cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Seizhvet brezel Italia
Seizhvet brezel Italia a badas eus 1526 da 1529. D'ar 14 a viz Genver 1526 e oa bet sinet feur-emglev Madrid (1526) gant ar roue gall Frañsez Iañ, ha hervez ar baperenn sinet e ranke paouez da deurel e c'hoant war Italia, leuskel Bourgogn gant Spagn, leuskel Flandrez hag Artez, ha dimeziñ da Eleonora Aostria, c'hoar Karl V. Pa voe lezet ar roue gall en e frankiz avat, d'ar 17 a viz Meurzh 1526, goude leuskel e zaou vab etre daouarn e enebour, ha pa zistroas da Vro-C'hall, ne reas forzh ebet gant an emglev hag ar promesaoù ken : abeg a voe kavet neuze e Spagn da ober vil da vibien ar roue falstouer.
D'an 22 a viz Mae 1526 e voe savet Kevre Cognac gant roue Bro-C'hall, ar pab Klemez VII, dugelezh Milano, Bro-Saoz, Venezia ha Firenze a-enep an Impalaer. Gwanaet e oa arme an impalaer gant ar c'hleñvedoù hag an diouer a arc'hant evit paeañ goproù ar soudarded, ha se zo kaoz e chomas dug Urbino, Francesco Maria della Rovere, e penn armeoù ar C'hevre, hep lammat war Milano, ha ma c'hortozas nerzhioù nevez.
A-benn nevezamzer ar bloaz 1527 ne c'halle ket Charles de Bourbon paeañ goproù soudarded arme an impalaer ken, enni un 12 000 pe 15 000 landsknecht renet gant Georg von Frundsberg : da virout ouzh e arme da vont a bep tu e prometas dezhi e c'hallje preizhata e kêrioù Toskana ha Stadoù ar Pab.
Kêrioù Firenze ha Bologna a zeuas a-benn da baeañ an arme impalaerel evit ma'z aje da lec'h all da breizhañ, ha setu hi war-du Roma. Sur e oa ar pab Klemez VII e c'hallje marc'hata ivez, ken ne reas mann da zifenn kêr. Da veure ar 6 a viz Mae 1527, evel respont d'an emglev etre ar pab Klemez VII hag ar roue gall enep dezhañ, e c'hourc'hemennas Charles de Bourbon d'e arme kemer kêr Roma, hep kanolioù na seziz. Lazhet e voe Bourbon e-kerzh an arsailhadeg, met kemeret e voe Roma a-benn un nebeud eurvezhioù.
Meur a zevezh e padas arigrap Roma. Preizhet e voe e pep lec'h, en ilizoù, e ti tud eus kostezenn an impalaer zoken. Goude teir sizhunvezh seziz e voe kemeret Castel Sant'Angelo‎, ma oa repuet ar pab ha kardinaled. Ret e voe d'ar pab paeañ 70 000 dugad aour evit bezañ dieubet. Bras e voe brud preizhadeg Roma er bed kristen, un arouez eus youl Doue da galz a dud. Ne voe kuitaet Roma gant an arme impalaerel nemet e miz C'hwevrer 1528, pan eas da Naplez. E-pad ar breizhadeg e oa aet an armeoù gall da aloubiñ Rouantelezh Naplez ha da lakaat seziz dirak kêr Naplez e miz Ebrel 1528.
Gant ar c'hleñvedoù-red, gant an amiral Andrea Doria, eus Genova, o cheñch tu d'e borpant, e rankas ar C'hallaoued kuitaat Naplez. Adarre e voent trec'het e Lombardia.
Echuet e voe ar brezel gant Peoc'h an Itronezed‎, d'ar 5 a viz Eost 1529.
Magnus IV Norvegia
Magnus IV (war-dro 1115 – 12 a viz Du 1139), anavezet ivez evel Magnus Sigurdsson den Blinde (an Dall), a voe roue Norvegia eus 1130 da 1135 hag adarre eus 1137 da 1139.
João Gilberto
thumb|right|João Gilberto João Gilberto (João Gilberto Prado Pereira de Oliveira diouzh e anv gwir), bet ganet d'an 10 a viz Mezheven 1931 e Juazeiro (Bahia) ha marvet d'ar 6 a viz Gouere 2019 e Rio de Janeiro, a oa ur c'haner hag ur gitarour brazilian.
Tremen a ra da bennañ krouer ar Bossa Nova. Tad eo d'ar ganerez Bebel Gilberto.
Giofnag
Giofnag (gouezeleg; Giffnock e saozneg) eo pennlec'h takad-kuzul Siorrachd Rinn Friù an Ear e Bro-Skos. 9 353 a annezidi a oa e 2001 hervez an niveradeg. Emañ ar gêr-mañ er c'hreisteiz da C'hlasc'ho.
Alamaned Roumania
Alamaned Roumania (Rumäniendeutsche en alamaneg) zo ur boblad, pe bihanniver yezhel e Roumania. 36 042 a oa anezho e niveradeg 2011. Anezho e teu ar prezidant rouman dilennet en 2014 hag addilennet en 2019, Klaus Iohannis. Digresket kalz eo o niver abaoe an Eil Brezel-bed.
Erruet e oa o hendadoù en douaroù aet d'ober Roumania etre an XIIvet kantved hag an XIXvet kantved. Meur a gumuniezh zo en o zouez ; an div vrasañ eo alamanegerien kreiz Transilvania, anvet "Saksoned", aet d'en em staliañ en XIIvet kantved e-harz ar C'harpatoù, hag ar re anvet "Sawabiz", e Satu Mare, e gwalarn ar vro, ha Banat, er gornaoueg, a erruas o hendadoù en XVIIIvet kantved.
Polifemos
Polifemos zo anv daou zen e mojennoù Hellas kozh.
Chlorophonia
Chlorophonia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, seizh (7) isspesad dezhe en holl.
Alcalá de Moncayo
Alcalá de Moncayo zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Zaragoza.
Capiago Intimiano
Capiago Intimiano zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Jules Bianchi
Ur blenier gall eo Jules Bianchi, bet ganet d'an e Nisa, Okitania, Bro-C'hall, ha marvet er memes kêr d'ar 17 a viz Gouhere 2015 da heul ur gwallzarvoud c'hoarvezet e-kerzh Priz Bras kirri Japan e miz Here 2014, hag a rede e Formulenn 1 gant Marussia e 2013. Kampion 2009 e F3 Euroseries e oa ivez, ha redet en doa e GP2 Series hag e World Series by Renault el lec'h ma stourme evit bezañ kampion, hep trec'hiñ avat. Niz-bihan ar blenier Lucien Bianchi eo.
O kregiñ e-barzh gant Marussia
Hir-tre a oa goañv 2013 evit Bianchi, a oa evezhiet ouzh Adrian Sutil evit eil plas Force India, met dibabet eo bet Sutil e-lec'h Bianchi. Un nebeud devezhioù goude avat eo bet anvet Bianchi evel blenier Marussia e-lec'h Luiz Razzia a oa echu e doullad arc'hant buan a-walc'h, nemet daou zevezh a-raok fin an esaeoù. Ar Priz Bras kentañ a oa mat gantañ, o vezañ kevezusoc'h eget ar c'hCaterhamoù, pal Marussia abaoe tri bloaz.
Alcalá de Ebro
Alcalá de Ebro zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Zaragoza, en Aragon.
Gwendoline Hamon
Gwendoline Hamon, ganet e 1970, zo un aktourez c'hall. Merc'h-vihan eo d'ar skrivagner gallek Jean Anouilh. Dimezet eo bet d'an aktour gall Frédéric Diefenthal.
Julius Pokorny
E vuhez
Ganet e oa e Praha en Impalaeriezh Aostria-Hungaria, deskadurezh a bakas er Skol Piarist e Praha hag en Abati Beneadiz Kremsmünster, en Aostria. Eus 1905 betek 1911 e studias e skol-veur Vienna ar gwir hag ar filologiezh, hag e prezegas eno eus 1913 betek 1920.
Roger Casement eus Berlin, e 1916, a genskrive gant Pokorny en Aostria. E servij a reas e-giz soudard reserv en arme Aostrian e-kerzh ar Brezel bed kentañ. E 1920 e kemeraz plas kador brezeg Kuno Meyer e-giz filologour keltiek e skol-veur Friedrich Wilhelm e Berlin. Daoust ma oa bet badezet katolik d'e c'hanedigezh ha ma oa broadelour alaman, e voe skarzheteus e bost labour gant ar reizhad Nazi, e 1933, abalamour d'e hendadou yuzev. Adlakaet e voe war e bost diwezhatoc'h er bloavezh-se ; un diforc'h a voe graet koulskoude evit ar re o devoa gwisket al lifre alaman hag evit o c'hempredidi er 1añ BB. E 1935 e voe skarzhet adare dindan lezennoù reoliañ gouennelour Nürnberg. Kenderc'hel a reas da vevañ mui pe vui en-dro da Verlin betek 1939 en deñvalijenn. Tec'hout kuit a reas da vro Suis e 1943, ma prezego un nebeud bloavezhiou e skol-veur Bern hag e skol-veur Zürich betek mont war e leve e 1959. E 1954 e resevas ar gwir d'ober prezegennoù e skol-veur Ludwig Maximilian e München hag adarre e 1960 betek 1965.
Embann a reas e 1958 ar geriadur etimologel indogermanek hag a zo bet ul labour talvoudek c'hoazh hiziv an deiz. Embann a reas ivez meur a destenn iwerzhonek troet gantañ en alamaneg hag ivez un istor eus Iwerzhon troet e 1916, tuet gant ar vroadelourien, troet e saozneg diwezhatoc'h e 1933. Ren a rae ar gelaouenn filologel talvoudus Zeitschrift für Keltische Philologie adal 1921 betek ma voe miret outañ gant an nazied ha rankout herzel e 1939. Karget e voe da adlañsañ anezhi e 1954, betek e varv e 1970. Mervel a reas e Zürich e 1970, teir sizhunvezh goude ma oa bet skoet gant un tramgarr nepell diouzh e di.
Tobar na Màthar
Tobar na Màthar (gouezeleg; Motherwell e saozneg) eo pennlec'h takad-kuzul Siorrachd Lannraig a Tuath e Bro-Skos.
Gloria (kanaouenn gant Them)
Gloria zo ur ganaouenn rock saoznek savet an ton hag ar gerioù anezhi gant ar c'haner-sonaozer norzhiwerzhonat Van Morrison e 1963.
Enrollet e oa bet evit ar wech kentañ gant ar strollad sonerien rock norzhiwerzhonat Them a voe Van Morrison ar c'haner anezhañ eus 1964 da 1966. Chomet eo anavezet-mat Gloria en abeg d'an doare ma vez lizherennet an anv-bihan G-L-O-R-I-A gant Morrison en diskan, en ur dennañ kalz da vMick Jagger. Jimmy Page an hini a oa penngitarour oc'h ober gant klotadoù hag a veze ran an danvez gitarourien gante.
Perzh eo ivez eus The Angry Young Them, kentañ albom studio Them, deuet e-maez d'an 11 a viz Mezheven 1965 er Rouantelezh-Unanet.
Arzourien all
Adkanet eo bet Gloria gant AC/DC, Anthony Kiedis, Bill Murray, Billie Joe Armstrong, Blues Magoos, Bon Jovi, Bruce Springsteen, Buffalo Group, David Bowie, Eddie and The Hot Rods, Elliott Murphy, Enchantment, Energy Orchard, Frank Zappa, Gandalf Murphy and the Slambovian Circus of Dreams, Grateful Dead, Jimi Hendrix, John Cougar Mellencamp, Johnny Thunders, Meat Loaf, Noir Désir, Patti Smith, Pidżama Porno, Popa Chubby, R.E.M., Rick Springfield, Rickie Lee Jones, Santa Esmeralda, Shadows of Knight, Shane MacGowan, Simple Minds, Status Quo, Ted Nugent, Te popaa iti, The Bobby Fuller Four, The Doors, The Gants, The Pleazers, The Spektors, The Tragically Hip, 13th Floor Elevators, Tom Petty, U2 peurgetket.
Annev
Un annev zo ur benveg houarn a dalv d'ur gov da c'hoveliañ binvioù warnañ, dre skeiñ gant ur morzhol war pezhioù houarn tommet ruz.
Rhiwallon fab Urien
Rhiwallon fab Urien, anavezet ivez evel Rhiwallon Wallt Banhadlen (Blev Banal), a oa ur priñs brezhon a veve war-dro diwezh ar ha deroù ar  en Hanternoz Kozh Enez Vreizh. Mab e oa da Urien Rheged (war-dro 550-90), a oa roue Rheged, ha tri breur en doa: e vreur henañ Owain, a voe roue war-lerc'h o zad, Rhun ha Pasgen.
Meulet e voe ar rouaned Urien hag Owain en oberennoù ar barzh brezhonek Taliesin, met n'eus kan ebet da Rhiwallon e-unan.
Johann Friedrich Gmelin
Johann Friedrich Gmelin, bet ganet e Tübingen (Impalaeriezh santel roman german d'ar mare-se) d'an 8 a viz Eost 1748 hag aet da Anaon e Göttingen (Impalaeriezh santel roman german d'ar mare-se) d'ar 1añ a viz Du 1804, a oa un naturour hag ur c'himiour alaman.
Gmelin eo a c'hoursellas trizekvet doare Systema naturae (gant Carl von Linné), adalek 1788 betek 1793, en ur binvidikaat ha reizhañ anezhañ.
Kev Chauvet
Kev pe mougev Chauvet (grotte Chauvet-Pont-d'Arc pe grotte de la Combe d'Arc e galleg) zo ur vougev en Ardèche, e Lengadok (Okitania), hag enni livadurioù ragistorel. E-kichen kumun Valon emañ, e kaniennoù ar stêr Ardèche. Dizolet e voe e 1994 ha war roll ar glad bedel eo bet lakaet gant an Unesco e 2014.
Ur mil bennak a engravadurioù ha livadurioù en deus ar c'hev, en o zouez 447 loen taolennet eus 14 spesad disheñvel. E-touez ar re goshañ er bed emaint. Graet e voent e-pad Sevenadur Aurignac etre 37 000 ha 33 500 bloaz araok JK.
Pork tenderloin sandwich
Pork Tenderloin Sandwich zo anv ur sandwich brudet e Stadoù-Unanet Amerika.
Strouezheg Sant-Marc'hell
Strouezheg Sant-Marsel a oa ur strouezheg savet e Breizh pa oa dindan dalc'h an Alamaned, e kreiz ar Morbihan nepell eus kêriadenn Sant-Marc'hell e-pad an Eil Brezel-bed.
Istor
Savet e oa e miz C'hwevrer 1943 gant Émile Guimard eus Lizio da resev armoù taolet gant harzoù-lamm. E miz Mae e oad ehanet, goude un nebeud kudennoù, kuit da sachañ evezh an Alamaned.
E miz Meurzh 1944 e oa dizurzhiet an harzerezh er c'hornad pa oa taolet meur a zen en toull-bac'h. Komandant archerien an departamant, Maurice Guillaudot e Gwened hag e eiler, al letenant Teofil Guillo e Ploermael, a oa serret, jahinet ha deportet. Meur a sternad FFI, eus Ploermael peurgetket (Henri Calindre, Louis Chérel, Lionel Dorléans, Paul Hervy) a oa fuzuilhet d'an 30 a viz Even 1944 e Sant-Jakez-al-Lann e-tal Roazhon.
D'ar 5 a viz Even 1944 e oa roet an urzh, gant ar c'horonal Morice (Paul Chenailler), penn an FFIed en departamant, d'an holl rezistanted eus ar vro d'en em vodañ e La Nouette, un atant e-kichen Sant-Marc'hell (war-dro 3000 den). E framm taol Overlord ha dilestradeg ar Gevredidi e Normandi, 18 SAS (Special Air Service) eus an FFL a erruas gant harzoù-lamm d'ar c'hwec'h a viz Gouere war-dro 0e 30, e-kichen Pluveleg (Morbihan), 15 km diouzh Sant-Marc'hell. 18 SAS all a oa kaset en Aodoù-an-Hanternoz, e Koad Portuaod, da zastum titouroù evit an arme, gwiriañ barregezh harzerezh ar vro, prientiñ donedigezh strolladoù all hag ivez gorrekaat beaj ar bagadoù soudarded alaman etrezek an Normandi.
Donedigezh 9 harzlammer SAS e Pluveleg a oa gwelet diouzh ur vilin gant an Alamanted a oa war api eno hag e krogas an emgann. Ar c'horporal Emil Bouétard, ur Breizhad 29 vloaz, gloazet, a oa peurlazhet gant an Alamaned. Ar c'hentañ soudard lazhet eus an dilestradeg e voe. D'an 18 a viz Even e oa taget ar strouezheg. Daoust da skoazell kirri-nij kaset gant ar Gevredidi (4 c'harr-nij chase P-47 Thunderbolt amerikan a vindrailh ar steudadoù kirri alaman o tostaat d'ar strouezheg), an 3000 rezistant hag an 200 harzlammer SAS gall (en o zouez cooneys parties ha tud achapet eus Duod deut da harpañ ar strouezheg), a ranko mont kuit e-pad an noz, goude un devezh stourm. Bez e voe 30 den lazhet, 15 prizoniad, ha 60 den gloazet diouzh tu ar rezistañs. Etre 300 ha 600 Alaman, a vije bet lazhet gant ar rezistanted a-hervez, met seblantout a ra e oa kresket kalz ar sifroù. Hervez an dielloù alaman e kollas soudarded ar Wehrmacht war-dro 50 den lazhet, 50 den gloazet hag 20 den dianadet. Preizhet ha devet e voe kêriadenn Sant-Marc'hell, 40 ha oa lazhet ha re all deportet.
Argoed
Argoed zo un anv-lec'h kembraek ha brezhonek (adstumm d'an anv Argoad).
E lec'hioù all
E Bro-Saoz e kaver:
Al louarn hag ar rezin
Al louarn hag ar rezin zo ur fablenn vrezhonek gant Paotr Treoure, embannet e 1935, deuet diwar ur fablenn c'hallek skrivet gant Jean de La Fontaine. Honnezh, anvet Le Renard et les Raisins, a oa bet embannet e 1668, hag a oa bet awenet gant ar fablenn latin Vulpes et uva, savet gant Phaedrus er. Hogen savet e oa ar skrid latin diwar ur skrid gregach gant Aisopos ( Ἀλώπηξ καί σταφυλή, Alópex kái staphylé) war-dro ar.
Strouezheg Sant-Marc'hell
Istor
An deiz-se e oa galvaniet an emgannerien gant al letanant harzlammer Pierre Marienne (1908-1944). Mindrailhañ a rae an Alamanted diwar un jeep a gase en takadoù e dañjer. Gloazet e oa en e benn ha lienet gant un tamm harz-lamm gwenn ruziet gant ar gwad, ar pezh a dalvezas dezhañ e lesanv : "leon" Sant-Marc'hell,.
E-pad an emgannoù evit dieubidigezh Breizh, eus ar 6 a viz Even beket miz Eost 1944 e oa lazhet 77 harzlammer ha 195 a oa gloazet, da lâret eo ouzhpenn an hanter eus gwazed ar 4 batailhon SAS gall (450 den). FFIed eus Breizh a gemeras lec'h re varv ar batailhon pa'z eas d'en em gannañ a-hed al Liger (war-dro Orleañs - Nevers), taol Spencer, e miz Gwengolo 1944.
Al louarn hag ar rezin
Istor ul louarn hag a ra fae war rezin a zo re uhel evit o zapout eo ar fablenn.
Skrid Paotr Treoure
Ul louarn kozh, o chom e Kerber-Kilbignoun Du gant an naoun, a welas stag ouzh ur pignoun Blokajoù rezin kaer, ruz ha druz, ha dare Evit doare. Ar c'hañfard kof-moan En dije karet o c'haout d'e goan. Allas! gwall uhel int savet Da vezañ, hep skeul, diskaret. — Ba! 'me Lan, traoù re c'hlas, mat d'ar mouilc'hi... Gwelloc'h e vije bet chom eno da c'hlaouriñ?
Desket e veze dre an eñvor, poent zo bet, e skolioù kristen zo eus Bro-Leon, evel ma veze desket fablennoù gallek en holl skolioù ar stad c'hall.
E gregach
Kozh-Aisopos eo ar skrid orin .
Skrid Jean de la Fontaine
Le Renard et les Raisins eo unnekvet fablenn al levrenn III eus dastumad Jean de La Fontaine embannet e 1668, awenet gant skrid gregach Aisopos. Certain Renard Gascon, d'autres disent Normand, Mourant presque de faim, vit au haut d'une treille Des Raisins mûrs apparemment, Et couverts d'une peau vermeille. 'Le galant en eût fait volontiers un repas ;'' Mais comme il n'y pouvait atteindre : "Ils sont trop verts, dit-il, et bons pour des goujats." Fit-il pas mieux que de se plaindre ?
Skrid Isaac de Benserade
N'eo ket ken brudet Isaac de Benserade hiriv evel ma oa en e amzer.
En alamaneg
En alamaneg e voe savet ur varzhoneg gant Karl Wilhelm Ramler en e Fabellese (1783-90): Ein Fuchs, der auf die Beute ging, fand einen Weinstock, der voll schwerer Trauben an einer hohen Mauer hing. Sie schienen ihm ein köstlich Ding, allein beschwerlich abzuklauben. Er schlich umher, den nächsten Zugang auszuspähn. ''Umsonst! Kein Sprung war abzusehn.'' Sich selbst nicht vor dem Trupp der Vögel zu beschämen, der auf den Bäumen saß, kehrt er sich um und spricht und zieht dabei verächtlich das Gesicht: Was soll ich mir viel Mühe nehmen? Sie sind ja herb und taugen nicht.
Doareoù saoznek
Meur a zoare saoznek zo bet, abaoe ar, eus The Fox And The Grapes. Darn zo troet diwar fablenn Aesopos, re all diwar hini La Fontaine, pe c'hoazh adsavet.
Doare spagnolek
Un doare spagnolek gant Félix María Samaniego (1745-1801) a gaver er Fábulas en verso castellano para el uso del Real Seminario Bascongado, embannet e 1781. Es voz común que a más del mediodía
en ayunas la zorra iba cazando.
Halla una parra, quedase mirando
de la alta vid el fruto que pendía.
Causábale mil ansias y congojas
Terminator Salvation
Terminator Salvation zo ur film skiant-faltazi niñvek stadunanat embannet e 2009. Produet eo bet gant McG ha skrivet ar senario gant John Brancato ha Michael Ferris. Evel aktourien e vez Christian Bale evit John Connor ha Sam Worthington evit Marcus Wright. Kavet e vez ivez Anton Yelchin evit Kyle Reese, Moon Bloodgood, Bryce Dallas Howard evit Kate Connor, Common, Michael Ironside hag Helena Bonham Carter. ar pevare film eo eus ar frañchiz Terminator.
Al louarn hag ar rezin
Doare spagnolek
no alcanzar a las uvas con la garra,
Carate Urio
Carate Urio zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Al louarn hag ar rezin
Doare spagnolek
al mostrar a sus dientes la alta parra
Terminator Salvation
Ar film-se a glask bezañ disheñvel diouzh an daou re gentañ lec'h ma oa staliet an istor e 1984 ha 2004 oc'h implij ar beajiñ en amzer evel diaz d'an istorioù. Salvation a zo kentoc'h ur film goude apokalips o tremen e 2018, ur wech bet an Judgment Day. Pevarzek bloavezh a zo tremenet abaoe Terminator 3: Rise of the Machines. Diazezet eo an obererezhioù war ar brezel etre Skynet hag e robotoù hag dreistbeverien an denelezh. Ar rezistañs a-enep ar robotoù a zo peurest an nerzhioù milourel bedel. E-keñver lodennoù ar filmoù all a taolenne an darvoudoù goude an apokalips nukleel ez eo dafaret gwelloc'h an denelezh gant kirri-nij, viñzaskellioù pe listri-spluj.
Al louarn hag ar rezin
Doare spagnolek
negros racimos entre verdes hojas.
Terminator Salvation
Bale a c'hoari John Connor, ur stourmer eus ar rezistañs gant arwarzh. An dudenn pennañ eo er film. Yelchin a c'hoari Kyle Reese pa vez yaouank, an dudenn a oa bet taolennet evit ar wech kentañ er film The Terminator. E Terminator Salvation e vez gwelet diorroadur ar robotoù ha penaos e voe krouet an Terminator T-800 (doarel 101).
Castejón de Alarba
Castejón de Alarba zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Zaragoza, en Aragon.
Al louarn hag ar rezin
Doare spagnolek
Miró, saltó y anduvo en probaduras;
Hamaltan
Hamaltan (gouezeleg; Hamilton e saozneg) eo pennlec'h takad-kuzul Siorrachd Lannraig a Deas e Bro-Skos.
Al louarn hag ar rezin
Doare spagnolek
pero vio el imposible ya de fijo.
Lu Xun
Lu Xun (sinaeg 鲁迅 pinyin Lǔ Xùn) e oa anv-pluenn 周树人 Zhōu Shùrén (25 a viz Gwengolo 1881 – 19 a viz Here 1936), unan eus skrivagnerien bennañ Sina en.
Al louarn hag ar rezin
Doare spagnolek
Entonces fue cuando la zorra dijo:
Lu Xun
Sellet e vez outañ evel ouzh penn al lennegezh sinaat arnevez. E yezh ar bobl (白話 baihua) koulz hag e sinaeg klasel e skrive e zanevelloù berr, e arnodadennoù hag e varzhonegoù.
Al louarn hag ar rezin
Doare spagnolek
"¡No las quiero comer! ¡No están maduras!"
Lu Xun
Ur buruteller e oa anezhañ ivez, un troer hag un embanner. Er bloavezhioù 1930 e voe anvet da gadoriad 中国左翼作家联盟 (zhōng guó zuǒ yì zuō jiā lián méng) Kevread skrivagnerien kleizour Sina e 上海 Shanghai.
Ul levezon vras o devoe skridoù Lu Xin war buhez sevenadurel Sina, ha meuleudet e voe gant ar galloud sinaat goude 1949, Mao Zedong o vezañ unan eus bamourien labour ar skrivagner a-hed e vuhez.
Al louarn hag ar rezin
Doare spagnolek
No por eso te muestres impaciente
Lu Xun
Petra bennak ma oa-eñ ur c'hleizour, biskoazh ne emezellas Lu Xin e Strollad Komunour Sina. Evit ar frankiz a spered e stourme.
Al louarn hag ar rezin
Doare spagnolek
si se te frustra, Fabio, algún intento;
Lu Xun
Adal 1960 e voe oberennoù Lu Xin troet e saozneg, hag e yezhoù all goude.
Al louarn hag ar rezin
Doare spagnolek
aplica bien el cuento
Lu Xun
Yaouankiz
Bet ganet e Shaoxing, er rannvro Zhejiang, e voe Lu Xun anvet 周樟壽 Zhōu Zhāngshòu, e anv kevredigezhel o vezañ 豫山 Yùshān "Ijin ar Menez", a voe kemmet diwezhatoc'h e 豫才 Yùcái "Ijin Henan".
Al louarn hag ar rezin
Doare spagnolek
y di: ¡No están maduras!, frescamente.
Lu Xun
Yaouankiz
E 1898, kent dezhañ mont da Skol-Vor Jiangnan e tibabas an anv kevredigezhel 樹人 Shùrén, "den desket".
Desket mat e oa an tiegezh Zhou e Shaoxin : Zhou Fuqing, tad-kozh Lu Xin diouzh tu e dad, a oa ur c'helenner e skol gonfusian Hanlin. Hec'h-unan e teskas mamm Lu Xin lenn ha skrivañ. War ziskar avat ez eas pinvidigezh an tiegezh pa glaskas Zhou Fuqing goprañ tud a-benn kaout ur garg evit e vab Zhou Boyi, tad Lu Xin. Harzet e voe an tad-kozh, ha darbet e voe dezhañ bezañ dibennet.
Pa oa Lu Xin ur c'hrennard e varvas e dad, ar pezh en e lakaas da studiañ ar vezegiezh. E 1904, pa ne fizie ket e mezegiezh hengounel Sina, e tibabas mont da Japan da studiañ e Skol Vezegiezh Sendai.
Deskadurezh
E 1898-1899 e voe Lu Xun e Skol-Vor Jiangnan kent mont da Skol ar Mengleuzioù hag an Hentoù-houarn e Jiangnan ivez. Eno e kejas ouzh deskadurezh ar C'hornôg, ouzh ar ar skiantoù pergen.
Un tamm alamaneg hag un tamm saozneg a studias ivez, ar pezh a roas tro dezhañ da lenn troidigezhioù sinaek eus Emdroadur ha buhezegezh gant Thomas Henry Huxley, War divoud ar frankiz gant John Stuart Mill , koulz ha romantoù evel Ivanhoe gant Walter Scott ha Log an eontr Tom gant Harriet Beecher-Stowe.
Tapet gantañ e desteni e Sina ez eas Lu Xun da Japan e 1902 da emellout en Ensavadur Kobun, ur skol ma voe prientet Sinaiz da studiañ er skolioù-meur japanek. Eno e skrivas e arnodadennoù kentañ e sinaeg klasel ; pleustriñ war ar Jiu-Jitsu a reas ivez.
E 1903, d'an oad a 22 vloaz, e tistroas d'ar gêr a-benn eurediñ ur vourc'hizez yaouank bet dibabet evitañ gant e vamm. Diszesk e oa ar plac'h, 朱安 Zhūān ("Peoc'h skarlek") hec'h anv, ha bandennet e oa he zreid hervez giz hengounel ar 纏足 chánzú evit mirout outo a greskiñ ; ne voe ket bevezet an eured war a hañval, ha biken ne vevas Lu Xun gant e bried, hogen a-hed e vuhez e reas war-dro hec'h ezhommoù danvezel.
Sendai
E 1904 neuze ez eas Lu Xun da Skol Vezegiezh Sendai, ma voe ar studier estren kentañ. Skoulmañ darempredoù don a reas gant e vestr Fujino Genkurou (ふじのげんくろう) ; diwar-benn hennezh e skrivas gant doujañs ha mignoniezh, hag ar mestr e-unan a skrivas un arnodadenn-gañv da geñver marv e skoliad.
En e rakskrid da Nà hǎn ("Yudadennoù"), al levr kentañ ma voe dastumet e zanevelloù berr, e tispleg Lu Xun perak e paouezas gant e studioù war ar vezegiezh e Sendai.
Ur wezh, goude ar c'hentelioù, e tiskouezas ur c'helenner japanat un dreuzskeudenn eus ur Sinaad kondaonet da gastiz ar marv abalamour ma oa tamallet dezhañ bezañ ur spier er brezel etre Japan ha Rusia (1904-1905). Ken skodeget e voe Lu Xun gant digaster ar Sinaiz a oa er sal ma tivizas e oa mallusoc'h ober war-dro kleñvedoù spered e genvroidi eget war-dro re o c'horf.
E 1906 ez eas Lu Xun da vevañ e Tōkyō ; eno e voe levezonet gant al lenneg Zhang Taiyan, ha gant e vreur Zuoren — studier eveltañ — ez embannas troidigezhioù eus danevelloù berr eus Europa ar Reter, enno skridoù gant Henryk Sienkiewicz (loread polonat priz Nobel al lennegezh e 1905). E-pad tri bloaz e chomas e Tōkyō o skrivañ arnodadennoù e sinaeg klasel diwar-benn istor ar skiantoù, al lennegezh sinaek hag al lennegezh keñveriet, al lennegezh hag istor ar prederiañ en Europa, ar gevredigezh sinaat, an adaoz hag ar relijion, kement-se holl en ur dreiñ lennegezh lies broioù e sinaeg.
Respet
Pa zistroas Lu Xun da Sina e 1910 e voe anvet da gelenner e Shaoxing. A-c'houde staliadur ar Republik e kemeras ur garg e Maodierniezh an Deskadurezh e 南京 Nanjing kent mont gant ar gouarnamant da 北京 Veijing ma krogas da skrivañ. Betek 1926 e chomas e Maodierniezh an Deskadurezh, tra ma kelenne hanter-amzer e Skol-Veur Beijing hag e Skol-Uhel ar Gelennerezed.
E miz Mae 1918 e reas gant e anv-pluenn evit ar wezh kentañ, pa 'z embannas e skrid meur kentañ e baihua, 狂人日記 Kuáng rén rì jì, "Deizlevr ur foll". Anv tiegezh e vamm e oa Lu. Levezonet gant Nikolai Gogol eo ar skrid-se, ma burutell a-flipadoù hengounioù gladdalc'hel Sina dre o lakaat par da zebrerien-tud a grign Sinaiz. Gant ar skrid-se e voe Lun Xun lakaet diouzhtu da unan eus skrivagnerien bennañ e amzer.
Unan all eus e skridoù brudet eo 阿Q正傳 Ah Q zhēng chuán, "Istor gwirion Ah Q", a voe embannet a-bennadoù etre 1921 ha 1922.
E 1923 e voe embannet an daou skrid en dastumad anvet 吶喊 Nà hǎn, "Yudadennoù".
Eus 1924 da 1926 e skrivas Lu Xun e arnodadennoù 朝花夕拾 Zhāo huā xī shí "Bleunioù ar pellgent dastumet da serr-noz" ; e 1926 ez embannas un eil dastumad danevelloù berr anvet 彷徨 Páng huáng "Kantreadennoù", hag e varzhonegoù e komz-plaen 野草 Yě cǎo "Geotennoù gouez" a voe embannet e 1927.
Adalek 1926 hag a-c'houde Lazhadeg an 18 a viz Meurzh ma savas a-du gant ar studierien e voe harluet e Xiamen ha neuze e Guangzhou ma 'z adkavas e studierez ha serc'h 許廣平 Xǔ Guǎngpíng (1898-1968).
Adal 1927 e vevas Lu Xun e Shanghai, ma voe unan eus diazezerien Kevread skrivagnerien kleizour Sina. An darn vrasañ eus e arnodadennoù a skrivas d'ar mare-se.
Castejón de las Armas
Castejón de las Armas zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Zaragoza, en Aragon.
Carbonate (Lombardia)
Fenegrò zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Lu Xun
Respet
E 1929 e c'hanas Xǔ Guǎngpíng ur mab a voe anvet 海嬰 Hǎiyīng, "Babig ar mor" (pe : "bugel Shanghai").
E 1930 e voe embannet 中國小說史略 Zhōng guó xiǎo shuō shǐ lüè "Istor berr ar faltazi sinaat", ul levr a savas diwar ar c'hentelioù en devoa roet e Skol-veur Beijing ; ur maen-bonn e voe e burutelladur al lennegezh sinaat en XXvet kantved.
Troidigezhioù a embannas ivez — diwar ar ruseg pergen, prezegennoù evel 熱風 Rè fēng "Avel domm", ha kalz labourioù all, un ugent levr en holl da nebeutañ.
Un embanner e voe Lu Xun ivez, pa grouas meur a gazetenn gleizour evel 新青年 Xīn qīng nián "Youankiz nevez" ha 萌芽 Méng yá "Diwan".
En abeg d'e vennozhioù ha d'ar perzh a voe c'hoariet gant e skridoù en istor Republik Pobl Sina e voe berzet labourioù Lu Xun e Taiwan betek ar bloavezhioù 1980.
Unan eus dalc'hidi kentañ an esperanteg e Sina e voe Lu Xun.
Diwezh
Hag eñ 54 bloaz hepken e 1936 e oa skevent Lu Xun taget gant an dorzhellegezh ; ur butuner daonet e oa ar skrivagner.
E miz Meurzh ar bloavezh-se e voe klañv gant an derzhienn hag ar waskenn. Graet e voe war e dro dre intrañ 300 g a heverenn en e skevent, hogen klañv e voe adarre ete miz Mezheven ha miz Eost, ma skañvaas betek 40 kg hepken. Adtapout un nebeud pouez a reas, ha skrivañ div arnodadenn en diskar-amzer, anvet "Ar marv" ha "Ar vuhez eo kement-se ivez".
Da deir eur hanter da veure an 18 a viz Here e tihunas gant ar vec'h da analat. Galvet e voe e vezeg, an doktor Suno, ha pikadennoù a voe graet da Lu Xun a-benn skañvaat e boanioù. Gantañ e chomas e wreg a-hed an nozvezh, met da veure an 19 a viz Here da 5 eur 11 e paouezas e galon a dalmiñ.
Beziet e voe en un ti-kañv e Lu Xun Park e Shanghai. Mao Zedong a reas ar c'haerskrid a zo a-us ar bez, ha da ezel Strollad Komunour Sina e voe Lu Xun anvet goude e varv abalamour d'e berzh en Emsav ar 4 a viz Mae.
Doare ha soñjoù
Ur skrivagner liesdoare e voe Lu Xun, pa rae war an dro gant reolennoù klasel ar sinaeg ha stummoù lennegezh Europa an XIXvet kantved.
Emouestl hegarat ha distag mousfentus zo bet skrivet diwar-benn e zoare, e mareoù disheñvel e-kerzh red e respet. Lemm-tre e vez e arnodadennoù pa zeskriv ar gevredigezh, ha diaes-bras eo treiñ en ur yezh all ar vestroniezh eus ar sinaeg komzet hag an ton a implijas e danevelloù evel Istor gwirion Ah Q.
En e oberennoù lennegel e ouezas Lu Xun tresañ ul linenn danav etre burutellañ follentezioù e dudennoù ha karout ar follentezioù-se end-eeun. En Istor gwirion Ah Q c'hoazh e c'haller gwelet e oa Lu Xun ur mestr war ar mousfent, hag en e arnodennadoù e c'halle skrivañ en un doare didro diwar e emouestl hepken.
En e skridoù e tiskouezas Lu Xun e dristidigezh en abeg da blanedenn griz ar beorien, hag ivez e fulor en abeg da emzalc'h an hevelep tud. Ne raent netra da stourm evito o-unan, asantiñ a raent d'ar pezh a oa roet dezho gant ur gevredigezh direizh, ha ne gemmjont ket o sujidigezh d'ar reizhiad gladdalc'hel goude ma oa bet kaset da get gant an dispac'h. Pounneroc'h-pounnerañ e oa an tailhoù war o chouk, ha diaesoc'h-diaesañ e oa dezho dreistbevañ. Dre e skridoù e klaskas Lu Xun lemmañ kontilli evit stourm en o lec'h ouzh vilded ar gevredigezh.
Mao Zedong a wele e Lu Xun ar skrivagner pennañ en devoa kemeret perzh en Emsav ar 4 a viz Mae, dre ma vurutellas kreñv kudennoù ar gevredigezh sinaat, dreist-holl pa zielfennas temz-spered broadel Sinaiz. "Kampion an denelezh voutin" a voe graet anezhañ a-wezhioù.
Ur c'hwitadenn e voe 辛亥革命 Xīn hài gé mìng, Dispac'h 1911, hervez Lu Xun. E 1925 e skrivas :
Mont a reas betek erbediñ ma talc'hje e lennerien kont eus skridoù ar misioner amerikan Arthur Henderson Smith, bet embannet e 1890, ma vurutellas ar sevenadur sinaat.
Disouezhet ma oa gant ar politikerezh e skrivas Lu Xun e 1927 ne c'halle ket al "lennegezh dispac'hel" degas kemmadennoù don drezi hec'h-unan ; gwelloc'h e oa e vije "dispac'herien" o kas un dispac'h dre an nerzh. Da ziwezh e vuhez e voe Lu Xun dipitet-bras gant ar gouarnamant nevez, en devoa ul levezon fall war Sina d'e veno.
Hêrezh
Dre ar pezh a zegasas da gement doare lennegezh arnevez — war-bouez ar romantoù — e voe Lu Xun pouezus evit lennegezh Sina.
Lod eus e skridoù zo bremañ war roll ar skolioù kentañ derez hag eil derez. Abaoe 2007 avat e vez tennet darn eus e labourioù dic'hoanagañ ; war an divoud-se e skrivas Julia Lovell, troerezh skridoù Lu Xun, e oa kement-se "marteze un taol-arnod a-benn distreiñ ar yaouankizoù a-vremañ diouzh boaz dizereat Lu Xun da gavout sioù".
Merket e voe labourioù Lu Xun en diavaez eus Sina ivez. E 1986 e voe meneget Deizlevr ur foll gant Fredric Jameson evel un "dreistskouer" eus ar stumm "arouezius ha broadel" a vez gant lennegezh an Trede Bed Hervez Gloria Davies, par da Friedrich Nietzsche eo Lu Xun peogwir e voent o-daou "tapet en un arnevesadur a zegas kudennoù dre e anien end-eeun".
Pouezus e voe perzh Lu Xun el lennegezh sinaat dre e spered kleizour ; bras e voe levezon e skridoù war ar bobl, ha bras eo c'hoazh hiziv an deiz.
Studiet e vezont e skolioù an eil derez e Japan, ma 'z eo ar skrivagner anavezet dindan an anv Rojin ロジン (skritur katakana) pe Lu Xun 魯迅 (skritur kanji).
Unan eus prizioù pennañ evit al lennegezh e Sina eo Priz Lu Xun al Lennegezh.
An anv Lu Xun zo bet roet d'an asteroidenn (233547) 2007 JR27 ha d'ur c'halur a zo war ar blanedenn Merc'her.
Castejón de Valdejasa
Castejón de Valdejasa zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Zaragoza, en Aragon.
Maslianico
Maslianico zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Izioum
Izioum (ukraineg : Ізюм ; rusianeg : Изюм), « rezin sec'h », zo ur gêr eus Oblast C'harkiv, en Ukraina, kreizenn velestradurel Raion Izioum. Bez e oa 44 979 annezad d'ar 1añ a viz Genver 2022.
Stefan Löfven
Stefan Löfven, ganet d'an 21 a viz Gouere 1957, zo bet o labourat da gentañ evel souder. Kargoù uheloc'h-uhelañ en doa bet en e sindikad, betek mont da vezañ e penn ar sindikad bras IIF Metall e 2006. Goude-se e oa bet dilennet e penn Strollad Sokial-Demokrat Sveden (Socialdemokraterna) e 2012. E miz Here 2014, pa oa aet ar maout gant e Strollad e dilennadeg kannaded ar Riksdag, e oa bet anvet da Gentañ Ministr ar vro e-lec'h Fredrik Reinfeldt.
D'an 18 a viz Genver 2019 e voe adanvet e penn ar gouarnamant, goude kaozeadennoù e-pad meur a viz etre ar gannaded dilennet e Gwengolo 2018.
Izioum
Brezel an Donbas (2014–2022) hag Aloubadeg Ukraina
Izioum a oa bet un dachenn emgann gwech-ha-gwech e-kerzh ar Brezel etre Ukraina ha Rusia e 2014. E miz Ebrel 2014, nerzhioù disrannour rusian o devoa aloubet kêr Sloviansk, 50 km er su da Izioum. Nerzhioù lu Ukraina o devoa klasket skarzhañ an disrannourien ha talañ oute a-raok ma teufent dre Izioum. D'ar 15 a viz Even e oa bet taget kêr. D'an 19 a viz Even 2014 nerzhioù lu Ukraina o doa trec'het ur strollad stourm bras a zisrannerien e Yampil, 65 km er su da Izioum. Evel ul lodenn eus Seziz Sloviansk hag Emgann Kramatorsk, ar c'hêrioù a oa bet adkemeret gant Ukrainiz. Dre ma oa tost-tost Izioum ouzh al linennn talbenn, e oa bet implijet evit harpañ Sloviansk ha Kramatorsk betek ma kouezhfent.
Goude ma vefe bet adkemeret Izioum digant ar Rusianed e miz Gwengolo 2022, ofiserien polis lec'hel o devoa kavet ur vered gant 440 korf-marv d'an nebeutañ. Darn eus kêr a oa bet distrujet, e-tro 80% eus ar savadurioù. Hervez melestradurezh kêr hag Oblast C'harkiv, e-tro 1000 den zo marvet eno abaoe Aloubadeg Ukraina.
Merone
Merone zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Tribud Falc'hun Malta
Tribud Falc'hun Malta (a zo Tributo del Halcón Maltés e spagnoleg) zo un taos lakaet gant Karl V war Urzh Malta er XVIvet kantved, hag a voe brudet en XXvet kantved gant romant Dashiell Hammett hag ar filmoù savet diwarnañ.
Baile Dhùnlèibhe
Baile Dhùnlèibhe (gouezeleg; Livingston e saozneg) eo pennlec'h takad-kuzul Lodainn an Iar e Bro-Skos.
Capel Dewi
Capel Dewi zo un anv lec'h kembraek hag anv meur a gêriadenn e Kembre.
Gerdarzh
Diwar ar ger capel (chapel) hag an anv Dewi, sant paeron Kembre.
Fuentes de Ebro
Fuentes de Ebro zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Zaragoza, en Aragon.
GP3 Series
GP3 Series, pe simploc'h GP3 a zo anv ur gevezadeg redadegoù kirri redet gant kirri un-plas. Krouet eo bet e 2010 evit magañ ar GP2 Series, savet evit stummañ ar vlenierien yaouank evit kas anezho war-zu ar Formulenn 1. Heuliañ a ra deiziadur kevezadeg bed ar vlenierien evit bezañ ur redadeg a-gostez a-raok ar Prizioù Bras, evel ar GP2.
Malá Strana
Malá Strana (distagañ :, a dalvez : an tu bihan) a zo unan eus karterioù kreiz-kêr Praha hag unan eus ar re zedennusañ, asambles gant Hradčany (er c'hornôg) ha Staré Město er reter.
Lec'hiet eo Malá Strana etre ar stêr Vltava ha torgennoù Kastell Praha ha re Petřín. Lavaret e vez tu bihan da ziforc'hañ ar c'harter diouzh ar Gêr Gozh (Staré Město) hag a zo brasoc'h evitañ. Liammet eo an daou garter gant pont Charlez. Er Grennamzer e veze annezet ar c'harter gant Alamaned dreist-holl. Al lod brasañ anezho a oa kenwerzherien, artizaned pe kannaded noblañs an Impalaeriezh santel roman german. Er c'hontrol ez eo Tcheked a veze kavet er Gêr Gozh.
Perlezenn an arz barok
thumb|right|[[Iliz Sant-Nikolaz Malá Strana]]
Lavaret e vez ez eo ar c'harter perlezenn an arz barok. Anat eo levezon an arz italian ennañ. E Malá Strana e kaver meur a balez. Tost ouzh kastell Praha emañ, setu perak e veze techet an noblañs da vont dober annez eno. Tachennoù a voe dieubet ivez goude tan-gwall 1541. Ennañ e c'haller gwelout neuze meur a balez doare an Azginivelezh pe barok. Unan eus pennoberennoù ar c'harter eo iliz Sant-Nikolaz Malá Strana.
Al lod brasañ eus ar palezioù-se a zo bet lakaet da gannatioù hiziv an deiz :
E palezioù all e kaver ensavadurioù tchek : sněmovna, palez Wallenstein m'emañ ar sened ennañ, palez Nostic (bet kannati an Izelvroioù), ma kaver Ministrerezh ar Sevenadur, palez Pálffy ma kaver ar skol-sonerezh, ha palez Michna m'emañ Sokol, rann sportoù skol-veur Charlez Praha ha mirdi an deskadurezh korf hag ar sportoù.
Livingston
Hag ivez :
Fuentes de Jiloca
Fuentes de Jiloca zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Zaragoza, en Aragon.
San Martín de la Virgen de Moncayo
San Martín de la Virgen de Moncayo zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Zaragoza, en Aragon.
Robert Guéï
Robert Guéï (16 a viz Meurzh 1941 - 19 a viz Gwengolo 2002) a oa ur soudard eus Aod an Olifant, bet prezidant ar vro etre 1999 ha 2000.
Goude bezañ bet stummet e skolioù soudardel e Ouagadougou (e Burkina Faso hiziv) hag e Saint-Cyr (Bro-C'hall) e tistroas d'e vro ma harpas politikerezh ar prezidant Félix Houphouët-Boigny. E penn kentañ ar bloavezhioù 1990 e waskas emsavadegoù soudarded pe studierien. Goude dilennadeg 1995 e voe skarzhet gant Henri Konan Bédié abalamour m'en doa nac'het kas an arme ouzh partizaned Laurent Gbagbo ha re Alassane Ouattara.
Lakaet e voe Guéï e penn ar Stad d'ar 24 a viz Kerzu 1999 goude an taol-Stad a zistroadas Bédié. Trec'het e voe e dilennadeg miz Here 2000 gant Laurent Gbagbo met nac'h a reas anzav an disoc'h ha gwaskañ an dud a vanifeste a-enep dezhañ a-raok tec'hel kuit. D'an 19 a viz Gwengolo 2002 e voe muntret, asambles gant e wreg, en Abidjan.
Mezzegra
Mezzegra zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Robert Greene
Robert Greene zo anv daou zen brudet:
Eophona
Eophona a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Muscicapella hodgsoni
Anvet e voe Nemura hodgsoni da gentañ-penn (e 1854) gant an amprevanoniour breizhveuriat Frederic Moore (1830-1907) : ar spesad nemetañ er genad Campicoloides an hini eo. Dougen a ra anv an naturour breizhveuriat Brian Houghton Hodgson (1800 pe 1801-1894).
Moltrasio
Moltrasio zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Muscicapella hodgsoni
Rummatadur
Renket e vez ar spesad er genad Ficedula gant skiantourien 'zo.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Baile Adainn
Baile Adainn (gouezeleg; Haddington e saozneg) eo pennlec'h takad-kuzul Lodainn an Ear (East Lothian) e Bro-Skos.
Mikuláš Kadaň
Mikuláš Kadaň (tchekeg: Mikuláš z Kadaně) a oa un horolajer. Gantañ e voe ijinet Horolaj steredoniel Praha, asambles gant Jan Šindel e-tro 1410 (Wenceslas IV a oa impalaer d'ar mare-se). Kemmet e voe an Horolaj gant Mestr Hanuš, ha diwar se e fazias Alois Jirásek pa embannas e oa bet savet an Horolaj gant Hanuš.
Subaé
Ar stêr Subaé (Rio Subaé e portugaleg) zo ur stêr eus e stad Bahia e Brazil.
Eieniñ a ra e Feira de Santana, ma ro hec'h anv da veur a lec'h, evel ar bairro Subaé, tremen a ra dre São Gonçalo dos Campos ha Santo Amaro da Purificação, ur fabourzh da Salvador da Bahia, a-raok aberiñ e Baía de Todos os Santos. Meur a adstêr he deus, Serjimirim en o zouez.
Brudet eo ivez da vezañ unan eus ar gwashañ stêrioù kontammet gant plom er bed. A-hervez emaer ouzh he digontammiñ.
Sac'ha
Republik Sac'ha (e yakouteg: Саха Өрөспүүбүлүкэтэ, Sac'ha Öröspübülükete; e rusianeg: Республика Саха, Respoublika Sac'ha), anavezet ivez gant an anv Yakoutia (rusianeg: Якутия, Yakoutiya) a zo unan eus Republikoù Kevread Rusia. E biz Sibiria emañ lec'hiet. Yakoutsk eo ar gêr-benn. Gant 3 083 523 km² ez eus anezhi an unvez velestradurel vrasañ eus ar bed hag an eizhvet tiriad brasañ eus ar bed (brasoc'h eget Arc'hantina da skouer). Daoust da se n'eus nemet en tu-mañ da 1 milion a dud o vevañ enni, abalamour d'ar garv m'eo an hin dre eno. An hanter eus ar boblañs (49,9%) a zo Yakouted, ur bobl durkek, 37,5% a zo Rusianed (hervez niveradeg 2010).
Javier
Javier zo un anv-badez spagnolek, deuet eus Xabier en euskarek, anv-lec'h eus Nafarroa deuet eus etche berria, ti nevez.
Ngũgĩ wa Thiong'o
Ngũgĩ wa Thiong'o (distaget [ŋɡoɣe wa ðiɔŋɔ]) zo ur skrivagner eus Kenya, ganet d'ar 5 a viz Genver 1938. Ouzhpenn romantoù ha pezhioù-c'hoari, en deus embannet skridoù diwar-benn an trevadennerezh ha diwar-benn ar yezhoù en e vro.
Ganet eo bet James Thiong'o Ngugi e-kreiz Kenya. Skrivet en deus e romant kentañ e saozneg, Weep Not, Child, pa oa studier e skol-veur Leeds e Bro-Saoz. Embannet e voe 1964.
Kenlabourat a reas gant Ngugi Wa Mirii evit sevel ar pezh-c'hoari Ngaahika Ndeenda (I Will Marry When I Want), diwar-benn an direizhderioù e kevredigezh Kenya. Harzet e voe Ngũgĩ e 1977, abalamour d'ar pezh-c'hoari-se ha toullbac'het e voe hep prosez. Pa oa er vac'h e tivizas skrivañ en e yezh vamm, ar gikouyoueg, kentoc'h eget e saozneg. Neuze e skrivas e romant kentañ er yezh-se, Caitani Mutharabaini, war baper privezioù. Degemeret e voe da brizoniad politikel gant Amnesty International ha lezet e voe da vont, da-heul, e miz Kerzu 1978.
Abaoe an amzer-se e klask Ngũgĩ lakaat ar skrivagnerien all eus Afrika da skrivañ en o yezh vamm ha n'eo ket e yezhoù estren evel ar saozneg pe ar galleg.
Alois Jirásek
Alois Jirásek  (23 a viz Eost 1851 e Hronov - 21 a viz Mae 1930 e Praha) a oa ur skrivagner tchek. Pezhioù-c'hoari ha romantoù istorel a voe skrivet gantañ. Kelenner en eil derez e voe betek ma'z afe war e leve e 1909. Dodennoù e oebrennoù a bled gant dazont ar vroad tchek, hag an hent war-du ar frankiz hag ar justis.
Arondisamant Château-Chinon
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Nièvre d'ar 1 a viz Genver 2017. 80 kumun zo en arondisamant Château-Chinon bremañ.
Matthias Iañ an Impalaeriezh Santel
Mazheas Iañ, pe Matthias Iañ, ganet e Vienna e 1557 ha marvet eno e 1619, a renas an Impalaeriezh Santel Roman war-lerc'h e vreur Rudolf II, adalek 1612.
Val de San Martín
Val de San Martín zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Zaragoza, en Aragon.
Matthias Iañ an Impalaeriezh Santel
Pempvet bugel Masimilian II an Impalaeriezh Santel hag e bried Maria Spagn e oa.
Montorfano
Montorfano zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Matthias Iañ an Impalaeriezh Santel
Dimeziñ a reas d'e geniterv Anna Aostria (1585-1618), hogen bugel ebet n'o doe. Ferdinand II an Impalaeriezh Santel a renas war e lerc'h, goude e varv e 1619.
Villafranca de Ebro
Villafranca de Ebro zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Zaragoza, en Aragon.
Frédéric Diefenthal
Frédéric Diefenthal, bet ganet Frédéric Pierre Diefenthal-Girau-Guyard d'ar 26 a viz Gouere 1968 e Saint-Mandé (Val-de-Marne, Bro-C'hall), a zo un aktour hag ur produour gall.
Dimezet e oa bet d'an aktourez c'hall Gwendoline Hamon (merc'h-vihan Jean Anouilh).
Montemezzo
Montemezzo zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
I bari
I bari ("An drucherien") zo un eoullivadur gant Caravaggio e 1594.
Miret eo e Kimbell Art Museum e Fort Worth, e Texas, pa oa bet prenet e 1987 e Zürich digant un dastumer livadurioù.
.
Saint-Léger
Gerdarzh
Diwar anv ar sant anvet Léger pe Léger d'Autun e galleg, pe Leodegar, eskob Autun er VIIvet kantved.
Gleann Rathais
Gleann Rathais (gouezeleg; Glenrothes e saozneg) eo pennlec'h takad-kuzul Fìobha e Bro-Skos.
Vindicianus
Kontet eo da vezañ ganet e Bullecourt, e-tal Bapaume, met n'eus dihell kempred ebet a gement-se.
Anvet e voe da eskob war-lerc'h Aubert Cambrai, war-dro 668, hag enebiñ a reas ouzh ar roue Teodorig III en devoa roet urzh da lazhañ sant Léger en 678.
En 691 e santelaas abati Saint Pierre de Hasnon a oa bet savet en 670 gant Jean hag Eulalie, daou vugel kont Ostrevant. En 695 e varvas e-kerzh ur veaj e Brosella.
N'ouzer ket hiroc'h goude 686. Beziet e voe e Mont-St-Eloi. En IXvet kantvet e teuas an Normaned da breizhata, ha meur a wech e voe en arvar relegoù ar sant, betek 1030 pa voe roet urzh gant an eskob Gerard Iañ Cambrai da gas e gorf da g-Cambrai. Goude bet e Douai hag Arras, e voent kaset da Mont-St-Eloi en 1453. Goude kas-degas anezho meur a wech, e 1598 ha 1601, e voe lakaet ar relegoù en iliz-veur Arras. War e lerc'h, war-dro 695, e voe eskobet Abelbert (a vez kemmesket e anv a-wechoù gant hini Emebert, breur d'ar Sentezezed Gudula ha Reinelda.
Max Chilton
Max Alexander Chilton (bet ganet d'ar e Reigate) a zo ur blenier redadegoù kirri saoz a red e Formulenn 1 abaoe 2013. Redek a ra gant Marussia ha redet en deus er skipailhoù sikouret ganto e GP2 Series a-raok. Breur Tom Chilton eo, a red e WTCC.
Ceann Loch Gilb
Ceann Loch Gilb (gouezeleg; Lochgilphead e saozneg) eo pennlec'h takad-kuzul Earra-Ghaidheal agus Bòd e Bro-Skos.
Staré Město (Praha)
Ur gumun distag e voe betek 1784, hag er bloavezh-se e voe kendeuzet kumunioù Praha : krouet e voe ar gêr hag ar c'humunioù a zeuas da vezañ distrigoù. Anvet eo Kêr Gozh a-benn he diforc'hañ diouzh ar Gêr Nevez (Nové Město) savet gant an impalaer Charlez IV er kantved. Teir straed a zo etre ar Gêr Gozh hag an hini nevez : Národní (stared vroadel), Na Příkopě (War ar Foz) ha Revoluční (straed an dispac'h). Etre ar Gêr Gozh ha Malá Strana e red ar stêr Vltava, hag a-us dezhi emañ Pont Charlez. E Kêr Gozh Praha emañ Josefov, hag a oa ar ghetto, bet meret e-pad pell gant ar Yuzevien o-unan.
Arkitektouriezh ar Gêr Gozh
Savadurioù pennañ :
Saxicola maurus
Saxicola maurus a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Muscicapidae.
Anvet e voe Muscicapa maura da gentañ-penn (e 1773) gant al loenoniour ha louzawour alaman Peter Simon Pallas (1741-1811).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Rummatadur
Gwechall e oa ar spesad lod eus Saxicola torquatus, ar pezh a zispleg e c'hell bezañ anvet Saxicola torquatus maurus en oberennoù skiantel 'zo. Lakaet e oa bet da spesad e-unan da-heul labourioù kaset da benn gant U. Wittmann, P. Heidrich, M. Wink & E. Gwinner hag embannet e miz Mezheven 1995.
Annez
Ar spesad a gaver ar pemp spesad anezhañ :
Aberffrwd
Aberffrwd, zo un anv-lec'h kembraek, savet diwar aber ha ffrwd, a zo froud e brezhoneg;
Div gêriadenn zo anvet Aberffrwd:
Abernant
Abernant, pe Aber-nant ("genoù an andon") zo un anv-lec'h kembraek, savet diwar ar gerioù aber ha nant, kar d'ar gerioù brezhonek aber hag ant.
Grianaig
Grianaig (gouezeleg; Greenock e saozneg) eo pennlec'h takad-kuzul Inbhir Chluaidh e Bro-Skos.
Montano Lucino
Montano Lucino zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Monguzzo
Monguzzo zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Ingolstadt
Ingolstadt zo ur gêr eus kreisteiz Alamagn, e stad Bavaria. Emañ e distrig Oberbayern, nepell diouzh München, war lez ar stêr Danav.
Poblet e oa e 2013 gant 129 136 a annezidi. Gant an niver-se emañ e-touez kêrioù bras Bavaria ; ar c'hwec'hvet kêr vrasañ eo, goude München, Nürnberg, Augsburg, Regensburg ha Würzburg. Emañ Ingolstadt en ur goadeg vras, 374 metr a-us live ar mor. En em astenn a ra war 133,35 km². Goude Regensburg ez eo neuze an eil kêr vrasañ, a-fed gorread, e-touez ar c'hêrioù alaman a gaver war ribl an Danav.
E 1472 e voe krouet skol-veur gentañ Bavaria en Ingolstadt. Emañ sez kreiz an embregerezh kirri Audi en Ingolstadt ivez.
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Ingolstadt gant ar c'hêrioù-mañ :
Lurago d'Erba
Lurago d'Erba zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.