cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bezen Shabak
Pinijenn
Qado eo penn an 30vet Brigadenn bezenn. Ar strollad-se a zo kablus eus rastellañ arc'hant dre feulster tro-dro Bartalla, e plaenenn Nineve, harzadennoù tud, ha skraperezh tud. An 30vet brigadenn en deus bet harzet ha prizoniet tud diabeg, pe gant kargoù faltaziek, ha lakaat paeañ tailhoù en hrazoù-tremen dalc'het ganto. Testoù e-leizh a zo er boblañs lec'hel oc'h embann e oa bet ar Beazen Shabak o vont betek tagañ tud, laerañ, srapañ tud ha gwallerezh.
Dong-A Media Group
Liammoù diavaez
Lec'hienn Dong-A Media Group gant istor an embregerezh e Saozneg
levrig istor Dong-A Media Group lec'hienn ofisiel e saozneg
Şamaxı
Şamaxı zo ur rayon eus Azerbaidjan.
Samux
Samux zo ur rayon eus Azerbaidjan, e gwalarn ar vro.
Şəmkir
Şəmkir zo ur rayon eus Azerbaidjan, e gwalarn ar vro.
Pericrocotus
Pericrocotus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1826 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer en Azia ar Gevred hag ar Su, seizh isspesad ha daou-ugent (47) dezhe en holl.
Silicon Valley
Silicon Valley (« Traoñienn ar silisiom ») a zo un takad e-tro bae San Francisco, e Kalifornia) (Stadoù-Unanet) kreñv-bras ha niverus an embregerezhioù teknologiezh uhel ha blein ennañ. San Jose eo ar gêr vrasañ eno, ha skol-veur Stanford ar skol-veur vrudetañ.
An embregerezhioù
Ouzhpenn 6000 embregerezh o deus o sez sokial eno. En o zouez emañ:
Montigny
Montigny zo un anv-lec'h gallek.
Gerdarzh
Diwar *Montaniacum, a vefe savet, hervez Ernest Nègre, en e  Toponymie générale de la France, diwar an anv-den latin *Montanius hag an dibenn-ger -acum, a vefe a orin galianek.
Div gumun e Proviñs Hainaut Peurvuiañ e vez skrivet Montignies er vro.
Gwilherm IX, kont Poitiers
Gwilherm Plantagenêt, pe Gwilherm IX (1153 – 1156), kont Poitiers, marvet da dri bloaz, a oa kentañ mab Herri, dug Normandi (ha roue Bro-Saoz diwezhatoc'h), hag e bried Eleanora Akitania.
Beziet e voe en abati Reading, e-harz treid e dad-kozh Herri Iañ.
Persepolis (levr treset)
Persepolis zo ul levr treset, pe ul levr bannoù-treset, e galleg, gant Marjane Satrapi.
Kavout a ra an istor e zeroù en Iran un nebeud a-raok dispac'h islamek 1979. Istor gwirion Marjane Satrapi, ezel eus ur familh kentoc'h modern hag araokour, eo adalek an oad a eizh vloaz betek ma kuitaas Iran d'an 9 a viz Gwengolo 1994.
Azasaet eo bet al levr bannoù-treset-mañ evit ar sinema.
Troet eo bet an oberenn e brezhoneg hag embannet en he fezh en ul levr gant Embannadurioù Goater e 2015 ISBN 978-2-918647-41-6 Troidigezh gant Tual Kerrain, lizherennadur gant Berc'hed Kallag.
Channel A
Channel A Corporation (Hangul: 주식회사 채널에이; hanja: 株式會社 채널에이), anavezet dindan an anv Channel A (Hangul: 채널A, Chadenn A ), a vez ur chadenn skinwel broadel dre funwel ha programmoù skinwel e su Korea. Perc'hennet ez eo gant an embregerezh-meur kleweled Dong-A Media Group (DAMG) hag ar gazetenn pemdeziek Dong-a Ilbo. Lugan ar chadenn skinwel Channel A "Holding dreams like a canvas, Channel A" (Hangul: 꿈을 담는 캔버스, 채널A)
Ganet ez eo d'ar 1añ a viz kerzu bloavezh 2011.
Enoriadurioù
Meur a briz a zo bet gounezet gant ar chadenn skinwel Channel A.
Alianza País
An Alianza Pais (AP) (« strollad sokialour micherour Ecuador ») zo ur strollad politikel eus Ecuador, an eil strollad koshañ er vro pa voe savet e 2006.
Gant an AP emañ ar galloud politikel en Ecuador bremañ. Aet e oa ar maout gantañ e votadeg 2006 ha deuet e oa Rafael Correa da vezañ kentañ ministr Ecuador. E miz Meurzh 2009 e oa bet gounezet ur votadeg all gant an AP.
thumb|215px|right|Alianza País
Arondisamant Moulins
Arondisamant Moulins a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Allier hag e rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Moulins e 12 kanton (betek 2014) hag e 111 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Allier d'ar 1 a viz Genver 2017. 109 c'humun zo en arondisamant Moulins bremañ.
Æthelflæd Mercia
Æthelflæd Mercia (c. 870 – 918) a oa itron Mercia, e-kreiz Bro-Saoz a vremañ, adal 911 betek he marv.
He buhez
Ganet e oa war-dro 870. Merc'h henañ Alfred Veur e oa. Hennezh a rene e Wessex, ha dimezet e oa da Ealhswith.
Da neuze e oa ar Vikinged o tont eus Danmark da aloubiñ Bro-Saoz. A-benn 878 edo an darn vrasañ eus Bro-Saoz dindan ar Vikinged, kemeret ganto East Anglia ha Northumbria, ha rannet Mercia etre Saozon ha Vikinged, met er bloaz-se e voe trec'h Alfred en Emgann Edington. Ur pennad goude e tegouezhas Æthelred e penn Mercia, hag e asantas bezañ dindan Alfred a voe anvet da roue ar Saozon, pa lavare ren an holl Saozon na vevent ket dindan ar Vikinged. Neuze e timezas Alfred e verc'h Æthelflæd da Æthelred.
Montigné
Montigné zo un anv-lec'h gallek.
Buhez an Tad Julian Maner
Buhez an Tad Julian Maner, pe Buhez an Tad Julian Maner jezuist, misioner Breiz (1606-1683), hervez a lenner war ar golo, zo ul levr brezhonek gant J. M. Uguen, Chaloni a enor, Person Plougastel-Daoulas, embannet e 1933, ha ''Skeudennet gant L. ar Guennec. Moulet e ti L. Chaudourne, 15 rue marchande, 15, Le Mans''. 288 pajenn zo ennañ o kontañ div bajenn an daolenn. Savet eo diwar-benn buhez ar jezuist breizhat Juluan Maner (1606-1683 Plevin).
Deskiñ brezhoneg
Setu a lenner el levr (pajennoù 21 ha 22) : ''... ar breur maner a yeas, eur yaouez eus miz du 1630... da bediñ da chapel Ti Mamm Doue e parrez Kuzon, hirio e Kerfeunteun. ... hag o tigouezout er chapel ... e reas ar bedenn-mañ : « Mamm vat, ma karfec'h deski d'in ar brezoneg, e c'hellfen buan komz ar yez-se ha gounit d'eoc'h servicherien. » Distro d'ar skolaj, e lavaras d'an Tad Bernard petra en doa graet, hag e tisklerias e teskfe laouen ar brezoneg ma vefe roet aotre d'ezan. An Tadou all eus ar skolaj a enebe ouz c'hoant o Breur Maner... met c'houec'h miz diwezatoc'h ... e reas e c'houlenn d'an tad Jacquinot, una eus Renerien ar jezuisted. « Aotreet ... da zeiz ar Pantekost 1631, e c'hellis, emezañ, d'ar meurs war-lerc'h, ober katekiz d'ar bobl. C'houec'h sizun diwezatoc'h e c'hellen prezeg, hep kaout ezomm da skriva ger ebet.»''
Lituaneg
Al lituaneg (lietuvių kalba) zo ur yezh indezeuropek, yezh ofisiel Stad Lituania hag unan a yezhoù ofisiel Unaniezh Europa. War-dro 2,9 milion a lituanegerion a-vihanik zo e Lituania ha war-dro 200 000 e maez Lituania. Ur yezh valtek eo, tost d’al latveg daoust ma n’eus ket ag etrekompren etre o c’homzerion. Skrivet eo gant ul lizherenneg latin. Mirourañ hag henaekañ yezh indezeuropek, komzet hiriv an deiz, a reer outi dre ma'z eus bet miret enni henstummoù bet dilaosket er yezhoù indezeuropek arall.
Istor
Gober a reer c’hoazh e lituaneg gant ul lod a reizhiad soniadourel ha dibarderioù neuziadurel an indezeuropeg ha perzhioù boutin en deus gant yezhoù indezeuropek kozh evel ar sañskriteg pe al latin. Dedennus eo enta war tachenn ar genyezhoniezh (keverata yezhel) hag evit ar studiadennoù war ar yezhoù indezeuropek.
Eus ar c’hentvalt-slaveg e teu al lituaneg ha razh ar yezhoù baltek. Setu ma'z eus perzhioù boutin d’ar yezhoù-se gant ar yezhoù slavek, kar dezhe e meur a geñver. Ha dre m’eo mirour-tre al lituaneg, e c’heller dezastum dioutañ gerioù kentslavek.
Hervez martezeadennoù yezhadegel (glotokronologek) e vefe diforc’het ar yezhoù kentvaltek diouzh ar yezhoù indezeuropek kent ar c’hentañ milved kent JK, hag o dije yezhoù baltek ar reter dispartiet diouzh re ar c’hornôg etre 400 ha 600. Al lituaneg hag al latveg o deus kroget da ziforc’hañ goude 800, met e-pad pell e oant bet div rannyezh eus ur genyezh, ha rannyezhoù-ardreuziñ zo bet etre an div yezh betek ar XVIIvet kantved. Emdroet o deus en un doare disheñvel dreist-holl abalamour da abegoù istorel: chomet eo Lituania dizalc’h e-pad pell keit ha ma oa danvez-Latvia dindan beli urzhioù milourel alaman (Urzh Livonian hag e warlerc’hidi).
Ar skrid lituanek koshañ deuet betek ennomp eo troidigezh un destenn relijiel savet e deroù ar XVIvet kantved e rannyezh Aukštaitija. Bez ez eus bet levrioù lituanek moullet adalek 1547, hogen chomet eo dister a-walc’h al lennegezh hag ar skridoù lituanek betek an. E 1864, da heul « ensavadeg miz genver », e voe berzet ar yezh er c’helenn, ha difennet moullañ skridoù e lituaneg pe implij al lizherenneg latin. Neoazh, kendalc’het e voe da voullañ levrioù lituanek en estrenvro ha kaset e vezent dre guzh a Brusia ar reter. Maget e veze er vro ur santad broadel kreñv a-drugarez dezhe ha lamet e voe ar berz war yezh Lituaniz en embann e 1904.
Dont a reas al lituaneg da vout yezh ofisiel ar Stad lituaniat e 1918 (goude an disparti diouzh Rusia) ha da vare an Unaniezh soviedel e veze implijet ingal e prezegennoù ofisiel a-gevret gant ar rusianeg en doa, evelkent, muioc’h a blas o vezañ ma oa yezh ofisiel an URSS.
Dasparzh douaroniel
3,2 milion a dud a gomz lituaneg er bed. Komzet e vez lituaneg e Lituania dreist-holl: 2 998 825 er c’homze enni e 2002, da lavaret eo war-dro 80% ag ar boblañs e 1998 (hogen tost an holl dud a oar distripañ lituaneg eno ha pa n’eo ket o yezh-vamm hag int izili a vinorelezhioù kenelel - bihanniver etnek -). A-hend-arall ez eus minorelezhioù lituaneger er broioù tro-war-dro ha Lituaniz lituaneger hag a vev en estrenvro (bet harluet da vare an URSS evit ul lodenn vat anezhe).
Rannyezhoù
Div rannyezh zo e lituaneg (tarmės): Aukštaičių (aukštaitianeg, pe “lituaneg uhel”, en Aukštaitija hag e reter Lituania), Žemaičių/Žemaitiu (Samogitianeg, e Samogitia / Žemaitija, e kornôg ar vro). Disheñvel mat eo ar samogitianeg diouzh al lituaneg standard diazezet war ar rannyezh kentañ (gant elfennoù a lituaneg Prusia). Stummet eo bet ar samogitianeg etre an XIIIvet kantved hag ar XVIvet hini dindan levezon ar c’huronianeg. Dasparzh ar rannyezhoù a glot mat gant rannvroioù etnografek Lituania.
Reizhskrivadur
Abaoe ar XVIvet kantved e skriver e lituaneg diwar-bouez al lizherenneg latin mui sinoù diakritek liesseurt (ogonek (anvet nosinė, da lavarout eo “dre fri”, e lituaneg), karon, pik, makron) ha divc'hrafennoù. Donet a ra an implij ag ar sinoù diakritek-se ag unan a ziazezerion ar yezh a vevas en harlu e Tchekia.
Lec’hiet eo an Y etre an I hag ar J.
A 	Ą 	B 	C 	Č 	D 	E 	Ę 	Ė 	F 	G 	H 	I 	Į 	Y 	J 	K 	L 	M 	N 	O 	P 	R 	S 	Š 	T 	U 	Ų 	Ū 	V 	Z 	Ž
a 	ą 	b 	c 	č 	d 	e 	ę 	ė 	f 	g 	h 	i 	į 	y 	j 	k 	l 	m 	n 	o 	p 	r 	s 	š 	t 	u 	ų 	ū 	v 	z 	ž
Gellout a reer merkañ an taol-mouezh hag hirder ar vogalennoù a-drugarez d’an tiredoù lemm ha boud, ha d’ar makron. Neoazh n’o c’haver nemet er geriadurioù hag el levrioù-deskiñ.
Implijet e vez ivez ar c’houblad lizherennoù da heul:
Ch 	Dz 	Dž 	Ie 	Uo
Yezhadur
Arkaikoc’h eo yezhadur al lituaneg eget hini n’eus forzh pe yezh indezeuropek arall komzet en Europa. Setu ma kaver alies eo diaes da zeskiñ.
Fiñvus eo an taolmouezhiañ, setu perak er merker er geriadurioù.
Ur yezh SVO (Rener-Verb-Renadenn) eo. Hogen, evel e latin, abalamour d’an amstouadoù e c’heller lakaat ar gerioù e n’eus forzh pe urzh er frazenn.
Bout zo:
Gellout a reer chomel hep skrivañ ar raganvioù-gour renet: (Aš) esu bretonas,(aš) kalbu bretoniškai (Breizhad on, komz a ran brezhoneg);
ha gallout a reer chomel hep lavaret ar verb bout (būti) en amzer a-vremañ: Aš (esu) Jonas (Me (zo) Yann).
Montigné (Charente)
Montigné zo ur gumun c'hall eus Charente.
Lituaneg
Geriaoueg indezeuropek
Kavout a reer e lituaeg gerioù kar da galz a c'herioù a gaver er yezhoù klasel, evel ar sanskriteg hag al latin. Dont a ra ar gerioù-se eus ar yezhoù kentindezeuropeg. Setu amañ un nebeud skouerioù :
Kalz eus gerioù ar roll-mañ zo damheñvel ouzh re yezhoù indezeuropek all, en o zouez ar brezhoneg, ar saozneg, pe ar ruseg. Pouezus e voe roll al lituaneg evit adsevel ar yezhoù kentindezeuropek.
Arondisamant Montluçon
Arondisamant Montluçon a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Allier hag e rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Montluçon e 12 kanton (betek 2014) hag e 106 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Allier d'ar 1 a viz Genver 2017. 89 c'humun zo en arondisamant Montluçon bremañ.
La Martine
La Martine zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant e 1883.
Gwirioù ar merc'hed
Gwirioù ar merc'hed eo ar gwirioù a zo d'ar merc'hed evel merc'hed, ne vern o oad, pe o bro, e kevredigezh pe gevredigezh. Ul lod eus gwirioù an dud, pe gwirioù Mab-Den int.
E broioù zo eo skrivet ar gwirioù-se el lezennoù pe er Vonreizh, e broioù all n'int ket anavezet. E-touesk ar gwirioù anavezet pe get e veneger peurliesañ ar gwir da votiñ, da labourat, da gaout goproù reizh, da vezañ perc'hennez, da gaout deskadurezh, da gaout gwirioù war ar vugale.
Pericrocotus brevirostris
Pericrocotus brevirostris a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Campephagidae.
Anvet e voe Muscipeta brevirostris (kentanv) da gentañ-penn (e 1831) gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).
Boued
Bevañ a ra diwar artropoded hag o larved ; kemer a ra broñsoù ivez.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
Eulidia yarrellii
Eulidia yarrellii a zo ur spesad evned bihan eus ar c'herentiad Trochilidae. Ar spesad nemetañ er genad Eulidia an hini eo.
Anvet e voe Trochilus Yarrellii (kentanv) da gentañ-penn (e 1847) gant an evnoniour gall Jules Bourcier (1797-1873), da zougen bri d'ar skiantour saoz William Yarrell (1784-1856).
Boued
Bevañ a ra diwar sun-bleuñv.
Arondisamant Vichy
Arondisamant Vichy a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Allier hag e rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.
Eulidia yarrellii
Annez
Kavout a reer ar spesad e takadoù 'zo eus Suamerika, e kreisteiz Perou, hanternoz Chile.
Arondisamant Vichy
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Vichy e 11 kanton (betek 2014) hag e 103 c'humun :
Montignez
Montignez a oa ur gumun suis. E Genver 2009 eo aet gant kumunioù kozh all Buix ha Courtemaîche d'ober kumun Basse-Allaine, e kanton Jura, e distrig Porrentruy.
Troidigezhioù lennegel brezhonek arc'hantet gant Kuzul-rannvro Breizh
Arc'hantet e vez troidigezhioù lennegel brezhonek, diwar yezhoù all, gant Kuzul-rannvro Breizh (pevar departamant). Gant an arc'hant roet d'an embannerien e c'hall ar re-se paeañ al labour treiñ, pa ne reont ket a-hend-all, rak peurvuiañ ne vez ket paeet, gant an embannerien, ar re a sav levrioù pe troidigezhioù brezhonek.
Istor
E 2004 e oa bet prometet gant Kuzul-rannvro Breizh reiñ skoazell d'an treiñ, hep resisaat penaos e vije graet. Nav bloaz goude, e mizioù kentañ 2013 e voe kroget ervat.
Ar pal
Embann 100 troidigezh a-douez ur roll savet gant Ofis Publik ar Brezhoneg eo ar pal a glasker tizhout, abalamour, hervez gwivan an Ofis, ''da ziazezañ plas ar brezhoneg evel yezh kehentiñ ha yezh a sevenadur. Dav eo d'al lennerien vrezhonek, ar re yaouank peurgetket, gallout ober anaoudegezh gant lennegezh ar bed-holl war-eeun dre ar brezhoneg. Ma vez lakaet ar pouez war al labour treiñ-se e vo pinvidikaet ar brezhoneg a-dra-sur ha war hir dermen e vo broudet an dud da grouiñ oberennoù nevez e brezhoneg.''
Ret e vefe ober 10 troidigezh ar bloaz evit kas ar 100 troidigezh eus ar roll-se da benn en ur ober 10 vloaz. Kement-se a c'hallfed ober gant 10 den oc'h ober pep a droidigezh.
Etre 2012 ha miz Meurzh 2019 n'eus bet embannet nemet 22 oberenn eus ar c'hant lakaet war ar roll, hag ar re-se zo bet troet gant 11 den hepken.
Mar ne gresk ket an niver e vo ezhomm ouzhpenn 25 bloaz da dizhout ar 100 troidigezh. Evit ma kreskfe e vefe ezhomm da greskiñ niver an droerien ha da gavout re yaouankoc'h.
Ar roll
Betek-hen e tremene an embannerien vrezhonek hep roll rannvroel evit labourat. N'eus ket ezhomm roll ofisiel ebet evit skoazellañ an treiñ er broioù all.
Perak e oa ezhomm da sevel ur roll eta, n'ouzer ket. N'eo ket bet embannet gant an Ofis. Hep roll marteze n'hallfed ket pinvidikaat ar brezhoneg e Breizh.
Gant piv eo bet savet ar roll, n'ouzer ket. N'eo ket bet embannet gant an Ofis.
Penaos eo bet savet ar roll, n'ouzer ket ivez. N'eo ket bet embannet gant an Ofis.
Aes eo gwelout avat:
Ouzhpenn-se e c'hall an dud a zibab an oberennoù da dreiñ lakaat war ar roll oberennoù troet gante, pe emaint o treiñ, pe emañ o c'herent, pe o mignoned o treiñ, pe o vont d'embann.
Petra eo talvoudegezh ar roll : ober bruderezh evit an embann brezhonek pe evit an Ofis? Pa vez pennad pe bennad er c'hazetennoù ne vez anv nemet eus ar re skoazellet gant ar rannvro : ar re all n'eus ket anezho, ha gwashoc'h : labour ar rummadoù kent n'eus ket anezho, evel pa ne vije ket bet troet darn eus pezhioù Molière en XXvet kantved, gant Perrot ha Divanac'h ! Koulskoude n'eus ket bet skoazellet muioc'h eget 3 eus an troidigezhioù en ur bloavezh : roll al levrioù brezhonek troet diwar yezhoù all, hervez ar bloavezhioù. Ne goust ket ken ker-se ar skoazell d'an treiñ brezhoneg d'ar rannvro eta.
E diskleriadur an Ofis e lenner: Ma vez lakaet ar pouez war al labour treiñ-se e vo pinvidikaet ar brezhoneg a-dra-sur ha war hir dermen e vo broudet an dud da grouiñ oberennoù nevez e brezhoneg. Betek hen ne vez lakaet ar pouez nemet war an troidigezhioù arc'hantet gant an Ofis, ha n'eo ket war an holl, war labour ar bolitikerien, ha n'eo ket war hini an droerien pe embannerien.
Daou rumm
Un efed splann avat a zo : krouiñ daou rumm; Bep bloaz eta, abaoe 2012, e kaver an daou seurt. Tud zo a lavar neuze "Ha ma ne vije bet roll ebet, ne vije bet skoazellet hini ebet". Kontrol d'ar soñj-se, en ur sistem all, e vije skoazellet troidigezh an daou levr, hag an holl droidigezhioù all, gant m'o dije perzhioù lennegel anat, evit brasañ damant ar re a hunvre implij an arc'hant publik da lakaat e yezh ar vro levrioù evel "Bécassine", pe c'hoazh "Merci pour ce moment" Valérie Trierweiler.
Roll an troidigezhioù, 2012-2018
Ne vo anv amañ nemet eus an oberennoù skoazellet gant an Ofis.
2018
Peder zroidigezh all, diskoazell, a oa bet embannet er bloaz-se.
2017
Teir zroidigezh all, diskoazell, a oa bet embannet er bloaz-se.
2014
Pemp troidigezh all, diskoazell, a oa bet embannet er bloaz-se.
2013
Pemp troidigezh all, diskoazell, a oa bet embannet er bloaz-se.
2012
Peder zroidigezh all, diskoazell, a oa bet embannet er bloaz-se.
Perzhidi
D'an embannerien e vez roet ar skoazell arc'hant, dezho da c'hoprañ an droerien.
Roll an embannerien
Etre 2012 ha 2018, setu an embannerien o deus kemeret perzh:
Embannerien vrezhonek zo n'o deus ket kemeret perzh c'hoazh : Emgleo Breiz, Skol Vreizh ha re all.
Roll an droerien
Etre 2012 ha 2018, setu an droerien o deus kemeret perzh:
La Leggenda del santo bevitore
La Leggenda del santo bevitore ("Mojenn ar sant ever") zo ur film italianek gant Ermanno Olmi, e 1989. Savet eo diwar un danevell alamanek, Die Legende vom heiligen Trinker, gant ar skrivagner aostrian Joseph Roth e 1939.
Le Molay-Littry
Le Molay-Littry a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Die Legende vom heiligen Trinker
Die Legende vom heiligen Trinker ("Mojenn ar sant ever") zo un danevell alamanek gant ar skrivagner aostrian Joseph Roth e 1939.
Leoniged ar c'halifad
Leoniged ar c'halifad pe Cubs of the caliphate pe Achbal al-khilafa en arabeg, a vez graet eus aozadur yaouankiz ar Stad Islamek. Evel pep aozadur gant ur sell hollveliek, ar Stad Islamek a glask mestroniañ ar re yaouank. Bugale a vez degemeret pe rediet da vont en aozadur, gant ar pal desevel anezho evit dont da vezañ ar remziadoù djihadourien o tont. Brudet eo bet an aozadur dre lakaat bugale e-kreiz ar filmigoù propaganda gant ar Stad Islamek. Ar re-se a oa taolennet o lazhadegañ prizonidi gant doareoù feuls.
Izili
An izili a zo bugale yaounk-flamm adal 5 pe 8 bloaz hervez ar mammennoù betek 16 vloaz.
Gourdoniñ
Ar gourdoniñ a grog gant ur skol prientiñ lec'h ma vez kaset ar vugale. Eno e vez lakaet pouezh bras war deskadurezh ar C'horan, ar gourdonerezh armet hag al lazhadegañ tud. Devezh ul leonig a grog da 4eur mintin gant ur bedenn, goude-se e vez "prezegennoù" war an Islam. War-lerc'h e vez kavet gourdonezrezhioù korf, kentelioù arabeg hag evit echuiñ deskadurezh dre eñvor gwerzennoù ar C'horan.
Rouantelezh Bro-Saoz
Rouantelezh Bro-Saoz, Kingdom of England e saozneg, zo ur rouantelezh krouet en e su enez Breizh-Veur dre unaniñ ar rouantelezhioù angl-ha-saoz.
Leoniged ar c'halifad
Gourdoniñ
Ar vugale a vez rediet da stourm etrezo evit dont da vezañ kreñvoc'h hervez ar mistri. Lakaet e vezont da sellet filmouigoù feuls pe filmouigoù enep kornôgel o lakaat war-raok gant ur sell propaganda broioù ar C'hornôg.
Ar soudarded
Ur wech echuet ar skol gourdoniñ e vez implijet ar vugale pe evit ar videoioù propaganda o lazhadegañ tud, pe evel polis politikel o tiwall ma vefe doujet ouzh reolennoù ar Stad Islamek gant ar brashañ niver a dud. Kaset e vezont ivez d'ober tarzhadennoù-emlazh, pe da gemer perzh en emgannioù pa vank soudarded d'ar Stad Islamek.
Rouantelezh Bro-Saoz
Abaoe 1707 ne gomzer ket, en ofisiel, eus roue Bro-Saoz met eus roue ar Rouantelezh-Unanet.
Leoniged ar c'halifad
Kolloù denel
Diaes spontus eo kaout sifroù sklaer a-zivout an aozadur Leoniged ar c'halifad. Hervez un dezrevell gant an ABU e vefe bet lazhet 89 bugel (d'an nebeutañ), gant un oad etre 12 ha 16 en emgannioù evit ar bloavezh 2015. War an hollad-se 39% anezho a vefe marvet dre tagadennoù-emlazh. Der Spiegel ar gazetenn brudet alaman a istim e vefe 1500 bugel en aozadur er bloavezh 2016.
Kudennoù psikologel
Ul lodenn eus ar vugale a vez kavet en aozadur Leoniged ar c'halifat a zo bugale gant kudennoù psikologel e-liamm gant ar feulster dizehan en Irak hag er reter neshañ abaoe bloavezhioù, bugale aes da stummañ hervez selloù ar Stad Islamek. Ul lodenn all a zo bugale a vezo adstummet gant ar Stad Islamek dre feulster ar skolioù leoniged hag a zeu da vezañ bugale soudard digalon.
Dazont ar vugale
Ul lod eus ar vugale a gaver en aozadur Leoniged ar c'halifat a zo ganet war douaroù ar Stad Islamek hag a zo chomet hep bezañ enskrivet war ar marilhoù ofisiel pe dre c'hoant o dud pe dre nac'h ar fonksionerien irakian. Ar vugale-se ouzhpenn da vezañ bet adstummet gant ar Stad Islamek a zo hep paperioù reizh pezh a zegas ur gudenn ur wech adpaket an douaroù hag ar vugale-se d'ar c'halifat emziskleriet. Petra d'ober ganto?
Emgann Mosoul
E-pad emgann Mosoul d'ar 6 a viz Du 2016 e vez istimet ez eo un drederenn eus kolloù ar Stad Islamek hag a vefe bugale Leoniged ar c'halifad. Tro-dro 300 anezho a vefe aet da Anaon.
Dre ar vank a vugale soudard, testenioù a zo bet a-berzh poblañs Mosoul, e vefe bet emezelioù rediet bugale ar gêr en aozadur stourm Leoniged ar c'halifad.
Michael Schumacher
Michael Schumacher zo ur blenier kirri-red e Formulenn 1. Lesanvet Schumi, gounezet en deus seizh titl etre 1991 ha 2006 gant Benetton ha Ferrari a-raok mont war e leve. Distroet eo e 2010 gant Mercedes e-kichen Nico Rosberg evit tri bloavezh ha mont kuit eus ar Formulenn 1 a ra adarre e fin 2012.
Anavezet eo Michael Schumacher evit kaout meur a rekord, hini ar muiañ trec'h (91 trec'h etre Priz Bras Belgia 1992 ha Priz Bras Sina 2006), hini ar muiañ plasenn bol (68), ha rekordoù all. Anavezet eo a-wechoù evit e emzalc'h a-enep ar fair play, ouzh Damon Hill e 1994, ouzh Jacques Villeneuve e 1997 pe ouzh Rubens Barrichello e 2010 da skouer.
Breur Ralf Schumacher eo, en deus redet e F1 etre 1997 ha 2007. E vab Mick a zo krog da redek e karting ha ober a ra berzh war a seblant.
Er sizhun diwezhañ ar bloavezh 2013 eo bet gloazet Schumacher d'e benn dre ur gwallzarvoud ski e Bro-C'hall. Emañ e koma evit ar poent, met "er prantad dihuniñ" hervez ar vezeien hag e familh.
Siyəzən
Siyəzən zo ur rayon eus Azerbaidjan, e reter ar vro, war aod Mor Kaspia.
Litteau
kantved
Eil brezel-bed, 1944: mervel a reas tri den nann soudard e Litteau abalamour d'ar brezel.
Château-Thierry
Château-Thierry zo ur gumun e hanternoz Bro-C'hall, war-dro 90 km diouzh Pariz, er biz. Pennlec'h arondisamant Château-Thierry eo, en departamant Aisne, e rannvro Hauts-de-France.
Kentgermaneg
Ar c'hentgermaneg, pe protogermaneg (berraet PGmc.), germaneg kumun a zo ur gentyezh nann-testeniekaet, adsavet, a vez gwelet gant lod evel mamm an holl yezhoù germanek. Ar gentyezh-mañ eo ar yezh-vamm a-nevesañ kumun evit an holl yezhoù germanek. Dont a ra eus ar c'hentindezeuropeg (KIE).
N'eo ket testeniekaet ar yezh-se gant skridoù met adsavet eo bet dre an hentenn geñveriañ gant yezhoniourien. Koulskoude, skridoù runek a zo bet kavet e Skandinavia eus ar bloaz 200 goude Jezuz-Krist hag a c'hallfe bezañ kentgermaneg diwezhañ pe kentnorseg.
Kensonennoù
Notes:
Vogalennoù
Ar c'hentgermaneg en doa peder vogalenn verr pemp pe c'hwec'h vogalenn hir ha da nebeutañ unan "hir-pad" vogalenn ( "overlong"). N'eo ket sur kalite fonemik ar vogalennoù-se.
Le Modèle
Le Modèle zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant e 1883.
Lios na gCearrbhach
Lios na gCearrbhach (hervez an iwerzhoneg), pe Lisburn (hervez ar saozneg), zo ur gêr eus Hanternoz Iwerzhon. Emañ er mervent da v-Béal Feirste, war lez ar stêr Lagán, war an harzoù etre kontelezh Aontroim ha kontelezh An Dún. An deirvet kêr vrasañ eo en Hanternoz Iwerzhon, goude Béal Feirste ha Doire, gant 120,165 a annezidi e 2011.
Aerborzh Cần Thơ
thumb|240px|Aerborzh etrebroadel Cần Thơ Aerborzh etrebroadel Cần Thơ (Vietnameg: Sân bay quốc tế Cần Thơ) eo aerborzh pennañ Cà Mau. E-kichen Tra Noc emañ, Cần Thơ, Vietnam, 5 km e Norzh Cần Thơ. Ennañ e erru darn vrasañ eus an nijadennoù da Cần Thơ. Mont eus ar greizenn d'an aerborzh a gemer war-dro 20 munud.
Pouvana'a a Oopa
Pouvana'a a Oopa Tetuaapua (10 a viz Mae 1895 — 10 a viz Genver 1977) a oa ur politikour eus Polinezia c'hall hag unan eus pennoù an emsav broadel er vro-hont. Lesanvet e veze « Metua », tad ar vro.
Ganet e voe Pouvanaa a Oopa e 1895 en enez Huahine, unan eus Inizi ar Gevredigezh. Kuitaat a reas ar skol a-raok e 10 vloaz. Desavet e voe en ur metoù protestant ma veze lennet ar Bibl, ar pezh a levezonas anezhañ kalz. E deroù 1918 ez eas da Vro-C’hall da vrezeliañ, gant Batailhon Kemmesk ar Mor Habask. E-pad an Eil Brezel-bed e savas a-du gant de Gaulle hag ar France Libre. Hogen dre ma c’houlenne evit Polineziz ar memes gwirioù keodedel hag ar C’hallaoued e voe kaset d’an harlu d’un enezenn pell diouzh Tahiti. Goude ar brezel e savas ur bodad tud a c’houlenne kemm da vat an darempred trevadennel etre Polinezia ha Bro-C’hall. E miz Gouere 1947 e voe tamallet dezhañ bezañ kemeret perzh e manifestadegoù ha bezañ iriennet evit diskar galloud Bro-C’hall ; harzet e voe ha barnet, met didamallet a-benn ar fin.
Doricha
Spesadoù
Daou spesad evned-kelien a ya d'ober ar genad :
Pouvana'a a Oopa
E miz Here er bloavezh 1947 ivez e voe dilennet da gannad gant 62 % eus ar mouezhioù. Sevel a reas ur strollad anvet Rassemblement Démocratique des Populations tahitiennes (RDPT) evit gounit emrenerezh Polinezia ha stourm ouzh ar gapitalourien. Addilennet e voe e 1951 gant 72 % eus ar mouezhioù hag adarre e 1956 gant 58 % anezho. Er referendom kinniget gant De Gaulle e miz Gwengolo 1958 e savas a-du gant an « Nann », tra ma votas 64 % eus annezidi Polinezia a-du gant ar vonreizh nevez. Harzet e voe Pouvana'a a Oopa d’an 11 a viz Here war an digarez m’en dije lakaet e aduidi da c’hwezhañ an tan e Papeete. Kondaonet e voe da 8 vloaz toull-bac’h ha da 15 vloaz harlu diouzh Polinezia. Tennet e voe digantañ e garg a gannad e 1960. Digastizet e voe ha gallout a reas distreiñ eus Bro-C’hall da Dahiti e miz Du 1968. E Gwengolo 1971 e voe dilennet da senedour, en anv ar strollad Here ai'a, en doa kemeret lec’h an RDPT, ha chom a reas senedour betek e varv e 1977.
Doricha
Spesadoù
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Kreizamerika hag e Mec'hiko.
Pouvana'a a Oopa
Sellout a reer ouzh Pouvana'a a Oopa evel tad emsav broadel Polinezia C'hall. Gant e brezegennoù entanet e oa bet dihunet an emskiant vroadel e-touez Polineziz ha gantañ e oa bet krouet ar strollad politikel polineziat kentañ. Abaoe distro Pouvana'a a Oopa da Dahiti e 1968, ez eus tud o c’houlenn ma vefe adc’hraet e brosez ha ma vefe didamallet da vat. E miz Gouere 2009, c’hoazh, e oa bet votet ur mennad a-unvouezh, gant Bodadenn Polinezia, da c’houlenn ma vefe graet un distro war ar prosez-se.
The Big Read
The Big Read zo un enklask graet gant ar BBC diwar-benn al lenn levrioù er Rouantelezh-Unanet.
E broioù all
Enklaskoù all heñvel zo bet graet e broioù all:
Rolloù all :
Ucar
Ucar zo ur rayon eus Azerbaidjan, e-kreiz ar vro.
An Avel en Haleg
An Avel en Haleg (titl orin : The Wind in the Willows) zo ur romant saoznek evit bugale gant ar Skosad Kenneth Grahame (8 a viz Meurzh 1859 – 6 a viz Gouhere 1932), embannet e 1908. Kontañ a ra troioù-kaer pevar loen war ar maez e Bro-Saoz, e saonenn ar stêr Tavoez.
Gant istorioù a gonte d'e vab Alistair e savas K. Grahame e levr.
E 1909, Theodore Roosevelt, Prezidant ar Stadoù-Unanet, a skrivas da G. Grahame da lavarout en devoa "lennet hag adlennet anezhañ [al levr], ha deuet da sellout an tudennoù evel mignoned kozh".
Embannet e oa bet an 31 moulladur pa voe kempennet gant A. A. Milne evit ar c'hoariva hag anvet Toad of Toad Hall e 1929.
E brezhoneg
E 2014 eo bet lakaet al levr e brezhoneg gant Alan Martel, anvet An Avel en Haleg, hag embannet gant An Alarc'h, e Lannuon.
Ne oa ket e-touez an troidigezhioù lennegel brezhonek arc'hantet gant Kuzul-rannvro Breizh er bloavezh-se. N'eo bet gopret an troour nemet gant dek skouerenn eus e labour.
Myrtis fanny
Myrtis fanny a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae. Ar spesad nemetañ er genad Myrtis an hini eo.
Maria Bonita (cangaceira)
Maria Gomes de Oliveira, lesanvet Maria Bonita (Paulo Afonso, 10 C'hwevrer 1910 pe 8 Meurzh 1911 — Poço Redundo, 28 Gouere 1938) a oa kompagnunez Virgulino Ferreira da Silva, lesanvet Lampião, cangaceiro e penn ur vandennad laeron e Nordeste Brazil. Hi e oa ar c'hentañ maouez a gemeras perzh en ur vandennad cangaceiros.
Myrtis fanny
Anvet e voe Ornismya Fanny (kentanv) da gentañ-penn (e 1838) gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
Maria Bonita (cangaceira)
E kêriadenn Malhada da Caiçara, hiriv e kumun Paulo Afonso met e Gloria d'an ampoent, e stad Bahia, e voe ganet ha desavet Maria Bonita.
Myrtis fanny
Boued
Bevañ a ra diwar sun-bleuñv.
Maria Bonita (cangaceira)
Dimezet e oa da José Nenem, ur c'here, hogen divugel e oant, pa gouezhas e karantez e 1929 gant Virgulino Ferreira da Silva, anavezet evel Rei do Cangaço, "roue ar forbanned". Tad Virgulino a oa bet lazhet gant ar polis en un emgann e 1919. Dial a glaskas Virgulino neuze, ha diskouez a reas bout kriz. Forbannet e voe, ha dalc'hmat e veze ar boliserien (macacos," marmouzien" a lavare anezhe) war e lerc'h. Ar forbanned (cangaceiros) a laere o armoù pe a brene anezhe e kuzh digant poliserien pe gwarded prevez, ha fuzuilhoù arme (Mauser) ha pistolennoù (Luger) a veze ganto. Ar vandennad, etre un daouzek hag ur c'hant den hervez ar mareadoù, a lamme war gêrioù ha merourioù e seizh Stad Brazil. En em gannañ a raent gant poliserien, lazhañ tud ha chatal, sachañ arc'hant digant an dud, skrapañ tud evit kaout arc'hant digant tiegezhioù, boureviañ, gwallañ.
E 1930 ez eas Maria Bonita gant Lampião hag e vandennad, pa oa ugent vloaz pe dost. Evel ar merc'hed all er vandenn ez ae war varc'h, e wiske ar memes dilhad lêr evel ar wazed cangaceiros (tog, mantell, gouriz-boledoù, sandalennoù, bragoù, da herzel ouzh drein caatinga ar gouelec'h), hag e kemere perzh en o zaolioù, ma veze graet cangaceiras anezho. Evel ar wazed e oant armet mat hag en em gannent alies ouzh ar boliserien armet.
Myrtis fanny
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad  anezhañ e Suamerika :
Maria Bonita (cangaceira)
He marv
Ur verc'h anvet Expedita o doe Maria ha Lampião e 1932. Un toullad cangaceiras a oa erruet er vandenn a-hed ar bloavezhioù, ha Lampião a veze peurvuiañ o skoazellañ pa c'hanent bugale. Ar vugale-se neuze, ha re Lampião ivez, a veze fiziet e kerent pe vignoned, e beleien a-wechoù.
Hervez un toullad testenioù e vije bet sioulaet ar forbanned meur a wech gant Maria hag ar merc'hed all pa vezent o c'hourdrouz an dud pe o klask sachañ arc'hant diganto gant doareoù kriz.
D'an 28 a viz Gouhere 1938 e voe gwerzhet Lampião hag e goskor gant unan eus o harperien, ha gortozet e voent en ur verouri, hini Angicos e stad Sergipe, gant poliserien armet gant mindrailherezioù. Berr e voe an emgann, lazhet e voe Lampião, Maria Bonita ha 9 all, met 40 anezho a dec'has. Troc'het e voe pennoù ar re lazhet ha kaset da gêr Salvador, kêr-benn Stad Bahia, da vezañ studiet gant skiantourien an ospital ha da vezañ lakaet war ziskouez. N'eo nemet e 1969 e c'hallas diskennidi Lampião ha Maria Bonita kaout ar pennoù hag o beziañ.
Harozez-pobl
Brudet eo karantezioù Maria Bonita ha Lampião e folklor Brazil, evel re Bonnie ha Clyde e SUA, mesket gant gwad ha gwall.
Dezhi ez eus bet savet meur a levr, a film pe a son, evel ar ganaouenn Acorda Maria Bonita. Un harozez eus al lennegezh-pobl, hag eus al lennegezh cordel eta, eo deuet da vezañ.
Emgann Saulė
left|300px|thumb|Kartenn [[Livonia e 1260 o tiskouez lec'hiadur emgann Saulė e hanternoz Samogitia.]] Emgann Saulė (Saulės mūšis e lituaneg, Saules kauja e latveg, Schlacht von Schaulen en alamaneg), a vez graet « Emgann Šiauliai » anezhi a-wezhadoù e lituaneg (Šiaulių mūšis), a c’hoarvezas d’an 22 a viz Gwengolo 1236, nepell diouzh kêr Šiauliai a greder (diasur eo avat). Enebiñ a reas ar Varc’heion douger-kleze hag o c’hevredidi valt en un tu, ouzh ar Samogitianed en tu arall. Ar faezhidigezh c’hloazus roet d’an Urzh milourel katolik gant ar Valted pagan a oa bet ur bazenn da groaziadegoù an Hanternoz.
Kenarroud istorel
Staliet abaoe 1202 en hanternoz ar broioù balt e klaske ar Varc’heion douger-kleze, kentañ urzh milourel erruet eno, reiñ lamm d’ar pobloù pagan, skrapañ o ziriadoù digante ha skignañ ar feiz Kristen er rannved-mañ. Estonia ha Latvia a-vremañ a oa dija dindan o beli, pe hini an Daned, ha kemmet relijion ar pobloù enne.
Diaes e oa ar mare evit an Urzh a veze berr an argant gantañ ha diaes e veze dezhañ kavout enluidi nevez (ha kudennoù a oa etre mestr ar varc’heion hag ar babelezh). Neoazh e voe embannet ur vuilh gant ar pab o kemenn e vefe taget Lituania ha meuriadoù pagan ar broioù balt. War sigur kemennoù ar pab e voulc’has Volkwin, mestr an Urzh, ur vrezeliadenn a-enep da Samogitia gant ar pal dezhi aloubiñ aodoù ar mor Baltel eno ha, mod-se, tizhout tiriad an Urzh Teutonek ha kenstagañ an tiriadoù Kristen-se, hag evel-se adreiñ lufr da anv e Urzh. Treiñ a reas Republik Pskov, al Livonianed, al Latgalianed hag an Estonianed a-du gantañ.
An emgann
Trec’h war ar Samogitianed e penn kentañ ar vrezeliadenn en em gavas lu Volkwin gant ur strollad niverus anezhe war hent an distro e-tal ur stêr. Ne fellas ket d’ar varc’heion stourm war droad avat ha dav e voe d’al lu kroaziat diazezañ ur c’hamp evit an nozvezh. Antronoz en em gavjont gant lu an dug a Samogitia Vykintas ha marc’hegerezh skañv lituaniat an Dug-Meur Mindaugas. Boaz da stourm er geunioù e voe ar re-mañ diwezhañ trec’h buan-tre war ar soudarded kristen a voe lazhadeget (ar mestr en o mesk) gant o enebourion er geunioù pe war hent an distro da Rīga gant ar Zemgalianed rebellet oute war-lerc’h an emgann.
Tərtər
Tərtər zo ur rayon eus Azerbaidjan. Al lodenn vrasañ eus ar rayon zo e republik Nagorno-Karabac'h hiziv an deiz.
BreizhVOD
Istor BreizhVOD
Servij en-linenn nemetañ, BreizhVOD a zo ganet e 2012, boulc’het gant Dizale, ur gevredigezh a-vicher war an advouezhiañ e brezhoneg abaoe 1998 (lezenn 1901).
War ar memez tro eo BreizhVOD ul lec’hienn evit an dudi hag un ostilh evit deskiñ brezhoneg. Gant ar servij-mañ ez eus tro da welet oberennoù kleweled liesseurt evit bep oad ha bep live yezh. Lod eus an oberennoù a zo istitlet e galleg.
Dyirbal
Dyirbal zo ur yezh gwirvroadel aostralian a vez komzet c'hoazh e biz Queensland.
Şuşa
Şuşa zo ur rayon eus Azerbaidjan, tro-dro da gêr Şuşa. Abaoe ar brezel emañ e republik Nagorno-Karabac'h.
BreizhVOD
Istor BreizhVOD
Sikouret gant ar C’huzul rannvro Breizh, Dizale a zo bet ivez skaozellet gant Ar Redadeg e 2012. Roet a zo bet 8500 € ganto evit sikour krouiñ BreizhVOD.
Dyirbal
En arvar emañ, pa oa 29 hepken den ouzh he komz e 2006) .).
BreizhVOD
Istor BreizhVOD
An oberennoù kinniget war BreizhVOD a c’hell bezhañ oberennoù e brezhoneg boulc’het gant embregerezioù-produiñ e Breizh (Kalanna, Gwengolo filmoù), oberennoù advouzhiet gant Dizale pe c’hoazh abadennoù pe heuliadoù skignet war TVBreizh, Tébéo, TébéSud, TVR ha BrezhoweB.
Dyirbal
Ur yezh eus skourr dyirbalek familh ar yezhoù pama-nyungek eo an dyirbal.
Grammadeg
Brudet eo ivez evit e bevar rummad anvel :
BreizhVOD
Istor BreizhVOD
Ar servij koumanant miziek pe bloaziek BreizhVOD+ a ro tro da selet ouzh kement oberenn a zo en-linenn war al lec’hienn.
Raqqa Is Being Slaughtered Silently
Raqqa Is Being Slaughtered Silently ("Emeur o trouklazhañ Raqqa en didrouz"), berraet gant ar stummoù RSS pe RBSS, a vez graet eus un aozadur kelaouiñ keodedour eo e bal diskouez feulster ar Stad Islamek e kêr Raqqa e norzh Siria. Pennadurezhioù ar Stad Islamek a laka Raqqa da gêr-benn o c'halifelezh. RSS a glask diskouez anat n'emañ ket a-du poblañs kêr gant an djihadourien abaoe m'eo bet aloubet ; ouzhpenn-se e klask stourm a-enep propaganda ar Stad Islamek evit desach tud da zont e Raqqa da vevañ. Deuet eo RBSS da vezañ unan eus an nebeudig mammennoù ar c'helaouiñ e Raqqa ha na vefent ket suj d'ar Stad Islamek. Pep ezel eus an aozadur kement hag o c'hamaladed, harperien pe gerent zo gwelet evel kablus a spierezh hervez an aozadur djihadour, ha kondaonet d'ar marv. D'an 22 a viz Even 2016 e tisklêrie RBSS bezañ kollet 14 ezel pe den tost d'al luskad.
Izili
Kroget eo ar c'helaouiñ gant 17 den e miz Ebrel 2014. Un ezel en deus kuitaet kêr Raqqa a zisklêir:
Kolloù denel
Meur a zen zo bet lazhadeget gant ar Stad Islamek evit bezañ bet ezel pe tomm ouzh al luskad kelaouiñ RSS.
British Pet Massacre
Ar British Pet Massacre a voe un darvoud er Rouantelezh-Unanet e 1939. E-tro 750 000 loen doñv a voe lazhet dre urzh ar gouarnamant evit bezañ prest ma teufe da vezañ berr ar boued en enezenn e-pad an Eil Brezel-bed.
Disoc'h
E-tro 750 000 loen doñv a voe lazhet e-pad an darvoud. Ur wech echuet an traoù hag ur wech erruet ar bombezadegoù hep ma vankfe boued d'an dud e oa bet kounnaret un toullad anezho a-enep ar gouarnamant a oa lakaet kablus da vezañ krouet un aergelc'h fall hep gwir abeg.
Calothorax
Calothorax a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1840 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
Spesadoù
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Stadoù-Unanet Amerika hag e Mec'hiko.
Xaçmaz
Xaçmaz zo ur rayon eus Azerbaidjan, e biz ar vro war aod Mor Kaspia.
Pericrocotus speciosus
Pericrocotus speciosus a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Campephagidae.
Anvet e voe Turdus speciosus (kentanv) da gentañ-penn (e 1790) gant an evnoniour saoz John Latham (1740-1837).
Uhelvos
An uhelvos zo un doare kizellañ ma vez delwennoù a vez evit muioc'h eget hanter war valir diouzh o diazez.
Pericrocotus speciosus
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an triwec'h isspesad anezhañ :
Rummatadur
Disheñvelet e oa bet diouzh Pericrocotus flammeus.
Saint-Quentin (disheñvelout)
Saint-Quentin zo anv meur a lec'h :
Tovuz
Tovuz zo ur rayon eus Azerbaidjan, e gwalarn ar vro.
Cà Mau
Cà Mau  zo ur gumun eus Viêt Nam, e kumuniezh emren proviñs Cà Mau. Gorread: 250 km2, poblañs : 204895 annezad e 2006. Ho Chi Minh City a zo 360 km e norzh Ca Mau. Can Tho a zo 180 km e norzh Ca Mau. Aerborzh Cà Mau a zo 2 km e norzh Cà Mau.
Ladakh
Ladakh (ལ་དྭགས, la'dwags, e ladakheg, "bro an odeoù uhel") a zo ur vro e norzh Iskevandir Indez, dindan un darn eus Karakoram ha Himalaya. Ur sevenadur boudaek a zo gant un darn vras eus an dud ha graet e vez "Tibet Vihan" anezhi a-wechoù.
Rannet eo ar vro bremañ e teir lodenn:
Yardımlı
Yardımlı zo ur rayon eus Azerbaidjan, e gevred ar vro.
Xocalı
Xocalı zo ur rayon eus Azerbaidjan. Abaoe ar brezel emañ e republik Nagorno-Karabac'h, hag anvet Askeran.
Barbara Sanseverino
Barbara Sanseverino (Milano, war-dro 1550 – Parma, 1612) a oa ur gontez en Italia an Azginivelezh hag a voe skrivet diwar-benn he c'hened. Torquato Tasso a skrivas ur sonedenn d'he blev, anvet In lode de' capelli di D. Barbara Sanseverini Contessa di Sala.
He buhez
Merc'h e oa da Gianfrancesco ha Lavinia Sanseverino. Erruout a reas e Parma goude eurediñ da Giberto IV Sanvitale. Mignonez e oa Barbara da Vincenzo Iañ Gonzaga, dug Mantova, ha hennezh ac'h eas eviti da chom eus Mantova da Viadana e 1580.
E 1585 e varvas Giberto e Piacenza, met n'ouzer ket penaos. Beziet e voe e chapelig San Lorenzo di Sala Baganza), aotrou Sala Baganza. E vab Girolamo a resevas, digant an dug Ottavio Farnese, markizelezh Colorno, war ziviz e kemerfe anv ha skoed Sanseverino, hag a deue eus Rouantelezh Naplez. Serc'h Ottavio Farnese e vije bet Barbara neuze.
An intañvez, war-dro 35 bloaz, a glaskas neuze lakaat un tamm urzh en he buhez hag a glaskas ur pried mat. E 1596 e kavas ar c'hont Orazio Simonetta, aotrou Torricella, war lez ar Po, ha mont a reas da chom da g-Colorno.
An dug Ranuccio Farnese avat a glaske kemer en-dro Colorno, ar mad a oa bet roet gant e dad, ha krog e oa da lavarout a bep tu ne dalveze ket an donezon d'ar re Sanvitale. Pa welas ar re Sanvitale e c'halle bezañ dañjer e krogjont da soñjal e oa poent aozañ un dra bennak a-enep Ranuccio evit derc'hel d'o gwir.
Irienn
Ranuccio Iañ Farnese an hini a renas e Parma war-lerc'h e dad Ottavio Farnese.
E deroù 1611 e voe harzet Alfonso Sanvitale, kont Fontanellato, lazhet gantañ e wreg. Garwasket e voe unan eus e soudarded, ar c'habiten Onofrio Martani, hag a ziskulias e oad o steuiñ un irienn a-enep an dug. Harzet e voe kerent d'ar c'hont, hag un toullad noblañsed evel ar c'hont Orazio Simonetta hag e bried Barbara Sanseverino, Pio Torelli, kont Montechiarugolo, Gianfrancesco Sanvitale, Girolamo Sanvitale, Giambatista Masi ha kalz a re all. Holl e voent jahinet, hag anzav a rejont bezañ aozet muntrañ an dug hag e diegezh-holl e-pad un oferenn. Krediñ a reer e oa ijinet an irienn abalamour da Ranuccio da deurel e grabanoù war zouaroù an noblañsed tamallet.
Dibennet
D'ar 4 a viz Mae 1612 ec'h embannas ar barner Filiberto Piosasco kondaonidigezh an holl dudjentiled, tamallet dezho bezañ graet un torfed a-enep meurdez an dug: diberc'hennet e oant diouzh o madoù, dibennet e oant da vezañ ha dibezhiet o c'horfoù. A-du gant an dibennañ ez eas an dug, a-enep ar boufonerezh avat. Lakaet e voent holl d'ar marv d'an 19 a viz Mae dirak un engroez tud a bigne darn anezho betek war an toennoù.
Goude he marv
Ranuccio a damallas dug Mantova, Ferdinando Gonzaga, da vezañ kemeret perzh ha da vezañ kinniget arc'hantda aozañ an irienn har re Malaspina. Gourdrouz a reas dug Mantova kemer an armoù a-enep ar re Farnese, met bec'h a roas diplomated ar pab Clemente VIII, re rouaned Spagn ha Bro-C'hall, ha Carlo Emanuele di Savoia evit sioulaat an traoù.
Mónica Naranjo
Kanet he deus gant Luciano Pavarotti ha kenlabouret gant Diane Warren ha Mina Mazzini.
Xocavənd
Xocavənd zo ur rayon eus Azerbaidjan. Abaoe ar brezel emañ ar braz anezhañ e republik Nagorno-Karabac'h, war-bouez ar reter pellañ.
An tIúr
An tIúr (distaget []), pe Iúr Cinn Trá (Newry e saozneg), zo ur gêr eus Hanternoz Iwerzhon. Emañ er c'hreisteiz da v-Béal Feirste, war lez stêr An Rí, war an harzoù etre kontelezh Aontroim ha kontelezh An Dún, tost a-walc'h da harzoù Republik Iwerzhon. Ar bedervet kêr vrasañ eo e Norzhiwerzhon, gant 26,967 a annezidi e 2011.
E 1144 e voe savet ur manati sistersian eno, met roud a gaver eus ur gêr abretoc'h c'hoazh hag unan eus koshañ kêrioù Iwerzhon eo An tIúr.
Ferdinand IV an Impalaeriezh Santel
Ferdinand IV (Vienna, 8 Gwengolo 1633- 9 Gouere 1654) a oa mab henañ an impalaer Ferdinand III an Impalaeriezh Santel hag e wreg kentañ an infantez María Ana Spagn, merc'h da Felipe III, roue Spagn,.
Pa varvas e dad, e 1658, e voe anvet e vreur Leopold da Impalaer.
Lepidopyga
Lepidopyga a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1855 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad evned-kelien a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Kreizamerika ha Suamerika, seizh (7) isspesad dezhe en holl.
Yevlax
Yevlax zo ur rayon eus Azerbaidjan, gronnet gantañ kêrioù Yevlax ha Mingəçevir.
Neodimiom
Un elfenn gimiek eo an neodimiom ; Nd eo e arouez kimiek, 60 e niver atomek ha 144,240 e dolz atomek.
Istor
Eus ar gresianeg νέος neos, "nevez", ha διδύμος didumos, "gevell" e teu neodimiom : kevret gant keriom ha prazeodimiom en e gaver er c'hailhoù.
Perzhioù
Ur metal liv an argant gwenn, blot, govelius hag orjalennus eo an neodimiom. Buan e vez oksidet en aer ; diskolpañ a ra an oksidenn, ar pezh a laka muioc'h a vetal en aer : goude ur bloavezh ne chom nemet oksidenn neodimiom.
Izotopoù
Eus Nd-124 betek Nd-161 ez astenn skalfad izotopoù an neodimiom.
Pemp izotop stabil a gaver en natur : 142Nd, 143Nd, 145Nd, 146Nd ha 148Nd, Nd-142 o vezañ an hini stabilañ.
Skinizotopoù zo anavezet ivez, 33 anezho, ar re stabilañ o vezañ Nd-144 hag Nd-150 ; en natur e vezont kavet.