cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uitgeest
Transportoù
Un ti-gar a zo en Uitgeest, ha pevar zren an devezh (a Veurzh da Sadorn) a zo. Dindan 30 munutenn e c'haller tizhout ti-gar kreiz Amsterdam (Amsterdam Centraal).
Etrereizhadezh
Implijet e vez an nevezc'her etrereizhadezh evit komz eus tud hag a vez ganet gant perzhioù biologel (da skouer dreist-holl organoù genel) ha ne glotont ket gant ur reizh nemetkene, pe gourel pe benel.
Pa gomzer eus tud eo gwell implijout an termen neptu-mañ kentoc'h evit hermafrodit pe divreizhadezh bet krouet gant ar viologourion tro-dro da 1809 evit deskrivañ plant (ha war-lerc'h loened ivez) gante organoù genel gourel ha benel war un dro.
Pal
A bep seurt palioù zo, met ar bal a weler peurliesañ eo ar benveg a dalvez da dreiñ douar el liorzhoù hag a vez lavaret ur rañv anezhañ ivez,.
Betek 35 cm peurvuiañ e c'haller sankañ ur bal a-raok treiñ an douar, war-benn an teil a-wechoù da zegas danvez organek d'an douar. Div lodenn a ya d'ober ur bal : ur pezh dir a anver houarn, da sankañ en douar, hag un troad e koad peurliesañ da zerc'hel ar benveg.
Etrereizhadezh
Hervez studiadennoù bet kaset da benn e 2000 betek 1% eus an holl vugale a c'hellfe bezañ ganet gant ul live etrereizhadezh uhel pe uheloc'h ha gant 0,1%-0,2% e vefe disklaer penn-da-benn o reizh.
Ouzhpenn an organoù genel e vez implijet ar genoù evit divizout hag-eñ an den-mañ'r-den a zo gourel pe gwegel e/he reizh rak peurliesañ e vez kavet ar c'hromozomoù XY gant ar c'hourel ha XX gant ar maouezed. E gwirionez avat eo luzietoc'h an traoù rak meur a daore kromozomoù all a c'hell bezañ, da skouer :
An doare ma vez sellet ouzh an dud etrereizhel a gemm a sevenadur da sevenadur: e lec'hioù zo e vz graet an trede rev oute met peurliesañ, evel en Europa, e vez klasket e mod pe vod o lakaat da glotaat gant unan eus an div rev (gourel pe benel) hervez reolennoù ppe kevredigezh.
Alies e vezont oberataet daoust ha man n'eo ket ezhomm seurt oberatiadennoù evit o yec'hed. Muioc'h-mui e vez savet a-enep da seurt pratikoù gant tud etrereizhel ha pouezet e vez gante evit ma vefe anaouet daoreoù etrereizhadezh par d'an div reizhadezhoù nemete bet degemeret gant ar gevredigezh betek-hen.
1009
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1009
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1009
Mellad 2 Bonreizh ar Pempvet Republik C'hall
Savet eo bet Bonreizh ar Pempvet Republik C'hall e 1958. D'ar c'houlz-se ne oa anv ebet eus yezh ebet e-barzh.
E 1992, pa oa kemmet ar Vonreizh evit gallout hec'h azasaat ouzh Emglev Maastricht, e voe kemmet ivez he mellad 2 o lakaat ouzhpenn ur frazenn a ra eus ar galleg yezh ofisiel ar republik.
Er skridoù ofisiel ne vez anv nemet eus Bonreizh 1958, hep meneg eus ar c'hemmoù deuet war-lerc'h, evel pa vije bet digemm abaoe 1958. Evel-se ivez emañ kont el lec'hienn ofisiel-mañ: https://web.archive.org/web/20110604145028/http://www.legifrance.gouv.fr/html/constitution/constitution2.htm#titre1
Ar Mellad 2 abaoe kemm 1992
Setu amañ Mellad 2 Bonreizh ar Pempvet Republik C'hall :
Implij ar mellad 2 abaoe 1992
Abaoe 1992 ne vez ket implijet ar mellad 2 evit stourm a-enep ar saozneg, petra bennak ma oa bet roet evel an abeg anezhañ.
Met implijet e vez seul wech evit nac'h ar gwir d'ober gant ar yezhoù bihanniver evel ar brezhoneg:
A-raok 1992
Betek 1992 e veze implijet embann roueel Villers-Cotterets, diskleriet e 1539, a-enep ar brezhoneg gant ar velestradurezh republikan.
Triumvirelezh
« Triumvirelezh » (Troika e ruseg) a vez graet eus un emglev politikel pe soudardel etre tri den hag en em unan evit ren. Eus ar ger latin triumvirate, hag a dalvez "tri den", e teu ar ger "triumvirelezh".
Henroma
E dibenn Republik Roma e taolenn ar ger-se :
Bro-C'hall
E Bro-C'hall e voe kaoz eus triumvirelezhioù :
Unaniezh Soviedel
En Unaniezh Soviedel e veze graet Troika eus emglev an nerzhioù politikel a denne d'un driumvirelezh :
Sidan-koad
Ar sidan-koad (pe sidan-gwez, liester : sidaned-gwez ) a zo ur spesad golvaneged bihan, Anthus trivialis an anv skiantel anezhañ.
Grilh-mor
Ar grilh-mor (Palinurus elephas pe Palinurus vulgaris), pe gavr-vor, a zo ur c'hresteneg-mor.
Bevañ a ra e biz ar meurvor Atlantel hag er mor Kreizdouar.
Sidan-koad
Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ :
Pêr II Rusia
thumb|Pêr II Rusia
Kefisodotos an Henañ
Kefisodotos an Henañ a oa ur c'hizeller eus Aten e-penn kentañ ar kantved kent JK (war-dro 400-370 kent JK). Tad e oa da b-Praksiteles ha tad-kozh da Kefisodotos ar Yaouankañ.
Brudet eo e oberenn Eirene o tougen Ploutos (da lavarout eo ar Peoc'h o tougen ar Binvidigezh), a c'haller gwelout un addelwenn roman anezhi e Gliptotek München.
Graet en devoa ivez, evel e vab, un delwenn eus Hermes o tougen Dionysos en-bugel, nemet e vije bet savet div zelwenn diwar unan gant ar vruderien. Kizelladurioù en doa graet ivez evit kêr Megalopolis, savet war-dro 370 kent JK.
David Levy (c'hoarier echedoù)
David Neil Lawrence Levy a zo bet ganet d'ar 14 a viz Meurzh 1945 e Londrez (Bro-Saoz).
Grilh-traezh
Ar grilh-traezh (Nephrops norvegicus) a zo ur c'hresteneg mor. Ar spesad nemetañ eo er genad Nephrops.
Ernst Falkbeer
Ernst Falkbeer a zo bet ganet d'ar 27 a viz Mezheven 1819 e Brünn, Aostria (bremañ Brno, Republik Tchek) ha marvet d'ar 14 a viz Kerzu 1885 e Vienna (Aostria).
Grilh-traezh
Bevañ a ra e biz ar meurvor Atlantel hag e mor an Hanternoz.
Ernst Falkbeer
Mestrc'hoarier echedoù aostrian.
David Levy (c'hoarier echedoù)
C'hoarier echedoù skosat.
Ernst Falkbeer
Roet e voe e anv d'an Enepgaradenn Falkbeer.
Djabeg
Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr ar yezhoù tchiangek eo an djabeg (zhaba) komzet gant tro-dro da 7,700 den (1995) e kornôg Sichuan e Sina.
Ernst Falkbeer
An Enepgaradenn Falkbeer
2.f4 d5
left|thumb|Enepgaradenn Falkbeer
Elamiteg
An elamiteg a zo ur yezh varv komzet e reter eus ar pezh a zo hiziv Iran e-pad an henamzer. Yezh ofisiel an impalaeriezh Elamitek ha, goudezi, an Impalaeriezh Ac'hemenid e oa. War-dro amzer aloudabeg Aleksandr ar Meur a voe skrivet an destenn diwezhañ en elamiteg met diwezhatoc'h e voe komzet moarvat, marteze betek deroù ar grennamzer.
Bernard Werber
thumb|Bernard Werber Bernard Werber, bet ganet e Tolosa e miz Gwengolo 1961.
Elamiteg
Liammoù gant yezhoù arall
Darempredoù ebet en-deus an elamiteg gant ar familhoù-yezh eus ar rannvro. Amprestet en-deus e zoare-skrivañ digant ar sumerieg met n'eo ket ur c'har eus ar yezh-se tamm ebet.
Bernard Werber
Etre 1967 betek 1971 en em lakaet eo da skriv kalz a sevel-skrid evit ar skol, an istoerioù a vez berped kontet dre selloù ul loen, met graet en deus ivez un istoer polis (esaset en deus skriv ar muntr dibar, ha n’eus ket tu kaout al lazhour).
1978 Krouiñ a ra kazetenn e lise anvet EUPHORIE.
70% ag ar gazetenn 'zo bandennoù treset hag an 30% all a zo pennadoù àr buhez al lise. Lakaat a ra c’hwez-vat àr ar pajennoù ha skriv a ra peseurt sonenn emañ ret selaou evit bout muioc’h en istoer. Implijet e vez ar gwel, ar c’hlev hag ar santout.
Ar-lerc’h bout tremenet e vachelouriezh e skriv ur vandenn-dreset a-ziàr ar merion (7 pajennad). Àr-lerc’h an dra-se en deus merzhet e c’hellae skriv ul levr àr buhez ar merion(400 pajenn dre vras ). En em lâret a ra e skrivay bep mintin e-pad peder euriad, adleka 8 e 30 betek 12 e 30.
1979 : Ober a ra e studi àr ar gwir en e gêr-vamm. Kenderc’hel a ra memestra Euphorie. C’hwitiñ a ra an test evit ar gwir.
1980 : Ober a ra studioù e kriminologiezh en emsavadur kriminologiezh Tolosa. Mont a ra da gaout titour e kostez lez-varn “Grande Instance et la Cour d'Assises” evit kaout danvezioù istorioù polis evit e danevelloù. Donet a ra a-benn da dremen e vlezad kentañ gwir evit monet en eil.
1982 : Ober a ra studioù kazetennerezh e Paris. Kenderc’hel a ra memestra da skriv peder euriad bemdez.
1983 : Gounit a ra argant evit monet da Afrika d’ober kelskridoù. Heuliiñ a ra merionadoù Magnan bras, distruj a rant tout àr o hent.
1983-1990 : Donet a ra da vout kazetennour skiantel en "Nouvel Observateur". Ober a ra pennadoù àr tout ar pezh a denn doc’h ar skiant.
1991 : Embann a ra Ar Merion e ti-embann Albin-Michel.
1992 : Skrivañ a ra 5 euriad bemdez evit Deiz ar Merrion. Embann a ra anezhañ.
1993 : Embann a ra L'encyclopédie du savoir relatif et absolu.
1994 : Embann a ra An Thanatonaut. An tem a zo aloubadenn ar baradoz.
1995 : Skriv ha embann a ra Dispac’h ar Merion.
1997-2000 Embann a ra Levr ar Veaj, Tad hon Tadoù hag Impalaeriezh an aeled. Krouiñ a ra ivez Ar Merion, ur c’hoari urzhiataer.
Spiritus asper
Ar spiritus asper (diwar al latin “analañ garv”) pe dasy pneuma (diwar ar gresianeg δασύ) a zo anv ur sin diakritek implijet gant ar reizhskrivadur liestonel evit skrivañ ar henc'hresianeg. Ne vez ket implijet ken neuze hervez reolennoù ar sistem untonel rak aet eo da get ar son [h] diouzh ar gresianeg a-vremañ.
Lakaet e veze a-us pe da gleiz ur vogalenn evit merkañ ur vogalenn e penn-kentañ ur ger (pe eil vogalenn un diftongenn) distaget dre c'hwezhañ gant [h] en he raok.
Implijet e veze ivez gant al lizherenn |rho (ρ) a-wechoù.
Sañset e oa bet diorroet ar sin-mañ diwar implij un hanter eus al lizherenn eta (H) ├ implijet gant rannyezhoù gresianek zo evit ober diouzh ar son [h]. Abaoe an grennamzer e vez skrivet gant stumm ur c bihan:
Implijet e veze ivez ar sin-mañ evit skrivañ henslavoneg an iliz gant al lizherenneg kirillek a-gozh evel-hen: ◌҅.
Lanfeust de Troy
Ur rummad bannoù-treset eo Lanfeust de Troy, unan eus perzhioù brasañ er rumm-mañ abaoe ar bloavezhioù 1990. Gant Christophe Arleston eo bet savet ar senario, hag an tresadennoù gant Didier Tarquin. Embannet int bet gant an ti embann Soleil. Kelc'hiad kentañ troioù-kaer Lanfeust, deskard gov eus ar blanedenn Troy, eo "Lanfeust de Troy". Lanfeust des Étoiles eo an eil hag an trede hini Lanfeust Odyssey. Kavet e vez kalz a bannoù-treset diwar-benn bed Troy evel Conquérants de Troy, Trolls de Troy, Les Légendes de Troy pe Gnomes de Troy - hag a zo istorioù avanturioù Lanfeust hag e gamaladed pa oant bihan.
Diverradenn an istor
Troy zo ur blanedenn poblet gant tud, trolled ha krouadurioù all euzhus pe euzhusoc'h :
Kregiñ a ra istor Lanfeust de Troy e ti-govel Glinin, kêriadenn c'henidik Lanfeust, e lec'h m'emañ o labourat evit ar Mestr Gramblot e-giz deskard. Un deiz e erru ar marc'heg Or-Azur evit lakaat kempenn e gleze. Pa douch Lanfeust pommell ar c'hleze-se e resev ur galloud hud kreñv-tre. Graet eo ar bommell-se gant ivor ar Magohamoth, aneval fabulus. Ar galloud peurvoudek en deus Lanfeust. Kinnig a ra Nicolède, fur Glinin, da Lanfeust mont da Skol-Veur an hudouriezh en Ekmul. Mont a ra neuze Lanfeust, Nicolède, Cixi ha C'ian betek Ekmul, da c'houlenn tiouroù diwar-benn ar pezh a zo c'hoarvezet ha diwar-benn ar Magohamoth, digant fured-veur Ekmul. War an hent e kejont gant un troll anvet Hebus, hag a zo strobinellet gant Nicolède. Doñv e teu Hebus da vezañ ha heuliañ a ra anezhe neuze en o beaj. Erruet en Ekmul e welont ar fured-veur ha chom a ra Lanfeust da studial ha da vezañ studiet. Met kudennoù a vo ha mont a raio ar skipailh davet ar Magohamoth, mamenn an hud. Lakaet e vint diaes gant ar morlaer Thanos hag en deus ar memes kerentiezh ha Lanfeust gant ar Magohamoth.
Bed Troy
Troy a zo ur blanedenn e lec'h m' o deus tost an holl annezidi ur galloud hud disheñvel an eil diouzh egile. Hogen, ret eo bezañ e-kichen ur fur eus Ekmul, adkaserien an hud, evit gellout implij o galloud. Labourioù an dud a zo diouzh o galloud hud. Gwelet e vez tud gant ar galloud da reiñ ar sec'hed (ar plac'h-se a zo servijourez) pe ar galloud da cheñch tu d'an avel (d'ur martolod). Diorren a ra hollved Lanfeust de Troy a feur ma za an heuliad war-raok (kartennoù hag holloueziadurioù war-benn Troy zo bet savet neuze gant an aozerion). Ul loen eo ar Magohamoth ha n'eo ket bet anavezet krenn morse, ha kaset zo bet meur a enklask diwar e benn. Mammenn an hudouriezh war Troy eo. Evit adkas an hudouriezh-se e c'hell lod eus annezidi Troy dioueriñ o galloud ha dont da furion hag o labour eo skignañ an hudouriezh en-dro dezho war ar blanedenn.
Evezhiadenn war ar BT
En tu all d'ar pezh hollved a zo en-dro da Lanfeust de Troy o deus graet an aozerien o soñj da lakaat un tamm fent. Ma n'eo ket gwall stank ar geriennoù kuzh hag ar c'hoarioù gerioù da gregiñ e teuont da vezañ stankoc’h-stankañ, an tu-kreñv gante zoken, el levrioù diwezhañ. A-bep seurt a zo : testennoù koachet mat divinadelloù enne pe c’hoarioù bihan, c'hoarioù gerioù, pell soutiloc'h evit na soñjfed a-wezhioù. Sed amañ, titl al levr 6, Cixi impalaerez, a seblant bezañ da gentañ ur c'hoari gerioù aezet gant Sissi impalaerezh, Cixi avat zo bet ur gwir impalaerez sinat.
Lanfeust
Lanfeust a zo un avanturier yaouank eeunik-tre hag a c'hell gant un taol lagad, lakaat ar metaloù da deuziñ. Pa stok ouzh olifant ar Magohamed en deus ar galloud peurvoudek. Ar wech kentañ eo e oa gwelet an dra-se war Troy. Kouezhañ a ra ar roll-se warnañ hep ma vefe prest, met sikouret e vo gant e vignoned.
Goude bezañ beajet e pep lec'h e Troy, ha pelloc'h c'hoazh e-barzh Lanfeust des Etoiles, e chom Lanfeust ur peizant hag a vo lesanvet troc'her-buzhug, « plouc », gant e enebour Thanos. An dra gentañ en deus goulennet diwar benn ar galloud peurvoudek a oa, « Ha tu vo sellet a-dreuz saeoù ar mec'hed ? ». Ar pezh a zalc'ho Lanfeust da chom diouzh an tu mat ha da chom hep mont d'an tu fall a zo e blaender peizant.
C'ian
C'ian a zo merc'h Nicolède ha c'hoar Cixi, ur plac'h dous ha romantik-tre eo, c'hoant he deus da gaout un tropellad bugale gant un ti e-kichen ar stêr. Lanfeust hag a zo he c'hefrisa e-penn kentañ an istor n'en deus ket ar memes soñjoù e-keñver an dra-se, ha gwelet e vo penaos e echuo an garantez-se e-kerzh an istor. Kouezhañ a ra C'ian e karantez gant ar marc'heg Or-Azur a ne baouez ket da verc'heta. Ar c'houplad-se a zo arouez ar c'houpl peurvat, kourtes ha klasel-tre.
Cixi
Cixi, merc'h Nicolède ha c'hoar C'ian, a zo ur bikez hag a blij dezhi c'hoari troioù fall da Lanfeust. Jalous-kenañ eo eus an darempred etre he c'hoar ha Lanfeust e fin an istor. Ar galloud da aezhennañ pe da skornañ an dour he deus. Cixi a zo an dudenn a zo aet ar muiañ war-raok, deuet eo da vezañ impalerez en albom 6 hag ur priñsez e-barzh Lanfeust des Etoiles.
E-pad tiranterezh Thanos war Ekmul e vo Cixi ar « skeud du »-se e-kerzh an noz evit stourm a-enep an tiranterezh-se. Akipet eo gant ur skourjez he deus anvet « Polprédo » hag un erevent anvet « Tornado », gant ur maskl evel hini Zorro. Diskuliet eo orin hec'h anv e-barzh an albom Cixi Impératrice.
Mestr Nicolède
Nicolède a zo fur Glinin ha tad C'ian ha Cixi. Kavet eo bet gantañ e oa an olifant a zeue eus un aneval mojennek anvet ar Magohamoth hag a roe ur galloud peurvoudek da Lanfeust. Kaset en deus neuze Lanfeust da Ekmul a-benn ma vefe studiet gant an tri fur meur.
Nicolède, gouizieg, istorour, diellour, a vez bepred e fri en agrippaoù. E-giz ur fut gwirion eus Ekmul en deus renoñset d'e c'halloud personnel evit bezañ un adkaser hud.
Nicolède a zo skeudenn an tad e-barzh ar saga. E-penn kentañ an istor ez eo Lanfeust kefrisa C'ian. D'ar mare-se e vo Nicolède ur mentor evit Lanfeust, dezhañ ur galloud peurvoudek na oar ket implij mat c'hoazh. Nicolède a zo ivez un tad, memes ma ro ar memes karantez d'e ziv verc'h e tiskouez bezañ tostoc'h eus C'ian hag a zo furoc'h, jentiloc'h... eget Cixi.
Hébus
Hebus a zo un troll. Goude bezañ bet strobinellet ez eo deuet eo da vezañ ur c'hamarad laouen gant ur c'hreñvder dudius evit ar skipailh dre ma 'z eo bet achantet gant Nicolède. Deuet eo da vezañ un troll speredek-tre, speredekoc'h eget Lanfeust zoken. Hebus a vo ur sikour bras abalamour d'e greñvder ha d'e strategiezh e-kerzh an istor.
E-kerzh an istor e torr meur a wech achanterezh Hebus, ar pezh a lakaio ar skipailh diaes a-wechoù (atav e gwirionez). E-kerzh un emgann gant trolled all e rank Nicolède terriñ achanterezh Hebus evit ma c'hellfe chom bev peogwir ez eo kreñfoc'h pa vez e gouezeri. Adwelet e vo anezhañ un tamm war lec'h, sevenet e oa, hep bezañ achanteret ken gant Nicolaède hag a zo an hini nemetañ en deus merzet an dra-se.
Aon en deus rak an dour nemetken, peogwir e c'hellfe gwalc'hiñ anezhañ. Plijet-tre eo gant e gelien, gant e vignoned, an emgannoù hag al loened lipous.
Thanos
Gellet en dije Thanos ar morlaer bezañ ur fur-meur ma ne'n dije ket trubardet Ekmul. C'hoant en doa Thanos da ober e renkoù e-unan war Ekmul hep ar furioù-meur all. Tu zo dezhañ en em deleportiñ en ul lec'h en deus gwelet dija. Bez en deus ar memes kerentiezh ha Lanfeust gant ar Magohamoth, memes ma chom Lanfeust un tamm kreñvoc'h.
Ar v'hoari a blij ar muiañ da dThanos eo ar jahinerezh, dreist-holl pa'n dez Lanfeust da jahinañ. Mezhekadenn: Thanos a zispriz kalz Lanfeust hag a zo ur peizant evitañ (evit an holl e gwirionez), ha plijet-tre eo Thanos o reiñ lesanvioù dezhañ evel « plouc » pe « bouseux », an hini a blij ar miuañ da dThanos a chom preñv-douar (« cloporte )» da ziskar e gribell da Lanfeust, d'e izelat. Brasoniaj: Dre forzh asuriñ ez eo-eñ mestr nemetañ ar galloud peurvoudek ec'h en em c'houlennomp ma n'emañ ket kahunek Thanos dirak Lanfeust, ar gwir haroz.
Anna Foix
thumb|right|Anna Foix Anna Foix a zo ganet d'ar 1484 ha marvet d'an 26 a viz Gouere 1506 e Buda, e Hungaria, a oa rouanez Hungaria ha Bohemia, war-lerc'h marv he zad e 1502, betek 1506.
He buhez
Merc'h e oa da c'h-Gaston II, kont Candale, ha da Katelin Foix, Infantez Navarra‎. He mamm a oa merc'h da c'h-Gaston IV, kont Foix, ha da Eleonora Iañ, rouanez Navarra. Nizez a oa Anna da Marc'harid Foix. Keniterv e oa eta da Anna Breizh, Dugez Breizh ha Rouanez Bro-C'hall, da Gatelin Navarra, Rouanez Navarra, ha da Germaine de Foix, Rouanez Aragon.
Dimeziñ a reas Anna Foix da Vladislas II Hungaria a oa roue Bohemia ha roue Hungaria. Rouanez Hungaria ha Bohemia eus 1502 da 1506
Liorzhoù a-istribilh Babilon
right|thumb|450px|Ur skeudenn gozh eus Liozhoù a-istribilh Babilon right|thumb|300px|Liorzhoù Semiramis, adskeudenn eus an kantved
Liorzhoù a-istribilh Babilon (anvet ivez Liorzhoù a-istribilh Semiramis) (e-kichen kêr vodern Al Hillah en Irak) a oa unan eus Seizh Marzh ar Bed. savet e oant gant Nabukodonozor II war-dro 600 kent J.-K. A-hervez en dije savet al liorzhoù-se evit plijout d'e wreg, Amitis Media, he doa hiraezh d'ar plant frondus ha d'ar gwez a gaved en he bro. . Distrujet e oa al liorzhoù a-istribilh gant ur c'hren-douar goude ar c'hentañ kantved kent J.-K..
Anavet eo al liorzhoù a-istribilh a-drugarez dan istorourien gresian evel Strabo ha Diodoros Sikilia. Gant an amzer e c'halljent bezañ bet mesket gant liorzhoù all a oa bet savet en Ninive, rak tablezennoù eus al lec'h-se a ziskouezh liorzhoù en un doare fraezh. Skridoù an tablezennoù-se a zeskriv ar pezh a c'hallfe bezañ bet un dra bennak heÆvel ouzh Biñs Arkimedes a-benn sevel an dour d'an uhelder rekiz.
<!--
Greek References
The Greek Historian Strabo: "Babylon, too, lies in a plain; and the circuit of its wall is three hundred and eighty-five stadia. The thickness of its wall is thirty-two feet; the height thereof between the towers is fifty cubits; that of the towers is sixty cubits; and the passage on top of the wall is such that four-horse chariots can easily pass one another; and it is on this account that this and the hanging garden are called one of the Seven Wonders of the World. The garden is quadrangular in shape, and each side is four plethra in length. It consists of arched vaults, which are situated, one after another, on checkered, cube-like foundations. The checkered foundations, which are hollowed out, are covered so deep with earth that they admit of the largest of trees, having been constructed of baked brick and asphalt — the foundations themselves and the vaults and the arches. The ascent to the uppermost terrace-roofs is made by a stairway; and alongside these stairs there were screws, through which the water was continually conducted up into the garden from the Euphrates by those appointed for this purpose. For the river, a stadium in width, flows through the middle of the city; and the garden is on the bank of the river."
The Greek Historian Diodorus: "The Garden was 100 ft long by 100 ft wide and built up in tiers so that it resembled a theater. Vaults had been constructed under the ascending terraces which carried the entire weight of the planted garden; the uppermost vault, which was seventy-five feet high, was the highest part of the garden, which, at this point, was on the same level as the city walls. The roofs of the vaults which supported the garden were constructed of stone beams some sixteen feet long, and over these were laid first a layer of reeds set in thick tar, then two courses of baked brick bonded by cement, and finally a covering of lead to prevent the moisture in the soil penetrating the roof. On top of this roof enough topsoil was heaped to allow the biggest trees to take root. The earth was leveled off and thickly planted with every kind of tree. And since the galleries projected one beyond the other, where they were sunlit, they contained conduits for the water which was raised by pumps in great abundance from the river, though no one outside could see it being done."
Other references
"And then there were the Hanging Gardens. Paracleisos going up to the top is like climbing a mountain. Each terrace rises up from the last like the syrinx, the pipes of pan, which are made of several tubes of unequal length. This gives the appearance of a theater. It was flanked by perfectly constructed walls twenty-five feet thick. The galleries were roofed with stone balconies. Above these there was the first of a bed of reeds with a great quantity of bitumen, then a double layer of baked bricks set in gypsum, then over that a covering of lead so that moisture from the soil heaped above it would not seep through. The earth was deep enough to contain the roots of the many varieties of trees which fascinated the beholder with their great size and their beauty. There was also a passage which had pipes leading up to the highest level and machinery for raising water through which great quantities of water were drawn from the river, with none of the process being visible from the outside."
Did they exist?
There is some controversy as to whether the Hanging Gardens were an actual creation or a poetic creation due to the lack of documentation of them in the chronicles of Babylonian history. In ancient writings the Hanging Gardens of Babylon were first described by Berossus, a Chaldean priest who lived in the late 4th century BC. These accounts were later elaborated on by Greek historians.
Recent archaeological excavations of the palace in Iraq have uncovered evidence of a building with vaults and a well nearby. However, the location of the palace complex contradicts where Greek historians placed the Hanging Gardens, which was on the banks of the Euphrates River.
However, recently there have been excavations on the banks of the Euphrates River of some substantial 25 meter-thick walls. Also, excavations have shown that there may be some seeds scattered around this area which may prove that the Gardens were real after all.-->
Michelangelo Buonarroti
Michelangelo Buonarroti, a zo brudet dindan e anv bihan Michelangelo, a oa un arzour eus an Azginivelezh italian bet ganet d'ar 6 a viz Meurzh 1475 ha marvet d'an 18 a viz C'hwevrer 1564. Kemenn a ra e labour an arz barok da zont. E Firenze e oa bet ganet ha desavet met e Roma e krouas an darn vrasañ eus e oberennoù. Servijañ a reas meur a vestr, ar pab Jul II ha priñs lennek Firenze, Lorenzo il Magnifico en o zouez.
En em welout a reas evel ur c'hizeller da gentañ-penn, met e implijerien a c'houlennas livadurioù digantañ dreist-holl.
Grilh-saoz
Ar grilh-saoz, pe grilh-maen, (Scyllarus arctus) a zo ur c'hresteneg mor.
Bevañ a ra e reter ar meurvor Atlantel hag er mor Kreizdouar.
Érin
Érin a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Reclinghem
Reclinghem a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Naoz
Ar san naturel ma red ennañ un dourredenn eo an naoz. En ur ster strishoc'h eo an naoz ur ganol da gas dour betek ul lec'h bennak, ur vilin da skouer. Er stêrioù bras e weler an naoz vihan e-lec'h ma red an dour etre riblennoù aes da welet ha gant nebeut cheñchamantoù live mizioù-pad. D'an aliesañ e vez kognet an dour gant ar riblennoù naturel, dezho ul live uheloc'h eget live krenn an dour. Un naoz vras d'ar stêrioù a vez a weler leuniet gant an doureier kresket bras o live ha beuzet an douaroù a bep tu. Bez e c'heller gwelout an naoz vihan, hini ar stêr e prantadoù hep glaveier puilh, hag an naoz vras e-lec'h ma tiruilh an doureier, war ul ledennad bras a-wechoù.
Evit mirout an traoñiennoù eus an dourioù-beuz-se ez eus bet savet chaoserioù (pe savioù-douar) a-hed meur a stêr evit he c'hanoliañ.
Chaoserioù a zo bet savet a-hed al Liger a zo ken uhel ha ken ledan ma c'hellont dougen ur hent bras warno.
Koulskoude e lavarer ma yafe dourioù al Liger drezo pe a-us dezho e vije beuzet kant miliadoù a diez savet e naoz vras ar stêr.
Kristian ar Braz
Kristian ar Braz zo ur filmaozer breizhat, skrivagner ha troer, ganet ha savet e Menez Are. Bevet en deus en Alamagn, e Bro-Skos hag en Iwerzhon. Labouret en deus evit ar skingomz RCF Rivages e Brest.
Levrioù zo bet skrivet gantañ evit ar vugale hag ar grennarded. Troet en deus romantoù ha pezhioù-c'hoari. Skrivet en deus danevelloù a zo bet embannet er gelaouenn Al Liamm (Rebetiko en niverenn 394 ;Diskaner en niverenn 406). Bet en deus bet Kristian ar Braz Priz 2012 danevelloù e brezhoneg Kêr Garaez evit Rebetiko.
Embann a ra lod eus e filmoù e kaouenn.net koulz ha video hag enrolladennoù lennegel war
Stummadurioù berr e brezhoneg a ra ivez gant ar gevredigezh Blaz Produktion hag ober a ra war-dro ar webradio divyezhek Radio Ribin - Mouezh an Are :
Herri IV
Herri IV zo un anv bet roet da veur a roue be briñs en Europa :
Aostrazia
right|300px|Aostrazia e 752.
Aostrazia a oa ur rouantelezh e reter Galia, e traoniennoù ar stêrioù Meuse ha Mosel, betek ar Roen, da vare ar rouaned frank. Reims e oa kêr-benn gentañ ar vro, a voe kaset da v-Metz da c'houde.
Brezel a veze etre rouaned Aostrazia ha re Neustria, er c'hornôg.
Eus rouantelezh Aostrazia e oa ar Bepined hag ar Garolingidi.
Pa varvas Hlodwig Iañ (pe Clovis e galleg a vremañ) e 511, e voe rannet e rouantelezh etre e vibien. Echu e voe gant Aostrazia pa voe unanet gant rouantelezh Neustria e 751 dindan Pepin III.
Rouaned Aostrazia
Sigebert Iañ, mab da Glotar Iañ, a voe roet rann reter ar rouantelezh, gant Reims da gêr-benn. Met en 566 e timezas da vBrunehilde (pe Brunehaut), a oa merc'h da roue ar Wisigothed, e Mettis (Metz), e gêr-benn nevez. Kontellataet e voe gant muntrerien kaset gant Frédégonde, pried Chilperig Iañ. Neuze e voe d'e bried Brunehilde da c'houarn ar vro.
Kensonenn drekkevig dre fic'hal divouezh
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn drekkevig dre fic'hal divouezh treuzskrivet [t͡ʃ] (kent: [ʧ]) hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 103.
Treuzskrivet e vez ivez a-wezhoù: [tʃ], [t̠ʃ], [c], [č], [ch], [tc], [tš], [cs] ha [cz].
Ur gensonennn kendistaget an hini eo ma vez distaget war un dro ar gensonenn kevig dre serriñ divouezh ([t]) hag ar gensonenn drekkevig dre daravat divouezh ([ʃ]).
Peurliesañ e vez implijet ivez an hevelep arouezenn [t͡ʃ] evit treuzskrivañ ar gensonenn kevig-staon dre fichañ divouezh a ranke bezañ treuzskrivet en un doare resis kavet er sinaeg mandarinek, er ruseg, er japaneg hag en taieg.
E brezhoneg e vez kavet e rannyezhoù 'zo komzet e Bro-Wened, d.s. ket [t͡ʃɛt] e lec'h [kɛt].
Nation of Islam
Nation of Islam (Broad an Islam) a zo un aozadur politikel, relijiel ha dispartiour amerikan, a zo mammenn al lod brasañ eus an aozadurioù muzulman er gumuniezh afroamerikan. Diaes eo gouzout pet ezel a zo ennañ peogwir ne vez ket embannet sifroù gantañ. Priziañ a reer e oa etre 20 000 ha 40 000 ezel, ha war-dro 100 000 pe muioc'h a genduaded e 2007.
Savet eo bet Nation of Islam e Detroit, e hanternoz ar Stadoù-Unanet, e 1930, gant Wallace Fard Muhammad a vez gwelet gant Broad an Islam evel ar «Mesiaz» (pe Mahdi) gortozet gant ar vuzulmiz, ha Doue (Allah) enkorfet zoken. Ur meskaj etre ar vroadelouriezh afroamerikan hag ar relijion eo ar gealoniezh zispleget ganti. Awenet eo ar relijion-se gant an Islam daoust dezhi bout pell diouzh an Islam reizhkred. Sellet e vez ouzh NoI e-giz ur sektenn gant al lod brasañ eus ar vuzulmiz.
Daoust da Wallace Fard Muhammad bout krouer NoI eo Elijah Muhammad hag a roas dezhañ e heñchadur, e aozadur hag e c'halloud, etre 1934 ha 1975. Unan pennoù-bras meur an aozadur a zo bet Malcolm X betek ma torras gantañ war-lerc'h ur birc'hirinded da vMekka e 1964 o flatrañ gouennelouriezh NoI a-c'houdevezh. E 1975 e troas Nation of Islam d'un emsav muzulman sunnat nebeut war-lerc'h marv Elijah Muhammad. E 1978 e voe kuitaet an aozadur gant ur strollad stourmerien o nac'hañ heñchadur nevez NoI. Kemeret e voe ganto an anv Nation of Islam a oa bet dilaosket gant ar pennaozadur. Feal da gealoniezh orin, en desped da cheñchamantoù dister zo, eo renet NoI «nevez» abaoe dispartiañ 1978 gant Louis Farrakhan. Hennezh zo ur bleiner gwelet mat er gumuniezh afroamerikan e deroù ar XXI kantved. Ul levezon a ya pelloc'h eget kelc'hioù relijiel NoI o deus e gomzoù kumuniezhel o pouezañ war ar fed e vez ret d'ar re zu studiañ, diorren o statud kevredadel armerzhel ha stourm ouzh ar felliezh. Meur a rendael o deus savet e brezegennoù douetus a-enep d'ar re wenn ha d'ar yuzevion avat. E 1995 ec'h aozas Nation of Islam ur vanifestadeg veur e Washington, The million march man, a oa berzet d'ar re wenn ha d'ar maouezed.
Keverieg
Keverieg (Chéméré  e galleg) a oa ur gumun e Breizh, adalek 1790 betek ar 1añ a viz Genver 2016, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro. Hiriv emañ e kumun Kalaved-Raez.
Anv
Gerdarzh
Ardamezioù
En argant e groaz divouedet en gul, heuliet gant un arbenn ejon ouzh pep konk
Skoed koz, bet adsavet gant Ao. Durivault e 1946.
Mac'hnovchtchina
Goude dispac’h Rusia e 1917 e oa Nestor Mac'hno an hini en doa kemeret penn al labourerien douar e su Ukraina. Graet eo bet Mac'hnovchtchina (treuzlizherennet ivez  Makhnovshchina) eus an emsav-mañ. Mac'hno hag ar Mac'hnovchtchina a stourmas a-enep d’ar re wenn, d’ar re ruz hag ivez a-enep d’an armeoù aloubiñ a vro Alamagn hag Aostria. Ar Mac'hnovchtchina a stourmas e penn kentañ skoaz ouzh skoaz gant an Arme ruz (daoust da zisfi bras an anarkourien) evit trec’hiñ ar re wenn, met buan a-walc’h, e 1919, e savas Trotski a-enep d'an emsav mac'hnovour. Rankout a reas Mac'hno kuitaat e vro evit achap ouzh gwask ar Volcheviked. Kavout a reas repu e Roumania da gentañ, hag e kornôg Europa da heul.
Kanaouenn
Ruseg:
Махновщина, махновщина, ветер флаги твои вил, почерневшие с кручины, покрасневшие с крови.
По холмам и по равнинам в дождь и ветер и туман через степи Украины шли отряды партизан.
В Брест-Литовске Украину Ленин немцам уступил – за полгода махновщина их развеяла как пыль.
Шли деникинцы лавиной, собирались аж в Москву – все их войско махновщина покосила как траву.
Но удар народу в спину нанесли большевики, и погибла махновщина от предательской руки.
Ты погибла, махновщина, но дала завет бойцам. Мы в суровую годину сберегли тебя в сердцах.
Vesuvio
Ar Vesuvio a zo ur menez-tan en Italia. Bev eo c'hoazh. Brudet eo evit bezañ pennkaoz da zistruj Pompei er bloaz 79.
Mac'hnovchtchina
Kanaouenn
Ты завет наш, махновщина, на грядущие года, ты хотела с Украины гнать тиранов навсегда.
И сегодня, махновщина, твои флаги вьются вновь. Они черны как кручина, они красные как кровь.
Ты воскреснешь, махновщина, И буржуи побегут Через степи Украины, через тундру и тайгу.
Cheuchingeg
Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr ar yezhoù tchiangek eo ar cheuchingeg (shixing) komzet e mervent Sichuan e Sina.
Kumuniezh kumunioù Bro Pontkastell-Keren Gweltaz-Lambrizig
Kumuniezh-kumunioù Bro Pontkastell-Keren Gweltaz-Lambrizig a zo un etrekumuniezh lec'hiet e departamant al Liger-Atlantel. Merañ a ra 326,8 km² ha 35 297 a annezidi (2017).
Ar c'humunioù
9 c'humun a ya d'ober an etrekumuniezh:
Cheuchingeg
Ur yezh gant peder zonenn an hini eo.
Mac'hnovchtchina
Kanaouenn
Никакие реки крови не зальют огонь борьбы. Нас ничто не остановит. Коммунизму завтра быть!
Brezhoneg:
Mac'hnovchtchina, Mac'hnovchtchina Du eo ho pannieloù en avel Du int gant hon foan Ruz int gant hon gwad
Dre ar menezioù hag ar plaenennoù Dre an erc'h hag an avel A-dreuz Ukraina a-bezh emañ hon fartizaned o sevel.
Spiritus lenis
Ar spiritus lenis (diwar al latin « analañ levn ») pe kompez pe psilon pneuma (diwar ar gresianeg ψιλόν) a zo anv ur sin diakritek implijet gant ar reizhskrivadur liestonel evit skrivañ an henc'hresianeg. Ne vez ket implijet ken neuze hervez reolennoù ar sistem untonel rak aet eo da get ar son [h] diouzh ar gresianeg a-vremañ.
Mac'hnovchtchina
Kanaouenn
En nevezamzer emglevioù Lenin a roas Ukraina d'an Alamaned en diskar-amzer ar Mac'hnovchtchina a vannas anezhe d'an d'avel
Spiritus lenis
Lakaet e veze a-us pe a-gleiz ur vogalenn evit merkañ ur vogalenn e penn-kentañ ur ger (pe eil vogalenn un diftongenn) distaget hep [h] en he raok.
Mac'hnovchtchina
Kanaouenn
Arme wenn Denikin a antreas en Ukraina o kanañ met ne oa ket bet pell ar Mac'hnovchtchina o vannañ anezhe d'an avel
Spiritus lenis
Implijet e veze ivez gant al lizherenn |rho (ρ) a-wechoù met ne veze implijet biskoazh war al lizherenn upsilon (υ).
Mac'hnovchtchina
Kanaouenn
Mac'hnovchtchina, Mac'hnovchtchina Arme zu hon fartizaned hag a stourmas en Ukraina a-enep d'ar re Ruz ha d'ar re Wenn
Spiritus lenis
Sañset e oa bet diorroet ar sin-mañ diwar implij un hanter eus al lizherenn eta (H) ┤implijet gant rannyezhoù gresianek zo evit ober diouzh ar son [h]. Abaoe an grennamzer e vez skrivet gant stumm ur c bihan en tu-gin:
Mac'hnovchtchina
Kanaouenn
Mac'hnovchtchina, Mac'hnovchtchina Arme zu hon fartizaned a fellas dezhañ skarzhañ an holl diraned da viken diouzh Ukraina.
Spiritus lenis
Implijet e veze ivez ar sin-mañ evit skrivañ henslavoneg an iliz gant al lizherenneg kirillek a-gozh evel-henn: ◌҆.
Mac'hnovchtchina
Kanaouenn
Mac'hnovchtchina....
Tchiangeg ar su
Seizh rannyezh a zo:
Rømø
thumb|270px|right|Pelec’h emañ Rømø en arvor Danmark Rømø (Röm en alamaneg, Rem e frizeg an hanternoz) zo un enezenn en arvor Danmark. An hini bellañ en hanternoz eo e-touez an inizi annezet en enezeg Friz an Hanternoz. Emañ dirak aod ledenez Jutland, etre Sylt ha Mandø. En em astenn a ra war ur gorread a 130 km2 hag enni e vev 680 a annezidi. E-keñver melestradur emañ e kumun Tønder.
Stag eo ouzh an douar-bras dre ur chaoser 9 km hed. Listri a vez ivez etre Havneby, ur geriadenn eus an enezenn, hag enez Sylt. Evel m'eo c'hoarvezet gant meur a hini all eus inizi Friz, eo bet kemm-digemm ment Rømø a-hed an istor.
Gwechall e veve an enezourien diwar ar pesketaerezh. Bremañ ez eus bet kemeret kalz a blas gant an touristerezh, ha kalz tud a zeu da weladenniñ an enezennig, dedennet gant an traezhennoù ha gant ur mirdi.
thumb|200px|left|Un [[ti-soul e Rømø]]
Liammoù diavaez
frr:Rømø
Odense
Odense (distaget: ) eo an trede kêr vrasañ e Danmark. En enez Fyn emañ ha 170 327 a annezidi a oa enni e 2013. Ur gumun eo ivez.
En iliz-veur Odense emañ bezioù Knud IV, lesanvet ivez Sant Knud, Yann Iañ ha Kristian II, anezho holl rouaned Danmark er Grennamzer.
1201
Diwar-benn bloavezh 1201 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Odense
Ar skrivagner Hans Christian Andersen a voe ganet ha maget en Odense ; e di a c'haller gweladenniñ.
1201
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1201
Maria de' Medici (rouanez Bro-C'hall)
thumb|250px|Maria de Medici, war-dro 1595, livet gant Pietro Fachetti Maria de' Medici, anavezet e galleg evel Marie de Médicis, a oa ur briñsez italian, ganet e Firenze d'ar 26 a viz Ebrel 1575 ha marvet d'an 3 a viz Gouhere 1642 e Köln, a voe rouanez Bro-C'hall pa zimezas gant ar roue gall Herri IV e 1600, ha diwar neuze betek 1610, pa voe lazhet he gwaz, ha rouanez-vamm adalek neuze betek he marv.
1201
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1201
Maria de' Medici (rouanez Bro-C'hall)
Mamm e oa d'ar roue gall Loeiz XIII.
Eus he Bro-Italia e oa deuet ganti Eleonora Galigai ha Concino Concini.
He bugale
C'hwec'h bugel he doe:
Livadurioù
Un toullad mat a livadurioù zo bet graet gant Rubens da genver he donedigezh da Vro-C'hall hag hec'h eured.
Yann-Vari Perrot
Yann-Vari Perrot (3 a viz Gwengolo 1877-12 a viz Kerzu 1943) a oa ur beleg katolik hag ur skrivagner brezhonek hag a voe drouklazhet e 1943 e Skrigneg. Labouret en doa a-hed e vuhez evit ar brezhoneg. Rener ar gazetenn “Feiz ha Breiz” ha krouer ar “Bleun-Brug” e oa.
E vuhez
Ganet e oa Yann-Vari Perrot e 1877 e Plouarzhel e ti labourerien-douar. Eizh miz e oa ar bugel pa varvas e vamm. Savet e voe gant ur c'hoar d'e vamm-gozh, e Kerbrieg, e parrez Lanriware, da gentañ, hag e Brendege, e Lokmaria-Plouzane, da c'houde. D'e 11 vloaz ez eas Yann-Vari d'ar skol da Wengamp ma oa un eontr dezhañ : c'hoant en doa ar paotrig da vont da veleg. Goude-se ez eas d'ober e studioù da gloerdi bihan ar Pont, ha diwezhatoc'h da gloerdi bras Kemper. Beleget e voe d'ar 25 a viz Gouere 1903. Mont a reas da gure da Sant-Nouga e-pad dek vloaz. Embann a reas Buhez ar Sent e 1912. E miz Meurzh 1914 e voe kaset da gure da Sant-Tegoneg, met e miz Eost e rankas kuitaat e barrez nevez da vont d'ar brezel. Kravazhataer e voe da gentañ, ha sekretour ur bredvezeg da c'houde. E miz Genver 1919 e tistroas da Sant-Tegoneg gant ar Groaz a Vrezel. Bloaz goude e voe anvet e Plougerne, e-lec'h ma chomas dek vloaz. E 1930 e voe anvet da berson ha kaset da Skrigneg. Eno e voe drouklazhet e 1943.
Ar brezhoneg
Pa erru Yann-Vari e Gwengamp e lavar e eontr dezhañ : "Difennet eo komz brezhoneg er skolaj !" Sentiñ a ra ar c'hrennard met kavout a ra eo direizh al lezenn. Adkavout a ra ar yezh er c'hloerdi. Beleien Breizh-Izel o devez ezhomm eus ar brezhoneg bemdez. Kentelioù brezhoneg a vez roet er c'hloerdioù. Yann-Vari Perrot a studi ar brezhoneg. Bodañ a ra ivez ar gloer kar-o-yezh e « Kenvreuriez ar Brezoneg ».
Feiz ha Breiz
E Sant-Nouga e labour kalz ar c'hure yaouank evit ar brezhoneg. E 1911 e sav un embannadur nevez eus Buhez ar Sent. Er c'hloerdi e skrive pennadoù evit ar gazetenn vrezhonek Feiz ha Breiz. E 1911 e teu da vezañ rener ar gazetenn hag ober a ra war he zro betek e varv. Bep miz ec'h embann Feiz ha Breiz keleier, pennadoù diwar-benn istor Breizh, kontadennoù ha kanaouennoù. Lennet e vez e 10 000 tiegezh e Leon hag e Kernev.
Bleun Brug
Ezhomm o deus ar vrezhonegerien a ziduamantoù brezhonek. Sevel a ra Yann-Vari Perrot ur strollad c'hoariva : Paotred Sant-Nouga. Skrivañ a ra pezhioù-c'hoari evitañ. E kement parrez ma vo anvet e savo strolladoù c'hoariva : Paotred Sant-Tegoneg, Paotred Mikael an Nobletz, Paotred Skrignag. Merc'hed a zo er strolladoù-se, un dra nevez eo. Da-heul un abadenn gant Paotred Sant-Nouga e Kastell Keryann e sav Yann-Vari Perrot hag un nebeud pennoù bras ur gevarzhe nevez : ar Bleun-Brug. Difenn spered Breizh eo pal ar Bleun Brug. Bep bloaz e vez gouelioù bras en ur barrez : Un doare “Eisteddfod” eo gant oferenn ha gousperoù, prezegennoù kan ha c'hoariva ha ... tud a-viliadoù o tont eus Breizh-Izel a-bezh.
Ar vroad
Un amzer gaer eo ar « Belle Epoque » evit sevenadur Breizh. Theodore Botrel hag Anatol ar Braz a zo e-kreiz o brud. Skrivagnerien ampart a labour e brezhoneg: Frañsez Vallée, Erwan ar Moal, Job ar Bayon, Yann-Ber Kalloc'h, Ivon Krog, Tangi Malmanche ... Al lezennoù a-enep an iliz a lak ar veleien da embann levriou ha kazetennoù. Skrivet int en ur brezhoneg kempenn ha n'eo ket e "brezhoneg beleg". Ur vroad eo Breizh evit an holl dud-se met n'int ket broadelourien. Krediñ a reont e ranker mirout sevenadur ar vro.
Ar vroadelouriezh
Ar gatoliked o deus un abeg mat evit difenn ar brezhoneg. An doareoù-bevañ nevez, ha digristen, a zeu gant ar galleg. Krediñ a reont e c'heller, gant ar brezhoneg, mirout an doareoù-bevañ kozh ha kristen. Kredenn kure yaouank Sant-Nouga eo ivez: "Ar Brezhoneg hag ar Feiz A zo breur ha c'hoar e Breizh." Buan, avat, e kas ar gudenn war dachenn ar politikerezh. Ur vro gatolik eo Breizh. Gouarnamant Pariz a vot lezennoù a-enep an iliz. Kontrol eo al lezennoù-se da sonjoù ar Vreizhiz. Dont a ra Yann-Vari Perrot da gredin e-rank ar Vreizhiz sevel o-unan al lezennoù evit Breizh. Dont a ra da vezañ broadelour eta. E vroadelouriezh a zo diskleriet fraezh en e destamant savet e-pad ar Brezel Bras.
Breiz Atao
Frankiz politikel Breizh a zo, dres, pal ar re yaouank a embann ar gazetenn « Breiz Atao » adalek 1918. Ganet int war-dro 1900 ha gwelet o deus Iwerzhon o c'hounit he frankiz. Laouen eo Yann-Vari Perrot o welout ar re yaouank o labourat hag o stourm evit frankiz politikel Breizh. E gouelioù ar « Bleun Brug » e tegemer tud « Breiz Atao » ha skolaerien « Ar Falz ». Labour ar re-mañ evit ar brezhoneg er skolioù-Stad a zo ur skouer evit ar skolioù kristen. Nec'het eo ar beleg gant un dra : lik eo « Breiz Atao ». Da be vad difenn Breizh hep difenn ar feiz ? Ha n'ez eus emsav broadelour ebet evit ar gristenien yaouank !
Skrigneg
Kalz beleien a zo da vare Yann-Vari Perrot. Ret eo dezho gortoz pell a-raok bezañ anvet da berson. 53 bloaz eo Yann-Vari Perrot. Poent eo envel anezhañ e penn ur barrez. Daoust pelec'h e vo kaset ar beleg broadelour ? Kavout a ra an eskob an diskoulm. Kas a ra Yann-Vari Perrot da Skrignag. Ur barrez paour eus Menez Are eo ha, dreist-holl, ur barrez e-lec'h ne c'houlenn ket an dud ali o ferson a-raok mont da votiñ.
Ar pont
Un den brudet eo Yann-Vari Perrot en Emsav. Ur pont eo etre an amzer wechall hag an amzer da zont. Laouen eo yaouankiz Breiz Atao o kavout un den eus an Emsav kozh hag a gompren o mennozhioù. E labour pennek evit ar yezh a zo ur skouer evit difennerien yaouank ar brezhoneg. E feiz start e talvoudegezh ar frankiz politikel evit Breizh a zo ur skouer all. Ken darempredet eo presbital Skrigneg ha ma vo, diwezhatoc'h, ti Anjela Duval. Ur pont eo ivez etre ar Vreizhiz hag an Emsav. Bez emañ Yann-Vari Perrot e penn ar Bleun Brug ha Feiz ha Breiz. Anavezet eo e anv, hini ar gevarzhe hag hini ar gazetenn, gant milieroù a dud.
An eil brezel-bed
E-pad ar brezel e talc'h person Skrignag da embann Feiz ha Breiz, da aozañ gouelioù ar Bleun Brug ha da zaremprediñ an emsaverien. Kemmoù a zo en Emsav. Dont a ra ar P.N.B. da vezañ ur strollad politikel bras. En e benn emañ Remont Delaporte, ur broadelour kristen. Hemañ a zo bet e penn ar Bleun Brug. Kemmoù a zo e Skrignag ivez. Ar veleien yaouank a zo aet d'ar brezel ha kresket eo samm ar person kozh. Ret eo dezhañ lojañ Alamaned en e bresbital. Ne c'houlenne ket Skrignagiz ali o ferson evit votiñ. Ne c'houlennont ket kennebeut ali Vichy pe Berlin evit gouzout petra ober. Kalz anezho a zeu da vezañ stourmerien er strouezheg.
Ar bloavezh 1943
E miz Even 1943, ec'h embannas Perrot un destenn anvet Karnel Katyn en e gelaouenn Feiz ha Breiz. Ur skrid enepkomunour a-grenn e oa, ha taolenniñ a rae lazhadeg Katyn ma voe lazhadeget Poloniz, prizonidi brezel anezho, gant al Lu Ruz dindan urzhioù Stalin er bloavezh 1940. En destenn e promet d'ar Vretoned e vijent aberzhet memes mod evel Poloniz ma vefe trec'h ar Soviediz er Brezel-Bed.
Ar sponterien (?) a glaskas lazhañ ar Person d'ar 25 a viz Du 1943, pezh a c'hwitas. D'an 12 a viz Kerzu 1943, eo bet enskrivet anv Perrot gant ur gleizenn war monumant ar re varv eus ar brezel bras, war blasen ar bourk ; pa oa o tont eus ur chapel, o vale en un hent don, e oe lazhet person Skrignag gant ur sponter yaouank implijet dindan urzhioù ar benn-komunourien.
Ar gazetenn l'Heure Bretonne, hini Strollad Broadel Breizh a savo meur a bennad war muntr Yann-vari Perrot, embannet e vezo ivez e zestamant dindan an titl "Ra chomo peb unan Breizhad. Dre holl, bepred, betek mervel!" oc'h adkemer ur frazenn eus an testamant.
Abaoe an amzer-se e klasker gouzout perak eo bet lazhet Yann-Vari Perrot.
Div zisplegadenn a zo bet :
Displegadennoù savet a-posteriori int marteze:
N'eus prouenn ebet eus kenlabour Yann-Vari Perrot gant an Alamaned nemet ar fed ma'z eo bet lazhet gant un den eus ar strouezheg. N'eus prouenn ebet da ziskouez e teue an urzh eus pennoù bras an harzerezh nemet efed marv Yann-Vari Perrot. Skoet eo bet Breizh a-bezh gantañ ha ne c’helle strouezheg Skrigneg kemer divizoù evit Breizh a-bezh.
Goude e varv
Ur groaz-ruz a zo bet savet war al lerc'h m'edo bet drouklazhet an aotrou Perrot nebeut bloavezhioù war-lerc'h. Er bloavezh 1982 ez eo troc'het, nebeut mizioù da heul Talbenn Dieubidigezh Breizh pe FLB a zistruj ar mein-koun d'ar re varv e Skrigneg. Abaoe ez eo bet adsavet ar groaz-ruz.
Ingal e vez lidet un devezh e koun Yann-Vari Perrot gant ar gevredigezh Unvaniezh Koad Kev.
Distruj bez Yann-Vari Perrot e 2018
Douget ez eus bet klemm gant parrez Sant Herbod, skourr eskopti Kemper, hag unan all gant perc'hennerien ar bez,.
Porched:Bro-C'hall
<div style="width:100%;border:#DECBB4 solid 1px;text-align: center;background-color: #FFFFEE;vertical-align: middle;"> {| width="100%" align="center" border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border: 1px solid #CCCC99; background-color: #F1F1DE" 90px|Banniel Bro-C'hall <font size="+3">Ar pennadoù 90px|Ar "c'hilhog galian"
Pennad pennañ : Bro-C'hall, Pariz
Monumantoù bras
thumb|250px|kreizenn|Loeiz XIV, ar "roue-heol".
250px|thumb|kreizenn|steak-frites
Pepin Herstal
Pepin Herstal pe Pepin II, pe Pepin Yaouank, pe Pepin Dev, (war-dro 653- 16 a viz Kerzu 714) a oa maer ar palez en Aostrazia. Mab e oa da Ansegisel (a oa mab da sant Arnoul) ha Begga, merc'h da Pepin Landen.
E vuhez
Ganet e oa e Herstal Perc'henn bras e oa, kalz a dud dindanañ, hag alese e teue e nerzh ha hini e ziskennidi. Evezhiekoc'h eget e eontr Grimoald Iañ e oa ha ne glaskas ket lakaat tud eus e diegezh e-lec'h ar Veroveidi.
Met war-lerc'h lazhidigezh Dagobert II gant Ebroin e kemeras penn an noblañsed aostrazian. Emsevel a reas a-enep Ebroin, maer ar palez, hag aloubiñ Neustria, met trec'het e voe e-kichen Laon.