cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Little Charity Island
Little Charity Island zo un enezennig el Lenn Huron, e Michigan e Stadoù Unanet Amerika. Emañ e-kreiz Saginaw Bay, tost da Big Charity Island.
Rodrigues
Rodrigues zo un anv-tiegezh portugalek, diwar an anv-badez Rodrigo.
Arabat droukveskañ an anv gant ar stumm spagnolek kar Rodríguez.
Laura Martinozzi
Laura Martinozzi (war-dro 1635/1640 - 1687) a oa unan eus nizezed ar c'hardinal Jules Mazarin (a veze lesanvet les Mazarinettes) hag a voe dimezet da zug Modena.
He buhez
Merc'h e oa da Girolamo Martinozzi ha da Laura Margherita Mazzarini (1608 – 1685), c'hoar da Jules Mazarin.
Dimeziñ ha bugale
E 1656 e timezas da Alfonso IV d'Este, a vo an dug Alfonso IV Modena (1658-1662).
Yonatan
Hervez Kentañ Levr Shmouel e oa Yonatan mab Shaoul hag unan eus pennoù arme Israel. Darbet e voe dezhañ bezañ barnet d'ar marv (e dibenn 1S 14) evit bezañ debret daoust da le e dad.
Laura Martinozzi
Dimeziñ ha bugale
Daou vugel o doe:
Yonatan
Mignoniezh en doa Yonatan e-keñver David deuet da vezañ ezel eus koskor Shaoul (1S 19,1) ha sikour a reas anezhañ meur a wech enep gwarizi Shaoul pa grogas David da vevañ evel un tec'her o stourm ouzh Shaoul (1S 20).
Charity Island (Michigan)
Charity Island, pe Big Charity Island, eo brasañ enezenn Saginaw Bay, el Lenn Huron, stag ouzh stad Michigan. 0,90 km2 zo dindani hag un aod a 4,8 km hed en dro-dezhi. Ur poull 0,04 km² zo en he c'hreiz.
Yonatan
Skoulmañ a reas un emglev gant David zoken(1S 23, 15-18).
Laura Martinozzi
Ren
Kendugez e voe da c'hortoz an oad d'he mab da ren, etre 1662 ha 1678. Mervel a reas en ur gouent e Roma en 1687.
Karakara-menez
Ar c'harakara-menez (Phalcoboenus megalopterus) a zo un evn-preizh.
Yonatan
Mervel a reas Yonatan gant e dad e-kerzh emgann Gilboa ; lazhet gant ar Felishtiz.
Dikouez a reas David, pa voe roue, madelezh e-keñver diskennidi Yonatan ( s.o. istor Mefi-Voshet 2S 9).
Karakara-menez
Annez
Bevañ a ra en Andoù.
Charity Island (Michigan)
Un tour-tan zo warni, anvet Charity Island Light, dirak Au Gres.
Gracias a la vida (kan)
Gracias a la vida zo ur ganaouenn spagnolek, savet gant ar ganerez chileat Violeta Parra, a glever en hec'h albom Las Últimas Composiciones eus 1966, hag adkanet gant meuz a ganerez abaoe. Bloaz goude en em lazhas.
Meur a wech ez eus bet skrivet e oa unan eus ar c'hanaouennoù bravañ e spagnoleg.
Karakara-menez
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar c'harakaraed en urzhiad Falconiformes pe Ciconiiformes.
Samuel Arnold (sonaozour)
Samuel Arnold (10 a viz Eost 1740 – 22 a viz Here 1802) a oa ur sonaozour hag ograour saoz
Ganet e oa Samuel Arnold e Londrez. Lavaret ez eus bet e oa mab d'ar briñsez Amelia Breizh-Veur ha d’un Thomas Arnold. Kregiñ a reas da skrivañ sonerezh evit ar c’hoariva war-dro 1764. Un toullad bloavezhioù goude e oa rener sonerezh er Marylebone Gardens, ha kalz eus e bezhioù a voe savet evit se. E 1777 ez eas da labourat evit George Colman the Elder er Little Theatre, Haymarket.
E 1783 e voe anvet da ograour er Chapel Royal, hag e 1793 en Abati Westminster ma voe beziet e 1802.
Oberennoù
Ober a reas ivez war-dro embann dastumad kentañ oberennoù Georg Friedrich Händel etre 1787 ha 1797, a voe embannet e 180 rann.
Gilboa
Gilboa zo un anv hebreek roet da veur a lec'h.
Natan (profed)
Hervez an Tanac'h en doe ar profed Natan ur perzh politikel ha relijiel pouezus da ware ren David ha penn kentañ hini Salaun.
Keneil ha kuzulier David e oa.
En Eil Levr ar Rouaned e tiouganas Natan da Zavid ne savje ket un ti da Zoue (2R 7)<ref{{br}Troidigezh An Tour-Tan, eil levrenn, pp 107-108.
Eñ eo a lavaras e varvje ar mab bet ganet da Zavid gant Bat-Sheva.
E Kentañ Levr ar Rouaned e lenner a-zivout itrikoù Natan ha Bat-Sheva evit lakaat Salaun war dro David. Dont a rejont a-benn (1R 1,11- 40)
Guigny
Guigny a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Centola
Centola zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Pask
Pask a zo ur gouel kristen a orin yuzev. Gouel pennañ ar gristenien eo pa lidont dasorc'hidigezh ar C'hrist. A bep seurt lidoù pobl a vez ivez da heul pe e-tro ar gouel-se, koulz gwechall ha bremañ, pa glot dre vras gant penn-kentañ an nevezamzer.
Kristeniezh
Hervez ar gristenien eo an deiz ma savas Jezuz a varv da vev. Lidet e vez d'ar Sul kentañ goude al loargann kentañ war-lerc'h kedez an nevezamzer, etre ar 22 a viz Meurzh d'an abretañ hag ar 25 a viz Ebrel d'an diwezhatañ neuze.
Ceraso (Italia)
Ceraso zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Mic'hal
Mic'hal a oa unan eus merc'hed Shaoul, roue Israel, hervez Kentañ Levr Shmouel.
Karout a reas David ha roet e voe da wreg dezhañ (1S 18, 20 -28). Pa glaskas Shaoul lazhañ e vab-kaer David e voe sikouret gant e wreg da dec'hout(1S 19, 11-17).
Goude tec'h David e voe roet Mic'hal da Falti (« Ha Shaoul en devoa roet Mic'hal, e verc'h, bet gwreg David, da Falti, Mab Laish, a oa eus Galim. »
Hervez 2S 6, 16-23 e voe milliget Mic'hal (chom a reas difrouezh betek dibenn he buhez) dre m'e devoa rebechet da Zavid bezañ dañset dirak Arc'h Doue.
Aragon
Aragon, pe gentoc'h Aragón hervez ar spagnoleg ofisiel hag an aragoneg (Aragó e katalaneg), zo unan eus 17 Kumuniezh emren Spagn abaoe 1982. E reter-kreiz Spagn emañ, ha diazezet eo war hen Rouantelezh Aragon.
En hanternoz dezhi emañ ar stad c'hall, er reter Katalonia, er c'hreisteiz Valencia ha Kastilha-La Mancha, hag er c'hornôg Kastilha ha León, La Rioja ha Nafarroa.
Proviñsoù Aragon
Teir froviñs a zo en Aragon: hini Huesca, hini Zaragoza ha hini Teruel.
The Highwaymen
The Highwaymen zo bet ul laz-seniñ stadunanat hag a gane hag a sone en doare country. Ar ganerien ha gitarourien e oa Johnny Cash, Willie Nelson, Kris Kristofferson, Waylon Jennings. Kanerien all a bedent en o sonadegoù diouzh an dro, evel Hank Williams Jr, Travis Tritt, Sheryl Crow, The Nitty Gritty Dirt Band...
Divodet e voe al laz en 2002, goude marv Waylon Jennings. Goude marv Johnny Cash en 2003, ne chom nemet Willie Nelson ha Kris Kristofferson.
Cetara
Cetara zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Menez Gilboa
Menez Gilboa (en hebreeg : הר הגלבוע Har haGilboa), zo ur menez e hanternoz Israel.
Bibl
Eno eo, hervez an Tanac'h, e voe lazhet Shaoul hag e vibien Yonatan, Avinadav ha Malkishoua gant ar Felishtiz. (1S 31).
Louzaouenn-al-laezh
Louzaouenn-al-laezh, pe Sonchus e latin, zo ur blantenn.
Cicerale
Cicerale zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Telenovela
Un telenovela zo un doare feilheton skinwel eus Latinamerika ma konter un istor hir, gorrek, awenet gant santimantoù kristen, hag a echu mat.
Phalcoboenus carunculatus
Phalcoboenus carunculatus a zo ur spesad evned-preizh eus kerentiad ar Falconidae.
Annez
Bevañ a ra al labous e Suamerika : el lodenn eus an Andoù en Ecuador hag e su Kolombia,.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar c'harakaraed en urzhiad Ciconiiformes pe Falconiformes.
Karakara-kuch an hanternoz
Karakara-kuch an hanternoz (Caracara cheriway) a zo un evn-preizh eus kerentiad ar Falconidae.
Annez
Bevañ a ra al labous en Amerika (eus kreisteiz SUA da hanternoz Amazonia).
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar c'harakaraed en urzhiad Falconiformes pe Ciconiiformes.
Colliano
Colliano zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Nyíregyháza
Nyíregyháza a zo unan eus kêrioù bras Hungaria.
Douaroniezh
274,46 km2 eo gorread ar gêr.
Poblañs
War-dro 118 058 a dud a zo o chom eno e 2016.
Conca dei Marini
Conca dei Marini zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Prosez Nürnberg
Prosezioù Nürnberg (alamaneg : die Nürnberger Prozesse) zo bet un heuliad prosezioù milourel dalc'het gant nerzhioù ar Gevredidi a-enep pennoù bras an Trede Reich a voe barnet evit bezañ bet prientet ha kroget an Eil Brezel-bed kement hag an Holokost ha torfedoù-brezel all.
E kêr Nürnberg, en Alamagn, e voe dalc'het ar prosezioù. An doareoù da gas ar prosez ha da varn a oa bet un troc'h e-keñver al lezennoù etrebroadel klasel hag al lezennoù etrebroadel a-vremañ.
An hini kentañ eus an heuliad prosezioù, an hini brudetañ ivez, "brasañ proseze n Istor", a voe renet gant Norman Birkett, unan eus barnerien ar Rouantelezh-Unanet. Bez' e oa bet prosez pennoù bras an Trede Reich a voe engouestlet en torfedoù-brezel gwashañ dirak al lez-varn milourel etrebroadel International Military Tribunal (IMT).
E-touez ar re varnet e vanke Adolf Hitler, Heinrich Himmler ha Joseph Goebbels, an holl re-se a oa en em lazhet er bloaz 1945, c'hwec'h miz a-raok deroù ar prosez. Reinhard Heydrich ne voe ket barnet dre ma oa bet lazhet e 1942.
Kecskemét
Kecskemét a zo unan eus kêrioù bras Hungaria.
Douaroniezh
321,40 km2 eo gorread ar gêr.
Poblañs
War-dro 111 724 a dud a zo o chom eno e 2016.
Controne
Controne zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Székesfehérvár
Székesfehérvár a zo unan eus kêrioù bras Hungaria.
Douaroniezh
579,70 km2 eo gorread ar gêr.
Poblañs
War-dro 99 060 a dud a zo o chom eno e 2014.
John Wynn
John Wynn zo anv meur a zen:
Contursi Terme
Contursi Terme zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Saint-Germain-de-Tallevende-la-Lande-Vaumont
Saint-Germain-de-Tallevende-la-Lande-Vaumont a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant gall Calvados.
Bodet e oa gant seizh kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Vire-Normandie.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb
Corbara (Italia)
Corbara zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Therion
Therion zo ur strollad sonerien heavy metal a vro Sveden krouet gant Christofer Johnsson e 1987. Ar ger "therion" a zeu eus ar gresianeg therion (θηρίον), a dalvez kement a "Loen". , An anv a zo ivez un dave d'ar strollad Celtic Frost, gant an albom To Mega Therion
Kroget en deus evel ur strollad death metal, hag ouzhpennet o deus diwezatoc'h elfennoù laz-seniñ d'ar sonerezh metal, oc'h implij lazoù-kanañ ha sonerien klasel, ket hepken en ur ouzhpenañ d'ar sonerezh, met evel ul lodenn a-bezh eus ar sonaozañ. Therion a zo ar c'hentañ strollad metal da seniñ e live gant ul laz-seniñ. Ar strollad-mañ eo en deus lakaet da vezañ anavezet ar metal sinfonek.
Cuccaro Vetere
Cuccaro Vetere zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Louzaouenn-an-teil
Louzaouenn-an-teil pe Fumaria e latin zo ul louzaouenn meur a seurt anezhi hag a vez e bleuñv adal Ebrel betek kreiz an hañv er parkeier pe war lez an hentoù. Hervez Olivier de Serres e ra chug ar plant gouelañ d'an dud, evel ma ra ar moged.
Le Radeau de La Méduse
Le Radeau de La Méduse zo un eoullivadur eus 1818–19 diwar zorn an arzour romantel gall Théodore Géricault (1791–1824). Echuet e oa bet al livadur pa oa-eñ 27 vloaz, ha deuet eo an daolenn da vezañ un oberenn-skouer eus ar romantelezh c'hall. Ar mentoù zo 491 cm × 716 cm (16' 1" × 23' 6"). Taolenniñ a ra un darvoud dres goude ma voe aet d'ar strad ar fourgadenn La Méduse, a oa bet o stekiñ ouzh un draezhenn dirak aod Maouritania a-vremañ d'an 2 a viz Gouhere 1816.
D'ar 5 a viz Gouhere 1816, un hollad 147 den (d'an nebeutañ) a oa aet war vor war ur radell savet buan-ha-buan. An holl anezho a varvas e-doug 13 devezh, war-bouez 15 hag a voe saveteet goude bezañ stourmet a-enep an naonegezh, ar mank a zour ha dre bezañ bet tuddebrerien. An darvoud a oa deuet da vezañ ur gwallskouer spontus eus divarregezh ar vonarkiezh c'hall nevez adsavet dre ar bed. Ar c'habiten Hugues Duroy de Chaumareys a oa bet lakaet e penn ar vag padal n'en devoa ket bageet abaoe 25 bloaz.
Géricault en doa choazet labourat war an darvoud-se evit reiñ lañs d'e vicher gant ul labour bras ha ne oa ket bet koumanantet. An darvoud a oa bet choazet gantañ dre ma oa bet brudet mat. An darvoud en devoa desachet anezhañ, a-raok kregiñ gant an daolenn en devoa kaset da benn enklaskoù lies ha pizh war an darvoud ha savet nouspet taolioù-arnod ha tresadennoù prientiñ. Aterset en devoa daou zen a oa chomet bev hag aet e oa betek sevel ur vaketenn resis eus ar radell. Aet e oa da weladenniñ ospitalioù ha marvskaoñioù evit gwelet, gant e zaoulagad dezhañ, liv ha danvez kig ar re o vervel pe marvet. Evel m'en devoa rakwelet, al livadur a lakaas da sevel ur barrad trouz spontus pa voe lakaet war ziskouez er Salon de peinture et de sculpture e 1819. En un tu e oa bet desachet mat an dud gant an oberenn, met en un tu all e oa bet heuget ha kounnaret an arvesterien. Deuet e oa Géricault a-benn da dapout brud er bed a-bezh. Hiziv-an-deiz c'hoazh e vez lakaet an daolenn da dalvezout evel oberenn-skouer eus penn kentañ al luskad romantel c'hall a-fed livadurioù.
Kefleud
Ar C'hefleud (a vez skrivet Queffleut pe Queffleuth e galleg) a zo ur stêr hag a ra an disparti etre Leon ha Treger. 19 km a zo dezhi. Eieniñ a ra e Menez Are, e Plouneour-Menez, ha redek war-du Montroulez ma kember gant ar Jarlo da ober Rivier Montroulez.
Charity Island (Tasmania)
Charity Island zo un enezennig a 0,6 hektar er gevred da Aostralia, anezhi unan eus an enezennoùigoù en-dro da b-Partridge Islan, tost da c'hevred aod Tasmania, en D'Entrecasteaux Channel, etre Bruny Island ha Tasmania.
Tost dezhi emañ an enezennoùigoù "Faith" ha "Hope".
María Dolores Pradera
María Dolores Pradera, bet ganet d'an 29 a viz Eost 1924 hag aet da Anaon d'an 28 a viz Mae 2018 e Madrid (España), a oa un aktourez hag ur ganerez spagnol.
Pladennoù (roll diglok)
{| style="width:80%;"
Szombathely
Szombathely a zo unan eus kêrioù bras Hungaria.
Douaroniezh
97,52 km2 eo gorread ar gêr.
Poblañs
War-dro 77 866 a dud a zo o chom eno e 2015.
Maria Luisa
Maria Luisa (en italianeg), pe María Luisa (e spagnoleg), pe Maria Luísa (e portugaleg), zo un anv-badez savet diwar Maria, pe María, ha Luisa.
Wynn (lizherenn)
Wynn pe wen a zo anv ul lizherenn latin ispisial skrivet Ƿ ƿ bet implijet gwechall evit skrivañ an hensaozneg evit ober diouzh ar son.
Diorroet e oa bet, evel þ, diwar stumm ur run, met kemeret e oa bet he flas en-dro gant al lizherenn uu tro-dro da 1300 da geñver marevezh ar c'hrennsaozneg, deuet da c'houde da vezañ w.
Karakara-kuch ar c'hreisteiz
Karakara-kuch ar c'hreisteiz (Caracara plancus) a zo un evn-preizh hag a vev e Suamerika.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar c'harakaraed en urzhiad Falconiformes pe Ciconiiformes.
Szolnok
Douaroniezh
187,20 km2 eo gorread ar gêr.
Poblañs
War-dro 72 333 a dud a zo o chom eno e 2016.
EBSSA
Ensavadur Broadel ar Stadegoù hag ar Studi Armerzhel (EBSSA) eo ensavadur stadel stadegoù Bro-C'hall. Institut national de la statistique et des études économiques (INSEE), eo an anv orin hag ofisiel gallek. E Pariz emañ ar sez.
Krouet eo bet d'ar. Karget eo da broduiñ, da zielfennañ ha da zasparzh ar stadegoù ofisiel e Bro-Chall : emdroadur an demografiezh broadel, an dilabour hag all. Stag eo ouzh Ministrerezh an Armerzh, an Arc'hant hag ar Greanterezh (Ministère de l'Économie, des Finances et de l'Industriel / MINEFI). Dre ma 'z eo un ensavadur ez eo dizalc'h eus ar gouarnamant gall, gwarezet eo gant al lezenn. Abaoe Meurzh 2012 ez eo Jean-Luc Tavernier ar rener.
Eboli
Eboli zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Thorn (lizherenn)
<div style="float:right; margin: 0 0 0.2em 0.2em; padding: 0.2em 0.6em; font-size: 372%; line-height: 1.1em; background-color: #ddf; border: 1px solid #aaf">Þþ
Thorn a zo anv ul lizherenn latin ispisial skrivet Þ, þ  bet implijet gwechall evit skrivañ an hensaozneg ha hiziv c'hoazh an islandeg evit ober diouzh ar son.
Diorroet e oa bet, evel ƿ, diwar stumm ur run.
E saozneg e veze distaget ivez met e islandeg e vez implijet al lizherenn Ð, ð evit ober diouzh ar son mouezhiet-se.
Felitto
Felitto zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Viejo
Viejo zo un anv-gwan spagnolek gourel (Vieja eo ar stumm benel), hag a dalv kement ha kozh, hag a gaver en anvioù meur a lec'h ha meur a zen.
Alexandre de Bernay
Alexandre de Bernay, anvet ivez a-wechoù « Alexandre de Paris », ganet war-dro 1150 e Bernay, ha marvet war-dro 1190, zo ur skrivagner norman eus an.
Skrivañ a reas Li romans d'Alixandre, ur varzhoneg a 16 000 gwerzenn daouzeksilabennek diwar-benn Alesant Veur, ma lavare eo gantañ e voe ijinet an aleksandrin gallek daouzeksilabennek.
Establishment
An establishment zo un anv, deuet eus ar saozneg (deuet eus ar ger gallek établissement), implijet dre zismegañs, da envel ur rumm tud uhel eus ur gevredigezh hag a vez o ren pe o vestroniañ ar gevredigezh, gant harp ar galloud. En Unvaniezh soviedel e veze lavaret nomenklatura eus ur rumm tud damheñvel.
Li romans d'Alixandre
Li romans d’Alixandre zo un dastumad mojennoù, 16 000 gwerzenn ennañ, skrivet en diwar-benn taolioù-kaer Alesant Veur.
Wyn
Wyn zo un anv kembraek, deuet eus gwyn.
Zaragoza
thumb|dehou|350px|Penniliz "El Pilar", ar stêr [[Ebro hag ar "Puente de Piedra" (ar pont maen)]] Zaragoza zo ur gêr vras eus Spagn. Kêr-benn kumuniezh emren Aragon eo, e proviñs Zaragoza. Ar pempvet kêr vrasañ e stad Spagn eo, gant 674 317 a annezidi (e 2009).
Kidnapped (Stevenson)
Kidnapped ("Skratet") zo ur romant saoznek faltazi istorel gant ar romantour skosat Robert Louis Stevenson. Kentañ ma voe embannet e oa er gelaouenn Young Folks etre Mae ha Gouehere 1886. Meulet eo bet gant skrivagnerien evel Henry James, Jorge Luis Borges ha Hilary Mantel. Un heuliad zo dezhañ, anvet Catriona, embannet e 1893.
E-kreiz ar saozneg e kaver tammoù divizoù e skoteg Izeldirioù Bro-Skos.
E-kichen an anv berr roet d'al levr ez eus un titl hiroc'h : Kidnapped: Being Memoirs of the Adventures of David Balfour in the Year 1751: How he was Kidnapped and Cast away; his Sufferings in a Desert Isle; his Journey in the Wild Highlands; his acquaintance with Alan Breck Stewart and other notorious Highland Jacobites; with all that he Suffered at the hands of his Uncle, Ebenezer Balfour of Shaws, falsely so-called: Written by Himself and now set forth by Robert Louis Stevenson.
Kaposvár
Kaposvár a zo unan eus kêrioù bras Hungaria.
Kidnapped (Stevenson)
Ar romant
Kidnapped a c'hoarvez e-kreiz darvoudoù meur eus an e Bro-Skos, ha meneg zo ennañ eus Muntr Appin, e 1752, ur muntr c'hoarvezet goude emsavadeg ar Jakobited e 1745. Kalzik a dudennoù istorel zo, evel hini Alan Breck Stewart.
Kaposvár
Douaroniezh
113,59 km2 eo gorread ar gêr.
Kidnapped (Stevenson)
Ar romant
Istor ur c'hrennard 17 vloaz, David Balfour, e Bro-Skos, an hini eo (Balfour e oa anv-tiegezh mamm Stevenson). Marvet eo e dud, emzivad eo, ha prest eo da vont da redek ar bed. Ul lizher zo bet roet dezhañ gant pastor Essendean (anv ar barrez), an Aotrou Campbell, da gas d'an House of Shaws e Cramond, m'emañ eontr David, Ebenezer Balfour, breur d'e dad, o chom.
Kaposvár
Poblañs
War-dro 63 742 a dud a zo o chom eno e 2015.
Zaragoza
E-touez savadurioù brudet Zaragoza emañ penniliz Itron Varia ar Piler ("El Pilar"), ma c'haller gwelet taolennoù gant Goya, an iliz-veur hag ar Palacio de la Aljafería, a oa palez ar roue Al-Muqtadir pa oa "Saraqusta" kêr-benn ur rouantelezh vuzulmat.
Os Lusíadas
Os Lusíadas (distaget []) zo ur meurgan portugalek skrivet gant Luís de Camões hag embannet evit ar wech kentañ e 1572. Sellet a reer ouzh an oberenn-se evel an hini bouezusañ en istor al lennegezh portugalek. Er meurgan-se e veuler an ergerzher Vasco da Gama (1469–1524) en doa nevez-kavet un hent da vageal betek Indez. Dek kan zo e-barzh Os Lusíadas ha 1 102 boz zo en holl.
En oberenn eo meulet beajoù moraerien Portugal er hag er. Keñveriet eo bet Os Lusíadas ouzh meurganoù bras evel an Aeneis gant ar barzh latin Vergilius (Iañ kantved kent JK) pe c'hoazh an Ilias henc'hresianek gant Homeros. Skrivet e voe gant Camões pa oa hennezh en harlu e Macau. Moullet e voe e 1572, tri bloaz goude distro ar barzh da Bortugal.
Furore (Italia)
Furore zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Afrika issahara
Afrika issahara eo al lodenn eus Afrika a zo lec'hiet er su d’ar Sahara. Gwechall e veze graet “Afrika Zu” anezhi dre ma oa poblet gant tud du, hag e veze enebet ouzh Afrika an Norzh, poblet gant tud wenn, hag a veze graet “Afrika Wenn” anezhi. Bremañ eo deuet da vezañ un termen douaroniezhel kentoc'h.
En Afrika issahara emañ:
Fisciano
Fisciano zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Nerzhioù lu Rusia
Nerzhioù armet Kevread Rusia, e rusianeg Вооружённые Си́лы Росси́йской Федера́ции (Vooruzhonnije Síly Rossíyskoj Federátsii) anavezet gwelloc’h dindan an anv a Nerzhioù armet Rusia, Arme Rusia pe c’hoazh Lu Rusia, a reer eus nerzhioù milourel kenstrollet Rusia. Mont a reont d’ober ar pempvet arme vrasañ er bed evit ar pezh a sell ouzh ar c’hoskor e servij oberiant gant 2 vilion a dud en adarme, da nebeutañ. Mont a ra d’o ober an Nerzhioù douar, ar Morlu, hag an Nerzhioù Aeregorel, a-gevret gant tri skourr servij dizalc’h : an Nerzhioù fuc’hellek strategel, an Nerzhioù aerdouget hag an Nerzhioù oberiañ dibar. Dindan lezenn gevreadel Rusia ez a Nerzhioù armet Rusia, asambles gant Gward an harzoù, ar Servij Surentez Broadel (SSB), ar Gward broadel, Ministrerezh an Aferioù diabarzh (MAD), ar Servij Gwareziñ Broadel (SGB), ar Servij Titouriñ Diavaez (STD), Pennrenerezh an Titouriñ, ha Ministrerezh an Darvoudoù Trummadek d’ober servijoù difenn Rusia. Emaint-holl war-eeun dindan kontrol Kuzul Surentez Rusia.
Sellet a reer ouzh Nerzhioù Armet Rusia evel eil arme galloudusañ ar bed, hag emañ ganto brasañ arsanailh armoù nukleel ar bed, dreist da hini ar Stadoù-Unanet. Merañ a reont an eil lestraz vrasañ a listri-spluj a gas fuc’helloù balistik danvorel, ha bez’ ez int unan eus an teir arme (gant re Sina hag ar Stadoù-Unanet) a implij bombezerioù strategel. Embann a ra Rusia he deus an niver a dankoù brasañ er bed, ha derc’hel a ra e ratre un nerzh galloudus-meurbet war vor hag en aer. E 2020 e oa renket budjed arme Rusia er pevare renk er bed gant 61,7 miliard a zolarioù US.
Diouzh lezenn e Rusia e rank pep gwaz oadet etre 18 ha 27 vloaz ober ur bloavezh servij soudard. Koulskoude, mankoù a zo bet merzet evit a sell ouzh ar varregezh d'en em gannañ ken diouzh tu an taktik ha diouzh tu an oberiadennoù e-pad aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022. Rannoù disheñvel eus an arme o doa diaesterioù evit stourm a-gevret dindan urzhioù dispis ha faos Vladimir Poutin (da lavaret eo urzhioù da zinaziekaat Ukraina).
Skourroù an arme
Aozet eo an Nerzhioù armet, dindan aotrouniezh Ministrerezh an Difenn, e meur a rann :
Ouzhpenn-se ez eus daou "skourr bagadoù a-ziforc’h" ouzhpenn, ar Gward Broadel ha Servij an Harzoù. Holl emaint dindan framm lezennel an "Nerzhioù Armet" ha pa vefent er-maez eus beli Sturvod Nerzhioù Armet Kevread Rusia. Savet eo ar Gward broadel diwar diazez ar pezh a oa anvet kent Bagadoù Diabarzh Rusia. Distaget eo bet ar framm nevez diouzh Ministrerezh an Aferioù Diabarzh evit mont da sevel un Ajañs nevez, lakaet dindan beli Prezidant Rusia end-eeun. Servij an Harzoù a zo, evit gwir, un aozadur ledvilourel stag ouzh ar Servij Surentez Kevreadel, anezhañ pennañ ajañs titouriñ ar vro. Kefridioù pouezus o deus an daou aozadur-se pa vez brezel, ouzhpenn o obererezhioù war ar pemdez pa vez peoc’h. Embreger a reont unvezioù Douar, Aer ha Mor dezho o-unan.
Resisaet eo an niver a dud en armeoù dre zekred a-berzh Prezidant Rusia. D’ar 1 a viz Genver 2008, e oa bet merket da bal un niver a 2 019 629 hinienn, en o zouez 1 134 800 milour. E 2010 e oa bet brasjedet gant an Ensavadur etrebroadel war ar Studioù Strategel (IISS) e oa e-tro 1 027 000 milour oberiant en Nerzhioù armet rusian ha wa-dro 2 035 000 a dud en adarme (tud bet graet o servij-soudard ganto evit ar pep brasañ anezhe). A-geñver gant an niver a dud resisaet dre zekred ne oa bet renablet nemet 766 000 a dud bet resevet ur gopr ganto dre an aodit kaset da benn gant Kambr Rusia e miz Here 2013. .
Hervez Ensavadur etrebroadel Stockholm war an imbourc’h evit ar peoc’h, eo bet kresket eus 37% ezporzhiadennoù Rusia war an armoù bras etre 2005–2009 ha 2010–2014. Russia he deus dispignet 66,4 $ miliard a zollaroù evit armoù e 2015, ha 69,2 $ miliard e 2016. Tapet eo bet an 3e plas ganti (war-lerc’h Stadoù-Unanet Amerika ha Sina).
Hervez ministrerezh an Difenn e Rusia an dregantad a armoù modern implijet gant arme Rusia hag he lestraz a save da 71.2% e 2021 ha 99% anezho a oa e-ratre-vat.
Istor
Ent ofisiel eo bet divodet an Unaniezh soviedel d’ar 25 a viz Genver 1991. A-hed ar bloaz war-lerc’h e oa bet graet strivoù liesseurt evit derc’hel an arme a-unan hag evit he zreuzfurmiñ en arme ur c’hengevread Stadoù dizalc’h (KSD). Poan gollet avat. Gant an amzer o vont hebioù, unvezioù zo, staliet er Republikoù dizalc’h, o deus touet lealded d’o gouarnamantoù broadel nevez. E-keit-se ez eus bet sinet meur a feuremglev etre ar Stadoù nevez tapet o dizalc'hiezh ganto evit dasparzhañ an araezioù hag an dafar milourel etrezo.
Evit doare, goude bezañ lakaet o c’hrog war ar pep brasañ eus ar Bagadoù diabarzh soviedel kozh ha war Bagadoù soviedel an Harzoù, an intrudu nemeti zo bet graet a-raok Meurzh 1992 gant gouarnamant Rusia a zo bet divizout sevel ar Gward Broadel. Ac'hann da 1995 e oa bet soñjet sevel da nebeutañ 11 brigadenn enno etre 3 ha 5000 a dud, evit mont betek 100 000 a dud d’ar muiañ.
Unvezioù milourel ar Warded a oa da vezañ dispaket e 10 pastell-vro, Moskov en o zouez (teir brigadenn) hag en un niver mat a gêrioù hag a rannvroioù bras all. A-benn fin Gwengolo 1991 e oa e-tro 15 000 Gward broadel e biojoù Moskov. Soudarded kozh eus an Nerzhioù Armet Soviedel (NAS) a yae d’e ober evit an darn vrasañ. Er fin, e kinnigas ar Prezidant Yeltsin un dekred "Diwar-benn dasparzh Gwarded Rusia, met ne voe ket lakaet da dalvezout gwech ebet . Goude bezañ sinet emglevioù Belavezha d’an 21 a viz Kerzu 1991, e voe sinet ur protokol gant Stadoù nevez ar C’hengevread Stadoù Dizalc’h (KSD) evit envel, da c’hortoz, Yevgeny Shaposhnikov da vinistr an Difenn ha da gomandant an nerzhioù armet en holl Stadoù, en o zouez an nerzhioù nukleel. D’ar 14 a viz C’hwevrer 1992 e teuas Shaposhnikov da vezañ Penngomandant nerzhioù armet ar KSD ent ofisiel. D’ar 16 a viz Meurzh 1992 e krouas Boris Yeltsin, dre zekred, Nerzhioù Armet Kevread Rusia anezho renerezh oberiant uhelgomandanterezh ar Stadoù kevredet a oa ar Prezidant en o fenn. A-benn ar fin, d’ar 7 a viz Mae 1992, e sinas Yeltsin dekred sevel an Nerzhioù Armet ma kemeras ar penn anezho evel Penngomandant.
E miz Mae 1992 e teuas ar Jeneral-Koronal Pavel Grachev da vezañ Ministr an Difenn ha dre se e teuas da vezañ ivez ar c’hentañ jeneral anvet er garg-se. Padal, e-keit-se, e-tro miz Eost pe Kerzu 1993 e teuas frammoù milourel ar KSD da vezañ frammoù kenlabour milourel ar KSD. A-benn neuze e oa kollet pep levezon gwir gant Rusia war nerzhioù armet ar Stadoù nevez.
Er bloavezhioù da-heul en em dennas Nerzhioù Rusia eus kreiz ha reter Europa met ivez eus Republikoù nevez-dizalc’h zo ganet goude, diwar diskar an Unaniezh soviedel. E lec’hioù zo e c’hoarvezas plaen dilec'h Nerzhioù an arme rusian met e lec’hioù all a savas tabut diwar o fenn, evel e bon morlu Sebastopol e Krimea, en Abkhazia, Suosetia hag e Transnistria. Miret he deus an arme rusian meur a von e broioù estren, dreist-holl war tiriadoù ar Republikoù soviedel kozh.
Framm
Ministrerezh an Difenn Kevread Rusia (MaD) a ya d’ober melestradurezh an Nerzhioù armet. Abaoe amzer an Unaniezh Soviedel eo bet ar Pennsturvod hollek an aotrouniezh pennañ karget da ober war-dro Nerzhioù armet Rusia ha da sturiañ anezho. E 1998 e lavare William Odon, anezhañ un arbennigour eus Stadoù-Unanet Amerika, kement-mañ : 'Gallout a reer empentiñ ur Pennsturvod Soviedel hollek o vont en-dro hep Ministrerezh an Difenn, met ur MaD hep ar Pennsturvod ne c’hall ket bezañ.
Koulskoude, er bloavezhioù diwezhañ, roll ar Pennsturvod a zo bet strishaet da hini ur gevrenn vinistrerezhel war ar steuñvekaat strategel. Ar Ministr e-unan, Sergei Shoigu, en deus hañvalet gounit muioc’h a aotrouniezh seveniñ war an arme. Kevrennoù all eus an arme a ya d’o ober renerezh ar c’hoskor : Koskor Adreñv Nerzhioù Armet Kevread Rusia, Bagadoù an Hent-Houarn, Bagadoù Pellgehentiñ hag ar Bagadoù savaduriñ. Ar Jeneral arme Valery Gerasimov eo Penn ar Pennsturvod hollek evit ar mare.
Jharkhand
200px|thumb|Stad Jharkhand en India Jharkhand (झारखंड en hindieg, ঝাড়খণ্ড e banglaeg) zo unan eus stadoù India, e reter ar vro. Savet e oa bet e miz Du 2000, gant un tamm eus stad Bihar. Emañ Jharkhand etre ar stadoù-mañ : Bihar en hanternoz, Uttar Pradesh ha Chhattisgarh er c'hornôg, Orisa er c'hreisteiz, ha Kornôg Bengal er reter. Poblet eo gant 26 909 428 a dud (2001), ha gant se ez eo an 13vet stad vrasañ en India e-keñver poblañs. An 28vet stad vrasañ eo a-fed gorread. An hindieg eo ar yezh ofisiel.
Ranchi eo ar gêr-benn, ha Jamshedpur eo ar gêr vrasañ er stad. "Bro ar c'hoadoù" e vefe ster an anv Jharkhand.
Sahel
Ar Sahel (eus an arabeg ساحل sahil a dalvez kement ha marz pe aod) — anv hag a vefe da zistagañ e brezhoneg gant an “h” — a zo ur rannved tremen (koulz evit a sell an hin, an douaroniezh hag ar vevoniezh) etre ar Sahara, un dezerzh, en norzh hag ar savanennoù soudanat, er su. Evel ur vandennad en em led ar Sahel eus ar Meurvor Atlantel d'ar Mor Ruz, war-hed 5 400 km, hag e treuz eta kevandir Afrika a-bezh a gornaoueg da reter.
Republik italian
Ar Republik italian (pe Repubblica Italiana en italianeg) a c'hall bezañ daou dra:
Futani
Futani zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Békéscsaba
Douaroniezh
193,90 km2 eo gorread ar gêr.
Poblañs
War-dro 60 334 a dud a zo o chom eno e 2015.
O Que é Que a Baiana Tem? (albom)
O Que é Que a Baiana Tem? zo un albom portugalek gant ar ganerez vrazilian Carmen Miranda e 1966.
Karakara penn melen
Ar c'harakara penn melen a zo un evn-preizh, Milvago chimachima an anv skiantel anezhañ.
Samfylkingin
Samfylkingin (islandeg a dalvez Emglev sokial-demokrat) a zo ur strollad politikel sokial-demokrat islandat. Ur strollad eus an tu kleiz kreiz eo. Krouet eo bet an Emglev e 1999, hag ennañ ez eus bet kendeuzet pevar strollad e miz Mae 2000 : Alþýðuflokkurinn (Strollad sokial-demokrat), Alþýðubandalagið (Unvaniezh ar bobl), Samtök um kvennalista (Unvaniezh ar maouezed) ha Þjóðvaki (Emsav broadel). Dont a reas da vezañ strollad politikel brasañ Island goude dilennadeg ar parlamant e 2009. Jóhanna Sigurðardóttir (hag a zo ezel eus an Emglev) eo a zo kentañ ministrez Island. Dilennet eo bet da brezidantez an Emglev d'an 28 a viz Meurzh 2009 (98% eus mouezhioù izili ar strollad).
Karakara penn melen
Annez
Bevañ a ra al labous e Suamerika.
Wezzam
Wezzam zo ur strollad sonerezh, bet krouet e 2009 el lise Diwan Karaez. An anv Wezzam a teu eus ar vrezhoneg "Gwez ha Mouez". C'hoari a reont reggae gant 5 soner: 2 gitar (1 tredan hag 1 akoustik), ur saxo, ur gitar boud ha tamboulinoù. Evit ar poent o deus 6 kanaouenn : Akoustik Solo, La Mauvaise Fréquentation, Marée Haute, Son ar Re Zu, Sur le Bord de la Roots, Mon petit Bonhomme ha Wezzam'oezh.
Karakara penn melen
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar c'harakaraed en urzhiad Falconiformes pe Ciconiiformes.
Giffoni Sei Casali
Giffoni Sei Casali zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Kab Frehel
Kab Frehel a zo ur beg-douar krag roz er reter da Vae Sant-Brieg, war aod Mor Breizh. Emañ a-c'haoliad war gumun Plevenon en norzh ha Frehel er su, e departamant Aodoù-an-Arvor.
Ur gwarezva evned eo ar C'hab Frehel ivez, a-hed Aod an Emrodez. Meret eo ar gwarezva gant Breizh Vev. Perzh eus ar GR 34 e c'hoari ur wenodenn an dro d'ar c'hab.
Nepell alese emañ Roc'h Goueon, ur c'hastell-kreñv a-dal d'ar mor, war ur beg-douar.
Sport
D'ar 6 a viz Gouere 2011 e oa bet dalc'het 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Karaez hag ar C'hab Frehel ; aet e oa bet ar maout gant Mark Cavendish (Enez-Vanav).
Isabelle Thomas
Isabelle Thomas, ganet e 1961 e Blanc-Mesnil (Seine-et-Oise), bet besprezidantez an UNEF-ID e Pariz, deuet da Vreizh, sekretourez vroadel ar PS gall, kuzulierez Sant-Maloù, kuzulierez rannvro Breizh betek 2015, ha kannadez europeat.
Gioi
Gioi zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Eng
Eng a zo un anv alamanek hag a c'hell bezañ:
Tud
Un anv-tiegezh alamanek eo.
Gazelenn Tibet
Annez
Bevañ a ra ar spesad e pladenn Tibet.
Zalaegerszeg
Zalaegerszeg a zo unan eus kêrioù bras Hungaria.
Douaroniezh
99,98 km² eo gorread kêr.
Poblañs
57 403 a dud a oa o chom eno d'ar 1 a viz Genver 2019.
Giffoni Valle Piana
Giffoni Valle Piana zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Milvago chimango
Milvago chimango a zo ur spesad evned-preizh e-touez kerentiad ar Falconidae.
Annez hag isspesadoù
Bevañ a ra al labous e kreisteiz Suamerika :
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar c'harakaraed en urzhiad Ciconiiformes pe Falconiformes.
Constantin Film
Constantin Film AG zo un embregerezh alaman produiñ hag embann filmoù diazezet e München. An embregerezh, ur skourr eus Highlight Communications AG, eo an embanner ha sevener filmoù dieub brasañ en Alamagn.
Ispani
Ispani zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Corentin Marie Le Guillou
Corentin Marie Le Guillou (Kemperle, 1804 - Pariz, 1890) a oa ur beleg ha sonaozour breizhat. Beleget e voe e 1829. Aluzener e oa en Ospital ar Garitez e Pariz. Sevel a reas oberennoù relijiel: Messe solennelle (1838), kantikoù dastumet el levr Fleurs de bruyères, Branches d'aubepine, ha pezhioù all.
36 ore all'inferno
36 ore all'inferno pe 36 Hours to Hell zo ur film birvidik ha brezel italian embannet e 1969. An aktourien bennañ eo Richard Harrison ha Pamela Tudor.
Marie-Louise
Marie-Louise zo un anv-badez gallek, savet diwar Marie ha Louise. Un anv diouzh ar c'hiz e oa deuet da vout en amzer ar rouaned c'hall anvet Louis.
Un anv boutin gallek eo ivez.
Gouel
D'ar 7 a viz Mae e vez lidet.
Istor
Ur Marie-Louise a oa an anv roet d'ar baotred galvet d'an arme c'hall e 1813, dre un dekred sinet gant an impalaerez Marie-Louise Aostria.
Mick Wingert
Mick Wingert, ganet e Lemoore (Kalifornia, Stadoù-Unanet Amerika) d'ar 4 a viz Gouhere 1974, a zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Laureana Cilento
Laureana Cilento zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Veszprém
Veszprém a zo unan eus kêrioù bras Hungaria.
Douaroniezh
126,90 km2 eo gorread ar gêr.
Poblañs
War-dro 60 761 a dud a zo o chom eno e 2015.
Savanenn
Ar savanenn a zo un ekosistem eus an takadoù damgrin a gaver war an Douar. Geotek eo ar struzh pennañ a gaver en takadoù-se gant gwez rouez (da lavaret eo stank pe stankoc'h, met n'hall ket o delioù herzel ouzh bannoù an heol da dizhout gorre an douar). Un seurt ekosistem etre ar c'hoadegi hag an dezerzhioù pe ar geotegi eo ar savanenn. War-dro 20% eus gorread an Douar a zo dindan savanenn.
Attila e Cabrita
Attila e Cabrita zo ur romant brezhonek gant Jean-Christophe Bozec. Embannet e oa bet gant Emgleo Breiz d'ar 16 a viz Gwengolo 2009.
Peredur fab Efrawg
Peredur fab Efrawg zo unan eus (Y Tair Rhamant e kembraeg) e kelc'hiad kontadennoù kembraek ar Mabinogion. Kontañ a ra, dre vras, un istor damheñvel ouzh Perceval, romant gallek Chrétien de Troyes, war-bouez ar Graal Santel ha n'eus anv ebet anezhañ.
Eger
Eger a zo unan eus kêrioù bras Hungaria.
Peredur fab Efrawg
Droukvesk
Arabat droukveskañ anv ar Peredur-se gant hini Peredur, pe Peredurus, roue mojennel Enez Vreizh en Historia Regum Britanniae, gant Jafrez Menoe.
An Tri Romant
An Tri Romant a vez laret eus Peredur fab Efrawg, Gereint ac Enid hag Owein, a zo bet kavet e daou zornskid eus ar XIVvet kantved : Levr Gwenn Rhydderch ha Levr Ruz Hergest.
Eger
Douaroniezh
92,20 km2 eo gorread ar gêr.
Poblañs
War-dro 54 609 a dud a zo o chom eno e 2015.
Vomp
Vomp zo ur gumun eus Aostria, e distrig Schwaz e Tirol.
Laurito
Laurito zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Laurino
Laurino zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Érd
Érd a zo unan eus kêrioù bras Hungaria.
Douaroniezh
60,54 km2 eo gorread ar gêr.
Poblañs
War-dro 63 993 a dud a zo o chom eno e 2015.
Film brezel
Film brezel a vez graet eus un doare filmoù, eus ur rann eus ar sinema. Taolennet e vez oberezhioù brezel, dre aer, war vor, war zouar. Lodennoù emgann ar film eo ar re diazez. An doare filmoù-se zo liammet don gant istor an. Broioù zo evel Sina, Indonezia, Japan, pe Rusia o deus un hengoun filmoù brezel, liammet ouzh o istor met gant stummoù disheñvel hervez ar vro. Eus filmoù birvidik betek dramaoù istorel pe istorioù karantez brezel, lies eo isrannoù an doare filmoù-se.
Laviano
Laviano zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
Back to Bataan
Back to Bataan zo ur film brezel stadunanat embannet e 1945 e gwenn-ha-du. Mare istorel ar film eo an Eil Brezel-bed. Ar film zo bet savet gant RKO Radio Pictures, produet gant Robert Fellows, ha sevenet gant Edward Dmytryk. An aktourien eo John Wayne hag Anthony Quinn. Er film e vez taolennet darvoudoù (lod gwirion, lod ijinet) e-kerzh Emgann Bataan (1941–42) war enezenn Luzon er Filipinez. Titl orin ar film a oa The Invisible Army.
Istor
E 1945 e voe saveteet prizonidi kamp japanat Cabanatuan gant soudarded US Army Ranger. Er film e taoler ur sell war miz Meurzh 1942 ha gourenez Bataan e Filipinez.
Aleksandrin
Un aleksandrin zo un anv roet d'ur werzenn liessilabennek : daouzeksilabennek e galleg, trizeksilabennek e poloneg, pevarzeksilabennek e spagnoleg.
An aleksandrin gallek
Er werzenn daouzeksilabennek c'hallek e vez rannet ar werzenn e div lodenn geit a 6 silabenn peurvuiañ, hervez ar patrom o o o o o o | o o o o o o (o = silabenn ; | = dambaouez) Qui vers de riche istoire | veut entendre et oïr, Pour prendre bon example | de prouece acueillir, (Div werzenn gentañ Le roman d'Alexandre)
Orin
Kentañ ma voe implijet ar werzenn daouzeksilabennek e galleg a voe e kentel Roman d'Alexandre gant Lamberz li Torz e Châteaudun e-tro 1170, a gonter peurvuiañ. Koulskoude e oa bet implijet ivez un 30 vloaz bennak a-raok e Le Pèlerinage de Charlemagne à Jérusalem, e-tro 1140. Franceis sont en la chambre, | si on veüt les liz ; Chascuns des doze pers | i at ja le soen pris (Div werzenn gentañ Le roman d'Alexandre )
An aleksandrin spagnolek
An alejandrino spagnolek zo ur werzenn a bevarzek silabenn, rannet dre an hanter, 7 ha 7 silabenn, deuet diwar an hini c'hallek. Señores, si quisiéredes | mio serviçio prender, querríavos de grado | servir de mio mester: deve, de lo que sabe, | omne largo seer; si non, podrié en culpa | e en riepto caer. (Kentañ poz al Libro de Alexandre )
Ouria an Hitiad
Ouria an Hitiad a oa un ofisour eus arme David.
Gwaz Bat-Sheva (merc'h Eliam) e oa.
Hoalet e voe David gant Bat-Sheva goude bezañ gwelet anezhi o kibellat (2S 11,2). Kas a reas David kannaded d'he c'herc'hat ha kousket ganti. Engehentañ a reas Bat-Sheva.
Divizout a reas David reiñ urzh da Yoav, penn an arme, lakaat Ouria « dirak tal an emgann pa vo start [...] ma vo skoet d'ar marv » (2S 11,14-15).
Fiziout a reas David al lizher en Ouria e-unan evit e gas da Yoav. Lazhet e voe Ouria.
Barumini
Barumini  zo ur gumun eus Sardigna  e Proviñs Medio Campidano.
Ouria an Hitiad
Dont a reas Bat-Sheva da vezañ gwreg David hag e c'hanas ur mab dezhañ.
Rebechoù garv a reas Natan da Zavid goude an darvoudoù-mañ (2S 12). Mervel a reas ar bugel.
Brozh verr
Brozh verr, berrvrozh a reer eus ur vrozh (brozhioù, brezhier, el liester), da lavarout eo ur pezh dilhad a ziskenn a-hed ar c'horf adalek an dargreiz, ha ne dap ket izeloc'h eget an daoulin.
Strizh e vez ar brezhier berr peurvuiañ, met war zigeriñ e c'hallont bezañ ivez.
Berroc'h c'hoazh eget ar berrvrozhioù zo : ar brozhioùigoù berr-berr.
Istor
En Henamzer e veze gwisket brezhier berr gant ar wazed.
En e oa kroget giz ar brezhier berr. E kabared ar Folies Bergère e Pariz e 1926 e touge Josephine Baker ur vrozh verr graet gant bananez. Ret e voe gortoz ar bloavezhioù 1960 koulskoude evit gwelout ar c'hiz-se oc'h en em skignañ dre Europa.
Sportoù
Brezhier berr a vez douget gant ar merc'hed e sportoù zo, evel an tennis.
Lavaret e vez ez eo kresket niver ar sellerien abadennoù tennis er skinwel abaoe m'eo berraet kalz brezhier ar merc'hed.
Tramgarr
An tramgarr (liester: tramgirri), berraet e tram, a zo un doare treuzdougen tud e kêr war hent-houarn. Mont a ra an tramgarr dre ar straedoù e-giz un tren, kaset hiziv an deiz gant nerzh an tredan peurliesañ.
Inizi Amirante
thumb|Sede pelec'h emañ an Inizi Amirante
Kavet e oant bet gant Vasco da Gama e-kerzh e eil beaj-dizoleiñ e 1502, hag anvet "Ilhas do Almirante" (Inizi an Admiral).
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1936
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1936 a voe gounezet gant ar reder belgiat Sylvère Maes evit ar wech kentañ. Aet e oa ar maout gantañ e 1939 ivez.
Aet e oa an 8 tennad-hent etre Grenoble (Isère) ha Briançon (Hautes-Alpes) gant ar Breizhad Jean-Marie Goasmat.
Bragoù
Bragaouioù merc'hed
A-raok an e oa ral ar merc'hed hag a wiske bragaouioù evel ma rae George Sand. Aesoc'h e kavent gwiskañ brageier da varc'hegañ. Lod a gave gwell gwareziñ o c'horf, evel merc'hed ar mengleuzioù.
Goude ar Brezel-bed kentañ e krogas ar merc'hed pinvidik da wiskañ bragaouioù ha da droc'hañ o blev, da zilezel doareoù stag ouzh ar gevredigezh kozh ma ranke ar merc'hed plegañ da reolennoù strizh en o dilhad evel en o emzalc'h.
Gant emdroadur ar gevredigezh e karterioù a zo e vez ret zoken d'ar merc'hed gwiskañ brageier mar ne fell ket dezho bezañ kunujennet pe gwallgaset war zigarez e vijent gwisket evel gisti.
Roullours
Roullours a oa ur gumun eus departamant gall Calvados.
Częstochowa
Douaroniezh
160 km2 eo gorread ar gêr.
Gazelenn Cuvier
Ar c'hazelenn Cuvier (liester : gazelenned Cuvier), a zo ur spesad gazelenned, Gazella cuvieri an anv skiantel anezhañ. Edmi a reer anezhañ ivez.
Częstochowa
Poblañs
War-dro 229 086 a dud a zo o chom eno e 2015.
Gazelenn Cuvier
Dougen a ra anv ar skiantour gall Georges Cuvier (1769-1832).
Annez
Ur spesad brosezat eo e Menezioù Atlas Norzhafrika (Aljeria, Maroko, Tunizia).
Roullours
Bodet e oa gant seizh kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Vire-Normandie.
Radom
Radom a zo unan eus kêrioù bras Polonia, er rannvro velestradurel Mazowsze.
Mor Kara
Mor Kara (Ка́рское мо́ре, Karskoye More, e rusianeg) zo ur mor e Meurvor skornek Arktika, en hanternoz da Rusia. Rannet eo diouzh Mor Barents er c'hornôg gant enezeg Novaya Zemlya, ha diouzh Mor Laptev er reter gant inizi Severnaya Zemlya.
Radom
Douaroniezh
111,7 km2 eo gorread ar gêr.
Roullours
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb
Mor Kara
En em astenn a ra Mor Kara war 1 450 km hed ha 970 km led, gant ur gorread war-dro 880 000 km². Goloet e vez gant skorn a-hed nav miz bep bloaz.
Roullours
Douaroniezh
left|thumb|Lammoù-dour ar [[Vire (stêr)|Vire e Roullours]]
O Que É que a Baiana Tem?
O Que É Que a Baiana Tem? ("O petra he deus ar vaouez eus Bahia ?") zo ur ganaouenn bortugalek savet gant Dorival Caymmi e 1939 ha kanet gant ar ganerez vrazilian Carmen Miranda er film Banana da Terra er bloaz-se end-eeun. Goude-se e voe kanet gant Carmen Miranda e Broadway en arvest anvet The Streets of Paris etre 1939 ha 1940, hag er film Greenwich Village e 1944.​
Enrollet e voe ivez gant Carmena Miranda e 1966 evit an albom O Que É que a Baiana Tem?.
Aviyam
Hervez Kentañ Levr ar Rouaned an Testamant Kentañ e voe Aviyam roue Yehouda etre 913 ha 911 KJK, war-lerc'h e dad Rehovam.
Maac'ha, ur verc'h da Avshalom, e oa e vamm.
« Hag e kerzhas en holl bec'hedoù e dad... » (1R 15,3)
« Ha brezel e voe etre Ariyam ha Yarovam e-keit ma vevjont » (1R 15,7).
Frederig II (Prusia)
Frederig II, pe Frederig Veur (e brezhoneg) pe Friedrich der Große pe der Alte Fritz (en alamaneg) (1712–1786), a voe roue Prusia adalek 1740. War un dro e oa Frederig IV Brandenburg evel priñs-dilenner Brandenburg, ha Frederig II Prusia evel trede roue Prusia (1740-1772).
E vuhez
Mab e oa da Friedrich Wilhelm Iañ ha d'e bried Sophie Dorothea von Hannover.
E 1733 e voe dimezet da Elisabeth Christine von Braunschweig-Bevern (1715–1797).
Llangwyfan (Sir Ddinbych)
Llangwyfan zo ur gêriadenn e hanternoz Kembre, e Sir Ddinbych. Emañ er reter da gêr Dinbych ha tost d'ar stêr Clwyd. Gouestlet eo an iliz da Sant Cwyfan. Ar meneg kentañ anezhi a voe e 1254 met marteze e oa annezet al lec'h a-raok dija. Ur c'hreñvlec'h zo er reter d'ar gêriadenn, anvet Moel Arthur.
Un ospital a oa eno, etre 1920 ha 1980, anavezet evel "Sanatoriom Hanternoz Kembre". Degemeret e vez ennañ tud klañv gant an droug-skevent. Serret eo bet abaoe.
Yehoshafat
Hervez Kentañ Levr ar Rouaned an Testamant Kentañ e voe Yehoshafat (en hebraeg יְהוֹשָׁפָט (Yehôshāphāt) : « YHWH a varn », e gresianeg ᾿Ιωσαφὰτ (Iôsaphat), e latin Iosaphat) roue Yehouda eus 870 KJK betek 848 KJK.
Azouva, merc'h Silehi, a oa e vamm.
« Hag e kerzhas a-grenn war roudoù Asa, e dad, hep diankañ diouto : ober a reas ar reizh ouzh daoulagad an Aotroù » (1R 22,43 »)
Peoc'h a reas Yehoshafat gant roue Israel. Kevredet e voent enep Aram. Mervel a reas Ahav, roue Israel, goude emgann Ramot-Gilead ma kemeras Yehoshafat perzh ennañ..
Ren a reas Yehoram, e vab, war e lerc'h.
Krez ar gwellañ reder yaouank
Krez ar gwellañ reder yaouank, er marc'hhouarnerezh, a vez roet d'ur reder dindan 25 bloaz (pe 21 bloaz hervez reolennoù ar genstrivadeg) an uhelañ ar gwellañ e blas er renkadur hollek (n'eo ket ret bezañ gounezet ar redadeg gantañ).
Da geñver ar redadeg a-dennadoù e vez loreet ar reder-se gant ur c'hrez disheñvel-mik e liv (gwenn peurliesañ) 20px diouzh ar re all.
M'emañ ar gwellañ reder yaouank e penn ar renkadur hollek, ar renkadur dre boentoù pe renkadur ar gwellañ kraper e vo ret groñs dezhañ gwiskañ unan eus ar c'hrezioù-mañ, peurliesañ diouzh an urzh da-heul : ha douget e vo krez ar gwellañ reder yaouank gant an hini renket da eil neuze.
Castilla la Nueva
Castilla la Nueva, pe Kastilha Nevez, eo anv ofisiel unan eus ar rannvroioù a oa e Spagn a-raok savidigezh ar c'humuniezhioù emren e 1982. D'ar 25 a viz C'hwevrer 1983 ez eas da get ent-ofisiel.
Savet e oa bet e 1833 diwar lodenn greisteiz Rouantelezh Kastilha. Enni e oa ar proviñsoù-mañ : Proviñs Ciudad Real, Proviñs Cuenca, Proviñs Guadalajara, Proviñs Toledo, ha Proviñs Madrid. Anvet eo bet evel-hen abalamour ma voe kemeret he douaroù diwar-goust ar Vuzulmaned ur pennad mat goude Castilla la Vieja.
Asa (roue Yehouda)
Asa a oa roue Yehouda etre 911 ha 870 KJK, hervez Kentañ Levr ar Rouaned en Testamant Kozh. Mab e oa da Aviyam.
« Ober a reas Asa ar reizh ouzh daoulagad an Aotroù » (1R 15, 11)
« Brezel e voe etre Asa ha Baasha, roue Israel, dalc'hmat. » (1R 15, 16)
E vab Yehoshafat a renas war e lerc'h.
Kanetenn
Ur ganetenn zo ur voulig da c'hoari. Got (ur c'hot) a vez lavaret eus ur ganetenn vras.
C'hoariet e vez gante er porzhioù-skol.
Triskell
An triskell (henc'resianeg τρισκελης triskelê "teir gar", dre ar gallekadur triscèle) zo un arouez teirgarek. E broioù zo (Manav, Sikilia) ez eo eeun linennoù an triskell, e re all eo kromm, evel e Breizh ma'z eo deuet da vout unan eus an arouezioù breizhek.
E broioù all ivez e kaver triskelloù nemet ne vez ket kromm an teir gar atav, evel war banniel Anguilla, war hini Enez Manav, war hini Ingouchetia ha war hini Sikilia. E Sikilia e vez graet trinacria eus an triskell.