cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sarkeg
Ar sarkeg (Lé Sèrtchais) a zo ur rannyezh normanek komzet e Sark diorroet diwar ar jerzenezeg bet kaset d’an enezezenn didud betek neuze gant ezvroidi eus Jerzenez, ez-resis a-orin eus Saint Ouën an darn vrasañ anezhe, er 16vet kantved, ha levezonet da c’houde gant ar gwernenezeg.
Kar eo d’an aldernezeg bet komzet gwezhall en Aldernez hag ivez d’ar rannyezhoù normanek komzet c’hoazh e Normandi.
Gwezhall e veze rannet ar sarkeg e div isrannyezh.
Aet eo kalz war-gil ar yezh abalamour dreist-holl d’an niver brasoc’h-brasañ a Saozon aet d’en em staliañ da Sark evit chom hep rankout paeañ tailhoù hag ivez abalamour ma n’eus bet graet striv ebet evit kas ar yezh war-raok.
Sant-Nigouden
Sant-Nigouden a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Gernev hag e kanton Kallag e departamant Aodoù-an-Arvor.
Sarkeg
Skridoù
Ne van ket nemeur a sarkeg dre skrid ha n'eus doare-skrivañ unvan ebet.
Naer-biton ametist
An naer-biton ametist (liester: naered-piton ametist), Morelia amethistina eus hec'h anv skiantel, a zo ur stlejvil hag a vev en Aostralia, Ginea-Nevez, Indonezia.
2 Du
Ganedigezhioù
thumb|George Boole.
Sarkeg
Skridoù
Ar skrid koshañ embannet e sarkeg a zo tennet eus Aviel Mazhev, bet dastumet hag embannet e 1862 gant ar yezhonour Priñs Louis Lucien Bonaparte war-lerc'h bezañ bet gweladennet an enez a-ratozh-kaer:
2 Du
Marvioù
thumb|Pier Paolo Pasolini
Sarkeg
Fonologiezh
Ne vez ket kavet e sarkeg elfennoù fonologel diorroet er jerzeneg war-lerc’h. Evel e jerzenezeg Saint Ouën m'eo diorroet ar sarkeg diwarnañ, ne gaver ker e sarkeg, da skouer, ar fonem /ð/ kavet e jerzenezeg diorroet diwar /r/:
N'eo ket ken diorroet staonekadur ar c'hensonenn drekstaon /k/ ha /g/ e sarkeg hag e Jerzenezeg:
Miret eo bet [dʒ] e sarkeg, avat, ma teu da vezañ [ʒ] e jerzenezeg, d.s. mãdji kv. mangi (gall. "manger")
E sarkeg eo bet miret kensonennoù e dibenn ur ger bet kollet da vat e jerzenezeg, da skouer: sarkeg pret kv. jerzenezeg pré (gall. "pré")
Ral a wezh e gaver metatezenn /r/ e sarkeg kavet e jerzenezeg ha stankoc'h e gwernenezeg:
E jerzenezeg eo bet gwanet al <l> staonekaet -> /j/ keit ha m'eo bet miret e sarkeg, da skouer:
Kavet e vez stank kensonennoù doubl e displegadur ar verboù dres evel e jerzenezeg met aet da get e gwernenezeg:
Ne gaver ket kensonennoù staon dre fic'hal doubl e sarkeg avat:
Saulty
Saulty a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Bered ar C'hommonwealth:Warlincourt Halte British Cemetery
Ur vered ag ar Brezel-bed kentañ eo. Krouet eo bet e miz Even 1916. Implijet eo bet betek miz Mae 1917 gant an 20th hag an 43rd Casualty Clearing Stations, e miz C'hwevrer 1917 gant ar 1/1st South Midland, adalek miz Ebrel betek miz Even 1917 gant an 32ndCasualty Clearing Station hag e mizioù Mae hag Even 1918 adarre. Goude arsav-brezel an 11 a viz Du 1918 e voe degaset enni bezioù eus beredoù bihan Gaudiempre, La Herlière ha Couturelle. Tri soudard saoz fuzuilhet (unan evit laoskentez ha daou evit bout bet dizertet) a zo beziet enni .
Felleries
Felleries a zo ur gumun eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
System of a Down
System of a Down (alias SOAD pe System) a zo ur strollad Nu metal, eus Los Angeles. Abaoe o fladenn Mezmerize en deus kemeret ar strollad ur stil un tamm disheñvel. A orin armenian eo ar pevar ezel, memes ma'z int ganet el Liban, er Stadoù-Unanet pe en Armenia.
Izili a-vremañ
Memes ma kan dreist-holl, Serj Tankian a c'hoari gitar ivez er sonadegoù. Daron malakian en deus sonet ar gitar boud er studio evit ar pladennoù mezmerize ha Hypnotize ha c'hoarvez a ra gant Shavo odadjian klokaat lodennoù komzet pe huchet. Sevener al lodenn vrasañ eus o c'hlipoù eo ivez. An holl er strollad, ha dreist-holl Daron Malakian ha Serj Tankian, a labour da aozañ ar sonerezh ha skritur ar c'hanaouennoù. E kanaouennoù zo e kan Daron Malakian muioc'h eget Serj Tankian.
System of a down
E 1995 eo e teu Soil (ha n'en doa produet pladenn ebet ha nebeut-kenañ a sonadegoù), strollad Daron Malakian, da vezañ System of a Down. Anv ar strollad zo tennet diwar Victims of a Down, ur barzhoneg skrivet gant Daron. Adalek 1998, gant o fladenn gentañ, e reont berzh. Buan-tre int deuet da vezañ mouezh kaozioù pouezus, dreist-holl anavezadenn ar gouennlazh armenian. Kanaouennoù evel Sugar (deuet da vezañ kanaouenn veur ar strollad gant Suite-pee) ha Spiders a zo pladennoù single.
Steal This Album!
E fin 2001, meur a ganaouenn savet evit Toxicity met n'int ket bet dalc'het war ar bladenn a oa lakaet war ar Gwiad. Ar strollad a gemennas e oa kanaouennoù peurechuet eus ar re-se, ha dont a reas er-maez Steal This Album!, ur bladenn gant ar c'hanaouennoù a oa war ar Gwiad en o stumm diwezhañ met gant kanaouennoù nevez ivez. Deuet zo er-maez pemp embannadur disheñvel eus ar bladenn-se, met n'eus nemet design ar gollo a zo disheñvel. Kalz a dud a soñj ez eus ur spered kinek ha demagogour gant anv ar bladenn, koulskoude ez eo un dave da Steal this book!, ul levr skrivet gant Abbie Hoffman, bet e penn al luskad hippie.
Mezmerize/Hypnotize
E 2005, goude tri bloaz hogozik didrouz, System Of A Down a glaskas kas un arnod nevez da benn. Dont a reas ar bladenn zoubl er-maez e div lodenn. C'hwec'h miz war-lerc'h an deiziad kemennet, e miz Mae, e teue er-maez al lodenn gentañ, Mezmerize. Ar ganaouenn "Cigaro", lakaet war ar Gwiad, hag ar single B.Y.O.B. (Bring Your Own Bomb) o deus sikouret kalz da werzhañ ar bladenn. Erruet eo da gentañ e penn ar charts er bed.
An eil lodenn, Hypnotize a zo deuet er-maez c'hwec'h miz war-lec'h, d'an 22 a viz Du. A-drugarez d'e stumm ispisial e c'haller stagañ anezhañ ouzh golo Mezmerize ha krouiñ evel se ur bladenn doubl gwir. Kavet e vez ivez ar c'hempoell-se gant ar c'hanaouennoù. Da skouer, kanaouenn gentañ Mezmerize a zo anvet "Soldier Side-Intro". Berr-tre eo, ne vez komprenet he ster nemet gant kanaouenn ziwezhañ Hypnotize, anvet "Soldier Side". Pa vez staget goloioù an div bladenn e vez komprenet petra eo an dresadenn. Gwelet e vez pennoù.
Santet e vez gant an div bladenn-se e teu perzh Malakian da vezañ pouezusoc'h. Sevel a ra bremañ ul lodenn vras eus ar skridoù hag un c'hard mat eus ar c'han.
Pozad ar strollad
Kemennet en deus Daron en un doare ofisiel e paouezfe ar strollad da seniñ evit ur pennad goude an Ozzfest.
Malakian ne c'hell ket lavaret pegeit e pado ar poz-se, met ar pezh 'zo sur eo evit bloavezhioù. Lâret en deus e krogfe da labourat evit e raktres nevez, "Scars on Broadway", ur strollad emeur o sevel c'hoazh. Kaoz zo ivez a sevel sonerezh evit ur film, met n'eus bet sinet netra c'hoazh. Izili all ar strollad o deus raktresoù ivez. Serj Tankian en deus labour gant e label dezhañ e-unan, "Serjical Strike", ha Shavo Odadjian a labour war ur raktres gant izili ar "Wu-Tang Clan".
Raktresoù a-gostez
E-kichen ar strollad, an izili o deus holl raktresoù diouzh o zu. Ezel eo Serj Tankian eus "Axis of Justice", un aozadur stourm gant Tom Morello, gitarour "Rage Against The Machine" hag "Audioslave". Kenlabouret en deus ivez gant Deftones war ar ganaouenn "Mein" eus ar bladenn Saturday Night Wrist. Labourat a ra ivez gant gitarour Buckethead e 2005 ha produiñ a ra ar bladenn Enter The Chicken en anv e label. Enrollet en deus Serj ur ganaouenn gant ar "Rita Mitsouko" ivez. Kavet e vo anezhi war bladenn nevez ar "Rita Mitsouko" met ne vo ket ur single.
Engouestl
System of a Down n'eus ket roet kalz keleier e-pad an tri bloaz goude Steal This Album!. Koulskoude n'eus ket paouezet ar strollad da veajiñ gant e ouel evit sikour ar c'haozioù bras a zifennont, ha dreist-holl anavezadenn ar gouennlazh armenian, skeudennet gant ar c'hanaouennoù "PLUCK" ha "Holy Mountains". Ar strollad a zo emouestlet ivez er stourm evit ar peoc'h hag a-enep an naon en Afrika.
Kanaouenn adkemeret
Ar strollad a adkemer alies kanaouennoù eus strolladoù liesseurt en o sonadegoù, da skouer:
Lavaret e vez alies ez eo "Legend of Zelda" ur ganaouenn eus ar strollad dre ma'z eo tost mouezh ar c'haner da hini Serj Tankian, met e gwirionez ez eo Joe Pleiman zo o kanañ.
Ar ganaouenn "Feel Good" n'eo ket eus "System Of A Down" e gwirionez met eus ar strollad "(hed)p.e." war ar bladenn Broke, gant sikour Serj Tankian ha Morgan (Kanerez ar strollad Kittie).
Sant-Briag
Sant-Briag (e galleg: Saint-Briac-sur-Mer) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Melestradurezh
left|thumb|An ti-kêr
Naer-biton Boelen
Naer-biton Boelen (liester: naered-piton Boelen), Morelia boeleni eus hec'h anv skiantel, a zo ur stlejvil hag a vev e Ginea-Nevez.
thumb|left|250px|Penn gwelet a-dost
Paris (mab Priamos)
Paris (Πάρις e gregach) a oa mab da Briamos, roue Troia, ha da Hekabe, e mojennoù Hellaz kozh. Eñ an hini a voe pennkaoz d'ar brezel a voe graet da Droia.
Anvet eo ivez Aleksandros, diwar ar ger gregach Αλέξανδρος, Aléxandros, « gwarezour gwazed». Brudet eo abalamour ma'z eo gantañ e voe skrapet Elena, a voe pennkaoz da Vrezel Troia met perzh a gemer e meur a vojenn gozh all.
Yaouankiz
Pa oa dougerez Hekabe, e vamm, e hunvreas he doa ganet ur c’hef-tan a lakaas an tan e kêr. Un diouganer a lavaras e vije kiriek da zismantr Troia. Pa glevas kement-se e klaskas Priamos lazhañ ar bugel. Lezet e voe gant ur mevel war venez Ida (Ida Troia) met un arzhez a deue d’e vagañ. Pa welas petra a c’hoarveze e teuas ar mevel da gemer ar bugel en-dro evit e vagañ er gêr e kuzh.
Hervez un doare all e voe kavet war venez Ida gant bugulion, hag anvet e voe Paris gante. Diwezhatoc'h an hini e voe lakaet Aleksandros dre ma oa ur mailh d'ober war-dro ar chatal.
Pa voe deuet bras e tibabas an nimfenn Oinone da bried. Honnezh a oa merc'h d'an doue-stêr Kebren, hag ur mab o doe, anvet Korythos. O dilezel a reas evit mont gant Elena.
Barnadenn Paris
Pa voe lidet eured Peleüs ha Thetis war Venez Olympos e oa pedet an holl zoueed evel-just. An holl? Nann 'vat, rak Eris, doueez an dizemglev, ar c'hwezerez-tan anezhi, a oa bet lezet a-gostez.
Ha peogwir ne gave ket he c'hont he devoa graet he soñj kaout plijadur ivez diwar-goust ar re all. Neuze he doa kaset dezho un aval-aour a oa skrivet warnañ « d'an hini gaerañ» (e gregach e oa Ἡ καλὴ λαϐέτω / hê kalê labetô) : hennezh e oa « aval an dizemglev ».
Hag an teir da glask levezoniñ ar paotr yaouank gant o fromesaoù. Hera a bromete ur rouantelezh, Athena a oa prest da reiñ furnezh ha nerzh-kalon er brezel, hag Afrodite a ginnige karantez digant kaerañ plac'h Hellaz. Afrodite an hini a voe dibabet gant Paris, hag evel-se eo e voe kaset e diegezh hag e vro da get: da gentañ dre ma skrapas Elena Sparta, ar priz prometet dezhañ gant an doueez, ha goude dre ma sachas war e gein kasoni ruz an div zoueez all a reas o seizh gwellañ evit enebiñ ouzh Troia. Meneg a se a ra ar barzh Homeros en Ilias (Kan XXIV):
An distro da Droia
Ha Paris distreiñ da Droia da-geñver ur genstrivadeg aozet gant Priamos entre priñsed kêr. Ar priz? Un ejen eus Menez Ida. Met da Baris e oa al loen, lamet eo bet digantañ, ha fellout a ra dezhañ kemer perzh er genstrivadeg evit adkemer anezhañ. Trec'h eo Paris e pep kenstrivadeg. En hini diwezhañ e rank c'hoari ouzh e vreur Hektor. Da gentañ e seblant bezañ an hini kreñvañ. Met fuloriñ a ra Hektor o welout un estren, a gav dezhañ, o terc'hel penn outañ, ha setu darbet dezhañ lazhañ Paris. Evit saveteiñ e vuhez e rank Paris pignat war aoter Zeus. Neuze, Kassandra, a gave un tamm tres heñvel dezhañ, da c'houlennata ar gwaz yaouank, ma kompren e oa eñ an hini e oa ar bugel dilezet. Hag ar roue Priamos, bouzar ouzh rakkemennoù an tonkadur, da zegemer ar priñs en e diegezh.
Brezel Troia
E-pad seziz Troia e voe gloazet-fall gant ur saezh tennet gant Filoktetes. Kaset e voe war venez Ida en-dro, ha goulenn a reas digant Oinone, e wreg kentañ, ober war e dro. Nac'h a reas ar wreg ha mervel a reas ar gwaz.
Évelyne Brisou-Pellen
Évelyne Brisou-Pellen, ganet d'an 21 a viz Gwengolo 1947 e Koetkidan (kumun Gwern-Porc'hoed), a zo ur skrivagnerez c'hallek evit ar re yaouank.
He buhez
Ul lodenn eus he yaouankiz a dremenas e Meknes (Maroko) a-raok distreiñ da Vreizh. E Roazhon e reas he studioù kentañ derez, hag e Gwened he studioù eil derez. E Skol-Veur Roazhon e studias al «Lizhiri modern». Kelennerez eo bet ur pennadig amzer, betek ganedigezh he bugale, a lakaas anezhi da baouez. Daou vab he deus bet. Unan anezho eo Ronan Pellen, anavezet evel gitarour.
Kregiñ a reas neuze da skrivañ testennoù bihan evit kazetennoù er penn-kentañ (Belles histoires de Pomme d'Api da skouer). Goude e reas romantoù (Le Mystère de la Nuit des Pierres eo an hini kentañ). Kenderc’hel a ra abaoe da skrivañ romantoù evit ar vugale. Ouzhpenn lenn ha skrivañ e plij dezhi liorzhañ.
Creuse (departamant)
<HR noShade>
Évelyne Brisou-Pellen
He buhez
Resevet he deus prizioù evit he levr Prisonnière des Mongols, ar Grand Prix du livre pour la jeunesse e 1984 da skouer.
Creuse (departamant)
Creuse (galleg, distaget ; Cruesa en okitaneg, distaget /kruezo/, pe /krozo/ er vro) zo un departamant e-kreiz Bro-C'hall, er rannvro Akitania-Nevez, anezhañ unan eus an departamantoù a zo en Okitania. Anvet eo bet diwar anv ar stêr Creuse, a zo Cruesa en okitaneg.
Évelyne Brisou-Pellen
Penaos e krogas da skrivañ
Abaoe ma'z eo yaouank e plij dezhi skrivañ, met ne soñje ket ober ar vicher-se. E 1977 e skrivas un destenn vihan, dibab a reas he gas d’ur gazetenn hag e voe embannet. Mennozhioù all he deus bet da c’houde, hag unan evit ur romant. Skrivañ a reas anezhañ e 1978 (Le Mystère de la Nuit des Pierres). Ne oar ket da beseurt ti-embann kas an oberenn, mont a ra neuze da welet piv a ra petra hag e kas ar skrid d’unan anezho (Editions de l’Amitié). Degemeret e vez. Goude al levr e c'hanas un eil istor (la Cour aux Étoiles) hag e krogas neuze gant ar vicher a skrivagner. Soñjal a ra eo un doare da vevañ meur a vuhez.
Creuse (departamant)
Garait (Guéret e galleg) eo ar penn-kêr anezhañ.
Un departamant war zidudañ
Brudet eo da vezañ unan eus ar c'hornioù-bro ma eo bet an didudañ ha divroañ en o gwashañ. Pa oa Michel Debré ministr en devoa klasket kas di bugale tennet digant o zud er Réunion.
Évelyne Brisou-Pellen
Ditouroù diwarni, he mennozhioù hag he doare da labourat :
Kalz eus he levrioù a dremen pell diouzhomp, rankout a ra neuze labourat kalz war an titouriñ. Tro he deus bet memestra da veajiñ evit levrioù ‘zo (da Vec'hiko, da Skos, da Egipt… met ivez tostoc’h en Naoned, e Menez-Mikael, Konk-Kernev …). Al lodenn vrasañ eus he levrioù a dremen en amzer dremenet, en Henamzer, er Grennamzer, da vare Jezus…, e lec’hioù a bep seurt e Breizh pe en Arvorig, e Gres, er Japan, e Sina…
Creuse (departamant)
Arondisamantoù
left|230px|Kartenn an departamant
Évelyne Brisou-Pellen
Ditouroù diwarni, he mennozhioù hag he doare da labourat :
Labourat a ra en he zi war ur burev, gant hec'h urzhiataer er penn kentañ gant titouroù, geriadurioù e-leizh. Da c’houde ec’h adlabour he zestenn gant an dorn (dre ma soñj ne vez ket ar memes disoc’h o labourat gant unan pe egile).
Levrlennadur
thumb| 260px| Ul levr e brezhoneg gant Evelyne Brisou-Pellen, embannet gant [[TES, 2010. ]] thumb| 260px| Ur sarpant glas e-barzh ar c'hlas, gant Evelyne Brisou-Pellen, embannet gant [[Sav-Heol, 2010. ]]
Eider-dum
An eider-dum (liester : eidered-dum) a zo un evn palvezek, Somateria mollissima an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Anas mollissima (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ :
Balaneg
Balaneg a zo un enezennig e gwalarn enezeg Molenez, etre Banneg ha Molenez thumb|left|600px|Emañ Balaneg etre [[Banneg hag Molenez.]]
Scilla (Italia)
Scilla zo ur gêr e Calabria, en Italia, e Proviñs Reggio Calabria, ur 5 000 den o chom enni. Dont a ra hec'h anv eus hini Skylla, an nimfenn troet da vorvil hervez mojennoù Hellaz kozh.
Island (disheñvelout)
Island a c'hall bezañ :
Scilla (Italia)
Douaroniezh
22 km en hanternoz da Reggio Calabria emañ Scilla, dirak Strizh-mor Messina. Div lodenn zo anezhi: kêr ar burevioù ha kêr an douristed, Marina di Scilla, an traezh hag ar pretioù hag ostalerioù. A-us d'an draezhenn emañ ar c'hastell savet gant Duged Calabria. Dont a ra tud d'an aod a-bell en hañv dre ma'z eo al lec'h kentañ en hanternoz da Reggio ma vez klouaroc'h an dour eget er strizh-mor end-eeun.
Michel Zévaco
Michel Zévaco, ganet en Aiacciu (Korsika) e 1860 ha marvet en Eaubonne (Seine-et-Oise) e 1918, a oa ur c'hazetenner gall, anarkour, hag ur romantour poblek e deroù an. Brudet eo bet e levrioù Pardaillan, a veze lennet kenañ gant ar yaouankiz a wechall.
E vuhez
Pa guitaas an arme e 1888 ez eas da Bariz. Eno e voe kazetenner ha sekretour ar gazetenn L'Égalité renet gant ar sokialour Jules Roques. Mont a reas war ar renk e dilennadeg 1899 evit Ligue socialiste Roques. Anaoudegezh a reas gant Louise Michel, Aristide Bruant ha Séverine. Meur a chomadenn a reas e toull-bac'h Sainte-Pélagie abalamour da skridoù politikel e-kreiz mare gwalldaolioù an anarkourien. Kondaonet e voe e miz Here 1892 abalamour da gomzoù distaget en ur vodadeg politikel: Gant ar vourc'hizion e vezomp lazhet dre an naon ; laeromp, lazhomp, dinamitomp, kement doare zo a zo mat da gaout an disamm eus al lorgnez-se.
Sars-le-Bois
Sars-le-Bois a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Josilin Gourvenneg
Jocelyn Gourvennec ( Josilin Gourvenneg gant brezhonegerien zo), ganet d'an 22 Meurzh 1972 e Brest, zo ur melldroader breizhat hag a oa paouezet da c'hoari e miz Gouere 2006 evit dont da vezañ gourdoner.
Gourdoner
E Mae 2010 goude krogad diwezhañ kampionad 2009-2010 ar c'hevre 2 (eil rummad), pa zesker e tiskenno skipailh Gwengamp er c'hampionad broadel (trede rummad), eo galvet gant Noël ar Graet, prezidant War-raok Gwengamp da vont da c'hourdroner ar skipailh, e lec'h Victor Zvunka. Ar wech kentañ eo dezhañ gourdoniñ ur skipailh el live-se pa oa abaoe 2008 gourdoner La-Roche-sur-Yon, ur skipailh a c'hoarie er Rummad a Enor (DH) d.l.e. ar c'hwec'hvet rummad.
Porté poisson
E barrez klasel ec'h implijer an termen porté poisson evit deskrivañ un emstumm ma vez douget un dañserez en retiré he gar dirak hag en arabesque' he gar a-dreñv.
Die Leiden des jungen Werthers
Diverradenn
Lod brasañ darvoudoù al levr a zo kontet dindan stumm lizheroù skrivet gant Werther ha kaset d’e vignon Wilhelm Humml. Werther, un den yaouank ha ne oar ket c’hoazh ar pezh a fell dezhañ ober, a ziviz kuitaat ar gêr vras ha mont d’en em staliañ en ur gêriadenn vourc’hiz anvet « Wahlheim » pe « W » (en alamaneg du-mañ dibabet). Eno e vourr o pourmen war ar maez hag o tresañ, dre ma soñj dezhañ ez eo un arzour. Un deiz ez eo pedet d’un dañsadeg hag e-kerzh an abadenn e kej gant (Lotte), ha hi merc’h pennoù-bras, hag a ra war-dro hec’h eizh breur ha c’hoar abaoe m’eo marvet he mamm.Daoust ma oar Werther ez eus un danvez-pried anezhi, e kouezh amourous kerkent. E-kerzh an dañsadeg e krog an arnev, an daou anezho a soñj en ur barzhoneg savet gant Klopstock ha neuze e komprenont ez eus traoù boutin dezho. Adalek ar mare-se e tremeneont lod brasañ o amzer asambles.
Pa zistro Albert (danvez-pried Lotte) eus ur veaj kenwerzh, ez eo kemmet trivliadoù Werther : bezañs Albert a ziskouez splann dezhañ ez eo dizesper e garantez. Daoust ma’z eo jentil Albert e chom stegn an darempredoù etrezañ ha Werther. Pa veiz Werther ne c’hallo ket kenderc’hel gant e zarempred gant Lotte e kuita ar gêr, hag ez a da labourat e burev ur ministr. Eno e kav hir e amzer hag eo dipitet gant temz-spered an dud. Ken dipitet eo ken e tistro da W, met dimezet eo lOtte hag Albert. Pa’z a Werther da welout Lotte, un nozvezh a-raok Nedeleg, e lenn un lodenn eus Ossian, hag e ken entanet ken e vriata anezhi hag e pok dezhi. Lotte a lavar dezhañ ne fell ket dezhi e welout a-raok ma vo devezh Nedeleg, da lavaret eo pevar devezh goude. Goude an darvoud-se ez eo dizesper Werther. Ul lizher a skriv da Lotte, ha war zigarez mont da veajiñ ec’h amprest div bistolenn Albert hag en em lazh. An deiz war-lerc’h diouzh ar mintin ez eo adkavet, gloazet d avat eo, ha gwisket en e zilhad heverk (glas ha liv aour). Tro kreisteiz e varv. War e varc’h-levr e kaver Emilia Galotti skrivet gant Lessing. Dre ma’z eo en em zistrujet e nac’her outañ bezañ douaret en un doare kristen.
Dael
Dael a zo savet, koulz diouzh tu ar re a zo plijet gant al levr hag a re a zo displijet gantañ. E-kreiz ar romant emañ Werther, un dudenn hag a ya a-enep da reolennoù ha boazioù ar vourc’hizien : d’ar mare-se e o an emlazh un dodenn tabou da vat.
Derzhienn Werther
Pa voe embannet al levr e krogas derzhienn Werther en Alamagn da gentañ hag en Europa da heul : an holl verc’hed a soñje dezho e oant Lotte, padal e soñje d’an holl baotred bezañ Werther. Un efed en doe al levr war ar c’hiz zoken : ar baotred en em wiskas evel Werther (dilhad glas ha melen) hag ar merc’hed evel Lotte (saeoù gwenn ha roz).
Efed Werther
E 1974 ec’h ijinas ar sokiologour amerikan David Phillips an dro-lavar efed Werther a-benn aroueziñ ur c’hoarvoudenn bsikologel ha sokial : pa vez brudet emlazh unan bennak ez a re all d’en em lazhañ da heul. An emlazh a zeu neuze da vezañ un diskoulm d’ar c’hudennoù, e-touez diskoulmoù all, o c’houzout e vo tamm-pe-damm degemeret gant ar media. Marteze e c’haller gwelout neuze emlazh Marilyn Monroe ha hini Kurt Cobain evel div skouer eus efed Werther.
16 Eost
Marvioù
thumb|150px|right|Elvis Presley
Crypsirina
Crypsirina a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ 2 spesad eus gevred Azia.
Dordogne (departamant)
Dordogne (e galleg hag ent-ofisiel, distaget ; Dordonha en okitaneg, stumm hag a vez implijet ivez gant ar c'huzul-departamant ) a zo un departamant, dezhañ an niverenn 24, e kreiz-kornaoueg Bro-C'hall, e rannvro Akitania-Nevez, anvet diwar ar stêr Dordogne. Périgueux eo ar penn-kêr anezhañ.
Istor
Evel an darn vrasañ eus an departamantoù e oa bet savet d'ar 4 a viz Meurzh 1790. Diwar ar Périgord eo savet. Emañ an departamant koulz lavaret penn-da-benn en Okitania, war-bouez 1 gumun hanter: Parcoul eus ar Saintonge, staget ouzh an departamant e 1794, ha La Ròcha Chalés hag a zo hanter c'hallek.
Lannebeur
Lannebeur a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Oueloù hag en Aodoù-an-Arvor.
Ardamezioù
N'ez eus ket evit ar poent.
Naer-biton roueel
An naer-biton roueel (liester: naered-piton roueel), Python regius eus hec'h skiantel, a zo ur stlejvil hag a vev en Afrika. An hini vihanañ eo e-touez an naered-piton afrikan.
Abul-Abbas
thumb|200px|right|Un olifant gwenn, livadur eus an XIvet kantved e Spagn. [[Mirdi ar Prado, Madrid.]] Abul-Abbas a oa un olifant profet d'an Impalaer Karl Veur gant Harun al-Rashid, kalif Bagdad, e 798.
Diskouezet e voe meur a wech pa veze bodet al lez, ha kaset e voe da chom da Augsburg, e kreisteiz Bavaria a vremañ.
E 804 e kouezhas soudarded Godfred, roue Danmark, war ur gêriadenn marc'hadourien, tost d'e rouantelezh, ha kas gantañ an dud, dre heg, d'ur gêriadenn nevez-savet, Hedeby, a-benn kaout e lod eus ar marc'had a veze graet en hanternoz. kaset e voe armeoù Karl Veur enep rouantelezh Denmark, ha perzh a gemeras Abul-Abbas en emgannoù.
En 810, pa oa krogt en e zaou-ugent vloaz, e varvas Abul-Abbas gant un pneumonia, goude un neuiadenn er Roen.
Pardaillan
Pardaillan zo haroz Michel Zévaco, ur romantour poblek gall eus deroù an XXvet kantved, a gaver e 12 romant adalek 1907.
Turkeg
Troet eo bet ar romantoù e turkeg. Brudet int bet gant ar skrivagner Ahmet Altan en deus skrivet: "Daou seurt tud a zo: ar re o deus lennet romantoù Pardaillan hag ar re n'o deus ket".
Duanenn vras
An duanenn vras a zo ur spesad evned palvezek, Melanitta fusca an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous en hanternoz Eurazia (eus Skandinavia da gornôg Siberia).
Tour en dedans
E barrez klasel ec'h implijer an termen tour en dedans evit deskrivañ un doare tro.
E lec'h ober un tro boas er pevare emstumm, en em laka an dañser/ez en emstumm grande quatrième ha neuze e tro war ar c'har dirak en dedans, da lâret eo war-du an arvesterion/ezed.
Alatriste
Alatriste zo
Rebreuviette
Rebreuviette a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Norvegia
Norvegia, , pe Norge , (Norge e bokmål, Noreg e nynorsk), zo ur vro hag ur rouantelezh (Kongeriket Norge pe Noreg), e kornôg ledenez Skandinavia, pe Lec'hlenn.
En em astenn a ra a-hed ar Meurvor Atlantel, pe lodennoù anezhañ anvet Mor an Hanternoz er su ha Mor Norvegia en norzh. Harzoù he deus Norvegia gant Sveden, er reter, ha gant Rusia ha Finland er biz. Rannet eo diouzh Danmark, er su, gant ar Skagerrak.
Stag eo an inizi Svalbard ha Jan Mayen, en norzh, ouzh Rouantelezh Norvegia, koulz hag Enez Bouvet, e su ar Meurvor Atlantel. Enez Pêr Iañ, e su ar Meurvor Habask, a zo e dalc’h Norvegia ivez, met ne seller ket outi evel ul lodenn eus ar Rouantelezh.
Gerdarzh
Eus an norseg Norðrvegr, hent (vegr) an Norzh (Norðr), a oa an anv bet roet gant ar Vikinged d'ar broioù a c'hellent tizhout dre norzh ar Meurvor Atlantel, da lavaret eo Norvegia, Island ha Greunland.
Norvegr a roas Norwegen en alamaneg, Norway e saozneg ha Norvegia e latin ar Grennamzer, alese an italianeg hag ar spagnoleg Norvegia, ar ruseg Норвегия Norvegiya, ar galleg Norvège hag ar brezhoneg Norvegia.
Bev eo chomet Norvegr er yezhoù skandinavek betek emdreiñ dre Norégr ha Norégi en Norge e daneg hag e svedeg ; Norge ivez a lavarer e bokmål, Noreg eo e nynorsk ("norseg nevez"), an div yezh ofisiel a ya da sevel an norvegeg.
Istor
En amzer ar Vikinged e voe ur rouantelezh dizalc’h eus Norvegia, adalek an IXvet kantved, ha gant tud eus Norvegia e voe trevadennet douaroù pell er c’hornôg, evel an Inizi Faero, Island, enezeg Breizh-Veur, Greunland. Mont a reas dinastiezh rouaned Norvegia da get e 1387 hag unanet e voe ar vro gant Danmark ha Sveden en Unvaniezh Kalmar. P’en em zistagas Sveden diouzh Unvaniezh Kalmar er XVIvet kantved e chomas Norvegia hec’h-unan gant Danmark, evel ur rannvro bell, stag outañ. Troc’het e voe Norvegia diouzh ar peurrest eus Europa pa voe degemeret ar brotestantiezh er vro, rak paouez a reas perc’hirined da zont eus Europa war bez Sant Olaf e Nidaros. Goude ma voe faezhet gant Napoleon e rankas Danmark lezel Norvegia gant Sveden e 1814 (hogen an douaroù tramor bet dizoloet gant Norvegiz, evel Greunland, Island, an Inizi Faero, a chomas stag ouzh Danmark). He bonreizh dezhi he doa Norvegia hag he gouarnamant dezhi ivez ; ne oa unanet ouzh Sveden nemet dre ma oa roue Sveden o ren war Norvegia ivez. A-benn ar fin e teuas Norvegia da vezañ dizalc’h da vat e 1905.
Politikerezh
Ur rouantelezh vonreizhel eo Norvegia, gant ur Parlamant. Kemer perzh el lidoù a ra ar roue dreist-holl, hep na vefe gantañ kalz a c’halloud, met arouez unded ar vro eo eñ.
169 c’hannad zo e parlamant Norvegia, ar Storting, ha dilennet e vezont en 19 kontelezh, evit ur prantad pevar bloaz, hervez an doare mouezhiañ kenfeurel. Rannet eo ar Storting e div gambr, an Odelsting hag al Lagting, a c’hell bezañ bodet pep hini diouzh he zu evit traoù zo, pe a-gevret evit traoù all.
Rannadur melestradurel
Ouzhpenn se ez eus 433 a gumunioù.
Douaroniezh
Ur vro hir-hir eo Norvegia, p’en em led a-hed 1752 km eus an norzh d’ar su, hag a-hed 430 km d’ar muiañ ha 6 d’an nebeutañ a reter da gornôg. Ur vro veneziek eo ivez, levezonet gant krignerezh amzer ar skorn. Ar Galdhøpiggen eo ar menez uhelañ, a sav e uhelder da 2 469 m. Troc’het-didroc’het eo an aod, a-hed ouzhpenn 20 000 km, gant e-leizh a inizi, a garregoù hag a fjordoù.
Banniel Iwerzhon
Banniel Iwerzhon (a vez anvet alies the Irish Tricolour e saozneg ; an Bhratach Náisiúnta en iwerzhoneg) zo ur banniel triliv, gant al livioù a-serzh, gwer, gwenn, hag orañjez. E hed zo an hanter hiroc'h eget e led (1:2).
Norvegia
Douaroniezh
Emañ hanternoz ar vro en norzh da Gelc'h pennahel Arktika. El lodenn-se eus ar vro neuze e weler heol hanternoz e-pad meur a sizhun e-pad an hañv. En enep e vez teñval er goañv e-pad devezhioù ha devezhioù.
Santez-Anna
Santez-Anna zo anv meur a lec'h e Breizh, diwar anv Ana pe Anna, a oa mamm Mari, mamm Jezuz.
Norvegia
Poblañs
Sevel a ra an niver a du a zo o vevañ e Norvegia da 4,6 milion (e Gouere 2004). Goustadik e kresk an niver-se (0,4% bep bloaz). Diskennidi eus ar Vikinged eo ar braz eus an dud, met en hanternoz e kaver ur bobl all, ar bobl Sami, hag ivez un nebeud tud deuet eus Finland (Kven). Henvroidi eo ar Samied hag a-gozh e vezont kavet el lodenn-se eus Norvegia, hag er broioù amezek (Sveden, Finland ha Rusia). Ar brasañ niver anezho koulskoude a zo bremañ o chom en Oslo.
Banniel Iwerzhon
Arouez
Al liv gwer eo arouez emsav ar Gatoliked zo bet gwasket e-pad pell gant ar Rouantelezh Unanet ha, dre vras, an emsav evit dieubidigezh ar vro. Al liv orañjez e oa arouez ar roue saoz Gwilherm III, a oa protestant hag eus an tiegezh Orange-Nassau, hag en doa trec’het ar Gatoliked en emgann ar Bóinn. Dre vras ez eo arouez ar Brotestanted a oa bet o hendadoù o sevel a-du gantañ. Al liv gwenn e-kreiz a arouez ar peoc'h etrezo. Ar banniel-se a fell dezhañ bezañ arouez unaniezh an div gumuniezh vras en Iwerzhon ; savet eo bet war skouer hini ar Republik Gall, a oa ur skouer evit republikaned Iwerzhon.
Norvegia
Poblañs
Ar c'hêrioù brasañ eo Oslo, Bergen, Trondheim, Stavanger ha Tromsø.
Santez-Anna
Chapelioù Santez Anna
Kalz chapelioù zo bet savet da Santez Anna e Breizh. Sellit ouzh :
Norvegia
Yezhoù
Daous stumm skrivet a zo d’an norvegeg, anvet Bokmål ha Nynorsk, ha n’eo ket bras ar c’hemm etrezo. Ar Bokmål eo ar stumm implijet gant ar muiañ niver eus an dud. En norzh e kaozeer ivez yezhoù samiek, yezhoù ha n’int ket kar tamm ebet d’an norvegeg.
Banniel Iwerzhon
Istor
Kroget e voe d’ober gant an triliv er bloavezhioù 1830, evit lidañ trec’h Dispac'h 1830 e Bro-C’hall. Al liv gwer hag al liv orañjez a oa anavezet, pep hini diouzh e du, abaoe ur pennad mat. thumb|Banniel kozh ar vroadelourien a denne da hemañ, hini proviñs [[Laighin. Graet e vez gantañ c'hoazh da vanniel staon gant Morlu Iwerzhon.]] thumb|Banniel [[Urzh Orañjez.]] Ur banniel gwer gant un delenn en e greiz a oa arouez broadelourien Iwerzhon, abaoe ar. E dibenn an e oa deuet da vezañ banniel ar republikaned a oa bodet er strollad United Irishmen. Urzh Orañjez, ar strollad a vode Protestanted, e biz an enezenn dreist-holl, e koun ar roue Gwilherm III a oa bet trec’h war emsavidi gatolik Iwerzhon e 1690. En e teuas ar soñj tamm-ha-tamm gant republikaned Iwerzhon e oa dav unaniñ an div gumuniezh-se, evit sevel ur stad iwerzhonat dizalc’h. Ar skouer gentañ a anavezer eus implij an tri liv evel arouez broadelour a oa e miz Gwengolo 1830, pa voe gwelet kokardennoù el livioù-se gwisket gant tud a felle dezho lidañ Dispac'h 1830 e Bro-C’hall. Ar banniel, evel m’en anavezomp bremañ, a voe krouet e 1848 gant Thomas Francis Meagher eus an emsav Iwerzhon Yaouank. E 1916 e voe dispaket bannieloù evel-se e-pad Emsavadeg Pask, evit aroueziañ ar Republik nevez. Degemeret e oa bet an triliv da vanniel ofisiel gant Stad Dieub Iwerzhon, pa oa bet savet houmañ e 1922. Ha kadarnaet e oa bet an dibab-se e bonreizh miz Kerzu 1937 ha, goude-se, pa zeuas Iwerzhon da vezañ ur republik e 1949.
Norvegia
Relijion
An darn vrasañ eus Norvegiz a zo luterianed (86%). Tost da 7% anezho a heuilh kredennoù all, hag ar peurrest a lavar n’o deus relijion ebet.
Banniel Iwerzhon
Istor
Ar banniel triliv-se zo, evit broadelourien Hanternoz Iwerzhon, arouez enez Iwerzhon en he fezh, hag implijet e vez ganto evel-se. Goude savidigezh Hanternoz Iwerzhon e 1922, ne oa nemet an Union Jack, banniel ar Rouantelezh Unanet, a oa ofisiel eno, hag ivez an Ulster Banner, banniel Gouarnamant Norzhiwerzhon etre 1953 ha 1972. Ha berzet eo bet an implij eus an triliv gant al lezenn e-pad meur a vloaz.
Fama (doueez)
thumb|Feme, pe Fama, war doenn an  [[Hochschule für Bildende Künste Dresden|Dresdner Kunstakademie, e Dresden, Alamagn. ]]
Fama a oa doueez ar Vrud gant ar Romaned, evel Feme gant tud Hellaz.
Hellazadez a orin
Dont a ra an anv Fama eus ar gregach Feme (Φημη / Pheme)
He ganedigezh
Merc'h diwezhañ an doueez Gaia, an Douar, eo-hi. Krouet e voe hep tad, evel dial he mamm ouzh an doueed. Hervez Sofokles avat e oa merc'h da Elpis, an Esperañs.
Un doueez askellek eo, ha buan e nij d'ober he c'hefridi. Ul lagad he deus a-dreñv pep pluenn, hag un teod evit pep lagad, ma c'halle adlavarout dizehan kement tra a wele pe a gleve.
Div drompilh he doa: hini hir ar Vrud vat, ha hini verr ar Vrud fall.
Mojennoù
Hi eo a gasas keloù d'ar rouanez Didon edo Eneas war-nes lestrañ. Hi a voe kaset gant Gwener da lezel brudoù da redek betek maouezed Lemnos, ma savas kann etre gwazed ha gwragez.
Kement-se a oa dial Afrodite ouzh tud Lemnos, rak ne azeulent ket an doueez ken abaoe ma oa o toganiñ he fried Hefaistos gant Ares.
<!--Par contre Fama, la renommée, rend immortels les héros en ne faisant jamais mourir leur mémoire. Avec le temps, c'est cet aspect de Fama qui prédominera dans ses représentations. was the personification of fame and renown, her favour being fame, her wrath being scandalous rumors. She was a daughter of Gaia, was described as "she who initiates and furthers communication" and had an altar at Athens.
A tremendous gossip, Pheme was said to have pried into the affairs of mortals and gods, then repeated what she learned, starting off at first with just a dull whisper, but repeating it louder each time, until everyone knew.
Duanenn voutin
An duanenn voutin a zo ur spesad houidi palvezek, Melanitta nigra an anv skiantel anezhañ.
Fama (doueez)
Mojennoù
In art, she was usually depicted with wings and a trumpet.
In Roman mythology, Fama ("rumor") was described as having multiple tongues, eyes, ears and feathers by Virgil and other authors. She is also described as living in a home with 1000 windows so she could hear all being said in the world. Virgil wrote that she "had her feet on the ground, and her head in the clouds, making the small seem great and the great seem greater."
Artorius Castus
Artorius Castus a oa ur jeneral roman a deuas eus Enez Vreizh da Arvorig gant un armead Brezhoned da vougañ un emsavadeg er bloavezh 184.
Yannick Pelletier
Yannick Pelletier a c'hell bezañ:
Fama (doueez)
Mojennoù
[edit] Linguistic associations The Greek word pheme (fay-may) translates to English as "fame", or "rumor" depending on its context. English words such as fame are also born from the Latin word fama ("report"), similar to the Latin fari ("to speak.")
Fama (dal latino fari che significa parlare), personificazione della voce pubblica nella mitologia romana, era una divinità allegorica.
Della sua personificazione ne parla Virgilio immaginandola creata dalla Terra dopo Ceo ed Encelado.
La si immaginava fornita di un gran numero di occhi e di bocche, e capace di spostarsi volando con grande rapidità.
++++++++++++ Feme u Ossa era la personificación de los rumores, los cotilleos y la fama. Precisamente su equivalente romana sería la diosa Fama. Se encargaba de extender los rumores y los hechos de los hombres, sin importarle si éstos eran ciertos o no, o eran justos o negativos. Por este motivo no era bien recibida en las tranquilidades del cielo, y al no ser tampoco una criatura infernal, habitaba entre las nubes, provocando desórdenes y malentendidos entre los mortales. En cierto sentido se la consideraba una mensajera de Zeus.
Con la aletoriedad propia del destino, Feme podía ensalzar eternamente a personas caídas en desgracias (como Eneas tras la caída de Troya) o por el contrario, hundir a quien no lo merecía, como fue el caso del difamado Palamedes durante el asedio a dicha ciudad. La malicia de Odiseo propagó falsas acusaciones de traición hasta el punto que Palamedes terminaría lapidado por su fama, en este caso totalmente injustificada.
Se aludía a Feme como una posible proveedora de inmortalidad, al hacer recordar las hazañas de un hombre mucho tiempo después de haber muerto. Este deseo de permanecer eternamente en las mentes de las generaciones futuras inspiraba a los héroes a arriesgar incluso su vida con tal de adquirir el ansiado reconocimiento. Conocido es el caso de Aquiles, que pudo elegir entre una vida larga y anónima o una corta y gloriosa, decantándose por ésta última.
También se la relacionaba con Niké, la victoria, si bien los caprichos de la fama podían hacer que fueran los derrotados los que alcanzasen la notoriedad, como ocurrió en la derrota del paso de las Termópilas. Por esta injusticia el propio Eneas la llamaba la peor de los demonios, y el más rápido.
Su poder de hacer grande lo pequeño y pequeño lo grande la hacía todopoderosa, y los hombres, al principio reacios a sus relatos, terminaban tomando como cierto todos sus argumentos y venerándola como la única portadora de la inmortalidad que los acercase a los dioses. De hecho, Feme tenía un altar en la misma Atenas.
-->
Menegoù
Kaoz zo anezhi e levr XII Metamorfozoù Ovidius.
Duanenn voutin
Annez
Bevañ a ra ar spesad en hanternoz Eurazia; goañviñ a ra war aodoù hanternoz ha kornôg Europa ha gwalarn Afrika
Sant-Luner
Sant-Luner a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
An anv
"Pontual" (diwar "pont" + Tual) e oa an anv kozh (meneget e 1319), deuet da vezañ "Saint Lunaire de Pont Tual" e 1475, a-raok koll al lodenn-se eus an anv (adalek 1330 dija e kaver stummoù gant "Sant-Luner" hepmuiken).
Yannick Pelletier (skrivagner)
Yannick Pelletier a zo bet ganet e Sant-Brieg.
Ur skrivagner gallek breizhat eo.
Lanrelaz
Lanrelaz a zo ur gumun eus Breizh en Aodoù-an-Arvor.
HD 28185
Ur steredenn velen heñvel ouzh an Heol eo HD 28185. Er steredeg Eridan emañ, 129 bloavezh-gouloù diouzhimp. E 2001 e oa bet kavet he doa ur blanedenn hag a zo he c'helc'htro damheñvel ouzh hini an Douar, HD 28185 b hec'h anv.
Perzhioù
An hevelep mas ha sked hag an Heol he deus HD 21885 met un tamm yenoc'h eo. Evel an darn vrasañ eus ar stered gant ezplanedennoù eo-hi pinvidikoc'h e metaloù eget an Heol.1,73 muioc'h a houarn egetañ a endalc'h-hi. He zroadenn a zo goustatoc'h eget hini an Heol : 30 devezh e-kenver 25,4 devez.
N'ouzer ket mat pe oad eo HD 28185 b. Kalz oberusoc'h eget hini an Heol eo he c'hromosfer, ar pezh a c'hellfe talvezout ez eo-hi yaouankoc'h : war dro 2,9 miliard bloavezh. He sked, tost a-walc'h ouzh hini an Heol a laka da soñjal eo kalz koshoc'h, avat, marteze war dro 7,5 miliard bloavezh.
Koskoriad planedennek
Un ezplanedenn, 28185 b hec'h anv, a oa bet kavet war-dro HD 28185. Ur beriodenn eus 1.04 bloavezh he-deus ha kalz bihanoc'h eget hini an darn vrasañ eus an ezplanedennoù arall eo hec'h ezkreizegezh. E kreiz ar c'helc'hiad annezus emañ ha posupl eo ez eus dour liñvel war unan eus he loarennoù.
Hervez ur studi nevez gant Chauvin he-defe HD 28185 ur c'heneil planedennek arall.
Loarennoù annezus
Lec'hiadur HD 28185 b e kreiz ar c'helc'hiad annezus hag hec'h ezkreizegezh vihan eñ-deus kennerzhet poelladoù diwar-benn loarennoù annezus. N'ouzer ket m'he-deus loarennoù HD 28185 b, met ur studi nevez a ziskouez ne c'hellfent ket o tolzenn bezañ brasoc'h eget 0,001% eus hec'h hini. Tostoc'h e vefent, neuze, loarennoù HD ouzh Meurzh eget ouzh an Douar, zoken ma'z eo posupl unan anezho eo bras a-walc'h da virout un atmosferenn zamdev ha donvorioù.
Gwelet ivez
51 Pegasi
Iota Horologii
Ezplanedenn
Sant-Servez-Kallag
Sant-Servez, pe Sant-Servez-Kallag (evit he dishañvalout diouzh Sant-Servez-Landivizio) a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Gernev hag e kanton Kallag, e departamant Aodoù-an-Arvor.
Mirdi
Ur mirdi (liester : mirdioù) a zo un ensavadur kefridiet da gendastum traezennoù fetis evit o gwareziñ, klask titouroù diwarn o fenn, displegañ o c'henarroud, o dispakañ koulz gant an titouroù liammet outo evit splet ar weladennerien. "Mirdi" a reer ivez eus ar savadur pe ar savadurioù m'emañ an ensavadur enno, evel m'eo meneget e-barzh ar ger a zeu eus "mir"(out) + "ti" (kemmadur dre vlotaat).
Sant-Servez-Kallag
Douaroniezh
Kumunioù amezek : Kallag; Bulad-Pestivien; Mael-Pestivien; Duaod; Sant-Nigouden
Mirdi
Hervez an ICOM (International Council of Museums - Kuzul etrebroadel ar Mirdioù), un ensavadur padus e servij ar gevredigezh e tlee bezañ ur mirdi. E balioù pennañ a denn d'ar studi, d'an deskadurezh ha d'an diduamant.
Sant-Servez-Kallag
Anv
B. Tanguy : Saint-Servais, 1510; '''cap. S. Gervasii, 1549; Saint-Servais''', 1675
Pleistosen
Bez’ ez eo ar Pleistosen ar c’hentañ prantad en amzer a-vremañ, pe ar Pevare Oalad. Padet eo eus talek 1 800 000 vloaz ‘zo betek bremañ pe dost. Fin an Henoalad a ziskouez ar Pleistosen bezañ.
E-pad ar Pleistosen ez eus bet pevar marevezh skorn en Alpoù, o tougen anvioù adstêrioù an Danav : hini Günz (eus 1,2 milion a vloavezhioù da 700 000 vloaz), hini Mindel (eus 650 000 vloaz da 350 000 vloaz), hini Riss (eus 300 000 da 120 000 vloaz), ha hini Würm (eus 80 000 da 10 000 vloaz). Etrezo ez eus bet prantadoù hep skorn anvet prantadoù etreskornel.
Pa vez ur marevezh skorn e vez mui-oc’h-mui a skorn o c’holoiñ ar voull douar dre ma vez nebeutoc’h a heoliadur, hervez tezenn Milankovic. Tapet e vez an dour gant ar skorn ha setu perak ec’h izela live ar morioù betek 100 m. Pa deuzas ar skorneier adarre e teuzas 50 milion a km3 a skorn. Abalamour da se e voe goloet adarre tost da 2 viliard a hektaradoù douar, setu penaos e voe krouet fjordoù Skandinavia hag aberioù Breizh.
Varan Panay
Varan Panay (Varanus mabitang) zo ur stlejvil a vev e Filipinez ha war enezenn Panay.
Sol de Mayo
Sol de Mayo (pe Heol Mae) eo anv an arouez a weler war bannieloù Arc'hantina hag Uruguay.
Arouez an doue-heol inka Inti an hini eo, hag unan eus arouezioù broadel an div vro-se.
Ar gerioù "de Mayo" a ra dave d'ar pezh a anver Revolución de Mayo, a c'hoarvezas er sizhun eus an 18 d'ar 25 a viz Mae 1810, hag a voe deroù an argerzh didrevadenniñ a voe lakaet fin gantañ da stagidigezh Besrouantelezh Río de la Plata ouzh Spagn.
Klytaimnestra
thumb|right|280px|[[Pierre-Narcisse Guérin, Muntr Agamemnon, deroù an, Mirdi al Louvre]]
Klytaimnestra (en henc'hresianeg Κλυταιμνήστρα, Klutaimnếstra), er vitologiezh c'hresian, eo anv unan eus merc'hed Tyndareos ha Leda. C'hoar Elena, Kastor ha Polydeükes eo.
Cyanocitta
Cyanocitta a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ kegined, krouet e 1845 gant ar skiantour saoz Hugh Edwin Strickland (1811-1853).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Seitek (17) isspesad en holl : o c'havout a reer holl e Kreiz ha Norzhamerika.
Klytaimnestra
Lazhet e vo d'he zro gant he mab Orestes, un nebeud bloavezhioù war-lerc'h.
Dioskured
Kastor (Κάστωρ/ Kástôr, e gregach) ha Polydeükes (Πολυδεύκης, Polydeúkês), zo daou vreur, anvet ivez an Dioskured (Διόσκουροι/Dioskouroi, da lâret eo « Mibien Zeus »), e mojennoù Hellaz kozh. Gevelled int, mibien da Leda, ha breudeur da Elena, plac'h brezel Troia, ha da g-Klytaimnestra.
Mojenn
Ganet int bet e Sparta gant Leda. Hervez Homeros ez int mibien da d-Tyndareos o-daou.
Desket o deus da Herakles an doare da embregañ ar c'hezeg ha d'en em gannañ gant armoù. Kemer a reont perzh en ergerzhadenn an Argonaoted hag e chaseadenn war-lerc'h hoc'h-gouez Kalydon. En em gannañ a reont ouzh Theseüs en devoa skrapet o c'hoar Elena. Skrapañ a reont merc'hed Leukippos, Foibe hag he c'hoar Hilaeira, hag en emgannañ ouzh o c'hendirvi Idas ha Lynkeüs an Argonaot, a varv en emgann, ha Kastor da-heul.
Mervel a reont o-daou etre skrapadenn Elena hag an dekvet bloavezh seziz war Droia (Ilias, III, 236–244). Lakaet int da zoueed goude-se.
Azeulerezh
E Sparta emañ al lec'h pennañ ma vezont azeulet. Pindaros a rae anezho « Merourien Sparta » (ταμίαι Σπάρτας, tamiai Spartas, Xet telenngan nemean, 52). Daou int evel rouanez Sparta. Gwareziñ a reont arme ar geodediz a gas atav d'ar brezel un hollad div vazh liammet etrezo hag anvet δόκανα, dokana en henc'hresianeg (diwar δοκός, dokos, an hordenn, ar varrenn).
Bit
Ar bit eo an unanenn binarel a gementad stlennel. Dont a ra ar ger bit eus ar saozneg binary digit, a dalv kement ha « sifr daouredel ». Da lavarout eo, ur sifr na c’hell talvezout nemet 0 pe 1.
Dioskured
Azeulerezh
Azeulet e vezont ivez en Olympia hag en Aten e lec'h ma vezont anvet Ἄνακες (Anakes en henc'hresianeg, furm gozh eus al liester ἄναξ, anax, « an aotrou »), hag e Samothrake e lec'h ma vezont lesanvet Κάϐειροι (Kabeiroi).
Bit
Kement hag "un tamm" e talv an dro-lavar saoznek a bit of. John Tukey a c'hovelias ar ger bit, ha gant Claude Shannon eo bet ledet e-mesk an dud.
Arabat eo droukveskañ bit gant ar ger saoznek byte a droer dre liesbit e brezhoneg, hag a dalvez ur steudad bitoù. Pa vez 8 bit en ul liesbit e teu da vezañ un eizhbit.
Dioskured
Azeulerezh
Diwanañ a reas azeulerezh Kastor ha Polydeükes e Tusculum hag e Roma ivez. E 484 kent J.-K. e oa savet un templ evite war forom Roma evit trugarekaat anezho eus o skoazell e kombat al lenn Regille. Alies e vez dalc'het bodadennoù ar sened eno.
thumb|right|300px|Tetradrakm arc'hant eus ar roue [[gresian-ha-baktrian Eukratides I (171-145 kent J.-K.) gant an Dioskouroi.
Tu kroaz: Penn Eukratides I. Tokarn kinklet gant kerniel ha divskouarn tarv.
Tu pil: An Dioskouroi, Pep hini o terc'hel ur barr palmez en dorn kleiz, ur speg en dorn dehou. Enskrivadenn : BASILEOS MEGALOI EUKRATIDOI "Roue bras Eukratides".]]
Junichiro Koizumi
Junichiro Koizumi (純一郎 小泉) a oa bet ganet d’an 8 a viz Genver 1942, e Yokosuka (横須賀), ur gêr lec’hiet e prefeti Kanagawa. Ur politikour japanat eo. Ministr kentañ Japan eo bet etre 2001 ha 2006.
Buhezskrid
Dimeziñ a reas gant e wreg e 1978 ha tri bugel o deus bet asambles. Pa oa bet torret e zimeziñ e 1982 e prometas chom hep dimeziñ ken. N’eus mui kalzik a zarempredoù etrezañ hag e wreg kozh, koulz hag e vugale.
Abaoe an 13 a viz Eost 2001 ez a ingal da santual Yasukuni, ur seurt Bolz-enor, da enoriñ ar soudarded japanat a oa bet lazhet er brezelioù. E-touez ar soudarded-se ez eus c’hwezek muntrer a vrezel rummad A, evel ma oa bet disklêriet e-pad prosez Tôkyô. Setu perak eo tenn a-walc’h an darempredoù etre Norzh Korea ha Su Korea hag ivez Sina.
E 2004 e kasas an Nerzhioù Emzifenn (jieitai, 自衛隊, arme Japan), evit ar wech kentañ, da gas obererezhioù milourel da benn (N’o deus ket gwir an NE da vrezelekaat, hervez ar Vonreizh), goude m’en doa roet dezho muioc’h a varregezhioù evit mont d’an estrenvro e 2001.
E-kerzh ar bloavezh 2004 e klaskas Koizumi diskoulmoù d’ar c’hudennoù a oa etre e vro ha Norzh Korea dreist-holl, evit a sell tachenn an diplomatiezh etrebroadel. Klask a ra gouzout hiroc’h er mare-mañ diwar-benn an trizek Japanad a oa bet skrapet gant servijoù-kuzh Norzh Korea e dibenn ar bloavezhioù 1970 hag e deroù ar bloavezhioù 1980. Hañv 2005 : Goude ma oa bet distaolet e ginnig evit prevesaat ar post gant ar Gambr Uhel e tivodas ar Gambr Izel (N’en deus galloud ebet war ar Gambr Uhel hervez ar Vonreizh). Ar pal a oa lakaat aozañ an dilennadeg deverezhel en a-raok ha trec’h e oa bet d’an 11 a viz Gwengolo 2005. Evel-se e oa bet tu dezhañ da reiñ lañs en-dro d’an adreizhadur er Parlamant.
Varan ar stepennoù
Varan ar stepennoù (Varanus exanthematicus) zo ur stlejvil hag a vev en Afrika.