cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kazakeg
Keñveriadenn gant ar yezhoù turkek all
Tost a-walc'h eo stumm ar gerioù a orin turkek rik implijet gant an eil yezh turkeg hag eben alies, da skouer:
Levrioù
Hengirmen, M. (?) ''Türkçe Tilaşar. Kazakça Konuşma Kılavuzu'', Ankara: Engin. (skrivet ar c'hazakeg hervez reolennoù reizhskrivañ an turkeg)
Ardakoç, N. (2005) Modern Türk Dilleri Seyahat ve Kunuşma Kılavuzu, Istanbul: Geçit
Öztopçu, K. (1994) ''Colloquial Kazakh. A Mini Course'', Madison: Audio-Forum
Sant-Ervlon-ar-Roz
Sant-Ervlon-ar-Roz (Saint-Herblon e galleg) a oa ur gumun a Vreizh e Kanton Ankiniz, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Gwengamp
Gwengamp a zo ur gêr eus Breizh e Bro-Dreger, ur gumun, ur penn-kanton, ha penn-arondisamant. E 2009 e oa 21 645 a dud en unvezh-kêr, ar pevare brasañ en departamant.
Sant-Ervlon-ar-Roz
Ardamezioù
"En erminoù, e dreustell gwezboellek etre argant ha gul"
Gwengamp
Douaroniezh
Treuzet eo ar gumun gant an Trev
Sant-Ervlon-ar-Roz
Ardamezioù
Aozer ː Ao. X. de Boisrouvray
Bet digemeret gant ar Gumunn an 8 Mezheven 1979. Bet enrollet an 30 Here 1980.
Diouzh siell Beli Château Fromont (1481), e dreustell karget gant hini aotrouniezh Vair.
Gwengamp
Ardamezioù
War un eilskouerenn eus 1778, an dresadenn a ziskouez : treustellet etre argant ha glazur a c'hewec'h fezh (Sigismond Ropartz)
Sikist-bezv
Ar sikist-bezv (Sicista betulina) a zo ur bronneg krigner hag a vev e Sibiria.
Gwengamp
Monumantoù ha traoù heverk
Ur gêr mogeriet e oa Gwengamp gwechall, met distrujet e voe an darn vrasañ eus ar mogerioù en.
Emdroadur ar boblañs
Emdroadur poblañs Gwengamp abaoe 1793
Gwiñver rous
Ar gwiñver rous (Sciurus vulgaris) a zo ur bronneg krigner hag a vev en Eurazia.
Sant-Gerent
Sant-Gerent (Saint-Géréon e galleg ofisiel) a oa ur gumun a Vreizh, e Kanton Ankiniz, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Anv
Stummoù skrivet ː
Ardamezioù
En glazur plezek en aour
Ar Gozh-Korle
Ar Gozh-Korle a zo ur gumun eus Breizh, e reter Bro-Gernev, e departamant Aodoù-an-Arvor.
171
924 Ab Urbe Condita = 171 goude J.-K.
172
925 Ab Urbe Condita = 172 goude J.-K.
1558
Diwar-benn bloavezh 1558 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1558
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1558
Bevedeg lieskellig
Ur bevedeg lieskellig a zo dezhañ meur a gellig.
Enez ar Reünion
thumb|An enezenn gwelet diwar an uhel
Enez ar Reünion (/reyˈniːɔ̃n/ pe /reˈỹɲɔ̃n/) (La Réunion e galleg; La Rényon pe La Rénion e kreoleg Reünion) zo un enezenn e Meurvor Indez. Mont a ra d'ober un departamant tramor gall. Saint-Denis eo anv ar pennlec'h anezhañ.
Arondisamantoù ar Reünion
Rannet eo ar Reünion e pevar arondisamant :
Sikist ar stepennoù
Sikist ar stepennoù (Sicista subtilis) a zo ur bronneg krigner hag a vev er Balkanioù, Roumania, Ukraina ha kreisteiz Rusia.
173
926 Ab Urbe Condita = 173 goude J.-K.
Souslik
Ar sousliked eo ar bronneged kar d'ar gwiñvered hag a ya d'ober ar genad Spermophilus.
1560
Diwar-benn bloavezh 1560 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1560
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1560
Tilheg
Tilheg (Teillay e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Baen-Veur e departamant Il-ha-Gwilen.
Gevelliñ
Gevellet eo ar gumun gant:
Gwiñver Persia
Gwiñver Persia (Sciurus anomalus) a zo ur bronneg krigner hag a vev e Gres, Turkia, e broioù ar C'haokaz hag en Azia, eus ar Mor Kreizdouar betek Iran.
Koruro
Ar c'horuro (Spalacopus cyanus) a zo ur bronneg krigner hag a vev e Chile. Ar spesad nemetañ eo er genad Spalacopus.
Manchester
Ur gêr ha distrig eus Bro-Saoz, anezhi ul lodenn eus kontelezh lidel Manchester Veur, eo Manchester. Ouzhpenn Manchester hec'h-unan ez eus en distrig ur barrez keodedel : Ringway
Ur perzh pouezus he doa bet e-pad ar Reverzhi c'hreantel. Hiziv eo ur greizenn sevenadurel ha genwerzhel ha, hervez reoù 'zo eil keoded ar vro. Ur boblañs a 437,000 annezad he deus kêr Manchester hec'h-unan.
Anv
Talvoudegezh ː diwar *mammula, evit kaozeal diouzh ur run heñvel diouzh ur vronn. Dont a ra an anv eus an anv latin Mamucium, pe Mancunium, anv ar c'hreñvlec'h roman a oa war an duchenn m'emañ an iliz-veur, hag a dlefe dont eus un anv keltiek. Lod a wel ur wrizienn "mamm", a vije anv un doueez, marteze hini ar stêr Medlock e-harz an duchenn. Lod all a gompren mamm evel bronn, diwar ar gouezeleg, a vije un anv graet eus an duchenn abalamour d'he stumm (evel ma tostaer bre ha bronn e brezhoneg). Manceinion eo an anv kembraek, diwar Mancunium.
Mancunians eo anv annezidi Manchester e saozneg.
Kêrioù gevellet ha koñsuldioù
Gevellet eo Manchester gant meur a gêr,.
E Manchester e kaver ar muiañ koñsuldioù e Breizh-Veur er-maez eus Londrez : ouzhpenn 800. O servijoù a ra war-dro al lodenn vrasañ eus Norzh Bro-Saoz. Staliet e oa ar re gentañ er bloavezhioù 1820 dre ma oa o kreskiñ al liammoù kenwerzh etrebroadel e-pad an Dispac'h Greantel, ,.
Plegastell
Plegastell (Pléchâtel e galleg; Pyeuchâtè e gallaoueg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Baen-Veur e departamant Il-ha-Gwilen.
Ardamezioù
N'en eus ket evit ar poent
Pesk-aour
Ar pesked-aour zo pesked dour dous, Carassius auratus o anv skiantel. Kar int d'ar c'harped.
Saiga
Ar saiga (Saiga tatarica) a zo un antilopenn hag a vev en un nebeud tachadoù e Kalmoukia, Kazakstan ha Mongolia. Ar spesad nemetañ eo er genad Saiga.
Doareoù pennañ
Heverk eo ar saiga dre e fri fiñv-difiñv a denn d'un drompilh hag a servij da dommaat an aer analet diouzh ar goañv ha silañ ar poultr diouzh an hañv. Kerniel garanet zo war penn ar par.
War-dro 70 cm - 80 cm eo ouzh an draen hag etre 1 m hag 1,5 m a hirder. War-dro 40 kg a bouez eo ar saiga deuet d'e oad.
Arvelen ha berr eo e vlevenn diouzh an hañv, gris ha hir diouzh ar goañv.
Gouennañ
Ar gouennañ a c'hoarvez e miz Kerzu. An dougen a bad 5 miz ha ganet e vez daou venn. Denañ a ra an hini yaouank e-pad 4 miz met gouest eo da beuriñ 1 sizhun goude e c'hanedigezh.
Emzalc'h
Da vare ar gouennañ en em vod ar saigaed hag ober strolladoù 5 - 10 parez gant ur par. D'ar mare-se e c'hoarvez emgannoù feuls etre ar pared betek ma vefe lazhet unan anezho a-wechoù.
Manzanilla
Manzanilla zo un anv spagnolek
1559
Diwar-benn bloavezh 1559 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Manzanillo
Manzanillo zo anv meur a gêr er broioù spagnolek :
Alexander MacDonnell
Alexander MacDonnell, pe McDonnell, a zo bet ganet d'an 22 a viz Mae 1798 e Béal Feirste (Iwerzhon) ha marvet d'ar 14 a viz Gwengolo 1835 e Londrez (Breizh-Veur).
Mestrc'hoarier echedoù iwerzhonat.
Saiga
Emzalc'h
Peuriñ a ra ar saiga diouzh an deiz ha, diouzh an noz, e toull ur c'hleuz en douar evit kousket.
Manzanilla
Pennad kar
Χαμομήλι Chamomile Mansanilya (kamomile)
Alexander MacDonnell
Matchoù Londrez
Adalek miz Mezheven 1834 betek miz Du e c'hoarias un heuliad c'hwec'h match (88 partienn) a-enep da Louis de la Bourdonnais, kampion ar bed er c'houlz-se ; 44 partienn a voe gounezet gant de la Bourdonnais, 30 gant McDonnell, 14 a voe nul; ne voe ket echuet ar seizhvet match.
Manzanillo
Pennad kar
Manzanillo (Valladolit) Manzanillo (Valladolid) Manzanillo
174
927 Ab Urbe Condita = 174 goude J.-K.
1559
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1559
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1559
1561
Diwar-benn bloavezh 1561 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Saiga
Preizhata
Preizhataer pennañ ar saiga eo ar bleiz. Al louarn hag ar c'hi a dag ar menned nevez-ganet.
Priziet eo o c'herniel er medisinerezh sinat evit lazhañ an derzhienn.
Aberystwyth
Aberystwyth zo ur gêr eus Kembre e kontelezh Ceredigion, e kember ar stêrioù Rheidol hag Ystwyth. 15 935 a dud a oa o vevañ eno hervez niveridigezh 2001. Ur skourr eus Skol-veur Kembre zo eno. Anvet eo ar gêr Aberstouez gant Roparz Hemon e-barzh Gwalarn niverenn 128-129 (1939, p. 75) ha gant Youenn Olier en e romant Porzh an Ifern.
Aozadurioù diazezet en Aberystwyth
250px|thumb|Traezh Aberystwyth ha pelloc'h an dorgenn anvet y Graig glais.
thumb|[[Levraoueg Vroadel Kembre|alt=]]
Mammlouzoù
Kramamailh, pe kamambilh, pe mammlouzoù hag anvioù all c'hoazh (abrant, abrant-wenn, avron-ki, bozen, louzoù-ar-mammoù) a vez graet eus al louzoù anvet Asteraceae, hervezh o c'herentiad.
Bleunioù melen o dez, gant petalennoù gwenn. Gante e vez graet eoul hag e vez aozet dour diwar gamambilh, evel ma skriv Jules Gros.
175
928 Ab Urbe Condita = 175 goude J.-K.
Impalaeriezh roman
--
Shohid Minar
thumb|right|300px|Shaheed Minar, anezhañ monumant ar verzherien, tost da [[Dhaka Medical College.]]
Ar Shohid Minar (banglaeg: শহীদ মিনার), anavezet ivez dre e anv e hindieg Shahid Minar, zo anezhañ ur monumant broadel e Dhaka, Bangladesh, savet e koun merzherien Emsav ar Yezh e 1952.
Ur greizenn sevenadurel eo hiziv, ha bep bloaz e vez enoret enni Emsav ar Yezh.
Manzanillo (Cuba)
thumb|right|280px|Setu men emañ Manzanillo e Cuba
Manzanillo zo ur gumun hag ur porzh e Proviñs Granma e reter Enez Cuba, e pleg-mor Guacanayabo, e-kichen aber ar stêr Cauto. Krouet e oa bet e 1784.
Pevar emgann a voe eno e-pad Brezel 1898.
1562
Diwar-benn bloavezh 1562 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1562
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1562
Clwyd
Clwyd zo anv
N'eo ket sur e vije kar an anv Clwyd d'ar ger kloued e brezhoneg.
Bila Tserkva
Bila Tserkva a zo ur gêr eus kreiz Ukraina, war ribl ar stêr Ros.
177
930 Ab Urbe Condita = 177 goude J.-K.
Cheshire
Cheshire (Kontelezh Chester hervez an anv kozh, Swydd Gaer pe Sir Gaer e kembraeg), zo ur gontelezh eus gwalarn Bro-Saoz, stok ouzh hanternoz Kembre, e Breizh-Veur.
Kêrioù
Chester (Caer e kembraeg) eo pennlec'h ar gontelezh, met Warrington eo ar gêr vrasañ.
Douaroniezh
En hanternoz dezhi emañ Merseyside ha Greater Manchester, Derbyshire er reter, Staffordshire ha Shropshire er c'hreisteiz, Sir y Fflint ha Wrecsam e Kembre er c'hornôg.
D'ar 1añ a viz Ebrel 1998 e voe disrannet Warrington ha Halton diouzh ar gontelezh velestradurel, ha dont a rejont neuze da vezañ Aotrouniezhioù unvan.
Rannet e voe neuze ar gontelezh amaezel miret etre 6 distrig, adaozet d'ar 1añ a viz Ebrel 2009: kendeuzet e voe Hellesmere Port ha Neston, Distrig Chester ha Vale Royal da sevel Kornôg Cheshire ha Chester a-gevret pa voe kendeuzet diouzh o zu Crewe ha Nantwich, Congleton ha Macclefield da sevel Reter Cheshire a-gevret. Ur gontelezh lidel hepken a chom, pa voe freuzet kontelezh velestradurel Cheshire.
Laeta
Al Laeta (pe Laita, pe Leta ) eo anv ar stêr adalek kember an Ele hag an Izol e Kemperle, a red betek aber ar Pouldu ma tegouezh er mor bras.
Eupleridae
An hini anavezetañ eo moarvat ar Fosa (Cryptoprocta ferox) en iskerentiad Euplerinae. Er c'herentiad Viverridae e veze renket holl izili an iskerentiad-se gwechall tra ma oa renket ar Galidiinae e-touez an Herpestidae.
176
929 Ab Urbe Condita = 176 goude J.-K.
Impalaeriezh roman
-
Surikat
Ar surikat (Suricata suricatta) a zo ur bronneg eus su Afrika. Ar spesad nemetañ eo er genad Suricata.
178
931 Ab Urbe Condita = 178 goude J.-K.
Impalaeriezh roman
---
181
934 Ab Urbe Condita = 181 goude J.-K.
180
933 Ab Urbe Condita = 180 goude J.-K.
Konikl Florida
Konikl Florida (Sylvilagus floridanus) a zo ur bronneg geotdebrer a-orin eus reter Norzhamerika, Kreiz ha Suamerika.
Bola de Nieve
Gant Benny Moré hag Arsenio Rodríguez eo unan eus an arzourien dreist deuet eus Kuba. Ouzhpenn espagnoleg e kane: e saozneg, galleg, katalaneg, portugaleg hag italianeg e rae ivez.
Ar ganerez Rita Montaner, a sone-eñ piano ganti, a rae an anv-se anezhañ, abalamour d'e vlev gwenn.
Da gentañ e oa bet brudet e Mec'hiko. Goude hepken e teuas Kuba, e vro c'henidik, ha neuze Kreisteizamerika, SUA, ha Bro-C'hall (Pariz bepred) goude. Diwar e benn e lavare: "Yo no canto canciones ni las interpreto, yo soy" (Kanañ ne ran ket, bezañ ec'h on).
Kanet en deus ivez e katalaneg, galleg, italianeg, portugaleg ha saozneg.
En Habana e veze ordinal o kanañ hag o seniñ en davarn « El Monseigneur ». A-du e oa gant gouarnamant Castro, evitañ da vezañ heñvelrevad.
Mervel a reas gant ur c'hwitadenn-galon e Kêr Vec'hiko, p'edo war e hent da Lima, a gare kenañ.
Prezegenn e obidoù a voe distaget gant ar barzh Nicolás Guillén dirak ur mor a dud.
Darn eus e ganaouennoù, evel Ay, Amor, zo bet adkemeret e filmoù Pedro Almodóvar.
Kanaouennoù
Savet pe kanet gantañ:
Souslik brizh
Ar souslik brizh (Spermophilus suslicus) a zo ur bronneg krigner eus kerentiad ar gwiñvered (Sciuridae).
Bevañ a ra e reter Europa.
182
935 Ab Urbe Condita = 182 goude J.-K.
Varese
Varese zo ur gêr hag ur gumun eus  Italia, ha pennlec'h proviñs Varese e Lombardia.
183
936 Ab Urbe Condita = 183 goude J.-K.
Darlington
Ur pennadurezh unelour (unitary authority) eo Darlington abaoe ar 1 a viz Ebrel 1997, da lavaret eo e samm kefridioù ur gontelezh velestradurel hag un distrig.
Da 107 799 a dud e save ar boblañs d'an 21 a viz Meurzh 2021.
1564
Diwar-benn bloavezh 1564 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1564
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1564
Noual-Pentevr
Ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor eo Noual-Pentevr pe Noual.
Anv
Gerdarzh ː galianeg Novioialon, "frankizenn nevez".
Istor
Noual e oa ul lodenn eus Plestan
1565
Diwar-benn bloavezh 1565 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1565
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1565
Stockton-on-Tees
Goude bezañ bet un distrig eus Cleveland betek 1996 e teuas Stockton-on-Tees da vezañ adalek ar 1añ Ebrel 1996 un Amaezerezh unvan e diabarzh kontelezh lidel Durham e Norzh ar stêr Tees ha kontelezh lidel Norzh Yorkshire e Su ar stêr Tees.
Load kefridiel Amaezerezh unvan Stockton-on-Tees
1566
Diwar-benn bloavezh 1566 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1566
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1566
Béal Feirste
Béal Feirste (stumm saoznekaet: Belfast), eil kêr vrasañ ag Iwerzhon ha kêr-benn Norzhiwerzhon. 267 500 a dud a oa o vevañ e kêr e 2009, ha 641 638 en tolpad kêrioù.
197
950 Ab Urbe Condita = 197 goude J.-K.
Impalaeriezh roman
---
Makedonia (Gres)
Makedonia (gresianeg Μακεδονία, Makedonia) a zo ur rannvro istorel (rouantelezh kozh Fulup II, Aleksandr Veur hag o diskennidi) eus Gres.
Diesel and Dust
Diesel and Dust a zo ur bladenn gant ar strollad Midnight Oil hag a oa deuet er-maez e 1987, dindan al label enrollañ CBS. Ar bladenn a zo diwar-benn stourm an henvroidi aostralian ha kudennoù an endro. Lavaret e vez eo bet diazezet ritm ar ganaouenn "Beds are Burning" war trouz o c'hirri-tan.
Ar roudenn "Gunbarrel Highway" ne oa ket bet lakaet e-barzh ar bladenn pa zeuas er maez er Stadoù-Unanet. An dibab-mañ a zo bet graet peogwir e veze kavet re zivalav ar frazenn "shit falls like rain on a land that is brown" evit ar bobl amerikan,.
E 1989 he doa dibabet ar gazetenn Rolling Stone lakaat ar bladenn-mañ en 13 plas en he listenn eus ar 100 pladenn wellañ er bloavezhioù 1980.
Lizherenneg vramiek
Un abjad eo ar skritur bramiek (pe brahmi) kentoc'h evit ul lizherenneg rik dre ma talvez pep lizherenn gensonennel diazez d'ur silabenn enni ur vogalenn dre ret hag a c'hell bezañ kemmet dre ouzhpennañ outi stumm stag ar vogalennoù evel diakritikoù.
Kensonennoù
Skeudenn:Bramiek kens.gif
Vogalennoù
Skeudenn:Bramiek vogal.gif
1563
Diwar-benn bloavezh 1563 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1563
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1563
Pylades
Pylades (gregach: Πυλάδης / Pyládês) zo un haroz hellazat, kenderv da Orestes.
Goz
Ar gozed zo bronneged bihan, du o blev, amprevanetaerien ha turierien.
An darn vrasañ eus ar gozed zo rummataet er c'herentiad Talpidae, war un dro gant an desmaned.
Spesadoù
E-touez ar spesadoù gozed emañ :
Loened all zo anvet gozed daoust dezho bezañ en ur c'herentiad all, evel ar c'hoz c'hodellek eus Aostralia pe ar gozed-aour da skouer.
Hartlepool
Hartlepool zo ur gêr hag ur porzh e biz Bro-Saoz, e kontelezh Durham, war lez Mor an Hanternoz, 415 km eus Londrez, 12 km en hanternoz da Middlesbrough ha 27 km er c'hreisteiz da Sunderland. Emañ dindan kuzul ar Borough of Hartlepool, a-gevret gant kêriadennoù amezek evel Seaton Carew, Greatham hag Elwick.
Istor
Savet e voe Hartlepool er VIIvet kantved en-dro da abati Hartlepool. Ur porzh e voe er Grennamzer. Dre an hent-houarn e voe liammet ouzh ar glaouegi e 1835. Kreskiñ a reas ar sevel listri, hag e Kerzu 1914 e teuas morlu Alamagn da vombezañ ar porzh ma voe lazhet 117 den.
Goude bezañ bet distrig eus kontelezh Cleveland e teuas e 1996 Hartlepool da vezañ Amaezerezh unvan e diabarzh kontelezh lidel Durham.
199
952 Ab Urbe Condita = 199 goude J.-K.
Abarrez
Abarrez (Abbaretz [a.ba.ʁɛ ] e galleg) a zo ur gumun eus Breizh, e Kanton Gwenvenez-Penfaou, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Smilodon fatalis
Ar Smilodon fatalis eo an tigr dent sabrenn anavezetañ. Dont a reas war-wel 1.6 milion a vloavezhioù 'zo en Amerika an Norzh. En em astenn a reas e annez betek Perou goude-se. Mont a reas da get war-dro 16.000 bloaz 'zo. Pouezañ a rae etre 130 ha 200 kg ha muzuliañ a rae etre 100 ha 120 cm.
Gwelet ivez
Smilodon fatalis
Abarrez
Stummoù skrivet
E. Vallerie : Abbaretiacum, 1123; Les Barrez, 1140; Barreoz, 1145; Abbarez, 1270; Abbaretz, 1287
Strofios
Strofios (gregach: Στρόφιος, Strophios) a oa mab da g-Krisos ha da Antifateia, ha roue Fokis. Breur-kaer e oa da Agamemnon pa oa dimezet gant e c'hoar Anaksibia. Degemer a reas Orestes en e lez; ar paotrig a oa bet sachet gant e c'hoar Elektra a-zindan tan kasoni o mamm Klytaimnestra goude muntr Agamemnon.
Abarrez
Gerdarzh
Embanadurioù Flohic : diasur e vije ul liamm gant ar ger abad
Ardameziou
"en gul, e groaz en sabel; pewar konk ennañ :
- ouzh 1 : e runell (= terril) en argant,
- ouzh 2 : e arbenn ejon en sabel,
- ouzh 3 : e manal ed ereek en aour;
- ouzh 4 : erminoù, evit Breizh,
198
951 Ab Urbe Condita = 198 goude J.-K.
Abarrez
Ardameziou
- ouzh kondon, en argant, e greskenn en gul, heuliet ouzh kab gant div heuzig en sabel, hag ouzh beg gant ur gargen ivez en sabel "
198
Impalaeriezh roman
---
Abarrez
Kent 1790
J.B. Ogée : war un uhelder, 8 lev ouzh hanternoz Naoned, e eskopti hag e veli, 14 lev 1/4 diouzh Roazhon, ha diouzh 4 lev diouzh Derval, e eil-dileuriadurezh. Priñs a Gonde a zo an aotrou.
1567
Diwar-benn bloavezh 1567 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1567
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1567
200
953 Ab Urbe Condita = 200 goude J.-C.
Darvoudoù
Poblañs ar Bed a zo tro-dro da 257 milion a dud.
Goz Roma
Goz Roma (Talpa romana) a zo ur bronneg turier hag a sav garidennoù dindan-zouar. Bevañ a ra e su Italia ha marteze e Bro-Nisa.
Ardivink
Un ardivink zo ur stroll elfennoù, gwikefreoù peurliesañ, a zo kenaozet a-benn treiñ ar gremm-mañ-gremm en ur stumm spletus a dalvez da seveniñ kefridi pe gefridi evit bastañ d'un ezhomm bennak.
Savet e vez ardivinkoù evit kas ul labour da benn, arselliñ un anadenn pe c'hoazh ober muzulioù.
Un heuliad oberiadurioù a vez sevenet gant an ardivinkoù, en un doare emgefreek peurliesañ.
Kanton Nozieg
Kanton Nozieg a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs).
Kumunioù
Kanton Nozieg a yae eizh kumun d'ober anezhañ :
Gwelet ivez
Roll kantonioù Liger-Atlantel | Roll kumunioù Liger-Atlantel
Ardivink
Ardivinkoù ha mekanikoù
Setu amañ an diforc'h skeudennaouet : Un ardivink eo hoc'h urzhiataer, ennañ daou vekanik da nebeutañ avat (evit e yenaat dre lakaat aer da fiñval, evit tapout ar stlennoù dre lakaat un nadoz da fiñval war gorre ar bladenn galet), un ardivink eo ho skramm (fiñv ebet evit lakaat ar skeudennoù da zont war-wel). Mekanikoù e chomo ar moullerezioù da viken (moarvat).
Nyala
An nyala (Tragelaphus angasii) a zo un antilopenn eus Afrika.
Antonio Vivaldi
Antonio Lucio Vivaldi (4 a viz Meurzh 1678, Venezia - 28 a viz Gouere 1741, Vienna) a zo ur sonaozour italian, unan eus re bennañ ar marevezh barok.
Korfet dister evel ma oa, darbet e voe dezhañ mervel en e gavell ha badeziet e voe trumm devezh e c'hanedigezh, gant an amiegez hec'h-unan.
Kerkent ha 1704, e voe diskarget eus e gefridioù ha redioù evit abegoù mezegel, ar pezh a roas dezhañ an tu d'en em reiñ penn-da-benn d'ar sonerezh. E-giz-mañ e voe mestr biolin en Ospedale de la pieta, un ospital lec'h ma kelenne an emzivadezed ; ar c'hlaviaz plac'hed-se a oe d'an ampoent dieil er bed hag a zedenne kalz a estrenien pinvidik. Labourat a rae ivez evel impresario evit c'horiva Sant'Angelo Venezia en ur ober war-dro ar c'hevratoù hag al lizheroù-dle.
Buan-kenañ e teuas klod ha brud dezhañ, hag e-touez esparadennoù kentañ ar sonerezh e voe da vat. Gant ar plac'hed yaouank niverus en ambrouge alies e roe danvez da ragachat. Pilwerzhañ ar rae e zornskridoù diouzh feur un dugad ar c'hengerzad. Aet war an oad ez eas da reuzeudik ha douaret e voe gant servij ar re baour an ospital. Goude e varv e kouezhas e oberenn e puñs an ankounac'h kent bezañ tennet er-maez anezhañ adalek 1913 da heul labourioù ar c'herzoniour Marc Pincherle, ha dont war wel da vat er bloavezhioù 1950. Adembannet hag enrollet e voe e oberennoù pennañ.
Dielfennadenn
Dreistmuzul eo Levezon Vivaldi war ar sonerezh kornôgat : krouet en deus evit gwir ar c'hengerzad evit klav a-unan evel ma voe perc'hennet gant sonaozourien ar c'hlaselezh hag ar romantelezh. Ur c'hrouer donezonet e oa, dezhañ ur skiant ledan eus ar c'hlaviazadur. Gant ar strujus-kenañ ma voe, ez eo en tu-hont da 450 ma brasjeder niver ar c'hengerzadoù bet kenaozet gantañ. Johann Sebastian Bach a vame kalz outañ ha digant Vivaldi an hini eo en deus amprestet ar muiañ a zodennoù evit o zreuzskrivañ pe o azasaat. Treuzskrivet en deus pergen evit ograou pe evit stokelleg meur a gengerzad diwar opus 3 Vivaldi "l'estro armonico".
Goz Europa
Goz Europa (Talpa europaea) a zo ur bronneg turier hag a sav garidennoù dindan zouar.
Doareoù pennañ
War-dro 100 g eo he fouez hag etre 10 ha 15 cm hirder he c'horf. Damzall eo ha bihan eo he daoulagad kuzhet a-dreñv he feur. He blevennoù a c'hell pladañ war a bep seurt tu ha gant se e c'hell ar c'hoz mont war-raok koulz ha kilañ digudenn en he garidennoù.
En em vagañ a ra diwar buzhug dreist-holl. Pa vez niverus he freizhoù e vir anezho a-gostez.
Goz dall
Ar c'hoz dall (Talpa caeca) a zo ur bronneg turier a sav garidennoù dindan-zouar. Bevañ a ra en Europa, eus Portugal betek Gres.
Nyala ar menezioù
Nyala ar menezioù (Tragelaphus buxtoni) a zo un antilopenn eus kreiz Etiopia.
Polinieg
Polinieg (Poligné e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Baen-Veur e departamant Il-ha-Gwilen.
Arkona (strollad)
Arkona a zo ur strollad folk metal Russian. E gomzoù a zo awenet a-galz gant mitologiezh Russia hag e implij en e sonerezh binviji sonerezh hengounel Russian. Anv ar strollad "Arkona" a zeu deus ar c'hastell pagan slav diwezhañ.
Ar strollad a zo bet savet e 2002 hag abaoe o deus embannet pemp albom, un demo hag un DVD.
Bual Afrika
Bual Afrika (Syncerus caffer) a zo un daskirier bras hag a vev en Afrika issahara. Ar spesad nemetañ eo er genad Syncerus.
Doareoù pennañ
Al loened yaouank zo goloet o c'horf gant ur vlevenn stank a ya war rouesaat gant an oad.
Disheñvel eo ment ar bualed hervez an isspesadoù : Hanter-vrasoc'h eo Syncerus c. caffer (a vev e savanennoù ar reter) eget Syncerus c. nana (a vev e koadeier kehederel).
Gouennañ
A-hed ar bloaz e ouenn bualed Afrika, met aliesoc'h e c'hoarvez da goulz ar glaveier (etre miz C'hwevrer ha miz Gouere er blaenenn Serengeti da skouer).
Padout a ra an dougen ur bloavezh pe dost a-raok genel ur menn nemetañ a zo war-dro 40 kg a bouez.
Ar par a guita e vamm d'an oad a 2 vloaz evit mont gant ur strollad bualed yaouank. Ar barez a chom gant he mamm betek ma c'han he menn kentañ.
Lima
Lima eo kêr-benn Perou ha kêr vrasañ ar vro. Emañ war an aod, e kreiz ar vro. Dek milion bennak a dud a zo o vevañ enni. Ar pevare brasañ kêr en Amerika ar Su ez eo.
Strollad Baath
thumb|150px|right|Banniel ar Baath Ar Baath - pe reishoc'h: Baʿth - (anv klok: حزب البعث العربي الاشتراكي ,hizb al-baʿth al-ʿarabī al-ichtirākī, "Strollad sokialour arab an dasorc'hidigezh") a zo ur strollad lik, broadelour ha sokialour. Diazezet eo bet e 1940 e Damask gant Michel Aflaq ha Salah ad-Din al-Bitar. Betek 2003 e renas ar Baath war Iraq; e Siria avat en deus gellet ar strollad mirout e c'halloud.
Te Nilgiri
Un te teñval blazus o te Nilgiri. En torgennoù Nilgiri, e Tamil Nadu ha Kerala en India, e kresk. A-drugarez d'an hinad tomm e c'heller dastum an deil a-hed ar bloaz. Met dastumet e vez 25 % etre Ebrel ha Mae ha 40 % etre Gwengolo ha Kerzu.
Stymfalos
Stymfalos (Στύμφαλος e gregach) a oa mab da Elatos ha da Laodike, a oa merc'h da Kinyras, roue Kiprenez. Roue e oa en Arkadia, ha ren a reas war kêr Stymfalos ha lenn Stymfalia, ma voe lazhet an evned debrerien-tud gant Herakles.
Te Nilgiri
Aliañ a reer d'e c'hlec'hiañ gant un dour tomm-tre, e-tro 95°.
Stymfalos
Ur verc'h en doe, Parthenope, a embaras gant an haroz Herakles hag he doe ur mab digantañ, a voe anvet Everes.
Te Nilgiri
E 1839 hepken e voe plantet ar bodennoù-te kentañ e su India.
Stymfalos
Hervez ur vojenn arall e oa tad d'ar Stimfalezed a voe lazhet gwitibunan gant Herakles.
Te Nilgiri
Gwelet ivez
Te Assam
Stymfalos
Eñ bepred a voe lazhet gant Pelops, mab da d-Tantalos, roue Frygia, a felle dezhañ aloubiñ Peloponnesos. Pedet e voe gant Pelops d'ur banvez, hag an treitour a zispennas e gorf hag a daolas an izili a-skign hag a-stlabez.
Te Nilgiri
Gwelet ivez
Te Kerala
Stymfalos
Stymfalos, mab da Lykaon
Un den all a voe anvet Stymfalos, ur mab da Lykaon, roue Arkadia, a voe troet e bleiz gant Zeus evel kastiz rak aberzhiñ tud a rae.
Te Nilgiri
Gwelet ivez
Te Darjeeling
Serj an Dized
Serj an Dized (Serge Le Dizet e galleg), ganet d’ar 27 Mezheven 1964 e Douarnenez, zo ur melldroader breizhat.
Etre an 2 a viz Genver 2005 hag an 20 a viz Gwengolo 2006 eo bet gourdoner skipailh FK Naoned.
Roll kumunioù Aodoù-an-Arvor
Setu amañ roll an 348 kumun a zo en Aodoù-an-Arvor renket hervez urzh al lizherenneg, gant o c’hod INSEE hag o c’hod-post, hag ivez ar c'humuniezhioù tolpadoù int stag outo. Gwelet ivez roll ar c'hantonioù.
1568
Diwar-benn bloavezh 1568 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1568
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1568
Tragelaphus
Tragelaphus a zo ur genad er c'herentiad Bovidae. Antilopenned a ya d'ober anezhañ. Bras eo an dimorfegezh revel gant spesadoù ar genad-mañ.
Spesadoù
Ur spesad all (Tragelaphus oryx) a vez kentoc'h rummataet dindan an anv Taurotragus oryx.
Felgerieg-Veur
Ardamezioù
"En erminoù, e dour kranellet en gul, karget gant ur ejen en aour"
Tapir
An tapired eo ar bronneged a ya d'ober ar genad Tapirus hag ar c'herentiad Tapiridae. Tapout a reont krog en o boued gant o zrompilh verr.
4 spesad tapired zo hiriv an deiz, an holl anezho en arvar bras pe vrasoc'h da vont da get :
1570
Diwar-benn bloavezh 1570 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1570
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1570
Nozieg
Nozieg (Nozay e galleg) a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Naoned. Pennlec'h Kanton Nozieg e oa betek 2015.
Ardamezioù
"En gul e groaz en aour, ur c'houleon ivez en aour ouzh pep konk".
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Marvet eo e miz Genver 1940 e-pad an Eil brezel-bed.
Teatr Penn ar Bed
Teatr Penn-ar-Bed zo ur strollad c'hoariva brezhonek diazezet e Brest hag a zo bet renet e-pad pell gant Remi Derrien.
1569
Diwar-benn bloavezh 1569 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1569
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1569
Bongo (loen)
Ar bongo (Tragelaphus eurycerus) a zo un antilopenn eus Afrika.
Isspesadoù
Daou isspesad bongoed a zo: Tragelaphus e. eurycerus ha Tragelaphus e. isaaci.
1571
Diwar-benn bloavezh 1571 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1571
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1571
Football Klub Naoned
Football Klub Naoned pe FK Naoned (Football Club de Nantes an anv ofisiel anezhañ) zo ur c’hlub mell-droad bet krouet e 1943 gant Jean Le Guillou ha Marcel Saupin. C'hoari a ra e Stad ar Beaujoire. Waldemar Kita eo prezidant ar c'hlub abaoe 2007, anvet e vab Franck da bennrener.
Ar c'hlub eus Breizh aet ar muiañ a ditloù gantañ eo.
Identelezh ar c'hlub
An unwisk a zo gwer ha melen.
Un nebeud c’hoarierien vrudet
Diwallerien
Elara (loarenn)
Elara (gresianeg Ελάρα) a zo ul loarenn brogradek direizh eus Yaou. Gant Charles Dillon Perrine eo bet dizoloet e 1905 en Arsellva Lick. Dont a ra hec'h anv eus Elara, unan eus serc'hed Zeus, ha mamm d'ar ramz Tityos.
Football Klub Naoned
Un nebeud c’hoarierien vrudet
Kreizourien
Elara (loarenn)
E 1975 hepken e tegemeras Elara hec'h anv a-vremañ. Kent-se e voe anvet Yaou VII pe, gwechoù 'zo Hera.
Koudou bras
Ar c'houdou bras (Tragelaphus strepsiceros) a zo un antilopenn hag a vev en Afrika.
Elara (loarenn)
E-touez strollad Himalia emañ, anezhañ pemp loarenn hag a gelc'htro etre 11 ha 13 milion a gilometradoù eus Yaou.
Liammoù diavaez
Elara
1572
Diwar-benn bloavezh 1572 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1572
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1572
Football Klub Naoned
Un nebeud c’hoarierien vrudet
Tagourien
León Felipe
Felipe Camino Galicia de la Rosa, anavezetoc'h evel León Felipe, bet ganet e Tábara (Zamora, Spagn da vare distro Tierniezh Bourboned Spagn) d'an 11 a viz Ebrel 1884 hag aet da Anaon e Ciudad de México (Mec'hiko) d'an 18 a viz Gwengolo 1968, a oa ur barzh spagnolek, kontet e Remziad 27.
Stêr Arc'hant
Ar Stêr Arc'hant eo anv an adstêr a zegouezh gant ar stêr Aon e Poullaouen. 18 km eo he hed. Tremen a ra dre Venez Are hag an Uhelgoad.
E Poullaouen e vez graet ar Stêr-Blom ivez eus ar stêr Aon.
Lennegezh
Meneget e oa bet gant Jakez Riou e-barzh e zanevell Mona, embannet en niverenn 18 eus ar gelaouenn Gwalarn en hañv 1929.
Keris (strollad)
Keris eo kendalc'h ar strollad Ys, hep ar violoñsour René Werneer. War a seblant emañ ar c'hlaouierour Pascal Stive e penn ar strollad bremañ. Kalz a cheñchamant a zo en doare sonerezh avat. Troet kalz muioc'h bremañ war-du ar rock, ar pop hag al liesseurtaj, gant nebeut a donioù hengounel. E-keñver yezh ez eus cheñchamant ivez. Pa oa brezhoneg an holl dammoù gant Ys (war-bouez unan), eo galleg an holl dammoù amañ (war-bouez unan brezhonek).
Gant Patrig Molard e-barzh ar jeu gant e vinioù bras e kaver a-wechoù tammoù a zegas da soñj ar pezh a raio Soldat Louis diwezhatoc'h. Ar c'hanaouennoù liv ar fent pe ar goapaerezh warno alies a zegas da soñj ivez ar pezh a raio Les Goristes ugent vloaz goude.
Berr e seblant bezañ bet buhez ar strollad-mañ.
Pladennoù
Avel Vor Philips 9101150 1977.
Colombes
Tud
Tud bet ganet e Colombes :
Yezhoù mienek
Ur skourr eus ar yezhoù mongek-mienek (saozneg: Mien) eo ar yezhoù mienek komzet e su Sina dreist-holl, ennañ 5 yezh renket e 3 isskourr:
Liammoù diavaez
Język mien Mien (språk)
Wilhelm Steinitz
Wilhelm Steinitz a zo bet ganet d'ar 17 a viz Mae 1836 e Praha, (Tchekia a-vremañ), Impalaeriezh Aostria-Hungaria d'ar c'houlz-se, deuet da vout keodedour eus SUA e 1888, ha marvet d'an 12 a viz Eost 1900 e New York (SUA).
Perou
Douaroniezh
Tro dro d'ar vro emañ Ecuador, Kolombia, Brazil, Bolivia, Chile hag ar Meurvor Habask.
Wilhelm Steinitz
Meurc'hoarier echedoù tchek, kentañ kampion ofisiel ar bed adalek 1866 betek 1894.
Brudet eo abalamour d'e labour evit diorren strategiezh an echedoù bet heuliet gant mestrc'hoarierion evel Aaron Nimzowitsch, Siegbert Tarrasch hag Emanuel Lasker.
Perou
Douaroniezh
Daou venez zo e Perou : El Misti hag Ubinas
Yezhoù mongek
Ur skourr eus ar yezhoù mongek-mienek (saozneg: Hmong-Mien) eo ar yezhoù mongek komzet e su Sina dreist-holl, ennañ 29 yezh renket e 6 isskourr:
Arzh lunedek
An arzh lunedek (Tremarctos ornatus) a zo un arzh eus Suamerika. Ar spesad nemetañ eo er genad Tremarctos.
Sitatunga
Ar sitatunga (Tragelaphus spekeii) a zo un antilopenn hag a vev e kreiz Afrika.
thumb|left|Ur barez
Sondhi Boonyaratklin
Jeneral Sonthi Boonyaratglin (taieg: สนธิ บุญยรัตกลิน; LFE: [sŏntʰí bunjárátkalin]; Sonthi Bounyaratkalin hervez doare-skrivañ ar brezhoneg) bet ganet d'an 2 Here 1946 zo e penn lu Thailand. Muzulman eo hag an hini kentañ anezho eo e penn ul lu boudaek.
Deskadur ha deroù e esped
Studiañ a reas Sonthi Boonyaratglin en Akademiezh Vilourel Roueel Chulachomklao hag anvet e voe e 1969 en droadegiezh. Penn e voe da veur ag unanneoù.
La Paz (Bolivia)
La Paz, ent-ofisiel Nuestra Señora de La Paz (Itron-Varia ar Peoc'h) eo kêr-benn velestradurel Bolivia (en aymareg: Chukiyawu, e ketchwaeg: Chukiyapu). La Paz de Ayacucho zo un anv all anezhi. Er gêr-mañ emañ staliet gouarnamant ar vro. Trede kêr bobletañ ar vro eo, gant un istimadur a 816,044 annezad e 2020, hag an eil tolpad-kêr gant 1,8 milion a dud. Kêr-benn uhelañ ar bed eo, 3650 metr a-us gorre ar mor emañ. thumb|300px|right|Plasenn Murillo e La Paz Diazezet e voe d'an 20 a viz Here 1548 gant ar c'honkistador Alonso de Mendoza war al lec'hienn inka Laja.
Jelvestr Seveno
Jelvestr Seveno (1864-1925) a oa ur skrivagner a lakaas meur a levr relijion e brezhoneg Gwened (31 levr meneget e Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien).
E vuhez
Ganet e oa e Mourieg, da zeiz diwezhañ ar bloaz 1864, setu a belec'h e teu e anv-badez, ha mervel a reas e Gwened d'an deiz diwezhañ a viz Genver 1925.
E kloerdi Santez-Anna-Wened e reas e studi kent monet da gloerdi ar Misionoù.
Oberennoù
E-mesk e oberennoù emañ :
Bro-Sant-Maloù
thumb|150px|[[Banniel Bro-Sant-Maloù]] Bro-Sant Maloù a zo unan eus nav bro hengounel Breizh. 201 gumun a ya d'hec'h ober, gant Sant-Maloù da gêr-benn. Bro-Sant-Maloù a zo 3 908 km² enni, gant 360 910 a annezidi hervez niveradeg 2010. Teir broig istorel a ya d'hec'h ober : Poualed, Poudour ha Porc'hoed.
Doveneleg
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|An iliz
Ferenneg
right|350px|thumb|Ferennegoù Nikon ha Canonferenneg al luc'hskeudennerezioù zo ur reizhiad optek kengejus a ya meur a ferenn d'he ober, a ro skeudennoù gwirion war gorread kizidik al luc'hskeudennerez. Ur ferenneg a vez deskrivet gant an amkanell, e zigoradur keñverel, e gorn park (a dermen ar vent brasañ a c'hell bezañ implijet ganti).
Disteroc'h e vez atav ar c'hementad gouloù a zeu er-maez eus ar ferenneg evit an hini a zeu e-barzh. Perzh mat ur ferenneg a vez muzuliet diouzh ar fed ma chom ar feur gouloù a ya e-barzh an tostañ a c'haller da 100 %, e cheñch al livioù an nebeutañ a c'haller, hag e vez doujet ouzh mentoniezh an traoù a vez poltredet.
Ur bern ferennegoù disheñvel zo, eus ar benvegoù hep ferenneg, a vez kemeret e lec'h gant un toull bihan-kenañ (stenope) betek ar ferenneg mat-kenañ, ennañ un ugent ferenn disheñvel, e meur a strollad hag a zilec'h hag a vez alies ur c'heflusker mise au point emgefreek ennañ (merour autofocus ar benveg).
<!-- Les critères de qualité essentiels sont : définition et contraste, transmission lumineuse, absence d'aberration chromatique et géométrique et de vignetage.
Les objectifs à focale fixe
Ce sont les objectifs les plus simples. Leur formule optique comprend généralement 4 à 8 lentilles sauf aux focales extrêmes. Ils sont donc relativement légers et ont un bon rapport qualité/prix.
Standard
C'est l'objectif de base qui a le meilleur rapport qualité/prix. Il donne une visée de taille normale, en accord avec la vue humaine ; sa distance focale est égale à la diagonale de la surface sensible.
Pour les formats les plus courants :
Pour un appareil 24 mm × 36 mm dont la diagonale d'image est de 43 mm, l'objectif « normal » le plus courant est celui de 50 mm, mais toutes les focales comprises entre 40 et 58 mm sont considérées comme « normales ».
La valeur de 50 mm fut choisie par Oscar Barnack, le créateur du Leica permettant, à l'époque, d'obtenir une meilleure définition que les focales plus courtes.
Exemples pour les appareils 24 × 36 : 50 mm f/1,4 ; 50 mm f/1,8.
Grand-angulaire
Un objectif de courte focale (ou objectif grand angle), couvrant un grand angle de champ. Pour les objectifs destinés aux appareils reflex, la formule est celle du téléobjectif inversé ou « rétrofocus » : on a une courte focale et un tirage mécanique suffisant. La distance focale d'un grand-angulaire est de 20 à 35 mm (en 24 × 36).
Exemples pour les appareils 24 × 36 : 35 mm f/2,8 ; 28 mm f/3,5 ; 20 mm f/2,8.
Téléobjectif
Un téléobjectif permet d'obtenir une image plus grande, donnant donc l'impression d'être prise de plus près. Pour cela, sa longueur focale est supérieure au standard. La distance focale d'un téléobjectif est de 85 mm et au-delà (en 24 × 36). Au-dessus d'un rapport 5 (250 mm en 24 × 36) on emploie souvent le terme « super-téléobjectif ».
La formule optique des téléobjectifs était généralement assez simple (2 groupes) et s'est compliquée pour diminuer l'encombrement et obtenir une grande ouverture maximale (5 à 7 groupes de lentilles).
Téléobjectifs courants pour les appareils 24 × 36 : 135 mm f/2,8, 200 mm f/3,5, 300 mm f/4, 600 mm f/8.
Téléobjectifs exceptionnels : 300 mm f/2,8, 500 mm f/4, 800 mm f/5,6.
Objectif à miroirs ou catadioptriques
Les objectifs de très longue focale (500 mm et plus) sont si longs (30-50 cm) et lourds (plusieurs kg) que l'on doit les monter sur un pied.
Une alternative est l'utilisation d'un objectif à miroirs, inspiré par les télescopes de type Schmidt-Cassegrain ou Maksutov-Cassegrain.
Objectif macro
Ces objectifs sont calculés pour donner la meilleure image avec des sujets placés très près (quelques dizaines de millimètres) et donc obtenir de forts grossissements. Le tirage important, permettant une mise au point rapprochée et un rapport de reproduction élevé, est généralement obtenu grâce à une double rampe hélicoïdale de mise au point. Une diminution de la focale intervient généralement de façon simultanée (voir illustration).
Les « macros » atteignent couramment le rapport 1:1 (la taille de l'image sur la surface sensible étant alors égale à la taille réelle du sujet) en autorisant une mise au point à courte distance, moyennant un fort allongement de l'objectif.
Rappelons cependant que le domaine de la macrophotographie correspond aux situations telles que la taille de l'image formée sur la surface sensible est au moins aussi grande que celle de l'objet. Sans accessoires spéciaux tels que soufflets ou bagues-allonges, les objectifs « macro » atteignant le rapport 1 ne font qu'effleurer le domaine de la macrophotographie mais couvrent en revanche très bien celui de la proxiphotographie, ou photographie rapprochée. À côté de cette utilisation privilégiée, ils peuvent être utilisés pour des sujets plus éloignés, paysages, monuments ou personnages où ils sont souvent aussi efficaces que les objectifs normaux.
Les objectifs à focale variable
Toutefois, les grands progrès faits par les opticiens depuis la fin des années 1990, offrent des zooms de plus en plus performants en termes de piqué, de couverture lumineuse (voir vignetage) et de déformations (voir distorsion en barillet ou en coussinet).
Les objectifs spéciaux
Le fish-eye donne une perspective curviligne, rendant l'image semblable à celle qui est réfléchie par un miroir convexe. Les objectifs fish-eye pour 24 × 36 ont une focale comprise entre 6 et 16 mm. Certains donnent une image couvrant tout le format ; d'autres, une image circulaire inscrite dans le format.
Des objectifs très particuliers
La plupart des objectifs sont conçus pour donner une image de qualité optimale en lumière visible et dans l'air. Il existe des objectifs spéciaux, corrigés pour travailler en ultraviolet (en plus du visible) ou en infra-rouge.
Des objectifs donnant une image aux contours très adoucis (objectifs « soft-focus ») utilisés par exemple pour des portraits flatteurs.
El Caney
El Caney (pe Caney) zo ur gêriadenn a zo 6.4 km er biz da Santiago de Cuba, e Cuba. "Caney" a zo ti-hir er yezh taino.
Ferenneg
Objectifs stabilisés
Certains modèles d'objectifs emploient un système de stabilisation qui atténue l'effet des mouvements de l'appareil sur l'image, lorsque l'appareil est tenu à main levée dans des conditions de lumière faible par rapport à la focale utilisée. En particulier, Canon a mis sur le marché des zoom de 24-105mm, et de 70-200mm f/2.8 stabilisés.
L'objectif est muni de gyroscopes entraînés par des moteurs qui mesurent les déviations de l'objectif avec un échantillonnage haut (de l'ordre de 1 000 mesures à la seconde) ; un système intégré fait bouger un groupe de lentilles interne pour compenser le bougé. On gagne ainsi entre 2 et 3 diaphragmes (par exemple, une photographie nette avec un téléobjectif de 200mm demande une vitesse d'au moins 1/250e de secondes ; avec un objectif stabilisé, on obtient un résultat passable à 1/60e, voire 1/30e de secondes).
El Caney
Eno, hervez ar vojenn, emañ al lec'h wa teuas ur weledigezh da Hernán Cortés a roe urzh dezhañ da vont da gristenaat Mec'hiko.
Jelvestr
Un anv-badez brezhonek eo Jelvestr, anavezetoc'h avat evel troidigezh an anv-badez gallek Sylvestre eget evel anv-badez roet da baotredigoù Breizh.
Ferenneg
Objectifs ultra-lumineux
Pour ses programmes spatiaux, la NASA commanda au fabricant Carl Zeiss des objectifs dotés d'une ouverture incroyablement grande. Le résultat est un objectif 50mm f/0,7.
Jelvestr
Dont a ra eus al latin silva, a dalv kement ha koadeg, gwezeg.
El Caney
Eno ivez e c'hoarvezas Emgann El Caney d'ar 1añ a viz Gouhere, 1898, etre arme Spagn ha hini SUA.
Tud
Keriadenn orin ar sonerien ha kanerien Hierrezuelo eo El Caney, ha Rey Caney a veze graet eus unan anezho.
Ferenneg
Objectifs ultra-lumineux
Il existe une lentille d'intensification de 210mm f/0.3 dénomé "Night Owl", servant à des dispositifs de vision nocturne.
Jelvestr
Sent ha pibien
Anaout a reer, en anv-se:
Ferenneg
Bague-allonge
Simple dispositif mécanique sans contenu optique, elle augmente le tirage de l'objectif et permet d'augmenter le grandissement pour une prise de vue « macro ». L'augmentation du tirage diminue proportionnellement l'ouverture photométrique, l'image s'assombrit.
Jelvestr
Hengoun
Kustum e oa ar familhoù da reiñ an anv-se d'ur paotrig ganet da zeiz diwezhañ ar bloaz, deiz Sant Jelvestr. Ur skouer a gement-se a gaver gant ar skrivagner brezhoneg Jelvestr Seveno.
Ferenneg
Bonnette
Complément optique (lentille) fixé à l'avant de l'objectif comme un filtre. Elle est généralement utilisée pour diminuer la longueur focale, en fonction de sa puissance exprimée en dioptries et permettre des prises de vues rapprochées. Elle ne modifie pas l'ouverture de l'objectif mais augmente le vignetage et la diffraction.
Jelvestr
Ur ganaouenn
Anavezet eo ar ganaouenn Silvestrig, anvet diwar ar stumm gallek brezhonekaet.
Ferenneg
Convertisseur de focale (doubleur, tripleur)
Accessoire optique composé de plusieurs lentilles. Il se place à l'arrière de l'objectif dont il multiplie la longueur focale par un facteur x1,5, x2 (doubleur) ou x3 (tripleur).
Généralement utilisé avec les télé-objectifs il permet d'obtenir des longueurs focales impressionnantes au regard de la taille de l'objectif. L'ouverture maximale est cependant diminuée en proportion (divisée par 2 avec un doubleur) et les qualités optiques en baisse.
Jelvestr
Stummoù kar
E galleg e anavezer an anvioù
Ferenneg
Filtre
Complément optique introduit la plupart du temps à l'avant de l'objectif sauf avec certains objectifs (très grand-angle, fish-eye) où on le positionne à l'arrière, parfois sans démonter l'objectif avec une « vanne ».
Quand il est neutre optiquement il n'a pas d'effet sur le rendu des couleurs, mais sur la qualité : Les filtres colorés modifient l'équilibre des couleurs :
Jelvestr
Stummoù kar
En italianeg e anavezer an anvioù Silvestro roet d'ar baotred, ha Silvestra roet d'ar merc'hed.
Ferenneg
Filtre
Il existe aussi une grande variété de filtres à effets pour créer des effets de diffraction, de flou, d'images multiples...
Soufflet
Uniquement mécanique, c'est un accessoire souvent lourd et toujours encombrant. Le mouvement du soufflet est en effet guidé avec précision par un ou des rails. À l'instar d'une bague allonge, il augmente le tirage et donc le grandissement possible en prise de vue « macro ». Son atout est de pouvoir faire varier ce tirage, en général entre 50 et 150 mm.
Klymene
Klymene (Κλυμενη / Klymenê e henc'hresianeg) zo anv meur a vaouez, nimfenn pe nereidenn, e mojennoù Hellaz kozh.
Ferenneg
Inverseur
Dispositif d'adaptation permettant d'installer un objectif à l'envers sur l'appareil, également pour augmenter le grossissement. On obtient des rapports pouvant être très supérieurs à 2 avec un objectif grand-angle. On l'associe presque toujours à un soufflet pour obtenir des coefficients d'agrandissement importants.
Un autre intérêt de cette solution est de faire travailler l'objectif dans des conditions « proches » de celles pour lesquelles il a été calculé (distance devant la lentille frontale importante par rapport à une distance à la lentille arrière faible).
Vu l'acrobatie mécanique et optique que ce montage représente, il est à réserver à l'usage en studio.
La luminosité et l'ouverture maximale
L'ouverture, notée f/x est le rapport entre la focale de l'objectif et le diamètre du diaphragme; f/2 par exemple pour un objectif de 50mm de focale indique une ouverture du diaphragme de 25 mm. On comprend que plus la focale augmente, plus il est difficile d'obtenir un objectif lumineux. Les valeurs courantes d'ouverture sont comprises entre f/1,4 et f/32.
Clarence Freeman
Clarence Freeman a zo bet ganet e Plainfield, Connecticut (SUA) e 1863 ha marvet e Providence, Rhode Island (SUA) e 1909.
Mestrc'hoarier damoù algonkin eus SUA. E-unan e teskas lenn ha skrivañ. C'hoari damoù e teskas ivez.
Graet e voe outañ Peerless Player of Providence (C'hoarier dibar Providence).
Trec'h e voe war tri c'hoarier brudet: J. Wyllie, C. Barker hag A.J. Heffner.
Kampion damoù SUA e 1884, 1885, 1890 ha 1907.
Sellet e vez outañ evel Kampion Bedel an Damoù e 1905.
Plourin-Gwitalmeze
Plourin-Gwitalmeze a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Lokournan, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Anv
Erwan Vallerie (1995) ː Ploerin, c. 1330; Guierin, 1427; Ploerin, 1516; Guicrain, 1630; Plouerin Leon, 1647
Medusa (Caravaggio)
thumb|300 px|Medusa (1598)
Medusa zo un eoullivadur war lien, lakaet war ur skoed prenn, graet gant Caravaggio e 1598.
E welout a c'haller er Galleria degli Uffizi e Firenze.
Goulennet e oa bet an oberenn gant ar c'hardinal Del Monte, ha roet gantañ goude evel prof d'ar roue Ferdinando Iañ de' Medici.