cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
José Alberto de Oliveira Anchieta
José Alberto de Oliveira Anchieta, bet ganet d'an 9 a viz Here 1832 e Lisbon (kêr-benn Rouantelezh Portugal d'an ampoent) hag aet da Anaon d'ar 14 a viz Gwengolo 1897 e Caconda (Angola a-vremañ), a oa un ergerzher ha naturour portugalat.
Pezopetes capitalis
Annez
Brosezat eo ar spesad e Costa Rica ha Panamá (Kreizamerika).
José Alberto de Oliveira Anchieta
Meur a veaj a reas, eus 1866 da 1897, dre Angola ma voe dastumet loened ha plant sof-kont gantañ : kaset e voent da bPortugal d'ober war o zro gant loenoniourien ha louzawourien (José Vicente Barbosa du Bocage (1823-1907) en o zouez).
Roet e voe e anv d'un nebeud spesadoù loened, en o zouez
Offenbach am Main
Offenbach am Main a zo ur gêr eus Hessen en Alamagn. Poblet eo gant 115 000 a dud (e 2012).
Santa Cesarea Terme
Santa Cesarea Terme zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Boko Haram
Boko Haram ("berzet eo deskadurezh ar c'hornaoueg", eus ar saozneg book "levr" hag an arabeg حرام haram "ar fall akuizitet") eo an anv boas roet d'an aozadur anvet ent-ofisiel جماعة اهل السنةللدعوة والجهاد, jamā'at ahl as-sunna li-d-da'wa wa-l-jihād « bodadeg sunnit evit ar prezegerezh hag ar djihad »).
Castrignano de' Greci
Castrignano de' Greci zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Boko Haram
Lakaet eo Boko Haram war roll an aozadurioù spont gant broioù evel ar Stadoù-Unanet hag aozadurioù evel Kuzul Surentez ar Broadoù Unanet.
D'ar 7 a viz Meurzh 2015 e tisklêrias rener Boko Haram, Abubakar Shekau, e ra e aozadur al le a feizleunder d'ar Stad Islamek (Da‘ech).
An anv
Boko Haram eo an anv roet dezhañ en haousaeg, ennañ an elfenn haousaek "boko", a dalv kement ha "deskadurezh mod ar c'hornaoueg", pe "deskadurezh laik" (an deskadurezh enebet ouzh an hini a vefe kenteliet er skolioù koranek; "boko" eo ivez an anv roet d'an doare skrivañ haousaek gant lizherennoù latin), mui ar ger arabek "haram", a gaver en islam evit ober anv eus ar pezh a zo "berzet", pe "fall", "direizh". Ster hollek an droienn a zo un dra bennak evel "berzet eo deskadurezh ar c'hornaoueg", pe "pec'hed eo deskadurezh ar c'hornaoueg".
Doareoù
Gant ar sponterezh e ra an aozadur : distrujañ skolioù "fall" ha lazhañ ar gelennerien, ar skolidi, pe o skrapañ (ar skoliadezed eo a vez skrapet dreist-holl), lazhañ kristenien, skrapañ tud evit kaout prizioù daspren, distruj kêriadennoù ha lazhañ an dud enno pa gredont en em sevel a-enep dezho.
Ploheg-Peniti
Ploheg-Peniti a zo ur gumun eus Breizh e kanton Pleneventer e departamant Aodoù-an-Arvor. Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Ploheg ha Peniti-Koedrac'h.
Le Bateau à soupe (film)
Le Bateau à soupe zo ur film gall, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour gall Maurice Gleize e 1946.
An danvez
Emañ ar c'habiten Hervé o prientiñ ur veaj d'an Antilhez war bourzh ar vag-dre-lien "La Duchesse-Anne" ez eo an Naonedad-mañ perc'henn warni. Tapet eo bet al lesanv "Le Bateau à soupe" gant al lestr en abeg ma n'eo ket aotreet na da zegas na da evañ diedoù alkoolek er bourzh. Ambrouget e vo gant Marie-Douce, ur plac'h yaouank en deus graet anaoudegezh ganti. En Antilhez e karg Hervé ul lestrad a rom ha ret eo d'ar c'habiten goprañ un akipaj nevez da zistreiñ da Vro-C'hall. Hag ur gilverzadeg da sevel e-barzh ar vag da-heul ul lonkiri. Desevet eo Marie-Douce gant an holl vartoloded, hag hi serret en ur gabanenn. Pa dizh ar vag Naoned a-benn ar fin, ar plac'h yaouank, faezhet a-grenn, n'he deus ket c'hoant da vevañ ken...
Villazanzo de Valderaduey
Villazanzo de Valderaduey zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Tapera naevia
Graet e vez "matinta-pereira" anezhañ e Brazil, ar pezh a c'haller klevout er ganaouenn Águas de Março gant Tom Jobim.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned bras hag a bak diwar al leur peurliesañ.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Voronej
Voronej (ruseg: Воро́неж) a zo ur gêr e Rusia. Poblet eo gant 1 024 000 a dud (e 2015).
Pogoniulus scolopaceus
Pogoniulus scolopaceus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Lybiidae.
Anvet e voe Xylobucco scolopaceus (kentanv) da gentañ-penn (e 1850) gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ en Afrika :
Tolpad-kêrioù Lannuon-Treger
Tolpad-kêrioù Lannuon-Treger a oa un aozadur savet etre kumunioù eus Frañs, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Krouet e voe e 2003. D'ar 1añ a viz Genver 2014 e oa deuet da vezañ Lannuon-Treger Kumuniezh, goude ebarzhañ Kumuniezh kumunioù Beg ar C'hra ha kumun Perroz-Gireg.
Kumunioù
Tolpad-kêrioù Lannuon-Treger a yae 20 kumun d'ober anezhañ :
Villanueva de las Manzanas
Villanueva de las Manzanas zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Salvaterra
Salvaterra zo un anv-lec'h galizek ha portugalek, hag italianek.
Toral de los Vados
Toral de los Vados zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Yaroslavl
Yaroslavl (Ярослáвль e rusianeg) zo ur gêr eus Rusia, pennlec'h melestradurel Oblast Yaroslavl. Emañ 250 km er biz da Voskov.
Lakaet eo bet kalonenn istorel ar gêr war roll lec'hiennoù Glad ar bed gant UNESCO. Emañ Yaroslavl war lez ar Volga hag ar stêr Kotorosl. E 2016 e oa 606,703 a dud o chom enni.
Montesano Salentino
Montesano Salentino zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Uggiano la Chiesa
Uggiano la Chiesa' zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Psittacula columboides
Psittacula columboides a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Psittaculidae.
Doareoù pennañ
Alies e vez droukvesket gant ur spesad kar all : Psittacula calthrapae.
Annez
Emañ brosezat ar spesad e mervent India.
L'aubade
L'aubade zo un daolenn livet gant Pablo Picasso e 1942, anezhi un eoullivadur war lien, cm 195 x 265, ha miret er Centre Pompidou e Pariz. Chom a ra al lagad da heuliañ al linennoù da glask gouzout petra eo ar stummoù. A-benn ar fin e weler div vaouez, an eil en he gourvez war ur bank eben en he c'hoazez o terc'hel ur vandolinenn.
Marie
Marie zo un anv-badez gallek, tchekek hag alamanek. Dont a ra eus an anv latin Maria.
Anvioù deveret
Kalz anvioù deveret zo :
Tud
Un anv-badez stank eo bet, rouesaet un tamm.
Rouanezed ha priñsezed
thumb| [[Marie von Hessen-Darmstadt pa oa tsarez, e 1857, gant Franz Xaver Winterhalter.]]
Anv-tiegezh
Un anv-tiegezh stank a-walc'h eo e kornôg Normandi.
Villademor de la Vega
Villademor de la Vega zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Pogoniulus subsulphureus
Pogoniulus subsulphureus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Lybiidae.
Anvet e voe Bucco subsulphureus (kentanv) da gentañ-penn (e 1843) gant al loenoniour breizhveuriat Louis Fraser (?-?).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ en Afrika :
Mario Monti
Mario Monti, ganet d'an 19 a viz Meurzh 1943 e Varese, a zo un armerzhour, ur skolveuriad hag ur politikour italian. N'emañ e-barzh strollad politikel ebet, hag anvet eo bet da Brezidant Kuzul ar Vinistred d’an 13 a viz Du 2011 e-lec'h Silvio Berlusconi, roet e zilez gantañ.
An Alre Kumuniezh
An Alre Kumuniezh a oa un aozadur savet etre kumunioù eus departamant ar Mor-Bihan, e Breizh. Ul lodenn eus Bro an Alre e oa. D'ar 1añ a viz Genver 2014 eo ebarzhet er gumuniezh an Alre Kiberen Douar Atlantel.
Kumunioù
An Alre Kumuniezh a yae 10 kumun d'ober anezhi :
Oreothlypis
Oreothlypis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1884 gant an evnoniour stadunanat Robert Ridgway (1850-1929).
O c'havout a reer e Mec'hiko ha Kreizamerika, pemp (5) isspesad dezhe en holl.
Rummatadur
Renket e veze ar spesadoù er genadoù Parula ha Vermivora kent.
Arondisamant Besièrs
Arondisamant Besièrs a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Hérault hag e rannvro Okitania.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Besièrs e 19 kanton (betek 2014) hag e 152 gumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Hérault d'ar 1 a viz Genver 2017. 153 c'humun zo en arondisamant Besièrs bremañ.
Erica Pedretti
Erica Pedretti, ganet e 1930 e Šternberk, e Tchekoslovakia, zo ur romantourez suis.
En 1945 ez eas da repuiñ da Suis. Romantoù a embann abaoe 1970. En 1984 e voe roet ar priz Ingeborg Bachmann dezhi. E La Neuveville emañ o chom.
Arondisamant Avranches
Arondisamant Avranches a zo ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Manche hag e rannvro Normandi.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Avranches e 16 kanton (betek 2014) hag e 160 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Manche d'ar 1 a viz Genver 2017. 136 kumun zo en arondisamant Avranches bremañ.
Marie-Jeanne Ozanne
Marie-Jeanne Ozanne ganet d'an 12 a viz C'hwevrer 1734 e Brest hag aet da anaon d'ar 16 a viz C'hwevrer 1786 e Pariz a oa un engravourez vreizhat.
Eil c'hoar da Nicolas Ozanne e oa. Dimezet e oa bet gant Yves-Marie Le Gouaz un engraver a Vrest evelti. Ur verc'h o doe, anvet Marie-Amélie Le Gouaz.
Labourat a rae ingal gant e familh Nicolas Ozanne, Pierre Ozanne, Louise Ozanne ha Jeanne-Françoise Ozanne kement ha gant he gwaz.
Oberennoù
Awenet gant Claude Joseph Vernet Awenet gant Philips Wouwerman
Eugène Boudin
Eugène Boudin, bet ganet e Honfleur (Calvados) d'an 12 a viz Gouere 1824, hag aet d'an Anaon e Deauville (Calvados) d'an 8 a viz Eost 1898, a oa ul livour gall.
Opportune
Opportune pe Opportuna, ganet en Exmes, e-tal Argentan, ha marvet e 770, a oa abadez frank Monastériolum, e Montreuil-la-Cambe, a greder. Meur a vurzhud he deve graet. Ur Vita et miracula Sanctae Opportunae zo bet skrivet ur c'hant vloaz bennak goude he marv, war-dro 885-88, gant Sant Adalhelm (pe Adelin), eskob Séez, a grede e tlee e vuhez hag e gador-eskob da Opportuna.
Gouel
Lidet e vez d'an 22 a viz Ebrel
Sac'h paper
thumb|220px|Ur c'hazh en ur sac'h paper.
Ur sac'h paper zo ur sac'h graet gant paper da zougen traoù ha n'int ket re bonner.
E stalioù zo, pa ne vez ket graet gant seier plastik, e c'haller bezañ servijet gant seier paper.
E SUA e vez graet gant seier paper muioc'h eget en Europa, eget e Spagn pe Bro-C'hall bepred. E Breizh e c'haller kaout seier paper e-lec'h seier plastik er stalioù bihan ma vez gwerzhet frouezh, bara, dilhad, botoù. E ti ar gigerien pe gant marc'hadourien pesked e vez roet seier plastik peurvuiañ, hag er stalioù bras ivez.
Adimplij
Adimplij ar seier paper a c'haller, kontrol d'ar seier plastik. Alies e vez graet ar seier paper gant paper adimplijet.
René Pleven
<HR noShade> thumb|255px| [[1943]] René Pleven, ganet d'ar 15 a viz Ebrel 1901 e Roazhon ha marvet d'an 13 a viz Genver 1993 e Pariz, a oa ur politikour breizhat ha gall.
Buhez
Bet eo gant Charles de Gaulle e Londrez e miz Mezheven 1940 hag e 1958 en doa votet ar galloudoù leun dezhañ.
Kannad Aodoù-an-Arvor, e pastell-vro Dinan, eo bet etre 1945 ha 1969. Da gentañ en UDSR (a oa strollad François Mitterrand ivez) a voe ar prezidant anezhi eus 1946 da 1953, ha goude dindan livioù strolladoù eus ar c'hreiz.
E penn Kuzul ar Vinistred e oa e miz Gouere 1950, gant harp strolladoù an Trede Tu. Kinnig a reas raktres Kumuniezh Europa an Difenn dirak ar gannaded.
E 1951 e voe unan eus kensaverien ar CELIB a voe e brezidant betek 1972.
Harpañ a reas Georges Pompidou e 1969 hag anvet e voe da Vinistr ar Justis etre 1969 ha 1973, dindan Jacques Chaban-Delmas ha Pierre Messmer.
E 1973 e voe trec'het gant Charles Josselin, war-bouez 51 vouezh.
Kentañ prezidant Desavadur Publik rannvroel Breizh e voe e 1974.
Krouet eo bet ar Petit Bleu des Côtes-du-Nord gantañ, ha renet gantañ e-pad 30 vloaz.
Gouarnamantoù Pleven
Div wech eo bet René Pleven e penn gouarnamant ar Pevare Republik C'hall.
Astrac'han
Astrac'han (ruseg: Астрахань) a zo ur gêr e Rusia. Poblet eo gant 531 000 a dud (e 2014).
Salve (Puglia)
Salve zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Mekanik
Ur mekanik (eus an henc'hresianeg μηχανή, dre al latin machina) a zo un ijinenn fiñvus. Treiñ a ra gremm e fiñv a-benn kaout an nerzh rekis evit kas e gefridi da bennvat.
Jorge Carlos Fonseca
Jorge Carlos Fonseca zo ur politikour eus ar C'hab Glas, ezel eus ar Movimento para a Democracia (Luskad evit an Demokratelezh) ha deuet da vezañ prezidant ar vro goude bezañ gounezet dilennadeg miz Eost 2011. Ganet eo d'an 20 a viz Here 1950.
Dilennadeg 2011
En eil tro an dilennadeg e oa Fonseca a-enep Manuel Inocencio Sousa, ezel eus ar PAICV (strollad politikel sokialour ma oa ar prezidant Pedro Pires). War-dro 54% eus ar mouezhioù zo aet gantañ. Hervez ur gefridi kaset gant Kumuniezh Armerzhel Stadoù Kornôg Afrika, koulz ha hervez arsellerien Unaniezh Afrika, eo bet reizh an dilennadeg hag asantet eo bet an disoc'h gant Sousa.
Salice Salentino
Salice Salentino zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
María Magdalena
María Magdalena (pe Maria Magdalena dre gammskrivañ) zo un anv-badez spagnolek, a deu eus anv Mari Madalen, ur vaouez eus an Aviel, lakaet da santez.
Orenbourg
Orenbourg (ruseg: Оренбург) a zo ur gêr e Rusia, en Oblast Orenbourg, war ribl ar stêr Oural. Poblet e oa gant 543 654 a dud e 2021. E 1 478 kilometr e Gevred Moskov emañ, ha n'emañ ket pell eus an harzoù gant Kazakhstan.
Jean-François-Ignace d’Erm
Jean-François-Ignace d’Erm (1745-1808), a oa ur marc'hadour breizhat.
Orenbourg
Ur pont a-us d'ar stêr Oural a verk an harzh etre Europa hag Azia.
Anv ar gêr
Talvezout a rafe anv ar gêr kement hag ar c'hreñvlec'h war ribl ar stêr Or.
Jean-François-Ignace d’Erm
E vuhez
Eizh vloaz e oa, e 1753, pa voe anvet e dad da resevour ar roue e stal vras ar butun e Landivizio. En 1775, pa varvas an tad, edo Jean-François en Izelvroioù, en Amsterdam, ma timezas da Jacqueline de Vries, ur brotestantez.
Orenbourg
Anv ar gêr
Etre 1938 ha 1957 e oa anvet Tchkalov en enor d'an nijour-arnodiñ soviedel Valeri Tchkalov. E 1954 e voe savet un delwenn arem anezhañ 5 metr uhel evit lidañ 50vet deiz-ha-bloaz e c'hanidigezh.
Jean-François-Ignace d’Erm
E vuhez
Distro da Landivizio, e kemeras lec'h e dad. En 1789 e savas a-du gant mennozhioù an Dispac'h gall, ha goude 1793 e oa e penn kelc'hiadoù dispac'hel. Kuitaat a reas Landi e dibenn 1798, da vont da Gemper evel « fabricant de tabac » hervez a oa skrivet war mortuaj ur verc'h dezhañ e 1800.
Orenbourg
Anv ar gêr
Lesanvet e vez Orenbourg kêr-benn aziat Rusia en ur mod anofisiel.
Hyacinthe ar Vaou
Hyacinthe ar Vaou, pe Zent ar Vaou pe Senn Vaou (1888-1956), a oa ur c'haner ha sonaozer brezhonek, eus Priel, e dibenn an hag en hanterenn gentañ an. Embannet e veze e ganaouennoù war follennoù distag ha gwerzhet er marc'hadoù. Dall e oa ; gant un nizez dezhañ e veze lakaet dre skrid ar c'hanaouennoù a save.
Jean-François-Ignace d’Erm
Kanaouennoù
Skrivet en defe un toullad kanaouennoù brezhonek.
Orenbourg
Gevelliñ
Gevellet eo Orenbourg gant :
Karoline Luise von Hessen-Darmstadt
Karoline Luise von Hessen-Darmstadt, pe Karoline Luise von Baden (* 1723 en Darmstadt; 1783 en Pariz) a oa ur briñsez alaman, eus Hessen-Darmstadt, deuet da vout markgravez Baden dre zimeziñ, ha louzawerez.
Breizh Evel-Just
Anv ul listenn savet evit dilennadeg rannvro Breizh 2015 eo Breizh Evel-Just, rannvroelour, emrenour, eus an tu-kleiz hag ekologour anezhi. Kristian Troadeg, maer Karaez, a oa en he fenn. Savet e oa bet ivez gant Unvaniezh Demokratel Breizh, gant Breizh War Raok ha gant tudennoù distag eus ar strolladoù politikel, evel Daniel Cueff, maer Langoed. Oui la Bretagne a oa an anv gallek, brudetoc'h eget ar stumm brezhonek.
Karoline Luise von Hessen-Darmstadt
He buhez
Merc'h e oa da Ludwig VIII von Hessen-Darmstadt (1691–1768) ha da Charlotte Christine Magdalene Johanna von Hanau-Lichtenberg (1700–1726). He mamm a varvas pa ne oa nemet tri bloaz. Savet e voe gant tud he mamm e Buchsweiler, en Elzas. Soñjet e voe he dimeziñ da Dug Cumberland, met mont a reas an taol da gazh. Ur priñs all, hini Schwarzburg-Rudolstadt en devoa goulennet he dorn, a reas ur soñj all a-benn ar fin.
Breizh Evel-Just
Danvez dilennidi
Peder rann-listenn a oa, unan dre zepartamant, bodet enno izili an daou strollad politikel pennañ, UDB ha Breizh War-raok, hag ivez tud all a c'halle bezañ dilennidi, stourmerien eus an Emsav, ekologourien, sindikalourien... Daniel Cueff, maer ekologour Langoed, a oa e penn rann Il-ha-Gwilen, Andrée Kerleguer-Viougea, dilennadez eus UDB e Plerin, e penn rann Aodoù-an-Arvor, Kristian Derrien, maer Langoned, e penn rann ar Morbihan, ha Kristian Troadeg, maer Karaez, e penn rann Penn-ar-Bed hag e penn al listenn glok.
Karoline Luise von Hessen-Darmstadt
Markgravez
Dimezet e voe e miz Genver 1751 e Darmstadt da Karl Friedrich von Baden, Markgraf Baden-Durlach eus 1738 da 1771, ha dug-meur Baden adal 1771 betek e varv.
Breizh Evel-Just
Koulzad kabaliñ
En Alre, d'ar 7 a viz Gouere 2015, e krogas koulzad kabaliñ Breizh-Evel-Just. Gant Kristian Troadeg e voe displeget abegoù an emglev, goude m'o doa an daou strollad politikel marc'hataet e-pad pell amzer. Lavaret e voe gant tud zo ha zoken gant kazetennerien e kemere Strollad Breizh perzh e Breizh Evel-Just met ne oa ket gwir: embann a reas ar strollad breizhat eus an tu-dehoù, da gentañ, e sikourfe al listenn hep kemer perzh, hag a-benn ar fin e voe savet ul listenn all gantañ. Breizhistañs ivez a gasas e goulzad kabaliñ en ur mod dizalc'h. D'an 10 a viz Gouere e krogas an darvoud kentañ, gant ur gerzhadeg etre An Alre ha Sant-Brieg, aozet gant UDB Yaouank a c'houlenne e vefe digoret adarre al linenn hent-houarn etre an div gêr. Kenderc'hel a reas ar strivoù e-pad an hañv dre skignañ ur gartenn-post ha pegañ skritelloù. Embannet e voe anvioù an danvez dilennidi adalek miz Gwengolo, hag anavezet e voe ar program e miz Du, ar-raok ur vodadeg vras e Sal ar Geoded, e Roazhon.
Teiz-Noaloù
Teiz-Noaloù (Theix-Noyalo e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Sine e departamant Mor-Bihan. Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Teiz ha Noaloù.
Breizh Evel-Just
Koulzad kabaliñ
An impli er vro hag an emrenerezh a voe danvez pennañ ar program. Diwar-benn an holl sujedoù, ha pa vefe an treuzdougen, an energiezh, an endro... e tifenne al listenn buhez pemdeziek an annezidi ha muioc'h a emrenerezh.
Disoc'hoù
Etre 8 ha 10% e veze lakaet Breizh Evel-Just gant ar sontadegoù, betek gwalldaolioù Pariz, a lakaas ar c'houlzad kabaliñ hollek da dreiñ tro-dro d'ar surentez, d'ar brezel ha d'an divroidi (hag an dodennoù-se ne oant ket liammet tamm ebet ouzh barregezhioù ar rannvro nag ouzh kinnigoù al listenn). D'ar poent-se e tiskennas disoc'hoù ar sontadegoù da 6% evit al listenn emrenour. A-benn ar fin e voe 6,71% evit Breizh Evel-Just d'an dro gentañ, dirak ar Re C'hlas met a-dreñv tri strollad gall, Ar Strollad sokialour, ar Republikaned hag an Talbenn vroadel. Evit an eil tro ne voe ket roet kuzulioù votiñ evit unan eus an teir listenn-se, na gant Kristian Troadeg, na gant Unvaniezh Demokratel Breizh.
Emglevioù
Kengret e oa Breizh Evel-Just gant al listenn "Dibab hor rannvroioù - Adunvaniñ Breizh", en he fenn Gilles Denigot, e rannvro Broioù al Liger.
Karoline Luise von Hessen-Darmstadt
Markgravez
Degas a reas da gêr Karlsruhe, diazezet e 1715, ha deuet da vout sez nevez lez Baden, doareoù lez he zad-kozh, Ernst Ludwig von Hessen-Darmstadt. Ganti e teuas Karlsruhe da vout ur greizenn a sevenadur hag a studi a bouez en Alamagn.
Desket e oa, pemp yezh a gomze, kenskrivañ a rae gant Voltaire (bec'h a save etreze a-wechoù), ha sachañ a reas da vetek Karlsruhe tud evel ar barzh Johann Gottfried von Herder, Johann Caspar Lavater, ar romantour Johann Wolfgang von Goethe, Friedrich Gottlieb Klopstock, Christoph Willibald Gluck ha Christoph Martin Wieland, ma
Tresañ ha dourlivañ a rae, hag ezel e oa eus Akademiezh Arzoù-kaer Danmark. Ar c'hlav-kerdin a sone e chapel al lez.
Troet e oa gant ar skiantoù natur, ar plant, al loened, ar vein, an douarouriezh, ar fizik, ar gimiezh, ar medisinerezh. Un arnodva he doa savet e palez Karlsruhe hag arnodoù a bep seurt a rae ennañ.
Carl von Linné a reas Glückskastanie Carolinea Princeps L. eus ar pachira aquatica abalamour dezhi, ha Friedrich Wilhelm von Leysser a voe gopraet ganti da zastum plant eviti.
Bevañ a rae diwar he gounidoù ha krouet he devoa ul labouradeg siavon ha kantolioù.
Ul lamm fall a dapas e 1779, ha ne deuas ket en he yec'hed en-dro. Mervel a reas goude ur barrad e-kerzh ur veaj da Bariz gant he mab Friedrich. Mont a reas he dastumadegoù da vagañ ar Staatliche Kunsthalle Karlsruhe ha Mirdi Skiantoù-natur Karlsruhe, ar Staatliches Museum für Naturkunde Karlsruhe.
Addimeziñ a reas Karl Friedrich von Baden d'ar 24 a viz Du 1787 da Louise Caroline Geyer von Geyersberg, ha pevar bugel all en doe.
Bugale
Pevar bugel he doe :
Levrlennadur
en alamaneg:
Numidia
Istor
En III kantved kent J.-K. e oa rannet Afrika an Norzh e teir Stad poblet gant Berbered : hini ar Maoured, hini Mauretania a oa etre ar Meurvor atlantel hag ar stêr Mulucha, hini ar Masaesyli er c'hreiz, eus ar stêr Mulucha betek ar stêr Amsaga, renet gant ar roue Sifaks, hag erziwezh, e reter Kartada, rouantelezh ar Massyli, etre ar stêr Ampsaga (Oued-el-Kebir) ha tiriadoù Kartada.
En em gannañ a reas ar Masaesyli hag ar Massylii e 203 kent J.-K. en Emgann ar c'hompezennoù bras e diwezh an Eil brezel punek. Goude se e tegasas Massinissa, penn ar Massyli, ur skoazell a-bouez da drec'h Republik Roma war Gartada. Massinissa a zeuas a-benn neuze da unvaniñ Numidia a rene neuze holl an douaroù etre ar stêr Moulouia er c'hornôg ha Cyrenaica er reter. Dont a reas a-benn da viret emrenerezh e rouantelezh o tennañ e vad gant finesa eus an eneberezh etre Roma ha Kartada. Massinissa a lakas e penn pep proviñvs ur gouarnour hag e penn pep meuriad un « Amokrane » (ar penn meuriad). Eguzul, dek den ennañ, a eilas anezhañ gant efedusted en e bolitikerezh hag en e velestradur. E-touez an dek kuzulier e oa tri eus e vibien : Mikipsa a rae war-dro aferioù zo en e lec'h, Gulussa, karget da ren an armeoù ha Mastanabal e karg eus teñzor ar roue. Krouiñ a reas pezhioù moneiz ma weled e benn. Mervel a reas Massinissa e 148 kent J.-K..
Cúil Raithin
Cúil Raithin (Coleraine e saozneg) zo ur gêr eus Hanternoz Iwerzhon, e Kontelezh Doire. Emañ un 50 km bennak er reter da gêr vrasañ ar gontelezh-se, Doire, ha nepell diouzh ar mor.
Eno emañ kreizenn velestradurel Skol-Veur Ulad. 25 042 a dud a oa o chom e Cúil Raithin e 2001.
Gevellet eo gant La Roche-sur-Yon (Vande, Bro-C'hall).
The Katzenjammer Kids
The Katzenjammer Kids zo bannoù-treset amerikan skrivet gant an Alaman-Amerikan Rudolph Dirks (1877-1968) ha treset gant Harold Hering Knerr (1882-1949) e-pad 37 bloaziad. D'an 12 a viz Kerzu 1897 e voe embannet an istor kentañ, en American Humorist, stagadenn suliek ar gazetenn New York Journal a oa perc'hennet gant William Randolph Hearst (1863-1951). Rudolph Dirks e voe ar senarioour kentañ o tiskouez kendivizoù e dudennoù dre lagadennoù.
Goude un arridennad prosezioù a voe etre 1912 ha 1914 e tilezas R. Dirks an New York Journal hag e roas lañs d'ur stirad nevez, Hans und Fritz, a voe anvet The Captain and the Kids diwezhatoc'h. Heñvel e oa an tudennoù ouzh re The Katzenjammer Kids, a voe kendalc'het gant H. H. Knerr en e unan. Kevezerezh a voe etre an div gentel eus ar bannoù-treset-se betek ma paouezas The Captain and the Kids e 1979 goude ur remzad a 60 bloaziad.
Halobaena caerulea
Anvet e voe Procellaria caerulea (kentanv) da gentañ-penn (e 1789) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).
Boued
Bevañ a ra diwar grill dreist-holl, ha kresteneged all, pesked ha stioganed ivez.
Annez
Kavout a reer ar spesad en Inizi antarktek ha tro-war-dro hag en inizi er-maez da gKab Horn.
Mauléon
Mauléon zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall:
San Cassiano
San Cassiano  zo un anv-lec'h italianek.
The Katzenjammer Kids
Hiziv an deiz e vez skignet c'hoazh The Katzenjammer Kids gant an aozadur King Features Syndicate : ar stirad bannoù-treset koshañ eo, hag an hini padusañ ivez.
Dindan an talbenn Pim, Pam, Poum e vez embannet e galleg.
1897-1914 : an deroù
Ur gontadenn skeudennaouet alemanek anvet Max und Moritz – Eine Bubengeschichte in sieben Streichen, bet embannet er gelaouenn Fliegende Blätter adal ar 4 a a viz Ebrel 1865 gant Wilhelm Busch, eo andon The Katzenjammer Kids.
Tri faotrig a oa er penn-kentañ, met buan ne chomas nemet an daou vreur gevell Hans ha Fritz, a vez atav o sevel enep o mamm ha, drezi, enep pep beli. Tudennoù pennañ all ar stiriad eo ar C'habiten, anezhañ ur moraer peñseet a dalvez da dad ar vugale, hag an Enseller, unan eus pennadurezhioù ar skol. Bez' emañ ivez ar morlaer John Silver hag e vagad, ha c'hoazh ar roue morian hefil King Bongo a ren war un enez drovanel en Afrika. Ur pouez-mouezh brizhalamanek zo gant meur a dudenn pa gomzont saozneg.
Bepred e vez ar vugale oc'h ober tapoù d'an oadourion, bepred e vezont hetaet da c'houde, bepred e vezont paket ha bepred e vezont tersataet e dibenn an istor. Kement ha "leñv ar c'hizhier" e talvez ar ger alamanek Katzenjammer, met "keuzidigezh a-c'houde ur c'hwitadenn" eo e ster boutin ; "poan vlev" eo ar ster all koulz e saozneg hag en alamaneg.
Echu e voe gant Max und Moritz goude o seizhvet tap, pa gendalc'has The Katzenjammer Kids da vont, ha bev int c'hoazh hiziv an deiz. Meur a dresadenn-vev a voe savet diwar ar bannoù-treset. E 1903 e voe diskouezet ur pezh-c'hoari.
Rudolph Dirks ha Harold H. Knerr
Kement a berzh a rae The Katzenjammer Kids ma troas da zaou stiriad kevezer ha da zanvez ur prosez : nac'hañ a reas an New York Journal e paouezje Rudolph Dirks goude pemzek bloavezh labour. Paouez a reas R. Dirks koulskoude, hag e-unan e kendalc'has Harold H. Knerr. Prosez a voe graet gant R. Dirks neuze ; goude bloavezhiadoù e voe aotreet Randolph Hearst da virout ar stiriad, hag aotreet e voe R. Dirks da varilhañ ur stiriad damheñvel e ti Pulitzer. Adal ar varnadenn-se ez emdroas pep stiriad diouzh e du.
Tudennoù nevez a voe e The Katzenjammer Kids er bloavezhioù 1930 dindan pluenn H. H. Knerr : dont a reas ur gelennerez-ti pompadus anvet Miss Twiddle ("an dimezell Frizennek") hag he nizez speredek Lena da chom gant ar vreudeur e 1936 ; diwezatoc'h e teuas Rollo Rhubarb, ur paotrig donezonet dreist a oa bet skoliad d'an dimezell, da chom ivez. Atav e vez Rollo vrasonius o klask bout speredekoc'h eget Hans ha Fritz, met alies e ra tro-wenn hag e c'houzañv diwar e droioù-kamm.
Hans und Fritz e voe anv kentañ ar stiriad "nevez" gant R. Dirks, a zibabas an talbenn The Captain and the Kids adalek 1918. Damheñvel e oa an istorioù ouzh re The Katzenjammer Kids, met poblekoc'h e oa a-fed yezh. Efedusoc'h e chomas tresadennoù ha fent H. H. Knerr. Daoust da gement-se e teuas The Captain and the Kids da ober kement a verzh ha The Katzenjammer Kids. Kuitaat Pulitzer a reas R. Dirks evelato, ha mont da di United Feature Syndicate.
Tudennoù nevez a voe e The Captain and the Kids ivez : Ginga Dun, a zo un nevidour emvennus a zo speredekoc'h eget forzh piv, hag a gomz e gwerzennoù hepken ; Captain Bloodshot zo ur c'hevezer da John Silver, ar morlaer e The Katzenjammer Kids.
Arondisamant Lodeva
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Lodeva e 8 kanton (betek 2014) hag e 98 kumun :
Urzh ar Palmes académiques
Adaozet eo bet Urzh ar "Palmes académiques" (Palmez akademek) d'ar 4 a viz Here 1955 gant Edgar Faure a oa Prezidant kuzul ar vinistred d'ar mare-se. Dont a ra da heul ar vedalenn a Ofisour akademiezh (Officier d'Académie) bet krouet gant Napoleon 1añ e 1808 evit enoriñ izili meur ar Skol-veur (gant ster ar mare).
St. John's (Douar-Nevez ha Labrador)
St. John's eo kêr-benn ha kêr vrasañ proviñs Douar-Nevez ha Labrador e Kanada. En enez an Douar-Nevez emañ, war aod ar reter. E 2012 e oa 200 600 a dud o vevañ e kêr hag en trowardroioù.
Impalaeriezh Voghol
An Impalaeriezh Voghol pe Impalaeriezh Vogol (Babür İmparatorluğu en Turkeg, مغلیہ سلطنت, Muġalīh Sulṭanat en ourdoueg) en em astenne war un darn vat eus Indez etre deroù an ha kreiz an.
Urzh ar Palmes académiques
Ar vedalenn goshañ roet evit abegoù nann-soudardel nemetken eo.
Impalaeriezh Voghol
Genidik e oa hendadoù tierniezh an impalaerien eus kreiz Azia. Babur, un diskennad da Jengis Khan, e voe an impalaer kentañ. E 1526 e voe trec'h Babur war sultan diwezhañ Sultanelezh Delhi, Ibrahim Shah Lodi, en Emgann kentañ Panipat. War-lerc'h Babur e teuas e vab Humayun e 1530, hogen kollet e voe gant hennezh kalz eus an douaroù a oa bet aloubet gant e dad. Tizhet e voe he ment vrasañ gant an Impalaeriezh dindan ren mab Humayun, Akbar Veur, a bignas war an tron e 1556. War e lerc’h e voe e vab Jahangir (1605–1627) ha goude-se Shah Jahan, a savas an Taj Mahal en Agra, evel bez d’e wreg, Mumtaz Mahal.
Choupachkar
Choupachkar (tchouvacheg: Шупашкар; Tcheboksary e ruseg: Чебоксары) eo kêr-benn Republik Tchouvachia e Kevread Rusia. Poblet eo gant 469 000 a dud (e 2014).
Urzh ar Palmes académiques
Istor berr
Pa voe krouet e 1808 e oa just evit izili ar "Skol-veur" (ne oa nemet ur skol-veur impalaerel gant an holl rannoù hag a liseoù ivez). Tri renk a oa :
N'eo nemet adalek 1866 e teuas da vezañ ur gwir vedalenn, roet da vuioc'h a a dud, diabarzh ha diavaez an deskadurezh Stad.
The Katzenjammer Kids
Ar bloavezhioù 1950
Betek e varv e 1949 e voe H. H. Knerr o tresañ The Katzenjammer Kids. Gant Charles H. Winner e voe kendalc'het betek 1956, gant Joe Musial da c'houde. E 1976 e voe tro Mike Senisch betek 1981, ha hini Angelo DeCesare betek 1986. Hy Eisman eo an treser abaoe, ha betek hiziv an deiz. Tremen 50 kazetenn ha kelaouenn a embann The Katzenjammer Kids er bed a-bezh.
Urzh ar Palmes académiques
An Urzh a-vremañ
Enoriñ a ra ar vedalenn izili an deskadurezh Stad (kelennerien pe get). Abaoe 1866 e oa bet ledanaet niver an dud a c'helle bezañ enoret da dud en diavaez an deskadurezh Stad o deus rentet servij d'an deskadurezh pe da dud, estrenien en o-zouez, o deus sikouret emled sevenadur Frañs er bed.
An anvidigezhioù ha savidigezhioù a vez graet dre zekred gant ar C'hentañ ministr war ginnig ar ministr (pe ar vinistred) e karg eus an deskadurezh, ar Skolioù-meur a hag an imbourc'h. Graet e vezont div wech ar bloaz, d'an deiz 1añ a viz Genver ha d'ar 14 a viz Gouere.
The Katzenjammer Kids
Ar bloavezhioù 1950
Habaskaet eo bet an darempredoù etre ar C'habiten hag ar baotred e kentelioù nevesañ ar stiriad : gouest int da gendivizout e-lec'h emgannañ bepred. E Polinezia emañ King Bongoo ren bremañ. Kalz istorioù kozh zo bet adimplijet gant Hy Eisman er bloavezhioù diwezhañ.
Urzh ar Palmes académiques
An Urzh a-vremañ
Bez eus eus Kuzul an Urzh evit aliañ ministr an deskadurezh. Renet eo gantañ. kavout a reer ennañ holl renerien ar ministrerezh hag un ezel eus kuzul Urzh al Lejion a enoranvet war ginnig kañseller meur an urzh.
Arondisamant Lodeva
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Hérault d'ar 1 a viz Genver 2017. 122 gumun zo en arondisamant Lodeva bremañ.
The Katzenjammer Kids
Tresadennoù-bev
Ken abred ha 1898 e voe tresadennoù-bev mut gant tudennoù The Katzenjammer Kids. The Katzenjammer Kids In School a voe graet evit Biograph Company Herman Casler gant William George Bitzer. E 1900 e voe The Katzenjammer Kids in Love, gant an hevelep re.
Etre miz Kerzu 1916 ha miz Eost 1918 e voe graet 37 filmoù mut gant studio William Randolph Hearst's. Paouezet e voe goude-se, dres pa oa berzh bras ganto, en abeg d'ar bommoù alamanek rik goude ar Brezel-bed kentañ. Kemmet e voe talbenn ar bannoù-treset zoken, a voe The Shenanigan Kids, ha pemp film a voe kenderc'het gant an titl-se e 1920. Buan avat e tistroas ar stiriad d'e dalbenn orin.
E 1938 e voe graet filmoù The Captain and the Kids gant ar gompagnunezh Metro-Goldwyn-Mayer. Pa oa Hans ha Fritz pennharozioù ar bannoù-treset ez eo ar C'habiten a rene war ar filmoù, ar pezh na blijas ket d'an arvesterion : bloaz ha 15 film goude e voe paouezet gant ar c'henderc'hañ.
Urzh ar Palmes académiques
Daveoù
Dekred n° 55-1323 ar 4 a viz Here 1955 bet kemmet gant an dekredoù n° 59-1030 eus an 31 a viz Eost 1959, n° 61-609 eus an 10 a viz Mezheven 1961, n° 61-980 eus an 28 a viz Eost 1961, n° 62-453 eus an 13 a viz Ebrel 1962]), n° 65-775 eus an [[8 a viz Gwengolo 1965, n° 2002-563 eus an 19 a viz Ebrel 2002 ha n° 2012-427 eus an 28 a viz Meurzh 2012).
Sac'h-lastez
thumb|left| Ur c'harrad sac'hadoù-lastez e [[Groningen, en Izelvroioù.]] thumb|200px|Sac'h-lastez paper en un ospital
Ur sac'h-lastez zo ur sac'h da lakaat lastez. Peurvuiañ e vezont e polietilen, a-wechoùigoù e paper.
Polietilen
Meur a liv zo, hervez ar vro, pe hervez ar pezh e vezer sañset da lakaat e-barzh.
Istor
A-raok ar sac'h-lastez e veze taolet al lastez e poubellennoù, pe sailhoù-lastez a oa en houarn da gentañ, hag e plastik goude. Pa veze dastumet lastez ar sailhoù houarn e veze klevet trouz spontus.
Ijinet eo bet ar sac'h-lastez en 1950, gant Kanadianed, Harry Wasylyk, Larry Hansen ha Frank Plomp.
Erica Jong
Erica Jong, ganet Erica Mann d'ar 26 a viz Meurzh 1942 e New York, zo ur skrivagnerez ha kelennerez stadunanat.
The Katzenjammer Kids
Skinwel
E 1971 e voe blivet The Captain and the Kids evit ar skinwel.
Erica Jong
Brudet eo he romant Fear of Flying embannet en 1973, anavezet e galleg evel Le Complexe d'Icare.
Donetsk
Donetsk (en ukraineg: Донецьк, distaget, treuzlizhennet Donets’k; e rusianeg: Доне́цк, distaget ha treuzlizherennet Donetsk) a zo ur gêr c'hreantel vras eus reter Ukraina, war lez ar C'halmius, ha kreizenn ha kêr vrasañ an tolead anvet Donbas e-lec'h m'eo kreñv an eztennañ glaou-douar hag ijinerezh an dir. En tu-hont da 982 000 a dud a zo o chom e kêr (2010), hag en tolead-kêr ez eus en tu-hont da 2 vilion a dud o vevañ (2011).
Istor
Savet eo bet kêr e 1869 gant ur C'hembread, John Hughes, ha setu perak e oa bet anvet "Youzovka" (Юзовка) da gentañ ("Youz" o vezañ distagadur "Hughes" er vro), hag un toullad brav a Gembreiz a zeuas d’en em staliañ eno, dreist-holl eus Merthyr Tudful. Divadezet e voe e 1920 hag anvet "Stalino" en enor da Stalin, ha divadezet c'hoazh ur wech e 1961 evit dont da vezañ "Donetsk".
Veglie
Veglie zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Praia (Kab Glas)
Praia eo kêr-benn Republik ar C'hab Glas ha brasañ kêr ar vro eo ivez. Emañ en Enez-Santiago hag ur 130 000 den bennak a zo o vevañ enni.
Leonid Brejnev
Leonid Ilitch Brejnev (19 a viz Kerzu 1906 - 10 a viz Du 1982) a oa ur politikour soviedel ; sekretour hollek Strollad Komunour an Unaniezh Soviedel eo bet, ha neuze kentañ komandour an URSS 1964 betek 1982. Prezidant eus Præsidium ar Soviet meur (fonksion enorus er stad) e voe ivez etre 1960-1964 ha 1977-1982.
E veli, lodennet e penn kentañ, a voe kreñfaet tamm ha tamm e penn ar Strollad Komunour hag ar Stad; en e vleuñv e vo e-pad ar bloavezhioù 1970, a-raok ma kleñvedoù hag ar c'hozni na harzfe outañ diouzh ar galloud politikel (ar galloud-se a tremeno da izili an nomenklatura).
San Cesario
San Cesario zo un anv italianek, hini tud ha hini lec'hioù.
Victoria (Kolombia Breizh-Veur)
Victoria eo kêr-benn proviñs Kolombia Breizh-Veur e Kanada. Emañ e penn su Enez Vancouver, er Meurvor Habask, a-dal da aod Oregon, er Stadoù-Unanet. 80 032 a annezidi a oa e 2011 ha 344 630 gant ar veurgêr, ar pezh a ra anezhi ar pemzekvet brasañ eus Kanada.
Gevelliñ
Gevellet eo Victoria gant peder c'hêr :
Ryazan
Ryazan (ruseg: Ряза́нь) a zo ur gêr e Rusia. Poblet eo gant 528 599a dud e 2021.
Kanton Biarritz-Kornôg
Kanton Biarritz-Kornôg a oa unan eus kantonioù Lapurdi, en Iparralde, savet gant ul lodenn eus kêr Biarritz. Diskarget eo bet e 2015.
Ugento
Ugento zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Orator Sant C'hireg
Orator Sant C'hireg zo ur monumant e greunvaen e Ploumanac'h.
Plijout a ra d'ar merc'hed, hervez ur vojenn, plantañ spilhoù e fri ar sant.
Bryan Ferry
Bryan Ferry, bet ganet d'ar 26 a viz Gwengolo 1945 e Washington, Tyne and Wear (Bro-Saoz), a zo ur soner hag ur c'haner-sonaozer saoz.
Perzh a gemeras er strollad sonerien rock breizhveuriat Roxy Music er bloavezhioù dek ha tri-ugent.
Tuglie
Tuglie zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Arondisamant Montpelhièr
Arondisamant Montpelhièr a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Hérault hag e rannvro Okitania.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Montpelhièr e 22 ganton (betek 2014) hag e 93 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Hérault d'ar 1 a viz Genver 2017. 68 kumun zo en arondisamant Montpelhièr bremañ.
Claude Gellée
Claude Gellée lesanvet « le Lorrain » (Chamagne, war-dro 1600 - Roma, 23 Du 1682), a oa ul livour lorenat (ne voe staget Dugelezh Loren ouzh Bro-C'hall nemet e 1766).
Buhez
Er skol ne zeske Claude Gellée tostik netra, ma voe lakaet da zeskiñ ar vicher a bastezour. Kollet gantañ e dud pa oa daouzek vloaz, setu eñ da vont da Roma gant pastezourien all. Eno e tommas ouzh al livouriezh.
Caloramphus hayii
Anvet e voe Bucco Hayii (kentanv) da gentañ-penn (e 1831) gant al loenoniour breizhveuriat John Edward Gray (1800-1875).
Annez
Kavout a reer ar spesad e Malezia ha Sumatera.
Tricase
Tricase zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Anabathmis
Anabathmis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1905 gant al loenoniour alaman Anton Reichenow (1847-1941).
Spesadoù
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer holl en Afrika.
Trepuzzi
Trepuzzi zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Vladimir (Rusia)
Vladimir (ruseg: Владимир) a zo ur gêr e Rusia. Poblet eo gant 348 000 a dud (e 2013).
Gouel an anv a Jezuz
Gouel an anv a Jezuz a vez lidet gant ar Gatoliked d'an 2 pe d'an 3 a viz Genver, e koun amdroc'h ar mabig Jezuz.
Barnaoul
Barnaoul (ruseg: Барнаул) a zo ur gêr e Rusia. Poblet eo gant 633 000 a dud (e 2014).
Flensburg
Flensburg (Flensborg e daneg, Flensborg e sakseg izel, Flansborj e frizeg an norzh) zo ur gêr dizalc'h (kreisfreie Stadt) eus Schleswig-Holstein en Alamagn. Goude Kiel ha Lübeck ez eo an trede kêr vrasañ e land Schleswig-Holstein. Emañ Flensburg e-kreiz su Schleswig, etre Kiel (86 km er su) hag Aabenraa e Danmark (34 km en norzh). Tost-kenañ eo da harzoù Danmark (7 km).
Aigas Vivas (Arieja)
Aigas Vivas (okitaneg; Aigues-Vives e galleg) a zo ur gumun e departamant an Arieja en Okitania.
Flensburg
Anavezet eo Flensbur abalamour d’ar bier anvet Flensburger Pilsener ha lesanvet "Flens" hag abalamour ma’z eo kêr-benn ar vinorelezh danek e kreisteiz Schleswig.
E miz Mae 1945 e oa bet sez gouarnamant diwezhañ an Nazied (gouarnamant Flensburg), renet gant an amiral Karl Dönitz, etre ar c’hentañ a viz Mae (goude marv Hitler) ha dispennadur ar gouarnamant-se d’an 23 a viz Mae.
Lophophorus sclateri
Lophophorus sclateri a zo ur spesad evned eus kerentiad ar Phasianidae.
Praia (disheñvelout)
Praia (traezhenn e portugaleg) zo anv meur a draezhenn er broioù portugalek, ha hini meur a gêr ha kumun er broioù portugalek.
Lophophorus sclateri
Dougen a ran anv al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).
Aigas Vivas (Gard)
Aigas Vivas (okitaneg; Aigues-Vives e galleg) a zo ur gumun e departamant ar Gard en Okitania.
Penza
Douret eo gant ar Soura. E 540,42 km e Gevred Moskou emañ (657,72 km dre an hent) Calculateur de distance.
Alacant
Alacant (katalaneg; Alicante e kastilhaneg) zo ur gêr e Kumuniezh València, unan eus ar Broioù Katalanek ; pennlec'h Proviñs Alacant ha komark Alacantí eo.
Penza
Istor
Krouet e voe e 1663 evel ur post war harzoù Gevred Rusia. E-pad an e teuas da vezañ ur greizenn genwerzh. E 1774 e kouezhas Penza etre krabanoù emsaverien Emelian Pougatchev rak a-du gantañ e oa tud ar gêr.
E 1801 e voe savet an tiez kentañ e maen. E 1809 e oa ouzhpenn 13 000 a dud e kêr.
E-pad Brezel diabarzh Rusia e voe savet un emsavadeg gant al Legion tchek. E-pad ar mare soviedel e teuas da vezañ ur greizenn c'hreantel rannvroel.
Nitokris
Hervez egiptologourien, evel Joyce Anne Tyldesley, e vije bet merc'h d'ar faraon Merenrê Iañ ha d'e bried Neith. Renet he dije goude marv he fried drouklazhet, Merenrê-Nemtyemsaf (Merenrê II), e-pad daouzek vloaz hervez Manéthon, pe daou vloaz hervez papyrus Torino (4.8). Hervez an istorourien a anavez ar rouanez he dije renet etre daou ha pemp bloaz, etre -2152 ha -21502. hervez Julius Africanus (a veve en amzer Neron) he dije renet e-pad bloaz.
Mons-en-Pévèle
Mons-en-Pévèle a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Bragança
Bragança zo un anv-lec'h portugalek.
Harki
Harki a zo ur ger implijet evit komz eus un Aljerian a oa en em angajet eus 1957 betek 1962, en arme Bro-C'hall. Servijout a rejont ivez en Aljeria c'hall en un aozadur sivil. Dont a ra ar ger "harki" eus an arabeg haraka hag a dalvez « fiñv ». Implijet e oa ar ger-se dija evit komz eus brezelioù bihan etre meuriadoù pe enebourien diavez.
Miguel Iañ Portugal
Miguel Iañ, ganet e Lisboa e 1802 ha marvet en Karlsruhe en Alamagn e 1866, pe Miguel Primeiro de Portugal y Borbón, pe (en e hed) Miguel Maria do Patrocínio João Carlos Francisco de Assis Xavier de Paula Pedro de Alcântara António Rafael Gabriel Joaquim José Gonzaga Evaristo de Bragança e Bourbon, lesanvet «el Tradicionalista», a oa roue Portugal.
Harki
En em angajiñ a rae an Harkied en arme c’hall dre gontrad miziek da adneveziñ hep kaout ur statud soudard. Er penn-kentañ e veze implijet an « harka-où » evit difenn ar c’hêriadennoù, a vagadoù-stourm da argadiñ dindan kiriegezh ofiserien c’hall da c'houde.
Tiggiano
Tiggiano zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Harki
E Bro-C'hall « harki » a zo « Gallaoued vuzulman broellaet » (FMR) pe « Broellourien a orin norzhafrikan » (RONA). En Aljeria ez eo deuet « harki » da vezañ heñvelster gant treitour ha kenlabourer. En ur gontañ ar "Pieds-noirs" europat, ar yuzevien hag an holl vuzulmiz lealour, a rankas Bro-C'hall degemer 2,5 milion a dud. Ober a reas war-dro ar re gentañ met dileuskel a reas ar re all. 42 500 Harkis a c'hellas dont da Vro-C'hall memes tra.
En septembre 2021, Emmanuel Macron président de la France « demande pardon » aux harkis et annonce une loi de « reconnaissance et de réparation ».
An Harki-ed e-pad brezel Aljeria (1954-1962) ha goude
E miz Kerzu 1961 e oa 63 000 Harki en arme Bro-C'hall. Ouzhpenn an Harkied e oa ivez ar soudarded vuzulman hag a oa 85 000 anezho e 1960. En holl, e-pad ar brezel, he doa arme Bro C'hall enskrivet 60 000 Harki e-touez 263 000 muzulman angajet. Arme Bro-C'hall he deus tutaet ivez war-dro 3 000 den hag a oa bet tud en FLN hag en ALN. Met lod anezho a zo bet lazhet dre zial adalek 1962. Hervez Maurice Faivre e veze kontet peder gwech muioc'h a vrezelourien vuzulman e kampoù Bro-C'hall eget eus tu an FLN. Ministrerezh an arme a lavar e vefe marvet 4 500 soudard muzulman evit Bro-C'hall e-pad ar brezel, hag ouzhpenn 600 anezho a oa bet kollet.
Nebeut a amzer goude dizalc'hidigezh Aljeria
Goude ar 5 a viz Gouere 1962 e kreskas an niver a lazhadegoù Harkied betek Here eus ar memes bloavezh. En holl, niver an Harkied lazhet goude an harz-tennañ, bet lazhet dre zial, a oa etre 10 000 ha 150 000. Kalz a Harkied a zo bet harzet ha lakaet en toull-bac'h ivez.
Doareoù d’o lakaat da zont da Vro-C’hall
E 1962, ne oa raktres skarzhañ na gwareziñ ebet evit an Harkied hag o familhoù, hag ar gouarnamant a oa bet tapet fall gant dilestradeg ar vroellourien repuad. 15 000 da 20 000 eo niver ar familhoù eus an Harkied, pe war-dro 90 000 den, a c'hellas mont da vevañ da Vro-C'hall eus 1962 betek 1968. Ar brasañ niver a chomas en Aljeria ha degadoù a viliadoù anezho a zo bet drouklazhet.
An Harkied e Bro-C'hall adalek 1962
A-benn ar fin e c’hellas 91 000 Harki hag o familhoù mont da vevañ da Vro-C'hall eus 1962 betek 1968. D’an 31 a viz Genver 1964 e resevas ar brefeded ur paper digant ar ministr François Missoffe e-lec'h e oa lâret ne oa ret dezho adlojañ an Harkied nemet goude bezañ adlojet an holl b-"pieds-noirs" hag a c'houlennfe ul lojeiz pe a vefe lojet fall.
Devezh gouestlet d'an Harkied
D’ar 25 a viz Gwengolo bep bloaz e vez un devezh gourc'hemennoù evit an Harkied. Ar prezidant Jacques Chirac en devoa divizet se d'an 31 a viz Meurzh 2003.
Sell an FLN e-keñver an Harkied
En Aljeria n’o devoa ket bugale an Harkied ar gwir da gaout ur gelennadurezh uhel, diskoliet ma vezent abred a-walc'h, goude bezañ dilezet gant ar gouarnamant c'hall. Ar familhoù n'ho devoa ket gwir da vont da Aljeria evit douarañ an Harkied a veve e Bro-C'hall hag a varve eno.
Gweladenn Abdelaziz Bouteflika e Bro-C'hall e miz Mezheven 2000
D'ar 16 a viz Mezheven 2000, er skinwel gall, e-keit ma oa prezidant ar republik aljerian, Abdelaziz Bouteflika, o weladennañ en un doare ofisiel Bro-C'hall, a zisklêrias ne oa ket prest c'hoazh pobl Aljeria da asantiñ e c'hellfe Harkied dont en-dro da Aljeria. Keñveriet eo bet, gant ar prezidant aljerian, an Harkied gant ar genlabourerien c’hall dindan dalc'hidigezh an nazied etre 1940 ha 1944. Fuloret e oa an Harkied da c'houde peogwir e nac'hent ar geñveriadenn-mañ.
Andrano
Andrano zo ur gumun eus Italia, e  proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
Miguel Iañ Portugal
E vuhez
Eil mab ar roue João VI ha Carlota Spagn e oa. Dre e zeskadurezh e oa katolik ha mirour touet. Gant se e oa gwelet fall gant bourc'hizien ar vro, digor d'ar frankizouriezh. Plijout a rae d'ar bobl avat. Goude ar brezelioù ouzh Spagn ha Gall e oa an dienez o ren er vro, ma c'hortozed ur roue kreñv da saveteiñ ar rouantelezh.
En 1826 e teuas e vreur henañ Pedro da vezañ roue Portugal evel Pedro IV, pa oa Impalaer Brazil DIJA abaoe 1822. O c'hoar Isabel Maria de Bragança, rejantez Portugal a roas ar rouantelezh d'he merc'h Maria da Gloria, en 1826. Honnezh ne oa nemet 7 vloaz, pa voe anvet da rouanez evel Maria II, ha prometet e oa he dorn d'hec'h eontr Miguel, evit mirout ouzh tabut en tiegezh, hag anvet da roue kenseurt.
Roue e voe Miguel entre 1828 ha 1834 e-pad Brezel diabarzh Portugal.
Miguel ne oa ket da vezañ roue Portugal, met e vreur henañ, ar priñs Pedro de Braganza, a zilezas ar gurunenn da vont da embann dizalc'hted Brazil, a voe disrannet diouzh Portugal en 1822.
Harlu
Repu a gavas en Aostria. Eno en devoa an titl a z-dug Bragança, hag e 1851 ec'h euredas da Adelheid von Löwenstein-Wertheim-Rosenberg. Ur mab ha c'hwec'h merc'h o devoe. Savet e voent en un doare katolik ha deol, ha dimeziñ a reas e verc'hed da dud ken deol all.
E vugale
Miguel Iañ en devoe ivez ur verc'h ha n'ouzer ket piv e oa he mamm:
Ramiro Arrue
Ramiro Arrue y Valle, pe  Ramiro Arrue hepmui (1892-1971), a oa un arzour ha livour euskarat. Ganet e oa e 1892 en Bilbo, ha marvet e Donibane Lohizune e 1971.