cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karl V an Impalaeriezh Santel
Les affrontements avec François I
Le premier heurt se produit en Royaume de Navarre. Ce royaume, dont une partie est située au nord des Pyrénées - les provinces d'outre-monts ou Basse-Navarre à partir de 1512 -, est sous contrôle espagnol depuis sa conquête par Ferdinand d'Aragon en 1512. La maison d'Albret, qui bénéficie de l'appui du roi de France François I, tente une reconquête en 1521. Les Franco-Navarrais profitent d'une démilitarisation partielle du royaume due à la Guerre des Communautés de Castille et s'appuie sur le soulèvement du peuple navarrais pour prendre la capitale, Pampelune. Le rapide ressaisissement de l'armée espagnole et les erreurs stratégiques du général français André de Foix ne permettent pas de consolider la victoire et les troupes de Charles Quint remportent la victoire à Noain sur une armée largement inférieure en effectifs. Après divers sièges et batailles, un accord diplomatique est signé : Charles Quint conserve la Haute-Navarre mais restitue la Basse-Navarre à la maison d'Albret.
Pendant cette même année 1521, Charles Quint prend l'initiative et ouvre deux nouveaux fronts. Poursuivant son objectif bourguignon, l'empereur envoie Franz von Sickingen et le comte Philippe Ier de Nassau vers le nord de la France ; ces derniers obligent Bayard à s'enfermer dans Mézières assiégée qu'il défend sans capituler malgré les canonnades et les assauts. En Italie, Charles Quint forme une coalition avec Henri VIII et les États pontificaux pour contrer l'alliance de la France et de la république de Venise. L'armée franco-vénitienne est battue lors de la bataille de la Bicoque ; Charles Quint et ses alliés reprennent le Milanais. L'armée impériale entre en Provence mais échoue au siège de Marseille. François I prend la tête d'une contre-attaque mais est sévèrement battu à Pavie en 1525 et devient prisonnier de l'empereur. Charles Quint garde le roi de France prisonnier à Madrid pendant plus d'un an, jusqu'à la conclusion du traité de Madrid.
Aux termes de ce traité, François I doit, entre autres, céder le duché de Bourgogne et le Charolais, renoncer à toute revendication sur l'Italie, les Flandres et l'Artois, et épouser Éléonore de Habsbourg, sœur de Charles. François est libéré contre l'emprisonnement pendant quatre années de ses deux fils aînés, le dauphin François de France et Henri de France (futur Henri II).
En 1535, à la mort du duc de Milan François II Sforza, François I revendique l'héritage du duché. Au début de 1536, 40 000 soldats français envahissent le duché de Savoie, allié de Charles Quint, et s'arrêtent à la frontière lombarde, dans l'attente d'une éventuelle solution négociée. En juin, Charles Quint riposte et envahit la Provence mais se heurte à la défense du connétable Anne de Montmorency. Grâce à l'intercession du pape Paul III, élu en 1534 et partisan d'une réconciliation entre les deux souverains, le roi et l'empereur signent en 1538 à Nice une trêve de deux ans et promettent de s'unir face au danger protestant. En signe de bonne volonté, François I autorise même le libre passage à travers la France afin que Charles Quint puisse mater une insurrection à Gand.
Charles Quint ayant refusé, malgré ses engagements, l'investiture du duché de Milan à un des fils du roi, une nouvelle guerre éclate en 1542. Le 11 avril 1544, François de Bourbon-Condé, comte d'Enghien, à la tête des troupes françaises, défait le marquis Alfonso de Avalos, lieutenant général des armées impériales à la bataille de Cérisoles. Cependant, l'armée de Charles Quint, avec plus de 40,000 hommes et 62 pièces d'artillerie, traverse la Lorraine, les Trois-Évêchés et franchit la frontière. Mi-juillet, une partie des troupes assiège la place forte de Saint-Dizier, tandis que le gros de l'armée poursuit sa marche vers Paris. De graves problèmes financiers empêchent l'empereur de solder ses troupes, où se multiplient les désertions. De son côté, François I doit également faire face au manque de ressources financières ainsi qu'à la pression des Anglais qui assiègent et prennent Boulogne-sur-Mer. Les deux souverains finissent par consentir à une paix définitive en 1544. Le traité de Crépy-en-Laonnois reprend l'essentiel de la trêve signée en 1538. La France perd sa suzeraineté sur la Flandre et l'Artois et renonce à ses prétentions sur le Milanais et sur Naples, mais conserve temporairement la Savoie et le Piémont. Charles Quint abandonne la Bourgogne et ses dépendances et donne une de ses filles en mariage, dotée du Milanais en apanage, à Charles, duc d'Orléans et deuxième fils du roi.
Les affrontements avec Henri II
Les relations avec Henri II s'inscrivent dans la continuité de celles avec le prédécesseur de ce dernier.
Dès 1551, Henri II écoute les prince réformés d'Allemagne, qu'il avait bien connus lorsqu'il était dauphin. En janvier 1552, il reçoit à Chambord le margrave Albert de Brandebourg qui lui suggère d'occuper Cambrai, Verdun, Toul et Metz (ces trois dernières villes constituant les Trois-Évêchés), cités d'empire de langue française et bénéficiant traditionnellement d'une certaine autonomie. Henri II y prendrait le titre de Vicaire d'Empire. Le traité de Chambord est signé le 15 janvier 1552, scellant l'alliance d'Henri II avec les princes réformés contre Charles Quint.
En mars 1552, l'armée française est massée à Joinville sous le commandement du connétable de Montmorency et du duc de Guise. Cambrai, Verdun et Toul ouvrent leurs portes sans opposer de résistance; le 18 avril 1552, Henri II entre dans Metz. En octobre 1552, sur ordre de Charles Quint, le duc d'Albe met le siège devant Metz, où reste une faible garnison sous les ordre de François de Guise. Le siège dure 4 mois et, malgré le déploiement d'importantes forces impériales (35,000 fantassins, 8,000 cavaliers et 150 canons), reste voué à l'échec, et l'armée de Charles Quint finit par lever le siège en janvier 1553.
Toujours en 1552, en Italie, la ville de Sienne chasse sa garnison espagnole (26 juillet) et demande l’intervention française. Henri II en profite pour ouvrir un nouveau front. Défendue par Monluc, la ville capitule finalement le 17 avril 1555. Charles Quint cède Sienne à Florence mais conserve les présides toscans de Piombino et Ortobello.
Charles Quint et la Réforme
Le règne de Charles Quint correspond à la naissance en Allemagne du lutherianisme. Sacré par le pape, l'empereur ne peut se soustraire à l'obligation de défense de la foi catholique et une diminution de l'intensité du conflit avec François I lui permet de s'attacher à cette mission.
L'année même de son sacre, Charles Quint convoque la Diète d'Augsbourg. Cette diète est convoquée par l’empereur pour poser la question de la soumission des princes du Saint-Empire convertis à la Réforme luthérienne. La réunion tourne à son désavantage, les princes du Nord réformistes se coalisant sous l'autorité de Philippe de Hesse et de l'électeur Jean Frédéric de Saxe.
Le 25 juin les protestants présentent au souverain la Confession d'Augsbourg, texte fondateur du luthérianisme rédigée par Philippe Melanchthon (qui remplace Luther, alors au ban de l’Empire et ne pouvant être présent à la diète) et Camerarius, qui sera rejetée par les théologiens catholiques. Malgré quelques modifications conciliatrices apportées par le prudent disciple Melanchthon au texte original de Luther, Charles Quint la fait proscrire par la diète, où les députés catholiques se trouvent en majorité.
Le 20 septembre, Luther conseille aux princes protestants de se préparer à la guerre plutôt que d'accepter de transiger avec l'Église catholique, ce qui aboutit début 1531 à la formation de la Ligue de Smalkalde menée par Philippe de Hesse. La diète se termine le 19 novembre avec le recès d’Augsbourg qui confirme l'édit de Worms : il ordonne aux princes coalisés de se soumettre avant le 15 avril 1531, de rétablir dans leurs États la juridiction épiscopale et de restituer les biens de l'Église.
Conscient de la nécessité de réformer l'Église et résoudre le problème protestant, le pape Paul III convoque le concile de Trente, dont les travaux démarrent le 5 décembre 1545. Les protestants ne reconnaissent pas le concile et l'empereur déclenche les hostilités en juin 1546, avec une armée équipée par le pape et commandée par Octave Farnèse, futur duc de Parme, une armée autrichienne sous les ordres de son frère Ferdinand de Habsbourg et une armée de soldats des Pays-bas sous les ordres du comte de Buren.
Grâce à l'appui du prince-électeur Maurice de Saxe, Charles Quint remporte sur Jean Frédéric de Saxe la bataille de Mühlberg en 1547, emprisonne Philippe de Hesse et obtient la soumission des princes rebelles. En 1551, le même Maurice de Saxe réalise un renversement d'alliance pour délivrer le landgrave de Hesse-Cassel retenu prisonnier par Charles-Quint. Ce dernier est contraint à traiter et à accorder, par la Paix de Passau (1552), une amnistie générale et le libre exercice du culte réformé. Le 3 octobre 1555, est signée la paix d'Augsbourg qui reconnaît le protestantisme dans tout l'Empire selon la règle cujus regio, ejus religio (la religion du pays est la religion du prince).
Abdication de Charles Quint
Le 25 octobre 1555, affaibli par la vieillesse et les maladies, aigri par les revers, Charles Quint abdique solennellement, dans la grande salle du palais du Coudenberg à Bruxelles de sa souveraineté sur ses possessions non-autrichiennes. Le duché de Bourgogne-Franche Comté et les Pays-Bas sont transmis à son fils Philippe.
Quelques mois plus tard, le 16 janvier 1556, il lui transmet également son héritage espagnol, tandis que les possessions autrichiennes et la dignité d'empereur romain germanique, après élection (24 mars 1558), reviennent à son frère cadet Ferdinand Ier de Habsbourg.
Souffrant d'une goutte particulièrement invalidante, et très marqué par la disparition en 1555 de sa mère Jeanne I d'Espagne dite Jeanne la Folle (malgré leur absence de proximité affective), il se retire en 1556 dans son palais-monastère résidentiel de Yuste près de Madrid en Espagne où il meurt deux ans plus tard à l'âge de 58 ans, de la malaria (maladie endémique dans la région jusqu'en 1960). Il repose au Panthéon des Rois d'Espagne à 40 km de Madrid sur le site royal de Saint-Laurent-de-l'Escurial construit par son fils Philippe II d'Espagne pour lui et tous ses descendants.
Il trionfo di Bacco e Arianna
Il trionfo di Bacco e Arianna ("Trec'hlid Bacchus hag Ariadna") zo ur murlivadur graet etre 1597 ha 1600 gant al livour italian Annibale Carracci.
Karl V an Impalaeriezh Santel
Mariage et descendance
On lui connaît également des enfants illégitimes :
En littérature
Karl V eo Don Carlos er pezh théatre Hernani gant Victor Hugo. Il y décrit pendant la période entourant son intronisation en tant qu'empereur.
Articles connexes
-->
Dimezioù ha bugale
D'an 11 a viz Meurzh 1526 e timezas Carlos Iañ er Reales Alcázares de Sevilla d' geniterv Isabel de Portugal, merc'h-vihan d'ar Rouaned Katolik ha c'hoar da João III, roue Portugal, a oa dimezet bloaz a-raok, en 1525, da c'hoar Carlos Iañ, Catalina de Austria. Diganti he doe ar vugale-mañ:
Il trionfo di Bacco e Arianna
thumb|600px|center| Il trionfo di Bacco e Arianna
Steven Thicot
Steven Thicot a zo ur c'hoarier mell-droad ganet d'ar 14 a viz C'hwevrer 1987 e Montreuil-sous-Bois. Stummet eo bet gant an INF Clairefontaine ha c'hoari a rae gant skipailh CFA an FK Naoned abaoe 2003, difenner kreiz eo er skipailh. E miz Mae 2004 e teu da vezañ kampion Europa gant ar skipailh mell-droad Frañs dindan 17 bloaz. Abaoe 2002 eo deuet da vezañ a-bouez er skipailh-mañ. Steven a zo bet prestet d'ar CS Sedan Ardennes e-pad ar bloavez 2006-2007. E miz Even 2007, e tistro e Naoned da welet ma gont warnañ ar skipailh evit pignat e Ligue 1.
Sofokles
Sofokles (e henc'hresianeg Σοφοκλῆς, Sophoklễs) zo, gant Aesc'hulos hag Euripides, unan eus an tri oberer nemeto eus Henc'hres a skrivas trajediennoù a zo deut ul lodenn anezho betek ennomp.
Buhez
Ganet eo bet Sofokles e 495 pe 496 kent J.K. e Kolonos (e-kichen Aten), un nebeud bloavezhioù kent emgann Maraton e 490. Mab e oa d'un Atenad pinvidik, Sofilos, a veve diwar labour e sklaved, anezhe govelerien ha kilvizien. Hervez Aristoksenos, hag evel ma seblant hervez e oberenn ziwezhañ, e oa a orin eus demos Kolonos, war vord ar geoded. Bet en doa un deskadurezh a-feson ha kentelioù gant Lampros peurgetket. A-drugarez d'an deskadurezh-se e c'hallas ren al laz-kanañ goude trec'h Salamis, hag eñ 16 vloaz hepken ! Berzh a reas evel saver trajediennoù : da 27 vloaz, e 468 kent J.K., e c'hounezas ar c'hentañ priz e kentstrivadeg c'hoariva an Dionisia hag eñ o kevezañ neuze gant mestr an trajedienn atenat, Aesc'hulos. En holl e voe trec'h 24 gwezh, oc'h erruout en eil plas bep tro a-hend-all.
Kemer a reas perzh e buhez politikel ar geoded ivez. E 443 e voe unan eus « hellenotamiai » Kevre Delos (merourien an truaj roet gant kevredidi Aten). Strategour e oa bet e 440 war un dro gant Perikles ha kemer a reas perzh en ergerzhadenn a-enep emsavidi Samos gant hemañ. E 413, goude an taol-stad a heulias c'hwitadenn ergerzhadenn Sikilia, e vije bet unan eus an 10 komiser (Probouloi) eus ar c'huzul dilennet evit renkañ an aferioù pemdez, hag eñ 83 bloaz, kent diazezidigezh an oligarkiezh e 411. Pouezañ a reas kalz berzh e drajediennoù hag e vignoniezh gant Perikles en e zilennadennoù moarvat.
E 420 e tegemeras un aoter evit delwenn Asklepios en e di, pa voe degaset an doue-se da Aten. Abalamour da se e voe roet dezhañ al lesanv dalif a z/Dexion (degemerer) gant Ateniz.
Rome
Ar Rome a oa un departamant gall en Italia e mare an diktatour gall Napoléon Bonaparte. Kêr Roma a oa ar pennlec'h anezhañ.
Sofokles
Buhez
Dimezet e oa d'an atenadez Nikostrate a roas ur mab dezhañ, Iofon. Bet en doa ivez ur serc'h eus Sikion anvet Teoris, a roas ur mab all dezhañ, Ariston, tad Sofokles yaouank. A-hervez, nebeut amzer kent e varv e vije bet Iofon o prosezañ outañ dirak ar c'huzuilh familh, abalamour d'un dizemglev diwar-benn e hêrezh hag e vab a glaskas prouiñ e oa erru kabac'h. A-walc'h e oa bet neuze lakaat lenn e oberenn ziwezhañ dirak al lez-varn evit lakaat fin d'ar prosez en e enep.
Rome
Roi de Rome (Roue Roma) eo an titl a voe roet gant Napoléon Bonaparte d'e vab Napoleon II.
Sofokles
Buhez
Mervel a reas e 406 hag e bezh diwezhañ, Oedipous e Kolonos, a voe c'hoariet ar memes bloavezh, goude e varv.
Oberenn
Krouet eo bet gant Sofokles an « trede aktour » (tritagonistes). En e raok ne veze morse en tu all da zaou aktour war al leurenn, ma ne gonter ket al laz-kanañ. Biken avat ne vo muioc'h evit tri aktour er c'hoariva e Henc'hres. C'hoariet e veze ar rolloù a eil renk gant ar memes den alies. An trede aktour a vihanae c'hoaz pouez al laz-kanañ hag a zegase degouezhioù ouzhpenn evit displegañ an enebiezhioù etre an dudennoù ha diskouez o zemz-spered. Dilezet en deus ivez reizhiad an trilogezhioù.
Savet en deus 123 pezh-c'hoari hag en o zouez ugent pe 22 drama satirek. Kollet eo bet an darn vrasañ anezhe.
Caroline Vanderbeken
Caroline Vanderbeken a zo ur vestrc'hoarierez echedoù belgiat.
Kampionez echedoù (maouezi) eus Belgia e voe e 1970.
Gresianeg Tsakonia
Peurliesañ e vez renket evel ur rannyezh gresianek met gant tud zo e vez renket an tsakonieg evel ur yezh disheñvel dre ma oa diorroet diwar ar gresianeg dorek tra ma oa diorroet an gresianeg unvan (dhimotiki) diwar ar gresianeg attek.
N'he deus ar yezh statud ofisiel ebet e Gres ha daoust m'eo bet troet lidoù an Iliz ortodoksel e tsakonieg e vez graet al lidoù e gresianeg koine peurliesañ evel e lec'h all.
Takad-implij
Hiziv e vez komzet tsakonieg en un toullad kêrioù ha kêriadennoù er menezioù nepell diouzh Plegmor Argol; gwezhall avat e veze komzet war un dachenn ledanoc'h war-du ar su hag ar c'hornôg hag ivez war aodoù Lakonia (Λακωνία) (Sparta gwezhall).
En desped d'ar c'henwerzh gant ar c'hêriadennoù war an aod, abalamour d'an diaesterioù geografikel a lakaas diaes an darempredoù gant an diavaez all e vanas didroc'het an darn vrasañ eus an dsakonegerion diouzh ar peurrest eus ar c'hresianegerion betek an 19vet kantved. Tra ma krogas ar skolioù da vezañ staliet eno avat hag ivez a-drugarez d'ar fed ma teuas aesoc'h-aeasañ da vont ha dont goude brezel Dieubidigezh Gres e tarempredent annezidi Tsakonia muioc'h-mui a c'hresianegerion deuet eus an diavaez ha kregiñ a reas an niver a dud a rae c'hoazh gant an tsakoneg da vont war digresk diouzh 200.000 den bennak barrek war ar yezh betek un nebeud kantvedoù hiziv.
War vuanaat ec'h eas ar yezh da goll goude ma oa bet staliet an tredan e holl gêriadennoù Tsakonia er bloavezhioù 1970 rak bremañ e vez klevet ar skingomz ha gwelet ar skinwel e gresiang unvan gant an holl, ha levezonet kalz gant ar mediaoù-se eo bet ar re yaouankañ hag o doare-komz dreist-holl.
Klasket eo bet en anar peurliesañ adreiñ un tamm lañs d'ar yezh dre he c'helenn er skolioù. N'he deus ar yezh statud ofisiel ebet ha keit ha ma ranker implijout ar gresianeg unvan evit mont e darempred gant ar gouarnamant, evit mont da skol pe evit kas da-benn kefridioù boutin all n'ec'h aio ket ar maout gant an tsakonieg ha ma kendal'h ar yezh da vont da get evel m'mañ bremañ ne vo ket ken diouti e-korf an 21vet kantved.
Rannyezhoù
Isrannet e vez an tsakonieg e teir rannyezh pennañ:
Perzhioù yezhadurel
Hervez Ethnologue ez eus 70% a heñvelderioù etre an tsakoneg hag ar gresianeg demotek. Diazezet emañ ar jedadenn-se dre keñveriañ listenn Swadesh evit an eil yezh hag eben. N'eo ket ken tost all avat an eil yezh ouzh eben pa geñverier bep o geriaoueg en o fezh.
Doare-skrivañ
Ex-hengounel eo bet implijet al lizherenneg c'hresianek mui un toullad divc'hrafennoù evit gallout skrivañ sonioù na vezont ket kavet e gresianeg unvan, d.s. "σχ" evit treuzskrivañ ar gensonenn drekkevig dre daravat divouezh (/ʃ/)
Gant Thanasis Kostakis (Θ. Π. Κωστάκης) e oa bet ijinet ur doare reizhskrivañ oc'h implijoù meur a sin diakritek, en o zouez poentoù, ar spiritus asper hag ar c'haron evit sevel e oberennoù diwar-benn yezhadur an tsakonieg.
Timbroù Mecklenbourg
Ur vro alaman e biz Alamagn eo Mecklenburg, lec’hiet e hanternoz Brandenburg, war vord ar Mor Baltek.
Dre Emglev Hambourg (8 a viz Meurzh 1701) ez eo rannet Mecklebourg e daou damm, gant statud dugelezhioù emren dindan evezh an hevelep Parlamant, awenet gant ur vonreizh unvan. E 1815 avat e c’hoarvez « Kendalc'h Vienna » : treset e vez endro bevennoù ar Stadoù european, goude diskar Napoleone Buonaparte, ha savet Dugelezhioù-meur Mecklenburg-Schwerin ha Mecklenburg-Strelitz.
Mecklenbourg-Schwerin
thumb|left|170px|Timbroù Mecklenbourg-Schwerin
An timbroù kentañ zo embannet d’ar 1añ a viz Gouere 1856 gant Dugelezh-Veur Mecklenbourg-Schwerin. Daoust dezho bezañ disheñvel evit a sell ar ment, an holl dimbroù zo un dresadenn unanel war pep hini anezho : ardamezioù ar vro, da lavaret eo penn un tarv dindan ur gurunenn, hag an alc’hwezioù FREIMARKE (en nec’h) ha SCHILLINGE a-zindan. MECKLENB zo skrivet war an tu kleiz ha SCHWERIN war vord an tu-dehou. E pep korn an timbr ez eo skrivet ar priz. N’eus nemet war an timbr ¼ Schilling ma vank arouez galloud hag aotrouniezh an Duged.
Mecklenbourg-Strelitz
thumb|right|170px|Timbroù Mecklenbourg-Strelitz
N’eus bet embannet timbroù nemet e-pad ar bloaz 1864 e Mecklenbourg-Strelitz. An timbroù hirgarrezek a veze implijet evit kas lizhiri er vro, ar re all, warno ur skeudenn eizhkognek, evit al lizhiri o treuziñ ar bevennoù. War bep tu ez eo skrivet hanter anv an Dugelezh : MECKLENB a-gleiz ha STRELITZ a-zehou. En nec’h ez eo skrivet ar priz hag anv ar moneiz (Silbergroschen dle Schilling) a c’heller kavout en traoñ.
Evit a sell an timbroù eizhkognek, emañ ar meneg "MECKLENB.STRELITZ" en nec’h, an dalvoudegezh diouzh a live kreiz hag anv ar moneiz SILB.GR." e traoñ an timbr.
Eizh timbr zo bet lakaet e gwerzh gant Dugelezh-Veur Mecklenbourg-Schwerin ha c’hwec’h tamm hepken gant Mecklenburg-Strelitz. Adalek ar 1añ a viz Genver 1868 e vez implijet timbroù Kengevread Norzh Alamagn eno, ha timbroù an Impalaeriezh alaman diwezhatoc’h.
Palamedes
Palamedes (Παλαμήδης / Palamêdês e gregach), roue Euboia, a ijinas ar c'hoari-echedoù, hervez ur vojenn, e-pad seziz Troia evit diduañ e soudarded.
Lennegezh
Meneget eo en oberennoù gant Aisc'hylos, Sofokles hag Euripides.
Lizherenn
Al lizherenn a zo anezhi ur merk, unan hepken pe genaozet gant unan all, skrivet evit aroueziañ ur fonem a vez klevet en ur yezh bennak. Lavaret e vez eo treuzskrivet ar fonem evit sevel ur skrid gant pep a lizherenn a vez da lakaat diouzh red an fonemoù a ya d'ober strolladigoù fonemoù, da lavaret eo unanderioù bihannoc'h a zo er frazennoù, ar gerioù, ar re-se elfennoù ar c'homzoù. Pa vez e pep yezh un niver termenet fonemoù e c'heller kaout un niver termenet lizherennoù (pe koubloù lizherennoù) evit bezañ gouest treuzskrivañ n'eus forzh peseurt komzoù. Heuliadenn dermenet al lizherennoù a zo evit ur yezh a zo al lizherenneg.
Istor
Pa veze implijet e Mezopotamia ar skritur gennheñvel e teu war wel etre ar XVvet hag ar XIIvet kantved kent Jezuz-Krist un doare nevez aroueziañ fonemoù an arameg hag an hourriteg, lizherenneg Ougarit eo. Er memez mare pe a-raok e veze implijet ul lizherenneg linennel, al lizherenneg ragsinaitek pe ragkananek deveret eus an arouezlunioù egiptat.
Gerdarzh
Eus ar ger latin "littera" e teu ar ger lizherenn. Ne ouzer ket m'eo d'ar ger latin ur wrizienn etruskek pe gresianeg.
Elfennoù al lizherenneg
Ar ger, unander diazez an talvezed e yezh-mañ-yezh a zo skrivet dre vodañ uan pe vuioc'h lizherenn a c'hell bezañ lakaet outo arouezioù diakritik : tildennoù, skraboù, pikoù, kelc'higoù, etc...
Kavet e vez urzhioù disheñvel evit red al lizherennoù : er yezh gant ul lizherenneg latin pe gresianek pe kirillek e vezont lakaet a-blaen ha eus an tu kleiz d'an tu dehou. Ar c'hontrol eo evit ar yezhoù arabek hag hebreek.
Sellet ivez
Lettera (alfabeto)
Sega
Un embanner c'hoarioù-video brudet-tre eus Bro Japan eo Sega.
Avon Bristol
Un anv brezhonek he deus ar stêr, kar-tost d'ar stêrioù Aven hag Aon e Breizh.
An eil eus an div Avon a gember en Havren eo, Avon Warwickshire eo an hini gentañ.
Eieniñ a ra e-kichen Acton Turville, in South Gloucestershire, ha goude temen e Wiltshire. An 19vet hirañ stêr eus ar Roantelezh-Unanet eo gant he 121 km hed, petra bennak ma n'eus nemet 31 km a-denn-askell eus an eienenn d'an aber.
Kentauros
Kentauros (Κένταυρος / Kéntauros e gregach) a vez meneget e anv a-wechoù evel mab da Iksion ha Nefele.
Brudet eo da vezañ bet tad d'an dud-varc'h, a voe ganet war-lerc'h dezhañ embarañ gant kezeg Magnesia.
Santez-Anna-Wened
Ur gumun eus Breizh e kanton an Alre eo Santez-Anna-Wened e departamant ar Mor-Bihan. Brudet eo evit ar birc'hirinded a sachet dek miliadoù a dud bep bloaz evit lidoù en enor da santez Anna, patronez Vreizh hervez ar gatoliked.
kantved
E-barzh parrez Plunered e oa douaroù ar gumun e penn ar hag en ur geriandenn anvet Ker-Anna e veve ur c'houer, Iwan Nikolazig. Hemañ ne oa ket eus ar re baour pa oa perc'henn war un nebeud parkoù. E 1623 en deus lavaret bout gwelet ur vaouez o kas bannoù lufrus hag o delc'her ur piled-koar. Hervezañ, d'ar 25vet a viz Gouere 1624 e teu dezhañ ar vaouez evit e lavaret : ''N'ho peus ket aon, me zo Ann, mamm Mari ! Lavarit d'ho person ez eus bet,er park ar Bossennoù, ur chapel dindan ma anv, an hini gentañ er vro. Nav c'hant pevar warn'ugent ha c'hwec'h miz'zo ha Fell a ra din ma vo adsavet...'' Ne oe ket kendrec'het ar person betek an deiz e 1625 ma va konduet gant ur piled-koar ur strollad tud betek al lec'h m'eo bet kavet un delwenn gozh Santez Anna graet e prenn. Goude ur prosez e oe kendrec'het eskop Gwened hag e oe savet ur chapel e 1628. Fiziet e oe meradur kef ar pirc'hirinded d'ar Garmezidi a savjont ur manati bras. Er bloaz-mañ e embannas Anna a Aostria, rouanez Bro-C'hall e gouestle ganedigezh ur mab da santez Anna, he maeronez. Berzh bras en deus graet ar pirc'hirinded hag e oe savet ur renabl, "al Levr aour" evit enrollañ ar burzhudoù dindan kontroll an Iliz.
Oberwart
thumb|150px|left|Iliz katolik Oberwart Oberwart (hungareg: Felsőőr, kroateg Burgenland: Gornja Borta), diazezet en a zo ur gêr teiryezhek e Su stad kevredet Burgenland, Aostria. 73% eus ar boblañs a gomz alamaneg, 17.5% hungareg ha 9% kroateg Burgenland. Ul lise teiryezhek a zo eno.
Gevelliñ
Gevellet eo Oberwart gant Szombathely (Hungaria).
Miss Kittin
Miss Kittin (ganet Caroline Hervé e Grenoble e 1973) zo anezhi un DJ war ar sonerezh elektronek, ur ganerez hag un oberourez. Levezonet eo he sonerezh gant an electronica, an elektro hag an tekno. Troet eo ivez war an arzoù gwelet (studiañ a reas an arzoù grafek hag a vremañ en École Supérieure d'Art et de Design en Amiens). Deuet eo da vezañ dedennet gant levezonoù liesseurt evel ar sonerezh klasel, ar jazz, ar funk, an disco ha ar sonerezh pop saoz. Unan eus DJed vrudetañ al sonerezh tekno eo deuet da vezañ.
Kregiñ a reas gant he micher DJ e-pad troiadoù e Frañs, Moskov ha Chicago asambles gant Mike Dearborn. Kejañ a reas gant DJ Hell e Marsilha un nebeud amzer goude. Fellout a reas dezhañ enrollañ ganti evit e label alaman International DJ Gigolo. thumb|right|200px|Miss Kittin e Sónar e 2006 Miss Kittin hag an Hacker a embannas First Album e 2001. Meur a don a zeuas da vezañ tonioù diazez en electroclash, en o zouez "1982" ha "Frank Sinatra". Adalek 1991 e zeas da sonveskañ e Europa a-bezh. Kuitaat a reas Bro-C'hall e 1996 ha mont a reas da chom e Jeneva e Suis. E Berlin emañ o chom hiziv an deiz.
Deuet eo da vezañ unan eus sonerien bouezusañ an electroclash. Labourat a ra gant The Hacker met ivez gant Felix da Housecat, Chicks on Speed ha Golden Boy. Embann a reas ur c'hendastumad tekno dindan he anv dezhi (Miss Kittin on the Road) e 2002. He fladenn solo I Com he deus elfennoù eus doareoù elektronek disheñvel. Arnodeloc'h eo eget he flanedennoù diaraok.
Kenlabouret he deus ivez gant Sven Vath, Steve Bug hag Ellen Allien (evit adsonveskoù).
Embannet e voe Miss Kittin Live at Sonar e 2006, enrollet e-pad ar festival sonerezh elektronek brudet Sónar e Barcelona. Seniñ a reas he zonioù dezhi ha re Aphex Twin, Modeselektor ha Boom Bip. 2006 a voe ivez bloaz embannadur ar bladenn doubl Miss Kittin: Bugged Out. Hec'h eil albom BatBox a erruas e miz C'hwevrer 2008. Meur a wech eo bet o seniñ e Breizh, da geñver festival Astropolis e Brest pe festival Scopitone e Naoned e 2005.
Lenn Gwerledan
Lenn Gwerledan a zo ur virlenn, da lavarout eo ul lennad dour krouet da-heul ur stankell. War red ar Blavezh emañ, hag a zo er rann-se un darn eus kanol Naoned-Brest (tremen a reas ar gobar diwezhañ e Gwerledan d'an 8 pe d'an 9 a viz Gwengolo 1928).
Emañ ar stankell etre Mur (e departamant Aodoù-an-Arvor, hag e Bro-Gerne) ha Sant-Inan (e departamant ar Mor-Bihan, hag e Bro-Wened). Kaorel ha Sant-Jelven a zo kumunioù hag o deus un digor war al lenn ivez.
Evit ober tredan e oa bet savet ar stankell, bet kaset da benn al labourioù anezhi adalek 1923 betek 1930, gant an Union Hydro-électrique Armoricaine (UHEA). Bezañ e voe kentañ stankell bounner biskoazh savet e betoñs e Frañs. Daou zen a voe pouezus-mat o emouestl er raktres : Joseph Ratier, isprefed Pondi d'ar mare-se hag an ijinour Auguste Leson (1889-1953). Ar c'hannad tregeriat Yves Le Trocquer (1877-1938) eo a zeuas da lakaat kentañ maen ar chanter d'ar 17 a viz C'hwevrer 1924, hag eñ Ministr al Labourioù Foran d'an ampoent.
Mirlenn vrasañ Breizh eo : war-dro 400 ha ar gorread anezhi ha 12 km a hirder. An donder brasañ a zo 50 m. 55 milion a m³ dour a zo miret en doare-se.
Bep an amzer (bep 10 vloaz pe war-dro : e 1951, 1966, 1974, 1985 ha 2015) e vez goullonderet al lenn hag e weler neuze dismantroù ar mengleuzioù sklent, ar c'hêriadennoù hag ar seitek skluz bet beuzet.
Bousoueg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar reter A.1 eo ar bousoueg ((dam de) bus(so)) komzet gant tro-dro da 40-50 den nemtken e kornôg Tchad (1971).
Ur war nes mont da get an hini eo.
1696
Diwar-benn bloavezh 1696 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1696
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1696
Sarouaeg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar reter A.1 eo ar sarouaeg (sarua, sarwa pe saroua) komzet gant ouzhpenn 2.000 den e mervent Tchad (1977).
Tost a-walc' eo d'ar gadangeg.
Skinhead
Skinhead a reer eus an dud ezel eus ul luskad issevenadurel a ziwanas e-touez yaouankiz renkad ar vicherourien er Rouantelezh-Unanet er bloavezhioù 1960, hag a strewas er bed a-bezh goude-se. Dont a ra an anv eus troc'h blev an dud-se, hag a douze o fenn, pe a droc'he o blev berr-tre. Ar skinheaded kentañ a voe levezonet bras gant sevenadur rude boys Jamaika ha hini mods ar Rouantelezh-Unanet a-fet dilhad, sonerezh ha doare da vevañ. Sed elfennoù diazez an issevenadur-se, da lavaret eo ne oa netra politikel pe netra stag ouzh ar ouennelouriezh. Abaoe m'eo bet krouet al luskad ez eus bet kemmoù memes tra, ha skinheaded 'zo a zo tost ouzh an tu dehou pellañ. Re all a zo tost ouzh an tu kleiz pellañ, hag e reer redskin anezho. Al lod brasañ eus ar skinheaded a chom dibolitikel penn-da-benn. A-fet doare d'en em wiskañ ez eus bet kemmoù ivez, eus ar skinheaded kentañ levezonet gant al luskad mod er bloavezhioù 1960 betek ar re bet levezonet gant an issevenadur punk ha punk hardcore.
Istor
thumb|150px|[[Hoxton Tom McCourt, ur skinhead luc'hskeudennet e 1977]] E dibenn ar bloavezhioù 1950 e oa tamm-pe-damm stanket ar skeul sokial er Rouantelezh-Unanet, ha yaouankizoù renkad ar vicherourien ne brofitjont ket eus araokadennoù ar gevredigezh a-fet lojañ, labour ha deskadurezh. Daoust da se e profitjont eus ar c'hresk a voe a-fet armerzh, ha pinvidkoc'h e voent. Lod anezho a zispignas o argant evit prenañ dilhad deuet da vezañ brudet er Stadoù-Unanet dre ma oant arouezius eus sevenadur ar sonerezh soul, er Rouantelezh-Unanet e oa kentoc'h arouezioù eus ar sonerezh Rhythm and blues, aktourien vrudet hag ivez an dilhad a veze gwerzhet e stalioù Carnaby Street. ,
Anvet e voe ar re-se mod, da lavaret eo izili ul luskad stag ouzh ar gevredigezh beveziñ, ha levezonet kalz gant an dilhad diouzh ar c'hiz (brageier strizh, botoù o beg gwarezet gant un tamm dir, ar sonerezh (soul, rocksteady, blue beat ha ska) hag ar skouterioù., ,
Tro 1965 e voe un troc'h etre ar re anvet peacock mods (pe c'hoazh smooth mods), hag a oa kentoc'h sioul hag a wiske dilhad marc'hadmat, hag ar re anvet hard mods (pe gang mods), hag a veze anavezet abalamour d'o blev troc'het berr-tre ha d'o skeudenn stag ouzh hini renkad ar vicherourien. Anavezet e oant ivez dindan an anvioù lemonheads ha peanuts, hag anvet e voent skinheaded adalek 1968 Evit a sell ouzh an troc'h blev soñjer e teue eus abegoù pleustrek : aesoc'h e oa evit kaout ur post-labour, hag aesoc'h ivez pa oa dav dezho en em gannañ. Un doare da vezañ disheñvel diouzh an hippied e oa ivez. .
Ouzhpenn levezon al luskad mod e voe levezonet ivez al luskad skinhead gant doareoù ar rude boys eus Jamaika, ha dreist-holl gant o sonerezh : ska, rocksteady, ha reggae (a-raok ma vefe gorrekaet lusk ar sonerezh-se hag a-raok ma vefe troet da vat var ar vroadelouriezh zu hag al luskad rastafari), , Ken brudet e teuas al luskad skinhead da vezañ ken e voe implijet ar c'hiz skinhead e-pad ur pennad gant izili ar strollad sonerezh Slade. ,, Brudetoc'h c'hoazh e teuas al luskad da vezañ pa'z embannas Richard Allen ur rummad romantoù diazezet war ar feulster hag ar reizhelez, en o zouez Skinhead ha Skinhead Escapes. .
Er bloavezhioù 1970 ez eas tamm-ha-tamm al luskad skinhead da netra, ha skinheaded zo a gemeras perzh e luskadoù all evel an hini suedehead, an hini smoothies (peurliesañ gant blev betek an divskoaz), hag an hini anvet bootboys (troc'h-blev heñvel ouzh ar mods, ha stag peurliesañ ouzh sevenadur ar gangoù hag ouzh hini an hooliganed).
E 1977 e voe lañset un eil luskad skinhead, da heul krouidigezh al luskad punk. Lod brasañ ar skinheaded-se a felle dezho bezañ disheñvel diouzh al luskad punk, peogwir e kave dezho e oa kenwerzhel al luskad punk. Dibab a rejont neuze bezañ heñvel ouzh al luskad skinhead orin (1969), evel ma reas Gary Hodges ha Hoxton Tom McCourt (hag a gemeras perzh goude-se er strollad 4-Skins) pe c'hoazh Suggs, hag a ganas goude-se e-barzh Madness.
Azalek 1979 e teuas war-wel skinheaded gant blev berr-tre, ha ne oant ket ken dedennet gant al luskad orin. Buan e voent merzet gant ar media dre ma oant alies-tre stag ouzh strolladoù hooliganed. A-fet dilhad e oant heñvel ouzh ar bunked : hiroc'h-hirañ e oa o botoù (betek 14-20 toull evit al lasoù) ha brageier jeans strizh-tre, ha dislivet a-wechoù a veze gwisket ganto. Daoust da se e oa bepred eus skinheaded a chome feal d'al luskad orin. En Europa a-bezh a voe skinheaded, hag e kement bro ma oa anezho o doa o doareoù dezho. Er Stadoù-Unanet da skouer e voe stag al luskad skinhead ouzh hini ar sonerezh punk hardcore.
Dilhad
Ouzhpenn an troc'h-blev e vez anavezet ar skinheaded abalamour d'o doare d'en em wiskañ. Kemmoù a zo bet degaset en doare d'en em wiskañ abaoe m'eo diwanet an issevenadur skinhead er bloavezhioù 1960, ha doareoù' zo d'en em wiskañ a zo bet implijet e lec'hioù' zo nemetken, hag e-pad pennadoù resis. Skinheaded' zo koulskoude, a zo diaes da renkañ er rummad-mañ-rummad, hag en em wiskont diouzh o c'hoant, hep kemer e kont reolennoù resis.
Ar skinheaded hengounel, anvet ivez skinheaded Trojan, a chom stag ouzh al luskad orin a-fet sonerezh, sevenadur, dilhad, ha loc'h o vezañ a-orin eus renkad ar vicherourien. Al luskad skinhead Oi! a voe krouet goude krouidigezh al luskad punk er bloavezhioù 1970. Peurliesañ e veze berroc'h o blev, tatouet e vezent, hag o dlihad (botoù uhel, bragoù jeans strizh) a oa disheñvel ivez diouzh re al luskad orin. Al luskad skinhead hardcore a ziwanas er Stadoù-Unanet e dibenn ar bloavezhioù 1970, ha disheñvel e voe diouzh al luskad orin a-fet dilhad (ne oant ket ken cheuc'h) ha sonerezh. Sed strolladoù sonerezh arouezius eus al luskad : Iron Cross, Agnostic Front, Cro-mags, Sheer Terror, Warzone, Murphy's Law.
Ar skinheaded a vez dedennet gant ar politikerezh a laka ivez lasoù botoù pe brikoloù livioù disheñvel dezho a-benn diskouez o mennozhioù. Seurt elfennoù a zo bet kemmet a-hed istor al luskad skinhead, ha re zo a zibabas da skouer lasoù a ziskoueze gant pe skipailh mell-droad e oant entanet. E-touez ar skinheaded hengounel ez eo stag liv al lasoù ouzh ar c'hiz, ha ket ouzh mennozhioù politikel.
Da heul listennad an doare da vezañ hag an dilhad gwisket an aliesañ gant ar skinheaded, ,.
Blev:
Rochedoù:
Mantilli:
Brageier: thumb|200px|Doare skinhead d'en em wiskañ: botoù [[Dr. Martens ha bragoù jeans Levi's]]
Botoù:
Togoù:
Brikoloù:
Badjoù ha skerboù:
Disglaverioù
Tatouadur
Sonerezh
Al luskad skinhead a-orin a zo stag ouzh ar sonerezh soul, ska, rocksteady ha reggae. Dre al liamm etre ar skinheaded ha sonerezh Jamaika e voe krouet ur seurt sonerezh anvet skinhead reggae. Arouezius eus ar sonerezh-se eo ar pezh a savas arzourien evel Desmond Dekker, Derrick Morgan, Laurel Aitken, Symarip ha The Pioneers. E penn-kentañ ar bloavezhioù 1970 e selaoue ivez ar suedeheaded sonerezh strolladoù glam rock breizhveuriat evel The Sweet, Slade ha Mott the Hoople. , D'ar mare-se e oa diazezet komzoù kanaouennoù reggae zo war emskiant ha dieubidigezh ar re zu, ar pezh lakaas skinheaded wenn zo da bellaat diouzh ar sonerezh-se,.
E dibenn ar bloavezhioù 1970 e teuas ar sonerezh 2 Tone (anvet ivez Two Tone), da vezañ diouzh ar c'hiz e-touez ar skinheaded. Ur seurt sonerezh mesket ennañ ska, rocksteady, reggae, sonerezh pop ha sonerezh punk eo Diwar anv an ti-embann 2 Tone staliet e Coventry e teu anv ar sonerezh 2 tone one.info/articles/books.html 2 Tone Records - 2 Tone & Related Bibliography], ,. Meur a wech e voe tizhet 20 plas kentañ an hit-parade breizhveuriat gant pladennoù bet embannet gant 2 Tone. Unan anezho a dizhas ar renk kentañ zoken.
Er memes koulz e veze selaouet gant ar skinheaded strolladoù punk evel Sham 69 ha Menace; ha sonerezh punk Oi! Ar sonerezh punk Oi! a zo ennañ ur meskaj sonerezh punk, kanaouennoù kanet war an tachennoù mell-droad, pub rock ha glam rock breizhveuriat. . E-touez an arzourien a grouas ar sonerezh Oi! E voe Sham 69, Cock Sparrer, ha Menace. A-hervez e voe ijinet an dro-lavar Oi! gant sonerien Cockney Rejects ha gant ar c'hazetenner Garry Bushell, hag a skrivas war al luskad-se er gazetenn Sounds, ., E-touez ar strolladoù Oi! brudetañ e dibenn ar bloavezhioù 1970 ha penn-kentañ ar bloavezhioù 1980 e oa Angelic Upstarts, Blitz, The Business, Last Resort, The Burial, Combat 84 ha The 4-Skins.
Er Stadoù-Unanet e krogas al luskad Oi! er bloavezhioù 1980 gant strolladoù evel The Press, Iron Cross, The Bruisers, ANTI-HEROS ha Forced Reality, ,. Liammet e voe ivez skinheaded ar Stadoù-Unanet ouzh al luskad punk hardcore. Warzone, Agnostic Front ha Cro-Mags a zo arouezius eus al liammoù-se. Ar sonerezh Oi! a voe skignet er bed a-bezh, hag hiziv an deiz ez eo c'hoazh gwall vrudet e bed ar skinheaded.
Daoust ma selaoue kalz ar skinheaded white power sonerezh Oi! e kroujont ivez ur seurt sonerezh all, anvet Rock Against Communism (Rock A-enep d'ar Gomunouriezh) Skrewdriver eo ar strollad RAC aroueziusañ. Er penn-kentañ e voe savet evel forzh pe strollad punk dibolitikel, met kemmañ a reas an traoù pa voe divodet ar strollad ha savet en-dro. ,, . Ar sonerezh RAC a zo ennañ ur meskaj sonerezh Oi!, punk ha heavy metal.
Stank eo ivez ar strolladoù sonerezh a reer National Socialist Black Metal anezho. Peurliesañ e kaver skinheaded white power enno, hag al lod brasañ anezho a zo a orin poloniat pe alaman, ha lod zo liammet ouzh ar strollad poloniat anvet Graveland. Blasphemy eo ar strollad skinhead black metal nemetañ ha n'eo ket gouennelour.
Deus un tu all: liammet gant an emsav Redskin e kaver strolladoù evel: The Redskins, Angelic Upstarts, Blaggers I.T.A., Skin Deep, Kortatu, Skalariak, Banda Bassotti, The Burial, Negu Gorriak, Núcleo Terco, Brigada Flores Magon, Inadaptats, Opció k-95, Los Fastidios ha The Press.
Gouennelouriezh, enep-gouennelouriezh ha politikerezh
E dibenn ar bloavezhioù 1960 e krogas skinheaded zo (re zu en o zouez) d'en em gannañ a-enep da zivroidi eus Pakistan hag eus broioù all (Paki bashing a reer eus an dra-se e saozneg). ,, Daoust ma ne oa ket ar skinheaded-se izili aozadurioù an tu dehou pellañ,e tostaas ul lodenn anezho ouzh strolladoù poilitikel evel National Front er bloavezhioù 1970. Azalek penn-kentañ al luskad skinhead a voe ivez re zo a embannas splann e oant tost ouzh an tu kleiz pellañ, dreist-holl e Bro-Skos hag e norzh Bro-Saoz. ,
A-hed ar bloavezhioù 1970 ez eas ar feulster gouennelour war gresk er Rouantelezh-Unanet, ha war gresk ez eas ivez an niver a skinheaded a voe izili strolladoù politikel evel National Front ha British Movement. Daoust ma stourme skinheaded zo evit ma ne vefe liamm ebet etre ar politikerezh hag o luskad, re zo a orin eus renkad ar vicherourien a rebeachas ouzh an divroidi (eus Afrika hag eus Azia) bezañ pennkaoz d'an diaesterioù armerzhel ha kevredigezhel, ha neuze e savjont a-du gant strolladoù politikel an tu dehou pellañ. Lod brasañ strolladoù neveznazi dibenn ar bloavezhioù 1970 a oa enno kalz skinheaded, ha setu perak e voe liammet al luskad skinhead ouzh an tu dehou pellañ e penn ar gazetennerien hag e hini an dud dre vras. E-touez ar strolladoù sonerezh arouezius eus skinheaded an tu dehou pellañ emañ Hammerskins ha Blood and Honour. Er media e voe kinniget kement darvoud feulst a c'hoarvezas evel un darvoud kaset gant skinheaded, daoust ma ne oa ket gwir bepred. thumb|left|Logo [[Skinheads Against Racial Prejudice (SHARP)]] Ur bern skinheaded, suedehaded ha suporterien skipailhoù mell-droad a nac'has bezañ lakaet en ur c'hombod bennak (pe e vefe an tu dehou pellañ pe an tu kleiz pellañ) e dibenn ar bloavezhioù 1970 hag e penn-kentañ ar bloavezhioù 1980. War an dachenn-se e voe arouezius strolladoù sonerezh Oi!, evel Cockney Rejects, The 4-Skins ha The Business. E-touez ar strolladoù skinheaded brudetañ a embannas e felle dezho distreiñ da ziazezoù ha da hengoun (Spirit of 69 a vez lavaret e saozneg) al luskad skinhead e voe Glasgow Spy Kids e Bro-Skos hag ivez embannerien ar fanzin saoz anvet Hard As Nails. frame|right|Logo [[Red and Anarchist Skinheads (RASH)]] Skinheaded all a zivizas stourm a-enep d'al luskad nazigarour hag e kroujont aozadurioù enep-gouennelour evel The Minneapolis Baldies (1986); Skinheads Against Racial Prejudice (SHARP, krouet e New York e 1987 ha diorrenet e meur a vro all goude-se) hag Anti-Racist Action (ARA), hag a voe krouet e dibenn ar bloavezhioù 1980 gant krouerien Minneapolis Baldies ha tud all. ,, Alies e vez implijet an tikedenn SHARP da daolenniñ an holl skinheaded enep-gouennelour, daoust ma n'int ket holl izili aozadurioù SHARP.
Bez ez eus ivez skinheaded a reer redskins ha skinheaded anarkourien anezho. Eus an tu kleiz pellañ int, hag engouestlet e vezont war an dachenn bolitikel. E-touez o mennozhioù pennañ emañ an enep-faskouriezh hag ar stourm a-du gant renkad ar vicherourien Red and Anarchist Skinheads eo an aozadur brudetañ. .
Ecuador
Stad Ekuador zo ur republik demokratek dre zileuriañ hag ur vro o tiorren a zepant kalz eus gwerzh marc'hadourezhioù evel an tireoul ha produioù al labour-douar (bananez ha favennoù kakao) hag ar beskerezh (kresteneged ha pesked). Gouarnet eo evel ur republik demokratel prezidantel. Emañ ar vro e-touez diazezerien Aozadur ar Broadoù Unanet, Aozadur ar stadoù amerikan, Mercosur, PROSUR ha luskad ar stadoù distag diouzh ar bloc'hoù.
Unan eus ar 17 bro vegalieseurt er bed anezhi, Ekuador a ro bod da galz plant ha loened endemek, e-giz re an Inizi Galápagos. Oc'h anavezout he hêrezh ekologel hep e bar, bonreizh nevez 2008 eo ar c'hentañ er bed a anavez gwirioù eus an Natur gwarezet gant al lezenn, pe gwirioù eus an Ekoreizhiad.
Orin an anv
Tennañ a ra ar vro hec'h anv eus ar c'heheder a dreuz ar vro penn-da-benn hag a dremen nepell diouzh Quito, ar gêr-benn.
Melestradur
Rannet eo Ecuador e 22 broviñs.
Game Boy Advance
Koñsolenn hezoug embannet gant Nintendo.
Kensonenn dre serriñ huged divouezh
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn huged dre serriñ divouezh treuzskrivet [q] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 111.
Skouerioù
"
Blender
Blender a zo ur meziant digoust ma c'haller ober 3D gantañ.
Istor
Blender a zo ur meziant bet krouet er bloavezh 1999 gant Ron R. a laboure en embregerezh NaN. Dre ma oa kudennoù arc’hant evit arc'hantañ ar meziant e krouer ur goulenn 100 000 euro evit ma vefe digoust ar meziant. Un nebeud amzer goude en deus Ton Roosendaal an arc’hant hag e teu neuze ar meziant da vezañ digoust.
Ar pezh a c'haller ober
Krommenn Bezier, gorre NURBS, meteballs ha skultadur niverel.
Blender hiziv
O trement dre an Open Source,eo bet degaset kalzig an danvez d’ar meziant, rak eo gwelleet alies gant an dud hag gant chikour an implijerien da skouer pa vez graet ur filmig officiel gant an embregerezh ar pez o deu bet da gwellat pe da krouiñ evit ober ar film-se a zo degaset er handelv nevez e lec’h an holl tud a c’hello implij.
Blender hag ar sinema
Ar meziant a zo bet implijet e barzh meur an danvez evel e-barzh Spiderman-2. Vendredi ou un autre jour a zo bet ar c’hentañ o implij ar meziant evit an effet speciau eiluet un nebeudig an amzer gant ar film Le Masque de la Mort Rouge.
Le projet Orange (Elephants Dream)
E 2005 eo bet kroget ur filmregad berr anvet Elephants Dream graet penn da benn gant ar meziant 3D ar 24 meurzh 2006 eo bet echuet ar ar film hag graet eobet un dvd gant ar film e HD hag gant an holl tarzhio a zo bet implijet. Ar film a zo bet lakaet digoust evel just war internet
Plumíferos
Plumíferos a zo ur film a nan digoust, ar meziant a zo bet implijet ivez penn da-benn.
raktres Pêche (Big Buck Bunny)
Big Buck Bunny; Kroget eo bet ur filmig nevez abaoe ar 1 a viz  here 2007, tu zo hiziv da bellgargañ anezhañ war ar lec’hien officiel BigBuckBunny Diwar benn ar film se eo bet kroget d’ober ur c’hoari abaoe ar 1 a viz c’hwevrer 2008 digoust eo evel just.
ar raktres Apricot
a zo ur c'hoari graet gant Big Buck Bunny gant ar memes istor hag ar memes loen.
Miltoueg
Ur yezh war-nes da vont da get an hini eo dre ma c'h a an dud muioc'h-mui gant ar bagirmieg en he lec'h.
Republik Soviedel Naissaar
Republik Soviedel Naissaar (anv hir: Republik Soviedel Soudarded ha Saverion Kreñvlec'h Naissaar) a oa ur Stad dispac'hel hag a rene war enezenn Naissaar (svedeg: Nargö; alamaneg: Nargen) en Estonia etre 1917 ha 1918 da-heul Dispac'h Miz Here betek ma oa bet aloubet gant an Alamaned pa dec'has kuit ar gouarnamant soviedel diouzh an enezenn d'ar 26 a viz C'hwevrer 1918.
Savet e oa bet ar Republik pa oa bet lakaet an enezenn dindan beli 80-90 martolod eus Morlu Rusia e miz Kerzu 1917 hag a zisklêrias ur Republik Soviedel emren eno.
Pere Verdaguer
Pere Verdaguer i Juanola (Banyoles, Katalonia, 09/04/1929 - Perpinyà, 01/02/2017), zo ur skrivagner katalanek eus Katalonia an Norzh.
Savet en deus ar "Grup Rossellonès d’Estudis Catalans" (1960) ha goude-se ar skol-veur hañv "Universitat Catalana d’Estiu" e Prada (1969) hag e voe sekretour anezhi.
Oberennoù
Yezh:
Arno (departamant)
An Arno a oa un departamant gall en hanternoz Italia, da vare an impalaer Bonaparte. Firenze e oa ar pennlec'h.
Anv
Dont a ra an anv eus ar stêr Arno.
Istor
Savet e oa bet d'ar 25 a viz Mae 1808, pa voe staget Toskana ouzh Bro-C'hall. E 1812 e oa rannet e 4 arondisamant:
Diskaret e voe evel an departamantoù gall all war-lerc'h faezhidigezh Bonaparte e 1814.
Pere Verdaguer
Oberennoù
SF:
Arno (departamant)
Hiziv
Emañ an douaroù-se e proviñsoù Firenze, Prato, Arezzo, Pistoia ha Forlì-Cesena.
Pere Verdaguer
Oberennoù
Danevelloù:
A bep seurt:
Eskob
Un eskob (liester : eskobed, eskeb, eskibien) a zo un den uhel en urzh en Iliz katolik roman, en Iliz Ortodoks, en Iliz anglikan hag e lod eus an Ilizoù protestant. E penn un eskopti e vez un eskob. Ul lid a vez aozet gant un eskob all (pe meur a hini) evit e eskobiñ, da lavarout eo reiñ ar garg dezhañ.