cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eil Triumvirelezh
An emglev
Embannet e vez ivez gant an driumvirelourien roll o ennebourien, a zo o madoù lamet diouto, hag a c'hell bout lakaet d'ar marv hep bout barnet. Hervez skouer Sylla e reont heskinerezhioù spontus a zo Cicero o gouzañver brudetañ. Embannet e voe ur roll kentañ hag un eil da c'houde gant 300 aberzhed en holl, da lavaret eo 150 marc'heg ha 150 senadourien. Gwenn pennañ an driumvirelourien a oa ar Sened.
Kontrol d'an driumvirelezh kentañ, a oa un emglev kuzh, eo bet embannet en un doare ofisiel gant ul lezenn : lezenn Titia mouezhiet gant ar c'hComitia d'an 13 a viz Du -43. Roet e vez galloudoù dreistordinal d'an driumvirelourien (ar gwir da envel ar vagistrated, da ren al lejionoù...).
Trec'h eo an driumvirelourien war ar republikaned e-kerzh emgann Philippoi e -42. Roet e vez da vMarcus Antonius proviñsoù ar Reter. E 41 ha 40 kent JK eo ken tenn an traoù etre Octavius ha breur Marcus Antonius ma tegasont brezel Perugia a lak Octavius da gemer Galia a-bezh. Neoazh e chom an driumvirelourien kevredidi peogwir n'eo ket bet trec'het Sextus Pompeius, hag a zo e Sikilia, c'hoazh.
Langoned
Langoned a zo ur gumun eus Bro-Gerne e kanton Gourin e departamant ar Mor-Bihan, e kornôg Breizh
Eil Triumvirelezh
Dibenn an emglev
E 37 kent JK e voe kendalc'het gant an driumvirelezh evit pemp bloaz all.
Langoned
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed Brezelioù didrevadenniñ
Eil Triumvirelezh
Dibenn an emglev
Edo Antonius o chom en Egipt a oa he rouanez, Kleopatra, lakaet war an tron gant Caesar e-unan, dimezet gantañ. Hounnezh a felle dezhi disteraat Roma ha lakaat Aleksandria Egipt da gêr-benn ar bed kreizdouarel.
En un doare ampart-tre e lavare Octavius e oa difennour Roma a-enep da youl-sevel Kleopatra. Strakal a reas ar brezel etre an daou gevezer e -32. Trec'h e voe Octavius e-kerzh emgann Actium. En em zistrujañ a reas Antonius ha Kleopatra ha staget e voe Egipt ouzh an impalaerezh roman. Pa zistroas Octavius da Roma e voe roet dezhañ an titl a Augustus miret d'an doueed betek-henn ha sakramantet e voe e -27. Evit diskouez e oa echu gant ar brezel e lakaas da brennañ dorioù templ Janus. Aroueziañ a ra ren Augustus (27 kent JK – 14 goude JK) dibenn ar Republik ha deroù an Impalaeriezh.
Merzhelieg
Merzhelieg (Missillac e galleg) zo ur gumun el Liger-Atlantel e Breizh.
Ardamezioù
N'ez eus ket evit ar poent
Ainoueg (turkek)
Ur yezh altaek eus is-skourr yezhoù turkek ar reter eo an ainoueg  (ainu, aini pe abdal) komzet gant tro-dro da 6.570 a dud e mervent Xinjiang e Sina (2000).
Karel Treybal
Gober a reas e studi war ar gwir. Anvet e voe da gadoriad lez-varn Velvary, nepell eus Praha. Ur c'hoarier amatour e oa, met e live uhel a lakaas anezhañ e-mesk an 50 gwellañ c'hoarier ag ar bed e-pad prantad brasañ e vuhez. Kampion Tchekia e voe e 1907 ha kampion e 1921, a-gevred gant Ladislav Prokeš.
Bravañ disoc'h hiniennel Karel Treybal a voe an c'hwec'hvet plas bet tapet gantañ, a-gevred gant Aaron Nimzowitsch e tournamant Karlovy Vary (Karlsbad) e 1923. Eno e voe trec'h war Aleksandr Alec'hin hag a zeuas da vout kampion ar bed e 1927.
Karel Treybal a c'hoarias e skipailh broadel Tchekoslovakia e-doug 3 Olimpiad Echedoù.
Tapout a reas ur vendalenn argant-skipailh e 1933 e Folkestone.
Karel Treybal a varvas e-pad dalc'hidigezh e vro gant an nazied alaman. Harzet ha bac'het e voe ganto d'an 30 a viz Mae 1941 araok bout tamallet evit bout pourchaset armoù d'ar Rezistañs ha bout bet gantañ ur bistolenn hep aotre. N'ouier ket ma oa gwir pe gaou an tamall. Barnet e voe da varv. D'an 2 a viz Here 1941 e voe kaset d'ar marv.
N'oa ket bet rentet e gorf d'e familh ha n'ouier ket pelec'h e oa bet lakaet.
Deveradurezh (yezhoniezh)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen deveradurezh pe deveradur evit komz eus ur un argerzhadur morfologiezh diazezet war implij kengerioù, gantañ da bal kemmañ rummenn yezhadurel pe ster ur ger bennak, da skouer:
Kargoù an deveradurezh
Daoust ha me c'hell an devereadur talvezout da gemmañ rummenn yezhadurel ur ger, n'eo ket ret. Kemmañ a ra ster ar ger diazez atav avat. Bez' e c'hell an deveradur talvezout ivez da gemmañ ster ha rummenn ur ger diazez war un dro, da skouer:
Mont-en-dro an deveradurezh
Morfemoù stag (kengerioù) a vez implijet atav evit an deveradurezh, graet anezhe morfemoù krouiñ (saoz. derivational morpheme) pa vezont implijet evel-hen. a vez graet eus ar morfem-mañ.
Kevrennadur
Disheñvel eo an deveradoù diouzh ar gerioù kevrennek dre ma vez savet ar diveradurezh a-drugarez da morfemoù stag ouzhpennet d'ur wrizienn pe d'ur c'helf keit ha ma saver gerioù kevrennek diwar morfemoù distag.
Tregemmerezh
Bez' e c'hell degouezhout an deveradurezh hep kemmañ ar stumm diazez, da skouer e saozneg:
Pa gemm rummenn yezhadurel ur ger diazez evel-hen e komzer eus tregemmerezh (saoz. conversion).
Yezhonourion 'zo a lâr eo bet kemmet rummenn yezhadurel ar stumm diazez end egouezh-mañ dre ouzhpennañ ur morfem mann.
Gérard Schivardi
thumb|Gérard Schivardi Gérard Attila Schivardi a zo bet ganet d'ar 17 a viz Ebrel 1950 e Narbona.
Broadelour ha politikour gall eo. War ar renk edo da vont da brezidant ar Republik c'hall e 2007, kinniget gant ar strollad trotskour Parti des Travailleurs. En e brogram e oa tennañ Bro-C'hall er-maez eus Kumuniezh Europa.
Diwar an 12 danvez-prezidant eo eñ a dapas an nebeutañ a vouezhioù (0,34%).
Kanton Tourcoing-Kreisteiz
thumb|170px|left|Kanton Tourcoing-Kreisteiz en arondisamant Lille Kanton Tourcoing-Kreisteiz a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais.
Kumunioù
Kanton Tourcoing-Kreisteiz a yae 2 gumun d'ober anezhañ:
Nadar
Gaspard-Félix Tournachon, lesanvet Nadar (Pariz, 5 a viz Ebrel 1820 – Pariz, 20 a viz Meurzh 1910) a oa ur flemmskeudenner, ur skrivagner, un aerlestrer hag ul luc'hskeudenner gall.
Máirtín Ó Cadhain
thumb|right|Máirtín Ó Cadhain Máirtín Ó Cadhain (distaget /ˈmɑːrʲtʲiːɲ oː'kaiɲ/) (1906-1970) zo bet unan eus brasañ skrivagnerien al lennegezh iwerzhonek. Ganet e oa bet e Cnocán Glas, e-kichen An Spidéal e kontelezh Gaillimh. Ezel e oa eus an IRA (Arme Republikan Iwerzhon, ur strollad e-maez lezenn, o stourm gant armoù evit frankiz hag unvaniezh Iwerzhon), hag a-hed e vuhez e voe sokialour. Ur stourmer evit an iwerzhoneg e voe e vuhez-pad ivez, e-barzh Muintir na Gaeltachta hag en deus gounezet gouezelva Rath Cairn e 1935 hag e-barzh Cearta Sibhialta na Gaeltachta (Emsav ar gwirioù keodedel) diwezhatoc'h.
Pabor kanaber
Ar pabor kanaber a zo un evn bihan, flamm e livioù, Carduelis carduelis an anv skiantel anezhañ.
Máirtín Ó Cadhain
Karc’haret e voe e kamp Currach e kontelezh Cill Dara a-hed an Eil brezel-bed (1940-1944), dre ma tamalled dezhañ bezañ un ezel eus an IRA. Eno e studias meur a yezh, evel ar rusianeg, ar c’hembraeg hag ar brezhoneg. Eno ivez e savas e romant brudetañ Cré na Cille (douar ar vered). Kelenn a reas iwerzhoneg da gantadoù a brizonidi all eus an IRA e-pad ar bloavezhioù-se. Pa oa en toull-bac’h ez embannas daou levr all ivez, Athnuachan ha Barbed Wire.
Pabor kanaber
Boued
Sot eo ar pabor gant greun an askol hag ar seregenn. En nevezamzer hag en hañv e tebr amprevaned, c'hwen-gwez dreist-holl.
Annez
Bevañ a ra al labous en Eurazia.
Máirtín Ó Cadhain
Daoust ma n’en doa ket graet studioù uhel, e voe anvet da gelenner e skol-veur TCD (Trinity College, Dublin) evit kelenn iwerzhoneg eno, en abeg d’e anaoudegezh don eus ar yezh. Ó Cadhain zo bet unan eus mistri al lennegezh iwerzhonek en, barrek war an holl rannyezhoù, war gouezeleg Bro-Skos, war an heniwerzhoneg hag ar c’hrenniwerzhoneg.
Oberennoù
Troet en deus oberennoù diwar yezhoù all ivez :
Loeiz IX (Bro-C'hall)
Loeiz IX  (anavezet gwelloc’h evel sant Loeiz) a zo bet ganet d’ar 25 a viz Ebrel 1214 pe 1215, e Poissy, en Yvelines (Bro-C'hall) moarvat, ha marvet d’ar 25 a viz Eost 1270 e Tuniz (Tunizia).
Roue Bro-C'hall e oa adalek 1226 betek 1270.
Diorroen a reas ar justis roueel ma teuio ar roue da vezañ ar "justiser uhelañ" a-us justis an aotronez gladdalc’hel.
Mab e oa da Loeiz VIII (1187-1226), lesanvet Loeiz al Leon, roue Bro-C’hall, ha Blanche de Castille (1188-1252). Breur henañ Charlez Iañ Sikilia e oa.
Rejañs Blanche de Castille
Ne oa ken daouzek vloaz pa voe kurunennet d'an 29 a viz Du 1226 e Reims gant eskob Soissons, Jacques de Bazoches. E vamm, Blanca de Castilla a renas en e lec'h gant an titr a « baillistre ». E-pad pell e viro ul levezon bras war ar galloud, betek 1242 marteze, en tu all da oad gour ar roue d'an nebeutañ, deut da vezañ gour en un doare ofisiel adalek ar 25 a viz Ebrel 1234.
Mammennoù ha levrlennadur
Notenn: Yann Joinville a voe e vuhezskridour pennañ (Buhez sant Loeiz) hag unan eus an testoù pennañ da vare e brosez santelezhadur. Eñ an hini a zanevellas, da skouer, e veze rentet ar justis gant Sant Loeiz dindan ur wezenn-derv : ''« Meur a wezh e-pad an hañv ez ae da azezañ e koad Vincennes goude e oferenn, e harpe e gein ouzh ur wezenn-derv hag e lâre deomp koazeañ en-dro dezhañ. Hag an holl o doa un diastaer bennak a zeue da gomz gantañ hep bezañ harzet gant un ucher pe unan bennak all. »''
Fulup II an Aogust
Fulub II lesanvet Fulub an Aogust, ganet d’an 21 a viz Eost 1165 e Gonesse, marvet e Mantes d’ar 14 a viz Gouere 1223, ha oa mab hag hêr Louis VII hag Adell Champagne.
Al lesanv Auguste, a voe roet dezhañ en bev, zo da dostaat eus an titr a veze roet d’an impalaerien roman en Henamzer, daoust ma’z eus bet roet sterioù all dezhañ e-pad e ren : meneg a rafe eus ar miz ma oa bet ganet, peotramant eus ar verb latin augere a dalvez « kreskiñ », « lakaat da greskiñ ». Roet e vefe bet al lesanv-se dezhañ marteze pa stagas ouzh damani ar roueed c'hall, e miz Gouere 1185 (Skrid-emglev Boves), aotrouniezhoù Bro-Artez, ar Valois, hag hini Amiens hag ul lodenn vat eus ar Vermandois.
Penn kentañ e ren
Fulup a voe kurunennet d'ar 1añ a viz Du 1179 dre na oa ket gouest Loeiz VII, kouezhet ar seizi warnañ, da ren ken.
D'an 18 a viz Gwengolo 1180 e varvas e dad hag e teuas da vezañ roue ofisiel ar Franked.
Malaconotidae
Genadoù
E Malaconotidae pe e Prionopidae :
Yezhoù sourmek
Un isskourr eus yezhoù kirek eo ar yezhoù sourmek.
Setu penaos e vez isrenket ar yezhoù en isskourr-mañ:
Madjangeg
Dagoberzh Iañ
Dagobert Iañ (war-dro 602/605 – marvet d'an 19 a viz Genver 638 pe 639) a oa roue ar Franked, hag an diwezhañ eus ar Veroveed. Mab e oa d'ar roue Klotar II ha da v-Bertrude. Roue Aostrazia e voe eus 623 da 632, ha roue ar Franked eus 629 da 639.
Brezel a reas d'ar Vretoned.
Euredoù ha bugale
bugale
RSS Ouzbekistan
Unan eus Republikoù diazez an Unaniezh Soviedel e oa Republik Sokialour Soviedel Ouzbekistan (ouzbekeg: O'zbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi).
Betek 1930 e oa bet Samarkand kêr-benn ar Republik soviedel-mañ, met ar bloaz-se e oa bet adlec'hiet e Tochkent.
Krouet e oa bet d'an 27 a viz Here 1924 evel ur Republik Soviedel Sokialour.
Dindan beli Stalin, Komisear evit ar Broadoù, en ur ober hervez urzhioù Lenin, e oa bet kemmet e 1924 bevennoù politikel Kreiz Azia hervez orin etnikel an dud a oa o vevañ eno. Skarzhet e oa bet neuze RSSE Turkestan, Republik Poblel Buc'haran ha Republik Poblel C'horezmia hag isrannet e oa bet o zakadoù etre pemp Republik Soviedel Sokialour (RSS) nevez, en o zouez Republik Sokialour Soviedel Ouzbekistan, ha bloaz war-lerc'h e teuas da vezañ unan eus Republikoù diazez an Unaniezh Soviedel.
Betek 1929 e oa bet enbarzhet e RSS Ouzbekistan Republik Sokialour Soviedel Emren (RSSE) Tadjikistan betek ma oa bet roet ur statud RSS dezhi ivez ar bloaz-hont.
Lamet e oa bet RSSE Karakalpak diouzh RSS Kazac'hia e 1936 ha staget ouzh RSS Ouzbekistan ha da heul an Eil Brezel Bed e oa bet staget takadoù all ouzh RSS Ouzbekistan dilamet c'hoazh diwar RSS Kazac'hia.
Da geñver an Eil Brezel Bed e oa bet kaset meur a industriezh betek Ouzbekistan, dilec'hiet evit gallout o gwareziñ gwelloc'h. Diwar-se e teuas ivez kalzik a dud eus Republikoù all URSS d'en em staliañ eno, dreist-holl Rusianed hag Ukrainianed ha kemet e oa bet neuze ar c'hempouez etnikel er Republik.
D'ar 1 a viz Gwengolo 1991 e oa bet adanvet Republik Ouzbekistan hag en em zisrannañ a reas ez-ofisiel diouzh URSS d'ar 26 a viz Kerzu 1991.
Ebrel 2009 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
2009 e Breizh
1015
Diwar-benn bloavezh 1015 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1015
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1015
Kastell Montsegur
Kastell Montsegur zo ur c'hastell e kumun Montsegur, e departamant an Ariège, en Okitania. Emañ e krec'h ur menez 1207 m a uhelder, nepell diouzh ar Pireneoù, un 20 km bennak diouzh kêr Fois. Ne chom nemet rivinoù eus ar c’hastell, met brudet eo abalamour d’e istor.
Istor
Gouzout a reer e oa ur c'hastell eno a oa o kouezhañ en e boull e 1204. Adsavet e voe e 1232 gant un aotrou eus ar c'horn, Raimon de Perelha. Ouzhpenn kastell an aotrou e oa ivez tiez bodet tro-dro, kelc'hiet gant mogerioù-difenn. Ur repu e oa ar geriadenn-se evit ar Gatared, anezho feizidi ur ranngredenn gristen eus ar Grennamzer, a veze graet an hu warno gant an Iliz katolik. Deuet e oa Montsegur, evit gwir, da vezañ kêr-benn an Iliz katar. E-pad ar Groaziadeg a-enep Albiziz, renet gant roue Bro-C'hall ha gant an Iliz katolik, e voe lakaet seziz war Montsegur gant arme ar roue, meur a wech. N’eo nemet ar pevare gwech e teuas a-benn soudarded senesal Carcassona, kaset gant ar roue Loeiz IX da lakaat o c'hrabanoù war Montsegur. E-pad meur a viz, eus miz Mae 1243 da viz Meurzh 1244, e voe gronnet Montsegur gant 10 000 soudard eus arme ar roue. Kodianañ a reas Pèire Rogièr de Mirapeis (Pierre-Roger de Mirepoix) a oa e penn difennerien Montsegur, e miz Meurzh 1244. Ar re eus annezidi ar geriadenn n'o doa ket asantet dinac'h o feiz hag en em zaskor a voe lazhet holl gant o argaderien d'ar 16 a viz Meurzh : 225 den, bras ha bihan a voe losket en un tantad bras…
Dismantret e voe ar geriadenn hag ar c'hastell. Hogen adsavet e voe ur c'hastell all goude da reiñ bod da soudarded ar roue, a eveshae ac'haleno harzoù Bro-C'hall, betek Feur-emglev ar Pireneoù, e 1659. Da neuze e voe kaset an harzoù-se pelloc'h er c'hreisteiz ha dilezet e voe ar c'hastell tamm-ha-tamm. Lakaet e voe kastell Montsegur da vonumant istorel e 1875. E 1947 e voe kroget da gempenn ar savadur. Bremañ eo brudet-bras ar c'hastell e-touez brogarourien Okitania, evel un arouez eus aloubidigezh o bro. Ur ganaouenn anvet Montsegur zo bet savet gant ar c'haner okitanek Claudi Martí. Bep bloaz e vez emsaverien o’n em vodañ eno e miz Meurzh e koun an darvoudoù-se. Meur a gredenn zo ivez diwar-benn Montsegur : hervez unan anezho e vije bet kuzhet eno teñzor an Iliz katar ; hervez unan all e vije bet, en teñzor-se, ar Graal Santel, ha meur a skrid zo bet savet war an dra-se.
Guemps
Guemps a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Akaeg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo an akaeg (aka pe silak) komzet e reter Soudan gant un nebeud kantadoù a dud nemetken er bloavezhioù 90.
Levezonet-don eo bet ar yezh-mañ gant ar berteg.
Gwelet ivez
Aka Aka Aka Aka, Ungern
Diego Velázquez
Diego Rodríguez de Silva y Velázquez (badezet d'ar 6 a viz Even 1599 e Sevilla - marvet d'ar 6 a viz Eost 1660 e Madrid) a oa ul livour spagnol. Yaouank-flamm e oa pa grogas da livañ hag un desker da Francisco Pacheco e oa. E 1623 en em stalias e Madrid ma voe anvet da livour ofisiel e lez Fulup IV.
E 1629 e veajas evit ar wech kentañ da Italia da wellaat e zoare-livañ. Goude e zistro e livas livadurioù-lez niverus evit ar familh roueel met ivez evit ar vinistred pe an intronezed a enor.
Chevr
Ar chevr, pe chifretez, pe chevretez a zo kresteneged mor pe dour dous. Er rummatadur klasel ec'h eont d'ober an infraurzhiad Caridea.
Diego Velázquez
Livet pe treset en deus etre 120 ha 125 oberenn. Édouard Manet a rae anezhañ « livour al livourien » hag ar « brasañ livour zo bet anezhañ biskoazh ».
Chevr
Ar re anavezetañ e Breizh eo ar chevr ruz hag ar chevr-traezh.
Diego Velázquez
E Mirdi ar Prado emañ an darn vrasañ eus e oberenn.
Chevr
Spsesadoù chevr a vez kavet ivez e-barzh an dour dous tomm, e broioù evel Indonezia.
Chevra
Klask chevr, pe chevred, a zo chevra pe chevreta.
Keloeg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo ar c'heloeg (kelo pe tornasi) komzet gant nebeudig-tre a dud e reter Soudan.
Levezonet-don eo bet ar yezh-mañ gant ar berteg.
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo.
Roll embregerezhioù TKK Bangalore
Roll un toullad embregerezhioù staliet e Bangalore o labourat war dachenn Teknologiezh ar c'helaouiñ hag ar c’hehentiñ :
Kanton Tourcoing-Norzh
thumb|170px|left|Kanton Tourcoing-Norzh en arondisamant Lille Kanton Tourcoing-Norzh a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais.
Kumunioù
Kanton Tourcoing-Norzh a yae 5 kumun d'ober anezhañ:
Merris
Merris a zo ur gumun eus Flandrez Frañs, e departamant an Norzh, en Hanternoz Bro-C'hall.
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Emdroadur ar boblañs 1793-2007
• Andonioù : Cassini hag EBSSA
Yezhoù nilotek
Un is-skourr eus ar yezhoù kirek eo ar yezhoù nilotek.
Setu penaos e vez isrenket ar yezhoù er familh-yezhoù-mañ :
1210
Diwar-benn bloavezh 1210 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1210
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1210
Chapel-Erzh
Chapel-Erzh a zo ur gumun a Vreizh e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Ardamezioù
En glazur e rod Santez-Katell en argant; e gab en argant karget gant ur groaz eoret en gul heuliet gant div brizhenn erminig en sabel
Amraganvelezh
Er yezhoniezh e vez implijet an termen amraganvelezh (saozneg : pro-drop, diwar pronoun-dropping, "argas raganv") evit komz eus ar fed ma c'heller sevel frazennoù reizh e yezhoù zo hep implijout raganvioù e degouezhioù resis zo, peurliesañ pa c'heller kompren da beseurt anv e ra dave ar frazenn dre dielfennañ ar c'henarroud pe dre merkoù yezhadurel all, da skouer displegadur ar verb.
Ober a reer ivez alies a-walc'h gant an termen "anaforiezh mann" (saozneg : zero pe null anaphora) pa gomzer eus an amraganvelezh.
A-bouez-kenañ e oa bet dielfennañ mont-en-dro ar perzhioù yezhadur liammet ouzh an amraganvelezh evit gallout kompren ha termeniñ ar c'heal ma reer "arventenn" (saoz. parameter) outañ e yezhoniezh.
E-touez yezhoù brudetañ ar bed emañ ar japaneg e-touez ar re ma c'heller ober amraganvelek-kenañ oute, ma c'hell bezañ argaset er yezh-mañ koulz ar rener ha kazi n'eus forzh peseurt elfenn all eus ar frazenn. Perzhioù amraganvelezh a gaver stank pe stankoc'h ivez e sinaeg hag er yezhoù slavek.
Un nebeud yezhoù zo damamraganvelek nemetken, da lavaret eo n'heller argas nemet ar raganv pa ra dave da rener ar frazenn. Yezhoù amrenerel (saozneg : null subject languages) a vez graet eus ar re-mañ, en o zouez meur a yezh romanek evel ar spagnoleg, an italianeg, an okitaneg, ar c'hatalaneg, ar portugaleg, hag ar roumaneg met n'eo ket ar galleg.
Japaneg
N'eus bet implijet raganv ebet er frazennoù japaneg-se ha ret eo o c'hompren dre dielfennañ ar c'henarroud ha pounner-tre e vefe ar frazennoù ma vijent bet savet oc'h implijout raganvioù evel ma ra Europiz pa vezont o teskiñ japaneg.
Turkeg
Yezhoù amraganvelek eo ar yezhoù altaek ivez. Aes eo gouzout eo "me" rener ar frazenn-mañ dre m'eo displeget ar verb gör-mek ("gwelet") er c'hentañ gour unander eus an amzer-dremenet strizh ("gwelis"). Rankout a reer kompren piv pe petra eo ar raganv oc'h ober dave d'ar renadenn eeun dre dielfennañ ar c'henarroud, ha pa vez re amsklaer ar c'henarroud e ranker implijout ur raganv evit e resisaat, da skouer, evit resisaat e oa an hini ma oa bet komzet outañ/i an hini a oa bet gwelet e vefe ret lâret kentoc'h : Senin geldiğini gördüm.
Yezhoù romanek
Alies e vez renket an darn vrasañ eus ar yezhoù romanek (estreget ar galleg dreist-holl) evel yezhoù amraganvelek, met e gwirionez n'int nemet damamraganvelek rak n'hall bezañ argaset gant ar yezhoù-mañ nemet ur raganv pa ra dave da rener ar frazenn. Yezhoù amrenerel a vez graet oute neuze.
Disheñvel eo mont-en-dro ar yezhoù-mañ avat diouzh hini ar japaneg deskrivet a-us rak keit ha ma ranker kompren ar raganvioù a vank e japaneg dre dielfennañ ar c'henarroud, er yezhoù romanek e vez diskwelet tamm-pe-damm dre ar vorfologiezh a-drugarez da displegadur ar verboù. Da skouer :
Disheñvel eo ar spagnoleg hag ar portugaleg diouzh an darn vrasañ eus ar yezhoù romanek dre ma vank dezhe raganvioù arbennik evit renadennoù diwar darvoud (saoz. circumstantial complements) na $partitives. Keñveriit, da skouer :
Evezhiadennoù hollek
Merzet eo bet emañ liammet an amraganvelezh ouzh ar yezhoù gante ur sistem morfologel pa vez merket sklaer da be c'hour e reer dave (d.s. perseg, portugaleg...) diouzh un tu pe c'hoazh ouzh al liammet gante nebeud-tre a displegadur (d.s. japaneg, sinaeg...). Implijet e vez raganvioù dre ret avat gant ar yezhoù etre an daou benn-se (d.s. saozneg, galleg...).
Arc'hant (disheñvelout)
An arc'hant pe argant a c'hall bezañ meur a dra:
Arc'hant a c'hall bezañ ivez :
Meleneg
Ar meleneg pe meleneg Europa zo un evn bihan, Chloris chloris an anv skiantel anezhañ.
Annez
En Europa dreist-holl e vev al labous.
Mouna Lowe
Mouna Lowe (Cercopithecus lowei) a zo ur marmouz eus kornôg Afrika (Ghana hag Aod an Olifant).
Mouna Dent
Ar vouna Dent (liester : mounaed Dent) a zo ur primat, Cercopithecus denti an anv skiantel anezhañ.
Gwechall e veze sellet outi evel un isspesad eus Cercopithecus wolfi.
Nouvelle-Église
Nouvelle-Église a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Saint Peter
Saint Peter zo un anv-lec'h er broioù saoznek, diwar an anv Peter, anv saoznekaet an abostol, pab kentañ an Iliz.
Zilmamoueg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr ar yezhoù sourmek eo ar zilmamoueg (zilmamu).
Ellen Johnson-Sirleaf
thumb|Ellen Johnson-Sirleaf D’an 29 a viz Here 1938 e oa bet ganet Ellen Johnson Sirleaf. Prezidantez Liberia hag ar vaouez kentañ aet da benn ur vro en Afrika eo.
E penn Strollad an Unaniezh eo bet hag aet eo da brezidantez goude dilennadegoù dieub ha reizh e 2005.
Priz Nobel ar Peoc'h 2011 a ya ganti e 2011, a-gevret gant ul Liberianez all, Leymah Gbowee hag ur Yemenadez Tawakkul Karman.
E miz Du 2011 eo bet addilennet da brezidantez Liberia gant ouzhpenn 90% eus ar mouezhioù dre ma oa bet boikotet an dilennadeg gant hec'h eneber Winston Tubman.
Un ekonomikourez
E Harvard he deus kaset he studioù ha kroget e oa da gemer kargoù e gouarnamant ar vro e 1970 pa yeas da Vinistrez an Arc’hant dindan Prezidant William Tolbert. E 1985 e klaskas mont da senedourez met a-enep riez ar soudarded e savas hag da chom 10 vloaz en toull-bac’h e voe kondaonet. Dieubet buan e voe avat ha d’an harlu ez eas betek 1997. E-keit-se e labouras evit Bank ar Bed hag ar Citibank en Afrika.
Ar brezel sivil
Harpañ a reas emsavadeg Charles Taylor a-enep ar Jeneral Samuel Doe. Koulskoude e tistagas diouzh Taylor hag ez eas war ar renk a-enepetañ zoken da vare dilennadegoù 1997. Un 10% eus an dud a votas eviti hepken pa yeas 75% eus ar mouezhioù gant Taylor. Stourm a reas evit ma’z afe Taylor kuit avat hag ur roll pouezus a voe ganti e gouarnamant an tremen evit prientiñ an dilennadegoù dieub kentañ. Pa’z eas Taylor kuit e 2003 e tistroas-hi da benn he strollad.
Dilennadeg 2005
D’an dro gentañ ez eas 175,520 mouezh ganti. Rak se ez eas gant an eil dro d’an 8 a viz Du da geveziñ ouzh George Weah, bet c’hoarier mell-droad a-vicher. D’an 11 a viz Du e voe lavaret gant Bodad Broadel an Dilennadegoù e oa aet ar maout ganti pa oa tost 60% eus ar mouezhioù war he anv. Addilennet eo bet e 2011.
Mrs Johnson Sirleaf zo 4 mab ha 6 bugel-bihan dezhi. « Ar vamm-gozh » e oa bet he lesanv e-pad ar c’houlzad-dilenn.
Aiakos
Aiakos (Αἴακος / Aiakos e gregach), a oa mab da Zeus ha d'an nimfenn Aigina e mojennoù Hellaz kozh.
Ganedigezh
Kemeret gant Zeus tres un erer e kasas e zousig Aigina da enez Oinone, anvet Aigina abaoe. Eno e voe dilezet ganti he mab Aiakos kenkent ha gwilioudet.
Roue ar Virmidoned
Pa voe deuet bras ar paotr e kavas hir e amzer e-unan war e enez didud, ma c'houlennas digant e dad tudañ anezhi. ha Zeus da dreiñ e tud ar merien a veve ouzh kef un dervenn sakr. Evel-se e voe krouet pobl ar Virmidoned (diwar myrmex, « merienenn » e gregach), hag Aiakos o roue.
Gwragez ha mibien
Dimeziñ a eure da Endeis ha daou vab o doe : Peleüs, a voe tad Akilles, ha Telamon, a voe tad Aias Telamonios.
Gant an nereidenn Psamathe ec'h engehentas Fokos.
"Aiakided" a vez graet eus e ziskennidi.
Vlamertinge
Vlamertinge en izelvroeg, Vloamertienge e flandrezeg kornôgel, a zo ur rann eus kumun Ieper, e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Ur gumun e oa gwechall. Staget eo bet ouzh kumun Ieper gant lezenn 1977.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|160px|Iliz katolik Sint-Vedastus
Beredoù ar C'hommonwealth
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Luioù ar C'hommonwealth a implijas anezhi adalek miz Ebrel 1915 betek miz Mae 1916 hag adalek miz Gouere 1917 en-dro. Strollet eo bet en ur bez 23 soudard ag ar 2nd Duke of Wellington's (West Riding) Regiment bet lazhet en dagadenn alaman gant aezhennoù ouzh an Hill 60 d'ar 5 a viz Mae 1915. Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo, met douaret e voe enni 4 soudard marvet e 1940 e-pad an Eil Brezel Bed. Krouet eo bet gant soudarded c'hall e 1914. Luioù ar C'hommonwealth a implijas anezhi adalek miz Ebrel 1915 betek miz Even 1917. Tennet e voe ar bezioù gall goude ar brezel. Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Krouet eo bet e miz Eost 1917 hag implijet betek miz Mae 1918. Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Krouet eo bet e miz Mae 1915. Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Krouet hag implijet eo bet e miz Here 1916. Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Krouet eo bet e miz Ebrel 1918 hag implijet betek miz Mae 1918. . Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Krouet e voe e miz Even 1917 pa voe serret Vlamertinghe Military Cemetery. Implijet e voe betek miz Here 1918. Douaret eo enni ar ''Private E. Delargey, 1/8th Bn. Royal Scots'', fuzuilhet d'an 6 a viz Gwengolo 1917 evit bout bet dizertet. Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Krouet e voe e miz Mae 1915 .Implijet e voe betek miz Gouere 1917 pa voe krouet Brandhoek New Military Cemetery. Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Krouet e voe e miz Gouere 1917 .Implijet e voe betek miz Mae 1918.
Yezhoù ar Pleg-Mor
Yezhoù ar Pleg-Mor a oa ur familh yezhoù komzet gwechall war arvor Pleg-mor Mec'hiko, enni peder yezh
Aet da get ez int holl daoust ma vez imlijet c'hoazh an natchezeg evel ur yezh-lid.
Roudoualleg
Roudoualleg a zo ur gumun eus Bro-Gerne e kanton Gourin e departamant ar Mor-Bihan, e kornôg Breizh.
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed Brezelioù didrevadenniñ
Tarin
An tarin pe tarin ar wern a zo un evn bihan, Carduelis spinus an anv skiantel anezhañ.
Hijraed
An termen hijraed (unader hijra, diwar an hindeg: हीजड़ा /hi:dʒɽα:/) a ra dave da dud an trede rev e sevenadur India. Roet e vez dezhe anvioù disheñvel e lec'hioù zo eus ar vro, da skouer khusra, khoti pe chakka e Pandjab hag en norzh dre vras hag aruvani e Tamil Nadu.
Ilieg (yezh)
Dizoloet e voe ar yezh-mañ e 1956.
Hijraed
Ar hijraed a zo tud bet ganet gant korf gourel pe reizhadel met deuet war-lerc'h da gaout un identelezh benel pe amc'hourel, da lâret eo treuzrevel.
Evrog
Evrog eo an anv brezhonek, kinniget gant lod diwar skouer ar c'hembraeg Efrog, ha kar-tost dezhañ, evit kêr Evreux e Bro-C'hall ha kêr York e Bro-Saoz.
Hijraed
Sevel a reas an hijraed diwar sevenadur an hindouegezh met kavet e vez hijraed islamek ivez.
Mourseg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr ar yezhoù sourmek eo ar mourseg (mursi) komzet gant tro-dro da 3.278 den en Etiopia.
Hijraed
Evit dont da vezañ ur hijra e vev un den en ur familh evel chela ("studier") dindan beli ur c'hourouez ("kelennerez") eveit deskiñ penaos ober gant holl perzhioù ar maouezed hervez patromoù ar gevredigezh. Kas a ra a-benn ar fin d'ul lid ma vez spazhet an hijra nevez. War a seblant ne vez ket spazhet an holl hijraed, met ma vez dizoloet e vezont skarzhet er-maez eus ar gumuniezh. Tabut zo ivez war ar fed ma lâr tud zo e vefe rediet tud da dont da vezañ hijraed ha spazhet e vefent dre heg, daoust ma ma vez lâret e vez graet gant asant pep hini gant fennoù an hijraed o-unan.
Evrog
Kêr stadunanat New York a c'hallfe bezañ *Evrog Nevez, evel e kembraeg : Efrog Newydd.
Hijraed
An darn vrasañ eus ar hijraed a vev war marzoù ar gevredigezh, gante ur statud izel-tre hag o c'hounez o zamm buhez pe dre aluzen pe diwar labouarat evel gisti. Kemer a reont perzh ivez e lidoù relijiel zo, evel euredoù pe ganedigezh paotred.
En em vodaet o deus meur a hijra evit derc'hel penn rak ar riskl da vont da vezañ komtamet gant ar Azoniad hangaezivig arzeuat (HAZA) dre labourat evel gisti.
Teloselezh
Er yezhoniezh e vez implijet an termen teloselezh (diwar an henc'hresianeg: τέλος, "pal, fin") pe klokelezh (saoz.: telicity) evit komz eus ar fed m'eo klok (telosel; saoz.: telic) pe diglok (amdelosel; saoz.: atelic) an ober displeget gant ur verb pe ur rannfrazenn verb.
Bez' e komzer eus eus un ober/verb telosel seul wezh ma vez gante un deroù hag un diwezh ha/pe ur pal sklaer pe sklaeroc'h.
Liammoù diavaez:
Krifka, Manfred, "Origins of Telicity". Also in Events and Grammar, Susan Rothstein (ed.), 1998, ISBN 0792349407, pp. 197-236
Sutell-garreg
Ar sutelloù-karreg eo an divellkeineged a ya d'ober ar genad Cerianthus. Tennañ a reont d'ar bronnoù-mor.
Offekerque
Offekerque a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
1016
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1016
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1016
Kosmas Praha
Kosmas Praha (e-tro 1045 e Zdice – 21 a viz Here 1125) a oa un den a-iliz, un istorour, ur skrivagner hag ur c'hronikour bohemiat bet ganet en ur familh uhel. Etre 1075 et 1081 e studias e Liège. Pa zistroas da Vohemia e timezas gant Božetěcha. Soñjal a rer e voe ganet ut mab, hag e teuas Kosmas da vezañ beleg. E 1086 e voe anvet Kosmas leveour iliz Praha. Gopret mat e voe, ha beajiñ en Europa a reas.
Skrivañ a reas Chronica Boemorum, mammenn bennañ istor ar Slaved e Bohemia. Rannet eo e teir levrenn :
Sourieg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr ar yezhoù sourmek eo ar sourieg (suri) komzet gant tro-dro da 19.622 den evel yezh kentañ en Etiopia.
Div rannyezh pennañ ez eus:
Eirene (doueez)
thumbnail|250 px|Delwenn Eirene gant [[Hades. Kizellet gant Kefisodotos en Aten, 370 kt JK.]] Eirene (Ειρήνη, «peoc'h» e gregach), merc'h da Zeus ha Themis, a oa anv unan eus an Eurioù, ha doueez ar peoc'h hag ar binvidigezh en Hellaz kozh.
Pax e oa hec'h anv gant ar Romaned.
Aigina (nimfenn)
Aigina (Αίγινα Aígina e henc'hresianeg), latinekaet en Aegina) a oa un nimfenn, merc'h d'an doue-stêr Asopos, e mojennoù Hellaz kozh.
Enezenn
Hec'h anv eo a zo bet roet da Enez Aigina e pleg-mor Saronos, etre Attika ha Peloponnez. Eno emañ Templ Afaia, an doueez diwelus, a voe kemeret he lec'h gant Athena.
Bran
Bran zo ur ger brezhonek, kerneveurek ha kembraek (skrivet Brân e kembraeg)
Lec'hanvadurezh
Ur ger damheñvel, ha n'eo ket keltiek avat, a gaver e lec'hanvadurezh broioù zo:
Mourleg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr ar yezhoù sourmek eo ar mourleg (murle) komzet gant tro-dro da 60,000 den (1982) e Soudan ar Su.
Madjangeg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr ar yezhoù sourmek eo ar madjangeg (majang) komzet gant tro-dro da 15.341 den en Etiopia.
Chastre
Chastre (e walloneg: Tchåsse) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Brabant Wallonia.
Meeneg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr ar yezhoù sourmek eo ar meeneg (me'en) komzet gant tro-dro da 56.585 den en Etiopia.
1211
Diwar-benn bloavezh 1211 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Galianed
Galianed (Galates "Kelted" e galianeg ; Gallii e latin, ar pezh a zo ur berradur dismegañsus) a veze graet gant ar Romaned eus tud Galia, anezho pobloù kentistorel hag a gomze ur yezh keltiek en Europa ar C'hornôg, e broioù a zo deuet da vout Belgia, Bro-C'hall (en hanternoz d'ar Garona), lez kleiz ar Roen en Alamagn, Suis, hag Italia an hanternoz (Gallia cisalpina) adalek Oadvezh an arem, en II milved kent JK. Kalz pobloù galian a oa, ha ne oa nemet ar yezh hag ar relijion ouzh o unvaniñ.
1211
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1211
Galianed
Skridoù
Un 800 enskrivadur zo bet kavet, pe e lizherennoù gresianek, pe e lizherennoù latin
Rudolf Christoph Eucken
Rudolf Christoph Eucken a oa ur prederour alaman ganet e 1846 e Aurich ha marvet e 1926 e Jena.
Goude e studioù eo bet kelenner war ar brederouriezh e Basel hag e Jena.
Aet eo priz Nobel al lennegezh gantañ e 1908.
Repino
Repino (ruseg: Ре́пино, betek 1948 Куо́ккала "Kouokkala" diwar ar finneg: Kuokkala) kêr a Rusia, nepell diouzh Sankt Peterbourg; e Finland edo betek 1940.
Hildebrand
Hildebrand zo un anv-badezalamanek, diwar anv un haroz eus an henvojennoù germanek.
Gerdarzh
Savet eo an anv diwar ar ger hilde, a dalvez stourm, hag a gaver e meur a anv all: Hilde, Hilda, Klotilda, Matilda, Brunhild, ha re all.
Penllyn
Kantrev Penllyn
Er Grennamzer eo ur c'hantrev e oa Penllyn. E Caer Gai, e-kichen Llyn Tegid, edo al lez, met kaset e voe da Y Bala goude. Etre rouantelezh Gwynedd ha Rouantelezh Powys edo ar c'hantrev. Un domani dizalc'h e oa moarvat a orin. Liammet eo an haroz mojennel Gronw Pebyr eus Penllyn ouzh Math fab Mathonwy e pevare skourr ar Mabinogi. Ur c'hornad a bouez e oa da rouaned Gwynedd dre ma oa etre Ardudwy ha Meirionnydd er c'hornôg, ha Glyndyfrdwy er reter. Klask a raent bout mistri war ar vro evit diwall diouzh arsailhoù rouaned Powys er reter. Adalek 1284 e voe staget ouzh Meirionnydd hag Ardudwy d'ober Sir Feirionnydd.
Mekka
Mekka (مكة المكرمة en arabeg, Makkah al-Mukarramah) zo ur gêr e kornôg Arabia Saoudat. Ul lec’h santel eo evit ar vuzulmaned : etrezek Mekka en em droont evit pediñ, ha mont da birc’hirinañ da Vekka zo un dever evito. Eno eo bet ganet Mohammed hag eno ivez eo bet skrivet ar C'horan. Berzet eo kêr d'ar re n'int ket muzulmaned.
Kontelezh Corcaigh
Kontelezh Corcaigh pe Kontelezh Korkig (Contae Chorcaí en iwerzhoneg ha County Cork e saozneg) zo ur gontelezh e mervent Iwerzhon. Korkig eo kêr-benn ar gontelezh. 480 909 a dud a oa o chom enni e 2006. Niver an annezidi a sav bremañ da.
Jonathan Rowson
thumb|Jonathan Rowson Jonathan Rowson a zo bet ganet d'an 18 a viz Ebrel 1977 en Obair Dheathain (Skos).
Mestrc'hoarier echedoù skosat eo.
Skrivagnour ha kazetennour echedoù eo ivez.
Gober a reas e studi war ar brederouriezh, ar skiantoù politikel hag armerzhel e Keble College e skol-veur Oxford (Bro-Saoz). E-pad bloaz e studias e Harvard (SUA). Dedennet eo gant preder ar Reter ha labourat a rae war un dezenn D.Phil a-zivout ar furnezh. E 2006 e timezas gant ul lennourez indian war ar Gwir. E Londrez (Bro-Saoz) emaint o vevañ.
Skarzherez-delioù
Ar skarzherez-delioù zo ur mekanik trouzus a daol aer hag a servij da bellaat delioù ar gwez pa gouezhont war an douar, d'o bountañ d'ober ur bern a vo dastumet diwezhatoc'h. Darn a lavar eo ur benveg-liorzhour zoken.
Pax
Pax (a dalvez kement ha "Peoc'h" e latin) a voe lakaet da zoueez gant ar Romaned en amzer Augustus. Krouet e oa diwar skouer an Eirene, unan eus Eurioù Hellaz.
Skarzherez-delioù
Diaes eo gouzout gant piv eo bet ijinet. Hervez lod e vije bet e Japan er bloavezhioù 1950, hervez lod all e SUA er bloavezhioù 1970. Evel kalz traoù ijinet eno eo bet brudet ar mekanik gant ar filmoù stadunanat a-raok degouezhout en hon bro war-dro ar bloavezh 2000.
Pax
Un templ dezhi a oa war Campus Martius a veze graet Ara Pacis anezhañ, hag unan all war ar Forum Pacis.
Skarzherez-delioù
Hiziv e kav d'an tiez-kêr n'haller ket tremen hepte. Bugale zo n'o deus ket gwelet dastum delioù gant ur rastell gwech ebet, hag e Skolioù-meur Roazhon e vezont lakaet da ganañ adalek 7 eur 30 diouzh ar beure en diskar-amzer hag a-wechoù zoken e-pad an amzer-skol.
Pax
Peurvuiañ e veze skeudennet gant ur barr olivez, ur vazh-roue, pe ur c'horn-puilhded (cornucopia e latin). A-wechoù e veze lakaet da arouez d'an Nevezamzer ivez.
Skarzherez-delioù
Penaos e vez implijet
Gant an aer a deu er-maez, evel eus ur sec'her-blev, e vez bountet an delioù d'ober ur bern a vo dastumet diwezhatoc'h gant ur sunerez. Pa vez avel e nij ar bern kuit tost kenkent.
Pax
N'eus ket da veskañ anv an doueez gant ar Pax Romana, a denn d'ur marevezh a beoc'h en istor.
Skarzherez-delioù
Penaos e vez implijet
Mont a ra ar mekanik en-dro gant ur c'heflusker daou grogad, ha daou efed dezhañ:
Talvoudegezh
E-touez an efedoù e weler kement-mañ: Hervez enebourien ar skarzherezioù-delioù eo aze emañ o gwir dalvoudegezh:
Enebiezh
Enebourien zo d'an araokaat e broioù zo,. E meur a gêr e California ez eus bet difennet implij ar mekanikoù -se abaoe pell abalamour d'ar saotradur dre drouz:
E Breizh ne glever mouezh ebet a-douez difennerien an natur o sevel a-enep dezho c'hoazh.
Didingeg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr ar yezhoù sourmek eo an didingeg (didinga) komzet gant tro-dro da 58.000 den (1978 e Soudan.
Seran penn melen
Ar seran penn melen a zo un evn bihan, Serinus serinus an anv skiantel anezhañ.
Roll kumunioù departamant Penn-ar-Bed
Roll an 283 c'humun departamant Penn-ar-Bed gand o c'hod INSEE hag o c'hod-post kentañ. . Bez' ez eus ur gumun ouzhpenn, a zo kevreet gant Rosporden : Kernevel
E bann diwezhañ an daolenn e kavor un arverk eus kresk pe zigresk ar boblañs, hervez an alc'hwez-mañ :
Roll kantonioù Penn-ar-Bed : Kantonioù Penn-ar-Bed
Sellet ivezh ouzh ar rolloù kumunioù all :
Polincove
Polincove a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Tchagataieg
Ur yezh altaek eus is-skourr yezhoù turkek ar reter eo an tchagataieg (chagatai) komzet gwechall e Turkestan. Yezh pennañ an Impalaeriezh Tchagatai e oa ha d'ur yezh lennegel ez eo aet, skrivet gant ar skritur arabek ha levezonet gant an arabeg hag ar farsieg. Disrannet e vez e tri marevezh :
Ar marevezh klasel a zeraou gant embannadur barzhonegoù Ali-Shir Nava'i hag echuiñ a ra er kantved pa yeas ar yezh da vezañ muioc'h-muiañ levezonet gant ar rannyezhoù lec'hel. Yezh renerien an Impalaeriezh Voghol e oa ivez. Yezh lennegel ar vro e oa c'hoazh en Ouzbekistan pa voe savet an Unvaniezh Soviedel ; kemeret e voe e lec'h gant an ouzbekeg e 1921.
Ur yezh varv an hini eo.
Endeis
Endeis a oa gwreg ar roue Aiakos ha mamm Telamon ha Peleüs.
Rannvro Nitra
thumb|right|200px|Banniel Rannvro Nitra thumb|right|200px|Skoed-ardamez Rannvro Nitra thumb|right|200px|Lec'hiadur Rannvro Nitra e Slovakia Rannvro Nitra (slovakeg: Nitriansky kraj) a zo ur rannvro velestradurel e Slovakia. Nitra eo ar gêr-benn. 6 343,4 km² eo gorread ar Rannvro ha d'an 31 a viz Kerzu 2008 e oa 706 375 annezad enni (stankter : 111 annezad/km²). Enni ez eus 350 kumun (15 kêr en o zouez).
Distrigoù
thumb|300px|right|Distrigoù Rannvro Nitra Rannet eo Rannvro Nitra e 7 distrig :
Endeis
He zad
Merc'h e oa d'an den-marc'h C'heiron hag an nimfenn C'hariklo hervez ar vojenn. Hervez ur doare all e oa merc'h da Skiron, roue Megara. Neuze eo pe C'hariklo pe ur verc'h da b-Pandion eus Aten an hini e oa he mamm.
Mojenn
Lazhet e voe Fokos gant unan eus he daou vab, ha kuzhet ar c'horf gante o-daou. Pa voe klevet ar c'heloù gant ar roue e voe harluet an daou vreur.
Luise von Baden (1811–1854)
200px|thumb| Luise Baden (1811-1854) Luise Amelie Stephanie von Baden, ganet d'ar 5 a viz Mezheven 1811 e Schwetzingen hag aet da anaon d'an 19 a viz Gouhere 1854 e Karlsruhe, a oa ur briñsez alaman eus Dugelezh-veur Baden ha merc'h henañ Karl Ludwig Friedrich von Baden ha Stéphanie de Beauharnais.
Dug-meur Baden e oa he zad, lezverc'h da Napoleone Buonaparte e oa he mamm, ha pemp bugel o doa bet. Merc'h-vihan e oa da Karl Ludwig von Baden ha da Amalie von Hessen-Darmstadt.
.
Dimeziñ ha bugale
Dimezet e voe d'he c'henderv Gustav von Wasa, priñs eus Sveden, (1799 e Stockholm – 1877 e Pillnitz), diwezhatoc'h Gustaf Gustafsson von Holstein-Gottorp, mab da Gustav IV Adolf, roue Sveden, ha d'e bried Friederike Dorothea Baden (1781-1826), moereb da Luise, pa oa c'hoar d'he zad.
Daou vugel he doe:
1017
Diwar-benn bloavezh 1017 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1017
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1017
John MacBride
John MacBride (7 Mae 1865 – 5 Mae 1916), pe Seán Mac Giolla Bhríde en iwerzhoneg, a oa un emsaver republikan iwerzhonat a voe lakaet d'ar marv gant ar Saozon e 1916 dre m'en doa kemeret perzh en Emsavadeg Pask 1916. Dimezet e oa da Maud Gonne hag ur mab o doa bet, Seán MacBride.
Yougoureg ar c'hornôg
Ur yezh altaek eus is-skourr yezhoù turkek ar reter eo yougoureg ar c'hornôg (yoğïr lar , sarygh uygur, sarig, sari yogur, ya lu, uigoureg melen pe yuku) komzet gant tro-dro da 2.600 a dud (diwar 6.000 den en holl) e Sunan Yugur e gwalarn Proviñs Gansu e Sina.
O vont war digresk emañ an niver a dud a ra gant ar yezh-mañ.
Implijet e vez ar sinaeg evel yezh dre skrid.
Kwegoueg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr ar yezhoù sourmek eo ar c'hwegoueg (kwegu) komzet gant tro-dro da 103 den da yezh kentañ hag 51 da eil yezh den (1998) en Etiopia. Ur yezh en arvar da vont da get pe ur yezh varv an hini eo zoken.
Zdice
thumb|right|200px|Banniel Zdice thumb|right|200px|Skoed-ardamez Zdice thumb|right|200px|Lec'hiadur Zdice er Republik Tchek thumb|right|200px|Zdice Zdice (alamaneg Zditz, pe Zdic) a zo ur gêr er Republik Tchek, e Rannvro Kreiz Bohemia e Distrig Beroun. E 2006 e oa 3 934 annezad enni.
Telamon
Telamon (Τελαμών / Telamốn e gregach), a oa mab da Aiakos hag Endeis, ha breur da Beleüs. Roue enez Salamis e oa, ha tad da Aias ha Teukros.
Ar vojenn
Harluet e oa bet Telamon hag e vreur Peleüs gant o zad Aiakos peogwir o doa lazhet o hanter-vreur Fokos. Bod a gavas e Salamis, hag eno e timezas gant Glaoke, merc'h ar roue Kic'hreüs, ha roue e voe war-lerc'h e dad-kaer. Goude marv Glaoke e timezas gant Periboia, hag ur mab o doe, Aias e anv. Hetiñ dezhañ ur mab klodus a eure Herakles : un erer a-berzh Zeus a ziskouezas e teuje an het da wir.
Meur a vojenn zo diwar-benn marv Telamon. Hervez lod anezho e varvas e Salamis goude bezañ harluet Teukros ha n'en doa ket kavet an tu da virout ouzh marv e vreur Aias.
Tallinn
Tallinn eo kêr-benn ha kêr vrasañ Estonia. Emañ war aod Pleg-mor Finland, a-dal da Helsinki, a zo 80 km norshoc’h. Ur 400 000 bennak a dud a zo o chom enni, tost d’un drederenn eus annezidi Estonia.
En 1980, pa oa c'hoazh Estonia en Unaniezh Soviedel, eo e Tallinn e voe aozet ar c'hevezadegoù bageal eus ar C'hoarioù Olimpek a dremene e Moskov.
Gevellerezh
Tallinn a gemer perzh er darempredoù etrevroadel etre ar c'hêrioù dre gevelerezhioù gant:
Tallinn he deus liammoù mignoniezh ivez gant Portland (Oregon) er Stadoù-Unanet ha Kotka e Finland.
231
984 Ab Urbe Condita = 231 goude J.-K.
Impalaeriezh roman
---
Goulwena an Henaff
Buhez Goulwena an Henaff
Brezhonegerez a-vihanik eo hag e-touez skolidi gentañ Diwan e oa. Bet eo bet en hentenn Diwan adal ar skol vihan betek an 3de klas dre ma ne oa ket eus ul lise Diwan c'hoazh d'ar mare-se ; kenderc'hel a reas ar skol en ul lise e Kemper. Goude-se, pa oa dedennet bras gant ar yezhoù, e tapas un aotreegezh war ar brezhoneg hag un <abbr title="Diplôme d'études universitaires générales">DEUG war ar spagnoleg.
Buhez prevez
N'ouzer ket kalz traoù eus buhez prevez Goulwena an Henaff. D'an 8 a viz C'hwevrer 2013 e voe embannet el lec'hienn 7seizh e oa dougerez, ar pezh a lakaas Bernez Rouz da fuloriñ a-enep al lec'hienn..
Narimeg
Ur yezh nilez-saharek eus skourr ar yezhoù sourmek eo an narimeg (narim).
Katelin Iañ
Katelin Gentañ, pe Katelin I, pe Ekaterina I Alexeyevna (Екатерина I Алексеевна e ruseg), ganet Martha Elena Scowronska, pe Marta Elena Skavronska e latveg ha diwezhatoc'h Marfa Samuilovna Skavronskaya, a oa ganet d'ar 15 a viz Ebrel 1684 en Livonia ha marvet d'ar 17 a viz Mae 1727, a zimezas d'an tsar Pêr Veur e 1707, a voe kenimpalaerez gant he fried adal 1724 betek e varv, er bloaz war-lerc'h, hag impalaerez hec'h-unan adal 1725 betek he marv, daou vloaz goude, e 1727.
A ouenn izel
Dihelloù diwar-benn he yaouankiz n'eus ket. Krediñ a reer e oa ganet e Ringen, e dugelezh Livonia (1629–1721), a zo bremañ en Estonia. Martha Skavronska e oa hec'h anv, merc'h e oa da Samuil Scowronski, anvet goude Samuil Skavronsky, ur c'houer a dlee bezañ katolik, intañvet, ha d'e wreg Dorothea Hann. Hervez lod e oa Elisabeth Moritz hec'h anv, dimezet e Jakobstadt e 1680.
Ur plac'h kenedek e oa, hag aon he doa Frau Glück he dije sachet Martha evezh he mab.
D'he 17 vloaz e voe dimezet d'un dragon svedat, Johan Cruse pe Johann Rabbe, hag eizhtez e chomas gantañ en 1702, rak neuze e voe tennet ar soudarded svedat eus kêr Marienburg.
Evit Martha, ken kaer e oa ma plijas d'ar priñs Alexandre Menchikov ha goude d'an tsar Pêr Veur e-unan. Istorio (disol) zo bet kontet diwar he fenn : labouret he dije Martha evel kannerez evit ar rejimant rus, kinniget e vije bet en he dilhad dindan d'ar Brigadier General Adolf Rudolf Bauer da vezañ serc'h dezhañ. She definitely worked in the household of his superior, the Field Marshal Sheremetev. N'ouzer ket pe e vatezh pe e serc'h e oa.
Neuze e voe kemeret e-touez mevelien ar Priñs Aleksandr Menshikov, gwellañ mignon an Tsar Pêr Veur. Marteze e voe prenet gantañ. Marteze e oant serc'hed, se n'eo ket sklaer, rak Menshikov en devo prometet kemer dorn Darya Arsenyeva, danvez e wreg. It is clear that Menshikov and Martha formed a lifetime alliance, and it is possible that Menshikov who was quite jealous of Peter's attentions and knew his tastes, wanted to procure a mistress on whom he could rely.
Rusia
En 1711 ez eas da-heul an tsar a oa o vont da vrezeliñ ouzh an Durked; eno, pa voe sac'het pêr war lez ar stêr Prout e varc'hatas gant an enebourien evit m'o lezfent da zisac'hañ en ur reiñ mein prizius d'ar vizir meur.
Dimeziñ dezhi a reas an tsar goude bet meur a vugel diganti. En 1724 e voe kurunennet impalaerez. Goude marv an tsar e 1725 e voe anavezet evel impalaerez kement Rusia zo, hag e lezas Menchikov da ren ar vro.
Bezet a vezo, e 1703, pa oa aet da ober ur gwel da Menshikov en e di, en em gavas Pêr gant Martha, and shortly after, he took her as his own mistress. In 1705, she converted to Orthodoxy and changed her name to Yekaterina Alexeyevna. She and Darya accompanied Peter and Menshikov on their military excursions.