cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stato dei Presidii
Galloud Naplez
Marevezh pouezusañ istor ar stad eo an hini kentañ rak hiroc'h eget ar re all e voe ha seveniñ a reas ar Stato dei Predisi ar gefridi bolitikel ha milourel a oa bet kaoz d'he savidigezh. En amzer-se eo e voe aozet ar c'hêrioù.
Goude savet ar Stato dei Presidii e c'hourc'hemennas roue Spagn, Felipe II, ouzh komandanted spagnol Orbetello, Talamone, Porto Ercole ha Piombino, sentiñ ouzh e vignon Cosimo Iañ de' Medici.
En ur ober un hanter-kant vloaz, e voe savet er Stato dei Predisi un toullad kreñvlec'hioù, kreñvoc'h-kreñvañ, ouzhpenn ar savadurioù krennamzerel savet en amzer beli Siena. Cosimo Iañ en devoa tisavourien eus ar re wellañ evit kreñvaat e gêrioù ha kavout a reas an tu da deurel e graban war Castiglione della Pescaia enez ar Giglio diwar-goust ar gwir berc'henn Innico Piccolomini, markiz Capestrano ha dug Amalfi, hogen enebour Spagn ha Firenze.
Goude-se e krogas besrouaned Naplez da c'hoari gant o galloud, bepred brasoc'h. An hini kentañ a ranker menegiñ eo Perafan de Ribera, dug Alcalá a reas ur weladenn en 1569 hag a lakaas sevel kazarnioù en Orbetello, Porto Ercole ha Talamone, hag a lakaas soudarded enne.
Aloubet e voe Toskana gant ur gompagnunezh goprsoudarded renet gant Alfonso Piccolomini, dug Montemarciano, ma voe abeg da grediñ e oa skoazellet gant Spagn hag hec'h aour dre hanterouriezh ar Stato dei Predisi. Un darvoud disteroc'h: nijadeg mirc'hi-raden en 1592, e Talamone, ken e voe « mouchet an heol ».
En 1667 e krogas brezelioù Loeiz XIV ha Cosimo III de' Medici a oa entre an Impalaeriezh, Spagn, ha Bro-C'hall a bromete dezhañ digolloù kalz brasoc'h eget ar Stato dei Presidii. Goulenn a reas kaout an titl a roue abalamour d'an douaroù sard a oa bet kent da Republik Pisa.
Kement-se a voe echuet pa zegouezhas ar Spagnoled e Milano, ma lakajont telloù ponner war chouk Dug-meur Toskana, izelaet betek 100 000 skoed goude, evit mirout ouzh Cosimo da gamalata gant Bro-C'hall.
Gant Brezel Hêrezh Spagn (1700 -1713) e c'hoarvezas kentañ enkadenn bolitikel Stad ar Prezidoù : aloubet e oa bet gant arme Aostria, ha roet da Aostria gant feuremglevioù Utrecht (1713) ha Rastatt (1714). Gant Brezel Hêrezh Pologn en 1734 e voe roet en-dro da Rouantelezh Naplez Carlo di Borbone ha gant Bourboned Naplez e chomas betek fin an XVIIIvet kantved.
Dibenn ar stad
Diskaret e voe Stad ar Prezidoù gant ar roue Ferdinando IV en 1796, hag ebarzhet gantañ e rouantelezh Naplez war un dro gant dugelezh Sora.
C'hwec'h vloaz goude e voe sinet feur-emglev Fontainebleau (1807) e voe staget ouzh Bro-C'hall, evel Toskana en he fezh, ha goude Kendalc'h Vienna e 1815 e voe staget ouzh Dugelezh-veur Toskana.
Kib rugbi ar bed 2011
Kib rugbi ar bed 2011 eo pempvet kib rugbi ar bed aozet gant an International Rugby Board. E Zeland-Nevez eo bet dalc'het etre an 9 a viz Gwengolo 2011 hag an 23 a viz Here 2011. Gant skipailh Zeland-Nevez eo aet ar maout (trec'h 8-7 a-enep ar Frañs). Roet eo bet ar gib William Webb Ellis, anvet evel-se a-benn enoriñ ar paotr a vije bet krouet ar rugbi gantañ e 1823, d'ar c'hounideien.
Stadoù
Nevesaet eo bet an darn vrasañ eus ar stadoù evit degemer an degouezh. Abalamour d'ar c'hrenoù-douar c'hoarvezet e miz Gwengolo 2010 hag e deroù 2011 e voe ret d'an aozerien dibab chom hep implijout Lancaster Park, stad Christchurch. C'hoariet e vo an hanter-c'hourfennoù hag ar gourfenn en Eden Park ma voe aozet gourfenn kib kentañ ar bed e 1987. E lizherennoù stouet, anvioù ar skipailhoù ma vez implijet ar stadoù ganto a-hed ar bloaz.
Skipailhoù
Daouzek skipailh a voe perzheget a-drugarez d'o disoc'hoù e kib rugbi ar bed 2007: Aostralia, Arc'hantina, Bro-Gembre, Bro-Saoz, Bro-Skos, Fidji, Frañs, Italia, Iwerzhon, Suafrika, Tonga ha Zeland-Nevez. Evit an eizh plas diwezhañ e voe aozet bep a dournamant war ar pemp kevandir ha perzheget e voe Namibia evit Afrika, Kanada hag ar Stadoù-Unanet evit Amerika, Japan evit Azia, Jorjia ha Rusia evit Europa hag an inizi Samoa evit Oseania. Evit an tiked diwezhañ e voe aozet krogadoù perzhegus a yeas ar maout gant Roumania ur wezh bet trec'h war skipailhoù Tunizia ha Kazakstan. Bidorc'hig ar gib eo Rusia o vezañ ma'z eo ar wezh kentañ d'an Arzhed dont a-benn da berzhegañ evit an tournamant diwezhañ.
🇫🇷
🇨🇦 Tonga
Fidji
🇳🇦 Samoa
Couasnon
Couanon zo anv div-stêr e Bro-C'hall:
Senlis (Oise)
Senlis zo ur gumun en departamant Oise hag er rannvro Hauts-de-France, e kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Senlis eo.
Couasnon
Tennañ a ra an an anv-se d'an anv Couesnon, anv ur stêr e Breizh, Kouenon e brezhoneg.
Senlis (Oise)
Douaroniezh
War un uhelder etre an Nonette, ouzh ar c'hreisteiz, hag an Aunette, ouzh an hanternoz, adstêrioù ar stêr Oise en em gav Senlis.
Guijo de Santa Bárbara
Guijo de Santa Bárbara a zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura.
Senlis (Oise)
Anv
Impalaeriezh roman diwezhañ
Solferino
Solferino zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
Senlis (Oise)
Anv
Krennamzer
Anguerny
Anguerny a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Maria Tereza Spagn
Maria Tereza Spagn zo anv meur a briñsez :
Senlis (Oise)
Anv
Anv an dud
Ardamezioù
En gul e beul en aour
Istor
Unan eus kêrioù ur bobl c'halian, ar Silvanekted, anvet Augustomagus da vare ar Romaned.
Tommaso Campanella
Sachet en deus evezh an Inkizision abalamour d'e vennozhioù. Didamallet e voe war-lerc'h daou brosez.
Bigarello
Bigarello a oa ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
Tommaso Campanella
En e oberenn utopek "La città del sole" (Keoded an heol) bet embannet e 1602 en italianeg ha goude e latin (Civitas solis) e tiskoueze bezañ a-du gant ur voutinelezh klok.
Bigarello
Kendeuzet e oa bet gant San Giorgio di Mantova d'ar 1 a viz Genver 2019 d'ober ur gumun nevez : San Giorgio Bigarello.
Herlegon arrous
Boued
Bevañ a ra diwar gresteneged, pesked bihan, raned ha tousegi.
Annez hag isspesadoù
Al labous a vev an daou isspesad anezhañ — Egretta rufescens dickeyi hag Egretta rufescens rufescens — war aodoù Kreizamerika.
Porzh-Gwenn (Perwenan)
Porzh-Gwenn zo ur porzhig e kumun Perwenan, e Treger.
Prem Nazir
Abdul Khader, anavezetoc'h evel Prem Nazir ( pe പ്രേം നസീര്‍ e malayalameg), ganet d'ar 7 a viz Ebrel 1926 ha marvet d'ar 16 a viz Genver 1989 zo un aktour brudet eus India er filmoù malayalamek.
Cwmduad
Cwmduad zo ur gêriadenn vihan eus Kembre, e Sir Gaerfyrddin. E kornôg ar gontelezh emañ, hanter-hent etre Llandysul, en hanternoz, ha Caerfyrddin er c'hreisteiz. E kumuniezh Cynwyl Elfed emañ.
An tSionainn
An tSionainn (Shannon e saozneg) eo stêr hirañ Iwerzhon gant 360,5 km hag an hini vrasañ he fonnder gant 208,1 m³/s (keidenn etre). Tarzhañ a ra e Lag na Sionna ("toull ar Sionna") e Kontelezh An Cabhán ha redek a ra a-dreuz plaenenn kreiz Iwerzhon a-raok diskargañ he dourioù er Meurvor Atlantel en un hir a aber (102 km).
Cwmduad
Emañ Cwmduad war lez an Afon Duad, unan eus adstêrioù ar Gwili.
Porzh-Gwenn (Perwenan)
Etre daouarn estrenien eo erru ar pep brasañ eus an tier.
An tSionainn
Kêrioù treuzet
E penn an aber e kaver ur gêr nevez anvet An tSionna, diwar anv ar stêr, hag un aerborzh a-bouez war hent Amerika an Norzh: Aerfort na Sionainne.
Prem Nazir
E filmoù
E-touez e filmoù anavezetañ e c'heller menegiñ :
Porzh-Gwenn (Perwenan)
Marc'had a vez eno bep sizhun e-pad an hañv.
Monumantoù ha traoù heverk
thumb|200px|Chapel an Itron Varia e Porzh-Gwenn
Horolaj (steredeg)
An Horolaj (Horologium, berraet en Hor) zo ur steredeg eus an hantervoul su.
An tSionainn
Loc'hoù
Meur a loc'h a gaver a-hed ar stêr, en o zouez:
Robledillo de Gata
Robledillo de Gata a zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura.
Robledillo de Trujillo
Robledillo de Trujillo a zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura.
Espinosa de los Caballeros
Espinosa de los Caballeros  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
Gonzague Saint Bris
Gonzague Saint Bris, bet ganet d'ar 26 a viz Genver 1948 e Loches (Indre-et-Loire, Bro-C'hall) hag aet d'an anaon d'an 8 a viz Eost 2017 e Saint-Hymer (Calvados, Bro-C'hall) a oa ur c'hazetenner ha skrivagner gallek.
Friends
Friends zo ur stirad skinwel stadunanat krouet gant Marta Kauffman ha David Crane ha skignet gant NBC adalek an 22 a viz Gwengolo 1994 betek ar 6 a viz Mae 2004. Kontañ a ra buhez 6 kamalad e New York.
Klann (Bro-Skos)
Ur c'hlann (liester: klannoù; gouezeleg Skos: clann; saozneg: clan) a zo un aozadur kevredigezhel hengounel eus Bro-Skos diazezet war ar gerentiezh, ma tiskenner eus un hendad boutin.
Gerdarzh
Dont a ra ar ger klann eus ar gouezeleg clann (ger benel gant ur ster hollek) hag a dalvez "bugale ur familh, diskennidi", diwar an henouezeleg cland, a zeu diwar ar predeneg plant, a zeu e-unan eus al latin plant (plant) ; e kembraeg e talvez ar ger plant kement ha "bugale".
Lokmaria-Kemper
Lokmaria a oa kavell galian-ha-roman Kemper. Ur barrez e Bro-Gerne e oa gwechall; ur c'harter eus Kemper eo bremañ.
Sumbawa
Sumbawa zo unan eus inizi Indonezia, e proviñs Nusa Tenggara Barat.
Queensland (disheñvelout)
Queensland a c'hall bezañ:
Sumbawa
Emañ etre enez Flores, er reter, hag enez Lombok, er c'hornôg ; er gevred dezhi emañ enez Sumba. En em astenn a ra Sumbawa war 15 448 km2 (teir gwech gorread Lombok) ha poblet eo gant 1,33 milion a dud (2010).
Ar menez-tan Tambora eo beg uhelañ an enezenn (2 722 metr). Tarzhañ a reas ar menez-tan-se e 1815 ha lazhet e voe 92 000 den gant an darzhadenn, kalz brasoc'h eget hini ar menez-tan Krakatoa e 1883 e-keñver ar c'hementad magma taolet er-maez. Abalamour d'al ludu taolet en oabl, e voe graet eus ar bloavezh 1816 "ar bloavezh hep hañv".
Lokmaria-Kemper
Istor
E-tro an e voe staliet e Lokmaria un abati Beneadiz ha diwar se teu an anv Lokmaria (ent resis "lec'h gouestlet da Varia").
Garan (steredeg)
Ar C'haran (Grus, berraet e Gru) zo ur steredeg eus an hantervoul su.
Lokmaria-Kemper
Istor
En, tro-dro d'an iliz romanek ha da savadurioùar prioldi, emañ ar stalioù-feilhañserezh en o bleuñv. Ganto e vez fardet traoù da ober ganto bemdez ha listri cheuc'h, levezonet o neuz gant doareoù Moustiers, Nevers ha Rouen. Kejadenn al levezonioù-se a yelo d'ober stil Kemper a zo brudet dre ar bed hiziv an deiz.
Asociación de Tradutores Galegos
An Asociación de Tradutores Galegos, pe ATG, zo ur gevredigezh hag a vod an droerien d'ar galizeg. En he gwivan e kaver levrioù niverel eus lennegegezh ar bed troet d'ar galizeg.
Isild Le Besco
Isild Le Besco (ganet e 1982 e Pariz) zo un aktorez c'hall. Merc'h eo da Patrick Le Besco ha Catherine Belkhodja.
Asociación de Tradutores Galegos
Arabat droukveskañ an ATG hag an AGPTI, an Asociación Galega de Profesionais da Tradución e da Interpretación, a zo ur gevredigezh all.
Gallegos de Altamiros
Gallegos de Altamiros  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
Saint-Marc
Saint-Marc zo un anv-lec'h gallek.
Gerdarzh
Diwar an anv latin Marcus, anv latinekaet an Avielour Mark. Koulskoude e c'hallfe bezañ kemmesk a-wechoù etre Saint-Marc ha Saint-Mars, distaget heñvel e galleg alies.
Div gumun en Il-ha-Gwilun: Hag ivez Hag ivez
Clermont (Oise)
Clermont, pe Clermont-en-Beauvaisis, zo ur gumun en departamant Oise hag er rannvro Hauts-de-France, e kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Clermont eo.
Ingrid Sveden
Ingrid Sveden (1910 – 2000), pe Ingrid Victoria Sofia Louise Margareta, a oa ur briñsez svedat, deuet da vout rouanez Danmark.
Merc'h e oa da Gustav VI Adolf, roue Sveden, ha da Margaret Connaught.
Dimezet e oa da Frederik IX, roue Danmark. Ren a rejont adal 1947 betek 1972.
Fort Kent (Maine)
thumb|450px| thumb|200px| Fort Kent zo ur gêr e Maine, SUA. Er bloaz 2000 e oa 4 233 a dud enni, ha 62% anezho a gomze galleg.
Rosina Ferrara
Rosina Ferrara (1861–1934) a oa un Italianez eus Enez Capri, a zeuas da vout patrom ha muzenn al livour stadunanat John Singer Sargent.
Ganet e oa en Anacapri, kêriadennig eus Enez Capri, en 1861. Ar veajourien ha gweladennerien a deue d'an enez, hag arzourien en o zouez, a vame dirak he c'hened divoas. Patrom e voe da veur a hini hag en o zouez Frank Hyde, Charles Sprague Pearce, ha George Randolph Barse, a zimezas dezhi. Kavet e vez he foltred, dindan anv meur a arzour, e-barzh mirdioù e-leizh.
Kaoz a voe diwar-benn Rosina Ferrara adarre e 2003 da-geñver an diskouezadeg "Sargent's Women" en Adelson Galleries, en Evrog Nevez, hag el levr a voe embannet neuze.
Arz ha sevenadur
Rosina Ferrara a veze lavaret anezhi, gant arzourien zo, he devoa un dremm e doare Henc'hres, hervez an arz klasel, pe en doare arab. Trevadennerien eus Gres a oa bet e Capri en Henamzer, preizherien arab ivez a oa tremenet, ha roud eus o zremen a oa chomet e-touez o diskennidi.
En XIXvet kantved e terede arzourien eus pevar c'horn Europa, hag eus SUA, da Gapri da estlammiñ dirak kened an enez, hag he fobl. Brudet e oa koantiz merc'hed Capri ha tolead Naplez. Trelatet e oa ar skrivagnerien evel ar Gall Alphonse de Lamartine, a gontas en e levr Graziella e garantez ouzh ur vaouez eus Naplez a laoskas war e lerc'h pa zistroas da Bariz da zimeziñ.
Rosina Ferrara a voe diskoachet gant an arzour gall Edward Vaux, ha patom dezhañ e voe. Neuze e teuas ar Saoz Frank Hyde, a oa deut da weladenniñ Capri da glask an awen, hag a voe bamet gant he c'hened divoas. Livañ a reas un daolenn glasel eus ar vuhez e Capri ma he gweler en he gourvez, gwisket en un toga, hag ur plac'h yaouank all o seniñ feüt en he c'hichen: Rosina eo anv an daolenn
E 1878 e tegouezhas John Singer Sargent en enez, ha klask a rae mennozhioù nevez ha dremmoù eus an dibab hervez e faltazi. Troet e vo kenkent gant kened eneziz, ha dreist-holl gant Rosina goant, plac'h a 17 vloaz, ken troet ma poltredas anezhi daouzek gwech da vihanañ e-pad ar bloavezh a dremenas en Anacapri, evel en taolennoù Dans Les Olivier, Head of an Anacapri Girl, View of Capri, Rosina, a-douez an holl boltredoù a reas Sargent e Capri e 1878.
Zug (kêr)
Zug zo ur gumun suis, pennlec'h kanton Zug.
Emdroadur ar boblañs
Dave: OFS
Marie de Luxembourg
Marie de Luxembourg zo anv meur a briñsez a orin eus Luxembourg:
Navacepedilla de Corneja
Navacepedilla de Corneja zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
Ingrid
Ingrid zo un anv-badez svedek.
Saint-Jean-le-Vieux
Saint-Jean-le-Vieux zo un anv-lec'h gallek.
Robledillo de la Vera
Robledillo de la Vera a zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura.
Fay Wray
Vina Fay Wray, ganet d'ar 15 a viz Gwengolo 1907 hag aet da Anaon d'an 8 a viz Eost 2004, a oa un aktourez stadunanat/kanadian. Brudet e voe evit he roll pennañ er film King Kong, o c'hoari "Ann Darrow". Kendalc'het he deus da c'hoari evit ar sinema e-pad 57 vloaz. Deuet e oa da vezañ brudet dre ar bed a-bezh evit he rolloù e filmoù-spont. Bez' e voe unan eus ar Scream Queens kentañ.
Arroyo de la Luz
Arroyo de la Luz a zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura.
En 2022 e oa 5596 a dud enni o chom.
Istor
Kelted ha Lusitaned a oa eno o chom a-raok donedigezh ar Romaned. War-lerc'h ar re-se e teuas ar Vizigoted, ha goude an Arabed.
Dewi Pws Morris
Dewi Morris, anavezetoc'h evel Dewi Pws, zo ur sonaozer, barzh, hag aktour kembreat. Barzh Bugale Kembre e oa etre 2010 ha 2011.
Ganet eo e Treboeth, Abertawe. Brudet eo bet er bloavezhioù 1970 evel kaner al laz Y Tebot Piws.
Karrbont ar Pontoù-Nevez
Karrbont ar Pontoù-Nevez zo ur pont entre Hilion ha Morieg, dreist ar stêr Gouesan. 237 m hed zo dezhañ ha 27 m uhelder.
Campo Lugar
Campo Lugar a zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura.
Navalperal de Pinares
Navalperal de Pinares  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
Sarre (Aosta)
Sarre a zo ur gumun eus Italia er rannvro Traoñienn Aosta.
Yezhoù
Andon : Sondaggio linguistico della Fondation Émile Chanoux
Lo Mas d'Asilh
Lo Mas d'Asilh a zo ur gumun e departamant an Arièja.
Istor
Ur vastidenn e oa Lo Mas d'Asilh. Liammet eo hec'h istor ouzh ar brezelioù relijion.
An Aotrou Jean de Lacvivier, priol manati Sent Biat a voe lakaet da abad manati Lo Mas d'Asilh gant ar pab Marzhin V e 1426. E 1540 e tigouezas ar brotestantiezh er barrez ha berzh a reas ken ma voe graet Geneva Kontelezh Fois anezhi.
Rhodospiza obsoleta
Rhodospiza obsoleta a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Fringillidae.
Boued
Bevañ a ra diwar c'hreun, broñs ha had, ha diwar amprevaned ivez.
Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus Reter-Kreiz da vMongolia ha hanternoz Republik Pobl Sina.
-8
746 Ab Urbe Condita = 8 kent J.-K.
Den-Marc'h (steredeg)
An Den-Marc'h (Centaurus, berraet e Cen) zo ur steredeg eus an hantervoul su.
Saab JAS 39 Gripen
Ar Saab JAS 39 Gripen ("gripi") a zo un nijerez emgann liesperzh svedat.
Anisy
Anisy a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Martha Graham
Martha Graham (1894 – 1991) zo ur gorollerez stadunanat, mamm ar c'horolliñ modern. Tostaet e vez he levezon en hec'h arz ouzh hini Stravinsky war ar sonerezh, Pablo Picasso war al liverezh, pe Frank Lloyd Wright war an disavouriezh.
Pelargopsis
Pelargopsis a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ dirediged, krouet e 1841 gant al loenoniour alaman Constantin Wilhelm Lambert Gloger (1803-1863).
C'hwezek (16) isspesad en holl ; o c'havout a reer en Azia ar Su.
Rummatadur
Renket e veze an tri spesad er genad Halcyon kent.
The Bard's Tale (1985)
Ur c’hoari video savet gant Interplay Productions eo The Bard’s Tale: Tales of the Unknown hag embannet gant Electronic Arts war Apple II ha Commodore 64 e 1985. Embannet e oa bet ivez war Amiga, Atari ST, DOS, Amstrad CPC, ZX Spectrum ha Nintendo Entertainment System. Unan eus ar c'hoariou video kentañ a zo bet levezonet gant ar c'hoari den brudet kenan: Kevioù hag erevent.
Pal ar c'hoari a zo kavout Mangar an hudour drouk, gantan skornet razh an douaroù en-dro Kêr Skara Brae a-benn difenn an dud da vont er-maez pe e-barzh ar gêr. Bremañ e vez kavet kalz a grouaderezed iskis ha drouk e straedoù ar gêr.
Ar C'hoari
E penn kentañ ar c'hoari e vez tu da grouiñ meur a dudenn gant micherioù disheñvel : Barzhed, stourmerien, marc'hegerion, huderion, menec'h, laeron, hemolc'hourien hag a ouennoù disheñvel: mab-den, korred, kornandoned, korriganed (hobbit), elfoù, orc'hed.
Goude eo ret mont e kêr evit furchal e milendall (ur c'hraou en un davarn, kastelioù, ur c'hatakomb). Ar c'hoarier a oa ret dezhañ tresañ kartennoù war follennoù paper evit dont a-benn d'adkavout e hent. Diaes-tre e oa ar c'hoari-se.
Herlegon triliv
An herlegon triliv a zo un evn hirc'harek, Egretta tricolor (pe Hydranassa tricolor) an anv skiantel anezhañ.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, kresteneged, pesked ha stlejviled.
Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ en Amerika, eus stadoù Stadoù-Unanet Amerika e pleg-mor Mec'hiko da greiz Brazil ha Perou.
Kizell (steredeg)
Ar Gizell (Caelum, berraet e Cae) zo ur steredeg eus an hantervoul su.
Sophie von Preußen
Sophie von Preußen, pe Sophie Prusia, zo anv meur a briñsez eus Prusia:
Kunlun
Ar menezioù Kunlun (昆仑山脉 pe Kūnlún Shān e sinaeg) zo menezioù e kornôg Republik Pobl Sina.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 2012
Blenierien ha kirri
Setu roll an holl vlenierien, skipailhoù hag oberourien keflusker a zo o vont da redek e 2012.
Charlez III Bourbon
Charlez III Bourbon (Charles III de Bourbon e galleg) (1490-1527) a oa un den a renk uhel e Bro-C'hall e deroù ar, ha konestabl Bro-C'hall. Abalamour d'ur prosez en devoa bet ouzh Louise de Savoie, mamm ar roue gall Frañsez Iañ, e tec'has diouzh ar vro hag e teuas da vezañ jeneral en arme an impalaer Karl V.
Lazhet e voe e-pad preizhadeg Roma e 1527.
Da-heul e varv e voe seul aesoc'h d'ar roue gall stagañ Aovergn ha Bourbonnais, dizalc'h bete neuze, ouzh e rouantelezh.
Creuddyn
Creuddyn zo anv meur a lec'h e Kembre:
Ur skol
Navarredonda de Gredos
Navarredonda de Gredos zo ur gumun e Spagn, e proviñs Ávila, e Kastilha ha León.
Santo Domingo de las Posadas
Santo Domingo de las Posadas  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
Galaksienn Gometenn
Ar C'halaksienn Gometenn zo ur c'halaksienn droellennek hag a zo war-dro 3,2 milmilion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar en druilhad Abell 2667.
Marie Prusia (1579-1649)
Marie Prusia, pe Marie von Preußen hervez hec'h anv alamanek (1579-1649), a oa ur briñsez eus Prusia, ganet ha savet e Königsberg. Merc'h e oa da Albrecht Friedrich Prusia, dug Prusia.
Dont a reas da da vout markgravez Brandenburg-Bayreuth dre he dimeziñ, e 1604, d'ar Markgraf Christian von Brandenburg-Bayreuth (1581–1655).
Sarra
Sarra zo un anv-badez saoznek, kar d'an anv Sara.
Kastell Degannwy
Kastell Degannwy zo ur c'hastell krennamzerel a oa bet savet tostil da aber ar stêr Conwy e Creuddyn, en hanternoz Kembre. Caer Ddegannwy eo anv al lec'h er skridoù kozh.
San Martín de Trevejo
San Martín de Trevejo zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn.
Peñas de San Pedro
Peñas de San Pedro zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Albacete, e Kumuniezh emren Kastilha-La Mancha.
San Bartolomé
San Bartolomé zo un anv-lec'h spagnolek.
Kastell Sant'Angelo
Kastell Sant'Angelo (Castel Sant'Angelo en italianeg) zo ur monumant brudet e Roma. Meur a anv all en deus : Mole Adrianorum ha Castellum Crescentii e latin ( X vet – ), ha Mausoleo di Adriano en italianeg.
Guijo
Guijo zo anv meur a lec'h e Spagn.
-e proviñs Cáceres, en Extremadura :
Kastell Sant'Angelo
War lez ar stêr Tevere emañ, dirak ar pons Aelius kozh, hiziv ponte Sant'Angelo, nepell diouzh ar Vatikan, e rione ar Borgo.
Guijo
-e proviñs Córdoba (Spagn), en Andalouzia:
Kastell Sant'Angelo
Istor
Er bloaz 125 e tivizas an impalaer roman Hadrian sevel ur bez-meur war lez dehou an Tevere, p'emañ hini Augustus war al lez kleiz. Echuet e voe gant Antoninus e 139 ha lakaet e voe ludu Hadrian e-barzh. Caracalla eo an impalaer diwezhañ a voe beziet eno.
Guijo
-e proviñs Salamanca, en Kastilha ha Leon:
Loeiza er Meliner
Loeiza er Meliner, bet ganet d'an 9 a viz Meurzh 1887 e Langedig (e milin ar Baodri) hag aet da Anaon e 1977 en Oriant, a oa ur skrivagnerez har ur ganerez vrezhonek.
Kastell Sant'Angelo
Istor
Buan e teuas da vout ur c'hreñvlec'h. Ul lodenn eus moger Aurelianus e oa e 403. Pa zeuas ar Got Witiges da arsailhat Roma e 537 e voe difennet ar c'hastell gant soudarded a daole delwennoù arem.
Loeiza er Meliner
Skrivañ a reas oc'h ober gant an anv-pluenn Vedig en Evel ivez, diwar anv ar stêrig Evel a red nepell diouzh ar vilin ma oa bet ganet.
Kastell Sant'Angelo
Istor
Er bloaz 547, gant Totila, e teuas da vout ul lodenn eus ar framm-difenn a ziwalle al lez dehou ; neuze e teuas ar c'harter da vout anvet Borgo.
Loeiza er Meliner
Eurediñ a reas Loeiz Herrieu d'an 11 a viz Genver 1910.
San Pedro de Mérida
San Pedro de Mérida zo ur gumun e Spagn, e proviñs Badajoz, en Extremadura.
San Martín de la Vega del Alberche
San Martín de la Vega del Alberche  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
Rhinomyias
Rhinomyias a oa ur genad kozh e rummatadur an evned, termenet e 1879 gant al loenoniour saoz Richard Bowdler Sharpe (1847-1909).
Araokadennoù bras ar filogeniezh a zo pennkaoz ma n'eus ken eus ar genad Rhinomyias hiziv an deiz : rannet eo bet ar spesadoù anezhañ e genadoù all eus kerentiad ar Muscicapidae : Cyornis, Eumyias ha Vauriella.
Arondisamant Argentan
Arondisamant Argentan a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Orne hag e rannvro Normandi.
Kastell Sant'Angelo
Istor
Dont a ra anv ar c'hastell eus ur vojenn skignet adal an diwar-benn ur vosenn en amzer ar pab Gregor Iañ, a renas adalek 590 betek 604.
Ar pab Paol III (ren :1503-1513) a reas ur palez eus ar c'hreñvlec'h.
Grenen
Grenen zo ur beg-douar e norzh Danmark, en hanternoz da gêr Skagen, e norzh Jutland. Beg-douar norshañ Danmark eo. Eno emañ an disparti etre plegoù-mor Skagerrak ha Kattegat.
Ki Bras (steredeg)
Ar C'hi Bras (Canis Major berraet e CMa) zo ur steredeg eus an hantervoul su. Enni emañ Steredenn ar C'hi (Sirius), skedusañ steredenn an oabl noz.
Yeste (Albacete)
Yeste zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Albacete, e Kumuniezh emren Kastilha-La Mancha.
Abell 2667
Abell 2667 a zo un druilhad stered war-dro 3 miliard a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg ar C'hizeller.
Arondisamant Argentan
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Argentan e 17 kanton (betek 2014) hag e 226 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Orne d'ar 1 a viz Genver 2017. 123 c'humun zo en arondisamant Argentan bremañ.
Arondisamant Alençon
Arondisamant Alençon a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Orne hag e rannvro Normandi.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Alençon e 11 kanton (betek 2014) hag e 133 c'humun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Orne d'ar 1 a viz Genver 2017. 115 kumun zo en arondisamant Alençon bremañ.
West River
West River zo anv saoznek meur a stêr ha hini meur a lec'h.
Teknetiom
Istor
Gant Dmitriy Mendeleyev e oa bet rakembannet e 1871 meur a hini eus perzhioù an elfenn a vanke en e Daolenn etre ar molibden 42Mo hag ar ruteniom 44Ru, a voe anvet ekamanganez gantañ da c'hortoz ma vije dizoloet. Adal neuze e klaskjod leuniañ an toull.
E 1828 e kredjod bezañ e gavet e kailh platin ; an anv poliniom a voe roet dezhi kent merzout ne oa nemet iridiom dampur. E 1846 e voe embannet dizoloadenn an elfenn ilmeniom, a oa niobiom dampur e gwirionez. Heñvel a c'hoarvezas e 1847 gant dizoloadenn ar pelopiom. E 1877, diwar un tamm kailh platin adarre e voe ur meskaj iridiom, rodiom ha houarn anvet davyom en enor d'ar c'himiour kerneveurat Humphrey Davy. E 1896 e voe an elfenn nevez anvet lukiom pa oa itriom e gwirionez. E 1908 e kredas ar Japanad Masataka Ogawa bezañ dizoloet an nipponiom (a voe diskouezet evel reniom e 2004 gant ar Japanad all H. HK. Yoshihara). E 1925 e voe dizoloet an elfenn 43 c'hoazh gant ur skipailh Alamaned hag anvet masuriom ; den ne c'hallas adober an arnodennoù gant an hevelep disoc'h avat, ha brudet e voent evel fazius. Betek 1933 e voe graet gant masuriom evit an elfenn 43 e lod skridoù, ha den ne oar c'hoazh hiziv an deiz ha fazius pe get e voe labour an Alamaned. E 1937 e voe fardet an izotop 97Tc gant daou Italian, ar maenoniour Carlo Perrier hag ar fizikour Emilio Gino Segrè, ha peogwir e voe an elfenn gentañ bet kevanaozet biskoazh e voe anvet teknetiom diwar an henc'hresianeg τεχνητός, "kevanaozet". Kendelc'her a rejont da labourat war izotopoù an elfenn nevez. E 1952 e verzas ar steredoniour Stadoù-Unanet Amerika Paul Merril e oa linennoù teknetiom e skalfad ar gouloù kaset gant ar ramzezed ruz a oa oc'h arselliñ ; dre ma 'z eo berroc'h buhez holl izotopoù Tc eget oad ar stered dre vras — ha hini ar ramzezed ruz pergen, pa 'z int stered kozh war-nes mervel — e c'halled lavaret e vez Tc stummet er stered end-eeun, ar pezh a brouas ez eo ar stered a c'han an elfennoù kimiek.
Perzhioù
Ur metal skinoberiek liv an argant eo an teknetiom, damheñvel ouzh ar platin, ha liv gris eo ar poultr a farder peurliesañ. Kewarellek eo, da lavaret eo e vez desachet hepken gant ur gwarellvaez hep bezañ argaset gantañ. Dreistreüs e teu da vezañ pa vez lakaet yenoc'h eget -265,69 ° C.
Kimiek
Etre re ar metaloù ardreuzat a zo amezek dezhañ eo perzhioù kimiek an teknetiom, evel ma oa bet diouganet gant D. Mendeleyev, ha tostoc'h d'ar reniom eget d'ar manganez. Dileizhus eo en dour real (HNO3+3 HCl), en drenkenn nitrek (HNO3) hag en un devec'hiad trenkenn sulfurek (H2SO4). Ne c'hall ket avat bezañ dileizhet en drenkenn glorhidrek (HCl), ha pa vije en he stumm devec'hiet.
Izotopoù
An teknetiom eo an elfenn skañvañ n'he deus izotop stabil ebet, ha skinoberiek eo kement izotop a zo dezhi.
Kastell Carreg Cennen
Ur c'hastell nepell diouzh kêr Llandeilo, e Sir Gaerfyrddin, eo Castell Carreg Cennen. E Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog emañ, er reter da Gastell Dinefwr, pouezusañ kastell rouaned Deheubarth hag o lez gante ennañ.
Teknetiom
Izotopoù
98Tc eo an izotop a vev ar pellañ, met 4 milion a vloavezhioù hepken eo e hanter-vuhez — setu perak ne gaver Tc ebet war an Douar, a zo mil gwezh koshoc'h. Daou izotop stabil all zo, 97Tc (2,6 milion) ha 99Tc (211 000 bloavezh). Tregont izotop all zo bet kavet, eus 85Tc betek 118Tc, an darn vuiañ anezho gant un hanter-vuhez a zo berroc'h eget un eurvezh — 96Tc avat en deus un hanter-vuhez a 4.3 devezh.
Kastell Carreg Cennen
Gant Rhys Fychan, mab da Rhys ap Gruffudd, e voe savet ar c'hastell e 1220.
Aval-stoub
Frouezh an avalenn-stoub eo an avaloù-stoub, dezho stumm per tev, hag a bep seurt liv ha ment. Frouezh da boazhañ eo an avaloù-stoub. Gounezet e vezont e kornbroioù goudomm. Eus ar spesad Cydonia oblonga eo an holl c'houennoù.
Gerdarzh
Diwar ar ger aval ha stoub eo bet stummet an anv aval-stoub.
Lod eus an avaloù-stoub o ur stumm avaloù ganto, lod all kentoc'h ur stumm per. Pa vez yaouank ar frouezh e vez blevek (kotonek) o gorre: eus ar mare-se e teu an anv stoub.
An anv spesad Cydonia oblonga a zeu eus ar ger gresianek μῆλα κυδώνια Mela Kudonia a dalv "aval Kudonia"" (ul lec'h e Kretia e kaver enañ ur c'houenn brudet).
Koulm (steredeg)
Ar Goulm (Columba, berraet e Col) zo ur steredeg eus an hantervoul su.
San Martín del Pimpollar
San Martín del Pimpollar zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
Kastell Langeais
Kastell Langeais zo ur c'hastell eus ar Grennamzer, e kumun Langeais e departamant Indre-et-Loire, e Bro-C'hall, war lez dehou al Liger. Eus ar c'hastell kentañ ne chom nemet rivinoù eus an tour-meur. Konted kentañ Anjev a savas o c'hastell evit tagañ domanioù konted Bleaz ha Teurgn.
Dindan ren Foulk III, kont Anjev, e voe savet ar c'hastell kentañ. Brasaet e voe gant an tiegezh Plantagenêt, ha gant Richarzh Kalon Leon dreist-holl. Aloubet e voe gant arme ar roue gall Fulup an Aogust e 1206, met distrujet e voe goude gant ar Saozon, e-pad ar Brezel Kant Vloaz (1428). Ne chom nemet tour-meur Foulk Nerra eus ar c'hastell kentañ-se.
Adsavet e voe ar c'hastell etre 1465 ha 1469, war urzh ar roue gall Loeiz XI, ha perc'hennet e voe ar c'hastell gant rouaned Bro-C'hall e-pad pell. E kastell Langeais an hini e c'hoarvezas eured ar roue gall Charlez VIII gant an dugez Anna Breizh er bloavezh 1491. Dre an dimeziñ-se e teue Breizh da vezañ stag ouzh rouantelezh Bro-C'hall ha n'eo ket mui ouzh impalaeriezh an Habsbourged.
Dilezet e voe ar c'hastell goude an Dispac'h Gall, met e 1886 e voe prenet gant ur bankour, Jacques Siegfried, a reas labourioù adkempenn ennañ betek 1904. Neuze e voe profet ar c'hastell gantañ d'an Institut de France.
Gweladenniñ ar c'hastell a c'haller bremañ. E kêr emañ, gant e dri zour uhel dreist an tiez tro-dro, ha mont a reer ennañ dre ur pont-gwint. Ul liorzh, bet savet e doare liorzhoù ar, a c'haller gweladenniñ ivez. Er c'hastell ez eus 15 kambr kempennet gant arrebeuri, pallennoù, livadurioù ha kizelladurioù, da glask reiñ un alberz eus ar vuhez ennañ gwechall, er ha. Er saloñs brasañ eo taolennet eured Anna Breizh ha Charlez VIII.
Republik Karelia
Republik Karelia (rusianeg: Респу́блика Каре́лия, Respoublika Kareliya; karelianeg: Karjalan Tazavalda; finneg: Karjalan tasavalta; vepseg: Karjalan Tazovaldkund) a zo ur sujed kevreadel eus Rusia (ur republik), en Europa an Norzh hag e gwalarn Rusia. Petroskoi eo he c'hêr-benn. Poblañs: 643 548 a dud (2010). Un darn eo eus Karelia istorel.
Istor
Gwelet:
Eurig Salisbury
Eurig Salisbury zo ur barzh kembraek, ganet e Kerdiz. Pa oa c'hwec'h vloaz e oa aet da chom da Llangynog, e-kichen Caerfyrddin. Da drizek vloaz e teskas cynghanedd gant levr Myrddin ap Dafydd, Clywed Cynghanedd.
E 2006, en Eisteddfod yr Urdd e c'hounezas ar gador. Meur a briz arall a dapas en Eisteddfodoù all. E 2006 ivez e kemeras perzh en droiad Crap ar Farddoni, a-gevret gant Catrin Dafydd, Hywel Griffiths, Aneirin Karadog hag Iwan Rhys. Da-heul an droiad e voe embannet an dastumad anvet Crap ar Farddoni.
E 2008 e voe embannet e zastumad kentañ, Llyfr Glas Eurig.
Labourat a ra evel enklasker er Greizenn studioù keltiek, en Aberystwyth.
Friederike Luise Prusia
Friederike Luise, pe Friederike Luise von Preußen hervez hec'h anv alamanek (1714–1784), a oa ur briñsez eus Prusia, c'hoar da Frederig II Prusia.
Merc'h e oa da Frederig Gwilherm Iañ Prusia ha da Sophie Dorothea von Hannover, hag unan eus o dek bugel chomet bev. C'hoar e oa eta da Frederig II Prusia.
Dimezet e oa da Karl Wilhelm Friedrich von Brandenburg-Ansbach.
Croes Eliseg
Croes Eliseg pe Colofn Eliseg zo ur golonenn e Kembre, savet e koun roue Powys Elisedd ap Gwylog, marvet e 755, gant e vab.
Nepell diouzh Croes Eliseg emañ Abati Glyn y Groes, e-kichen Llangollen, e Sir Ddinbych. Krediñ a reer e voe graet ur fazi gant ar c'hizeller a skrivas "Eliseg" e-lec'h "Elisedd".
Ar skrid
E c'hourvab, Cyngen ap Cadell a savas ur peul evel maen-koun dezhañ nepell diouzh al lec'h m'emañ abati Glyn y Groes (Valle Crucis) krouet diwezhatoc'h. Ober a reer Peul Eliseg anezhañ, hogen ar meneg Eliseg a lenner war ar peul a rank bezañ ur fazi a-berzh bener an enskrivadur.
An enskrivadur latin war ar peul a zo bremañ diaes-kenañ da lenn, met evit doare e oa sklaeroc'h da vare Edward Lhuyd en adskrivas. Evel-henn emañ troidigezh al lodenn a denn da Elisedd :
Sed ar skrid:
Sed an droidigezh:
Dassault Rafale
An Dassault Rafale a zo un nijerez emgann liesperzh c'hall.
Koustoù ha gwerzhioù
Divizet eo gant Bro-C'hall sevel he c'hirri-nij dezhi e 1985, peogwir he doa ezhommoù disheñvel ouzh he c'hevelerien europat. Nijal a reas an diskouezer evit ar wezh kentañ e 1986, hag ar c'hentpatromoù adalek 1991. Roet e voe lañs d'ar programm e 1988. E-pad pell en deus bet Bro-C'hall diaesamantoù gwerzhañ ar Rafale d'an estrennvro, re ger ha "moedus" e oa gwelet e-keñver kirri-nij ar Stadoù-Unanet, Alamagn, Spagn pe Rusia.
Koustet en deus ar program 46,4 miliard a euroioù. Roet en deus labour da galz ezmbregerezhioù an armerezh gall : MBDA, Dassault Aviation, Thales, Safran ha 500 EBE.
Croes Eliseg
Distruj
Taolet e voe ar peulvan d'an traoñ gant ar Roundheads e-pad brezel diabarzh Bro-Saoz, ha digoret ar bez dindanañ.
Dassault Rafale
Brezelioù
Implijet eo bet ar Rafale gant Bro-C'hall e-pad Brezel Afghanistan (2001-2014), e Mali, e Irak, e Siria hag e Libia.
A bep seurt
Ur c'harr-nij trouzus-kenañ eo, ha diaezet e vez an dud gantañ, evel ar re a zo o chom en-dro da von aervorlu Landivizio pe da hini Lann Bihoue.
Lestr eus al linenn
Al lestr eus al linenn, pe batimant eus al linenn pe lestr linenn a zo bet al lestr brezel zo bet diazez ar brezel war vor etre ar morluoù european, eus deroù an betek kreiz an. E berzh pennañ a oa en em gannañ dreist-holl gant e ganolioù, e-skoaz al listri a oa a-raok a implije an arsailh bourzh-ouzh-bourzh, pe a gentraoue o enebour. Implij ar ger "linenn" en e anv a zeu eus o doare d'en em gannañ e linennoù emgann. Listri ur strollad-listri a verdee a-steud, ar pezh a roe o zu dezhe d'implijout o c'hanolioù dre zigoroù o c'hostezioù diouzh ar gwellañ hag a zigreske ar riskl da dennañ an eil re war ar re all. Adalek an Eil Brezel-bed e tigreskas pouez al listri eus al linenn, hobregonet hiviziken, dirak hini an dougerien kirri-nij, a oa gouest da dizhout palioù kalz pelloc'h a-drugarez d'an nijerezed.
An diwezhañ lestr eus al linenn a oa savet a oa ar morreder emgann HMS Vanguard eus ar Royal Navy. Boulc'het e oa e 1941 ha lakaet er mor e 1944. Implijet e oa adalek 1946 ha kemera reas perzh e kalz kefridioù gweladennoù er C'hommonwealth gant ar roue hag ar rouanez en e vourzh. E 1949 e oa lestr amiral ar Royal Navy er Mor Kreizdouar. E fin ar memes bloavezh e oa eoriet ouzh ar c'hae e tachenn ar morlu e Portland, hag e oa implijet evel ponton skol. Kondaonet e oa e 1959 ha distrujet.
El Rosario
El Rosario zo un anv lec'h spagnolek hag a gaver e meur a vro.
Bleiz (steredeg)
Ar Bleiz (Lupus, berraet e Lup) zo ur steredeg eus an hantervoul su.
El Rosario
Gerdarzh
Diwar an anv relijiel Rosario.
San Miguel de Corneja
'San Miguel de Corneja zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
Charlotte von Hessen-Kassel (1627–1686)
Charlotte von Hessen-Kassel (* 1627 en Kassel; †1686 en Heidelberg), a oa priñsez-dilennerez Pfalz, pried da Karl Ludwig von der Pfalz ha mamm da Liselotte von der Pfalz.
Keyboard man
Keyboard man, Keyboard warrior (sinaeg:键盘侠) pe internet warrior, a vez graet eus tud gant doareoù feuls, flatrerien, met war an internet nemetken. Tud hag a vez doareoù ganto ha na vefe ket o re er vuhez pemdez.
Ar mennad a zo bet lakaet war-raok goude an 28 a viz Mae 2014, pa voe c'hwec'h ezel eus ar sektenn QuanNeng Shen o lazhañ ur vaouez en un ti debriñ McDonald's e kêr Zhaoyuan (proviñs Shandong) e Sina. An termenadur a voe implijet evit ober anv eus an dud o devoa doareoù feuls pa gomzent eus testoù ar muntr n'o devoa bet graet netra evit saveteiñ ar vaouez.
D'ar 4 a viz Even 2014, Renmin Ribao a embanne ur pennad a-enep doareoù mantrus ar "Keyboard warrior". Goulennet e oa gant ar pennad e vefe savet obererezhioù foran a-enep dezho. Ur gaoz broadel a voe a-ziwar petra d'ober.
Orin ar ger
Orin ar ger a zo deuet gant pennad ar Renmin Ribao evit ober eus an dud "kalonek", pabor ha feuls war ar rouedad liammet gant tagadenn marvus ar vaouez.
Doareoù all
Graet e vez ivez internet warriors eus an dud kalonek ha feuls war ar rouedad nemetken hiziv-an-deiz.
Hoyos de Miguel Muñoz
Hoyos de Miguel Muñoz zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
Renmin Ribao
Renmin Ribao, pe "Pemdezieg ar Bobl", (sinaeg 人民日报, hanyu pinyin : Rénmín Ribao) zo strollad kazetenniñ brasañ Sina kement hag ar gelaouenn embannet ar muiañ er vro. Kazetenn ofisiel Strollad Komunour Sina eo. Gant tri milion a skouerennoù embannet e 2012, emañ e-touez an 10 kazetenn c'halloudusañ er bed hervez an Unesco.
Ar gazetenn Renmin Ribao a servij da embann komzoù ha selloù eeun gouarnamant komunour Republik Pobl Sina.
San Miguel de Serrezuela
San Miguel de Serrezuela zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
Yeste (Huesca)
Yeste zo ur gêriadenn e Spagn, e kumun Las Peñas de Riglos, e komark Hoya de Huesca, e Proviñs Huesca, e Kumuniezh emren Aragon. War lez lenn La Peña emañ, ur 44 km eus kêr Huesca.
North River
North River zo un anv saoznek roet da veur a stêr ha da veur a lec'h.
Montealegre del Castillo
Montealegre del Castillo  zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Albacete, e Kumuniezh emren Kastilha-La Mancha.
Las Peñas de Riglos
Las Peñas de Riglos zo ur gumun e Spagn, e komark Hoya de Huesca, e Proviñs Huesca, e Kumuniezh emren Aragon.
Fuente de Cantos
Fuente de Cantos zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura.
River
River zo ur ger saoznek hag a dalv kement ha stêr hag a gaver stank e douranvadurezh ar broioù saoznek, hag el lec'hanvadurezh.
Ruteniom
Un elfenn gimiek eo ar ruteniom ; Ru eo e arouez kimiek, 44 e niver atomek ha 101,7 e dolz atomek. Ur metal ardreuzat eo.
Teskad ar palladiom (TaP) a reer eus ar metaloù ardreuzat 44Ru, 45Rh, 46Pd, 76Os, 77Ir ha 78Pt. Ral-tre eo ar ruteniom, ha ne vez kavet nemet kevret gant unan eus metaloù TaP — ar platin, an osmiom hag an iridiom peurliesañ. E mengleuzioù nikel dreist-holl e kaver TaP, ha ruteniom neuze. Nebeut-tre ag elfennoù eus TaP a vez tennet eus an douar, war-dro 400 tonennad hepken e 2011, enno un 12 tonennad rutenium hepken a vloaz da vloaz. Eus Suafrika e teu TaP dreist-holl, heuliet gant Rusia, Kanada, Stadoù-Unanet Amerika ha Zimbabwe kent Kolombia hag ar broioù all.
Istor
Kent donedigezh Kristol Goulm da Amerika e veze metaloù teskad ar platin arveret gant ar sevenadurioù a oa eno, hag anavezet e oant gant kimiourien Europa adalek kreiz ar XVIvet kantved. Gant ar c'himiour polonat Jędrzej Śniadecki e voe embannet dizoloadenn an elfenn e 1808, dindan an anv vestiom, hogen mont a reas war e c'hiz diwezhatoc'h. E 1844 e voe hiniennekaet an elfenn 44 gant ar Rusat Karl Karlovitch Klaus, dre zielfennañ restadoù ur bloc'had platin. Eus Ruthenia, anv latin Rusia, e teu an anv ruteniom a roas d'an elfenn nevez.
Perzhioù
Ur metal kalet liv an argant eo ar ruteniom, 12,37 g/cm3 e zouester. Da 2 334°C e teuz, ha da 4 150 °C e verv.
Kimiek
Oksidet e vez da ≈800 °C, ne vez taget gant trenkenn ebet. Gant halogenoù avat e vez taget e gwrezverkoù uhel, ha dileizhañ a ra e bazennoù teuz. Da zreistreüs e tro pa vez kendeuzet gant molibden e gwrezvekoù izeloc'h eget -262,55 °C.
Izotopoù
102Ru zo unan unan ar seizh izotop a gaver en natur, ha 34 izotop all zo bet dizoloet. Pemzek skinizotop zo ivez, eus 90Ru betek 115Ru, gant un hanter-vuhez berroc'h eget 4,44 eurvezh.
Arver
Ouzhpennet e vez ruteniom d'ar c'hendeuzadoù titaniom a-benn stourm ouzh an oksiderezh.
Gouest eo lod kenaozadoù ruteniom da lonkañ ar gouloù, ar pezh a vez implijet er c'henderc'hañ gremm dre vannoù an Heol.
Arondisamant Mortagne-au-Perche
Arondisamant Mortagne-au-Perche a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Orne hag e rannvro Normandi.
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Orne d'ar 1 a viz Genver 2017. 151 kumun zo en arondisamant Mortagne-au-Perche bremañ.
Va zamm buhez
Va zamm buhez a zo un emvuhezskrid embannet eus 1931 da 1938 e-barzh An Oaled.
Peurskrivet e oa e 1934.
An istor
Bugaleaj an daneveller, Loeiz ar Floc'h, e Bodiliz, e studioù e Skol Abostolek Poitiers, e Skolaj Lesneven, er C'hloerdi bras e Kemper, e Ti ar Frered e Ploermael, e amzer soudard hag e vil vicher: danvez-botaouer-koad, paotr an hent-houarn, gwenaner, gwerzher louzeier, paotr ar plakoù, skrivagner evit ar c'hCourrier du Finistère, kazetenner brezhonek evit Ar Bobl hag un toullad re all. Un taol-lagad a zo ivez war Gevredigezh Vroadel Breizh.
Yezh
E Brezhoneg Leon eo skrivet ar pennadoù.
Briant
Briant zo un anv brezhonek a dalv kement ha "uhel, pouezus" e henvrezhoneg. Kavet e vez ivez e Bro-Saoz hag e Bro-C'hall.
Anvioù-lec'h
Briant a gaver stank a-walc'h e Breizh dreist-holl :
Hoyos del Collado
Hoyos del Collado zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
Hoyos del Espino
Hoyos del Espino zo ur gumun e Spagn, e proviñs Ávila, e Kastilha ha León.
Fuente del Arco
Fuente del Arco zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura.
Forn (steredeg)
Ar Forn (Fornax, berradur: For) zo ur steredeg eus an hantervoul su.
Dido building Carthage
Dido building Carthage, pe, en e hed, Dido building Carthage, or The Rise of the Carthaginian Empire (Didon o sevel Kartada, pe Savidigezh Impalaeriezh Kartada) zo un eoullivadur gant al livour saoz William Turner e 1815, hag a zo war ziskouez en National Gallery Londrez. Unan eus pouezusañ taolennoù Turner eo, levezonet gant gwelvaoù klasel Claude Gellée, hag awenet gant mojenn ar rouanez Didon hag orin Kartada. Turner a lare e oa e bennoberenn.
Fuente del Maestre
Fuente del Maestre zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura.
Fuentes de León
Fuentes de León zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura.
Joseph Mallord William Turner
Joseph Mallord William Turner (1775 – 1851) a oa ul livour saoz, brudet e livadurioù eus ar maezioù. Eoullivadurioù koulz ha dourlivadurioù en deus graet hag anvet eo bet livour ar gouloù ("the painter of light").
Hoyos
Hoyos (toulloù), a-wechoù  Los Hoyos, zo un anv-lec'h er broioù spagnolek.
Bon aervorel Landivizio
Bon aervorel Landivizio (e galleg: Base d'aéronautique navale de Landivisiau, berraet e BAN Landivisiau) a zo ur bon eus aervorlu Frañs lec'hiet e-kichen Landivizio e gwalarn Breizh, war dachenn kumunioù Bodiliz, Sant-Servez evit ar pep brasañ, hag ivez Sant-Derc'hen, Gwikar ha Gwineventer. Digoret e oa bet e 1965.
Bon aervorel Lann Bihoue
Bon aervorel Lann Bihoue (e galleg: Base d'aéronautique navale de Lann-Bihoué, berraet e BAN Lann-Bihoué) a zo ur bon eus aervorlu Frañs lec'hiet e-kichen an Oriant e mervent Breizh, war dachenn kumun Plañvour evit ar pep brasañ, met ivez Kewenn ha Gwidel. Savet eo bet gant an Alamaned e 1940.
Jerez de los Caballeros
Jerez de los Caballeros zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura.
Balum (steredeg)
Ar Balum (Cetus, berraet e Cet) zo ur steredeg eus an hantervoul norzh.
Microligea palustris
Microligea palustris a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Phaenicophilidae.
Anvet e voe Ligea palustris (kentanv) da gentañ-penn (e 1884) gant an evnoniour stadunanat Charles Barney Cory (1857-1921). Ar spesad nemetañ er genad Microligea an hini eo.
Round Maple
Round Maple, Edwardstone, Babergh, Suffolk, Bro-Saoz zo ur gêriadennig. 20 den a veve enno e 2001.
Microligea palustris
Boued
N'ouzer ket kalz tra : soñjal a ra d'ar skiantourien e vev diwar amprevaned peurvuiañ.
Round Maple
Liammoù diavaez
TL9543
Microligea palustris
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Rummatadur
Renket e veze er c'herentiad Parulidae kent.
Santiago del Collado
Santiago del Collado zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
Pastor (kristen)
Ur pastor pe ur bastorez a zo un den e karg eus al lidoù, ar merañ hag an deskadurezh en ilizoù protestant pe avielek ar peurvuiañ.
Nozvezh war ar Menez Moal
Un nozvezh war ar Menez Moal (Ночь на лысой горе, noch' na lysoy gorye, e ruseg) a zo ur barzhoneg simfonek skrivet gant Modest Moussorgski diwar ar gontadenn Noz Sant-Yann bet skrivet gant Nikolaz Gogol e 1831. Kompozet e oa bet e-kerzh hañvezh 1867 pa oa Moussorgski o chom e ti e vreur e Minkino. Kempennet eo bet diwezhatoc'h gant Nikolaz Rimsky-Korsakov evit bezañ sonet gant ul laz-seniñ. Kempennet eo bet adarre gant blenier al laz-seniñ an XXvet kantved Leopold Stokowski.
Pastor (kristen)
Ur ger latin e orin eo pastor ha talvezout a ra kement ha maesaer er yezh-se.
Jonny Wilkinson
Jonathan Peter Wilkinson, lesanvet Jonny Wilkinson, zo ur c'hoarier rugbi XV etrebroadel saoz, bet ganet d'ar 25 a viz Mae 1979 e Frimley (Surrey, hag en deus gounezet Kib rugbi ar bed 2003 gant skipailh broadel Bro-Saoz.
Anna von Sachsen
Anna von Sachsen zo anv meur a briñsez.
Jonny Wilkinson
C'hoariet en deus evit daou gleub a-hed e vicher : Newcastle Falcons (1997-2009) ha Rugby club toulonnais (2009-2014).
Marc'harid Bourbon
Marc'harid Bourbon zo anv meur a briñsez c'hall pe spagnol.
Chateaubriant
Un anv tiegezh nobl kozh eus Breizh eo Châteaubriant, « kastell ar "Brient" » tudjentil genedik eus bro-Gastellbriant.
Cabezas
Cabezas (pennoù e brezhoneg) zo un anv-lec'h spagnolek.
Bon aervorel Lañveog-Poulmig
Bon aervorel Lañveog-Poulmig (e galleg: Base d'aéronautique navale de Lanvéoc-Poulmic, berraet e BAN Lanvéoc-Poulmig) a zo ur bon eus aervorlu Frañs lec'hiet e Gourenez Kraozon e kornaoueg Breizh, war dachenn kumun Lañveog. Savet eo bet e 1937.
Puebla de Alcocer
Puebla de Alcocer zo ur gumun e Spagn e proviñs Badajoz.
Santiago del Tormes
Santiago del Tormes zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
Puebla de Obando
Puebla de Obando zo ur gumun e Spagn e proviñs Badajoz.
Marc'harid Bourbon (1211-1256)
Marc'harid Bourbon (1211-1256), anavezet ivez evel Marc'harid Navarra, a oa merc'h da Archambaud VIII de Bourbon ha da Alix de Forez.
Trede pried Tepot Iañ Navarra, roue Navarra, eoa.