cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
William D. Coleman
Ganet e oa bet e kontelezh Fayette (Kentucky, Stadoù-Unanet). E familh a zivroas da Liberia e 1853 hag en em staliañ e-kichen Monrovia. Mont a reas da brezidant d'an 12 a viz Du 1896 pa varvas Joseph James Cheeseman ha dilennet e voe goude evit ur respet all. Reiñ a reas e zilez d'an 11 a viz Kerzu 1900.
527
Diwar-benn ar bloavezh 527 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 527
Lübeck
Lübeck zo ur gêr e hanternoz Alamagn, dezhi 211.541 a annezidi (e dibenn 2007). An eil kêr vrasañ eo e stad Schleswig-Holstein, goude Kiel.
527
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 527
Beg ar Milier
Beg ar Milier zo ur beg-douar war aod norzh ar C'hab Sizun, e mervent Breizh. Emañ e kumun Beuzeg-ar-C'hab.
Ar Ruz
Ar Ruz zo ul lesanv hag un anv-tiegezh brezhonek a ra dave d'un den ruz e vlev.
Beg ar Milier
War ar beg-douar ez eus un tour-tan bihan, tour-tan ar Milier.
Lübeck
Gwall dost eo Lübeck da harzoù land Mecklenburg-Pomerania ar C'hornôg ha, dre-se, e oa tost gwechall da vevenn Republik Demokratel Alamagn. Emañ e kember div stêr, ar Wakenitz hag an Trave, 17 kilometr diouzh ar mor. Travemünde, ur c’harter eus Lübeck en aber an Trave, zo ur porzh bras war ar Mor Baltel ma kaver linennoù bigi da vont da Sveden, Finland, Latvia hag Estonia.
Beg ar Milier
Drezañ e tremen an hent-bale hir 34, a-hed an aod. Alese eo kaer ar gwel war Bae Douarnenez, Beg Penn ar Roz ha gourenez Kraozon.
Lübeck
Er Grennamzer e oa Lübeck unan eus kêrioù an Hansa, ur c’hevre kenwerzhel galloudus a unane kêrioù bras war aodoù hanternoz Europa. Abalamour da se e reer c’hoazh Hansestadt Lübeck (kêr eus an “Hansa”) eus Lübeck, e koun hec’h istor. Etre 1811 ha 1813 e oa bet aloubet gant armeoù Napoléon Bonaparte, ha pennlec’h an departamant Bouches-de-l'Elbe e oa. Savadurioù e-leizh a chom eus an amzer wechall, daoust d’an distruj a oa bet e-pad an Eil Brezel-bed, ha lakaet eo bet ar gêr gozh war roll Glad ar bed, gant an UNESCO, abaoe 1987.
Ar Ruz
Ruz a c'hall bezañ ivez ur stumm all d'an anv-tiegezh kastilhanek Ruiz.
Salat (stêr)
Ar Salat (en okitaneg pe e galleg) zo ur stêr eus Okitania, adstêr d'ar Garona war e lez dehoù. Eieniñ a ra er Pireneoù, e broig Coserans, ha 74,5 km eo he hed. Kemberiñ a ra gant ar Garona e-kichen Bossens (Boussens).
Higher Kinnerton
Higher Kinnerton zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e reter Sir y Fflint. Emañ Lower Kinnerton, en tu all d'an harzoù, e Cheshire, e Bro-Saoz. N'eus anv kembraek ebet d'ar gêriadenn.
Huw Morus
200px|thumb|Golo al levr Eos Ceiriog, un torkad barzhonegoù gant Huw Morus, embannet e Wrecsam e 1823. Huw Morus pe Huw Morys, pe a-wechoù Huw Morris (1622 - 1709) a oa ur barzh kembraek donezonet eus ar, anavezet ivez dindan e anv-pluenn Eos Ceiriog. Bez’ e voe unan eus barzhed poblekañ e amzer, brudet evit e varzhonegoù hag e ganaouennoù karantez. Hanter-hent eo e skridoù etre doare barzhoniezh Barzhed an Uhelidi hag ar « gwerzennoù dieub''.
Higher Kinnerton
Ur skol kentañ derez zo, anvet Ysgol Derwen, un ti-post, ur stal ha div davarn. An iliz, iliz an Hollsent, zo stag ouzh parrez Dodleston, en eskopti Chester.
Corazón salvaje (2009)
Corazón salvaje zo un telenovela graet e 2009, hag unan eus ar pevar zelenovela, mec'hikan war-bouez unan, a zo bet savet diwar ar romant spagnolek Corazón salvaje, skrivet gant an oberourez vec'hikan Caridad Bravo Adams, embannet e 1957.
Higher Kinnerton
E 2011 e oa poblet Higher Kinnerton gant 1 697 a dud, ha 189 anezho (11,5%) a oa kembraegerien.
Corazón salvaje (2009)
Hennezh zo c'hoariet gant Aracely Arámbula.
Huw Morus
Ganet e voe Huw Morus e 1622, e Llangollen. Mont a reas e familh da Llansilin, e Powys hiziv, war-dro ar bloavezh 1647. Eno e tremenas e vuhez, dizimez war a seblant, hag eno e varvas d’an 31 a viz Eost 1709.
Skrivañ a reas barzhonegoù, dindan paeroniezh meur a aotrou eus biz Kembre, evel Thomas Myddleton eus Castell y Waun, en o zouez meur a varvnad a lavarer ez int eus ar re wellañ en istor al lennegezh kembraek. Roet e voe dezhañ al lesanv 'Eos Ceiriog' (« eostig Ceiriog ») abalamour d’e varzhonegoù war ar garantez hag an natur. Dre e varzhonegoù e c’haller ivez kaout un alberz eus ar vuhez war ar maez e Kembre e dibenn ar.
A-du edo gant ar roue saoz Charlez Iañ e-pad ar brezel-bro etre ar roue-se hag ar Parlamant saoz, ha darbet e voe dezhañ bezañ harzet gant aduidi Oliver Cromwell.
Fort Sumter
Bez e oa unan eus ar c'hreñvlec'hioù ispisial bet savet goude brezel 1812, gant mogerioù uhel ha mañsonerezh ponner. al labourioù a oa bet kroget e 1829, met a oa diechu e 1860, pa guitaas South Carolina an Unaniezh.
Kentañ emgann Fort Sumter a voe kroget d'an 12 a viz Ebrel 1861, pa voe tennet gant kanolioù Stadoù Kengevreet Amerika war gwarnizon an Union Army. An tennoù-se a oa bet ar re gentañ er Brezel diabarzh, hag a gendalc'has an devezh-pad. Kalz trevourien a arvestas ar vombezadeg. Ar c'hreñvlec'h a godianas d'an 13 hag a voe dilaosket d'ar 14. Hiziv-an-deiz, Fort Sumter a zo digor d'ar weladennerien, hag anvet eo Fort Sumter National Monument. Troiadoù gweladenniñ a vez kinniget gant an National Park Service.
Randolph Caldecott
Randolph Caldecott, ganet e Chester d'an 22 Meurzh 1846 ha marvet e Saint Augustine d'an 12 C'hwevrer 1886, a oa un arzour saoz.
Nós Diario
Nós Diario zo ur gazetenn bemdeziek galizek embannet e Santiago de Compostela ha renet gant María Obelleiro. Embannet e voe an niverenn gentañ d'an 2 a viz Genver 2020. Ar pemdezieg nemetañ eo e galizeg, pa oa aet Galicia Hoxe ha Xornal de Galicia da get e 2011.
Babirousa Togian
Babirousa Togian (Babyrousa togeanensis) a zo ur bronneg eus kerentiad an hoc'heged brosezat en enezeg Togian (Indonezia).
Gwalchmai (Mon)
E 2011 e oa poblet ar gumuniezh gant 1,009 a dud, ha 714 anezho (72,6%) a oa kembraegerien.
Mesnil-Roc'h
Mesnil-Roc'h (Mesnil-Roc'h e galleg ivez) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Impalaeriezh trevadennel Frañs
thumb|450px|Kartenn vev hag a ziskouez kresk ha digresk Kentañ hag Eil Impaelaeriezh trevadennel Frañs
Garretson W. Gibson
thumb Garretson W. Gibson (20 a viz Mae 1832 - 26 a viz Ebrel 1910) a oa ur politikour eus Liberia, bet prezidant ar vro (1900-1904).
Ganet e oa bet e Maryland (Stadoù-Unanet) hag e familh a zivroas da Liberia e 1835. Studiañ a reas an doueoniezh ha mont da veleg. Pa voe roet e zilez gant William D. Coleman e oa Gibson sekretour-Stad ha lakaet e voe da brezidant dre na oa besprezidant ebet d'ar c'houlz-se. Gounit a reas an dilennadeg da heul ha chom prezidant Liberia betek ar 4 a viz Genver 1904.
Sant Hipòlit de la Salanca
Sant Hipòlit de la Salanca (Saint-Hippolyte e galleg) zo ur gumun eus Rousilhon, e Katalonia an Norzh, e departamant Pireneoù-ar-Reter.
Arthur Barclay
thumb Arthur Barclay (31 a viz Gouere 1854 - 10 a viz Gouere 1938) a oa ur politikour eus Liberia, bet prezidant ar vro (1904-1912).
Ganet e oa bet e Bridgetown (Barbados). Labourat a reas e kontelezh Montserrado a-raok bezañ sekretour-Stad e gouarnamant Joseph James Cheeseman. Dilennet e voe da brezidant e 1903, ha derc'hel a reas ar garg a brezidant eus ar 4 a viz Genver 1904 d'ar 1añ a viz Genver 1912 dre ma voe addilennet teir gwech c'hoazh goude.
Timeliopsis
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1876 gant an evnoniour italian Tommaso Salvadori (1835-1923).
Alain Delon
Alain Delon a zo un aktour gall ganet d'an 8 a viz Du 1935 e Sceaux (Hauts-de-Seine, Bro-C'hall). Unan eus an aktourien c'hall brudetañ eo.
Timeliopsis
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Ginea Nevez, pevar (4) isspesad dezho en holl.
Emgann Aljubarrota
Emgann Aljubarrota a c'hoarvezas d'ar 14 a viz Eost 1385 en Estremadura entre armeoù Roue Portugal, sikouret gant bagadoù saoz ha renet gant João Iañ Portugal, hag e gonestabl Nuno Álvares Pereira, hag arme Juan Iañ Kastilha, roue Kastilha, hag e harperien. Unan eus emgannoù roueel ar Grennamzer e voe dre ma oa an daou roue enebour e penn pep arme.
Trec'h e voe arme Portugal war hini Gastilha.
Istor
E dibenn ar e savas ur brezel hêrezh e Portugal. En amzer-se e oa emglev etre Kastilha ha Bro-C'hall, ha brezel etre Bro-C'hall ha Bro-Saoz. Divab e varvas roue Portugal, Fernando Iañ, e 1383. E verc'h Beatris (1372-1410) a oa dimezet d'ar roue Juan Iañ Kastilha, ha setu hennezh da c'houlenn ar gurunenn. Dre ma c'halle Portugal koll he dizalc'hted, setu bourc'hizien ar vro hag un darn eus an noblañsed, harpet gant kêr Lisboa, da ginnig ar gurunenn da vestr Urzh Aviz, João de Aviz, mab bastard d'ar roue Pedro Iañ Portugal. Da gentañ e voe anvet Joaõ da rejant Portugal, ha d'ar 6 a viz Ebrel 1385 e voe anvet da roue gant Cortes (parlamant) Coimbra. Ha roue Kastilha, pa glevas ar c'heloù, da fuloriñ ha da gas e arme da aloubiñ Portugal.
Gwesbyr
Gwesbyr (skrivet ivez Gwespyr) zo ur gêriadenn e hanternoz Sir y Fflint, en arvor biz Kembre. Emañ etre Prestatyn er gornaoueg ha Ffynnongroyw er reter. Nepell en hanternoz emañ Talacre hag Y Parlwr Du. E kumuniezh Llanasa emañ.
Er gornaoueg d'ar gêriadenn emañ uhelennoù Bryniau Clwyd.
Hervez Ifor Williams e teu an anv Gwesbyr eus an anv-lec'h saoznek kozh West-bury, ar pezh a dalveze "kreñvlec'h ar gornaoueg". Evel meur a anv-lec'h er c'hornad, da skouer Prestatyn, Bagillt, pe Bistre, ez eo un anv saoznek hag a zo bet kembraekaet pa oa bet adaloubet ar vro gant Kembreiz d'ar mare angl-ha-saoz.
Mengleuzioù a oa er vro, a-gozh, ha brudet e oa mein Gwesbyr evel mein dispar da sevel tiez. Gant ar mein-se e voe savet tiez ar c'hornad, met ivez chapel Wenffrewi e Treffynnon, lodennoù eus kestell Rhuddlan ha Dinbych, iliz-veur Llanelwy, Abati Dinas Basing e Maes-glas...
Les Monts-d'Aunay
Les Monts-d'Aunay a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall, krouet e 2017. Pennlec'h kanton Aunay-sur-Odon eo.
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2017, o vodañ kumunioù Aunay-sur-Odon, Bauquay, Campandré-Valcongrain, Danvou-la-Ferrière, Ondefontaine, Le Plessis-Grimoult ha Roucamps.
Arrane Ashoonagh Vannin
Arrane Ashoonagh Vannin e manaveg ("Kan broadel Manav"), anvet O Halloo Nyn Ghooie ("Hor bro c'henidik") ivez, eo kan broadel Enez Vanav. E 1907 e voe savet an ton gant William Henry Gill ; John J. Kneen a savas an ton manavek ha William Henry Gill a skrivas ar pozioù saoznek.
Inizi ar Gevredigezh
Inizi ar Gevredigezh (Archipel de la Société e galleg; Te fenua Tōtaiete mā e tahitieg) zo un enezeg eus Polinezia c'hall, er Meurvor Habask. Rannet eo an enezeg etre an Inizi Dindan an Avel hag an Inizi en Avel.
Istor
Gant James Cook e voe diskoachet an inizi en 1769 ha dizoloet Tahiti hag an inizi tro-war-dro. Anvet e voent « Society Islands », a greder, abalamour d'ar Royal Society, he devoa arc'hantet e veaj. Koulskoude e voe skrivet gant James Cook e-unan en e zeizlevr en devoa anvet anezho Kevredigezh abalamour ma'z int tost-tost an eil ouzh eben ("as they lay contiguous to one another").
Centre National de la Recherche Scientifique
Centre National de la Recherche Scientifique (Kreizenn Vroadel an Imbourc'h Skiantel), teskanv CNRS, eo an aozadur publik karget da gas war-raok an enklaskerezh skiantel e Bro-C'hall. Savet e oa bet er bloaz 1939, a-drugarez da strivoù ha youl ar politikour gall Jean Zay peurgetket.
Skouer
Mémorial des victimes civiles en Normandie
Ilan
Ilan (skrivet Ylan e skridoù kozh a-wechoù) a oa ur sant eus kreisteiz Kembre. Ne ouzer ket kalz a dra diwar e benn.
Un iliz zo gouestlet dezhañ en Eglwys Ilan, etre Pontypridd hag Ystrad Mynach. Meneget eo ar barrez-se e Levr Llandaf, gant an anv "Merthyr Ilan".
Josef
Josef zo un anv-badez alamanek, danek, svedek, norvegek ha tchekek, kevatal d'an anv brezhonek Jozef.
Proviñs Caserta
Proviñs Caserta a zo ur broviñs en Italia, e rannvro Campania, hag Caserta eo he c'hêrbenn.
Kumunioù pennañ Proviñs Caserta
{|
Helena Antonia
. Helena Antonia (1550–1595), ganet e Liège, a oa korrez al lez, hag ur vaouez varvek e lez an impalaerez santel Maria Aostria (1528-1603), ha goude e lez Marc'harid Aostria (1584-1611) e Spagn, hag e lez Konstanza Aostria, rouanez Pologn.
Bouin-Plumoison
Bouin-Plumoison a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Kastellaodren-Plagad
Kastellaodren-Plagad (Châtelaudren-Plouagat e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor.
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2019, en ur vodañ kumunioù Kastellaodren ha Plagad.
Brezhoneg
E distro-skol 2022 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 41 skoliad (8,1 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
Gerald Windsor
Dimeziñ a reas d'ar briñsez kembreat Nest ferch Rhys, merc'h da Rhys ap Tewdwr, roue Deheubarth, ha tud-kozh an eskob Gerallt Gymro e oant.
Kastellaodren-Plagad
Brezhoneg
https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm
Sesters
Ar sesters (sestersed pe sestersoù el liester), pe sestertius (hervez al latin, ha sestertii el liester), e oa ar moneiz en amzer Republik Roma, implijet c'hoazh en amzer an impalaeriezh roman.
Bain-marie
Ar bain-marie (distaget [bɛ̃ ma'ʁi] ; anv gallek ha saoznek), a dalvez kement ha "kibellad Maria", anvet ivez dourgib ha poazhadenn e brezhoneg, zo un doare da boazhat goustadik, gant ul lestr lakaet e-barzh dour tomm. un doare da virout traoù tomm eo ivez.
Gerdarzh
Ent-resis, ur bain-marie zo ul lestr plat ha bas ma lakaer dour tomm a servij da dommañ ar boued a zo en ul lestr all. Dont a ra eus balneum Mariae, "kibellad Maria" e latin ar Grennamzer. Marteze e teu an anv eus an doare c'hwek da dommañ ar boued, met ar Varia-se a vez lakaet kentoc'h da vezañ Mariam ar Yuzevez, c'hoar Aaron ha Moizez hervez an Testamant Kozh (Ermaeziadeg|Er. 15:20) ha diazezerez an alkimiezh. Balne od Mary e veze e krennsaozneg e dibenn ar a-raok treiñ d'ar galleg bain-marie end-eeun betek ar  ; bain-marie ha double boiler "kastelodenn doubl" a implijer hiziv.
Meizad
Ar bain-marie zo un doare da dommañ goustad, dre dommañ dour goustad. An dour eo an hanterour. Lakaet e vez ar meuz da dommañ en un endalc'her bihan, hag an endalc'her bihan-se e-barzh unan bras leun a zour, ha hennezh eo a vez lakaet war an tan. Evel-se eo an dour a vez tommet da gentañ, en endalc'her bras, hag an dour pa vo tomm a dommo ar meuz a zo en endalc'her bihanoc'h, en un doare goustad, unvan.
Hollret eo e stokfe al lestr diabarzh (bihanoc'h) ouzh an dour, mod all ne dremeno ket an tommder eus an eil lestr d'egile. Dre implijout meur a zoare dourenn e lestr an traoñ (eoul, dourennoù sall, etc) e labourer gant meur a [[gwrezverk|wrezverk. Arabat eo e virfe an dour avat, setu ez eo ret e vefe yenoc'h eget 100 °C.
Teuziñ chokolad a reer gant ur bain-marie, kuit da zeviñ ar chokolad.
Istor
Hervez ar c'himiour alaman Edmund von Lippmann (1857-1940) e oa bet deskrivet a doare-poazhat-se gant Hippokrates C'hios, mezeg ha matematikour hellazat eus ar Vvet kantved kent JK, hag ivez gant an naturoniour Theophrastos er IVvet kantved kent JK.
Emled implij ar bain-marie zo lakaet war gont Alberzh Veur.
Kentañ meneg eus an anv latin Balneum Mariae zo eus deroù ar XIVvet kantved, er Rosarium lakaet war gont Arnaud de Villeneuve.
Olier ar Mogn
Olier ar Mogn (Olivier Le Moign) zo barzh, skrivagner ha troour brezhonek. Skrivañ ha prezegenniñ e galleg a ra ivez.
Gwerz Lazadeg Skolidigou Itron Varia Lourd
Gwerz lazadeg skolidigou Itron Varia Lourd zo ur werz savet gant Loeiz Dujardin hag embannet en ul levrig ugent pajennad, sinet L. Lok, diwar-benn 40 bugel lazhet d'an gant ur vombezenn war o skol gatolik e Montroulez ,.
Etre 5 ha 8 vloaz e oa ar vugale a voe lazhet, anezho 21 paotr ha 19 plac'h, en o zouez merc'h-vihan ha filhorez an oberour. O skolaerez, Herveline Laurent, C'hoar Saint Cyr, 30 vloaz, a voe lazhet ivez. Ugent den bras a voe gloazet en darvoudenn : 5 maouez ha 15 gwaz.
O klask distruj pont-bras Montroulez e oa ar c'hirri-nij, ha tost dezhañ e oa ar skol.
Mondoubleau
Mondoubleau a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.
Douaroniezh
4,84 km2 eo gorread ar gumun.
Poblañs
War-dro 1 452 a dud a zo o chom eno e 2016.
Melestradurezh
E 2014 e voe dilennet Jean-Jacques Gardrat da vaer.
Châtillon-sur-Cher
Châtillon-sur-Cher a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.
Douaroniezh
29,66 km2 eo gorread ar gumun.
Poblañs
War-dro 1 730 a dud a zo o chom eno e 2016.
Melestradurezh
E 2014 e voe dilennet Pierre Julien da vaer.
Argoed (Sir y Fflint)
Argoed zo ur gumuniezh eus Kembre, e Sir y Fflint. Emañ etre Yr Wyddgrug ha Bwcle, hag enni emañ kêriadenn Mynydd Isa.
Un tamm eus Kleuz Wat zo o treuziñ ar gumuniezh. Gwechall e oa pouezus labour ar glaou er c'hornad, gant mengleuzioù korvoet adalek ar. Ur gwallzarvoud a voe en ur vengleuz e 1837, ma voe lazhet ugent mengleuzier, en o zouez tad ha daou vreur ar skrivagner Daniel Owen.
E 2011 e oa 5,837 a dud o chom e kumuniezh Argoed hag 834 anezho a oa kembraegerien (14,7%).
Corto Maltese
Istor an embann
Dont a reas tudenn Corto Maltese war wel evit ar wech kentañ e-barzh istor Una ballata del mare salato e lec'h en em gaver floderien ha morlaeron e-pad an Eil Brezel Bed e kornad enezennoù ar Meurvor Habask. Dilojañ a reas Hugo Pratt da Vro-C'hall e 1970 e lec'h krogas gant un heuliad istorioù berr evit ar gelaouenn Pif gadget. Dont a reas en-dro d'an istorioù hir e 1974 gant Corte sconta detta arcana a gont troioù-kaer Corto Maltese e Siberia e 1918.
Kenderc'hel a reas Hugo Pratt da sevel istorioù all e-pad an daou dek-vloaziadoù da heul.
Kronologiezh albomoù Corto Maltese
Setu da heul daouzek albom Corto Maltese dre urzh kronologel, gant an titl orin, pe e galleg (embannet gant Casterman), pe en italianeg (embannet gant Edizioni Lizard).
Caridad Bravo Adams
He zud a oa aktored eus Cuba; ur breur dezhi, Leon Bravo, a oa aktor e Venezuela. He levr kentañ, Pétalos sueltos, a voe embannet pa ne oa nemet 16 vloaz.
Bleud
Ar bleud zo ed malet da boazhat goude, d'ober bara, krampouezh, kouignoù.
Frederica
Frederica
Priñsez Frederica, anv meur a briñsez (ha lod anezho Frederika pe Friederike)
Parophasma galinieri
Parophasma galinieri a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Sylviidae. Ar spesad nemetañ er genad Parophasma an hini eo.
Anvet e voe Parisoma Galinieri (kentanv) da gentañ-penn (e 1843) gant an amprevanoniour gall Félix Édouard Guérin-Méneville (1799-1874) : dougen a ran anv an ergerzher Joseph Germain Galinier (1814-1888), ur milour gall hag en devoa beajet en Abisinia a-gevret gant Pierre Victor Adolphe Ferret (1814-1882).
Annez
Emañ brosezat ar spesad en Etiopia ma plij dezhañ daremprediñ ar c'hoadegi trovanel hag istrovanel krin.
Gwerc'hezed Verdun
Gwerc'hezed Verdun zo merc'hed a voe dibennet e Verdun war urzh an tamaller foran Fouquier-Tinville (1746-1795) e 1792 abalamour m'o devoa kinniget madigoù da Roue Prusia.
Istor
E dibenn an e oa Verdun ur gêr sioul ha pinvidik diwar marc'had an drajez. Laouen e oa an dud o welout diskar ar renad kozh, met ne oant ket troet gant oberoù dispac'hourien Pariz, ha tomm e oant ouzh an Iliz hag ar Renad Kozh.
E 1792 e oa brezel etre Bro-C'hall en un tu, hag Aostria ha Prusia en tu all. E miz Eost e tegouezhas arme Prusia dindan an dug Karl Wilhelm Ferdinand von Braunschweig, hag eñ da lakaat seziz war gêr Verdun. D'ar 5 a viz Gwengolo e tivizas kuzul-kêr emzaskor.
Dont tre a eure  an  dug e kêr, gant lid. Itronezed a renk uhel Verdun a c'hoantaas kas merc'hed yaouank en arbenn d'ar Brusianed da ginnig bleunioù ha drajez. Un ambrougadeg a voe, kaset gantar varonez de la Lance, hag itronezed oajet etre 40 ha 60 vloaz, hag un toullad merc'hed yaouank ganto.
E miz Here, goude emgann Valmy, a c'hoarvezas d'an 20 a viz Gwengolo 1792, e voe adkemeret kêr gant ar C'hallaoued.
Serj Richard
Serj Richard (pe Serge Richard hervez e anv ofisiel), ganet e Nogent-sur-Marne e 1956, zo kelenner brezhoneg, ha skrivagner brezhonek. O kelenn brezhoneg e Gwengamp eo bet e-pad 20 vloaz. E Skol-veur Breizh-Izel (SBI) hag e Skol uhel ar c'helennerezh hag an deskadurezh emañ bremañ. Kinnig a ra, d'an danvez-kelennerien, kentelioù didaktik ar brezhoneg ha kentelioù merañ ar c'hlasad. Stourmer politikel eo bet ivez gant UDB : e 2001 evit an dilennadegoù-kêr e Gwengamp, evel erlec'hier evit an UDB e kanton Gwengamp e 2015 ,. Emañ war e leve abaoe 2022.
Pariz
Meur a vloaz e oa bet o kelenn brezhoneg e korn-bro Pariz (etre 1981 ha 1992) a-raok dont da Vreizh da chom e 1992.
Kelenner eo bet e Ti Ar Yaouankiz (22 straed Delambre, el lec'h m'emañ Ti Ar Vretoned) da gentañ, adalek 1980, da c'houde e liseoù Plaisir, Massy, Nanterre ha Meudon hag e Skol-Veur Pariz III (ILPGA / Institut de Linguistique et de Phonétique Générale et Appliquée, etre 1988 ha 1992).
Etre 1979 ha 1981 e veze e Larruen (Bro-Plin) o kemer perzh e Skol Louarn Larruen evel kasour ha rener en unan eus ar c'hreizennoù dudi kentañ bet dalc'het e brezhoneg e Breizh, asambles gant René Richard (anezhañ animatour Kazetenn ar Vro-Plin), Liliane Torraval ha re all.
Stourm kalet en deus graet e 1987 evit dont a-benn da vezañ entitlet evel AE brezhoneg (Adjoint d'Enseignement) goude bezañ bet MA brezhoneg (Maître Auxiliaire). Meur a staj en deus aozet ivez, a-gevret gant Ronan Tremel, evel ezel eus ar gevredigezh KBDP (Kelennerien war ar Brezhoneg an Deskadurezh Publik), da gentañ, ha da c'houde evel Prezidant ar gevredigezh etre 1989 ha 1992: Stajoù e Rijsel (Lille) ha Brusel, en Orleañs hag e Pariz un tammig e pep lec'h (Sorbonne, Pariz VIII, Lise Voltaire...).
E Pariz en deus krouet Radio-Bro a-gevret gant Okitaniz ha savet un ti evit brezhonegerien Pariz gant Mark Gwilhous : Ti ar Brezhoneg (Metro : Porte des Lilas).
Distro da Vreizh
E 1992 eo bet anvet da gelenner brezhoneg skolaj ha lise Gwengamp. Ugent vloaz eo bet o kelenn eno. E-kerzh ar bloavezhioù-se en deus bet tro da ginnig raktresoù ha beajoù e-leizh: Klasadoù glad er Faoued, e Sant-Nikolaz-ar-Pelem, e Plozeved, e Treglonou, beajoù e Kernev-Veur, e Bro-Gembre, e Bro Sveden, devezhioù e koad Brekilien. Anatole Ar Braz eo bet er pezh-c'hoari savet gant ar strollad Gwelaran e Gwengamp e 2000-2001. Stourmet en deus ivez e 2003 a-enep ar "visio-conférence" evel benveg kelenn ar brezhoneg e liseoù an akademiezh. E 2007 e oa lezet ar mennozh a-gostez gant ar Rektor.
E Skol-veur Breizh-Izel
Kelennet en doa brezhoneg e skourr Karaez Skol-veur Brest, en e benn Jean-Yves Plourin, gant ar gelennerien Tanguy Prigent, Bernard Chermat ha Ronan Tremel. Goude se eo bet o kelenn e Skol-vistri Sant-Brieg hag e Skol-veur Brest. Kadoriad eo eus Kevrenn Brezhoneg-Keltieg ar Skol-veur. Lakaat a ra e studierien da ginnig atersadennoù berr skignet war "Arvorig FM", ha da sevel danevelloù embannet war ar gazetenn "Ya!".
Embann
Kenlabouret en deus gant TES hag embannet dafar pedagogel, evel un toulladig kelennerien war ar brezhoneg. En Skol-veur Breizh-Izel abaoe miz Gwengolo 2012 e kendalc'h da skrivañ levrioù evit ar yaouankiz ha da dreiñ oberennoù diwar yezhoù all.
Oberennoù
Skrivet en deus romantoù evit ar grennaded, embannet gant TES ha Keit Vimp Bev.
Troidigezhioù
* Agenda 1988 Deiziataer BREIZH BRETAGNE. Luc'hskeudennoù Lan Sezny. Ti-embann Rivages.
La mujer barbuda (Magdalena Ventura con su marido)
La mujer barbuda (Magdalena Ventura con su marido), da lavaret eo "Ar vaouez varvek (Magdalena Ventura hag he fried)" zo un daolenn gant José de Ribera e 1631 a zo war ziskouez e Mirdi ar Prado e Madrid.
Ar poltred
Poltred ur vaouez varvek o reiñ bronn d'he bugel eo, e-kichen he fried. En tu dehoù d'an daolenn, dindan ur grogenn a zo arouez an divrevegezh, ez eus daou vloc'had mein, an eil war-benn egile, ma lenner ur skrid latin hirik hag a ginnig Magdalena Ventura, un Italianez a zaou vloaz ha hanter-kant ha mamm tri bugel : EN MAGNV[M] NATVRAE MIRACVLVM
MAGDALENA VENTVRA EX- OPPIDO ACVMVLI APVD SAMNITES VVLGO, EL A- BRVZZO REGNI, NEAPOLI- TANI ANNVRVM 52 ET QVOD INSOLENS EST CV[M] ANNVM 37 AGERET COE- PIT PUBESCERE EOQVE BARBA DEMISSA AC PRO- LIXA EST VI POTIVS ALCIVIOS MAGISTRI BARBATI ESSE VIDEATVR QVAM MV- LIERIS QVAE TRES FILIOS ANTE AMISERIT QVOS EX VIRO SVO FELICI DE AMICI QVEM ADESSE VIDES HA- BVERAT.
Jørgen Moe
Jørgen Engebretsen Moe (22 a viz Ebrel 1813 - 27 a viz Meurzh 1882) a oa ur barzh hag un dastumer kontadennoù eus Norvegia. Un den a bouez e voe en adsav lennegel ha broadel Norvegia en. Eskob Christiansand e voe eus 1875 betek 1881.
Ganet e voe Moe war ar maez e Hole, Ringerike. Pa oa bugel e lenne kalz ha plijout a rae dezhañ selaou an istorioù kontet da noz en-dro d'an oaled, e ti e familh hag e ti an amezeien.
La mujer barbuda (Magdalena Ventura con su marido)
Ar poltred
JOSEPHVS DE RIBERA HIS- PANVS CHRISTI CRVCE INSIGNITVS SVI TEM- PORIS ALTER APELLES IVSSV FERDINANDE II DVCIS III DE ALCALA NEAPOLI PROREGIS AD VIVVM MIRE DEPINXIT XIIIJ KALEND. MART. ANNO MDCXXXI /
Jørgen Moe
Asambles gant Peter Christen Asbjørnsen, ur c'hamarad skol dezhañ, e tastumas hag e embannas kontadennoù pobl (eventyr) e norvegeg, anvet Norske folke og huldre-eventyr (1841-1844).
Sierra Madre
Sierra Madre zo un anv-lec'h spagnolek, roet d'un toullad menezioù :
Jørgen Moe
Embann a reas ivez un dastumad barzhonegoù romantel savet gantañ e 1850, koulz hag un teskad istorioù evit ar vugale, I brønden og i kjœrnet (1851).
Misbaha
thumb|Ur misbaha 33 boulenn hag ur misbaha 99 boulenn gant un tespih eus Turkia
Jørgen Moe
E vab, Moltke Moe, a voe arbennigour war ar c'hontadennoù pobl ivez, ha kelenner lennegezh pobl e Skol-veur Christiania.
Proviñs Salerno
Proviñs Salerno a zo ur broviñs en Italia, e rannvro Campania, ha Salerno eo he c'hêrbenn.
Jørgen Moe
Bras e voe levezon labour Jørgen Moe ha Peter Christen Asbjørnsen war sevenadur Norvegia. Evit Norvegiz eo ken pouezus anvioù Asbjørnsen ha Moe ha ma c'hall bezañ anvioù ar baotred Grimm evit an Alamaned. Ouzhpenn dastum ha gwareziñ lennegezh pobl Norvegia hag embann an danvez-se evit an holl, o deus graet kalz evit adsav an norvegeg.
Misbaha
Ur  misbaha pe masbaha (arabeg : مِسْبَحَة misbaḥah), anvet ivez سُبْحَة‎ subḥa pe تَسْبِيح‎ tasbīḥ pe tespih hervez ar broioù pe rannvroioù muzulman, zo ur chapeled islamek implijet da lavarout an dhikr, ennañ 99 anv Allah.
Bez' eo ur gordennig warni meur a voulennig implijet gant muzulmaned evit delc'her koun eus Allah. Graet e vezont gant koad, maen pe plastik. Dre ma vezont implijet evit derc'hel soñj eus 99 anv Allah e vezont kavet gant 33 pe 99 boulennig peurliesañ.
E Turkia, hag e broioù all ivez, e vez implijet an tespih evel ar c'homboloi e Gres evit c'hoari gant ar bizied hepmuiken.
Krom
Ar c'hrom zo un elfenn gimiek, 24 eo e niver atomek ha Cr e arouez.
Sierra Nevada
Sierra Nevada zo un anv-lec'h spagnolek, roet da venezioù goloet gant erc'h (nevada zo kement hag erc'hek).
San Ginesio
San Ginesio zo ur gêr eus Italia e proviñs Macerata e rannvro ar Marche, e kreiz Italia.
Sierra Nevada
An daou venez-tan
Roch Marc Christian Kaboré
Roch Marc Christian Kaboré zo un den a stad burkinabat, ganet e Ouagadougou d'ar 25 a viz Ebrel 1957. Prezidant ar Republik eo bet etre an 29 a viz Kerzu 2015 hag ar 24 a viz Genver 2022.
Armerzhour anezhañ, anvet eo bet ministr meur a wech a-raok bezañ kentañ ministr etre 1994 ha 1996, ur mare ma voe kollet talvoudegezh gant al Lur CFA. Goude se eo bet prezidant ar Vodadenn vroadel e-pad 10 vloaz, etre 2002 ha 2012.
Danvez-prezidant ar Republik e oa e dilennadegoù 2015 evit ar Mouvement du peuple pour le progrès (MPP). Dilennet e voe kerkent hag an dro gentañ evit pemp bloaz, gant 53,49 % eus ar mouezhioù. Addilennet e voe evit un eil respet, en dro gentañ, gant 57,87 % eus ar mouezhioù dirak daouzek danvez-prezidant all. Ar prezidant kentañ eo hep liamm ebet gant an arme.
Anvet en doa Paul Kaba Thieba, ur armerzhour, da gentañ ministr d'ar 7 a viz Genver 2016. Ur sizhun goude e c'hoarvezas ur gwalldaol spontour e kreiz-kêr Ouagadougou d'ar 15 a viz Genver, sammet an atebegezh anezhañ gant al-Qaida er Maghreb islamek (AQMI).
Cheñch a reas kentañ ministr d'ar 24 a viz Genver 2019 hag anvet e voe Christophe Joseph Marie Dabiré er post-se.
Addilennet e voe en dro gentañ evit un eil respet e 2020, gant 57,87 % eus ar mouezhioù. Met e-kerz un taol-stad e miz Genver 2022 e voe harzet gant ur gwarnizon milourien, ha reiñ a reas e zilez evel prezidant dindan gwask al lu. Bac'het e voe e lechioù a bep seurt hag embannet e voe e zieubidigezh gant ar gouarnamant nevez d'ar 6 a viz Ebrel.
Fiuminata
Fiuminata zo ur gêr eus Italia e proviñs Macerata e rannvro ar Marche, e kreiz Italia.
Georgia (anv-badez)
Georgia zo un anv-badez saoznek roet d'ar merc'hed.
Orin
Savet eo diwar an anv-badez George, roet d'ar baotred.
Suèvres
Suèvres a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.
Douaroniezh
36,65 km2 eo gorread ar gumun.
Poblañs
War-dro 1 644 a dud a zo o chom eno e 2016.
Melestradurezh
E 2014 e voe dilennet Philippe Lamoureux da vaer.
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Geoffroy
Geoffroy zo un anv-badez gallek a orin germanek, deuet da vezañ un anv-tiegezh. Par eo d'an anv brezhonek Jafrez.
Kalz stummoù all zo : Geoffrey, Geoffroi, Godefroy, Jeoffrey, Jeoffroy, Joffrey ha Joffroy.
Baraer
Pastezered eo ar varaerien a-wechoù ivez. Hervez ar broioù e c'hallont kaout ur statud a artizan, evel e Frañs lec'h ez eus muioc'h-muiañ a gevezerezh etre int ha ar gourstalioù.
Anv-tiegezh
Evel kalz anvioù micher eo deuet da vezañ un anv-tiegezh brezhonek : Fornier ha ar Fornier. Gallekaet eo bet e Fournier ha Le Fournier gant marilh ar boblañs.
Mogliano
Mogliano zo ur gêr eus Italia e proviñs Macerata e rannvro ar Marche, e-kreiz Italia. ur 1920 a dud zo enni o chom.
Plougonwaz-Lanwal
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2019, en ur vodañ kumunioù Plougonwaz ha Lanwal.
Geoffrey
Geoffrey zo un anv-badez saoznek roet d'ar baotred, kar d'an anv brezhonek Jafrez. Dont a rafe eus ar c'hrennc'halleg Geoffrei, hag a zeufe eñ eus ar frankeg Godefrid.
L'Abergement
L'Abergement zo anv meur a lec'h er broioù gallek.
Śīrṣāsana
frame|right|Śīrṣāsana Śīrṣāsana (Devanāgarī: षीर्शासन), pe stumm ar penn, a zo ur stumm yoga ma vez eilpennet ar c'horf penn-da-benn, ha ma vez harpet ouzh an divarvrec'h tra ma stok skañvik kern ar penn ouzh al leur.
Dont a ra an termen eus śīrṣa a dalv "penn, klopenn" e sañskriteg.
Goude echuiñ an asana-se ne saver ket ar penn diouzhtu, met lezel a reer an tal war al leur a-pad ur vunutenn.
Gounidoù
Krediñ a ra d'an dud a bleustr ar yoga e c'hell śīrṣāsana kreskiñ red ar gwad en empenn, gwellat ar vemor hag arc'hwelioù all ar meiz, evel ar pep brasañ eus ar stummoù eilpennet. Krediñ a reer ec'h adyaouanka ar c'horf hag ar spered, hag e reol red an energiezh (prāṇa) er c'horf.
Daveoù
Перевёрнутые асаны
Beverly Adams
Beverly Adams Sassoon, ganet d'ar 7 a viz Du 1945, zo un aktourez ha skrivagnerez kanadian.
Preizhadeg Roma (-390)
thumb|300px|"Le Brenn et sa part de butin" ([[Brennos hag e lod eus ar preizh) gant Paul Jamin]]
D'ar Romaned e oa unan eus an darvoudoù mantrusañ c'hoarvezet en o Istor. Bloazdanevellourien hag istorourien eus an Henamzer, evel Polibios, Titus Livius, Diodoros Sikilia pe Ploutarc'hos, hag a skrive tost da bevar c'hantved diwezhatoc'h, a ro testeni eus ar santimant-se.
Esanatoglia
Esanatoglia zo ur gêr eus Italia e proviñs Macerata e rannvro ar Marche, e-kreiz Italia. ur 1920 a dud zo enni o chom.
Preizhadeg Roma (-390)
Skrivet eo bet danevelloù Emgann an Allia ha re dizalbad Roma kantvedoù goude an darvoudoù, ha disfiz zo da gaout diwar-benn o fealded d'ar pezh zo degouezhet e gwirionez. Diskouezet o deus an istorourien e tenne darn eus an danevell-se d'ar vitologiezh roman, hag e oa amprestet un darn all da Istor Henc'hres. Ar mare ma oa skrivet an danevelloù, kalz diwezhatoc'h, a c'hall displegañ ar c'hemmoù zo etre danevell Titus Livius ha Diodoros Sikilia.
Ar C'halianed e Roma
thumb|"Les Gaulois dans Rome", gant [[Alphonse de Neuville, 1883.]]
An tec'h da Gaere
Hervez Titus Livius, goude Emgann an Allia (dies Alliensis "deiz an Allia"), en em rent kont ar Romaned n'hallont ket difenn Roma ken. Unan eus ar muzulioù kentañ kemeret gante a voe lakaat traezoù sakr ar geoded e surentez, dindan gward ar vestalenned hag ar flamined. Kaset e voent da Gære, ur geoded etrusk kevredet, dindan renerezh ar plebeian Lucius Albinius, , gant ul lodenn eus poblañs Roma.
Devotio ar vagistrated kozh
Evit ar re zo chomet e Roma e tivizer ez aio an holl wazed en oad d'en em gannañ (militares iuuentus), hag ar senedourien e-kreiz o brud, gant o gwragez hag o bugale, da repuiñ d'ur c'hreñvlec'h war an torgenn Arx ha war ar C'hapitol, aesoc'h da zifenn. Ar vagistrated koshañ (seniores) a zistag neuze orezon an devotio, ma asantont en em aberzhiñ ha gortoz a reont donedigezh ar C'halianed, oc'h en em ouestlañ evel-se, int hag enebourien ar geoded, da zoueed an ifernioù ,.
Antreal a ra ar C'halianed e Roma tri devezh goude an emgann war an Allia. Dre ma n'o deus ostilh seziz ebet, ar C'halianed a laka seziz war ar C'hapitol hag a grog da breizhañ ar geoded. Hervez Titus Livius e vije kroget ar Senoned da zizalbadiñ ar geoded goude ma vefe savet jeu etre un den anvet Marcus Papirius hag ur brezelour galian. Evit en em zifenn eus ur brezelour a sache war e varv en dije darc'haouet ar Roman un taol bazh olifant war penn ar Galian. Kroget e vefe ar C'halianed neuze da lazhañ an holl, ha da zeviñ ar geoded.
Seziz ar C'hapitol
Camillus, un diktatour kozh, en harlu en Ardea, a stagas da vodañ un arme all, gant soudarded a oa tec'het eus Emgann an Allia betek Veii dreist-holl. Daoust ma oant o paouez bezañ trec'het, e tagjont bagadoù preizherien eus Etruria deuet tro-dro da Roma da dennañ o mad eus an degouezh.
E-keit-se e klask ar C'halianed arsailhañ kreñvlec'h ar C'hapitol met argaset int. Ploutarc'hos ne veneg ket an arsailh-se. Seblantout a ra ar C'halianed dilezel an arsailhoù evit en em brientiñ rak ur seziz hir. Esaeañ a reont goude-se koulskoude lañsañ un eil arsailh diouzh an noz. C'hwitet en dije hemañ a-drugarez da wazi sakr Juno, o dije sachet evezh Marcus Manlius gant an drouz a gasent. Hemañ a viras ouzh ar C'halianed a lakaat an troad e krec'h ar voger, hag a c'hounezas evel-se al lesanv Capitolinus.
E-doug ar seziz, ar pontifex yaouank Caius Fabius Dorsuo a guitaas repu ar C'hapitol, hag a dreuzas linennoù e enebourien da vont war ar C'hirinal da seveniñ ul lid evit e diegezh. Sabatuet d'ar galon ha d'an deoliezh diskouezet, ar C'halianed o dije lezet anezhañ da dremen. Istorioù Manlius ha Fabius Dorsuo a vez sellet oute hiziv an deiz evel mojennoù hag a ro un digarez d'ar Romaned da ziskouez levezon an doueed er brezel hag eus peseurt tu emaint.
An daspren
thumb|« Brennos a laka e gleze war ar valañs » en Histoire de France en cent tableaux, [[Paul Lehugeur, 1886.]]
Rediet e oa bet gwragez an noblañs da reiñ o bravigoù abalamour da baeañ an daspren, ar pezh a dalvezo dezho an aotre da ober gant kirri pounner (pilentum) da-geñver ar gouelioù.
Hervez an istorour gresian Polibios ez eo ar C'halianed a ginnigas dilezel ar seziz rak aloubet e oa o douaroù (e Gallia cisalpina) gant ar Veneti, ma oa ret dezhe distreiñ d'o bro. Hervez Titus Livius e oa bet rediet ar C'halianed da vont kuit abalamour d'ar vosenn, a oa kouezhet warno.
Dielfennadur an istorourien
Hiziv e soñjer ez eo diazezet danvelloù an Henamzer war nebeut a dra. Ur bagad Galianed en defe kannet un arme roman ha lakaet ar seziz war Roma ha marteze en defe he c'hemeret. Brasaet e vije bet an darvoud gant e danevelloù an Henamzer evit ober anezhañ un digarez da ziskouez un heuliad oberoù din pe harozek : aberzh ar vagistrated kozh, teoliezh he he far ar pontifex Caius Fabius Dorsuo pe kurioù Marcus Manlius Capitolinus en emgann. Amplaet e vefe bet talvoudegezh an darvoud hag an distrujoù lakaet war gont ar C'halianed betek ober eus an dizeur-se « un enkadenn gosmek » a lakae urzh ar bed e-unan e kaoz.
An niver dister a zafar galian eus ar IV a-raok J.-K. dizoloet en Italia a daol diskred war gwirvoud an darvoudoù deskrivet gant skrivagnerien an Henamzer. Kavet ez eus bet roudoù un tangwall c'hoarvezet er mare-se war ar Palatium, netra ken bras hag ur geoded o teviñ avat. Ken bras un distruj en defe lezet muioc'h a roudoù war ar savadurioù eus ar mare evel ar Forom pe temploù Tachenn Sant'Omobono. Gwirheñveloc'h eo e vefe bet distrujet tachadoù zo gant ar C'halianed, da skouer o c'hwezhañ an tan er savadurioù prenn. Preizhet o defe an temploù met n'o dije ket distrujet ar monumantoù. Harpet o deus skrivagnerien an Henamzer war un hengoun dre gomz en deus amplaet brasted an distrujoù ha niver ar C'halianed moarvat da zisteraat ar vezhekadenn paket gant ar Romaned. Titus-Livius a ra anv eus an distruj-se da zisplegañ an diouer a zielloù evit kantvedoù kentañ Roma ivez. Bihan e tlee bezañ bet niver an dielloù-se avat er mare-hont ha peadra zo da grediñ e vefent bet lakaet er goudor e Caere pe war ar c'hapitol kuit na kouezhfent etre daouarn ar C'halianed.
Hervez Nicholas Horsfall, "darvoudoù 390 - pe kentoc'h eus 387/6 - zo, er stumm m'int bet danevellet, un aridennad rouestlet a zanevelloù etiologek, a apologiezhioù evit familhoù zo, hag a amprestadennoù digant Istor Henc'hres . Anv penn ar Sennoned, Brennos, da skouer, na gaver nemet adalek Titus-Livius (n'eus ket anv anezhañ e skridoù Polibios nag e re Diodorus Sikilia), a zo moarvat un heklev eus hini penn bras ar Gelted o doa aloubet Henc'hres e -280/279 . Venceslas Kruta ha Valerio Manfredi a soñj dezhe e oa marv Camillus ha Marcus Manlius Capitolinus dija pa oa aloubet Roma gant ar C'halianed ha ma ne oant bet lakaet en danevell hengounel nemet da saveteiñ enor ar Romaned . Evit echuiñ e weler eo awenet danevell kemeridigezh Roma gant hini Aten gant ar Bersed.
Il Bastione
Il Bastione zo ur menez eus Alpoù an Arvor, en Italia, e Piemonte, e Proviñs Cuneo, ha 3047 m uhelder dezhañ.
Pioraco
Pioraco zo ur gêr eus Italia e proviñs Macerata e rannvro ar Marche, e-kreiz Italia. ur 1920 a dud zo enni o chom.
Montlivault
Montlivault a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.
Haemorhous purpureus
Haemorhous purpureus (Carpodacus purpureus kent) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Fringillidae.
Montlivault
Douaroniezh
10,73 km2 eo gorread ar gumun.
Haemorhous purpureus
Anvet e voe Fringilla purpurea (kentanv) da gentañ-penn (e 1789) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).
Jakobined
Jakobined a oa anv roet gwechall da izili Urzh an Dominikaned er stad c'hall abalamour ma oant diazezet abaoe 1258 e Pariz e kouent Saint-Jacques-le-Majeur. Kouentoù all zo bet dalc'het gant ar Jakobined
Montlivault
Poblañs
War-dro 1 366 a dud a zo o chom eno e 2016.
Haemorhous purpureus
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, greun, had ha hugennoù dreist-holl.
Brondello
Brondello zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Montlivault
Melestradurezh
E 2014 e voe dilennet Gérard Chauveau da vaer.
Haemorhous purpureus
Annez
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
New Hampshire
New Hampshire zo unan eus Stadoù Stadoù-Unanet Amerika. Lec'hiet eo er biz, e New England. Unan eus 13 Stad orin ar riez eo,.
Jeffrey
Jefferson zo un anv-tiegezh saoznek tennet dioutañ. Jeff ha Geoff zo berranvioù implijet gant ar saoznegerien.
Recanati
Recanati zo ur gêr eus Italia e proviñs Macerata e rannvro ar Marche, e-kreiz Italia. ur 1920 a dud zo enni o chom.
Pollenza
Pollenza zo ur gêr eus Italia e proviñs Macerata e rannvro ar Marche, e-kreiz Italia. ur 1920 a dud zo enni o chom.
San Benedetto Belbo
San Benedetto Belbo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
C'hwibon Abdim
C'hwibon Abdim (Ciconia abdimii) a zo un evn hirc'harek.
Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika issahara ha mervent Arabia,.
Jeff
Jeff zo ur berranv saoznek eus Jeffrey ha Jefferson, implijet e Norzhamerika dreist-holl.
Arabat droukveskañ gant Jef a zo ur berranv eus an anv brezhonek Jozef hag an anv gallek Jean-François.
Sarvāṅgāsana
thumb|right|200px|Sarvāṅgāsana pe stumm ar c'horf a-bezh Sarvāṅgāsana (Devanāgarī: सर्वाङ्गासन), pe stumm ar c'horf a-bezh, a zo ur stumm yoga eus ar re bouezusañ. Kar-tost eo d'ar stumm Śīrṣāsana harpet ouzh kern ar penn, met ne vac'h ket ar melloù-gouzoug.
Dont a ra an termen eus sarvāṅga a dalv "ar c'horf a-bezh" e sañskriteg .(ger-evit-ger : "an holl izili")
Ar stumm
Gourvezet war ar c'hein gant an divrec'h a-hed ar c'horf e saver goustadik an treid ha al lodenn izelañ eus ar c'horf bras e doare ma vo douget pouez ar c'horf gant ar penn, ar chouk hag an divrec'h. Troet eo ar selloù ouzh ar bizied-treid hag a-eeun emañ ar penn gant linenn greiz ar c'horf. En Haṭha Yoga eo gwell pleustriñ a-gammedoù dre greskiñ padelezh ar stummoù un tammig bemdez. Aliet e vez sevel en e sav goude div vunutenn gourvezet war ar c'hein, evit dasparzh ar gwad.
Gant sādhu-ed ar c'h-kumbhamelā en India, anezho yogied akuit, e vez dalc'het ar stumm e-pad teir eur. Unan yac'h ha boaz ouzh Sarvāṅgāsana a c'hell mont betek un eur pe un eur hanter.
Gounidoù
Er Yogatattva Upaniṣad e c'heller lenn : « […] Evit a sell ouzh Sarvāṅgāsana e plij d'an diskibled akuit rak diwall a ra diouzh meur a gleñved a gorf hag a spered ; […] e tri miz, e steuzio kuit roufennoù ha blev gris, ha mar pleustrer Sarvāṅgāsana e-pad teir eur bemdez, ne varvor ket. […] »
— Yogatattva Upaniṣad, (122, … ,125)
Faverolles-sur-Cher
Faverolles-sur-Cher a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.
Douaroniezh
15,51 km2 eo gorread ar gumun.
Poblañs
War-dro 1 327 a dud a zo o chom eno e 2016.
Melestradurezh
E 2014 e voe addilennet Bernard Girault da vaer.
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
La Faute-sur-Mer
La Faute-sur-Mer a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
La Bretagne linguistique
La Bretagne linguistique zo ur gelaouenn c'hallek a yezhoniezh embannet e Skol-veur Breizh-Izel, ma kaver pennadoù savet gant kelennerien vrezhonek eus ar skol-veur-se, Nelly Blanchard, Ronan Calvez, Yves Le Berre, Daniel Le Bris, Jean Le Dû, Mannaig Thomas, ha gant kelennerien eus skolioù-meur all ivez.
Con te partirò
Con te partirò zo ur ganaouenn italianek skrivet gant Francesco Sartori, evit an ton, ha Lucio Quarantotto evit ar son.
Torfedoù brezel Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022
Abaoe Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022, nerzhioù lu kement hag aozadurioù Rusia o deus sevenet meur a dorfed brezel a-enep trevourien, distrujoù savadurioù trevour, lazhadegoù trevour, jahinerezh ha gwallerezh maouezed ha bugale.
Con te partirò
Gant Andrea Bocelli eoa bet kanet evit ar wech kentañ en 1995 e Festival San Remo.
Torfedoù brezel Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022
Nerzhioù armet Rusia dre implij tagadennoù taer o deus lakaet poblañsoù trevour en arvar, dreist-holl gant implij boledoù tolpet ha gant implij armoù tarzh evel bombezennoù, misiloù, kanolioù ponner ha bannerien roketennoù lies war lec'hioù stank ar boblañs trevour. Disoc'h implij un nerzh ken kreñv a zo bet distrujoù savadurioù trevour evel tiez, ospitalioù, skolioù, savadurioù istorel hag ilizoù. E fin miz Here, an tagadennoù a oa bet abeg da ouzhpenn 10 000 trevour lazhet pe gloazet, 430 bugel en o zouez. Kalz uheloc'h e c'hellfe bezañ ar sifroù met diaes eo bezañ resis dre ma kendalc'h ar brezel. Goude ma oa kilet nerzhioù Kevredad Rusia diouzh norzh Kyiv, e oa deuet war-wel anat e oa bet torfedoù brezel a-ratozh. E kêr Bucha da skouer, e oa bet sevenet lazhadennoù, jahinerezh garv, gwallerezh ha laeroñsi a-enep trevourien dizarmet. 50 trevour – dreist-holl paotred, ur vaouez hag ur bugel a oa bet lazhet e Bucha. Ur 1200 korf trevour bennak a oa bet kavet e rannvro Kyiv goude ma oa aet ar Rusianed kuit. Ul lod anezho a oa bet fuzuilhet. Ouzhpenn-se ez eus dezrevelloù eus diblasadennoù ret milieroù a drevourien, bugale evit ul lod, etrezek Rusia, dreist-holl adalek tiriadoù aloubet Marioupol, gant tagadennoù reizhel gant gwalladennoù, ha gwalladennoù a-stroll. Bez e oa bet ivez lazhadennoù diret trevourien gant nerzhioù Rusia.
Con te partirò
Anavezet eo e Breizh-Veur evel Time to say goodbye hag er broioù spagnolek evel Por ti volaré.
Torfedoù brezel Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022
Implij armoù difennet
An daou du engouestlet a implij armoù difennet. Dre vras e vez nac'het ganto ha rebechet d'an tu enep en ober. Dezrevelloù sklaer a ziskouez gant prouennoù ez eo un implij gwirion.
Giorgia
Giorgia ha Giorgina zo daou anv-badez italianek, roet d'ar merc'hed, savet diwar an anv Giorgio.
Con te partirò
An doare saoznek zo bet brudet gant ar ganerez soprano Sarah Brightman, a gan hanter en italianeg hanter e saozneg e gwirionez.
Torfedoù brezel Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022
Minoù enepden
E miz C'hwevrer 2023 e embanner ez eus bet lazhet 278 den gant minoù enepden en Ukraina abaoe penn-kentañ an aloubadeg tra ma ne oa bet nemet 58 e 2021. Hervez ar sifroù, e fin 2022, an niver a drevourien e Republik Pobl Donetsk(RPD) gloazet gant minoù enepden bannet gant nerzhioù lu Ukraina a oa 87 den, unan anezho o vezañ bet lazhet. Pevar bugel a zo bet gloazet don. Bannet ez eus bet e-leizh a vinoù enepden gant nerzhioù lu Ukraina war ha tro-dro kêr Izioum pa oa renet al lec'h gant nerzhioù lu Rusia Nac'het e vez gant Ukraina implij seurt armoù. Ar bes-ministr Oleksandr Polishchuk a embann ez eo kiriek Ukraina da sentiñ ouzh lezennoù etrebroadel ha ne implij ket armoù seurt-se.
D'ar 26 a viz Meurzh 2022, Rusia, kaset er-maez diouzh rannvro Kyiv, a oa kilet goustadik evit mont etrezek an Donbas. Maer Borodianka a embann e oa bet charreadennoù kirri-samm rusian o tremen dre kêr gant soudarded rusian o tennañ war prenestroù tud hag ouzhpenn-se o devoa laosket minoù enepden dre kêr a-bezh. Implijet e vez ouzhpenn 7 doare minoù enepden gant Rusia en Ukraina gant reoù modern-tre POM-3, ul lod anezho a vez trapoù evit mac'hagnañ pe lazhañ tud o klask dizarmañ anezho.
Santa Vittoria d'Alba
Santa Vittoria d'Alba zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte. Niver an annezidi zo
Torfedoù brezel Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022
Minoù enepden
Embannet e vez gant pennoù Ukraina ez eo ar vro "park brasañ minoù ar bed". Ne oa ket bet echuet c'hoazh naetadur ar minoù bet implijet e-kerzh Brezel Donbas e 2014-2015 pa oa bet adkroget o implij e 2022.
Gims
Gims, anvet Maître Gims betek miz Meurzh 2019, e wir anv Gandhi Djuna, zo ur raper, kaner ha sonaozer ganet d'ar 6 a viz mae 1986 e Kinshasa, e Republik Demokratel Kongo. Brudet eo bet war YouTube gant ouzhpenn 200 000 000 a selaouadenn a-wechoù.
Torfedoù brezel Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022
Prizonidi brezel
Hervez an ABU ez eo kablus an daou du da jahinañ prizonidi brezel ha lazhadegoù ivez. An ABU a zo emsavet d'ar gwener d'ar 24 a viz Meurzh 2023 gant ar fed lazhañ­ prizonidi brezel gant an daou du.
Valgrana
Valgrana zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte. Niver an annezidi zo