cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Perigòrd
Periguers eo ar gêr-benn ha treuzet eo ar vro gant ar stêr Dordogna. Poblet a-gozh eo an tolead hag e-leizh a roudoù eus buhez an dud en Oadvezh ar Maen zo bet kavet ennañ, e traoñienn ar stêr Vesera dreist-holl, evel e Cro-Magnon pe e lec'hioù ken brudet all evel Mougev Las Caus.
An okitaneg eo yezh hengounel Perigòrd, gant rannyezh Lemojez en hanternoz ha rannyezh Lengadoc er c'hreisteiz.
Istor
Annezet e oa ar vro gwechall gant pobl c’halian ar Petrocorii kent bezañ aloubet gant ar Romaned. Ur gontelezh e teuas da vezañ er Grennamzer, stag tro-ha-tro ouzh domanioù o amezeien, duged Akitania, konted pe duged Angoulême, konted Marche. Dre ma oa Perigòrd war an harzoù etre domanioù rouaned Bro-Saoz, a oa duged Akitania adalek 1152, ha rouaned Bro-C’hall, e voe un dachenn emgann e-pad ar Brezel Kant Vloaz, er ha. Kalz kestell eus ar Grennamzer pe eus an Azginivelezh a weler eno, evel kastell Bainac, kastell Castelnòu pe kastell Puèi Martin. Goude dibenn ar en em gavas douaroù ar vro tamm-ha-tamm etre daouarn un nebeud tiegezhioù nobl evel tiegezh Orleañs, tiegezh Pentevr ha tiegezh Albret. Gant Herri IV e voe staget Perigòrd da vat ouzh rouantelezh Bro-C'hall (1607). Da vare an Dispac'h gall, e 1790, ez eas an darn vrasañ eus Perigòrd da stummañ departamant Dordogne.
Ribera (Agrigento)
Ribera zo ur gumun e proviñs Agrigento, e Sikilia.
Leonhard Hess Stejneger
Leonhard Hess Stejneger (Bergen, Norvegia, 30 a viz Here 1851 – Washington D.C., SUA, 28 a viz C'hwevrer 1943) a oa ur bevoniour Amerikan a orin Norvegat ; Leonhard Hess Steineger eo stumm norvegek e anv. Un arbennigour e oa war ar mellkeineged (Vertebrata), al loenoniezh, ar stlejvilouriezh hag an evnoniezh. Dre e studioù war ar stlejviled hag an divelfenneged (Amphibia) e c'hounezas brud.
Buhez
E Bergen (Norvegia) e voe ganet Leonhard Hess Stejneger, mab henañ Ingeborg Catharine Hess (1830-1875) ha Peter Stamer Stejneger (1827-1921 ; seizh bugel a zeuas war e lerc'h. Ur marc'hadour hag un arc'hwilier e oa an tad. Unan eus tiegezhioù pinvidikañ Bergen e voe ar re Stejneger betek 1880, pa rankas Peter Stamer Stejneger disklêriañ freuz-stal en abeg da enkadennoù armerzhel.
Studiañ a reas L. Hess Stejneger er Smith Theological School e Bergen e 1859 ha 1860 kent mont da Skol Latin Bergen betek 1869. Er bloavezh-se ez eas da heul e vamm betek Meran e Tirol ar Su – en Aostria d'ar mare-se, en Italia hiziv dindan an anv Merano. Eno en devoe ur c'helenner prevez betek 1871, evit prientiñ e studioù e Skol-veur Oslo (Kristiania d'ar mare-se). E 1871 e voe er Skol-veur enta, hag e 1872 e lakaas e anv a-benn bezañ doktor. Studioù mezegiezh a reas er Skol-veur e 1873-1874, ar pezh a zigore dezhañ ar c'hentelioù diwar-benn al louzawouriezh hag al loenoniezh. Dre ma felle d'e vamm e vije mezeg ez eas da Verlin da gendelc'her gant e studioù ; kerkent ha kroget eno avat e kavas ne oa ket ar vicher-se d'e c'hrad, ha distreiñ da Gristiania a reas evit en em brientiñ da warlerc'hian e dad. Gant ar sell-se e reas studioù war ar gwir, ha diplomet e voe e 1874 d'an oad a 24 bloaz, kent mont da labourat gant e dad en ur gendelc'her da studiañ loened.
D'an 30 a viz Here 1876 e timezas da Anna Normann, a oa mestrez-skol e Bergen. Pa voe graet freuz-stal gant e dad e 1880 e troas Leonhard Hess Stejneger war-du ar skiantoù da vat. Ne gavas karg ebet evitañ e Mirdi Bergen, ha ne oa nemet labourioù dister e lec'h all. E sell e oa da vont da Vremen, met unan eus e genskriverien e Berlin en alias da vont da Stadoù-Unanet Amerika ma kavje muioc'h a zorioù digor. Enep ar c'hemm bras-se e buhez ar c'houblad e savas Anna Normann, ha dispartiañ a rejont kent terriñ an dimeziñ diwezhatoc'h. E miz Eost 1881 e kuitaas Stejneger e vro c'henidik, hag d'an 21 a viz Here ez erruas e Washington D.C. Kerkent ha dilestret ez eas d'ar Smithsonian Institution, un ensavadur bet staliet e 1846 gant Gouarnamant SUA gant ar pal bodañ mirdioù ha kreizennoù-enklask. Eno e kejas ouzh e genskriver ar c'helenner Spencer Fullerton Baird (1823-1887), a oa un naturour ha sekretour an ensavadur. Gouzout a ouie ar c'helenner diwar-benn barregezh an Norvegad yaouank, a voe lakaet dizale da labourat war evnoniezh ar « Bed Nevez ». Ken abred ha nevezamzer 1882 ez embannas Leonhard Hess Stejneger ur pennad a-zivout ar genad Myadestes en Antilhez.
D'an 4 a viz C'hwevrer 1887 e voe broadet ez-ofisiel, d'an oad a 35 bloaz.
D'an 22 a viz Meurzh 1892 e timezas e Washington gant Helene Maria Reiners, a oa bet ganet e Crefeld, e-kichen Düsseldorf e Rouantelezh Prusia. Pa voe ar c'houblad e Kristiania e 1907 ez advabas un emzivadez, Inga.
D'an 30 a viz Here 1921 e voe 70 deiz-ha-bloaz Leonhard Hess Stejneger, an oad m'en devoa gwir da vont war e leve ; peogwir e oa yac'h a gorf hag a spered hag en abeg d'e varregezhioù espar e voe dalc'het en e gargoù. E 1932 e voe embannet ul lezenn a lakae redi war al leve, nemet e vije degouezhioù dreistordinal ; L. H. Stejneger a voe unan eus an dud – nebeut-tre anezho – a voe ezdalc'het diouzh ar redi a-drugarez d'un edit sinet gant ar Prezidant SUA, Herbert C. Hoover. A-drugarez da gement-se e chomas e servij ar Smithsonian Institution betek e varv.
D'an 11 a viz Gouere 1932, oadet 81 bloaz, e kollas e anaoudegezh goube bezañ bet diskaret gant ur c'harr-tan war hent e labour ; goude un ehan a ziv sizhunvezh e c'hallas adkregiñ gant seveniñ e gefridioù niverus.
Schlettstadt
Schlettstadt zo ur gumun eus Elzas, en departamant Roen-Izel, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Schlettstadt-Erstein eo.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Sélestadiens anezho e galleg.
Leonhard Hess Stejneger
Buhez
Gwanaat a reas adalek 1941, ha goude bezañ klañvaet e-pad ur pennad berr e varvas da 3 eur beure d'ar Sul 28 a viz C'hwevrer 1943, e Washington D.C.
Sophie Prusia (Dugez Kourland)
E miz Here 1609 e timezas Sophie da Wilhelm Kettler, mab da Gotthard Kettler eus Dugelezh Kourland ha da Anna, priñsez eus Mecklenburg-Schwerin.
Leonhard Hess Stejneger
Resped
Abred e voe dedennet Leonhard Hess Stejneger gant al loenoniezh, pa savas adalek 1867, hag eñ 16 vloaz, ur c'hatalog diwar-benn evned en devoa arsellet : 53 evn a voe renabled gantañ, ha war pep fichenn e listennas 33 c'hraf (lec'h ha deiziad an arselladenn, jener, ment, livioù, etc) gant ur skeudenn dourlivet. E miz Meurzh 1871 ez embannas e Meran, en alamaneg, e Ornithologische Notizen "Pennadoùigoù evnoniezh" er Journal für Ornithologie, 59 spesad ennañ ; un astenn d'ar pennad-se a embannas e miz Du 1871 en hevelep kazetenn, met « Kristiania, 15 a viz Du 1871 » eo deiziad al labour. Er bloaz-se e voe degemeret evel ezel eus an Deutsche Ornithologische Gesellschaft dindan an niverenn 128, Herr Stejneger, Student, in Bergen, Norwegen. E 1873 ez embannas e Kristiania e levr norvegek kentañ, Norsk ornitologisk ekskursjonsfauna, 260 spesad evned ennañ. Bloaz war-lerc'h e voe ul levr all diwar-benn bronneged.
Sophie Prusia (Dugez Kourland)
E 1617 e savas bec'h gant an noblañsed, ken e rankas he fried kuitaat ar vro, ha dilezel e zugelezh.
Ur mab he doe Sophie, Jacob Kettler, a renas war-lerc'h e dad evel Dug Kourland.
Leonhard Hess Stejneger
Resped
Adalek e zonedigezh e Washington D.C. hag ar pennad kentañ bet embannet gantañ evit ar Smithsonian Institution e kendalc'has Leonhard Hess Stejneger gant an evnoniezh. Goude e bennad diwar-benn Myadestes ez embannas, e 1882 ivez, unan all a-zivout ar genad Cygnus (Cygninae) a oa bet boulc'het e Norvegia. Goulenn a reas digant an ensavadur mont da imbourc'hiñ an Antilhez hag Inizi Hawaii, met divizet e voe e gas da Inizi ar C'homandour e reter pellañ Rusia, ma oa bet arsellet Rhytina gigas, ur bronneg eus an urzhiad Sirenia, kerentiad an Dugongidae – dindan atebegezh SUA e oa an inizi, gant asant Rusia. Eno e voe d'an 8 a viz Mae 1882, war Enez Bering, ma stalias ur arsellva hinouriezh evit an U.S. Signal Service ; ouzhpenn ober arselladennoù teir gwech bemdez e kendalc'has gant e labour naturour. E miz Mezheven ez eas betek Petropavlovk-Kamtchatskyi da staliañ un eil arsellva, a zistroas da ensellet e miz Mae 1883. E dibenn an hevelep bloavezh e voe distro d'ar stadoù-Unanet. E-pad ar veaj-se en devoa dastumet eskern Rhytina gigas ha re Phalacrocorax perspicillatus, ur spesad eus ar c'herentiad Phalacrocoracidae aet da get er bloavezhioù 1850. War-dro 700 labous en devoa arsellet ivez, hag e 1885 ez embannas disoc'hoù e labour Results of Ornithological Explorations a yeas d'ober Kelc'hlizher 29 an U. S. National Museum.
D'ar 1añ a viz Kerzu 1885 e voe anvet da eilmirour ar Smithsonian Institution, an evniour Robert Ridgway (1850-1929) o vezañ pennvirour.
Pa oa John Sterling Kingsley (1854-1929) o prientiñ The Standard Natural History e c'houlennas digant Leonhard Hess Stejneger frammañ al levrenn gouestlet d'an evned. Ken mat e voe kavet labour Stejneger ma savas 360 pajenn diwar ar 547 a voe el levr, e-maez e eurvezhioù labour evit ar Smithsonian diwar-benn evnoniezh Japan hag e enklaskoù personel war laboused Hawaii. Betek dibenn miz C'hwevrer 1889 e labouras war an div dachenn-se.
D'ar 1añ a viz Meurzh 1889 e kemmas resped Stejneger penn-da-benn, pa voe anvet da virour rann ar stlejviled hag an divelfenneged. Nevez dezhañ e oa an dachenn-studi-se, a grogas da enklask a-zevri ; biskoazh ne zilezas an evnoniezh, hogen lonket e voe e amzer gant ar stlejvilouriezh. Kentañ labourioù a reas e voe renabliñ hag adstummañ an dastumad a oa fiziet ennañ, krouiñ un doare nevez d'e gatalogañ ha d'e ziskouez er salioù evit ma vefe aesoc'h e welet. E 1889 end-eeun ez embannas ur pennad-studi diwar-benn ar c'herentiad Boidae, hini ar boaed. Buan e teuas da vezañ unan eus ar stlejvilourien bennañ. Ker buan all e voe skuizh-divi, ma rankas kuitaat kêr Washington D.C. e miz Eost ha mont da gemer perzh en un arselladenn hollek war bevoniezh Menezioù San Francisco, en norzh da Flagstaff (Arizona), renet gant al loenoniour Clinton Hart Merriam (1855-1942). Adnerzhaat a reas eno, hag e-pad daou vizvezh e tastumas stlejviled ha divelfenneged en Arizona, New Mexico ha Texas kent distreiñ yac'h-pesk d'ar Smithsonian Institution.
E 1890 e prientas embannadur disoc'hoù labourioù skipailh C. H. Merriam diwar-benn loened Menezioù San Francisco ha Traoñienn ar Marv. E 1894 ez eas ar skiantour da South Dakota da zastum loened, hag arnodennoù a reas gant formol (CH2O) evit o mirout. E 1895 e voe kaset da Vering en-dro gant Kengor ar Peskerezh SUA hag aotre Rusia. Studiañ ar c'herentiad Otaridae e oa pal ar gefridi, evit abegoù armerzhel ha politikel koulz ha skiantel. Betek 1897 e padas e labour. Bloaz war-lerc'h e tistroas da Europa gant e wreg, 15 vloaz goude bezañ kuitaet Norvegia. E Bergen e kemeras perzh e Diskouezadeg Etrebroadel ar Peskerezh, hag e Pevare Kendalc'h Etrebroadel al Loenoniezh e Cambridge e voe dilennet da Gengor Etrebroadel Anvadur al Loenoniezh, ma voe oberiant betek e varv. War hent an distro e weladennas meur a virdi e Norzheuropa, ma studias loened hag an doareoù d'o c'hinnig.
A-hed ar bloavezh 1910 e ouestlas ar skiantour e holl amzer da gas rann ar stlejviled hag an divelfenneged d'ur savadur nevez er Smithsonian Institution. Adframmet e voe an dastumadoù ha hizivaet an dielloù koshañ, ar pezh a viras outañ a gemer perzh en 8 Kendalc'h en Aostria. D'ar 1añ a viz Mezheven 1911 e voe anvet da bennvirour Rann ar Vevoniezh, ouzhpenn ar c'hargoù en devoa dija ; rediet e voe neuze da grennañ war e enklaskoù skiantel abalamour da bouez al labourioù melestradurel. E 1913 evelato e c'hallas mont da Vonaco da geñver an 9 Kendalc'h ha mont pelloc'h en e studi diwar-benn loened an Alpoù. Bloavezhioù-pad e labouras evel kadoriad ur poellgor hag a vurutelle kement dornskrid a veze kinniget d'an Ensavadur evit an embann ; amzer a zispigne evit harpañ studierien a oa dedennet gant ar stlejviloniezh ; kement a labour ne viras ket outañ a skrivañ pennadoù – nebeutoc'h eget en amzer gent avat – diwar-benn ar stlejviled pergen, ha nebeutoc'h-nebeutañ a-zivout evned.
E 1922, hag eñ 70 vloaz, e tistroas war an dachenn en Alaska, hag en Inizi ar C'homandour adarre, diwar goulenn Maodiernezh ar C'henwerzh SUA da ensellet stad an tropelladoù Otaridae da heul an Emglev kenwerzhel etrebroadel a oa bet sinet gant SUA ha Kanada d'ar 26 a viz Genver 1911. Da heul ar veaj-se, ma voe stadet digresk ar boblañs eus 30 000 loen da 2 000 en abeg da lazhadegoù, ez eas da Japan da weladenniñ Burev ar Peskerezh e Tokyo hag Arsellva bevoniel Misaki. Pemp bloaz diwezhatoc'h, e 1927, e voe Leonhard Hess Stejneger e Budapest da geñver 10 Kendalc'h etrebroadel al Loenoniezh ; meur a virdi a weladennas adarre en Europa, hag aspiaouiañ a reas meur a zastumas a oa bet prestet gant ar Smithsonian Institution da skiantourien europat kent ar Brezel-bed kentañ.
E 1935 e voe ar skiantour e Kendalc'h Etrebroadel an Amprevanoniezh e Madrid, ha kerkent goude e 12 Kendalc'h Etrebroadel al Loenoniezh e Lisboa. E dibenn an hañv 1939 e voe e veaj diwezhañ da Europa, pa 'z eas da Norvegia evit lidañ 65 deiz-ha-bloaz e ziplomadur e Skol-veur Kristiania, a oa bet adanvet « Skol-veur Oslo » abaoe. E-kerzh ar veaj-se e voe ivez kannad ar Smithsonian e 200 deiz-ha-bloaz Akademiezh Roueel Sveden ar Skiantoù e Stockholm, a voe berraet en abeg da darzhadenn an Eil Brezel-bed.
Kevredigezhioù skiantel
Niverus eo ar c'hevredigezhioù skiantel ma emezelas Leonhard Hess Stejneger, en o zouez :
Oberennoù pennañ
Listenn glok skridoù Leonhard Hess Stejneger a gavor amañ.
Hêrezh
Dre m'en deus labouret Leonhard Hess Stejneger war meur a zachenn ha gant meur a skiantour meur ez eus bet anvet kalzik loened en enor dezhañ. Setu amañ al listenn anezho, gant anv o badezour etre krommelloù, a oa bet embannet e 1943 ; astennet eo bet dre lies dielloù ha diazoù-ditouroù. Dasypsyllus stejnegeri (Jordan, 1929) Cerithiopsis stejnegeri (Dall, 1884) • Volutopsius callorhinus stejnegeri (Dall, 1884) Citellus stejnegeri (Allen, 1903) • Lutra stejnegeri (Goldman, 1936) • Mesoplodon stejnegeri (True, 1885) • Phoca vitulina stejnegeri (Allen, 1902) Tachyporus stejnegeri (Blackwelder, 1936) Ambystoma stejnegeri (Ruthven, 1912) • Borborocoetes stejnegeri (Noble, 1924) • Bufo stejnegeri (Schmidt, 1931) • Cycloramphus stejnegeri (Noble, 1924) • Hynobius stejnegeri (Dunn, 1923) Akialoa stejnegeri (†) (Wilson, 1889) • Chlorodrepanis stejnegeri (Wilson, 1890) • Columba janthina stejnegeri (Kuroda, 1923) • Dendrocopos leucotos stejnegeri (Kuroda, 1921) • Hypsipetes amaurotis stejnegeri (Hartert,1907) • Melanitta deglandi stejnegeri (Ridgway, 1887) • Partis stejnegeri (Bangs, 1916) • Saxicola stejnegeri (Parrot, 1908) • Spinus xanthogastrus stejnegeri (Sharpe, 1888) • Zosterops japonicus stejnegeri (Seebohm, 1891) Haliclystus stejnegeri (Kishinouye, 1899) Lithobius stejnegeri (Bollman, 1893) Scaphognathus stejnegeri (H. M. Smith, 1934) • Sikukia stejnegeri (H. M. Smith, 1931) • Steinegeria rubescens (Jordan & Evermann, 1887) • Stelgistrum stejnegeri (Jordan & Gilbert, 1898) Amphisbaena stejnegeri (Ruthven, 1922) • Ancistrodon halys stejnegeri (Rendahl, 1933) • Anolis stejnegeri (Barbour, 1931) • Cnemidophorus stejnegeri (Van Denburgh, 1894) • Crotalus stejnegeri (Dunn, 1919) • Cyclura cornuta stejnegeri (Barbour & Noble, 1916) • Cyclura stejnegeri (Barbour & Noble, 1916) • • Hemidactylus stejnegeri (Ota & Hikida, 1989) • Letheobia stejnegeri (Loveridge, 1934) • Plica stejnegeri (Burt & Burt, 1930) • Pseudemys stejnegeri (Schmidt, 1928) • Pseudoxenodon stejnegeri (Barbour, 1908) • Sceloporus stejnegeri (H. M. Smith, 1942) • Sphaerodactylus stejnegeri (Cochran, 1931) • Takydromus stejnegeri (Van Denburgh, 1912) • Trachemys stejnegeri (Schmidt, 1928) • Trachemys stejnegeri stejnegeri (Barbour & Carr, 1928) • [Trachemys stejnegeri vicina]] (Barbour & Carr, 1940) • Trimeresurus stejnegeri (Schmidt, 1925) • Tropidophis stejnegeri (Grant, 1940) • Typhlops stejnegeri (Loveridge, 1931) • Uta stansburiana stejnegeri (Schmidt, 1921) • Zamenis stejnegerianus (Cope, 1895)
Río Grande de Jujuy
Ar  Río Grande de Jujuy zo ur stêr e gwalarn Bro-Arc'hantina, e proviñs Jujuy.
Kemberiñ a ra e su ar broviñs gant ar stêr Xibi Xibi (Río Chico) e kêr San Salvador de Jujuy.
Oreoscopus gutturalis
Oreoscopus gutturalis a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Acanthizidae.
Anvet e voe Sericornis gutturalis (kentanv) da gentañ-penn (e 1889) gant ar skiantour saoz Charles Walter De Vis (1829-1915) : ar spesad nemetañ er genad Oreoscopus an hini eo.
Annez
Emañ brosezat ar spesad e koadegi biz Queensland (Aostralia).
Rummatadur
Gwechall e veze renket ar spesad en iskerentiad Sericornithinae eus ar c'herentiad Pardalotidae.
Laurent Bacquer
Laurent Bacquer a zo ur mestr-keginer ha pretiour breizhat. Roet ez eus bet ur Steredenn d'e breti, L'éventail des saveurs, e Rostrenenn, gant ar Guide Michelin.
Liammoù diavaez
L'éventail des saveurs
Pennadoù kar
Keginerezh Breizh
Istr
An istr (unander: istrenn) a zo blotviled daougleurek hag a vev en dour sall. Evit an darn vras anezho ez int rummet er c'herentiad Ostreidae, met darn a zo rummet er c'herentiad Spondylidae. Debret e vez an istr abaoe pell, ent-tomm pe ent-yen, ha pesketaet e vezont, pe neuze savet e-barzh "istrerezhioù". Darn all a vez klask warno, pe savet ivez, abalamour d'ar perlez a c'haller kavout enno.
Harpagus
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1824 gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840)
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == Daou spesad bargeded a ya d'ober ar genad :
Arondisamant Saint-Germain-en-Laye
Arondisamant Saint-Germain-en-Laye a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant an Yvelines hag e rannvro Enez-Frañs.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Saint-Germain-en-Laye e 16 kanton (betek 2014) hag e 45 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù an Yvelines d'ar 1 a viz Genver 2017. 45 kumun zo en arondisamant Saint-Germain-en-Laye bremañ.
Prusia ar Reter
Prusia ar Reter (Ostpreußen en alamaneg) a oa ur vro en arvor gevred ar Mor Baltel, etre an ha dibenn an Eil Brezel-bed. Rannet eo an douaroù-se bremañ etre Rusia ha Polonia.
Istor
Annezet e oa Prusia ar Reter gwechall gant ur bobl anvet Henbrusianed pe Borusianed, a gomze henbruseg, ur yezh valtek. Aloubet e voe bro ar bobl-se gant Marc’heien an Urzh Teutonek en. Goude un hanter-kantved a emgannoù e voe kaset da get pobl an Henbrusianed ; goude-se e voe kristenaet hag alamanekaet tamm-ha-tamm ar re anezho a oa chomet bev. Gant an Urzh Teutonek e voe savet e Prusia ar Reter ur stad alamanek kristen ha ne anaveze galloud ebet a-us dezhi estreget hini ar Pab. E-pad ur pennad e voe brasaet domani ar stad-se war-zu an hanternoz, diwar-goust Livonia hag Estonia. E 1525, dindan ren diwezhañ Mestr Meur an Urzh Teutonek, Albrecht, e teuas stad Marc’heien an Urzh Teutonek da vezañ Dugelezh Prusia.
En amzer-hont ne veze graet nemet "Prusia" eus ar vro (Preußen en alamaneg). Goude 1772, pa voe rannet Polonia, e voe lakaet kemm etre douaroù ar c’hornôg a oa bet e dalc’h Polonia, hag a voe graet Prusia ar C'hornôg anezhi, hag ar pezh a oa Prusia diagent hag a voe anvet hiviziken "Prusia ar Reter".
Etre 1772 ha 1829 hag etre 1878 ha 1945 e oa Proviñs Prusia ar Reter ul lodenn eus stad Prusia. Königsberg e oa ar gêr-benn.
Goude ar Brezel-bed Kentañ e voe rannet Prusia ar C’hornôg etre Polonia (Pomerania) ha Kêr zieub Danzig (Gdańsk bremañ). Evel-se en em gave dispartiet Prusia ar Reter diouzh Alamagn.
Rannet
Goude an Eil Brezel-bed e voe dismantret Prusia ar Reter ha rannet e voe ar vro etre Polonia, er c’hreisteiz hag URSS en hanternoz, gant kêr Königsberg, anvet Kaliningrad hiviziken. Skarzhet e voe an holl alamanegerien diouzh al lodenn norzh ha ne chomas ket kalz anezho er c’hreisteiz.
Arondisamant Rambouillet
Arondisamant Rambouillet a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant an Yvelines hag e rannvro Enez-Frañs.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Rambouillet e 5 kanton (betek 2014) hag e 81 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù an Yvelines d'ar 1 a viz Genver 2017. 83 c'humun zo en arondisamant Rambouillet bremañ.
Jacques Le Divellec
Jacques Le Divellec, bet ganet e Pariz d'ar 15 a viz Gwengolo 1932, a zo ur mestr-keginer hag ur pretiour gall a orin breizhat. E di boued-mor, Le Divellec, a zo unan eus ar re wellañ e kêr-benn Bro-C'hall.
Taifa Jaén
Taifa Jaén zo un taifa savet en al-Ándalus, en-dro ga gêr Jaén en pa gouezhas kalifiezh Córdoba a oa war an diskar abaoe 1009.
Dindan Granada
Adal 1013 e voe dindan taifa Granada, div rann enni : Jaén ha Granada. En Meurzh 1018 e teuas kalif Córdoba, Abderramán IV, da aloubiñ Jaén ma savas ur rouantelezh.
Dindan Sevilla
En 1031 ez eas distrig Jaén gant Abú al-Qasim, eus taifa de Sevilla, a zalc'has anezhi betek an deiz ma voe aloubet gant an almoravided en 1091.
Kampionad mongol an echedoù
Kampionad mongol an echedoù eo kampionad hiniennel broadel an echedoù e Mongolia. Aozet e voe ar c’hampionad ofisiel kentañ e 1948 gant Монголын Шатрын Холбоо (Kevre mongol an echedoù). Eizh gwezh e voe gounezet  gant Bazar Khatanbaatar,  Tsagaan Battsetseg a voe seizh gwezh kampionez ar maouezi.
Kampioned
!Niverenn. ! Bloaz !! Kampion
Kampionadoù ofisiel (maouezi)
thumb|[[Dulamsüren Yanjindulam, kampionez e 2006, 2008, 2012 and 2013]] !Niverenn. ! Bloaz !! Lec’h !! Kampionez
Bolsena
Blera zo ur gumun eus Italia, proviñs Viterbo, e Lazio.
Origma solitaria
Origma solitaria a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Acanthizidae.
Anvet e voe Sylvia solitaria (kentanv) da gentañ-penn (e 1808) gant an naturour saoz John Lewin (1770-1819) : ar spesad nemetañ er genad Origma an hini eo.
Annez
Emañ brosezat ar spesad e Sukembre-Nevez (Aostralia).
Rummatadur
Gwechall e veze renket ar spesad en iskerentiad Sericornithinae eus ar c'herentiad Pardalotidae.
Herri V
Herri V zo bet anv meur a impalaer pe roue.
Willem Barentsz
Ganet e voe e Formearum, ur gêriadenn en enez Skylge, unan eus inizi Friz, war-dro 1550.
N'anavezer ket mat al lodenn gentañ eus e vuhez met gouzout a reer e verdeas er Mor Kreizdouar hag e reas un atlas eus ar mor-se. E 1594 e kuitaas Amsterdam, gant daou lestr, da glask un hent da vont betek Sina ha broioù ar Sav-Heol pell, en ur c'hoari an dro da Rusia, dre Veurvor Arktika.
Teir gwezh e verdeas evel-se e morioù an hanternoz, e 1594, 1595 ha 1596. Ar wech kentañ hag an eil e rankas dont war e giz, dre ma oa stanket an tremen gant ar skorn. Diskrivañ a reas an douaroù bet ergerzhet gantañ : inizi Svalbard, Laponia hag hec'h annezidi, hag a oa dianav da dud kornôg Europa betek-henn. E-pad e drede beaj e voe tapet e lestr gant ar skorn ha rankout a reas ar voraerien tremen ar goañvezh en enez Novaya Zemlya. Pa weljont ne deuze ket ar skorn e nevezamzer 1597, ez eas kuit lod eus ar voraerien. Barentsz e-unan avat a varvas eizhtez goude ma oant aet kuit, d'an 20 a viz Mezheven 1597. Erruout a reas e vartoloded e Ledenez Kola meur a sizhunvezh goude ha saveteet e voe an daouzek den a oa chomet bev.
Anvet eo bet Mor Barents diwar e anv.
Ictinia
Ictinia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Spesadoù
Daou spesad bargeded a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Stadoù-Unanet Amerika (I. mississippiensis) hag eus Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika (I. plumbea).
Karibed
Karibed pe Kalinagoed, pe Karibaled, pe Galibi, eo anv henvroiz an Antilhez Bihanañ er Mor Karib.
Diskenn a raent marteze eus Karibed douar-bras Suamerika, met o yezh bepred a oa distag diouzh re an douar-bras, hag anvet eo karibeg an inizi.
Pa zegouezhas ar Spagnoled, e dibenn ar XVvet kantved, er rannved-se, e kavjont pobloù disheñvel, hag ar Garibed en-touez ar re niverusañ er Mor Karib, a zo anvet diwar o lerc'h. En amzer-se e vevent e hanternoz Kolombia, e biz Venezuela, hag e meur a enezenn. En inizi ar Mor Karib e voent distrujet evel pobl dizalc'h pa voent aloubet gant trevadennerien Europa. En douar-bras avat, en Venezuela, Brazil ha Las Guayanas, e teuas anezho ar pobloù galibi (kari'ñas) ha re all. En inizi, evel Enez Sant Visant, e voe mesket Afrikaned hag Indianed, ha hiriv e kaver o diskennidi en Honduras.
Yezh
E 1920 e varvas ar yezh gant ar c'haribeger diwezhañ.
Le Roi Candaule
Le Roi Candaule zo un danevell c'hallek gant Théophile Gautier, diwar ur vojenn savet diwar-benn ar roue Kandaules, en Henamzer.
Orin
Meneget eo anv ar roue gant Herodotos (I, 7-14). Anv e wreg n'eo ket avat, met roet eo gant Ptolemaios Chennos.
Taolennoù
E-touez an oberennoù awenet gant ar vojenn:
Vegas del Genil
Vegas del Genil zo ur gumun e Spagn e proviñs Granada.
Herri V Bro-Saoz
Herri V (Bro-Saoz).
Reincarnatus
Reincarnatus zo ul laz-seniñ izelvroat, gant pemp plac'h eus Valkenburg, en Limburg, hag a son rok krennamzerel.
Vignanello
Vignanello zo ur gumun eus Italia, proviñs Viterbo, e Lazio.
Katelin Foix, Infantez Navarra
Katelin Foix ha Trastámara (1460 - marvet a-raok 1494) a oa Infantez e Rouantelezh Navarra.
Merc'h e oa da Leonor Iañ Navarra ha d'ar c'hont Gaston IV Foix. Merc'h-vihan e oa da Juan II Aragon ha da Blanca Iañ Navarra. Dimezet e voe en 1469 da Gaston II Foix-Candale (1440-1500), kont Candale ha Bénauges, ha bugale o doe.
Khuzestan
Khuzestan, pe C'houzestan (e perseg : استان خوزستان‎‎, Astān Khūzestān), zo unan eus proviñsoù Iran, e mervent ar vro, tostik da irak, war aod Pleg-mor Pers. Ahvaz eo ar gêr-benn.
Setu ar c'hêrioù bras all : Behbahan, Abadan, Andimeshk, Khorramshahr, Bandar Imam, Dezful, Shushtar, Omidiyeh, Izeh, Baq-e-Malek, Mah Shahr, Susangerd, Ramhormoz, Shadegan, Susa, Masjed Soleiman, Minoo Island ha Hoveizeh.
Henry V
Henry V zo ur pezh-c'hoari istorel saoznek, gant William Shakespeare diwar-benn ar roue Herri V Bro-Saoz.
Vetralla
Vetralla zo ur gumun eus Italia, proviñs Viterbo, e Lazio.
Lorraine
Lorraine zo :
Bomarzo
Bomarzo zo ur gumun eus Italia, proviñs Viterbo, e Lazio.
Strizh-mor Georgia
Strizh-mor Georgia (saozneg: Strait of Georgia) a zo ur strizh-mor eus ar Meurvor Habask etre Enez Vancouver hag an douar-bras, e Kolombia Breizh-Veur e Kanada.
Ardea cocoi
Ardea cocoi a zo ur spesad evned e-touez kerentiad an Ardeidae.
Annez
Kavout a reer al labous e Suamerika, ma plij dezhañ daremprediñ ar geunioù, al lennoù hag ar stêrioù o pesketa.
Ar Baleer-Bro
Ar Baleer-Bro zo ur pezh-c'hoari berr (un arvest ha trizek diviz) gant Jarl Priel bet embannet en niverenn 26 eus ar gelaouenn SAV, er goañv 1943.
Kastell Rozambaou
Kastell Rozambaou a zo ur c'hastell e kumun Lanvaeleg, e Bro-Dreger.
Ar Baleer-Bro
An eil pezh-c'hoari savet e brezhoneg gant ar skrivagner tregeriat an hini eo, war-lerc'h An Dakenn dour.
Ar pezh-c'hoari
Tud ar c'hoari zo :
C'hoarvezout a ra ar pezh-c'hoari er vereuri end-eeun, war-dro eizh eur noz, da vare an here. Ober tachoù a ra holl dud an tiegezh, pe dost, o vezañ m'emañ klañv-fall Alan, ur mab all da C'hod. Ha ne ziskouez ket bezañ gwall zinec'hus an Aotrou Skouarneg, ar mezeg a ra war-dro ar c'hlañvour yaouank, pa erbed pediñ o vezañ m'eo aner e strivoù da bareañ Alan. Degouezhout a ra ur paourkaezh den truilhennek, an Ankoù evel-just, hag a ginnig ar marc'had mil anavezet : mat eo dezhañ lezel Alan bev gant ma vo degaset unan all gantañ. Da dud an tiegezh d'ober o dibab...
Evel e-barzh An Dakenn dour ne veneg ket Jarl Priel anv ar barrez e-lec'h ma c'hoarvez e bezh-c'hoari. Ur serr-lagad a-berzh Priel a gaver koulskoude pa lak-eñ e genoù Job ar Briz "Selaouit ! petra an diaoul a hadfemp ar bloaz-mañ e tachenn Krec'h Eliez ?" : e ti e dud-kozh, e Krec'h Eliez (e Priel) e oa bet savet Charles Trémel a-raok mont da vartolod ha dont da vezañ ur skrivagner brudet.
Evezhiadennoù
Gwall souehzus ez eo lenn dindan bluenn Jarl Priel gerioù pe droiennoù evel ac'hanoun, anezo, dindanoun, dirazoun, diwarnoun, emezoun, dourn, ennoun, eveldoun, evidoun, klevot, mintin, nemedoun, mar kirit, reot, outo, teuiot, warnoun, hag all : hep mar na marteze, n'eo ket en e barrez c'henidik nag en trowardroioù en dije gallet o c'hlevet ingal...
Masimilian Iañ an Impalaeriezh Santel
thumb|250px|right|Poltred Masimilian gant [[Albrecht Dürer.]]
Masimilian Habsburg, pe Masimilian I an Impalaeriezh Santel (ganet e 1459 ha marvet e 1519) a oa arc'hdug Aostria, hag impalaer santel roman e deroù ar, adalek 1508 betek e varv. Dindan e anv e voe unanet Aostria, Tirol, hag un darn eus domani Charlez an Her.
Dimezioù ha bugale
Teir gwech e timezas.
Ur bastard:
Marcus
Marcus zo un anv latin, skrivet M. a-wechoù, ha roet e Roma gozh.
Liesyezher
Ul liesyezher pe liesyezheger zo un den a c'hall komz meur a yezh.
Marcus
Yezhoù all
Ar stumm Marcus zo chomet en alamaneg ha nederlandeg. Ar stumm Markus a gaver ivez. Stummoù e yezhoù all :
Liesyezher
Un den a gomz div yezh zo un divyezheger.
Tessennano
Tessennano zo ur gumun eus Italia, proviñs Viterbo, e Lazio.
Georges Talbourdet
Georges Talbourdet a zo ur marc'hhouarner breizhat ganet d'ar 5 a viz Kerzu 1951 en Erge-ar-Mor ha marvet d’ar 5 a viz Kerzu 2011 en Erge-ar-Mor ivez. Reder a-vicher eo bet etre 1973 ha 1979.
Myrmochanes hemileucus
Myrmochanes hemileucus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thamnophilidae.
Anvet e voe Hypocnemis hemileuca (kentanv) da gentañ-penn (e 1866) gant an daou skiantour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913) hag Osbert Salvin (1835-1898). Ar spesad nemetañ er genad Myrmochanes an hini eo.
Arondisamant Fontainebleau
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Fontainebleau e 6 kanton (betek 2014) hag e 87 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Seine-et-Marne d'ar 1 a viz Genver 2017. 86 kumun zo en arondisamant Fontainebleau bremañ.
Hashem Shaabani
Hashem Shaabani pe Hashem Shabaninejad, (1981-27 a viz Genver 2014) zo ur barzh arabek iranat. Krouget eo bet goude bout kondaonet d'ar marv en abeg d'e vennozhioù politikel. A-raok-se e oa kelenner lennegezh arabek en Ramshir (anvet ivez Khalaf Abād), hag e veve gant e wreg hag o bugel. Anavezet e oa evel barzh arabek ha persek en Iran.
Linda Hamilton
Dimezet e voe gant ar filmaozer James Cameron etre 1997 ha 1999. O dizimeziñ a chom unan eus ar re gerañ en Hollywood. Daou vugel he deus.
Guy Ignolin
Guy Ignolin a zo ur reder marc'h-houarn breizhat a-vicher, ganet e Vernou-sur-Breneet (Bro-C'hall) d'ar 14 a viz Du 1936 ha marvet e Perroz-Gireg d'ar 15 a viz Kerzu 2011. Reder a-vicher eo bet etre 1959 ha 1967.
Ardea goliath
Ardea goliath a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Ardeidae.
Doareoù pennañ
Brasañ kerc'heiz ar bed an hini eo dre ma c'hall he ment tizhout betek 152 cm a uhelder.
Boued
Bevañ a ra diwar besked dreist-holl ha degouezhout dezhañ kemer amprevaned, bronneged bihan, glazarded, raned ha gagnoù zoken.
Annez
Kavout a reer ar spesad en Afrika issahara, e takadoù 'zo eus Iran hag Irak da India.
Auguste Prusia
Auguste Prusia (Auguste von Preußen pe Auguste Christine Friederike, Prinzessen von Preußen hec'h anv leun en alamaneg), ganet e Potsdam d'ar 1añ a viz Mae 1780, ha marvet e 1841 e Kassel, a oa ur briñsez eus Prusia, deuet da vout priñsez Hessen-Kassel dre ma oa pried d'ar priñs-dilenner Wilhelm II Hessen-Kassel.
He buhez
Merc'h e oa da Frederig Gwilherm II Prusia ha da Friederike Louisa von Hessen-Darmstadt (1751–1805).
Brudet e oa he saloñs ma tegemere arzourien, ar politikour Joseph von Radowitz hag ar vreudeur Grimm aliezik.
E 1806, pa voe aloubet Hessen gant armeoù gall an impalaer Napoleon, edo Auguste en Berlin gant he bugale, met ne dec'has ket pa dostaas an enebourien ha chom a reas e Berlin dre ma oa brazez pa voe kemeret gante. Gwarded c'hall a voe lakaet da ziwall an ti urzh ganto d'he lezel e peoc'h.
Tuscania
Tuscania zo ur gumun eus Italia, proviñs Viterbo, e Lazio.
Auguste Prusia
He buhez
Aloubet Hessen, bro he fried, ha Prusia, hini he zad, harluet he ziegezh, e oa berr ar gwenneien ganti, ma c'houlennas Auguste emgav gant Napoleon. Erruout a reas-hi dirakañ gant he bugel nevez c'hanet war he brec'h, ur bugel all ouzh he dorn, ha goulenn a reas skoazell arc'hant a voe roet dezhi.
Valentano
Valentano zo ur gumun eus Italia, proviñs Viterbo, e Lazio.
Støvlet-Cathrine
Støvlet-Cathrine, ganet Anna Cathrine Benthagen e Kopenhagen e 1745 ha marvet e Plön (Holstein) d'ar 25 a viz Eost 1805, a oa ur gourtizanez danat e Kopenhagen er bloavezhioù 1760 ha pried-kleiz ofisiel ar roue Christian VII.
Auguste Prusia
He buhez
Goude ganedigezh he bugel diwezhañ e 1806, e torras pep darempred gant he fried Wilhelm harluet. Pa zistroas e 1815 e chomjont dispartiet, hep dizimeziñ
Støvlet-Cathrine
Krediñ a reer e oa Støvlet-Cathrine ur vastardez d'ar priñs Georg Ludwig of Brunswick-Bevern (1721–1747), a oa paeron dezhi, ha da Anna Marie Schrøder (marvet e 1771). Savet e voe e ti un ofiser. He mamm a oa dimezet d'ur soudard, Johan Ernst Benthagen. En 1753 e tec'has da gaout he mamm, micherourez en ul labouradeg boteier, ha se zo kaoz e voe lesanvet Støvlet-Cathrine, da lavarout eo "Katelin ar Boteier". A-hervez e oa ur gaer a blac'h, mentek, teñval he c'hroc'hen, ma kreder e oa eus Afrika he mamm. Ur plac'h a benn hag a youl e oa.
Auguste Prusia
Dimeziñ ha bugale
E C'hwevrer 1797, d'he 17 vloaz, e timezas Auguste e Berlin da Wilhelm II Hessen-Kassel, mab henañ Wilhelm IX, Landgrav Hessen-Kassel. En 1803 e voe anvet al landgrav da briñs-dilenner, hag ar priñs Wilhelm II a renas war-lerc'h marv e dad e 1821.
C'hwec'h bugel o doe William and Augusta:
Un toullad mizioù goude marv Auguste ec'h addimezas Wilhelm d'e bried-kleiz Emilie Ortlöpp, kontez Reichenbach-Lessonitz (1791-1843), hag eizh bugel o doe.
Nivlennad
Un nivlennad zo ur c'horf-egor gaz pe boultr. Graet e vez gant ar ger-se dre ma tenne ar c'horfoù-egor-se, pa oad kroget da arsellet ouzh an oabl, da goumoul.
Seulles
Ar Seulles a zo ur stêr eus Normandi, e Bro-C'hall, e departamant Calvados. Aberiñ a ra e Mor Breizh e kumun Courseulles-sur-Mer.
Kumunioù treuzet
Jurques (andon), Saint-Pierre-du-Fresne, Cahagnes, Coulvain, Amayé-sur-Seulles, Anctoville, Saint-Louet-sur-Seulles, Villy-Bocage, Saint-Vaast-sur-Seulles, Hottot-les-Bagues, Juvigny-sur-Seulles, Tilly-sur-Seulles, Fontenay-le-Pesnel, Bucéels, Audrieu, Chouain, Ducy-Sainte-Marguerite, Condé-sur-Seulles, Nonant, Carcagny, Vaux-sur-Seulles, Esquay-sur-Seulles, Vienne-en-Bessin, Le Manoir, Saint-Gabriel-Brécy, Villiers-le-Sec, Creully, Tierceville, Amblie, Colombiers-sur-Seulles, Reviers, Banville, Graye-sur-Mer ha Courseulles-sur-Mer (genoù).
Dunstable
Dunstable (distaget [] e saozneg) zo ur gêr hag ur barrez keodedel eus Bro-Saoz, e Bedfordshire. Emañ e reter an torgennoù anvet Chiltern Hills, en hanternoz da Londrez. Meur a vri gleiz a weler e-kichen Dunstable. Ar gêr bennañ eo e kreiz Bedfordshire hag an drede vrasañ er gontelezh, goude Luton ha Bedford.
Istor
En amzer ar Romaned e oa eno ur c'hreñvlec'h anvet Durocobrivis.
Meneget eo en Itinerarium Antonini : Dianav eo talvoudegezh an anv-se. Marteze diwar : *duro- (= kamp, kreñvlec'h) ha *co- / *com- (= asambles) ha *briv- (= pont, pe bag-treizh).
An anv a vremañ zo bet displeget e meur a zoare. Meneg a gaver anezhañ er skridoù abaoe an hensaozneg : Dunestaple 1123 Anglo-Saxon Chronicle (E); Dunestapla 1130 P, -spaple 1154 HHunt. Savet e vefe marteze diwar an elfenn Dunn(a), anv-den, ha stapol (= post, piler), da lavarout eo : maen-bonn ur vro dalc'het gant un den anvet Du(n)a'',.
Lorraine (anv-badez)
Lorraine zo deuet da vezañ un anv-badez saoznek e SUA ha Kanada dreist-holl, da-heul ar brezel-bed kentañ.
State of Decay 2
State of Decay 2 a zo ur c'hoari video gwezh-avantur ha dreistbever sevenet gant Undead Labs hag embannet gant Microsoft Studios. Un heuliad eo d'ar c'hoari video State of Decay embannet e 2013. Ar c'hoari State of Decay 2 a zo bet embannet d'an 22 a viz Mae 2018 war ar savennoù Windows hag Xbox One.
Doare ar c'hoari
State of Decay 2 zo ur c'haori dreistbevañ gant zombied, implijet e vez an trede sell evit an dudenn c'hoariet. Ar c'hoari a zo staliet en ur bed digor. An tu a vo da c'hoari gant tri c'hoarier ouzhpenn d'an hini pennañ war ar memes tro ar pezh na oa ket tu d'ober en hini gentañ.
Viktoria Charlotte von Anhalt-Bernburg-Schaumburg-Hoym
Viktoria Charlotte von Anhalt-Bernburg-Schaumburg-Hoym (1715 en Schaumburg; 1772 en Schaumburg)a oa ur briñsdez alaman eus Anhalt-Bernburg-Schaumburg-Hoym deuet da vezañ markgravez Brandenburg-Bayreuth dre zimeziñ.
He buhez
Victoria Charlotte a oa merc'h d'ar Priñs Viktor Iañ von Anhalt-Bernburg-Schaumburg-Hoym (1693–1772) ha d'e bried kentañ Charlotte Louise (1680–1739), merc'h d'ar c'hont William Maurice von Isenburg-Birstein.
Dimeziñ a reas e 1732 da Frederick Christian, Margrav Brandenburg-Bayreuth (1708–1769) en Schaumburg. Adal 1739 ne vevjont ket a-gevret: un den gwarizius e oa an ozhac'h.
Torret e voe an dimeziñ e 1764, 32 vloaz goude an eured, ha bloaz goude da Frederick Christian dont da vezañ Margrav Brandenburg-Bayreuth war-lerc'h marv e vreur.
Viktoria Charlotte a echuas he buhez e Halle, bihan an arc'hant ganti a-hervez. Mervel a eure e 1772 ha beziet e voe e Holzappel.
Capodimonte
Capodimonte zo un anv-lec'h italianek.
Ardea sumatrana
Ardea sumatrana a zo ur spesad evned e-touez kerentiad an Ardeidae.
Boued
Bevañ a ra diwar besked.
Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ :
Llugwy
Llugwy (pe Lligwy) zo anv meur a lec'h e Kembre.
Teias
Teias (marvet war-dro 552 pe 553), anavezet ivez evelTeja, Theia, Thila, Thela, Teia, a oa diwezhañ roue Ostrogoted Italia er.
Llugwy
En Enez Mon
Lligwy zo un anv a gaver e biz an enezenn
Llangwm
Llangwm zo un anv-lec'h kembraek, ha hini teir c'hêriadenn.
Orin
Savet eo diwar ar gerioù llan ha cwm.
Premonición a la Muerte de Joaquín Murieta
Premonición a la Muerte de Joaquín Murieta (Raganaoudegezh eus marv Joaquín Murieta e brezhoneg) zo ur ganaouenn bet savet an ton anezhi gant ar c'haner-sonaozer chileat Eduardo Carrasco diwar ur varzhoneg gant ar barzh chileat Pablo Neruda.
Vejano
Vejano  zo ur gumun eus Italia, proviñs Viterbo, e Lazio.
Premonición a la Muerte de Joaquín Murieta
Ur marvgan da Joaquín Murieta, deuet da vout haroz mojennel, eo ar ganaouenn.
Eskopti Kemper
Eskopti Kemper a vez lavaret eus daou eskopti katolik e Breizh:
Ti Dileuridi ar Stadoù-Unanet
Ti Dileuridi ar Stadoù-Unanet (United States House of Representatives), pe Kambr Dileuridi ar Stadoù-Unanet, eo kambr izel Kongres ar Stadoù-Unanet, Parlamant Stadoù-Unanet Amerika, gantañ ar galloud lezenniñ. 435 dileuriad (anvet evit 2 vloaz) a zo ennañ. Cheñch a ra niver an dilennidi hervez ar Stadoù. Diazezet eo an niver-se war pouez o foblañs; 7 stad n'o deus nemet 1 dileuriad, met gant Kalifornia ez eus 53, ha gant Texas ez eus 32.
Mondrainville
Mondrainville a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
François-Athanase de Charette de La Contrie
François-Athanase de Charette de La Contrie, bet ganet d'an 21 a viz Ebrel 1763 e Koufeg, e-kichen Ankiniz, ha bet fuzuilhet d'an 29 a viz Meurzh 1796 e Naoned, a zo bet ur brezelour breizhat, a oa e penn al lu a-du gant ar feiz hag ar roue, e-kerzh brezelioù Vande.
E Naoned, war blasenn Viarme, ez eus ur groaz en eñvor Charrette. N'emañ ket pell diouzh al lec'h ma oa bet fuzuilhet gant tud ar Republik.
Arondisamant Meaux
Arondisamant Meaux a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Seine-et-Marne hag e rannvro Enez-Frañs.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Meaux e 8 kanton (betek 2014) hag e 128 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Seine-et-Marne d'ar 1 a viz Genver 2017. 143 c'humun zo en arondisamant Meaux bremañ.
Oreotrochilus
Oreotrochilus zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1847 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad evned-kelien a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, c'hwezek (6) isspesad dezhe en holl.
Llanrhaeadr
Llanrhaeadr zo un anv-lec'h kembraek. Ar stumm saoznekaet Llanrhaiadr zo bet dilezet.
Vanuatu
Vanuatu, ent-ofisiel Republik Vanuatu, a zo eus stad eus Oseania e Melanezia, er mervent d'ar Meurvor Habask, er Mor Koural. Gwechall e veze graet Hebridez-Nevez eus an enezeg a ya 83 enezenn d’hec'h ober. A-orin volkanek eo an darn vrasañ anezho. Lec'hiet eo an enezeg 1 750 km er reter da Aostralia, er biz da Galedonia-Nevez, er c'hornaoueg da inizi Fidji hag er su da Inizi Salomon.
Istor
E miz Meurzh 2015 e voe drastet ar vro gant ar gelc'hwidenn "Pam" ha meur a zen a gollas o buhez.
Ar gouren
La lutte bretonne pe "Ar gouren breizhek" a zo ul livadur gant Paul Sérusier, echuet war-dro 1890-1891, hag a zo war ziskouez e Mirdi Orsay e Pariz.
Henri Vernes
Henri Vernes eo anv-pluenn Charles-Henri Dewisme, ganet en Ath (Belgia) d'ar 16 a viz Here 1918 ha marvet e Brusel d'ar 25 a viz Gouhere 2021, a zo ur skrivagner belgiat gallek, hag en deus krouet an dudenn Bob Morane. Mignon e oa d'ar skrivagner Jean Ray.
Ar gouren
Liammoù diavaez
La lutte bretonne gant ar Musée d'Orsay
Capranica
Capranica zo un anv-lec'h italianek, hag un anv-tiegezh.
Elez
An Elez a zo un adstêr d'ar Stêr Aon war he lez dehoù. Eieniñ a ra e Sant-Riwal, e-harz Menez-Mikael. Treuziñ a ra ar Yeun Elez ha kemberiñ gant ar Stêr Aon el lec'h ma'n em gav kumunioù Plouie, Landelo ha Kerglof. 27,3 km eo hed hollek ar stêr.
Gyges
Gyges a c'hell bezañ :
Saint-Pair-sur-Mer
Saint-Pair-sur-Mer a zo ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, Gouere 1944: lazhet e voe daou zen nann-soudard gant ur vombezadeg e Saint-Pair d'an 31.
Trnava
Trnava (distaget [] e slovakeg) zo ur gêr e kornaoueg Slovakia, un 50 km bennak er biz da gêr-benn ar vro, Bratislava. E 2011 e oa 65,578 a dud o chom enni. Kêr-benn Rannvro Trnava eo. Sez un arc'heskopti katolik eo ivez (eus 1541 da 1820, hag adarre abaoe 1977). Ur bern ilizoù zo e Trnava hag abalamour da se eo bet lesanvet "Roma vihan" ("parva Roma"), pe "Roma Slovakia".
Nitra
Nitra (distaget [] e slovakeg) zo ur gêr vras e kornaoueg Slovakia, e-harz menez Zobor, war lez ar stêr Nitra. E deroù 2017 e oa 79,472 a dud o chom enni ha gant se e oa ar bempvet kêr vrasañ e Slovakia, goude Bratislava, Košice, Prešov ha Žilina. Unan eus koshañ kêrioù ar vro eo ivez. Kêr-benn Priñselezh Nitra e oa er Grennamzer. Hiziv ez eo kêr-benn Rannvro Nitra.
Arondisamant Melun
Arondisamant Melun a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Seine-et-Marne hag e rannvro Enez-Frañs.
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Seine-et-Marne d'ar 1 a viz Genver 2017. 59 c'humun zo en arondisamant Melun bremañ.
Rhopornis ardesiacus
Rhopornis ardesiacus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thamnophilidae.
Anvet e voe Myiothera ardesiaca (kentanv) da gentañ-penn (e 1831) gant an naturour alaman Maximilian zu Wied-Neuwied (1782-1867). Ar spesad nemetañ er genad Rhopornis an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned a bep seurt hag Arachnida.
Annez
Brosezat eo ar spesad e reter Brazil (Suamerika).
Vallerano
Vallerano zo ur gumun eus Italia, proviñs Viterbo, e Lazio.
Mel Gibson
Burutellet-kaer e oa bet en abeg d'an doare da ren e filmoù, da skouer e-keñver Apocalypto (2006). Goude dek vloaz manet hep ren film ebet, Gibson a oa distroet gant ar film Hacksaw Ridge (2016) a voe degemeret c'hwek. Gounezet e oa bet daou Academy Awards gant ar film ha lakaet e anv evit pevar all.
Zabern
Zabern zo ur gumun en departamant Roen-Izel hag er rannvro Elzas, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Zabern eo.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Savernois anezho e galleg.
Calcata
Calcata  zo ur gumun eus Italia, proviñs Viterbo, e Lazio.
Coeligena
Coeligena zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1833 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
Kourland
Kurland zo un anv-lec'h alamanek, Kourland e brezhoneg.
Coeligena
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Unnek spesad evned-kelien a ya d'ober ar genad :
NGC 1313
NGC 1313 zo ur c'halaksienn troellennek barrennet lec'hiet war-dro 13 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar, e steredeg ar Rouedig.
Vasanello
Vasanello zo ur gumun eus Italia, proviñs Viterbo, e Lazio.
Port Vila
Port Vila (distaget ) eo kêr-benn ha brasañ kêr Vanuatu, ur stad dizalc'h eus ar Meurvor Habask. E 2009 e oa 44 040 a dud o vevañ enni. War aod su Enez-Etafe emañ. Kalz a zistruj a voe e miz Meurzh 2015 abalamour d'ar gelc'hwidenn "Pam".
Arondisamant Provins
Arondisamant Provins a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Seine-et-Marne hag e rannvro Enez-Frañs.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Provins e 9 c'hanton (betek 2014) hag e 165 kumun :
Kevalaouriezh
Ar gevalaouriezh (pe kapitalouriezh) a zo ur reizhiad armerzhel ma vez ar c'henwerzh, ar greanterezh hag an araezioù kenderc'hañ e dalc'h perc'henned prevez, o deus da bal tennañ gounidigezh (buz pe gorvo) diouto. E-touez pennaennoù ar gevalaouriezh emañ dastumadur ar c'hevala, ar marc'hadoù kevezus, pe al labour c'hopret. En un ekonomiezh kevalaour e vez divizet prizioù ar madoù hag ar servijoù gant ar re a gemer perzh en eskemmoù.
Meur a seurt kevalaouriezh a zo, hervez pouez ar gevezusted, roll ar reolenniñ, ha tachenn ar berc'henniezh publik. Menegiñ a c'heller, da skouer, ar gevalaouriezh lezober, ar gevalaouriezh providañs, hag ar gevalaouriezh Stad. Da heul diskar ar c'hladdalc'helezh eo deuet ar gevalaouriezh da vezañ ar reizhiad armerzhel pennañ e broioù ar C'hornôg.
Haliastur
Haliastur a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1840 gant ar skiantour saoz Prideaux John Selby (1788-1867).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad bargeded a ya d'ober ar genad :
Annezva
O c'havout a reer en Azia hag en Okeania, pevar (4) isspesad dezhe en holl.
Belleger
Belleger (Bec-Léguer gwechall, Beg-Léguer bremañ en implij gallek) a zo ur c'harter eus Servel, kumun gozh kendeuzet bremañ e-barzh Lannuon. Lodenn arvor Servel ha Lannuon eo, gant traezhennoù ("Traezhenn Gwazhlagorn" ha "Traezh ar Goulm") ha genoù al Leger e-lec'h ma'z eus un tamm porzh ("ar Vegenn").
Zonotrichia querula
Zonotrichia querula a zo ur spesad golvaneged bras eus ar c'herentiad Passerellidae.
Anvet e voe Fringilla querula (kentanv) da gentañ-penn (e 1840) gant al loenoniour saoz Thomas Nuttall (1786-1859).
Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged peurvuiañ ha diwar frouezh, greun ha had e-pad ar goañv.
Rannoù melestradurel Jorjia
Rannet eo Jorjia e div republik emren (jorjieg : ავტონომიური რესპუბლიკა, avtonomiouri respoublika), nav rannvro (jorjieg : მხარე, mc'hare) ha he c'hêrbenn Tbilisi.
Beatriz Luengo
Beatriz Luengo González zo ur ganerez hag aktourez spagnol.
E 2004, da 21 bloaz, gant an arc'hant gounezet ganti, he deus digoret he skol dañs e karter “Hortaleza”, en Madrid.