cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Geriadur brezhoneg
Geriadur hollvrezhonek 1995
E 1995 e voe embannet ur geriadur e brezhoneg graet gant An Here, ul labour renet gant Jean-Yves Lagadeg ha Martial Ménard. Geriadur brezhoneg e oa e anv, 10 000 pennger gant skouerioù ha troiennoù, ha skeudennet gant Jean-Yves André. Un oberenn istorel eo a laka ar Vretoned da vezañ gouest de zisplegañ o yezh dre an diabarzh hep bezañ rediet da dremen dre hanterouriezh ur yezh all. Un oberenn stroll eo an oberenn-mañ bet savet gant tud a-vicher, ha gant reolennoù micher ar geriaduriñ.
Geriadur hollvrezhonek 2001
Un oberenn all a voe embannet e 2001, anvet Geriadur brezhoneg An Here. Ur geriadur hollvrezhonek eo hag an hini brasañ. N'eo ket adembannadur hep skeudennoù geriadur 1995 eo hepken, rak daougementet eo niver ar gerioù ennañ : 21 300 pennger zo, gant skouerioù ha troiennoù.
Geriadurioù all
Ar geriadurioù all a zo
Sigma draconis
Sigma Draconis (σ Dra / σ Draconis) a zo ur steredenn lec'hiet 18.8 bloavezh-goulou eus an Douar e steredeg an Aerouant. Alsafi eo hec'h anv hengounel. Hemañ a deufe eus an arabeg al-athafi, un trebez implijet da geginañ.
Planedenn vras ebet ez eus war-he-zro, war a seblant ha roudenn ebet eus ur goumoulenn a boultr ivez. Posupl eo, avat he-deus planedennoù an hevelep ment hag an Douar pe Meurzh. Da vezañ annezus e tlefe ur blanedenn bezañ lec'hiet 0.62 US eus Sigma Draconis. Treiñ a rafe ar planedenn-mañ war-dro he steredenn e 199 devezh.
Ur gwenn pennañ e voe Sigma Draconis evit an Terrestrial Planet Finder.
Sigma Draconis er skiant-faltazi
E romant John Brunner Total Eclipse eo gweladennet ur blanedenn eus Sigma Draconis gant ur strollad ag arkeologourien a arnod da gompren perak e oa aet da get ar spesad speredek a veve warni.
Armeline (embann)
Les Editions Armeline zo un ti-embann staliet e Kraozon. Embann a ra levrioù diwar-benn ar bed keltiek a wechall hag a vremañ, Breizh, Europa ar Reter hag ar Balkanioù, skiantoù an Den, ar skiantoù kevredadel, geriadurioù, lennegezh, e galleg hag e brezhoneg.
1077
Diwar-benn bloavezh 1077 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1077
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1077
Ospital
Un ospital (kavet e vez klañvdi a-wechoù) a zo un ensavadur evit kempennadurezh yec'hed an dud dre klask o pareañ gant prederiadoù roet gant tud arbennigourien harpet gant louzeier hag aveadurioù. Evit degemer tud klañv ha degas prederiadioù dezho e-pad meur a zeiz e vezont aozet peurliesañ.
Diwar intrudu ar riezoù pe hini an aozadurioù yec'hed e vezont savet hiziv. Darn anezho a zo anhelv (kevarzheoù pe diazezadurioù), met reoù all a zo savet evit degas helv, ospitalioù prevez e meur a vro hag e vez graet klinikennoù anezho e Bro-C'hall.
Gwechall e veze savet an ospitalioù diwar intrudu pennoù bras pe gant urzhioù relijiel. Er mareoù kozh (er Grennamzer hag en Amzerioù modern, ne veze ket kement a arbennigourien (mezeged, surjianed, apotikerien, klañvdiourien) ma 'zeus hiziv, pa veze graet war-dro ar re glañv gant leaned pe gant youlidi.
Yann ar Badezour, Toledo, Spagn
Anv a ra Gash ivez eus ar c'h-chiaroscuro (ar sklaer-ha-teñval), trolinennoù an dremmoù, ha troioù-livañ all a gaver en oberennoù yaouankiz Caravaggio evel  Ar Sonerien ha Sant Frañsez Asiz en e C'hoursav. Ma oa degouezhet taolennoù diwar zorn Caravaggio e Sevilla, homañ ha re all c'hoazh, war-dro ar c'houlz-se, e c'hallont bezañ levezonet Diego Velázquez en e oberoù kentañ. Koulskoude, kreñv eo an arguzennoù a-du gant Cavarozzi, ha gouzout a reer ez eas da Spagn war-dro 1617-1619.
Ospital
Gerdarzh ha lec'hanvadurezh
Eus ar ger latin hospes a dalv evit ostiz e teu ar gerioù gallek ospital (1170), hospital (1190, alese ar ger brezhonek. Er Grennamzer, ne veze ket aozet an ospitalioù nemet evit pareañ an dud, evit degemer ar re baourañ e vezent ivez (un "ospis" a oa anv al lec'hioù arbennik-se) pe ar birc'hirinerien. Meur a lec'h zo An Ospital pe L'Hôpital (Les Hôpitaux ivez) e anv e Breizh hag e Bro-C'hall ; gwelit An Ospital.
Yann ar Badezour, Toledo, Spagn
Evel ur c'hrennard eo livet Yann ar badezour, souezhusat diviz a-berzh al livour, en ur mare ma veze diskouezet pe evel ur bugel bihan, gant ar Mabig Jezuz alies, gant e vamm pe mamm Jezuz peurvuiaén, pe evel un den en oad gour, o vadeziñ Jezuz peurvuiañ. Koulskoude ne oa ket ar wech kentañ d'ul livour d'ober evel-se. Livet eo Yann dirak gwini glas ha bodoù gwini draenek, en e goazez war ur sae ruz, ur groaz voan en e zorn, hag o sellout ouzh un dañvad en e c'hourvez e-harz e dreid.
Ospital
Rummoù an ospitalioù
E Bro-C'hall e vez graet un diforc'h etre an ospitalioù hag a zo dindan ar riez peurliesañ hag ar c'hlinikennoù, ar re-se ensavadurioù pareañ yec'hed prevez.
Posupl eo d'ar re glañv mont d'an ospital (pe d'ar glinikenn) evit bezañ imbourc'het pe vezeget a-raok mont kuit dindan an devezh. Reoù all pe ar re kavet re glañv a c'hell bezañ degemeret e-barzh ken e chomont er c'hambroù evit tremen an noz pe meur a noz betek ma vezint pareet.
Ospitalioù deiz a vez graet eus ar re ar rumm kentañ ha ne vez ket degemeret an dud tremen dibenn an deiz. Lavaret e vez prederiadoù tremenidi (ha surjianerezh tremenidi) eus an doare-ober-se.
Ospitalioù hollek ha pennospitalioù
En ur pennospital e kaver ivez surjianed, arnodvaoù dielfennadurioù mezegel ha ur gevrenn evit ar wiliouderezh, d'an nebeutañ. Ur morg hag a zo ul lec'h evit mirout ar c'horfoù-marv ez eus atav.
Ospitalioù skol-veur
Meur a skol-veur, ur gevrenn vezegiezh enni, a zo staget dezhi un ospital pe ur glinikenn. E Frañs, p'emañ ar skolioù-meur dindan kontrol strizh ar riez, n'eus nemet pennospitalioù skol-veur (CHU = Centre hospitalo-universitaire) a c'hell degemer ar studierien war ar vezegiezh e-barzh pep skol-veur vras.
Ospitalioù arbennik
E touez an ospitalioù arbennik e kaver an ospitalioù bugale, ospitalioù ar gozhidi, bredospitalioù hag ospitalioù aozet tamm pe damm evit ur rummad gwaskadoù hepken (evit al lagad, ar c'halon, ar gloazadennoù deviñ, etc).
Kombrid
Kombrid, anvet alies gant an ti-kêr Kombrid Sant-Voran, a zo ur gumun eus ar Vro Vigoudenn e Kanton Ploneour-Lanwern, e departamant Penn-ar-Bed, e mervent Breizh.
Brezhoneg
D'an 29 a viz Mae 2008 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Karrnijourion e oant o-daou. Mervel a rejont d'an 30 a viz Even 1944 pa gouezhas o c'harr-nij Mosquito e Kombrid pe e Benoded, e-pad an Eil Brezel Bed,.
Alain Surget
Alain Surget (21 a viz Even 1948 e Metz) a zo ur skrivagner levrioù evit ar yaouankiz. Abaoe 1977 e kelenn istor en Uckange. Dimezet eo ha tri bugel en deus bet. Kroget e oa da skrivañ pa oa 16 vloaz. Al lod brasañ eus e istorioù a dremen en Henegipt, e-barzh re all e kont troioù-kaer loened a glask saveteiñ o bro. Barzhonegoù ha pezhioù-c'hoari a zo bet skrivet gantañ ivez. Embannet eo bet e levrioù gant Castor-Flammarion.
Lokeren
Lokeren a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e proviñs Reter-Flandrez.
Donald
Donald zo un anv-badez saoznek a zeu eus an anv gouezelek Domhnall. Savet eo gant ar gerioù dumno ( "bed" ) ha val "ren", da lâret eo "rener ar bed". Tost eo an anv-se da anv ar penn galian Dumnorix.
Christoffer Wilhelm Eckersberg
Christoffer Wilhelm Eckersberg a oa ul livour danat, ganet d'an 2 a viz Genver 1783, ha marvet d'an 22 a viz Gouhere 1853. Studiañ a reas e vicher gant Jacques-Louis David e Pariz.
1620
Diwar-benn bloavezh 1620 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Nerissa
Nerissa zo un anv-badez saoznek roet d'ar merc'hed.
Farbus
Farbus a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Nerissa
Orin
Gallout a rafe dont eus an anv kembraek Nerys "latinekaet".
Farbus
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Nijlen
Nijlen a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen.
1246
Diwar-benn bloavezh 1246 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1246
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1246
Glazig
Glazig a c'hell bezañ :
Pascal Vandevoort
Pascal Vandevoort a zo bet ganet d'ar 24 a viz Gwenholon 1971.
Mestrc'hoarier echedoù belgiat eo.
Mestr Etrebroadel FIDE eo.
2 389 edo e renk Elo e miz Here 2008.
Stadegoù e Simbase
Hervez an diellaoueg echedoù Simbase, diwar 411 partienn, Vandevoort en deus : 59 eo e dregantad a drec'hoù neuze.
616
Diwar-benn ar bloavezh 616 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 616
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 616
Bianca Maria Visconti
Bianca Maria Visconti (Settimo Pavese, 31 a viz Meurzh 1425 - Melegnano, 28 a viz Here 1468, a oa merc'h da Filippo Maria Visconti, dug Milano, ha da Agnese del Maino. Dimeziñ a reas da Francesco Sforza, ha dugez Milano e voe-hi eus 1450 da 1468.
He buhez
Ganet e oa Bianca Maria Visconti e-kichen Settimo Pavese, d'an 31 a viz Meurzh 1425. Merc'h bastardez e oa da Filippo Maria Visconti, dug Milano, diwezhañ Visconti a renas e Milano, ha da Agnese del Maino (Agnès du Maine gant ar C'hallaoued), an hini nemeti a voe karet biskoazh gant an den abaf ma oa Filippo. Agnese a oa merc'h da Ambrogio del Maino, un den uhel a gêr Milano. Dimezell e oa Agnes gant gwreg Filippo, Beatrice di Tenda. Ur verc'h all o doe, Caterina Maria pe Lucia Maria, ganet e Settimo ivez, e 1426, met mervel a reas prestik goude bout ganet.
D'he c'hwec'h miz e voe kaset Bianca Maria hag he mamm d'ur c'hastell a oa en Abbiate, ma oa bet kempennet ul lec'h eus ar bravaén dezho da chom. Alies e teue an dug da Abbiategrasso, ha souezhet e veze gant temz-spered Bianca Maria.
En Abbiategrasso e tremenas bugaleaj ha krennoad Bianca Maria hag eno e voe skoliet mat. Levrioù e-leizh a oa: an oberennoù latin klasel, romantoù e provaénseg ha galleg, levrioù skiant, kenkoulz evel skridoù en italianeg ar bobl, gant skrivagnerien toskanek dreist-holl. Evel he zad e kare ar c'hezeg ha chaseal war varc'h.
Eured
E 1430, pa oa 6 vloaz, e voe kefrisa da Francesco Sforza, condottiero eus an Tiegezh Sforza, a oa 24 bloaz koshoc'h eviti. Er bloavezh -se e oa echu d'ar c'h-condotta (kontrad) etre Milano hag eñ, hag ar gefrisa a oa un doare da zerc'hel ar jeneral stag ouzh Milano. Lavaret ez eus bet ivez e oa bet kendrec'het Sforza gant ar promesa da vezañ anvet hêr an dug. Asantién a reas ivez moarvat abalamour d'an trederannerezh pinvidik, gant douaroù en-dro da g-Cremona, Castellazzo ha Bosco Frugarolo. Sinet e voe ar c'hontrad-eured d'an 23 a viz C'hwevrer 1432 e kastell Porta Giovia, annez ar re Visconti e Milano. Eno e oa paeron Bianca Maria, Andrea Visconti, jeneral Urzh an Humiliates. N'oar ket sur e oa deuet na Bianca Maria nag he mamm: hervez skridoù kozh ne voe gweladennet kêr ganti nemet pa voe en oad da zimeziñ. Er bloavezhioù war-lerc'h e klaskas Filippo Maria terriñ an dimeziñ gant Sforza dre ziv wech : e 1434, pa oa aet an danvez-pried a-du gant ar pab Eujen IV ha pa voe kaset da vrezeliñ ouzh Milano, e voe skoulmet darempred gant Carlo Gonzaga, mab markiz Mantova.
Francesco Sforza
D'ar 24 a viz Here 1441 e voe euredet Francesco Sforza ha Bianca Maria Visconti en abati San Sigismondo e Cremona, e-lec'h bezañ en iliz-veur Milano, abalamour ma oa kavet re zañjerus.
He bugale
Bianca he doe eizh bugel, c'hwec'h mab ha div verc'h:
Kêr-Vec'hiko
Mec'hiko, pe Kêr-Vec'hiko (Ciudad de México e spagnoleg, Mexiko-Tenochtitlan e nahouatleg), eo anv kêr-benn Bro-Vec'hiko hag unan eus kêrioù brasañ ar bed. Un distrig kevreadel eo ivez. Arabat kemmeskañ gant Stad Mec'hiko, a zo unan eus 31 stad Bro-Vec'hiko.
Istor
Diazezet e voe gant an Azteked d'an 18 a viz Meurzh 1325 dindan an anv Tenochtitlan ([tɛnɔtɕtɪtɬaːn]). Distrujet e voe gant ar Spagnoled e 1521 hag adsavet goude.
Kêrioù gevellet
<br style="clear:both" />
Mathias de Wachter
Mathias de Wachter a zo bet ganet d'an 28 a viz Meurzh 1979.
Mestrc'hoarier echedoù belgiat eo.
Mestr FIDE eo.
Stadegoù e Simbase
Hervez an diellaoueg echedoù Simbase, diwar 143 fartienn, de Wachter en deus : 50 eo e dregantad a drec'hoù neuze.
1078
Diwar-benn bloavezh 1078 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Bro C'hlazig
Bro-C'hlazik zo unan eus broioùigoù hengounel Breizh, Kemper da gêr-benn dezhi.
1078
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1078
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1078
Bro C'hlazig
Tapet he deus an anv-se a-ziwar liv gwiskamant hengounel gwazed an tiriad. Goude mare ar brezelioù a rene Napoléon Bonaparte, ar gouarnamant gall a lakaas e gwerzh staliadoù gwiad glas evit lifreoù. Ur strollad kemenerien eus Kemper a yeas d'o frenañ, ar pezh a roas lañs d'ar c'hiz e Bro-C'hlazik a-bezh ma vije holl gwiskamantoù ar gouerien e liv glas. Kumuniezh kumunioù kanton Brieg a oa he anv Kumuniezh kumunioù Bro-C'hlazik, a endalc'he 5 kumun hepken.
Brozh
Ur vrozh zo ur pezh dilhad-plac'h a dap eus an dargreiz betek an daouufern pa vez hir, betek an daoulin pa vez berr. Pa vez berroc'h c'hoazh e komzer eus brozhig berr-berr.
Dont a rafe ar brozhioù, pe brezhier, eus ar saeoù gwisket en Henamzer hag a vije bet berraet.
Paotred
Ral e vez gwelout paotred gant brozhioù. E Bro-Skos avat e c'hoarvez aliesoc'h: kilt a vez graet eus ar vrozh-se deuet da vout un arouez broadel.
Llywarch y Nam
Llywarch y Nam (war-dro 1150 - 1160) a oa ur barzh-lez en XIIvet kantved e lez Powys. N'anavezer nemet ur varzhoneg gantañ.
E oberenn
Ur varzhoneg da drugarekaat Llywelyn ap Madog eus reiñ kon-hemolc'h en un dornskrid, dastumad englynion, eo ar pezh nemetañ en anv Llywarch y Nam.
Sally Lockhart
Sally Lockhart a zo un dudenn faltazi, hag harozez un heuliad pevar romant bet skrivet gant Philip Pullman. Ar pevar romant :
Loch nEathach
Loch nEathach (Lough Neagh e saozneg, distaget ) zo ul lenn eus Hanternoz Iwerzhon, al lenn vrasañ en Iwerzhon hag unan eus 40 lenn vrasañ Europa (an trede lenn vrasañ eus Kornôg Europa goude Lenn Geneva ha Lenn Konstanz), gant ur gorread a 392 km². Emañ Loch nEathach war-hed un tregont kilometr bennak er mervent da Béal Feirste (Belfast).
Sally Lockhart
Sally Lockhart a zo ur plac'h yaouank hag a zo o chom e Londrez, e dibenn an XIXvet kantved. Kuzulierez war an armerzh eo he micher. Kas a ra enklaskoù liesseurt da benn hec'h-unan pe a-drugarez d'ur strollad mignoned. Meur a vloaz a dremen etre ar pevar romant : dougerez eo e dibenn an eil hini, ha ganet eo he bugel e penn-kentañ an trede hini. An daou romant kentañ a zo bet lakaet da film (The Sally Lockhart Mysteries eo an titl e saozneg) gant BBC, ha skignet e miz Even 2008 er c'hwec'hkorn gant Arte. Billie Piper eo an aktourez a c'hoari perzh Sally er filmoù-se.
Loch nEathach
En-dro d’al lenn e kaver pemp eus c’hwec’h kontelezh Hanternoz Iwerzhon : Aontroim, Ard Mhacha, An Dún, Doire ha Tír Eoghain.
Hervez ar vojenn e oa bet savet al lenn gant ar ramz Fionn mac Cumhaill. Pa oa o’n em gannañ a-enep ur ramz skosat e tiframmas ur voudenn diouzh an douar da stlepel outañ. C’hwitañ a reas war e enebour avat ha kouezhañ a reas ar voudenn e-kreiz Mor Iwerzhon. Evel-se e vo krouet ul lenn, Loch nEathach, hag un enezenn, Manav.
Evn
An evned (pe laboused) zo loened mellkeinek pluek hag askellek. Pevar ezel zo dezho, ha daou anezho, anvet an divaskell, a dalv d'an darn vrasañ anezho da nijal. War-dro 25 urzhiad evned zo. Kanañ pe richanañ a ra an evned peurvuiañ. Darn a ragach pe a c'hragailh (piged).
Urzhadoù evned
N'emañ ket a-du an holl evnoniourien gant an doare da rummata an evned. Amañ-dindan ez eus lakaet un doare da rummata anezho. E-kichen pep urzhiad, etre krommelloù, ez eus lakaet ur skouer pe ziv.
Pilikant Aostralia
Ar pilikant Aostralia a zo un evn peskdebrer bras, Pelecanus conspicillatus an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous en Aostralia ha goañviñ e Ginea Nevez hag Indonezia.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar pilikant Aostralia en urzhiad Ciconiiformes pe Pelecaniformes.
Sae
Ur sae zo ur pezh dilhad gwisket gant ar merc'hed, hag a dap eus an divskoaz betek an daouufern, pe izeloc'h, pa vez hir, ha betek an daoulin, pe uheloc'h, pa vez berroc'h.
A-wechoù koulskoude e vez saeoù ha ne dapont ket adalek an divgazel. Evit diskouez ar bruched int graet.
Ar milginoù a c'hall bout hir pe verr, met gallout a ra ur sae bout divilgin ivez. Lod saeoù a zo digor a-walc'h war ar c'hrubuilh evit damziskouez an divvronn ; lod all c'hoazh zo digor war ar c'hostez evit diskouez an divhar.
Derez Celsius
Derez Celsius (arouez °C pe ℃ ) eo an unanenn skeuliad gwrezverk Celsius, zo un unanenn deveret diouzh ar reizhiad etrebroadel unanennoù, lakaet da dalvezout e 1948. E anv zo un dave d'ar steredoniour ha fizikour svedat Anders Celsius en doa ijinet unan eus ar c'hentañ skeuliad gwrezverk santigrad e 1742.
Sae
Bravoc'h e kaver ar saeoù eget ar brozhioù peurvuiañ. Liesliv e vezont aliesoc'h, ha stummoù a bep seurt a vez dezho. C'heuc'hoc'h int ivez : pa'z eer d'un eured pe d'ur fest a bouez pe divoas e vo gwisket saeoù kentoc'h eget brozhioù.
Derez Celsius
Termenadur : ar gwrezverk Celsius hag e unanenn, an derez Celsius
Ar gwrezverk Celsius t zo termenet dre an diforc'h t = T-T₀ etre daou wrezverk termodinamek (e K) T ha T₀ gant T₀ = 273,15 K.
Sae
Istor
Saeoù kaer a blij d'ar binvidien gwiskañ, ha diskouez o finvidigezh ganto. Gwechall e veze gwriet perlez ha bravigoù war ar saeoù kaerañ, broderezh ha dantelezh outo, hag a-wechoù neud arc'hant pe aour.
Pa Gwr yw y Porthawr
Ur varzhoneg eus an dornskrid kembraek Levr Du Caerfyrddin eo Pa Gwr yw y Porthawr, pe Pa Gur yv y Porthaur hervez ar skritur krenngembraek orin, pe "Pa ŵr yw 'r porthor?" e kembraeg a vremañ.
Krediñ a reer eo ur varzhoneg eus an, hag ur skrid a bouez eo e studi mojenn Arzhur. Linenn gentañ ar varzhoneg eo an titl.
Deraouiñ a ra ar skrid gant ar goulenn-se ha respont a ra ar porzhier eo Glewlwyd Gafaelfawr an hini eo. Neuze e c'houlenn piv en deus savet ar goulenn, ha respont a reer dezhañ eo Arzhur ha Cei a zo aze. C'hoant o deus da vont e kêr, a zo diwallet gant Glewlwyd. Goulenn a ra Glewlwyd piv eo an dud gante, hag Arzhur da ganañ meuleudi da gurioù e wizien, ha dreist-holl Cei ha Bedwyr.
E-touez oberoù Cei e lavarer en deus lazhet ur pezh mell kazh, Cath Palug. Bedwyr en deus lazhet kantadoù a dud en emgann Tryfrwyd. Tud meneget all zo: Manawydan fab Llŷr ha Mabon fab Modron; lenn a reer emañ Mabon e-touez gwizien Uthr Bendragon.
Strollad Komunourion Republik Moldova
thumb|left
Ar strollad komunour nemetañ an hini eo da vezañ bet dilennet en unan eus ar Republikoù Soviedel a gent goude ma'c'h eas da get an Unaniezh Soviedel.
Ezel eo eus Strollad Tu-kleiz Europa.
Derez santigrad
N'eo ket heñvel ar skeuliad-se ouzh hini ar skeuliad gwrezverk Celsius.
Holland Nevez
Holland Nevez, diwar an anv izelvroek Nieuw-Holland, zo anv meur a dra:
Kontelezh Horn
thumb|left|Ardamezioù konted Horn thumb|280px|Kontelezh Horn e Priñselezh Liège Horn (pe Horne, Hoorn pe Hoorne) a oa ur gontelezh vihan krouet e 920, bet unan eus priñselezhioù an Impalaeriezh Santel Roman. Dont a ra an anv anezhi eus hini kêriadenn Horn, hiziv en Izelvroioù, e kumun Haelen, er c'hornôg da Roermond.
Annez konted Horne a voe kaset eus Horn da Weert er.
Pa voe lazhet kont diwezhañ Horne, Philippe de Montmorency, e 1568, e voe enteuzet ar gontelezh e Priñselezh Liège. E 1795 e voe diskaret ar gontelezh pa voe aloubet gant an armeoù gall, hag ebarzhet en departamant gall ar Meuse-Inférieure. Pa voe diskaret an Impalaeriezh c'hall kentañ e voe rannet etre an Izelvroioù ha Belgia.
Matsya
thumb|Enkorfadur Vichnou e stumm ur pesk
Matsya, ar pesk, zo ar c'hentañ eus enkorfadurioù Vichnou e mojennoù an Hindoued. Anadiñ a ra er Satya Yuga.
1247
Diwar-benn bloavezh 1247 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1247
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1247
Lo-Reninge
Lo-Reninge a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.
Renaud de Montauban
Renaud de Montauban (pe Renaut, Renault), pe Rinaldo di Montalbano en italianeg, pe Reinout van Montalba(e)n en izelvroeg, a zo un haroz el lennegezh abaoe ur meurgan eus an XIIvet kantved anavezet evel Les Quatre Fils Aymon (ar Pevar Mab Emon). Kurioù an den zo lod eus an Doon de Mayence, un hollad meurganoù.
Pevar Mab Emon
Mibien an Dug Emon, pe Aymon, a oa pevar anezho eta, ha Renaud, Richard, Alard, ha Guiscard e oa o anvioù. Ur c'henderv o doa, Maugris pe Maugis e galleg, Malagi, pe Malagigi en italianeg. Ur marc'h burzhudus en doa, Bayard, hag ur c'hleze ken burzhudus all, Froberge, pe Fusberta, Frusberta en italianeg.
Skridoù eus ar Grennamzer hag eus an Azginivelezh
Koshañ doare ar meurgan gallek Quatre Fils Aymon, ha n'ouzer ket gant piv eo bet savet, a zo eus dibenn an XIIvet kantved. 18,489 gwerzenn daouzeksilabennek zo ennañ. En 12,120 gwerzenn gentañ n'eus nemet kensoniezh, pa z'eus klotennoù er 6000 bennak all. Skridvarnerien zo a gav dezho eo abalamour ma'z int bet skrivet gant un den all.
<!-- It is one of the longest of all the chansons de geste. Other versions range from 14,300 to 28,000 verses.
From the 13th century on, other texts concerning separate elements of the extended Renaud de Montauban story were created; together with the original, these are termed the "Renaud de Montauban cycle". These poems are: Maugis d'Aigremont (story of the youth of Maugis), Mort de Maugis (story of the death of Maugis), Vivien de Monbranc (story of the brother of Maugis), Beuve d'Aigremont (story of the father of Maugis, Beuve d'Aigremont, brother to Girart de Roussillon and Doon de Nanteuil).
The Renaud chansons de geste were transformed into prose romances in the 14th and 15th centuries, and, judging from the number of editions, the prose Quatre Fils Aymon was the most popular romance of chivalry in the late 15th and first half of the 16th century in France.
The story of Renaud had a European success. It was known in England by the first half of the 13th century A prose and a verse version of the story called Rinaldo existed in Italian in the 14th century. . Renaud, as Rinaldo, is an important character in Italian Renaissance epics, including  Morgante by Luigi Pulci, Orlando Innamorato by Matteo Maria Boiardo and Orlando Furioso by Ludovico Ariosto.
Renaud in the Old French epic
Renaud and his three brothers were sons of Aymon de Dordone. They flee from the court of Charlemagne after Renaud kills one of Charlemagne's nephews (Bertolai) in a brawl. A long war follows, during which Renaud and his brothers remain faithful to the chivalrous code of honor despite their sufferings, until Charlemagne is prevailed on by his paladins to make terms.
The four brothers are pardoned on condition that Renaud go to Palestine on Crusade, and that their magical horse Bayard, who could expand his size to carry all four brothers on its back, be surrendered to Charlemagne. Charlemagne orders that the magic horse be drowned by chaining it to a stone and throwing it in a river, but the horse escapes and lives forever more in the woods. Renaud, after further adventures on the Crusades, returns home.
He eventually abandons his home and goes to Cologne, where he becomes a builder on a shrine to Saint Peter. In the end, he is murdered by resentful workers, but his body is miraculously saved from the river and makes its way magically in a cart back to his brothers.
Charlemagne is portrayed as vengeful and treacherous in these stories, and he is fooled by the sorcerer Maugris; the sympathy of the storyteller is clearly with the four brothers, but ultimately feudal authority is upheld.
Rinaldo in Orlando Furioso
In Orlando Furioso, Rinaldo is the brother of Bradamante. Rinaldo and his cousin Orlando (Roland) both fall in love with the beautiful Angelica and a rivalry arises between them. Rinaldo drinks from a fountain which causes him to fall in love with Angelica while she drinks from another fountain which causes her to hate him (Orlando Furioso I: 78). He is sent by Charlemagne to Britain where he recruits knights from Scotland and England to aid in the defense of France. He is finally cured of his love for Angelica when he drinks from another magic fountain (Orlando Furioso XLII: 63). He promises his sister, Bradamante to the African knight Ruggiero.
Rinaldo of Jerusalem Delivered
Renaud de Montauban should not be confused with Rinaldo, the son of Bertoldo and reputed founder of the house of Este in Torquato Tasso's epic poem Jerusalem Delivered (1580), though this second character is made out to be a descendant of the original paladin's sister Bradamante. The second Rinaldo is the son of Bertoldo and Sophia and he lived during the time of the First Crusade. According to legend, Bertoldo is the son of Azzo II, a real person who was count of Este (Orlando Furioso III: 29-30). One of Azzo II's sons was Welf IV, (Welf I, Duke of Bavaria). Jerusalem Delivered states that Bertoldo is related to Welf IV. (Jerusalem Delivered XVII: 81).
Modern versions
During the German occupation of Belgium during World War II, the story of Les Quatre Fils Aymon was made into a play that was banned by the German authorities, because of the sympathy it displayed for resisting authority; the play was performed underground and became quite popular. -->
Reykjavík
Reykjavík (bae ar moged eo ster an anv en islandeg) eo kêr-benn Island. Krouet e voe e dibenn an gant ar Vikinged. Kêr vrasañ Island eo hag ur greizenn a bouez evit an armerzh, ar c'henwerzh, hag ar sevenadur er vro.
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Reykjavík gant:
Satanig (evn)
Ar sataniged, a zo evned mor bihan.
Tabut zo e-touez an evnoniourien evit renkañ anezho er rummatadur klasel. Evit lod ec'h a ar sataniged d'ober an iskerentiad Hydrobatinae (urzhiad Ciconiiformes / kerentiad Procellariidae). Evit lod all ec'h eont d'ober ur c'herentiad a-bezh (Hydrobatidae) en urzhiad Procellariiformes.
Spesadoù
Seizh genad ha 22 spesad sataniged a zo :
Adolfo Bioy Casares
Adolfo Bioy Casares zo ur skrivagner arc'hantinat ganet e Buenos Aires, d'ar 15 a viz Gwengolo 1914 ha marvet eno ivez d'an 8 a viz Meurzh 1999. E dad a oa genidik eus Bearn.
Mignon e oa da Jorge Luis Borges, ha kenlabouret en deus gantañ. Dimezet e oa da Silvina Ocampo, c'hoar da Victoria Ocampos.
E vuhez
1914 - Ganet eo Adolfo Bioy Casares d'ar 15 a viz Gwengolo en Buenos Aires, mab da Adolfo Bioy ha Marta Casares.
1923 - labourat a ra gant Enrique L. Drago Mitre hag ar vreudeur Menditeguy war dro ar gelaouenn berrbad Batitú.
1997 - Embannet eo De jardines ajenos hag an dastumad danevelloù Una Magia Modesta. Skrivañ a ra De Un Mundo a Otro.
1998 - Embannet eo ar romant De Un Mundo a Otro.
Lord Voldemort
Lord Voldemort (ganet Tom Marvolo Riddle e saozneg pe Tom Elvis Jedusor e galleg) zo ur sorser drouk hag a glask ren war ar bed e romantoù Harry Potter skrivet gant J. K. Rowling. Er bestseller anvet Harry Potter ha maen ar furien (Harry Potter and the Philosopher's Stone) (1997) e teu da vezañ enebour-touet Harry Potter. Deskrivet eo evel ur sorser fall hag a glask dastum ur galloud hep e bar ha dont da vezañ divarvel. Kaz en deus ouzh an holl dud n'o deus ket galloudoù hud hag ouzh ar sorserien ganet diwar tud a seurt-se. Kement a spouron o deus ar sorserien all outañ ma nac'h kalz anezhe distagañ e anv ha ma reont dave dezhañ o lavaret "C'hwi-oar-piv" pe "An Hini-Na-Zleer-Ket-Envel." Memes e heulierien ne implijont ket e anv hag a ra anezhañ The Dark Lord ("An aotroù du", pe "Aotrou an Deñvalijenn").
Voldemort a gemer perzh en avanturioù holl romantoù Harry Potter.
Gwezenn lignez Voldemort
Salazar Slitherin |       ?        ?        ?        ?        ?        |       Elvis Marvolo Gaunt (?-war-dro 1927) |  ++-+   |            | Merope Gaunt        Morfin Gaunt (War-dro 1907-1926)        (War-dro 1905-1943) | Tom Marvolo Ridlle (Lord Voldemort) (1926-7vet bloavezh HP)
Anv Voldemort
E saozneg, Voldemort a oa anvet Tom Marvolo Riddle pa oa bet ganet. E galleg, avat, eo bet lakaet Tom Elvis Jedusor. En eil levr e tispleger e teu, « Lord Voldemort » eus anagramm e anv gwirion : TOM MARVOLO RIDDLE → I AM LORD VOLDEMORT
Evel kalz anvioù e romantoù Harry Potter, « Voldemort » a seblant bezañ un anv a orin gallek. Gallout a reer soñjal e teu eus « vol de mort ».
E troidigezhioù Harry Potter ha kambr ar sekredoù, eo bet kemmet anv orin Voldemort evit azasaat an anagramm d’ar yezh implijet. En embannadur polonek avat en deus choazet an troer, Andrzej Polkowski, chom hep kemm an anv, abalamour d’an diaez ma oa kemm an anagramm e doare ma klotfe gant ur frazenn reizh. N’eo ket bet troet an anv kennebeut en embannadur portugalek graet e Portugal, disheñvel diouzh hini Brazil.
Varâha
Varâha, ar pemoc'h-gouez (Sañskriteg: वाराह), zo unan eus enkorfadurioù Vichnou e mojennoù an Hindoued. Anadiñ a ra er Satya Yuga.
Heist-op-den-Berg
Heist-op-den-Berg a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen.
Kurma
Kurma, ar vaot (Sañskriteg: कुर्म), eo eil enkorfadur Vichnou e mojennoù an Hindoued. Kaoz zo anezhañ er Satya Yuga.
Talbenn Marksour-Leninour Pobloù Spagn
Talbenn Marksour-Leninour Pobloù Spagn (e spagnoleg: Frente Marxista-Leninista de los Pueblos de España) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour bet enskrivet war roll ofisiel ar strolladoù politikel e Spagn daoust ha n'emañ ket gwall sklaer hag-eñ emañ oberiant c'hoazh ar strollad.
Hydrobatidae
Hydrobatidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1912 gant an evnoniour amatour aostralian Gregory Mathews (1876-1949).
Kommanna
Kommanna a zo ur gumun eus kanton Landivizio e Bro-Leon e Breizh.
Narasimha
thumb|Enkorfadur Vichnou evel "den-leon". Narasimha, an den leon (Nara = den, simha = leon), (skrivet ivez Narasingh, Narasinga) (नरसिंह en Devanagari) zo unan eus enkorfadurioù Vichnou e mojennoù an Hindoued. Anadiñ a ra er Satya Yuga.
Strollad Komunour (Wallonia)
Strollad Komunour (e galleg: Parti Communiste) a zo anv ur strollad komunour bet krouet e Wallonia (Belgia) e 1989 da heul un disrann e diabarzh Strollad Komunour Belgia, gantañ da Brezidant Pierre Beauvois.
Garigell
Ur c'harigell, pe ere-loer, zo ur pezh dilhad-dindan, ur seizenn a-wechoù, a veze staget gwechall, gant ar merc'hed evel gant ar baotred, en-dro d'o gar, a-us d'o glin, pe dindanañ, da zerc'hel o loer.
Istor
Er XVIIvet ha XVIIIvet kantved e veze staget seizennoù a bep liv ha brizilhonoù ouzh ar garigelloù.
Kuzhiadell
Ur guzhiadell e c'hall ar c'harigell bezañ gant merc'hed zo evit lakaat flaskadig (kontamm pe hini kreñv), pe kontellig.
Strollad Komunour (Wallonia)
Ezel eo eus Strollad Tu-kleiz Europa.
Embannet e vez gant ar Strollad Le Drapeau Rouge ("Ar Banniel Ruz") ha Mouvements ("Luskadoù")
1621
Diwar-benn bloavezh 1621 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1621
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1621
Kerambreoù
An anv
Hogwarts (gwenaennoù-hoc'h) eo anv ar skol e meur a yezh, e kembraeg ha spagnoleg, da skouer. Met troet eo bet en un toullad yezhoù.
Tiadoù
Rannet eo ar skol etre pevar c'hoskoriad, pe tiad, anvet diwar ar pevar sorser a grouas ar skol : Pep hini anezhe zo un istor ha perzhioù dezhañ e-unan. Savet ez eus bet ul levr diwar-benn ar skol zo meneget alies gant Hermione Granger : "Istor Kerambreoù". Degas a ra al levr-se un niver a ditouroù diwar-benn ar skol hag evit an harozed.
Ar skolaj
En un doare kastell bras emañ skol Kerambreoù war vord ul lenn don ha war lez ur c'hoad bras. Nepell diouzh ar skol, met e diavaez dezhi, emañ Hogsmeade, unan eus an nebeud kêriadennoù poblet gant sorserien ha boudoù hud a gaver en enez Preden. Kuzhet eo an holl dachenn-se gant breoù galloudus ouzh daoulagad ar vougouled
Istor ar skolaj
Hervez ar vojenn eta e vije bet savet Hogwarts gant pevar sorser anvet fur ha doujet. Godric Gryffindor, Rowena Ravenclaw, Helga Hufflepuff, ha Salazar Slytherin. Bevet ha kelennet o dije a-gevret betek an deiz ma fellas da Naer-Dinec'h difenn deskadurezh ar skol ouzh ur rummad sorserien anvet dre zispriz gwad fank (mudblood e saozneg ha sang-de-bourbe e galleg), da lâret eo unan en deus un tad pe ur vamm muggle, pe an daou. Dizali e oa an tri sorser all gantañ hag abalamour da se e tivizas Naer-Dinec'h kuitaat ar skolaj. A-raok mont kuit e krouas Kambr ar sekredoù ma oa bac'het ur bazilig e-kreiz ar skol. Lakaet e voe renerien e penn ar skol goude marv ar grouerien. Gallout a reer menegiñ e-touez ar re ziwezhañ : an aotrou Phineas Nigellus Black, eontr Sirius Black, Armando Dippet hag Albus Dumbledore. Goude marv hemañ e teu Minerva McGonagall, da vezañ renerez d'he zro, er levrenn.
An ardremez
En ur c'hastell bras emañ skolaj Kerambreoù. ne ouezer ket resis pelec'h emañ war ur gartenn eus Breizh-Veur. Ur savadur hud eo ivez. Kemm a ra hervez mare an deiz pe ar bloaz peotramant diouzh ezhomm ar re a dremen en ul lec'h resis. Cheñch a ra hent ar skalieroù hag an trepasoù gant an amzer. A-wezhioù e anat ur gambr pa vez ezhomm anezhi gant unan bennak. Trepasoù kuzh zo evit tremen eus an eil lodenn eus ar c'hastell d'egile. Ar gelennerien o-unan ne anavezont ket holl rannoù ar skol. Kuzhet ez eus bet ur sal enni ur bazilig, da skouer, gant Salazar Slitherin, hep goût da zen. Lod eus ar studierien, evel Jord ha Fred, breudeur Ron Weasley, pe Harry e-unan, a ra o mad eus an dra-se evit terriñ reolennoù ar skol en un doare dinoaz.
Bev eo an dud a weler er skeudennoù. Ne fiñvont ket evel an dud a weler war ar poltredoù hud hepken. Gouest int da gaozeal gant ar studierien, da dremen eus an eil taolenn d'eben ha oken da vont d'un daolenn lech'iet en ur savadur all gant ma vint livet warni ivez. E-touez an holl poltredoù a gaver en Kerambreoù e c'haller menegiñ re ar marc'heg Kadogan pe hini an intron tev (The fat lady e saozneg ha la grosse dame e galleg).
Tasmantoù a gaver er c'hastell. Unan zo evit pep koskoriad : Ar Baron Gwadek evit Slytherin, Nick Peuzdibenn evit Gryffindor. Tasmantoù all zo ivez evel Myrtle ar glemmicherez (Moaning Myrtle e saozneg). Kempennet e vez ar savadur gant elfed-ti a fard ivez bouetañs an annezidi
Koskoriadoù Hogwarts
Rannet eo ar skol etre pevar c'hoskoriad:
Ar c'hentelioù
Roet e vez ar c'hentelioù da-heul :
Ar c'hoad
Difennet eo ar c'hoad ouzh bugale Kerambreoù pa ne vezont ket gant ur c'helenner abalamour ma vev ennañ a bep seurt krouadurioù hud a c'hall bezañ dañjerus. Poblet eo ar c'hoad gant ur meuriad tud-kezeg a glask chom he kaout darempredoù gant an dud. Donezonet-kaer ez int evit diouganañ an amzer da zont hervez red ar stered hag ar planedennoù.
Kavout a reer ivez er c'hoad kevnid ramz renet gant Aragog, o zad, a oa bet degaset eno gant Hadrid pa oa yaouank. Galloud a reer kejañ ivez gant unkorneged
Hogsmeade
Hogsmeade pe Pré-au-Lard,e galleg, zo ur geriadenn hud. Houmañ zo unan eus an nebeud kêriadennoù poblet gant sorserien ha boudoù hud a gaver e Breizh-Veur. E diavaez ar skol emañ. Aotreet e vez ar skolajidi da vont di ur wezh an amzer. Eo e c'hallont prenañ madigoù hud hag a bep seurt traoù hag evañ bier amann (butterbeer pe saozneg)
Strollad Komunour (Flandrez)
Ar Strollad Komunour (en izelvroeg: Kommunistische Partij) a zo anv ur strollad komunour bet krouet e Flandrez (Belgia) e 1989 da heul un disrann e diabarzh Strollad Komunour Belgia, gantañ da Brezidant Jaak Perquy.
Kerambreoù
Notennoù
Handlungsorte der Harry-Potter-Romane
Strollad Komunour (Flandrez)
Embannet e vez ar gelaouenn Agora gant ar strollad.
Keto
Keto (Κητώ / Kêtố, « euzhvil-dour », eus Κῆτος / Kễtos, « mell pesk, mell loen a vev en dour », ha « balum »), a oa merc'h an doue Pontos (an doue-mor) ha Gaia (an Douar), a oa unan eus an doueed-mor kentañ.
A-unan gant he breur Forkys ec'h engehentas un toullad euzhviled-mor, hervez Theogonia ar barzh Hesiodos, hag en o zouez :
Gerioù
Diwar anv Keto e teu ar ger Cetacea, un urzhiad morviled.
Satanig Wilson
Ar Satanig Wilson (liester: Sataniged Wilson) a zo un evn-mor, Oceanites oceanicus an anv skiantel anezhañ.
1079
Diwar-benn bloavezh 1079 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1079
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1079
Marzhin
Marzhin, pe Marzin (hervez an doareoù-skrivañ rakpeurunvan )
TéléNantes
Télénantes a zo ur chadenn skinwel lec'hel a servij foran eus meurgêr Naoned ha Liger-Atlantel skignet war kanol 31 an TNT.
Istor
E miz Ebrel 2002 e sav ar Conseil supérieur de l'audiovisuel (CSA) ur galv d'ar raktresoù evit ur skinwel lec'hel e Naoned. E Meurzh 2003 e vez goulennataet TéléNantes gant ar CSA hag e miz Gouere e ro d'ar gevredigezh ul lodenn eus ar frekañs dieub war ar c'hanol UHF 47.
E deroù 2011 e vez kendeuzet gant he c'henseurtez Nantes 7 evit dont da vezañ N7 TV.
Kevala
Ur budjed a 1,400,000 euro a zo gant Télénantes, ac'hantaet eo da 80 % gant kêr Naoned, gant Nantes Métropole ha gant ar C'huzul Meur, hag an 20 % a chom dre ar bruderezh.
Evel he amezegez Nantes 7 he deus ar chadenn ur sal-ren boutin evit ar bruderezh : RTVO evit dastum ar bruderezh ret evit mont en-dro.
Kefridi
C'hoant a zo gant Télénantes da gas keleier lies ha dizalc'h. Gant ar pellarvesterien pe ar CSA e c'hell bezañ galvet poellgor al liesegezh ennañ tud diavaez d'ar gevredigezh.
Càrradal
Càrradal (e gouezeleg; Carradale e saozneg) zo ur gêriadenn en aod reter ledenez Cinn Tìre (“Kintyre” e saozneg), e Bro-Skos, dirak An Caolas Branndanach (“Kilbrannan Sound”) hag aod kornôk Enez Arainn, ur 17 km eus Ceann Loch Chille Chiarain.
Er ha  e oa kouerien ha pesketaerien war-dro Càrradal. Pa deuas al listri dre vurezh e choment a-sav e Càrradal war o hent eus Ceann Loch Chille Chiarain da-vetek Glasgow, adalek ar bloavezhioù 1830 ken fin an Eil brezel-bed.
Berlaar
Berlaar a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen.
Omnis comparatio claudicat
Omnis comparatio claudicat a zo ul lavar latin, implijet er gwir, hag a dalvez : « An holl skouerioù zo kamm ». Diskouez a ra n'haller ket diazezañ ur poellata pe ur brouenn war un heñvelder pe ur geñveriadenn.
E brezhoneg e lavarer ivez: Heñveladur n'eo ket abeg asur.
1248
Diwar-benn bloavezh 1248 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1248
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1248
J. K. Rowling
Ur skrivagnerez saoz eo Joanne Rowling, (pe J. K. Rowling, hervez hec'h anv-pluenn, p'he deus dibabet Kathleen, anv-bihan he mamm-gozh, da eil anv-bihan evit an embann).
Un 325 milion bennak a skouerennoù eus he levrioù zo bet gwerzhet er bed a-bezh, ha dreist-holl istorioù Harry Potter. Troet eo bet ar romantoù e 74 yezh ha skignet e 200 bro.
Buhez
D'an 31 a viz Gouere 1965 e Yate (Gloucestershire) e voe ganet, eus Ann Volant (1945-1990) ha Peter John Rowling (1945—), un ijinour e ti Rolls-Royce
Rummad Cormoran Strike
Embannet dindan an anv-pluenn « Robert Galbraith »
Logivi
Logivi zo un anv-lec'h brezhonek, diwar Lok hag Ivi, anv ur sant.
Anaout a reer:
Strollad Komunour (Marksour-Leninour) San Marino
Strollad Komunour (Marksour-Leninour) San Marino (en italianeg: Partito Comunista (Marxista-Leninista) di San Marino) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour a-du gant linenn bolitikel Sina bet krouet e San Marino e 1968 gant Luskad Marksour-Leninour San Marino, bet krouet un nebeud bloavezhioù a-raok da heul un disrann e diabarzh Strollad Komunour San Marino.
Pa gemeras perzh ar Strollad er mouezhiadegoù e 1969 da geñver an dilennadegoù evit parlamant ar vro ec'h eas gantañ 1,24%, izelaet betek 0,8% e 1974 (121 mouezh en holl), tapet gantañ dileuriad/ez ebet en daou degouezh.
Tort (evn)
An Torted a zo evned-mor er c'herentiad Procellariidae.
Spesadoù
Kavet e vez Torted er genadoù:
Noord-Holland
Noord-Holland (pe Holland an Hanternoz, pe Hanternoz Holland) zo unan eus proviñsoù an Izelvroioù, e gwalarn ar vro. Ul lodenn eo eus proviñs kozh Holland, a oa bet daouhanteret e 1840.
En-dro dezhi emañ Zuid-Holland er c'hreisteiz, proviñs Utrecht ha Flevoland er gevred. Er reter dezhi emañ lenn vras an IJsselmeer hag er c'hornôg Mor an Hanternoz.
Haarlem eo kêr-benn ar broviñs. Met Amsterdam, kêr-benn an Izelvroioù, eo ar gêr vrasañ.
Abaoe miz Genver 2016 ez eo rannet Noord-Holland e 48 kêr (nederlandeg : gemeente).
Kêrioù e rannvro West-Friesland:
Iliz Sant Bleaz (Ar C'hloastr-Pleiben)
left|thumb|Iliz Sant Blaise
Iliz parrez ar C’hloastr-Pleiben a zo bet savet e 1538 hervez Couffon, dindan anv Sant Bleaz e galleg.
Ar c’hloc’hdi a zo dreist gant e garidell hag e douribell. Menegomp ivez :
Tort bihan
An Tort bihan a zo un evn-mor, Puffinus assimilis an anv skiantel anezhañ.
C'hwen
Ar c'hwen zo amprevaned bihan hep eskell eus urzhiad ar Siphonaptera (lod a ra gant an anv Aphaniptera abalamour m’eo koshoc’h, met ret eo d’an anvioù a-us renk ar c’herentiezhioù heuliañ reolennoù an ICZN. Abalamour da se e vez graet gant an anv kentañ gant an daksonomourien). Ar c’hwen zo arvevaded diavaez a vev o sunañ gwad ar bronneged hag an evned. Diskenn a reont eus amprevaned eus kerentiad ar Boreidae, zo diaskell ivez ; abalamour da se e c’hallfent bezañ adrenket a-benn ar fin en un isurzhiad e-touez ar Mecoptera. En amzer dremen, avat, e soñjed peurliesañ e teue ar c’hwen diwar ar c’helien (Diptera), abalamour m’o deus o larvennoù perzhioù heñvel. Forzh penaos, holl ar strolladoù-se zo en ur gladenn a vod lignezioù amprevaned kar-nes. Kinniget eo bet badeziñ ar strolladoù-se Mecopteroidea hag Antliophora.
Morfologiezh hag emzalc’h
thumb|C'hwenenn kizhier Bihan eo ar c’hwen (1, 5 da 3, 3 mm hed), eskuit, ul liv teñval dezhe peurliesañ (s.o. liv ruz-gell ar c’hwen kizhier), diaskell gant begoù aozet a-ratozh evit sunañ gwad o ostiz. O c'horf zo gwasket a-gostez, ar pezh a ro o zu dezhe da zilec’hiañ en un doare aes a-dreuz ar vlevenn (pe ar pluñv, ha kement zo…). Hir eo o favioù, reizhet eo o favioù a-dreñv evit lammat (betek 18 cm a-serzh ; ha war-hed 33 cm a-blaen ) – war-dro 200 gwezh hed o c’horf e-unan. Korf ar c’hwen zo kalet, lufrus, ha goloet gant kalz blevennoù ha drein berr troet etrezek an tu a-dreñv, a ro o zu d’ar c’hwen da dremen aes a-dreuz blev o ostiz. Gouest eo o c’horf da c’houzañv ur gwask bras. Moarvat ez eo un emdroadur evit bevañ en desped d’ar c’hrabiserezh ha kement zo. Alies zoken ne vez ket a-walc’h o moustrañ kreñv etre ar bizied evit o lazhañ. E c’hall bezañ ret o flastrañ etre an ivinoù.
Dozviñ a reont vioù gwenn bihan hirgelc’hiek. O larvennoù zo bihan ha sklaer gant reunennoù a c’holo o c’horf heñvel ouzh hini ur breñvedenn. N’o deus ket a lagad, ha reizhet eo o genoù evit chaokat. Tra ma vev ar c’hwen en oad gour diwar gwad hepken, o larvennoù a zebr danvezioù a-bep seurt, en o zouez fank ar c’hwen en oad gour.
Kelc’hiad buhez
Ar C’hwen zo amprevaned a dremen dre pevar stad buhez : da gentañ kellid, larvenn, nimfenn hag imago (amprevan gour). Kelc’hiad buhez ar c’hwen a grog pa zozv ar parezed goude bezañ debret. Ret eo d’ar c’hwen gour debriñ gwad kent bezañ gouest d’en em barañ. Dozvet e vez ar vioù e bernioù eus muioc’h evit 20 vi, peurliesañ war o ostiz, ha ruilhañ a reont war al leur. Al lec’h ma vez an ostiz o vevañ hag o kousket a zeu eta da vezañ al lec’h ma vev ar c’hwen o tiorren. Etre daou zevezh ha div sizhunvezh e laka ar vioù da ziflukañ.
Diflukañ a ra al larvennoù c’hwen diouzh ar vioù ha zebriñ forzh peseurt danvez loenel evel amprevaned marv, fank ha tammoù plant. Dall int ha tec’hout a reont diouzh goulou an heol. Chom a reont el lec’hioù teñval evel an traezh, ar faoutoù hag ar gwaskoù. P’o devez boued a-walc’h e tro al larvennoù e nimfennoù e korf ur sizhun pe div. Sevel a reont ur boupenn. Goude ur sizhunvezh pe div ouzhpenn ez eo diorroet penn-da-benn ar c’hwen ha prest da zont er-maez eus ar boupenn. Koulskoude e c’hallont chom sioul hep fiñval da c’hortoz ur preizh da dostaat. Daskrenadennoù, trouzioù, tommder ha dioksidenn karbon zo stimuli a ro da c’houzout d’ar c’hwen ez eus un ostiz tost. Anavezet eo ar c’hwen evit tremen an goañv e stad larvennoù pe poupennoù.
Ur wezh tizhet an oad gour, o fal kentañ zo kavout gwad. Ret eo dezhe debriñ gwad evit gouennañ. Ar c’hwen en oad gour n’o deus ken ur sizhunvezh pe war-dro evit kavout gwad, ur wezh sortiet eus o foupenn, daoust ma c’hallont chom bev etre daou viz hag ur bloavezh etre daou bred. Pa vez c'hwen gant al loened doñv e hadont vioù c'hwen e pep lec'h. Gortoz a ra ar vioù-se ar mare mat da zozviñ. Pa zozv ur bern war un dro e kaozeer eus c'hwen plañcheris.
En ur boblañs c’hwen e kaver 50 % vioù, 35 % larvennoù, 10 % poupennoù ha 5 % c’hwen en oad gour. Hollad kelc’hiad o buhez a c’hall tremen e div sizhun, met gall a ra bezañ astennet da veur a viz pa vez azas an endro. Ar parezed a c’hall dozviñ 500 vi pe muioc’h en o buhez, ar pezh a ro an tu dezhe da baotañ.
Darempredoù gant an ostiz
thumb|left|flemmadennoù c’hwen Ar C’hwen a flemm ur bern mellkeineged tomm o gwad, en o zouez chas, kizhier, tud, yer, konifled, gwiñvered, razhed ha logod. Ar c’hwen zo un noazadur d’o ostized, hag a ro debron dezhe ar pezh a c'hel lakaat an ostized da glask tennañ an arvevaded dre zantañ, pigosat, krabisat (ha kement zo…) an takad m’emañ ar c’hwen. Lod eus an dud hag eus al loened o deus allergiezhioù da halv ar c’hwen ar pezh a zegas dispuilh dezhe. Flemmadennoù ar c’hwen a zo anat peurliesañ dre c'hwezadur un takad eus ar c’hroc’hen, gant ur merk flemmadenn er c'hreiz, a sav un tamm uheloc’h hag a ro debron. Alies e vez bodet ar flemmadennoù a-strolladoù pe a-linennoù, hag a c’hellont chom debronus hag entanet e-pad meur a sizhunvezh. Ar c’hwen a c’hall ivez lakaat ar blev da gouezhañ abalamour d’ar c’hrabisadennoù ha d’an dantadennoù, ha degas anemia zoken.
E-kichen d’o noazusted, ar c’hwen a c’hall ivez degas kleñvedoù. Da skouer, ar c’hwen a ro ar vosenn werblus peogwir e ro bod da bakteri Yersinia pestis. Gallout a reont ivez reiñ an tifuz pe an himenolepiasis.
Spesadoù paotañ
Ar spesadoù paotañ zo :
Queen Camel
Queen Camel a zo ur gêriadenn hag ur barrez lezennel, e bann Somerset ar Su e Somerset, e Bro-Saoz, e-kichen Yeovil. Hervez niveradeg 2001 e oa pblet gant 872 annezad.
Unan eus lec'hiadurioù posupl Emgann Camlann eo.
Vamana
thumb|250px|Vamana e stumm Trivikrama - dezhañ teir gar, unan war an douar, unan en neñv, hag unan war penn [[Bali.]]
Vamana, ar c'horr (Devanagari: वामन), zo unan eus enkorfadurioù Vichnou e mojennoù an Hindoued. Anadiñ a ra en Treta Yuga.
Krishna
Krishna (कृष्ण Kṛṣṇa e devanagari ar sañskriteg), a dalvez "glas teñval", "teñval" pe "du", eo 8 enkorfadur ha 57 anv Vichnou en hengoun an Hindoued. Anadiñ a ra en Dwapara Yuga.
Iliz Itron Varia ar C'hloastr-Plourin
right|thumb|Iliz an Itron Varia left|thumb|Tour iliz an Itron Varia
Iliz Itron Varia ar C'hloastr-Plourin a zoug war ar c’hloc’hdi skoedoù Abaded kozh ar Releg. E gwirionez, a-raok 1789, e oant mistri war iliz ar C’hloastr. Ouzhpenn tour an iliz hag a zo dedennus, menegomp c’hoazh :