cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leni Riefenstahl
An Eil Brezel-bed
Pa voe aloubet Polonia e voe luc’hskeudennet Leni Riefenstahl er vro-se gant un unwisk hag ur bistolenn en he gouriz, asambles gant soudarded alaman. D’an 12 a viz Gwengolo 1939 e oa e Końskie, e-lec’h ma voe lazhet 30 disoudard, war zigarez o defe klasket argadiñ soudarded alaman. En hec’h eñvorennoù e lavar Riefenstahl e klaskas ober un dra bennak met lavaret e vefe bet dezhi e vefe lazhet war al lec’h ivez. D’ar 5 a viz Here 1939 e filmas Riefenstahl dibunadeg Hitler e Varsovia. D’ar 14 a viz Even 1940 e voe aloubet Pariz gant ar soudared alaman, ha Riefenstahl a gasas ur pellskrid da Hitler a-benn lavarout dezhañ pegen laouen e oa gant an trec’h bras-se. Ar vignoniezh etre Riefenstahl ha Hitler a badas daouzek vloaz, hag hervez tud zo e vefe bet un istor karantez etrezo. Goude he zeiroberenn diwar-benn emvodoù Nürnberg hag Olympia e stagas Riefenstahl gant ur film all diazezet war opera karetañ Hitler (Tiefland gant Eugen Alberts). Diwar urzh Hitler e resevas 7 milion a reichsmarkoù a-berzh ar gouarnamant alaman evit hen ober. Filmañ a reas neuze etre an 23 a viz Gwengolo hag an 13 a viz Du 1940 e Krün, nepell diouzh Mittenwald. A-benn c’hoari perzhioù spagnolezed ha kouerien e voe rediet termajied (Sinti) bac’het e kamp-kreizennañ Salzburg-Maxglan da genlabourat ganti. Filmet e voe e studioioù Babelsberg (e-kichen Berlin) adalek miz Ebrel 1942 betek dibenn an hañv. D’ar mare-se e vo rediet Romed ha Sintied bac’het e kamp Marzahn (e-kichen Berlin) da c’hoari er film. E-barzh unan eus dielloù ar c’hamp-se hag a zo bet kavet en-dro e kaver ul listennad 65 den bet rediet da sikour evit seveniñ ar film. Adkavet e voe ivez luc’hskeudeunnoù eus ar filmañ e Krünha : war ar skeudennoù-se ec’h anavezas prizonidi o doa dreistvevet. 29 frizoniad all a hag a oa bet rediet da labourat evit Riefenstahl hag a oa bet kaset da gamp-kreizennañ Auschwitz-Birkenau e penn-kentañ miz Meurzh 1943, goude dekred Himmler (miz Kerzu 1942). Daoust d’an holl brouennoù-se e kendalc’has Riefenstahl da lavarout betek fin he buhez e oa deuet a-benn holl aktourien he filmoù da zreistvevañ goude ar brezel, hag he doa bet tro da welout anezho en-dro goude ar brezel. E miz Here 1944 ez eas skipailh ar film betek studioioù Barrandov (Praha) a-benn filmañ en diabarzh. Ne zeuas ket a-benn da echuiñ Tiefland a-raok fin ar brezel, ha diskouezet e voe ar film evit ar wech kentañ d’an 11 a viz C’hwevrer 1954. Leni Riefenstahl a zimezas gant Peter Jacob d’an 21 a viz Meurzh 1944, goude bezañ kinniget anezhañ da Hitler e Kitzbühel (Aostria). Dispartiañ a rejont e 1947.
Bac’het goude an Eil Brezel-bed
Goude an Eil Brezel-bed e voe goulennet gant ar skrivagner amerikan Budd Schulberg (hag a oa er mare-se e strollad teulfilmañ John Ford) tapout Riefenstahl en he zi-prenn e Kitzbühel (Aostria) a-benn lakaat anezhi da anavezout pennoù torfedourien-brezel nazi war tammoù filmoù bet dastumet gant ar Gevredidi. Riefenstahl a embanns ne ouie tra ebet evit a selle ouzh ar c’hampoù-kreizennañ. Hervez Schulberg, "Ar memes diskan a ganas din. Lavarout a reas din, 'Gouzout a rit, evel-just, on bet treuzkomprenet. N’on ket ur bolitikourez.'" Met pa lavaras he doa ranket doujañ da urzhioù Goebbels -a-hend-all e vefe bet kaset d’ur c’hamp-kreizennañ e c’houlennas Schulberg outi perak he defe bet aon, dre ma lavare ne ouie ket e oa eus ar c’hampoù-se. Kenderc’hel a reas da embann e oa bet boemet gant an nazied, e oa divarrek a-fet politikerezh ha ne ouie netra diwar-benn an torfedoù brezel. Pevar bloaz e chomas bac’het en ur c’hamp e Bro-C’hall, met ne zeuas den ebet ebet da damall outi bezañ bet graet propaganda, na da brouiñ he doa rediet tud bac’het e kampoù-kreizennañ da labourat en he filmoù.
Stêrwennel
Ar Stêrwenneled eo evned ar genad Chlidonias.
Leni Riefenstahl
Dibenn he buhez
Goude an Eil Brezel-bed e klaskas Riefenstahl seveniñ filmoù nevez met reuz a savas, diaes e voe dezhi kaout argant a-benn produiñ he filmoù, ha daoust ma klaskas sevel un nebeud raktresoù ne zeuas ket a-benn da gas anezho betek penn.
1954
Diwar-benn bloavezh 1954 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Stêrwennel
Spesadoù
4 spesad stêrwenneled a zo:
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar Stêrwenneled er c'herentiad Laridae (bremañ, hervez IOC 5.3. (2015) ) pe e Sternidae.
Leni Riefenstahl
Dibenn he buhez
Er bloavezhioù 1960 e vevas gant Horst Kettner, un den daou-ugent vloaz yaouankoc’h eviti. E dibenn he buhez e stagas Riefenstahl gant al luc’hskeudenniñ war temoù liesseurt. Dedennet e voe gant ar meuriad Nouba (Soudan), e-pad ur pennad e vevas en o zouez, ha lakaat a reas embann levrioù skeudennoù diwar o fenn etre 1974 ha 1976. E 1971 e voe skeudennet o luc’hskeudenniñ Mick Jagger hag e wreg.
Pa voe 72 vloaz e stagas gant al luc’hskeudenniñ dindan vor. Evit hen ober e rankas livañ gevier, hag ec’h embannas e oa 52 vloaz, a-benn kaout an aotre da splujañ. D’an 22 a viz Eost 2002 (he 100vet deiz-ha-bloaz) e teuas er-maez he film savet ganti anvet Impressionen unter Wasser (Trivliadoù dindan vor), un teulfilm diwar-benn an natur er meurvorioù. Dreistvevañ a ra goude krash ur viñsaskell e Soudan e 2000. E 2003 e timezas gant Kettner.
Leni Riefenstahl a varvas en he zi e Pöcking (Alamagn) d’an 8 a viz Gwengolo 2003 pa oa kousket, un nebeud devezhioù goude bezañ lidet he 101 deiz-ha-bloaz. Paket e oa gant ur c’hrign-bev. Douaret e voe e bered Waldfriedhof e München. En e levr The Story of Film e skriv an arbennigour Mark Cousins, "Asambles gant Orson Welles hag Alfred Hitchcock, e oa Leni Riefenstahl ar sevenerez filmoù kornôgel varrekañ eus he c’houlz-amzer."
Ana Maria de Jesus Ribeiro
Ana Maria de Jesus Ribeiro anavezetoc'h evel Anita Garibaldi (Morrinhos, Laguna, e stad Santa Catarina 1821 — Mandriole, Italia, 4 a viz Eost 1849), zo ur vaouez eus Brazil a reas anaoudegezh gant an dispac'hour Giuseppe Garibaldi e-kerzh Brezel ar Farrapos e stad Santa Catarina, e Brazil, hag a voe e gompagnunez betek he marv. Lesanvet e oa an "Heroína dos Dois Mundos" (harozez an daou ved) ha brudet da vezañ ur vaouez a benn hag a galon, e doare maouezed eus an Azginivelezh italian evel Caterina Sforza.
Yaouankiz
Anita Garibaldi a ziskenne eus Portugaliz eus an Asorez deuet da brovíñs Santa Catarina en XVIIIvet kantved, tud berr ar peadra gante. Marc'hadour e oa he zad Benito ha dimeziñ a reas e Lages da Maria Antônia de Jesus, ha c'hwec'h bugel o doe. Tri a voe ganet e Coxillas, an tri all e Morrinhos. Mervel a reas an tad hag an tri mab, ha dilojañ a reas ar vamm hag an teir merc'h da vont da g-Carniza.
Dimeziñ
Pa varvas he zad diganti e rankas Anita sikour abred da vagañ an tiegezh, hag he mamm a reas dezhi dimeziñ d'an 30 a viz Eost 1835, ha hi 14 vloaz, da Manuel Duarte de Aguiar, kereour, en iliz Santo Antônio dos Anjos da Laguna. Tri bloaz war-lerc'h ez eas he fried d'an arme, hini ofisiel an impalaeriezh, dilezet e wreg gantañ.
Ar Revolução Farroupilha
E-pad ar Revolução Farroupilha, pe Brezel ar Farrapos, e teuas Giuseppe Garibaldi, ar brezelour italian, a oa oc'h en em gannañ dindan banniel ar República Rio-Grandense,da gemer perzh e kemeridigezh Laguna, er pezh a oa neuze proviñs Santa Catarina, hag eno e reas anaoudegezh gant Anita. A-gevret e chomjont a-hed buhez Anita a eas da heul he fried en emgannoù e Santa Catarina, Rio Grande do Sul, Uruguay (Montevideo) hag Italia. Pevar bugel o doe, hag an hini kentañ, anvet Menotti Garibaldi, a voe ganet e stad Rio Grande do Sul, e Mostardas.
Emgann Curitibanos
Prizoniet e voe Anita en emgann Curitibanos, e deroù 1840. Komandant an arme impalaerel, hoalet gant an itron a benn, a oa prest da lezk anezhi da glask korf he fried, lazhet en emgann emezi. Pa ne oa ket ar warded war evezh e kemeras ur gazeg da dec'hel. Gant he loen e treuzas ar stêr Pelotas, hag e tegouezhas e Rio Grande do Sul, ma adkavas Garibaldi e Vacaria.
D'ar 16 a viz Gwengolo 1840 e c'hanas Ana o bugel kentañ, a voe anvet Menotti Garibaldi, en enor d'an emsaver italian Ciro Menotti. Dont a reas an arme impalaerel da c'hronnañ anti, ma rankas Anita tec'hel war varc'h gant he babig war he brec'h betek ur c'hoad ma chomas kuzhet pevar devezh ken na voe kavet gant Garibaldi.
En Uruguay
E 1841 e oa gwall fall an traoù gant arme ar República Riograndense. Goulenn a reas Garibaldi aore digant ar jeneral Bento Gonçalves da guitaat an arme republikan. Ha setu Anita, Giuseppe hago mab Menotti da vont da Montevideo, kêr-benn Uruguay, da chom e-pad seizh vloaz. E 1842 e timezjont e parrez San Bernardino. Eno e voeganet tri bugel all: Rosa (1843), Teresa (1845) ha Ricciotti Garibaldi (1847). Rosa a varvas da zaou vloaz, mouget gant urc'hleénved en he c'horzailhenn.
En Italia
E 1847 ez eas Anita da Italia gant he bugale hag anaoudegezh a reas gant mamm Garibaldi, e Nizza (Nice e galleg ), ha ne oa ket e Bro-C'hall c'hoazh. Dont a reas Garibaldi d'o c'haout un nebeud mizioù goude.
D'an 9 a viz C'hwevrer 1849 e oa gant he fried pa voe embannet ar Republik Roman. Met aloubet e voe Roma gant an armeoù gall hag aostrian goude emgann ar Gianicolo, ma voe ret dezho kuitaat kêr Roma.
E 1932 e voe beziet e gorf er monumant savet en enor dezhañ e Gianicolo, e Roma.
1810
Diwar-benn bloavezh 1810 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1810
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1810
Pankow
Holl ensavadurioù gouarnamant DDR a oa e Pankow etre 1949 ha 1968.
E 2001 eo bet kendeuzet gant Prenzlauer Berg ha Weißensee a-benn sevel an arondisamant a-vremañ.
Pankow
508
Diwar-benn bloavezh 508 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 508
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 508
Proviñs Sassari
Proviñs Sassari a oa ur broviñs en Italia, e rannvro Sardigna, ha Sassari e oa he c'hêr-benn.
Istor
Krouet e oa bet e 1859. Abaoe 2021 eo deuet da vezañ Meurgêr Sassari.
Abergwaun
Abergwaun (Fishguard e saozneg) zo ur gêr en arvor Sir Benfro, e Kembre. Emañ en hanternoz Sir Benfro, war aod bae Abergwaun, a zo un darn eus Bae Ceredigion.
Gerdarzh
Dont a ra anv ar gêr eus hini ar stêr Gwaun en em daol er mor eno.
Porzh
Ul linenn listri zo etre porzh nevez Abergwaun, en Wdig, ha porzh Ros Láir en Iwerzhon. Liammet eo Abergwaun ouzh Londrez war-bouez ul linenn hent-houarn hag ur gourhent.
Mide
Mide a oa ur rouantelezh iwerzhonat e-pad ar Grennamzer. Krouet e oa bet en Henamzer moarvat. Edo e-kreiz an enez, evel m'en diskouez e anv Mide, a dalvez "kreiz" en heniwerzhoneg. Hiziv ez eus div gontelezh en Iwerzhon zo anvet diwar anv ar rouantelezh-se : Meath ha Westmeath.
Istor
Hervez an hengoun e vefe bet krouet gant Tuathal Teachtmhar er c'hantved kentañ. He rouaned kentañ a vefe bet Uí Enechglaiss, un darn eus ar Fir Bolg.
War-dro 490 e voent kaset kuit eus o bro, e-kichen Kildare gant an Uí Néill ha kemeret e voe o lec'h gant Clann Cholmáin a renas war ar vro betek distruj ar rouantelezh. Meur anezho a oa bet Pennroue Iwerzhon. War zigreskiñ ez eas ar rouantelezh er Grennamzer avat, hag e 1173 e kollas he frankiz, aloubet gant tud Connacht.
Angelo Branduardi
thumb|300px|Branduardi e [[Napoli|Naplez, Italia, 2005]] Angelo Branduardi zo ur sonskriver (cantautore en italianeg) italian ganet d'an 12 a viz C'hwevrer 1950 e Cuggiono, damdost da Vilano, kêr-benn Lombardia.
Seniñ a ra un toullad binvioù: biolin, gitar, dulcimer.
Skrivet ez eus bet e rae ur seurt folk-rock krennamzerel.
E meur a yezh e kan: — italianeg, galleg, saozneg, spagnoleg, yezhoù kozh — skridoù Sergei Essenin, Federico Garcia Lorca, Francesco d'Assisi, un albom penn-da-benn en deus graet da William Butler Yeats, ar barzh iwerzhonat.
Savet en deus tonioù evit filmoù, enrollet sonerezh a wechall (oberennoù Giorgio Mainerio) ha livet taolennoù.
Haudenosaunee
Haudenosaunee a zo anv ur c'hevre meuriadoù Indianed anavezet ivez gant an anv gallek Iroquois (stumm a vez graet gantañ ivez e saozneg) pe Irokezed e brezhoneg, an anv diwezhañ-mañ a zeu eus an algonkineg (bez' e oa an Algonkined enebourien d’an Haudenosaunee hag a-du gant ar Frañsizien).
Ar ger Haudenosaunee a dalvez Pobl a sav un ti hir.
Hiziv an deiz e vezont kavet a bep tu d'an harzoù a zisparti Kanada diouzh ar Stadoù-Unanet, e proviñsoù Ontario, Kebek, hag e Stad New York.
Poblañs
War-dro 75,000 a dud a zo er pobladoù-se, 45,000 e Kanada ha 30,000 er Stadoù-Unanet.
Yezh
N'eus nemet 5% eus an Haudenosaunee a-gement a oufe o yezh, eus rummad an irokezeg.
Poblad Poblañs anv ar yezh yezher=dregantad
Ur seizhvet yezh irokezek a zo:
Banniel
Banniel modern an Haudenosaunee a zispak arouez kozh unaniezh ar pemp meuriad kentañ: Gouriz Hiawatha hag a sav da gen kozh ha 400 vloaz (savet e oa bet ar c'hevre e 1570).
Winchester
Ur gêr istorel e su Bro-Saoz eo Winchester (distaget: ). Ur boblañs a 40.00 annezad he deus ha kêr-benn bann (pe distrig) City of Winchester eo. Kêrbenn Hampshire eo ivez. E-pad an hag an  e oa kêrbenn Bro-Saoz ha kent se kêrbenn rouantelezh Wessex.
Douaroniezh
War lez ar stêr Itchen emañ Winchester, etre Londrez (98 km er biz) ha 22 en hanternoz da Southampton.
Poblañs
E 2011 e oa 45 184 den o chom enni; en distrig City of Winchester (ennañ kêrioù Alresford ha Bishop's Waltham) tost da deir gwech kemend-all: 116,800.
Henistor
Ar Belgae a oa ur bobl vrezhon e kreisteiz Enez Vreizh. Gant ar Romaned e voe diazezas ur gêr marc'had nevez, anvet Venta Belgarum
Mojennoù ar roue Arzhur
E kelc'hiad mojennoù ar roue Arzhur, e Le Morte Darthur Thomas Malory, e skrivas an aozer en e bempvet istor, The Fyrst and the Secunde Boke of Syr Trystrams de Lyones :
Dannes
Dannes a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Mirdi yuzev Berlin
thumb|300 px|Ar savadur
Mirdi yuzev Berlin (Jüdisches Museum) a zo ur mirdi e bal diskouez 2000 vloaz a istor yuzev en Alamagn. Ar steuñv anezhañ a zo bet ijinet gant ar savour amerikan Daniel Libeskind. Savet eo bet etre 1993 ha 1998, lezanvet eo ar Blitz (luc’hedenn) gant ar Verliniz. Disheñvel-tre diouzh mirdioù all Berlin eo.
Diatomyidae
Betek 2005 ne oa ennañ nemet spesadoù karrekaet aet da get 11 milion a vloavezhioù 'zo. Er bloavezh-se e voe deskrivet Laonastes aenigmamus en ur pennad skiantel. Dizoloet e Laos, Laonastes aenigmamus eo ar c'hrigner bev nemetañ er c'herentiad eta.
Mirdi yuzev Berlin
Istor
Krouet e voe ur mirdi yuzev e Berlin (Oranienburger Strasse) e 1934, met rankout a reas serriñ diwar urzh an nazied e 1938. Kaoz e voe da zigeriñ ur mirdi all adalek 1971. E 1975 e voe savet ur gevredigezh a-benn kas ar raktres da benn. E 1978, da heul un diskouezadeg diwar-benn istor ar yuzevien, e voe digoret ur rann ispisial e mirdi Berlin. Aozet e voe ur genstrivadeg savourien e 1989. E 1999 e voe echu ar savadur, met ne oa tra ebet e-barzh. Goude un eil kenstrivadeg e voe degaset peadra d’e leuniañ. An dafar-se a oa bet miret da c’hortoz er Martin-Gropius-Bau. A-benn ar fin e voe aozet al lid-digor e 2001.
Ar savadur
thumb|Ul lodenn eus an talbenn
Ar savadur kent : Kollegienhaus
E 1735 e voe savet ar savdur kent, met goude bombezadegoù an Eil Brezel Bed ne chome nemet ar mogerioù diavaez. Kempennet e voe e1963 hag e teuas da vezañ mirdi kêr Berlin. Hiziv an deiz ez eo an nor a gas d’a mirdi yuzev. A-benn tremen eus ur savdur d’egile e ranker tremen dre ur riboul a dizher en ur ziskenn derezioù du.
Ar park
El liorzh ez eus 49 c’holonenn : ur monumant da gaout soñj eus ar Shoah eo. Warno ez eus bet plantet ur wezenn olivez, da aroueziñ ar peoc’h.
Dastumadeg ar mirdi
3000 m² diskouezadeg peurbadus a zo, a-benn displegañ ha diskouez 2000 vloaz a vezañs hag a sevenadur yuzev en Alamagn. Traoù arzel ha dibar evel ur c’hantolor Hanoucca (savet e 1776 gant Georg Wilhelm Margraff), lizheroù, traoù ar vuhez pemdez pe traoù stag ouzh ar relijion a gaver er mirdi, asambles gant elfennoù liesvedia. Ma seblant peurgarget ar mirdi ez eo peogwir ez eus fellet d’an aozerien diskouez pegen pinvidik ha liesseurt e oa ar sevenadur yuzev, ha war un dro pegen spontus eo bet an naziegezh evito. Ouzhpenn e kinniger darvoudoù liesseurt evel sonadegoù, filmoù, stalioù-labour ha tabutoù evit ma vefe ul lec’h bev. Er mirdi e kaver ivez ul levraoueg, dielloù hag ur greizenn enklask liesvedia.
Gwelout ivez
Daniel Libeskind
Maouez
Ar maouezed (pe : ar merc'hed) eo ar rann eus gouenn mab-den a c'hall dougen bugale, hag a zo brasoc'h o niver eget hini ar rann all, ar wazed (pe : ar baotred), war an douar. Pa vez yaouankoc'h e vez graet plac'h pe merc'h eus ur vaouez peurvuiañ. Pa vez koshoc'h e vez lavaret gwrac'h a-wechoù. Pa gomzer outi e vo lavaret pe dimezell pe itron.
Ar benvegad engehentiñ
Er benvegad-engehentiñ emañ :
Korfadurezh
Parez ar spesad eo ar vaouez, ar gwaz o vezañ ar par.
Ar maouezed er gevredigezh
Abaoe ar ragistor ez eo bet lakaet ar merc'hed, evel ar baotred, en ul lec'h resis er gevredigezh.
E kevredigezhioù chaseourien eo ar merc'hed a zastume al louzeier ha frouezh tra ma oa labour ar baotred degas kig, ma kred hiziv da lod eo gant ar merc'hed eo deuet al labour-douar.
Bruderezh
Gant tud ar bruderezh e vez implijet ar maouezed da vrudañ marc'hadourezh. Korf ar maouezed a vez implijet alies da werzhañ dilhad, met ivez kirri-tan d'ar wazed.
Yezh
A-wezhioù e vez implijet an termen dismegañsus "gwrac'h" evit komz eus maouezed kozh, dreist-holl evit ober goap, gant paotred.
Ar ger gwrac'h n'eo ket dismegañsus dre natur, nemet e pennoù tud zo.
Jean-Louis Latour
Jean-Louis Latour zo bet ganet d’ar 25 a viz Mae 1935 e Montroulez. Aet eo da Anaon d'ar 6 a viz Mezheven 2017 e Redon. Labourat a rae evit kas sevenadur Breizh war-raok ha brudañ anezhañ.
Jean-Louis Latour oa a orin eus ur familh martoloded ( kantved), soudarded ha kenwerzhourien. Dimezet oa gant Marie Christine ha pevar bugel o deus bet : Kireg, Gaelle, Nolwenn hag Anaïg. E-kerzh an Eil Brezel-bed e oa bet merket e spered gant darvoudoù a oa. Gloazet fall e oa bet e vreur, bet tec'het kuit da Vro-Saoz e miz Mae 1940 pa oa en e seitek vloaz, e miz Eost 1944 e-kichen Alençon gant an (2 D.B.). 40 bugel a oa bet lazhet e miz Genver 1943 pa oa kouezhet ur vombezenn war e skol e Montroulez. Ken spontet e oa bet gant an darvoud-se ha m’o doa divizet e dud kas anezhañ da vevañ en un ti-feurm eus Plegad-Gwerann, ma veze graet gant ar brezhoneg. E miz Here 1945, e Redon, en doa dizoloet ar gallaoueg ; tapet en doa e vachelouriezh war ar brederouriezh e Naoned. Pa oa oc’h ober e goñje, etre 1957 ha 1960, e oa karget eus an F.S.N.A (Gallaoued a orin eus Norzh Afrika]]. Kentelioù a roe dezho hag evel-se en doa dizoloet ar sevenadur muzulman. Etre 1960 ha 1971 e oa bet Kuzulier-skol en deskadurezh-Stad. E 1960 en doa graet anaoudegezh gant Albert Poulain. E-pad bloavezhioù e oa bet gwelet an daou gomper o tastum hag o kanañ ar pozioù dastumet ganto. Kanet en doa evel-se er festoù-noz hag er sonadegoù betek 1985 (er bloavezh 1985 e oa bet embannet ar bladenn gentañ warni kanaouennoù gallaouek eus Bro Redon). Etre 1972 ha 1995, tapet gantañ ur vestroniezh war ar c’hehentiñ sokial, e oa bet rener ar Greizenn Sokial KGT (kef-goproù tiegezh). Eus 1965 da 2002 e oa bet emsaver evit kas war-raok an touristerezh. Bet e oa bet war un dro Prezidant Ti an Douristed e Redon, e-pad 13 vloaz, ha Prezidant Bro Degemer an Douristed. Medalenn arc’hant an touristerezh en doa bet dre ma oa bet difennet gantañ keal Breizh hag he sevenadur. E 1965 e oa deuet da vezañ sekretour Kendalc'h ha labourat a reas kalz evit lakaat sevel ar greizenn sevenadurel vreizhat kentañ “Ti Kendalc'h". Karget e oa bet gant e wreg Marie Christine eus an dud a-youl-vat e-pad seizh vloaz. E 1985 e oa deuet da vezañ prezidant Kendalc'h hag ezel eus Kuzul Sevenadurel Breizh (KSB). Etre 1993 ha 2003 e oa bet prezidant KSB, war-lerc’h Pêr Denez. Deuet e oa da vezañ ezel eus Kuzul Armerzhel ha Sokial ar Rannvro (KASR) e 1998 evel dileuriad evit ar sevenadur bihanniver. Ezel oa eus Urzh an Erminig.
Ulaid
Hervez Annala Rioghachta Éireann e teraouas digresk Ulaid e 331 pa voe faezhet Fergus Foga gant Colla Uais en emgann Achadh Leithdheirg. Kollet e voe gantañ kornôk ar vro ha devet e voe Emain Macha. Dilezet e voe un tammig goude-se.
Derc'hel ar vro a reas tiernelezh an Dál Fiatach betek kreiz ar grennamzer, daoust ma kendalc'hjont da goll tirioù aloubet gant an Uí Néill. Peurzistrujet e voent gant an Normaned e 1777
Billy-Berclau
Billy-Berclau a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
844
Diwar-benn bloavezh 844 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
115
868 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0115 PC (goude ganedigezh J.-K.)
844
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 844
Stêrwennel eskell gwenn
Ar Stêrwennel eskell gwenn (liester: Stêrwenneled eskell gwenn) a zo un evn dour, Chlidonias leucopterus an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous en Eurazia.
Eurogomunouriezh
An eurokomunouriezh a zo anezhi un ideologiezh politikel ha kevredel bet diorroet gant meur a strollad komunour e kornôg Europa war diazezoù tezennoù ar gomunouriezh er bloavezhioù 70. Pal pennañ ar gomunouriezh mod nevez-se a oa klask bezañ soutenet gant labourerion a renkad-etre hag izili al luskadoù kevredel a-bep seurt, da skouer ar venelouriezh hag al luskad a savet a-du gant gwirioù an heñvelrevourion.
War un dro e veze nac'het gante souten politikerezh an Unaniezh Soviedel en un doare dall hag e tifennent mui-ouzh-mui mont-en-dro ar sistemoù demokratel, da lâret eo an demokratelezh hervez ar sistemoù kapitalour europat.
Dre vras e oa ar strolladoù komunour kreñvañ, evel er PCF ((Strollad komunour gall) e Frañs hag ar PCI (Strollad komunour italiat) e Italia ar re a savas a-du gant tezennoù an eurogomunouriezh, keit ha ma vane feal ar strolladoù bihanoc'h d'an Unaniezh Soviedel.
Un nebeud strolladoù er-maez eus Europa a savas a-du ivez gant an ideologiezh eurogomunour, en o zouez al Luskad evit al Sokialouriezh e Venezuela, Stollad Komunour Japon ha Strollad Komunour Aostralia.
E meur a geñver, avat, kentoc'h evit un ideologiezh kreñv, e gwirionez ne dalvezas an eurogomunouriezh nemet da gas ar strolladoù a save a-du ganti d'un duenn ideologel disheñvel war-lerc'h : an darn vrasañ oute, a-seurt gant italianiz, a droas o c'hein d'ar gomunouriezh penn da benn dre vont ez-ofisiel war hent ar sokial-demokratelezh, lod all, seurt re an Izelvroioù a dibabas an ideologiezh c'hlas ha lod all a distroas d'ul linenn bolitikel tostoc'h kalz ouzh hini an Unaniezh Soviedel, evel, da skouer Strollad Komunour Frañs er bloavezhioù 1980's.
Disklêriet e voe ez-ofisiel an eurogomunouriezh 1977 goude un emvod e Madrid etre Enrico Berlinguer e anv Strollad Komunour Italia (PCI), Santiago Carrillo e anv Strollad Komunour Spagn (PCE) ha Georges Marchais e anv Strollad Komunour Gall (PCF).
Kritikoù an eurogomunouriezh
Kritiket eo bet dre vras an eurogomunouriezh evit da abeg pennañ:
Goundi
Ar goundied eo ar bronneged a ya d'ober ar c'herentiad Ctenodactylidae. Bevañ a reont en Afrika.
Emirelezh Nekor
Emirelezh Nekor (arabeg مملكة نكور) a oa ur stad hag a oa er Rif, er pezh a zo Maroko hiziv. Temsaman a oa he c'hêr-benn da gentañ met da Nekor e voe diblaset diwezhatoc'h. Krouet e voe ar riez e 710 gant Salih I ibn Mansur. Gounezet en-doa ar meuriadoù berberek d'ar feiz vuzulman met erru skuizh gant ar relijion nevez o doa kaset anezhañ kuit da c'houde. Un den, az-Zaydi e anv, o defe lakaet en e lec'h. Distreiñ a reas ha dont a reas da benn da adtapout e rouantelezh.
Mer-Égée
[[Restr:SeptinsularRepublic1801.jpg|thumb|upright 1.4|Respublica Septinsularis in qua praefectura Mare Aegaeum inclusa est anno 1800
{{legend|#fe6545|Departamant Mer-Égée}}]] Ar Mer-Egée a oa anv un departamant gall eus Gres da vare an Impalaeriezh c'hall kentañ.
Kollet e voe pa zilestras ar Rused d'an 23 a viz Here 1798, met ne voe dilamet en-ofisiel nemet e 1802 pan eas an departamant, gant departamantoù gall all Gres d'ober Republik ar Seizh-Enez.
D'an 20 a viz Gouhere 1807 e voe daskoret an Inizi Ionian d'an Impalaeriezh C'hall gant ar Rused, hag adsavet e voe an departamant d'an 13 a viz Gwengolo 1807. D'an 8 a viz Here 1809 e voe staget ouzh ''Proviñsoù Iliria.
D'an 8 a viz Here 1809 end-eeun edo ar Saozon oc'h aloubiñ Zante hag inizi all an departamant.
969
Diwar-benn bloavezh 969 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 969
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 969
Trotskiouriezh
An drotskiouriezh (Trotski-ouriezh) pe, aliesoc'h trotskouriezh, a zo anezhi un ideologiezh politikel bet savet ha diorroet gant Lyev Davidovitch Trotski. Skarzhet e oa bet Trotski eus Strollad Komunour Unaniezh ar Republikoù Sokialour ha Soviedel (URSS) e 1927 ha ranket dezhañ tec'hel eus ar vro e 1929.
Mervel a reas Lenin hep bezañ disklêriet a-ouez d'an holl piv an hini a felle dezhañ gwelout war e lerc'h e penn ar Strollad hag e penn an Unaniezh Soviedel. Zinoviev, Kamenev ha Jozef Stalin a savas o-zri a-enep da dTrokski pa fellas dezhañ kemer lec'h Lenin kerkent ha 1924.
Mont ar reas ar maout gant Stalin dre glask bezañ skoazellet gant Zinoviev ha Kamenev da gentañ ha gant Bouc'harin da c'houde. Bouc'harin a save a-du gant Stalin evit harpañ tezenn ar sokialouriezh da sevel en ur vro nemetken evel diazez ofisiel politikerezh an Unaniezh Soviedel. Gant Trotski, avat, e veze difennet an dezenn gontrol, da lavaret eo e oa ret skignañ an dispac'h er bed a-bezh a-raok gallout kregiñ da sevel ar sokialouriezh.
Goude bezañ klasket, en aner, sachañ war an Etrebroadel evit mont war-du e dezennoù politikel, e 1938 e savas Trotski gant un toullad sokialourion ha komunourion all ar  Etrebroadel e Bro-C'hall.
E varv
Daou vloaz war-lerc'h, d'an 20 a viz Eost 1940 e voe muntret Leon Trotski e Mec'hiko gant Ramón Mercader o labourat diwar urzhioù Stalin. Implijout a reas ur bigell-skorn evit skeiñ gant penn Trotski e-keit ma oa oc'h ober ur weladenn dezhañ a-hervez.
Barnet rust e oa bet politikerezh hag ideologiezh Stalin gant Troski a lavare difenn muioc'h a zemokratelezh e diabarzh ar Strollad Komunour. Koulskoude en doa bet Trotski skarzhet diouzh ar Strollad an holl re na savent ket a-du gant tezennoù ar volchevouriezh er bloavezhioù kent.
1811
Diwar-benn bloavezh 1811 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1811
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1811
Frankenthal
Frankenthal a zo ur gêr e gevred Alamagn, er stad kevredet Rheinland-Pfalz.
Istor
Roud a gaver eus anv Frankenthal evit ar wech kentañ e 772. E 1119 e voe savet ur manati aogustinian eno. Hiziv an deiz ne chom nemet dismantroù anezhañ, anvet Erkenbertsruine, hag a c'haller gwelout e kreiz-kêr.
E-pad eil lodenn ar kantved e teuas kalz tud eus an Izelvroioù, peogwir e oant heskinet abalamour d'o c'hredennoù relijiel. Arzourien hag ijinoulerien e oant, neuze ez eas war-raok ar gêr a-fet armerzh. Gant an arzourien e voe krouet skol Frankenthal (alamaneg : Frankenthaler Malerschule). E 1577 e voe lakaet Frankenthal da gêr gant ar c'hont Johann Kasimir.
Taolenn an izotopoù (klok)
En taolennoù-mañ emañ holl izotopoù anavezet an elfennoù kimiek, renket hervez o niver atomek war gresk a gleiz da zehoù, ha gant un niver a neutronoù war gresk eus an nec'h d'an traoñ. Meneget eo an hanter-vuhez gant liv diadreñv log pep izotop (sellit ouzh an alc'hwez amañ a-zehoù). Bordoù livet a ziskouez hanter-vuhez stadoù an izomer nukleel stabilañ.
Evit gwelet ar memes taolenn a-dammoù aesaoc'h da lenn, sellit ouzh Taolenn an izotopoù (rannet).
Dont a ra an titouroù en taolennoù eus ar Brookhaven National Laboratory (titouroù diwar-benn ~3000 nuclid a vo kavet eno).
Frankenthal
Istor
thumb|150px|Porselen Frankenthal
Aloubet e voe gant ar C'hallaoued e 1797, ha renet e voe gant Bavaria e 1816. War-raok ez eas an traoù a-fet greanterezh azalek 1859. Ar sinagogenn, hag a oa bet savet e 1884, a voe distrujet (plantet tan enni) e-pad Nozvezh ar Strink e 1938. thumb|150px|Ti-kêr Frankenthal
Tost holl greiz-kêr a voe distrujet e-pad ur vombezadeg e 1943. E 1945 e voe aloubet gant an Amerikaned da gentañ, ha gant ar C'hallaoued goude-se. Abaoe 1946 emañ Frankenthal el land Rheinland-Pfalz.
Kêrioù gevellet
Kenlabour:
Kêrioù kevredet:
116
869 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0116 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Anvioù-badez italianek
Sed amañ ur rollad anvioù-badez italianek.
B
Babila, Baccio, Bachisio, Baldassarre, Baldo, Baldovino, Barnaba, Bartolomeo, Basilio, Battista, Beato, Belisario, Benedetto, Beniamino, Benigno, Benito, Benvenuto, Berardo, Berengario, Bernardo, Berto, Bertrando, Biagio, Bonaventura, Bonfiglio, Bonifacio, Boris, Brenno, Bruno, Bruto
C
Cafiero, Caio, Calcedonio, Callisto, Calogero, Camillo, Candido, Canio, Canzio, Carlo, Carmelo, Carmine, Casimiro, Cassiano, Cassio, Cataldo, Catello, Catone, Catullo, Celerino, Celestino, Celio, Celso, Cesare, Cesio, Cherubino, Chiaffredo, Cicerone, Cipriano, Ciriaco, Cirillo, Cirò, Claudio, Cleante, Clelio, Clemente, Clodomiro, Clodoveo, Colombano, Concezio, Cono, Consalvo, Consiglio, Contardo, Coriolano, Cornelio, Corrado, Cosimo, Cosma, Costante, Costantino, Crescenzo, Crisante, Crispino, Cristiano, Cristoforo, Crocifisso, Curzio.
D
Dagoberto, Dalmazio, Damaso, Damiano, Daniele, Danilo, Dante, Dario, Davide, Decimo, Decio, Delfino, Demetrio, Demostene, Desiderato, Desiderio, Didimo, Diego, Diletto, Dino, Diodoro, Diogene, Diomede, Dionigi, Dionisio, Domenico, Domizio, Donatello, Donato, Doroteo, Druso, Duccio, Duilio, Durante
E
Eberardo, Edelberto, Edgardo, Edilio, Edmondo, Edoardo, Efisio, Egeo, Egidio, Egisto, Eleuterio, Elia, Eligio, Elio, Eliodoro, Eliseo, Elpidio, Elvio, Emanuele, Emidio, Emiliano, Emilio, Enea, Ennio, Enrico, Enzo, Epifanio, Eraldo, Erasmo, Ercole, Eriberto, Eridano, Erico, Erio, Ermanno, Ermenegildo, Ermes, Ermete, Erminio, Ernesto, Éros, Ersilio, Espedito, Ettore, Eufemio, Eugenio, Eulogio, Eusebio, Eustachio, Eustasio, Eutimio, Evandro, Evangelista, Evaristo, Evasio, Ezechiele, Ezio, Ezzelino
F
Fabiano, Fabio, Fabrizio, Faliero, Fantino, Fausto, Fedele, Federico, Fedro, Felice, Ferdinando, Fermo, Fernando, Ferrante, Ferruccio, Fidelio, Fidenzio, Filadelfo, Filiberto, Filippo, Fiorello, Fiorenzo, Firmino, Flaminio, Flavio, Floriano, Folco, Fortunato, Fosco, Francesco, Franco, Frediano, Fulgenzio, Fulvio, Furio
G
Gabino, Gabriele, Gaetano, Galdino, Galeazzo, Galileo, Galliano, Gallo, Gandolfo, Garibaldo, Gaspare, Gastone, Gaudenzio, Gavino, Gedeone, Gelasio, Gelindo, Gelsomino, Geminiano, Generoso, Genesio, Gennaro, Gentile, Gerardo, Geremia, Geronimo, Gerlando, Germano, Gervasio, Getulio, Giacinto, Giacobbe, Giacomo, Gianni, Gigi, Gilberto, Gino, Gioacchino, Giobbe, Giocondo, Gioele, Giona, Giordano, Giorgio, Giosuè, Giovanni, Giovenale, Girolamo, Geronimo, Giuliano, Giulio, Giuseppe, Giustino, Giusto, Glauco, Glicerio, Goffredo, Gottardo, Graziano, Gregorio, Gualberto, Gualfredo, Gualtiero, Guarino, Guelfo, Guerrino, Guglielmo, Guido, Gustavo
L
Ladislao, Laerte, Lallo, Lamberto, Lando, Landolfo, Lanfranco, Lazzaro, Leandro, Learco, Lelio, Lello, Leo, Leonardo, Leone, Leonida, Leonzio, Leopoldo, Lepido, Liberato, Libero, Liborio, Licinio, Lillo, Lino, Livio, Lodovico, Lombardo, Loris, Lorenzo, Lotario, Luca, Luciano, Lucilio, Lucio, Ludovico, Luigi, Lupo
N
Naldo, Nando, Nanni, Napoleone, Narciso, Natale, Natalino, Nazario, Nazzareno, Nearco, Nedo, Nello, Nemesio, Nemoriono, Nereo, Nerino, Nerio, Nestore, Nevio, Nicandro, Nicodemo, Nicola, Nicolò, Nino, Norberto, Noris, Normanno, Novello, Novenio, Novilio, Nuccio, Nunzio
O
Oddo, Odoardo, Olimpio, Olindo, Oliviero, Omero, Onesto, Onofrio, Onorato, Onorio, Orazio, Oreste, Orfeo, Orlando, Oronzo, Orson, Oscar Ostilio, Osvaldo, Otello, Ottavio, Ottaviano, Otto, Ottone, Ottorino, Ovidio
P
Pacifico, Palmiro, Pancrazio, Pandolfo, Panfilo, Pantaleo, Paolo, Paride, Pasquale, Patrizio, Patroclo, Pelagio, Pellegrino, Petronio, Piero, Pietro, Pilade, Pino, Pio, Pippo, Piramo, Pirro, Placido, Platone, Plinio, Policarpo, Polidoro, Pompeo, Porfirio, Potito, Priamo, Primo, Prisco, Procopio, Prospero, Provvidenza, Publio,
R
Raffaele, Raffaello, Raimondo, Ramiro, Raniero, Redento, Reginaldo, Regolo, Remigio, Remo, Renato, Renzo, Riccardo, Rinaldo, Rino, Riziero, Roberto, Rocco, Rodolfo, Rodrigo, Rolando, Romano, Romeo, Romolo, Romualdo, Rosario, Rossano, Ruggero.
S
Sabatino, Sabato, Sabino,Salvatore, Salvo, Samuele, Sandro, Sansone, Sante, Santino, Santo, Saturno, Sauro, Saverio, Savino, Scipione, Sebastiano, Secondo, Serafino, Sergio, Sesto, Settimio, Settimo, Severino, Severo, Sigfrido, Sigismondo, Silvano, Silverio, Silvestro, Silvio, Simone, Simplicio, Siro, Sisto, Sonio, Sossio, Spartaco, Spiridione, Stanislao, Stefano, Stelio,
U
Ubaldo, Uberto, Ugo, Ulderico, Ulisse, Ulrico, Ultimo, Umberto, Urbano
W
Walter, Werther, Wolframo
Z
Zaccaria, Zefirino, Zeno, Zenobio, Zenone, Zuanne.
Anvioù merc'hed
An darn vrasañ a echu gant -a, evel Adriana, Claudia, ha meur a gant all.
A
Aba (anv-badez), Abbondanza, Ada, Adalgisa, Addolorata, Adelaide, Adèle, Adelia, Adelinda, Adelma, Adria, Adriana, Adua, Afra, Agata, Agnese, Agostina, Agrippina, Aida, Alba, Alberta, Albina, Alceste, Aldegarda, Aldegonda, Alda, Alessandra, Alessia, Alice, Alida, Alina, Allegra, Alma, Altea, Amalia, Amanda, Ambra, Ambrogia, Amedea, Amelia, Amina, Anastasia, Anatolia, Ancilla, Angela, Angelica, Angelina, Anita, Anna, Annabella, Annunziata, Antonia, Antonietta, Apollonia, Argentina, Ariana hag Arianna, Armanda, Assunta, Augusta, Aura, Aurea, Aurelia, Aurora, Ausilia, Avellina, Azzurra.
B
Balbina, Barbara, Bartolomea, Béata, Beatrice, Benedetta, Benedicta, Beniamina, Benilde, Bernarda, Berta, Betta, Bettina, Bianca, Bibiana, Blandina, Bona, Bonaria, Brigida, Brigitta, Bruna, Brunilde.
C
Calliope, Calogera, Camilla, Candida, Carina, Carla, Carlotta, Carmela, Carmina, Carola, Carolina, Cassandra, Catena, Caterina, Cecilia, Celeste, Cesira, Chiara, Cinzia, Clara, Clarice, Clarissa, Claudia, Clelia, Clementina, Cleofe, Cleopatra, Clio, Clorinda, Clotilde, Colomba, Concetta, Consolata, Cora, Cordelia, Corinna, Cornelia, Corradina, Cosima, Costantina, Costanza, Cristiana, Cristina, Crocifissa, Cunegonda.
D
Dafne, Dalia, Dalila, Damiana, Daniela, Danila, Daria, Debora, Delfina, Delia, Demetria, Desdemona, Desideria, Desolina, Diamante, Diana, Diletta, Dina, Diomira, Dirce, Dolce, Domenica, Domitilla, Domizia, Donata, Donatella, Dora, Doralice, Doris, Dorotea, Drusilla
E
Ebe, Eddas, Edvige, Eglantina, Egle, Elda, Elena, Eleonora, Eletta, Elettra, Elfride, Elga, Élide, Elisa, Elisabetta, Eloisa, Elsa, Elvezia, Emanuela, Emilia, Emiliana, Emma, Enrica, Enza, Erica, Erika, Erina, Ermelinda, Ermellina, Ermengarda, Ermina, Erminia, Ernesta, Ersilia, Esperia, Ester, Eudemia, Eufemia, Eufrasia, Eufrosina, Eugenia, Eulalia, Eunice, Euridice, Eurosia, Eusebia, Eva, Evelina
F
Fabia, Fabrizia, Fantina, Fatima, Fausta, Faustina, Fede, Federica, Fedora, Fedra, Felicita, Fernanda, Fiamma, Fiammetta, Filippa, Filomena, Filotea, Fioralba, Fiorella, Fioretta, Fiorenza, Firmina, Flaminia, Flavia, Flaviana, Flora, Florenza, Floriana, Florinda, Fortuna, Fortunia, Fortunata, Fosca, Franca, Francesca, Frediana, Frida, Frine, Fulvia
G
Gabriella, Gaetana, Galatea, Gavina, Gelinda, Gelsomina, Geltrude, Gemma, Genoveffa, Germana, Giacinta, Giacomina, Giada, Gianna, Gigliola, Gina, Ginevra, Gioconda, Gioia, Giordana, Giorgia, Giorgina, Giovanna, Gisella, Giuditta, Giuliana, Giulia, Giuseppina, Giustina, Gloria, Grazia, Graziella, Greta, Guendalina
I
Ida, Idelma, Ilaria, Ilda, Ildegarda, Ildegonda, Ileana, Imelda, Immacolata, Incoronata, Ines, Iolanda, Iole, Ippolita, Irene, Iride, Irma, Isa, Isabella, Iside, Isotta, Italia, Iva, Ivana
L
right|thumb|220px| Ar ganerez [[Laura Pausini.]]
Lalla, Lara, Laura, Lavinia, Leda, Lella, Lena, Lea, Leonarda, Leonilde, Letizia, Lia, Liana, Licia, Lidia, Lilia, Liliana, Linda, Lina, Lisa, Livia, Lora, Loredana, Lorena, Lorenza, Luana, Lucia, Luciana, Lucilla, Lucrezia, Ludovica, Luisa, Luna
M
Maddalena, Mafalda, Magda, Maia, Malvina, Mara, Marcella, Margherita, Maria, Mariana, Marianna, Marilena, Marina, Marisa, Marta, Martina, Marzia, Matilde, Maura, Medea, Melania, Melina, Melissa, Michela, Mila, Milena, Mimma, Mina, Minerva, Miranda, Mirella, Miriam, Mira, Monia, Monica, Morena, Morgana.
Prenzlauer Berg
thumb|200px|Lec'hiadur ar c'harter en arondisamant
Prenzlauer Berg a zo unan eus karterioù Berlin. Ul lodenn eus arondisamant Pankow eo. Pa oa rannet ar gêr e oa ur bastell-vro hag e Berlin ar Reter e oa. E 2001 eo bet strollet gant Pankow ha Weißensee en-dro. Ur c’harter ennañ kalz tud yaouank eo.
Istor
Adalek an eil lodenn eus an e tiorroas Prenzlauer Berg, evel ma weler war steuñvioù ar c’hêraozour James Hobrecht. Er penn-kentañ e voe aozet ar c’harter evit ar renkadoù etre, met dre ma oa anvet ar savadurioù “kazarnioù da feurmiñ” (Mietskasernen) e voe kentoc’h tud desket, arzourien ha studierien az eas da chom ennañ da vare DDR. Abaoe m’eo bet adstrollet Berlin ez eus bet nevesaet kalz savadurioù, ha hiziv an deiz eo eo kentoc’h renkadoù pinvidik (alamaned ar c’hornôg, estranjourien) a gaver ennañ. Kalz tud eus DDR ha kalz arzourien a zo chomet memestra, evel ma weler e Kastanienallee, Schönhauser Allee pe c’hoazh Danziger Straße.
thumb|500px| Ur sell a 360° war gorn-tro Eberswalder Strasse/Schönhauser Allee
Mahomed
Mahomed (محمد en arabeg, Muḥammad) (Mekka 571, Medina 632) eo diazezer an Islam, hag evit ar ar pep brasañ eus ar vuzulmaned ez eo profed diwezhañ o doue, Allah, evel ma'z eo lavaret er C'horan. Anvet eo ivez Mohammed ibn Abdullah a-wezhioù er mammennoù a lavar ivez alies e oa lesanvet "Al-Amin" en e yaouankiz, ar pezh a dalvez "onest, gwirion".
Yaouankiz
Ganet e voe Mahomed e Mekka e 570 pe 571 e meuriad ar gKoraichied. Mab dalif e oa hag e vamm a varvas pa oa 6 vloaz. Savet e voe neuze gant e dad-kozh Abdel Mottalib ha goude gant e eontr Abou Talib. Mesaer deñved ha bleiner karavanennoù e voe Mahomed a-raok mont da labourat evit Khadidja, un intañvez pinvidik a euredas ganti nebeut goude, da 25 bloaz. Keit ha ma vevas Khadidja ne zimezas Mahomed gant maouez all ebet.
Azen
Azen eo an anv a vez graet eus ul loen pevarzroadek ha bronnek kar d'ar c'hezeg. Azenez a vez graet eus ar barez.
Mahomed
Gwelidigezh
Bep bloaz e oa boaz Mahomed da vont da brederiañ ur mizvezh-pad en ur vougev war dorgenn Hira, e-kichen Mekka. Eno e klevas ur vouezh a c'hourc'hemenne dezhañ da gomz en anv e grouer. Gwelet a reas ivez an arc'hael Gabriel a lavaras dezhañ meur a wech "Dibun".
Azen
Doñvaet eo bet an ezen gant Henegiptiz, met gouennoù ezen gouez zo en Afrika hag en Azia.
Mahomed
Gwelidigezh
Dre ma ne dave ket ar mouezhioù ha kendrec'het gant e wreg ec'h eas da brezegiñ dirak Mekkiz tri bloaz diwezhatoc'h (e 611). Ne reas ket berzh avat hag ouzhpenn d'e wreg ne zeuas a-benn da c'hounit d'e feiz nemet e genderv Ali, mab Abou Talib. Goude-se e voe kendrec'het Said, advabet gantañ hag Abou Bakr, mignon ha kar dezhañ.
Azen
O neuz
Diwar-benn an ezen e c'haller lavarout:
Okselare
Okselare en izelvroeg, anv ofisiel e galleg: Oxelaëre, a zo ur gumun eus Flandrez Frañs e departamant Norzh, er Westhoek.
Mahomed
Gwelidigezh
Tamm-ha-tamm e kreskas niver an dud tro-dro dezhañ, sklaved ha tud paour an darn vrasañ anezho. War an tu all e kreskas ivez e enebourien, uhelidi ha marc'hadourien binvidik, direnket gant e c'hoant da cheñch ar gevredigezh hag e rebechoù ouzh azeulerezh an idoloù.
Azen
O neuz
Gouennoù zo a zo du o blevenn (azen Berry), pe gell (azen Poatev), pe gwenn (azen Egipt). War ar re louet e weler ur groaz du, anvet « kroaz sant Andrev ».
Livioù etre louet ha gell zo d'ar gouennoù gouez, gell-ruz zoken a-wechoù (kiang Tibet).
Mahomed
Gwelidigezh
E 615 e oa deuet da vezañ galloudus a-walc'h evit lakaat ar gKoraiched da gaout aon rak e levezon. 83 familh a-douez diskibled Mahomed a voe skarzhet neuze diouzh Mekka, spi gant ar vrientinien da ziskar evel-se ar gevredigezh nevez. En aner e voe kar kenderc'hel a reas e bartizaned da greskiñ. D'ar mare-se eo e teuas Omar da vezañ e ziskibl.
Azen
Gouennoù disheñvel
Dre o neuzioù disheñvel (penn, blev, gouzoug, pavioù) e reer ar c'hemm etre ar gouennoù:
Diwar an ezen doñv ez eus deuet gouennoù gouez en Aostralia hag en Amerika.
Mahomed
Gwelidigezh
Dre ma tremene an amzer e voe kendrec'het Mahomed n'hallfe ket mont war-raok en abeg da atahinerezh an uhelidi. Mont a reas e darempred gant meuriadoù ha kêrioù all el ledenez. Un emglev a gavas gant annezidi Yathrib hag a asantas sentiñ ouzh e c'hourc'hemennoù ha paouez gant an idolatriezh.
D'ar 24 a viz Gwengolo 622 e kuitaas Mahomed Mekka : an Hejir a vez graet eus an divroadur-se. Ha penn kentañ an deiziadur muzulmat eo an deiziad-se.
Medina
Gounezet e voe tud Yathrib d'an islam ha cheñchet e voe anv kêr e Medina (Madinat an-Nabi, Kêr ar profed en arabeg).
Azen
En Gall
Seizh gouenn zo anavezet gant Ministrerezh al Labour-Douar gall hag ar Marchosioù Broadel gall.
Mahomed
Medina
Mahomed a oa neuze e penn ur relijion nevez koulz hag e penn ur gêr. E plas ur gevredigezh aozet diwar sistem ar meuriadoù e savas an Omma : kevredigezh ar feizidi.
Azen
Gouennañ
E galleg e vez graet baudet eus ne vern pe azen-gouennañ, ouzhpenn azen Poatev, anvet e galleg "baudet du Poitou" (fr:baudet du Poitou).
Etre 12 ha 13 miz e vez an azenez o tougen, ouzhpennik a-wechoù. Un tamm muioc'h evit ar gazeg eta (etre 10 ha 12 miz).
Mahomed
Medina
E bloavezh 2 an Hidjra e klaskjont en-dro argadiñ ur garavanenn met sikour a zeuas eus Mekka evit ar varc'hadourien hag ur gwir emgann a voe etre 1.000 Mekkad ha 300 muzulman : Emgann Badr. Ur wech ouzhpenn e voe trec'h ar vuzulmaned.
Azen
Talvoudegezh an ezen
Pell amzer e voe implijet an ezen doñvaet evel ar c'hezeg, rak nebeutoc'h e kouste o magañ, hag e broioù zo e vez graet «kezeg ar re baour» anezho. Ouzhpenn-se e c'hall an azen krapat gant diribinoù, se zo kaoz e veze implijet er menezioù ha war zouaroù meinek.
Laezh
Al laezh azen (azenezed, kentoc'h) a zo damheñvel e berzhioù ouzh hini ar maouezed.
Mahomed
Medina
Levezon Mahomed a greske el ledenez. Meuriadoù an dezerzh a zeuas da anavezout anezhañ evel penn Arabia. Uhelidi zo eus Mekka a reas kement all.
Azen
Kig
E Provañs e vez graet silzig sec'h gant kig azen.
Mahomed
Aloubidigezh Mekka
E bloavezh 8 an Hijra (war-dro miz Genver 630) ec'h eas tre e Mekka digudenn. Distrujañ a reas an idoloù en templ ha touchañ ar maen du en ur huchal Allah akbar (An hini brasañ eo Allah).
Azen
Sotoni
Lakaet eo bet an azen da sot dre ma n'eo ket ul loen ken sentus hag ar marc'h. Kavout a ra d'e zifennerien eo dousoc'h ha speredkoc'h avat, hag e fell dezhañ kompren a-raok sentiñ. War evezh e vez atav, ha setu perak eo diogeloc'h e gerzhed er menezioù.
Mahomed
Aloubidigezh Mekka
Diwar-se e teuas holl veuriadoù ledenez Arabia da douañ le da vMahomed. Ha pa oa unanet al ledenez en Omma e oa tu hiviziken da soñjal strewiñ an islam en diavaez eus Arabia.
D'an 8 a viz Even 632 e varvas Mahomed e Medina.
Skrav-Kaspia
Ar Skrav Kaspia a zo un evn-mor, Hydroprogne caspia an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ eo er genad Hydroprogne.
Mahomed
Aloubidigezh Mekka
Beziet eo bet e moskeenn Al-Masjid an-Nabawi (moskeenn ar profed).
Skrav-Kaspia
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar Skrav Kaspia er c'herentiad Laridae (bremañ, hervez IOC 5.2. (2015) ) pe e Sternidae.
Anvet gwechall Sterna caspia.
Pont Glienicke
Pont Glienicke a zo ur pont etre Berlin ha Potsdam, a-us ar stêr Havel.
A-raok unvanidigezh Alamagn e oa ul liamm etre an tiriad amerikan (e Berlin ar C'hornôg) ha DDR. Implijet e voe meur a wech evit eskemm spierien e-pad ar Brezel yen.
Givenchy-lès-la-Bassée
Givenchy-lès-la-Bassée a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
.
Ctenodactylus
Ctenodactylus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.
Spesadoù
2 spesad goundied a zo ennañ:
Gladstone Gander
Gladstone Gander (Gontran Bonheur e anv gallek) zo un dudenn krouet e 1948 gant Carl Barks evit an Walt Disney Company. Kenderv Donald Duck eo, hag e gevezer war-dro Daisy.
Tsitakismos
Implijout a reer an termen tsitakismos (gresianeg: τσιτακισμός) war dachenn studi rannyezhoù ar gresianeg a-vremañ evit deskrivañ ur c'hemm fonologel ma teu da vezañ /k/ > /ts/ dirak ar vogalennoù a-raok /i, e, j/ peurliesañ, hag ivez e lec'hioù 'zo /x, g/ > /s, dz/.
Gladstone Gander
Ker chañsus ha ma'z eo droukchañsus Donald eo Gladstone Gander. Ne labour morse eta. Ma en defe ezhomm arc'hant e kavfe ur yalc'had arc'had kerkent e korn ar straed.
Heñvel ouzh un houad eo Gladstone, nemet ur garz eo evit gwir.
Tsitakismos
Kavet vez an tsitakismos en darn vrasañ eus Inizi ar C'hikladez hep staonekadur, da lâret eo /k/ + vogalenn a-raok > /ʧ/.
Herve ar Menn
Herve ar Menn, e marilh an ti-kêr Hervé Le Menn, a zo bet ganet e Hañveg e 1899 ha marvet eo e Pariz e 1973. Implijad e voe en RATP. Dalc'het e vez eñvor anezhañ dre m'en deus savet a-raok ar brezel Kenvreuriezh ar Viniaouerien KAV. Dre ar gevredigezh-mañ eo e voe adroet lañs d'ar sonerezh e Breizh ha dreist-holl d'ar binioù. Meur a levr sonerezh a voe embannet ganto. Embannet e voe ivez levr ar C'horonal Bourgeois, ul levr e-lec'h ma kaver e-leizh a ganaouennoù hengounel.
Familh
Tad Gwennole ar Menn hag Erwan ar Menn.
Araogennoù brezhonek
An araogennoù brezhonek zo daou seurt anezho:
An araogennoù eeun
Graet int
An araogennoù kevrennek
Graet int:
Setu un nebeud skouerioù a-douez tremen ur c'hantad :
An troiennoù araogennel
Ouzhpenn d'an daou seurt-se e ranker ivez menegiñ an troioù araogennel niverus, a vez implijet div araogenn enne peurvuiañ, evel:
A-zivout implij an araogennoù
Tremen 300 araogenn zo e-brezhoneg, pell muioc'h eget e galleg (150 bennak a-hervez) pe e saozneg.
Ne vezont ket implijet holl gant an holl dud avat.
Fazioù en implij an araogennoù
Unan eus an traoù diaesañ a zo en ur yezh eo implij an araogennoù. Poan a vez gant tud zo implij reizh an troiennoù, ha dre levezon ar galleg e implijont alies araogennoù direizh:
577
Diwar-benn bloavezh 577 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 577
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 577
1955
Diwar-benn bloavezh 1955 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1955
The Walt Disney Company
The Walt Disney Company zo ur c'hevredad amerikan krouet e 1923 gant Walt Disney. Unan eus strollioù dudi brasañ er bed eo bremañ. E greanterezh ar mediaoù emañ (kazetennoù, radioioù, skinweloù, internet), er sinema (klasel pe bevaat gant ar produioù deveret), e greanterezh an douristelezh hag an dudi dre e arvestoù, e dachennoù ar c'hoarioù, e letioù hag e vorrederioù.