk, ar pop, ar blues ha levezonoù all o tont eus diuzerezh izili ar strollad. Jim Morrison a skrive testennoù a skiant ha setu perak en em lede kement o fublik war rummadoù tud disheñvel. Ul lodenn a oa luskellet gant ar sonerezh, ul lodenn all a oa luskellet gant ar c'homzoù, met al lodenn vrasañ eus ar publik a oa debochet a-drugarez d'an tonioù, d'an disoc'h.
Marv un arzour
Jim Morrison a zo marv a-raok e 27 vloaz. Douaret eo bet e Pariz, er vered "Le Père Lachaise", nepell diouzh bezioù Orson Welles (realisatour Amerikan), Simone Signoret (aktourez c'hall) pe Molière (skrivagner gall) da skouer.
Met chom a ra kamm ar penaos hag ar perag eus e varv. Dianavezet eo en un doare resis met meur a vartezeadenn a zo. Ar pezh a voe kontet d'an dud e penn kentañ, abeg ofisiel e varv, a oa un taol-kalon. Jim Morrison a oa anavezet evel un ever bras hag un arzour a gemere drogaj, dreist-holl e-pad ar 6 bloaz diwezhañ eus e vuhez.
Koulskoude, tud 'zo a lâr o deus gwelet ar c'haner e-pad nozvezh e varv en un ostaleri, ar Rock 'n Roll Circus e Pariz. Ma vez heuliet ar vrud-se, Jim en dije en em drammet un tamm re ar wech-mañ ha marvet e vefe e privezioù an ostaleri.
Marianne Faithfull, ur ganerez saoz, hag Agnès Varda, ur realisatourez c'hall ivez, a oa gantañ en ostaleri. Evit mirout ouzh an droukskouer o dije kaset e gorf betek e ranndi, e-lec'h ma veve asambles gant Pamela Courson.
Tud all a lâr eo bet lazhet Jim Morrison gant an FBI peogwir e oa un den brudet hag a yae dreist d'al lezennoù, ha dre-se e oa un arzour dañjerus evit ar re all. Ober a rae re a draoù enep-lezenn, ar pezh a zirenke pennoù ar gevredigezh. Ur vrud all a zo soñjet gant ul lodenn a fan, Morrison a zo bev 'tav ha faezh e oa deuet da vezañ e-keñver e vrud. Aozet en dije e varv a-pad 6 miz bennak evit gallout bevañ hep bezañ direnket gant ar paparazzi da skouer. Met tostoc'h e chom memestra ar vrud-se ouzh ur vojenn.
.
Richardis
Richardis zo un anv-badez alamanek roet d'ar merc'hed er Grennamzer.
Richardis von Schwerin (Rouanez Sveden)
Dimeziñ
E 1359 e timezas e Wismar da Alberzh III Mecklenburg. Un dimeziñ politikel e oa, gantañ e voe unanet Mecklenburg ha Schwerin. Pemp bloaz goude, e 1364, e teuas he fried da vout Roue Sveden ha Finland.
He bugale
Daou vugel o doe:
Goude he marv
E miz C'hwevrer 1396 ec'h addimezas Alberzh e Schwerin da Agnes von Braunschweig-Lüneburg (marvet war-dro 1430/1434).
Charles Albert Tindley
Charles Albert Tindley (1851 – 1933) a oa ur pastor metodist stadunanat, hag un aozer sonioù gospel.
Richardis von Schwerin
Richardis von Schwerin zo anv meur a briñsez alaman, eus Schwerin
Cinclocerthia
Cinclocerthia a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ daou spesad eus Amerika.
Stêr Xallas
Ar stêr Xallas zo ur stêr eus kornôg Galiza, e proviñs A Coruña. Ul lamm-dour eo an aber anezhi.
Kanton Caen-2
Kanton Caen-2 a zo ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Calvados hag er rannvro Normandi. Brasaet e oa bet da 5 kumun hag ul lodenn Caen gant dekred ar 17 a viz C'hwevrer 2014.
Betek 2015
Kanton Caen-2 a yae 5 kumun d'ober anezhañ:
Abaoe 2015
Kanton Caen-2 a ya 5 kumun hag ul lodenn Caen d'ober anezhañ:
Louis Bizeul
Louis Jacques Marie Bizeul (14 Gwengolo 1785-27 Meurzh 1861) a oa un istorour hag un arkeologour breizhat, genidik eus Blaen.
Noter e oa e Blaen ha sot e oa gant istor ar vro. Tremen a rae e amzer vak o studiañ an hendraoù roman, ha dreist-holl hentoù roman Breizh. Diskouez a reas e oa ur greizenn a bouez eus Blaen en henamzer. Meur a skrid a embannas da rentañ kont eus e gavadennoù ha bremañ c'hoazh e taoler evezh ouzh e studiadennoù. Maer Blaen e voe ha kuzulier kanton Blaen ivez. Ezel e oa eus ar « Société Académique » hag eus meur a gevredigezh ouiziek all, ha prezidant « Société archéologique » Naoned.
Hal (kimiezh)
E kimiezh e vez lavaret eo un hal (liester halioù) un danvez neptu hag hep karg kimiek ebet, stummet gant anionoù ha kasionoù. An ionoù-se a c'hell bezañ meinel ( da skouer klorur Cl-) da vat pe organek (da skouer asetat CH3-COO-) ha stummet gant un atom (da skouer fluorur F-) pe kalz (da skouer sulfat SO42-).
Halioù "doubl" pe "tric'hement" pe muioc'h zoken a c'hell bezañ stummet gant anionoù karget eznegativel, evel an halioù a vez kavet alies e pluskenn ar Voull-douar :
Perzhioù e-keñver an tredan
Kevionennoù a vez graet deus un dourennad halioù peogwir e treuzkasont an tredan. An halioù teuzet a gas an tredan kement.
Doare
An aliesañ, an halioù a zo kristalioù solud a c'hell teuziñ pa vez ouzhpennet kalz tommder. Bez eus nebeut halioù a chom dourennek e temperadurioù boutin. Graet e vez dourennadoù ionek deus outo. An aliesañ n'eo ket gwall solud ar c'hristalioù ma vez pouezet warno evel an holen.
Liv
Gallout a ra bezañ treuzwelus an halioù (Kloridenn sodiom), pe demer ha gant liv ar metal zoken daousulfur houarn. N'eus ket a liv gant an halioù pa 'z eo diliv o ionoù (Sulfatoù ha nitratoù sodiom, potasiom, ammoniom, aluminiom...) Ul liv kreñv a c'hell bezañ er c'hontrol pa z'eo livet kreñv an ionoù (mouk ar permanganat MnO4-, melen ar c'hromat CrO42- hag all.
E-touesk al livioù kavet :
Lodenn vrasañ ar poultrennoù livioù organek pe meinel implijet gant an embregerezhioù a zo halioù.
<!--
Nomenclature
En français, le nom d'un sel commence par celui de l'anion (par exemple chlorure de ou acétate de) suivi de celui du cation (par exemple sodium ou ammonium). Les sels sont souvent cités en fonction du seul nom du cation (par exemple sel de sodium ou sel d'ammonium) ou de celui de l'anion (par exemple chlorure ou acétate).
Quelques anions courants formant des sels
(le nom de l'acide parent est entre parenthèses) :
Formation
Les sels sont formés par réaction entre : Les sels peuvent aussi se former si des solutions de différents sels sont mélangées ensembles. Les ions se recombinent alors et de nouveaux sels insolubles se forment et précipitent : Pb(NO3)2(aq) + Na2SO4(aq) → PbSO4(s) + 2 NaNO3(aq)
Voir aussi
-->
Llanelidan
Llanelidan zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Ddinbych, Kembre, 227.6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 292 a dud, ha 131 anezho (44.9%) a oa kembraegerien. .
Hal (kimiezh)
Gwelout ivez
Paludoù holen
ion
Dewi Siberil
Dewi Siberil, ganet d'an 30 a viz Kerzu 1983, zo ur stourmer, kazetenner ha skrivagner breizhat. Skoliataet eo bet e skol Itron Varia Rostren hag el lise Itron Varia. Goude-se ez eo bet er Prytannée National militaire, unan eus 6 lise an difenn c'hall e La Flèche. Goude-se eo bet o studiañ e Skol-veur Roazhon II a-raok mont da Gelenn e Kemper ha dont da vezañ skolaer ha rener skol Diwan Louaneg,.
Bet e oa o skrivañ gant Anna Quéré evit pajenn Spered ar Vro en Télégramme Stourmer eo en aozadur Ai'ta!. Bet eo bet ivez en UDB.
Dryslwyn
Dryslwyn zo ur gêriadenn eus Kembre, e-kreiz Sir Gaerfyrddin. Emañ war lez ar stêr Tywi, hanter-hent etre Caerfyrddin er c'hornôg ha Llandeilo er reter.
War un dorgenn e-kichen ar gêriadenn emañ dismantroù Kastell Dryslwyn, ma oa gwechall lez priñsed Deheubarth. Savet e voe ar c'hastell kentañ gant Rhys Gryg, unan eus mibien Rhys ap Gruffudd, er bloavezhioù 1220.
Ariane Ascaride
Ariane Ascaride, bet ganet d'an 10 a viz Here 1954 e Marselha (Bouches-du-Rhône, Bro-C'hall), a zo un aktourez (c'hoariva, skinwel ha sinema) c'hall. C'hoar eo d'an aktour ha d'al leurenner Pierre Ascaride (1942-) ha d'ar skrivagner ha sokoliogour Gilles Ascaride (1947-).
Faustina Pignatelli
Dimeziñ a reas d'ar barzh Francesco Domenico, eus tiegezh Carafa, e 1724, hag evel argouroù he doe priñselezh Colubrano digant he zad.
An eil maouez dilennet en Akademiezh Skiantoù Bologna e oa e 1732. E 1734 ec'h embannas ul levr anvet Problemata Mathematica.
E 1745 e voe meneget gant Francesco Maria Zanotti evel matematikourez donezonet eus Akademiezh Skiantoù Bologna.
Degas a reas teoriennoù Isaac Newton da Naplez.
Xallas
Xallas zo un anv galizek hag a gaver en hini meur a lec'h.
Feings
Feings a c'hell bezañ :
Xallas
Lec'hioù
Xallas
Frontino
Frontino zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche.
We'll Understand It Better By and By
We'll Understand It Better By and By zo ur gospel savet gant Charles Albert Tindley.
Roeñverezh
An Teknik
150px|right|thumb|An div zoare Pal Ur sport tizh eo ar roeñverezh. Eus bigi hir ha moan, e koad pe e danvezioù kompozit ez eus ezhomm. Ar gourener a zo azezet a-us da live an dour war un azezenn war ruilh, anvet "Risklerezh". Treiñ a ra hennezh e gein da avañsamant ar vag. Servij a ra ar roeñvoù da gas war-raok ar vag. Hervez an ambarkasionoù, e implij ar roeñver :
Kavet e vez div stumm pal, Makon pe Hachoir.
An Taol Roeñv
Spis tre eo fiñv ar roeñver, ur meskaj kreñvder ha resister eo. Ur roeñver a en em ziskuilh bezañ un teknisian a-zoare a zo neuze goust enebiñ, war an dour, gant ur roeñver a vefe kigennekoc'h egetañ. Pal ar roeñver a zo lakaat da brofitañ ar vag eus e nerzh plouzañ. Talvezout a ra eo ret klask ar finvadurioù kontrol da riskl ar glorenn. Ur seurt berusted a zo diaes-tre da gaout, (galloud a raio un deraouer kadarnat), dre ma 'z eo luziet ar jestr.
Div brantad 'vez kavet en taol roeñverezh.
Ar prantadoù-se a zo eilet dre fiñvadurioù tremenadur. Bezañ prim ha soupl pad an tremenadurioù ha lak ar fiñvadur hollek da gounez beridigezh.
Ma tiveromp, e talc'himp soñj eus tri ger : Divhar, Kein, Divrec'h distro : Divhar, Kef, divrec'h.
FISA
90px|left|thumb Ar Roeñverezh a vremañ a zo renet gant ar FISA (Fédération international des societés d'Aviron), krouet e Turin, d'ar 25 a viz even 1892 gant dileuridi Bro Suis, Bro Frañs, Belgia, an Adriatica. Ar FISA a zo ar gevredigezh koshañ a touez al lusk Olimpek.
Aozet he deus ar c'hentañ kampionadoù European e 1893 hag ar c'hampionadoù Bedel abaoe 1962. Ur sport Olimpek eo ar roeñverezh abaoe 1896 (Ar roeñvadeg aozet d'ar 1añ a viz Ebrel a zo da gentañ, bet daleet, evit bezañ nullet dre fazi ur barr-amzer da vare ar c'hentañ c'hoarioù Olimpek e 1896).
Frontone (Italia)
Frontone zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche.
Roeñverezh
Anvadurezh
Ur rakger P (evit Paotr) pe Pl (evit Plac'h) a ziskouez reizh al lodegion.
Enveig
Enveig (distaget [əmbɛtʃ] e katalaneg hag [ɑ̃vɛtʃ] e galleg) zo ur gumun eus departamant Pireneoù-ar-Reter, e bro Cerdanya, e Katalonia an Norzh.
Roeñverezh
Anvadurezh
E-pad ar roeñvadegoù e kavomp rummadoù evit pep roeñver, "B" evit bihanig ( 13 ha 14 bloaz), "Y" evit yaouaer ( 15 ha 16 bloaz), "M" evit mibion ( 17 ha 18 bloaz), "H" evit hen ( 19 ha 34 bloaz). Ar rakger-mañ a zo heuliet eus an niver a roeñverion (1, 2, 4 pe 8). Al lizheren "X" a arouez ar fed e vefe ar vag er stad "dre goublad" (2 bal evit pep roeñver). Hep ar sign-mañ e talvez eo armet ar vag "dre poent" (1 bal dre roeñver). Ar sign + a dalvez ez eus ur sturier war ar vag tra ma - a dalvez n'ez eus sturier ebet war ar vag.
Skouerioù :
Leun a kampionadoù 'zo, anvet vezont roeñvadegoù.
Redadenn a steud
Ar redadennoù a steud a zo graet kentoc'h pad an nevez-amzer pe pad an hañv. An hed Olimpek, implijet e kerzh an darn vrasañ eus ar radennoù a steud, a zo eus 2000 m. Kavet e vez un eil stumm, evit an henerien, anvet ar sprint, war 1000 m e en em dremen ar redadenn-mañ. An hedoù a cheñch hervez an oad. Ar bihanigerien o 1000 m d'ober, ar yaouaerien,1500 m, ar mibioned hag an henerien, 2000 m. Goulenn a ra ar radedennoù a steud ur bec'hadenn puilh (e pad un nebeud minutennoù).
Penn stêrioù
Ur penn stêr a zo un doare roeñvadeg, aozet kentoc'h e fin an diskar amzer ha pad an nevez amzer. Mont a ra kuit an akipajoù unan war lerc'h egile. Roeñvat a reont a enep an amzer. An hedoù a zo kemmus, d'al liesañ etre 2000 m ha 12 000m. Skouerioù penn stêrioù :
Kampionad beldel ha c'hoarioù Olimpek
El live Bedel, ez eus "dre goublad"...
... "dre poent" ...
Rummadoù
Kavet 'vez div rummad pouezh :
Hed ar redadeg a zo eus 2000 m. Ar barem-se zo gwir evit an Henerien (Senior).
Bag
Graet eo ar bigi hag ar roeñvoù (palioù) hervez ar skouer aliet gant ar FISA (Fédération internationale des sociétés d'aviron). Posupl eo tapout listenn ar savourien bedel, amañ.
Gwechall e oant graet gant koad (skañv a-walc'h), met hiriv an deiz vezont graet e kevlar, neudenn karbonek pe e karbon. Skiffoù zo (bag gant ur plas) a c'hell diskenn dindan 12Kg, met hervez ar reolennaoueg 'n eus ket tu diskenn didan 14Kg. Diferet e vez, ar gouc'h, an dougerezhioù, ar roeñvoù a gevrenn ar vag.
Ar saverien brasañ a vez gwelet war roeñvadegoù etrevroadel a zo Empacher, Filippi, Stämpfli, Hudson, Salani, Douglas, Vespoli, BBG, WinTech ha Vega evit ar bigi, Concept2, Croker, Drakkar evit ar balioù. Gobari ar bigi a en em kran dre an niver a paotred en akipaj, ar moander pe o zanvez.
Roeñv
Anvet roeñv pe pal, n'haller ket o tiouveriñ. Tu 'zo d'ar roeñver implij ur bal pe daou hervez m'eo ar vag armet "dre goublad" pe "dre poent". Ar balioù a oa graet e koad, a-raok bezañ graet e karbon (evit an darn vrasañ). Fardañ anezho e karbon a lak ar roeñv da vezañ kaletoc'h ha kalz skañvoc'h.
Kavet 'vez div rummad skouer pal : Ar balioù anvet "Makon" hag ar balioù anvet "Hache" (sellout ouzh ar skeudenn uheloc'h). Ar roeñvoù-se a ro un harp gwelloc'h war an dour. Er roeñvadegoù vezont difennet d'ar bihanigoù (minime), se 'zo peogwir e goulenn ar palioù "Hache" muioc'h a kreñvder.
Galloud a ra bezañ reoliet ar roeñvoù o kemm al loc'h a neuze an dezrevell kreñvder.
Negreira
Negreira zo ur gumun eus kornôg Galiza, e proviñs A Coruña.
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Gabicce Mare
Gabicce Mare zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche.
Peter Ebdon
Peter Ebdon a zo ur c'hoarier snooker saoz, bet ganet d'ar 27 a viz Eost 1970 e Londrez.
Mouchamps
Mouchamps a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Garry Marshall
Garry Marshall, bet ganet Garry Kent Masciarelli e The Bronx (New York, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 13 a viz Du 1934 hag aet da Anaon d'an 19 a viz Gouere 2016 e Burbank (Kalifornia, SUA), a oa un arzour stadunanat.
Jean de Legge
Jean de Legge zo ur c'hazetenner breizhat, ha kuzulier politikel maered Roazhon ha renerien metropol Roazhon. Gantañ eo bet savet TMO Régions, un ensavadur studi hag enklask evit ar strollerezhioù lec'hel.
The Air That I Breathe (kanaouenn)
The Air That I Breathe (An aer a analan) a zo ur ganaouenn saoznek savet gant an daou ganer-sonaozer saoz Albert Hammond (1944-) ha Mike Hazlewood (1941-2001).
3:40 he fadelezh e voe enrollet da gentañ-penn gant Albert Hammond da-geñver e albom It Never Rains in Southern California deuet e-maez e 1972.
Kanerien all
D'an 21 a viz Gwengolo 1992 e voe embannet ar ganaouenn Creep gant ar strollad sonerien saoz Radiohead, an tonioù anezhi gwall heñvel ouzh The Air That I Breathe. Ma savas klemm Hammond ha Hazlewood evit goubreizherezh ; aet ar maout gante e voent lakaet da genaozerien Creep a-gevret gant Radiohead.
Gant Phil Everly e 1973, Olivia Newton-John e 1975, The Shadows e 1975, Hank Williams Jr. e 1983, Rex Allen, Jr. e 1983, Julio Iglesias ha Beach Boys e 1984, Judy Collins e 1990, Barry Manilow e 1996, k.d. lang e 1997, Simply Red e 1998, Jorge González e 1999, The Mavericks e 2003, Chitãozinho & Xororó, Cilla Black e voe kanet ivez.
Ordes
Ordes zo ur gumun eus gwalarn Galiza, e proviñs A Coruña.
Hélène de Fougerolles
Hélène Christine Marie Rigoine de Fougerolles pe Hélène de Fougerolles, bet ganet d'ar 25 a viz C'hwevrer 1973 e Gwened, a zo aktourez.
Ordes
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Er (Katalonia)
Er zo ur gumun eus departamant Pireneoù-ar-Reter, e bro Cerdanya, e Katalonia an Norzh.
Kanton Caen-3
Betek 2015
Kanton Caen-3 a yae ul lodenn eus kumun Caen d'ober anezhañ:
Abaoe 2015
Kanton Caen-1 a ya 1 gumun hag ul lodenn Caen d'ober anezhañ:
Gradara
Gradara zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche.
Santiso
Santiso zo ur gumun eus arvor Galiza, e proviñs A Coruña.
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Rasmus Rask
Rasmus Christian Nielsen Rasch, anavezetoc'h evel Rasmus Christian Rask pe Rasmus Rask, (22 a viz Du 1787 e Brændekilde (enez Fyn) - 14 a viz Du 1832 e Kopenhagen) a oa ur yezhour danat, arbennigour war ar yezhoù indezeuropek ha liesyezher. Gouest e oa da gomz 25 a yezhoù hag a rannyezhoù hag ouzhpenn 50 en doa studiet.
E vuhez
Ganet e voe Rasmus Rask e kêriadenn Brændekilde e-kichen Odense, en enez Fyn. Da drizek vloaz, e 1801, e voe kaset da skol latin Odense. Ouzhpenn daneg ha latin, e studias er skol-se gresianeg, hebraeg, galleg hag alamaneg. Enni e krogas da studiañ an norseg kozh, an islandeg hag ar yezhoù skandinavek all. E 1808 ez eas da skol-veur Kopenhagen da genderc'hel e studioù, studioù doueoniezh ha yezhoniezh. A-benn 1812 en doa desket samieg, svedeg, faeroeg, saozneg, nederlandeg, goteg, hensaozneg ha portugaleg, ha kendalc'het da studiañ ivez an alamaneg, ar galleg, ar spagnoleg, an italianeg, ar gresianeg, al latin, ar rusianeg, ar poloneg, an tchekeg, daoust ma oa gant an islandeg e oa troet dreist-holl.
E 1811 e embannas ul levr yezhadur, Vejledning til det Islandske eller gamle Nordiske Sprog, savet diwar e studi eus ar skridoù islandek e Danmark. Goude ur veaj da Island e embannas e 1818 ur studiadenn anvet Undersøgelse om det gamle Nordiske eller Islandske Sprogs Oprindelse (da lavaret eo "Enklask diwar-benn orin an norseg pe an islandeg kozh"). Diwar neuze e wele e oa un tamm kerentiezh etre ar germaneg, al latin, ar slaveg hag ar gresianeg. En enep, emezañ, ne oa ket kar ar yezhoù germanek d'an euskareg, d'ar finneg, na d'ar yezhoù keltike (war ar poent-se e anzavas diwezhatoc'h e oa faziet).
Gant skoazell arc'hant ar roue e reas ur veaj da India, adalek 1816. Tremen a reas dre Stockholm, Sant-Petersbourg, Moskov, Tbilisi ha Persia a-raok erruout e Bombay e 1820 hag e Selan. Du-hont e c'hallas studiañ dornskridoù Pahlavi ha Pali, henyezhoù Persia hag India. Goude e zistro da skol-veur Kopenhagen, e 1823, e voe anvet da gelenner war "istor al lennegezh", evel ma veze lavaret. E 1831, bloaz a-raok e varv, e voe anvet da gelenner war yezhoù ar reter.
An hini kentañ e voe Rask o tiskouez e oa kar ar yezhoù germanek kenetrezo, hag e oant kar ivez d'al lituaneg, d'ar slaveg, d'ar gresianeg ha d'al latin. Gantañ e voe displeget evit ar wech kentañ ar pezh a voe anvet diwezhatoc'h "Lezenn Grimm" hag a zispleg penaos eo emdroet ar c'hensonennoù eus ar yezh indezeuropek kozh betek ar yezhoù germanek. Levezon o doe e studiadennoù war yezhoniourien all, evel Karl Verner hag a gasas e labour pelloc'h war-raok.
Oberennoù pennañ
Ha traoù all c'hoazh, evel un embannadur eus Edda e gwerzennoù hag an Edda e komz-plaen (1818-1819) ;
Madonna del Magnificat
Madonna del Magnificat zo anv ul livadur gant Sandro Botticelli, e 1481. Hiriv emañ en Uffizi, e Firenze.
Al livadur
Tud uhel e vije an dud poltredet:
Istor
N'anavezer ket istor an daolenn. Prenet e voe gant an Uffizi en 1785 digant Ottavio Magherini. Dont a c'hallfe eus ar manatioù niverus a voe klozet gant an arc'hdug Pietro Leopoldo. Kredet e voe e teue eus iliz San Francesco al Monte, diwar ur meneg gant Vasari ha Bocchi, met ne glot ket gant an deskrivadur.
Meur a eillivadur zo eus an daolenn, en o zouez hini al Louvre, ha hini al Levraoueg Pierpont Morgan en Evrog Nevez.
Llanferres
Llanferres zo ur gêriadenn, ur barrez hag ur gumuniezh e kontelezh Sir Ddinbych, Kembre, 237 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 807 a dud, ha 162 anezho (20.1%) a oa kembraegerien.
Er Grennamzer e oa e kombod Iâl, e Rouantelezh Powys.
Dominique Lavanant
Dominique Lavanant, bet ganet d'ar 24 a viz Mae 1944 e Montroulez, a zo aktourez er sinema koulz hag er c'hoariva.
Yann a Leiden
thumb|250px|right|PoltredJan van Leiden evel RoueMünster gant [[Heinrich Aldegrever, en toull-bac'h nebeut a-raok ma voe lazhet e 1536.]] Yann a Leiden, Jan van Leiden e Nederlandeg, anvet ivez Jan Beukelsz, Jan Beukelszoon, John Bockold, Johann Bockelson, bet ganet d'an 2 a viz C'hwevrer 1509, aet da Anaon d'an 22 a viz Genver 1536 oa ul levier advadezour eus Leiden e Kontelezh Holland an Impalaeriezh Roman Santel. E 1533 e yeas d'ober e annez e Münster, kêr-benn ar Priñs-Eskob a Vünster, Osnabrück ha Minden. Dont a reas da vezañ ur prezegenner levezonus eno. Bez e voe unan eus levierien Emsavadeg Münster. Ober a reas eus kêr Vünster un deokratiezh advadezour milvedour. En em envel a reas "Roue Münster" e 1534. E 1535 e voe trec'het an emsavadeg goude ur seziz. Tapet e voe Jan, jahinet ha lazhet.
E vuhez
Jan a oa mab anpriedel ur maer izelvroat hag ur c'hemener diouzh e vicher. Ganet oa bet e kêriadenn Zevenhoven en kumun Nieuwkoop, e proviñs Holland ar Su. Savet en dienez e teuas ez yaouank da vezañ ur prezegenner karismatek azeulet gant e ziskibled. Un advadezour oa, en un doare kuzh da gentañ mat dont a reas goude da vezañ ur prezegenner anavezet gant ar strollad betek kemer penn Emsavadeg Münster a-benn ar fin.
Hervezan e-unan e teuas d'ober e annez e Münster e 1533 peogwir en doa klevet e oa prezegennerien awenet eno. Goulen a reas digant Jan Matthys en doa badezet anezhañ dont gantañ. Matthys, gwelet evel ur profed, a zeuas buan da vezañ levier pennañ ar gêr. Argas a reas an holl gatoliked ha sevel a reas un aozadur boutinour diazezet war an Aviel. Berzet e voe an arc'hant ha ne voe ket aotreet bezañ perc'henn. Un arme katolik, renet gant Franz von Waldeck, Priñs-Eskob Münster, Osnabrück ha Minden, a lakas seziz war ar gêr. Deiz Sul Fask 1534 e renas Matthys un argad enep ar sezizerien mat lazhet e voe buan. Yann a Leiden a zeuas neuze a vezañ Roue emanvet Münster betek ma voe diskaret e miz Mezheven 1535.
Ren a reas an advadezourien e-pad ar seziz. Kemer a reas plas Matthys evel profed. Sevel a reas un Urzh Roueel hag ul Lez gant ar madoù bet kemeret digant annezidi Münster. Prometiñ a reas d'e sujidi naonek e vefent dieubet diouzh ar seziz ha digollet abalamour d'o lealded dibleg. An dra-se hag e "garism" a roas tro dezhañ da virout e levezon war ar gêr betek ma voe trec'het gant ar priñs-eskob.
D'an 22 a viz Genver 1536 e voe boureviet en un doare kriz-meurbet a-raok bezañ lazhet asambles gant Bernhard Krechting ha Bernhard Knipperdolling. Lakaet e voe an tri c'helan e paneroù houarn ha staget ouzh tour iliz S. Lambert ma chomjont da vreinañ. Tenet e voe an eskern un hanter-kant vloaz bennak goude met lezet e voe ar paneroù houarn.
E c'her stur oa: "Gottes macht is myn cracht" (Galloud Doue eo ma nerzh).
Rikardis Katarina
Rikardis Katarina, pe Richardis Catharina (1370/1372-1400), a oa ur briñsez svedat, eus Mecklenburg e gwirionez, merc'h da Alberzh Sveden, roue Sveden, ha d'e bried Richardis, rouanez Sveden.
Chrysococcyx caprius
Chrysococcyx caprius a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Cuculidae.
Rikardis Katarina
Dimeziñ a reas e Praha e 1388 da Johan Bohemia (1370-1396), margrav Moravia ha dug Görlitz (Lusatia), a oa mab da Karl IV an Impalaeriezh Santel. Er bloaz goude e voe diroueet he zad.
Chrysococcyx caprius
Anvet e voe Cuculus caprius (kentanv) da gentañ-penn (e 1783) gant an evnoniour izelvroat Pieter Boddaert (1733-1795).
Yann a Leiden
Ar selloù disheñvel warnañ
Lavaret e vez en doa savet un deokratiezh lieswreg o pouezañ war ul lezenn bet lakaet da dalvezout gantañ a redie pep plac'h dizimez da asantiñ d'ar c'hentañ kinnig dimeziñ graet dezhi. Douget en dije al lezenn-se ar baotred da geveziñ evit kaout ar muiañ posupl a wragez. Mammennoù zo a lavar en doe Yann c'hwezek gwreg ouzhpenn e "Rouanez" Divara van Haarlem hag en dije dibennet dirak an holl una anezho Elisabeth Wandscherer peogwir oa savet enep e aotrouniezh.
Rikardis Katarina
Goude eizh vloaz a briedelezh e varvas he fried e 1396, d'an oad a 26 vloaz. Pevar bloaz goude he fried e varvas an intañvez yaouank.
Chrysococcyx caprius
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha biskoul.
Rikardis Katarina
Ur verc'h o doa, Elisabet Iañ Luxemburg
Yann a Leiden
Ar selloù disheñvel warnañ
Karl Kautsky en e Communism in Central Europe at the Time of the Reformation, a bouez war ar fed eo bet savet seurt taolenn eus Advadezourien Münster diwar skridoù o enebourien a glaske reiñ un digarez da grizder o adperc'hennidigezh eus ar gêr. Diwar an dielloù lennet gantañ e pouez Kautsky war ar plas roet gant an Advadezourien d'ar gevatalded sokial, d'an demokratelezh ha d'an doare boutinour da vevañ e Münster da vare renad Yann a Leiden.
Chrysococcyx caprius
Annez
Kavout a reer ar spesad en Afrika issahara ha kreisteiz ledenez Arabia.
Yann a Leiden
Yann a Leiden el lennegezh
Haroz ar c'hoarigan Le prophète (1849) gant Giacomo Meyerbeer eo Yann a Leiden. Kavout a reer ennañ kemeridigezh Münster (Arvestoù III ha IV), kurunidigezh Yann evel "dilennad Doue" en Iliz-veur(Arvest IV), hag echuiñ a ra ar c'hoarigan e Palez Yann e Münster.
Kavout a reer Yann a Leiden e romant Luther Blissett Q ivez.