cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Banniel Breizh
Petra a dalvez ar Gwenn-ha-du?
Setu amañ displegadur ar banniel hervez Morvan Marchal e-unan: "E korn kleiz ar banniel, ur c'harter erminigoù diniver; nav bandenn keit-ha-keit du ha gwenn a bep eil, livioù kozh ha boas Breizh, a ziskouez: evit a sell ar re wenn, ar broioù brezhonek, Leon, Treger, Kernev ha Gwened, hag ar re zu ar broioù gallaouek, Roazhon, Naoned, Dol, Sant-Maloù ha Pentevr. Adlavaret a ran: ar banniel-se n'eus pal politikel ebet dezhañ, met un arouez modern eo evit Breizh. Evidon-me ez eo ur c'hendeuz aes da zegemer eus hengoun ar banniel erminiget plaen hag eus ur skeudenn eus liested Breizh".
Gant petra eo bet awenet ar Gwenn-ha-du ?
E-kichen an displegadurioù-se e kreder ivez eo bet awenet Morvan Marchal gant elfennoù zo tennet eus arouezioù all.
Ne c'heller bezañ sur eus hini ebet eus an teir martezeadenn diwezhañ, pa n'hon eus prouenn ebet war-eeun. Marteze a-walc'h ez eus bet hini pe hini, pe meur a hini marteze a-walc'h, hag en deus bet ul levezon bennak. Met ne c'hallimp biken gouzout moarvat.
Bannieloù kentañ
N'eus mammenn ebet a ginnig ar bannieloù implijet gant ar rouaned hag an duked eus Breizh a-raok an. An dave kentañ o c'hinnig ur banniel a zo kavet e-barzh Kan Roland hag a veneg ur banniel "gwer gant seizh sant Breizh" hag a vije bet gwerniet e fin ar Grennamzer Uhel.
Hervez Divi Kervella e veze gwerniet gant rouaned Breizh en ur banniel gwenn gant ur vandenn ruz, a vije bet un eeunadur eus an Aerouant ruz a veze gwerniet gant ar Vrezhoned ha miret gant ar Gembreiz hiziv c'hoazh. Deuet eo ar soñj-se dezhañ diwar ur mignadur ha diwar bannieloù kozh Egineg ha Lanneur, ha niver bras degouezhioù an daou liv-mañ war skoedoù pennoù-bras e-kichen an Duked.
Abati Lokmazhe Penn-ar-Bed
thumb|right|280px|Rivinoù abati Lokmazhe hag an tour-tan thumb|right|160px Abati Lokmazhe Penn-ar-Bed a oa un abati e Beg Lokmazhe, war douaroù kumun Plougonvelen hiziv. Un abati bras eo bet, met hiziv ne chom nemet rivinoù anezhañ.
Istor
Kavout a ra d’an istorourien e oa bet savet an abati, evit gwir, gant sant Tangi hag un nebeud menec’h all.
Ar rivinoù a weler bremañ war Beg Lokmazhe n’int ket re un abati eus ar avat, hogen re ur manati savet gant Beneadiz en XIvet kantved ha. Iliz an abati a voe savet etre 1157 ha 1208, ha kempennet er XIVvet kantved ha.
Hervez ur richenn all e oa bet degaset di korf sant Vazhev, en, gant martoloded eus Breizh a oa bet war vor betek Ejipt. Un abati nevez a vije bet savet neuze da reiñ bod da relegoù ar sant.
Er e oa pinvidik an abati hag en-dro dezhañ e oa kresket ur gêr vihan, enni ouzhpenn 2 000 a annezidi. Taget e veze dibaouez gant morlaeron a bep seurt. Neuze e voe divizet gant ar venec’h lakaat sevel mogerioù-kreñv tro-dro. En ur skrid eus ar 25 a viz Mezheven 1332, gant an dug Yann III, e lenner e voe roet urzh da ziskar un dek ti bennak tro-dro d’an abati evit gallout sevel ar mogerioù-kreñv-se.
Mont a reas an abati da get, dre ziouer a venec’h, da vare an Dispac'h gall. Ha distrujet e voe ul lodenn eus ar savadur d’ar mare-se ivez.
Abaded reoliek
Simeon 870
Eon
Turien pe Tiritien
Kurion
Gurhedus 1104
Daniel 1110
Perennes 1157
Herve +1218
Riwallon +1229
Yves I de la Palue
Yves II de la Palue
Even
Yves III +1315
Begijnendijk
Begijnendijk a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
Abati Lokmazhe Penn-ar-Bed
Abaded reoliek
Guillaume I de Kerlec’h 1315 1322
Fulup 1343
Guillaume II de Kerlec’h Dogan
Guillaume III de Kerlec’h 1390 +1400
Even Glebeuf
Jean Rouxel 1400 1422
Guillaume IV de Kerlec’h 1430 1470
Jean Nouel + 1486
Antonio de Grassi 1486
Jean de la Forest 1486-1487
Jean Brunet 1487 1515
Abaded in commendam
Herri le Jacobin 1515 1524
Herve a Germeno 1533
Hamon Barbier 1533 1552
Fañch Kernechriou 1571
Cosme Ruggieri 1585 1615
Andrev Liza 1615 1617
Yann Roger de Foix 1617 1628
Loeiz de Jant 1628
N l’Alat -1633
Loeiz de la Fumée 1634 1657
Loeiz de Menou 1658 1702
Klaod de Menou 1702 1721
Yann-Loeiz Gouyon de Vaudurand 1739 1780 Adrin de Robien 1780 1790
Yezhoù biouek-madarek A.7
Un isskourr eus yezhoù biouek-madarek A eo ar yezhoù biouek-madarek A.7, ennañ 5 yezh komzet e Kameroun:
Gorilh
Ar gorilh zo ur marmouz rummataet e-touez ar marmouzien meur. Ar gorilhed eo ar spesad primated brasañ. Bevañ a reont war al leur ha geotdebrerien int dreist-holl. Emaint o vevañ e koadoù kreiz Afrika. Rannet eo ar gorilhed e daou spesad ha pevar pe pemp isspesad. TRN ar gorilhed zo tost-kenañ da hini an dud, eus 95 da 99% hervez ar pezh zo kemeret e kont hag ez int an eil kerent tostañ d'hor spesad goude an daou spesad chimpanzeed.
Metou ar gorilhed zo dindan koadoù trovanel hag istrovanel. Daoust ma n'eo ket ledan an dachenn m'emaint o chom, ar gorilhed a vev en uhelderioù disheñvel-kenañ. Emañ gorilhed ar menezioù oc'h ober o annez e koadoù koumoul ar Menezioù Virunga, etre 2200 ha 4300 m. Gorilhed ar c'hompezennoù a vev e koadoù stank hag e geunioù ken izel ha live ar mor. Emañ gorilhed kompezennoù ar c'hornôg o chom e broioù kreiz Afrika ar c'hornôg ha gorilhed kompezennoù ar reter zo o chom e Republik Demokratel Kongo e-tal he harzoù gant ar Rwanda.
Etimologiezh
Ar misioner ha mezeg amerikan Thomas Staughton Savage hag an naturour Jeffries Wyman a zeskrivas Gorilhed ar c'hornôg evit ar wezh kentañ (badeziñ a rejont anezheTroglodytes gorilla) e 1847 diwar loened o doa kavet e Liberia. Dont a ra o anv eus ar ger henc'hresianek "Γόριλλαι" (Gorillai), "ur meuriad maouezed blevek" deskrivet gant Hanno ar merdeer, eus Kartada, un ergerzhour a dremenas marteze war aodoù Afrika war-dro 480 kent J.K. el lec'h anvet Sierra Leone diwezhatoc'h.
Rummatadur
Daou spesad ha 4 isspesad gorilhed zo :
Ur 5vet isspesad gorilhed beringei zo e koadeier Bwindi en Ouganda, hep anv ofisiel evit poent.
En embannadurioù kozh e vez rummataet ar gorilhed en ur spesad Gorilla gorilla ha 3 isspesad Gorilla g. gorilla, Gorilla g. grauei ha Gorilla g. beringei.
Kariotip
Evel ar chimpanzeed hag an orangoutaned o deus ar gorilhed 48 kromozom. Disheñvel eo o c'hariotip eta diouzh hini an dud (46 kromozom).
Emdroadur ha rummatadur
Kerent tostañ ar gorilhed eo ar chimpanzeed hag an dud, rak dont a ra an holl Hominidae eus ar memes hendadoù, 7 milion vloaz zo Genoù an dud n'o deus ken 1.6% a gemm well-wazh diouzh genoù ar gorilhed a glot gante, met muioc'h a gemmoù zo e niver an eilennoù o deus pep gen..
Betek n'eus ket pell zo e kreded ne oa ken ur spesad gorilhed, gant tri isspesad : gorilhed kompezennoù ar c'hornôg, gorilhed kompezennoù ar reter ha gorilhed ar menezioù, A-du emañ hiziv ar skiantourien da lâret ez eus daou spesad gant pep a zaou isspesad. Nevez zo ez eus bet lâret e oa un trede isspesad en unan eus ar spesadoù. An holl spesadoù hag an holl isspesadoù a ziskenn diouzh ar memes spesad gorilhed a veve er cc'hoadoù da vare Oadvezh ar skorn, pa grogas o metou da vihanaat ha pa en em gavjont pell an eil re diouzh ar re all. .
Kenderc'hel a ra ar brimatologourien da studiañ pizh an darempredoù etre ar poblañsoù gorilhed disheñvel. Ar spesadoù hag an isspesadoù er roll amañ da-heul zo ar re en em gav ar skiantourien ar muiañ a-du diwar o fenn.
<!-- An trede issipesad gorilhed, n'he deus ket c'hoazh resevet an trinomen, Gorilla beringei, eo poblañs gorilhed menezioù Bwindi, anvet a-wezhioù gorilhed Bwindi.
Some variations that distinguish the classifications of gorilla include varying density, size, hair color, length, culture, and facial widths. There are now thought to be over 100,000 western lowland gorillas in the wild, with 4,000 in zoos; eastern lowland gorillas have a population of 4,000 in the wild and 24 in zoos. Mountain Gorillas are the most severely endangered, with an estimated population of about 620 left in the wild and none in zoos.
Physical characteristics
Gorillas move around by knuckle-walking, although they sometimes walk bipedally for short distances while carrying food or in defensive situations. Adult males, also called silverbacks, range in height 1.65 –, and in weight 140 - 200 kg. Adult females are often half the size of a silverback, averaging about 1.4 m tall and 100 kg. Occasionally, a silverback of over 1.8 m and 230 kg has been recorded in the wild. Obese gorillas in captivity have reached a weight of 270 kg. Gorillas have a facial structure which is described as mandibular prognathism, that is, their mandible protrudes farther out than the maxilla.
The Eastern gorilla is more darkly colored than the Western gorilla, with the Mountain gorilla being the darkest of all. The Mountain gorilla also has the thickest hair. The Western Lowland Gorilla can be brown or grayish with a reddish forehead. In addition, gorillas that live in lowland forests are more slender and agile than the more bulky Mountain Gorilla.
Almost all gorillas share the same blood type (B) and, like humans, have individual finger prints. Their eye color is dark brown, framed by a black ring around the iris.
Cornovii Kernev-Veur
Cornovii Kernev-Veur a oa, hervez a greder, ur skourr eus ar bobl vrezhon Cornovii diazezet e Kernev-Veur.
Gorilh
Range and habitat
Gorillas have a patchy distribution. The range of the two species is separated by the Congo river and its tributaries. The western gorilla lives in equatorial west Africa while the eastern gorilla lives in east central Africa. Between the species and even within the species, gorillas live in a variety of habitats and elevations. Gorilla habitat ranges from montane forests to swamps. Eastern gorilla live in montane and submontane forests ranging 650–4000 m (2132-13,123 ft). Mountain gorillas live in the montane forests at the higher ends of the elevation range while Eastern Lowland gorillas live in submotane forests at the lower ends of the elevation range. In addition, Eastern Lowland gorillas live in montane bamboo forests as well as lowland forests ranging from 600–3308 m (1969-10,853 ft) in elevation. Western gorillas live in both lowland swamp forests and montane forests and live in elevations ranging from sea level to 1600 m (5249 ft). Western lowland gorillas live in swamp and lowland forests ranging up to 1600 m (5249 ft) and Cross River gorillas live in low-lying and submontane forests ranging 150–1600 m (492–5249 ft).
Food and foraging
Gorillas have synchronized activities. E-pad an devezh o devez prantadoù diskuizh ha prantadoù da vale pe da zebriñ. Kemmoù zo er boued etre ar spesadoù hag e-barzh pep hini. Gorilhed ar menezioù a zebr deil dreist-holl evel delioù, garennoù, bouedenn ar plant, ha struj ar plant geotennek. High quality, high protein, low fiber, and low tannin foods from certain species are preferred hag ar frouezh a ya d'ober ul lodenn bihan-kenañ eus o zinell Ar Bambouz zo ur boued a blij dezhe kalz hag ar gorilhed a dremen eurvezhioù o toullañ an douar da zizoleiñ ar struj tener. N'eus ket kalz kevezerezh etre ar strolladoù gorilhed menez evit ar boued dre ma tebront boued zo aes da gaout ha da dizhout. tachennoù bihan o deus, dehe 3–15 km² (1.16-5.79 mi²), haa ne'z eont ket pelloc'h evit 500 m pe nebeutocc'h en un devezh pemdez. Daoust ma tebront diouzh un nebeud spesadoù e pep lec'h annez, gorilhed ar menezioù o deus un dinell gwevn ha galloud a reont bevañ e metoù lieseurt-kenañ. .
Tinell gorilhed ar c'hompezennoù zo liesseurtoc'h. Cheñch a ra hini gorilhed kompezennoù ar reter hervez koulz ar bloaz. An delioù ha pith are staples of their diet but they also eat fruits when they are available and fruits can make as much as 25% of their diet. Since fruit is relatively scarce, gorillas most travel farther a day and have home ranges that vary from 2.7-6.5 km² (1.04 to 2.51 mi²) with day ranges 154–2280 m (.096-1.42 mi). Eastern lowland gorillas will also eat insects, preferably ants. Western lowland gorillas do not have much access to high quality terrestrial herbs along some areas in their range are rich in aquatic herbs. These gorillas depend on fruits more than the others and they are though dispersed, across their range. As such, western lowland gorilla travel the farthest of the gorillas and have the largest home ranges. They travel per 1105 m (.687 mi) per day on average and have home ranges 7–14 km² (2.70-5.41 mi²). Termites and ants also made a staple of the western lowland gorilla’s diet.
One possible predator of gorillas is the leopard. Gorilla remains have been found in leopard scat but it is possible that this may be the result of scavenging.
Social structure
Gorillas live in groups called troops. Troops tend to be made of one adult male or silverback, multiple adult females, and their offspring. ,, However, multi-male troops also exist. Silverbacks are typically more than 12 years of age and named for the distinctive patch of silver hair on his back. A silverback gorilla has large canine teeth that come with maturity. Both males and females tend to emigrate from their natal groups. Dispersal from natal troops is more common in females than males for mountain gorillas. Female mountain gorillas and western lowland gorillas also commonly transfer to a second new group. Mature males tend to also leave their groups and establish their own troops by attracting emigrating females. However, male mountain gorillas sometimes stay in their natal troop and become subordinate to the silverback. They may gain the opportunity to mate with new females or become dominant if the silverback dies. This behavior has not been observed in eastern lowland gorillas. In a single male group, when the silverback dies, the females and their offspring disperse and find a new troop. , Without a silverback to protect them, the infants will likely fall victim to infanticide. Joining a new group is likely to be a tactic against this. However while gorilla troops usually disband after the silverback dies, female eastern lowlands gorillas and their offspring have been recorded staying together until a new silverback transfers into the group. This likely serves to decrease chance of being attacked by leopards. All male troops have also been recorded. The silverback is the center of the troop's attention, making all the decisions, mediating conflicts, determining the movements of the group, leading the others to feeding sites and taking responsibility for the safety and well-being of the troop. Younger males subordinate to the silverback, known as blackbacks, may serve as backup protection. Blackbacks are males between 8 and 12 years of age and lack the silver back hair. The bond a silverback has with his females forms the core of gorilla social life. Bonds between them are maintained by grooming and close proximity. Having strong relationships with males is important for females as males give them mating opportunities and protection from predators and infanticidal outside males However aggressive behaviors between males and females are common although they rarely lead to serious injury. Relationships between females may vary. Maternally related females in a troop associate closely and tend to have friendly interactions. Otherwise, females usually have little friendly interactions and commonly act aggressive towards each other. Aggressive interactions between females tend to be centered around social access to males with males intervening in fights between females. Male gorillas have weak social bonds, particularly in multi-male groups with apparent dominance hierarchies and strong competition for mates. However, males in all-male groups tend to have friendly interactions and socialize through play, grooming and close proximity, and occasionally they even engage in homosexual interactions.
Reproduction and parenting
A female’s first ovulatory cycle occurs when she is six years of age and is followed by a two year long period of adolescent infertility. The estrous cycle last 30–33 days with outward ovulation signs be subtle compared to that of chimpanzees. The gestation period lasts 8.5 months. Female mountain gorillas first give birth at 10 years of age and have four year interbirth intervals. Males can be fertile before reaching adulthood. Gorillas mate year round. Females incite copulation by pursing their lips and slowly approaching a male while establishing prolonged eye contact. If the male does not respond, then she will try to attract his attention by reaching towards him or slapping the ground. In multi-male groups, solicitation indicates female preference. However females coerced to mate with multiple males. Males incite copulation by approaching a female and displaying at her or touching her and giving a "train grunt". Recently, gorillas have been observed engaging in face-to-face sex, a trait that was once considered unique to humans and the bonobo. Gorilla infants are vulnerable and dependant and thus mothers, their primary caregivers, are important to their survival. Gorilla mothers invest years caring for their offspring. Male gorillas are not active in caring for the young. However they do play a role in socializing them as they will associate with older infants and juveniles. The silverback has a largely supportive relationship with the infants in his troop. He will shield them from intragroup aggression. Infants remain in contact with their mothers for the first five months and mothers seek close proximity with the silverback for protection. Infants will suckle at least once per hour and will sleep with their mothers in the same nest. Infants begin to break contact with their mothers after five months but only for brief period each time. By 12 months, infants venture up to five meters (16.4 ft) from their mothers. At around 18–21 months, the distance between mother and offspring increases and they regularly spend time away from each other. In addition, nursing decreases to once every two hours. Infants spend only half of their time with their mothers by 30 months. Gorillas enter their juvenile period at their third year and this lasts until their sixth year. At this time, gorillas are weaned and they sleep in a separate nest from their mothers. After their offspring are weaned, females begin to ovulate and soon become pregnant. Conflicts in weaning between mother and offspring is minimized as the young has many play partners including the silverback. Females mature at 10–12 years (earlier in captivity); males at 11–13 years. Lifespan is between 30–50 years, although there have been exceptions. For example the Dallas Zoo's Jenny lived to the age of 55, ,.
Communication
Twenty-five distinct vocalizations are recognized, many of which are used primarily for group communication within dense vegetation. Sounds classified as grunts and barks are heard most frequently while traveling, and indicate the whereabouts of individual group members. They may also be used during social interactions when discipline is required. Screams and roars signal alarm or warning, and are produced most often by silverbacks. Deep, rumbling belches suggest contentment and are heard frequently during feeding and resting periods. They are the most common form of intragroup communication. Severe aggression is rare in stable groups, but when two mountain gorilla groups meet, the two silverbacks can sometimes engage in a fight to the death, using their canines to cause deep, gaping injuries. The entire sequence has nine steps: (1) progressively quickening hooting, (2) symbolic feeding, (3) rising bipedally, (4) throwing vegetation, (5) chest-beating with cupped hands, (6) one leg kick, (7) sideways running, two-legged to four-legged, (8) slapping and tearing vegetation, and (9) thumping the ground with palms to end display.
Intelligence
Gorillas are considered highly intelligent. A few individuals in captivity, such as Koko, have been taught a subset of sign language (see animal language for a discussion). Like the other great apes, gorillas can laugh, grieve, have "rich emotional lives," develop strong family bonds, can make and use tools, and can think about the past and future. Some researchers believe that gorillas have spiritual feelings or religious sentiments. Gorillas have been shown to have cultures in different areas revolving around different methods of food preparation, and gorillas will show individual color preferences.
Tool use
The following observations were made by a team led by Thomas Breuer of the Wildlife Conservation Society in September 2005. Gorillas are now known to use tools in the wild. A female gorilla in the Nouabalé-Ndoki National Park in the Republic of Congo was recorded using a stick as if to gauge the depth of water whilst crossing a swamp. A second female was seen using a tree stump as a bridge and also as a support whilst fishing in the swamp. This means that all of the great apes are now known to use tools.
In September 2005, a two and a half year old gorilla in the Republic of Congo was discovered using rocks to smash open palm nuts inside a game sanctuary. While this was the first such observation for a gorilla, over 40 years previously chimpanzees had been seen using tools in the wild, famously 'fishing' for termites. Great apes are endowed with a semi-precision grip, and certainly have been able to use both simple tools and even weapons, by improvising a club from a convenient fallen branch.
Studies
The word "gorilla" comes from the history of Hanno the Navigator, a Carthaginian explorer on an expedition on the west African coast. They encountered "a savage people, the greater part of whom were women, whose bodies were hairy, and who our interpreters called Gorillae". The word was then later used as the species name, though it is unknown whether what these ancient Carthaginians encountered were truly gorillas, another species of ape or monkeys, or humans.
American physician and missionary Thomas Staughton Savage obtained the first specimens (the skull and other bones) during his time in Liberia in Africa. The first scientific description of gorillas dates back to an article by Savage and the naturalist Jeffries Wyman in 1847 in Proceedings of the Boston Society of Natural History,, where Troglodytes gorilla is described, now known as the Western Gorilla. Other species of gorilla are described in the next couple of years.
Explorer Paul du Chaillu was the first westerner to see a live gorilla during his travel through western equatorial Africa from 1856 to 1859. He brought dead specimens to the UK in 1861,.
The first systematic study was not conducted until the 1920s, when Carl Akeley of the American Museum of Natural History traveled to Africa to hunt for an animal to be shot and stuffed. On his first trip he was accompanied by his friends Mary Bradley, a famous mystery writer, and her husband. After their trip, Mary Bradley wrote On the Gorilla Trail. She later became an advocate for the conservation of gorillas and wrote several more books (mainly for children). In the late 1920s and early 1930s, Robert Yerkes and his wife Ava helped further the study of gorillas when they sent Harold Bigham to Africa. Yerkes also wrote a book in 1929 about the great apes. After World War II, George Schaller was one of the first researchers to go into the field and study primates. In 1959, he conducted a systematic study of the mountain gorilla in the wild and published his work. Years later, at the behest of Louis Leakey and the National Geographic, Dian Fossey conducted a much longer and more comprehensive study of the Mountain Gorilla. It was not until she published her work that many misconceptions and myths about gorillas were finally disproved, including the myth that gorillas are violent.
Endangerment
Both species of gorilla are endangered, and have been subject to intense poaching for a long time. Threats to gorilla survival include habitat destruction and the bushmeat trade. In 2004, a population of several hundred gorillas in the Odzala National Park, Republic of Congo was essentially wiped out by the Ebola virus   A 2006 study published in Science concluded that more than 5,000 gorillas may have died in recent outbreaks of the Ebola virus in central Africa. The researchers indicated that in conjunction with commercial hunting of these apes, the virus creates "a recipe for rapid ecological extinction." .   Conservation efforts include the Great Ape Survival Project, a partnership between the United Nations Environment Programme and the UNESCO, and also an international treaty, the Agreement on the Conservation of Gorillas and Their Habitats, concluded under UNEP-administered Convention on Migratory Species. The Gorilla Agreement is the first legally binding instrument exclusively targeting Gorilla conservation and came into effect on 1 June 2008.
Cultural references
Since they came to the attention of western society in the 1860s, gorillas have been a recurring element of many aspects of popular culture and media. For example, gorillas have featured prominently in monstrous fantasy films such as King Kong, and pulp fiction such as the stories of Tarzan and Conan the Barbarian have featured gorillas as physical opponents to the titular protagonists.
-->
Notennoù
<References/>
Arsuf
Arsuf (32.2°N, 34.81667°W) ; (hebraeg :רסוף, ארשוף), anvet ivez Arsur pe Apollonia, a zo ur gêr hag ur c'hreñvlec'h a-wezharall eus Palestina, nepell diouzh Tel Aviv (Israel).
Giovanni Boccaccio
thumb|right|Delwenn Boccacio en [[Mirdi an Ofisoù|Uffizi, Firenze ]] thumb|right|Maen-eñvor da v-Boccacio e [[Certaldo|Certaldo Alto ]]
Arsuf
Chom a ra ur gêriadennig anvet Arsuf ivez gant dek annezad ha pevar-ugent enni.
Giovanni Boccaccio
Giovanni Boccaccio, pe Boccacio hepmui, zo ur skrivagner italian, ganet en 1313, e Certaldo pe e Firenze, ha marvet d'an 21 a viz Kerzu 1375 e Certaldo. Gant e oberenn veur, danevelloù an Decameron skrivet e toskaneg, ha troet en ur bern yezhoù, e savas an italianeg lennegel.
Rio Grande
Río Grande e spagnoleg, pe Rio Grande e portugaleg, hag e stumm saoznekaet an anv spagnolek, zo un anv-lec'h hag a dalv kement ha stêr vras.
Stêrioù
Meur a stêr eta a zo anvet Rio Grande, hag a-wechoù er memes bro:
Kêrioù ha stadoù
Meur a gêr zo anvet Rio Grande, e Suamerika dreist-holl
Giovanni Boccaccio
E Napoli
E 1327 ez eas gant e dad da Naplez, hag eno e voe lakaet zeskiñ micher ar c'henwerzh e skourr Naplez ar gompagnunezh Compagnia dei Bardi.
A-benn pevar bloaz, e 1331, o welout ne zeske netra pe dost, e voe lakaet, da 18 vloaz, da studiañ gwir an Iliz, en esper d'e welout o vont d'ober ur vicher bennak.
E Firenze
E dibenn ar bloavezh 1340 e tistroas da Firenze, hag eno e tegouezhas gant Petrarca.
En yaouank e stagas da skrivañ barzhoniezh. Sot e oa gant Dante hag abalamour da se e kave dezhañ n'hallje ket bezañ ar barzh gwellañ, met sur e oa da vezañ an eil. Pa anavezas labour Petrarca avat e kollas pep goanag hag e skoas en tan an darn vrasañ eus e varzhonegoù.
En 1362 e troas ouzh ar relijion, hag e fellas dezhañ skeiñ en tan e holl zornskridoù. Dizaliet e voe gant Petrarca. Er memes bloaz e voe degemeret gant Niccolò Acciaiuoli en e gastell, castello di Montegufoni.
Tremen a reas ur pennad amzer e Naplez, ma savas an Decameron, ha goude mont da chom da Firenze.
Nel De genealogiis osserverà che le imposizioni del padre gli hanno impedito di divenire un miglior poeta e scrittore, in quanto l'hanno obbligato ad imparare un mestiere a lui odioso. Il periodo napoletano si conclude improvvisamente nel 1340 quando il padre lo richiama a Firenze per un forte tracollo economico a causa del fallimento di alcune banche in cui aveva fatto numerosi investimenti. Il padre morirà durante la peste nel 1348.
où il jouit de l'estime de ses compatriotes qui le chargèrent à différentes époques de missions honorables. Les troubles qui s'élevèrent dans cette ville le décidèrent à se retirer à Certaldo ; il revint depuis à Florence occuper la chaire qui venait d'être créée pour l'explication de Dante.
Le Décaméron
De tous ses ouvrages, le Décameron, est son premier titre à l'immortalité. Les libertés qu'on y trouve circulèrent sans obstacle en manuscrits pendant plus d'un siècle ; ce livre fut prohibé par les papes Paul IV et Pie IV; des académiciens furent chargés de réformer le Décameron; mais les éditions complètes se multiplièrent tellement depuis la fin du XVIe siècle, qu'on ne parla plus ni de prohibition ni de réforme. Jean de La Fontaine a imité un grand nombre de ces nouvelles. Il a choisi les plus licencieuses, et il a souvent ajouté à la licence de l'original. Boccace composa dans la retraite plusieurs autres ouvrages parmi lesquels on distingue le traité De genealogia deorum, Venise, 1472, in-folio. C'est le premier ouvrage moderne où l'on ait rassemblé toutes les notions mythologiques qui sont éparses dans les écrits des anciens. Les premières copies de l'Iliade et de l'Odyssée sont dues à Boccace, qui les fit venir de Grèce. -->
Oberennoù all en latin
E doare Genealogia deorum gentilium
Priz
Ur priz lennegel gallek, anvet Prix Boccace, a vez roet d'un dastumad danevelloù.
Baden-Württemberg
Baden-Württemberg (distaget en alamaneg) zo unan eus stadoù Alamagn hiziv, e mervent ar vro. An trede stad vrasañ eo en Alamagn, a-fet gorread ha poblañs. Stuttgart eo ar gêr-benn.
Kêrioù
Kêrioù brasañ Baden-Württemberg, gant niver an annezidi e 2005 :
Istor
Goude an Eil Brezel-bed e voe savet teir stad el lodenn-se eus Alamagn : Württemberg-Hohenzollern, Baden ha Württemberg-Baden. O-zeir e oant izili eus Republik Kevreadel Alamagn. D'ar 16 a viz Kerzu 1951 e voe aozet ur referendom e Württemberg-Baden, Württemberg-Hohenzollern ha Baden, ha dibabet e voe gant ar muianiver unaniñ an teir bro-se en ur stad hepken. Savet e voe "Baden-Württemberg" ent-ofisiel d'ar 25 a viz Ebrel 1952.
Canteleux
Canteleux a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Arondisamant Veurne
Arondisamant Veurne a zo unan eus an eizh arondisamant eus Proviñs Kornôg-Flandrez e Flandrez Belgia.
Istor
Arondisamant Veurne a oa bet krouet e 1800. Ul lodenn eus departamant gall (pevar arondisamant ennañ) al Lys (departement van de Leie e nederlandeg) eus Belgia e oa. Savet oa bet an departamant e 1795.
Amenhotep III
Family
Amenhotep III fathered two sons with his Great Royal Wife Tiye, a great queen known as the progenetor of monotheism via the Crown Prince Tuthmose who predeceased his father, and his second son, Akhenaten, who ultimately succeeded him to the throne. Amenhotep also may be the father of a third child—called Smenkhkare, who later would succeed Akhenaten, briefly rule Egypt as pharaoh, and who is depicted as a woman.
Amenhotep III and Tiye also had four known daughters: Sitamun, Henuttaneb, Isis or Iset, and Nebetah They appear frequently on statues and reliefs during the reign of their father and also are represented by smaller objects—with the exception of Nebetah Nebetah is attested only once in the known historical records on a colossal limestone group of statues from Medinet Habu This huge sculpture, that is seven meters high, shows Amenhotep III and Tiye seated side by side, "with three of their daughters standing in front of the throne--Henuttaneb, the largest and best preserved, in the centre; Nebetah on the right; and another, whose name is destroyed, on the left." .
Amenhotep III elevated two of his four daughters--Sitamun and Isis--to the office of "great royal wife" during the last decade of his reign. Evidence that Sitamun already was promoted to this office by Year 30 of his reign, is known from jar-label inscriptions uncovered from the royal palace at Malkata The lineage of the royal line of Egypt was traced through its women and the religion of Ancient Egypt was interwoven inexorably with the right to rule. It must be stressed that Egypt's theological paradigm, therefore, encouraged a male pharaoh to accept royal women from several different generations as wives to strengthen the chances of his offspring to succeed him The goddess Hathor herself was related as first the mother, and later wife and daughter of Ra when he rose to prominence in the pantheon of the Ancient Egyptian religion. Hence, Amenhotep III's marriage to his two daughters should not be considered as incest is in our contemporary conception of marriage.
Buhez
Amenhotep III eo ar faraon en deus ar muiañ a zelwennoù zo chomet betek ennomp, gant ouzhpenn 250 zo bet dizoloet hag anavezet.
Unan eus perzhioù ispisial ren Amenhotep III eo an heuliad eus ouzhpenn 200 delwenn koun scarabs bras e maen dizoloet en un tolead bras hag a ya eus Siria (Ras Shamra) betek Soleb e Nubia. Displegañ a ra an testennoù kizellet war o gorre kurioù ar faraon. Da skouer, 123 anezhe a ra anv eus an niver bras a leoned (102 pe 110 hervez an doare da lenn) lazhet gant Amenhotep III "gant e saezhoù dezhañ e-unan" abaoe e gentañ bloavezh ren betek e zekvet hini. Pemp delwenn all a zisklêr e erruas ar briñsez estren a zeuas da vezañ e wreg, Gilukhepa, en Egipt gant ur c'hoskoriad 317 maouez. An hini gentañ eus kalz priñsezed all e oa a zimezfe gant ar faraon.
thumb|Ar rouanez Tiye, gant he fried, Amenhotep III, taolennet gant an delwenn dorr Unnnek c'hwil kaoc'h arall a zanevell kleuzadenn ul lenn nevez savet evit e wreg, ar rouanez Tiye, en e unnekvet bloavezh ren.
Kefeleg-sterenn
Ar c'hefeleg-sterenn a zo un evn hirc'harek. Numenius borealis eo e anv skiantel.
Annez
Bevañ a ra al labous e norzh Kanada.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar c'hefeleg-sterenn en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Gráinne
Gráinne (distaget [ˈgrɒːnʲə]) a oa merc’h an tiern Cormac mac Airt e gwengelouriezh Iwerzhon.
He zad en doa he dimezet da Fionn mac Cumhail, ur brezelour kozh, met magañ a reas karantez diouzhtu ouzh ur paotr yaouank anvet Diarmuid, pa welas anezhañ en o eured. Strobinellet e voe ar paotr ganti, evito da vont kuit a-gevret. Tec’hout a rejont dirak Fionn, e-pad pell, skoazellet gant Óengus Óg, leztad Diarmuid.
Hañveg
Hañveg a zo ur gumun eus Bro Gerne e kanton Pont-ar-Veuzenn, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh.
Gráinne
Istor Gráinne ha Diarmuid zo ur skouer eus an istorioù karantez etre tri, paotr yaouank, plac’h yaouank ha den kozh, a gaver alies e mitologiezh Iwerzhon. Heñvel eo ouzh steuenn istor Deirdre, gant Naoise ha Conchobar. An tem-se a gaver ivez e broioù keltiek all, evel en istor Tristan, Izold hag ar Roue Marc'h eus Kernev-Veur, pe c’hoazh gant istor brudet Lañselod, Gwenivar hag ar Roue Arzhur.
1661
Diwar-benn bloavezh 1661 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1661
Yezhoù biouek-madarek A.5
Un isskourr eus yezhoù biouek-madarek A eo ar yezhoù biouek-madarek A.5, ennañ 20 yezh komzet e Kameroun:
Tarentolenn
thumb|right|300px|Un darentolenn Lycosa thumb|right|300px|Un darentolenn Theraphosida
Tarentolenn eo an anv a gaver e Geriadur Gregor d'ar gevnidenn Lycosa tarantula diouzh hec'h anv skiantel, diwar anv kêr Taranto, e Puglia, e kreisteiz Italia.
Evel Lycosa eo unan eus al Lycosidae, da lavarout eo ur gevnidenn-vleiz.
Met graet e vez tarentolenned ivez eus an Theraphosidae (eus thera, loen ferv) a zo un tamm mat disheñvel o neuz hag o liv, hag a zo meur a seurt anezho: blevek int, ha reoù du, reoù orañjez, pe roz a zo hervez o gouenn. Darn zo binimus, re all divinim. Tud zo a blij dezho kaout tarentolenned ar seurt-se er gêr.
Diwar-benn an anv
War a seblant eo bet savet ar ger "tarentolenn" diwar an anv gallek skrivet Tarente, gallekadur anv kêr Taranto. Reishoc'h e vije ober gant tarantolenn, tostoc'h ouzh an anvioù italianek orin, hini ar gêr evel hini al loen, tarantola. Met Tarentum e oa anv kêr e latin, neuze ez eus abeg da zibab an eil stumm koulz hag egile.
Bro-Saoz Nevez
Bro-Saoz Nevez (New England e saozneg, Nova Anglia e latin) a zo ur rannvro istorel ha sevenadurel eus tu biz ar Stadoù-Unanet. 14 milion a dud bennak a zo o chom enni. N'eo ket ur rann velestradurel. C'hwec'h Stad a ya d'hec'h ober :
Boston, e Massachusetts eo ar gêr bennañ eus an tolead.
Niger
<HR noShade>
Niger zo ur vro eus kornôg Afrika, anvet ent-ofisiel Republik Niger. Emañ etre Nigeria ha Benin er c’hreisteiz, Mali ha Burkina Faso er c’hornôg, Aljeria ha Libia en hanternoz, ha Tchad er reter. Er Sahara emañ al lodennoù hanternoz eus ar vro. Treuzet eo mervent ar vro gant ar stêr Niger, a ro hec’h anv dezhi. Niamey eo ar gêr-benn.
Cadfan
Anv meur a Gembread eo Cadfan, Kadvan pe Kavan, pe Kawan e brezhoneg.
Bekkevoort
Bekkevoort a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
Loeiz ar Floc'h
Loeiz ar Floc'h a c'hall bezañ:
Sant-Goneri
Sant-Goneri a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Pondi e departamant ar Mor-Bihan.
Gerdarzh
Diwar anv ar sant brezhon Goneri.
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed Brezelioù didrevadenniñ .
Morvan Marchal
Morvan Marchal, Maurice Charles Marchal en ti-kêr, ganet d'an 31 a viz Gouhere 1900 e Gwitreg ha marvet d'an 13 a viz Eost 1963 e Pariz, a oa un tisavour hag un emsaver politikel breton, unan eus diazezerien Strollad Rannvroelourien Breiz hag e gelaouenn, Breiz Atao. Ezel eo bet eus Unvaniez ar Seiz Breur. Brudet eo evel krouer banniel Breizh modern, ar Gwenn-ha-Du, e 1923. E dibenn e vuhez en em troas daved an drouizelezh.
Buhez
Mab e oa d'un enbroed gall, Joseph Victor Marchal, ganet e 1874 e Gérardmer e departamant ar Vosges. Goude studioù war an Arzoù e Roazhon e tapas an eil renk e kenstrivadeg Priz Roma e 1924. A-raok ez emezelas en Unvaniez ar Seiz Breur hag e 1923 e kinnigas "ur banniel modern evit Breizh vodern", ar Gwenn-ha-Du. Gwelet e voe war tal Ti Breizh da geñver diskouezadeg an Arzoù kinklañ e Pariz e 1925 ha berzh bras a reas ken eo deuet hollvrudet ar banniel. Eno e oa traoù bet savet gant arzourien ar "Seiz Breur" war ziskouez. Ezel eus al luskad arzourien-se e oa Morvan Marchal. Oberiant e voe en Eil Emsav, met e 1935 e tilojas evit staliañ e Laval e guzulva tisavour. E Skol an Arzoù-Kaer Roazhon en doe tu da zistreiñ evel kelenner war an tisavouriezh. E-pad an Eil-Brezel-bed e tiskouezas bezañ a-du kreñv gant an Alamaned hag e voe paket e-barzh ar Garzhadeg ken e voe rediet chañch micher ha labourat evit Gaz de France e rannvro Pariz.
Klañv ha nammet e oa e dibenn e vuhez. E Pariz e voe beziet goude e varv e 1963 ; tremen tregont vloaz diwezhatoc'h, e 1997 e voe treuzkaset e relegoù da Gastell-Geron m'emañ margav ar familh.
Obererezh politikel
E-touez diazezerien Strollad Rannvroelourien Breiz hag e gelaouenn Breiz Atao e 1919 eo bet, hag eñ studier e Skol an Arzoù-Ker, e Roazhon. Dre vras, termenet eo bet obererezh politikel M. Marchal evel ur saviad war an tu-kleiz hag an tu kreveadelour. Gant Morvan Duhamel e kemeras penn Strollad Emrenourien Breizh e Kendalc'h Kastellin e 1928. Er c'huzul-ren e oa pa oa bet savet ar strollad e Gwengolo 1927 hag e voe lakaet da kengadoriad. Eñ eo a tegasas gwirioù implij an titl Breiz Atao d'ar strollad. Emezelañ a reas er frañmasonerezh e tro ar bloavezioù-se. Goude an disoc'hoù dister a dapas ar strollad e dilennadegoù 1930, Maurice Duhamel hag eñ a roas o tilezioù e 1931. Goude bezabet unan eus diazezerien Breiz kevredadel e Eost 1931, e tilezas eus outi a-benn nebeud amzer. Dilezel a reas ivez an ober politikel brezhon hag e roas e anv d'ar Strollad Radikal-Sokialour. Ne voe anv mui anezhañ war an dachenn bolitikel a-raok ar bloavezhioù 1940, pa roas e anv d'ar Rassemblement national populaire renet gant Marcel Déat, ur politikour gall entanet gant ar c'henlabourat gant an nazied. Pennadoù a skrivas e kelaouenn ar strollad, darn anezho gant mennozhioù enepyuzev. Goude an Dieubidigezh e voe kaset dirak al lez-varn ha tamallet e voe dezhañ bezañ bet o taremprediñ ar Sicherheitdienst, Servij Surentez ar polis nazi, e Roazhon ha miret liammoù strizh gant Olier Mordrel. Didamallet e voe dre destoù un nebeud frañmasoned a zisplegas e oa bet dindan urzhioù ar Rezistañs pa oa o c'henlabourat gant an Alamaned. Koulskoude e tapas pemzek bloavezh a zizenor broadel a viras outañ kendalc'h gant e vicher ; digounaet e voe e 1951. E 1961 ez emezelas er MOB, Mouvement pour l'Organisation de la Bretagne.
Drouizelezh
E 1942 e teu ar gelaouenn c'hallek Nemeton er-maez ha Morvan Marchal (an drouiz "Artunovios") ha Rafig Tullou (an drouiz "Neven Lewarc'h") en he penn. Klask a rejont ar skridaozerien da ledana~ur speredelezh keltiek ha norzhek enebet da hini ar Mor Kreisdouarel hag hini r Yuzevien. Ne voe nemet pemp niverenn.
Enorioù
Ur straed war e anv zo e Gwitreg.
Sper
Ar sper eo al liñvenn arwenn taolet gant loened zo, ha kalc'h ar baotred (pe ar wazed), enni an had a c'hall speriañ ma kavont o zro, da lavarout eo ma c'hallont tizhout ur viell e korf ur vaouez da grouiñ ur zigot, a c'hano ur bugel diwarnañ.
Orin ar sper
En divgell e vez aozet ar sper gant ar bared.
Loeiz Jozeb Mari Abyann
Loeiz Jozeb Mari Abyann a zo ur beleg a voe ganet e Plouzeniel d'an 11 a viz Mezheven 1876 hag a varvas en Eliant d'an 21 a viz Du 1932.
Brudet eo e gantik Da Feiz hon Tadoù Kozh.
Alan
Alan zo un anv-badez brezhonek ha saoznek.
Orin
Hervez Ferdinand Lot e c'hallfe dont eus an anv latin Alanus, a veze graet eus un den eus pobl an Alaned, pa oa bet degaset soudarded eus ar bobl-se, a oa o chom e kostez Iran war-dro deroù ar, da ziwall ar stêr Liger e-kichen Brezhoned deuet eus Enez Vreizh. Diaes eo krediñ e teufe an anv-se eus an darempred etre Alaned ha Bretoned hepken, eme Léon Fleuriot. Dont a ra moarvat eus ur ger keltiek kozh a gaver roudoù anezhañ en henvrezhoneg, e brezhoneg, en hengembraeg, e kembraeg, en heniwerzhoneg evit envel ul loen gell-rous e vlevenn.
Tigrae
E norzh Etiopia emañ rannvro Tigrae, pe Tigray, (geuzeg: ትግራይ). Al lod brasañ eus ar boblañs a zo eus ar genel heñvel he anv. Mek'ele eo he c'hêr-benn. War ribl an harzoù gant Eritrea emañ, gant Soudan er c'hornôg ha gant rannvro Amhara er su.
Alan
Orin
Degaset e voe an anv-se da Vro-Saoz gant Bretoned o doa kemeret perzh en aloubadeg ar vro-hont da heul Gwilherm an Alouber en.
Tud
Un anv kozh eo e Breizh, stankoc'h e Kerne, dre abegoù istorel. Anavezet eo an anvioù-tiegezh Allanig, Alanou, Allano, Alleno hag Abalan.
Loened
Daou loen zo anvet Alan pe Alanig e brezhoneg : al louarn, met Alanig a vez graet anezhañ kentoc'h, hag Alanig kof ruz a vez graet eus ar boc'hruz war-dro Landreger.
Shanghai
Shanghai (sinaeg 上海, pinyin shàng hǎi, "(war) an arvor", distagadur ) zo ur gêr e reter Sina. Kêr vrasañ Sina eo, ha unan eus kêrioù brasañ ar bed. Da 27 058 479 a dud e sav an niver a dud eno e 2020, ha tro-dro 80 milion ma gonter ar boblañs tolpet. Brasañ porzh ar bed eo ivez.
Douaroniezh
War ribl ar stêr Huangpu emañ, nepell eus genoù ar stêr Yangtze. Rannet eo e div lodenn : Puxi ha Pudong hag a dalv a-getep e kôrnog hag e reter ar Pu. Un hin istrovanel gleb he deus. Tomm kenañ ha gleb e vez an hañvoù, ha klouar e vez ar goañvoù, a-wechoù yen.
Yezhoù biouek-madarek A.4
Un is-skourr eus yezhoù biouek-madarek A eo ar yezhoù biouek-madarek A.4, ennañ 10 yezh komzet e Nigeria ha Kameroun:
Igor C'henkin
thumb|Igor C'henkin Igor C'henkin a zo bet ganet d'ar 21 a viz Meurzh 1968 e Vladimir (Rusia).
Listenn inizi Kembre
thumb| Daoust pelec'h emañ an enezenn-mañ?
Igor C'henkin
Mestrc'hoarier echedoù alaman.
Listenn inizi Kembre
Setu anvioù inizi Kembre.
Igor C'henkin
Mestr Meur Etrebroadel (FIDE) eo abaoe 1992.
Okitania
Okitania (Occitània en okitaneg) eo ar vro eus mervent Europa ma vez komzet okitaneg en un doare hengounel. N'eus ket bet eus ur stad anvet Okitania en istor, hogen meur a vro: Akitania, Aovergn, Bearn, Gwaskogn, Provañs, kontelezh Toloza, Val d'Aran, ha re all.
Igor C'henkin
Trec'h eo bet e Tournamant Echedoù Andorra e miz Gouere 2006 gant 7 poent diwar 9.
Okitania
Tiriad
Rannet eo Okitania:
Poblañs
Mammennoù:
Igor C'henkin
Kemer a reas perzh e Kampionad bedel an echedoù (FIDE) ha skarzhet e voe en eil tro gant Roustam Kasimdjanov.
2 655 edo e renk Elo e miz Gouere 2008.
Rio Grande (Norzhamerika)
Evit sterioù all ar ger Río Grande, gwelit ar bajenn disheñvelout. Ar Rio Grande, anavezet evel Río Bravo del Norte pe Río Bravo e Mec'hiko (dreist-holl evit al lodenn en ardraoñ d'ar c'hember gant ar Río Conchos), Tooh Baʼáadii e navac'hoeg, Kótsoi en apacheg jicarilla, zo ur stêr hir ha bras, 3 037 km hed dezhi, hag emañ hec'h andon e Colorado e SUA. War he 2 018 km diwezhañ, adalek El Paso, Texas, e talvez da harzoù naturel etre ar Stadoù-Unanet ha Mec'hiko. Aberiñ a ra e pleg-mor Mec'hiko.
Stadoù
Eieniñ a ra e Colorado, treuziñ New Mexico, redek etre Texas en hanternoz dezhi ha Chihuahua, Coahuila, Nuevo León, ha Tamaulipas er c'hreisteiz.
Douaroniezh
Eieniñ a ra ar Rio Grande e menezioù San Juan, e Colorado ha diskenn a ra dre traoñienn San Luis war-zu ar c'hreisteiz en ur dremen dre Albuquerque ha Las Cruces betek El Paso. 607 965 km² zo d'an diazad doureier, kement ha broioù evel Botswana pe Ukraina.
Yezhoù biouek-madarek A.3
Un is-skourr eus yezhoù biouek-madarek A eo ar yezhoù biouek-madarek A.3, ennañ 4 yezh komzet e Nigeria ha Kameroun:
Kefeleg korr
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar c'hefeleg korr en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Boutersem
Boutersem a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
Yezhoù biouek-madarek A.2
Un is-skourr eus yezhoù biouek-madarek A eo ar yezhoù biouek-madarek A.2, ennañ 8 yezh komzet e Nigeria:
Fouquereuil
Fouquereuil a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ:
Harare
Harare (anvet Salisbury a-raok 1982) eo kêr-benn ha kêr vrasañ Zimbabwe.
Hervez renkadur 2019 Economist Intelligence Unit Report e vefe Harare ar 7 gwashañ kêr vras eus ar bed da vevañ enni.
Istor
Savet e voe kêr Harare e 1890, dindan an anv Fort Salisbury, gant Cecil Rhodes.
1662
Diwar-benn bloavezh 1662 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1662
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1662