cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Merc'h
thumb|300px|Div verc'h, pe div blac'h, e kornad Urawa, e [[Japan. Merc'h eo ar verc'h vihan en tu kleiz d'ar verc'h vras a zo en tu dehoù!]] Ur verc'h a vez graet eus ur bugel pa vez heñvel e reizh ouzh hini e vamm. Pa vez heñvel reizh ar bugel ouzh hini an tad e vez komzet eus ur mab. Komzet e vez eus mab ha merc'h neuze. El liester avat e vez implijet merc'hed evit ober anv eus an holl dud gwregel o reizh. E brezhoneg Gwened e lavarer alies ur verc'h  eus ur plac'h.
Sevel merc'hed
En istor, ha betek dibenn an XXvet kantved, e oa troet buhez ar merc'hed war al labour er gêr da sikour o mamm, da sevel o breudeur, ha c'hoarezed a-wechoù, ha da c'hortoz un dimeziñ dibabet gant o zud. Ral e veze skoliata ar merc'hed, nemet en tiegezhioù uhel. Savet e vezent alies e kouentoù, dalc'het gant leanezed. Darn zo brudet e Breizh, evel kouent Begar, Itron Varia ar Voger e Montroulez, Sant Per e Sant-Brieg.
Anteros
Anteros (Αντερως / Anterôs e gregach, eus anti-, “en distro” hag ερως / eros, “karantez”), a oa mab da Ares ha da Afrodite, ha breur da Eros.
Kazh-banal-serval
Ar c'hazh-banal-serval (Genetta servalina) a zo ur bronneg hag a vev e kreiz Afrika.
Merc'h
Sevel merc'hed
Savet e veze ar merc'hed evit mont da wragez ha da vammoù, evel o mammoù en o raok.
Norzh Lincolnshire
Un Aotrouniezh unvan krouet d'ar 1 a viz Ebrel 1996 goude ma vije bet lakaet fin da Humberside eo Norzh Lincolnshire (North Lincolnshire e saozneg). Ouzh kontelezh lidel Lincolnshire eo stag. E Rannvro Yorkshire hag an Humber eo enframmet.
Merc'h
Dimeziñ merc'hed
Ar merc'hed a veze dimezet da baotred dibabet gant o zad, ha pa'z aent d'un tiegezh all, e veze roet dezho un tamm argouroù.
Norzh Lincolnshire
Scunthorpe eo he fennlec'h.
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel Kuzul Norzh Lincolnshire
Merc'h
Dimeziñ merc'hed
Ar re ne gavent ket da zimeziñ, pe ne felle ket d'an tad o dimeziñ, a chome da labourat er gêr, evel matezh d'o zad alies, dreist-holl ma oa intañvet.
Kazh-banal roueel
Ar c'hazh-banal roueel (Genetta poensis) a zo ur bronneg hag a vev e Republik Kongo, Ginea ar C'heheder, Liberia, Ghana hag Aod an Olifant.
Brasparzh
Brasparzh a zo ur gumun eus kanton Karaez-Plougêr, e Kerne, e Breizh. Emañ e Menez Are, er vroig Bidar.
Merc'h
Ar minorezed
Ar minorezed pe emzivadezed
Merc'h ha plac'h
Ur verc'h a vez graet ivez eus ur plac'h. Komzet e vez eus ur verc'h vrav, pe ur vrav a verc'h.
El liester e komzer eus paotred ha merc'hed evel eus paotred ha plac'hed, pa ne daoler ket evezh eus an oad. Da neuze e talv merc'hed kement ha bugale ha gwragez, kozh ha yaouank, mesk-ha-mesk.
Dispriz
El liester e c'hell ivez kaout ur ster disprizus: pa gomz ur paotr eus mont da welout ar merc'hed eo eus ur vicher emañ o komz. Met un implij aet da goll eo.
Yezhoù toubarek
Ur skourr eus ar yezhoù outoek-aztekek eo ar yezhoù toubarek, ennañ ur yezh nemetken, an toubareg.
Daverdisse
Daverdisse (e walloneg:Dåvdisse) a zo ur gumun eus proviñs Luksembourg e Belgia.
Hektar
An hektar (arouezet gant ha) a zo un unanenn gorread implijet evit muzuliañ gorread an douaroù. Savet eo bet e unanenn-diaz diwar an "ar", un unanenn a zo bet er SI, met n'eo ket mui gwelet evel aparchant d'ar sistem metrik a-vremañ. Renket e vez an hektar evel un unanenn degemeret gant "Kuzuliadeg Etrebroadel ar Pouezioù hag ar Muzulioù" koulskoude. Daoust ma n'emañ ket en SI e vez aotreet ober gantañ p'eo termenet diwar un unanenn SI.
Termenadur
1 hektar = 100 ar (galleg hectare hag are).
Ez-teorikel eo un hektar gorread ur c'harrez dezhañ pevar c'hostez 100 metr o hirder.
Dont a ra an termen eus hekto (gresianeg evit 100) hag are (galleg tennet diwar al latin arare = arat) gant ur strizhadur (lamet an "o").
Ma vez troet are gant ar, ret eo chom hep meskañ ar ha devezh-arat, hemañ un unanenn gorread implijet e Breizh a-gozh, dezhi ur muzul war-dro 5 000 m², da lavaret eo un hanter hektar.
Lokmac'hloù
Lokmac'hloù a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gourin e departamant ar Mor-Bihan.
Hektar
Implij
Implijet e vez an hektar e meur a vro pa vez kavet e vije diaes implijout an ar (unannenn ofisiel an SI, met re dreut he ment), dreist-holl evit ar gounezerezh, ar c'hoad gounezerezh, steuñvadur ar gêrioù ha, dre vras, kempennadurezh ar spasoù.
Lokmac'hloù
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed
Hektar
Implij
Er broioù angl-ha-sakson (dreist-holl Kanada, Breizh-Veur ha Stadoù-Unanet) e vez implijet kalz an unanennoù gorread saoz (yard karrez, akr), met unanennoù gorread an SI ivez.
Eskemmadurioù
Un hektar a zo kevatal gant
Yezhoù hopiek
Ur skourr eus ar yezhoù outoek-aztekek eo ar yezhoù hopiek, ennañ ur yezh nemetken, an hopieg.
Kronologiezh Henc'hres
Evel-se e ranner 10 kantved Istor Henc'hres :
Marevezh mikenean
Eus 1600 betek 1100 kent J.K. emañ ar sevenadur mikenean en e bleuñv
Marevezh teñval
Eus 1000 betek 800 kent J.K. emañ an amzerioù teñval
Kregiñ a ra ar prantad gant diwezh ar sevenadur mikenean hag an "aloubadegoù dorian", a-hervez, en XIvet kantved ha mont a ra betek krouidigezh ar c'hentañ keodedoù-stad c'hresian en IXvet kantved kent J.K. savidigezh barzhonegoù Homeros hag ar c'hentañ testennoù skrivet gant al lizherenneg c'hresian en VIIIvet kantved kent J.K..
War ar priajoù e weler tresoù mentoniel (linennoù, karrezioù, kelc'hioù)
Marevezh arkaek
Eus 800 betek 500 kent J.K. emañ an amzer kozh
Delwennoù o mousc'hoarziñ ha gant un emzalc'h sonn a zo merk ar gizellerien gresian kozh.
Marevezh klasel
Gwellaet eo bet barregezhioù an arzourien koulz en delwennouriezh hag er savouriezh ken eo bet gwelet ar stil klasel henc'hresian evel ment ar c'hened gant ar remziadoù europat o heul betek hiziv.
Marevezh hellenadek
Eus 323 betek 146 emañ ar marevezh hellenadek
Renkadur hervez ar vorfologiezh
Diorroet e voe an doare da renkañ ar yezhoù hervez perzhioù pennañ o morfologiezh (saoz. 'morphological typology) gant ar vreudeur Friedrich hag and August Wilhelm von Schlegel.
N'eo ket un doare-renkañ absolutivel. Da lâret eo, ne c'heller ket lâret ez eo ar sinaeg ur yezh dezrannel anezhi, met kentoc'h ez eo honnezh ur yezh anni muic'h a perzhioù sintezel eget en ur yezh all hag e vez kenveriet outi.
Yezhoù dezrannel
Ne gaver, tost pe tost, kemm morfologel ebet er yezhoù dezrannel (saoz. 'analytic language), da lâret eo ne vez ket implijet kengerioù evit diskwel ar perzh a c'hoarvez ur ger bennaket en ur frazenn. E lec'h ober gant kengerioù, seurt yezhoù a diskwel perzh ur ger pe rumm ur ger dre e blas en ur frazenn, d.s. chench urzh ar frazenn evit ober gant ar stumm-goulennata. A-hendall e reont ivez gant rannoùigoù pe gerioù all evit resisaat perzh ur ger, d.s. implijout 'meur a' evit sevel ul liester hep ober gant ul lostger evel e brezhoneg -où. E seurt yezhoù, neuze, eo eo kalz pouezusoc'h rol ar gevreaduriezh eget hini ar vorfologiezh.
Yezhoù dezrannel eo meur a yezh komzet e Azia ar Reter evel ar sinaeg hag ar vietnameg. Ur yezh damdezrannel eo ar saozneg ivez.
Yezhoù sintezel
Ar yezhoù sintezel (saoz. synthetic languages) a ra gant gerioù savet diwar ur wrizienn hag un nebeud morfemoù ouzhpennet outi. N'eo ket ret atav, avat, ober gant morfemoù a c'heller ober an diforc'h gante hag ar wrizienn. Da lâret eo e c'hell ar morfemoù bezañ enteuzet gant ar wrizienn (ds. saozneg man > men) pe e c'hellont bezañ merket gant tonennoù pe perzhioù fonetikel all. N'eo ket ken pouezus urzh ar gerioù en ur frazenn en ur yezh sinteezel rak gallout a reont ober gant morfemoù ispisial evit merkañ perzh resis ur ger en ur frazenn bennak. E seurt yezhoù, neuze, eo eo kalz pouezusoc'h rol vorfologiezh ar eget hini ar gevreaduriezh.
An darn vrasañ eus ar yezhoù indezeuropek a zo techet war an tu-mañ.
Daou isrummad yezhoù sintezel a zo hervez ma vez aezet ober an diforc'h etre pep morfem er gerioù pe get:
Yezhoù daspegel
Sklaer-tre atav e vez ar vevenn etre pep morfem ur ger bennak er yezhoù daspegel (saoz. agglutinative languages). Kengerioù eo ar morfemoù stag neuze. Dre vras o devez seurt yezhoù un nivel uhel a vorfemoù e pep ger implijet hervez ur sistem reizh ha rik-tre.
Yezhoù enteuzel
Ar yezhoù enteuzel (saoz. fusional languages) a ra gant morfemoù diaezet a-walc'h da dielfennañ hag e c'hell bezañ meur a ismorfem enteuzet e-barzh pep morfem. N'eo ket sklaet atav e pelec'h emañ ar vevenn etre gwrizienn ar ger hag ar morfemoù all. Ar morfemoù a c'hell bezañ merket war-eeun war ar gwriziennoù evel tonennoù pe dre kemmoù e vogalennoù pennañ ar wrizienn, d.s. Ablaut evel er saozneg sit - sat - seat.
Gwechall e veze graet "displegel" (saoz. inflected) eus yezhoù a seurt-mañ ivez.
Yezhoù liessintezel
E 1836 e voe ouzhpennet un rummad gant Wilhelm von Humboldt: ar yezhoù liessintezel (saoz. polysynthetic language). Implijet e voe bet an termen liessintezelezh evit ar wezh kentañ avat gant ar yezhonour Peter Duponceau savet diwar un termen implijet er gimiezh. Gant ar yezhoù a seurt-se ez eo uhel-tre an niver a vorfemoù e pep ger. Ret eo anzav n'eo ket gwallsklaer avat e pelc'h emañ an diforc'h resis etre ur yezh sintezel hag unan liessintezel.
Setu ur re berzhioù pennañ o tennañ d'ar yezhoù liessintezel:
Meur a yezh komzet en Amerika a zo liessintezel evel an Inuktitut ("eskimoeg"), da skouer :
Kazh-banal Thierry
Kazh-banal Thierry (Genetta thierryi) a zo ur bronneg hag a vev e kornôg Afrika.
Yezhoù tubatoulabalek
Ur skourr eus ar yezhoù outoek-aztekek eo ar yezhoù tubatoulabalek, ennañ ur yezh nemetken, an tubatoulabaleg.
Skramm
Parzh pennañ an unvez gwereañ evit an urzhiataerezh pe ar skinwel (pe c'hoazh evit aveadoù liesseurt arall) eo ar skramm.
Sovied Luimneach
thumb|250px|Bilhed-arc'hant bet embannet gant Sovied Luimneach Disklêriet e oa bet Sovied Luimneach (iwerzhoneg: Sóivéid Luimnigh; saozneg: Limerick Soviet) d'ar 15 a viz Ebrel 1919 gant Uniadoù ar Micherioù ha Kuzul al Labour Luimneach, evit dikouez e save a-enep an "Takad Milourel Ispisial" en em lede war an darn vrasañ eus kêr Luimneach hag ivez war ul lodenn eus ar gontelezh. Hervez al lezenn-se e ranke an neb a felle dezhi/añ mont e-barzh kêr kaout un aotre ispisial digant Polis Roueel Iwerzhon (Royal Irish Constabulary).
Gant ar c'huzul harz-labour savet evit respont d'ar politikerezh-se e oa bet embannet bilhedoù-arc'hant, kelaouennoù ha mestroniet e veze priz ar boued.
D'ar 27 a viz Ebrel 1919 e oa bet disklêriet gant ar c'huzul harz-labour e oa echu ar harz-labour.
Michele Gordigiani
Michele Gordigiani, bet ganet e Firenze d'an 29 a viz Mae 1835 hag aet da Anaon er memes kêr d'ar 7 a viz Here 1909, a oa ul livour italian, mab d'ur soner ha mab-bihan d'ar gitarour brudet Mauro Giuliani.
E Firenze eo e teskas ar vicher gant Luigi Mussini, war un dro gant Silvestro Lega.
En-dro d'ar Piazza Donatello e Firenze e oa stalioù-labour evit an arzourien, hag eno edo hini Michele Gordigiani, a dresas Elizabeth Barrett Browning ha Robert Browning. Hiriv emañ an oberennoù en National Portrait Gallery e Londrez (Bro-Saoz).
Fonem efelkistikel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen fonem efelkistikel (diwar ar henc'hresianeg: ἐφελκυστικός, "sachet da heul"; gall.: phonème éphelcystique) evit komz eus ur fonem, peurliesañ ur gensonenn staget ouzh diwezh ur morfem pe ur ger (s.o. paragoge) evit abegoù o tennañ d'an eufoniezh, dreist-holl evit mont e-bioù d'un hiatus, da skouer:
Disheñvel eo diouzh an ereadurezh ("liaison") implijet gant ar galleg hag a implij sonennoù e liveoù don ar fonologiezh pe c'hoazh sonennoù etimologel o orin keit ha n'eo ket etimologel ar fonemenn efelkistikel.
Cap-Haïtien
Cap-Haïtien (Kap Ayisyen e Kréyòl, pe Okap, da lâret eo Ar C'hap) a zo ur gêr 130,000 annez he foblañs. War oad norzh Haiti emañ. Kêr-benn departamant Nord eo.
Fonem efelkistikel
Tennañ a ra ar fonem efelkistikel da reolennoù sandhi pep yezh.
Cap-Haïtien
Savet e voe e-pad trevadennerezh ar C'hallaoued, dindan an anv Cap-Français. Adanvet e voe adalek dizalc'h ar vro e 1804.
Vertières
Vertières, e-kichenn Cap-Haïtien, eo lec'hienn Emgann Vertières - emgann ziwezhañ Dispac'h Haiti.
Gevelliñ
Gevellet eo gant Portland (Maine), e SUA.
Yod-Kerc'h
<HR noShade> Yod-Kerc'h zo anv ur gelaouennig vrezhonek a zo bet savet e 1972 gant studierien Skol-Veur Roazhon, hag a badas un nebeud bloavezhioù betek 1980 gant peder pe bemp niverenn ar bloaz.
Nebeut goude e teuas Tudual Huon, Yann-Vark ar C'hog, Bernez Rouz, ha reoù all c'hoazh... Pennadoù zo bet embannet deuet a-zindan pluennoù Youenn Gwernig ha Koulizh Kedez ivez, ha tresadennoù gant tud a bep seurt, evel Ifig Berrien.
Roll niverennoù Yod-Kerc'h
Ne veze meneget niverenn wir ebet war ar re gentañ. Un deskrivadur eus ar golo a roer amañ pa n'eus niverenn asur ebet.
Levrioùigoù
Diforc’h ebet evit gwir gant ar stagadennoù.
Yezhoù outoek-aztekek
Ur familh-yezhoù eo ar yezhoù outoek-aztekek komzet gant pobloù-orin e kornôg ar Stadoù-Unanet (Oregon, Idaho, Utah, Kalifornia, Nevada, Arizona) ha Mec'hiko.
Bez' ez eus 33 yezh er familh-mañ.
Brithenig
Brithenig a zo ur yezh kalvezadel (da lavaret eo savet a-ratozh), krouet e 1996 gant Andrew Smith eus Zeland-Nevez, evit diskouez petra 'vije erruet e Breizh-Veur gant al latin ma ne vije ket kouezhet an impalaeriezh roman.
Ar brithenig, eta, zo ur yezh romanek, evel ar galleg pe an italianeg, levezonet gant ar predeneg kozh.
Skouer
Ar Bater
Roscille Anjev
Roscille Anjev, ganet war-dro 906, marvet war-dro 948, a oa merc'h da Foulk Iañ, kont Anjev, ha Roscille Loches, itron Villandry.
Dimeziñ ha bugale
E 925 e timezas da Alan II, dug Breizh. Ur verc'h o doe : Gerberga Naoned.
He breudeur
Tri breur he doa :
Morfem
Hervez ar yezhour brudet Leonard Bloomfield ez eo ur morfem pe stummad an elfenn ster bihanañ, da lavarout eo dirannus, en ur yezh.
Da skouer : Er ger adober ez eus daou vorfem : "ad-" a zo anezhañ ur morfem stag, d.l.e. ne c'hell ket bezañ implijet er yezh hepmuiken hag ober a zo anezhañ ur morfem distag, d.l.e. ur ger ennañ e-unan.
Doareoù morfemoù
Ur morfem a c'hell ket bezañ implijet er yezh evel ur ger ennañ e-unan.
Ur morfem na c'hell ket bezañ implijet er yezh hepmuiken, d.s. lostgerioù evel '-ad' e 'dornad'.
Struthionidae
Struthionidae zo ur c'herentiad e rummatadur an evned. Ar genad Struthio a ya d'ober anezhañ. A-wechoù e vez renket ar genad (aet da get) Palaeotis ennañ ivez.
Morfem
Gant ar re-mañ ne vez ket cheñchet ster ur ger met kentoc'h e berzh en ur frazennoù. Merket e vez gant ar morfemoù plegadel amzer ar verboù, reizh ha niver un anv-gwan, h.a.
Struthionidae
Hiriv an deiz ne chom nemet ur spesad bev er c'herentiad-mañ : ar struskañvaled.
Morfem
Seurt morfemoù a dalvez da zeverañ gerioù en ur rummenn-ger disheñvel, d.s. 'ober' (verb) -> 'oberiant' (anv-kadarn) -> 'oberiantiz' (anv-gwan)
Struthionidae
Spesadoù
Nav spesad a vefe :
Tabutoù zo d'an deiz a hiriv etre ar skiantourien diwar-benn relegoù karrekaet 'zo ha spesadoù a c'hellfe bezañ tennet diouzh al listenn a-us pe ouzhpennet evel :
The Durutti Column
Izili gentañ
E 1978 e voe savet ur strollad gant Tony Wilson hag Alan Erasmus, hag a savfe Factory Records ur pennadig goude. Ennañ e oa sonerien bet izili eus Fast Breeder: Chris Joyce (taboulinoù) ha Dave Rowbotham (gitar). Ganto e teuas ar gitarour Reilly, hag a sone gitar er strollad punk Ed Banger and The Nosebleeds, ar c'haner Phil Rainford, ar soner kenaozer Stephen Hopkins hag ar soner gitar boud Tony Bowers. Rainford a guitaas ar strollad e miz Gouere.
Ar strollad a sonas er Factory club hag ec'h enrollas div ganaouenn a voe embannet war ar bladenn gentañ embannet gant Factory Records, an dastumad anvet A Factory Sample (ur bladenn 7" doubl, gant tonioù gant Joy Division,John Dowie ha Cabaret Voltaire). Dres a-raok enrollañ o fladenn gentañ e savas diemglev etre Wilson hag Erasmus evit a selle ouzh dibab ar produour, Martin Hannett. Lod brasañ izili ar strollad, war-bouez Reilly, a savas The Mothmen, ha Joyce and Bowers az eas da seniñ e Simply Red.
Yezhoù noumek
Ur skourr eus ar yezhoù outoek-aztekek eo ar yezhoù noumek.
The Durutti Column
Izili gentañ
Azalek ar mare-se e voe The Durutti Column raktres personel Reilly. Bruce Mitchell ha sonerien all a gemeras perzh gwech ha gwech all, pe evit seniñ pa veze enrollet pladennoù, pe evit seniñ war al leurenn. Gant Mitchell ha Wilson e voe meret ar strollad e-pad ma oa produet gant Factory hag e-pad meur a vloaz goude freuz-stal an ti-embann.
Yezhoù noumek
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù en skourr-mañ:
The Durutti Column
Izili gentañ
Diazezet eo anv ar strollad war hini Buenaventura Durruti, hag a oa e penn ur bagad anarkourien e-pad Brezel Spagn. E 1967 e voe embannet un trakt anvet Distro bagad Durruti gant Etrevroadel saviadelour hag anvet e voe "The Return of the Durutti Column" pladenn gentañ ar strollad.
Jean Moulin
thumb|Skeudenn vrudetañ Jean Moulin. Jean Moulin (20 Mezheven 1899 – 8 Gouere 1943) a oa ur prefed gall hag a gemeras perzh en harzerezh e-pad an Eil Brezel Bed. Abalamour d'e galonegezh ha peogwir e varvas goude bezañ bet tapet gant ar Gestapo eo deuet da vezañ ardamez an harzerezh gall.
The Durutti Column
1979-1990: Factory Records
Evit ar bladenn gentañ, The Return of the Durutti Column (1980) he zitl, e kenlabouras Reilly gant ar produer Martin Hannett. Embanandur kentañ ar bladenn a voe gwerzhet en ur golo paper-traezh (bet fardet gant meur a zen eus Factory, evel — hervez Wilson — Joy Division ). Ar mennozh a zeue eus al levr anvet Eñvorennoù gant Guy Debord hag a oa ivez goloet gant paper-traezh. Ar sonerezh a oa gwall zisheñvel diouzh ar sonerezh post-punk a veze graet d'ar mare-se, daoust ma'z embannas Reilly e oa un arzour eus al luskad "new wave". Ouzhpenn an albom e oa ur bladenn bleg (flexidisc) warni daou don bet savet gant Hannett e-unan.
Jean Moulin
A-raok 1939
left|thumb|Plakenn da Jean Moulin e [[Kastellin]] Ganet e voe e Besièrs, e departamant an Hérault. Kemer a reas perzh er Brezel Bed Kentañ e 1918. Tapout a reas kaout un aotreegezh war ar gwir e 1921. Diwar neuze e redas e reuz e isprefetioù ha prefetioù.
Dimeziñ a reas gant Marguerite Cerruti e miz Gwengolo 1926 met dibriediñ a rejont e 1928.
The Durutti Column
1979-1990: Factory Records
LC a voe embannet e 1981. Enrollet e voe hep Hannett, met gant an tabouliner Bruce Mitchell. Ar bladenn EP Deux Triangles a zeuas er-maez e 1982. Ur bladenn warni tri zon sonet gant ur piano ha tamm gitar ebet eo. Reilly ha Mitchell a savas o-unan Another Setting (1983) met e 1984 e kreskas ar strollad hag e voe degemeret ennañ Richard Henry (trombon), Maunagh Fleming]] (korn saoz hag oboell), Blaine Reininger (violoñs ha violoñs alto), Mervyn Fletcher (saksofon), Caroline Lavelle (violoñsell) ha Tim Kellett (trompilh). An albom Without Mercy, bet kempennet gant John Metcalfe, a oa ur bladenn sonerezh nemetken, diazezet war ar barzhoneg La Belle Dame sans Merci: A Ballad gant John Keats.
Jean Moulin
A-raok 1939
E 1930 e teuas da vezañ isprefed Frañs yaouankañ, oc'h annezañ e Breizh, e Kastellin. Eno e gemeras perzh e buhez arzel ar c'horn-bro. Ober a reas tresadennoù politikel evit ar gazetenn Le Rire dindan al lesanv Romanin. Mignoniñ a reas gant arzourien vreizhat evel Saint-Pol-Roux e Kameled ha Max Jacob e Kemper. Skeudennaouer e voe evit Tristan Corbière. Da skouer e tresas un dour-kreñv evit levr ar barzh montrouleziat La Pastorale de Conlie diwar-benn Kerfank, kamp Conlie e-pad brezel 1870-1871.
The Durutti Column
1979-1990: Factory Records
Kellett and Metcalfe a chomas er strollad, hag asambles gant Reilly ha Mitchell e savjont Circuses and Bread (Factory Benelux, 1985) ha Domo Arigato, ur bladenn bet enrollet war al leurenn e Tokyo, hag a voe ar bladenn sonerezh pop kentañ bet embannet e stumm ur CD er Rouantelezh-Unanet. thumb|right|150px| Golo Domo Arigato
Jean Moulin
A-raok 1939
Dont a reas da vezañ prefed yaouankañ Frañs e miz Genver 1937 e departamant an Aveyron e Rodés.
An harzerezh
E 1939 e oa anvet prefed an Eure-et-Loir. Serret e oa gant an Alamaned e miz Mezheven 1940 peogwir e nac'has sinañ un teul alaman a damallae ul lazhadeg siviled da soudarded senegalat an arme c'hall. Klask a reas en em zistruj en toull-bac'h, dre derriñ e c'houzoug gant un tamm gwer. Se a lezas dezhañ ur gleizhenn hag a vefe diwar neuze kuzhet gant e skerb — ar skeudenn dalc'het e soñj an dud an deiz hiziv.
The Durutti Column
1979-1990: Factory Records
An albom anvet The Guitar and Other Machines a zeuas er-maez e 1987. Produet e voe gant Stephen Street, hag a broduas ivez Viva Hate (1988) gant Morrissey, ma son gitar Reilly. An albom anvet Vini Reilly a zeuas er-maez e 1989, ha produet e voe gant Reilly ha Street. Warni e klever sample sonerezh ha kan (Otis Redding, Tracy Chapman, Annie Lennox, Joan Sutherland).
Jean Moulin
An harzerezh
E miz Du 1940 e oa urzhiet d'an holl brefeded gant renad ar Stad C'hall diskouviañ maered ar c'hêrioù ha kêriadennoù eus an tu-kleiz. Nac'h a reas Jean Moulin en ober ha digouviet e oa eñ ivez. Bevañ a reas e Saint-Andiol (Bouches-du-Rhône) ha mont a reas da-gaout an harzerezh gall. Tizhout a reas Londrez e miz Gwengolo 1941 dindan an anv Joseph Jean Mercier ha kejañ a reas gant ar jeneral Charles de Gaulle a c'houlennas digantañ unvaniñ ar strolladoù rezistañs liesseurt a oa anezho. D'ar 1añ a viz Genver 1942 e oa harzlammet war an Alpilles. Dindan an anvioù-kod Rex ha Max e vodas gant pennoù ar strolladoù harzerezh:
The Durutti Column
1979-1990: Factory Records
Mitchell a sonas war un ton nemetken war an albom Obey the Time (1990). Ar peurrest eus ar bladenn a voe savet gant Reilly e-unan. Ur bladenn ma klever levezon ar sonerezh elektronek eo.
1990 ha goude : goude Factory
E-pad ar pemp bloaz da-heul freuz-stal Factory Records ne voe embannet nemet ur bladenn gant The Durutti Column : Lips That Would Kiss (1991), un dastumadeg single ha tonioù chomet diembann pe bet embannet gant Factory Benelux eo. Da-heul e teuas Dry (1991) ha Red Shoes (1992), ma klever enrolladennoù disheñvel eus tonioù bet enrollet a-raok hag un nebeud re all chomet diembann betek-henn. thumb|right|150px| Golo Red Shoes
Jean Moulin
An harzerezh
Mont a reas Jean Moulin en-dro da Londrez e miz C'hwevrer 1943, gant Charles Delestraint, penn ar strollad nevez Armée secrète. Mont a reas kuit d'an 21 a viz Meurzh 1943 evit krouiñ ar Conseil National de la Résistance (CNR), ur gefridi ziaes pa felle da bep luskad rezistañs chom dizalc'h. An emvod kentañ a oa e Pariz d'ar 27a viz Mae 1943.
The Durutti Column
1990 ha goude : goude Factory
E 1993 e klaskas Tony Wilson adsevel Factory Records, ha Sex and Death a voe ar bladenn gentañ embannet gant Factory Too (un is-rann eus London Records). Produet e voe gant Stephen Street, ha Mitchell, Metcalfe ha Peter Hook (New Order) agemras perzh er raktres. Time Was Gigantic ... When We Were Kids a voe embannet e 1998 ha produet gant Keir Stewart. Stewart a sonas ivez war tonioù zo, hag abaoe en deus kenlabouret meur a wech gant Reilly.
Jean Moulin
An harzerezh
Serret e voe Jean Moulin d'an 21 a viz Even 1943 e Caluire-et-Cuire (departamant ar Rhône) e ti an doktor Frédéric Dugoujon el lec'h ma oa bodet pennoù an harzerezh. Goulennatet e oa e Lyon gant Klaus Barbie, penn ar Gestapo eno, ha war-lerc'h e Pariz. Ne ziskulias morse tra d'e skraperien. A-benn ar fin e varvas dindan jahinerezh taer e-kichen Metz, en tren a oa o kas anezhañ da vBerlin. Mervel a reas abalamour da c'hloazadennoù deuet dre e jahinirezh pe dre vezañ klasket en em zistrujañ, ar pezh a zisklêrias Klaus Barbie goude. A-du emañ Patrick Marnham, skriver-buhez Jean Moulin, gant an displegadenn-mañ, daoust ma vez degemeret gant an dud en doa Barbie eñ e-unan skoet taol ar marv gant Jean Moulin.
Piv a drubardas Jean Moulin?
Tabut zo evit gouzout piv a drubardas Jean Moulin. Hervez lod eo René Hardy. Serret e oa hemañ gant ar Gestapo, ha dieubet. Mont a rejont war e lerc'h betek an emvod e ti an doktor e Caluire, o tegas eta an nazied betek Jean Moulin. Lod a soñj dezho en doa graet an dra-se a-youl-gaer, lod all a soñj dezho ne oa nemet dre zievezhded.
The Durutti Column
1990 ha goude : goude Factory
Etre 1996 ha 1998 e voe adembannet gant Factory Too/London an eizh albom (The Return of the Durutti Column, LC, Another Setting, Without Mercy, Domo Arigato, The Guitar and Other Machines, Vini Reilly hag Obey the Time) a oa bet embannet gant Factory Records.
Jean Moulin
Piv a drubardas Jean Moulin?
Lod all avat a lavar e oa trubardet gant ar gomunisted. Daoust ma oa komunisted e-touez e vignoned e soñj da bPatrick Marnham e oa trubarded gant ar c'homunist Raymond Aubrac.
The Durutti Column
1990 ha goude : goude Factory
Echu e voe gant Factory Too e 1998, ha neuze e voe produet pladennoù The Durutti Column gant tiez-embann dizalc'h evel Artful Records (Rebellion e 2001, Someone Else's Party e 2003, Keep Breathing e 2006, Idiot Savants e 2007) pe gant Kookydisc (Tempus Fugit e 2004, Sunlight to Blue . . . Blue to Blackness e 2008).
Jean Moulin
Ar richenn
Beziet e voe da gentañ e Bered ar Père Lachaise e Pariz. E ludu a voe treuzkaset goude d'ar Panthéon d'an 19 a viz Kerzu 1964. Ar brezegenn a lavaras André Malraux, skrivagner ha ministr, d'an deiz-mañ, a zeuas da vezañ brudet-tre.
The Durutti Column
Arvesterien pe get?
Er film 24 Hour Party People e weler Vini Reilly o seniñ en Haçienda, ha n'eus den ebet er sal. En displegadennoù a ya da-heul an DVD e klever Tony Wilson o lavarout ez eo direizh, rak selaouerien en doa Vini Reilly : "ma kasit anezhañ da Bortugal e vo 200 arvester, ma kasit anezhañ da Bariz e 800 arvester, hag e Manchester e vo 500 pe 600 anezho".
Surques
Surques a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Geryon
Geryon (Γηρυών Gêryốn pe Γηρυόνης Gêryónês e henc'hresianeg) a oa ur gigant e mojennoù Hellaz kozh, mab da C'hrysaor ha d'an Okeanidenn Kalliroe. Ur pezh ramz e oa, tri fenn dezhañ, tri bruched, c'hwec'h brec'h ha c'hwec'h dorn. O chom e oa du-hont er c'hornôg pellañ en un enez anvet Erytheia, ("an hini ruz"), unan eus inizi an Hesperidezed, e penn kornôkañ ar Mor Kreizdouar, en tu all da golonennoù Herakles.
Eno e peure e dropellad oc'hen, biskoazh kaeroc'h, gant skoazell e vesaer Eurytion hag e gi Orthos, ul loen daoubennek anezhañ.
Lazhet e voe gant Herakles ha laeret e vagad oc'hen.
Mojenn gatalan
Hervez ur vojenn gatalan, meneget en Atlàntida Jacint Verdaguer, edo ar ramz Gerion o klask bezañ roue Spagn hag e rede war-lerc'h ar rouanez Pyrene d'he lazhañ. Un tantad bras a reas. Herakles a welas moged a bell hag a deuas da welout. Kavout a reas Pyrene o vougañ. Klask a reas he saveteiñ, en aner. Gant ar gonnar ez eas da glask kann ouzh Gerion, d'e lazhañ. Graet e stal dezhañ, hag an haroz neuze da sevel ur bern mein en enor d'ar plac'h, ha setu penaos e voe savet ar Pireneoù.
Kontet e vez ivez e voe savet kêr Girona, un anv damheñvelson, gant Geryon.
Gwezin
Gwezin (Vezin-le-Coquet e galleg) a zo ur gumun eus Breizh, e kanton Reuz, e departamant Il-ha-Gwilen, a-stok ouzh kêr Roazhon, hag er c'hornôg dezhi.
Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour
Daou aozadur marksour-leninour ez eus gante o-daou an hevelep anv (e saozneg International Conference of Marxist-Leninist Parties and Organizations: ICMLPO):
Fleurbaix
Fleurbaix a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Kazh-banal meur
Ar c'hazh-banal meur (Genetta victoriae) a zo ur bronneg hag a vev e Republik Demokratel Kongo ha, marteze, en Ouganda.
Buenaventura Durruti
E vuhez
Ganet e oa Durruti e León en ur familh micherourien. Ur skoliad diroll e voe. E 1903 e voe bac'het e dad, hag a oa ezel eus UGT (Unión General de Trabajadores), peogwir en doe kemeret perzh e harz-labour ar gourrezerien, hag a c'houlenne groñs ma veje devezhioù labour 8 eurvezh. E miz Ebrel 1913 e labouras evel turgner, hag ezel e voe eus unvaniezh ar vetalourien hag e 1914 e teuas da vezañ paotr-an-hent-houarn.
Herve (kêr)
Herve a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
Buenaventura Durruti
Harz-labour 1917 hag an harlu e Frañs
Durruti a gemeras perzh en harz-labour aozet gant UGT e 1917. Gouarnamant Spagn a c'houlennas gant an arme lakaat un termen d' an harz-labour hag ouzhpenn 500 labourer a voe lazhet pe gloazet, ha 2000 harz-labourer a voe bac'het hep ma vefe aozet prosez ebet. Ne voent ket sikouret gant o sindikad, ha difredet e voent. E miz Gwengolo ez eas da repuiñ e Gijón, ha dre ma oa klask war e lerc'h e tec'has war-du Frañs.
E Frañs e chomas betek 1920. E Pariz e labouras evel mekaniker hag eno ivez e kejas gant Sébastien Faure, Louis Lecoin hag Émile Cottin hag ivez gant izili spagnol eus CNT Frañs, deuet da repuiñ er c'hwec'hkorn. Gant ar re all e voe kendrec'het da zistreiñ da Varcelona a-benn kenaozañ al labourerien.
CNT
E 1931 e tistroas Durruti da Varcelona hag unan eus izili bouezus eus CNT (Confederación nacional del trabajo) hag eus FAI (Federación anarquista ibérica) e teuas da vezañ. E 1932 hag e 1933 e kemeras perzh en emsavadegoù aozet gant CNT a-enep gouarnamant republikan Manuel Azaña.
thumb|left|200px|Durruti e 1936
Brezel Spagn
Stank e kenlabouras Durruti gant stourmerien all da genaozañ ar stourm a-enep taol-arme Francisco Franco. D'ar 24 a viz Gouere 1936 e kasas miliadoù a "guerilleros" (anvet Steudad Durruti diwezhatoc'h) eus Barcelona da Zaragoza. Goude un emgann berr ha taer e Caspe, e chomas a-sav ar steudad e Pina de Ebro. Diwar guzul un ofiser eus an arme hag a oa implijet da « guzulier teknek » e voe divizet chom hep tagañ Zaragoza, daoust ma ne save ket a-du Durruti gant an diviz-se. Marteze e voe ur fazi bras : morse ne zeuas ket a-benn ar republikaned da dapout Zaragoza en-dro. Ma vije bet dieubet norzh Spagn, ha neuze e oa dav kregiñ gant dieubiñ Zaragoza, o dije gelelt an dispac'hourien kas na dispac'h sokial a genlusk gant ar stourm enepfaskour. Met ne save ket a-du ar stalinourien gant ar mennozh-se, ha muioc'h-mui e talc'hent gouarnamant republikan Madrid.
E penn-kentañ 1936 e kasas Durruti ur steudad stourmerien da Vadrid. Met taget e voent gant arme Franco, ha gloazet da vat e voe Durruti. Un nebeud eurvezhioù goude e varvas. Amresis e chom an doare ma varvas. Ne voe ket lazhet gant un tenn o tont eus arme Franco. Ar stalinourien a lavaras e oa bet lazhet gant unan eus e soudarded, peogwir e kave dezho e oa re aotrouniek. Gant tud all e voe lavaret e oa bet taget gant izili PCE. Re all a lavaras ivez e oa aet a-dreuz e arm. Peurliesañ e vez lavaret, daoust ma n'eus prouenn ebet eus an dra-se, e voe lazhet dre zegouezh gant unan eus e letananted.
Kaset e voe korf Durruti a -dreuz ar vro betek Barcelona, ma voe aozet e obidoù. Ouzhpenn 250 000 den a zibunas pa voe kaset e gofr da vered Montjuïch ma voe douaret enni. thumb|right|150px|Bez Durruti e bered Montjuïch An darvoud diwezhañ ma tiskouezas an anarkourien pegen pouezus e oant e voe e-pad Brezel Spagn.
Derc'hel a reas steudad Durruti goude e varv, ez-ofisiel e voe anvet 26 Rann-arme, renet (e 1939 da nebeutañ) gant Ricardo Sanz.
Yezhoù takek
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù en skourr-mañ:
Mary Boleyn
Mary Boleyn (war-dro 1499 — 19 a viz Gouhere 1543) a oa c'hoar henañ Anne Boleyn, ha serc'h ar roue Herri VIII, ha ivez hervez tud zo, hini ar roue gall Frañsez Iañ. Div wech e timezas.
He buhez
Ganet e oa e Blickling Hall, Norfolk, ha tremen a reas he bugaleaj e kastell Hever, ti an tiegezh, e Kent. He zad a oa un diplomat pinvidik Thomas Boleyn, kentañ kont Wiltshire, hag he mamm Lady Elizabeth Howard. N'eus prouenn ebet eus deiz resis he ganedigezh met etre 1499 ha 1508 e oa. Bremañ peurvuiañ e soñjer e oa war-dro 1499 Hervez an dihelloù n'eus arvar ebet e oa an henañ eus an tri bugel a chomas bev e ti he zad hag he mamm. Sklaer eo e krede da vugale Mary e oa o mamm an hini e oa ar c'hoar henañ: e 1597 e c'houlennas he mab-bihan Lord Hunsdon an titl a “earl of Ormonde” (kont Ormonde) dre ma kave dezhañ e oa eñ an hini e oa an hêr. Hervez reolennoù pizh an hêrezh en noblañs, mard eo Anne an hini a vije bet an henañ, e vije aet an titl gant he merc'h, ar rouanez Elesbed Iañ ; rak tremen a rae an titl dre ar vaouez koshañ pa ne oa ket a lignez dre ur gwaz. Hervez ar poell koulskoude, dre ma ne oa bugel ebet da Elesbed, e tistroe an titl da lignez Mary paneogwir he devoa bugale.
N'eo nemet adalek 1514, pa oa etre 12 ha 15 vloaz, eo e voe kaset d'an estrenvro. Gant he zad e voe kavet dezhi ul labour evel dimezell a enor gant c'hoar ar roue, Mary Tudor (rouanez Bro-C'hall), a oa o vont da Bariz da zimeziñ d'ar roue gall Loeiz XII. Goude un toullad sizhunioù er gêr-benn c'hall e voe pedet meur a servijourez saoz da vont war o c'hiz d'ar gêr, met Mary a chomas, a-drugarez d'he zad moarvat, nevez-anvet da gannad. Pan eas kuit Mary a Vro-Saoz d'he bro c'henidik en-dro goude marv he fried, d'ar 1añ a viz Genver 1515, e chomas Mary Boleyn e lez ar rouaned nevez, Frañsez Iañ ha Klaoda Bro-C'hall.
Afer ouzh ar roue gall
Mary a voe gweladennet e Paris gant he zad, Sir Thomas, hag he c'hoar, Anne, a oa bet o studiañ en Izelvroioù er bloavezh a-raok. Meur a zous he doe, ha marteze e oa Frañsez Iañ en o zouez. Istorourien zo avat a gav dezhe n'eo ket gwirheñvel e vije bet ken skañv garig Mary Distreiñ a reas da Vro-Saoz e 1519. ha lakaet e voe da zimezell a enor gant ar rouanez Catherine of Aragon.
Dimezell a enor
Un tamm goude he distro e voe dimezet Mary da Sir William Carey, kourataer pinvidik, d'ar 4 a viz C'hwevrer 1520, ha Herri VIII a oa bet pedet d'an eured. Un darempred a voe skoulmet etre ar roue ha Mary, met n'ouzer ket mat pegoulz e krogas. Ne voe ket brudet ha Mary ne gavas ket brud ha madoù ha galloud evel a veze d'ar serc'hed roueel e broioù all Krediñ a reer e oa echu an darempred-se a-raok ganedigezh bugel Mary, Henry Carey, e miz Meurzh 1526. Lavaret e veze e oa ar roue an hini a oa tad da gentañ bugel, pe d'an daou he deus bet Mary, Henry ha Catherine o anvioù. Hervez un test e oa heñvel ar mab Henry Carey ouzh Herri VIII. John Hale, person ("vicar", e saozneg) Isleworth, pa oa 10 vloaz ar mab, a skrivas e oa en em gavet gant ur “young Master Carey”, hag a oa mab bastard d'ar roue. N'eus testeni all ebet da reiñ brasoc'h kred d'an arguzenn diwar-benn bastardiezh Herri Carey. Katelin Aragon, pried kentañ ar roue Herri VIII, a oa bet dimezet da gentañ d'e vreur henañ, Arzhur, met marvet e oa ar priñs un toullad mizioù war-lerc'h o eured, pa ne oa nemet 15 vloaz. Kement-se a voe kemeret da arguzenn gant Herri da reiñ korf d'e arguzennerezh evit dizimeziñ diwezhatoc'h digant e wreg: gant an eured etre e vreur hag e c'hoar-gaer (o lakaat e vije bet embaridigezh etre an daou bried yaouankik) e oa bet krouet ul liamm hervez lezenn an Iliz hag a vire outo a zimeziñ an eil d'egile. Met pa zeuas Mary Boleyn da vout serc'h da Herri e oa bet krouet ul liamm heñvel etrezañ hag he c'hoar Anne Boleyn, hervez lezenn an Iliz ivez, met kement-se ne voe ket lavaret gant Herri neuze; koulskoude ez ae kontrol da lezenn an Iliz en hevelep doare rik hag hini Herri ha Katelin Aragon. Desket evel ma oa Herri war an doueoniezh ne c'halle ket chom hep gouzout kement-se.
Frévin-Capelle
Frévin-Capelle a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Mary Boleyn
He c'hoar Anne o tegouezhout e penn ar galloud
Anne Boleyn, c'hoar Mary Boleyn, a zistroas da Vro-Saoz e miz Genver 1522, hag a voe sachet evezh an holl warni e lez ar roue. Ne oa ket an div c'hoar gwall domm an eil ouzh eben ha ne zarempredent ket an hevelep tud. Koantoc'h e veze kavet Mary, diouzh a ouzer, hogen speredekoc'h e seblante Anne bezañ, ha mennet da ober berzh. Pa grogas ar roue da sellout outi e nac'has dont da vout serc'h dezhañ, rak fin a-walc'h e oa evit kompren ne vije ket pell o treiñ kein outi ma teue a-benn da gousket ganti A-benn kreiz 1527 e oa mennet Herri da zimeziñ dezhi. Gant se e mennet ivez da glask terriñ e eured gant ar Spagnolez Katelin Aragon. Bloaz goude e varvas pried Mary, dle gantañ a-leizh, chomet da baeañ war e lerc'h gant e wreg. Ar roue a roas Henry Carey, mab Mary Boleyn, da ziwall da Anne Boleyn, hag ar rouanez da gas ar paotr da skoliañ d'ur manati sistersian. Dont a reas a-benn da lakaat reiñ da Vary ur bañsion a £100.
Inizi Madalen
Inizi Madalen a zo inizi eus Kebek, e Kanada, a ya d'ober ur barrez.
Mary Boleyn
Eil dimeziñ
En 1532 ez eas Anne gant ar roue da g-Calais ha ganti e kasas he c'hoar Mary ha tud all. D'ar 1añ a viz Mezheven 1533 e voe kurunennet Anne, ha tri miz goude, d'ar 7 a viz Gwengolo, e c'hanas he merc'h kentañ (a vo ar rouanez Elesbed Iañ). En 1534 e timezas Mary, e kuzh, d'ur soudard, William Stafford.
Inizi Madalen
thumb|left|450px|Inizi Madalen — Kartenn
Mary Boleyn
Diskennidi
Mary Boleyn a vije e-touez he diskennidi tud evel Winston Churchill, P G Wodehouse,, Elizabeth Bowes-Lyon, Diana, Princess of Wales, Sarah, Duchess of York, ha Charles Darwin.
<!--
Persken
Persken (distaget: er vro) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gourin e departamant ar Mor-Bihan.
Mary Boleyn
Depictions in fiction
Mary appeared in the 1969 film Anne of the Thousand Days, and was played by Valerie Gearon.
Persken
Brezel-bed kentañ Maroko Eil Brezel-bed
Mary Boleyn
Depictions in fiction
A fictionalised form of her character also features prominently in the novels The Secret Diary of Anne Boleyn by Robin Maxwell, I, Elizabeth by Rosalind Miles, The Rose of Hever by Maureen Peters, The Lady in the Tower by Jean Plaidy, Mistress Anne by Norah Lofts,  The Concubine by Norah Lofts, Anne Boleyn by Evelyn Anthony, Dear Heart, How Like You This? by Wendy J. Dunn,  Brief Gaudy Hour by Margaret Campbell Barnes, and Young Royals: Doomed Queen Anne by Carolyn Meyer.
Mary has been the central character in three novels based on her life; Court Cadenza (later published under the title The Tudor Sisters) by British author Aileen Armitage, Karen Harper's The Last Boleyn and The Other Boleyn Girl by Philippa Gregory. Gregory later nominated Mary as her personal heroine in an interview to the BBC History Magazine. Her novel was a bestseller and spawned five other books in the same series. However, it was controversial, especially with historians who found the work imprecise in regards to historical events and individual characteristics.
The Other Boleyn Girl was made into a BBC television drama in January 2003, starring Natascha McElhone as Mary. A Hollywood version of the book was released in February 2008, with Scarlett Johansson as Mary.
Perdita Weeks portrayed Mary in the Showtime original drama series The Tudors.
Styles
Mary Boleyn became Lady Carey upon her marriage to Sir William Carey in 1520. She then became The Hon. Mary Carey when her father became Viscount Rochford in 1525; and Lady Mary Carey when her father was further promoted to the title of Earl of Wiltshire. -->
Yezhoù kahouapanek
Ur familh-yezhoù eo ar yezhoù kahouapanek (saozneg Cahuapanan) enni div yezh komzet e Perou.
Yezhoù serranek
Un is-skourr eus ar yezhoù outoek-aztekek eo ar yezhoù serranek, ennañ div yezh:
Castiglioncello
Castiglioncello a zo ul lodenn eus kumun Rosignano Marittimo e proviñs Livorno hag e rannvro Toskana.
Aozadur ar Feur-emglev Norzh-Atlantel
Dre ma kreske armoù nukleel an URSS e talc'has ar Stadoù-Unanet da vodañ ar riezoù demokratel a oa prest da stourm ouzh he levezon ideologel hag he galloud milourel. Savet e voe Aozadur Feur-Emglev Mor Atlantel an Norzh, pe Aozadur ar Feur-emglev Norzh-Atlantel (AFNA e verradur brezhonek), d'ar 4 a viz Ebrel 1949, anezhañ un aozadur etrebroadel milourel savet e-touez sinerien Feur-emglev Mor Atlantel an Norzh (1947).
An daou anvadur ofisiel a zo : North Atlantic Treaty Organisation (NATO), e saozneg, hag Organisation du traité de l'Atlantique nord (OTAN), e galleg.
E Brusel emañ ar sez.
NATO (North Atlantic Treaty Organization e saozneg) a oa un aozadur politikel dreist-holl a-raok ma voe kroget Brezel Korea. Adal ar brezel drastus-se e voe roet nerzh d'ur frammadur resisoc'h eus ar Stadoù ezel, savet e voe un aozadur milourel didan sujidigezh daou komandant penn stadunanat. Red ar Brezel Yen a zegasas kevezerezh gant stadoù ezel Pakt Varsovia a voe savet e 1955.
Douetañs a oa savet da geñver nerzh an aozadur hag al liammoù etre an izili en Europa eus un tu ha gant Stadoù-Unanet Amerika eus an tu all. Douetañs a oa savet ivez da geñver penaos talañ ouzh un aloubadeg gant ar soviediz. Bro-C'hall a voe an ezel oc'h ober ar muiañ a drouz, betek sevel un nerzh tagañ nukleel ha kuitaat an aozadur milourel adal 1966 hag e-pad 30 vloaz.
Goude kouezhadenn Moger Berlin e 1989, an aozadur a voe desachet etrezek disparti Yougoslavia. Eno e voe kaset ar c'hentañ kampagn milourel e Bosnia etre 1992 betek 1995 ha goude-se e Yougoslavia e 1999. Da geñver politikerezh an aozadur a zo gwelet gwelloc'h gant ez izili Pakt Varsovia, ul lod bras anezho o vezañ emezelet en Aozadur Feur-emglev Norzh-Atlantel etre 1999 ha 2004.
Etre eo ar sell war an AFNA e-touez poblañsoù ar Stadoù ezel.
Yezhoù aztekek
Ur skourr eus ar yezhoù outoek-aztekek eo ar yezhoù aztekek.
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù er skourr-mañ:
Yezhoù koratcholek
Ur skourr eus ar yezhoù outoek-aztekek eo ar yezhoù koratcholek.
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù er skourr-mañ:
Gerberga Naoned
Gerberga Naoned a oa merc'h Alan II hag e wreg kentañ Roscille Anjev. Dimeziñ a reas da Yezekael Berengar, kont Roazhon.
Ur mab o doe, Konan Iañ, lazhet e 992 en emgann Konkerel ouzh kont Anjev.
Martin Waldseemüller
Martin Waldseemüller (1470 e Freiburg im Breisgau - 16 a viz Meurzh 1520 e Saint-Dié-des-Vosges) lesanvet Hilacomilus pe Hylacomylus, a oa ur c'hartennour alaman eus an Azginivelezh.
E vuhez
Ganet e voe e Freiburg im Breisgau en Alamagn, hag e vugaleaj a gasas wae-kichen ar Bodensee. E stal e eontr e Basel e teskas ar moullañ. E marilh skol-veur Freiburg im Breisgau e kaver roud eus « Martinus Walzenmüller » d'ar 7 a viz Kerzu 1490, met n'eus prouenn ebet en dije studiet eno. Anat eo avat e studias an douaroniezh, ar sevel-kartennoù hag an doueoniezh. Echu gantañ e studioù beleg e voe degemeret evel kartennour e Gymnasium Vosagense e Saint-Dié-des-Vosges.
Amerika
D'ar 25 a viz Ebrel 1507 e lakaas embann ur gartenn e Cosmographiæ Introductio. Anavezet eo ar gartenn-se gant an anv planisferenn Waldseemüller. Enni eo ec'h implijas evit ar wech kentañ ar ger America (diwar anv Amerigo Vespucci) da envel lodenn su kevandir Amerika. An istorourien o deus klasket gouzout perak en doa implijet anv Vespucci e-lec'h hini Kristof Koulm. Eeun e seblant an displegadenn bezañ : d'ar mare-se e oa brudetoc'h beajoù Vespucci evit re Goulm. War ar blanisferenn e weler ez eo anvet Amerika an Norzh Terra vuida incognita (douar didu dianv). Etre 1507 ha 1511 e kenlabouras gant e vignon Mathias Ringmann (1482-1511) war embannadur latin nevez Geographia Ptolemaios. E-keit ma tifazife Ringmann an testennoù e rae Waldseemüller war-dro ar c'hartennoù. 20 kartenn nevez a ouzhpennas ivez. Al levr-se a vez gwelet peurliesañ evel an atlas modern kentañ.
En unnan eus ar c'hartennoù-se (Tabula Terre Nove) e klaskas en em zifaziañ : war lodenn Amerika ar Su e skrivas : « An douar-mañ hag an inizi stok a zo bet dizoloet gant Kristof Goulm a Genova, evit penntiern Kastilha».
Azalek 1514 e voe chaloni e Saint-Dié-des-Vosges, ma varvas d'ar 16 a viz Meurzh 1520.
Cocktail Diatonique
Bet krouet e 1991 gant Yann-Fañch Perroches, Cocktail Diatonique a oa ur strollad a bevar soner akordeoñs eus Breizh. Berzh bras o deus bet er bloavezhioù 90 (sonet o deus asambles gant Richard Galliano, mar plij !) ("Nuits de Nacre" - Tulle, France-Inter, Kleg, Festival Etrekeltieg an Oriant, h.a.) Siwazh, goude 1993, eo bet chomet ar strollad o "kousket" e-pad tost 15 vloaz. Savet a-nevez er bloavezh 2008 ("Nuits de Nacre" - Tulle, "Roue Waroch" - Ploeskob) : Y.F. Perroches, Ronan Robert ha Fanch Loric.
Tudual Huon
right|thumb|250px|Tudual Huon e miz Gouere 2009 Ur skrivagner brezhonek eo Tudual Huon. Ganet eo bet e Brest d'an 20 a viz Genver 1953, mab da Ronan Huon ha da Elen ar Meliner, mab-bihan da Loeiz Herrieu. Kelenner brezhoneg ha saozneg eo en ur skol brevez e Plougastell. Pennskridaozer Al Liamm ha skrivagner eo Tudual Huon. Embanner eo ivez p'emañ e penn Embannadurioù Al Liamm. Treser eo ivez, hag ouzhpenn goloioù levrioù en deus lakaet embann levrioù treset gantañ.
Oberoù
Skrivañ a ra barzhonegoù, danevelloù... Aet eo war roudoù e dad p’emañ e penn kazetenn hag embannadurioù Al Liamm abaoe 2003.
E Bro-Gembre eo en deus skrivet e levr kentañ e brezhoneg. Eno eo ez eus dihunet ennañ un dedenn bras evit al lennegezh, ar saozneg hag ar c'hembraeg.
Bet eo bet e penn ar gelaouenn fentigellerezh Yod-Kerc'h.
Ar priz kentañ Xavier Langleiz e saozneg hag e lennegezh er bloavezh 1979 a zo bet roet dezhañ abalamour d'e levr Ar Chalboter hunvreoù.
Chin ha barzhoneg en em gemmesk e-barzh e vandennoù treset (Fri Korloko), un doare all da ziskouez displegerezh e zonezon, ar pezh en deus kalz a dalvoudegezh evitañ.
Pennadoù
Amañ e vez kavet roll ar pennadoù skrivet gant Tudual Huon er gelaouenn Al Liamm.
Yezhoù tarakahitek
Ur skourr eus ar yezhoù outoek-aztekek eo ar yezhoù tarakahitek.
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù en skourr-mañ:
Herlies
thumb|250px|Lec'hiadur Herlies e [[Kanton La Bassée hag en Arondisamant Lille]] Herlies zo ur gumun e departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
Emdroadur ar boblañs 1793-2007
• Andonioù : Cassini hag EBSSA
Toullañ korn al lagad
thumb|right
Peurliesañ e implijer ur varrennig met gallout a reer implijout ur walennig ivez.
Etre 6 hag 8 sizhunvezh e pad ar maread pareañ dre vras.
Un doare toullgorferezh a-vremañ an hini eo, dres evel an darn vrasañ eus an doareoù toullgorfañ war-c'horre all.
Luigi Mussini
thumb|250px|Luigi Mussini - "Daeadenn echedoù e Lez Roue Spagn" (1883) Luigi Mussini (Berlin, 1813 - Siena 1888), a oa ul livour italian, mab d'ur soner hag a laboure e lez Prusia. Kaset e voe da studiañ an arzoù d'an Accademia delle Belle Arti da Firenze, ha diskibl e voe da b-Pietro Benvenuti ha Giuseppe Bezzuoli.
Darn eus e oberennoù a zo war ziskouez er Monte dei Paschi di Siena.
E wreg Luigia Mussini-Piaggio (1830-65) hag e verc'h Luisa Mussini-Franchi (ganet e 1864 pe 1865) a oa livourezed ivez.
Brelez
Brelez (distaget ) zo ur gumun eus Bro-Leon e Kanton Lokournan, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Anv
Brelles, 1647
Gerdarzh ː bren- = torgenn, krec'h, ha -les = kastell.
Ardamezioù
En glazur, mantellet en geot karget gant peder brizhenn erminig en argant treustellet; e dri tour en sabel mogeriet en argant, 2 balirant, 1 ouzh beg; ouzh kondon e c'hastell en argant, digoret ha dedoullet en glazur, mogeriet en sabel.
Limbourg (kêr)
Limbourg (e walloneg: Limbôr, en izelvroeg: Limburg) a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.