cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Treuzsilvania
Krennamzer Izelañ: Treuzsilvania lodenn eus Rouantelezh Hungaria
Dalc'het e oa melestradur ar vro gant ur voivod (gouarnour milourel), a dapas ren war ar vro a-bezh a-benn kreiz an.
thumb|left|Yann Hunyadi framed|right|Kastell Hunyadi e [[Hunedoara, Roumania]] Goude ma voe lakaet un termen da emsavadeg ar Budai Nagy Antal e 1437, e voe addiazezet doare ren ar vro war ar patrom Unio Trium Natiorum (Unaniezh an teir Broad). Rannet e oa ar gevredigezh etre teir broad dreistgwiriek : an noblañs (Magyared) evit an darn vrasañ, ar Szeklered, hag ar vourc'hizien Sakson (annezidi ar bourc'hioù). Koulskoude e oa muioc'h ar rannadur-se diouzh dezverkoù relijiel ha sokial eget diouzh dezverkoù etnek. Reizhkredennour e oa ar Roumaned. Nemet e teufent da vezañ katolik, n'o doa ket ar gwir da berc'hennañ douaroù pe da zont da vezañ nobl. Gant-se ne oa ket gwall uhel o doare dindan ar renad d'an ampoent. Daoust ma'z ae ar Roumaned d'ober renkad ar served evit ar pep brasañ e oa ivez served sakson hag hungarat. Diouzh an tu all, ur wech en em droet ouzh an Iliz katolik, e teuas a-benn un nebeud Roumaned da vont e-barzh an noblañs. Diorren a reas ar sevenadur rouman e-pad an amzer-se ha moullet e voe al levr kentañ e roumaneg.
Unan eus an Dreuzsilvanidi dibar a c'haller menegiñ o anv evit hanterenn gentañ ar eo bet Yann Hunyadi; genidik e oa eus ur familh rouman bet magyarekaet. Douaroù a voe grataet da Hunyadi hag ur sez e kuzul a roue a voe dalc'het evitañ abalamour ma servijas Sigismond, roue Hungaria hag impalaer Santel Roman ha German. Da-heul ar skoazell degaset gantañ da emstriv Ladislav III Polonia evit mont war dron Hungaria e voe profet dezhañ Kabiteniezh kreñvlec'h Nándorfehérvár (Beograd) ha Voivodiezh Treuzsilvania. Goude troioù brezel heverk a-enep an Impalaeriezh Otoman e voe uhelaet e statud c'hoazh pa voe lakaet da c'houarnour Hungaria e 1446 hag anavezet gant ar Pab evel Priñs Treuzsilvania e 1448. Tad eo bet Yann Hunyadi da Matiaz Korvin Hungaria.
Treuzsilvania, priñselezh dizalc'h
E 1526, e-kerzh Emgann Mohács, e voe lazhet ar roue Loeiz II Jagiello ha dispennet lu pennañ Hungariz gant an Otomaned. E vad a reas ar gouarnour Yann Zapolya eus ar saviad hag eus e nerzh milourel nevez neuze evit kemer penn strollad broadel Hungariz ha mont a-enep c'hoantoù Ferdinand Aostria (a zeuas da vezañ an Impalaer Ferdinand I diwezhatoc'h) war dron Hungaria. Dilennet e voe Zapolya da roue Hungaria dindan an anv a Yann I met anavezet e oa bet Ferdinand ivez gant ur gostezenn all. Harpet e voe Yann en emgannoù a c'hanas diwar-se gant ar Sultan Sulaiman I. Da varv Zapolya, e 1540, ec’h astennas ar sultan e veli war kreiz Hungaria war zigarez gwareziñ mab Zapolya, Yann II. Rannet e oa neuze Hungaria e teir lodenn: kornôg Hungaria, dindan veli Aostria; kreiz Hungaria e daouarn an Durked ha Treuzsilvania damzizalc'h, a glaskas an Aostrianed hag an Durked astenn o levezon warni e-pad tost daou gantved.
D'ar mare-se en em gave Treuzsilvania dreist diraez levezon aotrouniezh an Iliz katolik ha gallet o deus Lutheriz ha Kalviniz prezeg o feiz didrubuilh. E 1563 e voe anvet Giorgio Blandrata da vezeg al lez ha levezonet e voe muioc'h-mui gant ar mennozhioù relijiel taer prezeget gantañ speredoù ar roue yaouank Yann II hag an eskob kalvinat Frañsez David. A-benn ar fin ez eas an daou anezho a-du gant an Enep-treindedouriezh nevez krouet. E-ser un tabut foran furmel ez eas ar maout gant Frañsez David war ar C'halvinad Pêr Mellus; da-heul, e 1568, e voe embannet ent ofisiel reoliadur Truda a gemenn ar Frankiz-kredenn hiniennel. Reoliadur Truda eo bet ar gwarant lezennel kentañ o suraat ar frankiz-kredenn hiniennel en Europa Gristen.
Da-geñver marv Yann II, e 1571, e savas d'an tron an tiegezh Báthory a voe renet ar vro ganto evel priñsed evit an Otomaned hag, e-pad ur frapadig, evit an Habsbourged betek 1602.
Gouestlañ a reas Steven Báthory, un Hungarad katolik yaouank, a zeuas diwezhatoc'h da vezañ roue Polonia Steven Bathory, da zoujañ da frankiz-kredenn reoliadur Turda met war strishaat ez eas ar frankiz-se tamm-ha-tamm. E dibenn marevezh renerezh Báthory e oa digor ar brezel a-dreuz Treuzsilvania etre peder c'hostezenn : Aostria, an Otomaned, Voivod Valakia, hag ar priñs Mikael ar C'haloneg.
thumb|left|Mikael ar C'haloneg Astenn a reas Mikael e levezon war Dreuzsilvania e 1599 goude Emgann Şelimbăr ma voe trec'het gantañ lu Andrev Báthory. Bet eo lazhet Báthory gant Szeklered c'hoant ganto da adtapout o renk a-wechall, ma oa bet prometet skoazell evit se gant Mikael. E Mae 1600 eo mestr Mikael war Moldavia; unanet eo teir priñselezh Walakia, Moldavia ha Treuzsilvania (teir rann bennañ Roumania hiziv). Berr e voe an unaniezh avat pa voe muntret Mikael gant goprsoudarded wallon dindan urzhioù ar jeneral Habsburg Giorgio Basta e miz Eost 1601. A-benn ar fin e voe sujet Treuzsilvania gant Basta e 1604 ha ren a reas eno dre heg. Aotreet e oa bet dezhañ perc'hennañ douaroù an noblañsoù, alamanekaat ar bobl ha labourat evit adc'hounit ar briñselezh d'ar Gatoligiezh e framm an Enep-disivoud.
thumb|150px|Steven Bocskai thumb|150px|Gabriel Bethlen Er bloavezhioù 1604-1606, e voe kaset da benn un emsavadeg a reas berzh a-enep da c'halloud an Hagsburged gant Steven Bocskai anezhañ magnat kalvinat Kontelezh Bihar. Dilennet e voe Bocskai da briñs Treuzsilvania d'ar 5 Ebrel 1603 ha da briñs Hungaria daou viz war-lerc'h. Berr e voe renadur Bocskai rak mervel a reas d'an 29 Kerzu 1606; kent-se avat e kasas da benn daou bennober istorel : Peoc'h Vienna (23 Mezheven 1606), hag Harz-brezel Zsitvatorok (Du 1606). Dre Peoc'h Vienna e c'hounezas Bocskai ar gwir d'ar frankiz-kredenn hag an emrenerezh politikel. Daskoret e voe an holl zouaroù laeret, torret e voe an holl varnadennoù anreizh hag un distaoliadeg gant kildalvoud a voe embannet evit an holl Hungariz e Rouantelezh Hungaria. Anavezet e oa ivez evel priñs dizalc'h hag aotrouniek war un Dreuzsilvania vras. Tost ken pouezus all e voe Harz-brezel Zsitvatorok kevraouet gant Bocskai etre an Impalaer hag ar Sultan.
En he bleuñv e voe Treuzsilvania e-kerzh ren warlerc'hidi Bocskai, dreist-holl dindan ren Gabriel Bethlen ha Jord Iañ Rákóczi. Gabriel Bethlen, bet e penn ar vro etre 1613 ha 1629 a gasas e amzer o tizarbenn strivoù an Impalaer evit gwaskañ pe bourdañ e sujidi. Dont a reas en estrenvro da wiskañ chupenn kampion al luskad protestant. Dre deir gwech e renas brezelioù a-enep d'an Impalaer ha div wech eo bet anavezet da Roue Hungaria. Da-geñver Peoc'h Nikolsburg (31 a viz Kerzu 1621) e c'hounezas ma voe adkadarnaet Peoc'h Vienna evit ar Brotestanted hag, evit ar pezh a sell outañ, e tapas seizh kontelezh ouzhpenn en hanternoz Hungaria. Berzh a reas ivez warlerc'hiad Bethlen, Jord I Rákóczi. Dont a reas a-benn da skoulmañ Peoc'h Linz d'ar 16 a viz Gwengolo, 1645, anezhañ trec'h politikel diwezhañ ar Brotestantiezh hungarat ma voe rediet an Impalaer da gadarnaat en-dro melladoù Peoc'h Vienna. Kalz a reas ivez Gabriel Bethlen ha Jord I Rákóczi evit diorren an deskadurezh har ar sevenadur. Gant gwir abeg e vez graet marevezh aour Treuzsilvania eus an amzer-se. Puilh e voe skuilhet an arc'hant ganto evit kaeraat o c'hêr-benn Gyulafehérvár (Alba Iulia, Weißenburg), a zeuas da vezañ kreizenn bennañ ar brotestantiezh e Reter Europa. Unan eus an nebeud Stadoù en Europa ma kenveve e peoc'h ar Gatoliket roman, Kalviniz, Lutheriz hag an Undedourien eo bet Treuzsilvania e-pad o renad. Koulskoude ne voe ket deroet an hevelep gwirioù d'ar Roumaned Reizhkredennek. Daoust da strivoù Inochentie Micu-Klein, un eskob Katolik gresian rouman, ne zeuas ket a-benn ar Roumaned katolik da gaout evito statud ur vroad.
Ren an Aostrianed hag an Impalaeriezh aostrian-hag-hungarat
War-lec'h trec'hidigezh an Otomaned en Emgann Vienna e 1683, e krogas tamm-ha-tamm an Habsburged da astenn o beli war Treuzsilvania a voe strishaet evel-se hec'h emrenerezh. Ouzhpenn kreñvaat ar gouarnamant kreiz hag ar velestradurezh e voe broudet an Iliz Katolik Roman ganto ivez. Talvezout a rae an Iliz da nerzh unaniñ an Impalaeriezh hag ur benveg e oa ivez evit disteraat pouez an noblañs protestant. En ur vagañ an tabut etre ar c'hostezennoù protestant ha katolik e oa spi gant an Habsburged da zigreskiñ beli ar Stadoù. Kaeroc'h zo, klakset e voe ganto kendrec'hiñ ar veleien reizhkredennek da vont gant an Iliz Uniat (Katolik Gresian) a zegemer peder c'hredenn gatolik hag a anavez aotrouniezh ar Pab, daoust dezho derc'hel d'al lidoù ha d'an hengoun reizhkredennek. E 1699 hag e 1701, e voe embannet gant an Impalaer Leopold I unaniezh an Iliz reizhkredennek gant an Iliz Katolik Roman. Kalz beleien a asantas met ket an holl daoust ma ne oa ket sklaer-sklaer d'an darn vrasañ anezho peseurt kemm a oa etre an daou anvadur. Adalek 1711 e oa bet kreñvaet krog an Aostrianed war Dreuzsilvania hag erlec'hiet e voe neuze Priñsed Treuzsilvania gant gouarnourien aostrian. E 1765 e voe lakaet Treuzsilvania da Briñselezh Veur, met ne oa ket nemeur a dalvoudegezh gant se. Tamm-ha-tamm e voe krignet hengoun dizalc'hiezh ar vro dindan gwask ar vurokratelezh aostrian. E 1791 e voe goulennet gant ar Roumaned ouzh an Impalaer Leopold II ma vefe anavezet peder borad Treuzsilvania hag ar parder relijiel. Distaolet e voe ar goulenn gant Dieta Treuzsilvania ha kadarnaet ar Roumaned en o statud kozh.
Nullet e voe efedoù an dispac'h ha mac'homet e voe Hungaria en-dro gant an Aostrianed. Renet e oa Treuzsilvania war-eeun gant ur gouarnour milourel. Adarre e voe lakaet an alamaneg da yezh ofisiel. Freuzet e voe Unaniezh an Teir Broad ha deroet e voe ar geodedelezh d'ar Roumaned. Daoust ma voe roet tammoù douaroù d'ar served kozh gant pennadurezhioù Aostria e oa bec'h-bras ganto evit bevañ. Enket gant an dienez e krogas ar familhoù rouman da zivroañ niverus betek Walakia ha Moldavia war-glask ur vuhez welloc'h. E 1867 avat pa voe embannet an emglev (Ausgleich) ma voe savet drezañ an Impalaeriezh aostrian-hag-hungarat e voe lakaet un termen da statut dibar Treuzsilvania a dremenas en-dro dindan ren Hungariz. Gwasket e voe Roumaned Treuzsilvania en Aostria-Hungaria gant politikerezh hungarekaat ar velestradurezh; gouzañv a reas ivez ar Saozon alamanek diwar an hevelep politikerezh, nebeutoc'h avat.
framed|Kartenn Roumania gant "Treuzsilvania da vat" e melen E-pad ar prantad amzer ma voe Treuzsilvania ul lodenn eus an Impalaeriezh aostrian-hag-hungarat dindan renerezh ar velestradurezh hungarat e veze graet, "Treuzsilvania da vat" eus ur vro enni 15 Kontelezh (Hungarek: megye) a c'holoe war-dro 54,400 km² e gevred rouantelezh Hungaria gwechall. Setu anvioù ar 15 kontelezh-se Alsó-Fehér, Beszterce-Naszód, Brassó, Csík, Fogaras, Háromszék, Hunyad, Kis-Küküllő, Kolozs, Maros-Torda, Nagy-Küküllő, Szeben, Szolnok-Doboka, Torda-Aranyos, hag Udvarhely. Hiziv an deiz n'eus e Treuzsilvania da vat nemet 9 eus ar 16 kontelezh roumanian meneget a-us : Alba, Bistriţa-Năsăud, Braşov, Cluj, Covasna, Harghita, Hunedoara, Mureş, ha Sibiu. Ouzhpenn Treuzsilvania da vat ez a darn eus Banat, eus Planenenn Pannonia, hag ar Partiom kozh d'ober Treuzsilvania.
Treuzsilvania lodenn eus Roumania
Daoust d'ar roue Ferdinand Roumania bezañ bet un Hohenzollern e voe nac'het gant Roumania mont a-unan gant ar Galloudoù kreiz e deroù ar Brezel bed kentañ. E 1916 e tivizas Roumania mont gant Emglev an Tri ha sinañ a reas ur c'hendivizad gant an Emglev, ma oa anavezet gwirioù Roumania war Dreuzsilvania. Da-heul ar C'hendivizad-se e voe disklêriet brezel gant Roumania d'ar Galloudoù kreiz d'ar 27 a viz Eost 1916. Treuziñ a reas an arme menezioù ar C'harpatoù ha mont tre e-barzh Treuzsilvania o rediañ evel-se ar galloudoù kreiz d'en em gannañ war un talbenn nevez. Ar miz war-lerc'h e krogas un enep-argad german ha bulgar e Dobruja hag er C'harpatoù. E-kreiz Here e oa bet rediet lu Roumania da gilañ en-dro da Roumania hag a-benn ar fin e voe preizhet Bukarest. Goude ma voe en em dennnet Rusia eus ar brezel e miz Meurzh 1918 dre Feur-Emglev Brest-Litovsk en em gavas Roumania hec'h-unan e reter Europa hag e voe kevraouet ur Feur-emglev peoc'h etre Roumania hag Alamagn e miz Mae 1918. Kouskoude ne voe ket gwiriekaet morse ar feur-emglev-se gant ar Roumaned hag e miz Here 1918 e voe distaolet gant gouarnamant Roumania a zisklêrias brezel en-dro da Emglev an Tri. Mont a reas tre arme ar Roumaned betek ar stêr Mureş e Treuzsilvania.
E-tro kreiz 1918 e kinnige ar Galloudoù Kreiz koll ar brezel ha krog e oa Impalaeriezh Aostria-hag-Hungaria da vont da get. Disklêriet e voe o dizalc'hiezh diouzh an Impalaeriezh gant ar broadoù a oa enni e Gwengolo hag Here 1918. En em vodañ a reas pennoù Strollad broadel Treuzsilvania ha skrivañ a rejont ur disklêriadenn ma raent anv eus ar gwir d'an emzibab (14 poent Woodrow Wilson) evit Roumaned Treuzsilvania. Embann a rejont an unaniezh gant Roumania. E miz Du e kemennas Kuzul Kreiz Broadel ar Roumaned, a zileurie holl Roumaned Treuzsilvania, da gouarnamant Budapest e oa mestr war 23 kontelezh treuzsilvanian ha darn eus teir all. D'ar 1 Kerzu e voe bodet un engroeziad a dud e Alba Iulia a zegemeras ur mennad a c'halve da unaniezh an holl Roumaned en ur Stad hepken. Degemeret e voe ar mennad gant Kuzul Broadel Germaned Treuzsilvania evel ma reas Kuzul Swabied an Danav eus ar Banat. En enep, e voe kadarnaet gant Bodadeg Hollek an Hungared e Cluj lealded Hungariz Treuzsilvania da Hungaria d'an 22 a viz Kerzu 1918.
E Kerzu 1918 e kamp lu ar Roumaned war glannoù ar ster Mureş, treuziñ a ra ar vevenn ha mont a ra penn da Cluj ha neuze, norshoc'h betek Sighet. Sevel a ra ur reked da c'halloudoù Versailhez evit ma vo gwarezet Roumaned Treuzsilvania. E miz C'hwevrer 1919 ez eus reuz en takad abalamour d'un nebeud Bolcheviked a glask skignañ an dispac'h bolchevik er vro. Divizet e vez sevel un Takad Neptu etre Roumania hag Hungaria neuze.
E miz Meurzh 1919 e ro e zilez Kentañ Ministr Republik nezez dizalc'h Hungaria goude nac'hañ anavezout ent ofisiel Feur-Emglev Versailhez a laka Treuzsilvania dindan aotrouniezh Roumania. En em gavout a ra er galloud strollad komunour Hungaria gant Béla Kun en e benn. Embannet eo Republik Soviedel Hungaria e Meurzh ha prometet e vez adtapout an douaroù a oa e dalc'h ar vro e-pad Impalaeriezh Aostria-hag-Hungaria. Tagañ a ra Hungaria Tchekoslovakia ha Roumania. Kregiñ a ra argad Hungariz e Treuzsilvania e miz Ebrel 1919 a-hed stêrioù ar Someş hag ar Mureş. E miz Mae e kas Roumania an enep-argad a vount war-raok hag a ya betek ar stêr Tisa. Gant un argadenn nevez ez a Hungariz tre war 60 km e-barzh Roumania betek ma vo kaset un enep-argadenn rouman all a yay betek Budapest zo preizhet a-benn ar fin. Fin zo da Republik soviedel Hungaria. En em dennañ a ra lu ar Roumaned diouzh Hungaria etre Here 1919 ha Meurzh 1920.
Anavezout a ra Feur-emglev Versailhez, bet sinet ent ofisiel e miz Mezheven 1919, beli Roumania war Treuzsilvania. Pelloc'h, dre feurioù-emglev Saint Germain (1919) ha an Trianon (bet sinet e Mezheven 1920), e vo savet statud Treuzsilvania ha termenet an harzoù etre Stadoù Hungaria ha Roumania. Kurunennet eo bet ar roue Ferdinand I Roumania hag ar rouanez Maria Roumania e Alba Iulia er bloaz 1922.
Emdroadur ar boblañs
frame|Tres etnek Treuzsilvania {{Legend|#315bff|Roumaned}}{{Legend|#329a69|Hungariz}}{{Legend|#fbff07|Alamaned}}
Skoed-ardamez Treuzsilvania
thumb|150px|Skoed-ardamez Treuzsilvania Teir rann zo da skoed-ardamez Treuzsilvania :
Notenn : E 1659 eo bet lakaet sevel ar skoed-ardamez gant Dieta Treuzsilvania. Ar c'hinkladur anezhañ zo bet kemeret diwar arouezioù ar broadoù kavet an enorusañ d'an ampoent : evit Hungariz eo ar gup, en enor d'ar Saksoned eo an tourioù, evit ar Sekuled eo an heol hag al loar. Ne voe ket degemeret kinnig ar Roumaned da ouzhpennañ un tres da zegas soñj eus Dakia war ar skoed.
Roll Rouaned Bourgogn
Sed amañ listenn Rouaned Bourgogn
Burgondia
Sede anvioù ar rouaned burgond, pe rouaned Burgondia.
Aloubadeg ar Franked
E 534 e voe aloubet ar vro gant mibien Hlodvig Iañ ha rannet entre :
Pennadoù kar
Burgundia kuningriik
Antioquia
Antioquia hag Antioquía zo anvioù-lec'hioù spagnolek, deuet eus an anv henc'hresianek Antioc'heia.
Antioquia
Ur ger teirsilabennek taolmouezhiet war -tio- eo.
Antioquía
Ur ger pedersilabennek taolmouezhiet war -qui-:
1648
Diwar-benn bloavezh 1648 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1648
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1648
Plijidi
Plijidi zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Dreger, e departamant Aodoù-an-Arvor.
Emdroadur ar boblañs
Emdroadur poblañs Plijidi abaoe 1793
Buhez ar gumun
Div skol hag ur skolaj a zo e Plijidi: ur skol bublik gant tro-dro da 55 bugel enni, ur skol brevez (Sant-Jozef) gant war-dro 30 bugel ha Skolaj Diwan Plijidi gant 139 skolajiad (2008-2009) ha 202 e 2011-2012. E ti-kêr Plijidi ez eus 5 den o labourat.
Osmaeliog
Osmaeliog a oa ur rouantelezh vrezhon lec'hiet e Enez Cybi e Kembre. Krouet e oa bet e deroù ar pempvet kantved gant Osfael ap Cunedda en darn nemeti eus Enez Von dalc'het gant Kembreiz. Un isrouantelezh eus Gwynedd e oa. Goude adaloubidigezh an enez gant Meilir Meilirion e voe anvet ar rouantelezh Ysfeilion
Ivanhoe
Ivanhoe zo un anv brudet el lennegezh saoznek evel anv ar romant Ivanhoe gant Walter Scott e 1820.
Oberennoù arall
Oberennoù arall zo bet awenet gant al levr.
Eadric Kent
Eadric Kent a oa roue Rouantelezh Kent eus 685 da 686. Mab Ecgberht Kent e oa. Asambles gant e eontr Hlothhere Kent e renad e-pad ur prantad met en em sevel a reas Eadric ouzh Hlothhere ha faezhañ a reas anezhañ gant skoazell Rouantelezh Sussex. Lazhet e voe Hlothhere ha da rener nemetañ ez eas Eadric. Aloubet e voe e riez gant Caedwalla Wessex, avat.
Arwaz
An arwaz, pe gwaz, zo ur blantenn, Tanacetum vulgare hec'h anv skiantel.
Strollad evit Dizalc’hted ar Rouantelezh-Unanet (UKIP)
An United Kingdom Independence Party (UKIP), Strollad evit Dizalc'hted ar Rouantelezh-Unanet, a zo ur strollad politikel savet e 1993, mennet da zifenn riegezh leun ar Rouantelezh-Unanet rak Unaniezh Europa. Da heul dilennadegoù 2014 en deus 24 c'hannad e Parlamant Europa. Nigel Farage eo e vleiniad.
Buddy Longway
Buddy Longway zo un heuliad albomoù bannoù treset gallek troet e meur a yezh. Ar senario, an tresadennoù hag al livioù a veze graet gant Derib betek embann albom fin an istor e 2006.
Sinopsis
Buddy Longway (ganet ~1840, marv ~1890) zo un traper gwenn a zo o chom er Far West e-pad eil lodenn an kantved. Mab gwastadourion iwerzhonat eo. E-pad e vuhez e zesk anavezout an Indianed. Dimeziñ a ra zoken gant un Amerindianez Sioux anvet Chinook ha sevel a ra ur familh ganti. Daou vugel o deus : Jeremy ha Kathleen.
Un haroz diseurt eo Buddy Longway e bed ar bannoù-treset rak kozhañ a ra ha parfetaat a ra hed-ha-hed e avanturioù.
Prizioù
Evit an heuliad-mañ e teue a-benn Derib da gaout priz bras Sant Mickael e 1974, priz Feniks e 1975 hag ar priz Alfred e 1978 evit ar gwellañ heuliad estren hag, erfin, e 1979 eo deut ar maout gantañ et c'henstrivadeg tribloaziek aozet gant kêr vMons e Beljia.
e galleg
Embannet e vez gant Le Lombard.
e brezhoneg
Embannet eo bet gant Keit Vimp Bev.
Silla Unvanet
Silla Unvanet eo an anv a reer eus Stad Silla goude aloudabeg Baekje e 660 ha Gogureyo. Padout a reas betek 935 pa voe rediet e roue diwezhañ d'en em zaskor da rouantelezh Goreyo.
Brandon
Adkemeret eo bet e galleg nevez zo, evel meur a anv amerikanek all (Charlène, Sue-Ellen, ha re all).
Pevare Republik c'hall
Ar Pevare Republik c'hall eo an anv roet da renad politikel Bro-C'hall eus miz Here 1946 da viz Here 1958.
E penn ar gouarnamant emañ Penn Kuzul ar Vinistred (Bro-C'hall). Gant ar Pevare Republik ez eus bet kemeret divizoù a-bouez en istor :
Levrlennadur
- Jansen, S (dir.), Les grands discours de la quatrième République, Armand Colin, 2006. (https://web.archive.org/web/20070927214250/http://www.histoforum.org/histobiblio/article.php3?id_article=217)
Gwaz (evn)
Ar gwazi, pe gwazied (distaget "gwayed" ha skrivet «gwaied» a-wechoù) a zo evned bras, hag a vez savet spesadoù 'zo evit o debriñ. Gwazi gouez zo ivez. Pared ar gwazi eo ar girzi. Benel eo ar ger gwaz.
Gant plu ar gwazi e veze skrivet betek ma teuas ar pluennoù dir.
Genadoù ha spesadoù
Kavet e vez gwazi er c'herentiad Anatidae er genadoù:
Salchoukeg
Ur yezh altaek eus ar skourr ar yezhoù azerbaidjanek eo ar salchoukeg (salchuq), komzet en Iran.
Ur rannyezh azerbaidjanek a c'hellfe bezañ.
Arondisamant Montdidier
Arondisamant Montdidier a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Somme hag er rannvro Hauts-de-France.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Montdidier e 5 kanton (betek 2014) hag e 132 gumun.
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù ar Somme d'ar 1 a viz Genver 2017. 111 kumun zo en arondisamant Montdidier bremañ.
Klik dent
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar c'hlik dent treuzskrivet [ǀ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 177. Betek 1989 eveze skrivet.
Ur familh klikoù eo ar c'hlikoù dent implijet evel fonemoù en un nebeud familhoù yezh komzet en Afrika hag e luc'haj lidel an damineg komzet en Aostralia nemetken.
Ur yezh kouchitek eo an dahaloeg enni pevar c'hlik dent, friet an holl anezhe:.
Kendistaget e e vez ar c'hlik-mañ atav evel-hen, da skouer:
Implijet e vez klikoù e yezhoù all komzet en Europa ma talveont da estlamadennoù kentoc'h evit fonemoù evit diskwel an displijadur, da skouer en hungareg ha vez skrivet cöccögés [], en alamaneg skrivet ts pe tss pe e saozneg tut-tut pe tsk-tsk. E gresianeg e vez implijet ur c'hlik dent pe ur c'hlik drekkevig evit lâret "nann" e lec'h όχι.
Jennifer Ulrich
Jennifer Ulrich, ganet d'an 18 a viz Here 1984 e Berlin, a zo un aktourez alaman. Emañ o vevañ gant ar filmaozer Dennis Gansel (Die Welle).
Oberoù
E 2001 e oa 17 vloaz Ulrich pa voe gwelet evit ar wezh kentañ er sinema er film "Große Mädchen weinen nicht" aozet gant Maria von Heland. Goude se e kemeras perzh er film Elementarteilchen, hag en un film diwar-benn ur gwallzarvoud atomel faltaziet Die Wolke. Da-heul e voe gwelet er skinwel e-barzh Polizeiruf 110 (el lodenn "Verstoßen") ha Soko Leipzig (2005), hag ivez er he roll a-bouez er film Die Welle e-kichen Jürgen Vogel.
Emañ Jenifer Ulrich o chom e Berlin.
Paotr
Ur paotr zo un den a zo gourel e reizh. Gallout a ra bezañ:
Paotr ha plac'h
Peurvuiañ e vez enebet ar ger paotr ouzh ar ger plac'h, evel e-barzh:
Koulskoude e vez lavaret aliesoc'h paotred ha merc'hed eget paotred ha plac'hed.
Paotr ha mab
A-wechoù e talv paotr kement ha mab, nemet n'eo ket alies. Lavaret e vo: *ma faotr bihan gant un tad pe ur vamm, evel ma mabig;
Paotredigoù
Pa vez klasket paotredigoù, e vo lavaret paotredigaoua, a zo kement ha lubaniñ paotredigoù, a zo berzet gant al lezennoù en darn vrasañ eus ar broioù. Koulskoude e ouzer e ya karradoù-nij a Europeiz da vroioù tramor da ober eno pezh n'hallont ket ober en o bro. Gw. : Pedofiliezh
Ibiz louet
An ibiz louet a zo ur spesad evned, Theristicus caerulescens an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Ibis caerulescens (kentanv) da gentañ-penn (e 1817) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, blotviled-dour ha melc'hwed-krogennek.
Ems
Ar stêr Ems zo ur stêr en hanternoz Alamagn (e stadoù Nordrhein-Westfalen ha Niedersachsen), 371 km dezhi, hag a ra an disparti, etre Alamagn hag an Izelvroioù war-hed un nebeud kilometroù hepken a-raok en em deurel e Mor an Hanternoz.
Departamantoù alaman
Diwar hec'h anv e oa deuet anv tri departamant gall da vare an Impalaeriezh c'hall kentañ : Ems-Occidental, Ems-Oriental hag Ems-Supérieur.
Ahurti
Ahurti (Urt en okitaneg, e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus reter Lapurdi, en Euskal Herria, war lez kreisteiz ar stêr Aturri, 15 km eus kêr Baiona. E kanton Nive-Adour emañ.
Stêrioù
Div stêr a dremen :
Dañs
Un dañs zo anvet Ahurtiko makil, bazh Ahurti, a vez dañset gant bizhier, a zo bet krouet en Ahurti moarvat.
Skol
Ur skol gentañ derez zo.
Kachkaeg
Ur yezh altaek eus ar skourr ar yezhoù azerbaidjanek eo ar c'hachkaeg (qashqa'i), komzet gant tro-dro da 923.000 den e Proviñs Fars e mervent Iran (2014).
Tost-tre eo d'an azeri.
Strollad Komunour Selan (Maoour)
Er penn-kentañ oa bet anvet "Strollad Komunour Selan" hepmuiken dre ma kave d'an disrann-se e oa eñ ar strollad komunour gwirion, daoust ha ma veze graet "Strollad Komunour Selan (Disrann Peking)" (Ceylon Communist Party (Peking Wing)) anezhañ evit lakaat ar c'hemm etrezañ hag ar Strollad Komunour Selan pennañ ma oa en em disrannet dioutañ.
E 1991 e oa bet dalc'het ur C'hendalc'h ma oa bet adaozet ar strollad, deuet da vezañ "Strollad Komunour Selan (Maoour)" e anv.
Sekretour-Meur ar Strollad a oa Nagalingam Shanmugathasan adal ar penn-kentañ betek ma'c'h eas da get e 1993.
Sevel a ra ar Strollad a-du gant linenn bolitikel Mao Zedong ha da heul marv Mao e savas a-enep krenn da linenn politikel nevez Sina dindan beli Deng Xiaoping.
Afflogion
Ur rouantelezh vrezhon e ledenez Llŷn, e gwalarn Kembre, e oa Afflogion pe Cafflogion war-dro ar Vvet kantved.
Douaroniezh
250px|thumb|[[Inizi Tudwal hag Abersoch]] Unan eus an tri c'hombod a oa e kantrev Llŷn, e rouantelezh Gwynedd, e oa, a-hed aod Bae Ceredigion, etre Inizi Tudwal hag ar stêr Erch. Er c'hornôg edo kombodoù Cymydmaen Dinllaen.
E Pwllheli edo al lez. Abersoch (Soch), Castellmarch, ha Penyberth e oa ar c'hêrioù all.
Istor
Krouet e voe e dibenn ar pa voe rannet Gwynedd, e rouantelezh, gant ar roue Cunedda etre e vibien.
Gant e vab Afloeg ap Cunedda ez eas ar c'hornad-se hag anvet e voe diwar anv an aotrou. Se zo kaoz e seblant reishoc'h ar stumm Aflogion, goude ma veze skrivet Cafflogion er Grennamzer. Un isrouantelezh e oa, sujet da rouantelezh Gwynedd. Divarrek e voe e ziskennidi da virout o galloud, avat.
Aloubet e voe gant Einion ap Cynlas, roue Rhos, war-dro 480.
Strollad Komunour Reter Bengal (Marksour-Leninour) (Banniel Ruz)
Strollad Komunour Reter Bengal (Marksour-Leninour) (Banniel Ruz) (e banglaeg: Purba Banglar Communist Party - Marxbadi-Leninbadi (Lal Patakar)) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour maoour a stourm dre guzh, bet krouet e Bangladesh Rakesh Kamal e 2002 da heul un disrann e diabarzh Strollad Komunour Reter Bengal (Marksour-Leninour).
Graet e vez "Strollad Komunour Bangladesh (Marksour-Leninour) (Banniel Ruz)" anezhañ evit lakaat an diforc'h etrezañ ha Strollad Komunour Bangladesh (Marksour-Leninour) (Umar) (Bangladesher Samyabadi Dal (Marksbadi-Leninbadi) (Umar)) ha Strollad Komunour Bangladesh (Marksour-Leninour) (Barua) (Bangladesher Samyabadi Dal (Marksbadi-Leninbadi) (Barua)) ha Strollad Komunour Bangladesh (Marksour-Leninour) (Dutta) (Bangladesher Samyabadi Dal (Marxbadi-Leninbadi) (Dutta)).
Argyll
Argyll (saoznekadur an anv gouezelek Earra-ghaidheal) zo anv saoznek
Strollad Proletaer Reter Bengal (Kreizenn Sevel Maoour)
Strollad Proletaer Reter Bengal (Kreizenn Sevel Maoour) (e banglaeg: Purba Bangla Sarbahara Party (Maobadi Punargathan Kendra); e saozneg: Proletarian Party of East Bengal (Maoist Construction Center)) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour maoour a stourm dre guzh oberiant e Bangladesh.
Sevel a ra ar Strollad a-du gant linenn bolitikel Mao Zedong hag unan eus ar strolladoù bet savet gante Kuzul Kenoazañ Strolladoù hag Aozadurioù Maoour Su Azia (KKSAMSA).
C'halajeg
Ur yezh altaek eus ar skourr ar yezhoù azerbaidjanek eo ar c'halajeg (khalaj), komzet gant tro-dro da 17.000 den en Proviñs ar C'hreiz en Iran (1968).
Edeyrnion
{{Infobox Bro gozh }}
Edeyrnion (doare koshañ an anv), pe Edeirnion, a oa ur c'hombod hag ur vro e hanternoz Kembre, war-dro Y Bala, hag a voe ur rann eus Powys ha goude eus Gwynedd er Grennamzer.
En-dro dezhañ e oa:
Krouet e oa bet er gant Edeyrn ap Cunedda, ur mab da gCunedda, met en tu-hont da gement-se n'ouzer hogozik netra diwar-benn hec'h istor. Un isrouantelezh e Rouantelezh Gwynedd e oa, war a seblant.
Kemmel
Kemmel a zo ur rann-gumun eus Heuvelland e Kornôg-Flandrez e Belgia. Ur gumun e oa gwechall; gant lezenn 1977 eo bet lakaet e kumun Heuvelland.
Roll ar Pennoù Stad e 494
Pennoù Stad ar bloaz 493 - Darvoudoù ar bloaz 494 - Pennoù Stad ar bloaz 495 - Pennoù Stad dre vloaz -
Kensonenn dre fic'hal
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn dre fic'hal (saoz.: affricate consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn ma krog evel ur gensonenn dre serriñ (peurliesañ ur gensonenn kevig pe ur gensonenn dent) met pa vez distignet e vez lakaet an aer da fichal evel ma reer gant ur gensonenn dre daravat (da skouer [s, z]) pe raloc'h achuet gant ur gensonenn dre froumal.
Peurliesañ e vez treuzskrivet ar c'hensonennoù dre fic'hal oc'h implijout div arouezenn: an hini gentañ o tiskwel penaos e krog ar gensonenn dre serriñ hag eben evit diskwel penaos e achu dre daravat, da skouer [kx]. Seul wezh mar bez ezhomm avat, evit diskwel ez eus un unanenn fonemek anezhi kentoc'h evit daou fonem stag an eil ouzh eben e c'heller unaniñ an div arouezenn gant ur c'hombodig-stagañ, da skouer [k͡x]. A-hend all ez eus ereadurioù ispsial a c'hell bezañ implijet evit treuzskrivañ ar c'hensonennoù dre fic'hal implijet an aliesañ pa vez fonemoù anezhe e-lec'h rankout ober gant ar c'hombodig-stagañ-se: [ʦ], [ʣ], [ʧ], [ʤ], [ʨ], [ʥ]
Setu ur roll klok a-walc'h eus ar c'hensonennoù dre fic'hal implijet gant ar yezhoù dre ar bed gant bep o arouezenn hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel:
Brisbane
Brisbane (distaget e saozneg) eo trede brasañ kêr Aostralia, ha kêr-benn stad Queensland.
Cindy Sherman
Cindy Sherman (19 a viz Genver 1954 e Glen Ridge, New Jersey) a zo ul luc'hskeudennerez hag ur arzourez stadunanat. Brudet eo hec'h emboltredoù. Sevenet he deus daou film ivez. O chom hag o labourat e New York emañ. E 1995 e resevas priz diazezadur MacArthur, hag e 1999 e resevas priz Hasselblad.
He buhez
Ganet e voe e New Jersey ha goude he ganedigezh e tilojas he zud da Huntington (Long Island) ma kasas he bugaleaj.
Oberennoù
Lakaat a ra Cindy Sherman hec'h oberennoù en arz mennozhel. En hec'h oberennoù e tiskouez he freder diwar-benn al luc'hskeudenniñ, al livañ ha plas ha skeudenn ar merc'hed er gevredigezh a vremañ. Levezonet eo gant seurtoù skeudennoù liesseurt : skeudennoù sinema, bruderezh, skeudennoù tennet eus magazinoù, pe skeudennoù erotek. Lavarout a ra n'eo ket gwregelourez ha n'eus ster politikel ebet en hec'h oberennoù. Gwelet e vez evel unan eus luc'hskeudennerezed pouezusañ an arz goudemodern.
Fazan
Ar fazaned zo evned bras eus ar c'herentiad Phasianidae.
Spesadoù
E-touez ar fazaned emañ : ...
Haut-Loquin
Haut-Loquin a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Mélanie Guyomard
Mélanie Guyomard a zo prezidantez ar gevredigezh Kanol an Unaniezh evit lakaat war wel glad Breizh hag unaniezh ar vro en-dro da Ganol Naoned-Brest.
Liammoù diavaez
Lec’hienn Kanol an Unaniezh
Kimberley (Aostralia)
Kimberley zo unan eus an 9 rannvro a ya d'ober stad Aostralia ar C'hornôg, hag an hini anezho a zo ar muiañ en norzh. Brudet eo abalamour d'ar mengleuzioù diamantoù.
Ems-Oriental
thumb|right|Kartenn eus departamantoù Belgia hag an Izelvroioù. Emañ an Ems-Oriental er biz. An Ems-Oriental a oa anv un departamant gall en Alamagn, en arvor Mor an Hanternoz.
Aurich e oa ar pennlec'h.
Krouet e voe an departamant-se d'ar 1 a viz Genver 1811, goude ma oa bet staget Rouantelezh Holland ouzh an Impalaeriezh c'hall kentañ d'an 9 a viz Gouere 1810.
Bocholt (Belgia)
Bocholt a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Limbourg.
C'hwec'hvet pastell-vro Liger-Atlantel
Ar c'hwec'hvet pastell-vro Liger-Atlantel a zo ur bastell-vro votiñ e Liger-Atlantel. Ur c'hannad dilennet dre ur votadeg unanv gant div dro he deus er Kambr ar gannaded.
Enni emañ kantonioù Nozieg, Blaen, Kastell-Briant, Derwal, Gwenvenez-Penfaou, Maezon-ar-Stêr, Ruzieg, Sant-Juluan-Gouwent ha Enorzh.
Dilennadegoù lezennel 2002
Na oa nemet un dro. Gounezet e oa an dilennadeg gant Michel Hunault. 47.714 a dud diwar 71.030 o deus kemeret perzh er votadeg.
Ketal arveriad
Dre ar c'hetal arveriad, pe etrefas implijer, e c'hell unan bennak implij un urzhiataer, pe un ardivink all. Dre vras e ra un etrefas daou dra : lakaat a ra an implijer da c'houzout ar pezh e fell dezhañ gouzout diwar-benn an ardivnk, ha reiñ a ra dezhañ tu da gemmañ peadra a c'hell bezañ kemmet.
En etrefas un urzhiataer e vez kavet peurliesañ boutonioù a c'heller klikañ warno gant ul logodenn ha lec'hioù ma c'heller skrivañ gant ur c'hlavier evit lakaat an urzhiataer da ober un dra bennak. Da skouer, en etrefas Wikipedia e c'heller klikañ war al liamm « Kemmañ » evit degas kemmoù en ur pennad.
Kenan
Kenan zo un anv-badez brezhonek, hag anv ur sant brezhon. Un anv-badez turkek eo ivez.
Gerdarzh
Krediñ a reer eo ar memes anv evel Cynan e kembraeg ha Konan e brezhoneg. Kenan ha Konan a vije kar, evel an anvioù Renan ha Ronan.
1649
Diwar-benn bloavezh 1649 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1649
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1649
Star Wars
Star Wars (Brezelioù ar stered) a zo un hollved krouet gant ar filmaozer stadunanat George Lucas. Bez' en deus evel orin an heuliad filmoù, doare skiant-faltazi space opera, savet gant tri rann, sevenet etre 1977 ha 1983.
Ar saga a oa savet, hervez an aozer, evit ma vefe nav film. George Lucas en deus choazet kregiñ da seveniñ ar pevare pennad avat, dre ma oa diaesoc'h sevel ar re all gant teknikoù sinema ar mare-se, ha dre ma oa dedennusoc'h an istor.
Dre berzh an hollved ez eo bet astennet bed Star Wars dre levrioù, tresadennoù-bev, c'hoarielloù, c'hoarioù-video, dilhad, hag a bep seurt produioù deveret.
Pellgehenterezhioù
Disheñvel diouzh ur skiant eo ar pellgehenterezhioù, pa'z int un hollad teknologiezhoù ha teknikoù lakaet da dalvezout. Dont a ra an termen eus troidigezh ar ger galleg télécommunications ijinet gant Edouar Estaunié, ijiner ar Postoù hag ar Pellskriverioù ha rener an École professionnelle des Postes et Télégraphes e Paris eus 1901 betek 1910.
Star Wars
Tudennoù pennañ
Luke Skywalker : Haroz pennañ Brezelioù ar steredenn adalek ar film ur Spi nevez. Mab Vader an Teñval eo eñ ha breur Lena Organa ivez. Ur paotr ti-feurm eo e penn-kentañ a-raok pleustriñ gant Ben Ar Fur (Obi-Ouan Kenobi).
Pellgehenterezhioù
O kreskiñ buan eo ar gennad-mañ abaoe ar bloavezioù 1980 p'emañ o tennañ frouezh eus araokadennoù ar skiantoù rik war tachennoù a zo :
E Bro-C'hall ez eus bet un diorren bras en enklask evit ar pellgehenterezhioù, hag e Breizh ez eus bet staliet daou arnodva brudet : ar Centre National d'Études des Télécommunications (CNET) e Lannuon, krouet diwar intrudu Pierre Marzin e 1970, hag ar Centre Commun d'Études de Télédiffusion et de Télécommunications (CCETT) staliet e Roazhon, ma voe ijinet ar Minitel. France Télécom R & D (Research & Development, "enklask ha diorren") a reer hiziv eus ar c'hreizennoù-se.
Star Wars
Tudennoù pennañ
Anakin Skywalker / Darth Vader : Enebour pennañ an heuliad. Ur sklav 'oa pa 'oa yaouank. Dizoloet eo bet gant Kin-Kon Jin evit e berzhioù dreistordinal, ha kelennet gant Obi-Ouan Kenobi da c'houde e varv evit bezhañ ur Jedi. Troet eo bet davet an Nerzh Teñval gant ar Senadour Palpatin, e gwirionez an Impalaer Sith Sidiouz an Teñval.
Han Solo
Lena Organa
Obi-Wan Kenobi : Studier Kin-Kon Jin, mestr Anakin ha da c'houde Luk Pourmen-aer. Mont a ra da guzhat war Tatouin dindan an anv faos a Ben Ar Fur.
Penn-Jedi Ioda
Darth Sidious : Eil Enebour pennañ an istor. E wir anv a zo Palpatin, bet Senadour er Republik a-raok lakaat war-bleutr an Urzh 66 evit lazhañ ar Jedied ha bezañ Impalaer. Bountet n'eus Anakin da dreiñ fall.
Tudennoù a eil renk
Qui-Gon Jinn
Mace Windu
Darth Maul
Teir-oberenn gentañ - Rann IV, V ha VI
Etre 1977 ha 1983 eo deuet er-maez ar c'hentañ teir-oberenn.
The Empire Strikes Back (Enepstourm an Impalaeriezh), a zo deuet er-maez e 1980, renet gant Irvin Kershner. Klokaet hag astennet eo bet titl ar film tamm-ha-tamm en Episode V: The Empire Strikes Back (Rann V : Enepstourm an Impalaeriezh).
Return Of The Jedi (Distro ar Jedi), a zo deuet er-maez e 1983, renet gant Richard Marquand. Klokaet hag astennet eo bet titl ar film tamm-ha-tamm en Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi (Distro ar Jedi).
Eil teir-oberenn - Rann I, II ha III
Etre 1999 ha 2005 eo deuet er-maez an eil teir-oberenn.
Episode I: The Phantom Menace (Rann I : Gourdrouz ar spes), a zo deuet er-maez e 1999 renet gant George Lucas. Ar pevare film eo da zont er maez, met hervez kronologiezh hollved Star Wars e kont penn kentañ an istor, setu perak e vez graet an rann I outañ.
Episode II: Attack Of The Clones (Rann II : Argad ar c'hlonoù), a zo deuet er-maez e 2002 renet gant George Lucas.
Episode III: Revenge Of The Sith (Rann III : Dial ar Sith), a zo deuet er-maez e 2005 renet gant George Lucas.
Trede teir-oberenn - Rann VII, VIII ha IX
Adalek 2015 e teu maez an trede teir-oberenn.
Kenkiz Tugendhat
Kenkiz Tugendhat (Brno, Republik Tchek) a zo ur c'henkiz bet savet etre 1929 ha 1930 evit Fritz Tugendhat hag e wreg Alfreda, diwar ur steuñv bet aozet gant Ludwig Mies van der Rohe. Gwelet e vez evel unan eus pennoberennoù van der Rohe, hag enskrivet eo war listenn glad ar bed gant UNESCO abaoe 2001, evel unan eus skouerioù peurvat ar stil etrevroadel a ziwanas er bloavezhioù 1920.
Star Wars
Trede teir-oberenn - Rann VII, VIII ha IX
Episode VII: The Force Awakens (Rann VII : Dihun an Nerzh), a zo deuet er-maez e 2015 renet gant J. J. Abrams.
Episode VIII: The Last Jedi (Rann VIII : Ar Jedi Diwezhañ), a zo deuet er-maez e 2017, sevenet gant Rian Johnson.
Kenkiz Tugendhat
Ar c'henkiz hag e istor
Ludwig Mies van der Rohe a implijas e vennozhioù diwar-benn ar steñv dieub a-benn aozañ ar c'henkiz : kement sal a zo gouestlet d'ur perzh resis (sal-debriñ, burev, saloñs...) hep speurenn ebet. Ur framm dir a zo (evel e pennti Alamagn a voe e diskouezadeg etrevroadel Barcelona e 1929) : peulioù stumm ur groaz dezho, ha gwisket gant inoks. Koad gwez sitroñs hag eben a zo bet implijet en diabarzh. Gwarezet eo ar burev diouzh gouloù an heol gant un tamm oniks. An talbenn a sko war al liorzh a zo savet gant prinistri gwer bras-tre, evit ma teufe ar sklerijenn e-barzh ar savadur. Ludwig Mies van der Rohe a dresas kement tra a zo e-barzh ar c'henkiz : ar gador Tugendhat da skouer. Ar re Dugendhat a rankas tec'hout kuit e 1938, rak yuzevien e oant. Ne zistrojont biken d'o zi. E-pad an Eil Brezel Bed e voe staliet burevioù Messerschmitt er c'henkiz. Pa voe trec'het an nazied e vo aloubet ar savadur gant ar Rused, ha preizhet e voe. E 1955 e teuas ar c'henkiz da vezañ perc'hennet gant ar stad, hag ennañ un ti adklenne d'ar re yaouank. E 1963 e voe lakaet ar c'henkiz da savadur sevenadurel gant ar stad, ha kempennet e voe. E 1992 en em gavas Vaclav Klaus ha Vladimir Meciar ennañ a-benn rannañ Tchekoslovakia. Abaoe 1994 eo digor ar c'henkiz d'ar weladennerien, ennañ ez eus ur mirdi.
Star Wars
Trede teir-oberenn - Rann VII, VIII ha IX
E 2018 ne anavezer ket c'hoazh titl ar rann IX, a vo sevenet gant J. J. Abrams adarre, da vezañ deuet er-maez e 2019.
Filmoù all
Star Wars: The Clone Wars (Star Wars : Brezelioù ar c'hlonoù), a zo ur film fiñvetaer deuet er-maez e 2008, renet gant Dave Filoni. Kontañ a ra darvoudoù c'hoarvezet etre ar rannoù III ha IV.
Rogue One: A Star Wars Story (Rogue One : Un istor eus brezelioù ar steredenn), a zo deuet er-maez e 2016, renet gant Gareth Edwards. Kontañ a ra darvoudoù c'hoarvezet dres a-raok darvoudoù ar rann IV.
E 2018 e tlefe ur film diwar-benn Han Solo dont er-maez.
Levrioù
Ur romant a zo bet embannet ivez e 1976, gant un nebeud disheñvelderioù. Daou bennad all an teir-oberenn a zo bet sevenet ur pennadig amzer goude.
Kalzig à skrivagnerien o deus skrivet en ur implij hollved Star Wars, darn o heuliañ roudoù ar filmoù, ha lod all o ijinañ darvoudoù nevez n'int ket feal ouzh ar pezg a c'hoarvez er filmoù.
C'hoarioù video
E touesk an niver vras a c'hoarioù video bet savet diwar hollved Star wars e c'heller menegiñ :
Berzh
An heuliad a reas ur berzh etrevroadel divent. Evit esplegañ ar berzh-mañ, daoust d'an diouer a arc'hant : ar budjet a oa bihan a-walc'h, e-tro 10 milion a zollaroù (eus ar c'houlz-se), hag an aktourien dianavezet. Diskleriet e vez alies ar faktorioù a-heul :
...
Harri Webb
Harri Webb (Abertawe 7 a viz Gwengolo 1920 - Abertawe 31 a viz Kerzu 1994), a zo ur barzh saoznek, hag ur republikan ha broadelour kembreat.
Bet eo e-barzh Mudiad Gweriniaethwyr Cymru, hag e Strollad al Labour. Pa welas pegen enebet e oa ouzh broadelezh Kembre ez eas gant Plaid Cymru e 1958. Ren a reas kelaouenn saoznek ar strollad Welsh Nation.
Goude ma skrive e saozneg eo brudet e varzhoneg gembraek Colli Iaith a zo bet kanet gant Heather Jones.
Strollad Komunour Bangladesh (Marksour-Leninour) (Umar)
Strollad Komunour Bangladesh (Marksour-Leninour) (e banglaeg: বাংলাদেশের সাম্যবাদী দল (মার্কসবাদী-লেনিনবাদী) Bangladesher Samyabadi Dal (Marksbadi-Leninbadi)) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour stalinour a stourm dre guzh, oberiant e Bangladesh, bet krouet da heul un disrann e diabarzh Strollad Komunour Bangladesh (Marksour-Leninour).
Badruddin Umar eo ar Sekretour-Meur a-hiziv ha e vez "Strollad Komunour Bangladesh (Marksour-Leninour) (Umar)" anezhañ evit lakaat an diforc'h etrezañ ha Strollad Komunour Bangladesh (Marksour-Leninour) (Barua) (Bangladesher Samyabadi Dal (Marksbadi-Leninbadi) (Barua)) ha Strollad Komunour Bangladesh (Marksour-Leninour) (Dutta) (Bangladesher Samyabadi Dal (Marksbadi-Leninbadi) (Dutta)).
Umar's BSD(ML) is an underground party and operates through its front Ganotantrik Biplobi Jote.
Francisco Vásquez de Coronado
right|thumb|300px|Ergerzhadeg Coronado, livadur gant [[Frederic Remington (1861-1909)]] Francisco Vásquez de Coronado, ganet e Salamanca (Spagn) e 1510 ha marvet e Mec'hiko d'an 22 Gwengolo 1554 a oa ur c'honkistador spagnol hag en doa treuzet Mec'hiko Nevez ha lodennoù all eus ar pezh zo mervent Stadoù-Unanet Amerika hiziv, etre 1540 ha 1542.
Buhez
thumb|350px|right|Ergerzhadeg Coronado (1540-1542) Perzh dibar Coronado e kevandir Amerika eo bezañ deuet a-benn da sioulaat ar jeu gant an henvroidi. Dre se e oa bet anvet evel gouarnour Galizia Nevez (a zo Sinaloa ha Nayarit e Mec'hiko hiziv-an-deiz) e 1538. Kaset e voe d'an hanternoz, da Mec'hiko Nevez m'en em gavas gant Marcos de Niza a gontas dezhañ pegen pinvidik e oa Cibola. C'hoant a savas e Coronado ha kemer a reas penn an hent da zizoleiñ ar gêr-aour. E 1540 ez eas kuit e penn ur bagad 340 Spagnol, 300 henvroad hag ur miliad a sklaved indian pe afrikan.
Mont a reas a-hed aod Mor Cortés, war-zu ar Sonora ha treuziñ a reas ar stêr Gila a-raok en em gavout e Cibola, er c'hornôg d'ar pezh a zo stad Mec'hiko Nevez hiziv. Aze e voe dipitet-bras avat : ne oa ket eus ar gêr-aour, pell alese zoken : ur gêriadenn e oa, tra ken, ma veve an indianed Zuñi. Skarzhet e voe Marcos abalamour m'en doa livet gevier dezhañ.
Coronado a lakaas e grabanoù war Cibola atav hag a yeas da welet 6 kêriadenn zuñi all. Ergerzhadegoù all a gasas aleno : Melchior Diaz a voe kaset davet ar C'holorado d'en em gavout gant Hernando de Alarcón a oa en e garg pourchas boued e Coronado. Pedro de Tovar a voe kaset war-zu an hanternoz ha klevout a reas kaoz eus ur stêr vras, un tammig pelloc'h, e kornôg d'ar stêr Coronado. Garcia Lopez de Cardenas a voe kaset da gavout ar stêr-se hag an European kentañ e voe o welet ar Ganienn vras. Hernando de Alvarado a voe kaset war-zu ar reter hag en em gavout a reas e kêriadennoù tro dro d'ar Río Grande. E unan anezho e chomas e-pad ar goañv (e Tiguex end-eeun, a zo Bernalillo hiziv, er Mec'hiko Nevez). Meur a wezh e voent taget gant an Indianed avat.
Gant sikour henvroidi all en em gavas e Quivira, ur gêriadenn nepell diouzh ar pezh a zo Lindsborg er C'hansas bremañ. Dipitet e voe adarre. Ne oa ket pinvidik an indianed Quivira (a zo Wichita o anv bremañ). Distreiñ a reas Coronado da dTiguex ma chomas evit ar goañvezh adarre.
E 1542 e tistroas da Vec'hiko, gant 100 den nemetken. Ur spont e voe e ergerzhadeg war-bouez bezañ dizoloet ar Ganienn vras met daoust da se e chomas gouarnour betek 1544, a-raok mont da Vec'hiko ma varvas e 1554.
Velvary
Velvary zo ur gêrig e Tchekia, e rannvro Kreiz Bohemia. E 2009 e oa 2 932 annezad enni.
Lamadur
Al lamadur a zo unan eus niñvadurioù diazez an niveroniezh. Al lamadur a gevosod div pe lies mentenn eus ar memes rizh anvet niñvuzenn evit diosoc'hañ d'ur niver anvet diforc'h.
An " - " a arouez al lamadur. Da skouer : e lenner 3 - 2 = 1 "tri lei daou a zo kevatal da unan"
Breudeur Morvan
thumb|Ar vreudeur Morvan, [[Emvod ar Gelted en Oriant 2013]]
Ar Vreudeur Morvan pe Paotred Morvan a zo kanerien kan-ha-diskan brudet-bras e Breizh. Pevar faotr a oa en ti : Yves († 1984), Henri, François(† 2012 ), Yvon († 2022). Labourerien-douar e oant.
Ganet int bet hag o chom emaint bepred e Botkol e Sant-Nigouden e kanton Kallag, (Kerne-Uhel). Gant o mamm, Augustine ar C’hreñv, eo o deus desket an holl donioù ha sonioù a ganont. Tonioù plin ha fisel a ganont dreist-holl, dre m'emaint tost d'an div vro-se, hogen tonioù gavotenn a zeu gante ivez.
Pa oa deuet lanv ar sonerezh keltiek da-heul miz Mae 1968 ha pladennoù Alan Stivell e oant kroget da ganañ pelloc'h eus ar gêr, hep mont war leurennoù Pariz evel ar c'hoarezed Gwadeg avat.
O c'hanaouennoù
E-touez ar c'hanaouennoù a vez klevet gante er festoù-noz emañ:
O buhez
Pevar faotr a oa en ti : Yves, ganet d'an... a viz... 1919 ha marvet e 1984 ; François, ganet d'ar 4 a viz Kerzu 1923 ha marvet e miz Mae 2012 ; Henri, ganet d'ar 5 a viz Here 1931 hag Yvon, ganet d'an 30 a viz Gwengolo 1934 ha marvet e miz Mae 2022. Ganet int bet hag o chom emaint bepred e ti-feurm Bodkol e kumun Sant-Nigouden e kanton Kallag, e Kerne-Uhel e Aodoù-an-Arvor.