cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ludwig IX (Hessen-Darmstadt)
Mab e oa da Ludwig VIII Hessen-Darmstadt (1691–1768), ha da Charlotte Christine Magdalene Johanna von Hanau-Lichtenberg (1700–1726), ur verc'h d'ar c'hont Johann Reinhard III von Hanau.
Macropygia
Macropygia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Dek spesad a ya d'ober ar genad :
C'hwec'h isspesad ha daou-ugent (46) en holl.
PlayStation
Koñsolenn gentañ an heuliad a oa bet ar PlayStation, ar goñsolenn gentañ eo da dizhout gwerzhadennoù ken uhel: 100 milion gwerzhet, 9 bloaz ha 6 miz goude ma vefe lañset. Heuliet e oa bet gant ar PlayStation 2, a oa bet roet lañs dezhi er bloavezh 2000. Ar PlayStation 2 a chom hiziv-an-deiz c'hoazh ar goñsolenn gwerzhet ar muiañ o tizhout 155 milion skouerenn d'an 28 a viz Kerzu 2012. Ar PlayStation 3 embannet e 2006 a dizho 80 milion skouerenn gwerzhet dre ar bed holl e miz Du 2013. Koñsolenn diwezhañ Sony betek-en ar PlayStation 4, embannet e 2013, a voe gwerzhet 1 milion skouerenn anezhi e-pad ar 24 eurvezh gwerzh kentañ, dont a reas da vezañ ar goñsolenn gwerzhet ar muiañ hag ar buañ en istor ar c'hoarioù video.
PlayStation 1
Ar PlayStation diazez, embannet d'an 3 a viz Kerzu 1994, a oa bet an hini gentañ d'an heuliad koñsolennoù PlayStation. Stummoù disheñvel a vezo ouzhpenn d'an hini diaz: an Net Yaroze, ur stumm PlayStation du gant peadra evit sevel programmoù pe c'hoarioù, ar "PSone" ur stumm bihanaet d'an hini orin, ar PocketStation ur stummm koñsolenn hezoug a servije da druchañ er c'hoarioù hag evel memor ouzhpenn. Ul lodenn e oa ar PlayStation d'ar 5vet remziad koñsolennoù c'hoarioù video o vezañ war ar renk a-enep ar Sega Saturn hag an Nintendo 64. E miz Kerzu 2003, ar PlayStation hag ar PSone a oa bet gwerzhet 102.49 milion skouerenn anezho, deuet e oa da vezañ ar c'hentañ koñsolenn c'hoarioù video o tizhout 120 milion skouerenn gwerzhet.
Margarornis
Margarornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1853 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
GF-Flammarion
GF-Flammarion zo anv un dastumad levrioù gallek.
C'hoarvezout a ra an anv eus an embannadurioù Garnier Frères (a-wechoù Garnier et Frères, pe Garnier hepmui) a oa un ti-embann gall (1833-1983) hag ul levrdi e Pariz (Bro-C'hall). Chomet eo ar merkoù GF (GF-Flammarion, GF-Dossier, GF-Étonnants Classiques, ha GF-Corpus, deuet da vout GF-Corpus/Philosophie ha GF-Corpus/Lettres, GF-Philosophie, etc.) e ti Flammarion, ha Classiques Garnier e ti Infomedia.
Camporredondo (Valladolid)
Camporredondo zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
Vietnameg
Ar vietnameg (tiếng Việt, pe dibaotoc'h a wezh Việt ngữ ) eo yezh ofisiel ha broadel ar Vietnam. 86% eus poblañs Viet Nam ha war-dro tri milion a Vietnamiz eus tramor o deus ar yezh-mañ da yezh-vamm. Komzet e vez evel eil yezh gant kalz minorelezhioù etnek e Vietnam. Ur yezh eus skourr ar yezhoù aostrez-aziatek eo, hag an hini ar muiañ komzet eo er strollad yezhoù-se hag a-bell (meur a wezh muioc'h a dud a vez ouzh he c'homz evit a dud a gomz ar yezhoù aostrez-aziatek all lakaet a-gevret). Ul lodenn vras eus geriaoueg ar vietnameg a oa amprestet digant ar sinaeg, hag a veze skrivet gwezhall oc'h ober gant reizhiad skrivañ Bro-Sina, daoust ma veze treset en ur stumm all ha ma oa distaget e giz ar vro. Da-heul an trevadennerezh gall eo bet levezonet ar vietnameg gant ar galleg, hag ar reizhiad skrivañ vietnamek (quốc ngữ) implijet hiziv zo ur stumm azasaet eus al lizherenneg latin, gant sinoù diakritek evit toniadoù hag un nebeud lizherennoù ispisial.
Hemiphaga
Hemiphaga a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1854 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reeer e Zeland-Nevez.
Lenn Turkana
Al Lenn Turkana zo ul lenn vras eus Afrika, e norzh Traoñienn ar Rift. En em astenn a ra war 6,405 km² ha 300 km eo he hed brasañ. Emañ ar braz anezhi e Kenya hag ar penn norshañ en Etiopia.
Anvet e oa bet Lenn Rudolf en enor d'ar priñs Rudolf Aostria-Hungaria gant an ergerzherien Sámuel Teleki ha Ludwig von Höhnel e 1888. E 1975 e oa bet adanvet Lenn Turkana.
Inizi Ieras
Inizi Ieras (Illas d'Ieras en okitaneg; îles d'Hyères e galleg) a zo un enezeg er-maez da gêr Ieras, hogen stag outi ent-melestradurel, e Provañs en Okitania.
An inizi
A gornaoueg da reter:
Hafez al-Assad
Ganet eo en ur familh alawit paour e tiriad an Alawited, e-tal Latakia. Sevel a reas gant skeul urzhaz ar strollad Baath betek embreger ar garg uhelañ, penn ar Stad sirian da heul un taol-Stad. Aotrouniek-tre eo bet e renad. Sevel a reas meur a wezh a-enep da Israel ha kas a reas an arme sirian da Liban da geñver ar brezel-diabarzh eno. Moustrañ a reas un emsavadeg renet gant ar Vreudeur Vuzulman e kêr Hama e 1982. Douzh kostezenn an URSS edo e-kerzh ar Brezel yen.
Bugale o c'hoari
Bugale o c'hoari zo un eoullivadur war goad gant al livour flamank Pieter Brueghel gozh, bet livet e 1560 ha war ziskouez e Kunsthistorisches Museum Vienna, en Aostria. Ennañ e weler bagadoù bugale o c'hoari e kêr. Kontaén a c'haller betek 200 bugel o c'hoari 90 c'hoari.
Reunion
Reunion zo un anv saoznek, hini meur a lec'h ha meur a oberenn;
San Vito
San Vito zo un anv-lec'h italianek.
San Salvador (Valladolid)
San Salvador  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
Thomas Edward Penard
Thomas Edward Penard, bet ganet d'ar 7 a viz Mae 1878 e Paramaribo (Surinam) hag aet da Anaon d'ar 27 a viz Here 1936 e Cambridge (Massachusetts) (Stadoù-Unanet Amerika), a oa un ijinour tredan hag evnoniour stadunanat.
Itys
Itys (henc'hresianeg : Ἴτυς) a oa mab da d-Tereüs, roue Trakia, ha d'e bried Prokne, merc'h da Bandion, roue Aten.
Ur c'hoar he doa Prokne, Filomela hec'h anv, a voe gwallet gant he breur-kaer Tereüs. Evit kastizañ he fried e lazhas Prokne o mab Itys, ha roet d'e dad da zebriñ. Pa choulennas Tereüs pelec'h e oa e vab e respontas e wreg Prokne: Ganit emañ da vab. Ha sede Filomela neuze da zifoupañ ha da deurel penn Itys dirazañ war an daol. Kounnariñ raktal a ra Tereüs, ma tec'h an div c'hoar, hag eñ war o lerc'h.
Georg Iañ von Sachsen
Georg Iañ von Sachsen (1832-1904) a voe roue Sachsen. Berr e voe e ren avat, 70 vloaz e oa pa voe anvet da roue e 1902, goude marv e vreur henañ divugel, Albert Iañ von Sachsen (1828-1902), rak mervel a reas daou vloaz goude, e 1904.
Mab e oa da Johann Iañ von Sachsen (1801-1873), roue Sachsen, ha d'e bried Amalie Auguste von Bayern.
Pried ha bugale
Eizh bugel o doe:
Goude e varv
E vab Friedrich August III a renas neuze, ken na voe diskaret e 1918.
Bangsia
Bangsia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1919 gant an evnoniour stadunanat Thomas Edward Penard (1878-1936), o tougen bri d'al loenoniour stadunanat Outram Bangs (1863-1932).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, daou (2) isspesad dezhe en holl.
Ulrich Zwingli
Ulrich (pe Huldrych) Zwingli pe c’hoazh Ulricus Zuinglius e latin (1añ a viz Genver 1484 – 11 a viz Here 1531) a voe unan eus pennoù an Disivoud protestant e Suis ha saver an Iliz Adreizhet er vro-se. En e bart e-unan e studias Zwingli ar Bibl ha disoc’hañ a reas gant soñjoù heñvel ouzh re Martin Luther a oa-eñ doctor biblicus, un den desket war ar Bibl.
Ganet e oa bet Zwingli e Wildhaus, e kanton Sankt Gallen, en ur familh tud en o aez, dezho nav a vugale. Studioù a reas e skol-veur Vienna hag e skol-veur Basel. Beleget e voe e 1506. Goude bezañ bet e meur a barrez e voe anvet e Zürich hag eno e prezegas en iliz-veur, ar Grossmünster. Tamm-ha-tamm e studias ar Bibl ha dont da anavezout mat ar Skriturioù. Gant se e teue da gavout abeg e lod eus kelennadur ar bibien. E 1522 e voe embannet gantañ Vermahnung an die zu Schwyz, dass sie sich vor fremden Herren hutend hag e 1523 Auslegen und Gründe der Schlussreden, savet gantañ evit kemer perzh en un diviz aozet gant kêr Zürich. Splann e oa e save a-enep tezennoù an eskopti. Diwar neuze e reas pep tra evit ma teuje Zürich da vezañ ur gêr a-du gant ar mennozhioù protestant.
Degemeret e voe e gelennadurezh gant tud Zürich ha gant o renerien hag en em astenn a reas an disivoud da bemp kanton all eus Suis goude, tra ma chome pemp kanton all a-du gant kredenn an Iliz Katolik Roman. Brezel a savas neuze etre ar c’hantonioù protestant hag ar c’hantonioù katolik.
Mervel a reas Zwingli en unan eus an emgannoù etrezo, e Kappel am Albis, e 1531.
Daoudueg
En Europa en em ziskouezas en Henoadvezh koshañ ar maen, dreist-holl da vare an Akeulean, met bout a oa anezhañ c’hoazh da vare ar Mousterian. Kavet eo bet an daouduegoù koshañ e reter Afrika, war lec’hienn Olduvai e Tanzania peurgetket (1,6 milion a vloavezhioù), met ivez e Kokiselei war ribloù al lenn Turkana e Kenya (1,76 milion a vloavezhioù).
Graet e vez (pe e veze kentoc’h) un daoudueg o patromañ a-damm-da-damm ur pezh maen o tistagañ skolpoù diouzh e daou du. Ur simetriezh daoudu zo d’an daouduegoù enta, ar pezh a c’hellfe diskouez, hervez ragistorourion zo, sorboù a-fet kenedelezh a-berzh an obererion.
Implijet e veze mein liesseurt evit o gober: sileks (maen-tan), kouarzit, kouarz pe karregadoù volkanek (ag an obsidian d'ar fonolit).
Diaes eo c'hoazh resisaat an implij a veze graet anezhe (didroc'hañ, drailhañ, evit al lidoù,...) abalamour d'an diouer a brouennoù.
Indicator willcocksi
Indicator willcocksi a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Indicatoridae.
Dougen a ra anv ar jeneral Sir James Willcocks (1857-1926), un ofiser er British Army.
Lodrisio Visconti
Lodrisio Visconti (c. 1280 – 1364) a oa condottiero italian.
E vuhez
Mab e oa da, of the powerful Pietro Visconti, eus Milano, ha da Antiochia Crivelli.
Gant e dad e teskas micher an armoù. Harp a roas d'e genderv Matteo Visconti ha d'e vab Galeazzo da adkemer Milano digant an Torriani. Diwezhatoc'h, e skoazellas Marco, da vac'hañ Galeazzo hag e vab Azzone e Monza. Pa voe dieubet an daou e tec'has Lodrisio d'e zouaroù, da Seprio.
Azzone a lakaas seziz war e gastell, hag a zistrujas anezhañ. Lodrisio avat a deuas a-benn da dec'hel da Vicenza, hag a genlabouras gant Mastino II della Scala, aotrouVerona.
Aloubiñ Milan a reas arme Lodrisio hogen faezhet e voe e deroù C'hwevrer en emgann Parabiago. Tapet e voe, e vab Ambrogio gantañ, ha bac'het e voent en ur gaoued houarn ie kastell San Colombano. Eno e chomas dek vloaz, a-raok bout dieubet gant aotrou nevez Milano, an arc'heskob Giovanni Visconti.
Goude marv Giovanni e servijas Galeazzo II, mab da Stefano Visconti. Gantañ e voe anvet da jeneral an arme a oa da adkemer Piemonte, ha perzh a gemeras en trec'h bras a voe e 1356 war arme enebourien an Tiegezh Visconti, aozet gant ar c'hardinal Albornoz], o devoa gopraet arme [[Konrad von Landau.
Bevañ a reas e lez Galeazzo betek e varv e 1364.
San Vito al Torre
San Vito al Torre (San Vît de Tor e friouleg) zo ur gumun eus proviñs Udine e Friuli-Venezia Giulia.
Reunion (1971)
Reunion zo ur romant saoznek berr, gant Fred Uhlman.
Eurymac'hos
Eurymac'hos (henc'hresianeg : Εὐρύμαχος) a oa unan eus lesaerien Penelope, pried Odysseüs, a oa aet da ober brezel Troia.
Dek vloaz e oa padet ar brezel, hag e-pad dek vloaz e voe gortozet an haroz gant e bried, hervez a zo kontet en Odysseia gant Homeros. E dad Polybos ivez a oa e-touez lesaerien an itron. Tad ha mab, Polybos ar fur hag Eurymac'hos an diskianteg, a voe lazhet pa zistroas Odysseüs goude e veaj : Eurymac'hos gant Odysseüs ha Polybos gant Eumaios.
Porcairòla
Porcairòla (Porquerolles e galleg) zo un enezenn da Vro-C'hall er Mor Kreizdouar, anezhi unan eus Inizi Ieras, an hini ar pellañ er c'hornaoueg. 1,254 hektar, 7 km a hed ha 2,5 km a led.
Kaer (disheñvelout)
Kaer a c'hall talvezout meur a dra:
Landgraviezh Hessen-Darmstadt
Landgraviezh Hessen-Darmstadt (Landgrafschaft Hessen-Darmstadt en alamaneg) (1567–1806) a oa ul landgraviezh en Impalaeriezh Santel Roman ha Darmstadt e oa ar gêr-benn.
Savet e voe e 1567 goude rannidigezh landgraviezh Hessen etre pevar mab Phillip von Hessen, diwezhañ landgrav Hessen.
Treize-Septiers
Treize-Septiers a zo ur gumun e departamant Vande e Bro-C'hall.
Columbina
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Nav spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer holl er Bed Nevez.
Colombina
Colombina (en italianeg, Koulmig e brezhoneg, lakaet  Colombine e galleg) zo un dudenn eus Commedia dell'arte Venezia, en Italia, ha dousig Arlecchino, a vag gwarizi ouzh Pantalone.
Bissières
Bissières a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant Méry-Corbon d'ober ur gumun nevez: Méry-Bissières-en-Auge.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: mervel a reas daou zen nann-soudard e Bissières abalamour d'ar brezel e miz Gouere, unan anezhe a voe lazhet gant tennoù kanol, an hini all a voe flastret gant ur sammgarr.
Baiomys
Baiomys a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ daou spesad krignerien eus Amerika.
Endre Bartay
Endre Bartay pe András Bartay a zo ganet e Széplak (Treuzsilvania) d'ar 4 a viz gouere 1799 aet eo da anaon d'ar 4 a viz here 1854 e Mainz en Alamagn. Ur sonaozour operaioù, un rener laz-seniñ hag ur c'helenner sonerezh e oa eñ.
Barcs
Barcs zo ur gêr eus Hungaria, war lez ar stêr Drava, war harzoù Kroatia.
Endre Bartay
Bet eo bet krouer ur skol sonerezh, ar Pestvárosi Énekiskola pe Skol kêriek Pest hag e c'hentañ rener.
Ur mab en deus bet Ede Bartay (1825-1901) hag a vezo soner ha kelenner sonerezh evel e dad.
Endre Bartay Hag Himnusz
Pa oa rener an Nemzeti Színház pe C'hoariva broadel Hungaria (1843-1845) Endre Bartay a vezo karget gant lakaat sonerezh war ar barzhoneg Szózat e 1843, choaz a raio ar stumm sevenet gant Béni Egressy er bloavezh 1840.
Ar big war ar post-kroug
Ar big war ar post-kroug zo un daolenn livet gant Pieter Brueghel gozh e 1568, hag a weler en Hessisches Landesmuseum, e Darmstadt, en Alamagn.
Enni e weler ur post-kroug hag ur big pintet warnañ. Tri c'houer zo o tañsal ouzh son ar binioù.
Martin Iañ Aragon
Martín I Aragón (Girona 1356 – Barcelona 1410) a oa roue Aragon.
Habromys
Habromys a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ krignerien eus Amerika.
Demoptolemos
Demoptolemos (henc'hresianeg : Δημοπτόλεμος) a oa unan eus lesaerien Penelope, pried Odysseüs, en Odysseia Homeros. Lazhet e voe pa zistroas an haroz d'ar gêr.
Ferdinando II Naplez
Ferdinando II d'Aragona pe Ferdinando II di Napoli, lesanvet Ferrandino, pe Ferdinant II Naplez (1469- 1496), a voe roue Naplez goude dimeziñ d'he moereb (yaouankoc'h) Giovanna d'Aragona, pe Janed Naplez (1478-1518). Mab bastard da Alfonso II Naplez, roue Naplez, ha da Ippolita Maria Sforza e oa.
Dilezel e garg a roue a reas e dad hag eñ an hini a voe lakaet da roue en e lec'h. Ken enebet e oa ar bobl ouzh e dad-kaer Ferdinando Iañ Naplez, hag ouzh e dad Alfonso II Naplez kemend-all, ma ne gare ket anezhañ ivez. Splann e voe kement-se pa deuas ar C'hallaoued er vro: prest e oa an noblañs koulz hag an arme hag ar bobl da sujañ kenkent d'ar roue gall Charlez VIII.
Aloubet e voe kêr Naplez d'an 22 a viz C'hwevrer 1495. Met buan e voe kavet kalet rogoni ar C'hallaoued ha treiñ a reas ar bobl en o enep. En em sevel a reas tud Naplez ha kaset e voe ar C'hallaoued kuit. Neuze e voe galvet ar roue yaouank en-dro, a oa repuet en enez Ischia.
Prestik goude e varvas Ferdinando en 1496, hag eñ 26 vloaz.
Goude e varv
Digant e bried ha moereb Janed Naplez n'en doa bet bugel ebet. Hi ne addimezas ket.
E eontr Federico Iañ Naplez a renas war e lerc'h.
Mon oncle Sosthène
Mon oncle Sosthène zo un danevell gant Guy de Maupassant, en 1882.
Istor
Mon oncle Sosthène zo bet embannet e Gil Blas an 12 a viz Eost 1882. Adembannet eo bet en dastumad Les Sœurs Rondoli.
Goap a ra eus ar frañmasoned hag eus an dud devot.
Skiantoniezh
Ar Skiantoniezh, pe Iliz ar Skiantoniezh, zo un aozadur savet e SUA e 1952 gant L. Ron Hubbard (1911–1986), ha d'an izili kredennoù hag oberoù disklêriet en oberennoù o diazezer.
Guazzora
Guazzora zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Bella Thorne
Annabella Avery Thorne, ganet d'an 8 a viz Here 1997, zo un aktourez ha kanerez stadunanat. C'hoariet he deus Ruthy er stirad skinwel My Own Worst Enemy, Tancy Henrickson e-pad pevare koulzad Big Love, ha CeCe Jones evit stirad skinwel Disney Channel Shake It Up. C'hoariet he deus ivez Hilary/"Larry" er film Blended ha Celia er film Alexander and the Terrible, Horrible, No Good, Very Bad Day.
E 2015 e c'hoari Madison er film The DUFF, Amanda e Perfect High hag Hazel e Big Sky. Thorne a c'hoari Paige er stirad Famous in Love war ar chadenn Freeform.
Buhez prevez
Bella Thorne he deus bevet gant ar raper Lil Peep. D'an 23 a viz Eost 2016, Thorne a embanne e oa dedennet kement gant ar baotred evel gant ar merc'hed war Twitter. Ur bloaz war-lerc'h e oa graet ar memestra gant Lil Peep.
Isola Sant'Antonio
Isola Sant'Antonio zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Jadis
Jadis zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1880.
Lu e Cuccaro Monferrato
Lue Cuccaro Monferrato zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Ivanhoe (romant)
Ivanhoe (/ˈaɪvənˌhoʊ/ e saozneg) zo ur romant istorel saoznek gant Walter Scott, embannet e teir levrenn e 1920. E oberenn gentañ a denn da istor Bro-Saoz eo ; da istor Bro-Skos e tenne ar re gentañ.
Emañ an oberenn-mañ e-touez romantoù brudetañ an oberour.
Glaouer-gwez kabellek
Ar glaouer-gwez kabellek a zo un evn amprevanetaer, Hemiprocne coronata (pe Hirundo coronata kent) an anv skiantel anezhañ.
Gwechall e veze sellet outañ evel un evn eus an hevelep spesad hag hini Hemiprocne longipennis, ne oant ket gouest d'en em barañ kenetrezo avat.
Annez
Kavout a reer al labous en un takad hag a ya eus India da vervent Sina, Myanmar hag Indez-Sina.
Indicator exilis
Indicator exilis a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Indicatoridae.
Anvet e voe Melignothes exilis (kentanv) da gentañ-penn (e 1856) gant an evnoniour stadunanat John Cassin (1813-1869).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ en Afrika issahara :
Telemac'hos
Telemac'hos (henc'hresianeg Τηλέμαχος Têlémakhos, « en em gann pell », oc'h ober dave d'e dad) a oa mab Odysseüs ha Penelope e mojennoù Henc'hres. Unan eus harozed an Odysseia hag eus an Telegoneia eo.
En Odysseia
An Odysseia, savet gant Homeros, a grog gant avanturioù Telemac'hos. Ar peder rann gentañ a zanevell e veaj dindan gwarez Athena da glask kavout keleier diwar-benn e dad Odysseüs zo aet diwar wel goude Brezel Troia ha n'en deus ket gwelet biskoazh.
Aet eo Odysseüs eus Itaka abaoe ugent vloaz abalamour da Vrezel Troia ha da veñjañs Poseidon. E-pad an amzer-se e oa bet aloubet e balez gant ur bagad pleustrerien a glask eurediñ gant Penelope hag a ra o renkoù eno. Telemac'hos a ya da gentañ da welet Nestor e Pilos ha degemeret mat eo gant an den kozh a gomz dezhañ eus kurioù e dad. Telemac'hos a loc'h goude gant mab Nestor, Pisitratos, betek Sparta da welet ar roue Menelaos hag e wreg Elena. Degemeret eo eno ivez gant holl an enorioù hag an dou bried a zanevell troioù-kaer e dad e Troia.
Chom a ra eno e-pad ur miz ha tremen a ra an Odysseia da avanturioù e dad betek ar c'han XV.
En Telegoneia
An Telegoneia zo ur skrid kollet anavezet dre skridoù eus skrivagnerien all. Danevell a ra buhez Odysseüs goude diwezh an Odysseia.
Odysseüs zo lazhet gant Telegonos, ar mab dianav dezhañ en deus bet gant Kirke. Goude e varv e tegas Telegonos e gorf gant Penelope hag e vab all Telemac'hos en Enez-Aiaia. Deviñ a ra Kirke korf Odysseüs ha lakaat ar re all da vezañ divarvel. Dimeziñ a ra Telegonos gant Penelope, ha Telemac'hos gant Kirke.
Hengounioù all
E mammennoù all e lenner e klaske Palamedes lakaat Odysseüs da gemer perzh gant an Akeaned all e Brezel Troia, hag e-giz ma rae van Odysseüs da vezañ diod e lakaas Palamedes ar bugel Telemac'hos dirak an arar a oa Odysseüs oc'h arat gantañ. Hervez mammennoù all ec'h engehentas Telemac'hos Perseptolis, gant Polykaste, merc'h Nestor, pe Naosikaa, merc'h Alkinoos. Re all a lavar e oa poulzet gant Athena da eurediñ Kirke, hag ec'h engehentas Latinos ganti, pe e timezas gant Kassifone, ur verc'h da Girke, met e-doug un tabut gant e lezvamm en dije diskaret anezhi, hag abalamour da se e vije bet lazhet d'e dro gant Kassiphone. Diouzh mammennoù all en dije bet ur verc'h anvet Roma, a zimezas gant Aineias. Un destenn a zanevell e oa kaset pell diouzh Itaka gant Odysseüs abalamour d'un diougan a lâre e oa dañjerus e vab evitañ. Hervez Servius en dije savet keoded Clusium en Etruria.
Lennegezh c'hallek
Skrivet e voe e veajoù er gant ar skrivagner gallek Fénelon, e Les Aventures de Télémaque.
Loxodonta
Olifant Afrika pe genad Loxodonta zo un termen implijet evit komz eus daou spesad olifanted a vev en Afrika (mui unan aet da get: olifant Norzhafrika):
Bihanoc'h eo an eil spesad eget egile.
Kevioù hag Erevent
Kevioù hag Erevent - Dungeons & Dragons e saozneg (berraet alies gant D&D pe DnD) - a zo unan deus ar c'hoarioù-rol kentañ. Krouet eo bet gant E. Gary Gygax ha Dave Arneson e-pad ar bloavezhioù 1970. Gant Gygax e voe krouet ivez ar c'hentañ embregerezh embann c'hoarioù-rol, TSR (Tactical Studies Rules), evit skignañ ar c'hoari-mañ.
Pevare embannadur
E-pad an hañv 2008 e teuas er-maez pevare embannadur ar c'hoari-roll Kevioù hag Erevent. Disheñvel a-walc'h e oa ar reolennoù nevez diouzh an embannadurioù a oa a-raok. Ur c'hoari disheñvel e oa eta ar pevare embannadur. Lod eus ar c'hoarierien o deus choazet derc'hel da c'hoari gant an embannadur 3.5, ha lod all o deus choazet prenañ ha implijout ar c'hoari nevez.
Pal an embannadur nevez a oa eeunaat hag arnevesaat ar c'hoari. Tabut a zo war ar poent-se rak lod ne gredont ket eo gwelloc'h ar reolennoù nevez.
Pontestura
Pontestura (Pundastüra e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Bashar al-Assad
Bashar Hafez al-Assad (Arabeg: بشار حافظ الأسد‎ Baššār Ḥāfiẓ al-ʾAsad, distagadur levantek: [baʃˈʃaːr ˈħaːfezˤ elˈʔasad]; ganet d’an 11 a viz Gwengolo 1965) zo prezidant Republik arab Siria ha sekretour rannvedel skourr sirian Strollad sokialour arab Baath. Emañ en e garg abaoe 2000, pa warlerc’hias e dad, Hafez al-Assad, a renas Siria e-pad 30 vloaz betek e varv.
Gwelet eo bet evel un adreizher e penn kentañ e brezidantelezh, met pennañ a ra abaoe miz Genver 2011 d’un emsavadeg ha d’un eneberezh armet. left|thumb|Bashar hag Asma al-Assad e [[Moskov.]]
Yaouankiz ha studioù
Ganet eo Bashar al-Assad e 1965 e Damask, kêrbenn Siria. Mab da Aniseh (ganet Makhluf) hag Hafez al-Assad eo. Hemañ diwezhañ zo ganet en ur familh alawit paour ha sevel a reas gant skeul urzhaz ar strollad Baath betek embreger ar garg uhelañ, penn ar Stad sirian. Bashar ne voe ket ur skoliad barrek-tre, ha ne denne na gounid na dreistgwirioù eus statud e dad. E 1982 e voe degemeret e skol-veur Damas hag e 1988 e tapas enni un diplom war al lagadouriezh. E 1992, evit gellout monet pelloc’h en e studioù, ez eas da Londrez. Eno e labouras e-giz deskard er St Mary's Hospital ha deuet dreist e oa gant an holl ennañ, keneiled koulz ha gouziviaded. E Londrez eo en em gavas gant e zanvez gwreg, Asma al-Akhras, ur Breizveuriadez-ha-Sirianez sunnaat hag a laboure er City evit ar c’hevredad merañ arc'hantel (holding) JP Morgan. Ne hañvale ket Bashar al-Assad bout gwall dedennet gant ar politikerezh d’ar mare-se.
Remziad politikel
E gwirionez e oa Basil, mab henañ Hafez al-Assad, a zlee monet e penn ar Stad war-lerc'h e dad. Neoazh, mervel a reas hennezh e 1994 en ur gwallzarvoud-hent. Dav e voe da Vashar distreiñ da Siria hag enframmañ akademiezh an arme e Homs. E 1999 e voe anvet da goronal hag e sevenas da heul kefridioù ofisiel a-berzh ar Stad.
Politikerezh diabarzh
right|250px|thumb|Eneber da Vashar al-Assad. Da heul marv Hafez al-Assad e 2000 ec’h enkemmas ar parlamant ar vonreizh evit ma c’hellfe Bashar bout anvet da brezidant (re yaouank e oa). Dilennet e voe dre referendom d’an 10 a viz Gouere 2000 gant ar spi e cheñchfe mont en-dro ar Stad hag e tegasfe gwellaennoù e-keñver ar frankizoù politikel.
Goude e zilennadeg e cheñchas un tammig an traoù ha war frankizekaat ez eas ar renad (prizonidi bolitikel divac’het, hag all). Hogen, monet a reas war-gil buan a-walc’h o vezañ ma c’houlenne an eneberezh politikel re a araokadennoù ha m’en doa aon Bashar al-Assad, levezonet sur mat gant "gward kozh" ar strollad Baath, evit stabilded e vro.
Politikerezh estren
Goulenn a reas Bashar al-Assad e vefe adkroget gant kevraouerezhioù peoc’h gant Israel evit diskoulmañ kudenn Uhelgompezenn Golan gouzalc’het gant Tsahal. Hogen, tamallet e veze dezhañ gant ar vro-se ha Stadoù Unanet Amerika souten strolladoù milourel evel an Hezbollah (Liban), an Hamas hag ar Jihad Islamek (Tiriadoù gouzlac’het Palestina).
Daoust d’an enebiezh a oa etre an daou renad (ganet an eil hag egile eus ar strollad Baath) ec’h enebas Bashar al-Assad douzh aloubadeg Irak gant an SUA hag o c’hevredidi.
Tamallet e oa bet ar gwalldaol a-enep da Rafic Hariri, Maodiern Kentañ Liban, e 2005, dezhañ ha d’ar Stad sirian. Hogen, etre 2001 ha 2005 e lakaas an arme sirian da guitaat Liban (ar gumuniezh etrevroadel a bouezas warnañ evit se).
Sevel a reas a-du gant raktres Nicolas Sarkozy sevel un Unaniezh evit ar Mor Kreizdouar ha pedet e voe da zibunadeg ar 14 a viz Gouere 2008 e Pariz.
Brezel-diabarzh
Da geñver (pe un tammig da heul) an nevez-amzer arab e savas e vouezh hag en em savas ul lod ag ar boblañs a-enep d’ar renad baathour adalek miz Meurzh 2011 (er c’hêrioù bras). Taget e voe savadurioù ofisiel ha re ar strollad. Bashar a c’hourc’hemennas neuze ma voe moustret an emsavadeg (kalz a sunnaaded a gemer perzh enni). Evit respont d’ar gostezenn enep ec’h aozas aduidi ar renad manifestadegoù bras o tiskouez splann an dispartioù politikel, kenelel ha diwar gredenn (meur a relijion zo e Siria) e-mesk ar Sirianed. E 2013 e seblant an traoù bout stanket da vat gant ur brezel-diabarzh krisoc’h-krisañ hag ur pouez brasoc’h eus an islamourion djihadour e-mesk an eneberezh milourel. Evit ul lodenn vat ag ar boblañs e vir Bashar al-Assad gwirioù ar minorelezhioù gourdrouzet herveze gant ar muianiver sunnaat.
Relijion
Alawit eo Bashar al-Assad.
Serment breton
Serment breton zo ur film mut gall, sevenet e gwenn ha du e 1907. Bezañ emañ an oberenn-mañ e-touez kentañ filmoù bet troet e Breizh.
An danvez
Yvonne Moan, merc'h d'ur paluder pinvidik, a zo o paouez reiñ he fromesa eurediñ da Yves Legonnidec, ur paotr eus ar c'horn-bro, ken kaer e neuz ha m'emañ dister e vadoù. Ret eo dezhañ mont d'ober e amzer war vor avat.
Deuet eo ur soñj all da dad Yvonne a ziviz reiñ dorn e verc'h da Fantec, ur menajer a beadra eus Plaeraneg. Sentiñ a ra Yvonne ouzh bolontez he zad, evel m'eo dleet e Breizh, daoust d'he ger roet da Yves kent. Padal, n'eo ket he c'halon evit en em dommañ ouzh unan all ha pa vije hemañ pinvidik-mor. Hag hi da jediñ an devezhioù : an amzer da vodañ an holl baperioù ret ha da ober an embannoù, marteze e kloto gant mare distro he muiañ-karet er vro.
Krignet gant an dic'hoanag ec'h en em daol an daou amourouz er mor eus penn uhelañ an tornaod.
Janed Naplez (1478-1518)
Janed Naplez, pe Giovanna d'Aragona (1478-1518), a oa rouanez Naplez, dimezet da Ferdinant II Naplez.
Indicator minor
Indicator minor a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Indicatoridae.
Janed Naplez (1478-1518)
Istor
En 1496, d'he 17 vloaz, e voe dimezet Janed d'he niz Ferdinando II Naplez. Hennezh a oa mab d'he hantervreur Alfonso II Naplez. Ar voereb plac'h nevez a oa 17 vloaz, hag an niz paotr nevez 27 bloaz. Ha mervel a reas Ferdinando II d'ar 7 a viz Gwengolo er bloaz-se en-eeun. Bugel ebet ne oa bet.
Fedrico IV Naplez, eontr Ferdinando, ha hantervreur Janed, an hini a voe anvet da roue. Janed a vevas daou vloaz warn-ugent c'hoazh, addimeziñ avat ne reas ket.
Ar roue saoz Herri VII o klask gwreg
E miz C'hwevrer 1503 e kollas Herri VII, roue Bro-Saoz, e bried kentañ, Elizabeth of York. 46 bloaz e oa, ha c'hoant dezhañ addimeziñ. Ar rouanez Izabel Kastilha a gomzas dezhañ eus Janed Naplez, a oa 25 bloaz d'ar poent-se, marteze dre ma felle dezhi distreiñ selloù ar Saoz diouzh he merc'h Katelin Aragon. Ha Herri da gas kannaded da Naplez en 1505, da welout ha koant a-walc'h e vije an danvez-pried. Goulennoù Herri ha respontoù ar gannaded a voe meneget e buhezskrid Henry Bacon e 1622, The Historie of the Raigne of King Henry The Seventh, hag embannet e Londrez 250 vloaz goude evel Instructions given by King Henry the Seventh, to his embassadors, When he intended to marry the young Queen of Naples: together with the answers of the embassadors (published in London: 1761, by T. Becket and P.A. De Hondt).
Lesaerien Penelope
Lesaerien Penelope eo ar 108 gwaz a rae al lez da bPenelope, pried feal an haroz Odysseüs, en Itaka, hervez Odysseia ar barzh Homeros. E-keit-se e oa an haroz o klask e hent d'ar gêr.
He lesaerien
Setu darn eus anvioù lesaerien Penelope.
Kêrioù orin
Hervez Bibliotheke'' Pseudo-Apollodoros :
Pecetto di Valenza
Pecetto di Valenza (Apsèj e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Kazetennerezh
Kazetennerezh a reer eus un hentenn enklask hag ur stumm danevellañ eo o fal seveniñ ur garg a wazerezh foran dre zastum, gwiriañ, lec'hiañ er c'hemperzh, urzhasaat, dielfennañ, skridaozañ ha skignañ keleier ha ditouroù arall a-zoare. Arabat eo droukveskañ "kazetennerezh" ha "kehenterezh" eta.
Dre ma 'z eo deuet pouezus perzh ar c'hazetennerezh e meur a gevredigezh ez eus bet aozet un dleadouriezh vicherel a c'hoarvez eus reolennoù hag eus deverioù divezel evit heñchañ ar gazetennerion en o labour. Gant c'hweluniadoù e vez embannet ar reolennoù-se – er broioù ma c'haller en ober, rak unan eus ar reolennoù diazez eo e vefe ar c'hazetennerezh dizalc'h diouzh pep galloud politikel hag armerzhel. , Disheñvel-krenn ivez diouzh an daranverezh eo ar c'hazetennerezh.
Dre skridoù war baper, dre gomz er skingomz hag er skinwel e vez skignet disoc'hoù ar c'hazetennerezh, ha dre zoareoù elektronek ivez abaoe un nebeud bloavezhioù. Abalamour da ziorroadur an Internet hag al luc'hskeudennerezh niverel ez eus dre ar bed kazetennerion n'int ket tud a vicher, a reer "kazetennerion geodedour" anezho alies : gouest eo an dud-se da skignañ skridoù ha skeudennoù hep tremen dre ar media ensavadel.
Gabriella Papadakis
Gabriella Papadakis, ganet d'an 10 a viz Mae 1995 e Clermont-Ferrand, zo ur ruzikerez-skorn gall. Ruzañ a ra gant Guillaume Cizeron. Bet int kampioned vedel div wech e 2015 ha 2016. Bet int peder gwech kampioned Europa e 2015, 2016, 2017 ha 2018 ha beskampioned olimpek e 2018.
Kazetennerezh
Istor berr ar c'hazetennerezh
En Henc'hres e voe skriverion ha kronikerion gopret gant Aleksandr Veur evit enrollañ e gurioù, hag en Impalaeriezh roman, adalek 59 K.J-K., e veze engravet an Acta Diurna, a oa deizlevr ofisiel an Impalaeriezh, ha lakaet a-wel d'an holl el lec'hioù foran diwar urzh an impalaer Caius Julius Caesar,.
Moualc'h gouzoug gwenn
Ar voualc'h gouzoug gwenn a zo ur spesad evned, Turdus albocinctus an anv skiantel anezhañ.
Célestin Serenne
Célestin André Marie Serenne, bet ganet d'ar 26 a viz Mae 1846 e Naoned hag aet d'an Anaon e ? 1895, a oa livour. Mab-kaer e oa da Évariste-Vital Luminais.
Moualc'h gouzoug gwenn
Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged, amprevaned ha buzhug en o zouez ; kemer a ra drupennoù, frouezh ha hugennoù ivez.
Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus menezioù Himalaya da greisteiz-kreiz Sina.
Kazetennerezh
Istor berr ar c'hazetennerezh
En Europa ar Grennamzer e veze skrivet kronikoù a gonte an darvoudoù pouezus, hag eilskrivet e vezent en ur vout distummet tamm-ha-tamm.
Gant donedigezh ar moullerezh en e voe skignet ar c'heleier dre vroioù a-bezh.
Etre ar hag ar  e voe moullet mareadegoù titlet na lakaer ket e rann ar c'hazetennoù abalamour ma vezent skignet nemet e metoù ar pennadurezhioù.
Tamm-ha-tamm e voe reoliekoc'h an embann, deiziadet ha niverennet e voe ar c'hannadigoù, ha fonnusaet e voe o danvez kazetennel. E 1556 e voe embannet ar mizieg kentañ, e Venezia, hag e 1605 ar sizhunieg kentañ, e Strossburi.
E Leipzig e voe krouet ar pemdezieg kentañ e1650.
E deroù an e oa ar c'hazetennoù an doare boutinañ da embann keleier a-dreuz Europa. Sizhuniegoù peder fajenn enno e oant peurliesañ, a embanne keleier berr a denne d'ar politikerezh ha d'an darvoudoù milourel.
Gant pennadurezhioù ar Stadoù e vezent embannet peurliesañ, hag alies e veze miret ouzh ar c'hazetennerezh prevez da greskiñ. Dre harp ha stourm ar pobloù avat e teuas frankiz ar wask a-benn d'en em staliañ, daoust dezhi bout mouget a-vareadoù e Stad pe Stad gant galloudoù politikel hollveliour.
Adal dibenn an e teuas ar c'hazetennerezh da vout ur greanterezh en em strewas er bed a-bezh. Pouezusoc'h-pouezusañ e teuas an elfennoù armerzhel e ganedigezh, tuadur ha diorroadur ar c'hazetennoù.
En ez eas da get trec'hded ar c'hazetennerezh skrivet a-c'houde diorroadur ar sinema, ar skingomz hag ar skinwel.
Hiziv an deiz e tro ar c'hazetennerezh skivet war-du an Internet, diwar diaesterioù arc'hantel peurgetket.
Politikerezh ha kazetennerezh
Adalek ganedigezh ar vicher e voe diforc'hioù etre ar c'hazetennerezh europat hag an hini amerikan.
En Europa e voe krouet ar c'hazetennoù kentañ evit levezoniñ soñjoù politikel al lennerion : gant strolladoù politikel pe rannoù anezho e voent krouet peurliesañ ; "kazetennerezh politikel" a reer eus kement-se.
Disheñvel e voe an traoù e Stadoù-Unanet Amerika, ma voe "kazetennerezh ar c'helaouiñ" o ren adalek ar penn kentañ, a-hed ar Brezel diabarzh da skouer. E dibenn an XIXvet kantved, kent donedigezh ar c'hazetennoù poblek anvet tabloïds, e oa ar c'hazetennerezh ur c'henwerzh evit perc'henned an titloù, koulz hag un arm galloudus etre daouarn ar gouarnamantoù ha re ar gronnoù armerzhel.
En SUA e voe termenet reolennoù diazez ar c'hazetennerezh evel ar Five W and one H, a vije "ar C'hwec'h P" e brezhoneg, a framm pep keloù kent e skignañ :
''Who? What? Where? When? Why? How?'' — Piv ? Petra ? Pelec'h ? Pegoulz ? Perak ? Penaos ? En SUA ivez e voe staliet rannoù ar c'hazetennerezh : ar c'heleier, an teulioù, ar menoioù, an etreweloù, ar c'hronikoù, hag arall.
Da vare an Eil brezel-bed e krogas an daou zoare kazetennerezh da gendeuziñ, pa voe degemeret an doareoù amerikan gant kazetennerion Europa tra ma yae ar c'hazetennoù rannbolitikel da get a-feur ma koshae ar c'hantved. Gant diorroadur ar media nevez e voe kelaouerion kentoc'h eget abostolidi eus ar gazetennerion europat.
Hiziv an deiz avat, dre an Internet, e c'haller gwelet an abostolidi o tistreiñ, koulz war an dachenn relijiel hag an hini bolitikel.
Ar c'hazetennerezh arbennik
Abaoe dibenn an Eil brezel-bed ez eo arbenikaet ar c'hazetennerezh, pa 'z eus bremañ kazetennoù diwar-benn kement tachenn a c'haller termeniñ e buhez ur gevredigezh : an armerzh, ar politikerezh, ar sevenadur, ar skiantoù, ar sportoù, an dudi, hag arall. Neuze ez eus ivez kazetennerion arbennik war an tachennoù-se, a gemer perzh ivez en abadennoù-kelaouiñ er skingomz hag er skinwel, a zo troc'het bremañ e rannoù dodennel.
Hep mont ken pell ganti avat e c'haller termeniñ un nebeud tachennoù ma'z eus ur c'hazetennerezh arbennik en doare ma 'z eus anezhañ ur stumm nevez eus ar c'hazetennerezh hengounel.
Kazetennerezh lennegel
Kazetennerezh e korf un oberenn lennegel eo ar gazetennerezh-se, bet ganet er bloavezhioù 1960, pa ra ar skrivagnerion ul labour kelaouiñ hep delc'her da stumm boas ar c'hazetennerezh. N'eo ket romantaat ar beziadoù a reont, hogen o deskrivañ pizh dre vevañ ha kemer pezh enno.
Ar skrivagner kolombian Gabriel García Márquez (1927-2014) zo unan eus ar gazetennerion lennegel vrudetañ, dre e romant Noticia de un secruestro "Keloù diwar-benn ur skrapadenn" bet embannet e 1996 diwar-benn darvoudoù a c'hoarvezas er bloavezhioù 1990 e Kolombia e metoù an drafikerion drammoù. E 1997 ez embannas ar skrivagner japanat Murakami Haruki (1949–) e enklask アンダーグラウンド Andāguraundo "danzouar", bet troet er bed a-bezh dindan an talbenn saoznek Underground, a zo ul labour kazetennerezh lennegel a-zivout heuliadoù bredoniel ar gwalldaol a voe graet gant aezhenn sarin e metro Tōkyō d'an 2 a viz Meurzh 1995.
Kazetennerezh dizarbenn
Pal an doare kazetennerezh-se eo dielfennañ an enkadennoù hag ar brezelioù a c'hoarvez er bed en ur glask termeniñ o orin, o abegoù, o argerzh hag o heuliadoù. Alies e kinnig diskoulm pe ziskoulm evit gwanaat skog an enkadennoù ha brezelioù-se war buhez ar peurrest eus ar bed.
Kazetennerezh enklask
En doare kazetennerezh-se e furch ar gazetennerion a-benn kavout ditouroù diwar-benn un dodenn resis hag a bouez bras, evel torfedoù euzhus, ar goubrenerezh politikel pe dizonestiz un embregerezh.
Mizvezhoù pe vloavezhoù e c'hall an enklask padout kent ma vefe bet dastumet hag etrekennasket trawalc'h a ditouroù sirius na c'haller ket nac'h. Andonioù diazez eo ar gazetennerion enklask eta, rak dianav da nep den arall eo frouezh o labour abalamour ma c'hoarvez diwar kendastum ditouroù strewet hep liamm anat etrezo d'ar c'hentañ gwel.
Ar Gall Albert Londres (1884-1932) a voe unan eus diazezerion ar c'hazetennerezh enklask, gant e labour Au bagne "Er galeoù" (1923). En e goun e voe krouet ar Priz Albert Londres e 1932 evit enoriñ gwellañ kazetennerion Bro-C'hall.
Nevesoc'h zo, e 1993, e voe an teulfilm Voleur d'yeux "Laeron daoulagad" gant ar gazetennerez enklaskerez Marie-Monique Robin (1960-) ul labour skouerius a-fed kazetennerezh enklask diwar-benn trafikerezh organoù er bed a-bezh ; ar priz Albert Londres a yeas ganti e 1995, goude ma voe bet klasket diskar he labour. Un teulfilm arall gant Marie-Monique Robin eo Le monde selon Monsanto – De la dioxine aux OGM, une multinatinale qui vout veut du bien (2008) diwar-benn doareoù an embregerezh etrebroadel Monsanto.
Kiberkazetennerezh
Kazetennerezh "elektronek", "liesvedia", "niverel" a reer c'hoazh eus an doare-se da arverañ an Internet evit dastum, gwiriañ, dibab, stummañ ha skignañ keleier. Resisoc'h eo "kiberkazetennerezh" avat, pa c'hall an anvioù-gwan ober dave da vedia klev-gwel arall n'int ket kazetennerezh gwirion, evel an daranverezh.
Er bed a-bezh emañ an Internet, hogen kalz tud ne c'hallont ket kevreañ c'hoazh – ar pezh na vir ket ouzh ar Genrouedad a vout ur benveg a-bouez evit ar c'hazetennerezh, rak war wanaat ez a ar wask, da get pe dost ez ar c'hazetennerezh er chadennoù skinwel, fellout a ra d'an dud kaout keleier gwirion diouzhtu p'o deus ezhomm anezho, ha n'eus ket skeudennoù er skingomz. Ouzhpenn-se e ro an Internet an tu da wiriañ pep keloù buan, dre groaziañ ar c'heleier hag an andonioù.
Kemmoù zo bet degaset er c'hazetennerezh gant kement-se holl, en abeg da dizh ar c'helaouiñ dreist-holl, hag abalamour ma n'eo mui trawalc'h skignañ keleier : respont a ra an dud d'ar pezh a resevont, degas kemmoù ha resisadennoù a reont, ha fellout a ra dezho kemer perzh er c'helaouiñ dre addisplegañ ar c'heleier.
A-benn azasaat ouzh an doare nevez-se e ra ar c'hiberkazetennerezh gant ereoù gourskrid, e ver an etrewezhierezh, ar binvioù liesvedia hag an diellaouiñ. Kemmoù zo bet en doare da aozañ skridoù ar c'heleier ivez, pa ranker ober gant frazennoù berr hag aes da gompren en ur zisplegañ keleier klok ha sklaer.
Kazetennerezh perzhiadek
Un den pe ur strollad tud a gemer perzh en dastum, dibab, dielfennañ, stummañ ha skignañ keleier. An Internet c'hoazh eo benveg ar c'hazetennerezh perzhiadek, a zo bet anvet "kazetennerezh 2.0" ivez a-wechoù.
Dre lec'hiennoù bet savet a-ratozh e labour ar c'hazetennerezh perzhiadek, a-drugarez da dud a-youl-vat peurliesañ. Ar pal eo didoueziañ red ar cheleier evit klask ar wirionez ha degas kemmoù er gevredigezh hep gortoz na vije graet gant ar pennadurezhioù, ha hep an arbennigourion emanvet a lenner, a glever hag a weler er media kefridiel pe amgefridiel.
Petra bennak ma vez etrewezhierezh a-wechoù etre ar c'hazetennerezh perzhiadek hag an hini hengounel ez eus kazetennerion a-vicher a glask diskar an doare nevez-se en abeg ma vez digoust pe dost ar c'henlabour keodedour pa rank ar c'hazetennerezh micherel mont en-dro evel un embregerezh greantel ha goprañ ar gazetennerion evit an hevelep labour.
Buhezek eo bet ar c'hazetennerezh perzhiadezh e-kerzh ar bloavezhioù 2000, pa hañval mont war wanaat hiziv an deiz.
Perzh er gevredigezh
Evel "pevare galloud" ar demokratelezhioù kornôgel e vez lakaet ar c'hazetennerezh alies, e-kichen an tri galloud klasel : ar galloud erounit, ar galloud lezenniñ hag ar galloud barn. En abeg d'ar sell-se e vez risklus bout kazetenner(ez) e lod broioù, pa c'haller bout muntret en abeg d'ar vicher-se end-eeun.
Daou zoare pennañ zo da dermeniñ perzh ar c'hazetennerezh er gevredigezh. Bezet pe vezet e rank ar c'hazetennerezh bout feal d'an dud kent d'an uhelidi ; ret eo d'ar gazetennerion dispakañ ar wirionez, ha chom neptuek pa zisplegont obererezhioù an dud voutin hag an uhelidi e diabarzh ur gevredigezh ; pourchas keleier solius ha gwiriekaet d'an dud eo kefridi pennañ ar c'hazetennerezh.
Ar c'hazetennerezh er bed
Liesdoare eo emzalc'h Stadoù ar bed da-geñver ar c'hazetennerezh : lod anezho o deus lakaet frankiz ar wask da lezenn, lod arall a reoilh pizh labour ar gazetennerion dre vestroniañ ar pezh a c'hallont enklask, skrivañ hag embann.
Kalz Stadoù a ro brientoù d'ar gazetennerion, evel ar gwir da arvestiñ bodadegoù foran a zo berzet d'an dud voutin, da enrollañ arvest un torfed pe c'hoazh da atersiñ uhelidi ha tud vrudet.
En e vell 19 e stailh Disklêriadur Hollvedel Gwirioù Mab-den reolioù a-fed frankiz eztaoliñ ha frankiz ar wask.
Alies e vez taget, minellet, bac'het pe lazhet kazetennerion pa vez brezel pe zispac'h e Stad pe Stad. E kentañ trimiziad 2014 ez eus bet lazhet 16 kazetenner dre vicher ha 9 c'hazetenner keodedour ; 168 kazetenner dre vicher ha 164 c'hazetenner keodedour zo bet bac'het.
Alfonso II Naplez
Alfonso II di Napoli, pe Alfonso II Naplez, ganet en 1448, marvet en 1495, a oa dug Calabria, ha roue Naplez war-lerc'h e dad.
E vuhez
Mab e oa da Ferdinando Iañ Naplez, roue Naplez, ha da Isabel de Chiaramonte. Dimezet e oa da Ippolita Maria Sforza, merc'h da Francesco Iañ Sforza, dug Milano.
Ar roue gall Charlez VIII, a oa pennhêr René Iañ Naplez, a c'houlennas rouantelezh Naplez a oa bet kemeret dre vrezel gant Alfonso V Aragon, tad-kozh Alfonso II, digant René Iañ.
Bugale
Tri bugel o doe Alfonso hag Ippolita :
Mervel a eure Ippolita e 1484, da 38 vloaz.
Alfonso neuze a zimezas d'e serc'h Truzia Gazzela (Trogia Gazzella), a oa mamm da zaou vugel all.
Marv Alfonso
Dilezel a reas e garg a roue e 1495, hag e vab Ferdinant an hini a gemeras ar gurunenn. Kuitaat a reas kêr Naplez da vont da chom da Sikilia ha mervel a reas prestik goude e miz Du 1495.
Isabella Fieschi
Isabella Fieschi (a-raok 1320-goude 1356), a oa itron Milano (1331- 1349) dre ma oa pried da Luchino Visconti.
He buhez
Merc'h e oa da Carlo Fieschi, kont Savignone. Nizez e oa d'ar pab Adrian V.
E 1331 e timezas e Milano da Luchino Visconti.
Splann e oa abegoù politikel an eured: kadarnaat al liammoù etre an tiegezh Visconti ha Republik Genova: Luchino a oa nevez intañvezet eus e eil pried, eus Genova ivez, Caterina Spinola, merc'h da Obizzo Spinola.
Brudet e oa kened Isabella, ha lesanvet e oa Fosca, ken mezhus e veze kavet hec'h emzalc'h. Hervez ar vojenn he devoa serc'heged e-leizh, en o zouez niz Luchino, Galeazzo II Visconti, ha doge Republik Venezia Andrea Dandolo.
Bugale
Daou vab gevell he doe, ganet d'ar 4 a viz Eost 1346, Luchino ha Giovanni, hogen ne vevas nemet Luchino Novello (1346-1399), a zimezas div wech:
Lidet e voe ar ganidigezhioù gant ar madrigal O in Italia felice Liguria, savet gant Jacopo da Bologna, a oa barzh e lez Luchino abaoe 1339.
Gasterezh
En 1347 ez eas Isabella, gant tud all eus Milano, da ober un dro da Venezia. E-kerzh an droiad-se he dije kemeret perzh en un abadenn c'hoari pevar gant tri gwaz war un dro, hag en o zouez Andrea Dandolo, Doge Venezia abaoe 1343, niz he fried, Galeazzo II Visconti.
Marv Luchino
E miz Genver 1349 e klevas Luchino pegement e veze doganet gant e bried Isabella, ma embannas e vije spontus he c'hastiz. Un toullad deizioù goude e voe kavet marv, diwar gontamm. Lesanvet e voe an intañvez Isabella del veleno ("Isabella ar c'hontamm "),. Soñjal a rae an dud moarvat he devoa kavet an tu d'en em zifenn diouzh he c'hastizer e-lec'h gortoz bezañ lazhet gantañ.
Kemeret e voe ar galloud gant e nized, diwar-goust ar mab, Luchino yaouank, war zigarez e vije bet bastard bugel an intañvez doganerez. Ha bac'het e voe Isabella hag he mab.
En 1356, gant skoazell anaoudeien, e teuas Isabella a-benn da dec'hel eus Milano gan he mab Luchino. Hervez an testenioù e vije distroet da di he zud da Savignone.
Olifant Norzhafrika
Olifant Norzhafrika (Loxodonta pharaoensis pe Loxodonta cyclotis pharaoensis pe Loxodonta africana pharaoensis) zo ur spesad olifanted aet da get hag anavezet dreist-holl evit an implij zo bet graet anezhañ e-kerzh ar brezelioù punek (implijet gant lu Kartago, da skouer gant Hannibal Barka). Evit gwir, ne ouier ket re hag ur spesad distag (ag ar genad Loxodonta - da lâret eo Olifanted Afrika) pe un isspesad da olifant savanennoù Afrika pe da Olifant koadoù Afrika. N'eo ket anavezet enta olifant Norzhafrika gant an daksonomiezh.
Neuz
Bihanoc'h e oa eget olifant savanennoù Afrika hag a vent gant hini ar c'hoadoù.
Glaouer-gwez mourraouek
Ar glaouer-gwez mourraouek a zo ur spesad evned, Hemiprocne mystacea an anv skiantel anezhañ.