cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Korageg
Ur yezh dravidek eus skourr yezhoù ar c'hreisteiz eo ar c'horageg (koraga pe korra) komzet gant tro-dro da 16.665 den (1981) e Karnataka ha Tamil Nadu en India.
Pod
Pod a vez lavaret e brezhoneg eus meur a dra.
Lost ar silabenn
Er yezhoniezh e vez implijet an termen lost ar silabenn (saoz.: syllable coda) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn a c'heller kaout e diwezh ur silabenn goude ar graoñell.
N'eo ket ret achuiñ ur silabenn gant ul lost, hag ur silabenn hep lost ebet a vez graet "silabenn digor anezhi keit ha ma reer "silbenn serr" eus ur silabenn ganti ul lost kensonennel.
E yezhoù 'zo, evel da skouer ar sinaeg hag ar japaneg, eo bihan-tre an niver a gensonennoù a c'hell bezañ implijet evel lost ur silabenn. E yezhoù all, avat, e kaver n'eus forzh peseurt kensonenn pe c'hoazh meur a gensonenn renk-ouzh-renk.
Gwelit ivez
Syllable
Strollad Karma
Er bloavezh 1996 e voe ganet ar strollad Karma e Kreiz-Breizh, er Poc'hêr kostez Karaez. Sonerezh da zañsal er festoù-noz a sonont. N'eo ket Karma ur strollad gwall anavezet evit ar poent daoust ma 'z a war vrudaat abaoe un nebeud bloavezhioù. Kenstrollañ a reont o startijenn a-benn reiñ plijadur d'an dañserien ha dezho o-unan. Ur strollad a gemer perzh alies er festoù-noz aozet er vro hag el lec'hioù all eo Karma. Sonerezh arnevez ha hengounel war-an-dro a sonont. Daou anezhe a gomz brezhoneg, Mikael Bihanig ha Yann Ar C'horr, a zo bet e Skolaj Diwan Roparz Hemon (bremañ, Skolaj Diwan ar Releg-Kerhuon) er Releg-Kerhuon, e-kichen Brest e Bro-Leon (Penn-ar-Bed).
Podenn
Podenn (diwar ar ger pod) a vez lavaret e brezhoneg eus meur a dra.
Inizi Kermadeg
An Inizi Kermadeg (Kermadec Islands e saozneg) zo inizi er Meurvor Habask e-dalc'h Zeland-Nevez abaoe 1887, 1 000 km er biz da Enez an Norzh, ha keit all er gevred da Enez Tonga. 33,08 km² a zo en holl en inizi.
Strollad Karma
Ar sonerien
C'hwec'h soner zo er strollad :
Inizi Kermadeg
Istor
Dont a ra o anv diwar hini ar merdeer breton Jean-Michel Huon de Kermadec.
An inizi
Didud eo an inizi, war-bouez un toullad skiantourien en Enez Raoul.
Kavaneg
Kavaneg (Chevaigné e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Lanvezhon e departamant Il-ha-Gwilen.
Kouroumbeg
Ur yezh dravidek eus skourr yezhoù an hanternoz eo ar c'houroumbeg (kurumba) komzet gant tro-dro da 150.000-200.000 den (1998) e Tamil Nadu, Karnataka hag Andhra Pradesh en India. Komzet e vez ivez e Bangladesh.
Kavaneg
Anv
Diwar galianeg cavannos = kaouan
Ardamezioù
Daourannet ː ouzh 1 en glazur e dri penn gadgi en argant, troc'het, gwakoliet en gul, blougek ha tachek en aour; ouzh 2, en argant e groaz divnaerek en glazur
Ardamezioù savet diwar ar re familhoù Thierry (pennoù gadgi), ha Pontrouault (kroaz divnaerek)
Strollad Komunour Nepal (Marksour-Leninour-Maoour)
Strollad Komunour Nepal (Marksour-Leninour-Maoour) (e nepaleg:नेपल सम्यबादि पार्ति (मालेमा) a zo anezhañ ur strollad bihan e Nepal savet diwar Strollad Komunour Nepal. Ober a reer outañ ivez Strollad Nepal Samyabadi (MaLeMa) (CPN(Malema)). Anvet e vez ivez Communist Party of Nepal (Krishna Das) dre anv ar Prezidant, Krishna Das Shrestha. Nanda Kumar Prasai eo ar Sekretour Meur.
E 1996 e savas ar strollad a-enep da Feur-emglev Mahakali etre India ha Nepal.
Ezel eus an Talbenn Kleizour Broadel eo SKN(MLM) o c'houlenn groñs e vefe krouet ur Vodadenn-Vonreizhañ a-benn lakaat fin da gudennoù politikel ar vro..
Norzh
thumb|250px|right|Rod an Avelioù An norzh (pe hanternoz, met hemañ hepken er rann eus an hantervoul norzh a zo etre ar penn-ahel ha Trovan ar C'hrank, pe Sterenn a-wechoù), a zo unan eus ar pevar avel, an tu-enep d'ar su, pe kreisteiz.
E sevenadur Europa e kemerer harp war an Norzh a zo lakaet da zurc'hadur pennañ, hag adalek an Norzh eo e vez graet anv eus ar roudoù-avelioù all peurvuiañ.
Termenadur
Norzh a c'hell bezañ :
Kwieg
Ur yezh dravidek eus skourr yezhoù ar su-kreiz eo ar c'houroukeg (kui, khand pe kodu) komzet gant tro-dro da 717 000 den (1997) e Madhya Pradesh, Orissa hag Andhra Pradesh en India.
Pennsans
Pennsans (LFE: [pɛn'sans], saozneg: Penzance, KU: Pen Sans) zo ur gêr e Kernev-Veur lec'hiet nepell diouzh kab Penn-an-Wlas.
Norzh
Norzh gwarellek ha distroenn
Priziet eo an Norzh gwarellek peogwir eo posupl kavout ur roud a c'hell bezañ gwelet evel hini an Norzh douaroniel diwar un nadoz-vor. An diforc'h etre ar roud-se hag hini an Norzh douaroniel a vez anvet an distroenn warellek. Dre vras e vez posupl chom hep klask jediñ ur roud resisoc'h en ur degemerout ar roud evel m'emañ. Koulskoude e vez ezhomm a-wechoù kaout ur reizhadenn pe e spered an den pe dre un ardivink bennak.
Kwieg
Div rannyezh pennañ zo :
Norzh
Norzh gwarellek ha distroenn
Cheñch a ra ankl an distroenn hep ehan, met dre vilvedoù, setu perak e vez roet war kartennoù zo e dalvoud evit ar bloaz m'eo bet savet ar gartenn.
Strollad Komunour Nepal (Marksour-Leninour)
Krouet e voe ar Strollad Komunour Nepal (Marksour-Leninour) gant Chandra Prakash Mainali pa savas a-enep da unvanidigezh Strollad Komunour Nepal (Marksour-Leninour) a-gozh gant Strollad Komunour Nepal (Marksour-Leninour Unvan). thumb|right|C. P. Mainali, Penn SKN(ML)
Trompilhoù Falloppio
Korzennoù ar grozh, , anvet trompilhoù Falloppio gwechall diwar anv ar mezeg italian Gabriele Falloppio (~1523-1562) o c'havas, zo ul lodenn eus benvegad engehentañ ar merc'hed.
Norzh
Norzh ha lennegezh
E mojennoù Hellaz kozh e oa un doue a c'hwezhe an avel o tont eus an Norzh ha Boreas e anv. Setu perak e vez kavet el lennegezh, da skouer e testennoù Platonos, meneg an Hiperboreidi (pe Dreistvoreidi) a vefe tud mitek o vevañ e Norzh pellañ ar bed.
Trompilhoù Falloppio
Div duellennig voan int, a gas ar vielloù eus div vigell ar bronnegezed d'ar mammog ; viellsanoù a lavarer anezho ivez. Etre 7 ha 14 kantimetr eo o hed.
Strollad Komunour Nepal (Marksour-Leninour)
Gwelet ivez:
Parti communiste du Népal
Trompilhoù Falloppio
Enne e vez speriet ar vielloù a ziskenn neuze d'ar mammog. Pa chomont hep diskenn e vez komzet eus speriadenn e-maez ar mammog.
Serriñ an trompilhoù
Un ober a surjianerezh eo serridigezh an trompilhoù evit mirout ouzh ur vaouez a gaout bugale. A-wechoù ivez e vez tennet an trompilhoù war un dro gant ar vigelloù.
Todeg
Ur yezh dravidek eus skourr yezhoù an c'hreisteiz eo an todeg (toda) komzet gant tro-dro da 1.006 den (1981) en Orissa ha Tamil Nadu en India.
Oxfordshire
Oxfordshire (Swydd Rydychen e kembraeg) zo un gontelezh e su Bro-Saoz, enframmet er rannbarzh Gevred. Nes eo da Northamptonshire, Buckinghamshire, Berkshire, Wiltshire, Gloucestershire ha Warwickshire. "Oxon" eo berradur Oxfordshire, evit ar chomlec'hioù-post dreist-holl.
Ur armerzh touristel a-bouez he deus ar gontelezh. Brudet eo Skol-veur Oxford.
Oxford (Rhydychen e kembraeg) eo ar gêr vrasañ. E-touez ar c'hêrioù all e kaver Bicester, Banbury, Chipping Norton, Witney, Thame, Chinnor, Abingdon, Wantage, Didcot ha Henley-on-Thames.
Unan eus rannvrioù pinvidikañ Europa eo.
193
946 Ab Urbe Condita = 193 goude J.-K.
995
Diwar-benn bloavezh 995 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
193
Impalaeriezh roman
--
-
995
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 995
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 995
193
Marvioù 193
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 193
Amazonas (Venezuela)
Amazonas, pe Estado Amazonas, a zo unan eus an 23 stad eus republik Venezuela. Puerto Ayacucho eo ar gêr-benn. Tennañ a ra e anv eus ar stêr Amazon emañ darn vrasañ ar stad en he diaz.
Liammoù diavaez
Lec'hienn ar gouarner
Kefeüs
Kefeüs (Κηφεύς e henc'hresianeg; Cepheus e latin) a oa roue Aithiopia, ur rouantelezh fenikian. Peurvuiañ e vez lakaet da vab Belos hag Ac'hiroe, ha neuze breur da Aigyptos ha Danaos.
1887
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1887
Kefeüs
Dimezet a oa da g-Kassiopeia e mojennoù Hellaz kozh. Ur verc'h o doa, Andromeda.
1887
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1887
Poull-lagad
Daou boull-lagad zo e klopenn an den, daou doull enno pep a lagad, gant e stagelloù. Stumm ur pikern pe ur biramidenn bevarc'hostezek zo dezho.
Kefeüs
Mojenn e verc'h Andromeda
Gwarizi a oa savet en Nereidezed, nimfezed ar mor, en abeg da Andromeda, rak ne baoueze ket he mamm da fougeal anezhi ha da lavarout ne oa ket koantoc'h egeti.
Poull-lagad
Eskern
Seizh askorn a ya d'ober poull-lagad an den : an askorn tal, askorn an daeroù, ar sileg, an askorn boc'h, ar garvan, an askorn staoñ hag ar genneg.
Kefeüs
Mojenn e verc'h Andromeda
Goulenn a rejont digant Poseidon kastizañ ar vamm divergont-se, ha kaset e voe un euzhvil-mor da ober freuz ha reuz war aod ar vro. Ar paourkaezh roue ne ouie ket petra ober ken evit kaout an dizober eus ar wallenn-se, a c'houlennas digant beleien. Aliet e voe da aberzhiñ e verc'h evit habaskaat an euzhvil. Lakaat a reas he chadennañ ouzh ur roc'h war an aod. Met degouezhout a reas Perseüs war e varc'h askellek Pegasos. Gantañ e voe troet ar morvil e roc'h, o tiskouez dezhañ penn euzhus Medousa a oa o paouez lazhañ en ur vro all. Dichadenniñ a reas Andromeda, ha dimeziñ ganti, kement hag ober, gant aotre he zad chadenner.
Daou Gefeüs
Daou Gefeüs a seblant bezañ.
An daou roue-mañ eus Aithiopia zo meur a remzi etreze ha n'eo ket sklaer pe fellout a rae dezho komz eus un den pe eus daou zen disheñvel.
Peloponnesos
Peloponnesos (henc'hresianeg : Πελοπόννησος / Peloponnesos, diwar anv an haroz Pelops), eo anv al ledenez en em led e kreisteiz Hellaz etre Mor Egea hag ar Mor Ionian.
Staget e oa ouzh Hellaz ar c'hevandir gant strizh-douar Korinthos, a voe troc'het e 1893 gant ur ganol. Un doare enezenn eo hiziv eta, stag ouzh an douar-bras gant ur pont.
Koteg
Ur yezh dravidek eus skourr yezhoù ar c'hreisteiz eo ar c'hoteg (kota pe kowe-adiwasi) komzet gant tro-dro da 2.000 den (1992) e Tamil Nadu en India.
Glaouer pastellek
Ar glaouer pastellek (liester : glaouered pastellek) a zo ur spesad evned bihan, Apus affinis an anv skiantel anezhañ.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ en Afrika :
Antarktika
Antartika a zo ur c'hevandir lec'hiet e pol Su an Douar, dizoloet e 1820 hepken. Peuzc'holoet eo a skorn, ha yen-sklas an hin enni.
Dindan 13,9 milion a km² emañ, ha bihanoc'h eo eget Afrika, an div Amerika hag Azia.
N’eus koulz lavaret tamm struzh ebet er c’hevandir-se. Loened a gaver war an aod, ha peskedus eo ar morioù tro-dro.
N'eus den ebet o chom eno da vat. Ur mil den bennak a vez well-wazh o vevañ eno a-hed ar bloaz e diazlec'hioù skiantel. Hervez an emglevioù etrebroadel ne c'hell bezañ perc'hennet ar c'hevandir-se gant riez ebet. Disoudard eo ivez. Mad an denelezh eo.
Volkerinkhove
Volkerinkhove en izelvroeg, Volckerinckhove an anv ofisiel e galleg, zo ur gumun e Flandrez Frañs (departamant Norzh), er Westhoek.
Ourajeg
Ur yezh dravidek eus skourr yezhoù ar c'hreisteiz eo an ourajeg (oorazhi pe urali) komzet gant tro-dro da 18.257 den (1981) e Tamil Nadu ha Kerala en India.
Tellus
Tellus, pe Tellus Mater, pe Terra mater, zo un doueez roman, par d'an doueez Gaia e relijion Hellaz kozh. Mamm eo da Uranus ha Sadorn. Terra Mater ha Tellus Mater a dalv kement ha Mamm-Douar e latin; Mater, mamm, a zo un titl roet da doueezed arall.
Pedet e veze gant ar Romaned pa grene an douar.
A-bouez e oa al labour-douar e relijion ar Romaned, aes eo kompren neuze e veze kehelet an Douar. Aliesoc'h e kaver an anv Tellus eget hini Terra en enskrivadurioù. Ciceron a wele div garg disheñvel da bep hini eus an div zoueez, Keres ha Tellus: d'an eil frouezh an douar, d'eben an douar.
Kalz pobloù o deus azeulet un doueez mamm.
Ar C'hermaned war lez an Elbe hag an Oder a zeule an doueez Nerthus.
Gouelioù
Gouelioù ar maezioù (Fordicidia)
Lyoudmila Roudenko
thumb|right Lyoudmila Vladimirovna Roudenko (e ruseg: Людмила Владимировна Руденко, en ukraineg: Людмила Володимирівна Руденко /Ljudmila Wolodymyriwna Rudenko ) a zo bet ganet d'ar 27 a viz Gouere 1904 e Lubny, Ukraina (Impalaeriezh Rusia) ha marvet d'ar 4 a viz Meurzh 1986.
Meurc'hoarierez echedoù ukrainan ha soviedat.
Mestr Etrebroadel e oa.
Kregiñ a reas gant an tournamantoù echedoù e 1925 goude bout bet graet hec'h annez e Moskov.
Da Leningrad ez eas goude. Eno e timezas gant ar skiantour Lev Davidovich Goldstein. E 1929 e krogas da bleustriñ an echedoù gant ar mestr Peter Romanowski.
E-pad an Eil brezel bed, Lyoudmila Roudenko a aozas un treniad a vugale da gas kuit eus Leningrad. Hervezi e oa bet an dra pouezusañ graet e-pad he buhez.
Kampionadez ar bed e kampionad ar maouezi adalek 1950 betek 1953.
The Specials
The Specials a zo ur strollad sonerezh ska savet e Coventry (Rouantelezh-Unanet) e 1977. Brudet e teujont da vezañ er Rouantelezh-Unanet e dibenn ar bloavezhioù 1970 gant tonioù evel Gangsters, A Message To You Rudie pe Too Much Too Young. Asambles gant strolladoù all evel Madness e lakjont ar sonerezh ska da vezañ diouzh ar c'hiz en-dro.
Oltza zendea
Oltza (  Olza e spagnoleg) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
The Specials
Istor
Savet e voe ar strollad e 1977 gant Jerry Dammers, Lynval Golding ha Horace Panter. Da gentañ e voent anvet The Automatics ha goude-se The Coventry Automatics. E 1978 e teuas Hall ha Radiation da glokaat ar strollad, ha dont a reas da vezañ The Special AKA The Coventry Automatics, ha goude-se The Special AKA. Joe Strummer (The Clash) a voe e-touez arvesterien unan eus o sonadegoù, hag e pedas anezho da seniñ a-raok e strollad dezhañ e-kerzh an droiad anvet On Parole UK Tour. Un taol kaer e voe a-benn brudañ The Special AKA er Rouantelezh-Unanet. E 1979 e tivizas Dammers krouiñ un ti-embann pladennoù, anvet e voe 2 Tone Records. Gant 2 Tone just a-walc'h e voe embannet ar bladenn vihan anvet Gangsters e 1979.
Er bloavezhioù 1980 e krouas Hall, Staples ha Golding ur strollad pop anvet Fun Boy Three. Berzh a-walc'h a rejont gant o zonioù Tunnel of Love, Our Lips Are Sealed ha The Lunatics (Have Taken Over the Asylum) etre 1981 ha 1983. Etre 1984 ha 1987 e voe ezel Hall eus The Colourfield. Ur wech divodet ar strollad e kendalc'has Hall e-unan. Meur a ganaouenn a skrivas evit ar strollad anvet The Lightning Seeds.
E 1996 e teuas ar sonerezh ska da vezañ diouzh ar c'hiz en-dro er Stadoù-Unanet. Lod brasañ izili ar strollad orin en em vodas en-dro, ha sevel a rejont ur bladenn nevez, Today's Specials he zitl. War ar bladenn-se e sonjont en-dro tonioù ska ha reggae brudet. E 1998 e lakjont embann d'un Guilty 'Til Proved Innocent ha meur a sonadeg a rojont da heul. Terry Hall ha Jerry Dammers a chomas hep kemer perzh en div bladenn-se.
E 2008 e voe bodet ar strollad en-dro, hep Jerry Dammers, a-benn lidañ tregont vloaz krouidigezh ar strollad. An droiad a vo aozet etre an 22 a viz Ebrel e Newcastle hag ar 7 a viz Mae 2009 e Londrez. Tonioù savet gant The Specials a c'haller klevout e emeur a film, evel Shaun of the Dead pe This is England.
Strollad Komunour Nepal (Marksour-Leninour Unvan)
Meur a aozadur ledan a zo bet savet gant ar strollad ivez e tachenn pe dachenn, d.s. war dachenn ar studerion/ezed, ar maouezed, ar sindikadooù, evit kas da benn e bolitikeresh er gevredigezh war-eeun.
E miz Kerzu 1994 e voe krouet gant SKN(MLU) ur gouarnamant bihan-niver a badas 9 miz. Dilennet e voe Man Mohan Adhikari evel Kentañ Ministr ha Madhav Kumar evel Ministr an Aferioù Diavaez.
E 1997 e kemeras perzh SKN(MLU) er gouarnamant o tont gante post an eil Kentañ Ministr.
Er vouezhiadeg evit ar parlamant e 1999 e teuas gant SKN(MLU) 31,61% eus ar mouezhioù.
SKN(MLU) a zo a-du evit klask un diskoulm d'ar brezel diabarzh dre gaozel betek tizhout un emglev gant Strollad Komunour Nepal (Maoour).
Penn an Wlas
Penn an Wlas (LFE: [,pɛn an 'wla:z], saozneg: Land's End) a zo ur c'hab e rannvro Pennwydh e Kernev-Veur.
Anv
Sonjet e vez : ur beg e-lec'h e oa dalc'het un tan arouez (hep tour tan). Indez-Europeaneg *eus > Latin *uosta > *vesta, pe abalamour ar beg se en em gav e-tal (-anti) an enezioù Silly (< Sulis / Minerva ? = arouez an tan sakr peurbadel).
Ha perak ket : ar beg-douar pellañ e-lec'h e vez gwelet an heol o vont da guzh ?
Teimour Radjabov
Mestrc'hoarier echedoù azerbaidjanat.
Finioù
Brezel-bed kentañ
; unan anezhe a varvas d’an 22 a viz Eost 1914 en Emgann RossignolVirton e Belgia, soudarded e oa er 1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel
Teimour Radjabov
E miz Ebrel 2008 edo 2751 e renk Elo. E miz Ebrel 2007 edo 2747. Eilvet c’hoarier ag e vro eo.
Kondeg
Ur yezh dravidek eus skourr yezhoù ar su-kreiz eo ar c'hondeg (konda pe porja) komzet gant tro-dro da 15.000 den (2000) en Andhra Pradesh, Orissa hag Assam en India.
Deyan Bojkov
Mestr Etrebroadel FIDE eo.
E 12vet Tournamant Open Fouenant (2006) e tapas an eilvet plas (7,5/9) war-lerc'h Damien Le Goff.
Lyev Tolstoy
Ar c'hont Lyev Nikolaievitch Tolstoy (ruseg : Лев Николаевич Толстой), ganet d'an 28 a viz Eost 1828 e Yasnaya Polyana, e Rusia, ha marvet d'ar 7 a viz Du 1910 en Astapovo, zo unan eus ar meurañ skrivagnerien rusek. Skrivet en deus romantoù ha danevelloù brudet, pinvidik enne an danvez hag uhelder ar preder, ma tiskouez buhez ar bobl rus en amzer an dsared. Arnodskridoù en deus savet ivez, hag enno e kondaon galloud ar Stad ha hini an Iliz. Eskumunuget e voe gant an Iliz reizhkredennek rus. Goude e varv e voe distrujet e zornskridoù gant ar Stad.
Oberennoù pennañ
Oberennoù lennegel e komz-plaen, pezhioù-c'hoari, fablennoù awenet gant Aisopos ha barzhonegoù e skrivas Lyev Tolstoy arnodskridoù prederouriezhel.
Thraupidae
Diouzh Doare 8.1 an IOC World Bird List ez a pemzek genad golvaneged ha pevar-ugent d'ober ar c'herentiad :
Eurazia
Eurazia a zo ur c'hevandir hervez ster an douaroniezh, met hervez ar boaz eo dispartiet an hollad-se e daou gevandir : Azia hag Europa.
Arallrevouriezh
right|thumb|Homomonument: Delwenn e Berlin e koun an dud heñvelrevel bet lazhet gant an Naziet Un ideologiezh sokial eo an arallrevouriezh diazezet war ar gredenn a difenn n'eus nemet un doare revelezh reizh pe dereat, da lâret eo hini arallrevelezh gant darempredoù reizhel pe karentezel etre maouezed ha goured nemetken.
Krouet e oa bet an termen-mañ bet savet war an hevelep patrom ha "gouennelouriezh" evit diskwel ez eus un ideologiezh sokial anezhañ hag a-benn gallout chom hep implijout an termen "homofobiezh" peogwir ne ra ket dave e gwirionez d'ur c'hleñved-spered evel ur gwir fobiezh.
Hervez an arallrevouriezh e vefe un torfed, ur pec'hed pe, d'an nebeutañ, un doare emzalc'h a-dreuz n'eus forzh peseurt doare revelezh denel all, dreist-holl an heñvelrevelezh.
Abalamour da seurt ideologiezh ez eus bet mac'homet pe c'hoazh lazhet tud disheñvel o revelezh diouzh an hini nemeti lakaet da reizh gant ar gevredigezh-mañ-kevredigezh e meur a vro er bed, ken en Europa ar c'hornôg har er c'hevandirioù all evel-just, a-hed an amzerioù hag hiziv c'hoazh e meur a lec'h.
Merkegem
Merkegem en izelvroeg, Merckeghem an anv ofisiel e galleg, zo ur gumun e Flandrez Frañs e departamant Norzh, er Westhoek.
Emdroadur ar boblañs 1793-2007
• Andonioù :Cassini hag EBSSA
Caroline Otero
thumb|Caroline Otero (1868-1965) skeudennet gant [[Charles Reutlinger (1816–1880)]] Agustina Otero Iglesias (4 a viz Du 1868 e Ponte Valga (Proviñs Pontevedra, Galiza) - 10 a viz Ebrel 1965 e Nisa), anavezet evel Caroline Otero, pe La Belle Otero, a oa un dañserez ha kanerez, ha kourtizanez brudet e Pariz e deroù an.
Merc'h e oa d'ur vamm dizimez ha ne reas ket war he zro. Goude bout gwallet d'he 10 vloaz e tec'has eus ar gêr un nebeud mizioù goude ha ne zistroas biskoazh da Valga. E-kerzh he zec'hadenn e tivizas kemm hec'h anv-badez Agustina, ha bezañ Carolina.
He serc'heien
Serc'h e voe da Gwilherm II, impalaer Alamagn, da Nikolaz II tsar Rusia, da Leopold II roue Belgia, da Alfonso XIII roue Spagn, da Edouarzh VII roue Bro-Saoz, da Aristide Briand (a zarempredas betek e varv), da Cornelius Vanderbilt, hag un toullad re all.
Dastum a reas Otero bernioù arc'hant nemet koll a reas anezho e kazinoioù Monte-Carlo ha Nisa, rak klañv e oa gant al ludopatiezh, kleñved ar c'hoarierien.
E 1910 e tilezas leurinier Pariz hag en em dennañ e Nisa ma vevas betek he marv en 1965, lakaet war ar plouz, n'he devoa nemet un tamm pañsion digant kazino Monte-Carlo, d'he zrugarekaat eus ar milionoù a lurioù gall he devoa laosket en ti. Ne oa ket dimezet.
Sodom ha Gomorra
Sodom ( سدو Sadūm en arabeg, סְדוֹם / Sədom en hebreeg, Σόδομα e gregach) zo ur gêr a zo meneget hec'h anv er Bibl, e levr ar C'heneliezh, hag a voe distrujet, evel Gomorra, gant konnar Doue hag a dec'has anezhi Lot, niz Abraham, hag e ziv verc'h. Abalamour da bec'hedoù kêriz e voe pulluc'het Sodom, Gomorra, Admah, ha Zeboim gant soufr ha tan eus an Aotrou en neñvoù.
Stag eo anv Sodoma ouzh ar sodomiezh, gwelet evel oberoù reizhel ha n'int ket degemeret mat gant an holl, hag ouzh pec'hed ar c'hig gant ar relijion gristen.
Anvioù Sodom ha Gomorra zo bet implijet alies evel metaforennoù eus pec'hed ar c'hig ha kammoberoù reizhel e yezh ar relijion, ha dreist-holl er broioù saoznek. Adkemeret eo bet eno e yezh ar gwir evit komz eus revrfouzherezh ha loenfouzherezh.
Ar sell kristen
Daou sell zo ouzh pec'hed Sodom.
Frederick Deacon
Frederick Deacon a zo bet ganet e miz Genver 1829 ha marvet e miz Here 1875. Mestrc'hoarier echedoù saoz.
Yann Kerlann
thumb|right|300 px|Yann Gerlann Yann Gerlann (ganet d'an 31 a viz Gouere 1910 e La Roche-sur-Yon hag aet da anaon d'ar 16 a viz Kerzu 1969 e Montroulez) a zo bet kelenner, saver ha troer kanaouennoù ha kelaouenner. Kentañ skolaer brezhonek Plistin e voe e-pad un nebeud bloavezhioù eus 1942 da 1944, met siwazh e voe dispennet e labour gant darvoudoù ar brezel. Chom a ra en hon eñvor evel tad ar skolioù brezhonek.
Frederick Deacon
Trec'h e voe war W. Gilby (2 - 1) en ur match ha koll a reas a-enep da Charles Edward Ranken (0 - 2) e Tournamant Londrez 1851.
Yann Kerlann
Bugaleaj ha studioù
Ganet eo bet Jean Honoré Delalande, Yann Gerlann, e Bro-Vañde, e-lec'h ma oa e dad en arme, d'an 31 a viz Gouere 1910. Goude marv e dad Frañsez Loeiz Kerlann, abred goude, ez eas da vevañ da Vontroulez gant e vamm, Paolina Jozefina Kerbirioù. Aze e tremenas e skoliadur betek 1923. Ebarzhiañ a reas, da c'houde, skol gentañ-uhel Brest (1923-1927), eno e reas anaoudegezh gant Roparz Hemon ha Célestin Lainé ha kemer e gartenn en Unvaniezh Yaouankiz Vreizh pa oa oadet a 15 vloaz. ha mont a reas da Londrez da wellaat e saozneg, er Saint-Dustan College (1927-1928). E 1932 e kemer e gartenn e Strollad Broadel Breizh.
Frederick Deacon
Trec'h e voe ivez war Edward Löwe (7.5 - 2.5) e 1851 ha Carl Mayet (5 - 2) e 1852.
Eilvet e voe e Tournamant Londrez 1862 (handicap), bet gounezet gant Georges-Henri MacKenzie.
Yann Kerlann
Kelenner
Distroet da Vreizh e teuas da vezañ kelenner e Ploveur (1930), e Sant-Filbarzh Tregon (1931) hag e Kemperle (1932). Goude e amzer soudard, e kendalc'has da gelenn e skol Wiglann (1933-1936), e Sant-Wennole Penmarc'h (1936-1941) hag e Kledenn-ar-C'hab (Kerzu 1941). Dastum a reas e-pad ar bloavezhioù-se kanaouennoù, kontadennoù, troioù-lavar ha gerioù eus ar parrezioù-mañ. Mignon bras e oa gant Yann Sohier (sikour a reas anezhañ da grouiñ « Ar Falz » e 1933) ha gant Armañs Keravel. Graet eo bet prizoniad e-pad ar brezel. Distroet da Vreizh, dieubet eo ur wech kadarnaet gant an Alamanted e anaveze an tri den en doa bet embannet dezho : Roparz Hemon, Debauvais ha Mordrel. E miz Eost 1940 e tistro da Vreizh. Hervez lod e oa dieub dija e miz Even 1940 ha stag ouzh gouarnamant Breizh en esten-vro e Berlin. Distro e vefe gant Geffroy hag Anna Youenou d'an 23 a viz Gouhere 1940. Adkemer a ra liamm gant Raymond Delaporte penn an SBB ha lakaet eo da is-rener departamantel evit ar strollad. Digeriñ a ra e Plistin ar c'hentañ skol e brezhoneg skoazellet gant Frañsez Kervella. Serriñ a reas ar skol e fin ar brezel rak koustañ a rae re ger dezhañ. Heskinet, bac'het ha barnet da chom er-maez eus an deskadurezh, ez eas da Bariz hag implijet e voe gant Air-France, dre ma ouie meur a yezh. Aze e reas anaoudegezh gant Roger Gargadenneg ; e fin e vuhez, e kemeras perzh gantañ en « Kêr Vreizh » ha rener e voe e 1964.
Monako
Priñselezh Monako (galleg: Principauté de Monaco; monegaskeg: Principatu de Múnegu; okitaneg: Principat de Mónegue), ent-berr Monako pe Monaco a zo ur vonarkiezh vonreizhel hag ur geoded-riez lec'hiet etre ar mor Kreizdouar ha Frañs (departamant an Alpes-Maritimes). Unan eus ar pemp mikroriez europat eo.
Yann Kerlann
Fin e vuhez
Goude e varv, d'ar 16 a viz Kerzu 1969, e laoskas war e lerc'h e-leizh a varzhonegoù, a ganaouennoù pe a gontadennoù dastumet pe krouet gantañ. En o zouez ul levr : « Sonioù brezhonek evit ar skolioù » ha kanaouennoù : Mari Janig Vrao, Luskell va Bag, Gwerz ar Balp, ha re all.
Monako
An eil bro vihanañ er bed goude ar Vatikan hag an hini gant ar stankter poblañs brasañ er bed an hini eo. An hini gant ar muiañ a vilionerion (hag a boliserion) dre annezad eo ivez.
Yann Kerlann
Kelaouennerezh
Kalzik a bennadoù e Breiz, Ar Falz, Breiz Atao, Gwalarn, Sav, L'Heure Bretonne, Arvor, Tir na Nog, Al Liamm, Me a zalc'ho, Sked, Bleun Brug, Kroaz Breiz, Terre Bretonne Douar Breiz, Skridoù Barzhed Breizh, Hor Yezh, Ar Vro Jeune Bretagne, Barr-Heol, An Teodeg, Kannadig Kêr-Vreizh, Ar Bed Keltiek
Monako
Douaroniezh
thumb|200px|left|Kartenn Monako
Priñselezh Monako a zo an eil riez dizalc'h bihanañ er bed goude ar Vatikan. War vord ar Mor Kreizdouarel eo lec'hiet, 18 km war-du ar reter eu Nice hag e-kichen harz Italia. War tri c'hostez eo kelc'hiet gant ar rannvro Provence-Alpes-Côte d'Azur e Frañs. Ur riblenn strizh e-harz an Alpoù. E lec'h uhelañ a zo "Le Rocher" (140 m).
Brudet eo ar briñselezh evit hec'h hinad. War-dro 8 °C eo an temperadur e-pad ar goañv ha war-dro 26 °C e-pad an hañv. Un draezhenn hir a ra tro douareier ar briñselezh. Eus kostez palez ar Priñs, avat, e kaver un tornaod serzh a bign 63 m a-us ar mor.
Melestradur
Monte Carlu a zo rannet e :
Istor
Tennañ a ra Monako hec'h anv eus ar gresianeg. Trevadennerien c'hresian Marselha a zalc'he un darn vras eus an aod er kantved kent Jezuz-Krist a oa anvet Monoikos (gresianeg Μόνοικος) gant al Liguriz, ar pezh a dalvez "an ti nemetañ". Hervez ur vojenn gozh e tremenas Herakles dre rannvro Monako hag un azeuldi a voe savet ennañ evitañ : azeuldi Herakles Monoikos.
Didu e oa ar vro betek ma voe roet da Genova gant an impalaer Henry VI e 1191. Ar republik a savas ur c'hreñvlec'h enni e 1228. E 1297 e voe kemeret gant François Grimaldi a renas e ziskennidi ar vro betek 1731 pa dremenas an tron da Jacques de Goyon-Matignon a-drugarez d'e eured gant hêrez ar priñs diwezhañ. Adkemer a reas an anv Grimaldi.
Staget e voe ar briñselezh ouzh Frañs e 1793 met adsavet e voe gant Kendalc'h Vienna e 1815. Dindan warezveli Sardigna e voe betek feur-skrid Torino pa berc'hennas Frañs Kontelezh Niça. Koll a reas Monako neuze Roquebrune ha Menton (95% ar vro) a oa en em savet a-enep ar priñs hag a voe staget ouzh Frañs.
Yann Kerlann
Kanaouennoù
Kerlann a implijas a-wechoù tonioù kanaouennoù all evit ijinañ e ganaouennoù. Adkavet e vez an doare ober-se e-barzh sonioù 'zo evel Gwerz ar Balp ha Luskell va bag :
Monako
Istor
E 1911 ez eas ar vro d'ur vonarkiezh vonreizhel hag e 1918 e sinas ar vro ur stagadenn da Feur-skrid Versailhez hag a lakaas anezhi e gwarez Frañs. Rainier III a yeas da briñs goude marv e dad-kozh Loeiz III e 1949. Ur vonreizh nevez a roas d'ar vro e 1962, dilemel a reas ar c'hastiz a varv ha grataat a reas d'ar merc'hed ar gwir da votiñ. Krouiñ ar reas ul lez-varn veur da wareziñ ar gwirioù diazez. Ezel d'ar Broadoù Unanet eo Monako abaoe 1993.
E 2002 e sinas ar briñselezh ur feur-skrid-gwarez nevez gant Frañs. Gwarantiñ a ra e chomo Monako ur riez frank zoken ma n'eus hêr ebet gant ar priñs. He difenn a zo e karg Frañs c'hoazh avat.
E 2005 e varvas Rainier III. E vab Albert II a voe kurunet d'ar 12 ar viz Gouere 2005.
Politikerezh
Manoaco a zo ur vonarkiezh vonreizhel adalek 1911. Penn ar stad eo ar priñs. Skour-oberiañ a zo kenaozet eus ur ministr-stad anvet choazet gant ar priñs war ul listenn savet gant ar stad-gall. Ur c'hodedour gall a zle bezañ. Hervez bonreizh 1962 e rann ar priñs gant ur C'huzul broadel a 24 izel dilennet evit pemp bloaz.
An aferoù lec'hiel a zo graet war-o-zro gant ur c'huzul-kêr, ur maer en e benn.
E gannader kentañ a zegemeras Monako da 16 ar viz c'hwevrer 2006, eus Frañs.
Armerzh
thumb|200px|right|Monako An andon bennañ a leve eus Monako a zo an douristelezh. Liesekaet he-deus ar briñselezh e oberiantizoù dre herberc'han greanterzhioù evel ar viotermerezh pe an tretoù.
Ur "baradoz fiskel" e vez kavet alies hag un dan vras eus hec'h annezidi a zo milionerien a vroioù arall. Tailhoù war al leve ebet ez eus hag ar stad a vir ur monopol e tachennoù niverus evel ar post pe ar butun. Ar rouedad-pellgomz a berc'henne ar stad ivez met 49% eus ar gevredigezh-stad gozh, Monaco Telecom a oa bet gwerzhet da Cable and Wireless, 6% d'ar Compagnie Monégasque de Banque. Ur monopol eo c'hoazh, avat, ha 45% eus ar c'helodennoù a vir ar stad. Al lveve buhez a zo uhel, heñvel a-walc'h ouzh ar pezh a gaver e kornioù-bro pinvikikañ Frañs. N'int ket tout an annezidi pinvidik, avat, ha leve ar geodedourien vonegask a zo tost a-walc'h ouzh hini ar c'halloued. Lojeizoù ispsisial a vir ar stad evito d'aotren dezho da chom e-barzh ar vro.
Diouer a dailhoù war al leve en-deus hoalet kalz "repuidi fiskel" eus ar broioù europeat arall. Gounid a ra darn vrasañ o arc'hant er-maez ar briñselezh. Ar re vrudetañ a zo aktourien pe vleinierien Formulenn 1 met ur vinorelezh ez int. Darn vrasañ annezidi Monako a zo tud-kefridioù.
Kampaspe
Kampaspe (pe Pancaste) a oa ur serc'h da Alesant Veur, a voe poltredet gant Apelles, a oa brudet en Henamzer evel ar gwellañ livour biskoazh.
Frederick Deacon
11vet e voe e Londrez e 1852 (5vet Kendalc'h BCA), bet gounezet gant Adolf Anderssen.
Kampaspe
Apelles a reas eus Kampaspe patrom e livadur eus Afrodite 'o sevel e-maez ar mor', ar Venus Anadyomene, "o tiwaskañ he blev hag an takennoù a ruilhe diwarni a rae ur ouel arc'hant treuzwelus en-dro d'he c'horf " (Peck, 1898).
N'eus roud eus Kampaspe ebet er pemp skrid pouezusañ deuet betek ennomp diwar-bouez buhez Alesant Veur. Hervez Robin Lane Fox, e vuhezskridour a-vremañ, e sav ar vojenn dezhi betek ar skrivagnerien roman Plinius (Istor Naturel), Lukian Samosata hag Aelian. Hervezo e oa ur geoderourez eus Larissa en Tessalia, ha hervez Aelian he dije desket Alesant war blijadurioù ar garantez.
Lennegezh
Anv Kampaspe zo deuet da vezañ anv barzhel ar vestrez e saozneg.
Troet e brezhoneg:
C'hoarigan
Apelle e Campaspe eo an anv roet d'ur c'hoarigan gant Giacomo Tritto diwar libretto Simeone Antonio Sografi e 1795.
Oloritz
Oloritz ( Olóriz e spagnoleg) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Frederick Deacon
Koll a reas ur match a-enep da Wilhelm Steinitz (1.5 - 5.5) e Tournamant Londrez 1863.
Monako
Armerzh
E 2000, un dezrevel gant ar gannidi Arnaud de Montebourg ha Vincent Peillon a dammallas ar briñselezh da gannañ arc'hant lous. Hervezo e waskfe ar gouarnamant ar justis da wareziñ oberiourien torfedoù finansel. E respond e c'houlennas Monako enklaskoù digant an AKDE hag ar Financial Action Task Force on Money Laundering. Diskouez a reas an enklaskoù-se e oa diwir tamalladennoù an daou gannad gall.
Deskadur
Ur skol-veur a zo, an International University of Monaco.
Demografiezh
Ur vinorelezh en o bro eo ar Vonegasked. Gallaoued eo an darn vrasañ eus an annezidi (47%) tra ma'z eo ar Vonegasked hag an Italianeg 16%. Ar 21% a chom a stroll 125 broadelezhioù arall.
Ar galleg eo ar yezh ofisiel nemeti met italianeg ha saozneg a vez komzet gant un lod bras eus ar boblañs. Komz a reer ivez okitaneg ha monegaskeg, un diskennad eus ar jenoeg a zesker dre ret e-barzh an holl skolioù eus ar briñselezh.
Relijion
Ar relijion gatolik eo ar relijion-stad met frankizioù ar feizioù arall a zo gwarantet gant ar vonreizh.
Bjørnstjerne Bjørnson
Bjørnstjerne Bjørnson a oa ur skrivagner norvegek, en deus bet Priz Nobel al lennegezh. Ganet e oa bet d’an 8 a viz Kerzu 1832 e Kvikne, e Norvegia, ha marvet e oa d’ar 26 a viz Ebrel 1910 e Pariz.
E-touez an traoù skrivet gantañ emañ kan broadel Norvegia : Ja, vi elsker dette landet.
Orbara
Orbara zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria. 54 a dud a oa enni e 2006.
Alta California
thumb|300 px|Mision San Gabriel, en California. Alta California, pe Kalifornia Uhel, eo an anv roet d'ar broviñs hanternosañ eus impalaeriezh spagnol Amerika hag a eas gant Mec'hiko pa voe dizalc'h.
Klotañ a ra dre vras gant Kalifornia, ar stad kevredel eus SUA. Baja California, pe Kalifornia Izel, eo anv al ledenez er c'hreisteiz, ledenez Baja California, hag anv unan eus an div stad vec'hikan zo warni.
Orisoain
Orisoain ( Orísoain  e spagnoleg) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Kairakeg
Ur yezh papouek eus skourr yezhoù papouek ar reter eo ar c'hairakeg (kairak) komzet gant tro-dro da 750 den (1998) e Papoua-Ginea nevez.
Strollad Komunour Nepal (Maoour)
D'an 13 a viz C'hwever e krogas gant ar brezel diabarzh anvet "Brezel Pobl Nepal" ha gant ar strollad ha deuet a-benn da vezañ mestr war kalzig eus ar vro hiziv. Lakaat a reont e pleustr ar strategiezh bet diorroet gant Mao Zedong a reer "Brezel ar Bobl" outi, da lâret eo klask lakaat dindan o beli an takadoù war ar maez a-benn sernañ ar c'hêrioù. Evel-se e ne rankont derc'hel diouzh an arme, niverusoc'h hag gant muioc'h a armoù evite, nemet pa vezont sur da c'hallout gounez a-drugarez d'o strategiezh guerilla.
Pal pennad ar strollad a zo skarzhañ ar rouantelezh evit staliañ en he flas un "Demokratelezh Nevez", da lâret eo ur renad marksour-leninour e lec'h ma vefe ar bobl en he fezh perc'henn war ar araezioù produiñ.
An dud a sav a-dud gant ar varoourion a embann emaint o klask dieubiñ ar bobl dre skarzhañ sistem ar c'hastoù, oc'h ingalañ gwirioù ar maouezed hag oc'h en em dizober diouzh ur rouantelezh a vac'hom ar bobl. Diouzh an tu all, avat, e vez lâret ivez gant ar re a zo a-enep d'ar strollad maoour e vez implijet re a feulster gante hag un un doare kriz a-benn tapout ar galloud. Lâret e vez zoken emaint o vont tamm-ha-tamm war hent Strollad Komunour Kambodia (pe ar C'hmer Ruz).
Staget ouzh Luskad Dispac'hel Etrebroadelour (saoz. Revolutionary Internationalist Movement) eo Strollad Komunour Nepal (Maoour) (SKN(m)) hag ezel ivez eus ar Poellgor evit Kenurzhiañ Strolladoù Maoour Su Azia (saoz. Co-ordination Committee of Maoist Parties and Organizations of South Asia).
Lakaet eo bet SKN(m) war renabl an sponterion bet savet gant gournamant ar Stadoù Unanet ha dispignet ez eus bet ivez gant an eil re 20 milion a zollaroù o sikour gouarnamant Nepal da stourm a-enep d'ar vaoouerion.
Kemened
Ur gemened a oa, e Breizh er Grennamzer, un tamm douar a oa bet fiziet en un aotrou. En testennoù kozh e veze troet ar ger brezhonek-se gant ar ger latin commendatio. Moarvat eo kar d’ar verb brezhonek « kemenn ».
996
Diwar-benn bloavezh 996 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Kemened
Ne gaver ket ar ger-se ken e brezhoneg bremañ, nemet en un nebeud anvioù-lec’h evel Kemeneven pe ar Gemene. E meur a gorn eus Breizh e oa kemenedoù avat. E Diellevr Redon e veneger unan a oa en-dro da Josilin. En un akta eus 1208 e reer anv, e Kerne-Izel, eus « pemp parrez ar Gemened : Pluguen, Ploveilh, Plogastell, Ploneiz ha Penharz ». Un tamm brud o deus bet, en istor, Kemened Gwegan en-dro d’ar pezh zo anvet ar Gemene bremañ, Kemened-Hevoù («Kemened-Heboe») e korn-bro an Henbont, ha Kemened-Ili e-kreiz Bro-Leon.
E Kembre e oa un dra heñvel ivez er Grennamzer, anvet cwmwd.
996
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 996
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 996
Brigadennoù Ruz
Ar Brigadennoù Ruz (italianeg: Brigate Rosse) a zo anezhe ur strollad marksour-leninour en Italia sañset da vezañ krouet gant Renato Curcio, ur studier e Skol-Veur Trento e 1969. Pal pennañ ar Brigadennoù Ruz (BR) a zo klask kas an traoù d’ur stad dispac’hel dre ar stourm armet a-benn tennañ kuit Italia diouzh an Aozadur Feur-emglev Norzh-Atlantel (AFNA).
thumb|right|
Hervez an disklêriadur bet embannet gant ar strollad e 1975 en deveze da bal: "skeiñ kalet a-enep da galon ar Stad rak ar Stad a zo anezhi ur sammad embregerezhioù impaelour liesvroadel". Kregiñ a rejont da skeiñ kentoc’h war balioù o tennañ d’ar polis, servijoù ar surentez hag ivez ar strollad a veze da neuze e penn ar vro, Democrazia Cristiana.
E miz Mezheven 1974 e voe lazhet evit ar wech kentañ gant ar Brigadennoù Ruz pa varvas dreze daou ezel eus ar strollad faskour, Movimento Sociale Italiano. Da geñver an deiziad-se e voe leusket a-gostez gante hogozik penn-da-benn o labour war an dachenn etre al labourerion.
E 1976 e voe harzet un nebeud izili eus ar Brigadennoù Ruz ha lazhet unan gante ivez. Ar bloaz war-lerc’h e tisklêrias ar strollad e oa bet krouet gante ar Strollad Stourm Komunour evit “kas renkad al labourerion war an hent mat”.
Mont war washaat a rae niver ha krizder an taolioù kaset da benn gant ar strollad a-enep da g-carabinieri ha da varnerion evit pouezañ war ar lêzioù-barn da didamall pennoù an aozadur bet harzet ha kaset d’an toull. Muioc’h mui a studerion a eas da ezel er strollad, ha neubeutoc’h nebeutañ a labourerion a veze kavet etreze.
E 1978 e voe skrapet ha lazhet gant ar Brigadennoù the Brigades ez-Kentañ Ministr Italia Aldo Moro abalamour ma oa bet deuet hennezh a-benn da gaout ur c'henemglev etre Strollad Komunour Italia ha Democrazia Cristiana.
A-drugarez da vuntr Aldo Moro e krogas servijoù surentez ar stad da chaseal ar Brigadennoù da vat. Meur a hini eus an tu-kleiz hag ivez ez-pennoù ar BR en toull zoken a savas a-enep da vuntr ar politikour ha gant ar strollad e voe kollet neuze souten ar boblañs dre vras. Harzet e oa bet kalz a dud liammet ouzh ar Brigadennoù e 1980.
E 1984 e tisrannas ar Brigadennoù e daou duad: al darn vrasañ eus an izili e Strollad Stourm Komunour (BR-PCC) hag ar re all e Unvaniezh ar Stourmerion Komunour (BR-UCC). Hag er memes bloavezh e voe nac’het ar stourm armet o lâret ne gase da vann ebet gant pevar eus pennoù an aozadur en toull-bac’h, Curcio, Moretti, Ianelli and Bertolucci.
E 1984 e tisklêrias ar strollad e oa bet lazhet Leamon Hunt gante.
E 1985 un nebeud izili italian o chom e Frañs a distroas da Italia. Mont war gresk a rae an niver a dud harzet gant ar polis d’ar c’heñver-se. E miz C’hwevrer 1986 e lazhas ar BR-PCC ez-maer Firenze ha klask lazhañ ivez kuzulier ar C’hentañ Ministr Bettino Craxi. E miz Meurzh 1987 e lazhas ar BR-UCC ar Jeneral Licio Giorgieri e Roma. Hag e 1988 e voe lazhet gant ar BR-PCC ar senedour Roberto Ruffilli. Taol bras diwezhañ ar strollad eo hennezh a-drugarez da niver bras an izili bennañ bet tapet gant ar polis.
Lazhañ a raes ar strollad Massimo D'Antona, kuzulier d’ar C’hentañ Ministr Massimo D'Alema e 1999. Lazhet e voe evit ar wech diwezhañ gant ar BR e miz Meurzh 2002 pa varvas ar c’helenner war an armerzh ha kuzulier da Silvio Berlusconi Marco Biagi goude bezañ tennet warnañ gant ar memes pistolenn bet implijet evit lazhañ D'Antona.
D’an 3 a viz Meurzh 2003, daou ezel eus ar Brigadennoù Mario Galesi and Nadia Desdemona Lioce a dennas war ar polis en un tren e porzh-houarn Terontola. Mervel a reas Galesi hag Emanuele Petri eus ar polis. E miz Here 2003 e voe harzet c’hwec’h ezel eus ar BR e Firenze, Sardinia, Roma ha Pisa liammet ouzh muntr Massimo D'Antona.
Hiziv an deiz ez eo diaezet goût pet a tud a souten c’hoazh politikerezh ar Brigadennoù Ruz, met nebeutoc’h evit 50 den moarvat. Ouzhpenn an daou duad istorel pennañ ez eus komz ivez eus daou duad posupl nevez ivez: "Kelloù Proletaer Armet" (italianeg "Nuclei Armati Proletari") ha "Linenn Gentañ" (italianeg "Prima Linea").
Dimitar Marholev
Mestrc'hoarier echedoù bulgar eo.
2391vet eo e renk Elo.
Mestr Etrebroadel FIDE eo.
Trede e voe e Daouzekvet Tournamant Open Fouenant (Du 2006) ha c'hwec'hvet e Trizekvet Tournamant Open Fouenant (Here-Du 2007):.
Ruzenn staon mouezhiet
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar ruzenn staon mouezhiet treuzskrivet [ʝ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 139.
Ral a-wezh e vez kavet ar fonenn-mañ evel alofonenn e-touez yezhoù ar bed, ha raloc'h kalz e talvez da fonem, implijet gant seizh yezh nemetken diwar ar 317 a gaver e diaz roadennoù UPSID. Ouzhpenn-se, ne vez kavet gant ar fonenn divouezh par ([ç]) evel fonemoù enebiet an eil ouzh egile nemet e div yezh: ar c'homieg hag ar margieg, sur-mat peogwir e c'hell bezañ diorroet [ʝ] dre greñvaat ar gensonenn staon dre dostaat mouezhiet [j] keit ha ma n'eus kensonenn staon dre dostaat divouezh ebet par outi ma c'hellfe bezañ diorroet ar ruzenn staon divouezh [ç] diwarni.
Maleg
Ur yezh papouek eus skourr yezhoù papouek ar reter eo ar maleg (mali pe gaktai) komzet gant tro-dro da 2.200 den (1988) e Papoua Ginea-Nevez.
Evgeniy Piankov
Evgeniy Piankov a zo bet ganet e 1941.
2 337 edo e renk Elo d'ar 1añ a viz Gouere 2008.
Mestr Etrebroadel FIDE eo.
C'hoari a ra en ur c'hleub gall, hini Issy-les-Moulineaux.
E 12 Tournamant Open Fouenant (2006) e tapas ar 24vet plas (5/9).
1889
Diwar-benn bloavezh 1889 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1889
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1889
Levr ar C'heneliezh
Al levr
Kregiñ a ra gant kontañ krouidigezh ar bed gant Doue en ur ober seizh deiz, istor Adam hag Eva, hini Kain hag Abel, o mibien, hini Noe hag al liñvadenn veur.
E meur a hini eus an istorioù e kaver danvez meneget ivez e mojennoù poblek ar Reter Nesañ ha Mezopotamia.
Liammoù diavaez
Er Bibl brezhonek:
Prison Break (film skinwel)
Prison Break a zo un stirad skinwel amerikan Prison a 81 rann a 43 munutenn pep hini. Krouet eo bet gant Paul Scheuring. Skignet eo bet da gentañ etre an 29 a viz Eost 2005 hag ar 15 a viz Mae 2009 war rouedad Fox.
Bet eo bet skignet e Frañs adalek an 31 a viz Eost 2006 betek ar 24 a viz Here 2009 war M6.
Istor un den anvet Michael Scofield eo, en deus c’hoant saveteiñ e vreur Lincoln Burrows a zo kondaonet d’ar marv er Stadoù-Unanet...
An istor
Michael Scofield a vo toullbac’het espres evit sikour e vreur “Lincoln Scofield” hag a zo e trepas ar marv peogwir en deus lazhet un den. Evit sikour e vreur Michael Scofield en deus desket holl steuñvioù an toull-bac’h. An heuliad a ziskouez petra eo an endro en toull bac’h. Diskouez a ra buhez Michael ha Lincoln Scofield en toull-bac’h.
Uxue
Uxue ( Ujué  e spagnoleg) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Oureg
Ur yezh papouek eus skourr yezhoù papouek ar reter eo an oureg (ura pe uramät) komzet gant tro-dro da 1.900 den (1991) e Papoua-Ginea Nevez.
Simbaleg
Ur yezh papouek eus skourr yezhoù papouek ar reter eo ar simbaleg (simbali) komzet gant tro-dro da 350 den (1988) e Preden-Nevez (Papoua Ginea-Nevez).
Damzivrevelezh
Un tuadur reizhel o tennañ d'ar revelezh denel eo an damzivrevelezh pe divrevelezh digor (saozneg: bi-permissive pe bi-curious).
Ober dave a ra an termen-mañ d'un den arallrevel dre vras digor da gaout darempredoù reizhel gant tud eus an hevelep rev (saozneg: heteroflexible) pe d'un den heñvelrevel dre vras digor da gaout darempredoù reizhel gant tud eus ur rev disheñvel diouzh hec'h/e hini hep mont d'o c'hlask a-ratozh (saozneg: homoflexible).
Fiume
Fiume zo un anv italianek.
Orontze
Orontze (Oronz e spagnoleg, stumm kenofisiel) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Ar Brezhoneg hag ar Feiz A zo breur ha c'hoar e Breizh
Ar Brezhoneg hag ar Feiz A zo breur ha c'hoar e Breizh zo unan eus krennlavaroù ar vrezhonegerien gristen. Brudet eo bet gant Bleun Brug Yann-Vari Perrot.
Istor
E gwirionez e oa lakaet dija e 1876 war bajenn-dal an Nouveau Dictionnaire pratique Breton-Français du dialecte de Léon, gant A.-E. Troude, skrivet evel-hen: Ar brezounek hag ar Feiz A zo breur ha c'hoar e Breiz.
Adkavet e vezo doareoù dammheñvel implijet gant ar veleien:
Pell c’hoaz e komzo,
Keit ha ma vo e Breiz,
Kaketeg
Ur yezh papouek eus skourr yezhoù papouek ar reter eo ar c'haketeg (qaqet pe baining) komzet gant tro-dro da 6.350 den (1988) e Papoua-Ginea Nevez.
Ar Brezhoneg hag ar Feiz A zo breur ha c'hoar e Breizh
Istor
Ha Brezonek ha Feiz.
Diwezhatoc'h eo e voe adkemeret gant Yann-Vari Perrot.
Hiziv
Gant ar ger-stur-se e c'haller muzuliañ hiriv ar c'hemmoù bras c'hoarvezet e Breizh abaoe ar c'houlz-se.
Yezhoù peba-yagouanek
Ur familh-yezhoù eus Perou eo ar yezhoù peba-yagouanek. Unan anezhe hepken, ar yagouaneg, a vez komzet hiziv. Enderc'hel a ra div yezh varv n'anavezer ket nemeur a draoù diwar o fenn, avat.
Liammoù gant familhoù arall
Digenvez eo ar yezhoù peba-yagouanek. Posupl eo avat e vefe darempredoù etre ar yagouaniz ha pobloù witotoek ar pezh a zisplegfe heñvelderioù etre an div yezh.
Gwaharzh
Gwaharzh (Gahard e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Roll istorourien Breizh
Sed amañ ur roll eus istorourien Breizh a c'hallor klokaat:
Arallrevreolegezh
An Arallrevreolegezh pe (heteronormativelezh) a zo un termen implijet gant ar studioù queer dreist-holl evit ober dave d’an doare ma vez lakaet an arallrevelezh da vezañ ar revelezh denel dereat pe reizh nemeti en ur gevredigezh bennak, da lâret eo e vez lakaet an arallrevelezh da vezañ reolad (pe norm) emdalc’h ur gevredigezh resis.
Gwaharzh
Monumantoù ha traoù heverk
.
Arallrevreolegezh
Implijet eo bet ar meziad-mañ evit dielfennañ ha klask kompren reoladoù hengounel a-denn d'ar reizh, d'ar stadoù-den revel ha d'ar revelezh er gevredigezh.
Diazezet eo an arallrevreoladouriezh war un nebeud kredennoù pennañ, da skouer :
Liammet e vez strihk an arallrevreoladouriezh neuze ouzh ar batriarkelezh dre ma vez kreñvaet rol hengounel ar baotred er gevredigezh drezi.
Ruzenn gilbleg mouezhiet
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar ruzenn gilbleg mouezhiet treuzskrivet [ʐ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 137.
Uharte (Nafarroa)
<HR noShade> Uharte (Huarte e spagnoleg, stumm kenofisiel) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Taulileg
Ur yezh papouek eus skourr yezhoù papouek ar reter eo an taulileg (taulil) komzet gant tro-dro da 2 000 den (1982) e Preden-Nevez (Papoua Ginea-Nevez).
Orkoien
Orkoien (Orcoyen e spagnoleg, diofisiel) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Nieuwerleet
Nieuwerleet en izelvroeg, anv ofisiel e galleg: Nieurlet, a zo ur gumun eus Flandrez Frañs (departamant Norzh), er Westhoek.
Taochireg
Ur yezh digenvez eo an taochireg. Komzet e vez gant un den hepken diwar ur boblañs veuriadel a 20 a dud war ribl ar stêrioù Tigre hag Aucayacu e Perou. Posupl eo ez eo un ezel eus ar familh zaparoek
Gwelet ivez
Yezhoù Perou