cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maurice Rajsfus
thumb|200px|Maurice Rajsfus e ti ar c'hevredigezhioù en [[Orléans e miz Gwengolo 2005]] Maurice Rajsfus (anv-pluenn Maurice Plocki), stourmer politikel, istorour ha skrivagnour gall, a zo bet ganet d'an 9 a viz Ebrel 1928 en Aubervilliers, Seine-Saint-Denis, Bro-C'hall. Mervel a ra e miz Even 2020.
Blaringem
Blaringem  (e pikardeg:  Blaringuin, e galleg:Blaringhem ) a zo ur gumun eus ar Westhoek e Flandrez Frañs, e departamant Norzh, en Hanternoz Bro-C'hall.
In the Chapel in the Moonlight
In the Chapel in the Moonlight zo ur ganaouenn saoznek, savet (son ha ton) e 1936 gant an arzour stadunanat Billy Hill (1899-1940), hag a voe sonet gant Shep Fields (1910-1981) hag e laz-seniñ evit ar wech kentañ.
Moonlight
Moonlight zo ur ger saoznek, a dalvez kement ha loargann, hag a gaver en anvioù meur a oberenn arzel:
In the Chapel in the Moonlight
Kanet e voe adarre e 1954 gant Kitty Kallen, ha sevel a reas betek an niverenn 4 er Billboard magazine ha niverenn #5 er c'h-Cash Box magazine.
Kalzik a ganerien o deus kanet ar ganaouenn-se a rae berzh, evel Dean Martin, a voe #25 er Billboard Hot 100 e 1967. Kanet e voe ivez gant The Bachelors e 1965. Klevout a c'haller anezhi en ur bladenn gant ar strollad sonerien suis heavy metal Celtic Frost en o albom Into the Pandemonium e 1987.
E galleg
Lakaet e oa bet e galleg gant Henri Varna (1887-1969) ha Léo Lelièvre (1872-1956) — La chapelle au clair de lune an titl anezhi — e 1937, ha kanet gant tud a bep seurt, evel :
Dugelezh Benevento
Dugelezh Benevento (anvet ivez priñselezh) zo un dugelezh lombard en Italia ar Grennamzer, ha kêr Benevento e oa ar gêr-benn anezhi. War un dro gant Dugelezh Spoleto ez ae d'ober pezh a veze anvet Langobardia Minor.
Likoud
Gant Menahem Begin hag Ariel Sharon e oa bet savet. O paouez kuitaat al lu e oa Sharon. Eus e du, Begin a oa e penn ar Strollad Frankizour abaoe 1965 goude bezañ bet savet ar strollad Herout (tu-dehou broadelour).
Strollad Komunour Alamagn (Tarzh-an-deiz Ruz)
Strollad Komunour Alamagn (Tarzh-an-deiz Ruz) (en alamaneg: Kommunistische Partei Deutschlands - Roter Morgen) a 'zo anv ur strollad komunour marksour-leninour krouet e Hamburg (Alamagn) e 1968.
Gwechall-goz e oa...
Gwechall-goz e oa... zo ul levrad marvailhou dastumet gant G. Milin (Gabriel Milin) hag embannet gant Buhez Breiz, e miz Meurzh 1924, e Kemper, 29 bloaz goude marv an oberour.
Strollad Komunour Alamagn (Tarzh-an-deiz Ruz)
Sevel a ra a-du gant linenn bolitikel Enver Hoxha ha Strollad Labour Albania hag ezel eo eus Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour (Unaniezh & Stourm).
Gwechall-goz e oa...
Skrivet eo e KLT.
War ar golo e lenner e veze kavet da brenañ E ti Ad. Le Goaziou, Leorier 7, streat Sant-Frañsez.
Strollad Komunour Alamagn (Tarzh-an-deiz Ruz)
Embannet e vez gant ar Strollad ar gelaouenn Roter Morgen.
Gwechall-goz e oa...
Danvez al levr
Ennañ e lenner:
Adembannadur
Adembannet eo bet kontadennoù al levr en un dastumad tevoc'h, anvet Marvailhoù Bro-Leon, gant Hor Yezh e 1999.
Iskis
E-barzh al levr,
Hobart
180px|thumb|Hobart en Enez Tasmania thumb|right|Porzh Hobart ha Menez Wellington Kêr-benn ha kêr vrasañ stad Tasmania eo Hobart. 205 566 a dud a oa o chom eno en 2006.
Istor
Unan eus kêrioù koshañ Aostralia eo ivez. Diazezet e oa bet en 1804 gant ar Saozon evit degemer galeourien. Hobart Town a veze graet anezhi er mare-se.
Tud dibar
Hobart eo kêr c'henidik an aktour Errol Flynn (1909-1959).
Gevelliñ
Gevellet eo kêr Hobart gant:
Chaldene (loarenn)
Chaldene (eus gresianeg Χαλδηνη) pe Yaou XXI a zo ul loarenn gilgradek direizh Yaou. Gant ur strollad a steredonourien eus Skol Veur Hawaï e voe dizoloet e 2000. Hi a berc'henn da strollad Karme, ur strollad a loarennoù a gelc'htro etre 23 milion km ha 24 milion km gant ur stouadur a 165°.
Gerfalc'hun
Ar gerfalc'hun (liester : gerfalc'huned) a zo ur spesad evned-preizh, Falco rusticolus an anv skiantel anezhañ.
Chaldene (loarenn)
Tennañ a ra hec'h anv eus Chaldene, unan eus serc'hed Zeus
Gerfalc'hun
Boued
Bevañ a ra diwar ar preizhoù a gav el lec'h m'emañ o chom : bronneged bihan, brugyer, evned-mor en o zouez.
Annez
Kavout a reer ar spesad er menezioù hag en toundra en hanternoz d'an ekorannved palearktikel hag e hanternoz Norzhamerika.
CoBrA
thumb|250px|Mirdi CoBrA en Amstelveen
Raganv kreñvaat
Er yezhoniezh e vez implijet an termen raganv keñvaat (saoz. intensive pronoun) evit komz eus ur raganv ouzhpennet evit pouezañ war an elfenn-se, da skouer:
CoBrA
CoBrA a oa ul luskad arzel european etre 1949 ha 1952. Ijinet e voe anv al luskad e 1948 gant Christian Dotremont diwar lizherennoù kentañ kêrioù orin izili al luskad : Kopenhagen (Co), Brusel (Br), Amsterdam (A). Ur mirdi (Cobra Museum) a zo en Amstelveen en Izelvroioù, ma c'haller gwelout oberennoù gant Karel Appel e-touez re all.
Raganv kreñvaat
lostgerioù ispisial a vez implijet e brezhoneg a-wezhoù ivez. morfemennoù stag int rak n'ahaller ket o implijout evel gerioù hepmuiken:
CoBrA
Istor
CoBrA a voe savet gant Karel Appel, Constant, Corneille, Christian Dotremont, Asger Jorn ha Joseph Noiret d'an 8 a viz Du 1948 e Café Notre-Dame e Pariz, pa sinjont ar manifesto 'La Cause Était Entendue’ bet savet gant Dotremont. Diazezet e oa pennaennoù al luskad war ar frankiz a-fet livioù ha stummoù. A-enep an dreistrealouriezh e oant ivez, ha levezonet e oant gant ar marksouriezh hag ar vodernelezh. Ennañ e oa tud bet ezel eus Reflex (Izelvroioù), Høst (Danmark) hag eus ar Strollad dreistrealour dispac'hour (Belgia). Ne badas ket pell ar strollad met dont a rejont a-benn da lakaat embann ar gelaouenn Cobra, da aozañ ur rummad oberennoù savet a-stroll anvet Peintures-Mot ha div ziskouezadeg vras : e miz Du 1949 er Stedelijk Museum en Amsterdam, hag e 1951 e Palez arzoù-kaer Liège. E miz Du 1949 e voe kemmet anv ar strollad hag e teuas da vezañ 'Internationale des Artistes Expérimentaux' rak degemeret e oa bet izili nevez o tont eus Europa pe eus SUA. E 1951 e voe divodet ar strollad, met derc'hel a reas an izili daremrpedoù mat etrezo, Dotremont dreist-holl a gendalc'has da labourat gant meur a ezel all.
Perzhidi
Perzhidi bennañ CoBra :
Marest
Marest a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Republik Dominikan
Ur republik e reter enez Hispaniola (tainoeg: Quisqueya) en Amerika, en Antilhez Bras, eo ar Republik Dominikan (Spagnoleg: República Dominicana, distaget IPA: []), Santo Domingo he c'hêr-benn hag ar gêr vrasañ. Ar spagnoleg eo ar yezh ofisiel. Republik Haiti eo a zo er c'hornôg dezhi en enezenn.
Luc Winants
Luc Winants a zo bet ganet d'ar 1añ a viz Genver 1963.
Mestrc'hoarier echedoù belgiat eo. Mab d'ar mestrc'hoarier echedoù belgiat Henri Winants eo. Mestr Meur Etrebroadel eo.
Kleuboù: el Luksembourg e c'hoari er C.E. Le Cavalier Differdange, e Belgia er Cercle Royal de Liège abaoe 2001, goude bout bet c'hoariet er C'hleub Schach Klub Rochade Eupen-Kelmis, en Izelvroioù er Schrijvers Rotterdam hag e Bro-C'hall e L'Echiquier Cappellois (e Kapelle, departamant an Norzh, e Flandrez).
E 1985 e kemeras perzh en Tournamant Swift e Brusel, gant Michel Jadoul, Anatoliy Karpov, Viktor Kortchnoy, Ljubomir Ljubojević, Miles, Romanichin, Yasser Seirawan, Jan Timman, Torre, Van der Viel ha Zapata.
Kampion Belgia e voe en Anderlecht e miz Gouere 1986 gant 10 poent diwar 12.
Tapout a reas e "reizhenn" gentañ en Olimpiadoù Thessaloniki (Gres) e 1984, an eil hini e Tournamant Oostende hag e dibenn 1986 e voe anvet "Mestr" gant ar FIDE.
E 1987 e teuas ar maout gantañ en Tournamant partiennoù kempred aozet gant KOSK (Koninklijke Oostendse Schaakclub - Kelc'h Echedoù Roueel Oostende) Oostende.
E 2004 e c'hoarias en Olimpiadoù Calvia (Spagn) a-gevred gant Arthur Abolianin, Bruno Laurent ha Geert Van der Stricht.
En 6vet Kampionad Europa (hiniennel) e Varsovia (Mezheven-Gouere 2005) e voe 168vet gant 5,5 poent diwar 12. 10 poent a voe merket gant an hini kentañ, Dieter Nisipeanu.
2525 edo e renk Elo e miz Genver 2008.
1520
Diwar-benn bloavezh 1520 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1520
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1520
Roll skrivagnerien Al Liamm
Arabat spontañ rak klokaat.
Port-au-Prince
Port-au-Prince (kreoleg Haiti: Pòtoprens) eo kêr-benn Haiti. D’an 12 a viz Genver 2010 eo bet gwall zistrujet kêr gant ur grenadenn-douar.
Ourthe
thumb|right|Pont war an Ourthe ([[Esneux).|250px]] An Ourthe a zo anv ur stêr eus Belgia, a deu eus kember div stêr Ourthe, e proviñs Luksembourg,
Un adstêr eo d'ar Meuse war he lez dehou en o c'hember e Liège.
Clair de lune
Clair de lune, a dalv kement ha loargann e brezhoneg, zo anv meur a oberenn arzel e galleg
Ourthe
Hec'h adstêrioù
An Aisne (kember e Bomal), al Lembrée (kember e Logne), an Néblon (kember e Hamoir), an Amblève (kember e Rivage) hag ar Vesdre (kember e Chênée – e Liège). En Angleur en em astenn kanol an Ourthe a-hed 2 gilometr, a-hed ar stêr, eus ar Vesdre betek ar Meuse.
Hungaria
Hungaria, en hungareg Magyarország (distaget : [ˈmɒɟɒrorsaːɡ] (LFE)), a zo ur vro dizalc'h e kreizig-kreiz kevandir Europa. Budapest eo ar gêr-benn (gant tremen 2 vilion a annezidi). E-touez ar c'hêrioù bras all e c'haller menegiñ Debrecen, Miskolc, Szeged ha Pécs. En-dro da Hungaria emañ Slovakia en hanternoz, Ukraina er biz, Roumania er reter, Serbia, Kroatia ha Slovenia er c'hreisteiz, hag Aostria er c'hornôg.
Ourthe
Un departamant
Un departamant gall a voe e Belgia etre 1795 ha 1814, skrivet e anv Ourte gant ar C'hallaoued.
Hungaria
E-touez an 10 milion a dud a zo er vro, ez eus 99% anezhe hag a zo Hungariz. Tremen an hanter anezho zo katoliged ha war-dro 20% zo protestanted.
Hungaria zo ezelez eus Unaniezh Europa, Strollad Visegrád, an AFNA, an ABK hag an ABU.
Douaroniezh
An Danav hag an Tisza eo an div stêr vrasañ. Lenn vrasañ Kreizeuropa eo al Lenn Balaton, e kornôg ar vro.
Istor
E miz Du 1956 e teuas ouzhpenn 4000 tank eus al Lu Ruz da flastrañ an emsavadeg enep-komunour hag enep-soviedel a oa diwanet er vro. Nagennet e oa bet ar galloud komunour gant kalz skrivagnerien, skiantourien ha micherourien hungariat, hag emgannoù a voe gant ar Sovieted er vro a-bezh adalek ar 23 a viz Here. 3000 den a voe lazhet gant ar Sovieted.
Hungariz vrudet
Skrivagnerien :
Melldroaderien :
Cantal
Cantal, pe ar C'hantal zo un anv-lec'h okitanek ha gallek.
Bez' ez eo
En okitaneg
Pevar stumm a gaver d'an anv: Cantal/Cantau/Chantal/Chantau
1060
Diwar-benn bloavezh 1060 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1060
Mankig eskell gwenn
Ar Mankig eskell gwenn (Eudyptula minor albosignata) a zo un evn dic'houest da nijal hag a vev e Zeland-Nevez. Lakaet eo bremañ da vezañ un isspesad d'ar Mankig glas, a-raok e veze lakaet evel ur spesad en e bart.
Strollad Komunour Spagn (Marksour-Leninour)
thumb|Arouezenn PCE(ml) Strollad Komunour Spagn (Marksour-Leninour) (en spagnoleg: Partido Comunista de España (marxista-leninista): PCE(ml)) a 'zo anv ur strollad komunour marksour-leninour krouet e 2006 gant Kuzul Hollstadel an Aozadurioù Komunour (Comité Estatal de Organizaciones Comunistas: CEOC) diwar kenteuzadenn pevar strollad:
Strollad Labour Iran
Strollad Labour Iran (e farsieg: حزب کار ایران Hezb-e Kar-e Iran) a 'zo anv ur strollad komunour marksour-leninour oberiant en Iran.
Strollad Komunour Spagn (Marksour-Leninour)
Sevel a ra a-du gant linenn bolitikel Enver Hoxha ha Strollad Labour Albania hag ezel eo eus Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour (Unaniezh & Stourm).
23 C'hwevrer
Ganedigezhioù
thumb|150px|right|Georg Friedrich Händel
Strollad Labour Iran
Ezel eo eus Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour (Unaniezh & Stourm)
Strollad Komunour Spagn (Marksour-Leninour)
Embannet e vez gant ar Strollad ar gelaouenn viziek Octubre ("Miz Here").
23 C'hwevrer
Marvioù
thumb|150px|right|Carl Friedrich Gauss
Strollad Komunour Spagn (Marksour-Leninour)
N'eus liamm ebet etre ar strollad nevez-krouet-mañ hag ar strollad istorel gantañ an hevelep anv aet da get er bloavezhioù 1990 (s.o. Strollad Komunour Spagn (Marksour-Leninour) (istorel))
Strollad Labour Iran
Embannet e vez gant ar Strollad ar gelaouenn طوفان (Toufan; "Liñvadenn")
23 C'hwevrer
Lidoù
e Breizh:
Noyelles-sur-Sambre
Noyelles-sur-Sambre a zo ur gumun eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
Salzburg (stad)
Ur stad kevredet a Aostria eo Salzburg ("Kastell an Holen", distaget ['saltsbuɐk] en alamaneg aostriek) a zo kêr Salzburg e gêr-benn. Diazezet e oa bet evel sez un eskopti war dismatroù kêr roman Iuvavum e 690. Etre 1328 ha 1803 e oa ur stad emren e-barzh an Impalaeriezh Santel Roman ha German. E 1816 e teuas da vezañ perzh eus Impalaeriezh Aostria renet gant an Habsbourged.
Rannet eo Salzburg e pemp rannvro (Gaue):
Lázaro Bruzón
Lazaro Bruzon, ganet d'an 2 a viz Mae 1982 e Las Tunas, (Kuba), zo ur mestrc'hoarier echedoù kuban.
Kampion Kuba 2004, kampion Amerika 2005.
2 592 edo e renk Elo e miz Gouere 2008.
Strollad Komunour Labourerion Frañs
Strollad Komunour Labourerion Frañs (e galleg: Parti Communiste des Ouvriers de France, PCOF) a 'zo anv ur strollad komunour marksour-leninour krouet e Frañs e 1979.
Sevel a ra a-du gant linenn bolitikel Enver Hoxha ha Strollad Labour Albania hag ezel eo eus Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour (Unaniezh & Stourm).
Embannet e vez gant ar Strollad ar gelaouenn La Forge ("Ar Govel").
Fredegunda
Fredegunda, pe Fredegundis e latin, ganet war-dro 545 ha marvet en 597), a voe rouanez Neustria goude dimeziñ da Chilperic Iañ Neustria.
Itrikerez
Unan eus dimezelled ar rouanez Audevère e oa. Honnezh a oa pried kentañ ar roue Chilperig.
Falc'hun pavioù ruz
Ar Falc'hun pavioù ruz a zo un evn-preizh, Falco vespertinus an anv skiantel anezhañ.
Duged Spoleto
Sed amañ anvioù duged Spoleto, un dugelezh e-kreiz Italia er Grennamzer, etre ar bloavezhioù 500 ha 1300). An duged kentañ a oa anvet gant Rouaned al Lombarded met dizalc'h a-walc'h e oant.
Falc'hun pavioù ruz
Annez
left|thumb|Tiriad ar falc'hun pavioù ruz : melen : an dachenn neizhiañ, glas : an dachenn c'hoañviñ. Bevañ a ra al labous e kreiz Eurazia ha goañviñ e su Afrika.
Duged Spoleto
Pa voe trec'het al Lombarded gant ar Franked e voe kendalc'het gant ar vistri nevez da envel duged. En XIIvet kantved e oa duged Spoleto e oa ar re bouezusañ en Italia.
Pep hini anezho a oa dux et marchio, "dug ha markiz" evel mistri Spoleto ha Camerino.
Job an Irien
right Job an Irien zo ur beleg leonat, kantikour ha skrivagner brezhonek.
Bugaleaj ha yaouankiz
Ganet eo Job an Irien e Bodiliz d'ar 15 a viz Here 1937 en un endro breizhad. Darempredet en deus skouted Bleimor en e yaouankiz. Deuet eo da vezañ beleg an 29 a viz Mezheven 1962.
Oberennoù
Skrivañ ra e-barzh Ya !, "Le Progrès de Cornouaille", "Le Courrier du Léon". Embann a ra kronikennoù bep sizhun. Betek 1982 en doa skrivet kalz er Bleun Brug, aet da get. Klevout a reoc'h anezhañ er skingomz "RCF Rivages" ivez, evit pedennoù ha pennadoù komz. Aozañ a ra pirc'hirinadennoù gant brezhonegerien yaouank. Oberiant-kenañ eo war dachenn ar sonerezh ivez : torkadoù kantikoù ha kantadoù e-leizh en deus embannet en e oberennoù evit an holl (Ar Marh-dall, War warh ar mor), hag evit ar vugale (Klask a ran, Dremm an Aotrou...). Testennoù sakr e brezhoneg pe lakaet e brezhoneg a vez embannet kalz gantañ ivez (gwelet ti-embann Minihi Levenez). Prezidant ar gevredigezh Minihi Levenez eo. Reiñ a ra Job an Irien kentelioù katekiz e skolajoù Diwan Penn-ar-Bed hag e lise Diwan.
Eus 1962 betek 1982 e kemer perzh a dost e buhez ar Bleun-Brug oc’h embann ingal e Kaierou ar Bleun Brug, kanaouennoù (dastumad eun deiz gant Michel Scouarnec ha kanaouennoù evit ar vugale Deus ganin), kantikoù (kantikoù nevez e brezhoneg Hag e paro an heol gant Michel Scouarnec ha René Abjean) ha kanadegoù (Ar Marh Dall, War varh d’ar mor gant René Abjean ha lazoù-kanañ Penn ar Bed).
Dre youl an Eskop Barbu e voe krouet e 1984 ar greizenn Minihi-Levenez, lec’h emgav evit ar vrezhonegerien. Job an Irien, e karg eus al lec’h-mañ, a gendalc’h da skrivañ o reiñ un ton muioc’h relijiel d’e oberenn : "Kantikoù evit ar vugale", "Klask a ran" ha "Dremm an Aotrou", kanadeg "Kan evid ar peoh", ha da c’houde, "War henchou ar bed" gant Christian Desbordes hag adarre lazoù-kanañ Penn-ar-Bed. E 2000 e krou "Kalon ar Bed" gant Christian Desbordes ha René Abjean en iliz-veur Kemper hag e kendalc’h war un dro da skrivañ kantikoù.
Diouzh un tu all, adalek 1990, e ro lañs d’un ti-embann divyezhek (nemet evit al levrioù relijiel hag a zo e brezhoneg penn-da-benn) gant kenlabour Bernard Tanguy, Yves-Pascal Castel, Fañch Morvannou, Pierre Tanguy, Jean-Pierre Boulic... Lakaat a ra ar gelaouenn Minihi-Levenez da zont er-maez en un doare reoliek hag e skriv ingal er gazetenn sizhuniek Le Courrier du Léon – Le Progrès de Cornouaille ha nevesoc’h er gazetenn Ya!. Kement-se hep derc’hel kont eus an aozañ pic’hirinajoù er broioù kelt hag aluzoneri skolajoù ha lise Diwan e Penn-ar-Bed.
Enorioù
E 2007 e voe roet Kolier an Erminig dezhañ en abeg d'e labour evit ar brezhoneg.
Bergen (Norvegia)
Bergen a zo ur gêr eus arvor Norvegia, an eil kêr vrasañ er vro goude Oslo, e-keñver an niver a annezidi (242 000 anezho e Genver 2006). An eil porzh brasañ eo ivez. Glaveier e-leizh a vez eno (2.000-2.500 mm bep bloaz) ha ren a ra en tolead un hinad na re domm na re yen (1,6 °C e miz Genver ha 14,4 °C e miz Gouere).
Savet e oa bet Bergen gant Olav III Norvegia e 1070, dindan an anv Bjorgvin. Kêr-benn Norvegia e voe betek dibenn an XIIIvet kantved. Kêr vrasañ ar vro e kendalc’has da vezañ a-hed ar Grennamzer hag e-pad meur a gantved war-lerc’h. Unan eus porzhioù bras an Hansa e voe. Dont a rae e binvidigezh eus kenwerzh ar pesked, pesketaet war aodoù hanternoz Norvegia, mogedet ha kaset war-lerc’h war marc’hadoù Europa D’ar mare-hont e voe savet karter kozh Bryggen, a zo enskrivet bremañ war roll glad ar bed gant an UNESCO.
Gevellañ
Gevellet eo Bergen gant :
Liammoù diavaez
Берген
Triftongenn
Er yezhoniezh e vez implijet an termen triftongenn (diwar ar henc'hresianeg: τρίφθογγος "gant teir sonenn"; "gant teir zonenn""; saoz.: triphthong) evit komz eus teir vogalenn distaget renk-ouzh-renk o tremen an eil d'eben dre en em silañ betek krouiñ ur silabenn nemeti.
Keit ha m'az eus ul lec'h-teod nemetañ gant ur vonoftongenn, enne ur vogalenn nemetken, da lâret eo e tosta an teod oiuzh ul lec'h resis e diabarzh ar genoù nemetken ha gant pep diftongenn ez eus daou lec'h-teod, ec'h a an teod a lec'h da lec'h er genoù o tremen eus ul lec'h kentañ d'ul lec'h diwezh o tremen dre ul lec'h etre.
Vatikan
Vatikan zo anv meur a dra.
Gwereg II
Gwereg II, a voe roue Bro-Ereg adalek 577 betek 594. Mab e oa da Macliau, kont Gwened, ha mab-bihan da Gwereg Iañ.
Distrig Semily
thumb|right|250px|kastell Trosky thumb|right|250px|Lec'hiadur distrig Semily e rannvro Liberec hag er Republik Tchek Distrig Semily (Okres Semily e tchekeg) a zo unan eus pevar distrig (okres) Liberecký kraj er Republik Tchek. Semily eo ar gêr-benn. 698,99 km² eo gorread an distrig, e 2009 e oa 75 648 annezad ennañ (stankter : 108,22 annezad/km²).
Roll kêrioù ha kêriadennoù an distrig
Bělá - Benecko - Benešov u Semil - Bozkov - Bradlecká Lhota - Bukovina u Čisté - Bystrá nad Jizerou - Čistá u Horek - Háje nad Jizerou - Harrachov - Holenice - Horka u Staré Paky - Horní Branná - Hrubá Skála - Chuchelna - Jablonec nad Jizerou - Jesenný - Jestřabí v Krkonoších - Jilemnice - Kacanovy - Karlovice - Klokočí - Košťálov - Kruh - Ktová - Levínská Olešnice - Libštát - Lomnice nad Popelkou - Loučky - Martinice v Krkonoších - Mírová pod Kozákovem - Modřišice - Mříčná - Nová Ves nad Popelkou - Ohrazenice - Olešnice - Paseky nad Jizerou - Peřimov - Poniklá - Přepeře - Příkrý - Radostná pod Kozákovem - Rakousy - Rokytnice nad Jizerou - Roprachtice - Rovensko pod Troskami - Roztoky u Jilemnice - Roztoky u Semil - Semily - Slaná - Stružinec - Studenec - Svojek - Syřenov - Tatobity - Troskovice - Turnov - Veselá - Víchová nad Jizerou - Vítkovice - Všeň - Vyskeř - Vysoké nad Jizerou - Záhoří - Žernov
Atlas (loarenn)
Atlas (gregach Άτλας) a zo ul loarenn diabarzh eus Sadorn.
Kelc'htro Atlas a zo direizhet gant hini Prometheus ha Pandora ha gwirheñvel eo ez int rouestlet.
Mankig glas
Ar Mankig glas (liester: Mankiged glas) a zo un evn dic'houest da nijal, Eudyptula minor an anv skiantel anezhañ.
An anv
"Kororā" a vez graet anezhe e maorieg.
Doareoù pennañ
Ar spesad manked bihanañ eo hag evel an holl vanked ez eo dic'houest da nijal.
Boued
Bevañ a ra diwar grill, stivell ha pesked bihan hag a dap dre splujañ.
Annez
Bevañ a ra al labous war aodoù Zeland-Nevez ha su Aostralia.
Isspesadoù
6 isspesad a zo dezhañ:
Stanley Kubrick
Stanley Kubrick (bet ganet er Bronx, Kêr New York d'ar 26 a viz Gouere 1928 – marvet e Harpenden, Bro-Saoz, d'ar 7 a viz Meurzh 1999) a oa ur sevener filmoù eus ar Stadoù-Unanet. Soñjal a ra ar c'halz eus an dud a-vicher ez eus anezhañ gwellañ filmaozer istor ar sinema.
Aogust
Aogust a zo meur a dra.
Stanley Kubrick
E yaouankiz
Stanley Kubrick a zo bet ganet d'ar 26 a viz Gouere 1928 e New York er Bronx, en ur familh genidik eus kreiz Europa. Gwan a-walc'h war al labour er skol, c'hoari an echedoù a oa unan eus e zudioù betek bezañ un ivoul. Huñvreal a rae dont da vezañ soner jazz. Met d'e drizekvet deiz-ha-bloaz e voe profet dezhañ ur benveg skeudenniñ. An dudi nevez a droas da c'halvidigezh evitañ. Dont a reas da vezañ e-karg eus poltridi e skolaj. Diorren a reas e varregezhioù e-pad an oad krenn, betek ma kemeras ur poltred a roas dezhañ ul labour er gazetenn Look. War ar skeudenn e veze gwelet ur gwerzher kazetennoù o leñvañ abalamour da varv ar prezidant Roosevelt. Deuet eo ar poltred-se da vezañ brudet er bed a-bezh. Labourat a reas evit ar gazetenn-se e-pad pevar bloaz.
Aogust
Kêrioù
En anv meur a gêr en Europa e kaver anv an impalaer Aogust, ha dreist-holl:
Stanley Kubrick
War-zu an dizalc'hidigezh
E 1955 e labouras war ur film nevez : Killer's Kiss, e-lec'h ma tiskouezas e zreistelezh dibar da labourat war ar poltrediñ hag ar skeudennoù. Braventez alkimiezh ar c'hoari war ar gwenn ha du a zo ral kenañ er prantad-se eus istor ar sinema. Gant ar film-mañ e kejas ouzh James Harris, ur produer dizalc'h eus reizhiad Hollywood. Asambles e kroujont ar gevredigezh Harris-Kubrick Picture.
Goude-se, e 1956, e sevenas e drede film, The Killing, istor ur strollad laeron o klask tagañ un ti-bank, kontet gant ur vouezh off. Mont en-dro ar film hag e istor a vefe digomprenus ma ne vije ket eus ar vouezh-se. E-barzh ar film-mañ e vez gwelet levezon ar flashbackoù implijet gant Orson Welles e-barzh Citizen Kane (The Killing a levezono kalz ur film all : Reservoir Dogs sevenet gant Quentin Tarantino). E-pad aozadur ar film-mañ e lakas Kubrick e pleustr e soñjoù war ar vicher sevener ha filmaozer : evitañ, ur sevener a rank bezañ er memes koulz leurenner ha teknikour.
E 1957 e sevenas ur film nevez gant Kirk Douglas, anvet Paths of Glory. Ur film diwar-benn ar c'hentañ brezel bed eo. Strollad-meur arme Bro-C'hall a ziviz aozañ un dagadenn war ur savadur-brezel alaman zo kontet diziskarus. Kas soudarded da seveniñ ar gefridi-se a dalvez o c'has d'ar marv holl-gwitibunan. E-pad an arsailh e tistro ar soudarded d'ar fozelloù peogwir eo dibosupl kemer ar savadur. Met pennoù an arme a ziviz kastizañ d'ar marv un nebeud soudarded. An abeg : dizerterezh. An dra-se a gaso d'ur prosez e-lec'h ma tiskouez Kubrick neantiz ar brezel, ha darvoudoù bet c'hoarvezet evit gwir. Er film-mañ e implijas travellingoù war-gil e-barzh ar fozelloù. Doareoù implijet ha kopiet alies diwezhatoc'h e filmoù disheñvel gant tud all. Met Kubrick a ziskouezas ivez e oa barrek da fromañ en un doare fin ha speredek (da skouer pa'n em lak ur plac'h da ganañ dirak ar soudarded). Skeudenn arme Bro-C'hall a zo fall-kenañ e-barzh ar film. Ne vo skignet e Bro-C'hall ken nemet e 1975. Ar studio an hini n'en dije ket bet c'hoant e skignañ abretoc'h ha ne vije ket bet difennet gant ar stad evel ma vez laret alies-kenañ.
E 1960, Kirk Douglas, hag a laboure war Spartacus, a c'houlennas ouzh Stanley Kubrick seveniñ ur film e-lec'h Anthony Mann hag a oa broc'het gant Douglas. Neuze e echuas ar film-mañ, met ne oa ket laosket kalz a frankiz dezhañ : kalz eus ar prantadoù eus ar film a zo bet troc'het gant ar studio, met war prantadoù ar senario, e vez gwelet sklaer roudoù Kubrick. Goude-se e guitas Hollywood evit mont da Vro-Saoz, hag embann a reas ne sevenfe ket filmoù nevez hep kaout ur vestroni ha gwirioù a bep seurt war e film (senario, ar produiñ, ar final-cut, hag all,...). Diwar kement-mañ ez eus ganet ur seurt mojenn diwar-benn e bersonelezh : hini ur sevener a blij dezhañ bezañ e-unan, a-gostez eus ar bed.
E 1962 e sevenas Lolita, diwar istor romant Vladimir Nabokov. Labourat a reas gantañ a-benn skrivañ ar senario (al levr oa deuet da vezañ ur Best Seller). Evit seveniñ ar film hep kudennoù gant ar strolladoù politikel puritan (abalamour da sujed al levr) ez eas kuit d'ar Rouantelezh-Unanet evit en ober. Un tammig amzer goude en em stalias da vat e Bro-Saoz. Ar film a zeuas da vezañ brudet-kenañ (dreist-holl abalamour da zanvez ar film) hag lakaat a reas da vat Kubrick war-wel. Er film-mañ, ar c'homedian Peter Sellers a reas unan eus e wellañ oberenn. Goude ar film-se, James Harris a yeas da labourat en e gorn e-barzh ar seveniñ.
Trilogiezh an dazont
Adalek 1963, Kubrick a broduas e filmoù e-unan. Adlabourat a reas gant Peter Sellers war ur film diarbennerezh nevez : Dr. Strangelove pe : How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb. Er film-mañ, Kubrick a implij unan eus e ankenioù koshañ, hag anken kalz a bolitikourien d'ar mare-se, ar vombezenn atomek. Ur jeneral eus an arme amerikan troet da sot, a ziviz bannañ ur vombezenn atomek war an URSS. Met e Rusia, an dra-se a zistegn ur sistem ardivink bombezennoù savet evit distrujañ ar bed. Evit enebiñ ouzh an arvar-se, an Amerikaned a c'houlenn sikour an Dr Strangelove. Peter Sellers eo a c'hoari ar skiantour foll-mañ. Strangelove a zo ul luadenn eus an holl skiantourien nazi deuet da labourat gant an Amerikaned goude ar brezel (da skouer : Werner Von Braun) : ne baouez ket da sevel e vrec'h en ur laret "Heil" pe "Mein Führer", hag all, hag all... Ar film-mañ en deus plijet kalz d'an dud, zoken re eus ar strolladoù mirourien.
Timbroù Labuan
left|thumb|140px|Timbr al Labuan – 1885 right|150px|thumb|Timbr Borneo soulgarget
Stanley Kubrick
Trilogiezh an dazont
Goude ar film-mañ, Kubrick a gemeras muioc'h-muiañ a amzer evit ober e filmoù, troet da sot gant ur c'hoant d'ober traoù peurvat penn-da-benn. E 1964, Stanley Kubrick a souezhas e endro en ur lavaret en doa c'hoant seveniñ ur film a skiant-faltazi filmet en egor. Goude bezañ bet gwelet an holl filmoù a skiant-faltazi savet betek-henn e tivizas Kubrick a labourat gant Arthur C. Clarke. 1968 a zo un deiziad a gemmoù evit istor ar sinema gant film nevez Kubrick 2001, a space Odyssey. Diaes kenañ eo diverrañ ar film. Marteze o vezañ m'eo ur film diwar-benn dazont hag istor an denelezh. War an holl savboentoù (arouezel, prederourel, arzel...) eo marteze brasañ penn-oberenn eus istor ar sinema. Un niver a demoù anfin a vez kavet er film-mañ : eus ganedigezh mab-den, ganedigezh an emskiant, dazont hor spesad, hag all, hag all... Hag ar film a-bezh filmet gant sonerezhioù klasel brudet kenañ. Evit ar film-mañ, Kubrick a resevas un Oscar evit an efedoù ispisial (labouret en deus gant ar NASA evit tresañ e batromoù). Adalek ar poent-se e c'heller laret ez eus ur mare a-raok 2001, a space Odyssey hag ur mare goude. Ar film-mañ, evit e levezon hag e bouez, a zo da lakaat war ar memes renk ha Citizen Kane gant Orson Welles : filmoù dibar ha dibarus.
Timbroù Labuan
Labuan (pe Pulau Labuan e malayeg, skrivet e jawieg : لابوان) zo anezhañ un tiriad kevreadel eus Malaysia, bet gwechall ur rann eus proviñs ar Sabah. Un enezeg eo, o vezañ un enezenn vras (75 km²) ha c’hwec’h bihanoc’h, e-tal Sabah ha sultanelezh Brunei.
E 1840 ez eo aloubet an enezenn, didud eo d’ar c’houlz-se, gant ar Saozon. Fellout a ra dezho ober eus Labuan un diazezenn evit brezeliñ a-enep ar vorlaeron, ha diwezhatoc’h, staliañ ur fun etre Singapour ha Hong Kong.
Stanley Kubrick
Trilogiezh an dazont
Kuitez da vezañ beuzet gant raktresoù ramzel, Kubrick a zivizas kregiñ da labourat war ur film bihanoc'h : un istor tennet eus ul levr skrivet gant Anthony Burgess, a c'hoarvez en ur Rouantelezh-Unanet aotrouniek en amzer dazont, A Clockwork Orange(1971). Ar film a c'hell bezañ displeget gant ar ger-stur-mañ : "Istor un den yaouank a zo dreist-holl dedennet gant ar gwallerezh, an dreist-feulster ha Beethoven". Un diskouezadeg eus ar feulster hag ar follentez eo ar film-mañ. Met ar film a zo bet treuzkomprenet (da skouer : tud yaouank o deus bet emzalc'hioù feuls kenañ goude bezañ bet gwelet ar film). Met deuet eo da vezañ ur film brudet er bed a-bezh. Kubrick a ziskouez ur wech c'hoazh e varregezhioù da filmañ perzhioù dibar mab-den. E-pad skignerezh ar filmoù, kregiñ a reas da gontroliñ ha da ensellout skouerioù ar film ha da weladenniñ al lec'hioù skignañ. Resev a reas lizhiri feuls ha tagus a-hed an amzer, ar pezh a lakas anezhañ da rediañ ar Warner da dennañ ar film eus ar salioù sinema (an dra-se a ziskouez e wir galloud war embregerezhioù ar sinema, ur galloud dibar a-hed an istor).
Vogalenn nann-silabennek
Er yezhoniezh e vez implijet an termen vogalenn nann-silabennek (saoz.: non-syllabic vowel) evit komz eus ur sonenn vogalennheñvel ha n'eo ket kraoñell ur silabenn pe ur mora, da lâret eo n'eo ket rann bouezusañ ar silabenn.
Timbroù Labuan
Roet eo al Labuan d’ar Saozon gant Brunei e 1846. E 1848 e teu da vezañ ez-ofisiel trevadenn ar Rouantelezh-Unanet, a-raok bezañ staget ouzh Borneo an Norzh d’ar 1añ a viz Genver 1890, hag ouzh Tiriadoù ar Strizh-mor (« Strait Settlements » e saozneg) d’an 30 a viz Here 1906. Aloubet eo ar vro gant ar Japaniz etre miz Kerzu 1941 ha miz Even 1945. Staget e vo ouzh Borneo an Norzh d’ar 15 a viz Gouere 1946, hag ouzh Stad Sabah e 1963, anezhi ur rann eus Malaysia.
Stanley Kubrick
Ur sell war ar rouestl denel
Kubrick a grogas da labourat war unan eus e huñvreoù : ober ur film diwar-benn Napoléon Bonaparte. Met ne c'hellas ket dre ma ne blije ket d'an dud ar filmoù nevez-savet diwar-benn an impalaer. Setu ma sevenas ur film tennet eus ul levr dianavezet skrivet gant Thackeray, The Memories of Barry Lyndon. E-pad ar seveniñ, Kubrick a roas skouerioù eus e ivoul eus ar c'hoant ober ur film peurvat : filmañ a reas ouzh sklerijenn gouloù-koar hepken. Filmet eo bet e Bro-Iwerzhon, met Kubrick, ankeniet gant kudennoù ar vro gant an IRA, a guitaas ar vro. Ar film a voe resevet fall-kenañ er Stadoù-Unanet e-lec'h ma oa gwelet evel un oberenn gorrek-kenañ. Met en Europa e voe ar c'hontrol penn da benn. Plijet en doa abalamour da vraventez ar skeudennoù (hervez tud'zo, pep skeudenn eus ar film-mañ a zo evel un daolenn eus Rembrandt), da zoareoù kontañ an istor, da zoareoù filmañ ken disheñvel ha ken ispisial implijet gant ar sevener.
Vogalenn nann-silabennek
E yezhoù zo, en o zoues ar japaneg ha meur a yezh polinzek, e rank pep elfenn vogalennek talvzout d'ur silabenn pe d'ur mora a-bezh. E meur a yezh all, avat, en o zouez ar brezhoneg, e kaver meur a diftongenn.
Alies e vez treuzskrivet sonennoù vogalennek nann-silabennek evel ma vefe kensonennoù dre dostaat anezhe hepmuiken, da skouer:
Koulskoude, a-drugarez da dielfennadurioù fonetikel bet kaset da-benn e ouezer eo nebeutoc'h live strizhadur an elfennoù-se kavet e dibenn ur silabenn evit al live strizhadur a glotfe gant ur sonenn dre dostaat rik, da skouer:
elfennoù vogalennek eo kentoc'h an elfennoù a gaver da dibenn un diftongenn neuze keit ha m'eo kensonennel natur ur sonenn dre dostaat ha neuze e rankfer gallout ober an diforc'h etreze, da lârete eo n'eo ket reizh skrivañ gant ar memes arouezennoù [w] ha [j] sonennoù disheñvel o natur.
Ouzhpenn-se ez eus yezhoù implijet gante heuliadoù diftongennel disheñvel [ao] ~ [au] ha n'haller ket ober gant ar hvelep arouezenn <w> evit o zreuskrivañ o-daou. Evit ober an diforc'h etre degouezhioù a -seurt-se e vez implijet gant al lizherenneg fonetikel etrebroadel ar sin diakritek ispisial [ ̯] skrivet dindan ur vogalenn evit diswel eo nann-vogalennek hag eevels-e e c'heller spisaat ivez live digoradur ur vogalenn nann-silabennek resis kentoc'h evit ober gant an hevelep arouezenn atav, da skouer: [bei̯] e lec'h [bej].
E spagnoleg (d.s. bacalao, almohada) hag en italianeg (ciao,Edoardo) e kaver un [o] nann-silabennek, disheñvel perzh ar vogalenn nann-silabennek-se diouzh an elfenn hantervogalennek diwezhañ e dibenn an diftongenn [au] ha disheñvel eo an diftongenn italianek e Pao.lo diouzh an diftongenn bortugalek e Pau.lo.
Gwelit ivez:
Non-syllabic vowel
Stanley Kubrick
Ur sell war ar rouestl denel
Ar film a heulias a genoberas kalz da skeudenn ispisial Stanley Kubrick. En ur seveniñ anezhañ e lakas kalz a dud da welet anezhañ evel un den drouk, techet d'ar fulor ha brashuñvreer. The Shining, ur film tennet eus ul levr skrivet gant Stephen King, e lec'h ma tiskouez Kubrick ur familh oc'h en em dreuzfurmiñ en ur mekanik distruj. Labouret en deus war an istor ha ar senario hep pediñ ar skrivagner da genlabourat gantañ. Ar follentez o kregiñ tamm ha tamm e barzh spered Jack (c'hoariet gant Jack Nicholson) a zo deuet da vezañ mojennel en istor ar sinema. Ar seveniñ dibar, ha gwelet a-wechoù evel peurvat, a implij c'hoarioù gant ar gouloù hag an deñvalijenn. Evel e barzh holl filmoù Kubrick, e vez gwelet merk e seveniñ en un doare splann (travelingoù, bezañs kreñv eus ar stummoù geometrek, planioù hir, hag all, hag all...). E-pad prantad seveniñ ar film, e gourdrouzas an aktorez Shelley Duval a ratozh-kaer, evit ma yafe er stad-spered a felle dezhañ e vefe. Evit pep mare eus ar film, Kubrick a felle dezhañ o adfilmañ betek kant gwech (hag a wechoù e vez adgraet met an aktourien ne ouzent ket perak, Kubrick na zisplege ket). Ar film az aio mat endro e salioù ar bed a-bezh.
Full metal Jacket, e film nevez, a zo diwar-benn brezel ar Viet-Nam. Ur film feulz kenañ eo : Kubrick a voe rediet da dennañ skeudennoù'zo evel ur c'hrogad mell-droad etre soudarded o kemer penn un enebour evel bolotenn. Met ar fazi brasañ d'ober gant ar film-mañ, eo gwelet anezhañ evel ar pezh n'emañ ket : ur film-brezel. Kubrick a labouras war unan eus ar sujedoù e-lec'h m'emañ ar barrekañ : ar varbarelezh hag ar gouezder. Un diskouezadeg eus an oberenn dizeneladur a vez kavet e-barzh pep brezel eo ar film-mañ. Filmet eo bet penn da benn e bannlev Londrez, memes ma c'hoarvez an hanter eus darvoudoù ar film e Viet-Nam. Met ar film n'eus ket bet graet un degemer mat dezhañ. Francis Ford Coppola hag Oliver Stone o doa dija garet o labour war brezel Viet-Nam, hag an dud o deus gwelet Full Metal Jacket e-giz ur film brezel heñvel ouzhpenn.
Huñvreoù ha personelezh Kubrick
Abred-kenañ, pa en oa kroget d'ober sinema, Kubrick a grogas da huñvreal en ur film : un oberenn diwar-benn Napoléon Bonaparte. Pa oa yaouank, hag e vuhez-pad, Kubrick a zalc'has bepred ar memes dudi : an echedoù. Evitañ er micher sevener e oa ar memes hentenn : mont war raok tammig ha tammig en ur brederiañ mat war pep taol, rak pep fazi a c'hellfe koll e oberenn. A-benn ar fin setu perak e kemere Kubrick a kalz a amzer evit e filmoù : an aon da vont war raok hep gouzout m'eo an taol a c'hoariez an hini vat. An taol ar gwellañ labouret evit e gas d'e bal. Ha Kubrick en doa un awen hag un azeulerezh evit Napoléon Bonaparte, eñ ivez a 'n em wele evel ur strategour. E-pad tregont bloaz e labouras war an raktres-se. Met ar c'hevredadoù sinema n'o deus ket heuliet e vennozh, abalamour ma ne oa ket un tem hag az ae en dro : da skouer ar film Waterloo en deus displijet d'an dud ur wech skignet er salioù sinema. Hag ouzhpenn da se, diaezamantoù teknikel a voe ouzhpennet e-pad prantad prientiñ eus ar film. Met Kubrick, betek ar fin a gendalc'has da huñvreal d'an emgann ha d'ar bartienn echedoù-se, en ur skrivañ un tamm senario bep un amzer pe en ur glask sevel patromoù eus mareoù ar film. E vravañ emgann a zo chomet e-barzh e spered.
Met an ivoul-se, ar youl peurvatañ pep taol a lakas anezhañ da zilezel ur raktres all. Hini ur film diwar-benn ar Shoa, tennet eus ul levr. Met pa grogas da labourat war Aryan Papers, deuet eo ennañ ur pouez psikologel meurbed. Aon en oa nompaz dont a-benn, evit ur sujed ken grevus ha ken kriz, da seveniñ an dra er gwellañ doare. D'ober fazioù, ha ma ne vefe ket deuet a-benn, Kubrick en defe gallet en em sentiñ kablus betek fin e vuhez. An aon da vont war raok hep ober a fazi na kuitaat an taol a en oa bet trec'h war unan eus brasañ sevenerien an XXvet kantved. A-benn ar fin, ar pezh a lakas anezhañ da zivizout chom a-sav da vat, eo raktres Schindler's List savet gant Steven Spielberg. Evit nompaz ober kevezerezh ha degas ur wall-endro da oberenn un den a oa deuet da vezañ unan eus e ziskibien. Diwezhatoc'h, Stanley Kubrick a roas da Spielberg e raktres film skiant-faltazi diwar benn ar spered artifisiel. Hervezañ e oa ur film a vefe bet savet kalz gwelloc'h gant un den evel Spielberg. Goude marv Kubrick, ar sevener amerikan a reas anezhañ : A.I.Artificial Intellingence, tennet eus oberenn Brian Badis.
Levezon Kubrick
Unan eus perzhioù dibar ar sevenerien-meur, eo da levezonañ en ur chom disheñvelaus. Pa vez keñveriet anezhañ gant sevenerien all evel Alfred Hitchcock e vez merzet diouzhtu un dra : Kubrick n'en deus ket a reolennaoueg pe doareoù ober aes da adkemer ha kazi diposubl e teu da vezañ. An endro en deus krouet a zo yen, hollwashaer ha dengasour, a zo ken dibar ha nemedel ma ne c'hell ket bezañ treuzkaset e-barzh sell ur sevener all pe implijet gant kevredadoù sinema anez poaniañ d'ober traoù dereat.
Met war ur sav-poent teknikel, e c'hellomp gwelet e levezon hag ar madoù en eus degaset e pep lec'h e-barzh bed ar sinema. Sevenerien evel Georges Lucas, James Cameron, Brian De Palma, Francis Ford Coppola, Oliver Stone, Michael Cimino pe David Lynch o deus holl diskleriet o doa ur seurt dle gant oberenn Kubrick. Goude 2001 : A Space Odyssey, Kubrick a dennas ar skiant faltazi eus is-rann ar filmoù keñwerzhel. A-drugarez d'ar film-mañ ez eus bet penn-oberennoù a engoun faltaziek evel Blade Runner gant Ridley Scott (marteze ar film en deus ar muiañ tostaet eus an endro kubrickean). Ha Barry Lyndon en eus bet ul levezon bras-kenañ war e gentañ film : Duelists. E implijoù eus ar travellingoù war gill pe war raok, eus ar steadycam, e zoare da filmañ ken disheñvel eus ar re all, hag all, hag all... Michael Cimino da skouer a rae ar gwelañ ma c'helle evit klask labourat gant izili eus skipalhioù labour Kubrick hepken. Steven Spielberg a laras eo gant Dr.Strangelove eo e teskas penaos implij an talennoù a-dost gant ar mekanikoù filmañ.
Inés Efron
thumb|220px|Inés Efron, e [[Cannes, e  2007.]] Inés Efron zo un aktorez arc'hantinat ganet en 1985 e Mec'hiko, e-lec'h ma oa repuet he zud en amzer an diktarouriezh.
Timbroù Labuan
E 1864 ez a en-dro ur burev-post e Labuan. Timbroù-post India ha re Hong Kong zo bet graet gante hep na vefe boutin an implij anezho : douetañs zo e vezent degaset diouzh ar c’hevandir gant hiniennoù, ha n’int ket bet lakaet e gwerzh e Labuan. Da Singapour e veze kaset al lizhiri da vezañ dasparzhet pelloc’h.
Falc'hun ruz
Ar falc'hun ruz a zo un evn-preizh. Falco naumanni eo e anv skiantel.
Annez
Kavout a reer al labous e diazad kreizdouarel hag Eurazia.
Stanley Kubrick
Levezon Kubrick
An hent all hag a zo bet digoret gant Kubrick, e lec'h ma z'eo bet heuliet gant kalz a dud, eo war tachenn mestroniñ ar mekanik produiñ eus e filmoù. Abred-kenañ, ha dreist-holl pa labouras war Spartacus, Stanley Kubrick a gomprennas e oa ret dezhañ reoliañ e-unan e oberenn m'en doa c'hoant da gaout e frankiz arzel evit gwir. Memes ma gemere ar studioioù ar film e karg (an arc'hantañ, ar skignañ,...) e oant sevenet penn da benn er-maez eus o aotrouniezh, n'o doa ket droad o sellet, ha dizoleiñ a raent anezho er fin ur wech ma oant echu. George Lucas a heulias e skouer ur wech ma oa bet skignet ar Star Wars kentañ. Ha kalz o deus e heuliet (da skouer James Cameron pe muioc'h c'hoazh David Fincher hag a zo marteze unan eus ar nemetañ hag a c'hell en em zisklêriañ dieub ha frank) met e-touez an holl tudoù ha sevenerien-mañ, Kubrick a chom disheñvel eus ar re all, peogwir n'en deus james produet filmoù ar re all, ha n'en eus james graet war dro aferioù ar produioù diroudet pe an aferioù marketing. E labour hag e aktivelezh a-bezh oa hentet war-zu un dra hag ur pal nemetken : e grouidigezh dezhañ e unan...
Timbroù Labuan
Adalek 1867 e vez implijet ez-ofisiel timbroù Tiriadoù ar Strizh-mor e Labuan, a-raok moulañ timbroù a-espres kaer. Tresadenn poltred mil anavezet ar Rouanez Viktoria I zo da arvestiñ ouzh timbroù kentañ Labuan e miz Mae 1879, met dic’hortoz eo an alc’hwez el lizherennegoù arabek ha sinaek a weler e-kichen ar meneg "LABUAN POSTAGE".
An diouer a dimbroù a gas ar velestradurezh da voulañ soulgargoù liesseurt, da advoulañ un darn eus an timbroù gant livioù nevez. Tra ma oa engravet an timbroù orin, ar re ziwhezañ (miz Ebrel 1894) zo savet hervez teknik ar maendresourezh.
Adal miz Mae 1894, tresadennoù Borneo an Norzh zo bet moulet gant livioù liesseurt, gant "LABUAN" engravet pe soulgarget war an timbroù. D’ar 24 a viz Gwengolo 1896 ez eo lakaet e gwerzh un timbr soulgarget "1846 / JUBILEE / 1896" evit lidañ 50vet deiz-ha-bloaz implij timbroù Borneo an Norzh soulgarget.
Timbroù Tiriadoù ar Strizh-mor (“Straits Settlements”) a vo implijet adal 1906.
XVIvet kantved
|  |
Jeffrey Shaw
Jeffrey Shaw zo ur skrivagner eus Kanada hag en deus desket brezhoneg ha skrivet tri romant embannet gant Emgleo Breiz.
XVIvet kantved
../.. | |  |  kantved |  |  | ../..
Bloavezhioù 1500 | Bloavezhioù 1510 | Bloavezhioù 1520 | Bloavezhioù 1530 | Bloavezhioù 1540
Bloavezhioù 1550 | Bloavezhioù 1560 | Bloavezhioù 1570 | Bloavezhioù 1580 | Bloavezhioù 1590
Kregiñ a ra ar  kantved d'ar 1501 hag echuiñ a ra d'an 31 Kerzu 1600.
thumb|300px|right|Hep mar ebet emgann brudetañ Japan, [[Emgann Sekigahara ma varvas ouzhpenn 40,000 a dud hag a verkas dazont ar vro dindan ren an Tokugawa.]]
Bruno Belotti
Bruno Belotti a zo bet ganet d'an 18 a viz Kerzu 1964 e Bergamo (Italia).
Mestrc'hoarier echedoù italian.
Kampion Italia an echedoù e Chianciano Terme (1989), e Mantova e 1996 hag e Montecatini Terme e 2001.
2 433 edo e renk Elo diwezhañ.
Antwerpen (proviñs)
Proviñs Antwerpen a zo unan eus proviñsoù Belgia, e norzh Flandrez.
Rannoù melestradurel
Lodennet eo proviñs Antwerpen dre 3 arondisamant (arrondissementen e nederlandeg), 70 kumun enne:
Creuse
Creuse zo un anv-lec'h gallek
Pireneoù-Uhel
Ar Pireneoù-Uhel (galleg ha stumm ofisiel: Hautes Pyrénées; okitaneg: Nauts Pirenèus / Hauts Pirenèus) zo un departamant e kreisteiz Bro-C'hall, stok ouzh harzoù Spagn. Savet eo bet diwar proviñs kozh Bigorra.
Tarba eo ar pennlec'h.
Karaez-Plougêr
Karaez, ent-hir Karaez-Plougêr, a zo ur gumun eus Breizh, pennlec'h kanton Karaez, ha kêr-benn Poc'hêr e Kerne. Er bloaz 1956 e voe kendeuzet Karaez gant Plougêr. Un enklozadur e oa Kêr-Garaez en homañ. E Penn-ar-Bed emañ, gennet etre tri departamant abaoe an dispac'h gall: Penn-ar-Bed, Mor-Bihan hag Aodoù-an-Arvor, ar pezh zo bet drastus evit hec'h armerzh. right|220px
Monumantoù ha traoù heverk
Mervel a reas d'an 13 a viz C'hwevrer 1943 e-pad an Eil Brezel Bed.
Gevellerezh
Gevellet eo kêr gant:
Agnete
Agnete zo un anv-badez danek.
Forró
thumb|right|200px|Delwenn pri livet gant ur soner forró, e [[Caruaru, e Pernambuco.]]
Ar forró zo un doare-seniñ hag un dañs eus Nordeste Brazil.
Gerdarzh
Dont a rafe eus "forrobodó", ur ger deuet eus ar bantou, yezh ar sklaved afrikan degaset er XVIvet ha XVIIvet kantved dreist-holl.
Dañs
Un dañs a zaou eo ar forró, hag aes eo an diazez: daou gammed a gleiz, daou a zehoù.
Bodad Marksour-Leninour Dispac'h
Bodad Marksour-Leninour Dispac'h (e norvegeg: ML-gruppa Revolusjon) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour krouet e Norvegia e 1987 gant ez-izili ar C'hevredad Marksour-Leninour (Marxist-leninistisk forbund).
Sevel a ra a-du gant linenn bolitikel Enver Hoxha ha Strollad Labour Albania hag ezel eo eus Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour (Unaniezh & Stourm).
O kenlabourat emañ Bodad Marksour-Leninour Dispac'h gant aozadurioù ha strolladoù marksour-leninour all, en o zouez dreist-holl Strollad Kumunour al Labourerion a-benn klask sevel ur strollad komunour unvan nevez, anvet ar raktres da c'hortoz Savenn Gomunour (Kommunistisk plattform).
Devon (disheñvelout)
Devon zo un anv-lec'h saoznek, deuet eus anv pobl vrezhon an Dumnonii.
Tud
Deuet eo anv anv da vout un anv-badez, evit merc'hed kenkoulz hag evit paotred, e SUA dreist-holl.
Partitu di a Nazione Corsa
left|100px
Spheniscus
Spheniscus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson (1723-1806).
Partitu di a Nazione Corsa
Un ezel eus Emglev Libr Europa eo. Jean-Christophe Angelini eo e sekretour broadel.
Spheniscus
Unan eus ar c'hwec'h genad — Aptenodytes, Eudyptula, Eudyptes, Megadyptes ha Pygoscelis ar re all — a ya d'ober ar c'herentiad Spheniscidae (hini ar manked) eo.
Yezh ar Sinoù Italianek
Yezh ar sinoù italianek (Italianeg: Lingua dei Segni Italiana, LIS) a zo ur yezh dre sinoù implijet gant kumuniezh ar re vouzar en Italia (3.525.000 ), Suis (426.800 ), San Marino (1.460 ) hag e meur a stad all.
Partitu di a Nazione Corsa
Embann a ra ar gelaouenn sizhuniek Arriti, a zo renet gant Max Simeoni ha François Alfonsi
Spheniscus
Spesadoù
Pevar spesad manked a zo er genad-mañ :
Ha pevar spesad karrekaet a zo bet kavet evit poent :
Nédon
Nédon a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Pazieg
Pazieg zo ur gumun e Breizh e kanton Roazhon-6 e departamant Il-ha-Gwilen.
Ardamezioù
En argant e vrec'h ouzh kleiz gwisket ha maneget en gul, o skorañ ur falc'hun ouzh kleiz e izili en aour.
Falc'hun Eleonora
Ar Falc'hun Eleonora a zo un evn-preizh. Falco eleonorae eo e anv skiantel.
Annez
Bevañ a ra en-dro d'ar Mor Kreizdouar ha betek Inizi Kanariez.
1061
Diwar-benn bloavezh 1061 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1061
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1061
Gironde
Gironde zo un anv eus al lec'hanvadurezh c'hallek, a zo "Gironda" en okitaneg. Girondins eo anv an annezidi.
Agneta
Agneta zo un anv-badez svedek.
Aleksandr Petrov
Mestrc'hoarier echedoù ha saver kudennoù echedoù rusian.
E renk Elo a vije bet 2530, hervez jedadennoù graet er c'hantved diwezhañ. Ar c'hentañ kampion a Rusia e voe war an dachenn etrebroadel. Lesanvet e oa bet Philidor an Norzh.
Gantañ e voe skrivet ar c'hentañ levr rusek a-zivout an echedoù.
Ian Hudghton
Ian Stewart Hudghton (ganet d'ar 19 a viz Gwengolo 1951 e Forfar) a zo ur politikour skosat, kannad europat abaoe 1998 pa voe dilennet e pastell-vro ar biz goude marv Allan Macartney.
Agnes Poatev
Agnes Poatev (Agnès de Poitiers e galleg), pe Agnes Akitania, pe Inés Akitania (Inés de Aquitania e spagnoleg), zo anvioù hag a vez graet eus meur a vaouez.