cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gera
Istor
Diazezet e voe kêr e 995. Brudet e oa mezher Gera er Grennamzer, ha betek an e oa bet ur greizenn a bouez evit ar gwiaderezh. Adalek 1848 e voe kêr-benn Priñselezh Reuß-Gera. Goude ar Brezel-bed Kentañ e voe unan eus kêrioù Thüringen. E dibenn an Eil Brezel-bed e voe kalz a zistruj, gant bombezadegoù ar Gevredidi. A-raok adunvanidigezh Alamagn e oa unan eus kêrioù Republik Demokratel Alamagn. Abaoe he deus kollet ul lodenn vat eus he foblañs.
Kêrioù gevellet
Liammoù he deus Gera gant ar c'hêrioù-mañ :
Arondisamant Coutances
Arondisamant Coutances a zo ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Manche hag e rannvro Normandi.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Coutances e 10 kanton (betek 2014) hag e 130 kumun.
Gymnophaps solomonensis
Gymnophaps solomonensis a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Annez
Emañ brosezat ar spesad en inizi Salomon (eus Bougainville da vMalaita ha Guadalcanal).
Nembro
Nembro zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Proviñs Segovia
Proviñs Segovia  zo unan eus an 50 proviñs zo e kreiz Spagn, e Kumuniezh Emren Kastilha ha León. 6 949 km2 zo dezhi. Segovia eo ar gêr-benn.
Proviñsoù amezek
En-dro dezhi,
Proviñs Teruel
Proviñs Teruel  zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn, e kreisteiz Kumuniezh Emren Aragon.
Proviñs Zamora
Proviñs Zamora  zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn, e Kumuniezh Emren Kastilha ha León, a-stok ouzh gevred Galiza ha biz Portugal. Zamora eo ar pennlec'h.
Les Autels-Saint-Bazile
Les Autels-Saint-Bazile a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
María Elena Walsh
María Elena Walsh (Ramos Mejía, Buenos Aires, 1añ a viz C'hwevrer 1930 - 10 a viz Genver 2011) a oa ur skrivagnerez ha kanerez arc'hantinat.
Les Autels-Saint-Bazile
Bodet e oa gant 21 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Livarot-Pays-d'Auge.
María Elena Walsh
Kanaouennoù
Unan eus brudetañ kanaouennoù eo Manuelita, ur ganaouenn evit bugale eus 1962. E-maez ar broioù spagnolek e anavezer dreist-holl ar ganaouenn he doa skrivet evit ar film La historia oficial e 1985.
Les Autels-Saint-Bazile
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: ur paotr yaouank, ezel eus ar Rezistañs FFI, a voe lakaet da varv gant an Alamaned d'an 11 a viz Gouere 1944 e Les Autels-Saint-Bazile.
Proviñs Zaragoza
Proviñs Zaragoza  zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn, e Kumuniezh Emren Aragon.
Valbondione
Valbondione zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Stralsund
Stralsund (distaget [ˈʃtʁaːlzʊnt] en alamaneg) zo ur gêr eus hanternoz Alamagn, e stad Mecklenburg-Vorpommern. Emañ en arvor ar Mor Baltel, war ribl ur strizh-mor anvet Strelasund hag a zisparti enez Rügen diouzh an douar-bras. Liammet eo Stralsund ouzh Rügen war-bouez ur pont anvet Rügendamm, savet e 1936.
Ur gêr gozh eo, savet er bloavezh 1234. Er Grennamzer e oa unan eus kêrioù an Hansa, kevre kenwerzhel hanternoz Alamagn. Abalamour da se e voe lakaet kreiz kêr Stralsund war roll lec’hiennoù ar Glad bedel gant UNESCO e 2002, a-gevret gant Wismar.
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Stralsund gant :
Kiwi meur marellek
Kiwi meur marellek (Apteryx haastii) a zo un evn.
Annez
Brosezat eo Enez ar Su e Zeland-Nevez.
Hiru Erregeen Mahaia
Hiru Erregeen Mahaia (okitaneg: Tabla d'eths Tros Rouyes; aragoneg: Meseta d'os Tres Reis; kastilhaneg: Mesa de los Tres Reyes; galleg: Table des Trois Rois) eo menez uhelañ Bro-Vask gant 2 428 m. E Pireneoù Navarra emañ.
Lina Romay
Lina Romay, bet ganet Rosa María Almirall Martínez d'ar 28 a viz Even 1954 e Barcelona hag aet da Anaon d'ar 15 a viz C'hwevrer 2012 e Malaga, a oa un aktourez katalan. Lesanvet e oa ivez Candy Coster ha Lulu Laverne. Alies eo bet o c'hoari e filmoù Jesús Franco. Marvet eo gant ur c'hrign-bev d'an oad a 57 vloaz.
Urgnano
Urgnano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Frankolin du
Anvet e voe Tetrao Francolinus (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, greun ha had.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ :
Gymnophaps mada
Gymnophaps mada a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.
Anvet e voe Columba mada (kentanv) da gentañ-penn (e 1899) gant an evnoniour alaman Ernst Hartert (1859-1933).
Annez
Emañ brosezat ar spesad e koadegi Buru (kreisteiz inizi Maluku).
Kiwi ar Su
Kiwi ar Su (Apteryx australis) a zo un evn.
Annez
Brosezat eo Enez ar Su e Zeland-Nevez.
Alan IX Roc'han
Alan IX Roc'han (war-dro 1382-20/03/1462 e Kez), a oa un denjentil breizhat, mab da Alan VIII Roc'han, beskont Roc'han adal 1429 betek e varv en 1462, beskont Leon, baron Pontkastell-Keren, aotrou Noyon-sur-Andelle, Pont-Saint-Pierre, Radepont ha La Garnache.
E vuhez
Alan IX Roc'han a ziorroas labour an houarn nepell diouzh kastell Pondivi, e govelioù ar Salioù. E Josilin e reas Alan IX sevel ur c'hastell, ur pezh savadur 70 metr hed, a-us ar stêr Oud, savet e giz an Aziginivelezh vreizhat.
Dimezet e oa da Varc'harid Moñforzh (1392-1428), merc'h d'an dug Yann IV.
Trentemoult
Trentemoult, hiziv ur c'harter eus Reudied e Naoned Meurgêr, a oa ur gêriadennig pesketaerien ha martoloded, war ribl kleiz ar stêr Liger, e departamant Liger-Atlantel e Breizh.
Hiziv an deiz eo brudet an tier pesketaerien ha kabitened, livek o zalbennoù, kinklet a-wechoù en un doare dibar.
Sinema
Dont a reas ar filmaozer Jean-Loup Hubert da dreiñ La Reine blanche gant an aktourez Catherine Deneuve e 1990. Aspadennoù kinklerezh ar film a chome c'hoazh e 2009. Troet e voe La Demoiselle d'honneur gant Claude Chabrol ivez, e 2005.
Bus
Bus: linenn 30, linenn 36, linenn 97
Navibus
Navibus: linenn 1.
Albano Sant'Alessandro
Albano Sant'Alessandro zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Merindad de Cuesta Urria
Merindad de Cuesta Urria  zo ur gumun e Spagn e proviñs Burgos.
Proviñs Sevilla
Proviñs Sevilla  zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn, e Kumuniezh Emren Andalouzia. Kêr Sevilla eo ar penn-lec'h.
Kiwi Owen
Kiwi Owen (Apteryx owenii) a zo un evn.
Annez
Brosezat eo inizi hanternoz Zeland-Nevez.
Peulvan Ploneour-Lanwern
Peulvan Ploneour-Lanwern zo ur peulvan tost d'an iliz-parrez.
A Coruña (disheñvelout)
A Coruña a c'hall ober dave da:
Kanton Coutances
Kanton Coutances a zo ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Manche hag er rannvro Normandi. Brasaet e oa bet da 19 kumun gant dekred ar 25 a viz C'hwevrer 2014.
Betek 2015
Kanton Coutances a yae 7 kumun d'ober anezhañ:
Almenno San Bartolomeo
Almenno San Bartolomeo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Kanton Coutances
Abaoe 2015
Kanton Coutances a ya 19 kumun d'ober anezhañ:
Pallenn
Alies e vezont graet gant gloan pe kotoñs.
Almenno San Salvatore
Almenno San Salvatore zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Alzano Lombardo
Alzano Lombardo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Santo Domingo de Silos
Santo Domingo de Silos  zo ur gumun e Spagn e proviñs Burgos.
Luksembourg c'hall
Al Luksembourg c'hall a oa ul lodenn eus dugelezh Luksembourg hag a oa bet roet da Vro-C'hall en 1659, gant Feur-emglev ar Pireneoù, ha Thionville e oa ar pennlec'h anezhi.
Douaroniezh
Milin Margny a oa ur poent war an harzoù etre Luksembourg c'hall hag al Luksembourg aostrian. Un darn eus ar vilin a oa e dugelezh Luksembourg, hag eben e Bro-C'hall.
Merindad de Montija
Merindad de Montija zo ur gumun e Spagn e proviñs Burgos.
Merindad de Río Ubierna
Merindad de Río Ubierna zo ur gumun e Spagn e proviñs Burgos.
Azzano San Paolo
Azzano San Paolo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Gymnophaps stalkeri
Gymnophaps stalkeri a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.
Mor-bihan Kergelenn
Mor-bihan Kergelenn (Golfe du Morbihan e galleg) a zo ur mor-bihan en Inizi Kergelenn. War-dro 20 km a hed a zo dezhañ, ha 40 km a led.
Gymnophaps stalkeri
Anvet e voe Columba stalkeri (kentanv) da gentañ-penn (e 1911) gant an evnoniour skosat William Robert Ogilvie-Grant (1863-1924) : dougen a ra anv an dastumer breizhveuriat Wilfred Stalker (1879-1910).
Annez
Emañ brosezat ar spesad e koadegi Seram (kreisteiz inizi Maluku).
Brignano Gera d'Adda
Brignano Gera d'Adda zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Jean Delannoy
Jean-François Henri Delannoy, bet ganet e Noisy-le-Sec (Seine d'ar mare-se) d'an 12 a viz Genver 1908 hag aet da Anaon e Guainville (Eure-et-Loir) d'an 18 a viz Mezheven 2008, a oa un den a sinema hag en devoa pledet gant an darn vrasañ eus micherioù an arz-se. Padal, anavezet eo evel filmaozour ha saver senarioioù kentoc'h.
Nineteen Eighty-Four
1984 eo romant brudetañ ar skrivagner saoz George Orwell.
Jean Delannoy
Breur eo da Henriette Delannoy, aktourez da vare ar sinema mut.
Nineteen Eighty-Four
Embannet e oa bet d'an 8 a viz Mezheven 1949 evit ar wech kentañ.
Jean Delannoy
Kroget en devoa Jean Delannoy gant ar sinema o telc'her rolloù bihan, e-barzh ar film Casanova (1927) gant Alexandre Volkoff peurgetket. Da c'houde, seveniñ a reas meur a film berr ha frammañ un toullad all. Galvet e oa bet gant Jacques Deval e 1936 da zont da vezañ e skoazeller evit Club de femmes, a-raok mont da eiler Félix Gandéra evit e filmoù Tamara la complaisante (1937) ha Le Paradis de Satan (1938). Da-heul e teuas er-maez daou film hir all : Macao, l'enfer du jeu (1939) ha Le Diamant noir (1940). Ne rae ket berzh e oberennoù c'hoazh met gallout a c'halled merzout mestroni Delannoy dija kement hag e zonezon da zibab ha ren an aktourien.
Gant Pontcarral, colonel d'empire (1942), ur film o veskañ karantez ha troioù-kaer, en devoa bet un tañva eus ar berzh erfin. E 1943 en devoa sevenet L'Éternel Retour, diwar mojenn ar grennamzer Tristan hag Izold azasaet en un doare arnevez gant Jean Cocteau : daoust d'ar film bezañ deuet er-maez en ur mare gwall ziaes e voe e-touez ar re rouez bet tapet berzh gante e-pad an Dalc'herezh.
Diwar neuze e oa bet savet un toullad mat a filmoù gant Delannoy, kement-se betek penn-kentañ ar bloavezhioù tri-ugent, an darn vrasañ anezhe bezañ chomet divrud, panevet Le Bossu (1944), La Symphonie pastorale ha Dieu a besoin des hommes (1950). Gant Jean Gabin o wiskañ roll ar c'homiser Maigret en devoa troet un nebeud filmoù-polis ivez.
Labouret en devoa evit ar skinwel ivez o sevel heuliadennoù ha telefilmoù.
Da-geñver lid ar Césars 1986 e voe deroet ur gopr a enor dezhañ, evit e vicher a-bezh.
Kiwi Mantell
Kiwi Mantell (Apteryx mantelli) a zo un evn.
Annez
Brosezat eo Enez an Norzh e Zeland-Nevez.
Merindad de Valdivielso
Merindad de Valdivielso zo ur gumun e Spagn e proviñs Burgos.
Avesnes-sur-Helpe
Avesnes-sur-Helpe (Avenne aan de Helpe e nederlandeg) a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Avesnes-sur-Helpe ha kanton Avesnes-sur-Helpe eo.
Brudet eo ar fourmaj Boulette d'Avesnes.
Port-aux-Français
Port-aux-Français ("porzh ar Frañsizien") a zo ur savlec'h teknikel ha skiantel en Inizi Kergelenn hag al lec'h-pad nemetañ gant tud ennañ a-hed ar bloaz. Etre 45 ha 120 den a vez ennañ hervez ar c'houlz. Savet eo bet er bloaz 1950, ennañ labourvaoù skiantel, staliadurioù teknikel hag aveiñ, un ospital vihan, hag ivez un iliz. Diazezet eo war aod norzh Mor-bihan Kergelenn. Pourvezet e vez peder gwech ar bloaz gant ul lestr hag a zeu eus ar Reünion.
Bonate Sopra
Bonate Sopra zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Manucodia
Manucodia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1783 gant an evnoniour izelvroat Pieter Boddaert (1733-1795).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Merindad de Valdeporres
Merindad de Valdeporres  zo ur gumun e Spagn e proviñs Burgos.
Frankolin louet
Ar frankolin louet a zo un evn, Ortygornis pondicerianus an anv skiantel anezhañ.
Annez
Al labous a gaver an tri isspesad anezhañ :
Kanton Troarn
Kanton Troarn a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar C'halvados hag er rannvro Normandi. Brasaet e oa bet da 29 c'humun gant dekred ar 17 a viz C'hwevrer 2014.
Betek 2015
Kanton Troarn a yae 17 kumun d'ober anezhañ:
Proviñs Cádiz
Proviñs Cádiz zo unan eus an 50 proviñs a zo e Spagn, e Kumuniezh Emren Andalouzia. Cádiz eo ar gêr-benn.
Kanton Troarn
Betek 2015
Kanton Troarn a ya 29 c'humun d'ober anezhañ:
Proviñs Cádiz
E penn kreisteisañ Spagn emañ, en tu Norzh strizh-mor Gibraltar, e-tal Maroko.
Proviñs Granada
Proviñs Granada  zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn, e Kumuniezh Emren Andalouzia. Kêr Granada eo he c'hêr-benn.
Joseph Alexandre Ruellan
Joseph Alexandre Ruellan, bet ganet e Sant-Ke-Porzh-Olued e 1864, hag aet d'an Anaon e 1931, a oa ul livour breizhat. Mab d'ur paramantour ha mab-bihan d'ur c'habiten a bellvor, en doa livet meur a daolenn diwar-benn ar mor.
Castelli Calepio
Castelli Calepio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Noah Webster
Noah Webster (16 a viz Here 1758 - 28 a viz Mae 1843) a oa ur geriadurour saoznek eus Stadoù Unanet Amerika ha gantañ e voe diazezet stumm skrivet saozneg ar vro-hont. Brudet eo e anv bremañ hag ar geriadur Merriam-Webster, a vez implijet bremañ er Stadoù Unanet, a zo ur stumm modernaet eus ar geriadur a voe embannet gantañ e 1828, gant an titl An American Dictionary of the English Language.
Buhez
Ganet e voe Webster e West Hartford, e Connecticut, mab da Noah Webster Sr. (1722–1813), un diskennad da c'houarnour Connecticut, John Webster, ha da Mercy Steele (1727–1794), a oa-hi un diskennadez da c'houarnour Trevadenn Plymouth, William Bradford.
Desket e voe latin ha gregach gant ar paotrig a-raok dezhañ mont da Yale College da 16 vloaz ha tapout un diplom ennañ e 1778.
E 1785 e voe skrivet gantañ e gentañ levr yezhadur, anvet Speller, evit ar skolioù kentañ derez Gwerzhet mat e voe al levr-se ha neuze e stagas da sevel e c’heriadur, ul labour hag a badas meur a vloaz. .
Geriadur
E 1806 e voe embannet geriadur kentañ Webster, anvet A Compendious Dictionary of the English Language. E 1807 en em lakaas da labourat war ur geriadur bras, An American Dictionary of the English Language ; 18 vloaz e voe ouzh e sevel. Ennañ e lakaas orin hag istor ar gerioù hag evit se en doa studiet 26 yezh, eus an hensaozneg d’ar sañskriteg. Embannet e voe geriadur Webster e 1828. Diskouezet e oa ennañ an diforc’hioù distagadur ha ster a oa, evit gerioù zo, etre saozneg Bro-Saoz ha saozneg ar Stadoù Unanet.
Cisano Bergamasco
Cisano Bergamasco zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Koad an Noz
Koad an Noz a zo ur goadeg-stad abaoe 1946 dindan douaroù kumunioù Benac'h, Louergad, Lokenvel, Plougonveur ha Plounevez-Moedeg. 1066,39 ha en holl. Div lodenn rannet gant al Leger a zo evit gwir: Koad an Noz (er c'hornôg), gant 368 hektar, ha Koad an Hae (er reter), gant 427 hektar.
Lec'hanvadurezh
Dianavezet eo orin Koad an Hae, marteze ez eo savet diwar Koad an Deiz hag a dalvfe koad ar sav-heol, a-enep Koad an Noz a dalvfe-eñ koad ar c'huzh-heol.
Proviñs Huelva
Proviñs Huelva zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn, e Kumuniezh Emren Andalouzia. Kêr Huelva eo kêr-benn ar broviñs.
Marc'h Troia
Istor marc'h Troia zo unan eus abadennoù brudetañ Brezel Troia, danevellet er meurgan latin anvet Aeneis, gant ar barzh roman Virgilius, hag ivez gant Dionysios, ar Pseudo-Apollodoros ha Kointos Smyrnaeos‎.
Ramphocaenus melanurus
a zo ur spesad golvaneged bihan-bihan eus ar c'herentiad Polioptilidae.
Marc'h Troia
C'hoarvezout a ra an darvoudoù goude diwezh an Ilias, savet gant Homeros hag a-raok e Odysseia. Ur gwidre e oa da reiñ o zu d'an Akeaned da gemer Troia ha d'he distrujañ.
Ramphocaenus melanurus
Boued
Bevañ a ra diwar artropoded bihan, amprevaned all ha kevnid.
Marc'h Troia
Goude ur seziz dek vloaz en aner e sav an Akeaned ur pikol marc'h prenn goullo diwar intrudu Odysseüs, ha kuzhat a reont 30 brezelour eus an dibab e-barzh. Van a ra ar re all da vont kuit d'o bro gant o listri hag an Droianed a gas ar marc'h en o c'heoded evel un arouez-trec'h. Da noz e tiskenn ar vrezelourien diouzh ar marc'h hag e tigoront porzhioù ar geoded da beurrest arme Agamemnon, distroet dre guzh e-kreiz an deñvalijenn. Distrujet eo Troia penn-da-benn hag echuiñ a ra Brezel Troia.
En hengoun Henc'hres e veze graet Δούρειος Ἵππος, Doúreios Híppos, ar "marc'h prenn", eus marc'h Troia e rannyezh Homeros.
An istor el lennegezh
Hervez Kointos Smyrnaeos e soñjas Odysseüs sevel ur pikol marc'h (arouez Troia), e koad, da guzhat un nebeud brezelourien ennañ, ha plantañ ar soñj e penn an Droianed da gas ar marc'h en o c'heoded evel arouez-trec'h. Dindan renerezh Epeios e savjont anezhañ e tri devezh. Hervez gwidre Odysseüs e ranke chom un den er-maez eus al loen-kezeg. Ober a rafe van da vezañ bet dilezet gant ar C'hresianed, ha m'o dije lezet ar marc'h evel ur prof evit an Droianed. Ur brezelour akean anvet Sinon a voe an hini nemetañ oc'h en em ginnig evit ar roll. Virgilius a zeskriv an emgav etre Sinon hag an Droianed : dont a ra Sinon a-benn da lakaat anezhe da grediñ eo bet dilezet hag ez eo aet kuit an Akeaned. Sinon a lavar ez eo ar marc'h ur prof d'an doueez Athena abalamour da zousaat anezhi goude disakradur he zempl e Troia gant an Akeaned, hag evit gallout ober ur veaj zizañjer betek ar gêr. Savet e oa bet ur marc'h bras-kenañ, hervezañ, kuit ma c'hallfe an Droianed kas anezhañ en o c'heoded, ha treiñ an doueez a-du gante evel-se.
Endra ma c'houlennataont Sinon, ar beleg Laokoon a zivin an taol-gwidre hag a lavar d'an Droianed diwall, gant gerioù brudet Vergilius "Timeo Danaos et dona ferentes" (Aon am eus rak an Danaed memes ar re a zegas profoù). Met an doue Poseidon a gasas div naer-vor da dagañ anezhañ gant e vugale Antifantes ha Timbraeus, a-raok ma vije kredet e gemennadur gant Troian ebet. Hervez Bibliotheke ar Pseudo-Apollodoros e oa kaset an div naer gant Apollon abalamour ma oa bet kunujennet gant Laokoon o c'hoari daou dirak ur skeudenn eus an doue Elena Troia a gompren ivez an taol-gwidre hag e klask touellañ ha diskuliañ an Akeaned kuzhet er marc'h o trevezañ mouezh o gwragez. Darbet eo da Antiklos respont met Odysseüs a serr e c'henoù gant e zorn. Merc'h ar roue Priamos, Kassandra, diouganerez Troia, a zisklêr e vo degaset diskar ar geoded hag hini tiegezh ar roue gant ar marc'h prenn. N'he selaouer ket kennebeut, avat.
Hiriv
Hiriv e vez klasket peseurt fedoù istorel a zo kuzhet er vojenn, ha kavout a ra da lod eo ul lestr, pe ur vag vras, e oa ar marc'h Troia, dre an abeg ma veze lakaet penn ur marc'h e daou benn al listri, a veze graet hippoi anezho, da lavarout eo kezeg.
Cividate al Piano
Cividate al Piano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Santa Cruz de la Serós
Santa Cruz de la Serós zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Scaphiophryne marmorata
Scaphiophryne marmorata zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Santa María de Dulcis
Santa María de Dulcis zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Puente de Montañana
Puente de Montañana  zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Bernard Poignant
Bernard Poignant (ganet d'an 19 a viz Gwengolo 1945 e Gwened) zo ur politiker breizhat eus ar Strollad Sokialour Gall. Maer Kemper eo bet etre 1989 ha 2001 hag etre 2008 ha 2014. Kannad eo bet ivez evit kentañ pastell-vro Penn-ar-Bed etre 1981 ha 1993, ha kuzulier politikel prezidant ar Republik François Hollande abaoe 2012.
Cologno al Serio
Cologno al Serio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Treuzet eo gant ar stêr Serio.
Francolinus leucoscepus
Francolinus leucoscepus a zo un evn e-touez kerentiad ar Phasianidae.
Annez
Bevañ a ra en Afrika ar reter : Djibouti, Eritrea, Etiopia, Kenya, Ouganda, Somalia, gevred Soudan ha hanternoz Tanzania.
Daniel Giraudon
Daniel Giraudon, ganet d'an 13 Ebrel 1944 e Binig, zo bet kelenner e Skol-veur Breizh-Izel e Brest. Kelenn a rae brezhoneg. Gwerinoniour eo.
E dad-kozh a-berzh tad oa ur mañsoner gall eus departamant ar Creuse.
Puente la Reina de Jaca
Puente la Reina de Jaca zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Scaphiophryne gottlebei
Scaphiophryne gottlebei a zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Cazzano Sant'Andrea
Cazzano Sant'Andrea zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Boest-lizhiri
Ur voest-lizhiri, pe boest-lizheroù, zo ur voest da lakaat lizhiri.
Tri seurt zo anezhe (da nebeutañ) :
Boestoù ar servijoù post
Kemmañ a ra al liv hag ar stumm hervez ar broioù.
Ródos (kêr)
Kêr Ródos eo pennlec'h Enez Ródos e Gres.
Pinto Smalto
Pinto Smalto (en italianeg), pe Pinto Smauto (en napolitaneg), zo ur gontadenn gant Giambattista Basile e 1634, embannet en e levr Pentamerone. Laket eo dindan an niverenn 425 e renkadur Aarne-Thompson.
Ar gontadenn
Betta zo merc'h d'ur marc'hadour ha ne fell ket dezhi dimeziñ. Goulenn a ra he zad petra a blijfe dezhi kaout evel prof pa zistroy eus e veaj. Ha hi da c'houlenn sukr hag alamandez e-leizh, dour c'hwezh-vat, ... ul loa-vasoner en arc'hant.
Orin
Darnoù eus ar gontadenn a denn da vojennoù all. An deroù a denn da vojenn Pygmalion ha Galateia.
Doareoù all
Doareoù all zo bet kavet gant Italo Calvino e Calabria, Naplez, Abruzzo, ha Sikilia.
Rhombophryne alluaudi
Rhombophryne alluaudi zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Proviñs Huesca
Proviñs Huesca (e kastilhaneg), Uesca (en aragoneg), Osca (e katalaneg), en-ofisiel Huesca-Uesca, zo unan eus an 50 proviñs a zo e Spagn, e Kumuniezh Emren Aragon.
Douaroniezh
A-stok emañ ouzh harzoù Bro-C'hall en hanternoz, hag etre Nafarroa er c'hornôg ha Katalonia er reter.
Huesca
Puente
Puente ("pont") zo un anv-lec'h spagnolek.
Gustave Flaubert
thumb|right|200px|Gustave Flaubert Gustave Flaubert, bet ganet e Rouen d'an 12 a viz Kerzu 1821 hag aet d'an Anaon e Croisset (ur gêriadenn eus Canteleu (Seine-Inférieure d'ar mare-se)) d'an 8 a viz Mae 1880, a oa ur skrivagner gall.
Puente
Un dek kumun bennak emañ ar ger puente en o anv.
Pontoù
Kalz a bontoù zo
Valdallière
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Bernières-le-Patry, Burcy, Chênedollé, Le Désert, Estry, Montchamp, Pierres, Presles, La Rocque, Rully, Saint-Charles-de-Percy, Le Theil-Bocage, Vassy ha Viessoix.
Carobbio degli Angeli
Carobbio degli Angeli zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Costa Valle Imagna
Costa Valle Imagna zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Torre la Ribera
Torre la Ribera zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Kurunenn Aragon
Savet e voe pa voe unanet Rouantelezh Aragon ha kontelezh Barcelona gant eured Petronila Aragon, rouanez Aragon, da Ramón Berenguer IV e 1137. Broioù all a voe staget outi goude. Ur c'hevredad rouantelezhioù dizalc'h, pe brudet da vezañ, ha pep hini he devoa he lezennoù, hag hec'h ensavadurioù, dindan an hevelep priñs, anvet roue Aragon ha Sikilia.
Kenderc'hel a reas, goude ma voe unanet rouantelezhioù Aragon ha Kastilha, e-pad un daou c'hoant vloaz c'hoazh, met da get ez eas en 1716, gant dekredoù Nueva Planta pa ne voe mui nemet Spagn.
Krouidigezh Kurunenn Aragon
En 1134 e varvas ar roue Alfonso Iañ Aragon, lesanvet el Batallador, en emgann Fraga, hag eñ divugel. Fall an traoù er rouantelezh. Bec'h en doa bet ar roue gant e wreg Urraca Iañ Kastilha, bec'h gant ar pab Paskal II. En e destamant e laoskas e rouantelezh gant an urzhioù armet: Urzh an Templ, Urzh an Ospital, Urzh ar Sepulkr Santel. Uhelidi ar vro avat ne oant ket evit gouzañv kement-se, ha mont a rejont da dennañ eus e gouent ar manac'h Ramiro, breur d'ar roue marv, da reiñ ar gurunenn dezhañ. Ha setu Ramiro II Aragon, lesanvet ar Manac'h, war gador ar roue. E-keit-se e klaskas uhelidi Navarra, ar vro amezek, adkavout o dizalc'hted, kollet abaoe 1074, o reiñ kurunenn Navarra da vab-bihan Rodrigo Díaz de Vivar, García.
Klasket e voe ur pried da Ramiro II, kavet e voe ur wreg frouezhus, Inés Poatev, intañvez a bevar bugel, ha dimezet ar roue. Ur verc'h en doe, Petronila Aragon. Goulenn he dorn a reas roue Kastilha ha León, Alfonso VII el Emperador‎ (1105-1157), met roue Aragon a gavas gwell reiñ e verc'h da gont Barcelona, Ramón Berenguer IV, lesanvet ar Sant. Ramiro a roas ar galloud d'ar priñs hag a zistroas d'e vanati.
Marc'harid Bro-Skos
Marc'harid Bro-Skos (pe Margaret of Scotland e saozneg) a vez graet eus meur a briñsez skosat :
Kurunenn Aragon
Krouidigezh Kurunenn Aragon
Ur mab o doe Ramón ha Petronila, Alfonso e anv, evel e dad-kozh. Alfonso II Aragon a voe kentañ roue Aragon da zougen kurunenn konted Barcelona, ha setu penaos e voe krouet kurunenn Aragon.
Notitia Dignitatum
An Notitia Dignitatum zo un dastumad eus ar c'hargoù ofisiel en Impalaeriezh roman, en he div lodenn, en arme koulz hag er gevredigezh, savet gant un den dizanv er. Hennezh eo ar skrid a zo diazez an anaoudegezh eus an arme roman war-dro dibenn an Impalaeriezh.
Costa Serina
Costa Serina zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Kurunenn Aragon
Kresk war-du ar reter
En 1213 e varvas Pedro II Aragon en emgann Muret, pa oa deuet da reiñ skoaz d'e wizien eus kontelezhioù Toloza, Bearn, Comminges da vare brezel Albigiz, hag evel-se e voe echuet gant emled Aragon en Okitania. Gant feur-emglev Corbeil, en 1258, entre dileuridi ar roue gall Loeiz IX ha Jaime Iañ Aragon, e voe kadarnaet mestroni Bro-C'hall en darn vrasañ eus Okitania.
Notitia Dignitatum
Unan eus an nebeudig dielloù a chom diwar-lerc'h ar gouarnamant roman eo. Deskrivañ a ra penaos e oa aozet melestradurezh an impalaeriezhioù roman, hini ar C'hornôg evel hini ar Reter, ha reiñ a ra ur roll eus miliadoù ag ofisoù, eus lez an impalaer betek live ar proviñsoù. Peurliesañ e soñjer e klot gant ar pezh a oa er bloavezhioù 420 evit Impalaeriezh roman ar C'hornôg, hag er bloavezhioù 400 evit Impalaeriezh roman ar Reter. Koulskoude ne c'haller reiñ deiziad asur ebet, rak meur a gudenn a sav ha mankoù zo.
Rhombophryne coudreaui
Rhombophryne coudreaui zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Notitia Dignitatum
Un nebeud eilennoù eus ar hag eus ar  kantvedoù zo, ouzhpenn un eilenn skeudennaouet a voe graet e 1542. Kement eilenn anavezet eus an diell-mañ, a voe savet e diwezh an Impalaeriezh roman en un doare eeun pe zieeun, a zeu eus Codex Spirensis levraoueg kuzul-chalonied Iliz-veur Speyer e 1542 ; kollet e voe ar skrid orin-se kent 1672 ha n'eo ket bet adkavet. Ennañ e kaved un dastummad dielloù prizius, an Notitia o vezañ an hini diwezhañ ha brasañ anezhe gant 164 fajenn, a oa unan en o zouez eus an kantved. An ardamezioù a skeudennaou dornskrid an Notitiae a vefe eilennoù eus re Codex Spirensis kollet. An eilenn bouezusañ anezhañ a voe savet evit Pietro Donato e 1436, ha skeudennaouet gant Peronet Lamy.
Kurunenn Aragon
Kresk war-du ar reter
Hervez feur-emglev Cazola (1179), entre rouantelezhioù Kastilha hag Aragon, e ranke ar Gurunenn mont da gemer douaroù Al-Andalus, er c'hreisteiz da Gatalonia. Ar roue Jaime Iañ, qui y gagne son surnom de le Conquérant, a gasas da benn aloubidigezh an inizi Balearez (1229) ha rouantelezh Valencia (1232). En desped d'e droiad-vrezel da rouantelezh Murcia (1266), e voe kemeret honnezh gant kurunenn Kastilha, petra bennak ma talc'has Aragon da embann e oa hi gwir berc'hennez ar rouantelezh-se.
Notitia Dignitatum
Taolenn
Bet savet etre 395 ha 455, gouez da Léon Fleuriot.
Costa di Mezzate
Costa di Mezzate zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Mor Melen
Ar Mor Melen a zo ur mor eus Azia ar Reter, lec'hiet etre Sina ha ledenez Korea.
Costa Volpino
Costa Volpino zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Le Blanc (Indre)
Le Blanc zo ur gumun c'hall en departamant Indre hag er rannvro Centre-Val de Loire. Pennlec'h arondisamant Le Blanc eo.
Torres de Barbués
Torres de Barbués zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Le Blanc (Indre)
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Blancois anezho e galleg.
Marc'harid Anjev
Marguerite d'Anjou pe  Marc'harid Anjev  zo anv meur a briñsez c'hall.
Rhombophryne serratopalpebrosa
Rhombophryne serratopalpebrosa zo ur glesker brosezat e norzh Madagaskar.
Beranuy
Beranuy (Veracruz betek 2011) zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Fara Gera d'Adda
Fara Gera d'Adda zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Torres de Alcanadre
Torres de Alcanadre zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Villanueva de Sigena
Villanueva de Sigena zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Vilminore di Scalve
Vilminore di Scalve zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Fara Olivana con Sola
Fara Olivana con Sola zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Marc'harid Bro-C'hall
Marc'harid Bro-C'hall a vez lavaret eus meur a briñsez c'hall.
Francisco Goméz de Sandoval y Rojas
Francisco Goméz de Sandoval y Rojas, pe Francisco Gómez de Sandoval-Rojas y Borja (Tordesillas, 1553 – Valladolid, 1625), a voe valido ar roue Felipe III, (1598–1621), Roue Spagn, ha kentañ ministr gantañ. Vvet markiz Denia, Iañ markiz Cea e oa, ha Iañ dug Lerma adalek 1599.
Ana Carolina (kanerez)
Ana Carolina Souza, anavezet evel Ana Carolina hep mui (Juiz de Fora, Minas Gerais, 9 a viz Gwengolo 1974), zo ur ganerez ha sonaozerez vrazilian. He fladenn gentañ a reas e 1999, hag abaoe he deus graet eizh all, 5 DVD, ha gwerzhet pemp milion a bladinier.
Steredenn
Ur steredenn zo lakaet en hec'h anv.
Aurora Rodríguez Carballeira
Aurora Rodríguez Carballeira (1879 - 1955) a oa mamm da Hildegart Rodríguez Carballeira.
Ferdinand Marian
Ferdinand Marian (Ferdinand Haschkowetz e anv gwirion), ganet d'ar 14 a viz Eost 1902 hag aet da Anaon d'ar 7 a viz Eost 1946, a oa un aktour c'hoariva ha filmoù genidik eus Aostria. Gwall vrudet eo evit bezañ bet c'hoariet ar benndudenn Joseph Süß Oppenheimer er film alaman Jud Süß.
Plethodontohyla inguinalis
Plethodontohyla inguinalis a zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Marc'harid Bro-Saoz
Marc'harid Bro-Saoz (1240 – 1275), a oa rouanez Bro-Skos.
Dimeziñ ha bugale
Dimezet e oa d'ar 26 a viz Kerzu 1251, e York Minster, da Alesant III‎, roue Bro-Skos.
Tri bugel he doe:
Ferdinand Marian
Ganet en ur familh aktourien music-hall, an tad a oa soner (bass) hag ar vamm kanerez. Dieuget gant ar studioù tec'hout a ra eus e diegezh, ha paouez a ra war ar memes-tro gant e studioù ijinerezh. Gwell e oa dezhañ mont gant hent an arzoù, labourat a raio er c'hoariva en Aotria ha goude-se en Alamagn.
Jud Süß
Buhez vicherel Marian a zo bet distrujet dre ma voe penndudenn er film nazi Jud Süß ("Ar yuzev Suss"), ur film enep-yuzev sevenet gant Veit Harlan. Ar film-se embannet e 1940 a oa bet savet dindan selloù strizh ministr ar propaganda en Trede Reich Joseph Goebbels, gwelet eo hiziv-an-deiz c'hoazh evel unan eus doareoù dispriziusañ ha feulsañ a zo bet da daolenniñ ar yuzevien en ur film. Meur a aktour brudet mat a oa chomet hep kemer ar roll-se, Marian, en eskemm ur sammad arc'hant uhel ha bountet gant Goebbels, a savas a-du.
Buhez personel
Buhez personel Ferdinand Marian a zo enep a-grenn gant e rolloù evit sinema propaganda an Trede Reich. Er filmoù-se e seblant bezañ enep-yuzev penn-kil-ha troad padal en e vuhez personel ne oa ket. Bet en doa bet ur verc'h gant e gentañ gwreg, Irene Saager hag a oa ur c'hoarierez piano yuzev. E eil gwreg Maria Byk, a vezo dimezet gantañ adal ar bloavezh 1929 betek e varv e 1946, a oa bet dimezet gant Julius Gellner. Hemañ a oa ur produer filmoù a orin yuzev hag a vezo kuzhet gant Marian hag e wreg en o zi e-pad an Eil Brezel-bed.
Doare an oberenn kemmesket gant donezonoù aktour Ferdinand Marian a sikouras kalz propaganda an Trede Reich da geñver an enep-yuzevegezh. Marian a c'hoarias un dudenn hervez selloù an Trede Reich a-fed ar re yuzev: hollzanvezel, dizonest ha direol, fin hag hudur.
Pontirolo Nuovo
Pontirolo Nuovo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Alcalá de Gurrea
Alcalá de Gurrea zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Gaverina Terme
Gaverina Terme zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Alcalá del Obispo
Alcalá del Obispo zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Francesco IV Gonzaga
Francesco IV Gonzaga (1586-1612), a voe Vvet Dug Mantova ha Monferrato e 1612, goude marv e dad, e-pad un toullad mizioù nemetken. War e lerc'h e renas e vreur Ferdinando Gonzaga.
Mab e oa da Vincenzo Iañ Gonzaga ha da Eleonora de' Medici.
Eurediñ a reas d'an 19 a viz C'hwevrer 1608, e Torino, da Marc'harid Savoia (1589-1655), merc'h da Carlo Emanuele Iañ, dug Savoia ha da  Catarina Micaelae Spagn. Tri bugel o doe, an daou ziwezhañ a varvas a-raok bloaz:
Botez-koad
Ar botoù-koad (ur votez-koad en unander) zo botoù graet e koad, faou peurliesañ, hogen haleg ivez.
E kalz broioù europat e veze gwisket botoù-koad. Brudet eo botoù-koad an Izelvroioù ha re Sveden, en Europa, ha re Japan en Azia.
E Breizh
E Breizh, war ar maez, e veze botoù-koad gant an holl betek er bloavezhioù 1950. Botaouerien-goad a vicher a oa, evel tad-kozh Pêr-Jakez Heliaz. N'eus ket kalz anezho ken. Gwelet e veze :
Comun Nuovo
Comun Nuovo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Prenadenn Louiziana
Prenadenn Louiziana (Louisiana Purchase e saozneg) a oa bet graet gant SUA e 1803 digant Bro-C'hall pa he devoa gwerzhet ouzhpenn 2 144 476 km² a zouaroù (529 911 680 acre) evit ar priz a 3 cent an acre, da lavarout eo 15 milion a zolaroù pe 80 milion a lurioù gall. Indianed a oa o chom war an douaroù-se met ne oa ket bet goulennet o ali.
Berzo San Fermo
Berzo San Fermo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Vanessa da Mata
Vanessa Sigiane da Mata Ferreira (Alto Garças, Mato Grosso- 1976) zo ur ganerez ha skrivagnerez vrazilian. Ur Priz Grammy he deus bet. Pevar albom he deus graet.
E-touez he c'hanaouennoù e c'haller menegiñ "Ai, Ai, Ai", "Boa Sorte/Good Luck" hag "Amado" a zo bet savet da vout niverennoù 1 e Brazil.
Campo (Aragon)
Campo zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon, e komark Ribagorza.
Plethodontohyla notosticta
Plethodontohyla notosticta zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Pternistis afer
Pternistis afer (Francolinus afer kent) a zo ur spesad evned eus kerentiad ar Phasianidae.
Anvet e voe Tetrao afer da gentañ-penn (e 1776) gant al loenoniour alaman Philipp Ludwig Statius Müller (1725-1776).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ en Afrika :
Platypelis grandis
Platypelis grandis a zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Mary Hopkin
Mary Hopkin zo ur ganerez eus Kembre, ganet d'an 3 a viz Mae 1950, e Pontardawe. Kanet he deus e kembraeg da gentañ, pa oa krennardez, graet pladennoù zoken, hag e saozneg goude. Berzh bras a reas e 1968 gant ar bladennig "Those Were The Days", ur ganaouenn he devoa dibabet hervez kuzul Paul McCartney. Goude e timezas hag ez eas da chom da Vro-Saoz.
La Châtre
La Châtre zo ur gumun en departamant Indre hag er rannvro Centre, e-kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant La Châtre eo.
Sant'Omobono Terme
Sant'Omobono Terme zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
La Châtre
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Castrais anezho e galleg.
Stephenson Robert Clarke
Ar c'horonal Stephenson Robert Clarke, bet ganet d'ar 1añ a viz Gouere 1862 e ? hag aet da Anaon d'an 3 a viz Du 1948 e ?, a oa un ofiser er British Army koulz hag ur beajour, chaseour jiboez bras, ul louzawour hag un naturour breizhveuriat.
Radar
Ur radar a zo un ardivink hag a ra gant gwagennoù radio evit ditektiñ ijinoù evel kirri-nij, listri, pe traoù naturel evel ar glav. Ijinet eo bet er bloaz 1904 met ar ger "radar" a zo bet savet e 1942. Ur gwreskanv eo evit "RAdio Detection And Ranging" (saozneg evit "ditektiñ hag istimañ pellder dre ar (gwagennoù) radio" a zo deuet da vezañ evel un anv-kadarn abaoe.
Cinnyris
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad golvaneged ha hanter-kant a ya d'ober ar genad :
Castejón de Sos
Castejón de Sos zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Castejón del Puente
Castejón del Puente zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Calusco d'Adda
Calusco d'Adda zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Sketla Segobrani
Troioù-kaer Sketla Segobrani ez eus anezho teir levrenn embannet e 1923, 1924 ha 1925, hag a gont danevell ar c'hadour kelt Segobranos en doa graet un droiad vras dre Europa hag ar bed en amzerioù koshañ. Gant an arzour breizhat James Bouillé e voent skeudennaouet. Gant "Ti René Prud'homme (Mouler an Eskopti)" e voent embannet ha moullet e Sant-Brieg (Aodoù-an-Hanternoz).
Meven Mordiern, Frañsez Vallée hag Emil Ernod, lesanvet "Tadoù ar yezh vodern", eo aozerion Sketla Segobrani. Ar reizhskrivadur anvet KLT, a oa bet diazezet e 1907, a voe arveret ganto. Patrom ar brezhoneg unvan-se, yezh unvan evit ar wech kentañ abaoe pell en istor ar yezh, a oa bet un darvoud pouezus en pa gasas da c'houde d'ar reizhskrivadur "peurunvan", (KLTG), a arveromp-ni hiziv an deiz. Unan eus palioù Ar Sketla e oa kelennadurezh ar brezhoneg d'ar Vretoned c'halleger a vije bet dedennet-bras gant danvez un istor ken meur, ha strewiñ e pennoù ar vrezhonegerion ur yezh kreñv, uhel hag unvanet. Evel ma veze kavet en ur skouerenn eus Buhez ar Sent e pep ti eus Breizh Izel, mennout a rae an tri oberour e vije kavet hiviziken unan eus o skouerenn e pep ti a Vreizh.
An danevell
Bremañ e vefe lakaet Sketla Segobrani da zanevell skiant-faltazi. Hag unan ez eo, mesk-ha-mesk gant darvoudoù europat kozh, gwir pe wiroc'h, anavezet pe anavezetoc'h. Kontet eo da skouer, dre vunudoù resis a-walc'h, doareoù bevañ an Hengelted, pa oa arbennigourion war ar Geltiegezh hag ar "Gelted kozh" eus an tri skrivagner ; meneget eo ivez anvioù keltiek kozh an tiriadoù, ar stêrioù ha lod pobloù eus an Henamzer.
Pemp kevrenn vras a ya da sevel an danevell, aozet e pennadoù en o diabarzh. Pep kevrenn zo lakaet e gwarez un doue kelt : Dis Atir, Teutatis, Lugus, Taranis hag Esus. Kemenn a reer d'al lennerien e rankont diwall diouzh ar pajennoù a zeu da heul rak sakr int ha pouezus-ret evit buhez ar pobladoù kelt a-vremañ, en o zouez ar Vretoned.
Displegañ a reer el levrenn gentañ penaos e voe krouet ar bed gant an doueed ha penaos e voe poblet goude gant an dud. A-hed an danevell e vo lennet buhez ar pobloù a-gent hag ar stourmadoù a renjont.
E-traoñ hogos pep pajenn e kaver notennoù hag a gas da zaveoù evit resisaat elfennoù yezhel peurgetket, hag a-wechoù evit prouiñ e c'hellfe bezañ gwir an darvoud-mañ-darvoud a c'hoarvez en istor. Un dro eus ar bed a vo graet gant unan eus ar penndudennoù, "Vindosetlos mab Kintus", met ar peb all eus an istor a c'hoarvez war zouaroù Europa.
Ur gealiadurezh
Lennet eo bet stank an oberenn-se gant tud desket war ar brezhoneg an eil Emsav, tud hag a ouie lenn ha kompren ar brezhoneg unvan-se, leuniet a nevezc'herioù, hag ar memes re hag a oa dedennet gant an danvez. Ul levezon gealiadurezhel he deus bet warno, hep mar, ul levezon hag a oa, n'eus forzh penaos, o tont eus ur memes luskad europat er mare-se. Abalamour da gement-se ha d'ur yezh marteze re lennegel hag a vez mouzhet gant ar vrezhonegerion alies eo bet ankounac'haet an oberenn goude 1945.
Unan all eus palioù Ar Sketla eo e vefe taolennet d'al lenner, dre droioù-kaer an danevell, un doare-bevañ hag un doare-soñjal. Kinnig a ra sevenadurezh an Hengelted (Meven Mordiern en devoa skrivet ivez "Notennoù diwar-benn ar Gelted kozh") evit aweniñ ur sevenadurezh vrezhon da zont a zo da vezañ savet c'hoazh. Pennaennoù ur vuhez kevredigezhel ha diazez ur vuhez vroadel evit ar vroad vrezhon nevez. Soñj an oberourion a oa honnezh : pep broad dishual hag emveliek zo diazezet war un uhelvennad da vezañ tizhet. An uhelvennad-se zo un eñvor kozh eus ar bobl, ha neuze ar vroad, en he stad kentidik. Evel ma 'z eo savet mojenn vroadel Sveden war sagaoù ar Vikinged, pe mojenn vroadel Bro-C'hall war istorioù ar C'halianed.
E-se e c'haller lavaret ez eo Sketla Segobrani un oberenn vroadelour dre ma 'z eo ar pal klasket.
Hiziv an deiz
Adembannet eo bet ar Sketla er bloaz 2019 gant an ti-embann Ar Gouloù Gwenn, goude bezañ bet lakaet hervez ar reizhskrivadur peurunvan. Eus an embannadenn nevez-se e c'heller prenañ skouerennoù dre internet. A-du-rall, kavout a c'haller skouerennoù eus an embannadenn gozh e levraouegoù mat Breizh, er re anezho ma vez levrioù brezhonek, pe c'hoazh e kaver skouerennoù kozh da werzhañ war Internet. Atav, en ur arverañ ur yezh uhel hag o c'houzout ar pouez he deus bet an oberenn en istor bihan hol lennegezh, ez eo ul levr da vezañ lennet a-dra-sur gant an holl re a-vremañ a fellfe dezho komz hag eskemm a-zivout al lennegezh vrezhonek.
Platypelis mavomavo
Platypelis mavomavo zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
Pâquerette
Pâquerette pe Madame Pâquerette, bet ganet Marguerite Jeanne Puech d'ar 27 a viz Meurzh 1876 e Pariz (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'ar 6 a viz Meurzh 1965 er memes kêr, a oa un aktourez sinema c'hall.
Karrbont ar Penzez
Karrbont ar Penzez zo ur pont hent-houarn dreist ar Penzez, e Bro-Leon.
Savet e oa bet e 1881-1882 evit ma vefe ul linenn hent-houarn eus Montroulez da Rosko. Ouzhpenn 200 metr eo e hed hag emañ 40 metr a-us dour ar stêr.
Hemiphaga chathamensis
Anvet e voe Carpophaga chathamensis da gentañ-penn (e 1891) gant an loenoniour breizhveuriat Lionel Walter Rothschild (1868-1937).
Annez
Emañ brosezat ar spesad en inizi Chatham (Zeland-Nevez).
Chouanerezh
Ar chouanerezh eo an anv a roer d'an emsavadeg a c'hoarvezas e dibenn an e Breizh hag en holl vroioù tostik d'he harzoù (Maine, Anjev, Normandi, Poatev) ouzh ar gouarnamant republikan gall goude an Dispac'h gall. Liammet eo ivez en un doare bennak ouzh Brezel Vendée.
Proviñs Barcelona
Proviñs Barcelona  zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn, e Kumuniezh Emren Katalonia, e biz al ledenez. Stok outi emañ proviñs Tarragona er gevred,  hini Lleida er gwalarn;  hini  Girona er biz;  hag ar Mor Kreizdouar er gevred.
Chenorhamphus
Chenorhamphus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1878 gant ar skiantour gall Émile Oustalet (1844-1905).
Chouanerezh
Kregiñ a reas e 1791 gant an Association bretonne, a zifenne ar roue hag al lezennoù a oa da Vreizh hag a oa bet diskaret e 1789. Met en em sevel a reas un darn eus ar bobl pa voe rediet ar veleien da douiñ fealded d'ar gouarnamant republikan ha rediet 300 000 den da vont d'an arme da zifenn ar republik c'hall.
Proviñs Barcelona
5 704 697 a dud a oa er broviñs e 2021, gant se eo eil pobletañ Spagn, war-lerc'h Kumuniezh Madrid. E Barcelona, ar gêr-benn, emañ an 29 % eus ar boblañs o chom.
Chenorhamphus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Ginea Nevez.
Frankolin ar C'hab
Frankolin ar C'hab a zo ur spesad evned, Pternistis capensis (Francolinus capensis kent) an anv skiantel anezhañ.
Seán O'Casey
Seán O'Casey (Seán Ó Cathasaigh en iwerzhoneg), ganet d'an 30 a viz Meurzh 1880 e Dulenn ha marvet d'an 18 a viz Gwengolo 1964 e Torquay (Bro-Saoz), zo ur skrivagner saoznek eus Iwerzhon.
Frankolin ar C'hab
Anvet e voe Tetrao capensis da gentañ-penn (e 1789) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).
Saint-Ouen-le-Houx
Saint-Ouen-le-Houx a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Frankolin ar C'hab
Annez
Emañ brosezat ar spesad e Suafrika (kornôg ha kreisteiz proviñs kozh ar C'hab).
Seán O'Casey
Broadelour ha sokialour e oa. Kemer a reas hent an harlu da vont da Vro-Saoz da chom.
Saint-Ouen-le-Houx
Bodet e oa gant 21 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Livarot-Pays-d'Auge.
Proviñs Barcelona
Kêrioù
Proviñs Barcelona a gont 311 kumunioù (municipis e katalaneg).
Saint-Ouen-le-Houx
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: daou baotrig a voe lazhet e Saint-Ouen gant ur c'hreunadenn d'an 20 a viz Eost,.
Proviñs Barcelona
Kêrioù
Setu kêrioù pennañ ar proviñs :
Chouanerezh
An Association bretonne
E 1791 e oa renet an Association bretonne gant Armand Tuffin de La Rouërie
Louis-Marie Désiré-Lucas
Louis-Marie Désiré-Lucas, ganet d'ar 15 a viz Here 1869 e Fort-de-France (Martinique) hag aet d'an Anaon d'an 29 a viz Gwengolo 1949 e Douarnenez a oa livour. Mab e oa d'ur c'homiser ar verdeadurezh bet ganet e Plabenneg, Louis Marie Alexandre Lucas e anv, ha d'ur plac'h kreol, Marie-Louise Jaham Desrivaux. Mont a reas an tiegezh Désiré-Lucas da chom e Brest pa oa Louis-Marie tri bloaz.
Moussa Traoré
Moussa Traoré (ganet d'ar 25 a viz Gwengolo 1936) zo ur soudard hag ur politikour malian, bet e penn ar Stad adalek 1968 betek 1991.
Pont Oudon
Pont Oudon, pe Pont Champtoceaux, zo ur pont dreist al Liger, etre kumun Oudon war ar c'hlann dehou en hanternoz, e Breizh (departamant al Liger-Atlantel), ha kumun Champtoceaux war al lez kleiz er c'hreisteiz, en Anjev (departamant ar Maine-et-Loire).
Saint-Ouen-le-Houx
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb
Louis-Marie Désiré-Lucas
Ur mailh e oa Louis-Marie Désiré-Lucas war dachenn ar splann hag an teñval.
Pont Oudon
Ur pont ragoberiet e beton diougorzhet eo, 560 metrad hed ennañ. ; e 1976 e voe digoret d'an dremeniri. Pont Ankiniz zo en argrec'h dezhañ er reter, ha pont Malvid en ardraoñ dezhañ er c'hornôg.
Saint-Ouen-le-Houx
Melestradurezh
left|thumb
Moussa Traoré
Moussa Traoré a voe stummet en akademiezh soudardel Fréjus (Bro-C'hall) a-raok distreiñ d'e vro e 1960. D'an 19 a viz Du 1968 e kemeras perzh en taol-Stad a-enep Modibo Keïta, prezidant kentañ Mali, ha kemer e blas e penn ar Stad. Berzet e voe neuze holl obererezhioù politikel er vro. E 1974 e voe savet ur Vonreizh nevez ha diazezet an Eil Republik. Krouiñ a reas an UDPM (Union Démocratique du Peuple Malien), strollad politikel nemetañ er vro, e 1979.
D'ar 26 a viz Meurzh 1991 e voe distroadet gant un taol-Stad hag Amadou Toumani Touré a voe lakaet e penn ar Stad da c'hortoz un dilennadeg e 1992.
Fraga (Huesca)
Fraga zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Peralta de Alcofea
Peralta de Alcofea zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Jacqueline Duroc
Jacqueline Duroc, bet ganet d'ar 25 a viz Meurzh 1960 e ?, a zo istorourez an arz. Studiet he deus er skol-veur Roazhon 2. Skrivet he deus meur a levr. Livouriezh Breizh eo he zachenn.
Platypelis tetra
Platypelis tetra zo ur glesker brosezat e biz Madagaskar.
Thabo Mbeki
thumb Thabo Mvuyelwa Mbeki (ganet d'an 18 a viz Even 1942) zo ur politikour eus Suafrika, bet prezidant ar vro etre 1999 ha 2008.
Emezelañ a reas Mbeki d'an ANC pa oa 14 vloaz hag un nebeud bloavezhioù goude e voe ret dezhañ mont en harlu d'an estrenvro evit kenderc'hel gant e studioù ha bezañ stummet e politikerezh enep-apartheid. Mont a reas evel-se da Londrez, Moskou pe Lusaka. Distreiñ a reas da Suafrika e 1990 ha dont da vezañ besprezidant, asambles gant Frederik de Klerk, e 1994 pa oa Nelson Mandela prezidant ar Stad. Dilennet e voe da brezidant Suafrika e miz Even 1999 hag addilennet e miz Ebrel 2004.
Villa d'Adda
Villa d'Adda zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
Thabo Mbeki
Reiñ a reas e zilez e miz Gwengolo 2008.
Hemiphaga novaeseelandiae
Hemiphaga novaeseelandiae a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Peralta de Calasanz
Peralta de Calasanz zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
Hemiphaga novaeseelandiae
Anvet e voe Columba novae Seelandiae da gentañ-penn (e 1789) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).
Alpha Oumar Konaré
thumb Alpha Oumar Konaré (ganet d'an 2 a viz C'hwevrer 1946) zo ur politikour malian, bet prezidant ar vro etre 1992 ha 2002.
Bellou
Bellou a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Hemiphaga novaeseelandiae
Annez
Emañ brosezat ar spesad e koadegi Zeland-Nevez ; an isspesad kozh Hemiphaga novaeseelandiae spadicea a veve en enez Norfolk a zo aet da get.