cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Enzo G. Castellari
thumb|right|200px|Enzo G. Castellari o sinañ skritelloù [[Inglorious Bastards e Lund e Sveden, d'an 20 a viz Gwengolo 2009)]] Enzo Girolami pe Enzo G. Castellari, pe Enzo Rowland, pe c'hoazh Stephen Andrews a zo ur filmsavour ganet e Roma d'ar 28 a viz Gouere 1938. Enzo G.Castellari a zo mab ur filmsavour anvet Marino Girolami. Implijout a reas anv e vamm evit kaout un tamm pellder a-benn ma vefe gwelet e filmoù gant ur sell disheñvel diouzh re e dad. Leuskel a reas memestra ar «G» evit diskouez eo mab Marino Girolami. Er familh-se ez int desachet mat gant ar sevel, ar c'hoari pe deknikouriezh e bed ar filmoù. C'hoari a reas eñ e film e dad pa e oa 5 bloaz. E niz a voe teknikour gant e dad pe c'hoazh e eontr. C'hoari a reas eñ e film e dad pa e oa 5 bloaz.
E vuhez
Enzo ... a savas un 30 film bennak hag a implijas luskadn filmoù italian an 30 bloavezh tremenet nemet ar stil «Gor», da lavaret eo e heul an doare film resis implijet en Italia en amzer ma vez savet gantañ e film. Implijout a reas Enzo un doare da filmañ hag a zo kaer dezhañ setu penaos eo bet anavezet e bed ar film dre ar goregezhenn un doare da filmañ en ur implij 3 c'hamera hag a film gant 3 lusk disheñvel ar memes-tra Disheñvel e oa ivez dre an nebeud a vudjed hag a veze implijet gantañ evit ober e filmoù. Er bloavezhioù 1960-1970 e reas kentoc'h western ha filmoù polis met da c'houde war-dro ar bloavezhioù 1980 e reas kentoc'h filmoù lavaret “heuliadennoù z” (da lavaret eo filmoù hag a vez graet gant nebeut a arc'hant gant efedoù aes hag aktourien n'o deus ket ur c'hoari eus ar re gentañ).
Enzo G. Castellari a grogas da sevel filmoù e 1968, kregiñ a reas e vicher dre sevel western, doare Italia, evel “Django porte sa croix” e 1968 ha Keoma e 1976. An daou film-se a voe gwelet evel e ziv bennoberenn. Er fim “Simbad” e reas eñ heuliadennoù Floridian er skinwel.
E-pad e vuhez e reas filmoù dreist-holl gant an aktor anvet Franco Nero hag a vez gwelet e tost holl e filmoù pe c'hoazh e vreur hag e c'hoar.
Aiello del Friuli
Aiello del Friuli (Dael e friouleg) zo ur gumun eus proviñs Udine e Friuli-Venezia Giulia.
Enzo G. Castellari
E vuhez
Castellari na voe ket gwelet mat gant bed ar sinema italian hag european met bez e oa tud evel Quentin Tarantino, Sam Raimi ha tud Amerika dreist-holl hag a blije dezho an doare d'ober hag a oa gantañ.
Castellari a reas da c'houde filmoù polis feuls a-walc'h hag a zae a-enep an doare d'ober italian ur wech c'hoazh. Filmoù evel “le temoin à abattre” gant Franco Nero (unan eus e aktourien garetañ) pe c'hoazh gant “Street law” gant Barbara Bach (unan eus merc'hed James Bond). Er bloavezhioù 1970 en doe un nebeud kudennoù dre ar feulster hag a vez gwelet e-barzh e filmoù. An doare-se, da welet an dud da en em gannañ etrezo a vo adkavet alies a-walc'h e filmoù amerikan ar bloavezhioù 1980. Da c'houde, gant skoazell ar filmsavour anvet Fabrizio de Angelis, Castellari a reas filmoù ma adkemer filmoù anavezet evel “Jaws” hag a vo anvet “mort au large”, ober a reas ivez filmoù post-apokaliptek evel “les guerrier du bronx 1 ha 2” gant ur budjed a 500 000 dollar. E fin ar bloavezhioù 1980, Castellari az eas goude un tamm tro e Hollywood ha goude e perzh e-barzh “Simbad” da labourat er skinwel. Sevel a reas en heuliadennoù floridian hag italian.
Death Note
Death Note (デスノート, distaget «desu nōto» e japaneg; «kaier ar marv» e saozneg) zo un manga japanek eus rummad ar re shōnen (memes m’eo tost ur suiri), krouet gant ar skriver senario Tsugumi Ohba ha gant an treser Takeshi Obata. Embannet eo bet evit ar wech kentañ er Weekly Shōnen Jump eus miz Kerzu 2003 betek miz Mae 2006. Goude-se eo bet embannet e-giz gwir Shönen gant an ti embann KANA (hag o deus embannet Naruto) e miz Geñver 2007.
An istor a zo war Light Yagami, ul lisead hag a gav ur c’haier iskis : an « Death Note »... Ar c'haier-se a oa a-raok d’ur Shinigami, un Doue ar marv, anvet Ryuk. An Death Note a ro ar galloud d’an hini a skriv e-barzh da lazhañ neb en deus c’hoant, adalek ma vez anavezet an anv ha penn an den. Gant sikour an Death Note, Light en deus c’hoant da grouiñ ur bed hep dorfed, ha merañ piv en deus ar gwir bevañ pe get.
Ar manga Death Note zo bet gwerzhet eus muioc'h eget 20 000 000 a levrioù er bed, ha muioc'h eget 1 000 000 e Bro-C'hall. An embannadur gall a zo bet gounezet gantañ priz Bob Morane 2008 er rummad " bannoù treset troet".
Ul luadenn eus Death Note a zo bet krouet gant Amano Kaito ha Sakano Hiro, hag ez eus tu da gavout anezhi e gekko gant an anv Death Joke.
Istor
Light Yagami zo ul lisead donezonet-dreist hag a gav ez eus re a dorfedoù er bed a hiziv. E vuhez a cheñch penn da benn an devezh ma kav ur c’haier kollet gant Ryuk, un Doue ar marv. Un Death Note eo. En ur pennad anvet « How to use it » e lavarer : An den gant e anv skrivet war ar c’haier-mañ a varv. E penn-kentañ digredus, ober a ra un taol-esae, hag merzout a reas ez eo gwir galloud ar c’haier ! Ryuk, an doue ar marv en deus leusket da gouezhañ e gaier e bed an dud evit mont kuit eus bed ar marv, e lec'h m'en deus ket kalz a draoù d'ober. Chom a ra atav gant light, ne z’eus nemet Light hag ar c’hell gwelout anezhañ, met ma 'vez stoket ouzh ar c'haier gant den mañ den e c'hell an den se gwelout anezhañ. Tamm ha tamm e tesk Light ober gant an Death Note, gellout a ra lakaat peur ha penaos e varvo an den, pe betra a raio a raok mervel, ma ne 'vez skrivet netra ar marv zo abalamour d'un taol kalon.
L, un enklasker brudet er bed a-bezh, hag Interpol, o deus merzet e oa kalz re a dorfedourien lazhet abaoe un nebeut a amzer. An afer-se vo kemmeret gant L, ha merzet a raio e 'z eus un den a dreñv an dra-se, An den se vo anvet Kira (hag a deu eus distagadenn eus ar ger " killer " e japaneg). Etre Light ha L e vo ur stourm bras a-benn gouzout an hini kentañ idantelezh an hini all.
Tudennoù
Ryuk (リューク) : Ryuk a zo ur shinigami hag a gav bed ar marv borodus tre, Dre m'en deus daou Death Note ober a ra van koll e Death Note e bed an dud, evit en em diduiñ. Light a vez atav heuliet gantañ, met chom a ra neptu er stourm.
L (エル) : L a zo un enklasker brudet e pep lec'h er bed, an hini gwellañ zoken. Enebour kentañ Light eo L. N'eo ket anavezet e anv gwir nag e benn gant an dud, neuze abalamour da se ne c'hell ket Light lazhañ anezhañ. E anv gwir a zo L Lawliet.
Misa Amane (弥海砂) : Misa Amane a zo un aktourez brudet, ur seurt Gothic lolita tost punk, hag a zo plijet gant Kira peogwir lazher he zud zo bet lazhet gant Kira (Light). He c'hoant karetañ vefe gwelout Kira, hi zo an eil Kira, he shinigami zo anvet Rem, ur wech m'o deus kejet Light ha Misa, e kouezh Misa e karantez gant Light, ober a rafe 'n eus forzh petra evitañ.
Rem (レム) : Rem zo doue ar marv hag a vez atav o heuliañ Misa. En em lazhañ a ra evit difenn Misa.
Reolennoù an Death Note
An death Note en deus reolennoù strizh kenañ. Displeget int er pajennoù anvet " How to use it ".
Un nebeud reolennoù :
- Un den gant e anv skrivet en Death Note a varv e 40 s.
- Ma ne vez ket lakaet eus petra e varvo, mervel a ra eus un taol kalon.
- Evit lazhañ un den ret eo anavezout e anv hag e benn.
- Ma vez lakaet resisadurioù war ar marv, ho peus 6 mn 40 s evit resisaat eur ar marv pe pelec'h ha penaos. Met ret eo e chomfe poellek ar resisadurioù.
- Evit gellout gwelet ar shinigami staget ouzh an Death Note, ret eo bezañ bet kemeret anezhañ etre ho taouarn.
- An den hag a gav an Death Note a zeu da vezañ perc'henn warnañ, betek e varv. Gellout a ra koll e-unan e galloud war an Death Note ha koll dre ar memes amzer holl e eñvorennoù eus an Death Note.
- Gellout a reer implijout nemet un tamm diroget eus an Death note heñvel eo.
- Pa vez lazhet unan bennak gant un Doue ar marv, laeret vez gantañ ar pezh a chom eus buhez an den lazhet (ma vez lazhet un den hag en befe normalamant bevet betek 60 bloaz da 30 bloaz, laeret vez gant an Doue 30 bloaz ) Ne za ket en dro ar reolenn se gant an dud.
- Ur shinigami dre e T/daoulagad a c'hell gwelout anvioù an tud a wel, hag peurrest a amzer a chom dezho da vevañ, an den en deus c'hoant kaout an daoulagad-se a c'hell goulenn anezho d'e shinigami a-enep an hanter eus peurrest e buhez.
- An Death Note n'eo ket graet evit saveteiñ tud, da skouer ma vez implijet evit saveteiñ un den tost da vervel, an den-se a vo savetaet met an Doue a varvo.
Gymnophaps
Gymnophaps a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1874 gant an evnoniour italian Tommaso Salvadori (1835-1923).
Death Note
Reolennoù an Death Note
- Ma vez graet 4 fazi en ur skrivañ anv un den er c'haier, An Death Note na zaio ket ken en dro gant an den-se.
- Ma vez kollet pe ma vez laeret an Death Note, bez hon eus 490 devezh evit adtapout anezhañ, ur vech echuet a 490 devezh se, koll a rez holl eñvorennoù eus an Death Note.
Gymnophaps
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
Death Note
Reolennoù an Death Note
- Ma varv an den perc'henn war an Death Note, ar perc'henniñ a za d'an den en deus an Death Note.
Filmoù
Ar manga a zo bet troet e daou film gwir, graet gant Shūsuke Kaneko :
Hag un trede film a zo bet skrivet, diwar-benn buhez an tudennoù pennañ :
Ar film kentañ a vo diwar benn an teir levrenn gentañ ar manga.
C'hoarioù video
Graet ez eus bet tri c'hoari video diwar-benn Death Note, war Nintendo DS :
- Kira Game : deuet er-maez d'ar 15 a viz C'hwevrer 2007 - L wo Tsugu Mono : d'an 12 a viz Gouere 2007 - L the prologue to Death Note : deuet er-maez d'ar 7 a viz C'hwevrer 2008
Kavet e vez memestra Light Yagami, L/Ryuzaki, Ryuk, Misa Amane, Near ha Mello er c'hoarioù Jump Super Stars ha Jump Ultimate Stars.
Ampezzo
Ampezzo (Dimpeç e friouleg) zo ur gumun eus proviñs Udine e Friuli-Venezia Giulia.
Gandalf
Gandalf a zo un hudour en romantoù An Hobbit hag Aotrou ar Gwalennoù bet skrivet gant J. R. R. Tolkien. Ezel eo eus urzh an Istari ha dont a ra da vezañ penn ha mentor Kumuniezh ar Walenn.
Indicator pumilio
Indicator pumilio a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Indicatoridae.
Annez
Ar spesad zo brosezat en Afrika issahara, e menezioù reter Republik Demokratel Kongo, kornôg Rwanda, kornôg Burundi, ha mervent Ouganda.
Gandalf
Anvioù
Tolkien en doa tennet anv Gandalf eus hini Gandálfr, ur c'horr er Dvergatal, ur roll a anvioù korred er Völuspá. E Norseg e talvez an anv kement ha "elf e bennbazh". Adkavout a reer ar memes skeudenn en anv Tharkûn, a dalvez "den e bennbazh" e Khuzdul, yezh ar Gorrred ijinet gant Tolkien.
Gandalf en deus meur a anv hag a lesanv en oberennoù Tolkien. Faramir a ra "ar pirc'hirin gris" anezhañ, ha disklêrian a ra en deus lavaret Gandalf : "Kalz a anvioù am eus hag e kalz a vroioù. Mithrandir ("pirc'hirin gris"}} e-touez an Elfed, Tharkûn evit ar Gorred, Olórin e oan-me em yaouankiz er c'hornôg hag a zo disoñjet, Incánus er su, en norzh Gandalf; d'ar reter ne'z an ket.".
E-barzh un dornskrid abred eus The Hobbit ez eo anvet Bladorthin. Er skrid-se e vez graet Gandalf eus ar C'horr a zeuio da vezañ Thorin Skoedderv.
Pep a liv disheñvel o deus mantilli hudourien Douar ar C'hreiz. E-pad ar pep brasañ eus e vuhez evel hudour, mantell Gandalf a oa gris, alese e anv : Gandalf "ar gris" ha Greyhame (tilouet), diwar an hensaozneg hame ("golo, kroc'hen") a vez graet anezhañ e Rohan. Mithrandir eo e anv e sindarin, ar pezh a dalvez "ar pirc'hirin gris" pe "ar reder bro louet". E-kreiz The Lord of the Rings e teu Gandalf da vezañ penn urzh an hudourien, hag advadezet eo Gandalf Wenn. Ar c'hemm statud ha dilhad a zegas un anv all : "ar marc'heger gwenn". Kouslkoude e kendalc'h an Elfed da envel anezhañ Mithrandir. A-wezhioù e The Lord of the Rings, ez a e enebourien outañ gant lesanvioù evel : kaner fall (Stormcrow), Láthspell ("Keloù fall" e hensaozneg), ha "Foll gris".
Valinor
E Valinor, e veze graet Olórin eus Gandalf. Unan eus Maiar Valinor e oa, unan eus pobl ar Vala Manwë evit bezañ resis. A-hervez e oa ar furañ eus ar Maiar. Daremprediñ a rae daou Valar all : Irmo, rak bevañ a rae en e liorzhoù, ha Nienna, patromez a druez, a gelennas anezhañ. Pa zivizas ar Valared kas urzh an Istari en tu all d'ar mor da Zouar-ar-C'hreiz da guzuliañ ha da skoazellañ ar re a enebe ouzh Sauron e oa graet anv eus Olórin gant Manwë. Olórin a c'houlennas da gentañ bezañ digarezet abalamour m'en doa aon rak Sauron ha ma tiouere an nerzh da dalañ outañ, Manwë avat a respontas e oa muioc'h a abegoù abalamour da se dezhañ da vont di.
Evel ar Maiar arall, Gandalf ne oa ket un den tonket da vervel met ur boud damheñvel ouzh un ael e stumm un den. Evel unan eus ar speredoù-se, Olórin a servije krouer ar bed (Eru Ilúvatar) "tan kuzh" ar c'hrouer.
Antreal a reas ar Maiar er bed dindan furm pemp hudour hag e kemeras neuz un den kozh evel sin a uvelded. Roll an hudourien a oa kuzuliañ met morse talañ ouzh nerzh Sauron gant ho hini. Degemeret e vefe gwelloc'h alioù un den kozh uvel gant rouaned hag aotronez Douar ar C'hreiz evit hini ur boud galloudus hag a rofe urzhioù dezhe war-eeun
Douar ar C'hreiz
Erruout a reas an hudourien e Douar ar C'hreiz pep hini d'e dro, abred e-doug an trede oadvezh. An hini diwezhañ e oa Gandalf. Degouezhout a reas e havroù Mithlond. Seblantout a rae bezañ an hini koshañ hag an hini disterañ met Círdan, ar saver listri, a santas e oa an hini brasañ anezhe kerkent hag o emgav kentañ. Narya, Gwalenn an tan, a roas dezhañ. Sarouman, penn an hudourien, a glevas komz eus an donezon hag a oa feuket e vije bet choazet Gandalf. Hemañ a guzhas mat ar walenn, ha ne ouie nemeur a dud e oa gantañ kent dezhañ kuitaat gant an dougerien gwalennoù all.
Stennet e oa an darempred etre Gandalf ha Sarouman, penn an Istari. Urzh o doa an hudourien da skoazellañ an dud, an Elfed, hag ar Gorrred, met dre o c'huzulioù hepken. Difennet e oa implijout an nerzh da da vestrañ anezhe. Sarouman avat a zalc'he nebeutoc'h-nebeutañ kont eus an urzh-se.
Ar C'huzul gwenn
Distreiñ a reas Gandalf da Zol Guldur e dañjer e vuhez ha deskiñ en un doare asur e oa Sauron distroet e oa an igromañser. Ar bloaz war-lerc'h e oa galvet ar C'huzul gwenn, ha Gandalf a alias kas Sauron kuit. Sarouman, avat, a lavaras d'ar C'huzul e c'hwitfe strivoù anat Sauron evit adkavout ar Walenn Nemeti, dre ma oa bet kaset ar Walenn d'ar mor gant ar stêr Anduin pell zo, hag e oa divizet gortoz. D'ar mare-se avat e krogas Sarouman e-unan da glask ar Walenn tost da Brad an Elestr ma oa bet lazhet Isildur.
Filmoù ha radio
An aktour saoz Ian McKellen a c'hoari Gandalf e filmoù The Lord of the Rings renet gant Peter Jackson etre 2001 ha 2003.
Thraupis
Thraupis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1826 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Nav spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Tri isspesad ha tregont (33) en holl ; o c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika.
Soulangy
Soulangy a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|Ar peulvan
left|thumb|An iliz
Henicophaps
Henicophaps a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1862 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Amandine Henry
Amandine Henry, bet ganet d'an 28 a viz Gwengolo 1989 e Lille (Norzh, Bro-C'hall), a zo ur velldroaderez etrebroadel c'hall, kreizerez he fost war an dachenn.
Disproziom
Un elfenn gimiek eo an disproziom ; Dy eo e arouez kimiek, 66 e niver atomek ha 162,500 e dolz atomek.
Istor
E 1886 e voe dizoloet an disproziom gant ar c'himiour gall Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran, e Pariz. Un disoc'h eus enklaskoù war oksidenn itriom bet boulc'het e 1794 e voe ar gavadenn-se, evel hini meur a lantanid : an erbiom 68Er e 1843, an holmiom 67Ho e 1878, hag an disproziom 66Dy neuze da ziwezhañ. Dizehan e rae ar c'himiour dierc'hadurioù war marmor an oaled a oa en e di.
Ret e voe gortoz ar bloavezhioù 1950 evit kaout disproziom glan, a-drugarez da skipailh Frank Spedding en Iowa State University a zeuas a-benn da zestiañ war un argerzh kromatografiezh dre eskemmoù ionoù. Adal al labourioù-se e voe tro da zidoueziañ al lantanidoù en un doare efedus ; bremañ avat e vez graet dre eskemmoù etre dourennoù.
Eus ar gresianeg δυσπρόσιτος, dusprósitos, "diaes da gaout" e teu anv an elfenn 66. Ne vez ket kavet 66Dy en e unan en natur, atav e vez e kailhoù hag alies gant erbiom pe holmiom.
Perzhioù
Ur metal liv an arc'hant eo an disproziom ; orjalennus eo, da lavaret eo e c'haller e astenn hep na dorrfe, ha govelius eo, da lavaret eo e c'haller e bladañ a-daolioù mailh. Ken blot eo ma c'haller troc'hañ un dolzennad gant ur gontell. Tu zo d'e labourat gant mekanikoù zoken, hogen disteuler fulennoù a ra pa vez tommet betek re. Ferromagnetek eo an disproziom e gwrezverkoù yenoc'h eget -188,2 °C : treiñ a ra da warell.
Izotopoù
Seizh izotop eus Dy a gaver en natur : Dy-156, Dy-158, Dy-160, Dy-161, Dy-162, Dy-163 ha Dy-164. Stabil eo an holl anezho, zoken pa zigevan 156Dy dre skinoù α da reiñ 152Gd rak tremen 1018 bloavezh eo e hanter-vuhez. Skinizotopoù zo bet kevanaozet, 29 anezho, eus Dy-138 betek Dy-173. War-dro 3x106 bloavezh eo hanter-vuhez ar skinizotop stabilañ 154Dy, ha 200 ms eo hini Dy-138.
Bohdan Khmelnytsky
Bohdan Khmelnytsky eus ar c'hlan Abdank (en ukraineg : Богдан Зиновій Хмельницький), bet ganet d'ar 27 a viz Kerzu 1595, aet da Anaon d'ar 27 a viz Gouere 1657, a voe ur penn-kadour hag ur rener politikel evit Kozaked Ukraina. Aozañ a reas un emsavadeg vras enep an noblañs Polonat e 1648. Goude e varv e teuas Bohdan Khmelnytsky da vezañ arouez stourm ar Gozaked evit o frankiz hag un haroz ukrainat.
Jean Aurenche
Jean-Marie Louis Charles Philippe Aurenche, bet ganet d'an 11 a viz Gwengolo 1904 e Pierrelatte (Drôme) hag aet da Anaon d'an 29 a viz Gwengolo 1992 e Bandol (Var), a oa ur saver divizoù ha senarioioù evit ar sinema.
Breur-kaer e oa d'al livour ha kizellour alaman Max Ernst.
Gopret e oa bet gant Charles Dullin evel skoazeller-merour. Troet en devoa filmoù bruderezh berr evit an embregerezh Damour e-lec'h m'en devoa graet anaoudegezh gant Jean Anouilh ha Paul Grimault. A-gevret gant Anouilh e savas daou bezhig-choari : Humulus le muet (1929) ha Mandarine (1929). E 1933 e kenaozas daou film berr, Pirates du Rhône ha Bracos de Sologne an titl anezhe, kement-mañ gant Pierre Charbonnier.
Da-geñver lid ar Césars e voe deroet Priz ar gwellañ senario dezhañ :
Sancha Portugal (1180-1229)
Sancha de Portugal pe Sancha Sánchez, anavezet ivez evel Santez Sancha ( 1180-1229), a oa infantez Portugal ha gwenvidigez katolik.
Merc'h e oa d'ar roue Sancho Iañ Portugal ha d'e bried Dulce Berenguer (1152-1198), hag a oa priñsez aragonat, ha merc'h da Petronila Aragon.
Ne zimezas ket, mont a reas da leanez hag abadez Lorvão e voe.
Lizher da Filemon
Unan eus an tri lizher bet skrivet gant Sant Paol pa oa prizoniad e Roma (60-62 pe 61-63 ) eo al lizher da Filemon. Eus memes rummad hag al lizher d'an Efezidi hag al Lizher d'ar Goloseidi e vefe eta hervez La Bible de Jérusalem. Emañ e Testamant Nevez ar Bibl.
Berr eo al lizher-mañ. Setu penaos e vez kinniget gant Maodez Glanndour : « Ur bilhed berr n'eo ken evit goulenn digant Filemon, unan eus kristenion Kolosae, reiñ frankiz d'e sklav Onezimoz. Hemañ goude e laerezh, a zo tec'het kuit eus ti e vestr. Paol, goude kaout anezhañ, en deus e droet d'ar feiz. Bremañ, petra ober ? Adkas Onezimoz d'e vestr ? Ma plijfe da hemañ diskouez trugarez e-keñver e sklav e vefe sur-mat kristenoc'h. » Ouzhpennañ a ra La Bible de Jérusalem e tiskouez al lizher-mañ pegen kizidik e oa an abostol e-keñver an dud, ha kadarnaat a ra e sell war ar sklaverezh.
Mirdi Broadel Kerdiz
Mirdi Broadel Kembre, pe  Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd e kembraeg, zo ur mirdi e Kerdiz, e Kembre.
Mary Jo Kopechne
Mary Jo Kopechne, ganet d'ar 26 a viz Gouhere 1940 ha marvet d'an 18 a viz Gouhere 1969, a oa ur gelennerez, sekretourez hag ezel eus ur strollad politikel stadunanat, hag a varvas en ur gwallzarvoud oto e Chappaquiddick Island pa oa-hi e karr-tan ar senedour Ted Kennedy.
Buhez
Kopechne a oa ganet e Wilkes-Barre, e Pennsylvania. He zad, Joseph Kopechne, a laboure evit kretadurioù, he mamm, Gwen (ganet Jennings), a oa menajerez. Kopechne a oa orin he familh e Polonia.
Dinan Kumuniezh
Dinan Kumuniezh a oa un etrekumuniezh lakaet e pleustr d'ar 1añ a viz Genver 2014 diwar gendeuziñ "Kumuniezh kumunioù Dinan" gant "Kumuniezh kumunioù Bro Evrann".
Edo he sez e Dinan. He frezidant diwezhat a oa Gérard Berhault, maer an Hengleuz
Ar c'humunioù
26 kumun a oa enni.
Janet
Janet zo un anv-badez saoznek eus SUA, deuet diwar an anv gallek Jeannette pa oa diouzh ar c'hiz.
Stummoù all
E saozneg e kaver ivez Joan ha Jane.
Saint-Philbert-de-Bouaine
Saint-Philbert-de-Bouaine a zo ur gumun e departamant Vande e Bro-C'hall.
Friedrich Iañ von Baden (1826-1907)
Friedrich Iañ von Baden (Karlsruhe 1826-1907) a oa rejant Dugelezh-veur Baden‎ etre 1852 ha 1856, ha dug-meur adalek 1856.
Louise von Hessen-Kassel
Louise von Hessen-Kassel zo anv meur a briñsez alaman:
Friedrich Iañ von Baden (1826-1907)
Dimeziñ ha bugale
Friedrich a zimezas e 1856 d'ar briñsez prusian Luise von Preußen. Honnezh a oa merc'h da Briñsed Prusia, hag ar re-se a zeuas da vout rouaned Prusia hag impalaerien Alamagn, Wilhelm Iañ hag Augusta von Sachsen-Eisenach.
Tri bugel o doe Friedrich ha Luise :
Jeannette
Jeannette, a-wechoù Jeanette, zo un anv-badez gallek, stumm-bihanaat d'an anv Jeanne.
Yezhoù all
Klotañ a ra gant an anvioù all-mañ :
Parthenios
Parthenios (e gregach : Παρθένιος), Parthenius e latin, a oa anv meur a zen.
Kumuniezh kumunioù Argenon-Koad Lanveur
Kumuniezh kumunioù Argenon-Koad Lanveur a oa anezhi ur gumuniezh kumunioù, e Bro Dinan, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Krouet eo bet e 1993. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Lambal Douar ha Mor, goude kendeuziñ gant div gumuniezh-kumunioù-all, 2 gumun a oa e kumuniezh kumunioù Bro Matignon, 6 kumun a oa e kumuniezh kumunioù Bro Gwesklin ha 5 kumun a oa e Kumuniezh kumunioù Bro Monkontour.
Edo he sez e Doloù. He frezidant diwezhañ eo Jean Mégret, eilmaer Doloù.
Kumunioù
Ar gumuniezh kumunioù a yae 5 kumun d'ober anezhi:
Limon
Limon zo anv meur a dra.
Nesoenas
Nesoenas a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1893 gant an evnoniour italian Tommaso Salvadori (1835-1923).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
Humayun
right|thumb|[[Humayun.]] Nasir ud-din Muhammad Humayun (نصيرالدين همايون e perseg) anavezet ivez evel Humayun (ganet e Kaboul d’ar 6 a viz Meurzh 1508 – marvet e Delhi d’an 20 a viz Genver 1556) a voe e penn an Impalaeriezh Voghol en Indez er.
Arta Terme
Arta Terme (Darte e friouleg) zo ur gumun eus proviñs Udine e Friuli-Venezia Giulia.
Humayun
Mab e oa d’an impalaer Babur ha d’e drede gwreg Mahum Begum. An eil impalaer moghol e voe etre 1530 ha 1540 hag adarre etre 1555 ha 1556.
Dont a reas da vezañ impalaer, war-lerc’h e dad, d’an 30 a viz Kerzu 1530, d’an oad a 22 vloaz, daoust da enebiezh lod eus an uhelidi. E advreur Kamran Mirza a voe fiziet ennañ ar broioù en-dro da Lahore ha Kaboul, pelloc’h en hanternoz. Diwezhatoc’h e kollas e zouaroù aloubet gant Sher Shah Suri, met o adtapout a reas pemzek vloaz diwezhatoc’h gant harp roue Persia en doa roet bod dezhañ. Dont a reas Humayun en-dro da India gant e-leizh a uhelidi eus Persia ha ganto e voe degaset kalz a gemmoù da lez an impalaer e-lec’h ar boazioù deuet eus Kreiz Azia gant hendadoù Humayun. Levezon ar sevenadur pers a voe santet war ar savouriezh, al livouriezh, al lennegezh.
right|thumb|250px|[[Bez Humayun.]] Bloaz goude bezañ adtapet e dron impalaer, gant skoazell ar Bersed, e varvas en ur gouezhañ en diri, e 1556. Gant e wreg, Hamida Banu Begum, e voe lakaet sevel ur monumant en e enor, ur mozoleon e-kichen Delhi.
La Crosnière
La Crosnière a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Humayun
E vab Akbar, na oa nemet 13 vloaz, a yeas da impalaer war e lerc’h.
Kreizennoù nukleel e Bro-C'hall
E Bro C'hall, ur greizenn nukleel dredan (KNT) pe c'hoazh ur zentralenn nukleel, a zo un dachenn labour e-lec'h ma vez faoutet atomoù e-touez un danvez nukleel evit produiñ tredan.
56 kalon nukleel a zo war elum evit ar poent. Kavet e vezont e 18 lec'h disheñvel. Maread anezho a zo bet sarret da-vad hag e ranker divontañ anezho tamm-ha-tamm (Brenniliz, Chooz A, Chinon A1-2-3, Bugey 1, Saint-Laurent A1-2 et Creys-Malville). An daou galon nukleel e Fessenheim a zo bet lazhet e miz C'hwevrer ha miz Even 2020. Kregiñ a raio al labour divontañ an abretañ e 2025, goude ma vo diskarget o zanvez nukleel uzet.
EDF a zo perc'henn war an holl c'hreizennoù e Bro-C'hall. Kalon kreizenn nukleel Phénix e Marcoule (CEA) a zo bet lazhet e miz C'hwevrer 2010. Bremañ a ranker tennañ kuit e zanvez nukleel ha distrujañ ar sodium.
Goude ar Stadoù-Unanet, Bro-C'hall eo a broduiñ ar muiañ a dredan nukleel e 2010. 408 TWe a vez produet bep bloaz, da lavaret eo : 74% deus an tredan a vez produet dindan bloaz e Bro-C'hall (550 TWe). 16% a vez produet e lec'h all.
Pep kreizenn a rank heuliañ ur listennad poentoù surentezh. Ar re-se a c'hell cheñch bep an amzer seul-vui ma vez desket diwar gwall-zarvoudoù a zo c'hoarvezet e Bro-C'hall pe e-lec'h all. Diwallet eo ar c'hreizennoù gant Otorite ar surentezh nukleel gant sikour an IRSN. Pep kreizenn a rank bezañ kontrollet bep dek vloaz. Bep tregont vloaz e vez sellet pizh ouzh ar greizenn da c'houzoud hag e c'heller labourat ganti c'hoazh e-pad ur pennad. Ar surentezh nukleel e pep kreizenn a zo evezhiet gant departamant ar surentezh nukleel (DSN) eus servij ar Fonksioner Uhel an Difenn hag ar Surentezh (FUDS) ha ministrerezh ar gouarnamant e karg eus an energiezh.
Venus project
The Venus Project a zo un aozadur hag a lusk mennozhioù Jacque Fresco : gwellaat ar gevredigezh gant un ekonomiezh a zanvez, ar c'hêrioù padus hag an otomatizerezh.
250px
Jacque Fresco
"Jacque Fresco" (ganet d'an 13 a viz Meurzh 1916) a zo un ijinour sokial, oberour gant mennozhioù troet war an dazont. Ijinour ar "Venus project" eo, e soñjoù a zo dreist-holl troet ouzh buhez an dud, penaos mont war-raok war dachenn ar sokial hag an denelezh. Lañset e voe gantañ hag e geneverez ar "Venus Project" e kreiz ar bloavezhioù 1970. Kinnig a ra kalz a brezegennoù diwar-benn ar c'hêrioù padus, efedusted an nerzh, mererezh an danvez hag an otomatizerezh.
Un ekonomiezh a zanvez
Un ekonomiezh nevez diazezet war araokadennoù an teknologiezh. Un teknologiezh didroet eus ar gounidigezh a zegasfe muioc'h a zanvez evit muioc'h a dud gant ur puilhentez a broduioù. Ar puilhentez a zanvezioù a lakfe an hinienneladur, al louriñ hag ar c'hoantegezh da zigreskiñ en ur reiñ frankiz d'an unvaniezh. Hervez Jacque Fresco, hep al labour hag ar c'hevaerezh en ur sistem moneizadur, ar sokial, an darempredoù etre an dud, gwir galloudezh an dud a teuio war-wel.
Teknologiezh
Petra eo an teknologiezh? An teknologiezh a zo an otoioù, ha reiñ d'an hini en deus c'hoant ar galloud da vont buanoc'h el lec'h en deus c'hoant pa n'eo ket posupl gant an divhar. An teknologiezh a zo al lunedoù, ha reiñ ar sell en-dro d'an hini en doa kollet. An teknologiezh a zo un astenn eus an doareennoù mab den, diskar an truachoù, diskar ar bec'hadennoù forset. Hervez Jacque Fresco hon eus trawalc'h a zanvezioù evit lojañ an holl dud, sevel klañvdiez, skolioù, tro dro d'ar bed, kaout ar gwellañ akiperezh evit kelenn ha ober enklaskoù mezeg, met e-barzh un sistem moneiz ha korfo, el lerc'h al lvriñ zo mestr, e vo dibosupl. Jacque Fresco: "n'eo ket ar politikour eo a ziskoulm ar c'hudennoù, n'o deus barregezh teknikel ebet, memes ma vijent onest, n'ouzont ket diskoulmañ kudennoù peogwir n'int ket bet stummet evit-se. An teknikour eo ar re a brodu binviji evit reiñ an tredan, reiñ a reont deoc'h gweturaj motorizet, int eo ar re a domm ho ti, tout-se 'zo teknologiezh, an teknologiezh eo a zirouestl ar c'hudennoù, neket ar politikour.
Energiezh
Hiziv an deiz 'bez zo kalz a doareoù da broduiñ energiezh a n'int ket implijet pe diskouezet d'an dud abalamour d'al lovriñ krouet gant an arc'hant. Ar strud, an hidrogen hag an nukleel int skort-tre, dañjerus hag a zo bout evit peurbad ar c'horvo eus an industriezhoù energiezh. Pa vez sellet a-us ar propaganda hag an diskoulmoù emgar kinniget gant ar c'hompagnunezh energiezh e vez kavet ur fluz puilh a energiezh da adnevez. An energiezh heol a zo bruded mat, met he gwir galloud zo dianavezet eus an dud. Un heurvezh gouloù an heol da greisteiz en deus muioc'h a nerzh eget e vez implijet er bed a-bez en ur vloavezh. Ar goulennata n'eo ket an digarg met an teknologiezh evit en ober. Bez zo leun a doareoù evit en ober, posupl vefe, ma ne vije ket un ezhomm a enebiezh evit perzhioù marc'had. Bez 'zo ivez an nerzh dre an avel (ar rodoù avel) pe c'hoazh an energiezh dre ar mareoù (ar mare stlejerezh). Bremañ eo ret gwelout emañ an nerzh dre an heol, an avel hag ar mareoù energiezhoù n'implijont tost energiezh kent ebet evit bezañ implijet, kontrol d'an eoul-maen, an hidrogen hag an holl reoù all. En ur implijout en un doare efedus an teir doare energiezh (heol, avel, mareoù) e vefe tu boueta ar bed a-bezh evit kantvedoù a bloavezhioù. Met, un nerzh-all a zo bet disklêriet hag a zo kalz kreñvoc'h eget an holl reoù-all, an energiezh gwrez an douar. Gwrez an douar a implij an heat-mining, un argerzh a implij an dour a c'hellfe krouiñ ur c'hementad druilhenneg a energiezh naet. E 2006 e oe prouet e oa 13000 zettajoul nerzh aet bed gant un tu da dennañ 2000 ZJ gant un teknologiezh gwellaet. An hollad a beveziñ eus an holl vroioù dre vloavezh a zo dre vras un hanter ZJ, ar pezh a dalv e c'hellomp tennañ 4000 bloaz energiezh gant an danvez-se. En ur c'houzout emañ remzad tommder dre an douar a zo a-hed an amzer adnevesaet, ez eo an energiezh-mañ puilh davat.
Enez ar Yar
Enez ar Yar zo un enezenn e penn aber ar Yeodi, e Kerborzh, e Treger. Un ti zo warni.
Liammet eo ouzh an douar-bras gant un tombolo mein, war-dro hanter-kant metrad an hed anezhañ.
Deadlands: Reloaded
Deadlands: Reloaded a zo stumm nevesañ ar c'hoari rol (taol) Deadlands. Implijout a ra ar sistem c'hoari Savage Worlds. Embannet eo gant Pinnacle Entertainment Group.
Embannadur
Embannet eo bet Deadlands: Reloaded e miz Mae 2006. Skrivet eo bet gant Shane Lacy Hensley. Al levr pennañ a zo 256 pajenn dezhañ. Meur a-wech eo bet embannet en-dro ar c'hoari, gant stummoù disheñvel.
Reolenn diazez ar c'hoari
Deadlands: Reloaded a implij ar sistem c'hoari Savage Worlds. Ma vez ar c'hoant gant ar c'hoarier d'ober tra pe dra eo ret dezhañ tennañ un diñs gant un talvoud disheñvel hervez barregezhioù an dudenn. Ar pal a zo tizhout 4 d'an nebeutañ. Barregezhioù an dudennoù a za eus 4 da 12 (4, 6, 8, 12). Hervez ar barregezh-se e vez divizet peseurt diñs teurel.
Ampartiz an dudennoù war tachenn pe dachenn a vez divizet gant ar c'hoarier e penn kentañ ar c'hoari. Dibosupl e vo d'ar c'hoarier kaout un dudenn speredek kennañ ha kreñv kennañ.
Ar c'hoarierien
Pal ar c'hoarierien a zo da gentañ penn kaout plijadur da jubennañ un dudenn en ur bed mod Western. C'hoarierien 'zo a gavo ivez plijadur en emgannoù, lod all er gaozadennoù gant tudennoù all ar c'hoari ha c'hoarierien all c'hoazh a vo plijet gant endro ar c'hoari. N'eus pal resis ebet evit troioù kaer an dudennoù. Ar blijadur tapet gant ar c'hoarierien ha pal o troioù kaer a zo hervez mestr ar c'hoari.
Mestr ar c'hoari
Mestr ar c'hoari a vez graet deus ar c'hoarier ha n'en deus dudenn ebet. Holl galloudus eo war ar c'hoarierien all. E pal dezhañ a zo lakaat ar c'hoarierien all da bevañ troioù kaer dibar, plijus. A-benn en ober ez eo ret dezhañ mestroniañ reolennoù ar c'hoari ha anavezout mat petra a blij d'ar c'hoarierien all. Konter an istor eo ivez, dezhañ da sevel unan.
Sabbataï Tsevi
Sabbataï Tsevi (pe Zvi, Tzvi, Zevi, Zewi, Sevi, שַׁבְּתַאי צְבִי (Shabbetaï Tzvi) en hebraeg ha Sabetay Sevi en turkeg ; kentanv skrivet Sabbathai pe Shabtai ivez) a zo bet ganet e Smirn (bremañ Izmir e Turkia) d'ar 1añ a viz Eost 1626. Aet eo da Anaon en harlu e Ulcinj (Dulcigno) er Montenegro a-vremañ, e-kichen Albania a oa e dalc'h an Otomaned d'ar mare-se ; marvet war dro ar 17 a viz Gwengolo 1676.
Gwelet eo bet en e amzer evel ar Mesiaz gant un toullad yuzevien. Awenet en deus sektenn ar Sabbateaned pe Dönme e Turkia.
Ludwig VIII (Hessen-Darmstadt)
Ludwig VIII von Hessen-Darmstadt (1691–1768) a oa landgrav Hessen-Darmstadt.
Artegna
Artegna (Dartigne e friouleg) zo ur gumun eus proviñs Udine e Friuli-Venezia Giulia.
Ludwig VIII (Hessen-Darmstadt)
Mab e oa d'al Landgrav Ernst Ludwig von Hessen-Darmstadt (1667–1739) ha d'ar Vargravez Dorothea Charlotte von Brandenburg-Ansbach (1661–1705), merc'h d'ar Markgraf Albrecht von Brandenburg-Ansbach.
Dimeziñ
Dimezet e oa da Charlotte Christine Magdalene Johanna von Hanau-Lichtenberg (1700–1726), ur verc'h d'ar c'hont Johann Reinhard III von Hanau.
Bugale
C'hwec'h bugel o doe Ludwig hag e bried :
Petrocorii
Ar b-Petrocorii (pe Petrucorii) a oa ur bobl c'halian o vevañ el lec'h m'emañ an departamant Dordogne bremañ. O c'hêr-benn e oa Vesunna Petrucoriorum (Periguers hiziv).
Diwar anv ar bobl-se eo deuet anv proviñs kozh Perigòrd, koulz hag anv kêr Periguers.
En-dro dezho e oa ar pobloù-mañ : Santones, er gwalarn, dispartiet diouzh ar Petrocorii gant ar stêr Lisona, Lemovices en hanternoz, Arverni er reter ha Cadurci er c'hreisteiz. Sklaer eo ster o anv, hervez ar geltiegourien : talvezout a rae kement ha "peder fobl", "pevar arme", savet diwar an elfennoù petru- (pevar) ha corio- "pobl, klann, arme".
Hervez Julius Caesar e voe kaset 5 000 den ganto da Alesia, da reiñ harp da emsavadeg Verkingetorix a-enep ar Romaned e 52 kent J.K..
Brudet e oa ar b-Petrocorii evel tud varrek war labour an houarn, hervez an douaroniour Strabon.
Chanteloup
Chanteloup zo un anv-lec'h gallek, deut ivez da vezañ anv-tiegezh.
Meur a gastell zo ivez en anv-se.
Roxy Music
Roxy Music a zo ur strollad sonerezh rock a orin eus Londrez, Bro-Saoz. Krouet e oa bet gant Bryan Ferry, Brian Eno hag Andy McKay e 1971.
Arkadia (Henamzer)
Arkadia (Ἀρκαδία Arkadía en henc'hresianeg, e gresianeg a-vremañ : Αρκαδία) zo ur vro eus Henc'hres, e menezioù kreiz ar Peloponnesos, mor Egea er reter dezhi. Dont a ra an anv eus hini un haroz mojennel, anvet Arkas.
Anvet ez eus bet ur prefeti kozh eus Bro-C'hres er memes anv, met brasoc'h e oa evit Arkadia an Henamzer.
Geografiezh
Meneziek e oa ar pep brasañ eus Arkardia, nemet ar c'hompezennoù e-kichen Tegea ha Megalopolis, ha traoñiennoù ar stêr Alfeios hag ar stêr Ladon.
Abalamour ma oa ur vro meneziek-kenañ e seblant e talvezas Arkadia da lec'h repu. Pa oa degaset rannyezhoù dorek er Peloponnesos, e-pad an Oadvezh teñval, e chomas bev ar yezh kozh en Arkadia evit doare, ha renket eo yezh hec'h annezidi er strollad yezhoù arkadek-ha-kiprenezek. Herodotos a lavar e oa poblet ar vro gant Pelasged, an anv a roed en henc'hresianeg da henvroidi Bro-C'hres, a oa o vevañ eno a-raok degouezh ar meuriadoù hellenek.
Istor
Arkadia zo unan eus ar broioù deskrivet e "katalog al listri" en Ilias.
Adalek ar kent J.-K. e oa Sparta ar Stad kreñvañ eus ledenez Peloponnesos, ha rediañ a rae hec'h amezeien, Arkadia en o zouez, da gemer perzh e Kevre Peloponnesos ha d'he harpañ e-doug he brezelioù. Domaniezh armeoù Sparta an hini a roe an tu dezhi da bouezañ en aferioù diabarzh Arkadia a echuas a-daol e 371 kent J.-K., pa oa bet trec'het penn-da-benn un arme eus Sparta en Leuktra gant Epaminondas hag arme Tebez. Goude diskar galloud Sparta e oa savet Kevre Arkadia, enni keodedoù eus Arkadia bodet en ur c'hevre nevez. Goude e savidigezh e c'hoarias Kevre Arkadia ur roll a-bouez e politikerezh Peloponnesos.
Koulskoude e 362 kent J.-K. e oa bet rannet Kevre Arkadia gant ar re a felle dezhe derc'hel da vezañ kevredidi eus Tebez hag ar re o doa c'hoant da enebiñ ouzh he hegemoniezh. En em gannañ a reas keodedoù Arkadia en div arme eta en Emgann Mantinea. Goude an emgann ha diwezh hegemoniezh Tebez e tigreskas levezon Kevre Arkadia.
Hiriv
Hiriv eo un distrig eus periferia Peloponnesos, ha Tripoli eo ar pennlec'h.
Thyra Danmark
Thyra Danmark ([ˈtuːʁə]), zo anv meur a briñsez eus Danmark.
Indicator variegatus
Indicator variegatus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Indicatoridae.
Annez
Kavout a reer ar spesad en Afrika : eus Etiopia ha Somalia da reter Suafrika, ha dre greisteiz Republik Demokratel Kongo ha Zambia da gornôg Angola.
Bordano
Bordano (Bordan e friouleg) zo ur gumun eus proviñs Udine e Friuli-Venezia Giulia.
Bagnaria Arsa
Bagnaria Arsa (Bagnarie e friouleg) zo ur gumun eus proviñs Udine e Friuli-Venezia Giulia.
Diwar Dorgenn Karreg-an-Tan
Diwar Dorgenn Karreg-an-Tan zo titl ul levr embannet gant Mouladurioù Hor Yezh e miz Gouere 1999. Ul levr a 179 pajenn eo, ennañ pevarzek danevell a oa bet savet gant ar skrivagner Yeun ar Gow (1897-1966). Darn eus ar c'hontadennoù a oa diembann, ha re all a oa bet embannet etre 1937 ha 1965 e kelaouennoù brezhonek. Savet e oa bet ar c'hentskrid anezhañ gant Pêr Denez.
An danevelloù
Sed amañ ar 14 danevell:
Dorothea von Sachsen-Lauenburg-Ratzeburg
Dorothea von Sachsen-Lauenburg-Ratzeburg (1511 e Lauenburg - 1571 e Sonderburg) a oa ur briñsez eus Sachsen-Lauenburg deuet da vout rouanez Danmark ha Norge.
Allocricetulus
Allocricetulus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ daou spesad hamstered eus Azia.
Juan Martín del Potro
Juan Martín del Potro, ganet d'an 23 a viz Gwengolo 1988 e Tandil, zo ur c'hoarier tennis arc'hantinat. C'hoarier a-vicher eo abaoe ar bloavezh 2005. Lesanvet e vez Delpo.
Rouantelezh Asturiez
Rouantelezh Asturiez a oa ur rouantelezh etre 718 ha 925 en hanternoz Ledenez Iberia, Spagn a-vremañ. Kentañ galloud kristen al ledenez e voe goude faezhadenn ar rouantelezh vizigot ha marv he roue diwezhañ, Roderico, lazhet en emgann Guadalete, hag aloubadeg vuzulman Hispania.
Aubigny (Vande)
Aubigny a oa ur gumun e departamant Vande. Kendeuzet e voe gant Les Clouzeaux d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez Aubigny-les-Clouzeaux.
Rouantelezh Asturiez
E 925 e echuas ar rouantelezh pa deuas ar roue Fruela II da gemer kurunenn rouantelezh León.
Kraftwerk
Kraftwerk a zo ur strollad sonerezh elektronek a orin eus Düsseldorf, Bro-Alamagn.
Indicator xanthonotus
Indicator xanthonotus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Indicatoridae.
Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus gwalarn India da hanternoz Myanmar.
Arondisamant Besançon
Arondisamant Besançon a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Doubs hag e rannvro Bourgogne-Franche-Comté.
Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Besançon e 15 kanton hag e 268 kumun :
Hamster Gansu
Hamster Gansu (Cansumys canus) a zo ur c'hrigner hag a vev e-kreiz Sina. Ar spesad nemetañ eo er genad Cansumys.
Kerc'heiz rizennek
Ar gerc'heiz rizennek (Butorides striata) a zo un evn hirc'harek.
Annez
Kavout a reer al labous el lec'hioù trovanel ar bed.
Dyfnwal Frych
Mab e oa da Eochaid Buide. E vab Domangart mac Domnaill a renas e Dál Riata war e lerc'h.
Bournezeau
Bournezeau a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Cervignano del Friuli
Cervignano del Friuli (Çarvignan e friouleg) zo ur gumun eus proviñs Udine e Friuli-Venezia Giulia.
Cricetulus
Cricetulus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ hamstered eus Eurazia.
Georg Wilhelm von Hessen-Darmstadt
Georg Wilhelm Hessen-Darmstadt, en alamaneg Georg Wilhelm von Hessen-Darmstadt (ganet e 1722 en Darmstadt - 1782 idem) a oa ur priñs eus Landgraviezh Hessen-Darmstadt.
E vuhez
Georg Wilhelm a oa eil mab Ludwig VIII Hessen-Darmstadt (1691–1768) hag e bried Charlotte Christine Magdalene Johanna von Hanau-Lichtenberg (1700–1726), ur verc'h d'ar c'hont Johann Reinhard III von Hanau.
Chom a reas en Hessen adalek 1738, e penn rejimant Hessen-Darmstadt. Er bloavezhioù 1740 e c'hoprae ur rejimant prusian. Dont a reas da vout jeneral er varc'hegiezh. Ober a rae war-dro aferioù an arme evit e dad Ludwig VIII von Hessen-Darmstadt. Diwar gement-se e oa savet gwarizi en e vreur henañ Ludwig IX von Hessen-Darmstadt en doa savet Pirmasens, ur gêr evit an arme.
Palazzolo dello Stella
Palazzolo dello Stella (Palaçûl e friouleg) zo ur gumun eus proviñs Udine e Friuli-Venezia Giulia.
Georg Wilhelm von Hessen-Darmstadt
E vuhez
D'ar 16 a viz Meurzh 1748 e timezas da Maria Luise Albertine zu Leiningen-Dagsburg-Falkenburg. Gant e eured e veze degaset dezhañ an douaroù-mañ: Broich, Oberstein, Aspermont, Burgel et Reipolzkirchen. Bevañ a rae e Palez kozh Darmstadt, roet dezhañ gant e dad, a gare anezhañ muioc'h evit e vab henañ Ludwig.
Ekomirdi Niou-Uhelañ
Ekomirdi Niou-Uhelañ zo ur mirdi en Eusa. Distrujet eo bet gant an tan e miz Gouhere 2017.
San Giorgio di Nogaro
San Giorgio di Nogaro (Sant Zorç di Noiâr e friouleg) zo ur gumun eus proviñs Udine e Friuli-Venezia Giulia.
Dervenn Mendaza
Dervenn Mendaza (Hiru hanka artea en euskareg, Encina de las Tres Patas e spagnoleg, da lavaret eo "dervenn he zri zroad") zo un dervenn Quercus ilex e Mendaza, e Nafarroa (Bro-Vask), a zo 1 200 vloaz, ha gant se unan eus re goshañ Ledenez Iberia. Iskis eo he zroad da welout, evel un trebez. En un dervenneg emañ, hag en-dro dezhi dervenned hag a zo tremen 500 vloaz.
Mesocricetus
Mesocricetus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ hamstered.
Matteo II Visconti
Matteo II Visconti (1319 ca. – Saronno, 1355) a oa aotrou Lodi, Piacenza, Bobbio, Parma, Bologna ha kenaotrou Milano war un dro gant e vreudeur Galeazzo II Visconti ha Bernabò Visconti.
Mab e oa da Stefano Visconti.
Krediñ a reer e voe kontammet gant e vreudeur.
Luise Karoline von Hessen-Kassel
Luise Karoline von Hessen-Kassel (1789–1867), a oa ur briñsez alaman, pried da Wilhelm von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg, ha mamm da Christian IX, roue Danmark.
Merc'h e oa da Karl von Hessen-Kassel ha d'e bried Louise Danmark (1750–1831). He mamm a oa merc'h da Frederik V, roue Danmark ha d'e bried kentañ Louise Breizh-Veur, ur verc'h da George II, roue Breizh-Veur.
Santa Maria la Longa
Santa Maria la Longa (Sante Marie la Lungje e friouleg) zo ur gumun eus proviñs Udine e Friuli-Venezia Giulia.
Irrlicht
Irrlicht a zo ur c'heflusker 3D holl-RK frank ha digoust gant an aotre zlib.
Ar meziant se a zo bet skrivet e c++ gant Nikolaus Gebhardt.
Merad ar stummoù fichennaoueg
Fichennaouegoù skeudennoù endalc'het :
Fichennaouegoù 3D :
K barrennet
Ꝃ, a lenner kêr pe K barrennet, zo un arouezenn vrezhonek a vez arveret abaoe ar e deroù an anvioù-lec'h : da skouer, skrivet e vez « Ꝃaofred » evit "Keraofred".
Implij
En un anzav bet skrivet e 1494 e kaver ar c'hentañ testeni anavezet eus Ꝃ.
Tierra de Campos
An  Tierra de Campos zo ur rannvro naturel e Spagn, e Kastilha ha León, e peder proviñs : proviñs Palencia, proviñs Valladolid, proviñs Zamora ha proviñs León. Terracampino a vez lavaret eus tud ar rannvro.
K barrennet
Implij
Ingal e veze implijet  ꝃ  er vuhez pemdez betek dibenn an, koulz en anvioù ar manerioù ha re an atantoù, hag en anvioù-tud deveret diouto, ha pa vijent eus an noblañs pe eus ar werin. Ker boas hag anat e teuas ar berradur e spered ar skriverion ma veze tremenet hep ar varrenn alies, evel e Kargroas evit "Kerargroas" (1819) pe c'hoazh Kebel evit "Kerebel" (1864) — anv an elfenn gimiek kripton, bet dizoloet e 1898, a vije bet lennet kêrripton gant Breizhiz ar mare neuze.
Berz
Hevelep boaz sevenadurel lec'hiel ne oa ket diouzh grad amaezhiadurezh ar Stad C'hall ; he C'huzul-Stad a lakaas berz war arver Ꝃ er skridoù ofisiel dre un diferad bet embannet war-dro 1895. Kendalc'het o devoa Breizhiz gant o doare, hep mar, pa voe embannet war Journal Officiel ar Republik c'hall an 22 a viz Gwengolo 1955 ur c'hemenn sklaer enep implij an arouezenn.
Aspadennoù
Ar stummoù K' ha K/ a gaver a-wechoù, el lizheroù-kañv dreist-holl, hag el levrioù-pellgomz pa oa c'hoazh dindan ren ar Stad c'hall (kent an 2 a viz Gouhere 1990 neuze).
Un arouezenn  Ꝃ  zo bet lakaet en nodrezh "Kelt Unicode" (gwelit al liamm diavaez) ; U+A742 eo anv ar bennlizherenn Ꝃ en Unicode etrebroadel, trawalc'h eo bizskrivañ & #42818; ( hep gwenn ) evit Ꝃ evel er pennad-mañ. Ul lizherenn vihan zo ivez :  ꝃ  ( & #42819; = U+A473).
San Giovanni al Natisone
San Giovanni al Natisone (San Zuan dal Nadison e friouleg) zo ur gumun eus proviñs Udine e Friuli-Venezia Giulia.
Andrea del Sarto
Andrea del Sarto (1486-1531), Andrea d'Agnolo di Francesco di Luca di Paolo del Migliore e anv gwirion, a oa ul livour italian eus Firenze da vare an Azginivelezh italian.
Colloredo di Monte Albano
Colloredo di Monte Albano (Colorêt di Montalban e friouleg) zo ur gumun eus proviñs Udine e Friuli-Venezia Giulia.
Korčula
250px|right 200px|right Korčula (distaget [ˈkɔːrtʃula] e kroateg, Curzola en italianeg, Κόρκυρα Μέλαινα e gresianeg, Corcyra Nigra e latin, Krkar e slaveg kozh) zo un enezenn hag ur gumun war aod Kroatia, e kreisteiz Dalmatia. En em ledañ a ra an enezenn war 279 km² ha poblet eo gant 16 182 a dud (2001), ar pezh a ra anezhi an eil enezenn bobletañ e Mor Adria, goude Krk.
Andrea del Sarto
E vuhez
Gant Michelangelo e voe degaset Vasari e 1524 da stal-labour Andrea, ha hennezh a gavas e oa donezonet an den. E-touez e ziskibien e oa Jacopo Pontormo, Rosso Fiorentino, Francesco Salviati ha Jacopino del Conte. Re all a oa bihanoc'h o brud : Bernardo del Buda, Lamberto Lombardi, Nannuccio Fiorentino hag Andrea Squazzella.[13]
Korčula
Hervez lod e vije bet ganet Marco Polo e Korčula.
Andrea del Sarto
E vuhez
Vasari, however, was highly critical of his teacher, alleging that, though having all the prerequisites of a great artist, he lacked ambition and that divine fire of inspiration which animated the works of his more famous contemporaries: Leonardo da Vinci, Michelangelo and Raphael.
On 21 November 1848, the play "Andre del Sarto," by Alfred de Musset, premiered in Paris.
Lennegezh
Ur varzhoneg zo bet skrivet dezhañ e 1855 gant ar barzh saoz Robert Browning.
Phodopus
Phodopus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ hamstered.
Robert Lacoste
Robert Lacoste (1898 en Aserat (Dordogne) - 1989 e Periguers) a oa ur sindikalour, politikour ha rezistant gall, kannad sokialour (SFIO) en departamant gall Dordogne etre 1945 ha 1958 hag etre 1962 ha 1967, senedour etre 1971 ha 1980, gouarnour ha ministr evit Aljeria etre C'hwevrer 1956 (e gouarnamant Guy Mollet) ha Mae 1958. Sevel a reas a-du gant ar jahinerezh en Aljeria.