cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pariz
Eus Herri IV betek Monarkiezh Gouere
Emsavadeg an ebenourien e penn ar straed Sant-Anton e-kichen kastell ar Bastille a zo bet ar darvoud a roas lañs d'an Dispac'h gall d'an 14 a viz Gouere 1789. Ar vicherourien, kounnaret gant diviz ar Roue gervel rejimantoù evit evezhiañ ar gêr a lakaas ar sez dirak ar Bastille e-lec'h ma veze kaset tud hep bezañ barnet, met ne chome nemet pemp prizoniad ennañ. E-pad ur c'hantved e oe Fabourz Sant-Anton ul lec'h birvilh politikel dre ma veze meur a stalioù-labour eno. Betek 1794, bodad ar Gumun staliet en ti-kêr hag harpet gant kevrennoù ar "Sans-Culottes" a vroudas ar renad nevez mont pelloc'h-pellañ war an tu kleiz.
Dizfiz a vage Napoléon Bonaparte ouzh "Pariz hag he zudachoù" ("populace") hag en deus soñjet staliañ ar gêr-benn e Lyon, met lakaat a reas da sevel monumantoù bras (Bolz-enor ar Steredenn, Bolz-enor ar C'harigellerezh, Trepas meur Norzh al Louvre) a lakas da greskiñ brud ar gêr e Europa.
Er bloavezhioù 1830 e vez leuniet ar spas a chome betek mogerioù ar Feurmerien jeneral a oa harz melestradurel ar gêr. E 1840 e tivizas ar gouarnamant renet gant Adolphe Thiers sevel ur voger-tro nevez c'hwec'h kilometr pelloc'h c'hoazh er maezhioù.
Pariz modern
E-doug an e voe savet aveadurioù brasoc'h ha modernoc'h (koc'huioù, lazhtioù, kanioù-skarzh, degas dour-evañ). E-pad an Eil Impalaeriezh (1852–1870) e voe anvet gant Napoleon III ar baron Haussmann da brefed Pariz. Hemañ a renas steuñvioù modernaat divent. Dismantret e voe karterioù kozh evit krouiñ straedoù ledanoc'h. War bep bali vras e voe staliet kazarnioù evit bezañ prest da derriñ kement emsavadeg pobl. E savadurioù nevez mod ar vourc'hizien ne voe ket mui posupl da gavout tud a renkadoù disheñvel o chom asambles.Gant kresk prizioù al lojeiz e voe rediet an dud vunut da vont e karterioù ar Reter hag ar Su pa'z ae ar vourc'hizien da chom e kartieroù ar C'hornôg, darn anezho nevez-flamm. Krouet e voe liorzhoù publik bras (Buttes-Chaumont, Parc Monceau, Bois de Boulogne et de Vincennes).
E 1860 e voe bodet gant ar gêr-benn ar c'humunioù a-raok ar mogerioù savet e 1840 (Auteuil, les Batignoles, Belleville, Bercy, Charonne, Grenelle, Ménilmontant, Passy, Vaugirard)
Saotradur
Ken fall eo an aer e Pariz ma voe divizet aozañ un devezh e Meurzh 2014 o tifenn ouzh ur rumm gweturioù zo ruilhad un devezh-pad. Dre vurzhud e vije bet gwellaet dinoazded an aer abaoe.
Yezhoù ougrek
Unan eus skourroù pennnañ ar yezhoù finnek-ougrek eo ar yezhoù ougrek.
Teir yezh ougrek pennañ ez eus:
Savet e oa bet an teir yezh ougrek-se war diazezoù an hevelep kent-yezh voutin komzet etre an 3de milved a-raok Jezuz betek ar 1añ milved kent Jezuz e kornôg Siberia e reter ar menezioù Oural.
Baragaonleg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr Yezhoù tibetek ar c'hreiz eo ar baragaonleg (barangaunle, baragaun pe bhoti gurung) komzet gant tro-dro da 1.600-2.200 den (1991) e Nepal.
Div rannyezh ez eus:
Charles Stanley
Charles Henry Stanley a zo bet ganet e miz Gwengolo 1819 e Brighton (Bro-Saoz) ha marvet d'an 6 a viz Here 1901 e New York (SUA).
Mestrc'hoarier echedoù saoz hag amerikan.
Mont a reas da SUA e 1843.
E drec'h (+ 15, = 8, - 8) war Eugène Rousseau e New Orleans e 1845 a lakaas anezhañ da vout kentañ kampion echedoù SUA.
Koll a reas e ditl e 1857 a-enep da Baul Morphy.
Genmaicha
Genmaicha a reer e japaneg eus an te glas mesket gant riz rostet. Implijout a reer teoù krenn o ferzh evel ar bancha evit en ober. Aliet e vez glec'hiet en dour tomm-tre (war-dro 95°C).
Kanton Kastell-Bourc'h
Kanton Kastell-Bourc'h  a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Dolpoeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tibetek ar c'hreiz eo an dolpoeg (dolpo pe phhoke dolpa) komzet gant tro-dro da 5.000-10.000 den (1998) e Nepal.
Edinburgh
Edinburgh (a-wechoù Edinburg) a zo
Pa vez skrivet Edinburg
Estoneg
Ur yezh finnek-ougrek eus skourr ar yezhoù finnek eo an estoneg (eesti keel) komzet gant 1,1 milion a dud en Estonia. Ur yezh kar eo an estoneg d'ar finneg. Levezonet eo bet an estoneg gant an alamaneg e pep keñver.
Skrivet e vez an estoneg gant al lizherenneg latin hep al lizherennoù c, q, w, x, y, (implijet evit gerioù o tont eus yezhoù all nemetken, ha gant un nebeud lizherennoù ispisial ouzhpenn: š, ž, ä, ö, ü, hag õ (LFE/ɤ/).
2014
''Diwar-benn bloavezh 2014 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Estoneg
Ur yezh daspegel eo an estoneg, evel an holl yezhoù finnek-ougrek, ha meur a gas a vez implijet ivez.
2014
Deiziadurioù all
Klotañ a raio bloavezh 2014 an deiziadur gregorian gant ar bloavezhioù-mañ :
714
Diwar-benn bloavezh 714 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 714
Ginofiliezh
1. Dreist-holl evit kaozeal eus tuadur reizhel tud treuzrevel pe etrereizhel hep ober dave d'o revelezh-i. Ur gudenn a sav alies pa implijer an termenoù heñvelrevelezh pe arallrevelezh evit komz eus revelezh tud treuzrevel pe etrereizhel rak ober a a ra dave an termenoù-se d'o rev-i (ha n'eo ket na gourel na benel war-eeun) kement ha da hini an dud ma vezont sachet warne. N'eo ket sklaer, da skouer, hag-eñ e rankfer lâret ez eo lesbianed treuzc'houred hag a vez sachet war-du ar maouezed. Gwelloc'h, ha sklaeroc'h, eo lâret ec'h int ginefilel.
Dangaleg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr Yezhoù tibetek ar c'hreiz eo an dangaleg (dangali, humla bhotia pe phoke) komzet e Nepal.
Neufchâteau (Luksembourg Belgia)
Neufchâteau a zo ur gêr eus Belgia e proviñs Luksembourg.
Heterofobiezh
Implijet e vez an termen heterofobiezh evit komz eus gwalldiforc'hioù a-enep da dud arallrevel abalamour d'o revelezh, peurliesañ gant tud heñvelrevel pe divrevel.
Ral-kenañ eo seurt gwalldiforc'hioù e gwirionez avat, dreist-holl pa geñverier gant ar gwalldiforc'hioù hogozik sistematel a-enep d'an dud heñvelrevel.
Gant Albert Memmi
Implijet eo bet ar ger heterofobiezh (hétérophobie e galleg) gant ar skrivagner gall Albert Memmi en e levr Le Racisme, evit ober anv eus ar gasoni ouzh an disheñvelder dre vras, ar ouennelouriezh o vezañ un doare heterofobiezh.
Kyeroungeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr Yezhoù tibetek ar c'hreiz eo ar c'hyeroungeg (kyerong) komzet gant tro-dro da 1.000-2.000 den (1991) dreist-holl e Nepal hag e Tibet e Sina.
Apollodoros Ac'harnai
Apollodoros Ac'harnai (eus Ἀπολλόδωρος, Apollodōros, hag Αχαρναἰ Acharnai e gregach) a oa ur Gresian pinvidik er IVvet kantved kent JK. Ganet e oa bet e 394 kent JK en Ac'harnai en Attika. Anavezet eo a-drugarez da brezegennoù savet gant Demosthenes d'o distagañ el lezioù-barn.
Pevar bloaz warn-ugent e oa pa varvas e dad, ar banker Pasion, e 370 kent JK. Goude marv Pasion ec'h addimezas e intañvez gant Formion, ur frankiziad da b-Pasion, hag e varvas e 360 kent JK. Dont a reas Formion da vezañ kulator he mab yaouankañ, Pasikles.
E 350 kent JK e prosezas Apollodoros ouzh Formion. Skrivet e oa bet ar brezegenn difenn, Evit Phormion, gant Demosthenes. D'ar mare-se e oa Apollodoros arc'hon eponymos en Aten Redek a reas ar vrud e oa bet roet ar brezegenn-se da lenn da Apollodoros kent ar prosez. . Apollodoros a brosezas ouzh an testoù o doa roet harp da Formion da-c'houde. Demosthenes a skrivas evit Apollodoros an div brezegenn anvet Diwar-benn ar gurunenn.
Kalz prosezioù en doa Apollodoros, ha Demosthenes a skrivas ar prezegennoù evitañ evit ar braz anezhe. An diwezhañ anezhe, a-enep Neaira, ur gourtizanez, a c'hallfe bezañ bet skrivet e 340 kent J.-K..
Pinvidik-kenañ e oa Apollodoros ha kaset en doa da benn liturgiezh an drierarkiezh dre ziv wezh, d'ur mare ma oa divoas d'un den e-unan kemer ar garg-se abalamour d'an dispign bras-kenañ a veze evitañ da-heul.
1465
Diwar-benn bloavezh 1465 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1465
Ezafe
An ezafe (perseg: إضافة ezāfe; diwar an arabeg: ) a zo anezhañ ur morfem implijet gant meur a yezh iranek, da skouer ar ar perseg, ar c'hurdeg, ar pachtoueg, ar balotcheg hag an tadjikeg evit liammañ un anv-kadarn ouzh un doareer, alies a-walc'h evit liammañ ur perc'henner ouzh ar perc'hennad.
An ezafe a dalvez kement ha stagañ ur vogalenn verr (puerlisañ "e") ouzh holl elfennoù un heuliad doareet estreget an elfenn diwezhañ.
E persieg e implijer ur vogalenn verr "/e/" skrivet gant al lizherenn bersiek ه a dalvez peurliesañ evit skrivañ ar gensonenn "h(e)". Staget e vez an hantervogalenn /j/ ouzh an ezafe pa deu diouzhtu da heul ur vogalenn all, disget "-ye" (/je/) ha skrivet ﮥ.
E c'hurdeg kurmandjek, avat, e kemm ar vogalenn implijet evit an ezafe hervez jener ha niver an anv-kadarn doareet evel-hen:
Ar Chapel-Wenn
Ar Chapel-Wenn (La Chapelle-Blanche e galleg) a zo ur gumun eus Bro Sant-Maloù e kanton Kaon, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Norzh Breizh.
Douaroniezh
War lez ar Renk emañ ar Chapell-Wenn.
Ardamezioù
N'ez eus ket evit ar poent.
Istor
Ar Chapel-Wenn e oa un drevadenn "lem-laka" eus Sant-Yowan-en-Enez
1346
Diwar-benn bloavezh 1346 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1346
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1346
Kanton Kastell-Geron
Kanton Kastell-Geron a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh. Brasaet e oa bet da 14 kumun gant dekred an 18 a viz C'hwevrer 2014.
Domloup
Domloup  a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Kastell-Geron e departamant Il-ha-Gwilen.
Douaroniezh
Ar stêr Yegn a dreuz Domloup.
Anv
Gerdarzh
Beran skarlek
Ar beran skarlek zo un evn bihan eus Eurazia, Carpodacus erythrinus e anv skiantel.
Domloup
Ardamezioù
En aour e gebrenn en sabel heuliet gant teir fempdiliaouenn ivez en sabel; e vevenn ivez en sabel
Lopaeg
Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr yezhoù tibetek ar c'hreiz eo al lopaeg (lopa, loyu, loba pe lo motang) komzet gant tro-dro da 26 000 den (1998) e Nepal.
Lomeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr Yezhoù tibetek ar c'hreiz eo al lomeg (lhomi, lhoket, shing saapa, kath bhote pe kar bhote) komzet gant tro-dro da 6.00 den en holl e Nepal (4.000 den), e Tibet e Sina (1.000 den) hag e India (1.000 den).
Kevredigezh Kembre-Breizh
Kevredigezh Kembre-Breizh eo anv ar gevredigezh anvet Cymdeithas Cymru-Llydaw e kembraeg.
Noumbreg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tibetek ar c'hreiz eo an noumbreg (numbri, kutang bhotia pe larkye) komzet gant tro-dro da 3.200 den (1992) e Nepal.
Peder rannyezh ez eus:
Beran trompilh
Ar beran trompilh a zo ur spesad golvaneged bihan, Bucanetes githagineus an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Fringilla githaginea (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant al loenoniour alaman Martin Lichtenstein (1780-1857).
Annez hag isspesadoù
thumb|left|250px|Tiriad ar beran trompilh. Pevar isspesad zo dezhañ :
Kanton Hazhoù
Kanton Hazhoù-Bazeleg a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
Ares
Ares (henc'hresianeg: Ἄρης / Arês pe Ἄρεως / Areôs) a oa unan eus doueed gwengelouriezh Hellaz, mab da Zeus ha da Hera, hag unan eus daouzek doue meur an Olympos. Daoust ma reer anv anezhañ alies evel doue olympiat ar brezel e oa kentoc'h doue ar brezel gouez ha feuls, personeladur al lazherezh pe an doug d'ar feulster ha d'ar gwad. E zoare taer ha feuls, e emzalc'h brusk, e zoug d'an drailh ha d'al lazh ne sachont ket karantez an doueed all, nag hini an dud outañ.
Goude ma oa e-touesk an doueed veur ne oa ket enoret kenañ gant tud Henc'hres, douget da oberoù ar preder muioc'h eget da re an armoù. Disfiz a vage an Hellened diouzh Ares atav. Lezc'hoar speredek Ares, Athena, a veze sellet outi ivez evel unan eus doueezed ar brezel, met tachenn Athena a oa kentoc'h hini ar brezel strategek tra ma rae Ares war-dro feulster dirakwelus ar brezel. Lec'h ganedigezh Ares hag e gêr wirion a oa pell, e bro an Draked varbar ha brezelekaus (Ilias 13.301; Ovidius, Ars Amatoria, II.10). Du-hont e tec'has goude bezañ bet dizoloet war ur fled gant Afrodite.
Sellout a rae ar Romaned outañ evel ouzh ur stumm eus an doue Meurzh, doue roman ar brezel hag al labour-douar, met en o zouez e veze enoret Meurzh kalz muioc'h evit Ares e Bro-C'hres (sellet ivez ouzh Athena).
Kehelerezh
Daoust ma oa un doue a veze anv anezhañ alies gant ar varzhed, Ares ne veze ket kehelet alies e Bro-C'hres, nemet e Sparta e vefe. Eno e veze pedet a-raok an emgannoù evit kaout e skoazell, ha, daoust ma kemer perzh e savidigezh Tebez, ne gemer ket perzh e kalz mojennoù.
E Sparta e oa un delwenn eus an doue chadennet, evit diskouez e oa arabat da spered ar brezel hag ar viktor kuitaat ar geoded. Gouzout a reer ivez e oa un templ e Lakonia gant ur c'hoad sakr ma veze lidet ur gouel bep bloaz a oa difennet ouzh ar merc'hed tostaat dezhañ. E Sparta ivez, aberzh ktonek ur c'hi da Enyalios e-doug an noz a zeuas da vezañ hevelebekaet ouzh kehelerezh Ares.
En Olympia e oa un aoter gouestlet da Ares. Azeulet e veze tro-dro da Degea (gant an anv Ares Afneo). E-kichen Tebez e oa ivez ur stivell gouestlet da Ares.
Doue ar veñjañs eo Ares ivez. Abalamour da se e vez touet war e anv pa vez graet leoù bras. Da skouer el le touet gant Ateniz yaouank e-pad o efebiezh.
Arouezioù Ares
Ares en doa ur c'harr stlejet gant pevar stalon divarvel dezho bridoù aour hag a c'hwezhe tan. E-touez an doueed e veze anavezet Ares a-drugarez d'e hobregon. E gwirionez e vez diaes anavout anezhañ er skeudennoù a weler war ar prierezh gresian. Gallout a re bezañ diskouezet evel un den yaouank armet gant ur gouzifiad hag un tokarn en emgannoù pe dindan stumm ur brezelour en oad gour gant ur barv. E evned sakr a oa ar gaouenn wenn, ar gazeg-koad, an toud meur hag, er su dreist-holl, ar gup. Hervez an Argonautica ; Hyginus, Fabulae 30) evned Ares (Ornithes Areioi) a oa un nijad evned a ziwalle neved an doue e bro an Amazonezed, war aod un enezenn er Mor Du.
Koskor Ares
Deimos ha Fobos a oa bugale Ares hag Afrodite hag a oa speredoù ar spouron hag an aon. C'hoar ha kompagnunez an Ares muntrer a oa Eris/Enyo, doueez ar feulster hag al lazherezh. Heuliet e veze Ares gant Kydoimos, spered toumpi an emgann, ha gant ar Mac'hai ("emgannoù"), an Hysminai (muntroù), Polemos (ur spered eus ar brezel ; un anv-gwan stag ouzh anv Ares moarvat), ha merc'h Polemos, Alala, un doueez a oa ar personeladur eus kri brezel ar C'hresianed, hag a veze implijet hec'h anv gant Ares e-unan da gri brezel.
Diazezadenn Tebez
Kemer a ra Ares ur perzh er vojenn a zispleg orin keoded Tebez (Thebai). Kadmos en doa kavet ul lec'h ma felle dezhañ diazezañ ar geoded nevez. Kas a reas e gavandidi davit dour evit lidañ un aberzh da Athena met lazhet e voent gant un aerouant dour a ziwalle mammenn Kastalia. Ha kadmos ha lazhañ an euzhvil. War ali Athena e lakaas dent an aerouant en douar evel pa vijent had ha diwan a reas tud diouzh al leur, gwisket ganto o harnez, armoù hag all, ur ouenn a vrezelourien, ar Sparted. Pemp anezhe a oa bet hendadoù noblañs kentañ ar geoded. Ares e oa tad an aerouant dour diskaret gant Kadmos, hag abalamour da se e oa sañset bezañ hendad ar Sparted ha tiegezhioù bras noblañs Tebez. Lakaet e voe Kadmos e pinijenn e-pad eizh vloaz gant Ares, ouzh e servijañ. E fin ar prantad-se e oa roet dezhañ da wreg Harmonia, merc'h Ares hag Afrodite, gant Zeus, evit skoulmañ ar peoc'h.
Ares hag Afrodite
Er vojenn kanet gant ar barzh e palez Alkinoos, doue an heol, Helios, a spie Ares hag Afrodite hag en em gave e kuzh e palez Hefaistos, hag e roas da c'houzout buan da bried afrodite pa sourprenas anezhe diouzh ar mintin. Divizout a reas Hefaistos tapout ar c'houblad e gwall, hag e savas ur roued metal evit hualañ an amourouzien. A-drugarez dezhañ e tapas an daou zoue, Ares hag Afrodite, lakaet dic'houest da fiñval e-kreiz o flijadur. Hefaistos avat ne oa ket plijet gant e veñjañs. Pediñ a reas neuze holl zoueed an Olympos da zont da sellet ouzh an daou brizoniad. Nac'hañ a reas an doueezed gant ar vezh pa ne ve ken, an doueed avat a zeredas da ober un taol-lagad. Lod a bouezas war kened Afrodite, lod all a zisklêrias o dije c'hoant bras da eskemm o flas gant hini Ares, met an holl a c'hoapaas an daou amourouz. Ur wezh dishualet ar c'houblad, Ares, lakaet diaes, a zistroas d'e vro c'henidik, Trakia
En un danevell savet kalz diwezhatoc'h e kaver an elfenn etrelakaet da-heul, Ares a lakaas Alektryon e-kichen an nor evit reiñ da c'houzout dezhañ pegoulz ez errufe Helios, rak hemañ a flatrje difealded Afrodite ma tizoloje anezhe. Alektrion avat a vanas kousket. Helios a zizoloas an amourouzien hag a roas da c'houzout da Hefaistos. Ares, imoret-kenañ an tamm anezhañ, a droas Alektrion e kilhog, hag hiviziken hennezh ne zisoñj morse da reiñ da c'hoût emañ an heol o sevel siouzh ar mintin.
Drouklazh Adonis
Ur priñs eus Kiprenez e oa Adonis. Karet e oa bet gant Afrodite. Genel a reas ur verc'h dezhañ, hec'h anv Beroe. Hervez Nonnos e voe lazhet Adonis gant Ares, hag eñ e stumm ur bouc'h gouez, dre warizi outañ, pa oa o jiboesaat. Hervez an destenn e ouie Afrodite en a-raok ar pezh a c'hoarvezfe gant he c'hariad. Hervez skrivagnerien all avat e voe muntret Adonis gant Apollon.
Ares hag ar ramzed
En ur vojenn arkaek danevellet en Ilias gant an doueez Dione d'he merc'h Afrodite, daou ramz ktonian, an Aloaded, anvet Otos hag Efialtes, a ereas Ares gant chadennoù hag a lakaas anezhañ en un jarl arem, ma chomas e-pad trizek miz, ur bloavezh loar. Hervez ar skoliour, ez eo abalamour m'en doa lazhet Adonis, fiziet en Aloaded. "Hag e vije bet diwezh Ares hag hini e zoug d'ar brezel, ma ne vije ket bet lavaret ar pezh o doa graet da Hermes gant Eriboia goant, lezvamm ar ramzed yaouank" emezi,. Ares a chomas da huchal er jarl ken na zeuas Hermes da sikour anezhañ. Artemis a lakas an Aloaded da lazhañ an eil egile dre finesa.
Savet e vije bet ar vojen-se evit displegañ ur gouel hag a veze dalc'het bep 13 miz, ha ma veze aotreet a bep seurt dizurzhioù hervez Burkert.
Mojenn an Areopagos
Hervez Euripides hag Hellanikos, pa droas e penn Halirrothios, mab Poseidon, gwallañ Alkippe — merc'h Ares hag Aglaoros, merc'h Kekrops —, e voe lazhet gant an doue. Abalamour d'an drouklazh-se e oa kaset Ares dirak lez-varn Doueed an Olympos, war ur grugell a gemeras e anv (Areopagos), war goulenn Poseidon. Hervez Euripides ne voe bet kondaonet. Hervez Paniasis, avat, e vije bet kondaonet Ares da labourat e-touez an dud varvel, evit digoll an drouklazh.
An Ilias
En Ilias, Homeros a gomz eus Ares evel un doue n'en deus na lealded na tamm doujañs ouzh Themis, urzh reizh an traoù : prometiñ a ra da Athena ha da Hera en em ganno diouzh tu an Akeaned, met gounezet eo gant Afrodite ha stourm a ra diouzh tu an Droianed. E-doug ar brezel e stourm Diomedes ouzh Hektor ha gwelet a ra Ares oc'h en em gannañ diouzh tu an Droianed. Reiñ a ra an urzh d'e soudarded da gilañ goustadik. Hera, mamm Ares, a wel he mab war an dachenn emgann ivez hag e c'houlenn digant Zeus, e dad, an aotre da lakaat Ares da guitaat an emgann. Hera a boulz Diomedes da dagañ Ares, kement ha ken bihan ma taol ur speg ouzh Ares a laka an daou arme da grenañ gant an aon o klevet e huchadennoù. En em gemer a ra Athena outañ ivez. Tec'hout a ra neuze an doue da venez Olympos, ar pezh a laka an Droianed da souzañ d'o zro (XXI.391). Diwezhatoc'h ec'h aotre Zeus an doueed da gemer perzh en emgann en-dro. Klask a ra Ares neuze en em gannañ gant Athena evit dialañ ar gloaz en deus bet, met gloazet-fall en em gav en-dro pa stlap an doueez ur pikol roc'h outañ. Koulskoude, pa ra anv Hera eus marv mab Ares, Askalafos, e-pad un diviz gant Zeus, Ares a ziroll da ouelañ hag e fell dezhañ mont d'en em gannañ en-dro diouzh tu an Akeaned, daoust da urzh Zeus n'afe doue ebet da gemer perzh en emgann. Athena a harz Ares hag a sikour anezhañ da dennañ e hobregon (XV.110-128).
Emgann gant Herakles
thumb|[[Herakles (Er c'hreiz a-gleiz) ha Kyknos (er c'hreiz a-zehou). Emañ darev Athena (a-gleiz) hag Ares (a-zehou) da gemer perzh en emgann ; Zeus (er c'hreiz) a zisparti an emgannerien. Añforenn atikat he zresadennnoù du, war-dro 550–530 kent J.-K. Kavet e Kameiros, Rodos.]] Graet e vez anv a-wezhioù eus ur mab da Ares, Kyknos, a oa ur muntrer ken kriz ma klaskas sevel un templ gant klopennoù hag eskern ar veajerien. Herakles a lazhas an den euzhus-se, hag e sachas warnañ e-giz-se fulor Ares a dagas anezhañ. Hemañ a oa diskaret div wezh gant an haroz ha gloazet fall ouzhpenn kement ha ken bihan ma rankas mont kuit.
Karantezioù ha bugale
E-touez amourouzien Ares e kaver (en eil renk, ar vugale ganet diwar ar c'harantezioù-se) :
Ares er sevenadur poblek a vremañ
Ares eo an enebour pennañ er c'hoari video God of War. Kratos, an haroz pennañ, a oa ur brezelour a gehele Ares, met hemañ a lakas anezhañ da lazhañ e wreg hag e verc'h. Gant sikour an doueed all, Kratos a lazh Ares hag a zeu da vezañ doue nevez ar brezel.
Ares eo anv unan eus an doueed faos eus ar romant Ilium, skrivet gant Dan Simmons.
Brasília de Minas
Brasília de Minas zo ur gumun eus Brazil e stad Minas Gerais, a gonted enni 30 571 a dud e 2004. Brasilinha a vez graet anezhi ivez a-wechoù, abalamour ma'z eo bihanoc'h eget Brasília, kêr-benn Brazil.
Istor
N'eo ket gwir eta e vije bet ijinet an anv gant Juscelino Kubitschek.
Androfiliezh
An androfiliezh (diwar ar gresianeg: ἀνδρο andro-, “gour” + φιλια philia, “karantez”) ra dave d'un den, gour pe vaouez, hag a vez sachet ez-karantezel ha/pe ez-reizhel war-du goured en o oad.
1. Dreist-holl evit kaozeal eus tuadur reizhel tud treuzrevel pe etrereizhel hep ober dave d'o revelezh-i. Ur gudenn a sav alies pa implijer an termenoù heñvelrevelezh pe arallrevelezh evit komz eus revelezh tud treuzrevel pe etrereizhel rak ober a a ra dave an termenoù-se d'o rev-i (ha n'eo ket na gourel na benel war-eeun) kement ha da hini an dud ma vezont sachet warne. N'eo ket sklaer, da skouer, hag-eñ e rankfer lâret ez eo gae treuzvaouezed hag a vez sachet war-du ar c'houred. Gwelloc'h, ha sklaeroc'h, eo lâret ec'h int androfilel.
Dogoned
250px|thumb|right|Kêriadenn dogon [[Banani.]] Ur strollad tud eo an Dogoned. Bevañ a reont war an uhelgompezenn zo e-kreiz Mali, er su d’ar gildroenn eus ar stêr Niger zo tost da gêr vBandiagara e korn-bro Mopti. Bez’ ez eus war-dro 300 000 anezho. Brudet ez int abalamour d’o mojennoù, d’o dañsoù, ha d’o doare da gizellañ war goad ha da sevel tiez. Er c’hantved tremenet ez eus bet kemmoù bras en aozadur kevredigezh an Dogoned, en o sevenadur hag en o c’hredennoù. Deuet eo ar c’hemmoù-se da-heul an douristed evit darn, hag int niverus-bras er rann-se eus Mali.
Androfiliezh
2. Talvezout a ra an termenoù ivez evit ober an diforc'h etre oadourion/ezed sachet war-du tud deuet ha tud pedofilel sachet war-du bugale.
Dogoned
Douaroniezh ha poblañsouriezh
Troc’het eo bro an Dogoned gant Tarroz Bandiagara, anezhañ un tornaod krag a dizh 500 m uhelder hag en em astenn war 150 km pe dost. Er gevred d’an tornaod e kaver plaenennoù traezhek Seno-Gondo, hag er gwalarn d’an tornaod emañ uheldirioù Bandiagara.
Androfiliezh
Implijet e c'hell bezañ ivez an termen evit kaozeal eus kevredigezhioù, evel hini Hen C'hresia, ma veze degemeret mat ar pederastiezh, da lâret eo darempredoù karantezel ha reizhel etre goured en o oad ha krennarded, met gwelet fall war un dro an darempredoù heñvelrevel etre oadourion.
Dogoned
Sevenadur ha relijion
Krediñ a ra an darn vrasañ eus an Dogoned e speredoù an natur hag e Nommo, anezhañ spered an hendadoù. Un nebeud brav anezho a heuilh kelennadurezh an Islam ha lod zo bet kristenaet gant misionerien.
Hervez lignez ar baotred ez enroll an Dogoned o hendadoù. E penn pep kumuniezh dogon, anezhi ur familh ledanaet, en em gav un henaour. Hennezh eo mab bev henañ gourdad ar familh. Diouzh diaz roadennoù NECEP, e vez alies dimezioù lieswregek gant ar sistem-se, betek peder gwreg. Paotred zo o devez ur wreg hepken koulskoude. War-lerc’h ganedigezh o bugel kentañ hepken e c’hall ar gwragez dont da vevañ en annez o fried. Betek kant a dud a c’hall mont d’ober ur familh ledanaet, a reer “guinna” anezhi.
Levier ar gêriadenn eo an “Hogon”. Dilennet e vez gant ar baotred koshañ e familhoù ledanaet ar gêriadenn. Ret eo dezhañ heuliañ ur prantad deskoni c’hwec’h mizvezh, goude m’eo dilennet. E-pad ar c’heit-se n’en deus ket gwir d’en em walc’hiñ na da lemel e varv. Gwiskañ a ra dilhad gwenn ha den ebet n’en deus gwir da douch anezhañ. Gant ur werc’hez yaouank ha n’he deus ket bet he mizoù c’hoazh e vez naetaet e di ha fardet e bredoù. Da noz e tistro-hi d’he zi. War-lerc’h ar prantad deskoni e tougo ur boned ruz hag ur vrec’henn gant ur berlezenn sakr a arouez e garg. Dont a ra unan eus e wragez da gemer plas ar werc’hez, met hi ivez a zistro d’he zi da noz. Ret eo d’an Hogon bevañ e-unan en e di. E-pad an noz e teu an naer sakr Lebe da walc’hiñ anezhañ ha da reiñ furnez dezhañ.
Diwar al labour-douar e kendalc’h an Dogoned da vevañ. Gounit a reont mell, mell bras ha riz, kenkoulz hag ognon, butun ha legumajoù all. Marcel Griaule a bouezas evit ma vefe savet ur stankell tost da Sangha, ha broudañ a reas an Dogoned da c’hounit ognon. Abaoe eo bet daougementet armerzh korn-bro Sangha ha gwerzhet e vez ognon betek marc’had Bamako pe Aod an Olifant zoken. Sevel a reont ivez deñved, givri ha yer. Dalc’het e vez ar greun e-barzh sanailhoù.
Amdroc’hañ
Amdroc’het e vez ar baotred dre strolladoù oad tri bloaz, an holl baotred etre 9 ha 12 vloaz da skouer. Merkañ a ra an amdroc’hadur fin o bugaleaj, he setu int deskoniet diwar neuze. Gant ar gov e vez graet an amdroc’hadur. Da c’houde e chom ar baotred e-pad un nebeud devezhioù e-barzh ur foukenn, dispartiet diouzh ar peurrest eus tud ar gêriadenn, betek ma vo pareet ar gouli. Un abeg lid eo an amdroc’hañ, ha tremen-distremen a ra ar baotred deskoniet da resev profoù. Seniñ a reont ur benveg ispisial savet diwar ur walenn goad ha koulourdrennoù a ra trouz ur strakerez. E kêriadenn Songho ez eus ur vougev amdroc’hañ kinklet gant livadurioù war roc’h ruz ha gwenn a daolenn loened ha plant. Nepell ez eus ur vougev ma vez renket ar binvioù sonerezh.
An Dogoned zo e-touez ar pobloù eus Afrika a amdroc’h – pe a drodroc’h – ar merc’hed ivez. Hervez Sekou Ogobara Dolo, e reer gant ar stumm moder, e korn-bro Sangha bepred, da lavaret eo e troc’her kabell an ellig hepken, e doare amdroc’hadur ar baotred. Trodroc’het e vez ar merc’hed d’an oad a 7 pe 8 vloaz, abretoc’h a-wechoù.
Lidoù
Meur a lid a vez anavezet gant an Dogoned :
Yezhoù
An dogon zo bet sellet outañ alies evel ur yezh hepken. E gwirionez ez eus pemp strollad rannyezhoù da nebeutañ. Liesseurt-kaer eo kerentiad ar yezhoù dogon, ha komzerien hini pe hini anezho n’int ket evit kompren komzerien unan all gwall alies. Bez’ ez eus ur yezh kuzh Sigui So ivez, hag a vez implijet gant Kevredigezh ar Maskloù e-pad al lidoù Sigui. Ar merc’hed n’o deus ket gwir da zeskiñ Sigui So.
Peurliesañ e renker ar yezhoù dogon e-barzh kerentiad yezhoù an Niger-Kongo, met n’eo ket ken sklaer o flas e-barzh ar c’herentiad-se. Liammet e oa bet ar strollad dogon ouzh an iskerentiad mande, hag ouzh ar yezhoù gourek ivez. En ur studiadenn embannet nevez zo diwar-benn ar c’herentiad Niger-Kongo, e seller ouzh ar yezhoù dogon evel ur skourr dizalc’h diouzh Volta-Kongo.
Diskouez a ra ar yezhoù dogon un nebeud roudoù eus ur reizhiad renkadoù anvioù (da skouer, un dibenn liester a-ratozh zo evit an anvioù tud), ken e soñj ar yezhoniourien eo diforc’het abred-mat ar yezhoù dogon diouzh ar c’herentiad Niger-Kongo. Ur merk all eus kement-se eo urzh ar gerioù er frazennoù, Rener-Renadenn-Verb anezhañ, un dra voutin etre ar yezhoù dogon ha yezhoù eus skourroù kozh eus ar c’herentiad Niger-Kongo, evel ar yezhoù idjoek hag ar yezhoù mandeek.
Gwengelouriezh
Elfenn greiz kosmogoniezh ha kosmologiezh an Dogoned, hervez Robert Temple, eo Sirius, sterenn ar C’hi, a reont Po Tolo anezhi. Ar steredenn-se eo ar c’hreunenn zo diwanet galaksienn Hent sant Jakez diwarni, ha begel an hollved a-bezh. Evit an Dogoned n’eus fin ebet d’an hollved, met tu zo da vuzuliañ anezhañ. Leun eo a yalu ulo, da lavaret eo galaksiennoù troellennek, en ur gontañ an hini m’emañ an heol.
Hervez an doare m’o deus an Dogoned da veizañ an hollved, ez eo an darn vrasañ anezhañ ul lodenn eus ar reizhiad stered "diavaez", p’emañ ar reizhiad stered "diabarzh" tostoc’h d’an Douar. E-touez ar stered zo er reizhiad "diabarzh" ez eus un nebeud brav hag o devez, hervezo, ul levezon war buhez an dud war an Douar hag a c’hoari ur roll en istor mab-den. E-touez ar re-se n’emañ ket koskor Sirius hepken, met ivez steredeg Orion, Yar hec’h evned ha re all.
Gant ar vBozoed, anezho ur genel zo o vevañ tost d’an Dogoned, ez eus mojennoù damheñvel a denn da Sirius en oabl. Ober a reont anezhañ ar "Steredenn Lagad".
Dael
Robert Temple, en e levr Kevrin Sirius embannet e 1975, a lakae an Dogoned e-kreiz e zamkaniezh diwar-benn astraerien eus an amzerioù koshañ. Gouez dezhañ, pa oa o c’houlennata an Dogoned, e kavas e oa ganto titouroù diwar-benn Sirius hag he steredenn gompagnunez, Sirius B anezhi, zo e-barzh o lidoù ivez. Peogwir n’eus ket tu da welet Sirius B hep ober gant un teleskop ha ne oa ket teleskopoù gant an Dogoned, ur sevenadur ha na oa ket gwall emdroet a-fet teknologiezh anezho, e tiogelas Temple e oa ret d’an Dogoned bezañ bet darempredoù gant ur sevenadur emdroet evit kaout titouroù diwar-benn Sirius B. Setu e tastumas e oa deuet boudoù estrdouarel eus koskor Sirius da weladenniñ an Dogoned ha da zeskiñ dezho mont en-dro o annez er stered.
Abaoe m’eo bet embannet levr Temple, ez eus bet gouizieien a-leizh o tizarbenn e vennozhioù hag o kinnig displegadennoù all d’an anadenn a ziskouez en e levr.
Levr Temple hag ar breud a oa bet war-lerc’h an embannadur anezhañ o deus bet hep mar ebet un efed war an anaoudegezh zo eus meuriad an Dogoned e-touez dalc’hidi an New Age hag a re a bled gant an damkaniezhoù diwar-benn astraerien eus an amzerioù koshañ. Hiziv an deiz e teu an titouroù diwar-benn an Dogoned a gaver war lec’hiennoù internet a-leizh eus ur meskad etre fedoù diwar o fenn ha displegadurioù Temple. Da-heul ez eus tabut bras a-zivout ar pezh a ouzer evit gwir diwar-benn gwengelouriezh an Dogoned.
Paraná
Paraná, a zo ur berradur eus al lavar gwaranieg para reje onaba, d.l.e. "kar d'ar mor", a zo anv meur a lec'h e Suamerika.
Paraña
Ur ger damheñvel all, Paranã, zo e yezh Brazil, da envel
Beran-Pallas
Annez
Al labous a vev an daou isspesad anezhañ :
1347
Diwar-benn bloavezh 1347 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1347
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1347
Penn-ar-Bed
Penn-ar-Bed (distaget: ), Finistère e galleg hag ent-ofisiel (distaget: ), a zo unan eus ar pemp departamant a oa bet savet e Breizh da heul ar Reveulzi c'hall. E kornaoueg ar vro emañ, Kemper eo ar pennlec'h anezhañ, hag an 29 an niverenn roet dezhañ.
Istor
Krouet eo bet e 1790 diwar rannadenn proviñs Breizh etre pemp departamant. Ar prefeti a zo bet staliet e Kemper, hag ar prefeti mor e Brest. Anvet eo bet diwar un anv kozh roet er Grennamzer da Veg Lokmazhe (e kumun Plougonvelen) bet kredet bezañ ar c'hornôkañ lec'h e kevandir Eurazia, houmañ lakaet da lodenn bennañ ar bed. Hiziv an deiz emañ perzh eus Rannvro Breizh.
Evit sevel departamant Penn-ar-Bed ez eus bet kemeret ul lodenn vras eus Kerne, er su, kontelezh hag eskopti kozh Bro-Leon penn-da-benn, er biz ul lodenn eus Bro-Dreger, hag ul lodennig eus Bro-Wened er gevred, e-tro an Arzhanaou.
Ragistor
E Ploeneg eo bet kavet roudoù koshañ un tan oaled e Europa (deiziataet 400 000 bloaz).
Elis
Elis (Ήλιδα Ilida e gresianeg a-vremañ; Ἦλις, Ēlis e henc'hresianeg hag Ἆλις e gresianeg dorek) a oa ur vro en Hellaz kozh, war aod kornaouek ar Peloponnesos. Er gêr vrasañ anezhi, Olimpia, e veze lidet c'hoarioù olimpek en enor da Zeus.
Hiziv ez eo un nomos ha Pyrgos eo ar pennlec'h.
30 Gwengolo
Lidoù
Sant an deiz : Sant Louri anvet ivez Sant Leri, beleg ha penitiour brezhon e koad Porc'hoed († VIIvet kantved)
1466
Diwar-benn bloavezh 1466 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1466
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1466
Bia de' Medici
Bianca de' Medici, a veze graet Bia anezhi (war-dro 1536 – 1añ a viz Meurzh 1542) a oa merc'h bastard Cosimo Iañ de' Medici, Dug-meur Toskana, ganet a-raok e eured kentañ, hag eñ 16 vloaz nemetken.
Mervel a reas ar plac'hig gant an derzhienn d'he c'hwec'h vloaz. He zad a c'houlennas ur poltred anezhi digant Agnolo Bronzino, unan eus pennoberennoù al livour. Gant poltred Bia eo bet awenet ar c'hizeller stadunanat Joseph Cornell.
Ur verr a vuhez
N'ouzer ket piv e oa mamm Bia, met Cosimo ne oa ket koshoc'h eget 16 vloaz pa oa ganet ha ne oa ket dug-meur c'hoazh. Hervez The Tragedies of the Medici, gant Edgcumbe Staley, e veze kontet e oa ur goueriadez eus Trebbio, ma oa bet savet ar Villa di Castello gant an tiegezh Medici, pe c'hoazh e oa ur plac'h a renk uhel eus Firenze. Ne oa nemet an tad Cosimo hag ar vamm-gozh, Maria Salviati, a ouie piv e oa ar vamm, ur sekred miret mat. Met anavezet e oa Bia evel merc'h Cosimo, ha Maria Salviati a save anezhi evel he mamm-gozh.
Kreskiñ a reas el lez e-kichen Maria Salviati, gant bugale all Cosimo hag e bried.
715
Diwar-benn bloavezh 715 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Bia de' Medici
Ur verr a vuhez
Skrivañ a ra Giorgio Vasari en e levr Le Vite, diwar-benn Agnolo Bronzino, poltredour al lez, en devoa poltredet "anche la Bia fanciulletta e figliola naturale del Granduca": diskouez a ra he dilhad kaer hag he bravigoù pegen uhel e oa he renk el lez.
715
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 715
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 715
Planaltina (Distrig Kevreadel)
300px|thumb|right|Planaltina, en [[Distrito Federal.]] Planaltina zo anv unan eus rannoù an distrig kevreadel (Distrito Federal e portugaleg), nepell diouzh Brasília, kêr-benn Brazil, dezhi ur gorread a 1 534 km², ha tost da 234 000 a dud, hervez kontoù 2005.
A-raok krouidigezh an distrig, pa voe kaset ar gêr-benn eus Rio de Janeiro da Vrazilia, e 1960, e oa ul lodenn eus kumun Planaltina, a zo chomet ur rann anezhi e Goias, ar stad amezek.
Livouriezh
Gant livioù dourennek pe gludek pe gant traezhennoù karget gant lioù e vez klasket sevel un daolenn a c'hell bezañ priziet gant an arvesterien. Savet e vez livadurioù war gorreadoù plad hag ivez war pep seurt traoù digompez (delwennoù, listri, mogerioù kromm, karregoù).
Istor al livouriezh
Sellet ouzh ar pennad Istor al livouriezh
Kavet eo bet al livadurioù koshañ e Bro-C'hall er C'hev Chauvet hag e c'hellfent bezañ bet savet 32 000 bloaz zo. Bez ez eus gwiskadoù livioù hag engravadurioù. Al livioù a zo ar bouliermini ruz hag an du. Dispaket zo bet kezeg, leoned, bualed, mammouted, frikorneged hag tudennoù, ar re-se o chaseal peurvuiañ. E meur a vro eo bet kavet kevioù livet darn o mogerioù e Bro-C'hall, Spagn, Portugal, Sina, Aostralia, etc...
Lod a skiantourien a gred eo bet savet tud o chaseal hag al loened da vezañ tapet ganto evit ober ul seurt liderezh, blaz ar relijion warni, a gasfe muioc'h a chañs d'ar chaseourien.
E sevenadurioù ar C'hornôg ez eus un doareoù hengounel ha kemplez gant al liverezh dre eoul hag an dourliverezh evel teknikoù pennañ. Er Reter, e vez graet dreist-holl gant al livioù-skrivañ (du pe e liv) gant hengounioù kemplez ivez.
Lombardsijde
Lombardsijde en izelvroeg ha Lombardsyde e flandrezeg-kornôgel a zo ur rann-gumun war aod Mor an Hanternoz e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Ur gumun e oa gwechall; gant lezenn 1977 eo bet lakaet e kumun Middelkerke.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Marvet int e-pad an Eil Brezel-bed.
Kanton Gentieg
Kanton Gentieg  a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh. Brasaet e oa bet da 10 kumun gant dekred an 18 a viz C'hwevrer 2014.
Mougoueg
Ur rannyezh ez eus:
Yezhoù finnek-volgaek
Unan eus skourroù pennnañ ar yezhoù finnek-ougrek eo ar yezhoù finnek-volgaek anvet ivez yezhoù finnek-mariek, finnek-tcheremisek pe volgaek-finnek.
Setu penaos e vez renket ar yezhoù er skourr-mañ:
Neveztell
Neveztell (Nouvoitou e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Gentieg e departamant Il-ha-Gwilen.
Panangeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tibetek ar c'hreiz eo ar panangeg (panang, panags, panakha pe sbanag) komzet e Tibet e Sina.
Langeais
Langeais zo ur gumun hag ur gêrig a Vro-C'hall, e Bro-Touren, en departamant Indre-et-Loire, er rannvro Centre, war lez hanternoz ar stêr Liger.
Kresket eo bet d'ar 1 a viz Genver 2017 goude bezañ bodet gant Les Essards.
Douaroniezh
Emañ Langeais war lez hanternoz al Liger. Treuzet eo gant div adstêr d'al Liger: ar Roumer hag ar Breuil.
Istor
Ur c'hastell a voe savet en Xvet kantved, en amzer Foulk Nerra, kont Anjev. Un iliz a voe savet en XIvet kantved. Er c'hastell a weler hiriv, savet war-dro kreiz ar xvvet kantved, gant Jean Bourr, ministr da Loeiz XI, e voe eureujet Charlez VIII d'an dugez Anna Vreizh e 1491. N'eo ket er c'hastell-se-se e varvas ar roue met en hini Amboise e 1498.
Da welout eno
Eno e weler Kavout a reer ur straed Anna Breizh hag ul leti Anna Breizh e kreiz-kêr.
Poblañsouriezh
E e oa 0 a dud o chom er gumun.
Skeudenn:Population - Municipality code 37123.svg
1467
Diwar-benn bloavezh 1467 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1467
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1467
Kanton Liverieg
Kanton Liverieg  a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh. Brasaet e oa bet da 9 c'humun gant dekred an 18 a viz C'hwevrer 2014.
Waloungeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tibetek ar c'hreiz eo ar waloungeg (wulungge, olangchung gola, walungchung gola pe walunggi keccya) komzet gant tro-dro da 10.000-15.000 den en holl e Nepal dreist-holl hag ivez en India.
Éleu-dit-Leauwette
Éleu-dit-Leauwette (distagañ [elø di lowɛt]) a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais e Bro-C'hall.
kantved
Brezel-bed kentañ: .
1348
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1348
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1348
Marc'heg (marc'hegiezh)
Ur marc'heg (liester: marc'heien) e veze un den houarnwisket ha pignet war ur marc'h evit brezeliñ eus Europa ar grennamzer da gentañ. Peurliesañ e veze graet marc'heg un den eus an noblañs bihan a zalc'he ur glenn. An titl a veze hêrezhet a dad da vab, pe gallout a reed bezañ roet dre ar benedictio militis (an adoubmant) gant un denjentil all a-drugarez d'e gurioù milourel. Betek an e veze gwelet ar marc'heien evel tudjentil a rank izel a-walc'h, hogen e veze implijet ar ger diwezhatoc'h evit tud an noblañs a rank uheloc'h hag a oa floc'hien ganto.
Kantrevoù ha kombodoù Kembre
Er Grennamzer e oa rannet Kembre etre peder rouantelezh pe priñselezh vras:
Brasaat pe bihanaat a reas o zachenn alies, a-wechoù e voent rannet etre div briñselezh, evel Powys a voe rannet etre Powys Fadog ha Powys Wenwynwyn. Petra bennak ma'z eas ar rouantelezhioù-se da get war-lerc'h donedigezh an Normaned hag an aloubadenn, eo chomet an anvioù. Tachennoù naturel e oant, koshoc'h marteze eget ar rouantelezhioù kozh zoken.
Rouantelezh Gwynedd (Gwynedd Uwch Conwy)
250px|thumb|right|Kombodoù Kembre er Grennamzer.
E douar-bras Gwynedd
Ouzhpennet e voe Penllyn e deroù an XIIIvet kantved ha Kantrev Meirionnydd e 1256. Dont a reas aotrouniezh Dinmael da vout rann eus Wynedd Uwch Conwy un tamm diwezhatoc'h ivez.
Rouantelezh Powys (Powys Fadog ha Powys Wenwynwyn)
250px|thumb|Kartenn kantrevoù Powys
Gevred Kembre (Morgannwg, Glywysing ha Gwent)
E gevred Kembre n'eo ket ken splann an traoù dre ma vank gouiziegezh deomp diwar-benn an harzoù ar priñselezhioù kentañ hag abalamour d'an Normaned a grouas o domanioù diwar-goust douaroù Kembreiz.
Kantrevoù ha kombodoù hervez Llyfr Coch Hergest
E Llyfr Coch Hergest (1375-1425) ez eus ur roll eus kantrevoù ha kombodoù hervez ma oant er XIVvet kantved.
Kevredad Marksour-Leninour (SUA)
Kevredad Marksour-Leninour (e saozneg: Alliance Marxist-Leninist) a 'zo anv ur strollad komunour marksour-leninour bet krouet en Stadoù-Unanet Amerika e 1989 o sevel a-enep d'an adwelouriezh soviedel lañset gant C'hrouchtchov.
Sevel a ra ar Strollad a-du gant linenn bolitikel Strollad Labour Albania ha liammoù kreñv en deus gant Kevre Komunour Breizh-Veur.
Enezenn
Un enez pe un enezenn zo un douar gronnet gant dour, gant ar mor peurvuiañ, enezennoù zo ivez er stêrioù hag el lennoù. Bihanoc'h eget ur c'hevandir ha brasoc'h eget ur garreg eo.
Kevredad Marksour-Leninour (SUA)
Ur strollad kar ez eus e Kanada ivez, anvet "Emgann Renkadoù Kanada" (Canadian Class Struggle).
Enezenn
Kavet e vez meur a seurt inizi hervez o stumm, o ment, o saviad hag o orin : inizi bras hag iniziigoù, atolloù, inizi kevandirel hag inizi tanveneziek. Inizi kalvezel zo ivez. Alies e vez an enezenn a-dal d'an douar-bras, met inizi zo zo e-kreiz ar mor pe ar meurvor. 300 000 enez a vije war an Douar.
Kevredad Marksour-Leninour (SUA)
Kenlabourat a ra ar C'hevredad Marksour-Leninour gant ar Kuzul Broadel evit Unaniezh ar Varksouriezh-Leninouriezh ("National Committee for Marxist Leninist Unity"), satliet er Rouantelezh-Unanet ha sevel a ra -du gant liennn bolitikel an aozadur etrebroadel "Stourm Etrebroadel Marksour-Leninour" (International struggle Marxist-Leninist).
Enezenn
Gerioù ha liesterioù
Ent-strizh, inizi eo al liester hollek, enezennoù an hini resis. Enezeier a zo un adliester da inizi. Da skouer, inizi zo er Meurvor Atlantel, m'emañ an enezennoù Ascension ha Santez Helena.
Afrika an Norzh
Ur ranngevandir dibar a vez graet eus Afrika an Norzh (a-wechoù: Norzhafrika) abalamour d'an douaroniezh ha d'an istor. Dezerzhioù ar Sahara ha Nubia a ya eus ar Meurvor Atlantel betek ar Mor ruz hag eo diaes eo treuziñ anezho ken ez eus ur seurt harz diwelus war-zu ar Su.
Visant Seite
Visant Seite (1908-1993), genidik eus Kleder (Leon), a oa frer, da lavarout eo lean diveleg, en urzh Frered Ploermel, ha kelenner er skolioù kristen. Bet eo rener skol vihan Sant Yann e Treboull.
Enezenn
Gerioù ha liesterioù
Meur a enezenn zo en un enezeg ; enezegi, enezegoù eo al liester. Da skouer, Japan zo un enezeg vras : 6 852 enezenn zo eno.
Afrika an Norzh
Broioù enni
Hervez ABU emañ e-barzh:
Visant Seite
Goude ar brezel
War-lerc'h an Eil Brezel-bed e reas war-dro ar gelaouenn divyezhek Bleun Brug, dalc'het gant tud a iliz evel Visant Fave, pe frered all evel Korantin Riou, Laorañs Stefan, Herve Danielou, o devoa holl dibabet ar skritur savet gant ar chaloni leonat Frañsez Falc'hun.
Enezenn
Inizi kevandirel ha driv ar c'hevandirioù
Pa vez bras-divent an enezenn e vez graet enez kevandirel anezhi. Div enez kevandirel a zo war ar blanedenn Douar: Aostralia ha Greunland. Sellet e vez Aostralia evel ur c'hevandir en hec'h-unan zoken, ar pezh n'eo ket gwir evit enezennoù bras all a zo ul lodenn eus ur blakenn litosferek roget gant driv ar c'hevandirioù : Madagaskar hag Afrika, Ginea Nevez hag Okeania, Borneo hag Azia, Korsika ha Sardigna hag Europa, etc.
Lineg beg melen
Al lineg beg melen (liester : lineged beg melen) a zo ur spesad golvaneged bihan, Linaria flavirostris (Carduelis flavirostris kent) an anv skiantel anezhañ.
Enezenn
Inizi er stêrioù hag al lennoù
Enez Manitoulin eo brasañ enezenn dour dous ar bed, war lenn Huron, e proviñs Ontario e Kanada. Skouerioù all :
Afrika an Norzh
Broioù enni
Hervez an douaroniezh e vefe e-barzh ivez:
Visant Seite
Goude ar brezel
Sevel a reas meur a levr da zeskiñ brezhoneg. Ren a reas ar Skol dre Lizer e-pad ul lodenn vat eus e vuhez, ha deskiñ ar yezh da veur a zen, an hini anavezetañ eo Mikael Madeg.
Enezenn
Inizi tanveneziek
An inizi tanveneziek pe volkanek a zo graet gant lava ur menez-tan pe meur a hini. Ar mor tro-dro dezho a c'hall bezañ don-tre, miliadoù a vetroù. An inizi tanveneziek e-kreiz ar meurvor n'int ket stag ouzh kevandir ebet. Enez ar Skorn, an Inizi Kanariez hag Hawaii zo skouerioù inizi tanveneziek.
Lineg beg melen
Deskrivet e voe ar spesad gant Carl von Linné (1707-1778) e 1758 evit ar wech kentañ, bet anvet Fringilla flavirostris (kentanv) gant an naturour svedat.
Enezenn
Inizi n'int ket atav inizi
Inizi zo a c'hall bezañ stag ouzh an douar-bras pe un enezenn all pa eo izelvor, ha/pe gant ur pont, ur chaoser pe ur riboul, evel Menez-Mikael-ar-Mor ha Nervouster. Met ma eo gant ur strizh-douar, un tombolo pe dre izostaziezh ne c'haller ket komz eus un enezenn ken, ur c'hourenez ne lavarer ket.
Afrika an Norzh
Broioù enni
A-wechoù e vez lakaet e-barzh:
Lineg beg melen
Boued
Bevañ a ra diwar c'hreun ha had dreist-holl.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an nav isspesad anezhañ en Eurazia a-bezh :
Enezenn
Inizi kalvezel
E Japan, en Izelvroioù hag en Emirelezhioù Arab Unanet. Da skouer emañ aerborzh etrebroadel Kansai war un enezenn galvezel, e Bae Osaka, a-vaez da enez Honshū (enezenn vrasañ Japan).
Visant Seite
Goude ar brezel
Brudet eo ar geriadurig divyezhek savet gantañ ha Laorañs Stefan, embannet gant Emgleo Breiz.
Embannet en deus un nebeud barzhonegoù e-barzh Feiz ha Breiz, Bleun-Brug, ha Brud Nevez.
Afrika an Norzh
Broioù enni
An inizi Azorez ha Madeira (e dalc'h Portugal), an inizi Kanariez ha kêrioù Melilla ha Ceuta (e dalc'h Spagn) a zo lodennoù eus Afrika an Norzh ivez, daoust m'emaint en Europa ent-politikel.
Istor
Disheñvel-tre istor ar pobloù dispartiet gant ec'honderioù digenvez ha digevannezus, ec'honadoù traezh ha kerreg divent enno. Dont a ra war-wel pobloù Norzhafrika e mare ar Fenikianed kozh pa staljont trevadennoù, Kartada (Kart hadasht = Kêr nevez) an hini bennañ (war-dro - 814). Goude kresk ha digresk galloud Kartada e teuas amzer ar Romaned pa gemeras he bro Scipio Africanus (212 kt JK|- 212). Eus tiriad Kartada (hini Tunizia hiziv) ec'h aloubas ar Romaned tiriadoù rouantelezh berber an Numided (darn eus Aljeria hiziv) e - 48. E Kornôg Norzhafrka e oa ur rouantelezh verber all, anvet Mauretania gant ar Romaned. Pa voe aloubet ganto e -40 ez eas Mauretania d'ober div broviñs, ar Mauretania tingitania (kêr-benn: Tanja) hag ar Mauretania kezarian (kêr-benn: Kezarea, Cherchell hiziv) ha goude e voe krouet ur Mauretania sitifian (kêr-benn: Setif.
E Reter Norzhafrika emañ Libia hag Egipt, met lodenn an dezerzh a ya betek aod ar Mor Kreizdouarel a zo un harz diwelus all evit dispartiañ al lodenn gornôk eus Norzhafrika hag al lodenn reter etre Tunizia ha Libia. Setu perak e vez implijet ar gerioù arabek evit Kornôg en tu (ar Maghreb) hag evit Reter en tu all (ar Machrek). Goude aloubidigezh ar Vandaled (Vvet kantved) e kouezhas Norzhafrika dindan beli ar Vizantidi (VIvet kantved) hag hini an Arabed (VII-VIIIvet kantved).
Pa oa bet gounezet ar rannved d'ar feiz kristen war-dro an IIIe kantved, ha ganet e Thagast (Souk-Ahras) sant Aogustin (sanctus Augustinus), eskob Hippona ha doueoniour, e troas ar relijion da hini an Arabed, an Islam, hemañ chomet relijion Norzhafrika a-bezh hiziv.