cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ahel Roma-Berlin-Tokyo
Da gentañ e oa sinet emglevioù mignoniezh etre Berlin ha Roma e miz Du 1936 hag etre Japan ha Berlin diwezhatoc'h. An Emglev enepkomintern etre Berlin ha Tokyo a oa sinet goude d'ar 25 a viz Du 1936, hag Italia er sinas ivez e miz Du 1937. E miz Mae 1939 e teuas an emglevioù mignoniezh etre Berlin ha Roma da vezañ ur gwir gevredad anvet an Emglev dir gant Mussolini. Krouet e oa an Ahel da vat d'ar 27 a viz Gwengolo 1940 gant sinadur Emglev an tri zu etre an Bro-Alamagn, Impalaeriezh Japan ha Rouantelezh Italia a savas evel-se ur c'hevredad milourel. Da c'houde e teuas broioù all da vezañ ezel eus ar c'hevredad. Er c'hontrol diouzh nerzhioù ar Gevredidi, Re an Ahel ne savjont ket taolioù bras gant an teir bro vras a oa diazez ar c'hevredad a-gevret : An trede Reich hag Italia a oa dister o emell war talbennoù Okeania hag Azia ar Gevred e-pad ar Brezel-bed – daoust ma oa sevenet kefredioù gant an arme alaman en Okeania a-raok da Japan disklêriañ ar brezel d'ar Stadoù-Unanet hag arme Japan ne gemeras ket perzh gant soudarded er brezel en Europa hag er Reter-Kreiz. Pa oa en e varr e kontrole an Ahel tachennoù ec'hon en Europa, en Afrika an Norzh hag en Azia. Echuiñ a reas an Eil Brezel-bed gant faezhidigezh he holl izili, diskar renadoù ar broioù a gemere perzh ennañ ha gant diwezh an emglev.
Nicolas Le Millier
Nicolas Le Millier, ganet d'an 18 a viz Du 1978, a zo ur biniaouer hag ur fleüter breizhat. Seniñ a ra e-barzh ar strollad Plantec, hag asambles gant Dominique Pouleriguen pe gant sonerien all.
Torretta
Torretta zo un anv-lec'h italianek.
Karaegezh
Karaegezh pe Yuzevegezh karaek ( modern Yahadut Qara'it, diwar tiberian Qārāʾîm a dalvez "Lennerien") zo ul luskad relijiel yuzev. Ennañ ne anavezer nemet an Torah evel mammenn an halac'ha hag an doueoniezh. Hervezañ e oa bet roet kement gourc'hemenn a zo gant Doue da Voizez e Menez Sinai dre skrid nemetken, hep un Torah dre gomz a vije bet da lakaat ouzhpenn. Diforc'het eo diouzh ar Yuzevegezh rabinek neuze dre ma tegemer an doare-mañ an Torah dre gomz, kodet en Talmud.
Torretta
Div gumun zo:
Karaegezh
P'o deus da zisklêriañ an Torah e striv ar Garaed evit chom an tostañ ma c'hellont da ster splann an destenn. N'eo ket dre ret an dalvoudegezh ger-ha-ger, met klask a reont tostaat d'ar pezh a vije bet komprenet gant an Israelited pa voe diskuliet dezho an Torah. Tra ma chom stag ar Yuzevegezh rabinek ouzh divizoù ar Sanhedrin evel m'int enrollet en Mishnah evit disklêriañ an Torah e sell ar Garaed ouzh kement disklêriadenn er memes doare, n'eus forzh peseurt orin a zo dezhi, ha broudañ a reont kement yuzev a zo da lenn ha da studiañ an Torah evit ober o soñj dezho war ar pezh zo goulennet ober. Da lavaret eo e c'hellont degemer arguzennoù an Talmud, hep lakaat anezho dreist pep tra.
Hervez Mordekai ben Nissan e c'heller kavout gwrizioù ar Garaegezh en ur strollad anvet Benei Ṣedeq a veve da vare an Eil Templ. Tabut zo bet etre an istorourien evit gouzout hag-eñ e oa ul liamm ouzh strollad ar Sadukeed, o doa soñjoù heñvel a-walc'h, pe hag-eñ eo ar Garaegezh ur strollad nevez gant soñjoù heñvel. Eus Bagdad etre ar VII hag an e vije al luskad hervez ar Yuzevegezh rabinek, met enklaskourien arab o doa kavet roudoù anezho en Egipt en hanterenn gentañ ar  dre skridoù barnerezh graet gant ar gouarnour islamek kentañ a urzhias d'ar Yuzevien rabinek chom hep lakaat o fri en aferioù ar Garaed, dreist-holl evit pezh a sell ouzh ar gouelioù.
Jean-Yves Copy
Jean-Yves Copy zo un istorour breizhat ganet e 1937.
Paul Petersen
William Paul Petersen, bet ganet e Glendale (Kalifornia, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 23 a viz Gwengolo 1945, a zo un aktour, ur c'haner ha saver danevelloù stadunanat.
Departamant Copán
Departament Copán zo unan eus an triwec'h departamant a zo e Republik Honduras, ha Copán eo ar gêr-benn anezhañ.
Partinico
Partinico zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
Gwallzarvoud Bento Rodrigues
Gwallzarvoud Bento Rodrigues a c'hoarvezas nepell diouzh kêr Mariana, e Minas Gerais, e 2015.
Calcio storico fiorentino
Ar c'hoari Calcio storico fiorentino (pe calcio in costume, calcio in livrea en italianeg) zo ur c'hoari italian eus kêr Firenze dibenn ar Grennamzer ha gwelet gant lod evel ur c'hoari tad d'ar vell-droad. Mervel a reas an hengoun en XVIIIvet kantved, met adkroget e voe d'e c'hoari er bloavezhioù 1930. Ur gevezadeg etre pevar c'harter a vez bep bloaz er piazza Santa Croce.
Daou strollad a 27 c'hoarier a vez. n'eus ket nemeur a reolennoù, ha dañjerus kenañ eo.
Fiñvusted sokial
Ar fiñvusted sokial a zo ur cheñchamant plas sokial un hinienn e-pad e vuhez (ar fiñvusted enremziad) pe e-keñver e dud (fiñvusted etre remziad).
Skouer ur fiñvusted etre remziad: mab ur c'helenner SES a zeu da vezañ kelenner SES.
Pa vez komzet eus ar fiñvusted sokial, komzet e vez ivez eus "forc'hidigezh sokial", pe c'hoazh eus "fraktur sokial", eus ur grevredigezh stanket dre rummadoù sokial dija dibabet evel ez eus tu gwellout en ur daolenn tonkadur, tuta pe a-drugarez ar paradoks Anderson.
Bez ez eus ar fiñvusted a-blom, gallour a ra pignañ pe diskennañ. Ur pignadur eus ar fiñvusted a-blom a zo ma ez eus eus ur cheñchamant renkad sokial ha barregezh o digas un araokaat. Da skouer un tad labourer-douar hag en deus ur vab sterner.
D'ar c'hontrol, diskenn a raio ma ez eo an tad sterner hag e vab ur labourer-douar.
Ar fiñvusted a-blaen a zo ivez, da lavaret eo pa vez eus ur cheñchamant spas sokial hep bezañ cheñchet plas e-barzh ar hierarkiezh sokial. Da skouer pa un hinienn a dremen eus ur statud artizan d'ur statud implijiad. Merzhet e vez ur cheñchamant plas sokial hep ma vefe pignet an hinienn er skeul sokial (memes korvoder, memes lorc'hañs (prestige)).
Yoanna
Yoanna a zo ur vaouez a zo meneget hec'h anv en Testamant Nevez, en Aviel Lukaz (8, 3). Gwreg e oa da g-Kousa, merour Herodez Antipas, hag intañvez e oa marteze rak bez' ez eo unan eus ar gwragez santel a veze da-heul Jezuz.
Dont a ra an anv Yoanna eus an anv gresianek Ἰωάννα (Iōana pe Iōanna), a deu eus an anv hebreek יוֹחָנָה,Yôḥānnāh, a dalvez kement ha "madelezhus eo Doue".
Simon Bar-Kokhba
Simon ben Kosevah, brudet dindan an anv Bar-Kohba (, marvet e 135), a oa un tiern-arme yuzev a gasas pobl Judea d'en em sevel a-enep ar Romaned da vare Emsavadeg Bar-Kokhba etre 132 ha 136. Sevel a reas ur stad dizalc'h ma voe nasi ("priñs") enni a-raok bezañ trec'het gant ar Romaned.
Choluteca (kêr)
Kêr Choluteca eo kêr-benn departamant Choluteca, e Honduras, war lez ar Río Choluteca.
Departamant Francisco Morazán
Departament Francisco Morazán zo unan eus an triwec'h departamant a zo e Republik Honduras, e-kreiz ar vro. An Distrito Central eo ar gêr-benn anezhañ, ennañ kêrioù Tegucigalpa ha Comayagüela.
Varsi
Varsi zo ur gumun eus Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Fornovo di Taro
Fornovo di Taro zo ur gumun eus Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Tizzano Val Parma
Tizzano Val Parma zo ur gumun eus Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Kroisos
Kroisos (Κροῖσος e henc'hresianeg, Croesus e latin, anavezet ivez evel Krezuz diwar ar galleg), bet ganet e 596 kent JK, a voe roue Lydia war-lerc'h e dad Alyattes II adalek -561 betek -547. Diwezhañ roue Lydia eus tierniezh ar Vermnaded e voe.
Brudet eo e binvidigezhioù, bevañ a reas etre plijadurezhioù, brezel hag arzoù. Aloubiñ a reas Pamfylia, Mysia ha Frygia betek ar stêr Halys ha sujañ a eure holl gêrioù gresian Anatolia war-bouez Miletos.
Guillaume de Palerne
Guillaume de Palerne zo ur romant gallek dizanv, e gwerzennoù, savet en. Kaoz zo ennañ eus an haroz heñvelanvet, skrapet gant un den-bleiz dizrouk, dastumet gant impalaer Roma ; sevel a ra karantez ennañ ouzh Melior, merc'h an impalaer, ha dimeziñ a reont. Hag an den-bleiz da dreiñ da zen en-dro.
Istor ar skrid
Guillaume de Palerne zo bet skrivet war-dro 1220 pe 1280 war c'houlenn un itron anvet Contesse Yolent, a oa moarvat Yolande, merc'h da Baudouin IV, kont Flandrez. Ar skrid gallek, a zo 9663 gwerzenn eizhsilabennek anezhañ, zo miret en un dornskrid eus an XIIIvet kantved. Lakaet eo bet e komz-plaen er XVIvet kantved ha moullet meur a wech.
The Red Romance Book
Meneget eo  William of Palerne e div gontadenn eus The Red Romance Book e 1905.
Velasquita León
Velasquita León, pe Velasquita Ramírez, a oa ur briñsez spagnol, merc'h da Urraca ha da Ordoño IV, roue León, ha dibriediñ a reas en 988.
Mont a reas Velasquita da leanez da Manati San Pelayo ma oa abadez.
Fornovo
Fornovo zo un anv italianek, ha hini meur a gumun en Italia.
Roll kumunioù Minas Gerais (MG), Brazil
Sed amañ roll kumunioù stad Minas Gerais (MG), e Brazil.
E Minas Gerais eo emañ ar muiañ a gumunioù : 853, da lavarout eo 15,5% eus kumunioù Brazil.
direita|border|350px direita|350px direita|350px
Ousmane Sembène
Ousmane Sembène, ganet e 1923 ha marvet e 2007, oa ur skrivagner gallek wolof.
Du 2010 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
2010 e Breizh
Anonymus Valesianus
Anonymus Valesianus, pe Excerpta Valesiana  zo un dornskrid latin, anezhañ daou damm eus ur c'hronik latin, anvet diwar-lerc'h an embanner anezhañ,  Henricus Valesius, a embannas ar skridoù e 1636, war un dro gant embannadur ar Res Gestae of Ammianus Marcellinus.
Skilwaz Egipt
Ar Skilwaz Egipt (liester : Skilwazi Egipt) a zo un evn palvezek, Alopochen aegyptiaca an anv skiantel anezhañ. Ar spesad bev nemetañ eo er genad Alopochen.
Ul labous sakr e oa en Henegipt.
Boued
Debriñ a ra delioù, geot, ed diwar o gar, greun… ha diouzh an dro, buzhug, raned hag amprevaned.
Annez
Bevañ a ra en Afrika issahara hag e traoñienn an Nil. Hiniennoù a oa bet degaset da Vreizh-Veur e dibenn an ha darn a achapas kuit. Ul loen dazgouez e teuas da vezañ ha kregiñ da baotaat adalek an. Ur spesad aloubus eo deuet da vezañ en Europa adalek ar bloavezhioù 1980, dreist-holl en Izelvroioù, Alamagn, Elzas ha Belgia, ha klasket e vez diouennañ anezho. Hiniennoù a c'haller gwelet e Breizh ivez.
Daveoù ha notennoù
[[Rummad:Evned Afrika] ]
Ordoño IV León
Ordoño IV, lesanvet el Malo ("an Drouk") (war-dro 925 - 962), a voe roue León etre 958 ha 960. Mab e oa da Alfonso IV León ha d'ar rouanez Oneca Sánchez, pe Oneca Pamplona.
Eured
Eurediñ a eure war-dro 958 da Urraca Fernández, intañvez ar roue Ordoño III León, a oa merc'h d'ar c'hont Fernán González Kastilha ha Sancha Sánchez. Hervez Kronik Sampiro, o devoe daou vugel (filiis duobus) hag unan anezho, anvet García, ac'h eas gant e dad da vete Kalif Córdoba, Alhakén II, da sinañ un emglev, hag a voe laosket eno da ouestlad e ti ar c'halif.
Bardi (Italia)
Bardi zo ur gumun eus Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Joel
Joel zo un anv-badez a-orin hebraek, יואל /Yoel/, hag a dalv « Doue eo Yahve ».
Alfonso V León
Alfonso V León (c. 994 - 7 Eost 1028) a voe roue León adalek 999 betek e varv.
Molesworth (Cambridgeshire)
Molesworth a zo ur gêriadenn e Cambridgeshire e Bro-Saoz.
Norbert Métairie
Ur politikour eo Norbet Métairie. Ganet eo d'ar 7 a viz Eost 1946 en Astillé (Mayenne). Ezel eo eus ar Strollad Sokialour Gall (PS). Abaoe 1998 eo maer An Oriant.
Tadorn penn gris
An tadorn penn gris a zo un evn palvezek, Tadorna cana an anv skiantel anezhañ.
Annez
Kavout a reer al labous er c'haroo e kreisteiz-pellañ Afrika.
Ketupa ketupu
Bihanañ evn-preizh-pesketaer ar genad Ketupa er c'herentiad Strigidae eo Ketupa ketupu, a vev en Azia.
Doareoù pennañ
Bras a-walc'h eo al labous, a zo spesad skouer ar genad Ketupa, hogen an hini bihanañ eo er genad. Etre 38 ha 48 cm eo e hirder, etre 1 ha 2,1 kg a bouez a vez ennañ (1,2 kg o vezañ ar geidenn). Fuilhet hag a-led e vez e gribennoù-plu. Dispis eo kantenn an dremm, hag etre an daou lagad melen gronnet a zu emañ ar pigos, pa vez izeloc'h e spesadoù all ar c'herentiad. Gell splann eo e bluñv, gant brizhelloù ha barrennoù du el laez ha roudennoù moan en traoñ ; sklaeroc'h e vez ar re yaouank. Berr eo al lost, ha ront eo pennoù an eskell pa vez al labous war nij. Hir ha dibluñv eo an divesker. Evit merkañ e diriad e kas Ketupa ketupu ur steudad hopadennoù berr stirlinkus ; ur chourikadenn tanav ha klemmus eo e hop pa ya e darempred Trouzus e vez al labous da vare ar gouennañ, ha gouest eo ar c'houbladoù da ganañ a-zaouad e-pad un nebeud munutennoù. .
Evel en holl spesadoù ar genad Ketupa ez eus kribennoù kalet dindan an treid, evit gallout tapout krog e preizhoù riklus evel ar pesked. Dre zoare e zivesker hag e dreid e ouzer eo boas al labous da dapout loened dour, pa gaver an hevelep tresoù e laboused-preizh all evel Pandion haliatus, an erer-spluj. Dibar avat eo treid Ketupa flavipes, p'en deus melloù krabanoù kreñv ha kromm gant ul lavnenn lemm dindan ar biz kreiz ha lavnennoù bihanoc'h ken lemm all ouzh ar bizied all, par da re ar genad Bubo.
Ur perzh dibar all eo e ya an evn-preizh-se da batouilhat en dourioù bas evit pesketa, padal e chom al laboused pesketaer all hep glebiañ an disterañ tamm eus o c'horf war-bouez o zreid. N'eo ket flour e bluñv, n'en deus ket pluñvennoù tanav par d'ar blev a gaver ouzh an touded all hag a servij dezho da nijal didrouz evit preizhañ. Trouzus eo e nij pa flap e velloù eskell ; peogwir e ya da besketa ne ra van ebet al labous eus an trouz, setu perak ez eo ken dispis bevennoù e zremm rak seul bouezusoc'h ar son evit preizhañ, seul zonoc'h kantenn an dremm.
Boued
Pesked, kranked ha raned a ya d'ober an darn vrasañ eus boued Ketupa ketupu, heuliet gant stlejviled, tousegi ha grilhed-dour. Damheñvel eo e reol-voued ouzh hini an touded-pesketaer all : pa ne gav ket al labous e voued boas e tro war-du razhed, logod, amprevaned bras ha zoken logod-dall. Evel an toud-peketaer rous eo bet gwelet o tebriñ gagnoù.
Annez hag isspesadoù
En Azia ar gevred e kaver ar spesad, adalek biz India ha Myanmar ar Su betek Kambodja, Laos, Viêt Nam, Thailand, Malaysia, Sumatera, Bangka, Papoua Ginea-Nevez, Brunei, Papoua Ginea-Nevez, Indonezia, Inizi Riau (en Indonezia ivez), Bali, Borneo ha Java. Ul labous zo bet gwelet en Inizi Cocos (Keeling), a zo 1 050 km a-vaez da Aostralia, ha kredet ez eus bet gwelout unan all e Kalifornia.
E koadegi trovanel gleb e vev al labous, e-kichen dour (stêrioù, lennoù, peskerezhioù kenwerhel ha rizegi). Gouest eo da vevañ e-kichen kêriadennoù met e lec'hioù digenvez didud en e gaver ivez. Eus live ar mor betek 1 600 metr eo uhelder e annez boas.
Ken ledan eo annezva Ketupa ketupu ma kaver vioù – arwenn, 57 x 47 mm o mentoù keitat – etre miz C'hwevrer betek miz Ebrel e lod tachennoù, eus miz Mae betek miz Gouere e lod all (Java ar reter, da skouer) ha zoken eus miz Gwengolo betek miz Genver e Malaysia. Evel an touded-pesketaer all ne sav Ketupa ketupu neizh ebet, trawalc'h eo dezhañ ur bodad raden bras (Asplenium nidus), pe raden o kreskiñ war skalf skourroù bras ur wezenn uhel, war gweleadoù orkide pe en un toull e kef ur wezenn. A-wechoù e ra gant neizh dilezet ul labous bras all. Ur vi hepken a vez dozvet gant ar barez, a c'hor anezhañ e-pad 28 pe 29 devezh ; c'hwec'h sizhun goude bezañ bet ganet e c'hall ar ploged nijal.
Statud
N'eus kudenn ebet evit poent gant ar spesad, rak stabil eo ar boblañs.
Tadorn radjah
An tadorn radjah a zo un evn palvezek, Tadorna radjah (pe Radjah radjah) an anv skiantel anezhañ.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 e 1980
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 1980 a voe 34 koulzad Formulenn 1, etre miz Genver ha miz Here war 14 redadeg. Ouzhpenn e oa bet redet ur redadeg a gonte evit Priz Bras Spagn er-maez eus ar gevezadeg. Gant Alan Jones, blenier Williams-Ford ez eas ar maout evit arvlenierien. Williams-Ford a dapas an trec'h evit ar saverien. Titloù kentañ Williams a voe.
Worms
Worms zo ur gêr dizalc'h (kreisfreie Stadt) eus Rheinland-Pfalz en Alamagn. Emañ war lez ar Roen, etre Ludwigshafen ha Mainz. E dibenn 2014 e oa 81,010 a dud o chom enni.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 e 1980
Blenierien
War un diazez 9–6–4–3–2–1 e voe roet poentoù evit ar c'hwec'h blenier kentañ. Ar pemp disoc'h gwellañ eus ar seizh redadeg gentañ hag ar pemp disoc'h gwellañ eus ar seizh redadeg zixezhañ a oa dalc'het evit pep blenier.
Worms
Istor
Unan eus kêrioù koshañ Alamagn eo Worms, pa gaver meneg anezhi da vare ar Gelted gant an anv Borbetomagus, aet da Vormatia diwezhatoc'h, a-raok amzer ar Romaned, hag ar c'hreñvlec'h savet gant Drusus en 14 kent JK.
Thomas Jefferson
Thomas Jefferson, bet ganet d'an 13 a viz Ebrel 1743 e Shadwell (Virginia) (SUA) hag aet da Anaon d'ar 4 a viz Gouere 1826 e Charlottesville (Virginia) (SUA), a voe trede Prezidant Stadoù-Unanet Amerika ha pennskrivagner Disklêriadur dizalc'hiezh ar Stadoù-Unanet e 1776 hag unan eus “Tadoù diazezer ar Vro”.
Worms
Istor
Brudet eo Worms ivez dre ma voe Martin Luther o tifenn e gredenn dirak ur vodadeg eno e 1521.
Monumantoù
Anavezet eo an iliz-veur Sant Pêr, eus an ha, unan eus an teir iliz-veur romanek vras a zo en Alamagn, gant hini Mainz ha hini Speyer. Ur sinagogenn, distrujet e 1938 hag adsavet e 1961, hag ur c'harter yuzev bras a rae eus Worms (Wermajze, ווירמייזא e yiddish) ur greizenn a bouez evit ar sevenadur yuzev en Alamagn gwechall.
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Worms gant ar c'hêrioù-mañ :
Montechiarugolo
Montechiarugolo zo ur gumun eus Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Georgia-Nevez
350px|right Georgia-Nevez eo an enez vrasañ e Proviñs ar C'hornôg en Inizi Salomon.
Carl Bildt
Nils Daniel Carl Bildt (ganet d'ar 15 a viz Gouere 1949) zo ur politikour hag un diplomat svedat. Kentañ Ministr Sveden e voe eus 1991 da 1994. E penn ar Moderata samlingspartiet e oa eus 1986 betek 1999. Ministr an Aferioù Estren e voe ivez etre Here 2006 ha Here 2014, e gouarnamant Fredrik Reinfeldt.
Un tamm brud en deus tapet evel hanterour e brezelioù Yougoslavia, pa oa kannad ispisial Unaniezh Europa e broioù Yougoslavia gozh adalek Mezheven 1995, unan eus kadoridi kendivizoù Emglev Dayton e miz Du 1995 ha Dileuriad Uhel evit Bosnia ha Herzegovina eus Kerzu 1995 da Vezheven 1997, goude Brezel Bosnia. Eus 1999 da 2001 e voe Dileuriad ispisial ar Broadoù Unanet er Balkanioù.
Neviano degli Arduini
Neviano degli Arduini zo ur gumun eus Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Pellegrino Parmense
Pellegrino Parmense zo ur gumun eus Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Ian Fleming
Buhez
Fleming a oa ganet en ur familh pinvidik liammet ouzh an ti-bank Robert Fleming & Co.. E dad a oa ezel eus ar Parlamant evit pastell Henley eus 1910 betek e varv war Talbenn Kornôg ar C'hentañ Brezel-bed. Skoliataet e voe Fleming en Eton, Sandhurst hag ur pennadig amzer e skolioù-veur München ha Geneva. Goude-se en devoa graet meur a labour a-raok kregiñ gant ar skrivañ.
E-pad ma oa o labourat evit an Naval Intelligence Division saoz e-pad an Eil brezel-bed, Fleming en devoa kemeret perzh en Oberiadur-brezel Goldeneye ha krouidigezh ha diwallerezh div unvez spiañ, ar 30 Assault Unit ha T-Force. E amzer soudard e-pad ar brezel hag e labour evel kazetenner o deus pourchaset dezhañ un anaoudegezhioù gwirion eus ar munudoù evit e romantoù James Bond.
Fleming a oa ur butuner hag ever daonet e-pad un darn eus e vuhez. Marvet eo trumm gant un taol-kalon e 1964, oadet e oa a 56 vloaz. Daou eus e romantoù James Bond zo bet embannet goude e varv. Skrivagnerien all o deus skrivet romantoù James Bond ouzhpenn e re. Haroz Fleming zo bet c'hoariet gant seizh aktour disheñvel e filmoù brudet.
Fleming en devoa skrivet e gentañ romant, Casino Royale, e 1952. Berzh bras a reas, teir gwech e voe advoullet ken bras e oa ar goulenn. Unnek romant a voe en heuliad romantoù James Bond, gant div zastumadenn istorioù berr embannet e 1953 ha 1966. Ar romantoù a gont istor James Bond, un ofiser er Secret Intelligence Service, berraet en MI6. Bond zo brudet ivez dre ar c'hod, 007, hag a zo bet commander er Royal Naval Reserve.
Arno (kaner)
Arno, Arnold Charles Ernest Hintjens e anv klok, a oa ur c’haner belgiat bet ganet d’an en Oostende ha marvet d’an. Kanañ a rae e saozneg, galleg ha flandrezeg.
Kañnamb, bugalé !
Kañnamb, bugalé ! zo un dastumad kanaouennoù brezhonek gant Gregor Lohier, embannet e 1950 moarvat.
El levrig e kaver 59 c'hanaouenn e gwenedeg, evit ar vugale dreist-holl, dastumet ha kempennet gant Mab er Hlohér (G. Lohier) pa oa aluzener e lise Pondi. En o zouez e kaver kanaouennoù gant Job er Gléan (Kenavo !), Loeiz Herrieu, Blei Lannvauz pe Stevan Kerhoret, re gant Paotr Treoure (Ma zi bihan, Mari-Janig Lagadbran), lod all bet adembannet diwar Dihunamb (Tuchant e arruo an hañv)...
Nisida
Nisida zo un enezenn vihan e pleg-mor Napoli en Italia, dezhi stumm ur c'helc'h gant un treuzkiz a 500 metrad.
N'eo ket digor an enezenn d'an dud, implijet e vez gant an aerlu hag ivez evel un toull-bac'h krouet e 1934 evit ar vugale (dindan 18 vloaz).
Istor
Er VIIvet kantved e vije bet ur manati ma oa un abad anvet Hadrian, pe Adrian, eus Canterbury, hag a voe abad Christchurch, e Dorset. Hervez Bede  e oa Hadrian-se a orin Berber,  eus Africa, gresianeger, hag abad ur manati nepell diouzh  (non longe a Neapoli).
E 2013 e voe dilezet an enez gant an NATO, a laoskas he lec'h gant morlu Italia.
Lizeri Breuriez ar Feiz
Lizeri Breuriez ar Feiz zo ur gelaouenn gatolik vrezhonek zo bet embannet etre 1844 ha 1995.
Bez' e voe Lizeri Breuriez ar Feiz unan eus ar c'helaouennoù brezhonek kentañ a zegemeras doare-skrivañ ar Gonideg, dindan levezon an aotrou beleg Yann-Wilhoù Herri. Diaes eo gouzout piv eo bet kenlabourerien al Lizeri-se, dre ma oa dizanv ar skridoù hag an troidigezhioù peurvuiañ, met en o zouez e voe Kervarker, Troude, Gabriel Morvan pe, nevesoc'h zo, Visant Fave.
En kantved e veze embannet ar gelaouenn bep miz, war ar diwezhadoù ne veze embannet nemet bep tri miz. Lennet e veze al Lizeri gant miliadoù a vrezhonegerien gwechall, rak pa oa bet savet e oa diazezet wan an « dizenezoù », da lavaret eo e tremene pep skouerenn a zorn da zorn e dek familh. Evel-se e c'halle Kervarker skrivañ e 1847 e veze lennet ar 500 skouerenn a veze moullet eus al Lizeriou gant 20 000 lenner. E 1947 e veze moullet 12000 skouerenn anezho
San Secondo Parmense
San Secondo Parmense zo ur gumun eus Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Mordred
Mordred zo un dudenn eus mojenn Arzhur, hag an hini deñvalañ eus ar vojenn moarvat. Komañs a ra e vuhez dre ur gwadorged etre Morgan hag ar roue Arzhur goude un diougan lâret gant Merzhin. An diougan-se a gemenn marv ar roue ha fin ar rouantelezh. Kreskiñ a ra Mordred e-barzh ar sekred a-gaoz da hetañs e dad da lazhañ anezhañ.
Orin an anv
Etimologiezh : Deus ar c'hembraeg ha sinifiañ a ra "douetus".
Orin an dudenn
Bezañs Mordred zo gwelet abaoe koshañ testennoù ar vitologiezh keltiek. Diskouezet ema Mordred evel un treitour ha mab c’hast ar Roue Arzhur abaoe an Historia Regum Britanniae eus Jafrez Menoe. E-barzh hollved ar Grennamzer eo bet krouet an dudenn-mañ zo evit bout argarzhet hag evit aroueziñ tout ar c’hostezioù-fall distaolet gant an daol-grenn. Ema Mordred arouez klok an dudenn get an holl perzhioù fall. Un den hep buhezegezh, hep etik eo. Renet eo get e c’hoantegezh eus ur veñjañs personel. Setu perak eo Mordred un dudenn e-kreiz ar vojenn rak achuiñ a ra an homañ get an emgann etre e dad hag eñ. An emgann-se zo un arouez etre an tu fall (Mordred) hag an tu mat (Arzhur) get trec’hadenn homañ. Posubl eo gwelet a-dreuz an emgann etre an tad hag e vab fin ar falloni ha sakradur ar vat. Ha hep naturel fall Mordred ne c'hell ket meurded ha madelezh Arzhur bout lakaet war-wel. Setu perak ne c’hell ket an istor bout hep Mordred. Krouet eo bet Mordred evit enkorfañ tu fall eus ar vojenn hag evit lakaat e gontrepouez : ar Roue Arzhur er sklerijenn hag e memes amzer e tiskouez an dudenn-mañ ardivinkelezh ar Grennamzer er prantad-mañ.S'il en existe un...
Yaouankiz Mordred
Mordred zo un dudenn eus mojenn ar roue Arzhur, met anavezet eo evit bout mab Arzhur hag e lezc'hoar, Morgan (pe Morgana), pe en istorioù arall mab Arzhur hag e lezc'hoar Morgadez, Rouanez Orkani. Pa oa bihan e oa é chom e rouantelezh Orkani gant e vamm peogwir ne ouie ket Arzhur d'ar mare-se en doa bet ur mab gant e c'hoar. Savet eo bet neuze gant e vamm (Morgan pe Morgadez hervez an doareoù) ha dre e orinoù eo bet lakaet a-gostez deus pep tra : a-gostez d'ar gevredigezh hag Ivez da garantez un tad. En ur greskiñ en deus Mordred un emzalc'h a-enep ar pezh a zo gortozet dioutañ get marc'hegezh an Daol-Grenn : un emzalc'h ganas, gwarizius ha dichek a ziskouez ha magañ a ra ur gasoni vras e-keñver e dad ur wezh en deus gouiet e oa Arzhur e dad.
Mordred a rankfe bout roue àrlerc'h e dad met dre m'emañ ivez e niz eo bet kastizet ha tennet eo bet e hêrezh digantañ. E gasoni a gresk o c'houzout e c'hellehe kaout ur yaouankiz vravoc'h.
Marc'heg an Daol-Grenn
Hiniv an deiz e vez gwelet Mordred evel un dudenn difeson. Anvet eo ivez ar Marc’heg Du, kontrol strizh doc'h e dad, ar roue Arzhur, roue Kameled, roue Breizh anavetañ. Mes n'eo ket bet bepred mod-se. E-barzh skridoù kentañ ar XIIvet Kantved, skrivet  dreist-holl  get Chrétien de Troyes, Jafrez Menoe, Robert de Boron, pe Meilyr Brydydd e vez lakaet ar pouez àr perzhioù mat Mordred. Ur marc’heg a-fiziañs get enor a ouie mat reolennoù kourtezi desket get Morgadez hag ar roue Lot, e dud (pe e dud-laezh hervez an doareoù). Brasaat a ra ha dont a ra Mordred da vout ur marc'heg ag an Daol Grenn, lec'h ma vez tolpet ar gwellañ marc’heien. Krouet oa bet ar c'helc'h-mañ get ar roue Arzhur get spi e vo gwarantet rouantelezh Kameled a-enep ar saozon.
Seul vuioc’h e vez embannet levrioù diwar mojennoù ar roue Arzhur seul du ema an dudenn. A-hed ar stummoù nevez eo bet kristenaet an destenn  hag an dudenn-mañ zo diskouezet evel an diaoul. Oc’hpennet eo ar gwadorged nemetken er XIIIvet kantved, barzh Lancelot-Graal e 1215, evit rentañ anezhañ blechoc'h. Sell ar re all a cheñch ha barniñ a reont anezhañ. A-dal ma lâr ur penitiour dezhañ ema mab pe niz ar roue Arzhur eo deuet Mordred da vout ur marc'heg kudennek, disleal, treitour ha ganas. Lazhañ a ra ar penitiour, dre vezh a dre soursi e vrud. War un dro e ya e zarempredoù get Lanselod war fallaat. Digas a ra distabilded er c'helc'h. Distaolet eo get ar roue. Lazhiñ a ra daou varc'heg ag an Daol Grenn en o zouez breur Peredur a oa e krogiñ kest ar Graal. Mordred get Gawain, Gaheris, hag  Agravain, a drap Sir Lamorak, evit en em gannañ e gaou a-eneptañ. Mordred a lakao an taol dibardon da Sir Lamorak. Eñ a zo orin freuz an Daol Grenn ha fin rouantelezh Kameled. E kontrol al lodenn vrasañ eus marc’heien an Daol Grenn e koll Mordred e identelezh hag e bennreolennoù hag a zo ken prizius evit ur marc'heg. Na asant ket mui doc'h reolennoù ar varc'hegiezh. Ne zouja ket doc'h e enebourion e-pad an tournamantoù. Implijet en deus ar yudazerezh a-enep ar roue  Arzhur. Pa oa aet kuit Arzhur da Vro-Frañs evit stourmañ a-enep ar Romaned en deus profitet ag e ezvezañs evit kemer ar galloud. Krouet en deus un arme get ar Saozon ha get marc'heien ar roue Arzhur a-enep ar roue. Deuet eo da benn en ur draisañ ar roue ha pa zistro Arzhur ne zilez ket marc'heien 'zo an treitour.
A-benn ar fin e oa Mordred ur marc'heg mat a zo bet dibaseet get e donkadur.
Marv Mordred
Mordred a zo marv e-pad emgann plaenenn Salisbury (evit tron Albion), lazhet gant e dad Arzhur. An emgann-se a vez ivez graet Emgann Camlann anezhañ. Mordred a zeu a-benn da lazhañ e dad a-raok mervel ha kimiadiñ a ra d'e vamm. Marv Mordred hag Arzhur a lak un termen d'an Daol Grenn.
Ar stourm-mañ a zo un arouez lec'h ma vefe nerzhioù Mordred a-enep re Arzhur, mes ema ivez e-lec'h e wel e goll.
An emgann diwezhañ a zo un arouez a-bouez bras evit Mordred hag Arzhur diwar orin o marv. Emgann Camlann a ziskouez kostez fall Mordred ha kostez mat Arzhur.
Koulskoude, orin marv ar roue Arzhur a c'hell cheñch hervez ar vammenn. Lod a soñj eo bet lazhet gant Mordred er memes mare ma lazh anezhañ ha gant testennoù arall e vez lâret n'eo ket marv ar roue Arzhur diouzhtu e-pad Emgann Camlann.
An danevelloù a genglot evit lârout ne varv ket ar roue ag e c'hloazadennoù mes boudigoù a gas anezhañ e-barzh nev un iliz betek Enez Avalon, ur bed enezad, lec'h ma vo graet war e dro. Ahont ema bet pareat e zaouarn pe emañ bet lakaet e gorf a zo bet en douar en ur chapel. Vita Merlini skrivet get Jafrez Menoe, d'he zu, a gont eo bet kaset get Morgan, he hanterc'hoar àr an enezenn gevrinus, Avalon e-lec'h m'ema e kouskidigezh. Diaes eo klozañ an danevell get marv un haroz daet da vout mojennek, setu perak e vez lâret e teuio en-dro ar roue Arzhur hag ar Vretoned o devehe mirout spi en e zistro.
Emgann Camlann a zo un emgann spontus a ya da lakaat fin da viken d'an Daol Grenn. Mordred hag Arzhur zo tal-ouzh-tal. An tad a zle derc'hel penn ouzh e vab betek ar marv.
An trubard fellon a oa an hini kentañ da vervel, Arzhur a lazh anezhañ hep truez.
Rouantelezh ar roue Arzhur n'en devo ket mui chañs da veviñ rak ar roue en deus goulennet get Girflet, unan eus ar re ziwezhañ é chom bev hag unan eus e gamarad fealoc'h da deurel e gleze Kaledvoulc'h el lenn. Achuet eo da viken ar burzhudoù e Breizh.
Familh Mordred
Anavet eo mojenn ar roue Arzhur evit istorioù familh luziet. Evit komañs eo tud-kozh Mordred Uthr Bendragon, an dukez Ingern ha Gourleiz, dug Kernev-Veur. Daet eo da vout Uthr roue Breizh goude marv e vreur. E karantez eo get Ingern ha diskleriet en deus ar brezel da Gourleiz. Get sikour Merzhin e kemer Uthr stumm Gourleiz, gwaz Ingern, ha tremen a ra an noz get an dukez. Arzhur a zo bet krouet an noziad-se hag e-pad an amzer-se e oa Gourleiz lazhet get ar c’hamp enebour.
Arthur : Ar roue Arzhur en deus marteze bevet e VIvet kantvet ha stourmet en devehe enep ar Saozon. Arzhur a zeu da vezañ roue Breizh Veur pa en dez tennet ar c’hleze Kaledvoulc'h diouzh ur maen pe un annev. Tolpet en deus  marc'heien tro-dro d'an Daol Grenn e Kamelot evit klask ar Graal santel. Ar roue Arzhur eo mab Uthr Bendragon hag Ingern hervez Jafrez Menoe en e Historia Regum Britanniae. Tad Mordred eo. Dimezet eo gant Gwenivar.
Istor Mordred ha Gwenivar :Ar roue Arzhur en doa laosket Breizh Veur didan gwarezadur Mordred e-pad un nebeud amzer met Mordred en deus profitet eus ezvezañs Arzhur evit kemer ar galloud ha Gwenivar he defe bet darempredoù avoultr gantañ,.
Roll Mordred
Mordred a zo frouezhenn darempredoù gwadorgedus etre ar roue Arzhur hag e lez-c’hoar Morgan. Desavet eo bet Mordred get un den a galon vat anvet Nabur. Pand eo aet Mordred war vrasaat eo deuet da vout marc’heg ha degemeret eo bet e Taol-Grenn ar roue Arzhur. Mordred a zo krouadur Morgan evit vañjin marv he zad  Gourleiz, duk Kernev-Veur a zo bet lazhet get tad Arzhur, Uthr Bendragon. Arzhur en deus gouiet abred-tre (get Merzhin) da betra e oa tonket Mordred ha klasket en deus meur a wezh da herzel Mordred da gas da benn e donkadur. Na bout ma oa bet degemeret Mordred en Daol Grenn en deus kendalc’het e vestaolioù; diskuliet en deus an darempredoù etre ar rouanez Gwenivar ha Lanselot, lazhet en deus Sir Lamorak pa yae da glask ar Graal. Skarzhet eo bet eus an Daol Grenn ha neuze en deus lakaet un termen d'e donkadur e emgann Salisbury (goude bout savet un arme). Argadet en deus e dad mes an daou o deus en em lazhet, ar pezh a verk sevenidigezh an diougan. Dibaboù Mordred ne oant ket e re dezhañ met re e vamm. Mordred a oa astennadur c'hoantoù Morgan.
Ar rummad  "Merlin"
Merlin zo un heuliad tele saoznek e 65 pennad, ha pep pennad a bad 45 munut. Krouet eo bet gant Julian Jones, Jake Michie, Johnny Capps ha Julian Muphy, embannet goude an 20 a viz Gwengolo 2008 hag eo echuet abaoe an 24 a viz Kerzu 2012.
- Ar Roue Arzhur : Mojenn Excalibur
Ur film amerikan-saoz-aostralian eo King Arthur: Legend of the Sword, krouet gant Guy Ritchie hag embannet e 2017.
Ennañ Mordred zo un drouiz galloudus hag a ya d’ober un aloubadeg soudardel war rouantelezh Camelot. Koulskoude e ta Uther Pendragon a-benn da lazhañ Mordred ha da saveteiñ ar rouantelezh.
- Camelot
Ur film-sonerezh get Joshua Logan hag embannet e 1967 hag aozet get Warner Bros Pictures e Stadoù-Unanet Amerika. Padout a ra ar film an dro 180 munut hag enderc'hel a ra 19 pezh-sonerezh.
David Hemmings a c'hoari roll Mordred.
- An heuliad "Fate/Apocrypha" :
An heuliad a za ag al "light novel" a Vro-Japan krouet get Yūichirō Higashide hag embannet etre 29 a viz Kerzu 2012 ha 28 a viz Kerzu 2014. An azasadenn e Anime zo bet embannet etre an 2 a viz Gouere ha 31 a viz Kerzu 2017. (Gellout a ra bout sellet war Netflix)
Río Choluteca
Ar Río Choluteca zo ur stêr 349 km dezhi e Honduras, e Kreizamerika. Tremen a ra dre ar gêr-benn Tegucigalpa. Aberiñ a ra e pleg-mor Fonseca, er Meurvor Habask.
Mordred
- An heuliad "Fate/Apocrypha" :
Amañ ema Mordred un dudenn benel. Hi zo galvet evel ur "Servijourez eus ar c'hlas "Saber" evit ar strollad Ruz e-pad ar Brezel bras evit ar Graal santel.
Río Choluteca
E 1998 pa savas ar gorventenn Mitch e kemmas naoz ar stêr, ma teuas ar Pont Choluteca nevez da vezañ didalvez.
Mordred
Ar c'hoarioù
Meur a sort c'hoarioù a zo get tem Ar Roue Arzhur, c'hoarioù video, c’hoarioù a bep sort :
Bez ez eus ivez meur a sort c'hoarioù video war tem ar Roue Arzhur, da skwer :
Aman Mordred n'eo ket atav e-barzh ar c'hoarioù mes kemer a ra perzh war hemañ.
Antonietta Gonsalvus
Tognina Gonsalvus, pe Antonietta, pe Antonia, pe Conzalves pe Conzales (ganet war-dro 1580 en Bro-C'hall, n'ouzer ket muioc'h) a oa ur « plac'h-marmouz ». He familh, a greder, a oa tapet gant an hypertrichose, ha hi eo ar c'hoshañ den deskrivet en Europa.
C'hwec'hvet Kenunaniezh
Ar C'hwec'hvet Kenunaniezh (1812-1814) zo un emglev-brezel hag a vodas ar Rouantelezh-Unanet hag Impalaeriezh Rusia da gentañ,  Rouantelezh Prusia goude, Sveden hag Impalaeriezh Aostria diwezhatoc'hik, hag un nebeud stadoù alaman ouzhpenn, a-enep d'an impalaeriezh c'hall kentañ,  harpet c'hoazh gant Italia,  Danmark ha stadoù alaman all.
War-dro 2,5 milion a soudarded a gemeras perzh en emgannoù (hag an droiad-vrezel da Rusia a gonter e-barzh), ha bras-spontus e voe an niver a dud lazhet pe gloazet, pe marvet gant ar c'hleñved: tremen 2 milion a dud. E-touez an emgannoù krisañ e lakaer re Smolensk, ar Moskova, Lützen, Dresden hag Emgann ar broadoù e Leipzig e 1813.
Antonietta Gonsalvus
Brud
Buan e voe troet ar skiantourien gant blev an tiegezh. En e oberenn Monstrorum Historia e skriv Ulisse Aldrovandi (1522-1605), medisin italian ha naturoniour, eo bet an tiegezh o chom e kastell Ambras e Tirol.
C'hwec'hvet Kenunaniezh
Aloubadeg Rusia gant an arme c'hall e 1812
Feur-emglev Tilsit a oa bet etre Rusia ha Bro-C'hall. Met nac'h a reas an tsar Aleksandr Iañ, broudet gant an noblañsed rus a oa savet a-du gant ar Saozon, da genlabourat gant Napoleon ha da seveniñ blokus Europa evit enebiñ ouzh ar Rouantelezh-Unanet. Napoleon a gavas dezhañ ne chome nemet ober brezel, hag a yeas da aloubiñ Rusia en 1812.
Antonietta Gonsalvus
Brud
E Kastell Ambras e oa bet aozet un dastumad gant an arc'hdug Ferdinand II Tirol hag an impalaer santel Rodolf II, hag ennañ ur bern oberennoù arzel ha curiosa. Ar re-se a oa en ur c'habined, a-gevret gant ur poltred eus an tiegezh Gonsalvus, graet gant poltredour lez Rudolf II, Joris Hoefnagel, eus Antwerpen.
C'hwec'hvet Kenunaniezh
Aloubadeg Rusia gant an arme c'hall e 1812
An Arme Vras a oa enni bagadoù soudarded eus an holl vroioù e dalc'h an impalaer gall, Italianed, Alamaned, Aostrianed, en holl 600 000 a dud a dreuzas ar stêr Niemen. E penn an arme rus edo Koutousov.
Antonietta Gonsalvus
Brud
En 1596 e voe graet un daolenn gant al livour italian Agostino Carracci (1557-1602) ma weler Arrigo, ar bleveg, e-kichen Pietro, ar foll, hag 'Amon, ar c'horr.
James Madison
James Madison, Jr., ganet d’ar 16 a viz Meurzh 1751 e Belle Grove Plantation (Virginia), marvet d’an 28 a viz Mezheven 1836 e Montpelier (Virginia), a zo bet pevare Prezidant Stadoù-Unanet Amerika etre 1809 ha 1817. Graet e vez anezhañ “Tad ar Vonreizh”.
Yuzevegezh an Eil Templ
Yuzevegezh an Eil Templ zo ur stumm eus an Hen-Yuzevegezh eus mare Eil Templ Jeruzalem, etre 515 a-raok hon mare ha distruj an Templ e 70 eus hon mare. E-pad ar mare-se e voe stummet kanon an Tanac'h, krouet ar sinagogennoù, diorroet preder fin ar bed hag ar mesiaz. E fin ar prantad-se e voe rannet ar Yuzevegezh e meur a ranngredenn evel ar Fariseed hag ar Sadukeed, met ivez ar Gristeniezh a zeuas d'ober ur relijion nevez da c'houde.
Luis Miguel
Luis Miguel Gallego Basteri, anavezetoc'h evel Luis Miguel, ganet e San Juan (Puerto Rico) d'an 19 a viz Ebrel 1970, zo ur c'haner mec'hikan-stadunanat, lesanvet "El Sol de México", hag unan eus ar vrudetañ en Amerika spagnolek. Hiriv emañ o chom e Miami, e Florida, e SUA.
Río San Juan (Veracruz)
Ar Río San Juan (Stêr Sant Yann e brezhoneg) zo ur stêr e stad Veracruz e Mec'hiko, en hanternoz da Los Bancos, hag er c'hreisteiz da Palo Clavado.
Salsomaggiore Terme
Salsomaggiore Terme zo ur gumun eus Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
John Adams (prezidant)
John Adams, ganet d'an 30 a viz Here 1735 hag aet da Anaon d'ar 4 a viz Gouhere 1826, a oa un den Stad, un alvokad, diplomat, skrivagner hag unan eus kensaverien Stadoù-Unanet Amerika hag eil Prezidant ar vro etre 1797 ha 1801. A-raok bezañ prezidant e oa bet unan eus pennoù ar reveulzierien stadunanat a oa deuet a-benn da c'hounit dieubidigezh ar vro diouzh ar Rouantelezh-Unanet. Bez e oa bet John Adams ar c'hentañ besprezidant stadunanat. Adams a blije dezhañ kaout un dezrevell-levr eus e vuhez. Kannadour ar Stadoù Unanet e voe : e Breizh-Veur (Ebrel 1785-C'hwevrer 1788), en Izelvroioù (Ebrel 1782-Meurzh 1788) hag e Bro-C'hall (Du 1777-Meurzh 1779).
John Quincy Adams
John Quincy Adams (Braintee (Massachusetts) d'an 11 a viz Gouere 1767–23 a viz C'hwevrer 1848 e Washington D.C.), a oa c'hwec'hvet Prezidant Stadoù-Unanet Amerika ha mab da John Adams, an eil Prezidant. Ne zeuas ket a-benn da vezañ addilennet.
Nunap Isua
thumb|dehou|
Poent suañ Greunland eo Nunap Isua pe Uummannarsuaq (daneg: Kap Farvel) e kumun Kujalleq.
Monchio delle Corti
Monchio delle Corti zo ur gumun eus Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Río San Juan (Tamaulipas)
Ar Río San Juan (Stêr Sant Yann  e brezhoneg) zo ur stêr e stad Tamaulipas e Mec'hiko, adstêr d'ar Río Bravo.
Ocaña
Ocaña zo un anv spagnolek, anv-lec'h hag anv-tiegezh.
Tadorn Aostralia
Boued
Dreist-holl e vev diwar struj geot ha degouezhout a ra dezhañ debriñ divellkeineged ha plant dour ivez.
Annez
Bevañ a ra al labous en Aostralia (er mervent, er gevred hag e Tasmania) hag e Zeland-Nevez.
Chess Records
Chess Records a oa un ti-embann pladennoù e Chicago, SUA, er bloavezhioù 1950.
Buhez ar Sent (1837)
Buez ar Sænt, evit gloar Doue, evit enor ar Sænt, evit sanctification an Eneou zo ur skrid savet gant Glaoda Marigo hag embannet e Kemper, e 1752. Adembannet e voe e 1837.
N'eo ket niverus sent Breizh el levr:
Tadorn ar baradoz
Tadorn ar baradoz a zo un evn palvezek, Tadorna variegata an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous e Zeland-Nevez.
Skav-bihan
Ar skav-bihan, pe boulskav, Sambucus ebulus e anv skiantel (L., 1753), zo ur seurt skav hag a ro frouezh du.
Tadorn Korea
Tadorn Korea (Tadorna cristata) a zo un evn palvezek, en arvar bras da vont da get. Hervez skiantourien 'zo e vefe aet da get.
Roccabianca
Roccabianca zo ur gumun eus Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Lídia Jorge
Lídia Jorge a zo ur skrivagnerez portugalat, ganet e 1946.
Beaulieu-sous-la-Roche
Beaulieu-sous-la-Roche a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Stourm a-enep ur greizenn nukleel e Plougoñ
An Abegoù
E miz Kerzu 1974 e oa ur raktres sevel ur greizenn nukleel e Breizh gant ar stad C'hall. Ouzhpenn Plougoñ a c'helle tapout ar greizenn-se. Ouzhpenn keriadenn beg ar Raz e oa kêrioù Ploueg ar Mor, Gwimaeg, Porzh-Moger, An Ardeven, Frozieg, Pentelloù. Hini Plougoñ en n'eus bet graet ar muiañ a berzh avat.
Nac'het a oa bet gant tud Plougoñ sevel ur greizenn war aodoù beg ar Raz. Padal d'an 30 a viz Genver 1980 e oa bet kaset gant ar stad teuliadoù goulenn da Ti-kêr Plougoñ (anvet enklask a spleterezh publik). Entanet oa bet an teuliadoù-mañ gant an ti-kêr, d'an deiz-se a grogas ur stourm taer hag a badas 6 sizhun.
Serret e oa bet an ti-kêr evit diskouez sklaer d'ar stad e oa tud Plougoñ ha neuze ho politikerien (d'ar mare-se e oa ar maer Jean Mari Kerloc'h) a-enep krenn ar greizenn. Staliet oa bet neuze tiez-kêr anneks e kirriouigoù samm da gentañ penn nepell eus ar gêriadenn. Komprenet e oa bet d'ar mare-se neuze, gant ar bobl en doa ar stad c'hoant mont dreist o ali. Krog a raio neuze ar stourm.
Doareoù stourm
Ar stourm kroget, e oa ret aozañ an traoù. Evel just e oa kalz a baotred war vor (al lodenn vrasañ anezho a oa pe Pesketaer pe er morlu marc'hadourel). Ar merc'hed o deus neuze kroget an traoù dreist holl. Aet int da gomz gant paotred Mari Robin, evit fallaat ho imor. Kac'het e veze just a dal dezho. Komzoù taer a oa gante:
"Ma vo ma merc'h gant un archer eveldoc'h e vo fall an traoù" "Ne faot ket din ma tistoay ma mab d'ar gêr evit lâret din: Mamm ezel on eus an archerion vobil. Kas a rin anezhañ d'an Dir na nog."
Evel just e oa manifestadegoù hag harzioù labour un tamm pep lec'h e Breizh, Da skouer gant skolajidi ha liseidi e Kemper( 2500) pe e Brest (1500).
Luganioù sklaer a veze skrivet un tamm pep lec'h: Kaboul Plougoñv = Memes Stourm.
D'an 29 a viz C'hwevrer 1980 oa bet tapet 11 manifester hag un 11 bennak a oa bet gloazet. D'an deiz-se e oa bet taer-mat an traoù hag anvet e vo "Ar Gwener Du" an deiz-se. Taolet e oa bet boutailhadoù entanet war ar fliked. Fachet kaer oa ar stourmerien, c'hoant gant ul lodenn bennak mont da adtapout ar brizonnidi e-pad an noz. Eilmaerez Plougoñv (Amelie Kerloc'h) neuze a lâras: "Greomp eus Plougoñv un enezenn". Ar pal a oa sioulaat an dud ha kenderc'hel ar stourm hep kaout re a dud harzet gant paotred Mari Robin.
Justis damsklaer
Ur justis damsklaer a zo bet e-pad darvoudoù Plougoñv. Da skouer e oa bet harzet Jean Bourdon gant ur pakad all a dud, bac'het eo bet ha laosket da vont er memes devezh avat. E vreur a oa o labourat e lesvarn Naoned, iskis !
D'ar 6 a viz Meurzh 1980 e oa barnet 9 manifester e Kemper. An aotrou Yann Chouq (Breutaer) a embannas teuliad Jean Bourdon e-pad ar varn. War ar seblant e oa direnket tud ar justis dre m'en deus tapet ur c'hastiz 10 devezh hep gellout difenn den erbet. E-maez ar lez-varn e oa 2500 manifester é c'hortoz ar varnadenn.
N'eo ket an darvoud nemetañ en afer-se. D'ar 17 a viz Meurzh 1980 e kendalc'has ar barn. An archerien a oa ganto paperoù bihan e-pad o atersadennoù ar pezh a zo difennet groñs. Lennet e veze gante ar paperig-se evit gouzout petra lâret. Gwashoc'h c'hoazh, tu a oa dezho komz d'an eil d'egile e-pad an abadenn en ur sal all. Ar pezh a roas tu dezho bezañ a-du gant ar pezh a oa ret respont d'ar barner. D'an deiz-se e vo 6000 Manifester é c'hortoz stourmerien Plougoñv, frank e vo an holl dre m'o doa graet ur miz en toull dija.
Lid an trec'h
D'ar 16 a viz Meurzh 1980 e oa 60 000 den e Plougoñv evit lidañ fin an enklask a spleterezh publik. Aet oa skuizh ar Stad. Ul lid bras a oa bet aozet d'ar mare-se e Beg ar Raz. Ar mont e-barzh a oa bet laket da ul lur arouezel evit kaout tu da gontiñ an niver a dud aet e-barzh, D'an 9 a viz Ebrel 1982 e lâras Fañch Mitterand:
"Plogoñ n'eo ket ha ne vo ket em frogramm nukleel"
Echu an traoù neuze hag evit poent n'eus kreizenn nukleel erbet e Breizh. Ha tu vehe lakaat ur stourm ken kreñv da vont hiriv an deiz evit ar memes abegoù ?
Pempvet Kenunaniezh
Ar Pempvet Kenunaniezh zo un emglev-brezel e 1809 etre Impalaeriezh Aostria hag ar Rouantelezh-Unanet en un tu, hag an Impalaeriezh c'hall kentañ, harpet gant Rouantelezh Bavaria, en tu all. E-kreiz Europa e c'hoarvezas an emgannoù, entre Gall hag Aostria, broioù pennañ an div gostezenn, adal Ebrel betek Gouhere 1809, ha kalz a soudarded a voe lazhet.
Jean Calloët
Jean Calloët a oa bet eskob Treger eus 1502 da 1505.
Pempvet Kenunaniezh
Ar brezel
Un arme nevez a oa bet savet en Aostria abaoe faezhadenn an Trede Kenunaniezh ha Feur-emglev Pressburg. D'an 10 a viz Ebrel 1809 e stagas Aostria da aloubiñ ar broioù a roe harp d'an impalaer: Rouantelezh Italia (1805-1814), Dugelezh-veur Varsovia, ha Rouantelezh Bavaria : emgannoù a voe e Sacile, Raszyn hag en Eckmühl. Bihan e voe trec'hadennoù Aostria evel en en Emgann Aspern-Essling, ha gwan e oa hep skoazell Rusia na Prusia, ma voe flastret hec'h arme en emgann Wagram (1809).
Jean Calloët
Kiniad iliz-veur Kemper e oa pa voe anvet da eskob Treger war-lerc'h Robert Guibé, d'ar 24 Meurzh 1502. Ne chomas ket pell. Mont a reas da Anaon e Lokmikael-an-Traezh d'ar 7 Meurzh 1505, e-kerzh ur weladenn bastorel.
Pempvet Kenunaniezh
Ar brezel
Rankout a reas Aostria sinañ Feur-emglev Schönbrunn, ha koll douaroù a yeas gant Bro-C'hall.
Jean Calloët
Antoine de Grignaux a zeuas war e lerc'h war gador an eskopti.
Notennoù
Sala Baganza
Sala Baganza zo ur gumun eus Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Concho
Ar Stêr Concho zo ur stêr e Texas, er Stadoù Unanet.
Tarv arem
An tarv arem, pe tarv Falaris zo ur benveg jahinañ ijinet e Sikilia gant an tirant Falaris, un den kriz anezhañ. En tarv arem e lakae e enebourien da rostañ.
Loeroù Ruz
Krouet eo bet strollad Loeroù Ruz e miz Gwengolo 1993 gant c'hwec'h maouez hag a gan e brezhoneg Gwened. Difenn a reont ar brezhoneg dre ganañ evit dastum arc'hant da reiñ da skolioù Diwan pe d'an aozadurioù a sikour ar yezh. Galvet e vezont alies da gas an dro er festoù-noz hag er filajoù.
Danvez
E mod Bro-Gwened e kan Loeroù Ruz, unan a gas ar son hag ar re all a ziskan d'o zro : kas-a-barzh, hanter-dro, laridenn, kejaj, gavotenn Pourlet ur wech an amzer, ur polka ivez a-wechoù, kement-se evit ar festoù-noz. Kanañ a reont ar sonioù bet dastumet en ur selaou ar c'hanaouennoù kanet gant o zud-kozh, pe kanaouennoù savet gante pe c'hoazh gant o mignoned.
Mennozhioù
Pal al Loeroù Ruz zo reiñ buhez ha talvoudegezh d'hor glad sevenadurel ha sikour an aozadurioù a labour da gemer krog er brezhoneg, ha skolioù Diwan Bro-Gwened da gentañ-penn rak bez' ez eo al Loeroù Ruz ur stollad « mammoù ha mammoù-kozh Diwan » evit ar brasañ niver anezhe. Kanañ a reont e brezhoneg ha bemdez e reont gantañ, er gêr gant o bugale hag o bugale-vihan. Tost d'ar gevredigezh Dastum eo al Loeroù Ruz ivez.
Hervez un dro-lavar, Ket bet james gwelet nep tu / Merc'hed hañval doc'h 'r Loeroù Ruz / Pa 'vez 'r Loeroù Ruz é kanal, / Vez razh an dud é tansal.
Pladennoù
Div bladenn-arc'hant zo bet graet gant al Loeroù Ruz :
Río Conchos
Ar Río Conchos zo ur stêr e Mec'hiko, e Chihuaha. Un adstêr eo d'ar Río Bravo del Norte e kêr Ojinaga, e stad Chihuahua.
Adstêrioù zo d'ar Río Conchos:
Sissa Trecasali
Sissa Trecasali   zo ur gumun eus  Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Sorbolo Mezzani
Sorbolo Mezzani zo ur gumun eus Proviñs Parma  e rannvro Emilia-Romagna.
Haakon V Norvegia
Haakon V Magnusson, lesanvet Halleg ("hir e c'har", "garek") (Tønsberg, 10 Ebrel 1270 - 8 Mae 1319) a oa roue Norvegia adalek 1299 betek e varv e 1319.