cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
530
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 530
Ngb
Un deirgrafenn latin eo Ngb, ngb implijet gant meur a yezh komzet en Afrika evit skrivañ ar son kensonennel /ⁿɡ͡b/.
Zapotekeg Santiago Lapaguía
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Santiago Lapaguía eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 4 200 den (1983) e Mec'hiko.
Gisela (merc'h da Garl Veur)
Gisela (c. 781 – 808) a oa ur verc'h d'an impalaer Karl Veur ha d'e wreg Hildegard.
Ret eo diwall da gemmeskañ hec'h anv gant hini he moereb, Gisela, c'hoar Karl Veur. Un anv eo a veze roet en tiegezh abaoe Gisela Akitania.
Strelleg du
Ar strelleg du a zo un evn hirc'harek, Tringa erythropus an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous en hanternoz Eurazia.
Afrodite Melos
Afrodite Melos, pe Gwener Milo (dre fazi), a zo un delwenn savet d'an doueez Afrodite (Gwener hec'h anv brezhonek) er marevezh hellenek, etre ar IVvet ha Iañ kantved a-raok JK, kavet en enez Melos (pe Milos), hag a zo diskouezet e mirdi al Louvre e Pariz.
Sandaun (West Sepik)
thumb|right|250px|Lec'hiadur proviñs Sandaun (West Sepik)
Sandaun (West Sepik) a zo ur broviñs Papoua Ginea-Nevez lec'hiet e gwalarn ar vro. Goloiñ a ra 36,300 km² hag ur boblañs a 185,741 annezad he deus. Vanimo eo he c'herbenn.
Marc'h-houarn
thumb|250px|Daou varc'h-houarn, unan evit ar baotred hag unan evit ar merc'hed. Ar marc'h-houarn (pe marc'hig-houarn, pe bisiklet , pe belo zo un ardivink, anezhañ ur framm dir pe garbon ha divrod outañ peurvuiañ (met un ardivink unrodek, teirrodek, pe bederrodek e c'hall bezañ ivez a-wechoù), a vez kaset war-raok dre nerzh an den a zo warnañ hag a bouez gant e dreid war troadikelloù da lakaat ar rodoù da dreiñ.
Dre fent e vez lavaret "marc'h-gaol" ha "marc'h-treut" a-wechoù.
A bep seurt marc'hoù-houarn a zo, ha marc'hhouarnerezh a reer eus ar mont war varc'h-houarn, a zo un doare da emzezougen, hag ur sport ivez gant redadegoù.
An ardivink
E deroù an ez eo deuet an ardivink war wel en Europa. N'eo ket en 1790 na gant Mede de Sivrac (un den ganet e faltazi ur c'hazetenner broadelour gall) e voe ijinet ar c'hentañ marc'h-houarn, hogen gant un Alaman.
E 1817 e voe ijinet, gant an ijinour Karl Drais (1785-1851), ur mekanik koad, div rod dezhañ, hag ac'h ae en-dro gant an treid un den.
Abaoe dibenn an XIXvet kantved ez a en-dro gant ur chadenn ha troadikelloù.
Tizh
Dre voaz ez a un den ordinal etre 16 ha 32 km an eur. Gant ur marc'h-houarn reder ez aio ur reder gourdonet-mat betek 50 km an eur war ar plaen, e-pad un herrad berr. Ar buanañ a zo bet gwelet war ar plaen a zo bet gant Sam Whittingham e 2008, en deus graet 132,5 km an eur war ur marc'h-houarn aerodinamek, ur rekord bedel.
Teir pe beder gwech buanoc'h eget war droad ez eer war varc'h-houarn.
Yec'hed
Dre ma ra droug d'ar yec'hed chom hep fiñval e ra vad bale war varc'h-houarn, daoust ma n'eo ket kenkoulz ha kerzhout, a vez lavaret alies. N'eo ket ken start ha redek, ha vad a ra d'ar galon. Erbedet eo gant an OMS ha Komision Europa evit stourm ouzh ar rebouez. En Izelvroioù eo ul labourer diwar dri hag a ya bemdez d'e zevezh war varc'h-houarn, hag ar re-se ne vezont ket klañv ken alies hag ar re all.
Ouzhpenn-se n'eo ket ur benveg dañjerus evel ar c'harr-tan.
Disaotr
Nebeut a energiezh a ya da ober ur marc'h-houarn, e-skoaz ur c'harr-tan, nebeutoc'h c'hoazh a vez devet ouzh e implij (dister a-walc'h eo ar "roud ekologel" laosket gantañ, evel a vez lavaret), nebeut a lec'h a ya gantañ.
Tribal Hidage
An Tribal Hidage a zo ul listenn eus rannvroioù Bro-Saoz hag ar pobloù a oa enno er Grennamzer Uhelañ. Skrivet e oa bet ar stumm koshañ eus an destenn-mañ en ha miret eo er British Library dindan an niverenn MS Harley 3271. Daoust ma n'ouzer ket pegoulz e oa bet graet e kreder e teu an destenn orin eus Mercia etre ar hag an.
Elfriede Jelinek
Elfriede Jelinek a zo bet ganet d’an 20 a viz Here 1946 e Mürzzuschlag e Stiria (Aostria). Ur skrivagnerez aostrian eo, tapet ganti priz Nobel al lennegezh e 2004. Disprizañ a ra he bro c’henidik. Etre 1974 ha 1991 e voe ezel eus ar strollad komunour aostrian. Alies-tre e sav tabut etrezi hag an tu dehou pellañ aostrian. Meur a wech ez eo savet a-enep d’ar strollad FPÖ ha d’an den a zo en e benn, Jörg Haider e anv. Tud eus an tu dehou pellañ a zo boas da lakaat hec’h anv (a orin tchek) da glotañ gant ar ger alamanek Dreck (“loustoni”, met ivez “ treuzfouzhet”).
He buhez
Ur c’himiour tchek a orin yuzev a oa he zad. Enklaskoù war an dafar arme a reas e-kerzh an eil brezel bed. A-drugarez d’e vicher, hag a oa gwall bouezus, e teuas a-benn da chom hep bezañ lazhet gant an nazied. Plegañ a rae an tad dirak e wreg, a orin eus metoù bourc’hiz katolik. Hervez Elfriede e voe he mamm “mac’homus ha paranoiak”. Ne seblant ket Jelinek bezañ deuet a-benn d’en em zizober diouzh pouez he c’herent, ha kasoni a vag outo. Rebech a ra ouzh he zad (marvet sot en un ti evit ar re sot) bezañ bet debret gant e wreg, ha bezañ bet divarrek da wareziñ e verc’h, ar pezh a lakaas anezhi da vont a-du gant he mamm, “dindan pouez un darwinouriezh vougus”. Pa voe Jelinek pevar bloaz e voe rediet gant he mamm da chom er gêr ha da studiañ galleg, saozneg, da seniñ piano, ograoù, violoñs, fleüt hag alto. Goude bezañ studiet en ur skol-sonerezh e tivizas heuliañ kentelioù c’hoariva hag istor an arzoù e skol-veur Vienna, met daoust da se e kendalc’has gant ar sonerezh. Buan e voe dedennet gant ar sevel skridoù, ha stagañ a reas gant ar skrivañ goude bezañ aet e darempred gant strolladoù studierien. Reuz a sav bewech ma lak embann ul levr, dre ma’z eo leun hec’h oberenn a vurutuelladennoù sokial.
Un diplom sonerez ograoù a dapas e 1971. kenlabourat a reas gant ar sonaozourez aostrian Olga Neuwirth. Fellet ez eus bet dezhi ivez brudañ oberenn Arnold Schönberg, Alban Berg ha hini Anton von Webern, dre ma soñj dezhi ez int chomet re zianavezet en Aostria.. Flour eo he galleg ha he saozneg, ha tro he deus bet da dreiñ meur a bezh-c’hoari en alamaneg : re Eugène Labiche, Georges Feydeau, trajediennoù William Shakespeare pe re Christopher Marlowe. Troet he deus ivez romantoù Thomas Pynchon. Pa voe yaouank eo bet Jelinek o chom e Roma hag e Berlin. E-pad ur pennad e voe ivez o chom e Vienna hag e Munich. Bremañ e vez o chom e Vienna.
Hec’h oberenn
Diaes da lenn eo hec’h oberennoù : sec’h ha groñs he doare da skrivañ, hollouiziek an danevellour. Taolioù-arnod a live uhel a ra ivez a-fet implij ar yezh, tost e c’hall bezañ eus ar sonaozañ, seblantout a ra ar skrivagnerez bezañ sorc’hennet ha feuls, ha mont a ra betek penn pa fell dezhi diskouez an darempredoù nerzh a gaver er gevredigezh hag e bed ar politikerezh, hag a vez adkavet e emzalc’h an dud, dreist-holl en o darempredoù reizh hag en o zrivliadoù. Mont a ra a-enep da gevredigezh an dudi hag a zo hervezi arouezus eus ur mont en-dro diazezet war ar propaganda. Mont a ra ivez a-enep d’an helavarouriezh pornografek, rak hervezi ez eo un arouez eus trec’h ar baotred war ar merc’hed. Kemend-se a gaver ivez en he fezhioù-c’hoari, levzonet gant re Brecht : hervezi ez eo ar gomz ur benveg da lakaat an dud da asantiñ an ideologiezhioù pennañ hag a vez leurenniet ha kreñvaet gant ar media, ha dreist-holl gant ar skinwel. Lakaat a ra ivez war wel perzh douetus an intelektualed pa vezont e-tal ar galloud, evel ma tiskouez en he fezh-c’hoari Totenauberg (1991), gant tudenn Martin Heidegger. Alies-kaer e kaver e-barzh oberennoù Jelinek metaforenn ar suner-gwad, hag ivez levezon mennozhioù Hegel, Marx ha Freud, rak fellout a ra dezhi e vefe he zestennoù evel ur stourm politikel dibaouez. A-fet mennozhioù diwar-benn he bro ez eo tost eus ar pezh a soñje Karl Kraus pe Thomas Bernhard.
Meur a briz he deus degemeret, dreist-holl war dachenn ar c’hoariva. E-touez ar prizioù he deus bet e kaver prix Heinrich Böll (1986), priz Georg Büchner (1998) ha priz Heinrich Heine (2002) evit ar pezh he deus degaset d’an alamaneg. Priz Nobel al lennegezh a dapas e 2004. D’ar 7 a viz Here 2004 ec’h embannas e chomfe hep mont da gerc’hat he medalenn hag he diplom e Stockholm abalamour d’he yec’hed. Pa voe roet ar prizioù e kasas memestra ur video da drugarekaat juri ar priz Nobel. Met ne voe ket a-du holl berzhidi juri ar priz hag unan anezho, Knut Ahnlund e anv, a roas e zilez e miz Here 2005, peogwir e kave ne zelleze ket Jelinek kaout ar priz. Er gelaouenn svedat Svenska Dagbladet e lavaras e oa oebrenn Jelinek ur “rouestl diroll” ha “pornografek”, hag ivez un “emgreizennerezh daeraouus”.
E 2006 e voe Jelinek e-touez an arzourien a skoazellas Peter Handke pa c’houzañvas hemañ kontrollerezh ar Comédie-Française peogwir en doa kemeret perzh e obidoù Slobodan Milosevic. Meur a levr a zo bet savet diwar he fenn e galleg : Hec’h oberenn vrudetañ ha gwerzhet ar muiañ eo ar Pianoouriez (Die Klavierspielerin), lakaet da film gant Michaek Haneke e 2001.
Fleüt
Ar fleüt zo ur benveg-seniñ dre c'hwezhañ, anezhañ un duellenn meur a doull ennañ peurliesañ, pe ur strobad tuellennoù didoull ar gorre anezho peurliesañ. Fleütal a ra ar sonerien fleüt, a reer fleüterien anezho.
Graet e vez fleütoù e koad, en eskern, e pri, e metal, en olifant, ha kement zo.
Anv-tiegezh
An anv Fleouter zo deveret diwar fleüt.
Zapotekeg Santa Catarina Albarradas
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Santa Catarina Albarradas eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 1.000 den (1990) e Mec'hiko.
Testudinidae
Testudinidae zo ur c'herentiad e rummatadur ar stlejviled, ennañ baoted.
Genadoù
N'emañ ket an holl loenoniourien a-du gant ar genadoù renket ennañ.
Kensonenn hugenn
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn hugenn (saoz.: uvular consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn ganti an hugenn da lec'h distagañ pennañ, da lâret eo e stok pe e tosta korf an teod ouzh an hugenn.
Ne vez kavet nemet ur gensonenn hugenn e rannyezhoù brezhonek zo hag ivez e yezhoù all eus Europa, da lâret eo al lizherenn "r" distaget evel e galleg (evel ma vez komzet e Pariz) dreist-holl pe c'hoazh e portugaleg (evel ma vez komzet e Lisbon) hag en daneg. Ne vez implijet kensonenn hugenn ebet e yezhoù Aostralia ha yezhoù ar meurvor habask. E lec'hioù all eus ar bed avat e vezont implijet stank, dreist-holl en Afrika, e Norzhamerika, hag er Reter-Kreiz.
Ernst Haeckel
Ernst Heinrich Philipp August Haeckel (16 a viz c'hwevrer 1834 - 1919) a oa ur bevoniour hag ur prederour alaman. Anavezet eo evit bezañ brudet oberennoù Charles Darwin en Alamagn hag evit bezañ anvet miliadoù a spesadoù nevez.
Gwelet eo Haeckel ivez evel tad an ekologiezh dre m'en deus krouet ar ger-se e 1866 diwar ar ger gresianek oikos (kêr, lec'h, endro) ha m'en deus labouret kalz war ar sujed-se. Evitañ e talve an ekologiezh kement ha studi an darempredoù etre ar boudoù bev. Hiziv an deiz, an ekologiezh a dalvez studi an darempredoù etre ar boudoù bev hag an endro.
Jean-Marc Rouillan
Jean-Marc Rouillan a zo bet ganet e 1952.
E 1968 Jean-Marc Rouillan en doa kemeret er c'h/CAL (Comité d'Action Lycéen) e Tolosa. Da heul ez eas e-barzh an emsav anarko-komunour er Groupes Autonomes Libertaires a oa oberiant tre en aloubiñ an uzinoù, ar paouez paeañ ar feurm er c'harterioù hag ar stourm a-enep d'ar Stad polis. Goude-se e stourmas e-barzh strolladoù enep-franco (d'ar c'houlz-se e veze graet Kerbenn spagn enep-franco eus Tolosa, ken niverus oa a stourmerien aet da gavout repu eno). J.M. Rouillan a oa unan eus ar re gentañ o kemer perzh er strollad kuzh MIL (Movimiente Iberico de Liberacion).
Li Bai
Li Bai (sinaeg: 李白; pinyin: Lǐ Bái) (701 e Jiangyou -762) a oa ur barzh sinaat a veve e fin an Diernelezh Tang.
Jean-Marc Rouillan
Stourm a reas en-dro neuze evit sevel ur seurt talbenn emsavioù emrenn bet ganet goude miz Mae 1968, levezonet kalz ma oa gant tesennoù italian, ha savadegoù ar bloavezhioù 70. Labouraat a reas neuze evit stummañ strolladigoù kuzh, hag evit ledanaat ar resistañs enep ar c'h/kevala. Ganidigezh ar strollad Action Directe e deroù 1978 a voe disoc'h e labour. Harzet eo bet a-nevez e 1980 gant Nathalie Menigon, ha distaoliet eo bet en-dro e 1981. Harzet eo bet c'hoazh gant e gamaladed Joëlle Aubron, Nathalie Ménigon ha Georges Cipriani ar 21 a viz C'hwevrer 1987 e-barzh un ti-feurm e Vitry-aux-Loges (Loiret).
Li Bai
Barnet e vez alies evel ar barzh sinaat meurañ, hag an hini brudetañ er c'hornôg eo moarvat. Ur mignon da Zu Fu e oa ha kanañ meuleudi d'ar gwin a ra en e varzhonegoù. Hervez an hengoun e vefe en em veuzet o klask tapout al Loar en ur stêr.
Jean-Marc Rouillan
Strolladoù politikel niverus eus an tu kleiz asambles gant tud brudet a c'houlenn-groñs ma vefe dieubet prizonidi Action Directe.
Unione Autonomista Ladina
An Unione Autonomista Ladina (Unvaniezh Emrenour Ladinat e ladineg ) a zo ur strollad bihan diazezet e proviñs Trento en Italia ma klask difenn gwirioù ar vinorelezh ladinat. 1,1% eus ar mouezhioù en doa gounezet en dilennadegoù diwezhañ hag un darn eus L'Unione eo.
Campeche
Campeche zo un anv-lec'h, hag a vije a orin maya, hag a gaver e Mec'hiko, pezh zo reizh, hag e Brazil, pezh zo souezhusoc'h.
Orin
Dont a ra eus anv ar gwez campeche, pe kampech e brezhoneg, pe Haematoxylum campechianum, a orin eus Mec'hiko.
Strelleg bihan pavioù melen
Ar strelleg bihan pavioù melen a zo un evn hirc'harek, Tringa flavipes an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous en Amerika ha neizhiañ e geunioù ar c'hoadegoù boreel eus Alaska betek Kebek.
Ledenez Baja California
Ledenez Baja California, pe Ledenez Kalifornia Izel, zo ul ledenez e Norzhamerika e gwalarn Bro-Vec'hiko. En em astenn a ra a-hed 1 250 km, adalek Mexicali (Baja California) en hanternoz, betek Cabo San Lucas e Baja California Sur, etre ar Meurvor Habask ha Pleg-mor California, anvet ivez Mor Cortés.
1276
Diwar-benn bloavezh 1276 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Europa
Savet eo priñselezh Moskou.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1276
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1276
Zapotekeg Loxicha
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Loxicha eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 50 000 den (1990) e Mec'hiko.
Colima
Colima zo un anv-lec'h spagnolek e Mec'hiko:
Gwelet ivez
Arabat kemmeskañ gant an anv Kolima.
John Collier
John Maler Collier (27 a viz Genver 1850 e Londrez – 11 a viz Ebrel 1934) a oa ur skrivagner hag ul livour breizhveuriat rakrafaelour.
John Collier a voe ur poltredour brudet. Mab Lord Monkswell hag a oa barner hag arzour amatour e oa. E skolaj Eton hag e skol-arzoù Slade e studias gant Edward Poynter. E Pariz ivez e studias, gant Jean-Paul Laurens hag e München. Daoust ma ne zeskas ket ganto e voe broudet ha levezonet gant Lawrence Alma-Tadema ha John Everett Millais.
Collier a voe e-touez ar 24 den a grouas Royal Society of Portrait Painters, ha bezprezidant e voe. Ezel e voe ivez eus Royal Institute of Oil Painters. 130 livadur diwar e zorn a voe diskouezet er Royal Academy ha 165 er Royal Society of Portrait Painters, hag ivez e diskouezvaoù Breizh-Veur hag e broioù all.
Oberennoù Collier e mirdioù Europa
16 livadur gant John Collier a c'haller gwelout en National Portrait Gallery e Londrez, 2 en Tate Gallery hag un emboltred (1907) a zo e mirdi an Ofisoù e Firenze.
Gallout a reer gwelout ivez e boltred eus Earl of Onslow (1903) e Clandon Park (Surrey) hag e boltred eus Sir Charles Tertius Mander en Owlpen Manor, Gloucestershire. Ul livadur bras eus Klytaimnestra a zo er Guildhall Gallery e Londrez. Eilennoù livadurioù alla c'haller gwelout en John Collier box en National Portrait Gallery Heinz Archive and Library, hag un dibab oberennoù a gaver e-barzh The Art of the Honourable John Collier gant W H Pollock (1914). Oberennoù John Collier a voe diskouezet ivez da-geñver an diskouezadeg anvet Great Victorian Pictures aozet e 1978.
Beauvoir-Wavans
Beauvoir-Wavans a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Bered ar C'hommonwealth:Wavans British Cemetery
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Krouet eo bet gant ar 21st Casualty Clearing Station e miz Mae 1918. Implijet eo bet betek miz Gwengolo 1918,.
Tim Powers
thumb|200px|right| Tim Powers en [[ICon e 2005]] Timothy Thomas Powers (29 a viz C'hwevrer 1952 e Buffalo) a zo ur skrivagner skiant-faltazi amerikan. Hiziv an deiz e vez o chom e Muscoy (Kalifornia). Gwelet e vez evel unan eus krouerien al lennegezh steampunk, asambles gant James Blaylock ha K.W. Jeter. Kelenner darn amzer eo e skol arzoù kontelezh Orange (Kalifornia). El lod brasañ eus e romantoù e kaver tud wir ha darvoudoù istorel mesket gant elfennoù all ijinet gantañ. Da skouer e kaver Coleridge ha Lord Byron e-barzh The Anubis Gates (Lord Byron a gaver en-dro e-barzh The Stress of her Regard), ar morlaer saoz Barv Du e-barzh On Stranger Tides, pe c'hoazh Thomas Edison e-barzh Expiration Date.
E vuhez
Goude bezañ bet ganet e Buffalo e tilojas Powers hag e familh da Galifornia e 1959. Al lennegezh saoznek a studias e skol-veur stad Kalifornia e Fullerton. Eno e kejas gant K.W. Jeter ha James Blaylock. Gant Blaylock ec'h ijinas an dudenn anvet William Ashbless, hag a voe implijet gant an daou skrivagner en o oberennoù. Er memes koulz e kejas ivez gant Philip K. Dick. K. Dick a implijas Powers evel dudenn e Siva. E romant kentañ, The Drawing of the Dark e ditl, a skrivas e 1979, ha brudet e teuas da vezañ gant The Anubis Gates (1983). Resev a reas priz Memorial Philip K. Dick gant an oberenn-se.
Macropus
Macropus zo ur genad e rummatadur ar bronneged godellek. Ennañ emañ ar c'hangouroued, ar wallaroued ha lod eus ar wallabied.
Berc'hed (Treger)
Berc'hed zo ur gumun e Bro-Dreger e kanton Bear, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Norzh Breizh. Daoust ma'z eo bihan ar gumun ez eus eno div iliz, iliz santez Birzidañ hag iliz Itron-Varia Goñfort, deuet da vezañ an iliz-parrez, hag anv a vez alies eus Koñfort-Berc'hed hag a zo anv ar barrez.
Douaroniezh
Berc'hed en em gav war an hent galian-roman eus Karaez da bPlougouskan, etre Barderoù, e Kawan, hag ar Roc'h-Derrien
Ar gumunn nevez Berc'hed a zo distaget diouzh hini Matallod an 19.09.1844
Iliz (chapel) katolik Itron-Varia Goñfort
Maen kentañ : 20 Ebrel 1523; Sakramant : 29 Gwengolo 1549. Savet iliz ar barrez ar 6 Gwengolo 1911. Ar barrez a zo anvet adalek an deiz se : Koñfort-Berc'hed. Iliz bet enrollet ar 16 Eost 1933.
Veracruz de Ignacio de la Llave
thumb|260px|Veracruz, unan eus an 31 stad zo e Mec'hiko thumb|right|250px|Stad Veracruz e 1824. Rannet e daou e oa, gant [[Puebla he devoa un arvor d'ar poent.]]
Stad Veracruz pe Veracruz de Ignacio de la Llave, zo unan eus an 31 stad kevredet a ya d'ober Stadoù-Unanet Mec'hiko, e reter ar vro, a-hed Pleg-mor Mec'hiko.
Kêr Veracruz eo ar gêr-benn.
Kensonenn c'hargadenn
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn c'hargadenn (saoz.: pharyngeal consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn ganti ar c'hargadenn da lec'h distagañ pennañ.
Ne vez ket implijet kensonenn c'hargadenn ebet gant yezhoù all Europa. E lec'hioù all eus ar bed avat e vezont implijet alies a-walc'h, dreist-holl er yezhoù semitek, kouchitek, berberek, kaokazek ar gwalarn, wakachek ha salichek.
Setu ar c'hensonennoù gargadenn pennañ gant bep a arouezenn hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel:
Kertalg
Kertalg a oa anv ur gouel sonerezh folk / folk-rock bet dalc'het tri bloaz diouzh renk e parrez Molan. Ar gouel kentañ a voe dalc'het d'an 13 a viz Eost 1972, an eil d'an 22 a viz 1973 hag an trede e 1974. Teir fladenn a voe enrollet da geñver an tri gouel-se. E-mesk an arzourien a gemeras perzh e c'haller menegiñ Alan Stivell, Malicorne, René Werneer, Brenda Wootton, Diaouled ar Menez.
Lapurdi
200px|thumb|right| Lapurdi, en hanternoz Euskal Herria Lapurdi zo anv unan eus 7 proviñs Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù, hag a-hed ar Meurvor Atlantel. Baiona eo ar gêr-benn.
Kumunioù Lapurdi
Un daou-ugent kumun zo. Setu o anvioù euskarek hag o stummoù ofisiel gallek.
Istor
D'an 18 a viz Meurzh 1450, e voe staget Lapurdi ouzh ar Gurunenn c'hall, goude sinet ur feur-emglev e kastell Beltzuntze en Aiherra, a voe lakaet fin gantañ da levezon ar Saozon er c'hornad.
Durango
Durango zo un anv-lec'h spagnolek, a orin euskarek.
Zapotekeg San Agustín Mixtepec
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg San Agustín Mixtepec eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 59 den (1994) e Mec'hiko.
Ur yezh damvarv an hini eo.
Kontelezh Dulenn
right|thumb|kontelezh Dulenn
Kontelezh Dulenn (Contae Átha Cliath en iwerzhoneg ha County Dublin e saozneg) zo ur gontelezh kozh eus reter Iwerzhon, en-dro da Zulenn. 1 186 159 a dud a oa o chom enni e 2006. Niver an annezidi a sav bremañ da.
Abaoe 1994 emañ rannet e-keñver melestradurezh e peder c'hontelezh nevez : 150px|left
Zapotekeg Quioquitani-Quierí
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Quioquitani-Quierí eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 4.000 den (1991) e Mec'hiko.
Strelleg-geun
Ar strelleg-geun a zo un evn hirc'harek, Tringa glareola an anv skiantel anezhañ.
Boued
Debriñ a ra amprevaned ha kranked bihan.
Annez
Bevañ a ra al labous en hanternoz Eurazia.
Merlin
Merlin a zo un anv-den:
1668
Diwar-benn bloavezh 1668 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1668
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1668
Kontelezh An Longfort
right|thumb|Kontelezh An Longfort
Kontelezh An Longfort (Contae an Longfoirt en iwerzhoneg ha County Longford e saozneg) zo ur gontelezh e-kreiz Iwerzhon. An Longfort (Longford) eo kêr-benn ha kêr vrasañ ar gontelezh. 34 361 a dud a oa o chom enni e 2006 hag unan eus kontelezhioù bihanañ Iwerzhon eo. Niver an annezidi a sav bremañ da.
1277
Diwar-benn bloavezh 1277 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Alabama (disheñvelout)
Alabama zo un anv-lec'h deuet diwar un anv-pobl.
1277
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1277
Alabama (disheñvelout)
Alabama a zo anv unan eus 50 stad ar Stadoù-Unanet.
1277
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1277
Alabama (disheñvelout)
Bez' ez eo ivez anv:
Gerdarzh
Savet eo an anv diwar daou c'her eus yezh an indianed Choctaw: Alba, a dalv kement ha louzoù, hag Amo a dalv troc'hañ.
Akcja Wyborcza Polaków na Litwie
Oberiantiz Dilennel Poloniz e Lituania (poloneg: "Akcja Wyborcza Polaków na Litwie"; lituaneg: Lietuvos lenkų rinkimų akcija) a zo ur strollad politikel a zifenn gwirioù ar vinorelezh boloniat e Lituania. E dilennadegoù lezennel 2004 en-deus gounezet 3,8% ar mouezhioù ha 2 sez er Seimas.
Krouet e oa bet e 1994 goude un disrann eus Emsav Poloniz Lituania. Etre 1997 ha 1999 e kemeras perzh er gevread e karg e Keoded Vilnus hag ul levezon en-deus e bannoù Vilnus ha Vilnus ha Šalčininkai ma vez niverus ar Boloniz.
Fronte Giuliano
Fronte Giuliano a zo ur strollad disranner a glask gounit dizalc'hiezh Trieste, en Italia. Dister-tre e chom e zisoc'hoù en dilennadegoù - war-dro 2.5%.
San Biagio
San Biagio zo un anv-lec'h italianek, savet diwar anv meur a sant anvet Biagio.
Anvioù-lec'hioù en Italia
Meur a iliz zo dediet d'ur Sant Biagio.
Euskal Herritarrok
Euskal Herritarrok (euskareg: keodedourien euskarat) a oa ur c'hevread dizalc'hour eus an tu kleiz euskarat krouet e 1998. E bal a oa da ginnig danvez kannaded voutin evit an tu-kleiz abertzale evit en dilennadegoù. Ne badas ket pell, avat. Kemerout a reas perzh e dilennadegoù euskarat 1998 hag e dilennadegoù foral 1999 hepken.
E 2000 e c'hoarvezout un disrann abalamour d'an darempredoù gant ETA hag un darn eus an izili a yeas kuit eus ar strollad da grouiñ Aralar. Batzarre, a oa un darn eus ar c'hevread met na oa ket dizalc'hour, a yeas kuit ivez.
Goude-se e voe krouet ur c'hevread nevez, na genstrolle nemet an tu-kleiz abertzale : Batasuna
C'hoarioù
Ar c'hoari zo anezhañ un oberiantiz dudi gant ar c'horf pe/hag ar bred gant reolennoù evit an diduamant, ar blijadur pe an diduell. Degouezhout a ra ivez alies ar c'hevaezerezh, ar chañs, an dae, ar foeñv, an taol-kaer. Gallout a ra bezañ diavaez pe diabarzh.
N'eo ket nemet an dud a c'hoari, al loened ivez o deus c'hoarioù dezho.
Kalz c'hoarioù disheñvel zo. Gallout a reomp renkañ anezho etre ar c'hoarioù diavaez hag ar c'hoarioù diabarzh.
Ar c'hoarioù diabarzh
En davarn :
Saint-Blaise
Saint-Blaise zo ul lec'hanv gallek savet gant an anv Blaise.
Nikolaiviertel
left|thumb| Nikolaiviertel hag ar Spree thumb|Nikolaikirche
Nikolaiviertel (karter Sant Nikolaz) a zo ur c’harter istorel eus Berlin. A-fet melestradur ez eo ul lodenn eus Mitte, hag e-barzh arondisamant Berlin-Mitte emañ. War ribl reter ar stêr Spree emañ, hag etre ar stêr, Rathausstraße, Spandauer Straße ha Mühlendamm emañ. Lodenn annezet koshañ (Altberlin, Berlin gozh) eo. E-kreiz ar c’harter emañ Nikolaikirche (iliz Sant Nikolaz).
Mêlrant
Mêlrant a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Pondi e departamant ar Mor-Bihan.
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed . Tachennoù all
Ger-stur
"Disket Melrandiz petra en dès groelt ho tadeu" eo ger-stur kêr Mêlrant.
Roksem
Roksem en izelvroeg hag e flandrezeg kornôgel, a oa ur gumun eus Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez. Ur rann eus kumun Oudenburg eo abaoe 1977.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|160px|An iliz katolik nevez Sint-Michiels left|thumb|160px|Lec'h an iliz katolik roman
Zapotekeg Güilá
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Güilá eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 9.500 den (1990) e Mec'hiko.
Villers-l'Hôpital
Villers-l'Hôpital a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Wallabi roudenn zu
Ar wallabi roudenn zu (Macropus dorsalis) a zo ur bronneg godellek hag a vev e reter Aostralia.
Zapotekeg Tejalapan
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Tejalapan eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 124 den (1990) e Mec'hiko.
Ur yezh damvarv an hini eo.
San Luis
San Luis zo anv spagnolek ur sant katolik hag un anv-lec'h a gaver er broioù spagnolek. Klotañ a rafe gant Sant Loeiz e brezhoneg.
Kontelezh An Mhí
right|thumb|kontelezh Mí
Kontelezh An Mhí pe Kontelezh Mí (Contae na Mí en iwerzhoneg ha County Meath e saozneg) zo ur gontelezh e reter Iwerzhon, er c’hornôg da Zulenn. An Uaimh (Navan) eo kêr-benn ar gontelezh. Ur gêr vras all eo Baile Átha Troim (Trim), ar gêr-benn gozh. Ul lodenn eus proviñs kozh Mí e oa ar gontelezh-se gwechall, ha rannet e voe diouti Kontelezh Iarmhí (Kornôg Mí) e 1543. 162 831 a dud a oa o chom enni e 2006. Niver an annezidi a sav bremañ da.
Maurice Genevoix
Maurice Genevoix a zo bet ganet d'an 29 a viz Du 1890 e Decize, departamant an Nièvre (Bro-C'hall) ha marvet d'an 8 a viz Gwenholon 1980 e Alsudia-Cansades, e proviñs Alicante (Spagn).
Skrivagnour gall ha gallek.
Bleaz Sebasteia
150px|thumb|Sant Bleaz Sebasteia, livet gant [[Hans Memling.]] Bleaz Sebasteia ( Άγιος Βλάσιος, Agios Vlasios e gregach; Սուրբ Բարսեղ en armenieg), mezeg e Sebasteia (Sivas, e Turkia, hiziv), e gêr c'henidik en Armenia, a oa eskob ivez, ha merzheriet e voe en 316 war urzh Agricola, gouarnour Kapadokia.
Pedet e vez da bareañ an dud gloazet o c'houzoug dre ur boentenn (un draen pesk, da skouer) pe klañv gant ar boan-c'houzoug pe tapet gant ar paz. Bez' ez eo unan eus ar sent-skoazellerien, ha diwaller kêr Dubrovnik ha hini Paraguay. Lidet d'an 3 a viz C'hwevrer er C'hornôg, ha d'an 11 a viz C'hwevrer er Reter.
Italia
En Italia eo anavezet evel sant Biagio, hag enoret e meur a lec'h. Koulskoude ez eus sent all anvet Biagio ivez, hag Italianed anezho.
Kernev-Veur
Enoret eo e Sant Blazey, anvet ivez St Blaise, e Restormel, e Kernev-Veur. thumb|250px|left|Sant Bleaz
Westkerke (Belgia)
Westkerke en izelvroeg hag e flandrezeg kornôgel, a oa ur gumun eus Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez. Ur rann eus kumun Oudenburg eo abaoe 1977.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|160px|Iliz katolik Sint Audomarus
Wallabi Tammar
Wallabi Tammar (Macropus eugenii) a zo ur bronneg godellek a-orin eus mervent Aostralia.
Kontelezh Uíbh Fhailí
right|thumb|kontelezh Uíbh Fhailí
Henc'hresianeg
An henc'hresianeg (e henc'hresianeg : ἡ Ἑλληνικὴ γλῶττα, hê hellênikề glỗtta ) eo eil prantad istorel ar gresianeg a badas etre an hag.
Kontelezh Uíbh Fhailí
Kontelezh Uíbh Fhailí (Contae Uíbh Fhailí en iwerzhoneg ha County Offaly e saozneg) zo ur gontelezh e-kreiz Iwerzhon. Tulach Mhór (Tullamore) eo kêr-benn ar gontelezh. 79 403 a dud a oa o chom enni e 2006. Niver an annezidi a sav bremañ da.
Henc'hresianeg
E henc'hresianeg e oa bet savet barzhonegoù Homeros, en o zouez an Ilias hag an Odysseia, hag an oberennoù bras eus al lennegezh pe ar brederouriezh, bet krouet en oadvezh aour atenat, zo bet diazez hor skiantoù hag hor matematik a vremañ.
Evit kavout titouroù diwar-benn yezhoù Henc'hres kent krouidigezh al lizherenneg c'hresian, sellet ouzh ar pennadoù gresianeg mikenaiek ha kentgresianeg.
Ar rannyezhoù
Diwanet eo ar strolladoù bras a rannyezhoù war-dro 1100 kent J.K., da vare aloubadegoù an Dorianed a-hervez. Kavout a reer roudoù skrivet resis anezhe adalek an. N'emañ ket a-du an holl arbennnigourien war gwirionez an aloubadegoù dorian-se.
Gresianed an Henamzer o-unan a soñje dezhe e oa teir rann vras en o fobl : an Dorianed, an Eolianed hag Ioniz (Ateniz en o zouez). Bep a rannyezh disheñvel a gomzent. Ma lakaer a gostez an arkadieg, ur rannyezh divrud eus menezioù ar Peloponnesos hag ar c'hiprenezeg, gwall bell diouzh kreiz ar bed gresian, ez eo heñvel a-walc'h ar rannidigezh-se eus ar poblañsoù hag eus ar rannyezhoù ouzh disoc'hoù an enklaskoù graet nevez zo en arkeologiezh hag e yezhoniezh.
Peurliesañ, pa gomzer eus an henc'hesianeg e komzer eus rannyezh Aten, ur rannyezh eus an ionieg-hag-atteg. An atteg, anv ar rannyezh-se, eo ar yezh bet implijet evit skrivañ ar pep brasañ eus al lennegezh c'hresian klasel. Da-heul aloubadegoù Aleksandr Veur hag ar meskad Gresianed a orin diheñvel a voe, e kreskas implij ar c'h/koinè, kenyezh (hemañ eo ster an anv-gwan koinos) diwanet diwar meur a rannyezh eus an ionieg-hag-atteg. Implijet e veze en arme hag er melestradur ha desket e veze gant annezidi ar broioù aloubet, ar varc'hadourien, ha kement zo. Dont a reas evel se da vezañ kenyezh an Henamzer, war un dro gant al latin. Ar c'hoine ioniek-ha-attek a zeuas da vezañ yezh ofisiel Impalaeriezh Bizañs. Diwezhatoc'h e emdroas a-nebeudoù evit dont da vezañ ar gresianeg a-vremañ.
Doareoù skrivañ
Al linenneg B eo ar c'hentañ doare skrivañ testeniekaet evit skrivañ ur rannyezh c'hresian. Ur silabenneg eo ha n'en deus tamm kerentiezh ebet gant al lizherenneg c'hresian. Implijet e veze e Kreta ha war an douar-bras evit diskrivañ ur stumm kozh-bras eus ur rannyezh arkadiat-ha-kiprenezat etre -1500 ha -1200. Etre -800 ha -200 e voe implijet un doare skrivañ tost, ar silabenneg kiprenezat, e Kiprenez evit diskrivañ henc'hresianeg hag eteokiprenezeg)
Bet zo bet skriturioù koshoc'h evit al linenneg B hag ar silabenneg kiprenezat e Bro-C'hres, met n'o deus ket servijet evit skrivañ henc'hresianeg moarvat :
Goude se ez eo al lizherenneg c'hresian zo bet implijet, gant stummoù disheñvel, adalek an IXvet pe an VIIIvet kantved kent J.K.. Savet eo bet diwar skouer al lizherenneg fenikian. O lakaat vogalennoù ouzhpenn arouezennoù an abjad, ar C'hresianed o doa ijinet patrom al lizherennegoù kornogat.
Nafarroa Beherea
Nafarroa Beherea (a-wechoù Baxenabarre) en euskareg, Navarra-Izel e brezhoneg, eo anv al lodenn eus rouantelezh kozh Navarra a zo en hanternoz d'ar Pireneoù, hag a zeuas da vezañ ur rouantelezh distag er pa voe distaget diouzh Navarra, a voe lakaet e departamant ar Basses-Pyrénées e 1790. Bez' ez eo unan eus ar seizh proviñs a ya d'ober Euskal Herria, hag unan eus an teir a zo en Iparralde, etre Lapurdi ha Zuberoa.
Donibane Garazi eo ar gêr-benn anezhi.
Delaware
250px|thumb|left|Kartenn eus stad Delaware.
Restr stlennegel
Implijet vez fichennaoueg gant tud zo ivez.
Delaware
Delaware (IPA ) a zo unan eus an 50 stad a zo e Stadoù-Unanet Amerika war ribl ar Meurvor Atlantel, etre stadoù New Jersey, en hanternoz ha Maryland, er c'hreisteiz, er c'hreisteiz da aber ar Stêr Delaware.
Nafarroa Beherea
Dave dezhi a vez graet alies en istor Bro-C'hall abalamour ma oa rouantelezh Herri IV a legadas anezhi d'e ziskennidi.
Restr stlennegel
Un heuliad stlennoù daouredel eo ur restr eleze un heuliad a niveroù 1 ha 0. Kadavet e c'hell bezañ ar restr-se da virout roudoù ar stlennoù. Ur restr kediet gant nodoù kadavet dindan stumm eizhbitoù a zo ur restr destenn.
Nafarroa Beherea
Kumunioù ha kantonioù
Rannet eo bet Nafarroa Beherea etre meur a ganton: Ouzhpenn-se ez eus
Delaware
An eil bihanañ (49vet) eo evit ar vent, war-lerc'h Rhode Island.
Restr stlennegel
Kadavet e vez ar restroù war ar gantenn galet peurvuiañ hogen e c'heller kadaviñ anezhi ivez war gantennoù helam evel ar c'hantennoù vouk (kantennoùigoù), ar c'hantennoù stumm (CDoù) pe ar c'hantennoù luc'h.
Nafarroa Beherea
Kumunioù ha kantonioù
77 kumun zo en holl.
Delaware
Kontelezhioù
Rannet eo e teir c'hontelezh : New Castle, Kent County ha Sussex, tri anv deuet eus Bro-Saoz.
Restr stlennegel
Enboneget eo ar stlennoù kadavet d'ober ur restr hervez an arload e oa bet dasveret ar roadennoù gantañ. E-gizh-se e c'heller komz eus restroù testenn, restroù sten, restroù reizhiad, restroù skeudenn ha kement 'zo. Meur a zoare d'enbonegañ ar stlennoù a vez arveret neuze ha pep hini eus ar reizhiadoù korvoiñ en deus un diskoulm dezhañ da anavezout pep hini eus ar restroù hervez o enbonegadur.
Peurvuiañ, e vez kadavet ur restr oc'h ouzhpennañ da zibenn o anv un astenn a roio al lank d'ar reizhiad korvoiñ d'anavezout anezhi ha da zigoriñ an arload azas d'he lenn ; dindan ar stumm-se : "anv-ar-restr.astenn". Hogen diwallit ! n'eo ket peogwir e vije bet kemmet an astenn e kemmje rizh ar restr. Un ditour evit ar reizhiad korvoiñ eo nemetken an astenn.
Delaware
Istor
Delaware a oa unan eus an 13 stad orin, hag an hini kentañ o sinañ Bonreizh ar Stadoù-Unanet.
Restr stlennegel
Hirder an anv hag hini an astenn a c'hell kemmañ hervez ar reizhiad korvoiñ.
Zapotekeg Zaachila
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Zaachila eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 550 den (1990) e Mec'hiko.
Restr stlennegel
> Eizh nod evit an anv ha 3 evit an astenn gant DOS
> 256 nod evit an anv hag an astenn gant Windows 95/98/NT
> 256 nod gant ar reizhiadoù UNIX
Zapotekeg Zaachila
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo.
Restr stlennegel
Setu un nebeud astennoù arveret gant ar reizhiadoù Microsoft :
Evit ar reizhiadoù korvoiñ UNIX, da skouer Linux, n'eo nemet an astennoù ur c'hendivizad envel stag ouzh ur gwazadur pe ur meziant (ne vez ket ardoet an astennoù gant ar reizhiadoù UNIX). A-wechoù evelkent e vez red doujañ ouzh ar c'hendivizad da skouer evit restroù tarzh an areg C. Setu un nebeud astennoù evit ar reizhiadoù-se :
Siegessäule
thumb|300px|right|Siegessäule, Kolonenn an Trec'h, e [[Berlin]] Siegessäule (Kolonenn an Trec’h) a zo ur golonenn bompad staliet e-kreiz ur c’horn-tro 5 straed e Berlin. Kreiz Tiergarten eo. Anvet eo ivez plasenn ar Steredenn Veur. En e lein ez eus un delwenn alaouret. Skeudenn doueez roman an trec’h (Viktoria hec’h anv) eo. Ur skeudennadur eus Alamagn prusian an eil Reich eo, pa zibune an arme eus straed ar 17 a viz Even betek Brandenburger Tor. Savet eo bet an delwenn e 1864 a-benn lidañ an trec’h war Danmark. Pa voe echu he sevel (1873) e oa bet trec’het ivez Bro-C’hall gant Prusia. Arouez an impalaerezh alaman neevz e oa d’ar mare-se. Hiziv an deiz ez eo deuet da vezañ lec’h emgav al Love Parade. E karter ar Reichstag e oa ar Sieggesaüle er penn-kentañ. E 1933 e voe diblaset war atiz an nazied ha staliet war blasenn ar Steredenn Veur. Ma vefe chomet e-kichen ar Reichstag e vefe bet distrujet, rak distrujet penn-da-benn e oa karter ar Reichstag e fin an eil brezel bed.
Delaware
Istor
Dover eo ar gêrbenn.
Kêrioù Delaware
thumb|left|400px|Brandywine Creek, Delaware
1278
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1278
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1278
Kontelezh Loch Garman
right|thumb|kontelezh Loch Garman
Kontelezh Loch Garman (Contae Loch Garman en iwerzhoneg ha County Wexford e saozneg) zo ur gontelezh e gevred Iwerzhon. Loch Garman (Wexford) eo kêr-benn ar gontelezh. 131 615 a dud a oa o chom enni e 2006. Niver an annezidi a sav bremañ da.
Araba
Douaroniezh
Ar vihanañ eo eus peder froviñs Euskal Herria er c'hreisteiz d'ar Pireneoù, er mervent da Nafarroa, hag er c'hreisteiz da Vizkaia.
Tiergarten
Tiergarten a zo anv ur park bras hag ur c'harter lec’hiet e kreiz-kêr Berlin. En Tiergarten e kaver savadurioù brudet evel kastell Bellevue (annez ofisiel prezidant republik kevreadel Alamagn) er gwalarn, ar Siegessäule (kolonenn an trec’h) e kreiz-kornôg hag ar Reichstag (ennañ e vez bodet ar Bundestag), er biz. Implijet e vez ivez anv ar park evit envel ar Zoologischer Garten, ur zoo hag a zo e-kichen. En alamaneg e talvez Tiergarten «liorzh al loened».
Lec’hiadur ar c’harter en arondisamant
200px|right|thumb|Lec'hiadur ar c'harter en arondisamant A-raok adreizhadenn 2001 e oa ivez Tiergarten anv ur bastell-vro gozh hag a oa eus tu ar c’hornôg da vare rann Alamagn. Abaoe 2001 emañ ar bastell-vro-se e-barzh arondisamant Berlin-Mitte hag ez eo ivez anv unan eus ar 6 karter a gaver ennañ. A-raok an adreizhadenn e oa daou garter all (Moabit ha Hansaviertel) hag a oa ivez e-barzh pastell-vro Tiergarten.
Istor
Da vare dispac’h Berlin e 1848, en em vodas ar vanifesterien (micherourien ha bourc’hizien) en Tiergarten e-tal an arme, hag an arme a rankas kilañ. Mont a reas an emsavadeg da netra koulskoude, rak disrann a oa etre ar vanifesterien. Nebeud amzer goude ec’h embannas an arme seziz war ar c’harter. Gant an emsavadeg-se e voe lañset unvanidigezh Alamagn.
Hiziv an deiz ez eo Tiergarten lec’h emgav al Love Parade abaoe penn-kentañ ar bloavezhioù 1990. Tro 1,5 milion a dud en em gav bep bloaz evit dañsal war tonioù sonerezh elektronek.
Tiergarten ティーアガルテン
Berlin-Mitte
E- kreiz karterioù istorel Berlin emañ Mitte. Pa oa rannet Alamagn e oa Mitte eus tu ar reter. E 2001 eo bet kendeuzet gant daou garter all, Tiergarten ha Wedding (an daou anezho a oa eus tu ar c’hornôg). E Mitte e c’haller gwelout savadurioù arouezius eus DDR (Alexanderplatz, Fernsehturm, Palast der Republik). Hag ivez bali Unter den Linden, hag a gas betek Brandenburger Tor hag ar c’hañsellerdi. Brudet eo ivez Mitte peogwir e kaver ennañ ar Museumsinsel (Enezenn ar mirdioù), enni lod brasañ mirdioù pouezusañ Berlin, evel ar Bode Museum, hag ar Berliner Dom (iliz-veur). E Mitte emañ ivez skwat brudetañ Berlin, anvet Tacheles. Ur savadur 5 estaj eo, ul lodenn a zo bet nevesaet. Ur stal vras a oa, bet savet e 1920. Tro-dro d’ar savadur ez eus ul liorzh, enni delwennoù. Stank eo an douristed a ya da weladenniñ Tacheles hag ar stalioù arzourien a gaver ennañ.
Isrannoù
thumb|Isrannoù Mitte Rannet eo Mitte e 13 "Stadtviertel" (karterioù bihanoc’h) :
Wallabi Grey
Wallabi Grey (Macropus greyi) a oa ur bronneg godellek hag a veve e su ha gevred Aostralia.
Ar strollad diwezhañ en natur a voe gwelet e 1924 ha n'eus bet gwelet wallabi Grey ebet abaoe fin ar bloavezhioù 1930 pa varvas an hini diwezhañ a oa bet serret.
Raoul (roue ar Franked)
Raoul (pe Rodolf), ganet war-dro 890 ha marvet e 936, a voe roue ar Franked ha dug Bourgogn.
Mab e oa da Richarzh II Bourgogn hag Adelaid.
Goude emgann Soissons e 923, ma varvas ar roue Roperzh Iañ ha dre ma oa bac'het Charlez III, e voe dilennet Raoul evel roue ar Franked gant uhelidi ar rouantelezh.
Sakret e voe d'an 13 a viz Gouere 923 e Soissons.
Dimezet e oa da Emma, merc'h Roperzh Iañ.
E-pad e ren e voe ret dezhañ stourm ouzh ar Vikinged hag ouzh gwazed 'zo eus e rouantelezh.
Mervel a reas dihêr e 936 en Auxerre. Huon Veur, mab Roperzh Iañ, a gendrec'has uhelidi all ar rouantelezh da c'hervel Loeiz, mab Charlez III, evit gwiskañ kurunenn ar roue.
Friedrichshain
thumb|300px|Lec'hiadur ar c'harter en arondisamant thumb|Karl-Marx-Allee
Friedrichshain a zo ur c’harter eus Berlin. E-barzh arondisamant Friedrichshain-Kreuzberg emañ. Da vare rann Berlin e oa Friedrichshain e takad ar reter. A-fet kêraozadur e c’haller gwelout ez eus bet meur a zoare implijet e Friedrichshain.
Danevellig
Unan eus pladennoù Paul Kalkbrenner (soner sonerezh elektronek a orin eus Berlin) a zo anvet Friedrichshain.
Pêr
thumb|right|[[Pêr (abostol)|Pêr, an abostol, hervez Rubens. Ar pab an hini a zo diskouezet amañ kentoc'h.]] Pêr zo un anv-badez brezhonek, deuet diwar an anv latin Petrus, anv an abostol Pêr, a voe ar pab kentañ.
E yezhoù all
ha diwar se : ha c'hoazh : thumb|Pêr
Duged Breizh
thumb|Pêr Denez
Hildegard
Hildegard zo un anv-badez germanek, pe henc'hermanek, savet diwar hild « brezel » pe « argad », ha gard « gwarez», ha kement-se a dalvezje « gwerc'hez kadourez ha gwarezourez ».
Kabinda
200px|thumb|right|Banniel broadelourien Kabinda Kabinda (portugaleg: Cabinda, gwezhall "Kongo portugalat"; Congo Português) zo unan eus proviñsoù Angola, distag diouzh ar peurrest eus ar vro-se hag enklozet etre Republik Kongo en norzh, Republik Demokratel Kongo er su hag er reter hag ar Meurvor Atlantel er c’hornôg. En em astenn a ra war 7 270 km² ha war-dro 716 076 a dud zo o chom enni. Tsiowa (anvet ivez Tchiowa pe Kabinda) eo ar gêr-benn.
Unan eus trevadennoù Portugal e voe Kabinda e-pad meur a gantved. Er bloavezhioù 1960 e krogas ar stourm evit dizalc’hiezh ar vro. Gant ul luskad anvet Talbenn evit Dizalc'hiezh Enklozadur Kabinda (FLEC), a stourme ouzh arme Portugal, e voe disklêriet dizalc’hiezh ar vro d’ar 1añ a viz Eost 1975. Luiz Branque Franque a voe dilennet da brezidant Republik Kabinda.
E miz Du 1975 e voe embannet dizalc’hiezh Angola, hag un tammig goude-se, d’ar 4 a viz Genver 1976 e voe aloubet Kabinda gant nerzhioù Luskad ar bobl evit dieubidigezh Angola (MPLA), skoazellet gant soudarded eus Kuba. Rankout a reas ar FLEC mont da guzh er c’hoadoù hag eno e kendalc’has gant e stourm evit disrannañ Kabinda diouzh Angola. Bec'h zo er vro, abalamour ma'z eus tireoul enni. War-dro un drederenn eus tud Kabinda zo repuet e Republik Demokratel Kongo. 250px|right
An darn vrasañ eus tud Kabinda a gomz kongoeg. Anaoudegezh o devez alies eus ar portugaleg, yezh an drevadennerien, hag a-wechoù eus ar galleg, yezh ofisiel ar stadoù amezek.
Liammoù diavaez
Cabinda Cabinda
Strelleg pavioù melen
Annez
Bevañ a ra al labous e Norzhamerika.
Wallabi Irma
Wallabi Irma (Macropus irma) a zo ur bronneg godellek hag a vev e mervent Aostralia.
Pistyll Rhaeadr
thumb|280px Pistyll Rhaeadr zo ul lamm-dour e Kembre, tost da Llanrhaeadr-ym-Mochnant e Powys, 9 km er c'hornôg da Oswestry, a zo e Bro-Saoz.
Pennant
Pennant zo
Arwerneg-Vihan
Arwerneg-Vihan (ez-ofisiel e galleg Petit-Auverné) a zo ur gumun eus Breizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Istor an anv California
thumb|300px|right|Enezenn California, hervez ur gartenn eus ar XVIIvet kantved
Inizi Barraigh
Inizi Barraigh (Barra Isles, pe Bishop's Isles, dre ma vijent bet perc'hennet gant an Iliz, e saozneg), a zo un enezeg en Inizi Gall, e Bro-Skos, er c'hreisteiz da Enez Barraigh. Nav enezenn emaint, hag un toullad kerreg.
An Inizi
Darn zo bihanik, ha n'eus nemet en hini vrasañ ez eus tud o chom:
Kaoz zo anezho e meur a saga viking.
Istor an anv California
California hiziv zo ul lec'hanv roet da deir stad eus div vro en Amerika :
Orin
Meur a orin zo bet kinniget d'an anv "California", spagnolek, latin, yezhoù Suazia pe henvroidi Amerika. Dizemglev zo a-zivout pep hini anezhe.
California a oa, da gentañ, ar vro a zo anezhi al ledenez anavezet evel Baja California hag an holl douaroù a zo aet d'ober stadoù California, Nevada, Utah, Arizona, ha Wyoming, a veze graet Alta California anezho.
En amzerioù kentañ donedigezh ar re wenn n'anavezent ket mat Mor Cortés nag aod ar Meurvor Habask, ha war ar c'hartennoù kentañ e veze treset California evel un enezenn.
Las Sergas de Esplandián
E speredoù beajourien hag ergerzhourien Europa ne oa ket arvar diwar-benn an enezenn-se leun a Amazonezed e-maez da aodoù an Indez. Kentañ meneg eus an anv d'an enezenn-hont a oa er romant Las Sergas de Esplandián gant ar Spagnol Garci Rodríguez de Montalvo. Kollet eo an embannadur kentañ, met chom a ra skouerennoù adalek embannadur 1510.
El levr ez eus anv eus Enezenn Kalifornia, er reter da Azia, "tostik da lez Baradoz an Douar ha tudet gant maouezed du, ha n'eus gwaz ebet en o zouez, rak bevañ a reont e doare an Amazonezed". Eno e rene ar rouanez Califia. E-pad pell e kredas Europiz en enezenn-se.
Arroudoù
''Sabed que a la diestra mano de las Indias existe una isla llamada California muy cerca de un costado del Paraíso Terrenal; y estaba poblada por mujeres negras, sin que existiera allí un hombre, pues vivían a la manera de las amazonas. Eran de bellos y robustos cuerpos, fogoso valor y gran fuerza. Su isla era la más fuerte de todo el mundo, con sus escarpados farallones y sus pétreas costas. Sus armas eran todas de oro y del mismo metal eran los arneses de las bestias salvajes que ellas acostumbraban domar para montarlas, porque en toda la isla no había otro metal que el oro.''
Abaoe Rolland
Peogwir eo savet ar varzhoneg diwar-benn ar Sarazined fallakr e c'haller krediñ eo savet an anv Califerne diwar ar ger kalif. Gallout a rafe Montalvo bezañ bet levezonet gant anvioù damheñvel evel Californo ha Calafornina e Sikilia pe Calahorra e Spagn."
Ar meneg eus ul lec'h gant maouezed hep gwazed a vo adkavet evel un dasson en un arroud eus levr-bourzh Kritof Kolomb e-kerzh e veaj kentañ:-->
<!--"Dixéronle los indios que por aquella vía hallaría la isla de Matinino, que diz que era poblada de mugeres sin hombres, lo cual el almirante mucho quisiera por llevar diz que a los Reyes cinco o seis d'ellas... mas diz que era cierto que las avía y que cierto tiempo del año venían los hombres a ellas de la dicha isla de Carib, que diz que qu'estava d'ellas diez o doze leguas, y si parían niño enbiábanlo a la isla de los hombres, y si niña, dexávanla consigo."
"TLavarout a eure an Indianed dezhañ e kavje war e hent enezenn Matinino, a oa tudet, emezo, gant maouezi hep gwazed, ma eigerias an admiral e karje  degas pemp pe c'hwec'h anezho d'ar roue ha d'ar rouanez … met int a lavaras e oa sur  e oa anezho [ar maouezi] ha d'ur c'houlz bennak eus ar bloaz e teue gwazed daveto [maouezi] eus enezenn ar Mor Karib meneget uheloc'h, hag a oa dek pe daouzek lev alesont emezo, ha ma c'hanent ur mab e kasent anezhañ da inizi ar wazed, ha ma veze ur verc'h e chome ganto."
Mont a reas an droiad kentañ betek Pleg-mor California ha Baja California, hag a ziskouezas ne oa California nemet ul ledenez.
{{<!-- Nevertheless, the idea that California was an island persisted for well over a century and was included on many maps. The Spanish gave the name "California" to the peninsula and to the lands north, including both Baja California and Alta California, the region that became the present-day US state.