cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
48 reolenn ar galloud
48 reolenn ar galloud eo ar pezh a gaver el levr The 48 Laws of Power gant Robert Greene hag embannet gant Joost Elffers en 1998. Awenet eo un tamm bennak gant Macchiavelli. Ur fent eo gwelout peseurt politikerien a ra hervez ar reolennoù-se, en un doare naturel, hep bezañ lennet al levr marteze.
Brelevenez
Orin
Un orin relijiel a zo d'an anv, deuet diwar an anv latin Mons Gaudii, stag ouzh pirc'hirinajoù ar Grennamzer, da Jeruzalem, ha goude da Santiago de Compostela. Roet e veze an anv latin d'ul lec'h uhel, ma weled, diwar e lein, al lec'h santel a oa dibenn ar veaj.
Westmorland
Ur gontelezh saoz e oa Westmorland betek 1974. Er bloavezh-se e voe kendeuzet gant Cumberland ha lodennoù eus Lancashire ha Riding Kornôg Yorkshire d'ober kontelezh nevez Cumbria.
Lise (skol)
Ul lise zo ur skol eil derez hag a deu goude ar skolaj. Dont a ra ar ger eus ar ger gallek lycée, deuet eus al latin lycaeum.
Orin gresianek ar ger hag ar brederouriezh c'hresian
En Aten, er 5vet kantved kent JK, e-kichen templ Apollon Lukaios (Apollon eus Likia) e kustume diskibled Aristoteles en em vodañ evit selaou e gentelioù. Aozet e oe ur skol brederouriezh wir gant Theophrastos, unan eus an diskibled. Dindan ar furm latin Lycaeum eo aet an anv latin pe azazaet d'ar yezhoù lec'hel d'ober anv an ensavadurioù deskadurezh evit ar grennarded.
Sant Fezwezhen
Manac'h ha beleg e oa Sant Fezwezhen en en abati Redon. E anv a dalvez an "hini a stourm evit ar feiz".
Lise (skol)
Ensavadurioù deskadurezh
Lyzeum Liceo リセ Liceum ogólnokształcące lykeion
Beraskoain
Beraskoain zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Gouroungeg ar c'hornôg
Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr yezhoù tamangek eo ar gouroungeg ar c'hornôg (tamu kyi pe saozneg western gurung) komzet gant tro-dro da 72.000 den (1991) e bannoù Syangja ha Parbat, e Nepal (72.000 den e 1991 pe 1.23% eus ar boblañs) hag en India (82 den e 1961).
Kenozoeg
Kenozoeg eo an anv a roer d'un hoalad douarouriezhel hag en deus kroget 65,5 milion a vloavezhioù 'zo, goude steuziadur an dinosaored e diwezh ar C'hleizeg. En hoalad-se emaomp atav.
Rannet e vez ar Senozoeg etre daou reizhiad:
Dilezet eo bet ar rannadur etre an Trede hoalad hag ar Pevare hoalad, ar re-mañ teuziet er Senozoeg bremañ.
Er rummatadur diwezhañ e veze meneget ar Pevare hoalad evel ur prantad a zeue goude an Neogenel (ennañ ar Pleistosen hag an Holosen), met bremañ e vez astennet an Neogenel beteg hon amzer-ni.
Ar Senozoeg eo hoalad ar Bronneged, simpl o stummoù er penn-kentañ, o deus diforc'het e meur a skourrad loened douarel, morek hag aerel.
Emdroad an Angiospered a zo bet perzh bras all ar Senozoeg.
E-keñver an douarouriezh e c'heller merkañ en deus kendalc'het dilec'hiadur ar c'hevandiroù betek o lec'hiadur a-vremañ : Kendalc'het eo bet isrannadur ar Gondwana:
Beintza-Labaien
Beintza-Labaien (Beinza-Labayen hervez ar stumm spagnolek diofisiel) zo ur gumun e hanternoz Nafarroa en Euskal Herria.
Goulc'hen
Skeudenn:Meurastumm.png ''Diwar-benn ar gumun eus Bro-Leon eo ar pennad-mañ. Evit gouzout muioc'h diwar-benn ar sant, sellit ouzh Goulven.''
Goulc'hen (distaget ) a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Lesneven, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Damasus Iañ
Damasus Iañ a voe pab etre 366 ha 384, goude Liberius.
E skoazell a roas da Bêr, uheldad Aleksandria, argaset gant an disivouderion. E sant Jerom e fizias troidigezh ar Bibl e latineg. Kehelerezh ar verzherion roman a astennas o kinklañ bezioù gant enskrivadurioù metrek.
Ilokanoeg
An trede yezh muiañ komzet er Filipinez an hini eo.
Daou vloc'had rannyezhel pennañ ez eus:
A-raok donedigezh Europiz e veze skrivet gant ur silabenneg ispisial heñvel a-walc'h ouzh ar skritur an talagoeg. Bremañ avat e vez skrivet gant al lizherenneg latin.
Timbroù Stadoù-Unanet Kolombia
Krouet eo bet ar c’henkevredad gant nav Stad a oa anezho (e spagnoleg) : Antioquia, Bolivar, Boyaca, Cauca, Cundinamarca, Magdalena, Panama, Santander ha Tolima, mui tiriadoù Caquetá, San Martin, Nevada ha Motilones. Pep hini a oa emren ha mestr war e aferioù. An timbroù moulet gant pep a Stad a veze implijet war he ziriad nemetken. Timbroù “broadel” Stad Kolombia a oa e gwerzh a-hend-all.
Goude ur brezel diabarzh etre daou strollad politikel pennañ ar vro (frankizourien ha mirourien) ez eo embannet ar vonreizh nevez e 1886 : kreizennet e vo ar Stad diwar-vremañ, anvet Republik Kolombia betek an amzer a vremañ.
Departamant Panama a ziviz disrannañ diouzh Kolombia e 1903 ha bezañ ur Stad dizalc’h. Gwelout Timbroù Panama.
Antiokiha (sp. Antioquia)
Etre 1868 ha 1904 ez eus bet embannet war dro 150 timbr-post gant Departamant Antiokiha. Warno e lenner « E.S. de Antioquia » ha « EE. UU. de Colombia », dindan poltred ur vaouez (arouez ar Frankiz), ardamez ar vro (ar c’hondor hag ar banniel) ha penn ar jeneral Cordova. Adalek 1889 e teu ar meneg da vezañ « Republica de Colombia » e-kichen « Departamento de Antioquia ». Timbroù dibadus ha lec’hel a vo embannet e Medellin e 1890. Unan anezho zo un timbr kolombiat soulgarget “HABILITADO-MEDELLIN A.R.”.
Bolivar
E anv Stad emren Bolívar ez eus bet embannet 81 timbr etre 1863 ha 1904. An darn vrasañ diouto a ziskouez poltred Simón Bolívar dispac’hour meur Amerika ar Su. An tri timbr kentañ (skoed-ardamez gant priz 10 kentim ruz, 10 kentim gwer ha 1 peso ruz e liv) a vefe ar re vihanañ bet embannet a viskoazh : 1,20 sm² an tamm.
Boyaka (sp. Boyacá)
Betek ar bloaz 1900 ez eus bet implijet timbroù Kolombia. Hevlene e teu er-maez un timbr 5 kentim gwer evit enoriñ Diego Mendoza Pérez. Un nebeud timbroù (13) a vo moulet da heul, an hini diwezhañ e 1904.
Kaoka (sp. Cauca)
Un timbr hepken zo bet embannet e 1903, dindan anv ar “Republica de Colombia”.
Koundinamarka (sp. Cundinamarca)
Dav eo gortoz 1870 evit gwelet timbroù ar Stad-se. Betek 1904 e teuy er-maez timbroù gant skeudenn ur c’hondor pe sifroù bras.
Panama
Etre 1879 ha 1903 e vez embannet timbroù o tiskouez ardamez ha kartenn ar vro, soulgarget a-wechoù (“A.R. COLON COLOMBIA”). Dizalc’h eo Panama goude 1903.
Santander
Ar velestradurezh emren a embann timbroù etre 1884 ha 1905, hag un timbr dibadus e 1907. Tresadenn ardamez Stad Santander zo war bep hini, war-bouez un timbr a 50 kentim skeudenn ur marc’h-tan warnañ. E 1900, 1905 ha 1907 e vez embannet e kêr Cucuta tri rummad timbroù lec’hel.
Tolima
War-dro 70 timbr embannet etre 1870 ha 1904, an holl anezho o skeudennaouiñ ur c’hondor, labous-arouez ar vro. War ar rummad kentañ ez eo skrivet “EE UU DE c.” ha “E. S. DEL T. Correos de l’Estado”
Langoed
Langoed (Langouet e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Hazhoù e departamant Il-ha-Gwilen.
723
Diwar-benn bloavezh 723 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Europa
Diskar a ra Sant-Bonifas Dervenn Thor e-kichen Fritzlar
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 723
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 723
Sant Kian
Er c'hwec'hvet kantved e Kembre, Sant Kian, brezelour, a yeas a benitiour e korn-bro Kêrnarvon. Gwechall e oa patron Plian en eskopti Sant-Brieg.
724
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 724
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 724
700
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 700
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 700
Tour-tan
Un tour-tan a zo ur sistem arouezadur war ar mor staliet en un tour gant ur benveg goulaouiñ ouzh krec'h. Peurvuiañ e vez savet an tourioù-tan war an aodoù evit ma c'hellfe ar bigi hag al listri gouzout e pelec'h emañ an dañjer: (kerreg, bazinier) pe e pelec'h emañ ar porzhioù. Hiziv an deiz e vez implijet nebeutoc'h-nebeutañ an tourioù-tan gant al listri modern, pa implijont sistemoù lec'hiadur nevez dre skingomz, dre sonar ha dre loarelloù. N'eus ket muioc'h eget 1 500 tour-tan o vont en-dro er bed ken.
An tourioù-tan kentañ
En Henamzer, war a greder, e oa bet staliet an tourioù-tan kentañ evit bastañ da ezhommoù ar verdeadurezh c'hresian ha goude d'an hini roman pa oa war-gresk er Mor Kreizdouar. Evit diskouez lec'hiad an aodoù hag ar porzhioù e oant staliet. Gant tan e veze graet ar gouloù, diwar eoul peurliesañ. An tour-tan brudetañ en Henamzer a oa an hini savet war enez Pharos (gwelet anv gallek an tour-tan : phare) e perzhier porzh Aleksandria en Egipt. Adkavet 'z eus bet e dibenn an kantved ul lodenn eus e vein-ben kouezhet er mor goude ur c'hren-douar c'hoarvezet kantvedoù 'zo.
Baradoz, purgator, ifern
En hengoun ar warded ez eus tri seurt tour-tan:
E yezhoù all
E kembraeg eo goleudy hag e kerneveureg golowji, diwar skouer ar saozneg lighthouse, da lavaret eo "goulaoudi"; er yezhoù gouezelek eo "ti-gouloù" gant teach solais en iwerzhoneg, thie soilshee pe thie sollyshe e manaveg, ha tigh soluis pe taigh-solais e skoseg.
Plouzeniel
Plouzeniel a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Lesneven, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Anv
Gerdarzh
Marteze diwar sant Deiniol, anv ur sant eus Kembre eus VIvet kantved, diskibl da sant Iltud, hag eskob kentañ Bangor.
Ardamezioù
Troc'het hag milginet ː ouzh 1, geotet e deir bleunienn aval-douar treustellet en argant nodellek en aour; ouzh 2, en aour e arbenn-karv en sabel
Sturienn ː Plouzeniel presz bepred
Aozer ː Jean-Edouard Benoiston
Kuzul ar Gumun ː 16 C'hwevrer 1976
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Mervel a rejont e-pad an Eil Brezel Bed, d'an 18 a viz Even 1940 pa gouezhas o c'harr-nij (Walrus marilhet L2312) e Plouzeniel,.
François Pérusse
François Pérusse (ganet d'an 8 a viz Here 1960 e Kebek) a zo ur fentour ha kaner war ar memes tro. Brudet eo evit e sketchoù a dremen er skingomzer e-lec'h ma c'hoari alies war ar gerioù ha war ar frazennoù diboell (ar sketchoù brudetañ eus e-berzh a zo Les 2 minutes du peuple).
Liammoù diavaez
Lec'hiennoù evit selaou "Les 2 minutes du peuple" : http://www.touslespodcasts.com/annuaire/radio-tv/radio-nationales/1470.html pe c'hoazh war https://web.archive.org/web/20080516095801/http://2minutes.poonex.com/
Liv
Ul liv zo ur santad a zeu eus skinoù ar gouloù pa 'z eont da louc'hañ en organ ar gweled, da lavarout eo al lagad, a-feur d'o hirder gwagenn.
Un anadenn fizik-ha-kimiek eo, liammet gant kediadoù diniver ar gouloù hervez o hirderioù-gwagenn e takad gwelus ar skalfad tredanwarellek. Tapet e vez al livioù gant an dud hag al loened war-bouez o organoù gweled ken e c'hellont spurmantiñ gwelloc'h an traezoù hag an endro fizikel dre o neuzioù dezho o-unan diwar an diforc'hioù liv. An holl draezoù, pa vez ar gouloù o vont warno, a lonk un darn eus ar gwagennoù tredannwarellek tra ma 'c'h adkasont ar peurrest. Tuellet e vez ar gwagennoù adkaset d'al lagadoù ha treuzfurmet e livioù a genglot gant pep a hirder-gwagenn. Daoulagad an dud ne c'hellont merzout al livioù nemet dindan gouloù splann a-walc'h, ken ne chom ken nemet al liv gwenn hag al liv du da vezañ merzet pa vez izel-kenañ ar gouloù.
Al liv gwenn a zeu eus an holl livioù lakaet asambles ; an du a weler pa n'eus liv ebetpe nebeut-tre a c'houloù.
Seran-menez
Ar seran menez a zo un evn bihan, Carduellis citrinella pe Serinus citrinella pe Fringilla citrinella eo e anv skiantel.
Annez
Bevañ a ra al labous dreist-holl en Alpoù hag er Pireneoù.
Winarayeg
Ul liamm-familh ez eus gant ar yezhoù all eus ar skourr visayek evel ar sougbouaneg (cebuano), ha tostoc'h c'hoazh emañ d'an ilongoeg (hiligaynon).
Kinniget e oa bet un doare-skrivañ unvan gant Akademiezh Visayeg Samar ha Leyte (Sanghiran San Binisaya ha Samar ug Leyte), aet da get, met ne oa ket bet doujet outañ. Skrivet e vez e meur a doare disheñvel hervez rannyezh pep hini.
Eugein II Alt Clut
Eugein II Alt Clut a oa, hervez an Harleian genealogies, mab roue Dumnagual III Alt Clut. N'eo kavet e anv e andon arall ebet ha n'eo ket sklaer hag e oa roue, hag e vez gwelet evel-se gant darn vrasañ ar glaskourien. .
Pevar
Arveroù lieseurt
Ur ger eo hag a gaver :
Berbintzana
Berbintzana (Berbinzana hervez ar stumm spagnolek ofisiel) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria, war lez ar stêr Arga.
Kumuniezh kumunioù Bro Lesneven hag Aod ar Mojennoù
Kumuniezh Bro Lesneven hag Aod ar Mojennoù a zo un etrekumuniezh e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Krouet eo bet e 1994. Un darn eus Bro Brest eo.
Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Bro Leneven hag Aod ar Mojennoù a ya 15 kumun d'ober anezhi:
Billy-Montigny
Billy-Montigny a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais e Bro-C'hall.
Frañsez III (dug Breizh)
thumb|150px|right|Frañsez III en bugel thumb|150px|right|Ardamezioù Frañsez III, dug Breizh thumb|right|150px|E vreur [[Herri II (Bro-C'hall)|Herri, daofin Bro-C'hall ha dug Breizh war-lerc'h marv e vreur Frañsez, livet gant Corneille de Lyon. ]]
Kurów
Kurów a zo ur gêriadenn eus gevred Polonia gant tro 2795 annezad enni (e 2015). Etre Puławy ha Lublin emañ, war ribl ar stêr Kurówka.
Frañsez III (dug Breizh)
Frañsez Bro-C'hall, ganet d'an 28 a viz C'hwevrer 1518 e kastell Amboise ha marvet d'an 10 a viz Eost 1536 e kastell Tournon, a oa mab henañ Frañsez Iañ, roue Bro-C'hall, ha Klaoda Bro-C'hall, merc'h henañ Anna Breizh ha dugez Breizh a-berzh he mamm. Daofin Bro-C'hall e oa eta, ha dug Breizh dindan an anv a Frañsez III.
Titaned
thumbnail|330px|Kouezhadeg an Ditaned, gant [[Rubens (war-dro 1637–1638)]]
Ceredig
Ceretic Ceredigion (pe Ceretic ap Cunedda) a o unan eus mibien Cunedda Wledig ha roue kentañ Rouantelezh Ceredigion. Ganet e Manau Gododdin e voe kaset da hanternoz Kembre gant Maksim da zifenn ar vro ouzh an Iwerzhoniz. E dad a roas dezhañ douaroù e kornôg Kembre, el lec'h m'emañ Ceredigion hiziv. Er c'hontrol diouzh ar rouantelezhioù arall krouet gant mibien Cunedda e teuas ar vroig nevez da vezañ dizalc'h diouzh Gwynedd. E diazez rouantelezh Seisyllwg e voe.
Gioacchino Greco
Gioacchino Greco, lesanvet "ar C'halabrad", ganet war-dro 1600 e Celico, nepell diouzh Cosenza (e kreisteiz Italia), marvet war-dro 1640 en Amerika ar C'hreisteiz. Ganet e oa bet en ur familh paour. Meurc'hoarier echedoù e oa, hini kreñvañ ar XVIIvet kantved, bet skrivet gantañ ur studiadenn a-zivout an echedoù hag a chomas dibar a-hed 150 vloaz. Bevañ a reas e Roma evel c'hoarier a-vicher, gwarezet gant tud uhel evel ar c'hardinal Savelli ha Francesco Buoncompagni. Beajiñ a reas dre Spagn, Bro-Saoz ha Bro-C'hall en ur vevañ eus e c'hoari. Heuliet en dije un den meur a Spagn betek Amerika, an Antilhez emichañs.
Titaned
An Ditaned (Henc'hresianeg: Τιτάν) a oa mibien da Ouranos, an Oabl, ha Gaia, an Douar, hervez Gwengelouriezh Hellaz.
Koshoc'h int eget Doueed an Olympos. Sevel a rejont a-enep an Doueed, ha klask pignat gant an oabl. Distrujet e voent gant Zeus hag e dan-taran.
Gioacchino Greco
Un dornlevr en devoa skrivet.
Un digoradur
1.e4 b6 2.d4 Fb7
Titaned
O c'herentiezh
Peurvuiañ e vez kontet c'hwec'h Titan, ha c'hwec'h Titanez, anvet a-wechoù an "Titanided", (e gregach, Tιτaνίς en unander, ha Tιτανίδες el liester), hervez Theogonia Hesiodos.
Janed-Frañseza Chantal
Santez Janed-Frañseza Chantal pe Jeanne de Chantal, pe Jeanne-Françoise Frémyot, baronez de Rabutin de Chantal), ganet d'an 28 a viz Genver 1572 e Dijon, ha marvet d'an 13 a viz Kerzu 1641 e Moulins, a oa un itron c'hall a Vourgogn. War-lerc'h marv he gwaz ez eas da seurez hag e savas un urzh leanezed gant sant Frañsez a Sal. Ur santez katolik eo abaoe 1767.
Titaned
O c'herentiezh
Met hervez ar relijion orfek e oant seizh ha seizh.
Ma ne oa nemet daouzek Titan eta e vez roet an anv-se ivez alies d'o diskennidi, pe da zarn anezho bepred ha dreist-holl
Ouzhpenn-se e vez lakaet da Ditaned doueed eus ar remziad kozh evel
Mojenn
Kentañ bugale Ouranos ha Gaia a oa
Goude e teuas ivez an daouzek Titan.
Ouranos avat, hag-eñ kentañ mestr ar bed, a wele pegen euzhus e oa e vugale, ha pegement a boan a vije da virout e gurunenn, a gasas ar c'hwec'h kentañ d'an Tartaros, izelañ korn an Ifernioù. Ma savas fulor en o mamm Gaia, ha hi d'isañ an Ditaned da zistroadañ Ouranos, met ne voe nemet unan, Kronos, o klask ober un dra bennak. Gortoz a reas e dad gant ur falz, spazhañ anezhañ, ha teurel e galc'h en Okeanos.
Brazezet gant had Ouranos e teuas an doureier da ober eon hag er-maez da Enez Kythera e voe ganet an doueez Afrodite, evel ma c'haller gwelout e gerdarzh hec'h anv (e gregach Ἀφρός / Aphrós a zo eon). Hervez Klaudios Ailianos e voe ganet Afrodite e-barzh ur grogenn ha gant ar grogenn-se eo e tegouezhas e Kythera.
Aet an trec'h gant Zeus eta. Neuze e rannas ar bed gant e vreudeur Poseidon hag Haides. Da Zeus an Oabl, da Boseidon ar Mor, ha da Haides bed an deñvalijenn, an Ifernioù. Ar bed stabil-mañ eo an hini a c'hallo an dud bevañ ennañ. Met ur brezel all zo war wel, hini ar Ramzed, ma voe doueed an Olympos hag ar Ramzed oc'h en em zrailhañ.
Frañsez III (dug Breizh)
Badezet e voe en Amboise d'ar 25 a viz Ebrel 1519. Daofin Bro-C'hall a voe anvet hêr ar roue gall e 1518. Dugelezh Breizh a zegouezhas dezhañ pa varvas e vamm e 1524.
Janed-Frañseza Chantal
Buhez
Goude eizh bloavezh priedelezh e oa intañvezet. En em ouestlañ a reas da gentañ da zesaverezh he fevar bugel. Neuze, dindan renadur sant Frañsez a Sal a ambrougas anezhi er «Vuhez Deol», e tiazezas urzh leanezed ar Vizitasion e Kêr-Annecy.
Frañsez III (dug Breizh)
Spagn
E 1525 e voe trec'het e dad en emgann Pavia, ha priziniet e voe gant e enebour bras Karl V, impalaer Aostria ha roue Spagn. Evit bezañ dieubet e rankas ar roue gall fiziout e zaou vab Frañsez ha Herri en e enebour. En em zaskor a rejont war harzoù Frañs-Spagn d'ar 15 a viz Meurzh 1526.
Janed-Frañseza Chantal
Ar santez
Lakaet eo bet war roll ar sentezed d'ar 16 a viz Gouhere 1767 gant ar pab Klemañs XIII. Abaoe 2003 e vez lidet he gouel d'an 12 a viz Eost.
Frañsez III (dug Breizh)
Spagn
Pevar bloaz e chomas an daou vreur prizoniet e Spagn e-lec'h o zad, adalek 1526, goude sinet Peoc'h an Itronezed, betek 1530. Eus eno, a lavarer, e teuas gantañ ar c'hiz da wiskañ dilhad du.
Dug Breizh
D'ar 14 a viz Eost 1532 e voe kurunennet Frañsez evel dug Breizh e Roazhon gant an eskob Eozen Maeeuc. Neuze e kuitaas urzh Sant Mikael (gall) hag e voe degemeret en Urzh an Erminig. E le a embannas e galleg hag e brezhoneg. Nemet ne renas ket abalamour ma oa dalc'het an dugelezh gant e dad.
Gioacchino Greco
Un digoradur
3.Fd3 f5
Descrizione del modo tenuto dal Duca Valentino nello ammazzare Vitellozzo Vitelli, Oliverotto da Fermo, il Signor Pagolo e il duca di Gravina Orsini
Descrittione del modo tenuto dal Duca Valentino nello ammazzare Vitellozzo Vitelli, Oliverotto da Fermo, il Signor Pagolo e il duca di Gravina Orsini zo ur skrid istorel berr en italianeg gant Niccolò Machiavelli, savet e 1503.
The Rising of the Moon
Istor
Savet e voe war don ur c'han all — The Wearing of the Green — hag embannet e 1866 e-barzh e levr A Wreath of Shamrocks, un dastumad barzhonegoù ha kanaouennoù.
Gioacchino Greco
Un digoradur
4.exf5 Fxg2
Descrizione del modo tenuto dal Duca Valentino nello ammazzare Vitellozzo Vitelli, Oliverotto da Fermo, il Signor Pagolo e il duca di Gravina Orsini
Danvez
Kontañ a ra Machiavelli penaos e voe lazhet Vitellozzo Vitelli, Oliverotto da Fermo, Paolo Orsini ha Francesco Orsini, gant Cesare Borgia e Senigallia. Deuet e oant d'ober emglev gantañ, pedet gantañ, d'an 31 a viz Kerzu 1502-se, da gorfata, war-lerc'h bet oc'h iriennañ enep dezhañ (congiura della Magione, e miz Here 1502), ha krouget gant pennmuntrer Cesare Borgia, Michelotto Corella, p'edo deiz ar 1añ a viz Genver 1503 o sevel, e-keit ma oa o arme o lakaat seziz war ar c'hreñvlec'h difennet gant Andrea Doria.
Gioacchino Greco
Un digoradur
5.Dh5+ g6
Descrizione del modo tenuto dal Duca Valentino nello ammazzare Vitellozzo Vitelli, Oliverotto da Fermo, il Signor Pagolo e il duca di Gravina Orsini
Danvez
Moarvat e voe kontet an dro gant ar muntrer Michelotto Corella d'an oberour: dre hanterouriezh an oberour e voe gopraet Corella gant kêr Firenze e 1505.
Gioacchino Greco
Un digoradur
6.fxg6 Mf6
7.gxh7 Mxh5
8.Fg6# 1-0
Frañsez III (dug Breizh)
Dug Breizh
Ur serc'h en doe d'e 17 vloaz : un dimezell de l'Estrange, an hini nemeti, a greder.
Marv
Mervel a reas Frañsez III e 1536 e kastell Tournon, abalamour, a lavarer, en devoa evet ur banne dour, war-lerc'h ur c'hoariadenn tripod gant e sekretour, ar c'hont Montecuccolli.
The Rising of the Moon
Istor
Savet eo ar son diwar-benn emsavadeg 1798 e kontelezh Kildare pa oa an United Irishmen o c'hervel an dud d'en em sevel.
Hawaieg
Ur yezh aostronezek eus skourr ar yezhoù polinezek eo an hawaieg (‘Ōlelo Hawai‘i) komzet gant tro-dro da 15.000 den en holl (1.000 evel yezh kentañ) e Hawaii.
The Rising of the Moon
Ar son
O then, tell me Sean O'Farrell, tell me why you hurry so? "Hush a bhuachaill, hush and listen", and his cheeks were all aglow, "I bear orders from the captain:- get you ready quick and soon For the pikes must be together at the rising of the moon" By the rising of the moon, by the rising of the moon, For the pikes must be together at the rising of the moon
Hawaieg
Ur yezh en arvar eo an hawaieg, aet war digresk an niver a dud a ra gantañ evel yezh kentañ eus 37.000 er bloavezhioù 1990 da 1.000 hiziv. Ouzhpenn-se ez eo ouzhpenn 70 vloaz oad an hanter eus an dud se. Abaoe pell dija en deus ar saozneg kemeret plas an hawaieg e c'hwec'h enezenn diwar ar seizh ma vez tud o vevañ enne. N'eo nemet e Ni‘ihau m'o deus kendalc'het an dud d'ober gant o yezh en un doare ingal.
The Rising of the Moon
Ar son
"O then tell me Sean O'Farrell where the gath'rin is to be?" "In the old spot by the river, right well known to you and me. One more word for signal token:- whistle up a marchin' tune, With your pike upon your shoulder, by the rising of the moon." By the rising of the moon, by the rising of the moon With your pike upon your shoulder, by the rising of the moon.
Owain Cyfeiliog
Owain ap Gruffudd ap Maredudd (war-dro 1130 – 1197), a oa ur priñs e rann greisteiz rouantelezh Powys, hag ur barzh kembraek. Anavezet eo muioc'h evel Owain Cyfeiliog abalamour d'e zisheñvelout diouzh priñsed all anvet Owain, ha dreist-holl diouzh Owain ap Gruffydd Gwynedd anavezet evel Owain Gwynedd, a veve en hevelep amzer.
Frañsez III (dug Breizh)
Marv
Unnek vloaz a-raok e dad. 18 vloaz e oa, dizimez ha divugel. Kredet e voe e oa bet kontammet.
The Rising of the Moon
Ar son
Out from many a mud wall cabin eyes were watching through the night, Many a manly heart was beatin, for the coming morning light. Murmurs ran along the valleys to the banshee's lonely croon And a thousand pikes were flashing at the rising of the moon. At the rising of the moon, at the rising of the moon. And a thousand pikes were flashing at the rising of the moon.
Lompret (Norzh)
Lompret a zo ur gumun eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
Owain Cyfeiliog
Gruffudd ap Maredudd e oa e dad, ha Gwerful ferch Gwrgenau, eus lignez Elystan Glodrydd, e oa e vamm. Niz da Vadog ap Maredudd, ar roue diwezhañ a renas e Powys en he fezh, e oa Owain Cyfeiliog ivez.
Kombod Cyfeiliog a voe roet dezhañ gant Madog e 1147.
Lompret (Norzh)
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
The Rising of the Moon
Ar son
<P> Well they fought for poor old Ireland, and full bitter was their fate, Oh what glorious pride and sorrow, fills the name of ninety-eight! Yet, thank God, e'en still are beating hearts in manhood burning noon, Who would follow in their footsteps, at the risin' of the moon By the rising of the moon, By the rising of the moon Who would follow in their footsteps, at the risin' of the moon.
<P>
Frañsez III (dug Breizh)
Marv
Tamallet e voe Montecuccoli, sekretour an Daofin, an hini en devoa roet ar banne dour, da vezañ e servij Karl V. Ha meur a seurt ampoezon a voe kavet en e lojeiz pa voe furchet. Goude bezañ bet jahinet ec'h anzavas en doa lazhet an dug. Prosez a voe graet e Lyon ha kondaonet ar c'hont da vout drailhet e tammoù, evel a veze graet d'al lazherien-roue.
Hiziv e soñjer e varvas an dug gant an droug-skevent, tapet e karc'har Madrid. Douaret e voe e penniliz Saint-Denis. Hervez an istorourien e voe ur c'holl bras, dre ma hañvale bezañ ampartoc'h eget e vreur Herri, a voe roue Bro-C'hall, ha dug Breizh war e lerc'h, d'ober ar vicher.
<Gallery> Skeudenn:Jean Clouet 001.jpg|Frañsez Iañ, e dad Skeudenn:Claude de France (1499-1524).jpg|E vamm, ar rouanez Klaoda Skeudenn:Château d'Amboise 04.jpg|Kastell Amboise Skeudenn:Chateau_tournon-4.jpg|Kastell Tournon </Gallery>
Samoaeg
Ur yezh aostronezek eus skourr ar yezhoù polinezek eo samoaeg (gagana fa'a Samoa) komzet gant 426.000 den e Samoa ha Samoa Amerikan e-lec'h m'emañ yezh ofisiel.
Hawaieg
Peurliesañ avat e vez techet ar re a zo o teskiñ an hawaieg evel eil yezh d'ober hervez boazioù ar saozneg ha war gemmañ ez a ar yezh tamm-ha-tamm ivez dre se e meur a geñver.
Skrivet e vez an hawaieg en un doare unvan gant al lizherenneg latin gant un nebeud lizherennoù ispisial ouzhpenn, dreist-holl evit diskwel ez eo hir ur vogalenn.
Lanrigan
Lanrigan a zo ur gumun eus Breizh e kanton Komborn e departamant Il-ha-Gwilen.
Buenos Aires
Buenos Aires eo kêr-benn Arc'hantina. Ar gêr vrasañ hag ar porzh pouezusañ eo. 13 milion a dud zo enni o chom, hag unan eus brasañ kêrioù ar bed eo. Pennlec'h proviñs Buenos Aires eo ivez.
War lez ar Río de la Plata emañ, ar stêr a red etre Arc'hantina hag Uruguay, a-geñver da c'henoù ar stêr pa zegouezh gant ar Meurvor Atlantel, a-dal da Colonia del Sacramento en Uruguay.
Evel e New York eo kenstur an hentoù. « Porteños » (tud ar porzh) a vez graet eus an annezidi, a orin spagnol pe italian ar braz anezho.
Arc'honted Aten
Er pep brasañ eus ar c'heodedoù gresian, evel Aten, an archonted (en henc'hresianeg ἄρχοντες, árkhontes ) a oa ar vagistrated uhelañ, dezhe kargoù politikel ha kargoù-barn a-bouez.
Gouren breizhek
Ar gouren, anvet ivez "gouren Breizh" pe "gouren breizhek" evit e zishañvalout diouzh ar gourenoù all, a zo un doare gouren na vez pleustret nemet e Breizh diwar un hengoun a c'heller kavet ar roudoù er Grennamzer pa veze priziet-kenañ gant an dudjentil. Pleustret e vez gant daou emganner a zo o fal dezho diskar an eneber. Arabat chom en e c'hourvez ha pa gouezh un emganner e tle en em lakaat war sav diouzhtu nemet m'eo kouezhet hag e divskoaz o stekiñ d'ar pallenn. Ober lamm eo an dra-se, da lavaret eo eo aet ar maout gant an eneber chomet en e sav.
Impalaeriezh santel roman german
An Impalaeriezh santel roman german (alamaneg: Heiliges Römisches Reich pe e latin:Sacrum Imperium Romanum) a oa anv ofisiel an tolpad broioù dindan an Impalaer roman german- (römisch-deutscher Kaiser) adalak ar grennamzer izel betek 1806 pa voe diskaret gant Napoleone Buonaparte. Dont a ra an anv a zeu eus an hoalad karolingat dre e impalaered, ar re-se a c'halle adsevel an Impalaeriezh roman diskaret abaoe ar Vvet kantved met en un doare kristen, setu perak e bet perzheget hennezh "sacrum" pe "heiliges", da lavaret eo: renet gant youl Doue (an doue kristen).
Kumuniezh kumunioù Gourenez Kraozon
Kumuniezh kumunioù Gourenez Kraozon a oa un etrekumuniezh e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Krouet eo bet e 1994. Un darn eus Bro Brest eo. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Kumuniezh kumunioù Gourenez Kraozon-Arvor ar Stêr-Aon, goude kendeuziñ gant Kumuniezh kumunioù Arvor ar Stêr Aon.
Gouren breizhek
=An Istor=
E 1455, an dug Pêr II, pa'z a da Vourges evit kejañ gant ar roue gall Charlez VII, a zo bet ambrouget gant ur skipailh gourenerien (en o zouez, Olier eus Rostrenn, Erwan eus Kergoad, Gwion eus Kergwirez ha Yann ar Moal). Adnevesaet ar gouren breizhek gant ar FALSAB, un aozadur krouet gant an Doktor Charlez Kotonneg.
Impalaeriezh santel roman german
Savet e voe a-hed an impalaeriezh a-hed an Xvet kantved dindan tierniezh an Ottoned é diribin eus ar c'harolingien Frankia ar Reter. Gant ar gurunidigezh Otto Iañ d'an 2 c'hwevrer 962 e Roma e kadarnaas ar mennozh adneveziñ an impalaeriezh roman en-dro. Da gentañ e voa anvet Regnum Teutonicum betek 1184 pa voe krouet an titl a-vremañ. Anvet e veze Nationis Germanicae, pe deutscher Nation e alamaneg. Hennezh a chomas un impalearezh hag e tolpe un toullad rouantelezhigoù bras ha bihan gant pobloù mui-pe-vui disheñvel, e giz-se ne yeas james an impaleareh da vout ur stad unvanet ha kompezet penn-da-benn evel e Frañs.
Kumuniezh kumunioù Gourenez Kraozon
Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Gourenez Kraozon a yae 7 kumun d'ober anezhi:
Arc'honted Aten
En Aten
An tri arc'hont a oa :
Gouren breizhek
Ar gouren a zo ur sport hengounel e Breizh. Emporzhiet eo bet en Arvorig get bretoned Breizh-veur er 4vet kantved, d'ar mare ma'z int bet skarzet ag o bro get meuriadoù norzhel.
Dont a ra ar gouren ag ar vroioù keltiek. E-pad pell ez eo chomet ur boelladenn implijet dreist-holl get emgannerien breizhad. Gwarnet en deus eus an amzer-se ur spered marc’heger a vez adkavet hiniv er le dibunet get ar gourenerien a-raok pep krogad. Tournezoù bras a zo aozet e Pariz, met memes get an taolioù-sikour-se e vez tamm ha tamm disoñjet ar gouren.
=Al Le= Dibunnet get ar gourenerien a-raok pep kejadenn, tre dirak an tredeogour. Plaseet int e div golonenn an eil dirak egile. Ret eo dezho lakaat o brec'h dehou e memes uhelder ag o skoaz e-pad al le, ag a zo laret e brezhoneg da gentañ hag e galleg da c'houde. E fin an dibunadeg en em kemeront a-vriad get an hani a zo dirak.
Hag e Galleg
=Gerioù pouezus ar gouren=
Termoù tredeog er c’hrogad
left|thumb|Ar vriata
Fazioù
Ar feulster e-pad ar c'hrogad a zo difennet : n'ez eus ket ar gwir da skeiñ, tagellañ. Ur gourenadenn a c'hell bout kastizet m'he deus lakaet an enebour e dañjer. Kastizet e vez ivez ar feulster dre gomz, ma vez kunujennet an enebour pe an tredeog.
=Araokadenn teknikel= E pep stad ag an araokadenn eh eus diazezoù a rank bout mestroniet : div gourenadenn, disheñvel e-keñver ar rannig, met ivez anaoudegezh teknikoù ha reolennoù ar Gouren. N'eh eus nemet ar Monitourion Kevredadel o deus ar gwir da lakaat da dremen ha da reiñ ar Rannigoù.
=Padelez ar c'hrogadoù= Dipand a ra eus ar rummad oad hag ar kampeonnad.
=Kampeonadoù= E-keñver ar rummad oad ha pouez e vez graet ar c'hampeonnadoù. Pe dre skipailh pe hiniennel int.
Daeadenn Breizh dre skipailh
Reiñ a ra er fin klasamant ar c'hluboù e-keñver ar rummad oad hag unan all kentoc'h hollek anvet Kip Breizh ar Skolioù.
Arc'honted Aten
En Aten
Er VIIvet kantved, c'hwec'h thesmothètes (Henc'hresianeg θεσμοθέται, thesmothétai) a voe anvet ingal evel arc'honted ouzhpenn ; kargoù-barn o devoa dreist-holl, ha bleinañ a raent evel arc'honted a bep seurt prosezioù a denne d'an danvez, d'an arc'hant ha d'ar c'henwerzh dreist-holl.
Adalek 457 kent J.-K. e teuas an arc'honted kozh da vezañ izili eus an Aréopage betek diwezh o buhez.
Gouren breizhek
Gourenadeg departamantel
Tournez hinienel. Kej a reont ar gwellañ gourenerien ag an departamant.
Arc'honted Aten
En Aten
== Roll an arc'hontet, eus -528 da -82 ==
Impalaeriezh santel roman german
Da vare he distruj e oa enni an darn vrasañ eus Alamagn, Tchekia, Aostria, Liechtenstein, Slovenia, Belgia, Luksembourg, un tamm mat eus Polonia hag un darn eus an Izelvroioù, ha darnoù eus Bro-C'hall, Italia, Suis.
Levrioù Istor Breizh
Er pennad-mañ e vo klasket dastum anvioù al levrioù embannet diwar-benn Istor Breizh en e hed, pe lodennoù hir anezhañ, ha n'eo ket al levrioù a denn da ul lodenn vihan hepken anezhañ (buhez un den).
XXIvet kantved
(Pedet eo an holl da hiraat al listenn, ha da glokaat gant anvioù al levrioù)
Impalaeriezh santel roman german
Tiriad
Ne oa ket stabil gorread an impalaeriezh-se pa oa Alamagn hag Aostria a oa an ahelioù anezhi. E-pad pell e voe enni douaroù Frankia ar Reter hag Italia an Hanternoz, a-raok ma voent distaget diouti.
Brelevenez (Lannuon)
thumb|right|[[Skalieroù Brelevenez (Lannuon)]] Brelevenez (distaget berlewene, berlawene pe berlawine er vro) a zo ur gumun a-wechall eus Breizh e departamant Aodoù-an-Hanternoz. Ul lodenn eus Lannuon eo bremañ.
Douaroniezh
War un huel, a-us al Leger ha richer Stang ar Bev.
Kumunioù amezek -kent 1961)
Servel; Sant-Ke-Perroz; Louaneg; Rospez; Bulien; Lannuon
Anv
B. Tanguy : ''Par. de Brelevenez, 1330; eccl. de Rusque alias Brellevenez, fin XIVvet; Brelevenez'', 1394
E. Vallerie : Brelevernetz, Brelevenez, 1330; Brelevenez, 1394; Brelivenez, 1420; Brenelevez, 1433; Brelevenez, 1516; Berlevenez, 1731; Berlévenez, 1779
Stag eo orin an anv ouzh hini an anv latin Mons Gaudii, Montjoie e galleg, a veze roet d'ul lec'h uhel, ma weled, diwar e lein, al lec'h santel a oa dibenn ar veaj.
Fringilla montifringilla
Fringilla montifringilla eo anv skiantel ur spesad evned bihan, a zo Pint penn du ha Pint an hanternoz e anvioù brezhonek.
Taksonomiezh
Carl von Linné a lakaas ar spesad en 10 embannadur e Systema Naturae e 1758 dindan an anv Fringilla montifringilla, a zo chomet digemm betek-henn, eus al latin fringilla "pint" ha mons, montis "menez". A-zivout orin ar ger brezhonek pint e lenner e Lexique étymologique du breton moderne Victor Henry (1900) : "Pint, s. m., pinson, cymr. pingc. Empr. ag. altéré spink, et cf. ag. finch et al. fink, dont le prototype germanique a aussi passé au roman, bas-lat. pinth-io, ital. pincione, fr. 'pinson''."
Doareoù pennañ
Tremeniat eo hogosik ar spesad a-bezh en Europa. A-nijadegoù miliadoù ha zoken milionoù a laboused e veajont, dreist-holl pa vez puilh ar finij ; gouest eo ar spesad da vevañ hep finij er goañv, met nijal a rejont betek kavout anezho, marteze evit terriñ pep kevezerez gant Fringilla coelebs. Hadoù pergen a ya gant al laboused er goañv, hag amprevaned en hañv. War skalf ur wezenn e vez savet an neizh, a vez damguzhet gant man pe ginvi kent degemer 5 - vi glas-splann brizhellet war ur gwelead kolo, gwriziennoùigoù ha marbluñv. Galvoù heñvel ouzh re ar Pint, kan damheñvel ouzh hini ar Meleneg (Chloris chloris).
Gouren breizhek
Etrevroadel
Pep 2 vlez eh eus Kampeonadoù Europa ar Gourenoù Keltiek Senior ha Spi. Ha pep vlez e vez aozet tournezoù etrevroadel e-barzh mar a vroioù european.
=Stummadurioù=
Deraouer
Stad kentañ ar stummadurioù eo. An holl gourenerien o deus 14 vlez da nebeutañ, get ar rannig orañjez, a c'hellont heuliiñ ar stummadur-se. E-penn kantañ e sikour an deraouer ar monitour e-pad ar prantadoù. Tu 'zo dezhañ kemer e karg ur strollad gourenerien (chom a reont memestra dindan karg ar monitour pe un den gour ag ar skol) evit ober tommadur ar c'horf, sterniañ ur c'hoari hag eilañ ar monitour er mare teknikel.
Monitour
Ar monitour a zo koupabl da reiñ kentelioù er ur skol gouren. Gellout a ra bout sikouret get un deraouer. Koupabl eo da gemer perzh e buez ar c'hlub, er vuez kevredadel. Diouzh ar c'hoarvez e c'hell sikour e-barzhstummadur un deraouer.
Charles de Gaulle
Charles de Gaulle pe De Gaulle a zo bet ganet d'an 22 a viz Du 1890 e Lille, e departamant an Norzh (Bro-C'hall) ha tremenet d'an 9 a viz Du 1970 e Colombey-les-Deux-Églises, e departamant an Haute-Marne (Bro-C'hall). Soudard a-vicher bet tizhet an rez a vrigadennour, ur politikour gall a-bouezh eo bet etre ar bloavezhioù 1940 ha 1960. Ar c'haolouriezh a vez graet eus ar redenn bolitikel awenet gantañ, bras he fouezh hiziv hon deiz c'hoazh e buhez politikel Bro-C'hall.
Makuria
Makuria (arabeg مقرة; al-Mukurra pe al-Muqurra) a oa ur rouantelezh lec'hiet er pezh a zo hiziv norzh Soudan ha su Egipt. Unan e oa eus rouantelezhioù nubiat a oa deuet war wel goude diskar Rouantelezh Kush a aotrounie ar rannvro etre 800 kent J-K ha 350. Da gentañ e talc'he un dachenn hag en em astenne a-hed an Nil eus an Trede Lamm-froud betek ar pempvet lamm-froud pe ar c'hwec'hvet lamm-froud. Kontrolliñ a rae ivez an hentoù-kenwerzh hag ar mengleuzioù en dezerzh. Dongola a oa e gêrbenn ha hervezi e vez anezhi gwechoù 'zo.
Plouziri
Plouziri (distaget ) a zo ur gumun eus Bro-Leon, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh. Penn kanton e oa betek 2015.
Makuria
Gounezet e oa bet d'ar feiz kristen e fin ar met aloubet e voe Egipt gant al luioù islamat ha dispartiet e voe ar vro diouzh ar peurrest eus ar bed kristen. Ul lu arab a aloubas anezhi e 651 met faezhet e voe ha sinet e voe ur feur-skrid, baqt e anv. Goude-se e padas ar peoc'h betek an. E-pad ar marevezh-se e vrasaas Markuria. Stagañ a reas e amezeg an norzh, Nobatia e-pad an aloudabeg arab pe e-pad ren ar roue Merkurios.
Charles de Gaulle
Bet e oa diouzh Londrez, tamm-ha-tamm, penn ar Rezistañs diavaez a-enep Kenlabour etre Bro-C'hall hag Alamagn e-pad an Eil Brezel-bed (ar Frañs dieub). Bet eo mestr bras nemetañ Urzh an Dieubidigezh. Savet en deus ar Republik e 1958 hag a stalias ur renad prezidantel e Bro-C'hall. Dont a reas da vezañ he c’hentañ prezidant eus 1958 da 1969.
Plouziri
Anv
Gerdarzh ː diwar derv
Charles de Gaulle
Skrivet en deus diwar ar strategiezh e "Le fil de l'épée" e 1932, "Vers l'armée de métier" e 1934 ha "La France et son armée". Skrivet en deus e eñvorennoù ivez.
Gouren breizhek
Ar BEES 1°
An diplom-mañ a zo digor evit ar gourenerien a zo dija monitour. Ouzhpenn gwiriekaat ar memes baregezhioù, e ro ur gopr. Un diplom ag ar stad eo, neuze eo ministrerezh ar sportoù a ro anezhñ. Evit an arnodenn-se eh eus :
Makuria
Goude an e krogas ar rouantelezh da ziskar abalamour da drubuilhoù diabarzh ha da aloudabegoù egiptat. Fontañ a rae er ha skrapet e voe e dachenn gant meuriadoù kantreat.
Charles de Gaulle
Tiegezh ha deskadurezh
Bet ganet e Lille d’an 22 a viz Du 1890 en un tiegezh katolik a oa o chom e Pariz, Charles De Gaulle a oa mab Henri Degaulle, kelenner war al lizhiri ha war an istor, ha Jeanne Maillot.
Gouren breizhek
Ar BEES 2°
Evit ar BEES 2 eo ret bout piaouer ag ar BEES 1 abaoe 2 vlez, kaout baregezhioù ar BEES 1 hag erruout da gaout ar re-se :
Makuria
Andonioù
An hini gwellañ anavezet eus ar rouantelezhioù nubiat eo Makuria met bez' ez eus kalz traoù ha n'ouzer ket diwar he fenn. An andon pennañ a geleier a-zivout hec'h istor a zo danevelloù ar veajourien arab a weladennas ar rannvro e-pad ar prantad-hont. Kalz a ziaezamantoù a zo gant ar re-se rak ne blije ket dezho o amezeien gristen hag o skridoù a ro ur pouez re vras d'ar bec'hioù etre Makuria hag Egipt ha dedenet e voent gant ar brezeloù etre Makuria hag Egipt. An direizhadenn bennañ a oa Ibn Selim el-Aswani, un diplomat egiptat en doa beajet da zDongola pa oa Makuria unan eus stadoù pouezusañ er rannvro, ha lezet en deus un taolennadur resis anezhi deomp-ni.
Gouren breizhek
Tredeog
Bout eh eus 2 ziplom tredeog. An hani kentañ a ro tu da tredeogiñ pep kampeonad kevredadel, n'eus forzh al live. An eil hini a ro tu da tredeogiñ ar c'hampeonadoù etrevroadel él kampeonad europa ar gouren. Digor eo da pep hini, gourener pe tudoù.
Charles de Gaulle
Tiegezh ha deskadurezh
Hendadoù e dad Henri Degaulle a oa genedik eus Champagn (Châlons-en-Champagne), bet staliet e Pariz adalek fin an. Flandrezek eo an anv-familh : De Walle a dalv « ar voger-greñv ». An tiegezh Degaulle pe De Gaulle n'eo ket nobl e mod ebet eta.
Gouren breizhek
Liammoù diavaez
Kevread ar Gouren
Charles de Gaulle
Tiegezh ha deskadurezh
Tiegezh e vamm, Jeanne Maillot, a oa a orin eus ar Flandrez c’hall. A-berzh al lodenn-se eus e diegezh e tiskenne De Gaulle eus hendadoù iwerzhonat (ar MacCartaned, Jakobidi tec’het da Vro-C’hall goude an Dispac’h klodus), skosat (Ar Fleminged), hag alaman (ar gKolbed, a orin eus Dugelezh Baden). Tad-kozh Charles De Gaulle a-berzh he mamm a oa ur patrom bras en Industriezh ar gwiadoù e Lille.
Gouren breizhek
Daveoù
Le Bris du Rest, Erwan. La lutte bretonne : un sport traditionnel. Musée de Bretagne, 1978.
Charles de Gaulle
Tiegezh ha deskadurezh
Charles en doa tri breur hag ur c’hoar :
Abred-kenañ, e dad a lakaas Charles da zizoloiñ oberennoù ar skrivagnerien c'hall Maurice Barrès, Herri Bergson ha Charlez Péguy. Unpennelour e oa an tiegezh ha lenn a rae an tad L'Action française (betek kondaonidigezh luskad Charles Maurras gant ar Vatikan). Sellet e vez ouzh e diegezh evel ur familh « katolik ha frankizour », dreyfusour e oant ha mont a rejont a-du gant an Trede Republik en doare goulennet gant ar pab. E dad en doe estlamm ouzh Louis Rossel, « jeneral » eus ar Gumun, fuzuilhet gant ar « Versailhiz ».
Ul lodenn eus e studioù kentañ derez a reas Charles De Gaulle e skol Frered ar Skolioù Kristen eus parrez Sant-Tomaz-Akin (hiziv lise Sant-Tomaz-Azin) e Pariz. Goude an enkadenn bolitikel a heulas disrann an iliz hag ar stad e 1905, ez eas da genderc’hel e studioù da Velgia, ar c’hentañ skiant-prenañ eus an harlu eo.
Mont a reas da Skol milourel Saint-Cyr e 1908 ha goude d'ar skolaj prevez katolik Stanislas e Pariz. Kuitaaat a reas anezhañ e 1912 gant e skrid-testeni (er Rummad Fès, a oa an hini a zeufas da vezañ ar marichal Juin ar major anezhañ) ha choaz a reas da vont en droadegiezh. Kaset e voe d’an 33 rejimant troadeien en Arras, dindan urzhioù ar c’horonal Philippe Pétain.
Brezel-bed kentañ
Letanant ar C’hentañ brezel bed e voe anvet kabiten adalek 1915. Gloazet e voe kerkent hag e gentañ emgann e Dinant (reter Belgia) d’ar 15 a viz Eost 1914. Kaset e voe goude d’an 33 RI war dalbenn Champagn evit ren ar 7 kompagnunezh. Gloazet e voe a-nevez d’an 10 a viz Meurzh 1915 en dorn kleiz, e-pad Emgann ar Somme. Mennet d’en em gannañ e tisentas d’e ofiserien o reiñ an urzh da dennañ war fozelloù an enebourien. Abalamour da se e voe torret diwar e garg evit eizhteiz. Un ofiser pizmigus, tuet da vezañ dichek, e speredegezh hag e galonegezh dirak an tan a lakas anezhañ da vezañ merzet e-touez ar re all kement ha ken bihan ma kinnigas komandant an 33 RI kemer anezhañ da eiler.
D’an 2 a viz Meurzh 1916 e voe taget e rejimant hag hogos distrujet gant an enebour pa oa o tifenn kêriadenn Douaumont, e-kichen Verdun. Distrujet-naet e voe e gompagnunezh e-pad an emgann-se hag ar re oa chomet bev voe gronnet gant an Alamaned. Hervez Max Gallo e klaskje De Gaulle toullañ linennoù an enebourien ; rediet vije e-pad an emgann da lammat en un toull obuz evit klask goudor met Alamaned a rajent ar memes tra hag a c’hloazjent anezhañ gant un taol baionetez en e vorzhed kleiz. Prizoniet gant an Alamaned e voe pareet ha lakaet en ur c’hamp prizonierien. Hervez ur soudard eus e gompagnuniezh e vefe tremenet an traoù en un doare all : « Gronnet e oamp bet ha dindan urzhioù hor c’habiten De Gaulle e oamp rediet da godianañ. »
Un « distroer » medalennet
Da-heul un dec’hadenn c’hwitet e oa kaset da greñvlec’h Ingolstadt, e Bavaria, ur c’hamp distro-gwall evit an ofiserien disent ha diaes da zerc’hel. En em gavout a reas eno war un dro gant ar jeneral da zont Georges Catroux, ar c’hazetenner Remi Roure, an embanner Berger-Levrault hag ar marichal sovietek da zont Mikhail Toukhatchevski. Ul « lamentable exil », e-giz-se e teskrivas d’e vamm e donkad prizoniad. Evit diverrañ an amzer e aozas gant e genseurted displegadennoù war stad ar brezel. Klask a reas dreist-holl tec’hout dre bemp gwezh, en aner. Dieubet e oa goude an Arsav-brezel an 11 a viz Du 1918 hag adkavout a reas e diegezh e miz Kerzu. Un eñvor c’hwerv a lavaras delc'her eus an daou vloavezh hanter-se en toull-bac’h, hag istimañ a reas bezañ un « distroer » (« tasmant »), ur soudard didalvoud n’en doa servijet da netra. Roet e voe dezhañ neoazh, da-heul ar brezel bras, kroaz marc’heg al Lejion a enor, d’an 23 a viz Gouere 1919 hag ar Groaz-brezel 1914-1918 gant ar steredenn arem.
Diwar-benn ar prantad bac’hidigezh, goude e zaskor, en deus disklêriet ar jeneral Perré e 1966 : "Unan eus ma c’hamaraded a oa prizoniad gant De Gaulle en deus lavaret din ar pezh da-heul : ar Voched a rae an enor d’an ofiserien c’hall a oa en em gannet gant kalonegezh da rentañ dezhe o sabrenn da geñver lidoù zo, e-giz an oferenn da skouer. N’o doa ket rentet e hini d’ar c’habiten De Gaulle. Hemañ, a grede e oa bet disoñjet, a c’houlennas anezhañ en un doare rok. Souezhet e oa an Alamaned gant e c’houlenn met betek gouzout e renjont un enklask diwar degouezhioù e zaskor. Goude an enklask-se ne rentjont ket e sabrenn dezhañ".
E resped
Kendelc’her a reas Charles De Gaulle e respet en arme ha tostaat a reas ouzh ar bolitikerezh.
Eus 1919 da 1921 e voe kaset e Polonia e lec’h ma kemeras perzh e stummadur an arme nevez a stourme gant berzh ouzh an Arme Ruz. Levezonet e oa gant an aergelc’h enepyuzev taer ha pogromour, evel m’en diskouez daou lizher kaset d’e diegezh hag embannet en eil levrenn Lettres, notes et carnets . Pa zistroas ar c’habiten De Gaulle e voe karget a gentelioù e Skol Sant-Cyr, kent bezañ degemeret er Skol uhel brezel e 1922.
Dimeziñ a reas gant Yvonne Vendroux (22 a viz Mae 1900 e Calais - 8 a viz Du 1979 e Pariz), d’ar 7 a viz Ebrel 1921. Tri bugel en doe ganti :
E 1925 e voe kaset da strollad-ren ar marichal Pétain, besprezidant Kuzul uhel ar brezel. Kaset e voe da Drier e 1927, evel komandant an 19 Batailhon chaseourien war droad (BCP). D’ar c’hentañ a viz Genver 1928 e teuas e eil verc’h, Anna, er bed. De Gaulle voe kaset d'ar Sav-Heol e 1929 ha tremen a reas daou vloaz e Beirout gant e diegezh. E 1931 e anvjod anezhañ e Sekretouriezh Hollek an Difenn Broadel e Pariz. A-bouez e oa ar post nevez-se evitañ rak tro en doa d’ober anaoudegezh gant aferioù ar stad.
Koronal e voe adalek 1937 hag anvet e voe penn ar 507 rejimant tankoù e Metz. Da goulz an disklêriadenn brezel graet gant Bro-C'hall hag ar Rouantelezh-Unanet d’an Trede Reich, d’an 3 a viz Gwengolo 1939, ar c’horonal De Gaulle a voe anvet komandant eus tankoù ar Arme.
E vennozhioù
E-pad ar bloavezhioù-se eo e tiorrenas Charles De Gaulle e vennozhioù diwar-benn arz ar brezel. Embann a reas La Discorde chez l'ennemi (1924), Le Fil de l'épée (1932), Vers l'armée de métier (1934) ha La France et son armée (1938). Al levr-se a lakas broc’h da sevel etre ar c’habiten hag ar Marichal Pétain, en dije bet c’honat da sinañ anezhañ.
E 1932, Le Fil de l'épée a zegasas da soñj pouez stummadur an ofiserien ha pouez an degouezhioù. Komz a reas eus an ezhomm eus ur c’horf tankoù, gouest da dennañ en un doare galloudus ha da zilec’hiañ buan war un dro, gouest da gas argadoù hardizh da benn.
En e levr Vers l'Armée de métier embannet e 1934 e tiorroas ar mennozh-mañ na c’halle bezañ diorroet nemet gant un arme a-vicher e-kichen enrolladur ar geodediz. Koulskoude ar mennozh-se ne voe ket degemeret-mat gant kalz a dud, war-bouez : L'Action française, nemedenn heverk, a saludas meur a wezh dindan pluenn Charles Maurras ha Jacques Bainville e vennozhioù modern diwar-benn ur brezel argadus hag e zisfiz e-keñver ar c'hermanouriezh o tiwan en-dro, Paul Reynaud, kannad eus an tu-dehou, pe Fulup Serre.
En estrennvro, war ar c’hontrol, implij an tankoù evel ma oa aliet gant ar jeneral Estienne ha De Gaulle war e heul a sachas evezh (Heinz Guderian, Liddell Hart). Vers l'armée de métier n'en doe e Bro-C'hall nemet un tamm berzh dleet d’ar guriusted, met aweniñ a reas, poz dezhañ e-unan, ar jeneral Guderian, krouer an nerzh mekanik alaman.
E Pariz e tarempredas De Gaulle tud a-bouez liammet gant ar c'horonal Emile Mayer, war e leve ha digor-kenañ e spered, a-du gant un adreizhadenn eus ar strategiezh. Arabat e oa chom d’en em zifenn a-dreñv al linenn Maginot. Koulskoude ne oa selaouet nag an eil nag egile.