cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sturmabteilung
"Beefsteaks" e-touez ar renkoù
En e levr embannet e daou damm e 1936 ha 1937, Hitler-Biographie, an istorour alaman Konrad Heiden a skrive en devoa merzet e oa e-touez renkoù an SA "un niver uhel a gomunisted ha sokial-demokrated" hag "un toullad mat a izili eus an SA a zo lesanvet 'beefsteaks' – gell er-maez met ruz e-barzh." Ken uhel e oa an niver a izili nevez er Sturmabteilung ha na oant ket nazied ma oa ur farsadenn embannet gant an SA "En hon unvezioù argadiñ ez eus tri nazi, met a-benn nebeut e vint skarzhet ganimp." An niver a izili doare 'beefsteaks' a vez laret bezañ bet uhel-mat e kêrioù 'zo, dreist-holl e norzh Alamagn, lec'h ma oa uhel levezon Gregor Strasser hag e vennozhioù pe Strasserismus. Penn ar Gestapo etre 1933 betek 1934, Rudolf Diels, a embanne ar sifr a "70 dre gant" eus an izili nevez en SA e kêr Berlin a oa bet komunisted. Lod istorourien a embann e oa soubet an SA hag SS gant marksourien ha reveulzierien sokialour, eno "an huñvreerien hag ar re a gomz eus ur republik marksour a zo uhel en SA hag SS (77,6 ha 63 dre gant)."
Ul lod istorourien a lak war-raok ar fed ma oa darn izili an SA hiniennoù ar c'hlasad labourerien pe tud dilabour anezho, laouen e oant gant ul lodenn eus mennozhioù ar Marksour-leninourezh pe sokialouriezh. Gortoz a raent eus Hitler e vefe doujet d'ar 25poent embanent e programm an NSDAP. An istorour Thomas Friedrich a lak war-raok e oa un taol-kleze en dour ar strivoù gant Strollad komunur Alamagn da zesach izili an SA. Ar re-se a oa en ul lid eus Hitler hag heuliañ a raent anezhañ gant ar mennozh e oa ret distrujañ da vat ha da viken an "enebour marksour".
An anv "beefsteak" a vez implijet ivez evit ober eus a dud a rae mont-dont etre ar strollad Nazi ha komunour, dreist-holl ar re e-touez an SA.
Carlo Gozzi
Ganet e oa en un tiegezh a ouenn uhel, met dle a oa kouezhet war chouk e dad, ma rankas ar mab klask fred. Da c'hwezek vloaz ez eas da soudard, ha tri bloaz e chomas e Dalmatia. Distro da Venezia e krogas da embann pezhioù-c'hoari flemmus.
War an diskar e oa giz ar c'homediennoù italian mod kozh, ar c'h-commedia dell'arte a veze c'hoariet e-pad ouzhpenn tri c'hantved, ha bleuniañ a rae dramaoù Pietro Chiari hag oberennoù Carlo Goldoni, war batrom ar c'hoariva gall.
Paul Sébillot
Paul Sébillot (Matignon, 1843 - Pariz, 1918) a oa ur folklorour hag un dastumer kontadennoù eus Breizh-Uhel. Studioù war ar gwir a reas e Roazhon ha goude-se e Pariz. Brudet eo abalamour m'en deus embannet danvez dastumet gantañ e maezioù Breizh-Uhel hag abalamour d'e skridoù dezhañ ivez. Met evel livour e voe anavezet da gentañ, adalek ar bloavezhioù 1860. Kemer a reas perzh e Saloñs livouriezh Pariz e 1870.
War un dro e krogas da skrivañ, hag anaoudegezh a reas, e Pariz, gant Fañch an Uhel ha gant Narcisse Quellien. Daremprediñ a rae an « Dîners celtiques », etre 1879 ha 1892, hag eno en em gave e-touez skrivagnerien, yezhourien hag istorourien eus Breizh pe eus Pariz, troet gant danvez Breizh hag ar studioù keltiek. Adal 1880 e embannas kontadennoù pobl eus Breizh-Uhel. Unan eus saverien ar Société des Traditions populaires e voe e 1882. E 1886 e teuas da vezañ sekretour ar gevredigezh ha rener he c'helaouenn. Studiañ a reas ar vevenn etre ar brezhoneg hag ar gallaoueg.
Ezel e voe eus kalz kevredigezhioù lenneien eus e amzer : Société des gens de lettres, Société de linguistique, Société d’anthropologie, Kevredigezh henoniezh Penn-ar-Bed, Société d’ethnographie et d’art national, ha c'hoazh ar Société du Folklore wallon, ar Folklore Society e Chicago, an American Folklore Society, ar Société Suisse des traditions populaires ha reoù all.
E 2008 e oa bet aozet ur c'hendiviz etrebroadel diwar e benn, e Felger, 90 vloaz goude e varv.
Arondisamant Gebweiler
Arondisamant Gebwiller a oa un arondisamant eus Elzas, e Haut-Rhin, hag a zo bet diskaret d'ar c'hentañ a viz Genver 2015 evit reiñ lec'h da Arondisamant Thann-Gebweiler
Kantonioù
Pevar c'hanton a oa ennañ:
Islas de la Bahía
Islas de la Bahía zo un enezeg e Republik Honduras hag unan eus an triwec'h departamant a zo er vro.
Dont a ra an anv spagnolek Islas de la Bahía eus troidigezh an anv saoznek, Colony of the Bay Islands, roet gant ar Saozon e 1850.
Istor
Gant Kristol Goulm e voe kavet an enezeg e-kerzh e bevare beaj, d'an 30 a viz Gouhere 1502. Evit lavaret resisoc'h e kavas Enez Guanaja, a anvas Isla de los Pinos. Poblet stank e oa an inizi gant an Amerindianed Payas da neuze. Tapet e voent, ha gwerzhet evel sklaved, ha kaset da Guba dreist-holl.
La Chapelle-Engerbold
La Chapelle-Engerbold a oa ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant pemp kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Condé-en-Normandie.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: daou zen nann-soudard a varvas e La Chapelle abalamour d'ar bombezadegoù.
Xàtiva
Xàtiva zo ur gumun eus Proviñs València  e  Kumuniezh  València.
Berimbau
thumb|Tri berimbau Ar berimbau zo ur benveg-seniñ dre gerdin, a orin afrikan, hag a glever e sonerezh Brazil hag en abadennoù capoeira.
Kanaouenn
Berimbau zo anv ur ganaouenn brudet, gant Baden Powell de Aquino, a zo ket lakaet e galleg gant Claude Nougaro, hag anvet Bidonville.
Palra d'El Rebollal
Palra d'El Rebollal (habla de El Rebollar e spagnoleg), pe palra, zo ur rannyezh estremadurek a zo komzet en El Rebollar, e kornôg Spagn.
Komzet e vez e komark El Rebollar e proviñs Salamanca, e kumunioù Navasfrías, El Payo, Robleda ha Villasrubias, hag un tamm e proviñs Cáceres, en Valverde del Fresno, Eljas, San Martín de Trevejo, Acebo, Hoyos, Perales del Puerto, Gata, Cadalso, Descargamaría, Robledillo de Gata. Tost da Bortugal e vez komzet ivez e Lageosa, Patatucos, Forcalhos, Aldeia do Bispo, Foios.
Studioù
Studiet e voe ar rannyezh gant meur a zen:
Tony Taño
Tony Taño (Antonio María Taño López diouzh e anv gwir), bet ganet d'an 20 a viz Ebrel 1938 e Caimito del Guayabal (Artemiso, Kuba), zo ur soner trompilh hag ur sonaozer kuban.
Labouret en devoa evel kempenner un nebeud lazioù-seniñ ha renet reoù Teatro Musical de La Habana hag Instituto Cubano de Radio y Televisión.
Star Academy
Star Academy zo un abadenn skinwel c'hall etre ar skinwel gwirvoud, ur skol hag un abadenn muzikel skignet war TF1 eus 2001 betek 2008 ha war NRJ 12 e 2012. Kinniget eo gant an animatour Nikos Aliagas war TF1. Steuziañ a ra Star Academy e 2013, erlecʼhiet gant The Voice war TF1, met distreiñ a ra e 2022 war ar chadenn gant ar memes meizad evit an 10 koulzad.
Arzourien zo bet stummet ha brudet goude ar Star Academy, evel da skouer Jenifer, Nolwenn Leroy, Élodie Frégé, Gregory Lemarchal. Deuet eo ar maout gant ur Vreizhadez, Laurène Bourvon eus Rosporden, evit ar Star Academy Revolution e 2013.
Cercomacroides
Cercomacroides a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 2014 gant an evnoniour perouat José G. Tello hag e genseurted.
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, daouzek (12) isspesad dezhe en holl.
Rummatadur
Renket e veze an holl spesadoù er genad Cercomacra betek 2014.
Memories of War
Memories of War pe Operation Chromite (Hangul : 인천상륙작전 ; Hanja : 仁川上陸作戰 ; RR : Incheon Sangryuk Jakjeon) zo ur film brezel-drama sukorean embannet e 2016 ha sevenet gant John H. Lee.
Diazezet eo war fedoù gwirion dres a-raok Emgann Incheon (1950) e-kerzh Brezel Korea. Un adsevel romantel eo d'an oberiadur gwirion savet gant ar CIA / US Military Intelligence anvet Trudy Jackson, a-raok an dilestradeg etrebroadel. Embannet e voe d'ar 27 a viz Gouhere 2016 e Sukorea.
Pelopeia
Pelopeia (Πελόπεια e gresim) zo un anv roet da deir merc'h:
Merc'h Thyestes
Pelopeia a oa merc'h da d-Thyestes.
He zad a oa bet oc'h en em gannañ dorn-ha-dorn gant e vreur Atreüs da gemer rouantelezh Mykenai e-pad ur pennad. E-keit-se e oa bet gant Aerope, gwreg e vreur, ha daou vab a oa bet ganet. Pa ouias an dogan e pedas e vreur avoultr d'ur banvez.
Merc'h da b-Pelias
Pelopeia a oa merc'h da Belias ha d'an eil pe eben eus an div vaouez-mañ, Anaksibia pe Fylomac'he, merc'h da Amfion. Meneg anezhi zo en Argonautika, ma ro d'he breur Akastos ur vantell a-raok dezhañ mont gant an Argonaoted.
Gant he c'hoar e lazhas o zad, touellet ma oant bet gant Medeia a roas dezho da grediñ e oa an dra d'ober evit e yaouankaat.
Merc'h da Niobe
Pelopeia merc'h da Niobe, a voe lazhet evel he c'hoarezed gant an doueez Artemis,.
Mamm Kyknos
Pelopeia, serc'h da Ares, mamm da g-Kyknos.
La batea
La batea (Ar bailh e brezhoneg) zo ur ganaouenn spagnolek savet, ton ha son, gant ar sonaozer kuban Tony Taño.
Un doare all, gant komzoù disheñvel, zo bet brudet gant ar strollad chileat Quilapayún.
Doare Quilapayun
Adkemeret eo bet an dañs brudet met ur ster all zo bet roet d'ar bailh ha d'an dour : binvioù jahinañ e oant en amzer diktatouriezh Augusto Pinochet... ha n'eo ket da walc'hiñ an dud jahinet.
Lakaet eo bet ar ganaouenn war ar bladenn vinil Adelante ! a oa bet enrollet gant Quilapayún ha deuet er-maez e 1975 e Bro-C'hall. Teirvet kanaouenn tu B ar bladenn an hini eo, just war-lerc'h Sonatina hag a-raok Otoño.
La batea a oa bet savet meur a zoare anezhi a-benn kas d'he selaouerien ur gemennadenn disheñvel war ar pezh a c'hoarveze e Chile ; n'eus nemet tri anezhe hag a oa bet enrollet :
Gerioù doare 1975 ar ganaouenn a zo kaoz enne eus "los cuatro pinganillas " Merino, Mendoza, Augusto ha Gustavo, da lâret eo :
Izabel Portugal (rouanez hag impalaerez)
Rouanez
Eil merc'h Manuel Iañ, roue Portugal (1469-1521), hag e eil pried Maria Aragon (1482–1517) e oa. Dre-se e oa infantez Portugal.
Ne oa ket rouanez a anv avat, rak dalc'het e oa an titl gant he mamm-gaer Juana de Castilla (1479-1555). Koulskoude e vez gwelet evel rouanez kenseurtez Spagn, rak gouarn a reas ar broioù spagnol pan edo he fried o veajiñ dre Europa
Pried
En 1521 e varvas Manuel Iañ.
Dimeziñ ha bugale
Pried nemeti Carlos e voe.
He marv
Mervel a reas er gwentloù, e Palez Fuensalida, e Toledo. Beziet eo bet e Panteon an Escorial.
Elesbed Bosnia
Elesbed Bosnia  pe Elizabeta Kotromanić, (1340-1387) a voe rouanez kenseurtez Hungaria ha Pologn, ha rejantez he merc'h Maria Iañ Hungaria.
He buhez
Elesbed Kotromanić a oa merc'h da Steven II Kotromanić, ban Bosnia, ha da Elesbed Cujavie, ur c'hournizez da Ladislas Iañ Pologn.
Dimezet e voe da Loeiz Iañ Hungaria, roue Hungaria ha Pologn, e miz Mezheven 1353. Diskoachet e voe ul liamm a genwadelezh, abalamour d'un hendad boutin, dug Cujavia en Pologn, met pardonet e voe ar pec'hed gant ar pab Inosant IV ha roet e aotre da zimeziñ.
En 1382 e varvas ar roue Loeiz, hag e verc'h Mari Iañ Hungaria, a voe anvet da rouanez. Elesbed a voe anvet da rejantez gant skoazell Nicolas Garai.
Sigismond Luksembourg, a oa danvez-pried he merc'h Mari, hag e hantervreur Venceslas IV Bohemia, dorn ha dorn gant noblañsed eus Hungaria, a oa enebet ouzh Elesbed Bosnia hag he c'huzulier palatin. Un toullad anezho a roas harp da Charlez II Hongria, Roue Naplez da vout roue Hungaria e miz Kerzu 1385. Tapet e voe gant Elesbed ha Mari d'ar 7 a viz C'hwevrer 1386 ha lakaet e voe d'ar marv.
He bugale
Elesbed Bosnia he devoa bet pevar bugel, da vihanañ, gant he fried:
Eisteddfod del Chubut
An Eisteddfod del Chubut zo un eisteddfod a c'hoarvez e proviñs Chubut, e Patagonia Arc'hantina.
Eulemur mongoz
Eulemur mongoz a zo ur spesad primated eus kerentiad al Lemuridae.
Doareoù pennañ
Kemmañ a ra e emzalc'h diouzh koulzad ar bloaz : ul loen-deiz e vez e-pad ar prantad gleb hag unan-noz kerkent ha ma teu an amzer gras.
Annez
Brosezat eo er c'hoadegi dibad a gaver e gwalarn Madagaskar hag e Komorez.
Diskouez a ra an tachennoù gwer war ar gartenn al lec'hioù m'eo bet degaset al loen.
Xirivella
Xirivella zo ur gumun eus Proviñs València  e  Kumuniezh  València.
Agullent
Agullent zo ur gumun eus Proviñs València  e  Kumuniezh  València.
Aielo de Malferit
Aielo de Malferit zo ur gumun eus Proviñs València  e  Kumuniezh  València.
Betelgeuse
Betelgeuse (α Orionis) zo ur ramzsteredenn ruz a steredeg Orion. Gellout a ra bout envel Mabon ivez e brezhoneg. 9vet steredenn lugernusañ an oabl eo. Neoazh, daoust mah eo anvet alpha e dezanvadur Bayer, n'eo nemet an eil e steredeg Orion, goude Rigel. Unan a vegoù tric'horn ar Gouiañv eo, a-gevret get Sirius ha Procyon.
Anv
Donet a ra hec'h anv ag an arabeg ragislamek يد الجوزا, yad al-jawzāʾ, ar pezh a dalv « dorn al-jawzāʾ». Hogen, displann eo ha da gentañ e veze graet getañ evit komz a steredeg Orion en he fezh. Treuzskrivet fall e vije bet e-korf ar Grennamzer en Europa e "Bedalgeuze".
E brezhoneg ez eo bet kenniget an anv Mabon é tonet ag ar vitologiezh kelt evit envel Betelgeuse.
Pellder
E 2013, a-drugarez d'an teleskop-egor Herschel ez eus bet jedet e oa 500 blead-gouloù douzh an Douar.
Dezverkoù
Skoaz dehou Orion/Mabon eo.
Ur ramzsteredenn ruz eo hag unan a lugernusañ stered hor galaksienn eo hag unan ag ar re vrasañ ag ar c'horn-mañ ag Hent Sant Jakez. 1 000 gwezh brasoc'h evit an Heol eo ha skinañ a ra èl 10 000 anezhañ.
Ingrandes-Runonn
Ingrandes-Runonn (Ingrandes-le-Fresne-sur-Loire e galleg) a zo ur gumun e departamant Maine-et-Loire. Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Runonn, eus departamant Liger-Atlantel e Breizh betez 23 a viz Kerzu 2015, hag Ingrandes.
Aielo de Rugat
Aielo de Rugat zo ur gumun eus Proviñs València  e  Kumuniezh  València.
Georgios Kappadokia
Mammennoù
Meneget eo e anv hag e labour gant ar skrivagnerien Ammianus Marcellinus ha Sokrates Kergustentin.
Cornovii ar Midlands
O douaroù a oa neuze er vro a zo aet d'ober kontelezhioù saoz Cheshire, Shropshire, hanternoz kontelezhioù Staffordshire ha Herefordshire, ha reter kontelezh Powys e Kembre.
Anv
Rivet & Smith.
Kêrioù
A-raok amzer ar Romaned e oa o c'hêr-benn war un duchenn anvet bremañ The Wrekin. Daou anv kêrioù zo roet gant Klaudios Ptolemaios, douaroniour meur an IIvet kantved:
Chapel santez Barban
Chapel santez Barban, zo ur chapel eus ar er Faoued, e Kerne.
Istor
E fin ar XVvet kantved e oa aet Yann Toullbodou, eil mab Aotroù Lokmalo eus Maner Gwidfoz e Plourae, d'ober un dro chase dre ar vro. En em gavet e oa war douaroù Yann Boutteville, Aotrou ar Faoued. Aze e voe paket dindan ar gurun. Skoet e oa ar reier tro dro dezhañ ha tammoù a bezh eus ar roc'h a-serzh a gouezhe d'an traoñ. Spontet e oa Yann Toullbodou ha krediñ a reas e oa deut an eur evitañ da vezañ kaset gant an Ankou. Pediñ a reas neuze Santez Barban, patromez an tan hag ar gurun, hag eñ prometiñ sevel ur chapel war al lec'h ma oa savetaet e vuhez. A-greiz holl e tavas ar gurun, klevet oa bet pedenn Yann Toullbodou. Feal d'e bromesa e lakaas da vezañ savet ar chapel e traoñ ar roc'h ha kregiñ a reas al labourioù d'ar 6 a viz Gouere 1489. Echu e voe er bloaz 1512. Enskrivet eo gant lizherennoù gotek deiziad penn kentañ al labourioù dindan un delwenn e kroazenn reter ar chapel. Deiziad fin al labourioù zo skrivet ouzh ur vouest-tilsam dalc'het gant un ael ouzh begel-bolz ar chapel.
Kloc'hti
Pa zegouezher war al lec'h en em gaver gant ar c'hloc'hti diazezet war pevar peul maen. Laret e vez e vez kaset kuit ar gurun pa soner ar c'hloc'h a zo dindan.
Ar chapel
Meur a nadoez kinklet gant gargoulioù a weler e nec'h ar chapel. En tour ez eus ur skalier c'hwec'hkornek. Div borrastel a weler e talbenn kornog ar chapel, pep hini o tigeriñ gant div zor. En diabarzh eo douget an doenn gant ur volz maen evel en iliz Kernaskledenn. D'ar mare-se e veze savet bolzoù an ilizoù gant koad peurvuiañ, kentoc'h. Ardramezioù Aotrouien Boutteville ha Toullbodou a weler ouzh meur a skoed ouzh ar volz hag ouzh lod eus ar prenestroù gwer livet. Buhez Santez Barban a vez diskouezet ivez ouzh ar prenestroù gwer livet. En dribunell e kemere plas kerent an aotrouien o doa lakaet da vezañ savet ar chapel.
Ar feunteun
Ur wenojenn a gas d'ur feunteun sakr en traoñ, war zu ribl ar stêr Elle. Savet e oa bet e 1708 en ur c'hloz karrezek. Er gustod e kaver delwenn Santez Barban. Dibennet e oa bet da vare an dispac'h bras. Hervez ar vojenn e teue ar merc'hed yaouank da deurel un nadoz beg ront er feunteun. Ma kouezhe en toull, dindan ar feunteun e vijent dimezet a-raok fin ar bloaz.
Traoñienn ar Marv
Traoñienn ar Marv (e saozneg: Death Valley; Tümpisa e timbicheg) a zo un draoñienn dezerzhek e Dezerzh Mojave e Kalifornia ar reter, er Stadoù-Unanet. Eno emañ lec'h izelañ ar Stadoù-Unanet gant -86m dindan live ar mor hag al lec'h krinañ en Amerika an Norzh. An tommañ gwrezverkenn war an Douar a voe muzuliet eno d'an 10 a viz Gouhere 1913 gant 56,7°C el lec'h anvet Furnace Creek.
Dubniom
Un elfenn gimiek eo an dubniom ; Db eo e arouez kimiek, 105 e niver atomek ha 268 e dolz atomek. Ur metal ardreuzat eo.
Kevanaozet eo bet an dubniom, n'er c'haver ket en natur betek-gouzout. Un elfenn skinoberiek eo.
Istor
Ensavadur Unvanet an Enklaskoù Nukleel (ruseg : Объединённый институт ядерных исследований, ОИЯИ) e Dubna a embannas e 1968 en doa dizoloet an elfenn 105. E 1970 e voe kenaozet an elfenn-se gant Skol-veur Kalifornia e Berkeley, Stadoù-Unanet Amerika.
A-c'houde e gavadenn e kinnigas ar skipailh soviedel an anv nilsbohrium (Ns) evit an elfenn nevez, en enor d'ar fizikour danat Nils Bohr ; diouzh o zu e kinnigas an Amerikaned an anv hahnium en enor d'ar c'himiour alaman Otto Hahn. An anv diwezhañ-se a voe implijet en SUA hag en Europa ar C'hornôg, tra ma reas URSS hag Europa ar Reter gant nilsbohrium. Pa ne c'halle ket an traoù padout evel-se e tivizas an International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC) reiñ an anv unnilpentium (Unp) d'an elfenn nevez, da c'hortoz. E 1994 e kinnigas joliotium (Jl) en enor d'ar fizikour gall Frédéric Joliot-Curie (Priz Nobel 1935) ; siwazh, kinniget e oa bet an anv-se c'hoazh gant Soviediz evit an elfenn 102, a zo un aktinid anvet nobeliom 102Nb bremañ. Dre ma oa bet asantet meur a wezh da ginnigoù Berkeley (Amerikiom 95Am, Berkeliom 97Bk ha Kaliforniom 98Cf) e tivizas an IUPAC enoriñ Soviediz ha labourva Dubna gant an anv dubniom evit an elfenn : 105Db.
Perzhioù
Dre arnodadennoù ez eo bet prouet ez eo an dubniom kar pounneroc'h tostañ an tantalom ; n'eus ket bet tro da dermeniñ holl berzhioù 105Db, ker berr eo e vuhez, hogen betek-gouzout ez int damheñvel ouzh re strollad 5 an daolenn drovezhiek.
Kimiek
Den ne oar evit ar mare.
Izotopoù
Dubniom-260 eo an izotop a voe dizoloet e Dubna e 1970. Pemzek izotop zo bet kavet en holl, eus 256Db betek 270Db. Dubniom-268 (268Db) eo an izotop stabilañ a anavezer ; war-dro 28 eurvezh eo e hanter-vuhez.
Arver
Hini ebet.
Loren (rannvro)
<HR noShade>
Lorraine a oa unan eus rannvroioù Bro-C'hall, krouet gant ar gouarnamant gall e 1955, hag enni departamantoù Meurthe-et-Moselle, Meuse, Moselle ha Vosges.
Michel Raoult
Michel Raoult, bet ganet e Sant-Maloù e 1931 hag aet d'an Anaon d'an 20 a viz Meurzh 2014 a oa ur c'helenner, produour abadennoù skingomz ha skinwel, ha skrivagner brezhon.
Ar pevarvet Ri Drevon Gudaer ar G/Kredenn Geltiek e oa, "An Habask" e anv drouiz.
Skrivet en doa al levr An Drouized, bet tapet ar Priz Pierre Mocaër gantañ e 1984.
El Chubut
El Chubut zo ur pemdezieg spagnolek eus proviñs Chubut en Arc'hantina, e kêr Trelew. Savet e voe en 1975 gant José María Saez hag Atilio Oscar Viglione, bet gouarnour Chubut. Ur skingomz zo ivez, 90.1 MHz, Fm El Chubut. Adsezioù zo e kêrioù Esquel ha Puerto Madryn.
Aonach an Phoic
Aonach an Phoic (saozneg: Puck Fair, "Foar ar Bouc'h", poc a dalvez kement ha 'par ar c'havr) a zo brudet evit bezañ foar koshañ Bro-Iwerzhon. Dalc'het e vez bep bloaz e-pad tri devezh adalek an 10vet a viz Eost e Cill Orglan, kontelezh Ciarraí.
Deskrivadur
Bep bloaz ez a ur bodad tud d'ar menez da dapout ur bouc'h gouez Degaset eo e kêr ha kurunet "ar Roue Puck" (saozneg: King Puck) gant "Rouanez Puck" (Queen of Puck), dre hengoun ur baotrezig eus ar skol vihan lec'hel. .
Da c'houde e lakaer ar Roue e-barzh ur gaoued uhel e-pad tri devezh, ha d'an trede devezh e vez kaset en-dro d'e gêr er menez. Pa vez kurunet e-kreiz al leurgêr e talvez e c'heller kregiñ er fest. Digeriñ a reer an tavarnioù betek teir eur mintin, ar pezh a zo aotreet a-ratozh abalamour d'ar foar (en Iwerzhon e tle an tavarnioù serriñ da ziv eur mintin). Reuz a sav a-wechoù gant ar Gardaí en abeg da se.
Marc'had
Dre hengoun e aozer foar ar c'hezeg d'ar c'hentañ deiz ha foar ar saout d'an eil. Da gustum ez eus gwerzherien a-leizh a-hed ar straedoù oc'h ober brud tro-dro d'o froduoù d'ar mor a douristed a zeu d'ar foar.
Istor
Soñjal a reer eo kozh-kozh ar foar, met ne gaver roudoù ebet anezhi a-raok 1603 pa reas ar roue Jakez VIvet un teul a roas ur statud ofisiel da foar Cill Orglan. Daoust da se n'anavezer ket he orin, ha meur a vojenn a zo diwarni.
Prata di Pordenone
Prata di Pordenone zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Aonach an Phoic
Istor
Ur vojenn a gont e kroujod ar foar da lidañ ur c'havr a zilezas he bagad da verzañ annezidi ar gêr edo lu Oliver Cromwell o tont e-pad aloubadenn Iwerzhon er XVIIvet kantved. Donedigezh ar c'havr a drechalas an dud dirak an dañjer, ha mont a rejont da ziwall ar gêr pe da guzhat betek ma kuitjent ar Saozon. Displeget eo er ganaouenn iwerzhonek hengounel An Poc ar Buile ("Ar Bouc'h Pennfollet"). Evel-just ne glot ket an istor-se gant ar pezh a ouzer rak c'hoarvezout a reas aloubadenn Iwerzhon etre 1649 ha 1653, ha gouzout a ouzer eo koshoc'h ar foar eget 1603.
E-touez ar skolveuridi e soñjer e teu ar foar eus an amzer rag-kristen, eus ar gouel keltiek Lughnasadh a arouez deroù an eostoù. Eno e vefe ar bouc'h enkorfañ ar struj evit ar baganis.
E 1931 e lakaas Margaret Murray Foar ar Bouc'h a-gevret gant he martezeadenn a-zivout kehel ar sorserezed, ha displegañ a reas e oa ur gouel rag-kristen en enor an Doue Korniek.<span data-sourceid="cite_ref-FOOTNOTEMurray195243.26ndash.3B44_7-0" class="mw-ref" id="cxcite_ref-FOOTNOTEMurray195243.26ndash.3B44_7-0" rel="dc:references" contenteditable="false"> [7]  <span data-sourceid="cite_ref-FOOTNOTEMurray195243.26ndash.3B44_7-0" class="mw-ref" id="cxcite_ref-FOOTNOTEMurray195243.26ndash.3B44_7-0" rel="dc:references" contenteditable="false"> Evelato e lavaras an istorourien Jeffrey B. Russell ha Brooks Alexander : "Hiziv ez eus emglev e-touez ar skolveuridi e fazie Murray – faziañ a rae penn-da-benn hag en un doare strobus diwar-benn pep bon-meizad zokennoc'h" ("Today, scholars are agreed that Murray was more than just wrong – she was completely and embarrassingly wrong on nearly all of her basic premises") .<span data-sourceid="cite_ref-FOOTNOTERussellAlexander2007154_8-0" class="mw-ref" id="cxcite_ref-FOOTNOTERussellAlexander2007154_8-0" rel="dc:references" contenteditable="false"> [8]   <span data-sourceid="cite_ref-FOOTNOTERussellAlexander2007154_8-0" class="mw-ref" id="cxcite_ref-FOOTNOTERussellAlexander2007154_8-0" rel="dc:references" contenteditable="false">
Canet d'En Berenguer
Canet d'En Berenguer zo ur gumun eus Proviñs València  e  Kumuniezh  València.
Vajont
Vajont zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Sano di Pietro
Sano di Pietro (1405 e Siena-1481) a oa ul livour hag ur garskeudennour italian.
Rocquancourt
Rocquancourt a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.
Tracy-Bocage
Tracy-Bocage a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Fuenterrobles
Fuenterrobles zo ur gumun eus Proviñs València  e  Kumuniezh  València.
Tracy-Bocage
kantved
Eil brezel-bed: emgannoù a voe er gumun etre Breizhveuriz an 11th Hussars (7th Armoured Division) hag an Alamaned d’an 13 a viz Even 1944.
Melestradurezh
left|thumb|An ti-kêr
Travesio
Travesio zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Divide et impera
Divide et impera (Rann ha ren) zo ul lavar latin. Un doare all eo Divide ut imperes, Rann ma reni.
Benifairó de la Valldigna
Benifairó de la Valldigna zo ur gumun eus Proviñs València  e  Kumuniezh  València.
Claude de Percin de Montgaillard
Claude de Percin de Montgaillard, bet ganet d'an 13 a viz Genver 1631 hag aet da Anaon d'an 21 a viz Kerzu 1701, a oa un denjentil, ofiser en arme ar roue Loeiz XIV.
Tiegezh Percin de Montgaillard hag ar Bonedoù ruz
Breur e oa da Charles de Percin de Montgaillard (1634-1675) ha breur-kaer da Renée Mauricette a Bloheg, markizez an Timeur e Poullaouen.
Daou ofiser uhel eus armeoù Loeiz XIV e oa Claude ha Charles. Remerket e oa bet Charles e-kerzh an emgannoù en-dro da Zukark ha graet e voe ur varkizelezh eus e zouaroù e Montgaillard (bremañ en departamant Tarn-et-Garonne) gant Loeiz XIV e 1671.
Olivier Cousin
Olivier Cousin zo ur skrivagner breizhat ganet d'an 9 a viz C'hwevrer 1972 e Lesneven (Penn-ar-Bed) e Breizh.
Claude de Percin de Montgaillard
Tiegezh Percin de Montgaillard hag ar Bonedoù ruz
Anavezet eo an daou vreur e Breizh peogwir e oa Charles pried Renée Mauricette a bPloheg, markizez a dTimeur ha Charles evit bezañ drouklazhet Sebastian ar Balp e-kerzh an nozvezh etre an 2 hag an 3 a viz Gwengolo 1675.
Olivier Cousin
Romantour ha daneveller evit kontañ istorioù kenkoulz hag evit stekiñ ouzh buhezioù n'int ket e hini. Gant Les Enchaînés de Landouzan, « une enquête de Jacques de Lottin, chirurgien des armées du Roi », e voulc'h ur c'helc'hiad romantoù polis a c'hoarvez da vare an Azginivelezh.
Claude de Percin de Montgaillard
Tiegezh Percin de Montgaillard hag ar Bonedoù ruz
Graet en doa Sebastian ar Balp studioù war ar Gwir a-drugarez da sikour Sebastian a bPloheg, tad Renée Mauricette ha bet e oa bet noter homañ. Chomet e oa e darempred gant ar familh rak, hervez mammennoù 'zo, ez eo Claude en doa aliet anezhañ da chom hep tagañ Montroulez. Deuet e oa da vaner Timeur evit komz gant an daou vreur ha marteze goulenn o sikour pa welas arme Charles d'Albert d'Ailly (dug a Chaulnes) o tostaat. Trenket an traoù etrezo pe raktres a-berzh Claude de Percin de Montgaillard ? N'ouzer ket. Ur wech lazhet Sebastian ar Balp e voe diskaret buan Emsavadeg ar Bonedoù ruz hag e krogas ar gwaskadur a-berzh Stad.
Olivier Cousin
Barzh evit santout gwelloc'h ar bed. En e veajoù evel en e Vro-Leon ez eo dre gemer harp war an traoù fetis, ha war draoù izel-izel ar pemdez zoken, e vez oc'h atersiñ war e zeniezh. Marteze ez eo un doare da glask, hep termal, derc'hel ar marv pell pa n'heller e zoñvaat.
Tramonti di Sopra
Tramonti di Sopra zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Crouay
Crouay a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Olivier Cousin
Treizher barzhoniezh war e vlog en deus kenrenet an torkad : En Bretagne ici et là… 40 lieux 40 auteurs, 2008, embannadurioù Keltia Graphic.
Sonatina
Sonatina zo ur pezh sonerezh-benveg, 2:51 e badelezh, bet savet gant ar c'haner-sonaozer chileat Hugo Lagos.
Kwacha
Ar c'hwacha eo unanenn voneiz div vro eus Afrika :
Olivier Cousin
E 2011 en doa bet ar Priz Barzhoniezh Camille Le Mercier d'Erm digant Unvaniezh Skrivagnerien Breizh gant e varzhaz Sous un ciel sans paupière.
Sonatina
Perzh eo eus ar bladenn vinil Adelante ! a oa bet enrollet gant ar strollad Quilapayún ha deuet er-maez e 1975 e Bro-C'hall. Eil kanaouenn tu B ar bladenn an hini eo, war-lerc'h Premonición a la Muerte de Joaquín Murieta ha just a-raok La batea.
Olivier Cousin
Oberennoù
Romantoù :
Barzhonegoù :
Danevell :
Troidigezh :
Ninnog Latimier
Ninnog Latimier-Kervella a zo merc'h da Anna Gwenola Kervella ha Herve Latimier. Ganet eo bet e Roazhon d'an 8 a viz Gwengolo 1975. Studiet he deus saozneg e Skol-veur Roazhon 2. Kelennerez saozneg eo bet e Skolaj Diwan Plijidi. Kelennerez eo hiziv e Skolaj Diwan Kemper. Kemer a ra perzh er strollad c'hoariva "Tro-Didro". Bet eo bet war ar renk en dilennadegoù evit Kuzul rannvro Breizh e 1998 (listenn UDB evit Aodoù-an-Arvor) hag en dilennadegoù evit Kuzul-kêr Pluguen e 2014.
Kastell Rhuddlan
thumb|right|300px|Kastell Rhuddlan Kastell Rhuddlan zo ur c'hastell tostik da gêr Rhuddlan e Sir Ddinbych. Ur c'hastell savet gant Kembreiz e oa a orin, met kemeret e voe gant an Nomaned ha nevezet ganto, ha perc'hennet gant ar Saozon goude. Savet eo tost d'ur roudour war ar stêr Afon Clwyd. Nepell alese moarvat eo e c'hoavezas Emgann Morfa Rhuddlan e 795.
Piprites
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Mari Vastrouilh
Mari Gollet pe son Mari Vastrouilh zo ur ganaouenn vrezhonek, savet war-dro 1917 gant Potr Treoure. Awenet e vije bet gant Oh My Darling, Clementine a veze kanet gant ar soudarded stadunanat dilestret e Brest er bloavezh-se.
Embannadurioù
He c'havout a c'haller e meur a zastumad.
Piprites
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, seizh (7) isspesad dezhe en holl.
Morfa
thumb|Foz e [[Morfa Rhuddlan]] Morfa eo an anv kembraek a vez graet eus douaroù izel ha gleborek, tost d'ar mor, geunioù ma vez sall an dour.
Linaria (genad)
Linaria a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1802 gant al loenoniour alaman Johann Matthäus Bechstein (1757-1822).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
C'hwezek (16) isspesad dezhe en holl.
Tyto deroepstorffi
Tyto deroepstorffi a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Tytonidae.
Linaria (genad)
Rummatadur
Renket e veze ar pevar spesad er genad Carduelis kent.
Tyto deroepstorffi
Anvet e voe Strix deroepstorffi (kentanv) da gentañ-penn (e 1875) gant ar skiantour breizhveuriat Allan Octavian Hume (1829-1912) da zougen bri d'ar yezhoniour breizhveuriat-danat Frederik Adolph de Roepstorff (1842-1883).
Annez
Brosezat eo ar spesad e kreisteiz an Inizi Andaman.
Rummatadur
Sellet e veze outañ evel un isspesad d'ar c'hrell voutin (Tyto alba) kent.
Alexander von Falkenhausen
Alexander Ernst Alfred Hermann Freiherr von Falkenhausen, ganet d'an 29 a viz Here 1878 hag aet da anaon d'an 31 a viz Gouhere 1966, a oa ur jeneral alaman hag un torfedour brezel e-pad an Eil Brezel-bed. Bez e oa unan eus ar pennoù bras el luskad sinaat-alaman evit nevesaat morlu Sina. E-pad an Eil brezel-bed e voe roet lamm d'al liammoù etre Alamagn ha Sina ; Falkenhausen a oa bet rediet da guitaat ar vro. Distroet da Europa, lakaet e voe e penn gouarnamant milourel Belgia etre 1940 ha 1944 e-pad an dalc'hidigezh alaman. Kiriek e voe d'ar fuzuilhadegoù rezistanted ha deportadurioù yuzevien eus ar vro.
Roveredo in Piano
Roveredo in Piano zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Piramidenn Carstensz
Piramidenn Carstensz (Nemangkawi e yezh an Amungmeed, ur bobl bapou eus ar vro; Puncak Jaya en indonezeg) eo menez uhelañ Ginea-Nevez, ha menez uhelañ Oseania, gant 4 884 m. Emañ e Papoua ar C'hornaoueg.
Miliner
Ar miliner eo an den a labour en ur vilin, hag a val an ed d'ober bleud. Kozh-noe eo ar vicher-se dre ma oa deusouti e mare ar chaseourien-kutuilherien.
A-bouez e oa ar miliner er c'hevredigezhioù hengounel a-raok ma oa graet boued en ur mod greantel. Estreget bleud e c'halle ober ar vilinerien, a-wechoù poultr diouzh danvez evit sevel tiez.
Languedoc-Roussillon
Languedoc-Roussillon (Lengadòc-Rosselhon en okitaneg, Llenguadoc-Rosselló e katalaneg) a oa unan eus rannvroioù Bro-C'hall, krouet gant ar gouarnamant gall e 1955, diwar proviñsoù kozh Lengadok ha Rousilhon.
Miliner
Anv-familh
Ar Miliner, skrivet Le Milinaire e galleg, zo un anv-tiegezh brezhonek. Tud brudet :
Milin zo un anv-tiegezh brezhonek all. E Bro-Roazhon e kaver Monnier ha Lemonnier.
A bep seurt
Bagad ar Velinerion eo bagad Gwened.
Pennadoù kar
Dre ma oa ur vicher a-bouez e kaver kalz anvioù-tiegezh par d'ar Miliner er yezhoù all, da skouer :
Rigel
Rigel, pe Bêta Orionis (β Orionis / β Ori), pe c'hoazh Riwall e brezhoneg, eo lugernusañ steredenn steredeg Orion.
Vegas del Condado
Vegas del Condado zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Eulemur macaco
Eulemur macaco a zo ur spesad primated eus kerentiad al Lemuridae.
Rigel
Anv
Anavet eo an anv Rigel er c'hornaoueg a-c'houde an Xvet kantved a-wael. Donet a ra an anv-se ag an arabeg, èl evit kalz a anvioù stered: en henarabeg ragislamek Rijl al-jawzāʾ a dalv « troad al-jawzāʾ ». Al-jawzā a vehe an "Elgeuse" a gaver en anv ar steredenn Betelgeuse. Sur a-walc'h e oa Elgeuse anv arabek steredeg Orion.
Eulemur macaco
Betek 2008 e kredas d'al loenoniourien e veze eus daou isspesad : Eulemur macaco flavifrons hag Eulemur macaco macaco. Da-heul labourioù ar skiantour stadunanat Mittermeier (1949-) hag e geneiled e voent lakaet da wir spesadoù : Eulemur flavifrons evit an hini kentañ hag Eulemur macaco evit egile.
Rigel
Anv
Goude ma oa bet troet oberennoù Ptolemaios get an Arabed e voe anvet Betelgeuse Rijl al-jabbār, « troad ar Ramzʾ » (Orion e vehe ar Ramz-se). Daet e oa an anv diwezhañ-mañ Algebar pe Elgebar er c'hornaoueg, met ne vez ket implijet kalz an anvioù-se.
Martin Bormann
Martin Ludwig Bormann (17 Mezheven 1900 – 2 Mae 1945) a oa a un ofiser ag an NSDAP ha penn ar.Parteikanzlei. Ur galloud bras a oa gantañ dre e zarempred a-dost gant Adolf Hitler, o veriñ ar monedone a ditouroù kaset da Hitler. Ur reizhiad velestradurel a bouez a voe savet gantañ daoust ma tiskoulme ar muiañ a zegouezhioù e-unan.
Bormann a gevreas an aozadur paramilourel anvet Freikorps e 1922. Bac'het e voe ur bloaz-pad e karc'har evit bout bet kenberzhiad Rudolf Höss e muntrigezh Walther Kadow. Bormann a zegouezhas er strollad nazi e 1927 hag er Schutzstaffel (SS) e 1937. Servij a reas evel penn skipailh er strollad gant kannad ar Führer Rudolf Hess.
Bormann a voe degemeret e kelc'h prevez Hitler evel sekretour, hag e ambroug a rae e pep lec'h, oc'h aoziñ darvoudoù evitañ adal an 12 a viz Eost 1935. Pa'z eas Rudolf Hess da Vro-Saoz da glask ober emglev gant ar Saozon e kemeras Bormann penn ar Parteikanzlei. Meret e veze gantañ an aferioù keodedel hag eñ a asante pe a nac'he al lezennoù nevez. Bormann a oa un ezel oberiant eus heskinadeg an ilizoù kristen ha kaletaat a reas an doare ma veze atahinet ar Yuzevien hag ar Slaved en takadoù aloubet gant an Nazied e-pad an Eil Brezel-bed.
Bormann a zistroas d'ar Führerbunker gant Hitler e Berlin d'ar 16 a viz Genver 1945 pa oa al Lu Ruz o tostaat d'ar gêr. Goude emlazh Hitler e klaskas tec'hout diouzh Berlin d'an 2 a viz Mae evit chom hep bout tapet gant ar Sovieted. Marteze en em lazhas o lammat diwar ur pont e-tal al Lehrter Bahnhof. E gorf a voe beziet nepell d'an 8 a viz Mae 1945. Daoust ma oa ezvezant e voe barnet in absentia gant al lez-varn etrebroadel e-kerzh Prosez Nürnberg e 1945 ha 1946. Barnet e voe d'ar marv dre grougiñ evit torfedoù brezel ha torfed a-enep an denelezh.
Rigel
Dezverkoù
6vet lugernusañ steredenn an oabl eo ha lugernusoc'h eo evit Betelgeuse, ur steredenn arall ag Orion, daoust mah eo anvet "alpha" houmañ-diwezhañ.
Ur ramzsteredenn c'hlas lec'hiet etre 790 ha 950 blead-gouloù douzh an Douar eo. 55 000 gwezh lugernusoc'h ha 84 gwezh brasoc'h evit an Heol eo Rigel. Monet a ray da supernova ha da doull du goude.
Eulemur macaco
Annez
Brosezat eo e gwalarn Madagaskar.
Miller
Miller zo un anv-tiegezh saoznek, diwar anv micher ar miliner, deuet da vezañ anv-lec'h.
Sacile
Sacile zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Tournay-sur-Odon
Tournay-sur-Odon a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Friedrich von Hessen
Friedrich von Hessen zo anv meur a briñs eus Hessen.
Sequals
Sequals zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Spilimbergo
Spilimbergo zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Hapalemur alaotrensis
Hapalemur alaotrensis a zo ur spesad primated eus kerentiad al Lemuridae.
Boued
Bevañ a ra diwar gar korz dreist-holl.
Annez
Brosezat eo e glannoù Lenn Alaotra (e biz Madagaskar).
Vegaquemada
Vegaquemada  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Aprositornis disjuncta
Aprositornis disjuncta a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thamnophilidae.
Anvet e voe Myrmeciza disjuncta (kentanv) da gentañ-penn (e 1945) gant an evnoniour stadunanat Herbert Friedmann (1900-1987). Ar spesad nemetañ er genad Aprositornis an hini eo.
Borkum
Borkum (Boarkum e frizeg) zo unan eus Inizi Friz ar Reter, en Alamagn, en arvor Mor an Hanternoz. An enzenn gornokañ eus an enezeg eo, hag an hini vrasañ ivez e-touez ar seizh enezenn a zo annezet, gant 31 km2. Er reter dezhi emañ Juist ha div enezennig didud, Kachelotplate ha Memmert, er c'hornôg dezhi emañ enez Rottumeroog, a zo en Izelvroioù.
Aprositornis disjuncta
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Borkum
Ur gumun eo Borkum ivez, e Landkreis Leer, e stad Niedersachsen. Annezet eo gant 5 175 a dud (e dibenn 2013). Ul lodenn eus an enezenn zo e Park Broadel Wattenmeer. Mont da enez Borkum a c'haller ober eus an douar-bras, adalek porzhioù Emden, en Alamagn, ha Eemshaven, en Izelvroioù
Saint-Louet-sur-Seulles
Saint-Louet-sur-Seulles a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Aprositornis disjuncta
Annez
Kavout a reer ar spesad e hanternoz-kreiz Amazonia (Suamerika).
Rummatadur
Renket e veze er genad Myrmeciza betek 2013.
Conamara
Conamara (Connemara e saozneg) a reer eus ur c’horn-bro e kornôg Kontelezh Gaillimh en Iwerzhon. Bevennet eo Conamara gant ar Meurvor Atlantel er c’hornôg ha gant an harzoù gant Kontelezh Maigh Eo en hanternoz. Hiziv e talvez an anv Conamara alies evit ar c’hornad zo etre kêr Gaillimh hag An Clochán. Ent strishoc’h ne dalvez nemet evit ar vro zo e kornôg pellañ ar gontelezh ha n’eo ket evit an holl zouaroù zo er c’hornôg da Loch Coiribe (Lenn Corrib). Cois Fharraige a reer eus an tolead a zo a-hed ar mor, er c’hornôg da gêr Gaillimh, hag emañ Conamara er gwalarn d’ar vroig-se.
An Clochán eo ar gêr vrasañ e Conamara. Ur vroig paour an douar enni eo, kaer ar maezioù hogen meinek ha difrouezh ha n’eus enno nemet deñved ha taouarc'h. Brudet eo gouenn kezeg Conamara a reer anezho “poneed Conamara”.
An iwerzhoneg eo yezh hengounel kreisteiz ha mervent ar c'horn-bro, met ar saozneg eo yezh voas an dud e hanternoz ha gwalarn an tolead.
An anv
Dont a ra an anv Conamara eus Conmhaicne Mara, anv ur meuriad en Iwerzhon gwechall, anezho « diskennidi Con Mhac » a oa o vevañ e-kichen en arvor er Grennamzer uhelañ.
Carlos Iañ
Carlos Iañ zo anv daou roue:
Sintra
Sintra (gwechall Cintra) zo ur gêr hag ur gumun (municipio) e Portugal. E distrig Lisboa emañ, 25 km er gwalarn da gêr Lisboa. Eil pobletañ « município » Portugal eo hag 20 parrez (« freguesias ») zo enni, hag en Algueirão-Mem Martins ez eus ar muiañ a dud gant 66 250 annezad.
Dezerzh Mojave
Dezerzh Mojave (distaget : e saozneg), Hayikwiir Mat'aar e mohaveg, a zo un dezerzh tomm e tu gevred Kalifornia er Stadoù-Unanet, gant darnoù e su Nevada, mervent Utah ha gwalarn Arizona. 40,000 km² pe war-dro eo e c'horread. En dezerzh-mañ eo emañ Traoñienn ar Marv.
Sintra
Lakaet e oa bet kêr Sintra war roll lec'hiennoù ar Glad bedel gant an UNESCO, e 1995.
Kêrioù gevellet
Gevellet eo Sintra gant ar c'hêrioù-mañ :
Dezerzh Mojave
Las Vegas, e stad Nevada, eo ar gêr vrasañ.
Milhaud
Milhaud zo un anv-lec'h gallek, hag un anv-tiegezh.
Gerdarzh
Diwar an anv latin Aemilius, hag al lostger -avus.
Ermine Street
Ermine Street zo un hent bras roman 322 km hed etre Londrez (Londinium), er c'hreisteiz, ha York (Eburacum), en hanternoz Bro-Saoz.
Leptopogon
Leptopogon a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1844 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Pia
Pia zo un anv-badez italianek, diwar an anv-badez Pio. Diouzh ar c'hiz eo bet e broioù Lec'hlenn er bloavezhioù 1950-60.
Leptopogon
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, eizh (8) isspesad dezhe en holl.
Llanfechain
Llanfechain zo ur gêriadenn, ur barrez hag ur gumuniezh eus Kembre, e hanternoz Powys. Emañ er gwalarn da gêr Y Trallwng hag er mervent da Groesoswallt, a zo e Bro-Saoz, e kontelezh Shropshire.
War lez an Afon Cain emañ Llanfechain, hanter hent etre Llanfyllin ha Llansantffraid-ym-Mechain. Savet eo an anv Llanfechain diwar hini kantrev kozh Mechain. Gouestlet eo an iliz-parrez da Sant Garmon.
Eus Llanfechain e oa genidik ar barzh kembraek Gwallter Mechain (Walter Davies).
E 2011 e oa 465 a dud o chom e kumuniezh Llanfechain ha 90 anezho a oa kembraegerien (19,6%).
Vegacervera
Vegacervera  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Llanfrynach
Llanfrynach zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e kreisteiz Powys, e Sir Frycheiniog kozh. Emañ en haternoz da aradennad ar Bannau Brycheiniog, er gevred da Aberhonddu.
A-hervez e voe savet Llanfrynach gant ar sant iwerzhonat Brynach, a oa chapalan Brychan, roue Brycheiniog.
Simon a Vontroulez
Simon a Vontroulez, pe Simon a Vontroulez pe ar marc'hadour mercer evel m'emañ an anv en e hed, zo ul levr brezhonek, embannet e 1834, troet gant Aleksandr Louis Mari Ledan, levrdier e Montroulez, diwar al levr gallek Simon de Nantua gant Laurent-Pierre de Jussieu en 1818.
Llanfrynach
E 2011 e oa 571 a dud o chom e kumuniezh Llanfrynach ha 39 anezho a oa kembraegerien (6,9%).
Karl VII an Impalaeriezh Santel
Karl VII Albert (1697 – 1745) a oa Priñs-dilenner Bavaria adal 1726, hag Impalaer Roman santel adal miz Genver 1742 betek e varv e 1745. Eus an Tiegezh Wittelsbach e oa, an hini kentañ ha ne oa ket eus an tiegezh Habsburg abaoe 300 vloaz.
Dimeziñ ha bugale
Dimezet e oa da Maria Amalia von Österreich (1701-1756)
Pikteg
Pikteg a zo ur ger implijet evit komz diwar-benn yezh (pe yezhoù) ar Bikted, ur bobl eus Hanternoz Bro-Skos e-pad mare kentañ ar Grennamzer. Bezañs ur yezh difer d'ar Bikted a zo lakaet anat gant Beda Venerabilis a lâr a oa disheñvel ar pikteg eus ar gouezeleg hag ar c'hembraeg.
N'eus tra anat ebet skrivet e pikteg, met anvioù-lec'h pe anvioù tud roet gant skrivagnerien hag a veve da vare ar Bikted a c'hall reiñ ur soñj eus petra e oa ar pikteg. Evit lod ez eo ar pikteg ur yezh keltiek, predenek moarvat, disheñvel avat diouzh yezh ar Vrezhoned. Evit lod all a oa ar pikteg ur yezh ragindezeuropek. Bremañ e soñjer e oa kentoc'h ur yezh predenek, met levezonet gant ur yezh koshoc'h marteze.
Goulen
Ar Goulen a zo ur stêr e kreisteiz Breizh, hag a gember gant al Liger e Sant-Sebastian-an-Enk.
Vega de Espinareda
Vega de Espinareda  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Vega de Valcarce
Vega de Valcarce zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Argumentum ad verecundiam
Argumentum ad verecundiam (arguzenn a zoujañs, e brezhoneg) zo un droienn latin hag a vez lavaret eus un arguzenn hag a ro pouez d'ur mennozh abalamour d'e orin, d'an dud o deus lavaret pe embannet an hevelep mennozh, hep ober van ouzh talvoudegezh ar mennozh e-unan. Komz a reer ivez eus arguzenn a aotrouniezh pe arguzenn a zoujañs.
Teir zroienn latin damheñvel zo, hag a ra dave d'an hevelep tra:
Implijet e vez an arguzenn a aotrouniezh evel benveg retorikel da gadarnaat un ali gant alioù all. Tud zo avat a implij an droienn arguzenn a aotrouniezh en ur ster kontrol, da dennañ pep talvoudegezh eus ur mennozh, d'ober goap ouzh an hini a lakfe doujañs e-lec'h poell.
Grand Island (Nebraska)
right|250px|border Grand Island zo ur gêr lec'hiet e kreiz-gevred stad Nebraska e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 48 520 a annezidi e 2010. Krouet e oa bet anv Grand Island en ur mod ofisiel e 1857.
Enez San Clemente (Galiza)
thumb|250px|Enez San Clemente Enez San Clemente (Illa de San Clemente, Illa de San Cremenzo, Illa do Santo do Mar) zo un enezenn eus Galiza e proviñs Pontevedra war zouar kumun Marín.
Un enezennig 8 devezh-arat tostik d'an douar-bras eo. Pa vez izelvor da vat e c'haller mont di war-droad dre un erv draezh ; roc'hellek eo tro-dro an enezenn a-hend-all. Geotek eo, div binenn vras zo, ha dismantroù peniti kozh San Clemente, hag ur pardon a veze.
Kanet eo bet al lec'h gant Nuno Treez, ur barzh galizek (trobador) er Grennamzer, en ur varzhoneg (cantiga de amigo) :
-60
694 Ab Urbe Condita = 60 kent J.-K
Zukunft
Zukunft a c'hall bezañ :
Kazetennoù
Die Zukunft ("an amzer da zont") zo bet anv meur a gazetenn alamanek :
Laurent-Pierre de Jussieu
Laurent-Pierre de Jussieu, ganet d'ar 7 a viz C'hwevrer 1792 e Villeurbanne, marvet d'an 23 a viz C'hwevrer 1866 e Passy, oa ur skrivagner gallek.
Kwacha Malawi
thumb|Bilhed 1 c'hwacha thumb|Pezh 1 c'hwacha Ar c'hwacha (kod bank : MWK) eo unanenn voneiz Malawi.
Kognet e vez abaoe 1971, e plas lur Malawi, ha rannet eo e 100 tambala.
Strix butleri
Strix butleri a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Strigidae.
Anvet e voe Asio butleri (kentanv) da gentañ-penn (e 1878) gant ar skiantour breizhveuriat Allan Octavian Hume (1829-1912) da zougen bri d'an evnoniour saoz Edward Arthur Butler (1843-1916).
Sesto al Reghena
Sesto al Reghena zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Brudet eo abati kozh Santa Maria in Sylvis, savet en VIIIvet kantved.
Bellevue (Nebraska)
thumb|250px| thumb|250px| Bellevue zo ur gêr lec'hiet e gwalarn stad Nebraska e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 50 137 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Bellevue en ur mod ofisiel e 1822.
Poussy-la-Campagne
Poussy-la-Campagne a oa ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant peder c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Valambray.
Provence-Alpes-Côte d'Azur
Provence-Alpes-Côte d'Azur (galleg), Provença-Aups-Còsta d'Azur pe Provença-Alps-Còsta d'Azur (okitaneg, hemañ ziwezhañ ofisiel), Provañs-Alpoù-Aod Azur e brezhoneg, zo unan eus rannvroioù Bro-C'hall, krouet gant ar gouarnamant gall e 1955. Berraet e vez an anv e PACA.
Mont davedoc'h
Mont davedoc'h zo ur c'hantik brezhonek savet gant Roger Abjean war ton ar ganaouenn Amazing Grace.
Pozioù
Mont Davedoc’h, Aotrou Doue, Beva en ho ti er joa Disec’hiñ ’ran ouzh ho kortoz, War hent ar baradoz.
Peb labousig a gav atao, D’he re vihan eun neizig brao, Eüruz a re a vev ganeoc’h. Setu emaint er peoc’h.
Klevit va galv, o va Aotrou, Selaouit va fedenn, Dibab a ran chom en ho ti, ''O na pebezh dudi ! na pebezh dudi !''
Godmanchester
Godmanchester (distaget [] pe, gwechall, er vro, []) zo ur gêr vihan hag ur barrez keodedel e distrig Huntingdonshire e kontelezh Cambridgeshire, e Bro-Saoz. Emañ war lez ar stêr Great Ouse, e-kichen kêr Huntingdon.
Istor
Emañ Godmanchester el lec'h ma oa ar gêr roman Durovigutum . Roudoù zo bet kavet ivez eus annezidi diagent, Kelted anezho ; da lavaret eo ez eo annezet al lec'h abaoe ouzhpenn 2000 bloaz zo. Edo kêr Durovigutum el lec'h ma kej meur a hent roman : an Ermine Street, ar Via Devana hag un hent all a zeue eus Sandy (Bedfordshire). Distrujet e voe ar gêr roman gant Angled ha Saksoned en.
Mont davedoc'h
Pozioù
Kanit va ene, kanit bemdez, Kanit d’e ano santel, Kanit va ene, kanit bemdez, ''Bennozh d’e vadelezh ! d’e vadelezh !''