cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Erwin Rommel
E yaouankiz
Anvet e oa evel e dad, hennezh o vezañ kelenner war ar matematik evel e dad-kozh. Merc'h prezidant gouarnamant Württemberg e oa mamm Rommel, Helen von Luz. Un c'hoar koshoc'h ha daou vreur yaouankoc'h evitañ en doa, Helen, Karl ha Gerhard. Ez yaouank en doa c'hoant mont da soudard dija, daoust ma ne roe urzhioù nemet da soudarded plom.
Ne oa ket gwall aketus er skol, nemet e-kerzh ar c'hentelioù istor. Poan en doe d'en em voazañ ouzh kensentidigezh reut ha strizh ar Gymnasium (Skolaj-Lise en Alamagn). D'an oad a zaouzek vloaz, e 1904, e kemmas Rommel, kregiñ a reas da labourat en holl zanvezioù, en o zouez ar matematik e-lec'h ma tiskouezas bezañ donezonet (evel e dad hag e dad-kozh). Kregiñ a reas ivez gant ar sport, dreist-holl gant ar ski, ar redeg war droad hag ar marc'h-houarn. Tennañ a reas muioc'h-mui da skeudenn alaman peurvat ar Wurtemberg, strizh ha sportour. Ar bloaz war-lerc'h e voe desachet Rommel hag e vignon August Keitel gant an nijerezh nevez ganet. Plijet e vefe bet o vezañ levier kirri-nij ur wech echu ar skol gantañ, met e dad a savas a-enep, neuze e lakaas e anv da vont d'an arme, e skol an ofiserien, e 1910.
En arme Impalaerel
Kaset e voe Rommel d'ar 6 batailhon ar 124re rejimant soudarded war droad e Weingarten. Evel holl ofiserien ar Reich, e rankas servij er renk, gant ar soudarded all a-raok gellout heuliañ kentelioù ar skol vilourel. Skodeget e voe e stummerien gant e badelezh d'ar striv. E miz Here e voe anvet da gaporal hag adalek miz Kerzu da serjant. Unan eus e gelennerien a lavaras : "Rommel a zo graet evit ren ha degas tud d'ar brezel. War e reizh emañ ha ne seblant morse bezañ skuizh. Un ofiser dibar e vo." E miz Meurzh 1911, Erwin Rommel a erruas e skol soudard Dantzig. E fin ar bloaz, dont a reas a-benn da dremen e arnodennoù gant notennoù un tamm uheloc'h eget ar geidenn, e zisoc'hoù a voe bet mat-tre war an traoù pleustrek met nebeutoc'h war an dachenn deorikel. E miz Genver 1912 e resevas e vreved is-letanant ha distreiñ a reas d'e rejimant, ar 124vet rejimant soudarded war droad. Eno e voe e karg eus an deskadurezh. Ne vutune ket, ne eve ket, ha kavout a rae e gamaladed e oa re sirius evit e oad, e vuhez o vezañ rannet etre gourdonnadeg ar soudarded hag al lizhiri a skrive d'e garedig Lucie.
Komantcheg
Ur yezh outoek-aztekek eus skourr ar yezhoù noumek eo ar c'homantcheg (n u m u tekwap u ) komzet gant tro-dro da 200 den e kornôg Oklahoma er Stadoù-Unanet.
Daoust ha ma vez graet muioc'h-mui a strivoù hiziv a-benn gwareziñ ha saveteiñ ar yezh ha reiñ lusk dezhi en-dro emañ c'hoazh en arvar da vont da get rak koshig a-walc'h eo an dud a ra ganti hag izel-tre eo o niver.
Er bloavezhioù 1800 e veze difennet d'ar Gomanched implijout o yezh ha kastizet e vezent. Abalamour da se e oa bet kollet ar yezh buan-tre dre ma ne veze ket desket gant bugale an dud bet kastizet evit ober ganti.
Implijet e voe e-pad an Eil Brezel Bed evel yezh kuzh gant arme ar Stadoù-Unanet dre ma voe bet graet gant an navac'hoeg rak diaezetoc'h e oa evit an Alamanted da gompren evit ur c'hod ordinal.
Skrivet e vez ar c'homancheg gant al lizherenneg latin hervez ur sistem reizhskrivañ bet krouet gant Dr. Alice Anderton ha lakaet da ofisiel e 1994.
Lestr
Ul lestr (liester : listri) a c'hell bezañ :
Porta (Cerdanya)
Porta zo ur gumun eus Alta Cerdanya, e Katalonia, e departamant ar Pyrénées Orientales.
Causus
Causus a zo ur genad e rummatadur ar stlejviled, an hini nemetañ en iskerentiad Causinae. Ennañ ez eus spesadoù naered binimus hag a vev en Afrika issahara.
Viperidae
Viperidae a zo ur c'herentiad e rummatadur ar stlejviled, ennañ an naered-gwiber pe an naered-ourouler.
Gruiformes
Gruiformes a zo un urzhiad e rummatadur an evned.
Kerentiadoù
Hervez rummatadur an International Ornithological Congress (IOC), doare 5.2, ez eus 6 kerentiad (gant evned bev c'hoazh hiziv an deiz) rummataet ennañ:
Theristicus
Theristicus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad ibized a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Suamerika, daou (2) isspesad dezhe en holl.
Hopieg
Ur yezh outoek-aztekek eus skourr ar yezhoù hopiek eo an hopieg (hopilàvayi) komzet gant tro-dro da 5.000 den (1990) e biz Arizona.
Mont kalz war digresk a reas implij ar yezh-mañ e-kerzh an XXvet kantved ha bremañ hogozik an holl Hopied ne oar nemet saozneg ha ne van nemet un 40 bennaket a dud ha n'int ket barrek war ar yezh-se.
a koulskoude n'eo ket ar yezh-mañ en arvar da vont da get en dazont tostañ rak mui-ouzh-mui a dud a grog d'he deskiñ ha meur a vugel a vez desavet bremañ en hopieg a-benn savetaiñ ar yezh. Embannet ez eus bet ur geriadur meur ha strolladoù tud 'zo a glask reiñ lañs d'ar yezh adarre.
Piz
Ar piz zo plant a daol hadoù a zo dalc'het e-barzh klor. Meur a c'henad zo anezho: Pisum, Vicia, Lupinus, Lathyrus, Ervum.
August Derleth
August William Derleth (24 a viz C'hwevrer 1909 - 4 a viz Gouere 1971) a oa ur skrivagner hag un embanner stadunanat. Daoust ma'z eo puilh e oberenn ez eo brudet dreist-holl evit bezañ kendalc’het hag embannet oberenn Howard Phillips Lovecraft.
Yaouankiz August Derleth
Mab William Julius Derleth ha Rose Louise Volk eo August Derleth. Ganet eo bet ha tremenet en deus lodenn gentañ e vuhez e Sauk City (Wisconsin).Ur skrivagner prim ha donezonet e voe, hag e zanevell gentañ a voe embannet e-barzh Weird Tales e 1925, pa oa 16 vloaz nemetken. Un diplom lennegezh a dapas e skol-veur ar Wisconsin e 1930. Goude-se e labouras e-pad ur pennadig evit ar gelaouenn skiant-faltazi Mystic Magazine, ha pennskrivagner e voe e-pad un nebeud mizioù zoken.
Derleth ha Lovecraft
Biskoazh ne gejas Derleth gant Lovecraft. Holl o darempred a zo bet dre lizher. E 1926 e skrivas Derleth da Lovecraft a-benn goulenn outañ penaos sevel un danevell voemus. Goude-se e pado o mignoniezh 12 vloaz, betek ma varvo Lovecraft. Hemañ, hag a rae “ar paotrig” eus Derleth, a lakaas Derleth da dudenn e meur a zanevell, dindan an anv Kont d'Erlette, denjentil gall eus an XVIIIvet kantved (Derleth en defe bet, war a seblant, hendadoù gall).
E-kerzh ar bloavezhioù-se e c’hounezas e damm bara e-giz kelenner (hag ezel eus kuzul-ren "Parent-Teacher Association" lise Sauk City), skrivagner ha kasour bodadoù-studi war al lennegezh. Labourat a reas ivez evit ar gazetenn Weird Tales, ha meur a wech e c’hoarias an hanterour etre Farnsworth Wright (pennskrivagner ar gazetenn), ha Lovecraft, dre ma oa fall-tre an darempredoù kenetrezo. Meur a wech e nac’has Wright embann testennoù Lovecraft, dre ma soñje dezhañ ne glotent ket gant danvez ar gazetenn. A-drugarez da Derleth e voe embannet The Dreams in the Witch-House e 1933.
Arkham House
Gwall skoet e voe Derleth gant marv Lovecraft, neuze e tivizas lakaat oberenn mestr Providence da vezañ anavezet gant ar brasañ niver a dud. Dastum a reas tammoù testennoù damechu, damglok ha notennoù labour Lovecraft a-drugarez da Robert H. Barlow, hag a oa sevener testamant lennegel Lovecraft. Asambles gant Donald Wandrei e krouas an ti-embann Arkham House e 1939, gant ar pal brudañ labour Lovecraft. Fellout a rae da Derleth kenderc’hel ha diorren ar pezh a oa bet krouet gant Howard Phillips Lovecraft, en ur beurechuiñ an testennoù bet kroget gantañ. E 1939 e teuas er-maez e levr lovecraftat kentañ : The Outsider and Others, hag an eil e 1941 : Someone in the Dark, un heuliad kontadennoù savet gant Derleth diwar notennoù Lovecraft eo. E 1943 e lakaas embann Beyond the Wall of Sleep, ennañ e kaver daou romant berr. E 1949 e teuas er-maez Something about Cats and Other Pieces, un dastumadeg testennoù liesseurt. Adalek 1965 e stagas gant embann Selected Letters Lovecraft e pemp levrenn, met ne vevas ket pell a-walc’h evit gwelout ar raktres kaset da benn. Er memes koulz e kendalc’has da lakaat embann kalzik levrioù diazezet war oberennoù Lovecraft. Derleth a rae “kenlabour dalif” anezho, hag a lod brasañ a voe savet gantañ e-unan. Lakaet en doa da bal ivez kenderc’hel gant Mojenn Cthulhu, hag e vroudas skrivagnerien yaouank evel Ramsey Campbell pe Brian Lumley da skrivañ testennoù stag ouzh ar vojenn-se. Daoust ma'z eus bet tud a rebechas outañ bezañ krouet seurt istorioù, e ranker anzav en deus Derleth graet kalz evit ma vefe brudet labour Lovecraft.
Ar pezh a zegasas Derleth d’ar Vojenn
Gant Derleth e voe krouet Mojenn Cthulhu. Biskoazh ne reas Howard Phillips Lovecraft gant ar ger-se. E-touez ar pezh a zegasas Derleth ez eus ur strollad doueed mat mennet da sikour an dud a-enep d’an doueed fall krouet gant Lovecraft. Kemend-se a zo bet rebechet da Derleth, rak un doare da gemm aergelc’h skrijus ha dizesper Lovecraft e oa. E-touez ar c’hrouadurioù brudetañ bet ijinet gant Derleth emañ Hastur, Lloigor, Ithaqua, ar bobl Tcho-Tcho hag ar c’helenner Laban Schrewsbury.
Derleth, ur skrivagner
Ouzhpenn kenderc’hel ha klokaat oberenn Howard Phillips Lovecraft en deus graet Derleth. En holl ec’h embannas Derleth war-dro 150 danevell ha pennad hag ur 100 romant bennak. Derleth a skrivas testennoù liesseurt : moliac’h evel-just, met ivez romantoù polis, prederouriezh, skiant-faltazi pe c’hoazh arnodadennoù sokiologiezh. Kontadennoù evit ar vugale a skrivas ivez, ha digoradurioù evit bannoù-treset. E grouidigezh hiniennel brudetañ eo Solar Pons, un enklasker prevez saoz, damheñvel ouzh Sherlock Holmes (pa voe yaouank e kenskrivas Derleth gant Arthur Conan Doyle e-pad ur pennadig). An oberennoù-se a skrivas dindan anvioù-pluenn evel Stephen Grendon, Kenyon Holmes pe Tally Mason. Skrivañ a reas ivez un nebeud romantoù diwar-benn e vuhez, holl anezho lec’hiet er Wisconsin. En o zouez : Place of Hawks (1935) hag Evening in Spring (1941). Pa varvas e voe roet holl e destennoù ha notennoù d’ar Wisconsin Historical Society e Madison.
Danevelloù
{|
Lippe (departamant)
An anv
Dont a ra an anv eus hini ar stêr Lippe, he deus roet hec'h anv da stad dieub Lippe ha da gêr Lippstadt.
Savidigezh
Er mizioù a-raok ma voe krouet an departamant e oa Krouet e voe an departamant pa voe staget Dugelezh Veur Berg ouzh Bro-C'hall.
Diskar
War-lerc'h ma voe faezhet an impalaer Napoleone Buonaparte e 1814 e voe rannet an departamant etre Rouantelezh Hannover, ha Prusia.
Hiriv
Emañ an douaroù-se e stadoù Saks-Izel ha Nordrhein-Westfalen.
Merc'hed er c'hrennlavaroù
Setu un dornad krennlavaroù, enne ar ger merc'h.
Seizhvet pastell-vro Liger-Atlantel
Ar c'hwec'hvet pastell-vro Liger-Atlantel a zo ur bastell-vro votiñ e Liger-Atlantel. Ur c'hannad dilennet dre ur votadeg unanv gant div dro he-deus e Kambr ar gannaded. Enderc'hel a ra kantonioù ar Baol-Skoubleg, ar Groazig, Erbigneg, Gwenrann,Sant-Nikolaz-an-Hent, Gweltaz-Lambrizig ha Pontkastell-Keren.
Dilennadegoù lezennel 2002
Gounezet eñ-deus Christophe Priou en eil dro.
Mab
250px|thumb|Wait For Me, Daddy (Gortoz-me, tadig) gant Claude Dettloff (1940). Unan eus al luc'hskeudennoù brudetañ graet e-pad an [[Eil brezel-bed.]]
Ar mab a vez graet eus bugel ur vamm, pa vez hañval e reizh ouzh hini e dad, ha pa vez hañval ouzh hini ur vamm e vez lavaret ar verc'h.
Komz a reer
Sevenadur
Hervez ar c'hiz kozh e oa d'ar mab henañ da genderc'hel labour e dad, hag alies e veze savet evit seveniñ ar gefridi-se. Komz a reer eus gwir ar mab henañ, a veze roet dezhañ an holl beadra a oa en tiegezh, ha ne chome nemet nebeud, pe netra da reiñ d'ar vugale all. Ar merc'hed, pa vezent dimezet ha pa'z aent d'un tiegezh all, a veze roet dezho un tamm argouroù.
Breizh
Chom a ra un aspadenn eus an doare-envel-se en anvioù-tiegezh en ab.
E Kembre
E Kembre eo bet advevaet an doare-envel kozh, ma c'haller dilezel an anv Jones, da skouer, pe unan all, mar karer, ha dibab an doare gant ab (pe ap).
E Bro-Saoz
E Bro-Saoz (evel en Iwerzhon, Skos, SUA, Sveden) ez echu kalzik a anvioù tiegezh gant ar ger son :
Norvegia
Eno ez echu anvioù zo gant sen pe son :
E Spagn ha Portugal
E Spagn e echu gant ez an anvioù savet diwar anv an tad, en es  e Portugal:
En Iwerzhon hag e Bro-Skos
Kavout a reer kalz anvioù-tud gant Mac (="mab"). Da skouer : "Mac Thomáis" (mab Thomas), "Mac Domhnaill" (mab Donald), er yezhoù gouezelek. Pe en ur stumm saoznekaet : "MacDonald", "MacLean".
Madang
Madang a zo ur broviñs war aod norzh Papoua Ginea-Nevez. Enni emañ menezioù uhelañ ar vro. Kalz menezioù-tan zo ivez er broviñs.
Istor
Tudet e oa bet Ginea-Nevez abred-kenañ ha moarvat e oa erruet annezidi gentañ ar vro d'ar memes koulz hag er peurrest eus an enez. N'eus bet kavet aspadenn ebet koshoc'h eget 12 000 bloaz. Er 6 000 bloavezh diwezhañ ez eus tremenet dre ar vro moraerien deuet eus Taiwan. Lezet o deus un nebeud kumuniezhioù aostroneziek war an aod. An ergerzher rusian Nicholai Miklukho-Maklai a voe an European kentañ o weladenniñ Madang e 1871.
Crotalinae
Crotalinae a zo un iskerentiad e rummatadur ar stlejviled, ennañ an naered-ourouler ha naered all kar dezho.
Plac'hed er c'hrennlavaroù
Dastumet ez eus amañ un toullad krennlavaroù a denn d'ar plac'hed.
1.	Kant bro kant giz Kant parrez kant iliz Kant plac’h kant hiviz.
2.	Diaesañ tra a zo er bed C'hoari ur plac’h gant ul lost kouezhet
3.	Tri dra zo techet da wall fin An heol a sav re vintin Ar plac’h a oar al latin Ar wreg a gav re vat ar gwin.
4.	Plac’h fur, fur ne vez pell O hentiñ gwaz na ne vez gwell.
5.	Ar vleunienn a dro a-wechigoù Karantez plac’h a dro atav.
8.	Plac'h tonius, paotr brokus.
9.	Ur plac'h skañv ha rederez N'eo ket mat da sevel tiegezh. 10.	Ur plac’h a roul N’eo ket mestr d’he zoull.
Herlincourt
Herlincourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Auguste Mariette
Auguste-Édouard Mariette a oa un egiptologour gall, ganet en 1821 e Boulogne-sur-Mer ha marvet en 1881 e Kaero (Egipt). Lesanvet e veze Mariette Pacha. Diwar un egiptologour e-giz ar re a oa da goulz Napoleon Gozh, o preizhañ madoù arkeologel Egiptiz da gas da Vro-C'hall, e teuas da vezañ doujusoc'h ouzh Egipt hag ouzh he zud o tisplegañ dezho perak e oa ret mirout an hendraoù-se a-benn adkavout istor o bro hag o fobl.
E vugaleaj hag e yaouankiz
Ganet eo Auguste Edouard Mariette d’an 11 a viz C’hwevrer 1821 e Boulogne-sur-Mer. Paouez a reas gant e studioù d’an oad a 16 vloaz hag e teuas neuze da vezañ skridaozer-skoazeller en ti-kêr. E 1839, ez eas da Vro-Saoz a-benn kelenn galleg er Shakespeare House Academy.
E 1842, daoust dezhañ bezañ kelaouenner ha kelenner, e voe goulet gantañ lakaat urzh e paperoù ur c’henderv dezhañ nevez-varvet, e anv Nestor L'Hôte. Hemañ all a oa tresour hag a gemeras perzh en enklaskadeg gall ha toskanat a-hed da draonienn an Nil renet gant Jean-François Champollion. Al labour-mañ a lako Mariette da vezañ entanet gant an egiptologiezh ha studi hendraoù Egipt. En em lakaat a reas war ar studi-se drezañ e-unan en ur lenn ul levr anvet, "La description de l'Egypte" a oa ur skouerenn anezhañ e levraoueg kêr Boulogne. Studiañ a reas pizh ivez dornskridoù e genderv ha traoù all miret e skeudennaoueg egiptat ar mirdi. Bez’ e voe, "Quelques mots sur la galerie égyptienne du Musée de Boulogne", e skrid kentañ war an danvez-se. E 1849, e kuitaas Boulogne hag ez eas da Bariz e-lec’h ma voe anvet da eiler e "Lec’h mirout hendraoù Egipt" Mirdi al Louvre. E labour, gopraet fall, gwir eo, a oa neuze renabliñ an holl draoù nevez dastumet gant ar mirdi. Evel-se e c’hallas derc’hel da zeskiñ kopteg, lenn ar hieroglifoù Egipt, sirieg hag aramaeg.
E veaj kentañ da Egipt
A-benn ar fin e voe taolet pled eus e labour vat hag e voe kaset e penn ur strollad enklask da Egipt d’an 28 a viz Eost 1850 gant ar mirdi ha Ministrerezh an Deskadurezh Publik a-benn prenañ dornskridoù koptek ha sirieg. Pa oa degouezhet eno ne voe ket roet an aotre dezhañ da vont e-barzh an abatioù koptek. Neuze o welout ne oa ket deuet a-benn eus e daol e kemeras an intrudu a-drugarez d’e yalc’had arc’hant da furchal e-kostez Sakkara e-lec’h ma tizoloas ar Serapeum, bered-veur koleed-tarv sakr Apis. A-drugarez d’an dizoloadennoù-se e teuas da vezañ brudet ha roet e voe dezhañ medalenn Marc’heg al Lejion a enor, ha pa voe distro d’ar Frañs e voe lakaet da eil mirour al Louvre, hag eno e chomas betek 1861.
E eil veaj ha goude
E 1858, e voe sikouret gant Ferdinand de Lesseps da zistreiñ da Egipt a-benn prientiñ beaj ar priñs Napoleon, kenderv an impalaer Napoleon III, hag ivez sevel un dastumad hendraoù evitañ. E-pad ar c’hefridi-se e furchas e-kostez Gizeh, Sakkara, Abidos, Teba (Egipt) hag Abou.
D’an deiz 1añ a viz Mezheven 1858, e voe anvet Mariette da rener pe mamour labourioù hendraououriezh Egipt gant bez-roue ar vro. Goulet e voe gantañ ivez sevel ur mirdi e Kaero, e karter porzh stêr Boulak, e-lec’h ma vefe miret an hendraoù kavet e-kerzh ar furchadegoù. Lidet e voe an digoridigezh e 1863 met kaset e voe ar mirdi da c’hGizeh en ur savadur all er mirdi a-vremañ e penn-kentañ an ugentvet kantved.
Kanton Karaez-Plougêr
Kanton Karaez-Plougêr a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.
Portè
Portè zo ur gumun eus Alta Cerdanya, e Katalonia, e departamant ar Pyrénées Orientales.
Kanton Karaez-Plougêr
Betek 2015
Kanton Karaez-Plougêr a yae 8 kumun d'ober anezhañ :
Abaoe 2015
Kanton Karaez-Plougêr a ya 24 c'humun d'ober anezhañ :
Auguste Mariette
E eil veaj ha goude
Ul lodenn eus e servij a voe savet e Teba (Egipt) ivez, tost ouzh Louksor. Eno pe dost e kavas bez Kamosis ha gant e strollad renet gant Maunier eo e voe dizoloet hini e wreg Ahotep hag ivez an arrebeuri hag ar bizeier a oa eno ganti. Implijidi ar stad egiptat a zeuas war al lec'h pa ne oa den, a zigoras al laour hag a daolas ar c'horf balzamet kuit hag a viras ar bizeier ha a gasas anezho dre an Nil da Gaero da Said Pacha. Mariette a dapas krog e pezh a oa er vag hag a eas da glemm da Said Pacha. Hemañ a viras daou dra evitañ e-unan.
E 1860, e tizolo Mariette hag furch e templ Edfou a voe didraezhet gantañ hag e strollad.
E 1867, emañ-eñ e karg eus ar gomiseriezh egiptat e diskouezadeg hollvedel Pariz : savet e voe pevar savadur, unan anezho o vezañ un templ egiptat. Pa voe diskouezadeg 1878 e reas war dro savidigezh en Trocadero un ti egiptat e-giz ar re a oa bet kavet en Abidos. Diskouezet e voe neuze bizeier Ahotep ha c'hoant he devoe an impalaerez Eugénie da gaout anezho. Homañ a c'houlas war-eeun digant Ismail Pacha, ha hemañ a c'houlas e soñj d'e dro gant rener mirdi Boulak. Mariette a nac'has krenn ha bez' en devoe d'ober abalamour da se goude.
Aida
En 1871, e kemeras Mariette perzh e skridaozadur ul levrig a zeuas da vezañ un opera, Aida, heuliet gant sonerezh Giuseppe Verdi, ar skrid-kanet gant Antonio Ghislanzoni o vezañ bet adskrivet diwar an istor krouet gant Mariette. Ober a reas ivez war-dro an dilhad ha kinkladur leurenn an abadenn gentañ hag a voe diskouezet e Kaero d’ar 24 a viz Kerzu 1871 pa voe digoridigezh Kanol Suez. Tro Europa a reas an opera-se ha da gregiñ e voe kanet e La Scala e Milano.
Fin e vuhez
Evit e drugarekaat evit kement tra a reas da zizoloiñ hendraoù Egipt ha d’o wareziñ e voe anvet da bPacha en 1879. Siwazh e oa skuizh gant ar vuhez strart a renas en Egipt hag ivez gant kleñved ar sukr pe ziabet hag e varvas d’an 18 a viz Genver 1881 e Boulak. Lakaet eo bet e vez abaoe dirak Mirdi egiptat Kaero.
Arroudennoù
Dre ma oa tapet Mariette e Boulak gant krouidigezh an opera Aida, e roas da gefridi da Albert Daninos da gregiñ gant ar furcherezh e-kostez tolpad bezioù meur Snefrou e Meidoum. Setu neuze ar pezh a c’hourc’hemennas da Zaninos : "Dielfennañ a refet en un doare skiantel ar savadur ho po dizoloet ; klaskit gouzout goude hag-eñ e oa un templ pe get, pe ur palez pe ur bez ; hag eus pe goulz e teu. Sevel a reot ur raktres anezhi da c’hortoz gwell ha mard eo posupl ur stampadenn eus ar hieroglifoù. Bez sur ne vezo fiñvet na laeret maen ebet. A bouez bras eo e virfe an hollad e stumm kent ken e vo divizet a-hend-all. Ma vez kavet delwennoù, ra chomint en o lec’h rik. Meizet hoc’h eus eveldon e ranker gouzout pizh lec’hiadur kement tra. Aze e vez kavet alies meur a evezhiadenn skiantel a-bouez hag a zegaso disoc’hoù all diwarno." Lizher da Albert Daninos, 21 a viz Kerzu 1871
"Ul loen risklus eo houad Egipt : un taol pigos hag e vezer kontammet gant ar benim ha diwar se e chomer egiptologour a-hed e vuhez." A. Mariette
Bangkok
Kêr-benn Thailand eo Bangkok (กรุงเทพมหานคร pe กรุงเทพฯ e taieg)), ha brasañ kêr ar vro.
Plañvour
thumb|Kêriadenn Kourgant, war an aod, pannell gant ar stumm reizh.
Plañvour a zo ur gumun eus Breizh e departamant ar Mor-Bihan. Pennlec'h Kanton Plañvour eo.
Bangkok
Kêrioù gevellet gant Bangkok
C'hwec'h kêr ha tregont o deus skoulmet un emglev gant Bangkok :
Plañvour
Anv
Gerdarzh
Ardamezioù
En glazur e lestr greet, goueliet ha flammet en aour war ur mor en argant, e gab en argant e deir brizhenn erminig en sabel • Sturienn : Douar ha mor
Arondisamant Sant-Nazer
Arondisamant Sant-Nazer a zo ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Liger-Atlantel e rannvro Broioù-al-Liger.
E 2019
D'an 31 a viz Kerzu 2019, ez eus 55 kumun en arondisamant.
Skeuliad Beaufort
Skeuliad Beaufort nerzh an avel, ent-berr Skeuliad Beaufort pe Skeul Beaufort, a dalvez da gementadiñ nerzh an avel. Trizek derez zo enni, eus 0 da 12. Ijinet e oa bet gant an amiral saoz Francis Beaufort (1774-1857) – distaget /ˈbəʊfərt/ e saozneg – er bloaz 1805.
Yekaterinbourg
Yekaterinbourg (Екатеринбу́рг e ruseg), bet anvet Sverdlovsk etre 1924 ha 1991, zo ur gêr e Rusia, kêr-benn an Oural. Gant 1 544 376 a annezidi (niveridigezh 2021), ez eus anezhi pevare pobletañ kêr Rusia.
Ijinerezh aeregorel
An ijinerezh aeregorel eo ar skourr eus an ijinerezh e-lec'h ma vez lakaet asambles ijinerezh an aerlistri pe aerlestrerezh hag hini an egorlistri pe egorlestrerezh.
Yekaterinbourg
Liammet eo anv Yekaterinbourg ouzh daou eus renerien Rusia : he frezidant kentañ Boris Yeltsin (bevet en doa eno adalek 1950 betek 1985) hag hec'h impalaer diwezhañ Nikolaz II (bet fuzuilhet eno e 1918 gant ar volcheviked, eñ hag e familh).
Ijinerezh aeregorel
Gantañ e pleder gant :
Yekaterinbourg
Istor
Savet e oa bet Yekaterinbourg e 1723 diwar urzh an impalaer Pêr I, lesanvet "Pêr Veur". Dont a ra anv kêr eus anv Santez Katell ("Yekaterina" a vez graet anezhi e ruseg), rak Katell I e oa anv gwreg Pêr I er mare-se.
Ijinerezh aeregorel
Diazezet eo ar skiantoù-se war skourr an fizik damkanel anvet mekanikerezh ar fluidennoù. Koulskoude e vez graet arnodoù dre skiant-prenet war patromoù bihan o skeul pe brototipoù. Esaet e vezont pe er ribouloù-avel pe en aergelc'h digor. Muioc'h-muiañ e vez implijet drevezerien evit berraat an esaeoù war danvezioù pe listri fetis.
Llanymawddwy
Llanymawddwy zo ur gêriadenn e kontelezh Gwynedd, en hanternoz da Dinas Mawddwy, etre Dinas Mawddwy ha Llanuwchllyn, nepell diouzh Bwlch y Groes. Savet eo an anv diwar anv ar c'hombod kozh Mawddwy.
Naer-ourouler
An naered-ourouler (pe krotaled) a zo naered binimus kar d'an naered-gwiber.
Llanymawddwy
Tost alese e tarzh ar stêr Dyfi, en Aran Fawddwy.
Nahouatleg
Ur yezh outoek-aztekek eus skourr ar yezhoù aztekek eo an nahouatleg (nahouatleg: nāhuatl, mexìcatlàtōlli pe mācēhuallàtōlli) komzet gant tro-dro da 1,5 milion a dud e Mec'hiko.
Naer-ourouler
Dont a ra o anv eus an ourouler a zo e beg o lost hag a reont gantañ evit gourdrouz o enebourien.
Nahouatleg
E-touez an holl yezhoù komzet gant pobloù-orin en Amerika ez eo an nahouatleg unan eus ar re muiañ komzet hervez an niver a dud a ra gantañ.
Ul liamm familh zo etre an nahouatleg hag ar yezhoù aztekek all evel ar c'homantcheg, an hopieg pe c'hoazh ar pipileg komzet pell alese en El Salvador.
Kensonenn dre strakal
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn dre strakal (saoz.: ejective consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn distaget dre serriñ an troc'h-avel war un dro.
Nahouatleg
Ur yezh daspegel ha liessintezel pe c'hoazh oligosintezel eo an nahouatleg hag hir-spontus e c'hell bezañ ar gerioù kevrennek savet er mod-se.
Kensonenn dre strakal
Kensonennoù divouezh int atav.
Nahouatleg
A-raok ma tegouezhas Spagnoled eno e veze skrivet an nahouatleg gant ur skritur diazezet war dresadennoù dreist-holl.
Kensonenn dre strakal
Pa vezont distaget en un doare sklaer ec'h eo aes o anavezout. E yezhoù zo avat e vezont distaget en un doare gwan a-walc'h ha diaes e c'hell bezañ ober an diforc'h etre int ha kensonennoù dre serriñ plaen.
Nahouatleg
War-lerc'h e oa bet degaset al lizherenneg latin gant Spagnoled hag homañ an hini eo a vez implijet c'hoazh evit ober gant ar yezh dre skrid, o cheñch an doare-skrivañ resis avat a rannyezh da rannyezh.
Llanymawddwy
Iliz
Un iliz zo da sant Tydecho, ha stag outi giz kozh ar matinezoù.
Kensonenn dre strakal
Kavet e vez stank seurt kensonennoù e reter ha su Afrika, kornôg ha gwalarn Norzhamerika ha kornôg Suamerika. En Europa ne vezont implijet nemet gant un nebeud yezhoù kaokazek. Ral-kenañ int e lec'hioù all dre ar bed.
Llanymawddwy
Tud
E Llanymawddwy e oa ganet Alfred George Edwards, a voe kentañ Arc'heskob Kembre.
Kensonenn dre strakal
Kensonennoù dre serriñ eo an darn vrasañ eus ar c'hensonennoù dre strakal implijet gant yezhoù komzet dre ar bed, ha [k’] eo an hini implijet an aliesañ. Ouzhpenn e vez kavet kensonennoù dre fic'hal ha - raloc'h - kensonennoù dre daravat distaget dre strakal ivez.
Llanymawddwy
Tud
Eno e voe person ar geriadurour Daniel Silvan Evans.
1651
Diwar-benn bloavezh 1651 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1651
Heliornithidae
Heliornithidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1840 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
1651
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1651
Heliornithidae
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List ez a tri genad d'ober ar c'herentiad :
Naer-vor
An naered-mor a c'hell bezañ :
Strollad Komunour Gwadloup
Strollad Komunour Gwadaloup (e galleg: Parti Communiste Guadeloupéen) a 'zo anv ur strollad marksour bet krouet e Gwadaloup e 1944 evel ur rann eus Strollad Komunour Frañs, deuet da vezañ ur strollad emren abaoe 1958.
Un dileuriad en deus ar Strollad e Bodadenn Broadel Frañs e diabarzh bodenn-parlamant ar Strollad Sokialour.
Embannet e vez gant ar Strollad ar gelaouenn sizhuniek Nouvelles Étincelles.
Pennaenn urzh ar fonennoù
Er yezhoniezh e vez implijet an termen pennaenn urzh ar fonennoù (saoz.: Sonority Sequencing Principle) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur bennaenn fonotaktikel o tennañ d'an doare ma vez urzhiet ar skizhadoù en ur silabenn diazezet war skeul an hesonerezh.
Ur skouer vat eo ar ger unsilabennek "trest": e penn ar silabenn e kaver ur lieskensonennad o kregiñ gant ur gensonenn dre serriñ ([t]), ar re izelañ e skeul an hesonerezh, ha diouzhtu war-lerc'h, tostoc'h ouzh kraoñell ar silabenn, ur gensonenn linkus uheloc'h evit an [t] war ar skeul e kraoñell ar silabenn emañ ar vogalenn [e], poent kreñvañ hag uhelañ ar silabenn hervez skeul an hesonerezh, ha neuze war wanaat war ar skeul ur gensonenn dre daravat ([s]) uheloc'h war ar skeul evit ar gensonenn dre serriñ e diwezh ar silabenn ([t]): t r e s t
Gant yezhoù 'zo, ar saozneg hag ar ruseg, ne vez ket doujet d'ar bennaenn-mañ atav, keit ha ma vez doujet dezhi en un doare strizh gant yezhoù all, evel da skouer gresianeg attek ma ranke dont da heul ur gensonenn dre darzhañ e penn ur silabenn ur gensonenn linkus pe c'hoazh ur vogalenn met n'halle ket dont war he lerc'h ur gensonenn dre daravat.
Gant yezhoù zo, evel da skouer an hebraeg, e kaver plaenennoù hesonerezh, da lâret eo div gensonenn heñvelsilabennek renk-ouzh-renk kevatal o live war skeul an hesonerezh.
Ontario
Ontario eo an hini bobletañ eus holl broviñsoù Kanada (tost da 38 % eus he foblañs). He c'hêr-benn eo Toronto hag a zo kêr vrasañ Kanada.
Dont a ra hec'h anv eus Lenn Ontario.
Bez' ez eo unan eus ar peder froviñs a voe savet Kanada gante e 1867.
Julien Absalon
thumb|210px
Julien Absalon, ganet e Remiront (Vosges) d'ar 16 a viz Eost 1980, a zo ur marc'hhouarner gall. Redek a ra war MTB (marc'h-houarn treuz-bro) X-Country abaoe 1995.
Gounezet en deus an holl redadegoù pouezusañ en e sport: ar C'hoarioù Olimpek div wech, Kib ar bed pemp gwech, Kampionad ar bed peder gwech ha Kampionad Frañs eizh gwech. Ne ra redadegoù war hent nemet evit en em c'hourdonañ hag e 2008 en deus nac'het kinnig skipailh Liquigas evit dont da vezañ marc'hhouarner a vicher war hent.
Loreadeg Yaouankidi
16px Kampionad ar bed (1): 1998
Loreadeg Diwanidi
16px Kampionad ar bed (2): 2001 ha 2002
16px Kampionad Frañs (2): 2001 ha 2002
Loreadeg Henidi
16px C'hoarioù Olimpek (2): 2004 ha 2008
16px Kampionad ar bed (4): 2004, 2005, 2006 ha 2007
16px Kampionad ar bed (1): 2009
Kib ar bed (5): 2003, 2006, 2007, 2008 ha 2009
16px Kampionad Europa (1): 2006
16px Kampionad Frañs (8): 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009 ha 2010.
Kib Frañs (1): 2001
Kib Italia (1): 2003
Kib Suis (1): 2007
Leulinghem
Leulinghem a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Leulinghem Churchyard
Mervel a rejont d'ar 24 a viz Even 1944 e-pad Eil brezel-bed pa yeas o c'harr-nij d'ar strad e Leulinghem. An daou nijour marvet all a voe beziet e Longuenesse.
Querol
Querol zo
Tor de Querol
Tor de Querol (Latour-de-Carol e galleg) zo ur gumun eus Alta Cerdanya, e Katalonia, e departamant ar Pyrénées Orientales. Dont a ra hec'h anv eus ar stêr Querol, adstêr d'ar Segre.
Tren melen
Un ti-hent-houarn zo ma tegouezh teir linenn:
Nina Rodrigues (Maranhão)
thumb|Sede pelec'h emañ e Nina Rodrigues e [[Maranhão. ]]
Nina Rodrigues zo ur gumun eus Brazil e stad Maranhão.
Anvet eo diwar anv Nina Rodrigues, pe Raimundo Nina Rodrigues ur medisin braziliat.
Fazan-Amherst
Ar fazan-Amherst a zo un evn, Chrysolophus amherstiae an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv ar gontez Sarah Amherst, gwreg da William Pitt Amherst (1773-1857) : gantañ eo e voe kaset ar c'hentañ fazan-se da Londrez e 1828 tra ma oa gouarnour-meur Indez Breizh-Veur.
Annez
Bevañ a ra al labous er menezioù eus gevred Tibet ha mervent Sina da hanternoz Myanmar.
Salareg
Ur yezh altaek eus ar skourr ar yezhoù turkek ar su eo ar salareg (salar pe sala), komzet gant tro-dro da 55 000 den (diwar 87 697 den en holl) e Xunhua Salar ha Hualong Hui e Proviñs Qinghai, Jishishan Proviñs Gansu ha Yining e Xinjiang Sina.
Div rannyezh ez eus:
Talvezout a ra ar sinaeg da yezh dre skrid.
Neerpelt
Neerpelt a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Limbourg.
Strollad Broadel Breizhveurat (BNP)
Strollad politikel eus an tu dehou pellañ, bet savet e 1982. E saozneg British National Party.
Nick Griffin eo e vleiniad abaoe 1999.
Da geñver Dilennadeg da Zael Unaniezh Europa 2009 e c'hounezas ar Strollad e zaou gannad europat kentañ, Nick Griffin, bleiniad ar Strollad dilennet e Gwalarn Bro-Saoz, hag Andrew Brons, dilennet e Yorkshire hag an Humber.
Load kefridiel ar Strollad Broadel Breizhveurat
Gwir melestradurel
Hollad ar reolennoù a dermen gwirioù ha dleoù ar melestradurezh a ya d'ober ar gwir melestradurel. Al lodenn vrasañ eus ar gwir foran eo.
Gwir an digempouez eo abalamour ma termen dreist-holl an darempredoù etre ar frammoù publik hag ar velestridi. Ur gwir dibar eo enta rak n'eo ket al lazioù prevez hag al laz hollek tre ha tre ar memes re ha ret eo merañ an dibardelezh-se.
Ouzhpenn da se emañ dindan ar gwir melestradurel ivez an holl reolennoù evit an aozañ hag ar mont en-dro dibar a zo d'ar frammoù publik n'emaint na dindan ar galloud lezennel na dindan ar pennadurezh lezvarnel.
Apollonios Rodos
Apollonios Rodos, anavezet ivez evel Apollonius Rhodius e latin hag Ἀπολλώνιος Ῥόδιος (Apollōnios Rhodios) e gregach, a oa ur barzh eus an III-vet kantved kent JK.
Anavezet eo evel rener levraoueg kêr Alexandria, hag oberour ar varzhoneg Argonautica, diwar-benn an Argonaoted, harozed mojenn ar Maoutken aour.
Ne oa ket eus Rodos, un Hellen a Egipt e oa. Met mont a reas di da vevañ e dibenn e vuhez.
Ar Groez
Ar Groez (Le Crouais e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Jakana
Ar jakanaed, eo an evned hirc'harek a ya d'ober ar c'herentiad Jacanidae.
Diouzh Doare 6.2 an IOC World Bird List ez a c'hwec'h genad d'ober ar c'herentiad :
Guingueta d'Ix
Guingueta d'Ix (Bourg-Madame e galleg ) zo ur gumun, 1 234 a dud enni (2009), eus Alta Cerdanya, e Katalonia, e departamant ar Pyrénées-Orientales, war lez an harzoù etre ar stadoù gall ha spagnol. Dirazi, en tu all, er mervent, emañ Puigcerdà. Er biz dezhi emañ Llívia, stag ouzh Baixa Cerdanya. thumb|center|Guingueta d'Ix, etre Llívia hag an harzoù, e departamant ar [[Pyrénées Orientales.]]
Cadwallon Lawhir
Cadwallon Llawhir a oa roue Gwynedd e deroù ar. Brudet e oa e vrec'h hir. Hervez ar barzh Iolo Goch e c'helle gorren ur maen hep stouiñ. An hini kentañ eus e dierniezh eo a voe ganet e Kembre.
Krediñ a reer en doa bet kornôg rouantelezh e dad, Einion Yrth, er pezh a zo hiziv kreiz Gwynedd.
Kevreañ a reas gant Meilir Meilirion evit diarbenn an Iwerzhoniz a zalc'he an darn vrasañ eus Enez Von, Arfon pe ledenez Llŷn. En emgann Cerrig-y-Gwyddyl e faezhas anezho ha dont a reas a-benn d'o c'has kuit eus Kembre. E 517 e lazhas o fenn Serigi Wyddel e Llam-y-Gwyddyl.
Palez Cadwallon Llawhir a oa lec'hiet e Bodysgollen e-kichen Llanrhos met diwezhatoc'h e stalias e lez en Enez Von, en Aberffraw. E vab Maelgwn Gwynedd a renas war e lerc'h.
Fulup VI (Bro-C'hall)
Fulup VI, roue Bro-C'hall, anvet ivez Fulup Valois, lesanvet ivez "ar roue kavet" a zo ganet e 1293 ha marvet d'an 22 a viz Eost 1350 e Nogent-le-Roi, a zo bremañ en departamant Eure-et-Loir (Bro-C'hall).
Cadwallon Lawhir
War Cadwallon Llawhir e voe krouet, war a seblant, tudenn ar roue Cradelmant eus Norgales.
Fulup VI (Bro-C'hall)
Roue Bro-C'hall e voe adalek 1328 betek 1350, an hini kentañ eus skourr Valois al lignez kapesian.
Dimezioù
Div wech e timezas:
Danièle Évenou
Danielle Anne Marie Evennou zo un aktourez, brezhonegerez a-vihanik, bet ganet d'an 21 a viz C'hwevrer 1943 e Tunis.
Hi a oa "Marie Lorieux" en abadenn skinwel vrudet Marie Pervenche a reas berzh er bloavezhioù 80. Anavezet eo evit he fersonelezh virvidik hag evit bezañ bet mestrez da Jacques Brel ha gwreg da Jacques Martin. Dimezet eo bet ivez da Georges Fillioud, kazetenner bet ministr ar c'hehentiñ e gouarnamantoù Pierre Mauroy.
Alies e kemer perzh en abadenn On va s'gêner gant Laurent Ruquier war Europe 1.
Paleoantropologiezh
Ar baleoantropologiezh, pe henzenoniezh, zo ur rann eus an antropologiezh.
Plediñ a ra gant an dizoleiñ hag an dielfennañ aspadennoù karrekaet hag arkeologel a denn d'ar 15 milion a vloavezhioù diwezhañ.
Daou bal zo d'ar skiant-se:
Aspadennoù studiet
Studiet e vez gant ar baleoantropologourien aspadennoù karrekaet hon diagentidi. Dre ma'c'h a buan da get ar gwiadoù blot ne chom eus an hominide koulz lâret nemet gwiadoù kalet: eskern ha dent. Gant ar roadoù-se e c'hell ar skiantourien dont a-benn da reiñ displegadennoù war an doare da fiñval, war diorroadur ar reoloù-boued, war ar c'hleñvedoù...
An diaesterioù
An diaester brasañ en em gav ar baleoantropologourien gantañ eo an diouer a zanvez. Nebeut a eskern zo bet kavet e-keñver hirder ar prantad amzer studiet. Ouzhpenn da se e vezont alies a-strew ha distumm. Ral-kenañ eo ar c'horfoù-eskern adkavet en o fezh.
An diouer a ditouroù zo kaoz eus an displegadennoù disheñvel a vez kinniget e diorroadur mab-den.
Strollad Glas Bro-Saoz ha Kembre
Strollad Glas Bro-Saoz ha Kembre (e saozneg: Green Party of England and Wales; e kembraeg: Plaid Werdd Cymru a Lloegr) eo ar strollad politikel ekologour pennañ eus ar Rouantelezh-Unanet. Diazezet eo e Bro-Saoz hag e Kembre, daoust m'eo emren rann Kembre. Savet eo bet ar strollad-se e 1973. Ezel eo eus ar Strollad Glas European (European Green Party), ha sinet en deus, gant ar stolladoù glas all, Karta ar Re C'hlas eus ar bed. Gant dilennadeg Caroline Lucas, e 2010, eo bet ar wech kentañ dezho kaout ur c'hannad e Ti ar C'humunioù. Kannaded o doa dija e Parlamant Europa hag e Bodadeg Londrez.
N'en deus ar strollad penn ebet hag e lavar an izili ez a seurt doare mont en-dro a-enep o soñjoù. Daou bennbrezeger o deus avat, ur paotr hag ur plac'h. Caroline Lucas eo ar plac'h, ha Keith Taylor ar paotr.
Ger goulenn
Er yezhoniezh e vez implijet an termen ger goulenn (saoz: interrogative word) evit komz eus ur ger en ur frazenn pe ul lavarenn hag a dalvez da sevel ur goulenn. Tennañ a ra neuze da berzh kevreadurezhel ha/pe semantikel un elfenn bennak.
Bez' e c'hell klotaat ar stummoù implijet evel sevel goulennoù e yezhoù zo gant stummoù implijet evit perzhioù ha sterioù all, da skouer e saozneg hag e galleg e c'hell klotaat stumm ar gerioù goulenn gant stumm ar raganvioù stagañ implijet en islavarennoù, d.s.:
E yezhoù all avat e implijer gerioù disheñvel bewech, da skouer e brezhoneg:
Keñveriit gant an doare da sevel goulennoù ameeun:
Meur a berzh kevreadurezhel a c'hell kaout seurt gerioù goulenn er frazenn:
Kuzul-Stad (Frañs)
thumb|right|280px|Talbenn ar C'huzul-Stad
Div gefridi bennañ zo d'ar C'huzul-Stad gall : kuzulier ar Gouarnamant eo ha lez-varn uhelañ ar reizhiad velestradurel eo. Kuzulioù evit aktaoù zo a vez roet gantañ neuze, da skouer ar raktresoù-lezenn.
E Pariz (Palais-Royal) emañ e sez.
Perseg
Ar farseg pe perseg (farsi er yezh-se) a zo ur yezh iranek a vez komzet en Iran, Afghanistan, Tadjikistan dreist-holl.
ફારસી
Jean Le Clerc de la Herverie
Jean Le Clerc de la Herverie, bet ganet d'ar 4 a viz Mae 1952 e Suresnes, a zo ur skrivagner skiant-faltazi breizhat. Skrivet en deus ivez dindan anvioù-pluenn all : Christian Vila, Sacha Ali Airelle, Kriss Vila, Jean Christian Viluber.
Soner ha brezhoneger eo ivez. Bet eo bet kelenner war ar matematik e lise Loudieg hag e karg eus an embann en TES (Ti-Embann ar Skolioù brezhonek) goude-se.
New Delhi
New Delhi (नई दिल्ली en hindeg, دہلی pe دلّی en ourdoueg) eo kêr-benn India. Eno e kaver sez gouarnamant India, ar Parlamant, annez ar prezidant ha Lez-veur ar vro.
Ur gêr nevez eo, diazezet e voe gant ar Vreizhveuriz en. E-pad Durbar India 1911 e voe disklêriet gant ar roue Jord V, impalaer India, e vije savet kêr-benn nevez India, e-lec'h Kolkata ha ne oa ket kreizel awalac'h.
N'eo New Delhi nemet ul lodenn vihan eus Tiriad Kêr-benn Vroadel Delhi. E norzh ar vro emañ.
dehou|thumb|200px|Leurgêr Connacht
Argo
Argo (Αργώ / Argố e gregach) e oa anv al lestr mojennel ma'z eas warnañ an haroz Iason hag an Argonaoted (ar Voraerien) adal kêr Iolkos e Henc'hres da gerc'hat ar Maoutken aour war ribl ar Mor Du.
Diwar-benn ar vojenn-se n'eus ket gwelloc'h skrid eget hini Apollonios Rodez, an Argonautiká.
Savet e voe Argo, hervez ar mojennoù, pe gant an argaonaot Argos, mab da Arestor, pe gant Argos, mab da Friksos, a roas e anv d'al lestr. Gallout a rae al lestr Argo komz ha diskuliañ an amzer da zont, rak graet e oa e prenn derv Dodona anavezet evit diouganiñ dre hiboud o brankoù.
Gwarezet e oa al lestr hag ar voraerien gant an doueez Hera, a oa he skeudenn ouzh staon al lestr.
Uruguay
<HR noShade>
Argo
Stered
Ur pikol steredeg a voe anvet Lestr Argo en Henamzer war-lerc'h lestr mojennel Iason, kent bezañ rannet e teir steredeg vihanoc'h : ar Gouelioù, an Aros hag ar Garenn.
Nielles-lès-Bléquin
Nielles-lès-Bléquin a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Argo
Stered
Lestr Argo, pe Argo Navis hervez hec'h anv latin, eo ar steredeg nemeti a gement a zo bet adanvet.
Uruguay
Uruguay (ent-ofisiel Republik Reter Uruguay, República Oriental del Uruguay e spagnoleg) a zo ur stad e Suamerika. 3.3 milion a annezidi zo enni, 1.7 milion anezho o chom er gêr-benn Montevideo.
Nielles-lès-Bléquin
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Nielles-lès-Bléquin Churchyard
Implijet e voe bered ar gumun da veziañ ur soudard eus Zeland-Nevez e miz Gwengolo 1917, e-pad ar Brezel-bed kentañ ha daou soudard eus ar Rouantelezh-Unanet e miz Mae 1940, e-pad an Eil brezel-bed.
Uruguay
Douaroniezh
Er biz d'ar vro emañ Brazil, er c'hornôg ar Río Uruguay, er mervent aber ar Río de la Plata hag Arc'hantina en tu arall d'ar stêr, hag er reter ar Meurvor Atlantel.
Spanglish
Komzet e vez eus spanglish evit neb meskaj etre ar spagnoleg hag ar saozneg (pe ar c'hulturioù d'o heul). An termen-se a zo ur ger-malizenn, savet diwar ar gerioù saoznek spanish hag english.
Uruguay
Douaroniezh
An eil stad dizalc'h vihanañ e Suamerika eo goude Surinam, met ret eo derc'hel soñj e konter neuze Gwiana C'hall evel un tamm eus Bro-C'hall.
Spanglish
Da gentañ e veze implijet evit komz eus ar spagnolegerion disvroet, deuet d'ar Stadoù-Unanet eus Amerika Latin, hag eus ar fenomenoù-yezh savet diwar o destuziañ tamm-ha-tamm : diglosiezh, kalkoù ha code-switching.
Uruguay
An anv
Dont a ra an anv Uruguay eus ar yezh guarani. Kement-se lâret n'eo ket ken sklaer-se an traoù. Hervez Félix de Azara e oa anv un evnig anvet « el urú » hag a vev war lez ar stêr Uruguay (a dalvezfe neuze « stêr bro an evn urú » (río del país del urú). Hervez ur c'heneil da Azara avat ez eus div rann er ger Uruguay: uruguá a zo « maligorn », hag ï a zo «stêr», ha kompren a ranker «stêr ar maligorned» (río de los caracoles). Hervez ar barzh Juan Zorrilla de San Martín e oa ret kompren «stêr an evned livet» (río de los pájaros pintados).
Istor
Annezet e oa Uruguay kent donedigezh tud Europa gant meuriadoù hemolc'herien, an hini brudetañ en o zouez a oa ar Charruaed a oa bet kaset kuit eus an tirioù pelloc'h war-du an norzh gant ar warraniz. Etre 5000 ha 10000} a dud e oa poblañs ar vro d'ar mare-se.
Politikerezh
Uruguay a zo ur Republik prezidantel ha demokratel. Prezidant Uruguay a zo penn ar stad hag ar gouarnamant.
Melestradur
Rannet eo Uruguay e 19 departamant. Krouet e oa bet ar departamantoù kentañ e 1816 hag an hini nevesañ, Flores, e 1885. Melestret ez int gant un intendente municipal dilennet evit pemp bloavezh.
Spanglish
Ar spanglish er Stadoù Unanet
Ar spanglish-se en-em ziskouez dreist-holl dre cheñchamantoù-yezh e-kreiz ar frazennoù. E-barzh ur memes frazenn e vo klevet pennadoù saozneg ha pennadoù spagnoleg. Da skouer : « I'm sorry I cannot attend next week's meeting porque tengo una obligación de negocios en Boston, pero espero que I'll be back for the meeting the week after. » Seurt traoù en em gav alies e-touesk tud rediet da vont-ha-dont etre div yezh.
An dra-se en em ziskouez ivez dre saoznegachoù :
Ganedigezh ur yezh nevez ?
Ilán Stavans, kelenner war ar c'hulturioù hag ar yezhoù latino-amerikan e skol-veur Amherst (Massachusetts), en deus studiet ar fenomen-yezh-se, betek tostaat anezhañ d'ar Yiddish. Embannet e oa bet gantañ en 2003 ur levr war ar sujed, Spanglish: The Making of a New American Language, e-lec'h ez a betek treiñ pennad kentañ Don Quichotte e spanglish.
Ar spanglish dre faot an deknologiezh
Kemennoù saoznek evel-se a zeu da verkiñ ar spagnoleg dre faot tout an traoù teknologiezh nevez e-giz Internet. Setu e vez graet gant browser, frame, cookie, chat, mail... peogwir n'int ket eeun da droiñ, pe gant gerioù e-giz chatroom, berroc'h eget sala de charla.
Fenomenoù kar
Un tammig e pep lec'h e vez langachoù evel-se : N'eus netra nevez aze, peogwir e komze La Villemarqué dija, evit reiñ un anv d'ar brezhoneg gant bern pozioù galleg e-barzh, eus « jargon mixte ».
Eure-et-Loir
An Eure-et-Loir (distaget: ) a zo un departamant er rannvro Centre, e Bro-C'hall, er c'hornôg da Bariz. Chartrez eo ar pennlec'h anezhañ, hag an niverenn 28 a zo roet dezhañ.
Anv
Hervez boaz ur bern an departamantoù gall e teu an anv diwar hini stêrioù, amañ an Eure hag al Loir.
Eus ar proviñsoù d'an departamant
Savet eo bet an departamant gant tammoù eus ar Perche hag an Orléanais dreist-holl, met gant darnoù eus Enez-Frañs ha Normandi ivez.
Garan greskennek
Ar c'haran greskennek (Grus carunculata, gwechall Bugeranus carunculatus, an anv skiantel anezhañ) a zo un evn hirc'harek.
Annez
Bevañ a ra en Etiopia hag edan ar c'heheder.
Rummouriezh
Gwechall e oa anvet Bugeranus carunculatus, hag ar spesad nemetañ e oa er genad Bugeranus.
Michael Rose
Michael Rose, ganet d'an 11 a viz Gouere 1957, zo ur c'haner reggae eus Jamaika. Bet eo bet e penn ar strollad Black Uhuru, pa rae berzh. Kendalc'het en deus da soniñ ha d'ober berzh e-unan.
Taichichuan
Istor taichi
Taichichuan (sinaeg]: 太極拳; pinyin: Tàijíquán) a reer eus ur gourenerezh (diabarzh) sinaat. Hervez lod e vefe bet krouet gant Chen Wangting e 1641 met lod all a soñj ivez e vefe bet savet gant ur manac’h, Zhang Sanfeng e anv, pa oa war menez Wudang e proviñs Hubei, e Sina. Awenet eo bet an taichichuan gant teir elfenn disheñvel : gourenerezh sinaat, prederouriezh tao (yin ha yang) hag ar medisinerezh sinaat.
Stummoù taichi
Bremañ e vez pleustret taichichuan e Sina met er bed a-bezh ivez. Meur a stil taichichuan a vez anavezet, met ar stil Chen hag an hini Yang eo ar re vrudetañ. Gant an daouarn dreist-holl e vez pleustret taichichuan met bez' ez eus eus stummoù taichi gant armoù ivez : kleze, sabrenn, bazh (hir pe verr), gwalenn, aveler zoken …
Pleustriñ taichi
Goustadik e vez graet taichi (er c'hontrol d’ar gourenerezhioù estren).
Pal an taichi
Mestroniañ e gempouez ha kenurzhiañ izili ar c'horf a vez desket gant studierien an taichi dreist-holl. Tamm-ha-tamm e vefe gwellaet gwevnded an dud dre ober taichi. Sikour a rafe an taichi evit bezañ yac'h e spered ivez.
Indre (departamant)
An Indre (distagadur: ) a zo un departamant e-kreiz Bro-C'hall, er rannvro Centre. Anvet eo diwar ar stêr Indre a dremen drezañ. Châteauroux eo ar penn-kêr anezhañ, hag ar 36 an niverenn roet dezhañ. Ul lodennig vihan e su an departamant (17 kumun) a zo en Okitania.
Eus ar proviñsoù d'an departamant
Savet eo bet an departamant gant tammoù eus ar Berry evit al lodenn vrasañ, an Touren er c'hornaoueg, ha tammoù bihan eus Poatev (er mervent), ha Marcha, er su.
Kerala
Kerala (e Malayalam: കേരളം —  Kēraḷaṁ ) zo ur stad eus India, e mervent ar vro, en arvor. Thiruvananthapuram eo ar gêr-benn, ha Kochi ar gêr vrasañ. War-dro 33 milion a dud zo o chom e Kerala.
Malayam eo ar yezh a vez kaozeet gant an darn vrasañ eus an dud er stad. Tamil a vez kaozeet ivez gant tud zo ha meur a yezh all c’hoazh.
Krouet e oa bet stad Kerala e 1956.
Zimbabwe
Zimbabwe a zo ur vro eus su Afrika, etre ar stêrioù Zambeze ha Limpopo. Harzoù he deus gant Zambia en norzh, Mozambik er reter, Republik Suafrika er su, ha Botswana er c'hornôg. Adalek 1895 e veze graet Rodezia ar Su eus ar vro (un drevadenn eus Impalaeriezh Breizh-Veur e oa neuze, hag etre 1965 ha 1980 e veze graet Rodezia (Rhodesia) eus ar vro, goude ma vije bet embannet, ent-untuek, ur republik gant ur bihanniver a dud wenn. E 1980 e teuas da vezañ Zimbabwe, diwar anv ur gêr gozh a van dismantroù kaer anezhi. Harare (Salisbury e anv kent) eo ar gêr-benn.