cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
686
Diwar-benn ar bloavezh 686 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 686
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 686
680'erne
Gouennelouriezh
thumb|right|300px|kelanoù balzamet eus gouennlazh. Foto Sascha Grabow thumb|right|300px|Ar pezh a c'hall degas ar ouennelouriezh. Rwanda, Murambi : kelanoù balzamet eus gouennlazh 1994.
Diwar spered ar ouennelouriezh ez eus bet savet reolennoù kevredigezhel a-wezhioù, diforc'hidigezh dre ar ouenn, betek mont da feulsterioù evel ar pogromoù, ar gouennlazhoù hag an naetadur etnikel. An diforc'hidigezh dre ar ouenn a zo berzet gant al lezennoù e meur a riez, met n'eo ket aes herzel outi e meur a lec'h. Koulskoude ez eus bet er kantved riezoù ma oa ar ouennelouriezh diazez ur sistem diforc'hidigezh : an Trede Reich savet gant an Nazied, Unaniezh Suafrika hag un nebeud riezoù stag ouzh an naziegezh e mare an Eil Brezel Bed (Bro-C'hall e 1941-1944, Hungaria, Roumania...).
Goude an Eil Brezel-bed, p'eo bet anavezet Gouennlazh ar Yuzevien renet gant an Nazied eo bet sellet ouzh ar ouennelouriezh evel un ideologiezh eus ar re fallakrañ ha berzet eo bet gant al lezenn e Bro-C'hall (lezenn Gayssot), met n'eus ket tu kaout un c'henasant evit termeniñ ez-ofisiel ha gouennelour eo den pe den, strollad pe strollad.
Ar ouennelouriezh a c'hell bezañ mammenn d'ur brezel diabarzh.
Irvin-ruz
An irvin-ruz, Raphanus sativus o anv skiantel, zo plant liorzh eus kerentiad ar Brassicaceae, gounezet evit o hipokotil kreudek debret kriz evel legumaj. An darn a gresk dindan an douar a zo mat da zebriñ.
Seul nebeutoc'h a zour o devez bet, seul greñvoc'h e vez blaz an irvin-ruz.
Subhash Chandra Bose
Subhash Chandra Bose pe Subhas Chandra Bose ( সুভাষচন্দ্র বসু e banglaeg, ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ en oriyeg) a oa un emsaver hag ur politikour eus India. Ganet e voe d’an 23 a viz Genver 1897 en Orissa ha mervel a reas moarvat d’an 18 a viz Eost 1945 e Taiwan, daoust ma n’eur ket sur tamm ebet. Lesanvet e oa Netaji gant an dud (al "Levier doujet").
E 1938 hag e 1939 e voe prezidant ar strollad politikel Indian National Congress (Kendalc’h Broadel India), met rankout a reas reiñ e zilez abalamour ne oa ket a-du gant Mohandas Gandhi. Evitañ ne oa ket a-walc’h doareoù difeuls Gandhi ha ne c’halled skarzhañ ar Saozon eus India nemet gant armoù. Sevel a reas ur strollad politikel all anvet All India Forward Bloc hag a c’houlenne dieubidigezh India diouzh yev Breizh-Veur. Unnek gwech e voe toullbac’het gant ar Saozon.
Pa grogas an Eil Brezel-bed e soñjas Bose e c’hallfe bezañ aze un doare da c’hounit frankiz India buanoc’h. Kuitaat a reas India da vont d’an Unvaniezh Soviedel, da Alamagn, da Japan da c’houlenn sikour ar broioù-se evit tagañ nerzhioù Breizh-Veur en India. Gant skoazell an Trede Reich e savo an SS Freies Indien Legion, un unvez Waffen-SS a orin indian. Gant skoazell Japan e voe krouet Arme Vroadel India (Azad Hind Fauj), a vode danvez-soudarded eus India hag Indianed eus trevadennoù saoz evel Malezia. Bose a voe anvet da Netaji (rener) Arme Vroadel India, en em gannas a-enep an arme saoz e Birmania hag e biz India dreist-holl. Lakaet e voe Bose ivez e penn Gouarnamant da c’hortoz Azad Hind, diazezet en Inizi Andaman ha Nikobar pa oa bet aloubet an enezeg-se gant arme Japan e 1942.
Abalamour d’e vennozhioù politikel ha d’al liammoù en doa skoulmet gant an Nazied ha gant broioù all a oa oc’h ober brezel da Vreizh-Veur, ez eus bet kalz a dabut diwar e benn e-touez an istorourien hag ar bolitikourien. Lod, e Breizh-Veur dreist-holl, a rae ur faskour anezhañ. En India avat ez eus kalz tud a soñj n’en deus graet nemet mont da-heul dibaboù diazezet war ar « realpolitik ». Hiziv an deiz eo bet roet e anv da aerborzh etrebroadel Kolkata.
L
Daouzekvet lizherenn al lizherenneg latin eo L, l, distaget [a] pe [ɑ].
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn c'hresianek lambda (λ).
Kanton Auchel
Kanton Auchel a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet e 1983, e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France. Digresket e oa bet da 9 c'humun gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.
Abaoe 2015
Kanton Auchel a ya bremañ 9 c'humun d'ober anezhañ:
Istor
Savet e voe Kanton Auchel e 1983. Lodennet e voe Kanton Norrent-Fontes e div lodenn evit abegoù pleustrek. Rankout a rae annezidi Auchel ha re ar c'hêriadennoù tro-dro ober meur a gilometrad evit mont d'ar pennlec'h.
Samatze
Samatze (Samas en okitaneg; Sames e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus kanton Bidaxune, e proviñs Nafarroa Beherea (pe Benafarroa), en Iparralde, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù.
Kumunioù amezek
An holl gumunioù amezek zo e Gwaskogn. Dispartiet eo diouzh Euskal Herria gant an Aturri. E gwirionez ne veze ket kontet en Iparralde a-raok krouidigezh ar c'hantonioù e 1790.
Ed
An ed a zo plant gounezet evit o greun. Implijet e vez evit magañ an dud pe al loened.
Doare-skrivañ
Un doare-skrivañ pe skritur a zo anezhañ ur sistem arouezioù a dalvez da skrivañ ur yezh bennaket.
Istor ar skritur
Kregiñ a reas an dud da skrivañ mod-pe-vod evit ar wezh kentañ tro-dro d'ar milved a-raok Jezuz.
Kredet e vez e oa ar skritur sumerek ar sistem skrivañ klok kentañ, bet diorroet tamm-ha-tamm betek dont da vezañ ar skritur gennheñvel. Dont a reas war wel ivez ar hieroglifoù d'ar memes mare mui-pe-vui.
Ar skritur sinaek a voe diorroet tro-dro da 1200 a-raok Jezuz.
Implijet e voe al lizherenneg kentañ en Egipt e-tro 2000 a-raok Jezuz. <!--
Renkadur doareoù-skrivañ ar bed
The oldest-known forms of writing were primarily logographic in nature, based on pictographic and ideographic elements. Most writing systems can be broadly divided into three categories: logographic, syllabic and alphabetic (or segmental); however, all three may be found in any given writing system in varying proportions, often making it difficult to categorise a system uniquely. The term complex system is sometimes used to describe those where the admixture makes classification problematic.
Logographic writing systems
A logogram is a single written character which represents a complete grammatical word. Most Chinese characters are classified as logograms.
Zugarramurdi
260px|thumb|right|Zugarramurdi e [[Nafarroa. ]] thumb|left|300px|Kev e Zugarramurdi.
Zugarramurdi zo ur gumun en hanternoz Nafarroa en Euskal Herria. Gant kumunioù all Urdazubi, ha Sara hag Ainhoa en Iparralde, ez a d'ober ar vroig anvet Xareta, en daou du d'an harzoù-stad.
Brudet eo kevioù ar gumun hag ar mojennoù sorserezed (sorgiñak) en-dro dezhe, diazezet war ur prosez bras a voe er XVIIvet kantved.
Doare-skrivañ
Logographic writing systems
As each character represents a single word (or, more precisely, a morpheme), many logograms are required to write all the words of language. The vast array of logograms and the memorization of what they mean are the major disadvantage of the logographic systems over alphabetic systems. However, since the meaning is inherent to the symbol, the same logographic system can theoretically be used to represent different languages. In practice, this is only true for closely related languages, like the dialects of Chinese, as syntactical constraints reduce the portability of a given logographic system. Both Korean and Japanese use Chinese logograms in their writing systems, and many of the symbols carry the same meaning in the different languages. However, they are different enough from Chinese that a Chinese text is not easily understood by a Japanese or Korean reader.
While most languages do not use wholly logographic writing systems many languages use some logograms. A good example of modern western logograms are the Arabic numerals — everyone who uses those symbols understands what 1 means whether he or she calls it one, eins, uno, or ichi. Other western logograms include the ampersand &, used for and, and the at sign @, used in many contexts for at.
Logograms are sometimes called ideograms, a word that refers to symbols which graphically represent abstract ideas, but linguists avoid this use, as Chinese characters are often semantic–phonetic compounds, symbols which include an element that represents the meaning and element that represents the pronunciation. Some nonlinguists distinguish between lexigraphy and ideography, where symbols in lexigraphies represent words, and symbols in ideographies represent words or morphemes.
The most important (and, to a degree, the only surviving) modern logographic writing system is the Chinese one, whose characters are used, with varying degrees of modification, in Chinese, Japanese, Korean, Vietnamese, and other east Asian languages. Ancient Egyptian hieroglyphics and the Mayan writing system are also systems with certain logographic features, although they have marked phonetic features as well, and are no longer in current use.
-->
Silabennegoù
Ur silabenneg (pe silabennaoueg) a zo un doare-skrivañ ennañ ul lizherenn oc'h ober dave d'ur silabenn, da lâret eo ur gensonenn mui ur vogalenn.
En ur silabenneg rik ne vez ket heñvel stumm lizherennoù implijet evit skrivañ silabennoù heñvel o son, da skouer e vefe disheñvel-poch al lizherenn evit skrivañ ar silabenn "ta" diouzh an hini evit "ti", "to", hag all.
Damheñvel ouzh ar silabennegoù eo an abugidaoù, met en eil re ez eo heñvel stumm al lizherenn gensonennel diazez a ra dave d'ur silabenn pa vez cheñchet ar vogalenn enni.
Ouzhpenn ar sinalunioù a zeu eus ar sinaeg (kanji) implijet dre vras evit skrivañ ar gwiriennoù pe ar gerioù diazez e vez implijet div silabenneg rik ivez gant ar japaneg: ar hiragana, implijet dreist-holl evit skrivañ ar rannigoù yezhadurel hag ar katakana implijet evit treuzskrivañ gerioù o tont eus yezhoù estren estreget ar sineg. Klotaat-brav a ra an doare-skrivañ-mañ gant ar japaneg a-drugarez da struktur e fonologiezh diazezet war silabennoù savet kazi atav war ur gensonenn + ur vogalenn.
Lizherennegoù
Chench a ra ar yezhoù a-hed an amzer avat, buanoc'h peuliesañ evit ma vez chenchet an doare d'o skrivañ ha neuze meur a wech e vez kavet lizherennoù gante reolennoù skrivañ luziet a-walc'h evel hini ar saozneg pe hini ar galleg e-lec'h ma ne glot al lizherennoù gant bep a fonem.
Abjadoù
Un doare-skrivañ ispisial eo un abjad a implij lizherennoù a ra dave da gensonennoù hepken. Krouet e oa bet an termen gant Peter T. Daniels.
687
Diwar-benn ar bloavezh 687 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Doare-skrivañ
Abjadoù
Implijet e vez seurt doareoù-skrivañ gant ar yezhoù semitek nemetken a-drugarez da berzhioù resis yezhadur ar yezhoù-se.
Van (kêr)
Van (Wan e kurdeg) zo ur gêr e reter Turkia, kêrbenn proviñs Van.
Doare-skrivañ
Abjadoù
Koulskoude, an darn vrasañ eus ar yezhoù semitek a-vremañ evel an arabeg a implij doareoù-skrivañ a c'hell bezañ abjadoù rik, da lâret eo hep diskwel penaos e rank bezañ distaget ar vogalennoù, pe c'hoazh damabjadoù oc'h implijout skrapoù hag all evit diskwel distagadur ar vogalennoù (gw. niqqud).
Kahramanmaraş
Kahramanmaraş (Maraş betek 1973) zo ur gêr e kreiz Turkia, kêrbenn proviñs Kahramanmaraş.
Doare-skrivañ
Abjadoù
Meur a doare-skrivañ a zo bet diorroet diwar un abjad oc'h ouzhpennañ sinoù evit ar vogalennoù hag o tont da vezañ dre-se lizherennegoù, da skouer al lizherenneg c'hresianek savet diwar an abjad fenisek. Gwechoù all, avat, int deuet da vezañ un abugida evel ar skritur etiopek.
Kahramanmaraş
War-dro 400.000 annezad zo enni.
Doare-skrivañ
Abugidaoù
Ur vrizhsilabenneg pe c'hoazh un damlizherenneg (saozneg "alphasyllabary") eo un abugida, da lâret eo ez eo un doare-skrivañ a implij lizherennoù a ra dave da bep ur gensonenn mui ur vogalenn. N'eo ket kevatal un abugida d'ur silabenneg rik rak kemmet e vez al lizherenn diazez evit diswel penaos e rank bezañ distaget ar vogalenn a da ya heul ar gensonenn. En ur silabenneg, avat, ez eus ul lizherenn diazez ispisial evit pep silabenn hep ma vefe heñvel stumm lizherennoù oc'h ober dave da silabennoù heñvel, da skouer e vefe disheñvel-poch a lizherenn implijet evit skrivañ ar silabenn "ka" diouzh an hini implijet evit skrivañ ar silabenn "ki" hag all evel e silabenneg an tsalagi (tcherokeeg).
Kahramanmaraş
Goude brezel dizalc'hiezh Turkia (1919-1922) e voe roet medalenn an dizalc'hiezh d'ar gêr en abeg d'he stourm ouzh armeoù an alouberien. E 1973 e voe ouzhpennet en-ofisiel an titl Kahraman (Haroz) ouzh anv ar gêr.
Istor
Ar menegoù koshañ eus ar gêr a vez kavet e testennoù asirian eus an IXvet kantved kent JK.
A
A, pe a, a zo meur a dra e brezhoneg:
Louvroil
Louvroil a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
A
Gerioù brezhonek
Bez e c'hall bezañ
Louvroil
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Emdroadur ar boblañs 1793-2007
• Andonioù : Cassini hag EBSSA
687
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 687
Doare-skrivañ
Abugidaoù
Da skouer, en un abugida ne vefe lizherenn diazez ebet evit ar gensonenn "k", met ul lizherenn diazez evit ar silabenn "ka" a c'hellfe bezañ kemmet e meur a doare evit lakaat anezhi da vezañ distaget "ki" pe "ku", h.a. Sinoù ispisial a vez implijet ivez, mar vez ezhomm, evit diskwel ez eo mut ar vogalenn diazez el lizherenn silabennek diazez, d.s. "kat" e lec'h "kata". Pa vez ezhomm hervez ar yezh ma vez implijet un abiguda evit he skrivañ e c'hell bezañ kemmet e meur a doare ivez al lizherennoù silabennek diazez evit skrivañ meur a gensonenn da heul hep vogalenn ebet kenetreze, d.s. "apta" e lec'h "apata".
Liammoù diavaez:
[http://www.omniglot.com Omniglot. Lec'hienn dispar diwar-benn an doareoù-skrivañ] (e saozneg)
687
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 687
680'erne
Kahramanmaraş
Istor
Tremen a reas Kahramanmaraş dindan beli meur a impalaeriezh pe rouantelezh a-hed hec'h istor : War-dro 638 e voe aloubet Maraş gant ar Vuzulmiz evit ar wech kentañ. E 1086 e voe gounezet kêr gant ar Seldjouked ha staget ouzh o impalaeriezh krouet un nebeud bloavezhioù a-raok. Aloubet gant ar groazidi kerkent ha 1097 en em gavas Maraş gant mistri o cheñch dizehan er bloavezhioù goude.
Distrujet e voe gant ur c'hren-douar e 1114 (40.000 marv).
Aloubet e voe e 1515 gant an Otomaned ha staget ouzh o impalaeriezh e 1522.
Goude ar brezel-bed kentañ ha disrann an impalaeriezh otoman e voe Maraş el lodenn gouarnet gant Bro-Saoz da gentañ (adalek miz C'hwevrer 1919) ha Bro-C'hall da c'houde (adalek miz Here 1919). Ma ne voe kudenn ispisial ebet dindan gouarn berrbad ar Saozon ne voe ket memes tra dindan hini ar C'hallaoued rak ar re-se a harpas o galloud war an Armenianed diwar goust an Durked. Dieubet e voe Maraş diouzh an arme gall goude emgannoù drastus a badas eus an 21 a viz Genver 1920 betek an 11 a viz C'hwevrer 1920.
Mammenn
Lec'hienn Kahramanmaraş (e turkeg)
1328
Diwar-benn bloavezh 1328 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1328
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1328
Lannfiek
Lannfiek (LFE:, saozneg: Feock) eo anv ur gêriadenn e Kernev-Veur e rannbarzh Karrek.
Muenn-zour
Ar vuenn-zour (Arvicola sapidus) zo ur c'hrigner dour a vev e Bro-C'hall, Spagn ha Portugal.
Rummatadur
Ar vuenn-zour a c'hell bezañ renket ivez er c'herentiad Muridae.
Partido Comunista de Liberación Nacional
Ar Partido Comunista de Liberación Nacional (PCLN) ("Strollad komunour evit an Dieubidigezh Vroadel") a oa ur strollad broadelour ha komunour krouet e Galiza da geñver ar gouel broadel d'ar 25 a viz Gouere 1986.
Krouet e oa bet gant Colectivo Comunista 22 de marzo ("Strollad Komunour an 22 a viz Meurzh"), ennañ 13 ezel eus Poellgor Kreiz Unión do Povo Galego ("Unvaniezh Pobl Galiza") ha ne felle ket dezhe ma kemerfe perzh Bloque Nacionalista Galego ("Bloc'had Broadelour Galiza") e Parlamant Galiza.
E penn ar PCLN e oa Mariano Abalo ha Xan Carballo, sekretour-meur ar sindikad INTG.
Skarzhet e oa bet da vat ar PCLN diouzh BNG da geñver an IIIde Emvod Broadel evit bezañ goulennet ma votfe an dud evit Herri Batasuna er mouezhiadegoù evit Parlamant Europa.
Mont a reas ar PCLN e darempred gant strolladoù broadelour all eus an tu-kleiz ha diwar se e oa bet krouet an talbenn Frente Popular Galega e 1988 hag en em deuziñ ennañ a-benn ar fin.
Emgann Compiègne (715)
Emgann Compiègne e voe an emgann kentañ er brezel diabarzh a c'hoarvezas war-lerc'h marv Pepin Herstal, Dug ar Franked, d'ar 16 a viz Kerzu 714.
Ragenfrid, un uhelad eus bro-Anjev a anvas Dagobert III maer ar palez eus Neustria ha Bourgogn a-enep youl Pepin en doa choazet e vab Theudoald. Ragenfrid a argasas Theudoald a zalc'he Austrasia. An daou lu a gejas e Compiègne ha faezhet e voe Theudoald. Hervez Liber Historiae Francorum e voe lazhet met hervez mammennoù arall e vije aet da repuiñ da Golun a oa kontrollet gant Plektrud, e vamm-gozh.
Lizarra
Lizarra (stumm kenofisiel euskarek, pe Estella hervez ar stumm spagnolek kenofisiel), zo ur gumun e Navarra en Euskal Herria (Spagn), war ar stêr Ega.
Normalizadur (yezh)
Implijet e vez an termen normalizadur e Stad-Spagn dreist-holl evit komz eus ar strivoù evit reiñ lusk war an dachenn sokial koulz d'ar yezhoù kenofisiel estreget ar spagnoleg, da lâret eo ar galizeg (normalización (lingüística)), ar c'hatalaneg (normalizació (lingüistica)) hag an euskareg ((hizkuntz) normalizazioa), ha d'ar yezhoù lec'hel pe rannvroel nann-anavezet all, da skouer an asturianeg, an aragoneg...
Ober a ra dave d'ar fed ma klasker lakaat ar yezhoù-se da vezañ normal, da lâret eo boutin ha kempouez, war bep tachenn, hag evit terriñ gant an diglosia ma vez implijet ur yezh izel e statud sokial e degouezhioù resis 'zo keit ha ma vez implijet ur yezh all uheloc'h e statud sokial, ar spagnoleg en degouezh-mañ, war tachennoù pouezusoc'h, da skouer pa'c'h eer e darempred gant ar melestradurezh.
Gwerc'hded
Ar werc'hded (pe gwerc'hted) eo an anv a roer da stad an dud n'o deus ket anavezet c'hoazh an embarañ. Met peogwir n'eo ket termenet strizh adalek pegoulz e paouezer da vezañ gwerc'h e vez lavaret gant lod e paouezer da vout gwerc'h adalek ar c'hentañ ober reizhel.
Normalizadur (yezh)
E Galiza da skouer e kaver 'equipos de normalización lingüística ("skipailhoù normalizadur yezhel") er skolioù eil-derez, servizos de normalización lingüística ("servijoù normalizadur yezhel") en tiez-kêr hag er skolioù-meur, hag an aozur anvet A Mesa para a Normalización Lingüística ("Burev evit Normalizadur ar Yezh").
Gwerc'hded
Ouzhpenn ster korfel ar ger ez eus ivez ur ster relijiel, stag ouzh ar c'hlanded, enebet ouzh al loustoni, loustoni ar pec'hed er relijion gristen.
Normalizadur (yezh)
Enebiet e vez an normalizadur diouzh un tu ouzh an normativadur (normativización) diouzh an tu all hag a denn da da batromoù (norma) ar yezh unvan.
Gwerc'hded
Un dalvoudegezh en arc'hant he deus gwerc'hded ar merc'hed e lod kevredigezhioù, evel e lod broioù islamek : kenstag eo ar werc'hted, an eured, hag an argouroù.
Air Algérie
Air Algérie (kod AITA : AH ; kod OACI : DAH) a zo ur gompagnunezh nijerezed aljerian anezhi.
Gwerc'hded
Dre astenn-ster e c'heller implijout ar ger evit ober anv eus tud pe draoù n'int ket bet louzet.
Gwerc'hted ar c'horf
N'heller ket anataat en un doare korfel gwerc'hded ar baotred. Peurvuiañ e lavarer eus ur paotr ec'h eo gwerc'h keit ha ma n'en deus ket arnodet un darempred reizhel. Dre ma n'eo ket anataet n'eo ket prizet kement ha gwerc'hted ar merc'hed. Gwerc'hted ar merc'hed zo anataet gant al lienenn-gourzh, pe himen, ar groc'henenn a stank ar forzh, hag a vez drailhet da vare an embarañ kentañ peurvuiañ.
Ar werc'hted er gevredigezh hag er relijion
Meizad ar werc'hted a vez prizet-kenañ e lod metoùioù, kevredigezhel pe relijiel. Hervez o gizioù ec'h eo ret chom gwerc'h betek deiz an eured. Kement-se a oa gwir en holl sevenadurioù meur, betek ma c'hoarvezas an hilastaliñ, en Europa hag Amerika er bloavezhioù 1960. Chom a ra gwir er bed islamek, er gevredigezh hindou, e kevredigezhioù henvoazel Afrika.
Er gevredigezh ma'z eo disteraet talvoudegezh ar briedelezh avat ne daoler ket pled nemeur eus ar werc'hted.
Menegoù el lennegezh vrezhonek
<poem style="font-style:italic;"> — Ann daou vreur, e Fañch an Uhel (1874) : Gwerziou Breiz Izel, levrenn gentañ, p. 196.
Vladimir Lenin
Vladimir Ilitch Oulianov (Влади́мир Ильи́ч Улья́нов e ruseg – ), lesanvet Lenin (Ле́нин – "Paotr al Lena"), bet ganet d'an 22 a viz Ebrel 1870 e Simbirsk (Impalaeriezh Rusia) ha marvet d'an 21 a viz Genver 1924 e Vichnie Gorki (URSS, hiriv Gorki Leninskie), a oa un damkanour politikel, dispac'hour ha den-Stad rusian ha soviedat.
E penn an dispac'herien anvet bolcheviked e voe adalek 1903. E 1917, diskaret Impalaeriezh Rusia hag an tsar, e voe kemeret ar galloud e Rusia gant ar volcheviked goude Dispac'h miz Here. Sinañ a reas gouarnamant bolchevik Lenin un emglev e 1918 evit echuiñ ar brezel, harpañ a reas an dispac'h er bed dre ar C'homintern ha lazhañ a reas e eneberien dre ar Spont Ruz. Kalz kampoù-bac'h a voe krouet gant an Tcheka, ar polis, ha lod a sell outo evel ar goulagoù kentañ. Trec'h e oa an Arme Ruz war armeoù an dud enep-bolchevik eus an tu-dehoù hag an tu-kleiz e Brezel diabarzh Rusia etre 1917 ha 1922, hag e fin ar bloaz-se e voe krouet an URSS. War an diskar e zeas yec'hed Lenin goude 1922 ha mervel a reas d'an 21 a viz Genver 1924. Dont a reas Stalin e-lec'h anezhañ.
Enorioù
E 1924, bloaz e varv, e voe divizet reiñ enor dezhañ e meur a zoare. Simbirsk, kêr e c'hanedigezh, voe adanvet Oulianovsk ha Gorki, ur gêr e-kichen Moskou lec'h ma chomas e fin e vuhez, voe adanvet Gorki Leninskie. Ur mirdi zo hiriv er maner ma oa o chom. Diskouezet eo e gorf balzamet en ur mozoleon war ar Blasenn Ruz e Moskou abaoe 1930. Kalz delwennoù anezhañ a chom hiriv hon deiz e Rusia ha broioù all bet en URSS. Tud zo bet anvet Vladimir Ilitch pe Lenin en enor dezhañ :
Plogastell-Sant-Jermen
Plogastell-Sant-Jermen a zo ur gumun eus ar Vro Vigoudenn e departamant Penn-ar-Bed, e mervent Breizh. Penn kanton e oa betek 2015.
Gevelliñ
Ar gevellerezh gant Silverton e Devon (Bro-Saoz) deraouet e 1991 a zo bet lakaet termen dezhañ e 2004.
Arondisamant Sant-Maloù
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Sant-Maloù (betek 2014) e 9 c'hanton ha 63 c'humun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Il-ha-Gwilen d'ar 1 a viz Genver 2017. 68 kumun zo en arondisamant Sant-Maloù bremañ.
Muenn voutin
Ar vuenn voutin (Arvicola amphibius pe Arvicola terrestris), liester: muenned boutin, zo ur c'hrigner dour hag a vev en Europa.
Rummatadur
Ar vuenn voutin a c'hell bezañ renket ivez er c'herentiad Muridae.
Kanton Barlin
Kanton Barlin a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.
Kumunioù
Kanton Barlin a yae 8 kumun d'ober anezhañ.
Vladas Mikėnas
Vladas Mikėnas a zo bet ganet d’ar 17 a viz Ebrel 1910 e Tallinn (Estonia) ha marvet d’an 3 a viz Du 1992 e Vilnius (Lituania).
Mestrc’hoarier ha kazetennour echedoù estonian, lituanian ha soviedat.
Emydidae
Genadoù
12 genad a zo ennañ:
Piklost rous
Ar piklost rous (liester : piklosted rous) a zo ur spesad evned palvezek, Oxyura jamaicensis an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Anas jamaicensis (kentanv) da gentañ-penn (e 1789) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned-dour, kresteneged ha plant-dour peurvuiañ.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Dremmwel eus an darvoudoù
Er relativelezh hollek, dremmwel an darvoudoù zo un anv hollek evit ur vevenn en egoramzer, termenet e-keñver ar seller. En tu all d'an dremmwel-se, an darvoudoù n'hallont ket tizhout ar seller. Ar gouloù skignet diouzh diabarzh (pe diouzh tu all) an dremmwel n'hall ket tizhout ar seller, ha kement tra a dremen dre an dremmwel diouzh tu ar seller ne vez ket gwelet ken morse. Da skouer e vez gronnet an toulloù du gant un dremmwel eus an darvoudoù.
E-touez ar seurtoù dremmwel disheñvel e kaver an dremmwel klok hag an dremmwel anat, kenstag met disheñvel, a vez en-dro en-dro d'un toull du. Kavout a reer ivez Dremmwel Cauchy ha Dremmwel Killing; ar sferenn foton hag an ergosferenn eus diskoulm Reissner-Nordström; an dremmwel rannig hag an dremmwel kosmologek a denn d'ar gosmologiezh; hag a-bouez eo an dremmwel digenvez hag an dremmwel oberiant e studi an toulloù du.
Piteas
Pytheas (henc'hresianeg : Πυθέας Pythéas) a oa ur merdeer eus Massalia, anv kozh Marseille.
War-dro 340-325 kent JK e reas ur veaj vras e morioù hanternoz Europa. Eñ eo an hini kentañ eus beajerien an Henamzer a skrivas diwar-benn broioù an hanternoz, pobloù Enez Vreizh, ha pobloù german aodoù Mor an Hanternoz ha marteze re ar Mor Baltek.
Pell amzer e voe soñjet e konte gevier. Kement-se a skrive Strabon diwar e benn, dre ma kave dezhañ n'halle ket ar mor skornañ. Hiziv, er, e weler anezhañ evel unan eus ar veajourien skiantel gentañ, pe unan eus ar c'hentañ skiantourien o veajiñ.
AiRUnion
AiRUnion a zo un emglev etre kompagnunezioù nijerezed eus Rusia. En o zouez ar c'hompagnunezhioù KrasAir, Domodedovo Airlines, Samara Airlines, Omskavia, Sibaviatrans ha Sakhalin Airlines.
Piteas
E veaj
Gant ul lestr hepken e kuitaas Massalia, e tremenas kolonennoù Herkules (strizh-mor Jibraltar), hag e hedas an aod betek Eusa, meneget gantañ. Dilestrañ a reas en Enez Vreizh, hag alese ez eas betek an Inizi Shetland ha pelloc'h c'hoazh betek ur vro anvet Thule ma n'hallas ket mont pelloc'h.
Heureuchin Norzhafrika
Heureuchin Norzhafrika (Atelerix algirus) a zo ur bronneg eus ar c'herentiad Erinaceidae.
Piteas
E veaj
Distreiñ a eure dre Mor an Hanternoz, tizhout aod Germania hag an inizi ma kaved goularz, marteze enezeg Heligoland pe Enez Sjælland, pe aod ar Mor Baltek. Distreiñ a reas da Vassalia, pe dre ar memes hent evel pa oa o vont d'an hanternoz, pe dre ar Roen hag ar Ron.
Kavadennoù Pytheas
Un danevell a voe savet gant Pytheas da gontañ an holl draoù en doa gwelet, A-zivout ar Meurvor (Περί του Ωκεανού), ken souezhus e oant da dud e vro hag e amzer.
Mont a reas al levr da ludu pa zevas levraoueg Alexandria met tammoù anezhi zo deuet betek ennomp dre oberennoù meur a skrivagner eus an Henamzer, ha dreist-holl dre Strabon, a ra fae warnañ, hag a damall anezhañ e gaou, hag ivez Plinius Kozh, Eratosthenes ha Polybios.
1912
Diwar-benn bloavezh 1912 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1912
Baot-dour gwern
Baot-dour ar gwernioù (Emys orbicularis) zo ur stlejvil a vev pergen Europa.
Ar spesad nemetañ eo er genad Emys.
1329
Diwar-benn bloavezh 1329 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1329
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1329
Elizagorria
Elizagorria zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Yezhoù pomoek ar gevred
Un is-skourr eus ar yezhoù pomoek eo yezhoù pomoek ar gevred (Southeastern Pomo) ennañ 1 yezh komzet er Stadoù Unanet:
Elazığ
Elazığ zo ur gêr e reter Turkia, kêrbenn proviñs Elazığ.
War-dro 300.000 annezad zo enni.
Ar Perzh
Ar Perzh a zo ur gumun eus Breizh e kanton Gwerc'h e departamant Il-ha-Gwilen.
Douaroniezh
Eieniñ a ra ar Sec'h er Perzh.
Anv
Gerdarzh
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Karrnijourion e oant holl. Marvet int d'an 8 a viz Gouere 1944 pa gouezhas o c'harr-nij (Boston III BZ262, marilhet RH-O) e La Foucaudière, e kumun ar Perzh, e-pad an Eil Brezel Bed,.
Yezhoù pomoek Stêr Rusia hag ar reter
Un is-skourr eus ar yezhoù pomoek eo ar yezhoù pomoek Stêr Rusia hag ar reter (Russian River and Eastern) ennañ 6 yezh komzet er Stadoù Unanet.
Isrannet e vez ar yezhoù en is-skourr-mañ evel-hen:
Baot penn bras
Rummatadur
Ar spesad nemetañ eo er genad Platysternon hag er c'herentiad Platysternidae.
Diouzh ar rummatadurioù e c'hell bezañ renket er c'herentiadoù Chelydridae pe Testudinidae ivez.
Herri VIII (Bro-Saoz)
Herri VIII Tudor, bet ganet d'an 28 a viz Mezheven 1491 ha marvet d'an 28 a viz Genver 1547 a voe roue Bro-Saoz adalek an 21 a viz Ebrel 1509 (kurunennet d'ar 24 a viz Mezheven) betek e varv. Roue Iwerzhon e oa ivez, titl roet dezhañ gant breujoù Iwerzhon en 1541, pa oa bet anvet Aotrou Iwerzhon a-gent. Dug York e oa ivez, ha priñs Kembre abaoe marv e vreur henañ Arzhur Tudor e 1502.
E vuhez
Ganet e oa e palez Greenwich, e Londrez, hag eñ eil mab ar roue Herri VII hag Izabel York,
Dimeziñ gant Anne Boleyn
Sir Henry Norreys, a oa Groom of the Stool gant Herri VIII, a voe kondaonet d'ar marv ha dibennet abalamour ma voe tamallet dezhañ bezañ kousket gant gwreg ar roue, Anne Boleyn, a voe dibennet ivez. Hervez an istorourien e oant bet falstamallet.
Louarn Arktik
Al Louarn Arktik (Vulpes lagopus pe Alopex lagopus) a zo ul louarn hag a vev e rannvedoù yen an hantervoul norzh.
Rummatadur
Al louarn Arktik a vez renket a-wechoù er genad Alopex m'emañ ar spesad nemetañ.
Yezhoù pomoek Stêr Rusia
Un isskourr eus yezhoù pomoek Stêr Rusia hag ar reter eo yezhoù pomoek Stêr Rusia (Russian River Pomo) ennañ 5 yezh komzet er Stadoù Unanet.
Isrannet e vez ar yezhoù en isskourr-mañ evel-henn:
Kanton Béthune-Reter
Kanton Béthune-Reter a oa ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.
Etxalar
right|250px Etxalar (Echalar hervez ar stumm spagnolek diofisiel) zo ur gumun en hanternoz Nafarroa, stok ouzh an harzoù-stad, en Euskal Herria.
Poblañs
801 a dud a oa e 2007.
Batman (kêr)
Batman (Êlih e kurdeg) zo ur gêr e gevred Turkia, kêrbenn proviñs Batman.
Etxalar
Lennegezh
En danevell Carmen, gant ar skrivagner gallek Prosper Mérimée, e lavar an harozez bezañ eus Etxalar.
Batman (kêr)
Er bloavezhioù 1950 e voe kroget da dennañ gounit diouzh an tireoul kavet er rannvro ha diwar-se e kreskas buan Batman : tremenet ar boblañs eus 4713 annezad e 1955 da war-dro 300.000 e 2007.
D
D zo
Afrika ar Su
Alies e vez lakaet e-barzh ivez broioù hag a vez lakaet a-wechoù an Afrika ar C'hreiz, pe en Afrika ar Reter: Hag inizi Meurvor Indez: Hag un nebeud enezennoùigoù all dalc'het gant ar Frañs.
Yezhoù pomoek ar reter
Un is-skourr eus yezhoù pomoek Stêr Rusia hag ar reter eo yezhoù pomoek ar reter (Eastern Pomo) ennañ 1 yezh komzet er Stadoù Unanet:
Gwereg (dug Breizh)
Gwereg, pe Gwereg Breizh, ganet war-dro 933 ha marvet e 988, anezhañ mab bastard da Alan II, dug Breizh, ha d'ur briñsez Judit, a oa kont Naoned, eus 981 betek 988.
E vuhez
Savet e voe en abati Saint-Benoît-sur-Loire tost da Orleañs. Dilennet e voe da eskob Naoned e 981, hep bezañ eskobet gant an Iliz pa ne oa ket beleg, hag ober a reas war dro an eskopti hag ar gontelezh war un dro.
Dug Breizh
Anvet voe da zug Breizh e 981, war-lerc'h marv e vreur, Hoel Iañ.
Kenderc'hel a reas gant stourm e vreur ouzh Tiegezh Roazhon. En em glevet e oa gant Jafrez Grisegonel, kont Anjev, a-enep Konan an Tort, kont Roazhon ha dug Breizh.
E-penn arme an Naonediz e oa da vare Kentañ Emgann Konkerel.
En emglev a sinas gant ar c'hont Gwilherm IV Poatev e oa anavezet perc'henniezh kont Naoned war an douaroù er c'hreisteiz d'al Liger war pagi Herbauges, Tiffauges ha Mauges - anezho douaroù kemeret gant e dad Alan II en 942.
Prizoniet
E 983 edo Gwereg o klask kaout an disamm eus aotrouniezh Anjev hag ezhomm en doa da skoulmañ emglevioù. Mont a reas da lez Lotar, roue Frankia ar C'hornôg, da ober e enorioù dezhañ. Gwelloc'h e kave un aotroù a -bell evit unan a-dost.
War hent ar gêr e chomas a-sav e ti e amezeg Jafrez Iañ, kont Anjev. Ha prizoniet e voe. Ne voe dieubet nemet e 985, ret dezhañ anavezout aotrouniezh Jafrez war gontelezh Naoned. Bec'h a voe etre ar roue frank ha kont Anjev, a glaskas neuze ober emglev gant Hugues Capet.
E varv
Beziet e voe Gwereg en abati Redon.
Dimeziñ
Dimezet e oa da Aremburge, itron a Ankiniz, ur mab o doa bet, Alan Breizh, a varvas daou vloaz war-lerc'h e dad.
Dihelloù
Anavezet eo buhez Gwereg hag e vreur Hoel dre Kronik Naoned dastumet en, ur skrid gwalldroet ouzh ar Vretoned dre vras, hag ouzh Tiegezh Roazhon muioc'h c'hoazh.
Fouzhlec'h
thumb|Saloñs ur fouzhlec'h, gwelet gant [[Henri de Toulouse-Lautrec|Toulouse-Lautrec]] thumb|Soudarded alaman ha gisti en o fouzhlec'h, ur savadur bet [[mikve Brest, e 1940]] Ur fouzhlec'h zo un ti ma c'haller kaout darempred reizhel gant gisti. Gant ur vaouez a reer houlierez anezhi alies e ve renet, dindan evezh ur gwaz anvet houlier, hag a ren warno dre spont.
Peurvuiañ e vez degemeret ar pratikoù en ur sal ma vez servijet dezho da evañ, da c'hortoz o zro, ma reont anaoudegezh gant ar maouezed. Goude e savont gant an hini zibabet d'ar gambr ma c'hoarvezo an embarañ pe c'hoarioù all.
Statud
E broioù zo int difennet hervez al lezenn, evel e Bro-C'hall abaoe lezenn Marthe Richard an 13 a viz Ebrel 1946.
Brudet e oa Fernande Grudet, lesanvet Madame Claude (*1923), evel houlierez e Pariz er bloavezhioù 1960 ha 1970. E 1976 e rankas mont da repuiñ da Stadoù-Unanet Amerika abalamour ma klaske tud an tailhoù lakaat o c'hrabanoù war he yalc'h.
Sant-Jermen-ar-Bineg
Sant-Jermen-ar-Bineg (Saint-Germain-du-Pinel) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Argantred-ar-Genkiz e departamant Il-ha-Gwilen.
Fouzhlec'h
Statud
Kement-se ne vir ket ouzh ar polis da gavout tier kuzh ur wech dre vare, na da wareziñ lod all a-hervez.
Lennegezh
Un toullad kontadennoù gant Maupassant a c'hoarvez en-dro d'ar gisti. Une partie de campagne gant Jean Renoir (1936) zo ur film tennet eus unan anezho, ma weler merc'hed ur fouzhlec'h o kuitaat kêr da vont d'ur gomunion war ar maez.
E Pompei
Dismantroù ur fouzhlec'h dek kambr ennañ zo bet kavet e Pompei, ha livadurioù ennañ ivez.
Taolennoù Toulouse-Lautrec
Meur a boltred gisti a zo bet savet gant al livour gall Henri de Toulouse-Lautrec, ha taolennoù graet gantañ e-barzh fouzhlec'hioù Pariz.
Elo
thumb|250px|Sede pelec'h emañ Elo e Nafarroa
Saint-Alban
Saint-Alban zo un anv-lec'h gallek, ha hini meur a gumun e Bro-C'hall. Savet eo an anv diwar anv ur sant kozh anvet Alban, met meur a sant Alban zo.
Elo
Elo (Monreal hervez ar stumm spagnolek ofisiel) zo ur gumun e-kreiz Nafarroa en Euskal Herria.
Eglosveryan
Eglosveryan (saozneg: St Buryan) zo anv ur gêriadenn e Kernev-Veur e rannbarzh Pennwydh ; Pluwveryan eo anv ar barrez keodedel, a zo bet kendeuzet gant ur barrez keodedel all, Pluw Bowl, d'ar 1añ a viz Genver 2021.
Dont ra anv al lec'h diwar Sant Buriana ag Iwerzhon.
E
E a zo:
Karv brizh
Ar c'harv brizh (Axis axis) a zo ur c'harv hag a vev en India, Sri Lanka, Bangladesh ha Nepal.
Iliz-veur Kemper
Unan eus nav ilizoù-meur Breizh eo Iliz-veur Sant-Kaourintin, sez Eskopti Kemper ha Leon. Savet eo bet e Kemper (Kerne) war lec'hiad an iliz romanek dediet d'an Itron Varia. E-touez an ilizoù-meur gotek koshañ e Breizh eo gant hini Kastell-Paol hag hini Landreger.
Sent
Sent a c'hall bezañ meur a dra :
689
Diwar-benn ar bloavezh 689 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 689
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 689
680'erne
688
Diwar-benn ar bloavezh 688 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 688
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 688
680'erne
I
I zo
V (lizherenn)
An 23vet lizherenn eus al lizherenneg latin a implijer e brezhoneg eo al lizherenn V. El lizherenneg latin kozh e talveze da skrivañ hon U ivez.
Setu amañ da-heul doareoù all da skrivañ ar V e lizherennegoù all :
Diorroet eo bet al lizherenn V diwar patrom ar waw fenikianeg a c'haller gwelet a-us.
Yezhoniezh
Ar V zo ur gensonenn c'hwezh mouezhiet.
Tiegezh Naoned
Tiegezh Naoned eo an anv roet d'al linez priñsed ha duged Breizh a grog gant Alan Veur, pe Alan Iañ.
Oranges and Lemons
"Oranges and Lemons" zo ur rimadell saoznek diwar-benn kleier Londrez.
Partenon
Ar Parthenon -- e gregach Παρθενών, diwar παρθένος, plac'h yaouank, gwerc'hez, d.l.e ranndi ar merc'hed yaouank -- a zo ur savadur en Akropol Aten.
Oranges and Lemons
Ar rimadell
Sede gerioù ar rimadell:
Oranges and lemons, Say the bells of St. Clement's
You owe me five farthings, Say the bells of St. Martin's
When I grow rich, Say the bells of Shoreditch.
When will that be? Say the bells of Stepney
I do not know, Says the great bell of Bow
Athenaios
Atenaios, pe Athenaios (Ἀθήναιος / Athếnaios pe Ἀθήναιος Nαυκρατίτης e gregach hag Athenaeus Naucratita e latin), a oa ganet e Naukratis, en Egipt, war-dro 170 goude JK, ha marvet en, a oa ul lenneg ha yezhadurour hellazat.
Oranges and Lemons
Ar rimadell
Here comes a candle to light you to bed And here comes a chopper to chop off your head!
Drevezadenn
Drevezet eo bet ar rimadell gant ar barzh kembreat Idris Davies evit skrivañ Bell of Rhymney, deuet da vout ar ganaouenn The Bells of Rhymney kanet gant The Byrds e 1965.
Athenaios
An oberour
An tammoù traoù anavezet diwar e benn a zeu eus e oberennoù. Ganet e oa en Egipt, en amzer an impalaer Marcus Aurelius moarvat, graet studioù gantañ en Aleksandria, ma vevas etre 170 ha 230. Goude ez eas da Roma hag e savas Δειπνοσοφισταί / Deipnosophistaí, « banvez ar sofegourien », damveneg da Komzoù ouzh taol gant Ploutarc'hos hag Ar Banvez gant Platon. Hervez ar skrid-se en-eeun en devije skrivet ivez ur pleustrad diwar-benn rouaned Siria hag un displeg d'ur gomedienn,  Ar Pesked , skrivet gant un den anvet Arc'hippos, kempredad da Aristofanes. Mervel a eure goude 223 moarvat.
Rod (disheñvelout)
Rod a c'hall bezañ meur a dra :
Anvioù
Un anv-tiegezh eo ivez :
Un anv-bihan eo ivez, diwar berraat an anvioù Rodney pe Roderick alies
Mohammed Al-Modiahki
Mohammed Al-Modiahki a zo bet ganet d'ar 1añ a viz Even 1974 e Katar.
Mestrc'hoarier echedoù eus Katar eo.
Kapiten eus skipailh echedoù eus Katar.
Trec'h e voe e Kampionad Echedoù ar broioù arab e 1994, e 1997, e 2000 hag e 2002 (ar wezh-mañ a-gevred gant Hicham Hamdouchi).
Mestr Meur Etrebroadel eo.
2542 edo e renk Elo e miz Genver 2022.
Dimezet eo gant Zhu Chen.
Arondisamant Felger-Gwitreg
Arondisamant Felger-Gwitreg a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Il-ha-Gwilen hag e rannvro Breizh.
Arondisamant Felger-Gwitreg
Da-heul serridigezh un toullad mat a velestradurioù (Bank Frañs, skouadron archeriezh, renerezh EDF-GDF, renerezh Ar Post, kuzul an aferioù micher, lez-varn ensav...) ha dre ma'z eus re all en arvar (ospital, isprefeti, komiserdi polis) o doa goulennet maer Felger, Louis Feuvrier, ha kannad pastell-vro Felger, Thierry Benoit, soutenet gant kannad-maer Gwitreg, Pierre Méhaignerie, e vefe brasaet arondisamant Felger dre lakaat arondisamant kozh Gwitreg e-barzh hag ivez e vefe kenstrollet an div lez-varn ensav e-lec'h serriñ anezho evit kreñvaat hini Roazhon.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Felger-Gwitreg e 12 kanton (betek 2014) ha 115 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Il-ha-Gwilen d'ar 1 a viz Genver 2017. 106 kumun zo en arondisamant Felger-Gwitreg bremañ.
Air Deccan
Air Deccan a zo ur gompagnunezh nijerezed izel he frizioù eus Indez.
Prenet he deus 30ATR-42-500 e deroù ar bloaz 2005 a-raok gourc'hemenn 30 Airbus A320 e dibenn 2005.
1330
Diwar-benn bloavezh 1330 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1330
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1330
Zizur Nagusia
Zizur Nagusia (Zizur Mayor hervez ar stumm spagnolek kenofisiel) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Baot vrizhellek
Ar vaot vrizhellek (Clemmys guttata) a zo ur stlejvil hag a vev e Norzhamerika. Ar spesad nemetañ eo er genad Clemmys.
Air Astana
Air Astana (kod AITA : 4L ; kod OACI : KZR) zo anezhi kompagnunezh nijerezed broadel Kazac'hstan.
1913
Diwar-benn bloavezh 1913 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1913
Timbroù Guam
thumb|200px|timbr 1899 soulgarget GUAM gant poltred ar Prezidant Daniel Webster
Un enezenn er Meurvor Habask eo Guam hag ur rann eus Enezeg Mariana.
Tiriad Bro-Spagn
Etre 1521 ha 1898 emañ Guam dindan dalc’h Bro-Spagn. Timbroù ar Filipinez eo a vez implijet eno adalek 1876 : skeudenn ar Roue Alfonso XII, ardamez Spagn (etre 1881 ha 1888) ha poltred Alfonso XIII pa oa bugel (etre 1890 ha 1898).
Trec’h eo ar Stadoù-Unanet war Vro-Spagn goude ur brezel e 1898, hag e miz Kerzu eo sinet Emglev Pariz a ziskler eo gwerzhet Enez Guam d’an Amerikaned. Diouzh an tu all, ar peurrest eus Inizi Mariana a gouezh etre daouarn an Impalaerezh Alaman. Emañ an arme amerikan war an enez abaoe miz Even 1898 dija.
Tiriad Stadoù-Unanet Amerika
E 1899, pa grog an US Navy da verañ an enez, e vez lakaet da zont er-maez unnek timbr amerikan soulgarget « GUAM ». Diskouez a reont poltred tudennoù vrudet, en o zouez prezidanted ar Stadoù-Unanet.
E miz Meurzh 1901 e kemer an United States Post Office Department (USPOD) ar garg eus ar Postoù war an eneze. Tud ar vro koulz hag ar soudarded amerikan eus an US Navy a ray hiviziken gant timbroù par d’ar re gwerzhet er Stadoù-Unanet. Ar sielladur eus kêr Guam eo a verk hepken orin al lizher. An hevelep politikerezh a ren e tiriadoù tramor ar Stadoù-Unanet evel en Inizi Mariana an Hanternoz (adalek 1944), Inizi Gwerc'h (abaoe 1917), Puerto Rico (goude 1900) hag an Inizi Samoa amerikan (1899).
Guam Guard Mail
thumb|225px|Timbroù ar Post lec’hel
Betek ar bloavezhioù 1930 ne reer gant timbroù nemet evit al lizhiri kaset tramor, ha n’eus ket e gwirionez ur gwir servij postoù evit ar re kaset da dud ar vro. E 1930 eta e tiviz ar Gouarnour W. Bradley Jr. lakaat war droad ur servij lec’hel, harpet war izili al lu lec’hel (“Guam Guard »). Moullet eo timbroù-post ispisial evit paeañ an taos ret. E miz Ebrel e kaver daou dimbr eus ar Filipinez soulgarget GUAM / GUARD / MAIL : unan gwer a goust “2 cents” a zskouez José Rival hag egile gant poltred ar Prezidant William McKinley (“4 cents” ruz).
E miz Even ez eus ijinet timbroù 1 cent ha 2 cent gant ardeamez Guam. Pep hini zo ruz ha du, hep peg ouzh ar gein.
Timbroù Filipinez 6 cent glas-ruz (“Magellan”) ha 10 cent glas « Henry Ware Lawton » a vo lakaet e gwerzh gant an hevelep gerioù “GUAM / GUARD / MAIL”.
Lakaet e vo un dermen d’ar postoù lec’hel d’an 8 a viz Ebrel 1931 pa ray war-dro ar velestradurezh amerikan.
Aloubadeg ar Japaned
D’an 10 a viz Kerzu 1941 eo ac’hubet Guam gant soudarded Bro-Japan. Gant melestradurezh ar Japaniz e vez implijet an hevelep timbroù ha re ar Filipinez, aloubet gante ivez. E penn-kentañ e teu er-maez timbroù amerikan soulgarget gant gerioù a vroud trec’hioù ar Japaniz er Meurvor Habask. Da heul e vez embannet timbroù gant ar meneg e saozneg ("PHILIPPINES") e 1942, e japaneg e 1943 hag e filipineg ("REPUBLIKA NG PILIPINAS") e 1943.
Ar sielladur hepken a c’hell prouiñ eo bet kaset al lizher eus Guam.
Ar velestradurezh amerikan
Etre ar 21 a viz Gouere hag an 10 a viz Eost 1944 e tarzh Emgann Guam etre ar Japaniz hag an Amerikaned. Skarzhet ar Japaniz e teu ar velestradurezh amerikan en-dro.
E miz Even 2007 eo deuet er-maez ar rummad “Scenic American Landscapes”, ha war unan eus an timbroù eo dispaket an aod ha pleg-mor Hagåtña Bay e Guam.
Chal (dilhad)
Ur chal zo ur pezh danvez bras, d'ar merc'hed da wiskañ o divskoaz, pe o fenn a-wechoù evel ur ouel.
E gloan e vez peurvuiañ, ha brasoc'h evit ur skerb. Gallout a ra bezañ tric'hornek pe karrezennek.
Disheñvel eo diouzh ar mouchouer, graet e seiz pe kotoñs.
Toull du steredenn
Un toull du steredenn a grou pa zisac'h ur steredenn dolzennek (dezhi tri zolz Heol pe muioc'h) warni hec'h-unan. Da vare an disac'hadenn e anad ur supernova pe ur bouilh skinoù gamma. Un hevelep toull du en deus un tolz etre tri ha pemp tolz Heol d'an nebeutañ. An hini brasañ anavezet (e 2001) en deus un tolz a dalvez 14 tolz Heol. Ar pep brasañ eus an toulloù du steredenn dre zisac'hadenn a grou diwar stered Wolf-Rayet.
Chal (dilhad)
Istor
Da gentañ ne oa nemet un tamm dilhad da dommañ an dud. Met implijet eo el liderezh yuzev Giz ar chal e Kornogeuropa zo deuet er XVIIvet ha XVIIIvet kantved da-heul aloubadeg an Indez gant ar Saozon.
Toull du steredenn
Disac'hadur
Gallout a reer ijinañ un toull du a n'eus forzh peseurt tolz oc'h harpañ war lezenn an dedennerezh hollek hepken, evel ma oa bet disklêriet gant Newton. Koulskoude, seul zisteroc'h eo an tolz, seul vui e rank an danvez bezañ bac'het evit krouiñ un toull du, zo fetis en un doare didermen. Hag e gwirionez ne anavezer argerzh naturel ebet gouest da grouiñ un toull du bihanoc'h evit 1,5 gwezh tolz an Heol pe war-dro, abalamour da natur an nerzhioù disheñvel a labour en disac'hadenn gravitadurel.
Chal (dilhad)
Dilhad paotred
E Pers e veze douget en-dro d'an dargreiz gant ar wazed. En Indez e vez gwisket gant paotred koulz ha merc'hed. Pa n'eo anavezet nemet evel dilhad merc'hed en Kornogeuropa.
Toull du steredenn
Disac'hadur
Un darvoud hogos didec'hus eo disac'hadenn ur steredenn tolzennek warni hec'h-unan. Gallout a rafed tremen hebiou d'an disac'hadenn pa vez kaoz eus steredennoù tolzennek-kenañ (120 tolz Heol en deroù) zo metalek-kenañ hag o deus da-heul un avel stered a laka ar steredenn da goll re a dolz evit ma c'hallfe disac'hañ goude. E diwezh he buhez nukleel, ar steredenn a strizh dindan gwered gravitadur he danvez.
Pa vez izeloc'h tolz ar steredenn evit bevenn Chandrasekhar (1,44 tolz Heol) e teuio ar steredenn o vervel da vezañ ur gorrez wenn. Pa vez uheloc'h he zolz, met bihanoc'h memes tra evit bevenn Oppenheimer-Volkoff (3,2 tolz Heol), e teuio da vezañ ur steredenn neutronek. En tu all d'ar vevenn-se, ne vez ket kempouezet ken ar gravitadur gant gwask disteradur an elektron (evit ar gorrez wenn), na gant hini ar proton (evit a sell ar steredenn neutronek). Didec'hus eo an disac'hadenn en degouezh-se hag e teu ar steredenn da vezañ un esparder.
Termenet e vez an toulloù du steredenn dre dri ferzh : o zolz, o c'harg tredan hag o momed korn (ar spin). War a soñjer o deus an toulloù du pep a vomed korn met n'eo ket bet kadarnaet ar soñj-se gant an evezherezh. Momed korn un toull du steredenn zo hini ar steredenn a oa en e raok.
Glareell daneskell du
Ar c'hlareell daneskell du (liester : glareelled daneskell du) a zo un evn amprevanetaer, Glareola nordmanni an anv skiantel anezhañ.
Baot Blanding
Baot Blanding (Emydoidea blandingii) a zo ur stlejvil hag a vev e Norzhamerika. Ar spesad nemetañ eo er genad Emydoidea.
Glareell daneskell du
Annez
Bevañ a ra en un takad hag a ya eus Europa ar Reter d'an Altay.
Baot Blanding
Annez
Bevañ a ra tro-war-dro al Lennoù Meur Amerika.
Kanton Béthune-Norzh
Kumunioù
Kanton Béthune-Béthune-Norzh a yae 5 kumun d'ober anezhañ.