cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Legolas
Anvioù
An anv Legolas zo savet gant ar gerioù sindarin laeg, « glas » ha golas « hollad delioù, del ». Lenn a reer un anv kevatal e quenya, Laiqalassë (eus laica, « glas » ha lassë, « delioù »), e The Book of Lost Tales, ma kinnig Tolkien ivez un etimologiezh doubl eus Legolas a oa dilezet diwezhatoc'h moarvat : dont a rafe anv Legolas eus ur c'hemmesk etre Laigolas « delienn c'hlas » ha Legolast « sell lemm ».
E stumm hir film Peter Jackson, The fellowship of the ring, Haldir a ra Thranduilion, « mab Thranduil », eus Legolas pa erru e Lothlórien.
Stephen Hawking
Diplomet e voe e Skol-veur Oxford hag aet e oa da c'houde da labourat en NASA.
Labouret en deus kalz Stephen Hawking diwar-benn ar gosmologiezh hag ar c'herc'hellder pementadel.
E 1970 e skrivas delakadenn an dibarderioù kerc'hellek hag a servij da c'houzout gant peseurt arventennoù e vez krouet an toulloù du.
E 1963 e kavas e vez krouet gant an toulloù du skinoù korfoù e pep lec'h en egor. Lavarout a reas ivez ez eus bet kaset toulloùigoù du, ment ur proton pe ur menez ganto, gant ar Big Bang. Kinniget en deus ivez e vefe "toulloù preñved" hag a servijfe da vont eus ul lec'h d'egile kalz buanoc'h dre implijout seurtoù tunelioù en hollved, met n'eo ket bet gwiriet gant ar skiantourienn : kalzik media a skignas ar mennozh nevez-se.
E 2014 Stephen Hawking e lavaras d'ar gelaouenn Nature n'eo ket posupl e vefe toulloù du rak ne glotont ket gant ar fizik pementadel.
Pozorrubielos de la Mancha
Pozorrubielos de la Mancha  zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Michel Mohrt
Michel Mohrt a zo ur skrivagner breizhat gallek ganet e Montroulez d'an 28 a viz Ebrel 1914, ha marvet d'ar 17 a viz Eost 2011 e Pariz. Ezel e oa eus an Akademiezh c'hall, ha priz bras romant an Akademiezh c'hall en devoa bet e 1962 evit La Prison maritime a zo e levr anavezetañ ma vez taolennet ennañ Emsav Breizh a-raok ar brezel.
Michel Mohrt hag ar brezhoneg
Skeudennet e oa bet gantañ levr Jakez Riou Gorsedd Digor (1928). Pa oa bet degemeret en Akademiezh c'hall e 1985 en devoa distaget un nebeud bommoù brezhoneg, ha Jean d'Ormesson en devoa degemeret anezhañ gant ur frazenn vrezhonek ivez, en e brezegenn. Savet e vije bet a-enep mennad an Akademiezh c'hall a-enep meneg ar yezhoù-rannvro e bonreizh ar Republik c'hall.
Dedi
Un dedi zo ul lizher, pa vez hir, pe ur skridig div pe deir linenn, savet gant oberour ul levr, pe un oberenn all, d'e ginnig d'un den all.
Sally Jones
Sally Ann Jones, lesanvet White Widow pe Mrs Terror pe c'hoazh Umm Hussain al-Britani, ganet e 1969 ha marvet war e seblant e miz Even 2017, zo un djihadourez ezel eus ar Stad Islamek a orin eus Bro-Saoz. Ober a ra war-dro ar propaganda war-zu an dud yaouank dreist-holl en Europa ha dre ar rouedadoù sokial.
Dimezet e oa gant Junaid Hussain un djihadour arbennikaet war ar propaganda dre an internet ha lazhet gant ur vombezenn dron e miz Eost 2014, pa oa 21 bloaz. Abaoe ne deu ket a-benn da gavout ur gwaz a-nevez, setu perak he deus c'hoantaet distreiñ da Vro-Saoz.
Komz didaer
Ar c'hehentiñ didaer (a c'hell bout anvet ivez komz didaer, pe c’hoazh kehentiñ karantezus, komz karantezus, kehentiñ kenlabourus pe komz kenlabourus, ) zo ur feson da gehentiñ savet get adal ar blezadoù 1960. Implijet e vez lies da ziskloumiñ dizemglevoù. Pouez a lak àr tri zu d'ar c'hehentiñ : an empatiezh d’an-unan (da lâret eo un aked bras ha karantezus d'ar pezh a santer), an empatiezh (selaou doc'h an hini arall get karantez don) hag an emeztaol onest (em zisplegiñ gwirion en ur feson a savo karantez, moarvat, er re arall).
Sally Jones
Goude marv he gwaz e miz Eost 2015 e voe lakaet e penn skourr maouezed ar batailhon Anwar al-Awlaki. An unvezh-se a zo bet kefridiet gant tagadennoù sponterezh dre ar bed, an izili a zo holl o tont eus an estrenvro.
Komz didaer
Diazezet eo ar gomz didaer àr ar soñj e c'hell razh an dud kariñ ha ne droont ket doc'h an taerded pe doc'h fesonioù a c'hloaz ar re arall nemet pa ne gavont strategiezh efedusoc'h erbet da vastiñ d'o doberioù. Dre ar sevenadur eo e vez desket boazioù soñjal ha kaozeal hag a zegas taerded (psikologel hag a-gorf). Hrevet kelenn ar c'hehentiñ didaer e ta razh emzalc'hioù an dud ag ar c'hlask bastiñ da ha ne sav ket james bec'h etre an doberioù-se. Bec'h a sav kentoc'h pa ne gouch ket ar strategiezhoù da vastiñ dezhe. Ma c'hell an dud gouiet o doberioù, enta, doberioù ar re arall hag ar fromoù liammet doc’h an doberioù-se, e c'hellont tizhout an emglev etreze.
Sally Jones
Abaoe miz Gouhere 2017 e vez embannet e fellfe dezhi distreiñ da Vro-Saoz met ar Stad Islamek a nac'hfe ar gwir dezhi dre ma'z eo gwreg ur soudard eus ar C'halifad.
Pozorrubio (Spagn)
Pozorrubio  zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Komz didaer
Kelennet e vez ar gomz didaer evel ur feson da gehentiñ evit gwellaat ar liamm karantezus doc’h ar re arall da gentañ. Gwelet eo ivez get lod evel ur pleustriñ speredel, un tolpad talvoudoù, ur feson da vout get ar vugale, un hentad desevel bugale hag ur feson da welet ar bed.
Sally Jones
He mab a zo bet emezelet en aozadur Leoniged ar c'halifad.
Komz didaer
Implijoù
Implijet eo bet ar gomz didaer e aozadurioù hag embregerezhioù, , er familh , , , er skolioù , , , , en hanterouriñ , er bredkuriñ , e tachenn ar yec’hed , a-ziàr ar boued , en toulloù-bac’h , , hag ivez evel un diazez d’ur levr evit ar vugale , e-mesk degouezhioù arall.
Implijet eo bet ivez get Rosenberg e programmoù evit ar e takadoù brezel, Rwanda, Burundi, Nigeria, Malaysia, Indonezia, Sri Lanka, Kolombia, Serbia, Kroatia, Iwerzhon en o mesk, hag ivez er Reter-Kreiz ha dreist-holl e Tiriadoù aloubet Palestina.
Sally Jones
Propaganda ar feulster
Sally Jones hag he gwaz a zo bet brudet evit bezañ aozerien propaganda feuls taer a-enep an holl dud ha ne oant ket izili pe harperien ar Stad Islamek: kristenien, yuzevien, kurded... Plijout a rae dezhi skrivañ war Twitter he c'hoant da lazhadegañ tud dre zibennañ anezho ha lakaat o fenn war pikoù.
Komz didaer
Implijoù
Kenstrollet ema bet ar c’hehentiñ didaer get an hentad HeartMath da sevel ur pleustr anvet BePeace hag a sikour da ziazeziñ ar peoc’h. Kelennet e vez evel ur varregezh sokial ha fromel er skolioù publik e Costa Rica a-bezh, er Stadoù Unanet hag e broioù arall.
Istoer ha diorren
Daet eo ar gomz didaer pa oa Rosenberg é klask ur feson da skigniñ fonnapl barregezhioù peoc’hat, eme un danevell ag e vuhez hag a gaver e lec’hienn an Ti evit ar c’hehentiñ didaer (TKT). E kounskrid mestroniezh Marion Little (2008) e lenner e oa bet kresket gwriziad patrom ar c’hehentiñ didaer e fin ar blezadoù 1960, ma laboure Rosenberg àr enframmiñ ar gouennoù 'ba’r skolioù hag aozadurioù e kreisteiz ar Stadoù Unanet. Stumm kentañ ar patrom (evezhiadennoù, trivliadoù ha c’hoantoù troet d’an ober) a gaver en un dornlevr stummiñ skrivet get Rosenberg e 1972. Tro 1992 e taas ar patrom da vout evel m’ema bremañ (evezhiadennoù, trivliadoù, doberioù ha goulennoù). Cheñch a ra c’hoazh dre ar c’hendiviz a zo etre Rosenberg hag e geneiled ha stummerion àr ar gomz didaer. E fin ar blezadoù 2000 e voe pouezet evel-se àr an empatiezh d’an-unan a vehe un alc'hwez da efedusted ar patrom. Komz ag ar patrom muioc’h evel un argerzh a zo bet ur chañchamant arall a-c’houde 2000. Ar pouezusañ nend eo ket mui kement-se ar « lankadoù » o-unan mes kentoc’h youl ar bleustrerion pa gomzont (« ha c’hoant o dez da lakaat ar re arall d’ober ar pezh a faot dezhe pe d’ober evit ma vo muioc’h a ster en darempredoù ha ma chomo kontant pep hani ? »), pa selaouont (« hag ar youl a vez em aprestiñ evit ar pezh o do da lâret pe kinnig un evezh a galon ha respetus d’an hani arall ? ») ha kalite ar liamm get ar re arall.
Sally Jones
Propaganda ar feulster
Hi eo a vefe bet aozerez ur c'hampagn propaganda evit lidañ tagadennoù an 11 a viz Gwengolo 2001 brudet dre an hashtag #AmericaUnderHacks.
Komz didaer
Istoer ha diorren
E-kreiz diorren ar gomz didaer ema labour Rosenberg get en:Carl Rogers evit klask elfennoù un darempred sikourapl, hrevet Little. Rogers a lake pouez àr : 1) deskiñ àr an tach, 2) « bout didro a-ziàr e fromoù àr an tach », 3) bout kontant é selaou doc’h ar re arall « en ur feson hag a zasson evite », 4) em binvikat é « selaou doc’h ar re arall en ur mod krouiñ, oberiant, kizidik, spis ha karantezus », 5) santout « talvoudegezh don ar c’hemblac’h etre ar pezh a vez amprouvet en diabarzh, emskiant an den hag e vod da gehentiñ », ha, da-heul, 6) bourriñ é reseviñ karantez pe istim diziviz hag o roiñ d’e dro.
Sally Jones
Propaganda ar feulster
Brudet e voe ivez pa embannas titouroù personel a-zivout soudarded eus Stadoù-Unanet Amerika ha Bro-Saoz ha goulenn ma vefent lazhet.
Komz didaer
Istoer ha diorren
Levezonet get en:Erich Fromm, en:George Albee ha George Miller, e pellaas Rosenberg a-zoc’h pleustr ar bsikologiezh klinikel evit monet àr-raok kentoc’h dre ar gumuniezh. Diazezet e oa ar chañchamant-se àr ar soñjoù : (1) e tepant yec’hed-spered an dud a framm ar gevredigezh a vevont enni (Fromm), (2) n’hell ket ar yac’herion o-unan bastiñ da zoberioù ur gumuniezh (Albee) ha (3) anavet e vo gwell emzalc’h Mab-den ma roer ar bsikologiezh d’ar gumuniezh evit netra (Miller).
Diskouez a ra labour kentañ Rosenberg get bugale diaes dezhe deskiñ ema intereset get ar ha nerzh ar lavar, hag ivez ar pouez a lak àr ar c’henlabour. Er penn-kentañ e voe adframmet an darempredoù kelennour-skolidi get patrom ar gomz didaer evit ma vehe atebekoc’h ar studierion àr o deskadurezh ha ma c’hellehent kemer divizoù é tenniñ doc’hti. Aet eo ar patrom àr-raok a-hed ar blezadoù betak derc’hel kont ag an darempredoù galloud en ensavadurioù (polis-keodedour, implijour-implijad, lakaomp) hag ag ar re brevez (da lâret eo paotr-plac’h, pinvik-paour, den daet-den yaouank, tad pe vamm-bugel). Ar pal diwezhañ-holl eo diorren darempredoù sokial diazezet àr an digoll, ar « gevelerezh » hag ar c’henrespet, kentoc’h evit àr ar pinijiñ, an aon hag ar vestroni.
Awenet eo bet patrom ar gomz didaer get ar Mahatma Gandhi, eme Rosenberg. E bal eo bet diorren un argerzh pleustrek evit an darempredoù gwriziet e prederouriezh an ahimsa a c’heller troiñ evel « ar barr karantez a sav p’o dez dichalet ag ar galon an droukyoul, ar gounnar hag ar gasoni. »
Taol sell
Diazezet eo ar gomz didaer àr ar soñj e sav ar lodenn vrasañ ag an dizemglevoù etre an dud pe ar strolladoù ag ur fallgehentiñ a-ziàr o, a-gaoz ma vez implijet ur parlant rediiñ pe gwidreüs get ar pal gober aon, gober mezh, lakaat ha c’hoazh. Ar modoù kehentiñ « taer »-se, pa vênt implijet en un dizemglev bennak, a zistro evezh an dud a sklaeraat o doberioù, o zrivliadoù, o santoù hag o goulennoù, ar pezh a lak an dizemglev da badiñ.
Goulakadennoù
Setu ar goulakadennoù a zo diazezet ar gomz didaer àrne, hrevet Inbal ha Miki Kashtan, stummerion àr ar gomz didaer :
Mennadoù
Lâret a ra ar c’hoarezed Kashtan ema rekis bout ar mennadoù amañ edan da bleustriñ ar gomz didaer :
Kehentiñ hag a harz ar garantez
Hrevet ar gomz didaer e pella an dud a-zoc’h ar garantez pa vez implijet fesonioù zo da gomz ( pennad 2) :
Peder elfenn
Doc’h peder elfenn e taol evezh pleustrerion ar gomz didaer :
Modoù
Bout zo tri mod diazez da lakaat ar gomz didaer da dalvout :
Enklask
Mankiñ a ra « enklaskoù dielfenniñ hir » a-ziàr ar c’hehentiñ didaer ha bihan a studioù o deus prizet efedusted ar programmoù stummiñ àr ar patrom-se. N’eus ket bet kaozeet kalz anezhoñ er metoù akademiek betek bremañ. Àr skouerioù bevet pe kelennadurioù ema diazezet kentoc’h ar lodenn vrasañ a brouennoù efedusted ar c’hehentiñ didaer.
Juncadella he deus renablet razh an enklaskoù a-ziàr levezon ar gomz didaer àr diorren an empatiezh. Kavet he deus 13 studiadenn hag a gouche get he siloù. Unnek anezhe a wele ur c’hresk en empatiezh goude bout graet get ar gomz didaer (pemp anezhe get prouennoù talvoudus a-fet stadegoù) ha div anezhe ne raent ket. Dre-vras e wel-hi disoc’hoù kentoc’h mat, neuze, en enklaskoù a-vremañ àr efedusted ar gomz didaer evit kas àr-raok diorren an empatiezh mes « afer e vehe ag o c’hadarnaat dre studiadennoù arall get diazezoù kreñvoc’h ha muzulioù dereatoc’h. » Kar ur gwall dech a verk en enklaskoù a zo anezhe get ar fed « ne gouch ket diazezoù ar patrom get muzulioù an empatiezh a zo bet validet » ha benvegoù gwell a vank c’hoazh, a gav geti, evit amprouviñ ar c’hehentiñ didaer en ur feson jaojabl.
Betek 2013 e oa bet prouadet ar patrom àr standilhonoù a 108 den pe bihanoc’h evit eizh kounskrid master ha tezenn ha kavet e oa bet dre-vras e oa efedus, ,.
Allan Rohlfs, a gejas get Rosenberg e 1972 hag a grouas an Ti evit ar c’hehentiñ didaer, a zispleg evel-se an diover a skridoù akademiek : "Kazimant razh ar programmoù diskloumiñ an dizemglevoù a zo bet krouet en un endro akademiek. Studiadennoù arnodel a zo bet kaset enta get studierion da briziñ o efedusted. Heverk eo ar gomz didaer dre hec’h orin. Marshall Rosenberg, doktor àr ar psikologiezh klinikel (Skol-veur ar Wisconsin (en)), a zo bet é labourat er gennad prevez a-hed e red-micher, biskoazh àr ur post akademiek. Un aozadur bobl a zo d’ar gomz didaer, krouet getoñ, ha ne oa ket diazezadur erbet, na yalc’hadoù argant eviti betek nevez zo. Argantaouet e veze penn-d’ar-benn get ar stummadurioù roet e stumm atalieroù digor d’an holl dre ar bed. [...] Donet a ra goustadig ar roadennoù arnodel bremañ dre enklaskerion dizalc’h hag a gav penaos argantaouiñ o studiadennoù arnodel hag embann an disoc’hoù e kelaouennoù burutellet get pared." Implijet e oa bet ar gomz didaer evel un elfenn ag ur pakad oberoù hag a gasas chañchamantoù a bouez e bredospitalioù e-lec’h ma vez lies taerded e-leizh. Degemeret e oa bet ar gomz didaer, asambl get teknikoù arall, evel ur striv da vihanaat an daerded. Dre 90 % e oa bet bihanaet evel-se titourennoù pennañ an daerded e-korf tri blezad en un unvez a surentez etre ha dre àr-dro 50 % e-korf ur blezad hepken en un unvez a surentez uhelañ.
Studiet eo bet e 2014 efedoù ur stummadur resevet get 885 prizoner ag ar Monroe Correctional Complex e Monroe, Washington, àr ar gomz didaer hag an àr un dro. Digresket en doa an adskoiñ a 37 % da 21 %, hrevet ar studiadenn, ha $5 milion ar blez a vehe bet arboellet get ar Stad en arbenn ma oa bet bac’het bihanoc’h a dud. Kavet e oa bet en doa kresket sioulder an dud, digresket o c’hounnar ha roet an tu dezhe da sammiñ o zrivliadoù, d’ezteurel empatiezh ha d’ober goulennoù hep o gober groñs.
Enklaskoù zo a hañval diskouez eh eus a zoberioù boutin da razh an dud,.
Liamm doc’h ar speredelezh
« Rosenberg a gav getoñ ema speredel da vat ar gomz didaer », he deus skrivet Theresa Latini. Gwir eo en deus deskrivet Marshall Rosenberg levezon e vuhez speredel àr diorren ha pleustr ar gomz didaer : "« Pouezus eo, a gav genin, e welehe an dud ema ar speredeIezh da ziazez ar c’hehentiñ didaer hag e teskehent penaos eh a en-dro get ar soñj-se en o fenn. Ur pleustr speredel eo da vat hag a glaskan diskouez evel ur mod beviñ. Na bout ne vez ket lâret, e ta an dud d’anaviñ an dra-se dre forzh pleustriñ. Mem pa bleustront ar gomz didaer evel un teknik mekanikel, e krogont da santout traoù etreze hag ar re arall, traoù na santent ket e-raok. Evel-se e ta speredelezh an hentenn gete a-benn ar fin. Krog int neuze da welet eh eus oc’hpenn ur feson da gehentiñ a-barzh ha kompren a reont eh eus un esae da ziskouez ur sort speredelezh . »" Lâret a ra oc’hpenn e tiorroas ar gomz didaer evel ur feson da « zonet da vout emskiant » ag ar pezh a ra an « Nerzh doueel karet » anezhoñ.
Klokaet eo o feiz kristen get ar gomz didaer, hrevet kristenion zo, , ,.
Liamm doc’h patromoù arall
Marion Little en deus studiet frammoù teorikel liammet doc’h ar gomz didaer. Traoù zo er, kanniget da ziskloumiñ dizemglevoù, da atropiñ ha da hanteriñ get Fisher, Ury ha Patton e-barzh ar raktres Harvard Negotiation Project er blezadoù 1980, hag a zo hañval doc’h ar gomz didaer, na bout n’eo ket meneget hani ag ar patromoù en egile. Diaraoget e vehe bet àr un dro ar gomz didaer hag an atropiñ diazezet àr ar gounidoù get (1970), hrevet Little, pa weler enne mennadoù hañval, ma n’eo ket prouennoù eeun ag ur liamm. Evel Rosenberg, Gordon en doa labouret get Carl Rogers ; ag ur levezon boutin dezhe o-daou e c’hell donet enta an hañvalded.
Diforc’h eo, hrevet Suzanne Jones, ar selaou oberiant krouet get Gordon a-zoc’h ar selaou karantezus aliet get Rosenberg, kar goulenn a ra ar selaou oberiant degas en-dro d’ar gomzerion ar pezh o dez lâret evit ma ouiehent e vezer é selaou ; get ar selaou karantezus e klasker selaou get ar galon hag ar penn àr un dro ha bout aze da vat evit reseviñ buhezad ar re arall, get ar pal kompren ha degemer o doberioù, ar pezh a dalv ar vuhezad-se evite. Gert Danielsen hag Havva Kök a wel o-daou diazezoù boutin d’ar gomz didaer ha da gelennerezh doberioù Mab-den (Human Needs Theory, HNT), ur patrom akademiek anezhi evit kompren mammennoù an dizemglevoù ha sevel hentennoù evit o diskloumiñ, get ar soñj « e tegouezh taerded pa ne wel ket haniennoù pe strolladoù feson arall erbet da vastiñ d’o dober peotramant p’o dez afer e vehe komprenet, respetet ha dalc’het kont ag o doberioù, ,. »
Chapman Flack a gav getoñ eh eus elfennoù boutin ivez da soñjoù Rosenberg ha d’ar, dreist-holl displeget get en:Bertrand Russell pa dolp ar vadelezh hag ar soñj splann.
Hañvalded a wel c’hoazh Martha Lasley get hentad ar gomz siblet (Focused Conversation Method) diorroet get an Institute of Cultural Affairs (ICA) : elfennoù ar gomz didaer, da lâret eo an evezhiadennoù, an trivliadoù, an doberioù hag ar goulennoù a gouchehe get ar pazennoù objektivel, soñjal, disklêriiñ ha diviz er gomz siblet,.
Reskontoù
N’eus ket bet embannet kalz a varnskridoù àr ar gomz didaer. Enklaskerion zo o deus merket, neoazh, e vank prouennoù ag efedusted ar patrom, en tu arall d’an testonioù niverus, ha diviz a vank ivez ivez er skridoù skiantel a-ziàr e ziazez teorikel.
Mar a enklaskour en deus klasket priziñ don an abegadennoù graet d’ar gomz didaer hag he zuioù gwan. Kavet o deus diaezamantoù sklaer d’he lakaat e pleustr, ,. Lakaet o deus un toullad kudennoù posupl àr-wel, kourz pleustrek evel teorikel, ha dastumet o deus prederioù get an dud o doa kemeret perzh er studiadennoù ha get enklaskerion zo ivez.
An diaezamant d’ober get ar gomz didaer hag an dañjerioù a zo mar bez implijet fall zo boutin d’ar muiañ a brederioù. E patrom ar gomz didaer get pevar frantad ema an dalc’h en arbenn da var a dra : Bitschnau ha Flack a gav gete oc’hpenn e c’hell donet implij ar gomz didaer da vout taer e-unan mar bez implijet fall. Bitschnau a lâr ivez ne c’hell ket ar gomz didaer roiñ an tu da razh an dud d’ezteurel o zrivliadoù, moarhat, kar amzer, pasianted hag urzh dreistmuzul a vehe rekis. Ar re varrek da implijiñ ar gomz didaer a c’hellehe bout techet ivez da rakvarniñ ar re n’int ket ha kavet gwell kaozeal etreze hepken. Oboth a lâr c’hoazh e c’hellehe tud zo kuzhiñ o zrivliadoù àr-zigarez diskouez empatiezh, ar pezh a zistrohe didaerded ar gaoz.
An amzer hag ar strivoù e-leizh rekis da zeskiñ penaos implijiñ ar gomz didaer zo bet merket get kalz a enklaskerion.
É studial ur video ag ur stummadur get Rosenberg, en deus kavet Chapman Flack e oa « strobinellus » kannig ar soñjoù pennañ hag « uvelus hag awenus » ar skouerioù ; merket en deus « braventez e labour » hag e « soñj aketus, lemm hag ampart » pand a d’e stajidi. Petra gober, avat, em c’houlenn Flack, get traoù zo e displegadenn Rosenberg evel e « sell amsklaer àr ar lec’h laosket d’ar soñj », doc’h ma seblant, hag e implij a zisplegadennoù en:Walter Wink àr orin hor feson da soñjal. Elfennoù zo e predeg Rosenberg a hañval bout reskontoù graet ha tout na gouchont ket doc’h ar skeudenn gemplezh a natur mab-den a gaver en istoer, er lennegezh hag en arzoù.
Flack a soñj getoñ e c’heller diforc’hiñ an « ober don » get ar gomz didaer evel ur vertuz a zo posupl get pled hag evezh a-zoc’h an « ober a-ziàr-c’horre », da lâret eo he dezrevelliñ diàr ego ha prez. Ma ra an dud don geti e sikour gete peursellet doc’h o soñjoù hag o oberoù, kompren ar re arall, roiñ ar gwellañ anezhe d’ar gevredigezh ha selaou doc’h o fromoù. Ma reont geti a-ziàr-c’horre e vehe kemeret evel un torkad reolennoù hag a c’hellehe bout implijet da verkiñ poentoù en un diviz, da rummata ar re arall evit gounidoù politikel pe da c’houlenn groñs get ar re arall ma kaozehent er feson-se. Na bout e oa prederiet e c’hellehe degas traoù lâret get Rosenberg d’an implij a-ziàr-c’horre ag ar patrom, Flack a wel a-walc’h e vez laket ar ster don e pleustr get Rosenberg. Labour Rosenberg get perzhidi e atalieroù a ziskouez « an dra wirion ». Flack a ro da ouiet, ur sort, « e vêr bepred douget da vonet d’ar ster aes » hag e ali neuze « bout strizh er pezh a reer ha bout laosk er pezh a asanter evit ar re arall » hag em viret a « dreuzfurmiñ ar gaoz didaer en un daerded soutil graet en hec’h anv ».
Ellen Gorsevski, kelennourez er en:Bowling Green State University, he doa skrivet, p’he doa prizet levr Rosenberg, Nonviolent Communication: A Language of Compassion (1999), evit ar c’hendivizoù geopolitikel, « e vez dreistprizet a-galz nerzh keñveriet an haniennoù er levr-se pa vez kazi laosket a-gostez dalc’h pouezus. »
Sven Hartenstein en deus krouet un toullad tresadennoù hag a luadenn ar gomz didaer.
Aozadurioù
An Ti evit ar c’hehentiñ didaer (TKT), krouet get Marshall Rosenberg, en deus marilhet an termenoù « kehentiñ didaer », « komz didaer » ha « komz karantezus », e-mesk re arall, evel ur merk. An ti-se a desteni stummerion hag a faot dezhe kelenn ar gomz didaer er feson m’he c’hompren an ti.
Stummiñ a ra an ti-se, mes ar braz ag ar stummadurioù àr ar c’hehentiñ didaer a vez kanniget get stummerion dizalc’h pe harpet get aozadurioù evit ar gomz didaer hag a zo liammet en ur mod mes hep darempred furmel get an Ti evit ar c’hehentiñ didaer. Lod ag ar stummadurioù-se a vez kemennet dre an Ti evit ar c’hehentiñ didaer. Kalz aozadurioù evit ar gomz didaer a zo er bed, ur yoc’h anezhe é labourat en ur rannvro bennak,.
Evit monet pelloc’h
E saozneg : E galleg :
Puebla de Almenara
Puebla de Almenara  zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Hylopsar purpureiceps
Hylopsar purpureiceps a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Sturnidae.
Anvet e voe Lamprocolius purpureiceps (kentanv) da gentañ-penn (e 1851) gant an daou skiantour gall Jules Verreaux (1807-1873) hag Édouard Verreaux (1810-1868).
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh peurliesañ.
Annez
Kavout a reer ar spesad en Afrika, en un takad hag a ya eus Nigeria da Ouganda ha kreisteiz ha reter Republik Demokratel Kongo.
Puebla del Salvador
Puebla del Salvador zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Feur-emglev Xanten
thumb|right|250px|Lec'hiadur Xanten en Alamagn a-hiziv Feur-emglev Xanten (alamaneg : Vertrag von Xanten) a voe sinet e Xanten d'an 12 a viz Du 1614 etre Wolfgang Wilhelm, dug Pfalz-Neuburg hag an Dilenner Johann Sigismund. Kannaded a Vro-Saoz hag a Vro-C'hall a voe lakaet da hanterourien.
Dre ar feur-emglev-se e voe lakaet un termen da vrezel-hêrezh Jülich ha d'an emgannoù etre Wolfgang Wilhelm ha Johann Sigismund. Er feur-emglev e voe roet broioù Jülich, Berg ha Ravenstein da Wolfgang Wilhelm. Broioù Kleve-Mark ha Ravensberg a voe roet da Johann Sigismund. Ar re-se e voe ar re gentañ e-touez ar broioù tost d'ar Roen a voe perc'hennet gant an tiegezh Hohenzollern ; diwarno e voe savet Rheinprovinz diwezhatoc'h.
Albert Jurgenson
Albert Jurgenson, bet ganet e 1929 hag aet da Anaon e Pariz d'an 12 a viz Mezheven 2002, a oa ur saver senarioioù ha frammer gall.
Nadau
Nadau (Nedeleg) pe Los de Nadau (re an Nedeleg) zo ul laz-seniñ bearnat savet en 1973 hag a gan en okitaneg dreist-holl. Brudet eo en o bro ar c'hanaouennoù De cap tà l'immortèla ha L'encantada.
Albert Jurgenson
Kemeret en devoa perzh en un nebeud filmoù hag a reas kalz berzh er sinema gall evel Le Corniaud (1965), La Grande Vadrouille (1966), Le Cerveau (1969), La Folie des grandeurs (1971), Les Aventures de Rabbi Jacob (1973), La Septième Compagnie au clair de lune (1977), Garde à vue (1981) da skouer.
Nadau
Ouzhpenn 800 sonadeg o deus graet, ha peder gwech o deus kanet e sal an Olympia e Pariz (2000, 2005, 2010 ha 2014), 9 albom,(pevar en CD), c'hwec'h video, ha gwerzhet 60 000 pladenn.
Albert Jurgenson
En desped d'ur vicher hir ha pinvidik, adalek 1956 betek 1995, ne dapas nemet daou c'hopr : hini ar gwellañ frammañ da-geñver lid ar Césars e 1978 evit Providence hag e 1982 evit Garde à vue. War ar renk e 1981 evit Le Coup du parapluie hag e 1994 evit Smoking/No Smoking, ne voe ket loreet koulskoude.
Emma Jones
Emma Jones zo anv meur a vaouez:
Vendeville
Vendeville a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
George Clooney
George Timothy Clooney, ganet d'ar 6 a viz Mae 1961, zo un aktour, sevener filmoù, den a aferioù stadunanat. Enoret eo bet gant tri Golden Globe Awards evit e labour evel aktour ha daou Academy Awards, unan evit e roll er film Syriana (2006) hag unan all evel kenbroduer Argo (2012).
Clooney en devoa kroget da vezañ aktour er skinwel e 1978, goude-se e voe brudet evit e roll evel Dr. Doug Ross er stirad skinwel hirbad ospital ER etre 1994 ha 1999. Enoret e voe gant e anv lakaet war ar renk div wech evit daou Primetime Emmy Award. E-keit ma oa o labourat er stirad skinwel ER, e voe goulennet gantañ c'hoari rolloù penn e meur a film, evel er film dreistharozel Batman & Robin (1997) hag ar film fent Out of Sight (1998) ; ar wech kentañ e voe dezhañ labourat evel produour gant Steven Soderbergh. Goude ar film-se e teufont da vezañ kenlabourerien a-vicher. E 1999, e voe gwelet er roll pennañ er film Three Kings, ul ludresadenn burutellet ha degemeret mat gant an arvesterien eus Brezel ar Pleg-mor.
Buhez prevez
Dimezet eo gant ar varristerez vreizhveuriat a orin libanat Amal Alamuddin abaoe ar 27 a viz Gwengolo 2014. Gevelled o deus bet — Ella hag Alexander — d'ar 6 a viz Even 2017.
Sarralbe
Sarralbe zo ur gumun en departamant Moselle, e reter Bro-C'hall.
Incourt
Incourt zo anv meur a lec'h :
Longvilliers
Longvilliers zo anv meur a lec'h :
Chavagnes (Vande)
Chavagnes a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Sverre Sigurdsson
Sverre Sigurdsson (Sverrir Sigurðarson e norseg), ganet war-dro 1145/1151 ha marvet e 1202, a oa Roue Norge adal 1184 betek 1202.
Dimezet e oa da Margareta Eriksdotter, merc'h da Erik IX, Roue Sveden. Ur verc'h o doe, Kristina Sverresdotter.
Anne Breizh-Veur
Anne Stuart, pe Anne Breizh-Veur  (1665–1714), a voe rouanez Bro-Saoz, Bro-Skos hag Iwerzhon eus 1702 betek Akta Unvaniezh 1707 (d'ar 1añ a viz Mae 1707), pa voe krouet Rouantelezh Breizh-Veur, ha hi kentañ rouanez anezhi, ha war un dro ar rouanez Stuart diwezhañ.
He buhez
Ganet e voe e Londrez, er palez Saint-James, d'ar 6 a viz C'hwevrer 1665. Eil merc'h e oa da James, dug York, roue katolik Bro-Saoz, hag a voe diskaret gant Dispac'h 1688, hag e bried kentañ Anne Hyde; nizez e oa Anne Stuart d'ar roue Charlez II. He c'hoar henañ Mary, dimezet d'he c'henderv protestant William III, a renas war un dro gant he gwaz. Kaset e voe da Vro-C'hall abalamour ma oa klañv he daoulagad. Eno e oa o chom gant he mamm-gozh Henriette Bro-Saoz. Distro da Vro-Saoz, e 1670, pa oa pemp bloaz, e reas Anne anaoudegezh gant Sarah Jennings, he gwellañ mignonez, hag a voe kuzulierez dezhi ivez. Er bloaz war-lerc'h e varvas he mamm, goude bezañ troet ouzh ar gatoligiezh.
Pa varvas Mary e 1694 e renas William III e-unan betek 1702 hag Anne a renas war e lerc'h.
Bugale
Seitek bugel o doe entre 1684 ha 1700. Ne vevas nemet ur mab, William, dug Gloucester1, a voe skubet en 1700, da unnek vloaz, gant ar vrec'h.
Hiriv e soñjer eo naplez he fried a oa kaoz da varv kement a vugale.
War he lerc'h
George Iañ an hini a renas war he lerc'h.
Fundulopanchax fallax
Fundulopanchax fallax a zo ur spesad pesked dour dous trovanel eus Kameroun.
Roll ar c'humunioù bet krouet er Mor-Bihan e-pad an XIXvet kantved
Setu amañ Roll ar c'humunioù bet krouet er Mor-Bihan e-pad an kantved gant bloaz krouidigezh :
Les Redoux
Les Redoux a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
John Salmon Ford
Ford a oa penn brezel e-pad an Antelope Hills Expedition. Goude-se e voe penn an nerzhioù kengevreet e-pad emgann ziwezhañ ar Brezel diabarzh, Emgann Palmito Ranch etre an 12 ha 13 a viz Mae 1865. Un trec'h kengevreet peurglok e voe met dre ma erruas mizioù goude kodianidigezh ar jeneral Robert E. Lee, ne gemmas netra eus disoc'h ar brezel.
Alectoris magna
Alectoris magna a zo ur spesad evned eus kerentiad ar Phasianidae.
Aervag
thumb|Moñgolfierenn. Un aervag pe baloñs zo ur seurt aerlestr hag a implij gaz skañvoc'h evit an aer. Bount Arkimedes eo an nerzh hag a ro tu dezhi da zilec'hiañ dre an aer.
Alectoris magna
Anvet e voe Caccabis magna da gentañ-penn (e 1876) gant an naturour rusian (a orin poloniat) Nikołaj Przewalski (1839-1888).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ — Alectoris magna lanzhouensis hag Alectoris magna magna — e takadoù krinet hanternoz-kreiz Sina (Gansu ha Qinghai).
Aervag
Istor
An doare-se d'ober a oa anavezet gant ar Sinaiz abaoe pell o vannañ « letern an neñv ». Krog e voe da sevel aervagoù brasoc'h e fin an, e 1782 gant ar vreudeur Montgolfier hag e 1783 gant ar fizikour Jacques Charles. Jean-François Pilâtre de Rozier a savas 84 metr a-us d'al leur e 1784. Ar voñgolfierenn gentañ a voe savet gant ar vreudeur Montgolfier e 1783 hag a nije gant aer dommet.
An aervagoù
Aervagoù a bep seurt a zo : ar voñgolfierenn evit an dud, an aervag stratosferek, an aervag sonterez... Mont a reont gant red an avel ha cheñch a reont o uhelder gant ur fun pe dre ar c'hementad a aer tomm, e-lec'h ma implij an aervag sturius ur c'heflusker.
Longueville
Longueville zo anv meur a lec'h ha meur a zen.
María Cristina me quiere gobernar
María Cristina me quiere gobernar zo ur ganaouenn spagnolek fentus hag ur guaracha savet gant ar c'haner kuban Ñico Saquito (1901-1982), eus Santiago de Cuba.
Istor
Hervez ur vojenn e vije ur ganaouenn-bobl c'hoapaus savet diwar-benn ar rouanez spagnol María Cristina (1806-1878), pevare pried ar roue Fernando VII, a oa intañvezet en yaouank hag addimezet da Agustín Fernando Muñoz y Sánchez a vije penn-peul ar ganaouenn.
N'eus prouenn ebet a gement-se avat, hag ur ganaouenn fentus didro eo, difoupet eus spered Ñico Saquito evel un toulladig re all, ha ne oa ket nec'het paotr Kuba gant rouanezed spagnol ar c'hantved a-raok.
Fundulopanchax scheeli
Fundulopanchax scheeli zo ur spesad pesked dour dous trovanel eus Nigeria.
Roll ar c'humunioù bet krouet er Mor-Bihan e-pad an XXvet kantved
Setu amañ Roll ar c'humunioù bet krouet er Mor-Bihan e-pad an kantved gant bloaz krouidigezh :
Troioù-kaer Alis e Bro ar Marzhoù
Troioù-kaer Alis e Bro ar Marzhoù (titl orin saoznek : Alice's Adventures in Wonderland), berraet alies en Alis e Bro ar Marzhoù (Alice in Wonderland), eo ar romant brudetañ savet gant ar skrivagner saoz Charles Lutwige Dodgson dindan an anv Lewis Carroll.
Embannet e voe er bloaz 1865 hag an droidigezh vrezhonek kentañ, kaset da benn gant Herve Kerrain, a zeuas er-maez e 1995.
Un heuliad, Through the Looking Glass ("A-dreuz ar melezour") a voe embannet e 1871 ; n'eo ket bet troet e brezhoneg betek-henn.
Istor
Embannet e voe al levr d'ar 4 a viz Gouhere 1865, tri bloaz goude ur bourmenadenn en ur skaf war ar stêr Isis, a red dre gêr Oxford, hag a voe graet gant ar reveranted Dodgson (Carroll) ha Robinson Duckworth gant teir flac'hig :
Léchelle
Léchelle zo anv meur a lec'h ha meur a zen.
Troioù-kaer Alis e Bro ar Marzhoù
Istor
Kregiñ a reas ar valeadenn ouzh pont Folly e-kichen Oxford hag echuiñ un dek kilometr pelloc'h, e Godstow. E-pad ar bourmenadenn e kontas Dodgson d'ar c'hoarezed Liddell un istor edo o paouez ijinañ. Hennezh a deuas da vout Alice's Adventures Underground ha diwezhatoc'h Alice's Adventures in Wonderland.
Diktys (mab Magnes)
Diktys a oa ur pesketaer breur d'ar roue Polydektes eus Serifos, mibien o-daou da Vagnes ha d'un Naiadenn, pe da Beristhenes hag Androthoe, pe da Boseidon ha Kerebia Eñ an hini a gavas Danae ha Perseüs en un arc'h peñseet war an aod pe tapet en e roued. Brav a reas dezho ha sevel a reas Perseüs evel e vab. Goude ma voe lazhet Medousa gant Perseüs ha saveteet Andromeda, ha diskouezet penn Medousa da Bolydektes ha ma voe troet e maen, e lakaas Diktys da roue. Diktys hag e bried Klymene o devoa un aoter en un neved da Berseüs en Aten. .
Ludwig (film)
Ludwig zo ur film italian sevenet e 1972 gant Luchino Visconti.
Aphyosemion australe
Aphyosemion australe a zo ur spesad pesked dour dous trovanel eus Gabon.
Banhèras de Luishon
Banhèras de Luishon (en okitaneg), pe Bagnères-de-Luchon (e galleg ofisiel) a zo ur gumun eus Gwaskogn en Okitania, e departamant Garona-Uhel er rannvro Kreisteiz-Pireneoù.
Diktys (den-marc'h)
Diktys a oa un den-marc'h hag a oa en eured Peirithoos, e mojennoù Hellaz kozh, hag en em gannas ouzh al Lapited. Tec'hel a reas diouzh Peirithoos, rampañ ha kouezhañ diouzh lein un torrod ma voe toullgofet e beg ur wezenn.
Celeus elegans
Celeus elegans a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus elegans (kentanv) da gentañ-penn (e 1776) gant al loenoniour alaman Philipp Ludwig Statius Müller (1725-1776).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned (merien-gwenn en o zouez) ha frouezhennoù.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ e Suamerika :
Rock Hudson
thumb|250px Rock Hudson (Roy Harold Scherer, Jr e anv gwir) a oa un aktour stadunanat ganet d'ar 17 a viz Du 1925 e Winnetka, Illinois, ha marvet e Los Angeles d'an 2 a viz Here 1985.
Er bloavezhioù 1980 e voe unan eus ar re gentañ e-touez tud brudet Hollywood o tisklêriañ e oa heñvelreviad ha tapet ar SIDA gantañ.
Porched ar Baradoz
E gwirionez, emañ an enskrivadur-se – Juan Evangelista fecit "Juan Evangelista er greas" – war un ael trompilher hag a zo hiziv e Mirdi an iliz-veur, ha distag-krenn eo diouzh Porched ar Baradoz, evel m'en diskouez arbennigourien evel Serafín Moralejo, Ramón Yzquierdo Perrín, Xosé Carlos Valle Pérez hag Eduardo Carrero Santamaría : hervezo, n'eus diazez solius ebet da zebarzhadur Ángel del Castillo López.
Hervez an istorourez Natalia Conde Cid e vije bet daou strollad kizellerien o sevel an timpan (an ichou etre ar bolzioù gwareg hag ar c'holonennoù). Betek 1230 e vije bet ur strollad kentañ o voulc'hañ al labour dre skultañ ar rann izelañ : ar sichennoù, ar c'holonennoù, ar profeded hag an ebestel. Pevar den a vije bet, diouzh neuz plegoù ar saeoù hag al lusk a verzer a zelwenn da zelwenn : da gentañ ar profeded Hosea ha Malac'hi ha tri abostol dianav ; un eil kizeller a savas Yehezkel, Havakouk, Yona, Yeshaia, koulz ha delwennoù an ebestel Yann hag Andrev ; digant un trede e voe ar profeded Daniel ha Yirmia hag an ebestel Jakez ha Mazhev ; ur pevare a gizellas ur profed dianav hag an ebestel Pêr ha Paol.
Ar sevel
A-unvouezh e lavar an arbennigourien ez eo kar framm Porched ar Baradoz ouzh hini Pórtico de la Gloria Compostela, met petra bennak ma 'z eo eeunoc'h stumm Ourense ne c'heller ket e lakaat da eilad fall. Evel hini Compostela, ne voe ket soñjet porched Ourense evel un digor war an iliz-veur : ur jabarleg war valir eo ; hag evit gwir, ne voe ket digor war an diavaez kent deroù an. Evel iliz-veur Santiago e voe savet hini Ourense war un dachenn war ziribin war-du ar c'hornôg, ar pezh a redias ar saverien da greñvaat ar gwele ouzh troad tal ar c'hornôg ; evit abeg pe abeg e voe merzet stad fall ar pileroù er : pa voe karget Roberto Gil da nevesaat an iliz-veur e c'hourc'hemennas er gevrat ma vije kreñvaet ar pileroù kent labourat war an tal, evit mirout a wallañ Porched ar Baradoz.
Deskrivadur
Evel e Compostela emañ Porched ar Baradoz en ur mell gwareg er c'hreiz ha div wareg kostez, ur melezour da deir nev an iliz-veur. Etre ar bolzioù ez eus daou biler solut, warno delwennoù-kolonennoù : ar brofeded diouzh an tu kleiz – tu an Aviel en iliz — hag an ebestel war an tu dehoù – tu an abostol, dres evel e Compostela.
Rannet eo dre 6 kolonenn danav, bet kizellet en ur bloc'had maen hepken. E-kichen an diazez, war-du an ezkerzh, ez eus un delwenn eus an abostol Jakez war e goazez, deiziadet en drederenn gentañ eus an kantved hogen bet staliet aze e 1857 ; er chapel veur edo da gentañ, war a greder. Ul levr digor dalc'het gant e zorn kleiz zo war e varlenn, hag ur c'hleze en e zorn dehoù e koun ar burzhud a sevenas en Enmgann Clavijo (23 a viz Meurzh 844). Livet eo an delwenn, toneg he flegoù niverus a ziskouez neuz ar c'horf, peoc'hus eo an dremm barvek, gant blev rodellek. Ouzh treid Jakez ez eus ul loen dianav. Ouzh laez ar wareg emañ skeudenn Itron Varia ar Frealz (Consolatrix Afflictorum). Pa voe naetaet ar Porched e 2013 e voe merzet e oa bet kizellet gant Cornielles de Holanda er kantved – gantañ ivez e oa bet kizellet stern-aoter ar chapel veur. Krommennoù tanav e kelc'hioù gweet a ya d'ober an timpan a weler hiziv. Er c'hreiz ez eus ur c'hustod ennañ un delwennig arnevez eus sant Varzhin war varc'h o rannañ e vantell gant ar c'hlasker-bara. E-kerzh nevesadur ar kantved e voe staliet ar skeudenn-se. Ur vedalennig o tiskouez Doue an Tad zo dindani.
Ar pezh nemetañ a chom eus an timpan orin eo delwennoù 24 c'hozhiad an Apokalips o terc'hel meur a vengeg-seniñ : fleüt, kitar, biol, telenn ; evel e Compostela, daou gozhiad ar c'hreiz a son gant an ograou. Azezet eo ar gozhidi, gwisket gant tonegoù kinklet pe, evit lod, gant ur vantell roman stag ouzh o divskoaz ; kurunennoù o deus, eeun ha disheñvel pep unan diouzh ar re all, ha troet eo o fennoù war-du o amzezeien evel pa vijen o toullañ kaoz.
Herve Helloco
Herve Helloco (7 Gwengolo 1908-23 Here 1993) a oa ur stourmer broadelour breton.
Studioù a reas e Pariz ha mont da alvokad goude. E-kerzh e studioù e reas anaoudegezh gant Célestin Lainé ha mont a reas e-barzh ar strollad kuzh Gwenn ha Du E miz Eost 1939 e kemeras perzh e dilestradeg an armoù a oa e bourzh e vag, ar Gwalarn, war aod Lokireg. . Harzet e voe met lezet e voe da vont pemp miz diwezhatoc'h, dre ziouer a brouennoù. Treiñ a reas e galleg al levr My fight for Irish freedom, ul levr skrivet gant an Iwerzhonad Dan Breen, moullet e Roazhon gant an titl Mon combat pour l'Irlande.
E-kerzh an Eil Brezel-bed e krouas, gant tud all, ar gelaouenn Galv hag e voe ar rener anezhi. D'ar mare-se ivez e oa e servij titouriñ Strollad Broadel Breizh. Mont a reas da guzh e dibenn ar brezel ha tec'hout a reas da Gembre. Barnet e voe d'ar marv dre zesfailh d'ar 25 a viz Mezheven 1946. Chom a reas e Kembre eta, ur pennad, e skolaj Harlech. Goude-se ez eas d'en em staliañ da Exeter, e Devon, ma kelennas galleg en ur skol eil derez e-pad ugent vloaz. E-pad meur a vloaz e voe sekretour etrebroadel ar C'hendalc'h Keltiek. Mervel a reas e Torquay, e Devon, d'an oad a 85 bloaz.
Ur verc'h en doa, Gwenn, hag he devoa desket brezhoneg e Skol-Veur Roazhon er bloavezhioù 1970.
Aphyosemion bivittatum
Aphyosemion bivittatum a zo ur spesad pesked dour dous trovanel eus Nigeria ha Kameroun.
Wattignies
Wattignies e galleg, Wattenijs en izelvroeg, a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Revèl
Revèl (okitaneg; Revel e galleg) a zo ur gumun eus Lengadok en Okitania, e departamant Garona-Uhel er rannvro Kreisteiz-Pireneoù.
San Martín de Valdeiglesias
San Martín de Valdeiglesias zo ur gumun e Spagn, hag unan eus ar 179 kumun a zo e kumuniezh Madrid.
Franz von Wertheim
Franz Freiherr von Wertheim ( 1814 Krems an der Donau, Aostria Izel - 1883 Vienna) a oa ur greantour aostrian.
La Meilleraie
La Meilleraie a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Gracupica
Gracupica a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1831 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer en Indez-Sina, daou (2) isspesad dezhe en holl.
Patrick Demarchelier
Patrick Demarchelier, ganet d'an 21 a viz Eost 1943 hag aet da Anaon d'an 31 a viz Meurzh 2022 en Havr-Nevez, a oa ur poltrijer gall.
Llanefydd
Llanefydd, pe Llannefydd, zo ur gêriadenn, ur barrez hag ur gumuniezh e hanternoz Kembre, e Sir Conwy. Ur gêriadenn vihan eo, er gwalarn da gêr Dinbych hag er mervent da Llanelwy.
Patrick Demarchelier
Buhez
Patrick Demarchelier en devoa kroget da dennañ poltriji pa oa 17 vloaz gant un tenner poltriji profet dezhañ gant e dad-kaer, un Eastman Kodak. Tennañ a ra poltredoù e-pad dimezioù. Goude-se e teu a-benn da zeskiñ ar vicher en ur vezañ harper ar poltrejer Hans Feurer. Dont a ra da vezañ poltreder frank ha kregiñ a ra gant poltredoù doare arzel nevez, reoù dibalamour ha berv.
Llanefydd
Un tammig er gwalarn da Llanefydd emañ torgenn Mynydd y Gaer, warni ur c'hreñvlec'h kozh, eus Oadvezh an Houarn.
Bésame mucho
Bésame mucho (Pok din kalz) zo ur ganaouenn spagnolek brudet, savet e 1940 gant ar sonaozourez vec'hikan Consuelo Velázquez, pa ne oa ket 16 vloaz c'hoazh ha ne ouie diouzh blaz ar pokoù.
Patrick Demarchelier
Buhez
E penn kentañ ar bloavezhioù 1970 e labour evit ar c'helaouennoù Elle ha Marie Claire, hag un tammig evit 20 ans.
Llanefydd
E 2011 e oa poblet gant 590 a dud, ha 348 anezho (60,9%) a oa kembraegerien.
Nothobranchius rachovii
Nothobranchius rachovii zo ur spesad pesked dour dous trovanel eus Mozambik ha Suafrika.
Bésame mucho
Kanet eo bet gant sonerien a-leizh dre ar bed, hag en ur bern yezhoù, lakaet eo bet e brezhoneg ivez.
Unan eus kanaouennoù brudetañ an kantved eo.
Ar werz spagnolek
Bésame, bésame mucho,
Gwiñver-nij
Ar gwiñvered-nij eo ar bronneged kar d'ar gwiñvered a ya d'ober ar meuriad Pteromyini en iskerentiad Sciurinae.
Battlefleet Gothic: Armada
Battlefleet Gothic: Armada zo ur c'hoari video strategiezh sevenet gant Tindalos Interactive hag embannet gant Focus Home Interactive. Bed ar c'hoari video a zo hini Warhammer 40,000 perc'hennet gant an embregerezh Games Workshop.
Bésame mucho
Ar werz spagnolek
Como si fuera esta noche la última vez.
Gwiñver-nij
Plavañ a reont a wezenn da wezenn a-drugarez d'ar groc'henenn a stag o favioù a-raok ouzh o favioù a-dreñv.
Bésame mucho
Ar werz spagnolek
Que tengo miedo a perderte, perderte después.
Quiero tenerte muy cerca,
Mirarme en tus ojos, verte junto a mí.
Piensa que tal vez mañana
Yo ya estaré lejos, muy lejos de tí.
Balaguièr d'Òlt
Balaguièr d'Òlt a zo ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.
Bésame mucho
E galleg
Div ganaouenn zo bet sonenrollet e galleg: Hiziv dre vras e kav gwelloc'h ar C'hallaoued kanañ ar stumm orin.
Luchino Visconti (filmaozer)
Luchino Visconti di Modrone, Kont Lonate Pozzolo, ganet d'an 2 a viz Du 1906 hag aet da anaon d'ar 17 a viz Meurzh 1976 a oa ur filmaozer italian.
Maizières
Maizières zo anv meur a lec'h :
Poeoptera
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Daou (2) isspesad en holl ; o c'havout a reer en Afrika.
Dimitri Champion
thumb|150px|D. Champion dindan ar gwisk Breizh - Schuller Dimitri Champion zo ur marc’hhouarner ganet d’ar 6 a viz Gwengolo 1983 er Roc’hell. Kroget eo da vezañ marc’hhouarner a vicher gant ar skipailh Bouygues Telecom, e 2007. Sinet en deus gant Breizh - Schuller evit ar bloaz 2009 ha degaset en deus kalz a verzh d'ar skipailh breizhat. Gounezet en deus Troiad an Ardennes ha Tro Penn-ar-Bed e miz Ebrel 2009 hag ar maout zo aet gantañ adarre e miz Even e Sant-Brieg p'en deus gounezet kampionad Frañs ar marc'h-houarn war hent. Tro Frañs 2010 en deus redet gant chupenn skipailh AG2R La Mondiale hag er tennad eo aet gantañ priz ar stourmerezh.
Franz von Suppé
Franz von Suppé, pe Suppè, (1819 en Spalato (Split), Dalmatia - 1895 en Vienna), a oa ur sonaozour aostrian.
Francisco Fellove
Francisco "el Gran" Fellove Valdes (1923 – 2013) a oa ur soner ha kaner kuban.
San Lorenzo de El Escorial
San Lorenzo de El Escorial zo ur gumun e Spagn, hag unan eus ar 179 kumun a zo e kumuniezh Madrid.
Santa María de la Alameda
Santa María de la Alameda zo ur gumun e Kumuniezh Madrid.
Franz Retz
Franz Retz (1673 en Praha; 1750 en Roma) a oa 15vet jeneral Kompagnunezh Jezuz.
Lo Borg Sant Andiòu
Lo Borg Sant Andiòu (okitaneg; Bourg-Saint-Andéol e galleg) a zo ur gumun en Okitania, e departamant Ardecha, er rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.
Brezel hêrezh Jülich
Brezel-hêrezh Jülich pe Brezel Jülich-Kleve a oa ur brezel hag a grogas e 1609 hag a echuas e 1614 pa voe sinet Feur-emglev Xanten. thumb|right|250px|Johann Wilhelm
Degouezh
Pa varvas Johann Wilhelm hag eñ kont Jülich, Kleve ha Berg d'ar 25 a viz Meurzh 1609 ne oa tamm hêr gwirion ebet da gemer e lec'h. Daou zen, Wolfgang Wilhelm hag eñ dug Neuburg hag an Dilenner Johann Sigismund Brandenburg a fellas dezho bezañ perc'henn war an dugelezh. Herri IV ha kannaded ar Proviñsoù-Unanet o doa aon e tapfe an Impalaer Rudolf II tron an dugelezh. E gwirionez en doa soñjet Rudolf II ouzhpennañ tiriadoù d'ar re a oa perc'hennet gant ar re Habsburg en Izelvroioù. Met a-benn ar fin ez eas armeoù an Impalaeriezh santel roman german da aloubiñ kastell-kreñv Jülich. thumb|right|250px|Jülich e 1610
Emgann
A-benn ar fin e savas a-du Rudolf II gant Tiegezh Wettin (Dug Saks) hag a felle dezho perc'henniñ Jülich-Kleve-Berg. Ar re Wettin a zilezas an afer a-benn ar fin. War washaat ez eas an traoù pa'z embannas an dug Johann Wilhelm hag an Dilenner Johann Sigismund e felle dezho perc'henniñ an tiriadoù. Herri IV a ginnigas e vije rannet an douaroù etre Dug Neuburg hag an Dilenner. Kont Hesse a ginnigas e vije kenrenet Jülich-Kleve-Berg gant an daou roue. Asantet e voe ganto, ha degemer a rejont ivez ma vefe dalc'het d'ar frankiz relijiel evel ma oa bet embannet en akta Dortmund d'an 10 a viz Even 1609. Pa oa aloubet kastell-kreñv Jülich gant arme an impalaer Rudolf e voe sezizet gant armeoù ar Proviñsoù-Unanet, re Brandeburg ha re Pfalz. Seziz ar c'hastell-kreñv a badas eus an 28 a viz Gouere 1610 betek an 2 a viz Gwengolo 1610, p'en em zaskoras arme an impalaer ha pa'z eas kuit eus ar c'hastell.
Disoc'hoù
Goude an emgann e voe nac'het akta Dortmund gant ar re e penn kêrioù Kleve, Mark, Jülich, Berg ha Ravensberg peogwir e oa bet savet an emglev hep kaout asant dileuridi ar pemp kêr-se. Ouzhpenn da se e kavent gwelloc'h e vije ur priñs e-lec'h kaout daou anezho. A-benn ar fin ez eo Feur-emglev Xanten a gemeras plas akta Dortmund.
Heuliad
Brezel-hêrezh Jülich a zo unan eus an darvoudoù kent da Vrezel Tregont Vloaz.
Quintus Fabius Maximus Verrucosus Cunctator
Quintus Fabius Maximus Verrucosus Cunctator pe Fabius Cunctator (war-dro 280 kent J.-K. – 203 kent J.-K.) a oa ur politikour hag ur jeneral roman, ganet e Roma war-dro 280 kent J.-K. ha marvet eno ivez e 203 kent J.-K.. Dilennet e voe pemp gwezh da gonsul (233, 228, 215, 214 ha 209 kent J.-K.) ha div wezh diktatour e 221 hag adarre e 217 kent J.-K.. Dont a reas da vezañ Kensor (Censor) e 230 kent J.-K.. E agnomen, Cunctator, a dalvez "ampeller" e latin, abalamour d'e strategiezh e-pad an Eil brezel punek, ma nac'has en em gannañ tal-ouzh-tal ouzh arme Hannibal war an dachenn ha ma renas un doare gouvrezel outañ. E cognomen, Verrucosus, a dalvez "gwenaennek", abalamour m'en doa ur wenaenn war e weuz uhellañ.