cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Brezel ar Meurvor Habask (1879-1883)
Fin
Chile a c'hounezas tammoù eus Perou (Tarapacá), arvor Bolivia (ar pezh a bellae Bolivia diouzh ar mor), hag e talc'has e-pad ur prantad proviñsoù Tacna hag Arica. E 1904 e sinas Chile ha Bolivia un "emglev peoc'h ha mignoniezh" a ziazeze o harzoù da viken. Gwashaat a reas an darempredoù etre Chile ha Perou pa ne voe ket dalc'het mouezhiadeg-pobl 1893 da zivizout tonkad proviñsoù Arica ha Tacna. Da c'houde un trevadennadur eus an takadoù-se hag ur chileanekadur feuls e oa torret an darempredoù etre an div vro e 1911. Treuzvarc'had Tacna–Arica e 1929 a roas Arica da Chile ha Tacna da Berou, met ne lakas ket an digarantez da baouez etreze. Seul wech ma sav kudennoù nevez etre an div vro e vez kaoz adarre eus ar brezel-se.
Marta (Lazio)
Marta zo ur gumun e proviñs Viterbo, e Lazio.
Laize-la-Ville
Laize-la-Ville a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant Clinchamps-sur-Orne d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Laize-Clinchamps.
Melestradurezh
left|thumb|An ti-kêr
Emgann Iwo Jima
Emgann Iwo Jima zo unan eus emgannoù brudetañ an Eil Brezel-bed war Talbenn ar Meurvor Habask, etre an 19 a viz C'hwevrer betek ar 26 a viz Meurzh 1945, e-pad an Eil Brezel-bed. Douarañ a reas ar Marines en Enez-Iwo Jima ha stourm a rejont krog-ha-krog gant Arme Impalaeriezh Japan evit he c'hemer. Aloubadeg arme ar Stadoù-Unanet, lesanvet Operation Detachment, a oa bet karget da gemer an enezenn gant he daou aerborzh evit adimplijout anezho a-benn bombezenniñ enezeier pennañ Bro-Japan.
Kreñvaet e oa linnennoù ar Japaned en un doare pounner, gant ur rouedad stank a vunkerioù, lec'hiadurioù kanolierezh kuzhet, ha 18 km garidennoù. Harpet e oa ar bagadoù amerikan war an douar a-hed an emgannoù gant un niver bras a ganolioù ha derc'hel a raent an oabl a-drugarez d'o morlu ha da nijerien ar morlu. E-pad ar pemp sizhunvezh emgann e voe lod eus stourmoù gwadekañ ha taerañ Talbenn ar Meurvor Habask.
Niver ar Japaned marv war an dachenn a oa teir gwezh brasoc'h evit niver an Amerikaned, met evit ar wech kentañ en holl emgannoù ar Meurvor Habask, e oa uheloc'h niver hollek an Amerikaned tizhet (marvet ha gloazet) evit hini ar Japaned. Diwar an 21 000 soudard eus Bro-Japan en Iwo Jima e deroù an emgann, ne oa kemeret nemet 216 prizoniad, en o zouez lod hag a oa kemeret abalamour ma oant faganet pe gloazet en un doare grevus. Lazhet e oa ar pep brasañ eus ar peurrest e-pad an emgannoù, met jedet eo bet e kendalc'has war-dro 3000 anezhe da stourm er rouedad kevioù e-pad meur a zevezh war-lerc'h a-raok mervel diwar o gloazioù pe kodianañ sizhunvezhioù diwezhatoc'h. Daoust d'an emgannoù ha d'ar c'holloù bras diouzh an daou du, asur e oa trec'h an Amerikaned abaoe ar penn kentañ. Abalamour d'an niver brasoc'h a soudarded amerikan, d'o armoù a oa gwelloc'h ha d'o mestroni eus an oabl, ha dre ma ne oa ket Japaniz evit en em dennañ nag evit resev soudarded fresk, ha gant ar bihan e oa o fourvezioù boued ha dafar, ne oa ket Japaniz evit gounit an emgann-se.
Abalamour d'ar c'holloù ramzel e voe kavet abeg en emgann er Stadoù-Unanet Amerika. William V. Pratt, bet e penn an operasionoù war vor, a zisklêrias e oa diezhomm an enezenn d'an arme evel bazenn ha diezhomm d'ar flodad evel porzh. Kenderc'hel a reas ar Japaned da vezañ berzet eus argadoù an Amerikaned a-drugarez da radar Enez-Rota, na voe ket aloubet biskoazh, ha ne voe ket graet hogozik gant an nijvaoù. Ar skiant prenet a-drugarez d'an emgannoù a oa bet a-raok en enezennoù ar Meurvor Habask a c'halle lakaat unan da soñjal e vefe difennet mat Iwo Jima hag e vefe kolloù bras. Implijet e voe an enezenn memestra gant ijinourien an Navy, ar Seabee, a savas eno peadra da adpakañ kirri-nij an USAAF ar B-29 mac'hagnet. En holl, 2251 B-29 a zouaras en Iwo Jima e-pad ar brezel "Iwo To Japan". Ar skrivagner J. Robert Moskin a gont 1191 kefridi da ambrougañ kirri-nij all ha and 3081 argadenn a loc'has diouzh Iwo Jima e-pad ar brezel a-enep Bro-Japan
Luc'hskeudenn Associated Press gant ar banniel amerikan savet e krec'h ar Menez Suribachi gant c'hwec'h Marines a zeuas da vezañ ur skeudenn vrudet eus an emgann hag eus ar striv brezel amerikan er Meurvor Habask.
Gavr ar Pireneoù
Gavr ar Pireneoù zo ur bronneg daskirier eus ar Pireneoù hag ar Menezioù Kantabria.
Likos (mab Pandion)
Likos (en gregach Λύκος / Lúkos) a oa unan eus pevar bugel Pandion, roue Megara, ha Pilia.
Pa varvas e dad en em glevas Likos gant e dri breur all (Egeos, Nisos ha Pallas) da gemer ar galloud en Aten diwar-goust Metion, en devoa kemeret kurunenn Pandion. Rannet e voe ar galloud entrezo o-fevar, ha da Likos e tegouezhas enez Eubea.
Koua Coquerel
Annez
Bevañ a ra al labous e koadegi gleb, sec'h ha dibad kornôg Madagaskar.
2018
''Diwar-benn bloavezh 2018 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Deiziadurioù all
Klotañ a ra bloavezh 2018 an deiziadur gregorian gant ar bloavezhioù-mañ :
Likos
Likos (diwar ar gresianeg: Λύκος "bleiz") a zo anv meur a zen ha meur a stêr e mojennoù Hellaz.
Villa medicea di Castello
Ar Villa Medicea di Castello zo ur villa medicea, da lavarout eo ur genkiz savet gant an Tiegezh Medici e Toskana. Homañ zo war un dorgenn e Castello, e Firenze, tostik d'ar villa medicea della Petraia. Brudet eo he liorzhoù, tostik kement ha re Boboli.
Aktour
Un aktor (hervez ar geriadurioù, aktored pe aktorien el liester), pe aktour hervez tud ar vicher, zo un den a brest e vouezh pe e zremm d'un dudenn en ur film, ur pezh-c'hoari, er c'hoariva pe er skingomz pe er skinwel. Komediañcher zo ur ger poblek implijet ivez.
Peurvuiañ e vez lavaret komzoù gant an aktourien, met kanañ ha dañsal a c'hallont ober ivez.
Aktourien vrezhonek
E-touez an aktourien brudet en ez eus tud hag o deus bet skrivet ha c'hoariet o fezhioù : Ar re yaouankoc'h avat n'o deus skrivet pezh ebet :
Torrebelvicino
Torrebelvicino a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Charles Cornwallis
Charles Cornwallis, 1añ markiz Cornwallis, ezel eus ar Most Noble Order of the Garter hag eus Her Majesty's Most Honourable Privy Council, ganet d'an 31 a viz Kerzu 1738 e Londrez (Grosvenor Square) hag aet da anaon d'ar 5 a viz Here 1805 en India, Beskont Brome etre 1753 ha 1762, anavezet evel ar c'hont Cornwallis etre 1762 ha 1792, a oa un ofiser e lu Rouantelezh Breizh-Veur hag ur melestrour trevadennel.
Er Stadoù-Unanet pe er Rouantelezh-Unanet e vez dalc'het soñj anezhañ evel unan eus ar jeneraled saoz e-pad Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet. E godianidigezh e 1781 d'un nerzh Gall-Amerikan e-pad Seziz Yorktown a roas lamm da lod eus an obererezhioù brezel e Norzhamerika.
Servijet en doa ivez evel gouarnour sivil ha milourel en Iwerzhon hag en India; en div vro e tegasas kemmoù anat, gant skrid-emglev an unvaniñ en Iwerzhon (Act of Union in Ireland), hag ar C'hod Cornwallis kement hag an trevadenniñ dibad en India.
Istor
Ganet en ur familh noblañs ha desavet en Eton ha Cambridge, Cornwallis a emezelas el lu e 1757, gwelet a raio an dachenn brezel e-pad Brezel Seizh Vloaz. Pa varvas e dad e 1762 e teuas da vezañ Earl Cornwallis hag e voe degemeret en House of Lords. Adal 1766 betek 1805 e voe koronal er 33rd Regiment of Foot. Goude-se e welas tachennoù emgann Brezel dieubidigezh ar Stadoù-Unanet adal 1776. Bez e voe eno enaouer d'al lañs gant ar British Army e-pad meur a gampagn, e 1780 e roas un drouglamm drastus d'al lu stadunanat e-pad emgann Camden pa voe flastret lu su ar Stadoù-Unanet.
Charles Cornwallis ha Breizh
E-pad Emgann Camden, nerzhioù Charles Cornwallis, dreist-holl ar varc'hegerien, en em gavas e-tal lejion Armand Tuffin ar Roueri. En desped da galonegezh al lejion ne voe ket gallet eilpennañ an traoù e-pad an emgann.
James Hepburn
James Hepburn, dug Inizi Orc'h, kont Bothwell, a oa trede pried Mari Bro-Skos.
Velo d'Astico
Velo d'Astico a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Thamnistes anabatinus
Thamnistes anabatinus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thamnophilidae. Ar spesad nemetañ er genad Thamnistes an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned peurvuiañ.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ en un takad hag a ya eus gevred Mec'hiko da greiz Bolivia :
Mary Livingston
E 1565 e timezas Mary Livingston da John Sempill of Bruntschiells. Ur mab o doe, James Sempill.
Niš
Niš (skrivet Ниш el lizherenneg kirillek, distaget [] e serberg), zo ur gêr vras e kreisteiz Serbia. An trede kêr vrasañ eo e Serbia, goude Belgrad ha Novi Sad.
Da vare niveradeg 2011 e oa poblet gant 183,164 a dud, ha gant Niš asambles gant ar c'hêrioù tro-dro e oa 187,544 a annezidi.
Unan eus kêrioù koshañ ar Balkanioù eo Niš hag a-gozh e seller outi evel un nor etre ar Reter hag ar C'hornôg. Roud a gaver anezhi, gant an anv Navissos, d'ar mare ma oa pobl ar Scordisci en tolead, e 279 kent JK, goude aloubadeg ar Balkanioù gant ar C'halianed. Aloubet e voe gant ar Romaned ivez, e 75 kent JK. Ganto e veze anvet Naissus. Er gêr-se e voe ganet Kustentin Veur, kentañ impalaer kristen an Impalaeriezh Roman ha diazezer Kergustentin, koulz ha daou impalaer roman all, Constantius III ha Justinus Iañ. E-kichen e c'hoarvezas Emgann Naissus, etre Goted ha Romaned, e 268 pe 269. E Niš e kaver unan eus koshañ ilizoù kristen Serbia, eus ar.
Unan eus pennañ kreizennoù greantel Serbia eo Niš. Anv an impalaer roman Kustentin Veur zo bet lakaet d'an aerborzh etrebroadel a zo enni.
Sainte-Opportune (Raez)
Sainte-Opportune zo ur gumun gozh a Vreizh e Liger-Atlantel, stag bremañ ouzh kumun Sant-Pêr-Raez, e Bro-Raez, er c'hreisteiz d'al Liger.
Koua kuch
Ar c'houa kuch (Coua cristata) a zo un evn eus kerentiad ar c'hCuculidae.
Pallas (mab Pandion)
Pallas (Πάλλας) a oa mab da Bandion, roue Megara, ha d'e bried Pilia, e mojennoù Hellaz kozh. Tri breur en devoa : Egeos, Nisos, ha Likos.
Pa varvas Pandion e voe kemeret ar galloud gant Metion. En em glevout a reas ar pevar breur da gemer ar galloud ha da rañnañ ar vro etrezo o-fevar. Aegeas a voe roue, Pallas ac'h eas Paralia pe Diacria gantañ.
Pa varvas Aegeas e klaskas Pallas kemer ar galloud digant e niz Teseus, met lazhet e voe, hag e hanter-kant bugel da-heul.
Pandion (mab Kekrops)
Pandion (en gregach Πανδίων / Pandíôn), mab da Gekrops ha Metiadusa, a voe roue Aten. Dre heg e voe kaset kuit gant e eontr Metion. Hag eñ d'an harlu neuze da gêr Megara, ma teuas da vout roue, gant harp Pilas.
Mosquito
Mosquito, ger hag a dalvez kement ha moustik e saozneg, spagnoleg ha portugaleg, a c'hall ober dave da veur a dra. En o zouez:
Pandion (mab Kekrops)
Dimeziñ a reas da Pilia, ha bugale o doe : Egeos, Pallas, Nisos, Likos.
-70
Diwar-benn ar bloavezh 70 kent JK en deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ. 684 Ab Urbe Condita = 70 kent J.-K.
Maurus Servius Honoratus
Maurus Servius Honoratus, anavezet ivez evel Servius, a oa ur yezhadurour latin eus ar IVvet kantved. Brudet e oa, en e amzer, evel desketañ den Italia. Sevel a reas In tria Virgilii Opera Expositio, ul levr displegadurioù diwar-benn oberenn ar barzh latin Vergilius, ha hennezh e voe ar c'hentañ dornskrid moulet e Firenze gant Bernardo Cennini, en 1471.
Llanigon
Llanigon zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e reter Powys. Emañ tost d'an harzoù gant Bro-Saoz, er c'hreisteiz da gêr Y Gelli Gandryll.
Un toullad bezioù eus an Neolitik zo en tolead. Pouezus eo bet Llanigon en istor ar brotestantiezh e Kembre. Ar metodour kembreat Howell Harris hag ar saver himnoù William Williams Pantycelyn a reas o studioù eno.
Er gumuniezh emañ kêriadenn Capel-y-ffin.
E 2001 e oa 525 a dud o chom er gumuniezh. E 2011 e oa 478 a annezidi ha 44 anezho a oa kembraegerien (9,5%).
Barbarano Vicentino
Barbarano Vicentino a oa ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Istor
Kendeuzet e oa bet gant Mossano d'ar 17 a viz C'hwevrer 2018 d'ober ur gumun nevez : Barbarano Mossano.
Pandion (mab Erec'hthonios)
Pandion (en gregach Πανδίων / Pandíôn), a oa mab da Eric'hthonios ha Praksitea. pempvet roue Aten a oa anezhañ.
Dimezet e oa da Zeuxippe, ha daou vab o doe, Erec'htheüs ha Boutes, ha div verc'h, Filomele ha Prokne.
Arabat ober kemmesk gant e c'hourvab Pandion, tad Egea ha Nisos.
Nogarole Vicentino
Nogarole Vicentino a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Valerianus
Valerianus a zo un anv latin ha hini meur a zen.
Giovanni di Piero de' Medici
Giovanni di Piero de' Medici (ganet a-raok 1444 – ...) a oa mab bastard da Piero il Gottoso.
Piovene Rocchette
Piovene Rocchette a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Giovanni di Piero de' Medici
N'ouzer ket nemeur a dra diwar e benn. Ganet e oa moarvat a-raok eured Piero da Lucrezia Tornabuoni, a-raok 1444. Ne veve ket e ti e dad, er Palez Medici, met savet e voe pe en ur genkiz perc'hennet gant an tiegezh Medici (evel hini Trebbio) pe e ti e vamm, ha n'ouzer ket piv e oa.
Marie von Sachsen-Weimar-Eisenach (1849-1922)
Merc'h e oa d'an Dug-meur Carl Alexander von Sachsen-Weimar-Eisenach (1818–1901) ha d'e bried Sophie (1824–1897), ur verc'h d'ar roue Willem II an Izelvroioù.
Dimeziñ a reas e 1876 e Weimar d'ar priñs Heinrich VII Reuß zu Köstritz (1825–1906), diplomat alaman.
Karnak
<HR noShade> Karnak, en Egipt, eo al lec'h relijiel brasañ eus an Henamzer. Emañ war ribl an Nil, nepell diouzh Louksor, war-dro 500 km er su da gKaero.
Maisoncelles-sur-Ajon
Maisoncelles-sur-Ajon a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Eleonora degli Albizi
Eleonora degli Albizi, pe Albizzi (Firenze, 1543 – Firenze, 1634), a voe serc'h da g-Cosimo Iañ de' Medici, Dug-meur Toskana.
Merc'h e oa da Luigi degli Albizi ha da Nannina Soderini. Nevez intañvet e oa an dug-meur pa daolas evezh outi, ha hi 24 bloaz youankoc'h egetañ. E 1565 eo e krogas Cosimo d'he daremprediñ.
Ur verc'h he doe e 1566 nemet mervel a reas en-bugelig, ha n'ouzer ket hec'h anv. Bloaz goude, e 1567, e c'hanas ur mab, Don Giovanni de' Medici.
Johnny Clegg
Jonathan "Johnny" Clegg, lesanvet ar Zoulou gwenn, ganet d'ar 7 a viz Mezheven 1953 e Bro-Saoz hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Gouhere 2019 a oa ur c'haner, ur soner, un denoniour hag ur stourmer enepapartheid eus Suafrika. Meskañ a rae pozioù zoulouek ha pozioù saoznek gant tonioù afrikan, europat ha keltiek.
2019
Diwar-benn bloavezh 2019 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Deiziadurioù all
Klotañ a ra bloavezh 2019 an deiziadur gregorian gant ar bloavezhioù-mañ :
Eleonora degli Albizi
Ur serc'h all, Camilla Martelli, bloaz yaouankoc'h, a gemeras an dug-meur.
Hubert-Folie
Hubert-Folie a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Johnny Clegg
Buhez
Mab eo d'ur Rodeziadez ha d'ur Saoz. Desavet eo bet en Israel, e Rodezia (bremañ Zimbabwe), e Zambia ha Suafrika. Pa oa yaouank e oa troet gant sonerezh zoulouat ar straedoù hag en doa kemeret perzh e kenstrivadegoù koroll zoulouat. Studiet en deus an denoniezh ha kelenner war an denoniezh eo bet ivez e University of the Witwatersrand e Johannesburg.
Valérien
Valérien zo un anv-badez gallek.
Arcugnano
Arcugnano zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Adélaïde-Louise d'Eckmühl de Blocqueville
Adélaïde-Louise d'Eckmühl de Blocqueville, bet ganet Adélaïde-Louise Davout d'an 8 a viz Gouere 1815 e Pariz hag aet da Anaon d'ar 6 a viz Here 1892 e Villers-sur-Mer (Calvados, Bro-C'hall), a oa ul lennegourez hag ur varzhez c'hall.
Goude marv he fried e teuas da vezañ hec'h ostel ur saloñs ma c'halled kejañ gant mondianed ar mare : ar brederourien Elme-Marie Caro ha Victor Cousin, ar skrivagnerien Jules Claretie hag Octave Feuillet, al livour Ingres, ar sonaozer Franz Liszt, an akademiad Thiers, hag all...
Hec'h oberenn gentañ, ar romant Perdita, a voe embannet e 1859 ha heuliet gant un dek bennak all, unan anezhe deuet e-maez war-lerc'h marv ar skrivagnerez.
Merc'h diwezhañ ar marichal Louis Nicolas Davout (1770-1823) e oa Adélaïde, hag en em ouestlañ a reas da enoriñ eñvor ar soudard kozh en devoa kemeret perzh en emgannoù meur Napoleon Iañ.
D'an 2 a viz C'hwevrer 1885 he devoa graet he meno legadiñ tri c'hant mil lur ar mare evit ma vije savet un tour-tan e Sant-Pêr (ur porzh bihan e Penmarc'h, Bro-Vigoudenn), goulennet groñs ganti ma vije roet an anv "d'Eckmühl" d'ar savadur da zont. Kement-mañ a voe diskuliet d'an 9 a viz Kerzu 1892 pa voe anavezet c'hoantoù diwezhañ ar varkizez. Degemeret e voe al legad gant ar Stad c'hall e 1893. Bet kroget al labourioù e penn-kentañ 1894 e voe lidet digoradur Tour-tan Sant-Pêr d'ar 17 a viz Here 1897.
Gourgwezenn Sina
Ar Gourgwezenn Sina (Metasequoia glyptostroboides) a zo gwez eus ar genad Metasequoia.
Arsiero
Arsiero zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Dwyriw
Dwyriw zo ur gumuniezh eus Kembre, e hanternoz Powys, er mervent da gêr Llanfair Caereinion. Dont a ra an anv anezhi eus he bout etre daou skourr eus ar stêr anvet Afon Rhiw.
-71
Diwar-benn ar bloavezh 71 kent JK en deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ. 683 Ab Urbe Condita = 71 kent J.-K.
Dwyriw
E 2011 e oa 571 a dud o chom e kumuniezh Llanbryn-mair ha 149 anezho a oa kembraegerien (26,6%).
-72
682 Ab Urbe Condita = -72 kent J.-K.
Republik roman
---
Amazona festiva
Amazona festiva a zo ur spesad perokeded eus ar c'herentiad Psittacidae.
Anvet e voe Psittacus festivus (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika :
ABL
ABL a c'hall bezañ evit :
Polinezia C'hall
D'ar 17 a viz Mae 2013 e oa bet votet ur ratozhiad gant Bodadeg Veur ar Broadoù-Unanet evit lakaat Polinezia C'hall war roll an tiriadoù da vezañ didrevadennet.
An inizi pennañ
130 enezenn bennak a zo en holl, ha 5 rann bennañ a ya d'ober ar strollegezh :
2021
''Diwar-benn bloavezh 2021 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Koua meur
Ar c'houa meur (Coua gigas) a zo un evn eus kerentiad ar c'hCuculidae.
2021
Deiziadurioù all
Klotañ a raio bloavezh 2021 an deiziadur gregorian gant ar bloavezhioù-mañ :
Likos (breur Nikteüs)
Likos a oa breur da Nikteüs ha eontr da Antiope.
2020
''Diwar-benn bloavezh 2020 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Likos (breur Nikteüs)
Mojenn
Brazezet e oa bet e nizez Antiope gant an doue Zeus. Tec'het e oa ar plac'h eus ti he zad, Nikteüs, ha laosket he bugale, Amfion ha Zetos, war menez Kitairon. Kavet e voent gant ur mesaer, ha degaset en-dro d'o zad-kozh. Likos a voe kaset gant e vreur Nikteüs neuze da gerc'hat e verc'h Antiope. Ober a reas, hag e roas Antiope da sklavez d'e wreg Dione neuze.
Goude lazhet Flegias, roue al Lapited, e tec'has Likos hag e vreur Nikteüs eus enez Eubea, ma vevent.
Koua meur
Annez
Strewet eo al labous e koadegi savanennoù kornôg ha kreisteiz Madagaskar :
Sant-Yann-Kerc'haoueg
Sant-Yann-Kerc'haoueg zo ur gumun gozh a Vreizh e Liger-Atlantel; ul lodenn eus kumun Kerc'haoueg eo bremañ.
Marie Adelheid zur Lippe
Marie Adelheid zur Lippe (1895 - 1993) zo ur briñsez alaman hag ur skivagnerez nazi. Merc'h e oa d'ar priñs Rudolf Lippe-Biesterfeld ha d'e bried Luise of Ardeck.
Sant-Yann-Kerc'haoueg
Emdroadur ar boblañs adalek 1800 betek 1968
.
Marie Adelheid zur Lippe
Brudet e oa da vezañ harperez an nazied. Kenlabourat a reas gant Richard Walther Darré, Ministr nazi al labour-douar. Skrivañ a reas meur a levr, hag embann troidigezhioù, evel levr Paul Rassinier, Le Drame des Juifs européens, lakaet ganti en alamaneg e 1964.
Dimezioù
Teir gwech e timezas:
Villaverla
Villaverla zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Marie Adelheid zur Lippe
Troidigezhioù
Desket e oa Marie Adelheid ha treiñ a reas diwar ar saozneg, hag ar galleg goude an Eil Brezel-bed. E-touez an oberennoù troet ganti:
Arzignano
Arzignano zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Airsoft
Airsoft, pe Softair a-wechoù, a vez graet eus ur sport lec'h ma vez daou skipailh oc'h enebiñ hag o klask risañ an enebourien dre implij adskeudennoù armoù anvet armoù airsoft hag a denn boleodoù plastik 6 pe 8 milimetr.
Dre ma ne vez ket merket an enebourien gant pentur evel er paintball, an airsoft a chom stag ouzh ur c'hod a enor o welet ur c'hoarier o vont maez eus ar c'hrogad adal ar mare ma vez tizhet gant ur bolod ha memes ma n'eus bet test ebet eus ar fed nemetañ.
Istor an Airsoft
Ne gaver ket un deiziad resis eus ar c'hentañ tro ma oa bet graet gant ar sport airsoft.
Lam d'an armoù e Japan
Goude an Eil Brezel-bed e bro Japan e oa bet lakaet e plas meur a lezenn evit difenn ouzh ar vro d'en em armañ hag un-dro. Er bloavezh 1946 gant ar vonreizh nevez e oa bet savet ul lezenn evit difenn ouzh Japaniz perc'henniñ armoù betek an armoù doare dastumadenn.
An adskeudennoù gentañ
Er bloavezhioù 1960 e vez kavet an tu da dremen e-bioù al lezenn dre perc'henniñ adskeudennoù armoù savet gant plastik. An embregerezh Maruzen a vezo an hini gentañ da ginnig seurt armoù da werzhañ. Evelato an armoù n'hallent ket tennañ bollodoù gwirion.
An adskeudennoù c'hoari gentañ
Etre ar bloavezhioù 1970 betek ar re 1980 e vez graet eus ar mare-se hini ar "c'hlasik airsoft".
E-kreiz ar bloavezhioù 1970, en ur chom stag ouzh al lezenn japanat, o tifenn da grouiñ ha da perc'henniñ armoù-tan, ijinourien ar vro a grogas gant stummañ adskeudennoù o reiñ an tu da dennañ. Tanio Kobayashi a voe unan eus ar re gentañ anezho. Gant an ijinourien-se e vez choazet da implij bollodoù 6 milimetrad skarzhet dre aer gourwasket evel-se e voe kavet an tu da dremen e-bioù d'al lezennoù.
Ar c'hentañ adskeudenn airsoft lakaet e gwerzh a oa bet ur fuzuilh FAMAS (Galleg: Fusil d'assaut de la Manufacture de Saint Étienne). A-feur ma voe produet an armoù-se ne voe ket mui nemetken an dastumerien a voe dedennet met ivez lod tud dedennet evit c'hoari ganto.
Krogadoù o lakaat e-krog div skipailh oc'h enebiñ a voe krouet anvet Survival Games pe Wargame an armoù implijet a vez lesanvet airsoft guns ar pezh a ro hiziv-an-deiz anv ar sport an airsoft.
Tachennoù c'hoari
An airsoft a vez c'hoariet pe war tachennoù en diavaez pe war tachennoù en diabarzh doare penntioù. Ar c'hoadeier hag ar savadurioù dilezet a vez al lec'hioù implijet ar muiañ. Evit chom hep degas kudennoù d'an dud nann c'hoarierien e vez klasket lec'hioù difuet evel ar c'hoadeier hag a c'hell bezañ pell eus an tiez hag an dud.
Evit an tachennoù urban e vez klasket ober gant ar memes doare met diaesoc'h eo neuze ez eo muioc'h tachennoù urban savet a-ratozh hag a vezo kavet. Pa ne gaver ket tachenn ebet e vez tu da furmiñ tachennoù prevez pe tachennoù kêr.
Ar reolenn a zo da sevel harzoù sklaer tro-dro d'al lec'h c'hoari evit ma ne vefe ket direnket an dud nann c'hoarierien anezho. Lakaet e vez panelloù pe c'hoazh seizennoù hervez gorread an dachenn.
Un dachenn troc'h surentez a vez ret kaout etre an dachenn c'hoari ha peurest ar bed dre ar riskloù evit an daoulagad a vez gant ar bollodoù plastik evit tud nann dafaret.
An tu a zo da rannañ an doare tachennoù c'hoari evel:
E pep tachenn e vezo kavet ul lec'h goudor lesanvet "Safe zone", ul lec'h evit ar c'hoarierien lakaet maez c'hoari dre un ten pe ur fazi hag ul lec'h evit an dud nann c'hoarierien hag a fellfe dezho dont war an dachenn memestra.
Silvana
Silvana zo un anv-badez italianek ha spagnolek.
Airsoft
22px Belgia
An airsoft a zo bet degemeret evel ur sport dre anavezadur an Airsoft Alliantie Belgïe vzw (AAB) gant ar Bloso er bloavezh 2008 evel un « unvaniezh sport ofisiel d'an airsoft », gwelet eo a-benn neuze evel ur « sport deraouad » e Flandrez.
Silvana
Pennad kar
.
Airsoft
22px Belgia
Implijet e vez kalz an unwiskoù implijet gant al lu belgian er skipailhoù airsoft eus ar vro-se. An touellivadur a zo neuze an hini ABL (tallizherennoù: Armée Belge/Belgisch Leger)
Fara Vicentino
Fara Vicentino zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
-73
681 Ab Urbe Condita = -73 kent J.-K.
Ah ! vous dirai-je, maman
'Ah ! vous dirai-je, maman' zo ur ganaouenn c'hallek eus an XVIIIvet kantved, meur a stumm dezhi. Brudet eo bet gant Wolfgang Amadeus Mozart, ken e kreder alies, e gaou avat, eo gantañ eo bet savet an ton. Implijet eo bet gant sonaozourien all ivez.
Ton ha son
Dre fazi e kreder a-wechoù e oa ur rimadell vugale da gentañ. Er c'hontrol, ne oa ket graet evit o divskouarn.
War ar memes ton e vez kanet ar rimadellig c'hallek Quand trois poules vont au champ. <poem style="font-style:italic;"> Quand trois poules vont au champ La première va devant La seconde suit la première La troisième vient la dernière Quand trois poules vont au champ La première va devant
War tonioù damheñvel e vez kanet À la pêche aux moules ha Le Palais-Royal est un beau quartier ha La vigne aux moineaux.
Drevezadenn
Komzoù ar ganaouenn bugale zo un drevezadenn diwar ur varzhoneg karantez dizanv anvet La Confidence. :
Doare all dizoare
Un doare dizoare ha n'eo ket evit bugale zo bet kanet gant Colette Renard.
Ha Mozart?
Implijet eo bet an ton gant Wolfgang Amadeus Mozart da ober 12 adstumm, K.265. Pell amzer e voe kredet e oa bet savet an oberenn-se e 1778 e Pariz. Hogen studiet eo bet an dornskrivañ ha kavet e oa bet savet e Wien e 1781-1782, pa oa 25 bloaz.
E yezhoù all
War ar memes ton e vez kanet sonioù all e yezhoù all. En alamaneg ez eus un doare anvet Morgen kommt der Weihnachtsmann ("Arc'hoazh e tremeno an Tad Nedeleg"), savet gant Hoffmann von Fallersleben (1798–1874), hag embannet war-dro ar bloaz 1840. War an ton gall-se ivez e kaner ar sonig vrezhonek-mañ, savet gant Mark Kerrain <poem style="font-style:italic;"> Bisig bihan, deus d'ar gêr Me 'oar e vo glav emberr Pesked zo e-barzh ar mor Laezh amañ e toull an nor Bisig bihan, bisig koant, Deus buan da zebriñ koan. Três galinhas a cantar eo an doare portugalek, diwar ar ganaouenn c'hallek  Quand trois poules vont au champ . <poem style="font-style:italic;"> Três galinhas a cantar vão p’ro campo passear; a da frent’é a primeira logo’as outras em carreira, vão assim a passear os bichinhos procurar Ur ganaouennig Nedeleg eo e spagnoleg.
Grumolo delle Abbadesse
Grumolo delle Abbadesse zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Tiretenn
Un diretenn zo un darn eus un armel, pe eus un daol, pe eus ur pezh arrebeuri damheñvel, ma c'haller klenkañ traoù a bep seurt. Tennañ a ra d'ur voest a zigorer hep d'ar golo fiñval.
Llanllugan
Llanllugan zo ur gêriadenn vihan eus Kembre, e hanternoz Powys, e Sir Drefaldwyn kozh. E kumuniezh Dwyriw emañ, er mervent da Llanfair Caereinion hag en hanternoz da gêr Y Drenewydd. Er Grennamzer e oa e kantrev Cedewain.
Margaret Drummond (rouanez Bro-Skos)
Margaret Drummond (1340–1375) a oa pried da David II ha rouanez Bro-Skos.
Llanllugan
Ne ouzer ket gwall vat petra eo an anv llugan a gaver en anv-lec'h-se. Marteze ez eo un adstumm eus anv santez Lluan.
Margaret Drummond (rouanez Bro-Skos)
Merc'h e oa da Malcolm Drummond, marvet war-dro 1346, ha d'e bried Margaret Graham.
Llanllugan
Ur manati bihan a voe savet e Llanllugan e dibenn an. Meneg zo eus ar manati-se e skridoù Gerallt Gymro ha Dafydd ap Gwilym. Ur manati sistersian e oa, ha savet e voe gant Maredudd ap Rhobert etre 1170 ha 1190.
Margaret Drummond (rouanez Bro-Skos)
Dimezioù
Margaret a zimezas da John Logie. Diouzh a ouzer n'o doe bugel ebet.Dont a reas da vout serc'h ar roue David II, intañv abaoe marv e wreg Joan of The Tower e miz Eost 1362.
Dimeziñ a reas da David II en Inchmurdach e Fife e miz C'hwevrer 1364. Bugel ebet n'o doe, ha David a fellas dezhañ terriñ an dimeziñ e miz Meurzh 1369 dre ma oa gaonac'h e wreg. Mont a reas Margaret da Avignon da-gaout ar pab da enebiñ ouzh an torr-dimeziñ graet e Skos.
Mervel a reas goude ar roue, ha goude an 31 a viz Genver 1375.
Eider
Eider a c'hall bezañ :
Koua Delalande
Ar c'houa Delalande a zo ur spesad evned, Coua delalandei an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Coccycus delalandei (kentanv) da gentañ-penn (e 1827) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858) : dougen a ra anv an ergerzher ha naturour gall Pierre Antoine Delalande (1787-1823).
Aet e vije da get en : evit doare e vije bet dastumet ar standilhonoù diwezhañ en Île Sainte-Marie (un enezenn er-maez da aodoù biz Madagaskar) etre 1827 ha 1834. An digoadañ a c'hallfe bezañ pennkaoz da gement-mañ koulz ha donedigezh ar razhed du eno.
Annez
Edo brosezat ar spesad e Madagaskar.
Strollad Demokratel (Stadoù-Unanet)
Ar Strollad Demokratel (Democratic Party), a zo unan eus an daou strollad politikel brasañ a zo e Stadoù-Unanet Amerika. Eus ar gostezenn "araokour" ha "sokial-frankizour" eo ar strollad-mañ. E arouez eo an azen hag e liv ar glaz. Graet e vez Demokrated (Democrats) eus e izili pe eus ar re a zo a-du ganto. 45 milion a izili en doa e 2020. Meret eo gant ar Poellgor Demokratel Broadel (National Democratic Committee).
Enebet d'ar Strollad Demokratel e vez kavet ar Strollad Republikan.
-74
680 Ab Urbe Condita = -74 kent J.-K.
Camisano Vicentino
Camisano Vicentino  zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Koua tal ruz
Ar c'houa tal ruz (Coua reynaudii) a zo un evn eus kerentiad ar c'hCuculidae.
Annez
Bevañ a ra al labous e koadegi gleb eus hanternoz ha reter Madagaskar.
Koua penn rous
Ar c'houa penn rous (Coua ruficeps) a zo un evn eus kerentiad ar c'hCuculidae.
Annez
Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ :
Daniel Lanois
thumb| Daniel Lanois, ganet d'an 19 a viz Gwengolo 1951 e Hull (Gatineau, Kebek) a zo un oberour-sonaozour-kaner, soner ha produer ivez.
Paul Fouillen
Paul Fouillen, 1899 - 1958, a oa ur priour breizhat.
Sant-Stefan-Kerc'haoueg
Sant-Stefan-Kerc'haoueg zo ur gumun gozh a Vreizh e Liger-Atlantel; ul lodenn eus kumun Kerc'haoueg eo bremañ.
-75
679 Ab Urbe Condita = -75 kent J.-K.
Stavropol
Stavropol (ruseg: Ставрополь) a zo ur gêr e Rusia. Poblet e oa gant war-dro 420 000 a dud e 2014.
Gouel Breizh
Gouel Breizh (Fête de la Bretagne e galleg) a zo un hollad abadennoù ha festoù savet war-dro an 19 a viz Mae (devezh sant Erwan, sant-paeron Breizh) e Breizh hag er bed a-bezh gant Bretoned divroet. Abaoe 2009 eo meret gant Kuzul-rannvro Breizh. Betek 2010 e veze anv eus «Gouel Erwan» ha «Saint-Yves» pe «Fest'Yves» e galleg, met divadezet e oa bet war-lerc'h klemm aozadurioù laik.
Campiglia dei Berici
Campiglia dei Berici zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Koua jave ruz
Ar c'houa jave ruz (Coua serriana) a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hCuculidae.
Annez
Bevañ a ra al labous er c'hoadegi gleb e biz Madagaskar.
Valerianus (impalaer)
Publius Licinius Valerianus Augustus, pe Valerianus an Henañ, pe Valerianus Iañ (218 - 268), a voe impalaer Roma eus an 22 Here 253 betek war-dro 260. Heskinañ a reas ar gristenien ha prizoniet e voe pa oa o vrezeliñ en emgann Edessa.
E ren
E vab Gallienus (Publius Licinius Egnatius Gallienus) a renas war un dro gantañ ha war-lerc'h marv e dad.
Campolongo sul Brenta
Campolongo sul Brenta a oa ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto. E 2019 eo aet d'ober kumun nevez Valbrenta.
Valerianus (impalaer)
E ren
Prizoniet e voe gant Shapur Iañ, roue Persia, da-heul emgann Edessa e 259, hag evel-se e voe an impalaer nemetañ prizoniet er brezel, ha distabilded a voe en Impalaeriezh roman abalamour da se. Kaset e voe da Bersia. E brefed Macrianus a nac'has marc'hata gant ar Bersed, ha ne voe ket prenet na dieubet. Chom a reas e vab da impalaer, ha ne reas netra ivez. Macrianus a glaskas lakaat e vab Quietus da impalaer. Gallianus a oa e Roma n'halle ober netra a-enep ar Bersed. E Persia e varvas Valerainus, hogen n'ouzer na pegoulz na penaos. Meur a dra zo bet kontet. Hervez Iraniz e vije bet graet brav dezhañ ; hervez an istorour  kristen Lactantius, a veve en amzer Constantinus  Iañ, e oa fin e vuhez evel ur c'hastiz a-berzh Doue, rediet ma veze da vont war e grabanoù d'ar roue pers da gerzhout war e gein evit pignat war e varc'h. Goude e varv e vije bet kignet e gorf, kivijet e groc'hen, livet en ruz, ha gwisket d'ur jak lakaet war ziskouez en un templ pers, evel skouer eus mezh  Roma.
Marie von Sachsen-Weimar-Eisenach
Marie von Sachsen-Weimar-Eisenach, pe Maria Luise Alexandrina, ganet e 1808 en Weimar ha marvet e 1877 en Berlin, a oa ur briñsez alaman. Merc'h e oa da Garl Friedrich, Dug Sachsen-Weimar-Eisenach, ha d'e bried Marija Pawlowna Romanowa (1786–1859), a oa c'hoar da Aleksandr Iañ Rusia.
C'hoar e oa da Augusta von Sachsen-Eisenach (1811–1890).
Burlington (Vermont)
Burlington eo kêr vrasañ stad Vermont e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 42 417 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Burlington en ur mod ofisiel e 1783.
Marie von Sachsen-Weimar-Eisenach
Marc'hata
Hir e padas amzer an divizoù evit dimeziñ Marie hag he c'hoar Augusta. Dimezet e voe Marie d'ar priñs Carl von Preußen hag Augusta da Gwilherm Iañ Alamagn (1797-1888), impalaer Alamagn. Kasoni a vage Marie ouzh Augusta, a oa uheloc'h he renk e lez Prusia.
He bugale
E Mae 1827 e timezas Marie d'ar priñs Carl von Preußen, ha tri bugel o doe: Sie erwarb 1873 das Schloss Montfort und nutzte es bis zu ihrem Tod vor allem im Sommer als Wohnsitz am Bodensee.
Houston (Bro-Skos)
Houston, pe Cille Pheadair e gouezeleg, zo ur gêriadenn e Renfrewshire, e Lowlands Bro-Skos.
Montpelier
Montpelier eo anv kêr-benn stad Vermont er Stadoù-Unanet. Bez' e oa 7 855 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Montpelier en ur mod ofisiel e 1787.
Luiz Felipe Scolari
Difenner kreiz e bost dezhañ war an dachenn n'en deus c'hoariet nemet e kleuboù eus Brazil hep bezañ aet da c'hoarier etrebroadel biskoazh.
Brud en deus tapet kentoc'h evel gourdoner skipailh broadel Brazil (2001-2002), skipailh broadel Portugal (2002-2008), Chelsea F.C. (Londrez, Bro-Saoz) (2008-2009) ha skipailh broadel Brazil adarre adalek 2012 betek 2014.
Kib vell-droad ar bed (evel gourdoner)
Kemeret en devoa perzh e tri dalc'h :
Camilla Martelli
He buhez
Ur verc'h he doe Camilla e 1568, Virginia hec'h anv, met tremen a rae war-lerc'h ar vugale eus eured kentañ Cosimo, ha war-lerc'h e vab Francesco dreist-holl. Daoust da enebiezh e vugale ec'h addimezas Cosimo da Gamilla e 1570, war c'hourc'hemenn ar pab Pi V, met hi ne voe ket anvet da zugez-veur, war-c'houlenn ar vugale. D'e vab Francesco, en devoa klemmet abalamour da se, en devoa respontet "Sono un privato e ho preso in moglie una gentildonna fiorentina, e di buona famiglia" ( Un den on, ha kemeret em eus da wreg ur vaouez firenzeat a diegezh mat), da lavarout eo e c'halle, dre ma ne oa ket dug ken, dibab e wreg evel a gare. Divastardiñ o merc'h Virginia a reas ivez, ha reiñ ul lec'h dezhi e skeul ar susitourien.
Tabut a veze alies etre Cosimo gozh hag e vugale diwar-benn Camilla. Ne blije ket dezho he c'hoant da zispakañ pinvidigezh, a gavent ken gros ha divezh e-skoaz doareoù kran o mamm Eleonora di Toledo, pried marv an dug-meur.
Deuet e oa Cosimo da vezañ damseizet, ha dic'houest da gomz. En 1574, d'an 30 a viz Ebrel, e varvas.
Kampionad ukrainat an echedoù
Kampionad ukrainat an echedoù   eo kampionad  hiniennel broadel an echedoù en Ukraina. Aozet e vez abaoe 1924. Aozet e vez kampionad ar maouezi abaoe 1935. Setu roll kampioned Ukraina. An drec’hourion nann-ukrainat a vez meneget o anv etre krommelloù, roet e vez an titl d’ar c’hentañ Ukrainad.
Camilla Martelli
He buhez
Bloaz goude, e 1575, en em dennas Camilla, rediet gant Francesco, e kouent ar Murate e Firenze, ha hi nav bloaz warn-ugent, difennet outi addimeziñ.
Jogaila
Jogaila Algirdaitis, anavezet e poloneg evel Władysław II Jagiełło, ganet e Vilnius e 1351 (marteze ha da nebeutañ a-raok 1362), ha marvet e 1434 e Gródek Jagielloński, a oa dug-meur Lituania eus 1377 betek 1392, ha roue Pologn adalek 1386 betek e varv.
Pina
Pina zo ur berrstumm d'an anv-badez italianek Giuseppina, hag ivez da Philippina
Camilla Martelli
He buhez
Goude marv Francesco Iañ e c'houlennas brasoc'h frankiz digant Ferdinando Iañ, ha laosket e voe da vevañ er villa medicea di Lappeggi. Nemet barradoù he deveze dalc'hmat muioc'h-mui, hag adkaset e voe da gouent Santa Monica. Eno e varvas e 1590.
Kampionad ukrainat an echedoù
Roll ar c’hampionoù
! # !! Bloaz !! Lec’h !! Kampion
Kampionezed
!# !! Bloaz !! Lec’h !! Kampionnez
Jogaila
Pagan e oa, hag e 1386, pa oa 35 bloaz, e voe badezet hag anvet « Ladislas » pe « Vladislav » (poloneg Władysław Jagiełło) ha dilennet ivez da roue Polonia. Dimeziñ a reas d'an e Kraków da Jadwiga Anjev, plac'h a 14 vloaz.
Diego Velázquez de Cuéllar
Diego Velázquez de Cuéllar, bet ganet e Cuéllar (Proviñs Segovia, Kurunenn Kastilha d'ar mare-se) e 1465, a oa ur c'honkistador spagnol.
Jogaila
Mab e oa da Algirdas (pe Olgierd), dug Lituania (1345-1377).
En 1410 e voe trec'h Ladislas, gant e gevredidi lituaniat, ha gant Moldaved ha Tatared, war varc'heien an Urzh Teutonek en emgann Grunwald.
Giovanni di Cosimo de' Medici
Giovanni de' Medici (Firenze, 1421 – Firenze, 1463) a oa un arc'hantour italian, den desket ha gwarezer an arzourien da vare an Azginivelezh italian.
E vuhez
Eil mab Cosimo il Vecchio ha Contessina de' Bardi e oa. Breur yaouankoc'h Piero il Gottoso e oa, met yac'hoc'h eget e vreur, skoet gant an urloù, e oa. Se zo kaoz e kave d'e dad en dije kemeret aferioù an tiegezh ha re kêr Firenze war e lerc'h, goude ma oa muioc'h troet e vab gant plijadurioù ar vuhez, ha re ar spered, eget gant dastum arc'hant.
Bihanik e oa pa voe skoliet en Arte del Cambio (1426) ha goude en Arte della Lana (1435). War-dro aferioù ar bank Medici e voe lakaet d'ober en 1438, ha ren a reas skourr Ferrara. Desket e oa war al lizhiri klasel ha troet kaer e oa gant ar sonerezh.
En 1447 e kenlabouras gant skol-veur Firenze. En 1454, e voe dilennet da briol ha bloaz goude, e 1455, edo e-touez ar gannaded a voe kaset da Roma da saludiñ ar pab nevez Kalist III. Er bloaz-se eo e teuas da vout rener meur ar bank Medici.
Yuzhael
Yuzhael zo un anv brezhonek eus an XXIvet kantved, adsavet diwar stummoù kozh. Ar stumm Juzel avat zo testeniekaet betek ar.
Giovanni di Cosimo de' Medici
E vuhez
Dimeziñ a reas e miz Genver 1453 da Ginevra Alessandri, hag ur mab o doe, Cosimino, marvet en 1459 da eizh vloaz. Daou vastard en doe ivez, Francesco ha Giovanni, marvet yaouankik ivez.
Yuzhael
Gerdarzh
Dont a ra eus iud, a dalv kement hag "aotrou", ha hael, a dalv kement ha "brokus".
Diego Velázquez de Cuéllar
Ambroug a reas Kristol Goulm da-geñver an eil beaj a reas an ergerzher spagnol e 1493.
Elaenia
Elaenia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1836 gant al loenoniour svedat Carl Jacob Sundevall (1801-1875).
Giovanni di Cosimo de' Medici
E varv
Mervel a reas en 1463, da 42 vloaz, bloaz a-raok e dad. Kleñvedoù a oa en tiegezh a rumm da rumm, met marteze eo e vuhez bambocher an hini zo kaoz d'e varv abred.
Emañ e vez er Sagrestia Vecchia en iliz San Lorenzo Firenze, graet gant Andrea Verrocchio, e-kichen e vreur.
Arz
Eñ eo ar roue yaouankañ a weler en  Adorazione dei Magi gant Sandro Botticelli, e-kichen e vreur.
Breganze
Breganze zo ur gumun  en Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Elaenia
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Ur spesad golvaneged warn-ugent a ya d'ober ar genad :
Departamant Tarapacá
Departamant Tarapacá a c'hall bout:
Elaenia
O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, c'hwec'h isspesad ha tregont (36) dezhe en holl.
Diego Velázquez de Cuéllar
Gouarner Kuba e voe adalek 1511 betek e varv e Santiago de Cuba, d'an 11 pe d'an 12 a viz Mezheven 1524. Gantañ e vo savet ar seizh kentañ kêr eus Kuba, Baracoa (lesanvet Ciudad Primada) an hini gentañ en o zouez.
Dominique Voynet
Dominique Voynet, bet ganet d'ar 4 a viz Du 1958 e Montbéliard (Doubs), a zo ur vedisinourez-ahuniñ hag ur bolitikourez c'hall.
Ezel eo Voynet eus ar strollad EELV-Ar Re C'hlas. Bet eo bet maerez Montreuil (Seine-Saint-Denis) er prantad 2008-2014.
Montegabbione
Montegabbione zo ur gumun eus Italia, e proviñs Terni, e rannvro Umbria.
Croix (Norzh)
Croix a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
Dominique Voynet
Div wech he deus kinniget Dominique Voynet hec'h anv da vezañ dilennet da brezidantez Republik Bro-C'hall.
Breizh
Un ti he deus prenet e Groe.
Elv-kren
Elv-kren (Populus tremula) a zo gwez eus 20 da 30 metrad uhelder dezho.
Gwez-kraoñ du
Ar gwez-kraoñ du a zo ur spesad gwez bras eus kerentiad ar Juglandaceae, Juglans nigra an anv skiantel anezhañ.
Norzh Amerika eo iskevandir orin ar gwez-kraoñ du.
Montecastrilli
Montecastrilli zo ur gumun eus Italia, e proviñs Terni, e rannvro Umbria.
Ni a gomz brezhoneg
Ni a gomz brezhoneg a zo un hentenn, anezhi ul levr hag ur CD, 38 kentel enni, da zeskiñ brezhoneg, skrivet gant Mark Kerrain, hag embannet da gentañ e 1995 gant Sav-Heol. E 1997 e voe adembannet gant TES.
Cd
Er CD e klever mouezhioù Anne Auffret, Monique er Boulc'h, Roje an Du, Annie Ebrel, Charlez ar Gall, David ar Gall, Claudette ar Gelleg, Bastian Gwilhou, Patrick ar Mad, Naig Rozmor, Bob Simon, Dominig Tredan-Derrien, Ifig Troadeg, Nanda Troadeg ha Nolùen er Vuhe.
Les Fantômes du chapelier
Les Fantômes du chapelier (Tasmantoù an toger e brezhoneg) a zo ur romant-polis gallek, skrivet gant Georges Simenon e miz Kerzu 1948, hag a zeuas e-maez e 1949.
Ar film Les Fantômes du chapelier (1982) a oa bet azasaet ar senario anezhañ gant Claude Chabrol diwar an oberenn gant Simenon.
Lochaber
Lochaber zo anv meur a lec'h, e Skos ha Nova Scotia.
Eider (stêr)
An Eider (Ejderen e daneg) zo ur stêr eus hanternoz Alamagn, dezhi 188 km a hed. Merkañ a rae bevenn Danmark er c'hreisteiz, etre 811 ha 1864.
Eieniñ a ra e-kichen Wattenbek, er c'hreisteizh da gêr Kiel, tost d'ar Mor Baltel ha redek war-zu ar c'hornôg a-dreuz ledenez Schleswig-Holstein evit mont d'en em deurel e Mor an Hanternoz. An Treene eo an adstêr bennañ.
Ul lodenn eus an Eider zo un tamm eus Kanol Kiel (ar ganol etre ar Mor Baltel ha Mor an Hanternoz). Goude dour-beuz 1962 e oa bet savet ur stankell e-kichen genoù ar stêr da wareziñ an douaroù izel diouzh ar mor.
Terni
Terni zo ur gumun eus Italia, e proviñs Terni, e rannvro Umbria.
Cismon del Grappa
Cismon del Grappa a oa ur gumun  en Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto, war lez kleiz kanol Brenta, etre  San Marino ha Primolano.
Mary Beaton
Mary Beaton (1543–1598) a oa un dimezell eus noblañs Bro-Skos, kompagnunez d'ar rouanez Mary Stuart, hag unan eus ar Peder Mary a oa peder dimezell a enor d'ar rouanez vihan, gant Mary Livingston, Mary Fleming ha Mary Seton.
Hent-houarn Karaez Loudieg
Hent-houarn Karaez Loudieg a oa ul linenn hent-houarn eus Breizh a oa etre Karaez (Penn-ar-Bed) ha Loudieg (Aodoù-an-Hanternoz d'an ampoent).
Mary Beaton
He buhez
Ganet e oa e 1543. Merc'h e oa da Robert Beaton, 4re Laird Criech, ha da Joanna Renwall, a oa dimezell gant ar rouanez Mary of Guise: pemp bugel a oa en tiegezh, an trede e oa Mary.
Ur voereb he devoa, Janet Beaton, ha honnezh a oa serc'h da James Hepburn, Kont Bothwell, hag a zimezo e 1567 d'ar rouanez Mary Stuart. Pemp bloaz e oa e 1548 pa voe dibabet gant ar rouanez Mary of Guise da vezañ kompagnunez d'he merc'h Mary Stuart ha da vont d'he heul da Vro-C'hall.
Mary a oa, a lavared, koant ha tevik, meleganez, ha duik he daoulagad. Gant se e sachas evezh un den un tamm mat koshoc'h egeti. Ar Saoz Thomas Randolph an hini e oa.
Joe Son
Joseph Hyungmin Son (Koreaneg: 손형민;), ganet d'an 22 a viz Du 1970, zo un torfedour, bet aktour ha gourener stadunanat a orin sukorean. Emañ e toull-bach Salinas Valley State Prison kondaonet d'an toull-bac'h da viken evit gwallerezh a-stroll, jahinerezh ha muntr garv.
Cismon del Grappa
Teir frazione a oa enni:  Corlo, Fastro Bassanese ha Primolano.
Kerzhin-bod
Kerzhin-bod (Sorbus torminalis) a zo gwez eus 15 da 25 metrad uhelder dezhañ (betek 33 m war goadeg).
Cismon del Grappa
Istor
D'an 30 a viz Genver 2019 e voe staget ouzh kumunioù  Campolongo sul Brenta, San Nazario ha  Valstagna d'ober  kumun Valbrenta.
Joe Son
D'an 28 a viz Genver 2011 e voe kondaonet da 17 vloaz ha pevar miz toull-bac'h. D'an 28 a viz Gwengolo 2011 e voe kondaonet d'an toullbac'h da viken evit jahinerezh dre ma oa aet re a amzer e-bioù abaoe ar palforserezh. E miz Here 2011 e voe kondaonet evit muntr ur c'henbrizoniad, adkondaonet e voe da 27 vloaz toull-bac'h e 2017 evit muntr garv.
Mary Beaton
He buhez
Dimeziñ a reas da Alexander Ogilvy of Boyne e miz Ebrel 1566. Ur mab o doe e 1568, anvet James. N'ouzer ket hiroc'h diwar-benn he buhez.
Mervel a reas e 1598 da 55 bloaz.
Gwilherm Aostria (disheñvelout)
Gwilherm Aostria pe Wilhelm von Österreich a c'hall bezañ :
Lucy Cousins
Lucy Cousins, ganet en 1964, zo un dreserez saoz, aozerez levrioù bugale ha krouerez "Maisy Mouse", anavezet e galleg evel Mimi la souris.
A. O. H. Jarman
Alfred Owen Hughes Jarman, anavezetoc’h evel A.O.H. Jarman (8 a viz Here 1911 - 26 a viz Here 1998) a oa kelenner kembraeg e Skol-veur Kerdiz e Kembre. Graet en doa e studioù e Skol-veur Bangor ha deuet e oa da vezañ arbennigour war Mojenn Arzhur, e dachenn enklask muiañ-karet. Meur a levr en deus skrivet war se. Dimezet e oa d’ur vaouez a oa diskennadez da delennourien hengounel diwezhañ Jipsianed Kembre. Asambles ganti en deus savet ul levr diwar-benn ar Jipsianed-se.
Ur brogarour e oa : a-hed e vuhez eo bet ezel eus Plaid Cymru, ha savet e oa a-du gant Saunders Lewis pa oa bet kondaonet hennezh er bloavezhioù 1930 evit bezañ c'hwezhet an tan en ur skol eus arme Breizh-Veur e Penyberth. Pennskrivagner kelaouenn ar strollad e voe Jarman e-pad an Eil Brezel-bed. D’ar mare-se ivez e nac’has mont d’an arme ha kondaonet e voe d’an toull-bac’h evit se.
Adorazione dei Magi (Gentileschi)
An Adorazione dei Magi (Azeuladeg an Tri Roue) zo un daolenn gant al livourez italian Artemisia Gentileschi, graet war-dro 1636-37, hag a zo hiriv er Museo Nazionale di San Martino, e Naplez.
Graet e voe ganti p'edo o chom hag o labourat e Naplez, a-raok dezhi mont da Vro-Saoz e 1638.
Dihuner
Dihuner ordinal
Un dihuner ordinal a ranker sevel e bouezioù dezhañ rak paouez a ra da vont en-dro pa vez aet distign ar winterell.
Trouz
Tud zo a zisplij dezho trouz an dihuner a vir outo da gousket. Gant an dihuner elektronek ne vez ket trouz, met lonkañ tredan a ra deiz ha noz. Lod a implij ar bellgomz hezoug, daoust ma'z eo fall ar gwagennoù skignet ganti evit yec'hed an empenn.
Istor
Gant piv eo bet ijinet an dihuner?
Hervez ar Saozon ha Stadunaniz e vije bet ijinet gant Levi Hutchins e New Hampshire e 1787. Met e venveg ne oa ket graet nemet evitañ ha ne sone nemet da beder eur diouzh ar beure. Hervez ar C'hallaoued eo bet ijinet, diwezhatoc'h, gant Antoine Redier (1817-1892) e 1847.
Acquasparta
Acquasparta zo ur gumun eus Italia, e proviñs Terni, e rannvro Umbria.
Azeuladeg an Tri Roue
Azeuladeg an Tri Roue eo an anv a reer da veur a oberenn arzel savet diwar-benn un darvoud relijiel meneget en Aviel, pa deuas an Tri Roue da azeuliñ ar mabig Jezuz.
Livadurioù
Setu amañ ur roll eus an oberennoù pouezusañ.
Adorazione dei Magi (Sandro Botticelli, 1475)
An Adorazione dei Magi  (Azeuladeg an Tri Roue) zo un daolenn gant Sandro Botticelli, un tempera war goad, graet e 1475 hag a weler hiriv en Uffizi e Firenze.