cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Polder
Polderioù en Izelvroioù
Abatioù Ten Duinen e Koksijde ha Ter Doest e Lissewege (hiziv e Brugge) a reas kalz a labour ivez da c'hounit douaroù nevez war an aod. E korn-bro De Moeren, war harzoù Belgia hag ar Stad C'hall, e weler milinoù heñvel ouzh re an Izelvroioù.
Abaoe dibenn an ne reer ket gant milinoù-avel ken, met gant an tredan da riboulat an dour. Klask a reer mirout ar milinoù kozh avat : e Schermerhorn e kaver ur mirdi gant milinoù a ya en-dro e-giz gwechall.
Ul lodenn vat eus an Izelvroioù en em gavje hiziv dindan ar mor ma ne vije ket bet graet polderioù evel-se. Kompren a reer mat anv ar vro !
Polderioù e Breizh
E broioù all e kaver polderioù ivez.
E Breizh ez eus polderioù kozh war aod Bro-Zol, etre Lanwezoù ha genoù ar C'houenon, e Bae Menez-Mikael. Savet e voent da vare Duged Breizh, el lec'h ma oa geunioù Dol. Ur chaoser anvet Chaoser an Dugez Anna en em astenn etre Lanwezoù ha Sant-Brewalaer ; unan all a voe savet diwezhatoc'h er reter da Sant-Brewalaer, betek ar C'houenon. Tamm-ha-tamm e voe savet polderioù er c'hreisteiz d'ar chaoserioù-se. Ha kemend-all a voe graet ivez e Normandi en tu all d'ar C'houenon.
Un tammig pelloc'h war-zu ar c'hornôg e kaver ur polder e Plouvalae : 70 hektar a voe gounezet war ar mor, pa voe savet ur chaoser er hag en
Polderioù a reer ivez a-wechoù eus tachennoù gounezet diwar-goust ar mor, hep na vefent dindan live ar mor avat : ul lodenn vat eus porzh kenwerzh Brest en em gav evel-se war atredoù lakaet dirak aod kumun gozh Sant-Mark, abaoe an Eil Brezel-bed.
Rocca San Casciano
Rocca San Casciano   a zo ur gumun en  Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Konstanza Aostria
Konstanza Aostria, pe  Konstanze Renate von Österreich  en alamaneg, pe Konstancja Austriaczka e poloneg (pe Konstancja Rakuszanka), ganet d'ar 24 a viz Kerzu 1588 ha marvet d'an 10 a viz Gouhere 1631, a voe rouanez Pologn.
He buhez
Merc'h e oa da Karl II Aostria ha d'e bried ha nizez Maria Anna Bavaria (1551–1608), merc'h-vihan d'an Impalaer Santel Masimilian II an Impalaeriezh Santel, c'hoar da Ferdinant II an Impalaeriezh Santel.
Dimeziñ
Mervel a reas he c'hoar Anna, rouanez Pologn, 15 vloaz koshoc'h eviti, e 1598. Dimezet e voe Konstaza neuze d'ar roue intañv Sigismund III Vasa (1566-1632), 22 vloaz koshoc'h eviti.
Bugale o doe.
Bagno
Bagno zo anv meur a gumun en Italia.
Kondor
Ar c'hondored a zo bultured eus Amerika eus ar c'herentiad Cathartidae.
Anv
Eus ar c'hechuaeg kúntur eo deuet an anv spagnolek cóndor, deuet da vout etrebroadel.
Rummatadur
Daou spesad kondored zo, unan hepken e pep genad :
France Bevk
France Bevk (17 Gwengolo 1890 e Zakojca - 17 Gwengolo 1970 e Ljubljana) a oa ur skrivagner eus Slovenia.
Ganet e voe en ur geriadenn vihan eus kontelezh Gorizia a oa da neuze ul lodenn eus Impalaeriezh Aostria-Hungaria. Mont a reas da gelenner. Goude ar Brezel-bed Kentañ e labouras evit kazetennoù hag en em staliañ a reas e Gorizia a oa hiviziken en Italia. Abalamour d'e obererezh politikel ha sevenadurel e rankas kuitaat Italia e 1935 ha mont da chom da Ljubljana, e Rouantelezh Yougoslavia. Eno e tarempredas skrivagnerien hag arzourien all. Abaoe e yaouankiz e skrive barzhonegoù. Er bloavezhioù 1930 e tapas brud gant e romantoù a daolenne stourm ar slovenegerien en Italia, a-enep renad faskour Mussolini. E romant anavezetañ eo Kaplan Martin Čedermac (1938), ma kont buhez ur beleg katolik eus minorelezh slovenek Italia.
Pa voe aloubet Yougoslavia e miz Ebrel 1941 e voe rannet Slovenia etre ar Reich alaman hag Italia faskour. Toullbac'het e voe France Bevk gant an alouberien italian. E 1943 e tec'has diouzh ar prizon ha mont a reas da stourm asambles gant ar Bartizaned sloven. E dibenn an Eil Brezel-bed en em stalias e Trieste met buan a-walc'h e tistroas da Ljubljana. Dont a reas da vezañ unan eus izili Akademiezh Sloven ar Skiantoù hag an Arzoù. Div wech e tapas ar Priz Prešeren gant e levrioù, e 1949 hag e 1954. E dibenn e vuhez e savas levrioù evit ar vugale. Ur skrivagner puilh e oberennoù e voe, pa pa skrivas ouzhpenn 100 levr.
Lizherennañ
Al lizherennañ eo an dibab lizherennoù evit sevel ur bajennad skrid a vo moulet.
Titloù
Kemmañ a ra reolennoù al lizherennañ-titloù hervez ar yezhoù, pe ar broioù, ha marteze ivez hervez an embannerien, hag ar mareoù. Evel skouerioù e vo kemeret an titloù war ar goloioù, nemet e vije meneget int skrivet e lec'h all.
E galleg
Setu pezh a weler war golo al levrioù gallek:
E brezhoneg
Peseurt reolennoù a zo implijet e brezhoneg, ha gant piv int bet savet? Marteze gant an embannerien. Ret e vije studiañ doare pep hini.
Galaksienn ar Rod Karrigenn
Galaksienn ar Rod Karrigenn a zo ur c'halaksienn anellek ferennek lec'hiet war-dro 500 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg ar C'hizeller.
Cwrt-y-cadno
Ur chapel, savet war-dro 1800, zo e-kreiz ar gêriadenn. Ur skol kentañ derez zo ivez.
Tremen a ra ar stêr Cothi dre ar gêriadenn.
Gwechall e oa Cwrt-y-cadno ur c'hroashent a bouez, darempredet gant ar vêsaerien eus Ceredigion pa gasent o chatal da varc'had Smithfield e Bro-Saoz.
Kumuniezh kumunioù Évrecy-Orne-Odon
Kumuniezh kumunioù Évrecy-Orne-Odon a oa un aozadur savet etre kumunioù eus Frañs, e departamant ar C'halvados, e Normandi.
Kumunioù
19 kumun a zo en aozadur:
Mor Andaman
Mor Andaman zo ul lodenn eus Meurvor Indez etre aodoù Birmania, Thailand, Malaysia, Indonezia hag enezegoù indian Inizi Andaman ha Nikobar. Er c'hornôg d'an inizi-se emañ pleg-mor Bengal. Er gevred da Vor Andaman emañ strizh-mor Malaka, etre ledenez Malaka hag enez Sumatra.
Hugues de Keroulay
Hugues de Keroulay, pe Kerrivoalan, dean iliz-veur Sant-Maloù, a voe eskob Treger eus 1383 da 1384.
Mont a reas da Anaon nepell goude, er bloaz 1384.
Ne ouzer ket muioc'h diwar e benn.
Pierre Morel, pe Morelli, a oa deuet war e lerc'h.
Afon Clywedog (Hafren)
Ar stêr Clywedog zo ur stêr 29 km hed e Powys, e Kembre.
Eieniñ a ra en uhelennoù hanternosañ Pumlumon, e-lec'h ma kej Nant Ddu ha Nant Goch an eil gant eben. Redek a ra neuze trema'r reter ha treuziñ kêriadenn Penffordd-las, lec'h ma tro d'ar c'hreisteiz da vont e-barzh Llyn Clywedog, lenn krouet gant stankell uhelañ Breizh-Veur dreist ar stêr. Pa deu e-maez al lenn e tiskenn war-du ar gevred. Adstêr eo d'an Hafren e Llanidloes.
Leah Renee Cudmore
Leah Renee Cudmore, ganet d'ar 1añ a viz Here 1985, skrivet alies Leah Cudmore pe Leah Renee er filmoù, zo un aktourez ha kanerez kanadian.
Buhez personel
Cudmore a vev gant an aktour Nick Zano. Ur mab o deus, ganet e miz Gouhere 2016.
Cothi
Ar stêr Cothi zo ur stêr eus Sir Gaerfyrddin e Kembre. Eieniñ a ra e Blaen Cothi en hanternoz da Pumsaint,tremen dre Cwrt-y-cadno, Pumsaint, Abergorlech ha Pont-ar-Gothi a-raok kemberiñ gant ar stêr Tywi er c'hornôg da Llanarthne.
Mariachi Vargas de Tecalitlán
thumb|right|260px|Ar Mariachi Vargas de Tecalitlan e 1932
Ar  Mariachi Vargas de Tecalitlán  zo unan eus brudetañ lazoù mariachi, sonerezh hengounel ha folklorel Bro-Vec'hiko a-vremañ. Renet eo al laz gant Jose "Pepe" Martinez, met ar gwir rener eo Rubén Fuentes, ar rener arzel.
Istor
Krouet e voe e 1897 gant Gaspar Vargas. Sonet o deus e pevar c'horn ar bed. Lavarout a reont bezañ ar gwellañ mariachi er bed.
Kanaouennoù gante
Kanañ a reont holl ganaouennoù an doare ranchera, pe huasteco, evel ma tere d'ur mariachi.
Didunculus strigirostris
Didunculus strigirostris a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Anvet e voe Gnathodon strigirostris da gentañ-penn (e 1845) gant an naturour skosat William Jardine (1800-1874) : ar spesad nemetañ er genad Didunculus an hini eo.
Annez
Emañ brosezat ar spesad e menezioù Samoa (Savai'i hag Upolu).
Madeleine Riffaud
Madeleine Riffaud, bet ganet d'an 23 a viz Eost 1924 en Arvillers (Somme, Bro-C'hall), a zo bet ur gazetennerez, ur varzhez hag un harzerez c'hall da goulz an Eil Brezel-bed.
Tuomas Holopainen
Tuomas Lauri Johannes Holopainen (ganet d'ar 25 a-viz Kerzu 1976) zo ur saver-kanaouennoù, soner hag enroller-pladennoù anavezet mat evit bezañ diazezer, klavierer, ha skrivagner-kan ar strollad metal sinfonek Nightwish. Studiet en devoa ar jazz  hag ar stil klasel, newazh e kav-eñ gwelloc'h bezañ levezonet gant sonerezh-filmoù.
Madeleine Riffaud
Ne oa nemet triwec'h vloaz pa reas he mennozh mont da stourm ouzh an Ac'huberien nazi, Rainer hec'h anv en harzerezh. Kemer a reas perzh en un nebeud tagadennoù a-enep al lu alaman : anavezet-mat eo-hi dre m'he devoa tapet, a-gevret gant un dornad harzerien all, un treniad soudarded hag a glaske tremen dre riboul Les Buttes Chaumonts da vare emgannoù Dieubidigezh Pariz (22 ha 23 a viz Eost 1944).
Tuomas Holopainen
A-raok sevel Nightwish en devoa sonet gant ar strollad Darkwoods My Betrothed. Diwezhatoc'h en deus enrollet un albom ganto e 2020. Kemeret en deus perzh er strollad metal gotek For My Pain... hag ar strollad Timo Rautiainen.
Yr Orsedd
Yr Orsedd (Rossett e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Wrecsam, e biz Kembre. Emañ e broig Maelor, hanter-hent etre Wrecsam ha Chester, war lez ar stêr Alun, tost da harzoù Bro-Saoz.
E 2011 e oa poblet gant 3,231 a dud, ha 266 anezho (8,5%) a oa kembraegerien.
Lale Andersen
Lale Andersen, pe Liese-Lotte Helene Berta Bunnenberg hervez he gwir anv, ganet e 1905 e Lehe (Bremerhaven) ha marvet e 1972 e Vienna (Aostria), zo ur ganerez alaman, brudet gant ar ganaouenn Lili Marleen‎ e 1938.
Tuomas Holopainen
Holopainen en deus skrivet meur a ganaouenn a zo bet lakaet e bandennoù-sonerezh-film, ha kenlabouret en deus gant e gomper eus Nignhtwish Marko Hietala evit ar ganaouenn "While Your Lips Are Still Red", son ar film finlandat Lieksa! e 2007. Skrivet en deus sonerezh film Nightwish anvet Imaginaerum, embannet e miz Du 2012.
Lale Andersen
E 1961 he devoa kemeret perzh en Eurovision.
Tuomas Holopainen
Music Inspired by the Life and Times of Scrooge eo an albom savet gantañ e-unan e 2014.
Lale Andersen
E 1980 e voe graet ar film Lili Marleen gant Fassbinder diwar-benn un darn eus he buhez.
Tuomas Holopainen
Holopainen zo bet levezonet gant Disney, Tolkien ha Dragonlance. E 2006 en devoa lavaret Thuomas n'eo ket un den a religion "i'm not religious, but an open-minded, thinking individual".
Premilcuore
Premilcuore a zo ur gumun en Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Leonardo (kaner)
Emival Eterno da Costa (Goianápolis, e stad Goiás, 25 a viz Gouhere 1963), anevezetoc'h evel Leonardo, zo ur c'haner brazilian. Deuet e oa da vout Leonardo e 1981, pa glaskas gant e vreur Leandro (Luís José Costa), sevel un daouad kanerien  Leandro & Leonardo. D'an 23 a viz Even 1998 e varvas Leandro gant krign-bev ar skevent ha Leonardo a grogas da ganañ e-unan.
Hiriv eo gwelet evel ar gwellañ kaner música sertaneja.
Pierre Morel
Pierre (II) Morel a voe eskob Treger eus 1385 da 1401, war-lerc'h Hugues IV de Keroulay
Genidik eus Gwengamp e oa. Dilennet eo voe da eskob gant kuzul-chalonied Landreger d'an 2 a viz Eost 1385. Kadarnet e voe gant Klemañs VII, pab Avignon, d'an 21 a viz Eost war-lerc'h. Sakret e voe en iliz Breudeur prezegennerien Avignon d'an 10 a viz Gwengolo 1385.
D'e vare e voe astennet adsaverezh iliz-veur Landreger.
Yves de Kergoat (Hirgouët) e bignas war e lerc'h war gador an eskob er bloaz 1401.
Roncofreddo
Roncofreddo a zo ur gumun en Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Kastell Dinan
Kastell Dinan n'eus anezhañ nemet un tour-meur, e kêr Dinan, e Breizh-Uhel.
Stag eo an tour-meur-se ouzh ar mogerioù eus ar Grennamzer a ra an dro da greiz kêr, a-hed 2 600 metr.
Anvet eo Tour-meur an Dugez Anna ha sevel a ra betek 34 metr uhelder e-kichen un nor da vont e kêr anvet Dor Sant Loeiz. Gant an dug Yann IV e voe lakaet sevel an tour-meur e 1382-1383. Daou dour ront a ya d'ober an tour-meur, ha un douflez zo e-harz dezho. Salioù annez a oa e meur a estaj hag ur chapel brevez evit an dug pa zeue da Zinan. E-pad Brezel Hêrezh Breizh e oa Dinan unan eus lec'hioù kreñv Janed Pentevr, enebourez da Yann IV. Ur wech aet ar maout gant Yann IV e lakaas sevel an tour-meur da ziazezañ e c'halloud e Dinan.
Lakaet e oa bet Kastell Dinan war roll ar monumantoù istorel e 1886. Ur mirdi bihan zo e-barzh ar c'hastell bremañ ha gweladenniñ anezhañ a c'haller.
Chavela Vargas
Isabel Vargas Lizano, pe María Isabel Anita Carmen de Jesús Vargas Lizano, anavezet evel Chavela Vargas, ganet d'ar 17 a viz Ebrel 1919 e San Joaquín de Flores, e proviñs Heredia, e Costa Rica, ha marvet d'ar 5 a viz Eost 2012 e Cuernavaca, zo ur ganerez vec'hikan, bet o chom e kêr Mec'hiko e-pad ouzhpenn 70 vloaz, hag anavezet evel Chavela Vargas. Gwelet eo evel unan eus pennkanerezed ar sonerezh ranchera, un doare ma ne glever nemet gwazed peurvuiañ o kanañ diwar-benn o c'hoant-plac'h.
He buhez
Tec'het e oa eus Costa Rica pa oa 17 vloaz ha kemer a reas ar vroadelezh vec'hikan goude-se.
Kanañ a rae er straedoù, gwisket evel ur paotr, bepred gant ur poncho ruz hag ur bistolenn, o vutunat hag o lonkañ evel ur paotr. Da 30 vloaz e krogas da ganañ evel kanerez a vicher, skoazellet gant ar sonaozour José Alfredo Jiménez. E 1961 e reas hec'h albom kentañ, ha goude e reas ouzhpenn pevar-ugent all. E dibenn ar bloavezhioù 1970 e paouezas da ganañ, met adkregiñ a reas e 1991.
Er bloaz 2000 e tisklêrias d'ar skinwel kolombian e oa gwerc'hez ha lesbianez, ha n'he devoa ket kousket gant paotr ebet biskoazh. En 2004, da 85 bloaz, e reas ar bladenn En Carnegie Hall. E 2009, da geñver he 90 bloaz, e voe anvet da geodedourez illur gant Gouarnamant kêr Vec'hiko. En deiz-se e oa en-dro dezhi tud evel ar ganerez-sonaozourez Julieta Venegas, ar ganerez Eugenia León, ar skrivagner Carlos Monsiváis, ar gazetennerez Carmen Aristegui, hag he mignoned Joaquín Sabina ha Pedro Almodóvar.
Death Race (frañchiz)
Death Race zo un heuliad filmoù deuet da vezañ ur frañchiz. Diazezet eo war redadegoù otoioù feuls taer e toulloù-bac'h ha ma vo dieubet ar re a vo trec'h.
Chavela Vargas
2010
E miz Ebrel 2010, da 91 vloaz, ec'h embannas ar bladenn POR MI CULPA, ma kane gant mignoned dezhi, Eugenia León, Lila Downs, Joaquín Sabina, La Negra Chagra y Mario Ávila.
Diwar he fenn
Dezhi eo bet savet ar ganaouenn Por el bulevar de los sueños rotos gant Joaquín Sabina hag Álvaro Urquijo.
Fontaine-au-Pire
Fontaine-au-Pire a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Fontaine-au-Pire Communal Cemetery
Marvet int e-pad ar Brezel-bed kentañ. Implijet e voe ar vered gant al lu alaman. Gantañ e voe douaret milourion ar Rouantelezh-Unanet marvet e ti-kêr ar gumun e-pad Emgann Le Cateau-Cambrésis e miz Eost 1914 pe diwezhatoc'h. An tri milour eus Zeland-Nevez a voe douaret gant o c'hamaladed eus Rannlu Zeland-Nevez e miz Here 1918.
Gambettola
Gambettola a zo ur gumun en Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Pierrefitte-en-Auge
Pierrefitte-en-Auge a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. left|thumb|Brasañ straed ar gêriadenn hag an iliz katolik
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb
Grigny (Pas-de-Calais)
Grigny a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Sekstant
Sekstant, c'hwedant , c'hwec'hvedenn-gelc'h , c'hwec'hvedell a reer eus un ardivink da vuzuliañ kornioù a implijer evit jediñ lec'hiadurioù ar bigi hag an aerlistri (nebeutoc'h bremañ).
Eus al latin sextans "c'hwec'hvedenn" e teu an anv, pa ne c'hall ket an ardivink bout digoroc'h eget 1/6 eus ur c'helc'h (60°).
Istor
Ijinet eo bet war-dro ar bloaz 1730 koulz gant ar matematikour saoz John Hadley (1682-1744) e Londrez ha gant ar gweraer ha steredoniour stadunanat Thomas Godfrey (1704-1749) e Pennsylvania.
Isaac Newton en doa deskrivet ar patrom en e notennoù adkavet da-c'houde.
Implij
Da gentañ-holl e voe implijet an ardivink evit jediñ en un taol ar c'hogn etre saviadurioù daou gorf-egor (steredenn pe blanedenn) kent dezastum lec'hiadur ar vag m'emañ an oberataer. Pa verdeer war-dro an aodoù e c'hell bezañ implijet evit pennañ d'an hent diwar bukañ ar merkoù. Posubl eo lakaat an ardivink pe a-serzh pe a-blaen. Ne c'hell mui ar muzulioù bezañ strafuilhet gant fiñvadennoù ar vag evel ma c'hoarveze pa veze implijet astralaboù.
Daou ardivink a voe a-raok ar sekstant : ar c'hard-kelc'h (90°) hag an oktant (45°), daougementet o barregezhioù evel hini ar sekstant.
Implijet e vez koulz evit ar merdeerezh hag evit an aernijerezh. Bezañs an ardivink-se a chom ret e bourzh a listri-kenwerzh, petra bennak ma vez dilezet a-feur ma kresk implij an douarlec'hiadur dre loarell
Poecilodryas
Poecilodryas a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1865 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout e reer en Aostralia (Poecilodryas cerviniventris ha Poecilodryas superciliosa) ha Ginea Nevez (Poecilodryas albonotata, Poecilodryas brachyura, Poecilodryas hypoleuca ha Poecilodryas placens).
Predappio
Predappio a zo ur gumun en Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Honorius
Honorius zo un anv latin, hag anv meur a zen.
Montiano
Montiano  a zo ur gumun en Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Gatteo
Gatteo a zo ur gumun en Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Jean Castex
Jean Castex zo ur politikour gall ganet e Vic de Fesensac d'ar (Gers, rannvro Okitania). Anvet eo bet da gentañ ministr Bro-C'hall gant ar prezidant Emmanuel Macron d'an 3 a viz Gouere 2020. Roet en deus e zilez d’an, war lerc’h addilennadeg Macron, pa oa anvet Élisabeth Borne en e lec’h.
Maer Prada e Katalonia an Norzh eo abaoe 2008. Bet eo ivez eilpennsekretour kabined prezidant ar Republik C'hall etre 2011 ha 2012, kuzulier UMP rannvro Languedoc-Roussillon etre 2010 ha 2015 ha kuzulier-departamant e Pireneoù-ar-Reter (LR) abaoe 2015.
Karget eo bet gant ar prezidant Macron da genurzhiañ ar mont er-maez eus ar genfinadeg liammet gant kleñved-red ar C'hovid-19 e Frañs e 2020. Da heul eo anvet gantañ da gentañ ministr war-lerc'h Édouard Philippe evit kinnig dezhañ ur gouarnamant nevez.
Studioù
Un aotreegezh Istor en deus bet e Skol-veur Toloza. Diplomet eo bet en Ensavadur ar Studioù Politikel Pariz e 1986 hag un aotreegezh Gwir foran en deus bet e 1987. Graet en deus Skol Vroadel ar Velestradurezh e 1989 ivez. Labouret en deus goude e Lez ar c'hontoù.
Red-micher er velestradurezh uhel hag er politikerezh
Bet eo rener kabined Xavier Bertrand e ministrerezh ar Yec'hed etre 2006 ha 2007 hag e ministrerezh al Labour etre 2007 ha 2008. Dilennet e voe da vaer Prada e miz Meurzh 2008 ha da guzulier-rannvro e Languedoc-Roussillon e miz Meurzh 2010. Labouret en deus goude e kabined ar prezidant Sarkozy. Anvet e voe eilpennsekretour d'an 28 a viz C'hwevrer 2011. Kollet en doa an dilennadegoù kannad e 2012. Harpet en doa François Fillon evit bezañ prezidant an UMP. Addilennet e voe da vaer Prada e miz Meurzh 2014, ha deuet e oa da vezañ kuzulier-departamant e miz Meurzh 2015 e kanton ar Pireneoù katalan.
41vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)
Ar 41vet Rujumant Troadegiezh a oa ur rejumant eus an tirlu gall (lu gall).
Jean Castex
Red-micher er velestradurezh uhel hag er politikerezh
E miz Gwengolo 2017 e oa deuet da vezañ dileuriad etreministrel evit ar C'hoarioù olimpek ha paraolimpek e Pariz e 2024. Anvet e voe da brezidant Ajañs broadel ar sport e miz Ebrel 2019. Addilennet e voe da vaer Prada e miz Even 2020.
Modigliana
Modigliana  a zo ur gumun en Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Helloween
Helloween a zo ur strollad heavy metal savet e1984 e Hamburg (Alamagn ar c'hornog) gant izili a zeue eus ar strolladoù Iron Fist, Gentry ha Second Hell. Er strollad e oa da gentañ-penn ar gitarour Kai Hansen, ar gitarour-boud Markus Grosskopf, ar gitarour Michael Weikath, hag an tabouliner Ingo Schwichtenberg. Pa oa aet Hansen kuit eus Helloween e 1989 e tegemerjont Michael Kiske evel penn-kanour. Schwichtenberg ha Kiske o devoa kuitaet ar strollad e 1993 ha c'hoarvezet e oa meur a cheñchamant betek ma ne chome nemet Grosskopf ha Weikath evel izili eus ar strollad orin. Hiziv ez eus 4 eus ar pemp ezel eus mare an albom "Keeper of the Seven Keys" (nemed Schwichtenberg), gant tri ezel ouzhpenn, ar c'haner Andi Deris (en devoa erlec'hiet Kiske e 1994), ar gitarour Sascha Gerstner hag an tabouliner Daniel Löble.
Abaoe an deroù, Helloween en deus embannet 16 albom, tri albom live, tri EP, ha 29 single, ha garedonet e oant bet 20 gwech (14 priz aour, 6 platinium) ha gwerzhet o deus dek milion a bladennoù er bed a-bezh, Helloween zo gwelet evel "tadoù power metal", hag unan eus ar "big four" (pevar bras) e-touez ar strolladoù metal alaman gant Grave Digger, Rage ha Running Wild , , ,.
Alcester
Alcester zo un anv-lec'h saoznek.
Joe Brown’s pike
Joe Brown’s pike (brezhoneg: Goaf John Brown) a veze graet eus ur goaf evel ar re implijet e-pad an Henamzer, met a zo bet implijet gant soudarded lu Stadoù Kengevreet Amerika e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Ar mennozh a oa bet kavet gant ar gouarnour John Brown eus Georgia, alese anv an arm-se.
Istor
E 1862, gouarnour Georgia, Joe Brown en devoa goulennet ouzh goved e stad sevel war-dro 10 000 goaf evit armañ e soudarded. Pal pennañ ar gouarnour a oa dont a-benn da reiñ ur goaf da bep paotr eus e Stad, dre ma vanke fuzuilhoù.
Implij
An implij raksoñjet gant ar gouarnour Joe Brown ne oa ket ur vogeriad goafoù douget gant e soudarded evel e mare an Henamzer. Ar soñj a oa un implij evel arm-dorn a-dost dre ma rofe muioc'h a bellder d'an implij evit na oa gant ar baionetezoù. Hervez e selloù en devoa komprenet ne c'hellfe ket ar Stadoù Kengevreet trec'hiñ gant doareoù reizh ar brezel. Soñj ar gouarnour a oa lakaat padout ar brezel ar pellañ ar gwellañ evit ma vefe rediet an Unaniezh da baouez gant ar brezel ha da reiñ e zieubidigezh d'ar Su. Ur wech deuet an Union Army e tiriadoù ar Su e vefe taget gant an holl dud a c'helle stourm ha neuze dre heug ha kolloù ramzel e c'houlennfe un arsav-brezel daoust dezho bezañ niverusoc'h ha kalz galloudusoc'h e-keñver armoù.
Un taol kleze en dour
E-pad ar c'hentañ brezel greantel gant armoù a c'helle tizhout an dud betek meur a gilometr e seblante iskis da vat gwelet tud armet gant armoù eus an Henamzer. 7099 eus ar goafoù-se a voe savet e-pad ar brezel met hini ebet ne voe implijet war un dachenn emgann.
Ur brouenn eo hiziv-an-deiz eus ar spered derc'hel betek penn a oa gant tud ar Su er brezel diabarzh.
Brioch
Istor ha gerdarzh
Aozet e vez brioch en Europa abaoe ar Grennamzer. Dont a ra ar ger « brioch » eus ar verb normanek « brier », hag a dalv kement ha « mezañ an toaz gant ur ruilhenn-goad », hag al lostger -oche. Ur wrizienn c'hermanek en deus ar ger. E kreiz ha reter Europa e komzer eus kolach kentoc'h.
Adalek an kantved eo lakaet ar brioch e-barzh ar c'heginerezh gall gant Bro-C'hall. Krouet e voe un dro-lavar nevez evit o envel zoken : ar « brioche parisienne ». Goude an Eil Brezel-bed e teu war-wel un dro-lavar all, ar « brioche vendéenne ». D'ar mare-se e veze fardet briochennoù evit ar brizonidi-vrezel gant Kevredigezh Vandeiz Pariz hag Enez-Frañs ("Association des Vendéens de Paris et d'Île-de-France"). Ar soñj a zeuas dezho disklêriañ ul label nevez e 1949, ar « brioche vendéenne », evit ober an diforc'h gant brioch Pariz. Setu penaos e voe krouet ar brioch giz Vande.
Rekipe
Evit ober an toaz e vesker bleud, goell, amann (400 gram dre gilogramm bleud da nebeutañ), laezh (pe dour, pe koavnn), vioù, holen, a-wechoù sukr. Mezet e vez an toaz, ha lezet goude da c'hwezañ. Gwisponet e vez eñ gant vioù evit kreñvaat e liv rous, a-raok bezañ lakaet er forn.
A-wechoù e vez lakaet rezin sec'h pe malzennoù chokolad e-barzh, ha perlez sukr warni.
Ar briochennoù
A bep seurt briochennoù a gaver er bed, en Europa dreist-holl. Gallout a reont bezañ "plezhennet", pe kaout ur voul warno, ur seurt "penn", evel homañ :
Ar "gâche" zo ur vriochenn eus Normandi ha Vendée, da skouer hini Gwernenez :
"Briochenn ar Rouaned" a vez servijet e Provañs da Ouel ar Rouaned. E Bro-Spagn ivez e vez debret ur vriochenn vras evit ar gouel-se, ar "roscón de Reyes" a vez graet anezhi.
En Izelvroioù (er vro istorel) e vez fardet ur vriochenn anvet "cougnou" e walloneg, "quéniolle" e bro-gCambrai, "cougnolle" e kontelezh Hainaut, "coquille" e Flandrez roman (Lille ha Tournai), "volaeren", "folard" pe "folarts" e Flandrez ar C'hornôg (Dukark).
"Panettone" zo bara briochet eus Italia gant rezin sec'h, frouezh koñfizet ha rusk agrum e-barzh. Debret e vez da vare Nedeleg.
"Kouglof" zo ur wastell brioch eus broioù su Alamagn (en o zouez Elzas), Aostria ha Tchekia.
"Kalács" zo ur vriochenn eus Hungaria. Gwestell all, tost outañ, a zo en Europa ar Reter.
E brioch eo an "Tarte tropézienne" eus Sant Tropetz (Provañs), graet gant sitroñs ha koaven gwestell :
Melanocorypha
Melanocorypha a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1828 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad alc'hwedered a ya d'ober ar genad :
Pevar (4) isspesad en holl.
Rummatadur
Diblaset eo bet an alc'hweder eskell gwenn er genad Alauda (Alauda leucoptera).
Annez
Kavet e vezont e rannvroioù klouar Azia dreist-holl, eus Sina da Durkia. Bevañ a reont er parkeier hag er stepennoù, hag o neizh a reont war an douar. Had a zebront dreist-holl, gant un nebeud amprevaned.
Longiano
Longiano a zo ur gumun en Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Heteromirafra archeri
Heteromirafra archeri a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Alaudidae.
Anvet e voe Heteromirafra archeri (kentanv) da gentañ-penn (e 1820) gant ar skiantour breizhveuriat Stephenson Robert Clarke (1862-1948) da zougen bri d'an evnoniour saoz Sir Geoffrey Francis Archer (1882-1964).
Boued
Bevañ a ra diwar c'hreun, had ha divellkeineged bihan (preñved en o zouez).
Rummatadur
Kenspesadel eo ar spesad kozh Heteromirafra sidamoensis.
Wroxeter
Wroxeter zo un anv-lec'h saoznek.
Alc'hweder Tibet
An alc'hweder Tibet a zo ur spesad golvaneged, Melanocorypha maxima an anv skiantel anezhañ.
Annez
Kavout a reer ar spesad en uhelgompezenn Tibet, eus gwalarn India da greiz Sina.
Pseudastur
Pseudastur a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1849 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
Impotenti esistenziali
Impotenti esistenziali a zo ur film italian gant Giuseppe Cirillo savet e 2009 ;.
Pseudastur
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, pevar (4) isspesad) dezho en holl.
Leri
250px|thumb|Afon Leri, e-kichen Y Borth. 250px|thumb|Aber Leri, [[Ynys Tachwedd,an Dyfi hag Aberdyfi er pelloù.]]
Nomain
Nomain a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Leri
Ar stêr Leri (Afon Leri e kembraeg) zo ur stêr eus Kembre, e Ceredigion.
Eieniñ a ra e Llyn Craig-y-Pistyll. E Talybont eo kresket gant an Afon Ceulan. Tremen a ra e-kichen Y Borth ha degouezhout en aber an Dyfi en Ynyslas.
Evid ar brezhoneg
Evid ar brezhoneg a oa ur gazetenn vrezhonek embannet etre 1974 ha 1986.
En deroù e veze graet war-dro ar gazetenn gant tud a-youl-vat. Goude e voe gopret un den evit embann anezhi, evit dastum danvez ar skridoù ha gant Herve ar Beg e voe graet al labour-se.
Goude un nebeud bloavezhioù avat e voe diaesoc'h an traoù evit ar gazetenn. Ne veze embannet nemet ur wech ar miz, hag ur wech bep daou viz zoken e 1985. Diaesterioù arc'hant a oa, gant nebeutoc'h a lennerien (2000, hervez a lenned en niverenn 229-230, e 1986), ha ne oa mui den gopret ebet evit ober war-dro ar gazetenn. Ranket e voe paouez da vat e 1986.
Evit ar brezhoneg
Diwezhatoc'h, er bloavezhioù 1990, e oa deuet ar gelaouenn er-maez adarre, gant an titl Evit ar brezhoneg, en ur stumm un tammig disheñvel. Ur "gelaouenn evit deskiñ brezhoneg" e oa neuze, gant pennadoù aes evit an dud a oa o teskiñ ar yezh. E miz Mae 1991 e teuas er-maez niverenn gentañ ar rummad nevez-se, gant an niverenn 236, hag embannet e veze bep daou viz. Graet e veze war-dro ar gelaouennig gant tud Stumdi ha Paskal ar Marc'heg e oa ar pennskrivagner. Paouez a reas da zont er-maez e 1998.
Meldola
Meldola a zo ur gumun en  Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Karl Gebhardt
right|thumb|Karl Gebhardt e [[1943]] thumb|Poltred Gebhardt e-pad e brosez e Nürnberg Karl Gebhardt (23 a viz Du 1897 e Landshut – 2 a viz Even 1948 e toull-bac'h Landsberg) a oa ur mezeg nazi, mezeg personel Heinrich Himmler hag unan eus kenurzhierien hag obererien bennañ an taolioù-arnod mezegiezh e kampoù-diouennañ Ravensbrück hag Auschwitz-Birkenau. Gruppenführer SS ha Generalmajor Waffen SS e voe ivez.
E vuhez
E 1919 e stagas Gebhardt gant studioù mezegiezh e München. Barrekaet e voe e 1935 ha kelenner-keveler e teuas da vezañ e 1936 e Berlin. E 1937 e krogas gant kelenn ar surjianerezh-korfeeunadur. D'ar 1añ a viz Mae 1933 ec'h emezelas en NSDAP. E 1935 e voe degemeret er SS ha pennmezeg sanatoriom Hohenlychen (en Uckermark) e teuas da vezañ. Ur glinkenn evit an dud paket gant an droug-skevent e oa, hag e lakaas anezhi da zont da vezañ ur glinikenn korfeeunadur. E-pad ar brezel e voe implijet ar glinikenn-se da louzaouiñ izili eus ar Waffen-SS. Mezeg personnel Heinrich Himmler e teuas da vezañ e 1938. Bet e voe ivez rener ar vezegiezh da vare C'hoarioù olimpek Berlin e 1936, kelenner surjianerezh e skol-veur Berlin (1937) ha penngleñvedour an SS. .
E penn-kentañ 1944 e voe oberataet pennglin Albert Speer gant Gebhadt. Gloazet e voe Speer gant Gebhardt, hag a soñje dezhañ e oa Speer ur c'hevezer, hag ur mezeg all a reas war-dro Speer.
Kiriek e voe eus an taolioù-arnod surjianerezh aozet er c'hampoù-diouennañ, dreist-holl e karter ar maouezed e Ravensbrück hag en Auschwitz-Birkenau. Eñ eo a voe e penn an taolioù-arnod gant sulfamidoù. .
E-pad ar brezel e voe lakaet e penn ar Groaz Ruz alaman e-pad ur pennad. Da zevezhioù diwezhañ emgann Berlin ez eas da repuiñ er Führerbunker hag e kuitaas anezhañ d'an 22 a viz Ebrel 1945.
Ubisoft
Ubisoft skrivet a-wechoù UBISOFT (Ubi Soft Entertainment a-raok) zo un embregerezh breton sevel, embann ha gwerzhañ c'hoarioù video. Savet d'an 12 a viz Meurzh 1986 gant ar pemp breur Guillemot (Claude, Michel, Yves, Gérard ha Christian), a orin eus Karantoer e Bro-Gwened.
E 2015 en em ginnig an embregerezh evel an trede embanner dizalc'h dre ar bed holl, a-dreñv ar re stadunanat Electronic Arts hag Activision Blizzard.
E 2013, eo an embregerezh Ubisoft kentañ embanner Frañs c'hoarioù video dirak Gameloft, un embregerezh krouet gant ar re Guillemot e 1999. Ubisoft a zo perc'henn war gwirioù frañchizoù lies ha brudet evel Rayman, Prince of Persia, ar c'hoarioù video «Tom Clancy», Assassin's Creed, Far Cry, Just Dance, Watch Dogs pe c'hoazh Lapins crétins. An embregerezh a zo bet o ledanat he zachenn gounid dre adkemer he frañchizoù c'hoarioù video ha lakaat anezho da vont etrezek bedoù all evel re ar bandennoù-treset abaoe 2009 gant Les Deux Royaumes pe war-zu ar sinema hag ar stiradoù skinwel abaoe 2011 dre hanterenn ar skourr Ubisoft Motion Pictures.
Istor
Deroù ar bloavezhioù 1980, ar pemp breur Guillemot (Claude, Michel, Yves, Gérard ha Christian) a-sav ar c'hoant enno da ledanaat tachenn kenwerzhel an embregerezh familh arbenikaet war kenwerzh produioù an douar nemetken. Soñjal a ra dezho d'ar mare-se e oa o tiorroiñ bed an teknologiezhioù. E-pad ur veaj e Bro-Saoz, Michel Guillemot a zo bammet gant ar priz izel a vez gant ar c'hoarioù video eno da geñver e Breizh. Ar soñj a zo savet gantañ e oa aze un dachenn genwerzhel a c'hellfe degemer un embregerezh nevez.
Yves de Kergoat
Yves IV de Kergoat, pe Kergoet, anvet ivez Yves Hirgouet, a voe eskob Treger eus 1401 da 1403.
Ubisoft
Tabutoù
Etre miz Kerzu 1998 ha Meurzh 1999, implijidi d'an embregerezh Ubisoft a oa emsavet a-enep doareoù an embregerezh en o c'heñver. Roet o devoa lañs d'ul lec'hienn war ar rouedad anvet Ubi Free ar « c'hentañ sindikad niverennel ». Kalzig pennadoù a oa bet o komz eus ar fed-se er c'hazetennoù e Bro-C'hall dreist-holl, Ubi Free a lakae war-raok en e bennadoù kronikennoù sinet « Albert » doareoù mezhus ha drouk ar management e Ubisoft. Emsavet e oant ivez a-enep doareoù komz an embregerezh a lakae anezho da vezañ evel « bugale », kevratoù labour « bresks », ar paemantoù chomet stanket eus an eurvezhioù labour ouzhpenn, an digempouez etre goproù ar baotred hag ar merc'hed, ha dreist-holl ar vank a aozadurioù evit an emziviz en embregerezh. Ul lodenn eus al lec'hienn internet a servije da reiñ an tu da dud an embregerezh, ez-implijidi pe tud eus ar rouedad da skrivañ o fromoù pe testennioù.
Pennoù bras an embregerezh Ubisoft o devoa savet « emvodoù emziviz » gant an implijidi, oc'h embann e vefe aozet dilennadegoù kannaded an implijidi hag o lakaat da dalvezout ar 35 eurvezh. E meurzh 1999, krouerien Ubi Free o devoa lammet al lec'hienn, dre ma soñje dezho o devoa tizhet o c'hefrifi « sevel ar gaoz, ha n'eo ket kemer ar galloud ». Deuet war-raok adal an afer-se, Jérémie Lefebvre, unan eus krouerien Ubi Free, en deus bet embannet ur romant awenet gant e eñvorennoù.
Yves de Kergoat
Deut e oa war-lerc'h Pierre Morel.
Sturienn e familh ː En christen mad, mé bev en Doué
M74
M74 a zo ur c'halaksienn droellennek lec'hiet war-dro 32 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg ar Pesked.
Yves de Kergoat
Ne ouzer ket muioc'h diwar e benn war pezh a sell eskopti Treger.
Arce (Lazio)
Arce  a zo ur gumun en Italia, e  Lazio, e proviñs Frosinone.
Yves de Kergoat
Hugues le Stoquer a oa deuet war e lerc'h.
Morfia Melitene
Morfia Melitene, pe Morphia, pe Moraphia (marvet c. 1126 pe 1127) a oa rouanez Jeruzalem evel pried  ar roue Baldwin II.
Merc'h e oa da Khoril, pe Gabriel, priñs armenian Melitene (hiziv Malatya e Turkia), hogen a relijion reizhkredennek gresian. Melitene a oa amezed da gontelezh Edessa, ha dindani.
Sant'Apollinare
Sant'Apollinare a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
Morfia Melitene
War-dro 1101 e timezas da Baldwin II, roue Jeruzalem, ha peder merc'h o doe:
Afon Twrch (Banwy)
An Afon Twrch e Powys, e Kembre, zo ur stêr hag a gember gant ar stêr Banwy.
Angela Melillo
Angela Melillo zo un aktourez italian, ganet d'an 20 a viz Mezheven 1967 e Roma ;
Mercato Saraceno
Mercato Saraceno a zo ur gumun en Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Y Foel
Moel, pe Y Foel zo anv meur a lec'h e Kembre, roet peurvuiañ da venezioù moal, distruj.
Lancaster
Lancaster zo un anv-lec'h saoznek, deuet da vout anv-tud ha traoù.
Vryheid
Vryheid zo ur gêr e proviñs KwaZulu-Natal, e Suafrika. Vryheid a dalvez en afrikaneg kement ha "frankiz".
E dibenn an e oa Vryheid kêr-benn an Nieuwe Republiek, ur republik boer embannet e  1884.
Ausonia (Lazio)
Ausonia  a zo ur gumun en Italia, e  Lazio, e proviñs Frosinone.
Barzonek pé kanaouen ar Vrétoned
Eztaol kentañ
E diskar-amzer 1836, goude un hir a droiadenn e Breizh (An Oriant, Kerne ha Koad Breselien) e kemeras Brizeug perzh e banvez kentañ ar Vrezhoned e Pariz hag e kinnigas kanañ Kanaouen ar Vretoned war ur don anavezet, hini An Hini Gozh. Eztaoliñ a reas ar selaouerien "un darzhadenn virvilh diaes he zreiñ" ha Teodor Kervarker a ouzhpennas, naontek vloaz goude : "Den ebet, kent hor barzh, n'en devoa soñjet e kanañ Breizh, Breizh keltiek wirion, e brezhoneg. [...] Gant birvilh e tegemeras-hi ar vuzenn vreizhat wirion, en daoust d'he neuz lentik hag he fouez-mouezh parizian. Ar saliad a-bezh a savas, ha a adkanas a-gor an diskan a zo bet adkanet kel lies gwech abaoe : Ni zo bepred Bretoned / Bretoned, tud kalet. ».
Nevez-tre e voe intrudu Brizeug, pan eztaolas en ur yezh nebeut priziet ur seurt manifesto dambolitikel war un ton poblel ha pa vourre lakaat war wel seurt sonerezh divoaz.
Aozadur
E 1836 e oa Aogust Brizeug ur barzh priziet gant tud al Lizhiri, p'en doa embannet stumm kentañ un dastumad barzhonegoù gallek, Marie e ditl e 1832. Ne ouzer ket kalz a dra diwar-benn e spered hag endro an aozadur, hag-eñ e veze o werzaouiñ e brezhoneg hep patrom ebet, met harpet war ar meuleudioù e-keñver ar barregezh en doa resevet ha war ar brezhoneg en doa mestroniet dre zaremprediñ tud an Arzhanaoù, bihannik ma voe keit-all.
Menegiñ a ra ar yezh evel un teñzor na c'hell ket bezañ didroc'het eus e gorf : Me drouc'hô ma zéôd em bék / Kent diziski ar brézonek.
Brezhoneg
Heuliañ a reas an oberour reizhskrivadur Yann-Frañsez ar Gonideg, pa ne oa ket bet embannet c'hoazh sonioù ha gwerzioù Barzhaz Breizh. E 1834 e oa deuet Ar Gonideg da chom da Bariz, goude tapet e leve-kozhni digant melestradurezh Dourioù ha Koadeier, met gopret gant Compagnie des Assurances générales. Evit doare e talc'he, evel Brizeug, da zaremprediñ saloñs lennegel Charles Nodier, hag ur vignoniezh a ziwanas etre an daou zen, prederiet ma oant gant dazont ar brezhoneg. Doujet evel ar mestr brezhoneger, Ar Gonideg a roe kentelioù brezhoneg d'e geneiled, met Brizeug a zegase e anaoudegezh war brezhoneg ar pemdez adnevezet bep bloaz.
Neuz ar ganaouenn-bobl a weler mat, pa ziskouez erbedennoù politikel ha buhezegezhel (Torr e ben !, mirit, gourennit), koulz ha traou eeun ar vuhez war ar maez (euredoù, biniou, koad, mor, penn-baz, blev hir, bragou-bras, gourener, derv).
Kavout a rae dezhañ e oa brezhoneg Kerne ar brezhoneg etre a c'hell bezañ komprenet gant komzerien an eskoptioù all.
Iwrch
Ar stêr Iwrch (yourc'h e brezhoneg), pe  Afon Iwrch e kembraeg, zo ur stêr e Kembre, e-kichen Llanrhaeadr-ym-Mochnant, e Powys (gwechall e Clwyd), ha 14,4 km hed dezhi.
Eieniñ a ra e tor reter Cadair Berwyn, kern uhelañ menezieg Berwyn. Adstêr eo d'an Tanat, hag a zo adstêr d'an Efyrnwy.
Michael Kiske
Michael Kiske (ganet d'ar 24 a viz Genver 1968) zo penn-kaner ar strollad power metal alaman Helloween. Kiske en deus enrollet 4 albom solo hag en deus kemeret perzh e meur a raktres gant strolladoù metal all evel Avantasia, Place Vendome ha Kiske/Somerville, tra ma oa bet pedet gant kalz a strolladoù all evel kanour-ostiz.
Lancaster (Lancashire)
Lancaster zo ur gêr e Lancashire e Bro-Saoz.
Kenwerzh tric'horniek
Ar c'henwerzh tric'horniek a vez graet eus un hent kenwerzh dre ar meurvor Atlantel a oa adal ar betek an. Tri forzh pe penn a oa d'an hent-se setu perak e vez kaoz eus un tric'horn.
Strangolagalli
Strangolagalli  a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
Kenwerzh tric'horniek
Dre an hent-se e veze eskemmet sklaved eus Afrika ha produioù Amerika etrezek Europa. Un hent doare tric'horn damheñvel a oa dija, lesanvet volta do mar. Implijet e veze gant Portugaliz, a-raok beaj Kristol Goulm. Implijet e veze evit mont eus an Inizi Kanariez betek an Azores. Kristol Goulm en doa astennet an hent evit reiñ an tu da Europiz da dizhout Amerika.
Hent ar c'henwerzh tric'horniek
Bigi a loc'he eus porzhioù Europa (Naoned, Bourdel, Bristol, Liverpool, Londrez da skouer) da vont war-zu Afrika. Eno e veze eskemmet bitrakoù, gwiadoù, armoù hag alkool en eskemm ouzh sklaved. Ar sklaved a veze kaset etrezek Amerika evit labourat er parkeier dreist-holl. Ur wech gwerzhet ar sklaved evel chatal e veze prenet danvez evel kotoñs, butun ha sukr.
Stumm un tric'horn a oa gant an hent kenwerzhel-se, setu perak e voe lesanvet ar c'henwerzh tric'horniek :
1 Loc'hañ eus Europa
2 Prenañ sklaved en Afrika
3 Gwerzhañ ar sklaved en Amerika ha distreiñ da Europa gant madoù da werzhañ en ur priz uhel.
Liverpool zo bet lakaet evel porzh brasañ ar c'henwerzh tric'horniek, a-fet sklaved, a vloaz da vloaz betek nebeut amzer 'zo pa'z eo bet lakaet anat ne oa ket met hini Rio de Janeiro.
Ar sklaverezh
Pell eus ar skeudenn poblek, tapout sklaved a oa afer an Afrikaned pe an Arabed hepken, hervez ar skrivagner ha kazetenner amerikan Daniel Pratt Mannix (1911-1997) n'eus bet nemet 2% eus ar sklaved bet skrapet gant marc'hadourien wenn.
Al lançados, tud hanter Afrikaned-hanter Portugaliz a oa ul liamm etre ar werzherien sklaved afrikan hag ar re wenn.
Statistikoù
Hervez studioù gant Skol-veur Emory University ha gant Henry Louis Gates Jr., e vije e-tro 12,5 milion a sklaved a oa bet kaset eus Afrika etrezek an trevadennoù e Norzh ha Su Amerika. El lec'hienn internet Voyages: The Trans-Atlantic Slave Trade Database e vez kavet titouroù a-zivout ar beajoù sklaved o loc'hañ diouzh Afrika. Diskouez a ra e oa Portugal, Rouantelezh-Unanet, Bro-C'hall, ha Spagn ar broioù o devoa gwerzhet ar muiañ a sklaved.
Peneothello
Peneothello a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1920 gant an evnoniour amatour aostralian Gregory Mathews (1876-1949).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer holl e Ginea Nevez.
Atina (Lazio)
Atina  a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
Dorchester
Dorchester zo un anv-lec'h saoznek.
Heteromirafra ruddi
Heteromirafra ruddi a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Alaudidae.
Anvet e voe Heteronyx ruddi (kentanv) da gentañ-penn (e 1908) gant an evnoniour breizhveuriat Claude Henry Baxter Grant (1878-1958) da zougen bri d'an embreger saoz Charles Dunnel Rudd (1844-1916).
Annez
Brosezat eo ar spesad e reter Suafrika.
Alan Alexander Milne
Alan Alexander Milne (1882–1956) zo ur skrivagner saoznek, brudet e levrioù gant ar benndudenn Winnie-the-Pooh, hag e varzhonegoù. Pezhioù-c'hoari a save a-raok berzh bras Winnie. Soudard e voe er Brezel-bed Kentañ, ha kabiten er British Home Guard e-kerzh an Eil Brezel-bed.
Ludwig Stumpfegger
Ludwig Stumpfegger (11 a viz Gouere 1910 e München - 2 a viz Mae 1945 e Berlin) a voe mezeg Hitler azalek 1944. Ar grad diwezhañ a voe roet dezhañ a oa SS-Obersturmbannführer.
E vuhez
Stumpfegger a voe skorer ar c'helenner Karl Gebhardt e sanatoriom Hohenlychen. Arbennig war ar sport e oa. Setu perak e voe ezel eus ar skipailh mezegiezh da vare C'hoarioù olimpek Berlin hag e-pad C'hoarioù olimper ar goañv e Garmisch-Partenkirchen e 1936.
E 1939 e voe lakaet Hohenlychen dindan dalc'h ar Schutzstaffel. Stumpfegger a labouras dindan renerezh ar vezeien Gebhardt, Fritz Fischer ha Oberheuser. Kemer a reas perzh e taolioù-arnod war brizoniadezed kamp-diouennañ Ravensbrück. E-touez an taolioù-arnod-se e oa treuzlakaat eskern ha kigennoù.
E 1945, da vare emgann Berlin, e labouras evit Hitler er Führerbunker dindan renerezh ar mezeg Theodor Morell. Diwar urzh ar Führer e roas sianur da Blondi, ar c'hi a oa bet profet da Hitler gant Martin Bormann: Hitler a felle dezhañ gwelout pegeit e padfe ma tivizfe ar jeneraled alaman en em lazhañ dre lonkañ sianur. Hervez testoù zo en dije Stumpfegger sikouret Magda Goebbels da lazhañ he bugale.
D'ar 1añ a viz Mae e klaskas tec'hout eus ar bunker asambles gant Martin Bormann hag Artur Axmann. Axmann a yeas diouzh e du goude ur pennad, rak aon eus ar soudarded rusian. A-hervez en dije gwelet a-bellik korfoù Bormann ha Stumpfegger, marv o-daou, sklêrijennet o fenn gant skeud al loar. Met hervez testoù all en vije aet Stumpfegger da guzhat ha d'en em lazhañ gant Bormann dre lonkañ sianur er Berlin Lehrter Bahnhof. Kement-se a zo bet diskouezet da wir war-lerc'h e 1999 pa oa bet studiet relegoù Bormann bet kavet e 1972. Tammoù gwer a oa bet kavet war al lec'h, bured ar sianur.
Er sinema
Er film Der Untergang (2004) ez eo an aktor Thorsten Krohn a c'hoari perzh Stumpfegger.
Liamm diavaez
Dielloù diwar-benn Stumpfegger war lec'hienn Deutsche Nationalbibliotek
Arpino
Arpino  a zo ur gumun en Italia, e  Lazio, e proviñs Frosinone.
Arnara
Arnara  a zo ur gumun en Italia, e  Lazio, e proviñs Frosinone.
Tren hobregonet
An trenioù hobregonet a zo trenioù gwarezet gant un hobregon. An trenioù-se a zo savet alies gant un tren met ouzhpenn-se bagonioù gant armoù evel kanolioù ha mindrailherezioù. Implijet e oant bet dreist-holl e fin an hag e-pad an. Bez e oant bet d'ar mare-se un araokadenn a-fed fiñval un nerzh tagañ pe difenn kreñv ha bliv etrezek ul lec'h stourm. Darn eus ar broioù zo paouezet gant o implij dre ma oa aesoc'h tremen dre an hentoù rak gwellaet e oa bet kalz ar c'harbedoù hent. Al linennoù tren a oa aes da derriñ, ar pezh a oa ur poent fall evit an trenioù hobregonet. Aes e oa ivez tagañ anezho eus an aer. Kevredad Rusia en deus implijet anezho memestra e-pad an Eil brezel Tchetchen (1999–2009).
65vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)
Ar 65vet Rujumant Troadegiezh a oa ur rejumant eus an tirlu gall (lu gall).
Soudard breizhat fuzuilhet gant al lu gall
Fuzuilhet e voe ur soudard breizhat ag ar rejumant gant al lu gall:
Broccostella
Broccostella  a zo ur gumun en Italia, e  Lazio, e proviñs Frosinone.
Oena capensis
Oena capensis a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Anvet e voe Columba capensis da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778) : ar spesad nemetañ er genad Oena an hini eo.
Doareoù pennañ
Diskouez a ra ar spesad un dimorfegezh revel dre ma toug ar par un doare maskl du, ar pezh ne ra ket e barez.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
India Pale Ale
India Pale Ale (berraet e IPA) zo ur seurt bier saoz hag a oa bet krouet evit bezañ gwerzhet en India, da vare Impalaeriezh an Indez.
Castelliri
Castelliri  a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
Joseph J. Reynolds
Joseph Jones Reynolds ganet d'ar 4 a viz Genver 1822 hag aet da Anaon d'ar 25 a viz C'hwevrer 1899 a oa un ijinour trevour, ur c'helenner hag un ofiser stadunanat. Engouestlet e voe e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika hag e-barzh ar brezelioù indian goude ar Reconstruction Era. Brudet e voe pa dalas ouzh ar jeneral kengevreet Robert E. Lee e-pad Emgann Cheat Mountain, e penn kentañ ar Brezel diabarzh.
Jean-Michel Caradec
Jean-Michel Caradec, bet ganet d'an 20 a viz Gwengolo 1946 e Montroulez hag aet d'an Anaon d'an 29 a viz Gouere 1981 e Rambouillet (Yvelines, Bro-C'hall) en ur gwallzarvoud, a oa ur c'haner ha saver sonennoù breizhat gallek.
Anavezet-mat eo e ganaouennoù Ma petite fille de rêve, La Colline aux coralines, Ile ha Ma Bretagne quand elle pleut.
Jiletennoù melen
Luskad ar jiletennoù melen
Y Foel (Clynnog)
Y Foel zo un dorgenn 220 metr uhelder e Clynnog Fawr, e kontelezh Gwynedd, e Kembre. Ur c'hreñvlec'h kelt eus Oadvezh an Houarn zo war-lein.
Lakaet eo bet gant an aozadur Cadw ("Mirout") war roll he 300 a greñvlec'hioù, pa lavar an hendraourien e oa 570 anezho e Kembre
Bryngaer a lavarer e kembraeg eus ur c'hreñvlec'h (caer, deuet da vout kêr e brezhoneg) rakroman war-lein un dorgenn (bryn, deuet da vout bren, bre, e brezhoneg).