cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kastell-Briant
Azginivelezh
Er XVIvet kantved, gouarnour Breizh Yann eus Laval a reas ur bern traoù : lakaat a reas dezhañ sevel kazelioù Azginivelezh ar c'hastell evit e wreg Frañseza Foaz. Legadet eo e varonelezh gant Yann eus Laval da Anne eus Montmorency. Degemeret eo bet Frañsez Iañ (Bro-C'hall), Herri II (Bro-C'hall) ha Charlez IX (Bro-C'hall) e Kastell-Briant gant ar varoned. Etre 1590 ha 1597 eo tapet ar gêr gant al Lig gant dug Mercoeur en he fenn. Ti Condé a zeu a-benn da gaout Kastell-Briant er XVIIvet kantved met ne vo ket o chom eno. Un ospital zo krouet en hevelep oadvezh, e 1680.
Reunig roudennek
Ar reunig roudennek (Phoca fasciata pe Histriophoca fasciata) a zo ur bronneg mor eus ar c'herentiad Phocidae. Ar spesad nemetañ eo er genad Histriophoca.
Annez
thumb|left|250px|Tiriad ar reunig roudennek (glas-teñval: e-pad an hañv; glas-sklaer: tachenn bellañ pa vez goañvoù kalet).
Gwaz-erc'hegi
Ar waz-erc'hegi (liester : gwazi-erc'hegi) a zo ur spesad evned palvezek, Anser caerulescens an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Anas caerulescens (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad  anezhañ e hanternoz Norzhamerika :
Maizières (Pas-de-Calais)
Maizières a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Reunig Baikal
Reunig Baikal (Pusa sibirica pe Phoca sibirica) a zo ur bronneg mor eus ar c'herentiad Phocidae hag a vev e lenn Baikal.
Pernes
Pernes a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
540
Diwar-benn bloavezh 540 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Guido III Spoleto
Guido II Spoleto (?-894), pe Guido Lombardia, mab da Guido Iañ Spoleto, dug Camerino en 876, dug Spoleto en 882, a voe dilennet da Roue Italia e miz C'hwevrer 889, hag Impalaer ar C'hornôg (891-894). Gantañ e voe faezhet e gevezer Berengar Iañ Italia e 889.
540
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 540
Guido III Spoleto
E vuhez
Eil mab Guido Iañ Spoleto e oa. E vamm a oa Itta (pe « Ita » pe « Itana »), merc'h da Sicon, dug Benevento. Dug e voe anvet e 882, war-lerc'h e niz Guido II a oa mab d'e vreur henañ Lambert Iañ Spoleto.
En 882 e voe lamet e zouaroù digantañ gant Karl III impalaer ar C'hornôg, dre m'en doa e drubardet. Met bloaz goude ec'h adkave anezho hag e teuae da vout markiz Camerino. En 885 e kannas ar Sarazined en emgann ar Garigliano.
Colchester
Ur gêr eus reter Bro-Saoz eo Colchester, ha kêr-benn borough Colchester en Essex. Hervez hec'h annezidi e vefe ar gêr goshañ e Breizh-Veur.
Guido III Spoleto
E vuhez
Pa varvas an impalaer en 888 e klaskas bezañ anvet da roue ar Franked, met Odo Pariz an hini a voe dilennet. Goude-se e kevezas gant Berengar, kont Frioul, da vout roue Italia. Trec'h e voe warnañ war lez an Trebbia, un adstêr d'ar Po. Kurunennet e voe e Pavia d'an 12 a viz C'hwevrer 889.
D'an 21 a viz C'hwevrer 891 e voe kurunennet Impalaer ar C'hornôg gant ar pab Stefan V. Bloaz goude, d'an 30 a viz Ebrel 892 e redias ar pab Formosus da gurunenniñ e vab Lambert evit e gemer en e c'houarnamant evel dug, roue, hag impalaer. Goude-se e enebo ar pab outo hage klasko harp gant Arnulf Karintia. En 894 e tegouezhas Arnulf e Pavia ma lakaas Berengar Frioul da roue Italia, dindan e aotrouniezh, hag eñ war e giz da Alamagn. Mervel a reas Guido d'an 12 a viz Kerzu 894 ha beziet e voe en iliz-veur Parma, hag e vab Lambert a gemeras ar rouantelezh war e lerc'h.
Dimeziñ ha bugale
Dimezet e oa da Ageltrude, merc'h da Adalgis Iañ Benevento, ha bugale o doa bet :
Alamaneg
An alamaneg (pe Deutsch er yezh-se) a zo ur yezh eus strollad yezhoù germanek ar c'hornôg, e familh ar yezhoù indezeuropek. Ar yezh implijetañ en Unaniezh Europa an hini eo.
Ar yezh a vez komzet e seizh bro dreist-holl: Alamagn, Aostria, Suis, Liechtenstein, Luxemburg, reter Belgia, su Tirol. En Elzas, Loren, hag e Nordschleswig (su Danmark) e vez implijet ar yezh gant ur vinorelezh eus an dud. Kumuniezhoù alamanek a vev ivez en Europa ar reter, e su Brazil, hag e Namibia.
Gaolet eo ar yezh etre alamaneg-uhel hag alamaneg-izel.
Ar ger "Deutsch"
An Alamaned a ra "Deutsch" eus o yezh, ar ger-se zo liammet gant ar ger "tud" e brezhoneg. An daou a zeu eus indezeuropek "*tewtéh₂" hag a dalvez "meuriad". Anv an doue Teutates zo liammet ivez. Ar ger-se a vez implijet gant pobloù germanek dreist-holl.
Ar ger "němьcь"
Pobloù slavek a implij ar ger "němьcь" pe "nemek". Ur ger evit lavaret "mut" peogwir e oa diaes en em gompren etrezo a-gaoz d'ar yezhoù disheñvel-tre.
Ar ger "germanen"
Implijet e vez ar ger "german-" e saozneg hag er broioù levezonet gant ar yezh-se.
Ar ger "alamannen"
Implijet e vez ar ger "alaman-" gant pobloù romanek, keltiek hag er Reter-Nesañ dreist-holl.
Kentañ kemmadurioù-kensonennoù
Gant ar c'hentañ kemmadurioù-kensonennoù (erste germanische Lautverschiebung) e-tro ar kantved kent JK e komañse ar yezh c'hermanek voutin a-ziwar ur rannyezh indezeuropek. Gant ar c'hemmadurioù-mañ e vez displeget an diforc'hioù a zo etre ar yezhoù germanek (alamaneg, nederlandeg, saozneg, h.a.) hag ar yezhoù indezeuropek all. Evit eeunaat an traoù e c'haller kinnig anezho er mod-mañ:
Eil kemmadur-kensonennoù
Ar gemmadenn fonetek a ziskouez un nebeud diforc'hioù etre an alamaneg a-vremañ ha, da skouer, an nederlandeg pe ar saozneg :
Ar Grennamzer
Etre an kantved hag ar  kantved e tegouezhas an diftongennoù e rannyezhoù kornad-bro ar Mervent evit-fed vez disklipet dre zaou fonem evit ei, eu ha au. Gant-se e ouzomp penn d'an diforc'hioù a zo etre an alamaneg reolataet ha, da skouer, an nederlandeg :
Er c'hontrol eus Stadoù war an harzoù eo chomet ar c'hornadoù-bro germanek lodennet (Kleinstaaterei) anezhe a-hed ar Grennamzer tout kazimant, ar pezh a lako diforc'h diorroadur ar rannyezhoù a zo diforc'h-rik ha, gwech a ve, dibosupl da gompren evit daou zen é kaozeal eus kornajoù-bro disheñvel. Kaset eo bet peurunvaniñ an holl rannyezhoù gant ar varzhed hag o Mittelhochdeutsche poetik war-dro an kantved, nawazh n'eo ket bet levezonet yehz an dud gant an dra-se, peogwir ne ouie an taol bras eus an dud na lenn na skrivañ. Hag ar mod-se zo bet e-pad pell un troc'h etre ar c'hornadoù-bro jermanek, div vro pe kornad-bro yezh :
Levezon an adkempenn
E 1521 eo bet laket gant Martin Luther an Testamant Nevez en alamaneg reolataet a oa war ar stern, hag e 1534 an Testamant Kozh. Na bezañ ne voe ket Luther an hini kentañ o sevel ar yezh reolataet-mañ etre an holl gornadoù-bro - war ar stern abaoe ar kantved - e servijo an adkempenn-mañ da lakaat an alamaneg reolataet er melestradur hag ar skolioù, ha memes e norzh Alamagn eo bet kemeret.
Met beket diveroù an kantved e chomas an Hochdeutsch ur yezh skrivet gwall alies. En norzh dreist-holl e veze desket ar yezh reolataet-se da yezh estren.
Le Corbusier
Charles-Édouard Jeanneret-Gris, anvet diwar e lesanv Corbusier a zo ur c'hêraozour, klinkler, livour ha tisavour a Suis Roman ha bet graet Gall diwezhatoc'h. Ganet eo d'ar 6 a viz Here 1887 e La Chaux-de-Fonds (Suis) ha marvet d'ar 27 a viz Eost 1965 e Ròcabruna en Okitania er Stad C'hall.
Unan eus pennoù-meur ar pezh a vez graet hiziv an deiz al luskad modern eo, a-stroll gant Ludwig Mies van der Rohe, Walter Gropius ha Theo van Doesburg. Labouret en deus kalz war dachenn ar c'hêraozañ hag an dizagn ivez. Anavezet eo mat evit bezañ bet ijinet an unanat-bod evit diskoulmañ kudennoù lojeiz ar maread goude brezel.
Savadurioù pennañ
Cité Radieuse e Reudied el Liger-Atlantel, e-kichen Naoned. Savet etre 1953 ha 1955. N'eo ket dres heñvel eget an hini bet savet e Marsilha met war ar memes mod hag gant ar memes palioù.
Kumuniezh kumunioù al Loc'h
Kumuniezh-kumunioù al Loc'h a oa anezhi un aozadur savet etre kumunioù eus departamant ar Mor-Bihan, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Kêr-Wened eo. Krouet eo bet e 1997. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Mor Bihan - Gwened Tolpad-kêrioù, goude kendeuziñ gant div etrekumuniezh-all.
Kumunioù
Kumuniezh kumunioù al Loc’h a yae 6 kumun d'ober anezhi :
Karolina Gerhardinger
Maria Teresa Gerhardinger pe Karolina Gerhardinger a oa ganet d'an 20 a viz Mezheven 1797 e Regensburg en Alamagn, ha marvet en 1879.
Oberenn
Sevel a reas un urzh leanezed, Arme Schulschwestern von Unserer Lieben Frau ( Ensavadur C'hoarezed-skol an Itron Varia) e München. Anvet e voe da wenvidigez gant ar pab Yann-Baol II d'ar 17 a viz Du 1985 e Liban.
RSSE Touva
thumb|Banniel RSSE Tuva
Unan eus Republikoù Sokialour Soviedel an Unaniezh Soviedel e oa Republik Sokialour Soviedel Emren (RSSE) Tuva (ruseg: Тувинская ACCP; touvineg: Тыва ACCP).
Bremañ eo deuet da vezañ ur rann eus Kevread Rusia gant an anv "Republik Touva".
Lupus Iañ Akitania
Lupus I Akitania (anavezet ivez evel Lupo, Loup, Lobo, Otsoa, pe Otxoa) a oa dug Akitania, ha marteze dug Gwaskogn ivez, etre 673 ha 676, pe marteze betek 710 ). Alies e vez lavaret e oa tad pe kar da Lupus II, pa zeraouer tierniezh an Eudonianed, gant Odo Akitania.
Soñjal a reer e oa euskarat a orin.
E vuhez
Gouzout a reer e kemeras war-lerc'h Felix Akitania, a hañval e zugelezh bezañ bet heñvel a-walc'h ouzh hini Charibert II en e raok, hag e oa unan eus e geneiled da gentañ, a-raok en em sevel a-enep dezhañ goude 658, pa oa Ebroin an hini a oa maer ar palez.
E 673 e talc'he kêrioù Toloza ha Bourdel hag emglev a reas gant Flavius Paulus a-enep Wamba, roue ar Visigoted, hag arsailhat a reas kêr Béziers En Historia Wambae Regis ez eus anv eus un dug frank a arsailhas kêr Béziers e-pad emsavadenn an Dug Paul, dug Septimania ., e 672.
Etre 673 ha 675 ec'h aozas ur vodadeg eskibien a bouez e Bourdel.
Hervez ar Miracula Martialis, e vrezelias gant Saint-Léger a-enep Ebroin, a oa maer ar palez. Met faezhet e voent ha lazhet e voe Garin, breur Léger. Gant Lupus e voe degemeret ar faezhidi. Kenderc'hel a reas gant ar stourm hag e 675 e klaskas kemer kêr Limojez, met gloazet-fall e voe e 676.
N'ouzer ket petra e teuas da vout goude, n'eo ket sur e varvas neuze.
Tud anvet Lupus
Lupus zo bet anv meur a aotrou hag eskob en hanternoz Galia. Un anv latin, eus Champagn eo. Krediñ a reer e oant holl kerent en un doare bennak: Deuet e vije un den eus Champagn eta da sevel tiegezh da Akitania war-dro dibenn ar VIvet kantved.
E vugale
N'eus ket bugale anavezet dezhañ. E 769 ez eus anv eus ul Lupus, dug Vaskonia, hag en devoa graet emglev gant Hunald, dug Akitania, ha deuet hennezh da glask repu d'e geñver, hag a voe roet d'ar Franked koulskoude. Krediñ a reer e oaun diskennad da Lupus Iañ, met n'eo ket sur e oa mab dezhañ. N'haller ket fiziout war karta Allaon, a zo ur falsdihell savet er XVIIvet kantved, ha n'eus bet kavet dihell all da brouiñ mann.
Magnus Carlsen
Sven Magnus Øen Carlsen a zo bet ganet d'an 30 a viz Du 1990.
Thanatos
Thanatos (θάνατος, "marv" e gregach) eo doue ar Marv e relijion Hellaz kozh. Mab eo da Nyks, evel e vreur Hypnos. Par eo da Orcus, gant ar Romaned.
Matteo Gladig
Mestrc'hoarier echedoù italian.
Thanatos
Mojenn
Nebeut a skridoù zo diwar e benn. Hervez a ouzer ne grede ket an dud ober anv anezhañ rag-aon d'e lakaat da zont. Heñvel gredennoù a oa e Breizh gant an Ankoù.
George Lucas
George Walton Lucas, Jr. (14 a viz mae 1944, -) a zo ur filmaozour amerikan. Brudet eo evit an heuliadoù Star Wars hag Indiana Jones.
Magnus Carlsen
Mestrc'hoarier echedoù norvegiat.
George Lucas
Liammoù diavaez
Buhezskrid ofisiel
Pusa
Pusa zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ reuniged.
Matteo Gladig
Skolaer e oa deus e vicher. Brud a dapas pa voe trec'h e Tournamant Sokial eus "Società Scacchistica Triestina" (Kevredigezh Echedoù Trieste) e 1905. E Tournamant Sokial Trieste e 1909 e voe eilvet goude Martinolich. E 1909 c'hoazh e c'hoarias ur match bihan a-enep da Oldřich Duras, ha tapout a reas an ingalded: +1, =2, -1. D'an 8 a viz Kerzu 1910 e reas "pat" a-enep da Schlechter en ur bartienn hag a badas peder euriad. E 1911 e voe trec'h e Tournamant Roma dirak Rosselli ha Reggio: dont a reas da vout Kampion Italia eus an "Unione Scacchistica Italiana". Pa darzhas ar Brezel bed kentañ e voe galvet da soudard el lu aostrian-hungarat. Italian en em sante: nac'h a reas sentiñ. Tapet ha toullbac'het e voe. Mervel a reas en toullbac'h e Ljubljana, amsklaer ar penaos.
Thanatos
Mojenn
Dont a reas Herakles d'e chadennañ gant ereoù diamantoù pa deuas da zieubiñ Alkestis.
Tud Sparta a azeule anezhañ en o mod, met n'ouzer ket penaos e raent.
Aoterioù a oa dezhañ e Roma ivez.
Skeudennoù
Thanatos a oa dezhañ ur galon houarn ha bouzelloù dir. Tud Hellaz o deus e skeudennet evel ur bugel du, treid kamm dezhañ, flouret gant Nyks, e vamm. A-wechoù e vez kroazet e dreid, arouez an diaez a vez e korfoù an dud en o bez.
En delwennoù e weler e zremm gastiz, e zaoulagad kloz, ur falc'h en e zorn, arouez ar vuhez da droc'hañ. Gant ur falc'h ivez eo bet livet an Ankoù diwezhatoc'h, hogen viloc'h da welout.
Evel Nyks en deus eskell, ha derc'hel a ra ur flammerenn gant ar penn anezhañ en traoñ. A-wechoù ivez e vez ur jarl gantañ hag ur valafenn. Ludu eo a vije er jarl, arouez ar feiz en ur vuhez all e vije ar valafenn.
Bredelfennerezh
Implijet eo bet ar ger gant Sigmund Freud, pa lavare e oa e pep hini eus an dud un nerzh a varv, a rae « Thanatos » anezhañ, enebet ouzh un nerzh a vuhez, aroueziet gant « Eros».
Avel
An avel zo un anv a roer d'an aer pa vez o fiñval.
Magnus Carlsen
Kampion Norvegia abaoe miz Gwengolo 2006.
Mr. Bungle
Mr. Bungle a zo ur strollad rock araokour amerikan bet krouet e 1984 gant Mike Patton, Trey Spruance, Trevor Dunn ha Jed Watts. Levezonet-don eo bet stil ar strollad gant Frank Zappa ha gant stiloù lieseurt: an Death Metal, ar Funk, an Industrial, ar Free Jazz, hag ar Bossa Nova.
Magnus Carlsen
E renk Elo a oa 2 775 e miz Gouere 2008 ha 2 810 d'ar 1 a viz Genver 2010.
Avel
Ar pevar avel
Kustum e vezer da gomz eus ar pevar avel e brezhoneg, da lavarout eo ar pevar roud avel (eus pelec'h e teuont), evit ober anv eus an hanternoz, ar c'hreisteiz, ar c'huzh-heol hag ar sav-heol. E gwirionez ez eus muioc'h a roudoù-avel, un droienn implijet da lavarout eus pelec'h e teu an avel (eus pelec'h emañ toull an avel a vez lavaret ivez) ar peurliesañ en ul lec'h bennak.
Pladenn-weuz
thumb|right|Maouez eus ar bobl moursi, astennet he gweuz izelañ hep ar bladenn (2005)
Avel
Ar pevar avel
Hervez ar broioù ez eus muioc'h pe nebeutoc'h a roudoù avel, hag anvioù lec'hel d'an holl avelioù-se.
Distrig Cheb
thumb|right|300px|Cheb thumb|right|300px|Lec'hiadur distrig Cheb e [[Rannvro Karlovy Vary|Karlovarský kraj hag er Republik Tchek]] thumb|right|300px|Kumunioù distrig Cheb Distrig Cheb (Okres Cheb e tchekeg) a zo un distrig (okres) e Karlovarský kraj er Republik Tchek. Cheb eo ar gêr-benn. 1 045,94 km² eo gorread an distrig, e 2007 e oa 93 112 annezad ennañ (stankter : 89 annezad/km²).
Pladenn-weuz
Ur bladenn-weuz zo un doare toullgorferezh. Toullet e vez ar weuz, peurliesañ an hini izelañ met a-wezhoù ivez an hini uhelañ pe c'hoaz'h o-div war un dro, evit plantañ enni ur bladenn, great gant koad pe pri. Tamm-ha-tamm e vez astennet e vez an toull evit gallout implijout pladennoù brasoc'h-brasañ bewezh. Un doare labret astennet eo neuze.
Avel
Henc'hres
E mojennoù Hellaz e veze anv eus an Anemoi.
Pladenn-weuz
Implijet e vez pladennoù-gweuz gant meuriadoù resis eus Afrika hag eus Suamerika ha Norzhamerika.
En Afrika
A-wechoù en Afrika e vez tennet an daou pe pevar dant izelañ eus dirak war un dro.
Avel
Henroma
E mojennoù Roma e veze anv eus ar Ventus Venti, an Avelioù.
Pladenn-weuz
En Afrika
Gwechall e krede an dud e skeudenne brasder ar bladenn pe renk kevredigezhel pe ekonomikel a oa d'an den en e veuriad. Hiziv avat e kreder e tenn kentoc'h brasder ar bladenn da begen bras eo deuet an toull da vezañ evit gallout he flantañ e-barzh.
Avel
Henroma
Pevar avel boutin a oa :
Distrig Cheb
Roll kêrioù ha kêriadenn distrig Cheb
Aš - Cheb - Dolní Žandov - Drmoul - Františkovy Lázně - Hazlov - Hranice - Krásná - Křižovatka - Lázně Kynžvart - Libá - Lipová - Luby - Mariánské Lázně - Milhostov - Milíkov - Mnichov - Nebanice - Nový Kostel - Odrava - Okrouhlá - Ovesné Kladruby - Plesná - Podhradí - Pomezí nad Ohří - Poustka - Prameny - Skalná - Stará Voda - Trstěnice - Třebeň - Tři Sekery - Tuřany - Valy - Velká Hleďsebe - Velký Luh - Vlkovice - Vojtanov - Zádub-Závišín
Magnus Carlsen
Gwellañ c'hoarier eus ar bed abaoe ar 1 a viz Genver 2010.
Dont a reas da gampion ar bed e 2013 ha dilezel a reas an titl e 2023.
Pladenn-weuz
Suamerika
E Suamerika e vez graet ar pladennoù gant koad skañv hogozik atav.
Merc'her
Merc'her a c'hall bezañ :
Mercurio Mercuriu Merkuri (dəqiqləşdirmə) Меркурий Merkur (čvor) Mercuri Mercury Merkur Merkur Merkur Mercury Merkuro Mercurio Merkurio fa:مرکوری (ابهام‌زدایی) Mercury Mercure Mercurio מרקורי Merkur Mèki (menm non) Mercurio (disambiguation) Merkurius (disambiguasi) Merkúríus Mercurio マーキュリー მერკური 머큐리 Tîr Mergher Mercurius Merkur Merkurijus മെര്‍ക്കുറി (നാനാര്‍ത്ഥങ്ങള്‍) മെർക്കുറി (വിവക്ഷകൾ) Merkurju Merkur Merkurius Mercurius Mercur nov:Merkurie Mercuri (omonimia) Merkury (ujednoznacznienie) Mercúrio Mercur Mercuriu Mercur Mercury Merkúr (rozlišovacia stránka) Merkur (razločitev) Mërkuri (kthjellim) Mercury เมอร์คิวรี Merkuryo Mercury Меркурій Mercùrio Thủy Tinh Mercury Mercury
Pladenn-weuz
Suamerika
E meuriadoù 'zo eus Amazonia e vez toullet o weuz d'ar baotred pa guitaont bed ar maouezed ha mont da chom e ti ar wazed, Bez' e c'hell bezañ liammet ar pladennoù-gweuz ouzh ar gomz hag ar c'han, ha gwisket e vez pladennoù bras gant ar gadourion pe ar brezegerion veur, evel da skouer Raoni eus ar bobl kayapo.
Norzhamerika
E Norzhamerika e veze gwisket pladennoù-gweuz gnt maouezed eus ar pobloù haida, tsimshian ha tlingit evit diswel e oa prest ur vaouez da eurediñ. Lidet e veze staliadur ar bladenn gentañ gant ur ouel vras.
Pladennoù-gweuz a-vremañ
Abaoe un toullad bloavezioù e vez gwisket pladennoù-gweuz e broioù ar C'hornôg (Europa, Norzhamerika...) ivez.
Fal
thumb|280px|right|Ar stêr Fal e-kichen [[Lannfiek.]] Ar stêr Fal zo ur stêr eus Kernev-Veur.
Aberiñ a ra e Mor Breizh, en Aberfal (Falmouth e saozneg).
Mantilhenn
Ar vantilhenn zo ur ouel skañv, a orin spagnol, douget gant ar merc'hed katolik en oferenn, ha dalc'het gant ur grib, anvet peineta. Hervez a weler e taolennoù Goya e oa diouzh ar c'hiz e dibenn an XVIIIvet kantved e-touez ar merc'hed a renk uhel. En XIXvet kantved e voe dalc'het d'ar c'hiz, hag ar rouanez Isabel II (1833-1868) a blije dezhi dougen ur vantilhenn ken e rae. Mont a reas ar c'hiz e-maez goude he marv.
Fal
<!--
Mantilhenn
Pab
Ar c'hiz e vez ivez d'ar merc'hed katolik gwiskañ ur vantilhenn dirak ar pab en abadennoù-degemer ofisiel.
Fal
The River Fal flows through Cornwall, United Kingdom, rising on the Goss Moor (between St. Columb and St. Austell) and reaching the English Channel at Falmouth. On or near the banks of the Fal are the castles of Pendennis and St Mawes as well as Trelissick Garden. The River Fal separates the Roseland peninsula from the rest of Cornwall. Like most of its kind on the south coast of Cornwall and Devon, the Fal estuary is a classical ria, or drowned river valley.
Crossings
The river is crossed by the historic and scenic King Harry Ferry, a vehicular chain ferry that links the villages of Feock and Philleigh approximately equidistant between Truro and Falmouth.
Mantilhenn
Elevez ha doujañs
Un arouez a elevez eo gwiskañ ar penn, evel pa vije dihunet c'hoantoù er baotred (peurvuiañ) o welout blev war benn ar merc'hed. Koulskoude e veze douget muioc'h evel ur gwisk kran ha tonius, ha diouzh an doare ma vezont douget peurvuiañ ne vez ket kuzhet ar blev alies gant ar mantilhennoù.
E 1917 e voe embannet gant an Iliz katolik e ranke ar merc'hed gwiskañ o fenn en oferenn.
Fal
Placename
The name Fal is Old Norse/Danish Viking, and dates from the Viking Age, a time when the Danes allied with the Britons of Cornwall, and caused devastation to Cornwall's Anglo-Saxon enemy in Wessex.
Pollution
The River Fal suffered a severe, high profile pollution accident in February 1992, when a nearby tin mine was flooded. The river turned red and an extensive cleaning-up operation was needed to decontaminate the water.
Mantilhenn
Hiriv
Ral eo gwelout merc'hed gwisket gant mantilhennoù e Spagn, nemet en Andalouzia ken, ha c'hoazh e-pad ar Sizhunvezh Santel hag an abadennoù lazhañ tirvi nemetken. En ilizoù katolik, abaoe 1983, n'eo ket ret d'ar merc'hed goleiñ o fenn ken. Derc'hel d'ar c'hiz kozh avat a ra lod eus ar feizidi.
Fal
Mothballed ships
During times of reduced global trade ships are mothballed in the estuary of the The River Fal
References
Avon Fal
-->
Ɠ
Ul lizherenn latin ispisial eo Ɠ, ɠ implijet evit skrivañ un nebeud yezhoù Afrika.
Implijet e vez ivez al lizherenn vihan gant al Lizherenneg Fonetikel Etrebroadel evit ober diouzh treuzskrivadennoù fonologel pe fonetikel.
Gwaz vailh vihan
Ar waz vailh vihan (liester : gwazi bailh bihan) a zo un evn palvezek, Anser erythropus an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous e taiga ha toudra hanternoz Eurazia ha nijal a ra da Europa ar Su, India pe Sina da c'hoañviñ.
Kerzu 2007 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
2007 e Breizh
Moa
Ar moaed a oa evned bras dic'houest da nijal, brosezat e Zeland-Nevez. Diaskell e oant.
Spesadoù
6 genad hag 11 spesad moaed a oa :
Aozadur evit ar C'henober hag an Diorren Ekonomikel
Un aozadur etrebroadel ennañ 34 vro eo an Aozadur evit ar C'henober hag an Diorren Ekonomikel (e saozneg : Organisation for Economic Co-operation and Development, OECD). En em zisklêriañ a ra evel ur forom evit broioù a-du gant an demokratelezh hag ekonomiezh ar marc'hadoù, ha kinnig a ra da geñveriañ arnodennoù politikerezhioù, o klask diskoulmoù da gudennoù boutin, o verzout pleustadurioù mat, hag o kenurzhiañ politikerezhioù diabarzh ha diavaez e izili.
Konan
Konan a zo un anv-badez brezhonek, diwar anv ur sant brezhon. Kenan zo un adstumm anezhañ, ha Cynan eo an anv e kembraeg. Un anv-tud eo en Afrika ha Japan ivez. Conan eo an doare-skrivañ e galleg ha saozneg.
Konan a zo un anv-badez hag un anv-familh brezhonek. Diwar gwrizienn ar ger ki/kon eo deveret, a dalvezfe kement ha "brezelour". E kembraeg e kaver ar stumm Cynan.
Anv-badez
Un anv-badez roet d'ar baotred eo bet hag ez eo c'hoazh. Anaout a reer ivez rieien ha tud a noblañs brezhon en anv-se :
Anv-tiegezh
Un anv-tiegezh eo ivez, evel ma c'hoarvez alies d'an anvioù-badez. E marilhoù-tud Bro-C'hall e kaver ar stummoù Conan ha Connan.
Anavezout a reer dreist-holl:
Gwelet Cynan.
Un anv-den eo ivez er yezh akanek, dreist-holl e-touez ar bobl baoule, en Aod-an-Olifant, ha deuet da vout anv-tiegezh.
Roet e vez d'ur paotr ganet da Verc'her, e-touez ar bobl Baoule, da Veurzh e-touez ar pobloù akan all. Klotañ a ra gant an anv Amenan (« Amlan ») roet d'ar merc'hed. Er yezhoù akan all, da baotred ganet da veurzh, e vez roet an anvioù Kablan, Kobénan, Kwabená….
Daou bolitikour a-vremañ zo en anv-se :
1503
Diwar-benn bloavezh 1503 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1503
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1503
Kumuniezh kumunioù Bro Muzilheg
Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Bro Muzilheg a oa 6 kumun enni:
Musée des Arts Décoratifs
Daou virdi gall zo anvet Musée des Arts Décoratifs: hag ivez
Toullañ ar fri
right|thumb|Maouez eus Kathmandu (toullet he fronell hag he septom) Toullañ ar fri zo un doare toullgorferezh. Toullet e vez ar c'hroc'hen er fri evit gallout plantañ ur bravig ennañ, ur walennig peurliesañ.
Burqa
Ur burqa ( eus برقع /burqu‘ en arabeg, diwar برقع en pachtoeg), pe bourka a-wechoù, zo ur pezh dilhad a vez gwisket gant ar merc'hed penn-kil-ha-troad e broioù zo eus Azia, pa'z eont e-maez o zi, hag a dennont er gêr. En Afganistan ha Pakistan dreist-holl e vez douget. Hini Afganistan a vez glas peurvuiañ. Doareoù all zo ivez en Iran.
A-wechoù e vez mesket gant tud Europa, ha kazetennerien zoken, burqa ha niqab.
Meur a vurqa
Hervez istorourien zo e vije meur a vurqa: an hini lec'hel, a c'holo ar penn hag a dap betek an dargreiz, hag an hini islamek, ijinet gant ar salafidi war-dro dibenn ar bloavezhioù 1980.
Implij
En Europa eo difennet dougen ar burqa e Belgia, met e Bro-C'hall n'eo ket. Koulskoude ez eus bet nac'het reiñ ar vroadelezh c'hall d'ur vaouez o tougen ar burqa.
Drouiz
Hervez an istorourien e oa an drouized tud gouiziek-tre ha doare beleien a oa uhel-tre o renk e-touez ar pobloù keltiek. Dre ma ne chom eus testennoù an Henamzer keltiek nemet traou gwelet gant tud estren d'ar c'hevredigezhioù keltiek hag un nebeud testennoù iwerzhonek savet goude m'eo bet aet an drouized kozh da get, ne c'heller ket bezañ asur eus ar pouez m'o doa war o c'hempredidi. Drouized vodern a zo hiziv, met marteze eo bet kollet al liamm etre an anaoudegezhioù tapet ha treuzkaset dre eñvor gant an drouized kozh hag hon amzerioù.
Oberoù ha kredennoù an drouized
E renk ar veleien (er ster hollek) e veze an drouized e-touez ar pobloù a veze anvet Keltoi pe Galatai gant an Hengresianed, ha Celti pe Galli gant ar Romaned.
Diwar an testennoù meneget izeloc'h eo sklaer e oa an drouized kuzulierien ar roueed hag an dierned koulz ha renerien an oberoù relijiel pennañ. Pa veze renkadoù all, ar vrezelourien hag ar broduerien o tegas o barregezhioù d'ar gevredigezh e oa renkad an drouized hag o harperien karget da virout an anaoudegezhioù relijiel, skiantel ha pleustrek dre eñvor.
Evel an darnvuiañ eus pobloù an Henamzer e oa diazezet relijion an drouized war al liesdoueegezh : seveniñ a raent lidoù evit pemp doue pennañ hag un toullad all a veze e meur a elfenn eus an natur hervezo. Ne oa ket ken pell ar c'hredennoù-se diouzh re ar Romaned ha ne seblant ket bezañ bet trubuilhoù relijiel er broioù keltiek aloubet ganto.
Seblantout a ra ivez e veze sevenet al lidoù dindan an amzer, darn anezho er c'hoadoù hag er bodadoù-gwez sakr a oa nevedoù o anv. Lidoù dibar a rae an drouized ivez en enor spesadoù gwez zo evel an derv pe leinoù ar menezioù pe plant zo evel an uhelvarr hag ar c'helenn.
Kaezar
Er Commentarii de Bello Gallico e ro Kaezar un hir a destenn - an destenn gozh hirañ war an drouized a zo chomet - diwar-benn stuzegezh ar C'halianed e oa bet trec'h warno hag e teskriv aozadur ar gevredigezh keltiek gant he "magistraded", he zudjentiled hag he drouized. Ne oa nemet div renkad, ar re ziwezhañ hag e oa an drouized renkad ar re ouiziek a zalc'he en o memor al lezenn hervez ar c'hustum hag e oa karget gant ar barnañ. Unan eus ar c'hastizoù a rae aon bras d'an dud a oa ar forbanerezh. Ne c'helled ket bezañ drouiz dre an hêrezh, met goude un hir a stummadur.
An drouized hervez John Toland ha Iolo Morganwg
E 1717 e krouas un nebeud Kembreiz o chom e Londrez an Ancient Druid Order d'ar mare ma oa ar frañmasonerezh o tiorren. Kerentiezh a spered a c'hell bezañ kavet etre an drouizelezh vodern hag ar frañmañsonerezh, met n'eus liamm ensavadurel ebet.
Kledenn
Kledenn zo un anv divoutin brezhonek:
Anv-lec'h
Arabat kemmeskañ gant Kleder, ur barrez eus Leon.
Anemoi
An Anemoi (Ἄνεμοι e gregach) eo an avelioù e mojennoù Hellaz kozh. Mibien e oant d'an doueez Eos ha d'an Titan Astraios. O mestr e oa Aiolos, a zalc’he e c’halloud a-berzh Zeus, hag a lakae ar gwallavelioù da redek ha d’ober freuz.
Pevar avel
Stag int ouzh ar pevar c'houlz-amzer. Boreas eo avel yen ar goañv, Zefyros doue an aezhennoù nevezamzer, Notos doue ar glaveier e dibenn an hañv, hag Euros doue ar glav en diskaramzer.
Eizh avel
Ma ne oa nemet pevar avel gant ar Romaned e oa pevar all gant tud Aten, o doa savet un templ eizhkornek ma oa bet lakaet skeudenn an eizh avel en eizh korn anezhañ.
Daouzek avel
Kaset e voe o niver da 12:
Mirdi Pio-Clementinum
Er Mirdi Pio-Clementinum ez eus ur monumant marmor gant anvioù gresianek ha latin an avelioù, da lavarout eo:
Zifeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù koukiek-tchinek ar su eo ar zifeg (zyphe pe zophei) komzet gant tro-dro da 20 000 den en holl (1994) e Chin e Myanmar hag en India.
Div rannyezh zo :
Renminbi
Moneiz ofisiel Republik Pobl Sina eo ar renminbi (sinaeg eeun: 人民币; sinaeg hengounel: 人民幣; pinyin: rénmínbì, d.l.e. "moneiz ar bobl"). Ar yuan (eeun 元; hengounel 圆; pinyin: yuán) a vez lavaret anezhañ ivez.
Tyndareos
Tyndareos (en henc'hresianeg : Τυνδάρεως Tyndáreôs) a oa roue Sparta e mojennoù Hellaz kozh. Mab e oa da Oibalos (pe Perieres) ha Gorgofone (pe Bateia). Daou vreur en doa Tyndareos, unan anvet Hipokoon (Ἱπποκόων), egile Ikarios (Ἰκάριος), a voe tad Penelope (Πηνελόπη).
Hipokoon
Hipokoon a gemeras ar galloud hag a gasas Tyndareos kuit eus ar vro. Repu a gavas Tyndareos en Aitolia, lec'h ma timezas gant Leda. Bugale o devoe: Kastor, Klytaimnestra, Timandra, Foibe ha Filonoe; hi he devoa bet bugale all digant an doue meur Zeus : Elena Troia, ha Polydeukes. Adlakaet e voe Tyndareos war tron Sparta, gant skoazell Herakles, a lazhas Hipokoon hag e vibien koulz all, Lykaon en o zouez.
Verb ergativel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen verb akuzativel evit komz eus ur verb tranzitivel-amdranzitivel pa teu da vezañ rener yezhadurel ar verb amtranzitivel renadenn eeun ar verb amdranzitivel, da skouer:
Disheñvel eo ar verboù ergativel diouzh ar verboù tranzitivel all pa vezont implijet en un doare amdranzitivel rak ne gemm ket arc'hwel ar rener en degouezh-se, da skouer:
An diforc'h etre "Debrin a ran" ha "Debriñ bara a ran" eo ar fed ma vez resisaat ar pezh a vez debret pe get (renadenn eeun). Kemmañ a ra arc'hwel rener ur verb ergativel avat hervez ma vez implijet evel ur verb tranzitivel pe ur verb amdranzitivel, da skouer e saozneg:
Tost eo ster ar frazenn "It broke the window" ouzh hini ar frazenn "The window broke", deut renadenn eeun ar verb tranzitivel da vezañ rener ar vern amdranzitivel.
A-wezhoù e c'hell bezañ kevatal pe damgevatal ster ur verb ergativel implijet evel verb tranzitivel pe evel verb amdranzitivel, da skouer:
Kemmañ a ra ar verboù ergativel a yezh da yezh dre ma na glot ket dre ret verboù tranzitivel-amdranzitivel implijet gant an eil yezh hag eben: da skouer, e saozneg ec'h eo tranzitivel-amdranzitivel ar verb "to cook" hag ur verb ergativel an hini eo ivez evel ma tiswel ar skouer a-us. E brezhoneg avat e ranker implijout verboù disheñvel hervez ma vez implijet evel verb amdranzitivel.
Disheñvel eo ar verboù ergativel diouzh an tu-gouzañv ivez rak gallout a reer diverkañ ar graer yehzadurel pe get en tu-gouzañv, keit ha ma rank bezañ diverket gant ur verb ergativel, da skouer e saozneg:
Weloangeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù koukiek-tchinek ar su eo ar weloangeg (welaung) komzet e Myanmar.
Enorzh
Enorzh (Nort-sur-Erdre e galleg) a zo ur gumun eus gevred Breizh, e hanternoz Bro-Naoned, hag ur porzhig war lez ar stêr Erzh, un 30 km eus kreiz-kêr Naoned.
Anv
Gerdarzhː marteze diwar latin honor, galleg koz onor, enor, anor ː aotrouniezh
Gwiskañ ar penn en ilizoù
Gwiskañ ar penn en ilizoù a veze graet gant ar merc'hed katolik gwechall, hag a vez graet c'hoazh gant lod, hervez ar broioù.
Istor
Diazezet eo an ober war un ali roet gant an abostol Paol en e lizhiri da Gorintiz (1,11). E 1917 e voe embannet gant an Iliz katolik e ranke ar merc'hed gwiskañ o fenn en oferenn. Abaoe 1983, n'eo ket ret d'ar merc'hed goleiñ o fenn ken. Derc'hel d'ar c'hiz kozh-se avat a ra an darn eus ar feizidi a fell dezho mirout an doareoù kozh.
Toubareg
Ur yezh outoek-aztekek eus skourr ar yezhoù toubarek eo an toubareg (tubar) komzet gwechall e Mec'hiko. Ur yezh varv an hini eo, aet da get e diwezh ar bloavezhioù 1970.
Loargann
Al loargann, pe loarwenn, pe loargant, eo ar sklêrijenn, ar gouloù taolet gant al Loar war an Douar e-pad an noz. E gwirionez ne deu ket ar gouloù-se eus al loar met eus dasked an heol war al loar. Bez ez eo ivez ar marevezh eus al loariad pa vez gwelet al loar en he c'hann.
Awenet eo bet ar varzhed hag ar sonerien gant al loargann.
Morleon
Ar morleoned a zo bronneged mor hag a ya d'ober ul lodenn eus ar c'herentiad Otariidae.
Loupard koumoulek Taiwan
Loupard koumoulek Taiwan (Neofelis nebulosa brachyurus) a zo un isspesad eus al loupard koumoulek na veze kavet nemet e Taiwan. Ul lost bihanoc'h eget hini an isspesadoù arall en doa. An eil aneval brasañ en enez e oa goude Arzh du Taiwan. Argaset gant distrujidigezh e annez e oa aet da repuiñ er menezioù, met n'eus bet gwelet hini ebet anezho ken abaoe ar bloavezhioù 1980, ha lakaet eo bet war roll al loened aet da get.
Robert Musil
Ur skrivagner aostrian e oa Robert Mathias Edler von Musil (ganet d'ar 6 a viz Du 1880 ha marvet d'ar 15 a viz Ebrel 1942). Sellet e vez ouzh e romant hir damechu Der Mann ohne Eigenschaften (An Den Diberzh) evel unan eus pouezusañ romantoù an amzer-vremañ.
Niqab
Turki
Berzet eo an niqab e savadurioù ar stad turk; aotreet eo er straedoù ha kement lec'h all zo.
Lezenn e Bro-C'hall
Er Vodadenn Vroadel c'hall ez eus bet votet ul lezenn, d'an 19 a viz Mae 2010, a nac'h ar gwir da guzhat an dremm er foran; lakaet eo da dalvezout abaoe an 11 a viz Ebrel 2011.
Otarienn
An otaried (pe otarienned) zo bronneged mor a ya d'ober ul lodenn eus ar c'herentiad Otariidae.
Chendoueg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù koukiek-tchinek ar su eo ar chendoueg (shendu, khyen(g) pe s(h)andu ) komzet gant tro-dro da 1.000 den e Bangladesh hag en India.
Kumuniezh kumunioù Bro ar Roc'h-Bernez
Kumuniezh kumunioù Bro ar Roc'h-Bernez a oa anezhi un aozadur savet etre kumunioù eus departamant ar Mor-Bihan, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Kêr Wened e oa. Krouet e voe e 1994. Kendeuzet he doa d'ar 1añ a viz Genver 2011 gant Kumuniezh kumunioù Bro Vuzilheg evit kensevel Kumuniezh kumunioù Gwareg Su Breizh.
Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Bro ar Roc'h-Bernez a yae 4 c’humun d'ober anezhi:
Sinalefa
Er yezhoniezh e vez implijet an termen sinalefa (diwar ar henc'hresianeg: synaleifein "kenstrollañ dre disac'hañ"; saoz.: synalepha) evit komz eus ar fed ma vez koazhet div silabenn en unan, da skouer:
Morvran gorr
Ar vorvran gorr (liester : morvrini korr), pe morvaout korr, a zo ur spesad evned-mor, Microcarbo pygmeus an anv skiantel anezhañ anezhañ.
Anvet e voe Pelecanus pygmeus (kentanv) da gentañ-penn (e 1773) gant al loenoniour ha louzawour alaman Peter Simon Pallas (1741-1811).
Annez
Kavout a reer ar spesad e gevred Europa.
Tubatoulabaleg
Ur yezh outoek-aztekek eus skourr ar yezhoù tubatoulabalek eo an tubatoulabaleg (tübatulabal) komzet gant ur c'hwec'h den bennaket er Stadoù-Unanet (Kalifornia), eus pobl an dTubatoulabaled. Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo dre an diouer a dud a ra ganti hag o oad.
Achoeg
Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr yezhoù koukiek-tchinek ar su eo an achoeg ((a)sho pe qin) komzet gant tro-dro da 10.000 den e Myanmar (1991) ha gant 1.422 den all e Bangladesh (1981).
Peder rannyezh a zo :
Evn-olifant
An evned-olifant a oa evned bras dic'houest da nijal hag a veve e Madagaskar.
Spesadoù
2 c'henad ha 7 spesad evned-olifant a zo bet :
Monchy-Breton
Monchy-Breton a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Holke
Holke  (e galleg: Holque) a zo ur gumun eus ar Westhoek, Flandrez Frañs, e departamant Norzh, en Hanternoz Bro-C'hall.
Tataviameg
Ur yezh outoek-aztekek eus skourr ar yezhoù takek eo an tataviameg (tataviam) komzet gwechall e Mec'hiko.
Kêrioù Belgia
Ur gêr e Belgia zo ur gumun a zo bet roet dezhi an titl enorus a "gêr" dre un dekred real (a-berzh ar roue). 136 "kêr" ofisiel zo e Belgia.
Istor
Er Grennamzer e oa dreistwirioù d'ar "c'hêrioù" e-skoaz ar c'hêriadennoù tro-dro. Gallout a raent aozañ foarioù bloaziek ha sevel mogerioù-difenn.
Lamet kuit e voe an dreistwirioù-se da vare an Dispac'h gall war-lerc'h aloubidigezh ar vro gant an armeoù gall ha ne vanas nemet an titl enorus (23 a viz Here 1793); kollet e voe an titl avat gant meur a gêr ivez.
E-pad amzer an unvanidigezh e rouantelezh an Izelvroioù, e voe adkavet an titl gant kalz kêrioù. D'an 30 a viz Mae 1825 e voe embannet un dekred real da spisaat peseurt kêrioù a oa anvet "kêrioù" ha ne voe ket kemmet ken e-pad 150 bloaz. War-lerc'h nevezadur statud ar c'humunioù e 1977 e voe bihanaet kalz niver ar c'humunioù e voe roet tro d'un toullad da gaout an titl: pe abalamour d'an istor (dezho an titl enorus a-raok an Dispac'h gall, pe pouez er Grennamzer) pe o fouez a greizenn bremañ. Meur a gêr o deus tapet an titl evel-se e 1982 ha 2000.
Pastafariegezh
Ar Bastafariegezh (Pastafarianism e saozneg) pe Iliz Euzhvil Ar Spaghetti-nij (The Church of the Flying Spaghetti Monster e saozneg) zo ul luadenn a relijion bet savet gant Bobby Henderson e 2005 a-benn enebiñ ouzh disentez Kuzul deskadurezh Kansas, harpet gant ar prezidant George W. Bush, da aotren e vefe kelennet ar Mennad Meizet (Intelligent design) e lec’h pe koulz ha damkaniezh an emdroadur Charles Darwin er skoliou publik.
Deuet eo ar relijion -mañ da vezañ ur gwir luskad wan an Internet. Henderson zo aet da lavaret e oa en tu all da 10 milion a dud a oa bet tizhet gant "E Lostennig Nouilhezek" (unan eus lesanvioù ar boud doueel ha dreistnatur a reer Euzhvil ar Spaghetti-Nij anezhañ a-hend-all).
Distrig Karlovy Vary
thumb|right|300px|Lec'hiadur distrig Karlovy Vary e Rannvro Karlovy Vary hag er Republik Tchek thumb|right|300px|Kumunioù distrig Karlovy Vary thumb|right|300px|Karlovy Vary Distrig Karlovy Vary (tchekeg : Okres Karlovy Vary) a zo un distrig (okres) e Karlovarský kraj er Republik Tchek. Karlovy Vary eo ar gêr-benn velestradurel. 1 514, 95 km² eo gorread an distrig, e 2007 e oa 117 783 annezad ennañ (stankter : 77 annezad/km²).
Roll kêrioù ha kêriadennoù an distrig
Abertamy - Andělská Hora - Bečov nad Teplou - Bochov - Boží Dar - Božičany - Březová - Černava - Chodov - Chyše - Čichalov - Dalovice - Děpoltovice - Hájek - Horní Blatná - Hory - Hroznětín - Jáchymov - Jenišov - Karlovy Vary - Kolová - Krásné Údolí - Krásný Les - Kyselka - Merklín - Mírová - Nejdek - Nová Role - Nové Hamry - Ostrov - Otovice - Otročín - Pernink - Pila - Potůčky - Pšov - Sadov - Smolné Pece - Stanovice - Stráž nad Ohří - Stružná - Šemnice - Štědrá - Teplá - Teplička - Toužim - Útvina - Valeč - Velichov - Verušičky - Vojkovice - Vrbice - Vysoká Pec - Žlutice
Sheela na Gig
Ur Sheela na Gig (ur saoznekadur eus gouezeleg Iwerzhon: Síle na gcíoch) zo ur c'hizelladur a ziskouez ur plac'h en he noazh o tiskouez ur pikol kourzh. Kavet e vezont en Iwerzhon hag e Bro-Saoz, ouzh ilizoù pe gastilli, pe savadurioù all, o-unan pe gant paotred. Unan eus ar re vrudetañ eo hini Kilpeck en Herefordshire, e Bro-Saoz.
En Iwerzhon emañ an darn vuiañ: hervez The Sheela-na-Gigs of Ireland and Britain: The Divine Hag of the Christian Celts – An Illustrated Guide, levr Joanne McMahon ha Jack Roberts, ez eus meneget 101 kizelladur en Iwerzhon, ha 45 e Breizh-Veur.
Graet e oa ar c'hizelladurioù-se da bellaat ar marv hag an droukspered hervez klaskerien zo (Andersen; Weir and Jerman). Lakaet e oant a-us d'en dorojoù ha prenester da virout na deuje an droug dre aze.
Kizelladurioù all a'r seurt-se, met gargouloù dreist-holl (anvet ivez Hunky Punk e Somerset), a vez kavet e pevar c'horn Europa ouzh an ilizoù.
Orin ar Sheela na Gig
Skeudennoù gros hag euzhus evel gargouloù a gaver alies war ilizoù Europa. A-wechoù e lavarer e oant bet graet da bellaat an Droukspered. Eus pelec'h e teu ar skeudennoù-se avat n'omp ket evit gouzout, ha tabut zo c'hoazh diwarne.
E Breizh
Ur c'hizelladur iskis damheñvel zo ivez ouzh un treust en iliz Pleiben hag a c'hallfe bezañ ur vaouez o wilioudiñ.
Aliyah
thumb|330px|Niver a envroidi yuzev dre vloaz
Aliyah (hebraeg:, עלייה, "pignidigezh") a vez graet eus enbroiñ ar yuzevien e Stad Israel. Ent-hengounel e veze implijet ar ger-se evit merkañ an enor da lenn tammoù eus an Torah er sinagogennoù.
Evit daou abeg ez eo an Aliyah unan eus diazezoù pennañ ar Sionouriezh : E hebraeg Israel e vez graet oleh (עלה), olim el liester, eus an enbroerien yuzev.
Aliyah Bet
An Aliyah Bet a chom an hini brudetañ, dre an niver a enbroidi dija. Bet e oa bet an anv kod roet d'an divroañ amreizh gant ar yuzevien e Palestina dindan dalc'h ar Rouantelezh-Unanet. Kement-mañ a oa bet sevenet en desped d'an harzoù savet gant ar White Paper of 1939, er bloavezhioù 1934 betek 1948.
Tamil Eelam
right|thumb|180px|Kartenn distrigoù Sri Lanka anavezet gant an LTTE evel Tamil Eelam Tamil Eelam (Tamileg: தமிழ் ஈழம், tamiḻ īḻam) eo an anv roet gant an LTTE (Liberation Tigers of Tamileelam) ha gant Tamiled zo e Sri Lanka d'ar Stad dizalc'h a vennont sevel e lodennoù norzh ha reter an enez. Ilaṅkai (இலங்கை) hag Īḻam (ஈழம்) (Ilam) eo anvioù tamilek an enez a-bezh. Īḻam avat, zo un termen politikelaet-kenañ. Setu perak e vez kavet gwelloc'h ober gant an termen "neptuekoc'h" Ilaṅkai evit ober anv eus an enez er skridoù tamilek dibolitikel.
François Clouet
François Clouet, ganet e Teurgn war-dro 1515, ha marvet e Pariz d'an 22 a viz Kerzu 1572), mab da Jean Clouet, zo ul livour gall eus an Azginivelezh, er XVIvet kantved, e lez ar rouaned c'hall. kenderc'hel gant labour e dad a reas el lez eta.
Tamil Eelam
N'eo ket anavezet Tamil Eelam da Stad dizalc'h gant Stad dre wir ebet na gant an ABU ha mestr e chom ar gouarnamant war an darn vrasañ eus an tiriadoù c'hoantaet gant an dizalc'herien. Astenn a ra an LTTE e veli war distrigoù Vanni, Kilinochchi, Mullaiththeevu, ar pep brasañ eus Mannar ha lodennoù eus distrigoù reterel Trincomalee, Batticaloa hag Amparai.left|thumb|180px|Tiriadoù dindan beli an LTTE well-wazh, e Kerzu 2005
François Clouet
Ma n'eo ket ur mestr war al livioù eo un treser eus ar re wellañ, ha kanet e voe meuleudi dezhañ gant skrivagnerien ar mare.
Buhez
Ne ouzer ket gwall dra eus e vuhez. Evel e dad, ur Flamank anezhañ, e laboure el lez c'hall. Kement a verzh a rae ma oa deuet da vout poltreder ofisiel al lez.
Kentañ meneg anezhañ en dihelloù a gaver e miz Kerzu 1541 : marvet e dad Jean Clouet, d'ar gurunenn e ranke madoù un estren degouezhout, met divizout a rae ar roue o leuskel gant e vab, un arzour diskibl d'e dad, hervez ar skrid.
Tamil Eelam
Meizad Eelam evel mammvro a oa bet kinniget da gentañ gant Talbenn Dieubidigezh Unanet an Damiled (TDUD) pe Tamil United Liberation Front (TULF) e 1976. Un unaniezh strolladoù politikel bet o stourm e dilennadeg 1977 evit ur Stad dizalc'h evit an Damiled e Sri Lanka e oa an TDUD. Da-heul an dilennadeg e voe kaset an TDUD d'ar parlamant gant proviñsoù norzh ha reter ar vro. A-benn talañ ouzh an disrannerien e lakaas ar gouarnamant ouzhpennañ un diferadenn er vonreizh e 1978 ma c'houlenned groñs digant an holl gannaded anavezout unaniezh ar Stad. Diwar neuze e voe boikotet ar Parlamant gant an TDUD. D'ar mare-se eo en em stummet strolladoù emsaverien a zivizas stourm evit ur Stad dizalc'h. right|thumb|200px|Un timbr embannet gant an EPRLF,1986.
Tamil Eelam implijet kement-ha kement gant an TDUD hag an LTTE ne dalvez nemet evit envel rannoù norshañ ha reterañ Sri Lanka (dreist-holl distrigoù Jaffna, Kilinochchi, Mullaitivu, Mannar, Puttalam, Trincomalee, Batticaloa hag Amparai a sellont outo evel o mammvro a-viskoazh. E penn-kentañ avat, strolladoù emsaverien zo evel an EPRLF, a veze termenet Elam ganto en un doare ledanoc'h pa lakaent enni kement lodenn eus Sri Lanka ma oa ur muianiver tamil. Da lavaret eo e veze lakaet e-barzh distrigoù an argoad, bro hengounel Srilankaiz, ma oa bet degaset Tamiled da labourat er planteizioù.
En un doare pleustrek eo bet strishaet hiziv an deiz ar goulenn Stad dizalc'h evit Tamil Eelam, ha, peurgetkget, evit lodenn proviñsoù an norzh hag ar reter.
Evit gouzout hiroc'h, lenn Tabut etnek e Sri Lanka.right|thumb|180px|Ur pezh embannet gant an LTTE hag e servijoù post.
Etre 1948 ha 2002 ez eus bet e-tro 38 strollad emsaverien disheñvel bennak o stourm pell pe belloc'h evit dizalc'hiezh Tamil Eelam. Er sifr-mañ e konter ar strolladoù anavezetañ evel an LTTE – Liberation Tigers of Tamil Eelam (Tigred Dieubiñ Tamil Eelam), anavezet dindan anv an Tigred Tamil traken alies, 'TELO – Tamil Eelam Liberation Organization (Aozadur dieubiñ Tamil Eelam), EPRLF – Eelam Peoples' Revolutionary Liberation Front (Talbenn Dieubiñ Dispac'hel Tud Eelam), PLOTE – People's Liberation Organization of Tamil Eelam (Aozadur Dieubiñ Tud Tamil Eelam), EROS – Eelam Revolutionary Organization of Students (Aozadur Studierien Dispac'hel Eelam), hag ivez strolladoù all n'int ket ken anavezet evel an TEA – Tamil Eelam Army (Lu Tamil Eelam), an FTA – Ilankai Freedom Tamil Army (Lu Tamil evit Dieubididgezh Ilankai), hag an SRSL – Socialist Revolutionary Social Liberation. (Dieubidigezh Sokial Dispac'hel ha Sokialour)
Al lireu glorius (pe Karthigaipoo) eo zo bet lakaet da vleunienn vroadel an Tamil Eelam e miz Du 2003. Kavet e vez warni stuc'had holl livioù banniel broadel Tamil Eelam ha bleuñviñ a ra e miz Du, miz lid Deiz an Harozed (pe Maaveerar Day) ma vez kounaet ar soudarded marv evit dieubidigezh Tigred Tamil Eelam. Merzet ez eus bet, gant ar barzh tamil, Arivumathi, e oa ar vleunienn Karthigai bleunienn Murugan doue tamil kozh ar brezel.
Hyaena
Hyaena a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ daou spesad bleizi-broc'hed.
Psilosis
Er yezhoniezh e vez implijet an termen psilosis (diwar ar henc'hresianeg: ψίλωσις psílôsis "adnoazhadur"; gall.: psilose) evit komz eus ur fed m'ac'h a da get ar sonenn [h] e yezhoù zo, dreit-holl e penn-kentañ ur ger, da lâret eo ne vez ket distaget dre c'hwezhañ al lizherenn <h>. Diouzh un tu e c'hell bezañ ar psilosis unan eus perzhioù ar yezh isunvan hervez reolennoù dereadegezh o tennañ d'an distagañ, da lâret eo ur perzh eus ar yezh komzet hep ma vefe taolet re a bled ouzh al live yezh evel ma c'hoarvez alies-tre e saozneg pe c'hoazh unan eus perzhioù ur rannyezh pe rannyezhoù resis evel ma c'hoarveze gant ar henc'hresianeg, da skouer:
Diouzh un tu all, avat, e c'hell dont da vezañ degemeret, dreist-holl dre gomz met n'eo ket dre ret dre skrid, er yezh unvan, da skouer e gresianeg a-vremañ:
E galleg e kaver ur brizhpsilosis, da lâret eo e vez skrivet al lizherenn h hervez etimologiezh ur ger met ne vez ket distaget, da skouer:
A-wezhoù e talvez un <h> skrivet e penn-kentañ ur ger e galleg da herzhel ouzh un hiatus ma vez graet "h c'hwezhet" (h aspiré) daoust ha ma ne vez ket distaget dre c'hwezhañ ha ken mut eo evit n'eus forzh pesuert <h> skrivet all, da skouer:
Kitanemoukeg
Ur yezh outoek-aztekek eus skourr ar yezhoù serranek eo an c'hitanemoukeg (kitanemuk) komzet gwechall e Mec'hiko.
Ur yezh varv an hini eo.
Inizi Orc'h
Inizi Orc'h (Arcaibh e gouezeleg Skos hag Orkney e saozneg) zo un enezeg e Mor an Hanternoz, an hini dostañ da hanternoz douar-bras Bro-Skos, e Breizh-Veur. Un 70 enezenn zo anezho gant 20,000 annezad bennak. Met n'eus tud o chom nemet en un tregont bennak, ha dreist-holl en hini vrasañ, Mainland, e kêrioù Kirkwall ("Baile na h-Eaglaise" e gouezeleg) ha Stromness ("Srom Nis" e gouezeleg). Ur gontelezh e oa, un “takad enezek” etre 1975 ha 1996, ha hiziv eo unan eus rannoù melestradurel diazez Skos.
An inizi
Sede anvioù an inizi pennañ : Ur gorread a 975 km² a zo d'an enezeg a-bezh.
Douaroniezh
Ar c'hrag eo danvez pennañ an inizi nemet tammoù greunit ha gneiss a zo ivez.
Ekonomiezh
Ar gloan tennet eus an deñved a zo bet unan eus pinvidigezhioù an inizi hag al lin ivez. Hiziv e vev meur a annezad diwar ekonomiezh an eoul-maen p'eo porzh Flotta al lec'h ma'z erru an eoul-maen diouzh ar puñsoù a gaver e Mor an Hanternoz.
Srom Nis (Stromness) eo ar porzh ma'z eus listri-treizh evit ober al liamm gant an douar-bras.
Wiski
Highland Park eo anv ar wiski graet er vro.