cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carmen Pereira
E 1962 ec'h emezelas er PAIGC (Partido Africano da Independência da Guiné e Cabo Verde - Strollad Afrikan evit Dizalc'hiezh Ginea ha Kab Glas) ha stourm, asambles gant he gwaz, evit dieubidigezh Ginea-Bissau. Goude an dizalc'hiezh e voe dilennet er Vodadenn Vroadel hag etre 1981 ha 1983 e voe ministrez ar yec'hed hag an aferioù sokial. Dre ma oa prezidantez ar Vodadenn vroadel e voe lakaet da brezidantez ar Stad etre ar 14 hag ar 16 a viz Mae 1984, amzer da lakaat e plas ur Vonreizh nevez.
Splendor in the Grass
Splendour in the Grass, pe Splendor in the Grass, zo anv saoznek meur a dra:
Luís Cabral
Luís Cabral (11 a viz Ebrel 1931 - 30 a viz Mae 2009) a oa ur politikour ha prezidant kentañ Ginea-Bissau. Hantervreur e oa da Amílcar Cabral, stourmer pennañ evit dizalc'hiezh Ginea-Bissau hag ar C'hab Glas ha lazhet a-raok na deufe an dizalc'hiezh da wir.
Luís Cabral a gemeras perzh e krouidigezh ar PAIGC (Partido Africano da Independência da Guiné e Cabo Verde - Strollad Afrikan evit Dizalc'hiezh Ginea ha Kab Glas) e 1956 hag er gouvrezel a voe da heul en trevadennoù portugalat. Goude muntr e hantervreur e 1973 e voe lakaet e penn skourr ginean-bissau ar strollad pa oa Aristides Pereira e penn hini ar C'hab Glas.
Dizalc'hiezh Ginea-Bissau a voe embannet d'ar 24 a viz Gwengolo 1973 e Madina do Boé (hag anavezet gant Portugal ur bloaz goude) gant Luís Cabral prezidant. Awenet e oa e bolitikerezh gant ar sokialouriezh. Izili 'zo eus ar PAIGC a rebeche outañ reiñ ar galloudoù da dud a orin eus ar C'hab Glas ha distroadet e voe Cabral d'ar 14 a viz Du 1980 en un taol-Stad aozet gant João Bernardo Vieira. Bac'het e voe Luís Cabral un nebeud mizioù-pad a-raok bezañ kaset en harlu da Guba ha da Bortugal. Ne zistroas d'e vro nemet e 1999 ha mervel e Portugal d'an 30 a viz Mae 2009.
Cruach Phádraig
Cruach Phádraig  (hervez an iwerzhoneg, pe Croagh Patrick hervez ar saozneg) zo ur menez e kornaoueg Iwerzhon, e kontelezh Maigh Eo. 764 metr eo e uhelder. Emañ nepell diouzh kêr Cathair na Mart.
Div gern uheloc'h zo er gontelezh : Cnoc Maol Réidh (Mweelrea) ha Néifinn (Nephin pe Nefin), met Cruach Phádraig eo an hini anavezetañ abalamour d'ar birc'hirinded a vez graet eno bep bloaz da Sul diwezhañ miz Gouere. En enor da Sant Padrig e vez graet : a-hervez e oa bet ar sant o yunañ eno e-pad 40 devezh er bloavezh 441 hag en doa savet ur chapel eno. Etre 15,000 ha 30,000 pirc'hirin a vez eno d'an devezh-se, ha bep bloaz e vez war-dro 100,000 a dud en holl o pignat gant ar menez.
Ansumane Mané
Ansumane Mané (war-dro 1940 - 30 a viz Du 2000) a oa ur soudard eus Ginea-Bissau, bet e penn ar Stad e 1999.
Stourm a reas Mané ouzh ar Bortugaliz e-pad brezel dieubidigezh Ginea-Bissau. Goude dizalc'hiezh ar vro e skoazellas João Bernardo Vieira en taol-Stad 1980. E 1998 e voe tennet e garg dioutañ e gouarnamant Vieira. Diwar-se e krogas ur brezel diabarzh hag a echuas gant tec'hadenn Vieira e miz Even 1999. Mané a voe e penn ar Stad eus ar 7 d'ar 14 a viz Even ma voe lakaet Malam Bacai Sanhá da brezidant.
Enebiñ a reas ouzh gouarnamant Kumba Ialá ha lazhet e voe e rannvro Biombo d'an 30 a viz Du 2000.
Le Morte d'Arthur / 3e istor
The Noble Tale of Sir Launcelot Du Lake, "Istor nobl Sir Lanselod al Lenn", eo trede istor Le Morte Darthur ar skrivagner saoz Sir Thomas Malory (c. 1416 – 14 a viz Meurzh 1471), a skrivas pa oa bac'het e London adalek 1468 betek 1470.
Un henvoulladenn eus Le Morte Darthur a voe graet e 1485 gant William Caxton (c. 1422 – c. 1491) e London. Diwar un eilskrid eus oberenn Malory hag un dornskrid all e labouras Caxton. Kentoc'h eget moullañ an eizh istor evel e oant bet skrivet gant Malory e kavas gwelloc'h o rannañ en 21 levrenn ha 504 fennad, setu e ya trede istor Malory d'ober al levrenn VI, 18 pennad ennañ.
Dornskrid ha henvoulladur
Setu amañ penaos e voe rannet trede istor Le Morte Darthur gant William Caxton, hag ar pezh a zo kontet ennañ.
João Bernardo Vieira
thumb|João Bernardo Vieira João Bernardo Vieira (27 a viz Ebrel 1939 e Bissau - 2 a viz Meurzh 2009) a oa ur politikour eus Ginea-Bissau, bet e penn ar Stad dre 3 gwech.
E 1960 e teuas er PAIGC (Partido Africano da Independência da Guiné e Cabo Verde - Strollad Afrikan evit Dizalc'hiezh Ginea ha Kab Glas) ha kemer perzh er gouvrezel a-enep Portugal. E varregezhioù evel soudard a lakaas anezhañ da c'hoari ur roll a-bouez e dizalc'hiezh Ginea-Bissau ha d'an 28 a viz Gwengolo 1978 e voe fiziet ar garg a Vinistr kentañ dezhañ gant ar prezidant Luís Cabral. D'ar 14 a viz Du 1980 ec'h aozas un taol-Stad, distroadañ Cabral hag en em lakaat e penn ar c'huzul soudardel kemeret ar galloud gantañ. E miz Mae 1984 e voe embannet ha degemeret ur Vonreizh nevez ha distreiñ a reas ar vro d'ur sistem politikel sivil. An dilennadeg kentañ a voe aozet e 1994 ha Vieira a c'hounezas en eil tro gant 52% eus ar mouezhioù a-enep Kumba Ialá.
D'ar 6 a viz Even 1998 e torras e garg digant Ansumane Mané hag a oa e penn an arme. Diwar-se e krogas ur brezel diabarzh hag e miz Even 1999 e voe rediet Vieira da glask repu e kannati Portugal a-raok mont di en harlu. Distreiñ a reas d'e vro e miz Ebrel 2005 ha lakaat e anv en dilennadeg prezidantel aozet e miz Even. Trec'hiñ a reas Malam Bacai Sanhá ha mont da brezidant en-dro d'ar 1añ a viz Here.
D'an 23 a viz Du 2008 en em dennas dibistig diouzh un dagadenn aozet gant soudarded en e di met lazhet e voe e-korf un dagadenn all d'an 2 a viz Meurzh 2009.
Kumba Ialá
Kumba Ialá, pe Kumba Yalá, (ganet d'ar 15 a viz Meurzh 1953) zo ur politikour eus Ginea-Bissau, bet prezidant ar vro. E 2008 e kemmas relijion da vont da vuzulman en anv Mohamed Ialá Embaló.
Lakaat a reas e anv en dilennadeg liesstrolladek kentañ aozet e 1994. Koll a reas a-enep João Bernardo Vieira. Gounit a reas an dilennadeg aozet e 1999, goude ar brezel diabarzh, gant 72% eus ar mouezhioù en eil tro a-enep Malam Bacai Sanhá ha mont da brezidant d'ar 17 a viz C'hwevrer 2000. Distroadet e voe d'ar 14 a viz Gwengolo 2003 en un taol-Stad aozet gant Veríssimo Correia Seabra.
Nieul-le-Dolent
Nieul-le-Dolent a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Aubigny-Les Clouzeaux
Aubigny-Les Clouzeaux a zo ur gumun e departamant Vande e Bro-C'hall, krouet e 2016.
Henrique Rosa
Henrique Pereira Rosa (ganet d'an 18 a viz Genver 1946) zo ur politikour eus Ginea-Bissau.
Lakaet e voe da brezidant Ginea-Bissau en etrekarg d'an 28 a viz Gwengolo 2003, goude taol-Stad Veríssimo Correia Seabra hag en doa distroadet Kumba Ialá. Aozañ a reas dilennadeg 2005, gounezet gant João Bernardo Vieira ha reiñ ar garg a brezidant da hennezh d'ar 1añ a viz Here 2005.
Kentañ Feur-emglev Gwenrann
A drugarez da hanterouriezh Yann III (Craon), arc'heskob Reims d'an ampoent, Kentañ Feur-emglev Gwenrann a oa bet sinet hag embannet d'an 12 a viz Ebrel 1365 en iliz-chabistr Sant-Albin Gwenrann. Gantañ e oa bet lakaet fin da Vrezel hêrezh dugelezh Breizh en devoa enebet
Diouzhtu e oa bet kaset ar feur-emglev da Charlez V (Bro-C'hall) en devoa peurwiriekaet ar bennaenn anezhañ d'an 22 a viz Mae 1366, da lâret eo ouzhpenn bloaz goude...da c'hortoz e teufe an Dug da gadarnaat e wazoniezh dezhañ. Ar pezh a voe graet d'an 13 a viz Kerzu dirak ur c'huzul roueel ledanaet.
Diferadurioù ar feur-emglev
Lakaet e oa bet Yann IV da hêr reizh. Padal, ne oa ket bet dizarbennet dezoioù re Bentevr penn-da-benn peogwir e rejod d'al lezenn hêrezh eeun pleustriñ e Breizh :
Heuliadoù war hêrezh Breizh
Asuret e oa bet hêrezh Breizh e-pad ouzhpenn ur c'hantved. Koulskoude e chome mut-sourd ar feur-emglev e ken kaz na chomje nemet merc'hed en div familh. Ar pezh a c'hoarvezas e dibenn ar kantved :
Diwar neuze, kent marv an Dug en devoa klasket daou du en em lec'hiañ an abretañ ar gwellañ o soñjal en hêrezh :
Ken diresis ma veze ar stadud hêrezh e Breizh m'en devoa bet lakaet diaes ar wiraourien :
Elfennoù all a oa deuet da luziañ termenadenn an hêr reizh :
Courtisols
Courtisols zo ur gumun en departamant Marne hag er rannvro Grand Est, e reter Bro-C'hall. En arondisamant Châlons-en-Champagne emañ.
Bella Hadid
Isabella Khair Hadid, brudet evel Bella Hadid ganet d'an 9 a viz Here 1996 e Los Angeles, zo un top model ha maouez ar mediaoù stadunanat a orin izelvroeek-palestiniat. C'hoar Gigi Hadid ha Anwar Hadid eo. Dilennet eo bet "Model of the Year" gant tud a vicher evit al lec'hienn Models.com
Buhez
Isabella Khair Hadid a voe ganet ha desavet e Los Angeles, Kalifornia. He zad, Mohamed Hadid, zo kourater madoù hag he mamm, Yolanda Hadid, a oa top model ivez.
Veríssimo Correia Seabra
Veríssimo Correia Seabra (16 a viz C'hwevrer 1947 - 6 a viz Here 2004) a oa ur soudard eus Ginea-Bissau, bet e penn ar Stad e 2003.
Da 16 vloaz ec'h emezelas er PAIGC ha stourm ouzh Portugal evit dieubidigezh Ginea-Bissau. Kemer a reas perzh en taolioù-Stad 1980 (a-enep Luís Cabral) ha 1998 (a-enep João Bernardo Vieira). E 2000 e voe anvet da vinistr an difenn e gouarnamant Kumba Ialá. E miz Du 2000 e voe lakaet en annez-evezhiet gant Ansumane Mané met tec'hel kuit a c'hellas. D'ar 14 a viz Gwengolo 2003 e voe e penn an taol-Stad a skarzhas Ialá. Aozet e oa bet an taol-nerzh-se dre na oa ket bet paeet goproù soudarded an arme abaoe mizioù. E penn ar Stad e voe betek an 28 a viz Gwengolo ma voe lakaet Henrique Rosa da brezidant.
D'ar 6 a viz Here 2004 ec'h emsavas soudarded abalamour na oant ket bet paeet. Dalc'het e voe Correia Seabra gante ha skoet outañ betek mervel.
Ulaanbaatar
Ulaanbaatar (e mongoleg: Улаанбаатар pe ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ, distaget /ˈuːlɑːn ˈbɑːˌtɑr/, a dalv "An Haroz Ruz", skrivet gwezhall Ulan Bator) zo kêr-benn ha kêr vrasañ Mongolia. Enni ez eus ouzhpenn ur milion a dud o chom (2008).
Emañ Ulaanbaatar en hanternoz kreiz ar vro, war-dro 1310 metr a-us live ar mor, e traoñienn ar stêr Tuul. Ulaanbaat eo kêr vrasañ Mongolia ha kreizenn sevenadurel, greantel ha kenwerzhel ar vro. Gallout a reer mont betek enno eus pep korn ar vro dre an hentoù, ha liammet eo ivez ouzh Rusia ha Republik Pobl Sina war-bouez liennoù tren.
Savet e voe Ulaanbaatar e 1639, evel ur greizenn relijiel voudaek, gant manatioù, ha ne greskas da vat nemet en pa teuas da vezañ ur gêr c'hreantel vras. Kalz a savadurioù savet d'ar mare-se zo warno liv an disavouriezh nevez-klasel a veze kavet en Unvaniezh Soviedel e-kreiz an.
Unan eus ar savadurioù kaerañ a weler e kêr eo manati boudaek Gandantegchinlen Khiid.
Noord-Brabant
Noord-Brabant, pe Brabant an Hanternoz, zo ur broviñs en Izelvroioù, e kreisteiz ar vro. Er c'hreisteiz dezhi emañ an harzoù gant Belgia, en hanternoz ar stêr Maas, Limburg er reter, ha Zeeland er c'huzh-heol.
's-Hertogenbosch eo ar gêrbenn, hag Eindhoven eo ar gêr vrasañ.
Yann Iañ (Châtillon)
Yann Iañ (Châtillon) a oa bet ganet e Lanyugon d'ar 5 a viz C'hwevrer 1345. Mab e oa da Charlez Bleaz ha Janed Pentevr (Janed ar Gammez he lesanv).
Kont Pentevr ha Beskont Lemojez e oa.
Aet e oa bet da Anaon e Lambal d'ar 16 a viz Genver 1404.
Scepomycter
Scepomycter a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1941 gant an daou evnoniour breizhveuriat Claude Henry Baxter Grant (1878-1958) ha Cyril Winthrop Mackworth-Praed (1891-1974).
Manuel Serifo Nhamadjo
Manuel Serifo Nhamadjo zo ur politikour eus Ginea-Bissau.
Lakaet en doa e anv en dilennadeg prezidantel aozet e miz Meurzh 2012 goude marv Malam Bacai Sanhá met korbellet e oa bet en dro gentañ. Da heul an taol-Stad aozet gant Mamadu Ture Kuruma d'an 12 a viz Ebrel (etre div dro an dilennadeg) a-enep gouarnamant en etrekarg Raimundo Pereira e voe lakaet Nhamadjo prezidant da c'hortoz d'an 19 a viz Ebrel, hep goulenn e ali. D'an 22 a viz Ebrel ec'h embannas Nhamadjo e nac'he ar garg-se dre ma oa er-maez lezenn. A-benn ar fin, d'an 12 a viz Mae, ec'h asantas bezañ e penn ar Stad evit bloaz goude bezañ bet dibabet gant ar c'hKASKA.
Le Girouard
Le Girouard a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Odontophorus
a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ evned hag a denn d'ar c'hoailhed, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Wilmington (Delaware)
Wilmington eo kêr vrasañ stad Delaware er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 70 851 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Wilmington en ur mod ofisiel e 1878.
Odontophorus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == Pemzek spesad a ya d'ober ar genad :
Annezva
O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, triwec'h (18) isspesad dezho en holl.
Cramant
Cramant zo ur gumun en departamant Marne hag er rannvro Grand Est, e reter Bro-C'hall. En arondisamant Épernay emañ.
Bourvil
André Raimbourg, Bourvil eus e anv micher, a oa un aktour, kaner ha fentigellour gall. Ganet d'ar 25 a viz Gouhere 1917 e Prétot-Vicquemare (Seine-Inférieure) hag aet da Anaon d'an 23 a viz Gwengolo 1970 e Pariz.
Marv
E 1967 e-pad filmadenn ar film Les Cracks e kouezhas. Mont a reas da welet ar medisin ha kavet e voe e oa klañv gant kleñved Kahler, ur c'hrign-bev eus ar gwad. En desped da vezañ klañv marvus ha da gaout kimioterapiezh e kendalc'has gant e labour aktour ha kaner. Mervel a reas d'an 23 a viz Gwengolo 1970.
Departamant Treinta y Tres
Departamant Treinta y Tres zo unan eus departamantoù Uruguay, ha  kêr Treinta y Tres eo ar gêr-benn anezhañ.
Cyrtonyx
a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ evned hag a denn d'ar c'hoailhed, krouet e 1844 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
Dont a ra e anv eus ar gerioù henc'hresianek κυρτός (kromm e brezhoneg) hag ὄνυξ (kraban e brezhoneg).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Annezva
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Kreizamerika, Mec'hiko ha Norzhamerika, pevar (4) isspesad dezho en holl.
Montemilone
Montemilone zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
Leonor de Viseu
Merc'h e oa d'an infant Fernando de Portugal, Dug Viseu (1458 —1525) ha d'e bried Beatriz de Viseu.
Daou vugel o doe:
La Grande Vadrouille
La Grande Vadrouille (ar c'haloupadeg veur) zo ur film gall ha saoz, bet sevenet gant Gérard Oury e 1966. Berzh en deus graet kenañ rak gant 17 milion a arvesterien eo bet ar film gall gwelet ar muiañ e-pad 40 bloaz, a-raok an hini a reas muioc'h c'hoazh, Bienvenue chez les Ch'tis.
C'hoarvezout a ra ar film-mañ e-kerzh an Eil Brezel-bed e Bro-C'hall. Kontañ a ra istor daou C'hall hag a zo rediet da sikour tri bleiner kirri-nij saoz a zo bet diskaret o c'harr-nij gant an Alamaned. C'hoariet eo an daou C'hall-se gant Bourvil ha Louis de Funès.
C'hoariet o doa dija e-barzh ur gomedienn all, Le Corniaud, sevenet ivez gant Gérard Oury.
Sinopsiz
E 1942, ez eus bet diskaret ur c'harr-nij saoz gant an Alamaned a-us Pariz. Lammat a ra an tri blenier gant un harz-lamm ha pradañ a reont e tri lec'h disheñvel er gêrbenn. Sikouret int gant daou C'hall, ur penn laz-seniñ hag ul livour savadurel, evit kas anezho d'an dachenn dieub ; dont a reont neuze da vezañ rezistanted.
Fichenn identelezh
Titlː La Grande Vadrouille
Sevenourː Gérard Oury
Senarioː Gérard Oury, Danièle Thompson, Marcel Jullian, Georges hag André Tabet
Aktourien bennañː Louis de Funès, Bourvil, Terry-Thomas
Produiñː Les Films Corona, Lowndes Productions, The Rank Organisation
La Sonora Santanera
La Sonora Santanera zo ul laz-seniñ eus Mec'hiko savet e 1965.
La Grande Vadrouille
Fichenn identelezh
Ar broioù e lec'h ma 'z eo bet filmetː Bro C'hall ha Bro Saoz̩
Doare film ː Komedienn, Film brezel...
Deizhad mont er-maezː 8 a viz Kerzu 1966 e Bro C'hall
26 a viz Kerzu 1966 e Suis
Montemurro
Montemurro zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
Armor Magazine (disheñvelout)
Armor Magazine a c'hell bezañ:
Star Wars Day
Ar Star Wars Day, d'ar 4 a viz Mae, zo un devezh lid evit oberenn George Lucas, Star Wars. Lidet e vez gant an dud sot gant ar frañchiz. An devezh lid a zo bet brudet buan dre ar mediaioù ha dre lidoù gant tud treuzwisket.
An devezh a zo bet choazet a-ziwar ar frazenn brudet "May the Force be with you" troet da "May the Fourth be with you". Memes ma ne oa ket bet lakaet ofisiel an devezh-se gant Lucasfilm, an dud sot gant Star Wars dre ar bed a heulie anezhañ. Abaoe ez eo bet adkemeret gant Lucasfilm ha Disney evel devezh lid bed Star Wars.
Saint-Georges-de-Pointindoux
Saint-Georges-de-Pointindoux a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Delaware (disheñvelout)
Delaware zo un anv-lec'h e SUA, a zeu eus titl ur baron saoz,Thomas West, anezhañ trede Baron De La Warr, hag a zo ivez anv
Tarasaigh
Tarasaigh (distaget [] e gouezeleg ; Taransay e saozneg) zo un enezenn vihan eus Bro-Skos, unan eus an Inizi Gall Pellañ. Emañ er gornaoueg da enez Na Hearadh.
En em astenn a ra war 14,8 km². Beinn Ra eo anv ar grec'henn uhelañ, a dizh 267 metr a-us live ar mor. Tudet e oa Tarasaigh betek 1974. Bremañ e vez tud o chom war an enezenn e-pad ar vakañsoù hañv hepken. An hini vrasañ eus inizi didud Bro-Skos eo.
Barbara Perry
Barbara Mae Perry, bet ganet e Norfolk (Virginia) d'an 22 a viz Mezheven 1921 ha marvet e Los Angeles (Kalifornia) d'ar 5 a viz Mae 2019, a oa un aktorez, ur ganerez hag un dañserez stadunanat.
Mutuelles de Bretagne
Mutuelles de Bretagne (Brezhoneg: Kenwarezoù Breizh) zo un aozadur kenwarez digorvo diazezet e Brest, e Penn-ar-Bed. Adkavout a reer lodennoù eus an aozadur e Breizh a-bezh. Arbennikaet eo an aozadur war dachenn ar c'hretaat kenetre.
Istor
Ar C'henetre a Vreizh a oa bet krouet d'ar 5 a viz Gwengolo 1905 o unaniñ 70 eus ar 107 kenetre a oa er Penn-ar-Bed. Hervez lec'hienn an aozadur e vije bet evel pal "adalek ar penn-kentañ", da "ziskenn an diforc'hioù ha da reiñ an tu d'an holl, ne ra forzh al live sokial, ur moned etrezek pareoù ha servijoù a zoare ha lec'hel", en ur bed "na rank biken dont da vezañ unan marc'had".
An Afer Ferrand
D'ar 24 a viz Mae 2017, ar gazetenn Le Canard enchaîné a lak war-wel e vefe bet sikouret e wreg gant Richard Ferrand pa oa sekretour meur ar Mutuelles de Bretagne da c'hounez arc'hant. Sandrine Doucen, a vefe bet sikouret gant he gwaz da c'hounez tro 500 000 euro : ur miz goude bezañ bet ur c'hevrad feurmiñ eus un ti-uhel evit ar Mutuelles de Bretagne he dije krouet un SCI. 99 % eus al lodennoù an SCI a zo perc'hennet ganti ha dre-se e oa deuet a-benn da brenañ an ti-uhel war-dle met hep degas arc'hant. Ur wech furmet ar Mutuelles de Bretagne a ra 184 000 euro a labourioù, priz SCI an itron Doucen a oa pignet nebeut bloavezhioù war-lerc'h da 3000 gwech ar sammad diazez ha devoa postet e-barzh tizhet e oa 300 000 euro.
Newark (Delaware)
Newark zo ur gêr lec'hiet e norzh stad Delaware, unan eus stadoù SUA. Er bloavezh 2010 e oa 31 454 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Newark en ur mod ofisiel e 1694.
Montaigu-Vendée
Montaigu-Vendée a zo ur gumun e departamant Vande e Bro-C'hall, krouet e 2019.
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2019, en ur vodañ kumunioù Boufféré, La Guyonnière, Saint-Georges-de-Montaigu, Saint-Hilaire-de-Loulay ha Montaigu.
Hemipus
Hemipus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1844 gant an naturour breizhveuriat Brian Houghton Hodgson (1800 pe 1801-1894).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer en Azia, pevar (4) isspesad dezhe en holl.
Rummatadur
Gwechall e veze renket er c'herentiad Tephrodornithidae a zalc'he ar genadoù Tephrodornis ha Philentoma ivez.
Camus
Camus zo un anv-tiegezh gallek, diwar ul lesanv gallek ( togn e brezhoneg).
San José de Mayo
San José de Mayo zo ur gêr eus Uruguay, ha pennlec'h Departamant San José.
Raimundo Pereira
thumb|Raimundo Pereira Raimundo Pereira zo ur politikour eus Ginea-Bissau, bet prezidant en etrekarg dre div wech.
Kas a reas studioù war ar Gwir e Lisbon hag emezelañ er PAIGC betek bezañ besprezidant ar strollad. Dre ma oa prezidant ar Vodadenn Vroadel pa voe lazhet João Bernardo Vieira d'an 2 a viz Meurzh 2009 e voe fiziet ar garg a brezidant en etrekarg dezhañ betek an 28 a viz Gwengolo ha roet ar galloud d'ar prezidant nevez-dilennet Malam Bacai Sanhá.
Goude marv Sanhá e miz Genver 2012 e voe adarre prezidant Ginea-Bissau en etrekarg met harzet e voe d'an 12 a viz Ebrel, asambles gant ar ministr kentañ Carlos Gomes Júnior, da heul un taol-Stad aozet gant Mamadu Ture Kuruma. Dieubet e voe d'ar 27 a viz Ebrel ha kaset da Abidjan.
Saligny (Vande)
Saligny a oa ur gumun e departamant Vande e Bro-C'hall.
Middletown (Delaware)
Middletown zo ur gêr lec'hiet e norzh stad Delaware, unan eus stadoù SUA. Er bloavezh 2010 e oa 18 871 a annezidi o chom enni.
Klujar-Spagn guchenn
Ar glujar-Spagn guchenn a zo un evn, Guttera pucherani an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous e Kenya, Somalia ha Tanzania.
Enezeg Madeira
Enezeg Madeira zo un enezeg portugalat er Meurvor Atlantel. Seizh enez zo anezhi :
Mont a ra an holl anezho d'ober Rannvro Emren Madeira.
Matilde Camus
Aurora Matilde Gómez Camus, anavezet evel Matilde Camus zo ur varzhez spagnol, ganet e Santander d'ar 26 a viz Gwengolo 1919 ha marvet d'an 28 Ebrel 2012.
Departamant Colón (Panamá)
Departamant Colón a oa un departamant e Panamá en ; deuet eo da vout Proviñs Colón (Panamá).
San Costantino Albanese
San Costantino Albanese (Shën Kostandinit i Arbëreshëvet en albneg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
Krouet e voe San Costantino Albanese e 1534 gant albanegerien deuet eus Gres hag a oa en Impalaeriezh Otoman d'an ampoent.
Blizzard Entertainment
Ur gevredigezh amerikan eo Blizzard Entertainment hag a labour diwar diorren c'hoarioù video gant o embanniñ. Diazezet eo e sez e Irvin e California.
Savet eo bet ar gevredigezh e 1991 gant Allen Adham, Michael Morhaime ha Frank Pearce dindan anv Silicon & Synapse. Trev ur strollad gall Vivendi e oa (eus Vivendi Games) goude tremen da zorn Activision Blizzard.
Richard Ferrand
Richard Ferrand, ganet d'ar 1añ a viz Gouhere 1962 e Rodez (Aveyron), zo ur politikour gall. Kuzulier rannvroel eo e Breizh abaoe 2010, dilennet da gannad e Penn-ar-Bed e 2012. Bet eo ivez sekretour-meur ar strollad En Marche ! adalek miz Here 2016. Richard Ferrand a zo bet lakaet da vinistr unvanidigezh an tiriadoù e gouarnamant Édouard Philippe d'ar 17 a viz Mae 2017. War ar renk e oa adarre e 2017 da vont en-dro da gannad, en desped d'un afer arc'hant.
Blizzard Entertainment
Brudet eo adal 1994 rak d'e c'hoarioù video, trec'hadennoù bedel. Enno Warcraft, Diablo ha StarCraft.
Richard Ferrand
An Afer Ferrand
D'ar 24 a viz Mae 2017 e voe embannet er sizhunieg gallek Le Canard enchaîné e oa bet Richard Ferrand, pa oa sekretour meur ar Mutuelles de Bretagne, o sikour e wreg da c'hounit arc'hant. Sandrine Doucen, a vefe bet sikouret gant he gwaz da c'hounit tro 500 000 euro : ur miz goude bezañ graet kevrat feurmiñ un ti-uhel evit ar Mutuelles de Bretagne he dije krouet un SCI. 99 % eus al lodennoù an SCI a zo perc'hennet ganti ha dre-se e oa deuet a-benn da brenañ an ti-uhel war-dle met hep degas arc'hant. Ur wech feurmet an ti, e voe graet 184 000 euro a labourioù gant ar Mutuelles de Bretagne ; talvoudegezh SCI an itron Doucen a oa savet un nebeud bloavezhioù war-lerc'h betek tizhout 3000 gwech ar sammad diazez he devoa postet, kement ha 300 000 euro.
Blizzard Entertainment
Hiziv an deiz int kozh, ha daoust da se e vez c'hoaz graet kenstrivadegoù warno gant c'hoarierien ar bed a-bezh. Gortozet e vez gant milionoù a dud o astennadoù dazont, da lavaret eo World of Warcraft Cataclysm, Starcraft II, ha Diablo II.
Richard Ferrand
An Afer Ferrand
Lavaret en deus ne oa na dimezet da pakset d'an itron Doucen, petra bennak ma'z int pakset abaoe 2014.
Blizzard Entertainment
Istor
1994 Prenet gant ar saozon Davidson & Associates evit 10 milion dollars. Embannadur Warcraft.
1996 Davidson & Associates prenet gant CUC.
1997 CUC a gendeuz gant HFS Corporation evit sevel Cendant Software.
1998 Goude flodoù ekonomikel, Cendant Software a zo dizammet ha gwerzhet da Havas. Havas a zo prennet war ar memes bloaz gant Vivendi Universal.
2005 Blizzard Entertainment a brenn Swingin’ Ape Studios. Ganto e vo diorroet ar raktres StarCraft: Ghost. Embannadur World of Warcraft e Europa.
2006 Dindan Vivendi Universal Games trev Vivendi Universal eo bremañ Blizzard Entertainment (2009). E sez, troc'het a-raok e daou (Blizzard North ha Blizzard Entertainment / HQ) a kendeuz dindan e anv diwezhañ Blizzard Entertainment.
2007 Dilez ofisiel diorroadur StarCraft: Ghost. Kemenadenn diwar diorroadur StarCraft II.
2008 Diwar keleier ar BlizzCon gwerzet e vo StarCraft II e 3 lodenn (unan dre gouenn), diorroet e vez Diablo III ha World Of Warcraft Cataclysm.
Agelastes
zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
Klujar-Spagn vultur
Ar glujar-Spagn vultur (Acryllium vulturinum) a zo un evn eus kerentiad an Numididae. Ar spesad nemetañ eo er genad Acryllium.
Annez
Bevañ a ra al labous e Korn Afrika ha kreisteiz betek biz Tanzania.
Agelastes
Spesadoù
Daou spesad klujiri-Spagn a ya d'ober ar genad :
Annezva
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Afrika.
An Bhinn Bhán
An Bhinn Bhán (Benbane Head e saozneg) ) zo ur beg-douar en Hanternoz Iwerzhon, e kontelezh Aontroim. Emañ nepell diouzh Chaoser ar Ramzed. Al lec'h norshañ eo en Hanternoz Iwerzhon, mar lakaer enez Reachlainn a-gostez.
Tephrodornis
Tephrodornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855)
Sermaize-les-Bains
Sermaize-les-Bains zo ur gumun en departamant Marne hag er rannvro Grand Est, e reter Bro-C'hall. En arondisamant Vitry-le-François emañ.
Tephrodornis
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Azia, trizek (13) isspesad dezhe en holl.
Maesaergan Poullaouen
Maesaergan Poullaouen, pe Bugulgan Poullaouen, pe Pastoral Poullaouen, zo un abadenn c'hoariva e mod misterioù relijiel a veze c'hoariet bep pemp bloaz e Poullaouen. C'hoariet e voe en e bezh evit ar wezh diwezhañ e 1936 diwar atiz ar Bleun-Brug ha dindan an titl Pastoral war guinivelez Jezuz-Christ.
Ur pezh-c'hoariva poblel
C'hoariet e veze ar pez-c'hoari gant tud ar barrez hag e c'heller krediñ ma voe lakaet ar pouez, dre an titl d'an nebeutañ, war ar vaesaerien a aroueze al liamm etre an istor sakr hag ar vuhez er maezioù. Diwar ur mister relijiel gallek e c'hellfe bezañ bet tennet an doare brezhonek.
Abadennoù anavezet
Tammoù priziet mat a voe c'hoariet gant Kelc'h keltiek Poullaouen (krouet gant Eugénie Roparz) e Poullaouen ha da-geñver Gouelioù ar Bleun-Brug, e Kastell-Paol, Kastellin (1953) ha Boulvriag.
Bel-Ami
Bel-Ami zo ur romant gallek gant Guy de Maupassant(1850-1893), hag embannet e 1885.
Da gentañ e voe embannet a-dammoù er gelaouenn Gil Blas, ha goude en ul levr gant an embanner Victor Havard. E 1895, daou vloaz goude marv an oberour, e voe graet un embannadur skeudennaouet gant un embanner all, Paul Ollendorff.
Ar romant
C'hoarvezout a ra an istor e Pariz en eil hanterenn an.
Filmoù
Meur a film zo bet graet diwar ar romant.
Guttera
zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == Daou spesad klujiri-Spagn a ya d'ober ar genad :
Annezva
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Afrika, seizh (7) isspesad dezho en holl.
Philentoma
Philentoma a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1845 gant an naturour saoz Thomas Campbell Eyton (1809-1880).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Azia ar Gevred, pevar (4) isspesad dezhe en holl.
Rummatadur
Gwechall e veze renket er c'herentiad Tephrodornithidae a zalc'he ar genadoù Tephrodornis ha Hemipus ivez.
Tiny Feet
Émilie Quinquis, Tiny Feet he anv micher, zo ur c'hitarourez bet ganet e Brest e 1986 Dimezet eo da Yann Tiersen. . Hervezi e c'hoari sonerez "elektro-rock teñval ha nij". E kêr Roazhon e oa kroget gant ar sonerezh.
Desket he deus brezhoneg asambles gant Yann Tiersen, dre ur staj Stumdi a c'hwec'h mizvezh, evit desevel o bugale e brezhoneg. Enoret int bet o-daou gant Priz Brezhoneger ar bloaz e 2017.
Marcel Ropars
Marcel Ropars (Marsel Roparz), ganet e 1926 e Poullaouen ha marvet d'ar 26 Genver 2023, a oa unan eus saverien ar sonerezh hengounel en doe anavezet en e barrez c'henidik. Breur e oa da Loeiz Ropars a adlakaas war wel kanoù ha dañsoù Breizh.
Buhez
E familh, c'hwec'h bugel enni, a oa troet ouzh ar brezhoneg ha breudeur ar gerent a yeas da skol brotestant kêriadenn ar Gili e Poullaouen, e-lec'h ma veze kustum da ganañ kantikoù brezhonek. Unan eus e eontred, Hervé Ropars, a roas e anv d'ar Strollad Emrenour Breiz e 1927. Levezonet e voe ar familh gant oberiantizoù ar Bleun-Brug a vountas ma vefe c'hoariet Maesaergan Poullaouen e 1936 gant tud yaouank ar gumun, Roparzed en o zouez. Hag ouzhpenn Loeiz ha Marcel e tapas brud o c'hoar Eugénie ivez, o vezañ m'he doe krouet Kelc'h Keltiek Poullaouen.
Mignon e voe da Bolig Monjarret hag e kemeras perzh e krouidigezh Bodadeg ar Sonerion, hag eñ studier e Skol Kenwerzh Pariz, e-pad an Eil Brezel-bed.
E 1946 e krogas gant ar binioù bras hag ar vombard hag ez eas da seniñ gant Kevrenn Brest-Sant-Mark. Pennsoner e teuas da vezañ e 1953.
Labourat a reas en ur bank bras hag e harpas e vreur, Loeiz, da lakaat Al Leur Nevez da vont endro ouzhpenn. E verc'h Gwenola zo bet anavezet evel ensellerez evit ar brezhoneg hag evel telennourez.
Mercedes-Benz
Mercedes-Benz a zo un embregerezh alaman a sav kirri, traktourien ha kamionoù, bet krouet e 1926. Ur rann eus Daimler AG eo. E Stuttgart emañ sez an embregerezh.
Istor
Istor Mercedes a oa krog e 1886 gant an ijinour Gottlieb Daimler a grou ur c'heflusker leskiñ diabarzh a-raok ober un unvaniezh gant Karl Benz. Krouet eo bet Mercedes-Benz, diwar lesanv merc'h ur marc'hadour aotreet a save kirri evit Daimler, e 1926. Gant an embregerezh e voe korvoet labourerien eus Bro-C'hall hag an Unvaniezh Soviedel e-pad an Eil Brezel-Bed.
Redadegoù kirri
Redet en deus Mercedes e Formulenn 1 etre 1954 ha 1955, hag abaoe 2010. Gounezet en deus titloù ar vlenierien gant Juan Manuel Fangio. Redek a ra bremañ gant Michael Schumacher ha Nico Rosberg. Reiñ a ra kefluskerioù da VcLaren ha da Force India.
Carlos Gomes Júnior
thumb|Carlos Gomes Júnior Carlos Domingos Gomes Júnior (ganet d'an 19 a viz Kerzu 1949) zo ur politikour eus Ginea-Bissau.
Danevelloù kozh danvez Breizh
Danevelloù kozh danvez Breizh zo un dastumad skridoù krennamzerel troet gant Roparz Hemon hag embannet gant Hor Yezh e 1992.
Castelsaraceno
Castelsaraceno zo ur gumun en Italia, e proviñs Potenza, e Basilicata.
Armor Magazine (US Army)
ARMOR zo ur gazetenn embannet gant an US Army, skourr ar c'hirri hobregonet. Penn an embannadur a zo penn ar skourr hobregonet diazezet e Fort Benning, Georgia. Eno e kaver kreizenn gourdoniñ an tankoù hag an nerzhioù marc'hegiezh stadunanat (United States Army Armor School). ARMOR magazine zo ar gazetenn koshañ hag a-vicher eus an US Army, savet e oa bet gant ofiserien eus an US Cavalry e 1888, an titl orin a oa The Cavalry Journal.
Istor
Ar C'havalry Journal a oa bet krouet a orin gant ofiserien eus ar varc'hegiezh stadunanat er Far-West e-pad un emvod a oa bet evit komz a-ziwar ar gadoniezhoù brezel, strategiezhioù kement hag an dafar a oa da neveshaat dre rediñ rak ar pellder etrezo er C'hornôg Amerikan.Gant krouidigezh ar skourr hobregonet milourel stadunanat pe US armored forces e 1940, ar gazetenn e oa rediet kemmañ e ditl o trement eus The Cavalry Journal da Armor, istitlet the Magazine of Mobile Warfare (Kazetenn ar brezel fiñv).
A-raok 1974, e oa embannet an Armor Magazine gant an Armor Association, un ensavadur prevez. An Skol Hobregon an US Army a grogas da embann ar gazetenn ARMOR e mizioù Meurzh-Ebrel 1974. An embannadur a gendalc'h hiziv-an-deiz gant ur stumm a-vicher. An anv a zo chomet ARMOR, istitlet bremañ Mounted Maneuver Journal (Kazetenn an Embregadenn Dafaret).
Poltriji
Studiadennoù a-bep seurt a gaver met atav o vezañ war dachenn ar c'hirri-hobregonet.
Acryllium
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1840 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
Dont a rafe e anv eus ar ger henc'hresianek ἄκρις a dalv kement ha pikern e brezhoneg.
Spesadoù
N'eus nemet ur spesad klujiri-Spagn er genad-mañ — Acryllium vulturinum — hag a vez graet klujar-Spagn vultur anezhañ e brezhoneg.
Annezva
Kavout a reer ar genad e takadoù 'zo eus Afrika.
Castelmezzano
Castelmezzano zo ur gumun en Italia, e proviñs Potenza, e Basilicata.
Mekong
Ar Mekong a zo un hir a stêr eus Azia ar Reter hag unan eus stêrioù pennañ ar bed. Ar seizhvet hirañ stêr eus Azia eo hag an daouzekvet hini eus ar bed. 4 350 km eo he hed, kas a ra ganti doureier un dachennad 795 000 km² ha diskargañ a ra 475 km³ a zour bep bloaz.
Eieniñ a ra e pladenn Tibet, ha goude treuziñ proviñs Yunnan e Sina e treuz Myanmar, Laos (ober a ra an harzoù etre an div vro-mañ war-hed 100 km), Thailand (ober a ra an harzoù etre Laos hag ar vro-mañ war-hed 850 km), Kambodja (treuzet gantañ penn-da-benn) ha Viêt Nam ma'n em daol er mor en ur braz a zelta.
Janed Flandrez
thumb|right|Janed Flandrez e Henbont Janed Flandrez a oa bet ganet e 1295. Merc'h e oa da Loeiz Iañ (Flandrez) (Kont Nevers) ha Janed (Kontez Rethel).
Dimeziñ a reas gant Yann Moñforzh e Chartrez (Eure-et-Loir a-vremañ) e 1329.
Mont a reas da Anaon e 1374.
Brezel hêrez dugelezh Breizh
Pa oa aet Yann III (dug Breizh) da Anaon e 1341, un tabut a savas etre Yann Moñforzh hag e nizez Janed Pentevr evit bezañ e penn an Dugelezh. Graet e vez Brezel hêrezh dugelezh Breizh pe Brezel an div Janed c'hoazh eus ar brezel en doa tarzhet neuze hag a badas ugent vloaz.
Pa oa bet toullbac'het Yann Moñforzh e Pariz e kendalc'has-hi gant ar stourm o kemer penn e luioù, ar pezh a reas d'o mab Yann IV (dug Breizh) bezañ trec'h a-benn ar fin.
He brud a oa bet diazezet diwar un taol-kaer kaset da benn ganti e 1342. Tra m'edo arme Charlez Bleaz o lakaat seziz war Henbont e-lec'h m'he devoa Janed kavet repu enni, e oa deuet a-benn da reiñ nerzh d'ar soudarded ha da gêriz en-dro, kement ha ken bihan ma reas tro wenn an holl argadoù ouzh kêr. Un nozvezh, e penn ur strollad soudarded, ez eas e-maez ar gêr da lakaat an tan da gregiñ e teltennoù an enebourien. O tennañ splet eus an darvoud e teuas a-benn da dizhout An Alre a c'hellas-hi degas 500-600 marc’heg diouti da zistreiñ da Henbont pemp devezh diwezhatoc'h. Da-heul an taol-ouesk-se e voe graet Janed ar Flamm anezhi. O komz diwar he fenn en devoa an istorour gall Jean Froissart lâret : « he devoa kalon gwaz ha kalon leon ».
Roet e oa bet he lesanv Janed ar Flamm d'ur pont a-c'haoliad war ar Blavezh en Henbont.
Angra do Heroísmo
Angra do Heroísmo (distaget [] e portugaleg), pe Angra hepken, zo ur gêr hag ur gumun en enez Terceira en enezeg Azorez, ur rannvro emren eus Portugal. E 2011 e oa poblet gant 35,402 a dud war ur gorread 23,900 km². El lodenn greisteiz eus Terceira emañ, p'emañ kumun Praia da Vitória en hanternoz. Unan eus kêrioù bras Azorez eo, gant Ponta Delgada en enez São Miguel ha Horta en enez Faial, hag unan eus kêrioù-penn an enezeg. E pep hini eus an teir c'hêr-benn e kaver ur skourr eus gouarnamat ar rannvro emren : en Angra emañ lez uhelañ Azorez. Eno ivez emañ sez eskob katolik an enezeg.
Krouet e voe kêr Angra e dibenn ar. En Angra e voe harluet ar skrivagner romantel portugalek Almeida Garrett e-pad Brezelioù Napoleon. Eno ivez e voe ar rouanez Maria II Portugal o vevañ etre 1830 ha 1833. Lakaet e oa bet Angra do Heroísmo war roll lec'hiennoù ar Glad bedel gant UNESCO e 1983.
Libby Holman
Libby Holman (1904-1971) a oa un aktourez ha kanerez stadunanat. Yuzevien e oa he zud. Mignonez e oa da Martin Luther King ha d'e wreg.
Koad ar Perzh
Koad ar Perzh a zo ur c'hoad prevez e reter-pellañ Breizh. En em astenn a ra war 1513 hektar e kumun ar Perzh evit an darn vrasañ, en Il-ha-Gwilen hag e Bro-Roazhon. Un dachenn neptu er marzioù boutin perc'hennet gant aotrounez Laval ha Gwitreg e oa, etre kontelezh Laval ha dugelezh Breizh. Koad ar Perzh, koad Misedon, koad les Gravelles ha koad les Éffretais e Mayenne a yae d'ober gwechall ur c'hoad brasoc'h, hini Frageu. Hiziv an deiz ez eo perc'hennet gant daou zen.
Liesseurted ar vuhez
Un dervenneg hag ur faoueg eo.
Renablet ez eus bet er c'hoad:
Henamzer
Koadoù ar Perzh, Felger, Gwerc'h hag Arez a yae d'ober gwechall ur goadeg hepken etre ar Riedoned er c'hornôg hag ar Genomaned er reter, ur seurt marz kentañ etre Breizh, Maen hag Anjev.
Livioù panslav
Al livioù panslav (pe livioù hollslav) eo ar glaz, ar gwenn hag ar ruz. Degemeret e voent e-kerzh Kendalc'h Panslav Praha e 1848. Diazezet int war Banniel Rusia a zo gwenn, glas, ruz (hemañ diazezet er penn kentañ war hini an Izelvroioù). Adkavet e vez al livioù-se war un darn vat eus bannieloù ar stadoù slav, dreist-holl ar re savet e dibenn an hag en.
Bannieloù
Stadoù slav na reont ket gant al livioù-se : Belarus, Bosnia-ha-Herzegovina, Montenegro (abaoe 2004), Polonia, Ukraina.
La Chapelle-Achard
La Chapelle-Achard a oa ur gumun e departamant Vande e Bro-C'hall. Emañ e-barzh kumun nevez Les Achards bremañ.
Amerikanegezh
An amerikanegezh eo an anv a vez graet eus ur gostezenn en Iliz katolik Stadoù Unanet Amerika e dibenn an.
Almansor
Almansor (Almanzor e spagnoleg), pe Abu ʿAmir Muhammad ben Abi ʿAmir al-Maʿafirí (en arabeg: أبو عامر محمد بن أبي عامر ابن عبد الله المعافري), moranvet al-Manṣūr (المنصور بالله), «an trec'hour» (Algeciras, c. 939-Medinaceli, 1002), a voe un ofiser ha politikour andalous, penn Kalifiezh Córdoba ha hayib pe chambelán Hisham II (976-1013).
Kemer a reas ar galloud, goude muntroù hag ivez trec'hadennoù war ar gristenien, e 978 ha chom a reas er penn betek e varv en 1002.
Brian Ó Nualláin
Brian Ó Nualláin (hervez an iwerzhoneg) pe Brian O'Nolan (hervez ar saozneg) (5 Here 1911 – 1añ Ebrel 1966) a oa ur skrivagner ha kazetenner eus Iwerzhon.
Ganet e voe e An tSrath Bán, e kontelezh Tír Eoghain met tremen a reas e vugaleaj hag e yaouankiz e meur a lec'h all, e Bro-Skos, e Dulenn hag e Tulach Mhór. Goude studioù e Skol-veur Dulenn e kavas ul labour kargiad en ur ministrerezh e Dulenn hag en em lakaat a reas da skrivañ. E 1939 e embannas e levr kentañ, gant an anv-pluenn Flann O'Brien, At Swim-two-birds, ul levr hag a reas un tamm berzh. Skrivañ a rae ur pennad bep sizhun evit ar gazetenn The Irish Times, en iwerzhoneg hag e saozneg, dindan an titl An Crúiscín Lán (pe an Cruskeen Lawn e "saozneg"), sinet gant un anv-pluenn all, Myles na gCopaleen (pe Myles na Gopaleen), rak ne c'halle ket, evel kargiad, sinañ gant e anv gwir. Kalz a verzh a reas ar pennadoù fentus ha flemmus-se.
Er bloavezh goude e skrivas ul levr all, The third policeman. Soñjal a rae Flann O'Brien e oa e bennoberenn met ne gavas embanner ebet da neuze. E 1941 e embanns e levr brudetañ, An Béal Bocht, sinet Myles na gCopaleen. Dont a reas er-maez en iwerzhoneg ha n'eo nemet e 1973 e voe embannet un droidigezh anezhañ e saozneg, gant an titl The Poor Mouth. El levr-se e ra ar skrivagner al lu gant al levrioù eñvorennoù a oa bet embannet en iwerzhoneg. Ul levr fentus eo, ha flemmus war un dro. Ennañ e tispak Brian Ó Nualláin e zonezon hag e ijin en o barr.
Troet eo bet An Béal Bocht e brezhoneg gant Kristian Braz hag embannet gant an titl Chaokañ mizer (Mouladurioù Hor Yezh, 2014). Troet eo bet e galleg, evel Le pleure-misère, ou la triste histoire d'une vie de chien, gant André Verrier hag Alan E. ar Berr (Ombres, Toloza, 1994)
Elfennerezh (jedoniezh)
An elfennerezh lakaet da dalvezout er matematik a zo e boent loc’hañ e reolluniañ strizh ar riñverezh boc’hedel, hag skourr ar matematik a bled gant meizad ar vevenn eo rik. Ar vevenn-se a denn d’un heuliad pe hini ur gevreizhenn eo. Enni a ya meizadoù all evel ar gendalc’hegezh, an diarroudañ hag ar sammegadur. Implijet e vez ar meizadoù-se da-geñver an niveroù gwerc’hel hag ar niveroù kemplez.
Chaudefontaine
Chaudefontaine zo un anv-lec'h gallek.
Amerikanouriezh
An amerikanouriezh eo studi doareoù-bevañ ha sevenadur Amerika, komprenet evel re SUA hepken, hag o levezon war ar broioù all. Enebamerikanouriezh eo kelennadurezh an dud a sav a-enep an doareoù-se hag a-enep amerikanadur ar broioù all.
Dre vras e sav daou rumm tud a-enep an amerikanadur :
Sevenadur SUA
Emañ industriezh filmoù Hollywood, abaoe ar bloavezhioù 1920, ha muioc'h c'hoazh dre ar skinwel hiriv eget gwechall dre ar filmoù hepken, o ren war media ar bed. Dre ar media-se eo e vez anavezet buhez ha gizioù tud SUA.
programoù stadunanat a vez gwelet e skinwel an holl vroioù E 2006, hervez un enklask kaset gant Radio Times en 20 bro e oa seizh abadenn stadunanat diwar an dek muiañ sellet outo: CSI: Miami, Lost, Desperate Housewives, The Simpsons, CSI: Crime Scene Investigation, Without a Trace ha The Adventures of Jimmy Neutron: Boy Genius.
Juan II
Juan II zo anv tri roue ha daou zen.
Chapel ar Scrovegni
Chapel ar Scrovegni zo ur chapel e Padova (Italia) hag a zo bet savet er evel un darn eus ur palez, ha livet ar mogerioù anezhi gant Giotto.
Casatisma
Casatisma (La Catisma e lombardeg) zo ur gumun eus proviñs Pavia e rannvro Lombardia.
Percy Liza
Carlos Percy Liza Espinoza (berraet a-wechoù e Percy Liza), bet ganet d'ar 10 a viz Mae 2000 e Chimbote (Perou), a zo ur melldroader lakaet da vezañ unan eus ar re wellañ eus e remziad.
Buhezskrid
D'e 17 vloaz ec'h erruas Percy Liza e Lima, ma tremenas tost holl e red-micher c'hoarier evel argader e skipailh Sporting Cristal.
Cassolnovo
Cassolnovo (Cassö e lombardeg) zo ur gumun eus proviñs Pavia e rannvro Lombardia.
Niver an dud marvet abalamour d'ar Brezel-bed kentañ hervez monumantoù ar re varv e Penn-ar-Bed
Setu amañ un daolenn hag a ziskouez niver an dud marvet abalamour d'ar Brezel-bed kentañ hervez monumantoù ar re varv e Penn-ar-Bed (Breizh).
Ernest du Laurens de la Barre
Ernest du Laurens de la Barre (1819-1881) a oa ur skrivagner gallek eus Breizh-Izel.
Banniel Ginea-Bissau
thumb|Banniel Ginea-Bissau Banniel Ginea-Bissau eo banniel broadel Ginea-Bissau abaoe 1973.
Dont a ra eus banniel ar PAIGC, ar strollad a stourmas evit dieubidigezh ar vro, levezonet gant banniel Ghana. Adkavet e vez warnañ al livioù panafrikan : ruz (arouez ar gwad skuilhet evit an dieubidigezh), melen (arouez an aour) ha gwer (arouez an natur hag ar spi). E-kreiz ar vandenn ruz ez eus ur steredenn du pemp brank.
Robert FitzRoy
Robert FitzRoy (5 a viz Gouhere 1805 - 30 a viz Ebrel 1865) a oa ur moraer saoz, kabiten ar vag HMS Beagle, a voe Charles Darwin oc'h ober tro ar bed en he bourzh. Merdeiñ a reas Fitzroy e su Suamerika, en enezeg Douar an Tan. Brudet eo evel unan eus kentañ diawelourien skiantel an amzer.
Gouarnour Zeland-Nevez e voe ivez eus 1843 da 1845.
Claude Favre de Vaugelas
Claude Favre, baron Pérouges hag aotrou Vaugelas, ganet d'ar 6 a viz Genver 1585 e Meximieux (Savoia) ha marvet d'ar 26 a viz C'hwevrer 1650 e Pariz, a oa ur yezhadurour hag ur yezhoniour gallek savoian. Unan eus kentañ izili an Akademiezh c'hall e voe.
E dad a oa senedour e Savoia. Eñ a yeas da servij Gaston d'Orléans (1608-1660), breur paotretaer ar roue gall Loeiz XIV. Evel ma ne veze ket paeet alies gant e vestr, ha dre ma ouie italianeg ha spagnoleg, e klaske ober tammoù labour jubenniñ e lez ar roue Loeiz XIII.
Vallet
Vallet zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh gallek.
Skolaj Diwan Penn-ar-Bed
Skolaj Diwan Penn-ar-Bed a vez graet eus an daou skolaj Diwan, Skolaj Diwan ar Releg Kerhuon ha Skolaj Diwan Gwiseni e Penn-Ar-Bed.
Skolaj Roparz Hemon
Skolaj Diwan ar Releg Kerhuon a oa bet digoret er bloavezh 1988 gant an anv Skolaj Roparz Hemon. Staliet er Releg-Kerhuon (straed Gay Lussac) nepell diouzh Brest. Ar c'hentañ skolaj Diwan e voe da vezañ digoret. Divadezet e voe 12 vloaz war-lerc'h dre efed Gwalldaol Kever a lakas da greskiñ an tagadennoù a-enep ar Brezhoneg hag ar vroadelouriezh vrezhon. Goude an divadeziant e vez kaoz c'hoazh eus an anv Skolaj Diwan Roparz Hemon betek e kemennadennoù Diwan. Yves Mervin en doa bet ar mennozh skrivañ e levr Arthur et David : Bretons et Juifs sous l'Occupation adalek an tabut-se
Skolaj Diwan Gwiseni
Skolaj Diwan Gwiseni, staliet straed ar Chaloni Rannou, digoret eo bet er bloavezh 2003 gant 44 skolajiad
Departamant Alto Paraguay
Departamant Alto Paraguay zo unan eus seitek departamant Paraguay, ha Fuerte Olimpo eo ar gêr-benn anezhañ.
Saint-Thurien
Dont a ra anv ar gumun eus hini ur sant hag a zo ivez en orin kumun Sant-Turian e Breizh. Merzout a c'haller emañ Sant-Thurien just e-kichen kumunioù Conteville, Marais-Vernier ha Saint-Samson-de-la-Roque, kumunioù eus Normandi hag a oa stag ouzh eskopti Dol gwechall.
Kounlec'h torridigezh ar sklaverezh
280px|thumb|right|Mont-tre ar C'hounlec'h Kounlec’h torridigezh ar sklaverezh a zo ur c’hounlec’h lec’hiet e Naoned, gouestlet d’ar sklaverezh ha d’e dorridigezh. Digoret e oa bet e miz Meurzh 2012 en ur gêr hag a voe porzh-morianeta brasañ Breizh, hag unan eus ar re bennañ e Frañs.
Henne
An henne a zo ur wezennig eus ar c'herentiad Lythraceae, ha Lawsonia inermis eo hec'h anv skiantel. He delioù a ro livioù: ruz ha melen, a implijer evit ar gwiadoù ha war ar c'horf. Tennet e vez eus he bleunioù bihan c'hwezh-vat priziet mat. Kreskiñ a ra an henne dindan an trovanoù en Afrika, su ha reter Azia.
Kounlec'h torridigezh ar sklaverezh
Deskrivadur
Savet tostik-tost ouzh Kae ar Foz e oa bet empennet gant an arzour poloniat Krzysztof Wodiczko hag an tisavour arc’hantinat-stadunanat Julian Bonder. Ar c’hounlec’h a vez kavet 2000 plakenn wer engravet ennañ, eñvoriñ ergerzhadegoù-morianeta Naonediz en 18 kantved o fal dezhe.
Henne
Er Bibl
Anv ez eus anezhañ e Kanenn ar C'hanennoù 1,14: «Ur blokad frouezh henne eo va muiañ karet, E gwiniegoù En-Gaddi».
Kounlec'h torridigezh ar sklaverezh
Deskrivadur
Digoret e oa bet d’ar 25 a viz Meurzh 2012 gant Jean-Marc Ayrault, maer Naoned ha deraour ar raktres, a-gevret gant prezidant kozh Benin Nicéphore Soglo, kannadez Gwiana Christiane Taubira, pe c’hoazh ar melldroader kozh Lilian Thuram.
Fernando, Dug Viseu
Fernando Portugal (1433-1470) a oa un infant portugalat ha Dug Viseu.
Mab e oa d'ar roue Duarte Iañ ha da Leonor Aragon (rouanez Portugal)
Castana
Castana (Castäna e lombardeg) zo ur gumun eus proviñs Pavia e rannvro Lombardia.
Siphonorhis
Siphonorhis a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ adrened, krouet e 1861 gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == N'eus nemet ur spesad oc'h ober ar genad hiziv an deiz :
Departamant Alto Paraná
Alto Paraná zo unan eus seitek departamant Paraguay, ha Ciudad del Este eo ar gêr-benn anezhañ.
Cecima
Cecima (Sésma e lombardeg) zo ur gumun eus proviñs Pavia e rannvro Lombardia.