cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marcus Salvius Otho
Orin
Hervez Suetonius ne oa ket Otho un den gwall blijus, ha troet e oa d'ober e seizh gwellañ da gemer ar galloud. Brav a reas d'ur gourtizanez kozh mann nemet evit gallout mont e darempred gant Neron, ma teuas da vezañ unan eus e wellañ keneiled bambocherezh en e yaouankiz. mont a ra an istorourien, marteze dre gasoni, betek ober aznv eus darempredoù reizhel gant an impalaer hag e vignoned.
Hervez Suetonius c'hoazh e ouie edo Neron o vont da zrouklazhañ e vamm Agrippina, ha roet en defe skoaz dezhañ oc'h aozañ ur goan d'an noz ma voe lazhet e vamm evit didamall an impalaer.
Goude e varv
Vitellius a renas war e lerc'h, eus hanter Ebrel betek Kerzu 69.
Baños de Tajo
Baños de Tajo zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
Longovicium
Longovicium a oa ur c'hreñvlec'h savet gant ar Romaned er mervent da Lanchester, e hanternoz proviñs Britannia. Edo war an Dere Street, an hent a gase eus Eburacum (York) da c-Gorstopitum (Corbridge), war Voger Hadrian.
Yunquera de Henares
Yunquera de Henares zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
Hanmer
Hanmer zo ur geriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Wrecsam, e Kembre, 205 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 648 a dud, ha 47 anezho (7,3%) a oa kembraegerien.
Arondisamant Basse-Terre
Arondisamant Basse-Terre a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant tramor Gwadaloup.
Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Basse-Terre e 17 kanton (betek a viz Meurzh 2015) hag e 18 kumun :
Enez Barnevelt
An Inizi Barnevelt zo un tamm enezeg e su Chile, anezho un enezennig hag un toullad re all bihanoc'h en-dro dezhi, 300 ha dindane en holl. Lodek int eus an Inizi Hermite, er gevred d'an Tierra del Fuego, hag er reter d'an Enez Deceit. Bro an evned int.
Barneveld (disheñvelout)
Barneveld zo un anv-tiegezh izelvroek.
Treron phoenicopterus
Treron phoenicopterus a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Dibabet e oa bet da evn stad gant Maharashtra, unan eus stadoù ha tiriadoù India.
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh.
Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver ar pevar isspesad anezhañ en Azia :
Ablanque
Ablanque zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
Tawhid
An tawḥid (arabeg : تَوْحيد [tawḥīd], "unanded") zo ur ger arabek hag a vez lavaret da dermeniñ undoueegezh relijion an islam. An Tawhid eo ar gredenn en un Doue hepken, dreist da ijin an den, dibar.
Holt
Holt zo ur geriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Wrecsam, e Kembre, 222,5 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 1492 a dud, ha 124 anezho (8,3%) a oa kembraegerien.
Villarrasa
Villarasa zo ur gumun e proviñs Huelva en Andalouzia.
Puebla de Guzmán
Puebla de Guzmán zo ur gumun e proviñs Huelva en Andalouzia.
Arondisamant Pointe-à-Pitre
Arondisamant Pointe-à-Pitre a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant tramor Gwadaloup.
Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Pointe-à-Pitre e 23 c'hanton (betek miz Meurzh 2015) hag e 14 kumun :
Palos de la Frontera
Palos de la Frontera zo ur gumun e proviñs Huelva en Andalouzia.
Della Rocca
Della Rocca zo un anv-tiegezh italianek.
Gerdarzh
Dont a ra eus ar ger rocca, roc'h, ha talvezout a ra kement hag eus ar roc'h.
Treron bicinctus
Treron bicinctus a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Llansanffraid Glyn Ceiriog
Llansanffraid Glyn Ceiriog zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Wrecsam, e Kembre, 213 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 1010 a dud, ha 335 anezho (33,2%) a oa kembraegerien.
Treron bicinctus
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh a bep seurt ha greun.
Arcos de la Frontera
Arcos de la Frontera zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Cádiz en Andalouzia.
Coritiba Foot Ball Club
Ar Coritiba Foot Ball Club (lesanvet Coxa, Verdão), pe Coritiba hepmuiken, zo ur c'hleub mell-droad braziliat eus kêr-benn Curitiba. Krouet e voe d'an evel Coritibano Foot Ball Club. Juarez Moraes e Silva eo e brezidant ha Guto Ferreira e c’hourdoner. Kemer a ra perzh er Brasileirão Rummad A.
Abaoe 1932 e c'hoari e grogadoù en Stad Major Antônio Couto Pereira, pell anavezetoc'h evel Couto Pereira. 40 502 plas a zo e-barzh evit suporterien an Alviverde.
Gargam
Gargam, pe Gargamm hervez skritur ar brezhoneg, zo un anv-tiegezh brezhonek.
Scelorchilus
Scelorchilus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1923 gant an evnoniour stadunanat Harry Church Oberholser (1870-1963).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, pevar (4) isspesad dezhe en holl.
Roanoke (Virginia)
Roanoke zo ur gêr lec'hiet e kornôg-kreiz stad Virginia e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 97 032 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Roanoke en ur mod ofisiel e 1852.
Kravatenn noter
thumb| Sede penaos e vez graet e gravatenn d'an noter
Ur gravatenn noter, pe spagnoladenn, zo un ober reizhel ma klask ur gwaz kavout e blijadur reizhel o lakaat e galc'h etre div vronn ur vaouez. Evit se e rank pe mont a-c'haol war gof ar vaouez pe gourvez tal-ouzh-tal ganti. Pa flistr e sper e ra d'ar vaouez evel ur gravatenn war he c'hrubuilh.
Fetichegezh ar brennid
Fetichegezh ar brennid eo ar c'hoant pe an trivliad reizhel o devez an dud hag a zo troet gant divronn ar maouezed. Anavezet eo evel  breast fetishism, breast partialism, mastofact, mazophilia e saozneg.
Ur barafiliezh e oa hervez ar bredelfenner Sigmund Freud (1856-1939), pa ne gav lod tud o flijadur reizhel nemet dre vronnoù ar merc'hed, hogen un emzalc'h boutin eo fetichegezh ar bronnoù hiziv an deiz — dre erotegezh ar bronnoù bet skignet dre sinema Hollywood pergen, gant dremmourezed evel Mae West da skouer, dre ar filmoù hudur ha dre an daranverezh. Paotred e vez ar vronngarourien peurvuiañ, met plac'hed e c'hallont bezañ a-wechoù ivez.
Ragistor
Hervez ar roudoù ragistorel evel an delwennoù Gwener Dolní Věstonice pe Gwener Willendorf ez eus eus fetichegezh ar brennid un doug ken kozh ha mab-den war an douar.
Tonypandy
Tonypandy a zo ur gêriadenn e Rhondda Cynon Taf, e Kembre. Emañ 24.9 km diouzh Kerdiz ha 230.3 km diouzh Londrez. 3 609 a dud a oa o vevañ eno e 2011, ha 353 (9.8%) anezho a ouie kembraeg.
Ròca
Ròca zo ur ger a gaver stank el lec'hanvadurezh okitanek.
Tonna
Tonna zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Castell-nedd Port Talbot, e kreisteiz Kembre. Emañ er biz da gêr Castell-nedd, ha poblet e oa gant 2,499 a dud e 2011.
En e oa deuet da vezañ ur c'hornad greantel pa voe digoret mengleuzioù glaou ha labouradegoù e-kreiz ar maezioù. Dismantroù eus an amzer gozh zo, evel an Ivy Tower, ur maner a voe savet war-dro 1780.
Tonyrefail
Tonyrefail zo ur gêriadenn eus Rhondda Cynon Taf, e kreisteiz Kembre, etre Gilfach Goch ha Pontypridd.
Basshunter
Basshunter, bet ganet Jonas Erik Altberg d'an 22 a viz Kerzu 1984 e Halmstad (Sveden), a zo ur c'haner, produer sonerezh hag un DJ svedat.
Roques
Roques zo un anv-lec'h gallek.
Lec'hioù
Div gumun c'hallek:
Conil de la Frontera
Conil de la Frontera zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Cádiz en Andalouzia.
Pointe-à-Pitre
Pointe-à-Pitre (Pwentapit e kreoleg) zo ur gumun e departamant tramor Gwadeloup, en Antilhez gall. Pennlec'h arondisamant Pointe-à-Pitre eo.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Pointois anezho e galleg.
Loch Teimhil
Loch Teimhil (gouezeleg; Loch Tummel e saozneg) a zo ul loc'h hir ha strizh (11 km en he hirañ) e Peairt agus Ceann Rois e Bro-Skos.
Inka Roca
Inka Roca, pe  Inka Ruq'a, a oa ur roue inka e Rouantelezh Cuzco er XIVvet kantved. Hervez ar vojenn e oa 6vet roue inka ar vro.
Mervel a reas war-dro 1380 en Cuzco. E vab Yahuar Huácac a renas goude e varv.
Panez
Ar panez (Pastinaca sativa o anv skiantel) zo legumaj kar d'ar c'harotez ha d'ar perisilh. Debret e vez o gwrizioù hir ha gwenn.
Ar panez a vez debret poazh, evel legumaj pe er soubenn. Gwechall e veze roet o delioù da zebriñ d'ar chatal.
Ar panez a vez gounezet er parkeier (Pastinaca sativa L.) n'int nemet un isspesad eus ar "panez-moc'h", a gresk o-unan en natur (Pastinaca sylvestris Mill.).
Kavout a reer panez-moc'h en natur en Europa a-bezh, e Rusia, Siberia hag all. Degaset e voe da lec'hioù all ivez, evel da Norzhamerika, er.
Orin ar ger
Un amprest digant ar galleg eo ar ger panez, deut eus "panais" hag a zeu e-unan eus ar ger latin "pastinaca". Roud a gaver anezhañ er skridoù abaoe mare ar c'hrennvrezhoneg, skrivet "panes".
Pikoù panez
Lavaret e vez pikoù panez eus ar brizhennoù a vez war ar c'hroc'hen an den.
Larocque
Larocque zo un anv-tiegezh gallek hag a gaver dreist-holl e biz Norzhamerika : Kebek, Skos Nevez, Enez ar Priñs Edouarzh, Ontario, Bro-Saoz Nevez.
Iván Villazón
Iván Francisco Villazón Aponte, ganet en 1959 en Valledupar, Colombia, zo kaner vallenato. Kanañ a vicher a ra abaoe 1984, goude dilezet e stusioù er skol-veur gwir.
António Costa
António Luis Santos da Costa a zo ur politikour hag un den-stad portugalat ganet d'ar 17 a viz Gouere 1961 e Lisbon. Ezel eus ar Strollad Sokialour Portugalat eo. Kentañ Maodiern Portugal eo abaoe 2015.
Sesambre
Enez Sesambre
Jimena de la Frontera
Jimena de la Frontera zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Cádiz en Andalouzia.
Sìdh Chailleann
Sìdh Chailleann (gouezeleg, distaget: ; Schiehallion e saozneg) a zo ur menez e Peairt agus Ceann Rois e Bro-Skos. Emañ tost da vat e kreizig-kreiz Bro-Skos, ha lakaet eo da vezañ menez hud ar Galedonianed; talvezout a ra an anv "menez hud ar Galedonianed" just a-walc'h. Tapout a ra 1 083 m. Evel m'emañ en e-unan eo hewel-kenañ ar menez a-bell. Lec'hiet eo etre Loch Tatha, Loch Raineach ha Loch Teimhil.
Ynysforgan
Ur gêriadenn eus Sir Abertawe, e Kembre, eo Ynysforgan, en hanternoz da gêr Abertawe hag er c'hreisteiz da Clydach.
Nueva
Nueva zo ur ger spagnolek hag a dalv kement ha "nevez".
Picton, Nueva ha Lennox
Picton, Nueva ha Lennox zo anv teir enezenn (hag an enezennoùigoù tro-dro dezho) e penn reter kanol Beagle e beg Suamerika, e kumun Cabo de Hornos, e Chile, e Proviñs an Antártica Chilena, en enezeg an Tierra del Fuego.
Er reter da Enez Navarino emaint o-zeir.
Gorread
Nepell diouto emañ enezennoùigoù Snipe, Augustus, Becasses, Luff, Jorge, Hermanos, Solitario, Gardiner, Terhalten, Sesambre ha re all.
Ashley
Ashley (distaget /ˈæʃli/ ) zo un anv-lec'h hag un anv-badez saoznek, roet d'ar baotred a-wechoù, met dreist-holl d'ar merc'hed e SUA.
Gerdarzh
Un anv-lec'h e oa da gentañ, diwar an anv hensaoznek æsc (ludu) ha lēah (prad, digoadenn).
Stêr Carno
Ar Stêr Carno, pe Afon Carno e kembraeg, zo ur stêr hag a red dre Powys, e Kembre. Adstêr eo d'ar stêr Hafren.
Betws Gwerful Goch
Betws Gwerful Goch zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Ddinbych, Kembre, 227.6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 341 a dud, ha 204 anezho (59.8%) a oa kembraegerien. .
Torre Alháquime
Torre Alháquime zo ur gumun eus Proviñs Cádiz en Andalouzia.
Fleüt-treuz
Ar fleüt-treuz a zo ur seurt fleüt.
Stêr Carno
Anvet eo diwar anv kêriadenn Carno. Kemberiñ a ra e Caersws gant ar stêr Hafren.
Ashley
Tri lec'h da vihanañ zo en anv-se e Hampshire:
Betws-yn-Rhos
Betw-yn-Rhos, pe Betws yn Rhos, zo ur gêriadenn, ur barrez hag ur gumuniezh e kontelezh Conwy, e Kembre, 227,6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 1020 a dud, ha 473 anezho (46,4%) a oa kembraegerien. .
Emañ Betws-yn-Rhos er c'hreisteiz da gêrioù Abergele ha Bae Colwyn, a zo en arvor.
Los Barrios
Los Barrios zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Cádiz en Andalouzia.
Vejer de la Frontera
Vejer de la Frontera zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Cádiz en Andalouzia.
Hàm Nghi
Hàm Nghi (anvet Nguyễn Phúc Ưng Lịch pa voe ganet) a voe eizhvet impalaer Vietnam eus tiegezh Nguyễn. Ne renas nemet ur bloavezh (1884–85).[1]
Ganet eo bet e Huế d'an 22 a viz Gouere 1872. Aet eo da Anaon d'ar 14 a viz Genver 1943.
Britney Spears
Britney Jean Spears, ganet d'an 2 a viz Kerzu 1981, zo ur ganerez, aktourez ha korollerez stadunanat. Ganet e McComb, Mississippi, met desavet e Kentwood, Louisiana, aktourez eo bet war al leurenn pe evit abadennoù skinwel pa oa hi bugel. Goude-se e sine ur c'hevrad gant Jive Records e 1997. Kentañ hag eil pladenn studio Spears, ...Baby One More Time (1999) hag Oops!... I Did It Again (2000), a voe brudet mat dre ar bed a-bezh. Deuet e oant da vezañ ar pladennoù gwerzhet ar muiañ gant un arzour e-unan evit ar grennarded. E 2001, Spears a embanne ur bladenn studio an trede hini gant e anv, Britney. Ouzhpenn-se e c'hoarie ar roll pennañ er film Crossroads (2002). Evit he pevare pladenn studio e oa e-penn ar c'hrouiñ penn-da-benn, In the Zone (2003), brudet mat e voe dreist-holl dre ar ganaouenn "Toxic".
Britney Spears dre kudennoù personel lies e oa bet rediet da reiñ un harz difin d'he micher e 2007. Ar pemvet pladenn studio, Blackout, a oa embannet e 2007, kanaouennoù lies a voe brudet mat evel "Gimme More" pe "Piece of Me". He doareoù bevañ o vont war fallaat kement hag e mondone etre an ospitalioù a voe ledet war ar bloavezh a-bezh. Ken fall e oa he stad dezhi ma voe savet ur c'huratelezh, hag a gendalc'h betek an deiz-ha-hiziv.
Kristenien e oa he zud. E deroù he buhez vicherel e tifennas Britney Spears talvoudoù mirourien SUA. Embann a rae bezañ gwerc'hez, hag a-enep an darempredoù reizhel a-raok an eured, rak ar briedelezh emezi a zo un « ensavadur sakr ».
Ieuan Llwyd ab Y Gargam
Ieuan Llwyd ab Y Gargam a oa ur barzh kembraek, unan eus Barzhed an Uhelidi (Beirdd yr Uchelwyr e kembraeg), war-dro ar bloaz 1400. Anavezet eo dre ur meulgan da Hopcyn ap Tomas ab Einion (fl. war-dro 1337 - war-dro 1408), a oa aotrou Ynysforgan (Ynys Forgan) hag Ynysdawe e Ledenez Gŵyr.
Zahara de la Sierra
Zahara de la Sierra  zo ur gumun eus Proviñs Cádiz en Andalouzia.
Brancaster
Brancaster zo ur gêriadenn e Bro-Saoz, war aod hanternoz kontelezh Norfolk, hag aod kreisteiz The Wash, ur 35 km er gevred da King's Lynn. E 2001 e oa bet kontet 897 a dud o chom enni.
Istor
Ul lec'h annezet eo abaoe an Henamzer : ur c'hreñvlec'h roman anvet Branodunum a voe savet eno en da evezhiañ The Wash da ziwall diouzh ar Saksoned, evel ar c'hreñvlec'hioù all a-hed al Litus Saxonicum (aod ar Saksoned).
Bro Garmon
Bro Garmon zo ur gumuniezh e kontelezh Conwy, Kembre, 227.6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 635 a dud, ha 372 anezho (58.6%) a oa kembraegerien. .
Merulaxis
Merulaxis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1831 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
Brancaster
Anv
Talvoudegezh : *bran(n)o = bran + *dub(os) = liv du, pe *dun-um = kreñvlec'h ?
Merulaxis
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Brazil.
Emgann Ponte Novu
Emgann Ponte Novu a c'hoarvezas e Korsika d'an 8 ha 9 viz Mae 1769, entre bagadoù Pasquale Paoli — anezho Korsed ha goprsoudarded alaman ha suis — hag armeoù ar roue gall Loeiz XV, harpet gant soudarded kors savet a-du gant ar C'hallaoued. Goude trec'h an arme c'hall e voe digor an hent da Gorte, kêr-benn ar Gorsed. Gant an emgann-se e voe echuet brezel Korsika.
La Línea de la Concepción
La Línea de la Concepción  zo ur gumun eus Proviñs Cádiz en Andalouzia.
Prioldi Trefynwy
Prioldi Trefynwy zo ur savadur a oa ur prioldi eus Urzh Sant Benead e kêr Trefynwy e gevred Kembre. Bremañ ez eo ur greizenn sokial.
Gant an aotrou norman William FitzOsbern e voe savet ur c'hastell e Trefynwy war-dro 1070. Un nebeud bloavezhioù goude, e 1075, e voe anvet Gwithenoc, ur Breizhad, da aotrou Trefynwy, e-lec'h mab William FitzOsbern, gant Gwilherm an Alouber. Gant hennezh e voe savet ur prioldi eno. Meneg zo e Levr Llandaf eus un iliz koshoc'h, un iliz keltiek eus an, a vije bet er memes lec'h. Roet e voe ar prioldi, hag an douar tro-dro, da Abati Saint-Florent Saumur e Bro-C'hall. Sakret e voe iliz ar prioldi war-dro 1101 pe 1102. Kresket e voe ha dont a reas da vezañ iliz-parrez diwezhatoc'h en. Un iliz anglikan eo hiziv, en norzh da savadur ar prioldi.
E 1291 e oa perc'henn ar prioldi war 480 erv a zouar. Pa'z eas an darempred etre Bro-Saoz ha Bro-C'hall war fallaat e c'houzañvas ar prioldi, abalamour ma oa stag ouzh un abati gall. Dindan ren Herri VIII, roue Bro-Saoz e voe divodet ar manatioù ha prioldi Trefynwy da-heul, e 1536.
Bremañ ez eo prioldi Trefynwy unan eus ar savadurioù istorel a zo e kêr. Ur greizenn sokial eo deuet da vezañ hag enni en em vod tud kevredigezh kembraek Treyfynwy.
Heinrich von Kittlitz
Heinrich von Kittlitz, bet ganet d'ar 16 a viz C'hwevrer 1799 e Breslau hag aet da Anaon d'an 10 a viz Ebrel 1874 e Mainz, a oa un ergerzher, evnoniour, naturour hag ul liver naturalour alaman.
Villaluenga del Rosario
Villaluenga del Rosario   zo ur gumun eus Proviñs Cádiz en Andalouzia. E 2018 e oa 438 a dud o chom enni.
War un uhel eo savet ar bourk, 858 m a-us da c'horre ar mor. Gant se eo, war un dro, an uhelañ hag an nebeutañ tudet eus ar broviñs. 128 km zo ac'hano da gêr Cádiz.
Prado del Rey
Prado del Rey  zo ur gumun eus Proviñs Cádiz en Andalouzia.
Ubrique
Ubrique   zo ur gumun eus Proviñs Cádiz en Andalouzia.
Algar (Andalouzia)
Algar  zo ur gumun eus Proviñs Cádiz en Andalouzia.
Iván Zuleta
Arabat eo droukveskañ gant al livour euskarat Iván Zulueta. Iván Zuleta, ganet e 1976 en Urumita, en departamant La Guajira e Kolombia, zo un akordeoñser kolombian hag unan eus sonerien vrudetañ ar vallenato.
Tiegezh
Mab eo d'ar c'haner Fabio Zuleta Díaz, ha da z-Denia Barros. He c'hoar Fabiola Zuleta Barros zo bet kuzulierez e Valledupar. Mab-bihan eo da Emiliano Zuleta Baquero, akordeoñser ha sonaozer vallenato. Niz eo d'ar sonaozer Héctor Zuleta Díaz, da Efraín Zuleta Peña, d'ar c'haner Poncho Zuleta ha d'an akordeoñser Emilianito Zuleta, o-daou anavezet ivez evel  Los Hermanos Zuleta.​ Kenderv eo d'an akordeoñser José Enrique "Coco" Zuleta, d'ar ganerien Toba Zuleta, Héctor Arturo Zuleta, hag Andrés Alfonso "Cabeto" Zuleta.
Micher
Sonet en deus gant Diomedes Díaz goude marv e akordeoñser Juancho Rois e 1994. Sonet en deus ivez gant Rafael Santos Díaz, ha Poncho Zuleta. Hiziv e son gant Iván Villazón ha graet o deus ar bladenn  Pa que te enamores.
Bronllys
Bronllys zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Powys, Kembre, 71 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 823 a dud, ha 80 anezho (9.7%) a oa kembraegerien.
Meded
Ar Veded a oa ur bobl hag a oa o chom en Iran war-dro ar bloavezh 1000 kent JK. Ar medeg e oa o yezh. Sevel a rejont Impalaeriezh ar Veded.
Deiziadur holosenek
An Deiziadur holosenek, anavet ivez dindan an anv a Oadvezh holosenek pe Oadvezh Mab-den, zo ur reizhiad kontañ ar bloavezhioù a laka 10 000 vloaz ouzhpenn d'an deiziadur a vez implijet ar muiañ er bed hiziv an deiz hervez reizhiad an Anno Domini (AD) hag an Oadvezh kumun (CE), an Deiziadur gregorian. Emañ ar bloavezh kentañ tost d'ar mare ma krog ar prantad Holosen hag an Dispac'h neolitek. Difennerien an Deiziadur holosenek a zisklêr ez eo aesoc'h bloaziadañ pa reer gantañ war dachenn an Douarouriezh, an arkeologiezh, an dendrokronologiezh ha war hini an Istor. Evite ez eo diazezet ivez war un darvoud en deus un dalvoudegezh hollvedel brasoc'h evit an hini a dalvez da zave evit an Deiziadur gregorian. Ar bloazioù eus an Deiziadur gregorian a c'hall bezañ troet e bloavezhioù eus an deizadur holosenek o skrivañ ar sifr "1" dirazo hepken. "Oadvezh Mab-Den" a oa kinniget evit ar wezh kentañ gant Cesare Emiliani e 1993, ,.
Motivation
Cesare Emiliani's proposal for a calendar reform sought to solve a number of problems with the current Anno Domini era, which number the years of the commonly accepted world calendar. The issues include:
Instead, HE places its epoch or year one of the current era to 10,000 BC. This is a rough approximation of the start of the current geologic epoch, the Holocene (the name means entirely recent). The motivation for this is that human civilization (e.g., the first settlements, agriculture, etc.) is believed to have arisen entirely within this time. All key dates in human history can then be listed using a simple increasing date scale with smaller dates always occurring before larger dates.
Conversion
Conversion to the Holocene Era from Julian or Gregorian AD years can be achieved by adding 10,000. BC years are converted by subtracting the BC year from 10,001.
A useful validity check is that the last single digits of BC and HE equivalent pairs must add up to 1 or 11.
References
-->
Kanton an Templ
Kanton an Templ  a oa anezhañ ur rann velestradurel ha barnel hag ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant al Liger-Izelañ.
Kumunioù (1790-1801)
Kanton an Templ a yae teir c'humun d'ober anezhañ :
Đồng Khánh
Đồng Khánh (anvet Nguyễn Phúc Ưng Kỷ pa voe gnaet) a voe navet impalaer Vietnam eus tiegezh Nguyễn.
Ganet e voe d'an 19 a viz C'hwevrer 1864. Ae e oa da Anaon d'an 28 a viz Genver 1889. Ne renas nemet tri bloaz etre 1885 ha 1889.
Anvet e voe Nguyễn Cảnh Tông pa voe ganet. Ur mab oa d'ar Priñs Nguyễn Phúc Hồng Cai met peogwir n' en doa e eontr an impalaer Tự Đức e voe advabet hag anvet Dug Kiên Giang. Koulskoude ne bignas war an tron nemet goude pevar den all : Dục Đức, Hiệp Hoà, Kiến Phúc ha Hàm Nghi a voe holl anvet impalaer ha diskaret e-kerzh an daou vloaz a heulias marv Tự Đức.
Đồng Khánh a bignas war an tron goude darvoudoù ar 4 a viz Gouere 1885 pa skrapas al lezroue, Tôn Thất Thuyết, an impalaer yaouank Hàm Nghi diouzh "Kêr Berzet Limestra" Huế, hag e gasas er menezioù evit diskouez anezhañ evel penn an emsavadeg enep ar C'hallaoued. Evit skubañ reizhveli Hàm Nghi, e lakaas ar C'hallaoued Nguyễn Cảnh Tông war an tron gant an anv a "Đồng Khánh".
An Itron Nhu, "First Lady" Su Viêt Nam e 1955–63, oa ur verc'h-kuñv da Đồng Khánh.
Eleoscytalopus
Eleoscytalopus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 2008 gant an evnoniour brazilian Giovanni Nachtigall Maurício hag e genseurted.
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Brazil.
Rummatadur
Renket e veze an daou spesad er genad Scytalopus kent.
Algar
Hag ivez:
Dominique Colonna
Dominique Colonna ganet d'ar 4 a viz Gwengolo 1928 e Corti, a oa ur melldroader ha gourdoner mell-droad gall. Bet e oa bet gwarder butchoù etre fin ar bloavezhioù 1940 ha penn-kentañ ar bloavezhioù 1960.
Les Naufrageurs (film, 1959)
Les Naufrageurs (Ar Beñseerien e brezhoneg) zo ur film gallek, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour gall Charles Brabant e 1958.
La Ròca de Gajac
La Roque-Gageac (e galleg ofisiel) pe La Ròca de Gajac (en okitaneg nannofisiel) zo ur gumun c'hall eus an departamant gall Dordogne, e kanton Sarlat, war lez dehoù ar stêr Dordogna.
Les Naufrageurs (film, 1959)
An danvez
E 1852, war un enez bennak e Penn-ar-Bed : dre m'o deus naon du an enezidi e tamallont o gwalleurioù da vMoïra, kendrec'het mard int ez eo-hi ur sorserez. Hag houmañ ha lakaat ur vag d'ober peñse evit saveteiñ an enez. He freizhañ a ra an enezidi ha peurlazhañ ar re c'hloazet. Dont a ra a-benn Gilles, unan eus martoloded ar vag, da dec'hout kuit ha kavout bod e ti Voïra. Dindan nebeut amzer ez eo piket o c'halon an eil gant egile ha diskoachet ar voualc'h war he neizh gant Louise Kermelen. Mat eo da Louise tevel war gement-mañ gant ma kuitao Gilles an enez asambles ganti : hen ober a reont tra m'eo krog ar polis gant e enklask. En em lezel a ra Manez kozh da vezañ tamallet evit gwareziñ an holl enezidi all...
Valledupar
Valledupar zo ur gumun hag ur gêr eus biz Kolombia, anezhi kêr-benn departamant Cesar. Da 459 349 a dud zo e save ar boblañs enni hervez renabl ar bloaz [[2018}}.
Persed
Meget eo o anv adal ar Vvet kantved gant Herodotos ha Thucydides.
Valledupar
Diazezet e voe e 1550 gant ar c'honkistador Hernando de Santana. Dont a ra hec'h anv, Valle de Upar, eus anv ar penn amerindian Cacique Upar. Etre menezioù Sierra Nevada de Santa Marta ha Serranía del Perijá war lez ar stêrioù Guatapurí ha Cesar.
Sevenadur
Kêr-benn ar sonerezh vallenato eo ivez.
Departamant Cesar
Cesar (departamant)
Gerondiv
Ar gerondiv pe tro-c'hraus zo ur stumm digemm eus ar verb.
Gerdarzh
Eus ar ger latin  gerundivum.
E brezhoneg
Komzet e vez eus tro-c'hraus e brezhoneg pa vez lakaet an araogenn o dirak an anv-verb (o vont), pe an droienn araogennel en ur (en ur vont) pa vez daou ober war un dro.
E galleg
Komzet e vez eus tro-c'hraus e galleg pa vez lakaet an dibenn -ant ouzh pennrann ur verb, hag an araogenn en dirak : en chantant.
E saozneg
E saozneg e vez lakaet an dibenn -ing ouzh lost ar verb. Gwechall e veze graet ar c'hemm etre anv-gwan-verb bremañ (saoz. present participle) en -ing, hag anv-verb (saoz. gerund). Hiriv, e-barzh A Comprehensive Grammar of the English Language ha The Cambridge Grammar of the English Language ne vez ket graet ken.
Caersŵs
Caersŵs zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Powys, e Kembre, 144 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 1,530 a dud, ha 324 anezho (21,2%) a oa kembraegerien. .
The Wash
The Wash zo ur pleg-mor, stumm ur c'harrez dezhañ, hag ivez un aber, war aod reter Bro-Saoz, e beg gwalarn East Anglia, etre Norfolk ha Lincolnshire. Eno e ya da aberiñ ar stêrioù Witham, Welland, Nene ha Great Ouse.
Istor
En Henamzer, e proviñs roman Britannia, e veze graet Metaris eus ar c'horn-se ha chaoserioù a oa tro-dro da wareziñ an douaroù diouzh an dourioù-beuz. Kouezhañ a reas ar chaoserioù-se en o foull pa'z eas ar Romaned kuit er ha n'eo nemet en  e voe graet labourioù adarre, gant menec'h, da zispartiañ an douar diouzh an dour.
Meneg a gaver eus an anv Metaris gant Klaudios Ptolemaios
Marteze eo savet an anv-se gant an elfennoù *metu- (= etre) hag *-ap (= dour). Neuze e talvezfe kement ha "pleg-mor e-lec'h ma kej meur a stêr". Marteze ivez e teu eus anv ar stêr Witham, hag a gas da Lincoln (Lindum Colonia), ur c'hreñvlec'h meur adalek aloubadeg Enez Vreizh gant ar Romaned.
An anv Wash a gaver meneg anezhañ diwezhatoc'h. Dont a rafe eus an hensaozneg gewæsc, ur berradur eus wæter-gewæsc, "(douar) gwalc'het gant an dour".
Villa Medicea di Fiesole
Ar Villa Medicea di Fiesole (1450 - 1671) a oa ur genkiz d'an tiegezh Medici e Fiesole, e Toskana.
Stêr Cesar
Ar stêr Cesar zo ur stêr e biz Kolombia, en departamant Cesar, tost da Venezuela.
Tremen a ra dre gêr Valledupar a-raok kemberañ gant ar Magdalena e kêriadenn El Banco.
Kanton Henwinieg
Kanton Henwinieg a oa anezhañ ur rann velestradurel ha barnel hag ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant al Liger-Izelañ.
Kumunioù (1790-1801)
Kanton Henwinieg a yae peder c'humun d'ober anezhañ :
Sesia
Ar Sesia zo ur stêr eus Piemonte en Italia, adstêr d'ar Po.
Algarrobo
Algarrobo zo un anv-lec'h spagnolek e meur a vro.
Algar de Palancia
Algar de Palància (anv katalanek ofisiel), pe Algar de Palancia (en spagnoleg) zo ur gumun eus proviñs Valencia, e Kumuniezh Valencia, e Spagn. E komark Campo de Morvedre emañ. E 2022 e oa 498 a dud enni.
Sierra de Yeguas
Sierra de Yeguas zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Málaga.
Cervantes
Cervantes zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh.
Regine Velasquez
Regine Velasquez, pe Regina Encarnacion Ansong Velasquez hervez he gwir anv, zo ur ganerez hag aktourez eus ar Filipinez, brudet-kenañ e Reterazia.
Pladennoù
Regine eo anv he fladenn gentañ e 1987.
Camrose
Camrose zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Benfro, Kembre, 227.6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 1707 a dud, ha 293 anezho (17.2%) a oa kembraegerien. .
Sezambr
Didud eo war-bouez un ostaleri digor e-pad an hañv. Ul lodenn vat eus an enez a zo berzet d'an dud abalamour d'ar bombez hag obuzioù manet didarzh abaoe an Eil Brezel-bed. Eno e oa ur c'hreñvlec'h alaman a dalas e-pad teir sizhunvezh, e miz Eost 1944, ouzh bombezadegoù kalet ar Re Unanet. Ur gwarezva natur eo bremañ.
Constitutio Antoniniana
Constitutio Antoniniana ('Bonreizh Antoninus") a oa un destenn diazez embannet e 212 gant an impalaer roman Caracalla da zisklêriañ e c'halle an holl dud disklav en Impalaeriezh roman kaout gwirioù ar geodedourien roman.
Algarrobo (Málaga)
Algarrobo zo ur gumun  eus Spagn,  e proviñs Málaga war lez aod ar Mor Kreizdouar,  anvet eno Costa del Sol. Er gumun end-eeun e teu ar Río Algarrobo da aberiñ.
Constitutio Antoniniana
Caracalla
Ar skrid a zo bet embannet pe e-kerzh an hañv pe e-kerzh an diskar-amzer 212 (e 213 hervez Istor Aogust, Caracalla, V & III, ha Cassius Dio)
Efedoù ar skrid-embann
Adalek ar skrid-embann mañ, Bretoned, Galianed, Jermaned ar rannvrouioù roman a zo keodedourien roman da vat, gant ar memes gwirioù ha ar memes dleoù evit ar pezh a sell ar Stad, memes m'az int aotreed da virout o stumm da vevañ hag o lezennoù diabarzh gentañ.
Viñuela
Viñuela zo un anv-lec'h spagnolek, ha hini meur a gumun e Spagn.
Kanton Hezin
Kanton Hezin  a oa anezhañ ur rann velestradurel ha barnel hag ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant al Liger-Izelañ.
Kumunioù (1790-1801)
Kanton Hezin a yae teir c'humun d'ober anezhañ :
Sant-Enogad
Douaroniezh hag Istor
Sant-Enogad a zo ur c'harter hag ur bourk e Dinarzh. Kumun Dinarzh a oa "Sant-Enogad" hec'h anv betek 1879, "Dinarzh-Sant-Enogad" etre 1879 ha 1921 ha "Dinarzh" hepken abaoe. En arvor emañ, er gwalarn da greiz-kêr.
Anv
Dont a ra an anv eus hini sant Enogad, ha gouestlet eo iliz ar bourk dezhañ.
La Viñuela (Málaga)
En 2005 e oa 1622 a dud eno o chom; en 2000 e oa 1200.
Kan ma bro
Al levr
Ar wech kentañ eo d'ar skrivagner bet ganet e Lechiagad embann un dastumad barzhonegoù brezhonek, unan ha tregont en holl.
War-lerc'h ar pevar "c'han" kentañ (Eonenn ma c'havell, Diwan ma bro !, D'an Erminig ha Diougan evit Arzhur) e ro an oberour tro d'al lenner da soubañ e Mojenn Tristan hag Izold en-dro dre c'hwezek barzhoneg all :
Ne ankoua ket Yann Bijer dougen bri da dud e vro c'henidik dre ar seizh barzhoneg eus ar rann E koun martoloded ma bro kollet war-vor :
Ha goude Kan ô tan ar c'han ! e kinnig kemer perzh er Soñjennoù a-vremañ (War-sav Esperanto ! , Masaï Mara ha Bugel).
Sézia
Ar Sézia a oa un departamant gall en Italia en amzer Napoleon; krouet e oa bet d'an 11 a viz Gwengolo 1802. Vercelli e oa ar pennlec'h, anvet Verceil e galleg, yezh ofisiel an impalaeriezh c'hall.
An anv
Dont a ra an anv gallek Sézia eus hini italianek ar stêr Sesia. War ar c'hartennoù gall kozh, eus ar mare-se, e veze skrivet Sézia. A-wechoù e vez skrivet Sesia ivez (gwelout izeloc'h), anv an departamant gall, dre fazi marteze : n'eo ket kustum ar gallek da zibab daou stumm ofisiel.
Hristo Botev
thumb|upright=1|H. Botev, 1875. Hristo Botev (bulgareg: Христо Ботев) a oa ur barzh bulgar, bet ganet d'ar 6 a viz Genver 1848 e Kalofer ha marvet d'ar 1añ a viz Mezheven 1876 war menez Okoltchitsa. Unan eus harozed Bulgaria eo ivez abalamour dezhañ bezañ stourmet d'ar marv evit e vro er bloavezhioù 1870.
E 1863 ez eas d'ul lise ag Odessa e-lec'h ma reas un tañva d'al lennegezh rusianek ha d'ar mennozhioù dispac'hus. E 1867 e rankas kuitaat Kalofer ha mont d'an harlu e Romania. Nav vloavezh e chomas eno, paour-razh, o vont a gêr da gêr: Brăila, Alexandria, Galați... Mont a reas war ar vicher mestr-skol ur pennadig, evel e dad Botyo Petkov. Hogen e Romania an hini e veze bodet an harluidi a oa e soñj da zieubiñ Bulgaria diouzh gwask an Impalaeriezh otoman. Kerkent hag arruet eno e reas Botev anaoudegezh ganto, Vasil Levski en o zouez. Ingal e skrivas pennadoù er c'hazetennoù dispac'hus. Un nebeud anezho a voe embannet gantañ memes: Komzoù an Harluidi Vulgar, An Dihuner, Bulgaria Nevez.... Goude bezañ graet e annez e Bukarest e kemeras perzh e Poellgor Kreiz Dispac'h Bulgaria muioc'h-mui. E 1872 e oa aet da sekretour.
Goude marv kriz Vasil Levski, e 1873, e savas daou savboent an eil a-enep egile evit sturiañ ar PKDB. A-du gant Botev e save ar re daerañ; gant Lyouben Karavelov e save an habaskterourien. A-benn ar fin ez eas ar maout gant tu Botev: e 1875 e oa deuet da vezañ rener ar PKDB. Hennezh a glaskas ober war-dro an harluidi a zispac'h evit ma c'halljent en em sevel an abretañ ar gwellañ. Hogen pa darzhas dispac'h miz Ebrel 1876 e voe souezhet-mik Botev: soñjal a rae dezhañ e vije c'hoarvezet diwezhatoc'h.
Buan e voe mouget an emsavadeg, ken prim ma oa c'hoarvezet-hi. A-benn skoazellañ an dispac'herien e voe dibabet krouiñ ur bagad-stourm hag a asantas Botev kemer penn anezhañ. Evit treuziñ stêr Dounav e rankjont lestrañ er vag Radetzky dindan guzh ha goulenn digant ar c'habiten o dilestrañ e Kozlodouy. Aze e kemerjont penn an hent war-du menezioù Balkan. Siwazh dezho ne gredas ket tud ar vro en em sevel. E dibenn miz Mae 1876 e tiazezas Botev gant e soudarded war menez Okoltchitsa, nepell diouzh kêr Vratsa, e-lec'h ma voent argadet diouzhtu gant strolladoù bachi-bouzouk. E-kerzh an emgann e voe lazhet Botev, da serr-noz, d'ar 1añ a viz Mezheven 1876.
Douala
Douala eo kêr vrasañ ha kêr-benn ekonomikel Kameroun. Ur porzh-mor bras eo e foñs Pleg-mor Ginea. 2 446 945 a dud a oa o chom eno e 2011.
La Viñuela
La Viñuela zo un anv-lec'h spagnolek.
Galați
Galați (distaget e roumaneg) zo ur gêr vras eus Roumania. Kêr-benn Județ Galați eo, e Moldavia gozh.
Ur porzh bras eo Galați ivez, an hini brasañ war an Danav, tost d'ar Mor Du. E 2011, hervez niveradeg poblañs Roumania, e oa 249,432 a dud o chom e kêr, ha gant se e oa an 8vet kêr vrasañ e Roumania. Ur greizenn armerzhel a bouez eo, gant ar porzh, ar chanterioù sevel-listri, labouradeg dir ArcelorMittal ha meur a dra all.
Alfarnate
Alfarnate zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Málaga.
Astat
Un elfenn gimiek eo an astat ; At eo e arouez kimiek, 85 e niver atomek ha 209,987 e dolz atomek. Un halogen eo hervez an darn vuiañ eus ar skiantourien, met ur metaloid eo hervez lod all anezho ; tabut zo c'hoazh. Un elfenn genaozet gant mab-den eo bet kent bezañ kavet en natur. Skinoberiek-kenañ eo an astat.
Istor
En daolenn gentañ bet embannet gant Dmitriy Mendeleyev e 1869 e chome un toull er strollad VII dindan 53I (anvet J=127 gantañ) ; goude labourioù ar fizikour danat Niels Bohr war framm an atomoù e voe diouganet e vije un halogen eus an elfenn dianav er strollad VII goude 53I. Skiantourien a glaskas an elfenn en natur, hep dont a-benn avat rak ne vez ket muioc'h eget 28 gramm ag astat war un dro e krestenenn an Douar. Adal neuze e kredjod peder gwezh bezañ kavet an elfenn — anvet alabamine e Stadoù-Unanet Amerika e 1937, dakan en Indez Breizhveurek (Bangladesh hiziv) e 1937, helvetium e Suis e 1940 hag anglo-helvetium e 1942 e Suis adarre. E 1940 ivez avat e voe hiniennekaet an elfenn 85 e Skol-veur Kalifornia e Berkeley gant an Amerikaned Dale R. Corson, Kenneth Ross MacKenzie hag an Italian Emilio Segrè dre vombezenniñ bismut-209 gant rannoùigoù α ; eus an henc'hresianeg αστατος astatos "distabil" e teu anv an elfenn 111, abalamour ma kemm buan he stad dre he skinoberiegezh. E 1943 e voe kavet astat en natur evel an disoc'h eus skinoberiegezh 87Fr, 90Th, 91Pa ha 92U.
Perzhioù
A-douez 101 elfenn gentañ an daolenn, 87Fr hepken zo distabiloc'h c'hoazh eget 85At, a zo skinoberiek-kenañ hag a dro buan da izotopoù 85At all, da vismut 83Bi, da boloniom 84Po pe c'hoazh da radon 86Rn. Dre ma n'eus izotop At ebet gant un hanter-vuhez hiroc'h eget 12 eurvezh ne c'haller ket kevanaozañ kementadoù bras ag astat, diaes eo neuze ober enklaskoù don war e zivoud — mar deujed a-benn da genderc'hañ ur bloc'had astat ez aje da c'haz kerkent en abeg d'ar wrez a vez ganet gant e skinoberiegezh. Dre geñveriañ gant an elfennoù amezek, dre ober gant hentennoù arlakadel pe gantouezel neuze ez eus bet termenet un nebeud eus perzhioù an astat.
Perzhioù fizikel
Teñvaloc'h-teñvalañ eo liv an halogenoù : hogos diliv eo 9F, gwer splann eo 17Cl, gell eo 35Br ha gris teñval eo 53I — mar kendalc'h '''85At gant an tech-se e rankje bezañ du ha kalet mard eus un halogen gwirion anezhañ, pe liv ur metal teñval mard eus ur metaloid anezhañ.
Mard eo an astat e strollad an halogenoù ez eo uheloc'h e deuzverk (302°C) hag e vevverk (332 °C) eget re an halogenoù skañvoc'h, hogen arnodennoù zo a hañval diskouez e vije izeloc'h ar gwrezverkoù-se eget ar re c'hortozet digant an halogen pounnerañ.
Perzhioù kimiek
Dre imbourc'hiñ dileizhadoù astat ez eus bet kavet kalz muioc'h a berzhioù a denn d'an halogenoù eget a re a denn d'ar metaloù, hogen an daou a gaver evelato. Evel an halogenoù e c'hall an astat genel anion, hag evel an iod ez eo tost da vezañ ul ledreüzenn — ar pezh a zo gwir gant 86Rn ivez, a zo ur gaz nobl ha n'eo ket un halogen. Evel ar metaloù e c'hall an astat gwiskañ ur c'hatod, kendierc'hañ gant sulfatoù metaloù en drenkenn gloridrek HCl, genel kation e dileizhennoù trenk kreñv.
Izotopoù
Bez' ez anavezer 32 izotop eus At, distabil ha skinoberiek an holl anezho.
Kenderc'hadur
An izotop At-211 eo a vez kerderc'het ez-greantel a-benn e arverañ er vezegiezh nukleel. War-dro 25 µg a vez gounezet bewezh dre vombezenniñ Bi-209 gant He-4.
Stummadur
Evit prientiñ ar pal e lakaer bismut war ur gorread aluminiom, aour pe gouevr dre euflennadur katodek ; etre 50 ha 100 mg bismut dre cm2 zo rekis. Goude-se e kendeuzer ar gwiskad bismut gant ur blakenn gouevr kent lakaat ar pal en un aergelc'h nitrogen hag e yenaat gant dour a-benn ma ne yaje ket an At-211 da c'haz kerkent ha gounezet. Lakaet e vez ar pal en ur c'hwimmer rannoùigoù (ur c'hiklotron) evit lakaat ar bismut da gejañ ouzh rannoùigoù α ganet gant He-4 ; nebeutoc'h eget 30 MeV eo ar gremm rekis, rak da 40 MeV e c'hounezer At-210 ha da 60 MeV e c'hounezer At-209 e-lec'h At-211. Setu amañ an dazgwered a ranker kaout :
Disrannadur
At-211 zo bet gounezet neuze ; ret eo e zisrannañ diouzh ar pal ha diouzh an izotopoù all a zo bet ganet ivez. War-dro 30% ag At-211 a c'haller kenderc'hañ dre an argerzh kemplezhek-se.
Arver
Er vezegiezh nukleel neuze ez implijer At-211 a-drugarez d'e hanter-vuhez a 7,21 eurvezh hag d'e c'halloud da vont e gwiadoù a zo hep mont er gwiadoù amezek : 70 µm eo donder intradur ar rannoùigoù α ganet gant At-211 er gwiadoù, p'eo tost da 2 mm hini rannoùigoù β I-131, an izotop all a vez arveret an aliesañ er vezegiezh nukleel. En abeg da gement-se ez implijer At-211 da ober war-dro ar wagrenn skoed : ne ya ket don a-walc'h da dizhout an arskoedenn a zo amezek. Gwelloc'h eo ober gant At-211 en abeg d'e hanter-vuhez verr.
Tabula claudiana
An Tabula claudiana zo ur blakenn arem ha warni prezegenn an impalaer roman Claudius en 48, dirak Sened Roma.
Al lodenn izelañ anezhi zo bet kavet e Lyon, en 1528.
Ar skrid
E prezegenn Claudius ez eus kaoz eus tud Gallia Comata hag a c'hallo bezañ anvet hiviziken da Sened Roma.
Istor
Claudius a glaske digeriñ an impalaeriezh ha degemer er sened tud eus ar broioù trec'het (provinciae) a rofe harperien nevez dezhañ er sened.
Pèire Vidal
Pèire Vidal (dibenn an XIIvet - deroù an XIIIvet kantved) a oa un troubadour okitanek eus Toloza. Mab e oa d'ur feurer en e aez. Degemeret e voe e lez ar c'hont Ramon V Toloza, ha diwezhatoc'h e voe o sevel barzhoniezh e lezioù all, evel re Alfonso II Aragon pe aotrouien all en Italia. Beajiñ a reas dre Italia, Kreiz Europa, Malta, Palestina. Kemer a reas perzh en Trede Kroaziadeg, da-heul e vistri. Kontañ a reer e oa un den didro ha fin, hag a save barzhonegoù ha kanaouennoù flour ha fromus.
Clocaenog
Clocaenog zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Sir Ddinbych, Kembre, 248 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 248 a dud, ha 135 anezho (54,4%) a oa kembraegerien.
Pèire Vidal
Chomet ez eus 45 sonenn war e lerc'h ha sonerezh zo evit daouzek anezho. Un test int eus e arz.
Liammoù diavaez
E oberennoù
Enez Lennox
Enez Lennox zo un enezenn e penn reter kanol Beagle e beg Suamerika, e kumun Cabo de Hornos, e Chile, e Proviñs an Antártica Chilena, en enezeg an Tierra del Fuego. Er gevred da Enez Navarino emañ, ha 170.4 km2 zo dindani.
Cervantes (Galiza)
Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
Santa Maria del Fiore
Santa Maria del Fiore eo iliz-veur kêr Firenze, e Toskana, en Italia. Kroget e voe al labour d'he sevel e 1296.
Vélez-Málaga
Vélez-Málaga zo ur gumun  eus Spagn,  e proviñs Málaga.
Nahuel Pérez Biscayart
Buhez
Arc'hantinat eo, e familh a zo a orin eus bro Euskadi.
Yvan Colonna
Yvan Colonna, lesanvet le berger de Cargèse gant mediaoù Bro-C'hall, ganet d'ar 7 a viz Ebrel 1960 en Aiacciu (Korsika) ha marvet d'ar 21 a viz Meurzh 2022 e Marsilha, a oa un emsaver broadelour korsikat.
Lakaet e oa bet da gablus ha kondaonet d'an toull-bac'h da viken evit muntr ar prefed Claude Érignac, sevenet d'ar 6 a viz C'hwevrer 1998 en Aiacciu ; derc'hel a rae da lavaret ne oa ket kablus.
Er c'homa e voe goude bezañ bet taget gant ur prizoniad all islamour ha d'an e chome e stad marv en empenn. Re abred e voe embannet e varv gant ar media gall, pa varvas Y. Colonna d'an 21 a viz Meurzh.
Cefn Meiriadog
Cefn Meiriadog, pe Cefnmeiriadog (da lavaret eo kein Meiriadog) zo ur gêriadenn vihan hag ur gumuniezh eus hanternoz Kembre, e-kichenik Llanelwy, war lez ar stêr Elwy, e kontelezh Sir Ddinbych. E traoñienn ar stêr Elwy emañ, er mervent da gêr Llanelwy, ha nepell ivez diouzh Ogof Bontnewydd, al lec'h ma voe kavet an aspadennoù koshañ eus mab-den e Kembre. Bezioù eus mare an Neolitik zo e-kichen.
Anvet eo ar gêriadenn diwar an dorgenn a zo e-kichen, anvet hi diwar sant Meriadeg pe Meiriadog e kembraeg, ur sant brezhon eus ar. Un iliz zo, Eglwys y Santes Fair (ilis Santez Vari), savet e 1864, hag ur feunteun, anvet Ffynnon Fair (Feunteun Vari), ma veze pareet an dud gwechall hervez ar richenn.
Ar barzh Siôn Tudur (1522–1602) a voe o chom e Wigfair, e Cefn Meiriadog.
Vieuvy
Vieuvy a zo ur gumun eus departamant ar Mayenne, e Bro-C'hall.
Melestradurezh
.
Totalán
Totalán zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Málaga.
Stewart
Stewart zo un anv-badez ha -tiegezh eus Bro-Skos. Dont a ra eus ar vicher anvet Steward, savet diwar ar gerioù hensaoznek stig, a zo kement ha ti, hag ar ger weard, a zo gward.
Benadalid
Benadalid zo ur gumun eus Spagn e proviñs Málaga.
Kanton Kambon
Kanton Kambon  a oa anezhañ ur rann velestradurel ha barnel hag ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant al Liger-Izelañ.
Kumunioù (1790-1801)
Kanton Kambon a yae div gumun d'ober anezhañ :
Enez Nueva
Enez Nueva zo un enezenn e penn reter kanol Beagle e beg Suamerika, e kumun Cabo de Hornos, e Chile, e Proviñs an Antártica Chilena, en enezeg an Tierra del Fuego.
Er reter da Enez Lennox emañ, hag er su da Isla Grande de Tierra del Fuego. 120 km2 zo dindani.
Benarrabá
Benarrabá zo ur gumun eus Spagn e proviñs Málaga.
Cynwyd
Cynwyd zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Sir Ddinbych, e Kembre ; lec'hiet eo e-kichen Snowdonia National Park, da lavaret eo 227,6 km en Norzh da Gerdiz,. E 2011 e oa poblet gant 542 a dud, ha 312 anezho (59,1%) a oa kembraegerien.
Jacques L'Hermite
Jacques L'Hermite (Antwerpen 1582-1624) a oa un amiral izelvroat a orin gall. Ober a reas tro ar bed (1623–1626) hag arsailhat Callao e 1624 pa varvas.
Marjorie Estiano
Marjorie Dias de Oliveira (Curitiba, 8 a viz Meurzh 1982) zo ur ganerez hag aktourez brazilian.
Jacques L'Hermite
Labourat a reas evit Kompagnunezh Izelvroat Indez ar Reter e Bantam hag Enez Ambon.
Diwar e anv eo bet anvet an Inizi Hermite e su Chile.
Rakiura
Rakiura (pe Enez Stewart e saozneg) eo trede brasañ enezenn Zeland-Nevez, e kreisteiz ar vro.
Enez Picton
Picton zo un enezenn e penn reter kanol Beagle e beg Suamerika, e kumun Cabo de Hornos, e Chile, e Proviñs an Antártica Chilena, en enezeg an Tierra del Fuego.
Er biz da Enez Navarino emañ, etre Isla Grande de Tierra del Fuego en norzh hag Enez Lennox er su. 105.4 km2 zo dindani.
Les Champs-Élysées
Les Champs-Élysées zo ur ganaouenn c'hallek e 1969], savet diwar ar ganaouenn [[saoznek Waterloo Road e 1968. E saozneg e oa kaoz eus ur straed e kêr Londrez,  Waterloo Road; e galleg eus ur vali e Pariz, an Avenue des Champs-Élysées.
Guglielmo de' Pazzi
Guglielmo de' Pazzi a oa mab da Antonio de' Pazzi ha Nicolosa degli Alessandri. En 1459 e timezas da Bianca de' Medici, c'hoar da Lorenzo il Magnifico.
Slavonia
Slavonia (kroateg: Slavonija) a zo ur rannvro istorel eus reter Kroatia. Osijek eo ar gêr vrasañ.
Pêr Loquet
Pêr Loquet (Pierre Loquet, e galleg) zo un emsaver breizhat, bet ganet d'an 9 a viz Genver 1930 e Gwenrann (Liger-Atlantel).
Acedera
Acedera zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura, e Spagn,.
Catherine Ringer
A-gevret gant ar soner gall Fred Chichin e krouas ar strollad Les Rita Mitsouko e 1980.
Pêr Loquet
E Liger-Atlantel ez eo brudet Pêr Loquet evel rener Fest al Levrioù e Breizh, krouet gantañ e 2003, hag a vez dalc'het bep bloaz e Gwenrann.
Krouet en doa ivez Kelc'h keltiek Bro Gwen Rann e 1969.
Pêr Loquet a zo bet prezidant Skoazell Vreizh.
E penn Gourenez emañ, ur gevredigezh he deus savet liammoù keneilded etre kevredigezhioù hag a ra war-dro sevenadur Breizh e korn-bro Gwenrann.
Sourd Anderson
Sourd Anderson (Ambystoma andersoni) a zo un divelfenneg lostek brosezat e Mec'hiko.
Fred Chichin
Frédéric Chichin (pell anavezetoc'h evel Fred Chichin), bet ganet d'ar 1añ a viz Mae 1954 e Clichy (Hauts-de-Seine a-vremañ, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 28 a viz Du 2007 e Pariz, a oa ur c'haner-sonaozer gall hag ur soner barrek war un toullad mat a vinvioù.
A-gevret gant ar ganerez c'hall Catherine Ringer e krouas ar strollad Les Rita Mitsouko e 1980.
Raden Saleh
Raden Saleh Sjarif Boestaman (1811 – 23 a viz Ebrel 1880) a oa ul livour romantel eus Indonezia. Sellet a reer outañ evel ar c'hentañ livour "modern" en Indonezia (a oa Indez Nederlandat ar Reter d'ar c'houlz-se). Livet en deus taolennoù e-giz romantelouriezh europat an, met gwelet a reer ar roud eus e sevenadur hag e ijin en e oberennoù.
Ganet e voe war ar maez en enez Jawa. Da zek vloaz e voe kaset da v-Batavia (a zo Jakarta hiziv), evit ma'z afe d'ar skol kentañ derez nederlandat. Deskiñ a reas livañ gant al livour belgiat Antoine Payen ha kaset e voe d'an Izelvroioù e 1829. Eno e studias an nederlandeg hag al livañ. Studiañ a reas gant livourien anavezet evel Cornelis Kruseman hag Andreas Schelfhout. Kregiñ a reas da vezañ anavezet ha diskouez a reas e daolennoù e Den Haag hag Amsterdam.
Beajiñ a reas e broioù all, evel Aostria hag Italia, a-raok distreiñ da Indez ar Reter e 1851, gant e wreg, un Izelvroadez pinvidik. E Batavia e voe anvet e penn ur mirdi arz. Kenderc'hel a reas da livañ, dispartiañ diouzh e wreg kentañ ha dimeziñ gant un eil gwreg, ur vaouez nobl eus ar vro.
Mont a reas da Europa en-dro, ganti, ha beajiñ dre an Izelvroioù, Bro-C'hall, Alamagn, Italia. Mervel a reas en e vro, e Bogor, d'an 23 a viz Ebrel 1880.
Oberennoù
Un daolenn gantañ, anvet "Chaseadeg an tarv gouez" a oa bet kavet en un ti en Alre e miz Eost 2017. Gwerzhet eo bet diouzh ar c'hresk e Gwened : pa oa bet istimet he zalvoudegezh e 150 000 euro gant prizacher Gwened, e voe gwerzhet e 7,2 milion a euroioù.
Museo Nacional de Arte Romano
Ar Museo Nacional de Arte Romano (Mirdi broadel an arz roman ) zo ur mirdi spagnol e Mérida (Spagn) a oa bet digoret d'an 19 a viz Gwengolo 1986, savet gant an tisavour Rafael Moneo. Ennañ e weler pezhioù eus an arz roman kavet e kêr Augusta Emerita, e vez kendalc'hioù kendivizoù, prezegennoù, diskouezadegoù broadel hag etrevroadel. Ur savadur eus Glad an Denelezh en Unesco eo ivez.
Thành Thái
Thành Thái, anvet Priñs Nguyễn Phúc Bửu Lân pa voe ganet, a voe dekvet impalaer Vietnam eus tiegezh Nguyễn. Ren a reas e-pad triwec'h vloaz etre 1889 ha 1907.
Ganet eo bet d'ar 14 a viz Meurzh 1879. Mab d'an impalaer Dục Đức ha d'an impalaerez Tu Minh e oa.
Aet eo da Anaon d'ar 24 a viz Meurzh 1954 e Saigon.
Amzer-dremenet (yezhadur)
An amzer-dremenet zo un amzer-verb hag a vez enebet, er yezhadur, ouzh an amzer-vremañ hag ouzh an amzer-da-zont. Meur a amzer-dremenet avat zo e brezhoneg, evel er yezhoù all.
Amzerioù
Daou seurt amzerioù-tremenet zo e meur a yezh, hag e brezhoneg ivez :
An amzerioù eeun
Daou zo e brezhoneg:
An amzerioù tremenet kevrennek
Pemp zo: