cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
La città delle donne
Trama
La vicenda ha inizio come una sorta di ingresso simbolico nel pluridimensionale e pericoloso pianeta-donna.
Seguendo la sconosciuta, Snaporaz si ritrova in un albergo, nel bel mezzo di un tumultuoso congresso di femministe che parlano per slogan e formule preconfezionate, procedono su temi frusti e rivendicazioni scontate che, tuttavia, il protagonista non riesce a comprendere.
L'atteggiamento ostile e castrante delle astanti, consiglia Snaporaz ad una fuga precipitosa che lo porta nel castello di Katzone, un maturo santone dell'eros che sopravvive nell'adorazione di una femminilità ormai desueta, custodendo gelosamente e metodicamente un'ordinata collezione di testimonianza delle sue conquiste, una sorta di pinacoteca multimediale dove è possibile ascoltare le voci delle donne ritratte nei momenti di intimità, nella vana attesa di un ritorno agli antichi splendori.
Il racconto porta in un'aula di tribunale, dove uno Snaporaz ancora inconscio della propria colpa viene condannato dalle femministe che lo portano in un'arena, ove assistere al suo pubblico linciaggio. Si risveglia sul treno, davanti alla moglie Elena come un adulto "alice nel paese delle meraviglie", sembra tutto un sogno ma gli occhiali sono rotti come nei sui sogni.
La critica
Giorgio Carbone ne La Notte, del 29 marzo 1980: "Arrivato sulla soglia della terza età, Fellini come regista è (per sua fortuna e nostra) entrato in quella splendida maturità in cui un mostro sacro riesce a profondere i suoi tesori di bravura per il solo piacere di farlo. Ti lasci portare dalla cavalcata delle invenzioni, e riesci ancora a stupirti (come un ragazzino che ha scoperto da poco il cinema), a ogni sequenza, a ogni inquadratura. Se nella Città delle donne latita la suspense per la storia, o per gli ingredienti (non te ne importa niente di come andranno a finire Snàporaz o Katzone..."
Manifesti e locandine
La realizzazione dei manifesti orizzontali, per le affissioni murali, fu affidata al disegnatore Andrea Pazienza.
Citazioni
Il nome del protagonista, Snaporaz, è fatto da Jovanotti nella canzone In orbita, quinta traccia dell'album Safari (2008).
Curiosità
-->
Avosetenn Amerika
An avosetenn Amerika (liester : Avoseted Amerika) a zo ur spesad evned hirc'harek, Recurvirostra americana an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra ar spesad e Norzhamerika.
Roman de Rou
Ar Roman de Rou zo ur gronikenn e gwerzennoù savet en normaneg gant Wace diwar-benn istor dugelezh Normandi « Pour remembrer des ancessours Les faiz et les diz et les mours », adal amzer Rollon betek emgann Tinchebray, en 1106.
Istor
Ar roman de Rou zo ur meurgan broadel savet en enor da Normandi, ha kaoz ennañ eus istor ar Vikinged amzer Rou pe Roll, da lavarout eo Rollon. Ouzhpenn ober anv eus darvoudoù istorel e laka Wace meur a evezhiadenn diwar-benn an tudennoù hag o oberoù, buhez an amzer, pe an enebiezh etre Normaned ha Gallaoued.
War a seblant e plijas kement ar roman de Brut, diwar-benn istor ar Saozon, da Herri II ma kargas Wace da sevel ur skrid all diwar-benn orin an Normaned hag aloubadeg Bro-Saoz ganto e 1066.
Sgùrr na Cìche
Sgùrr na Cìche zo anv meur a venez e Bro-Skos:
Roman de Rou
Istor
D'ober e labour ec'h implijas meur a skrid : ar Gesta Normannorum Ducum, an De moribus et actis primorum Normanniae ducum, ar Gesta Guillelmi gant Gwilherm Poitiers, ar Gesta regum Angliae gant Gwilherm Malmesbury, ar Brevis relatio de Guillelmo nobilissimo comtie Normannorum hag a bep seurt re all.
Enez Santa Fe
Enez Santa Fe  (Isla de Santa Fe e spagnoleg, Barrington e saozneg) zo un enezenn vihan didud, 24 km² dindani, er Meurvor Habask, hag unan eus an Inizi Galápagos, en Ecuador. 259 m eo al lec'h uhelañ anezhi.
Loened
Igwan Santa Fe (Conolophus pallidus) eo igwan an enez. Evned e-leizh zo ivez.
Tenzin Gyatso
Jetsun Jamphel Ngawang Lobsang Yeshe Tenzin Gyatso, anavezet evel Tenzin Gyatso (anv ganedigezh : Lhamo Döndrub; tibeteg: ལྷ་མོ་དོན་འགྲུབ་), ganet d'ar 6 a viz Gouere 1935 e proviñs Amdo e Tibet, eo ar 14vet Dalai Lama, war-lerc'h Thubten Gyatso. An Dalai Lama eo bleiner speredel Tibetiz hag uhelañ kelenner ar skol Gelug, ur skourr eus ar voudaegezh e Tibet. Emañ o vevañ en harlu e Dharamsala, en India. Tapet en doa ar Priz Nobel evit ar Peoc'h e 1989. Eñ eo ar manac'h boudaat anavezetañ er bed. Nac'h a ra gouarnamant Republik Pobl Sina outañ ar gwir da gomz en anv Tibetiz.
Ganet e voe Tenzin Gyatso en ur familh 16 a vugale, war ar maez e kêriadenn Taktser, e proviñs Amdo (bremañ proviñs Qinghai). An tibeteg e oa e yezh kentañ. Daou vloaz goude e c'hanedigezh, e 1937, e voe embannet e oa-eñ tulku (da lavaret eo adenkorfadur) an 13vet Dalai Lama, Thubten Gyatso. Kadarnet e voe kement-se d'an 22 a viz C’hwevrer 1940 ha stagañ a reas gant e garg evel Dalai Lama d'ar 17 a viz Du 1950, pa oa pemzek vloaz, ha dont evel-se da vezañ rener relijiel ha politikel ar vro. Kement-se a c'hoarvezas miz war-lerc'h ma oa bet aloubet Tibet gant Arme Dieubidigezh Pobl Sina.
Santa Maria Coghinas
Santa Maria Coghinas zo ur gumun italian e proviñs Sassari en enez Sardigna.
Tenzin Gyatso
Rankout a reas sinañ an Emglev 17 Kraf war "dieubidigezh Tibet" gant Sinaiz e 1951, ha goude c'hwitadenn emsavadeg 1959 e tec'has diouzh Tibet da India. Eno e kavas repu e Dharamsala, en Himachal Pradesh, ma voe savet ur gouarnamant tibetat en harlu hag ur velestradurezh evit plediñ gant ezhommoù an holl Dibetiz harluet.
Alese eo bet ar 14vet Dalai Lama o veajiñ dre ar bed a-bezh ha gouestlet en deus e vuhez da zifenn krog Tibet ha da astenn kelennadurezh ar voudaegezh.
Sylvia von Harden
Sylvia von Harden (ganet Sylvia Lehr, 28 a viz Meurzh 1894 e Hamburg – 4 a viz Even 1963 e Croxley Green), anvet ivez Sylvia von Halle, a oa ur varzhez hag ur gazetennerez alaman a labouras evit meur a gazetenn alaman ha saoz. Livet e voe he foltred gant Otto Dix.
He buhez
Ganet e voe Sylvia Lehr hag e tibabas an anv von Harden Etre 1918 ha 1920 e skrivas pennadoù diwar-benn al lennegezh e Das junge Deutschland, hag e skrivas e Die Rote Erde etre 1919 ha 1923. Etre 1915 ha 1923 e kasas he buhez gant ar skrivagner Ferdinand Hartkopf. Ur mab o doe Er bloavezhioù 1920 edo o chom e Berlin, hag e lakaas embann daou levr barzhonegoù (e 1920 hag e 1927).
Josephine Caroline Lang
Josephine Caroline Lang, bet ganet d’ar 14 a viz Meurzh 1815 e München hag aet d’an Anaon d’an 2 a viz Kerzu 1880 e Tübingen, a oa ur saverez lieder ha ur ganerez romantel alaman.
Monteleone Rocca Doria
Monteleone Rocca Doria zo ur gumun italian e proviñs Sassari en enez Sardigna.
Les Brouzils
Les Brouzils a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Fanny Mendelssohn
Fanny Zippora Mendelssohn pe Fanny Cäcilie Mendelssohn Bartholdy pe Fanny Hensel (Hensel e oa anv he gwaz), bet ganet d’ar 14 a viz Du 1805 e Hamburg hag aet d’an Anaon d’ar 14 a viz Mae 1847 e Berlin, a oa ur saverez tonioù alaman.
Camponogara
Camponogara  zo ur gumun en Italia e meurgêr Venezia hag e rannvro Veneto.
Caumont-sur-Orne
Caumont-sur-Orne a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant 4 c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Le Hom.
Avosetenn an Andoù
Avosetenn an Andoù (Recurvirostra andina) (liester: avoseted an Andoù) a zo un evn hirc'harek.
Annez
Bevañ a ra al labous en Andoù eus kreisteiz Perou da walarn Arc'hantina.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket an avoseted en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Musile di Piave
Musile di Piave  zo ur gumun en Italia e meurgêr Venezia hag e rannvro Veneto.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1923
Aet e oa kuit an Dro eus tachenn ar c'hoarioù Luna Park (Pariz) war-du ar c'hornôg a-raok distreiñ da Sportva ar Briñsed (Pariz) dre ar reter. Aotreet e oa bet ar rederien da ober gant pezhioù distag da zresañ o marc'h-houarn.
Gwisket e oa bet ar C'hrez melen gant ur reder italian evit ar wech kentañ, Ottavio Bottecchia e anv.
Eizh reder ha daou-ugent hepken a oa deuet a-benn da dizhout Pariz war ar c'hant nav ha tregon o devoa lakaet o anv er penn-kentañ.
Briver
Ar Briver (Brière pe La Grande Brière e galleg) zo ur c'horn-bro geuniek eus Bro-Naoned, er gwalarn da aber al Liger. Treuzet eo gant adstêr diwezhañ al Liger, ar Brived hec'h anv, hag etre Sant-Nazer ha Mouster-al-Loc'h emañ o c'hember. Ur Park naturel rannvro a zo.
Kumunioù
Kumunioù zo, pe ul lod anezho da vihanañ zo er Briver:
Death Race 2000
Death Race 2000 zo ur film niñvek stadunanat eus 1975 sevenet gant Paul Bartel. E-touez an aktourien emañ David Carradine, Simone Griffeth ha Sylvester Stallone. Istor ar film a c'hoarvez er Stadoù-Unanet er bloavezh 2000 : ur redadeg feuls ha marvus dre ar vro zo aozet evit dudiañ an dud. An istor The Racer gant Ib Melchior (1917-2015) eo diazez ar senario.
Istor
Er bloavezh 2000, an aotrou Prezidant, penn ar strollad politikel nemetañ, a zo mestr war ar blanedenn, goude krach 1979. Evit dudiañ an dud e laka aozañ ur redadeg varvus gant otoioù. Ur c'hoari bev eo, filmet ha skignet gant ar skinwel. Pemp oto a loc'h eus reter Stadoù-Unanet Amerika evit tizhout New Los Angeles, e Kalifornia, ar buanañ ar gwellañ hag en ur flastrañ ar muiañ ar gwellañ a dud war droad. Poentoù a vez roet hervez an niver a dud flastret, hervez an doare tud (tud-kozh, babigoù) hag an doare d'en ober.
Er bloavezh 2000, pemp bleiner zo o vont da gemer perzh en redadeg. An holl anezho zo bleinerien a vicher o kas otoioù gant temoù. En o zouez emañ Frankenstein, un den gwisket e du hag a zo kampion ar redadeg hag un haroz broadel ; Machine Gun Joe, ur gangster eus Chicago ; Calamity Jane, ur c'howgirl ; Matilda the Hun, un neveznaziez ; ha Nero, ur gladiatour roman. Pep hini anezho zo harpet gant ur merdeer eus ar reizh enep. Skignet eo ar redadeg gant ar skinwel ha kinniget eo gant ar fentigellour Junior Bruce, an aktourez Grace Pander, hag an displeger dam vut Harold (ludresadenn Howard Cosell). Reut ha chivous eo reolennoù ar c'hoari : flastrañ tud a ro poentoù, an dud-kozh hag ar babigoù a ro ar poentoù uhelañ. Machine Gun Joe eo enebour touet Frankenstein.
Ur strollad rezistañs a zo renet gant Thomasina Paine, diskennadez ar reveulzier stadunanat Thomas Paine. Ar re-se zo mennet da dalañ ouzh ar redadeg, a zo un arouez eus an aotrou Prezidant hag e renad feuls. Klask a ra ar strollad moc'hañ an otoioù, lazhañ ar rederien ha skrapañ Frankenstein. Harpet eo ar strollad gant merch-vihan Paine, Annie he anv, hag a zo merdeerez Frankenstein. Klask a ra Annie kas ar bleiner etrezek un trap evit ma vefe erlec'hiet gant ur stourmer. En desped da vezañ bet skignet diaotre o arc'hadurioù, ar gouarnamant a embann ez eus ur strollad Gallaoued o klask distrujañ ar redadeg, ekonomiezh ha rouedad pellgomz ar vro.
Produiñ
Roger Corman en doa bet c'hoant da sevel ur film en dazont hag a vije liammet gant ar sport hag ar feulster, o klask tennañ splet eus brud ar film Rollerball (1975). Gant Robert Thom e voe azasaet an istor skrivet gant Ib Melchior. Ar sevener Paul Bartel a soñje dezhañ e oa dibosubl e filmañ, neuze e voe adlabouret an istor gant Charles B. Griffith. Corman en doa c'hoant da gaout Peter Fonda evit ar roll pennañ, siwazh ne oa ket dieub. David Carradine a voe dibabet neuze ; eñ ha Ron Howard e oa an aktourien anavezet nemetañ e film Roger Corman, ha goulennet o devoa kaout un dregantad arc'hant hervez an arc'hant rastellet gant ar film.
Bodad-lenn brezhonek
Ur bodad-lenn brezhonek zo un degouezh sokial a gaver e lec'hioù a zo, tiez kumuniezhiel evel Tier ar Vro peurvuiañ, ma teu brezhonegerien enno evit komz diwar-benn levrioù. Un anadenn nevez a-walc'h eo e Breizh, liammet ouzh diorroadur an embann brezhoneg a zo bet arc'hantaet muioc'h muiañ gant ar strollegezhioù publik. Harpet eo bet ivez gant diorroadur Tier ar Vro hag al levraouegoù foran.
Pa vez tu e vez goulennet digant oberour al levr a vo kinniget dont ha dispakañ e soñjoù war e vod da skrivañ. Darvoudoù lennegel a vez aozet a-wezhioù gant ar bodad-lenn dindan framm an aozadur herberc'hiañ.
Bodad-lenn Brest
Goude bezañ bet dalc'het e sez Sked (Ti ar brezhoneg ha sevenadur Breizh bro Brest) hag e sez kreiz kozh levraoueg-kêr Vrest e vez bodet bodad-lenn Brest, Lipouserien gerioù e anv, e Mediaoueg ar Gapusined a ra war-dro an aozadur.
D'an 18 a viz C'hwewrer 2022, da-geñver 30 deiz-ha-bloaz Sked, e voe aozet gant ar vediaoueg gant harp ar bodad-lenn ur c'hendael diwar-benn "Brest el lennegezh vrezhonek" dindan renerezh Fulup Lannuzel. Kouviet e oa bet Jorj Abherve-Gwegen, Yann Bijer, Paskal Hervio, Erwan Hupel, Pierrette Kermoal, Goulc'han Kervella, Fulup Lannuzel, Laurence Lavrand, Paol ar Meur ha Filip Oillo.
Bodad-lenn Kawan
Dalc'het e vez bep miz e Ti ar Vro Treger ha Goueloù dindan atebegezh levraoueger(ez) an ti. .
Bodad-lenn Kemper
Savet eo bet e 2005 ha dalc'het e vez bep eil Merc'her ar miz e Ti ar Vro Kemper.
Bodad-lenn Landerne
Savet e voe e 2022 ha dalc'het bep Merc'her kentañ ar miz e meur a lec'h e bro Landerne-Daoulaz, dindan paeroniezh Ti ar Vro Landerne-Daoulaz. E-barzh levraouegoù foran e vez bodet ar berzhidi peurvuiañ.
Bodad-lenn an Naoned
Savet eo bet e 2010 gant sikour Kentelioù an Noz. Dalc'het e vez bep eil miz er Greizenn Yezhoù ha Sevenadur (Sant-Ervlan pe en un davarn bennak. Bewech e vez kinniget daou levr, unan aes da lenn hag unan a live uheloc'h.
Bodad-lenn Plougerne
Dalc'het e ved bodad-lenn Plougerne bep trimiziad e Mediaoueg Plougerne.
Sholom Secunda
Schlojme Abramovitch Sekunda, anvet Sholom Secunda ivez, (Oleksandriia, Impalaeriezh Rusia, – New York, ) a oa ur sonaozour yidek stadunanat.
Brud etrebroadel en deus tapet gant div ganaouenn, Bay Mir Bistu Sheyn ("Brav out da'm soñj") evit ur gomedienn war gan e New York e 1932 ha Dos Kelbl ("Al leue" ; un titl all e oa Dana Dana, a zo anavezet evel Donna Donna) evit ur pezh-c'hoari e 1940.
Du Bellay
E-touez an dud brudet en tiegezh, an tri breur:
Noal-ar-Sec'h
Noal-ar-Sec'h a oa ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen. E 1993 e voe bodet gant kumun Kastellan-ar-Sec'h, da sevel kumun nevez Noal-Kastellan.
Ardamezioù
N'ez eus ket
Alette
Alette a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Rifreddo
Rifreddo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Cavallino-Treporti
Cavallino-Treporti zo ur gumun en Italia e meurgêr Venezia hag e rannvro Veneto.
Avosetenn gouzoug ruz
An avosetenn gouzoug ruz (liester : avoseted gouzoug ruz) a zo un evn hirc'harek, Recurvirostra novaehollandiae an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous en Aostralia.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket an avoseted en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Bazoges-en-Paillers
Bazoges-en-Paillers a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Shanxi
Shanxi (sinaeg : 山西 Shanxi, "Er c'hornôg d'ar menez") zo ur proviñs e Republik Pobl Sina, e kreiz-biz ar vro.
Johann Christian Ludwig Abeille
Johann Christian Ludwig Abeille , bet ganet d’an 20 a viz C'hwevrer 1761 e Bayreuth hag aet d’an Anaon d’an 2 a viz Meurzh 1838 e Stuttgart, a oa ur pianoour ha saver tonioù alaman.
Philadelphia
Philadelphia eo kêr vrasañ stad Pennsylvania er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 1 526 006 a annezidi o chom enni.
Ar pempvet kumun gant ar muiañ a dud er Stadoù- Unanet eo. Philadelphia a zo ur gêr eus ar C'hommonwealth e Pennsylvania lec’hiet e biz ar Stadoù-Unanet, etre New York ha kêr Washington. Kreiz istorel, sevenadurel hag arzel pouezus er Stadoù-Unanet. Philadelphia a zo ivez ur porzh industriel bras. Krouet e 1682, eo bet Philadelphia en XVIIIvet kantved ar gêr gant ar muiañ a dud eus an trizek trevadenn(hag a zo trevadennoù Bro-Saoz en Amerika an Norzh) a-raok dont da vezañ kêrbenn ar Stadoù-Unanet. Abalamour da-se, zo bet kevezerezh e-pad un toullad bloavezhioù etre Philadelphia ha New York. Goude-se eo bet lakaet Washington da gêrbenn ar Stadoù-Unanet. Bremañ eo brasañ meurgêr stad Pennsylvania.
Rahouenn
Ar rahouenn zo un unanenn hed kozh. Hed an dorn digor eo an diazez, par eo neuze d'an hed zo etre beg ar biz-meud ha beg ar biz-bihan pa astenner ar bizied, da lâret eo e-tro 20 cm. Kar eo d'ar ger rhychwant en kembraeg hag a dalv kement ha palv an dorn ivez. Deveret eo ar ger-mañ eus ar rakger pouezañ ra- hag un termen amsklaer.
10 bizad pe 7 ½ meutad (= 90 linennad) zo er rahouenn naturel (e gresianeg lichas). A-hend-all, ar peurliesañ, eo keit hag an daoufarzh eus an troatad, da lâret eo 10 ⅔ bizad pe 8 meutad (=96 linennad).
Er reizhiad dibar d'ar saverion ilizoù-meur er Grennamzer e oa 89 linennad real rik er rahouenn.
Deirdre
[[skeudenn:The Story of Deirdre - Illustration 2.jpg|thumb|Ur skeudenn eus mojenn Deirdre krouet gant John D. Batten evit dastumad mojennoù keltiek Joseph Jacob.]]
Deirdre ([ˈdʲɛɾʲdʲɾʲə] en iwerzhoneg ha Derdriu [ˈdʲerʲðrʲĭŭ] en heniwerzhoneg) eo gouronez reuzeudik pennañ Gwengelouriezh Iwerzhon. Anavet eo ivez dindan he lesanv Deirdre an Bhróin ("Deirdre ar c'hlac'har"). He buhez a zo danevellet e Kelc'hiad Bro-Ulad, istor anavetañ Iwerzhon a-raok donedigezh ar gristeniezh.
An danevell
Leabharcham a eilgerias e oa Deirdre o taolenniñ Naoise, ur c'hadour yaouank, hemolc'her ha kaner anezhoñ, hag a oa o chom e lez Conchobar. Deirdre a zeuas a-benn da gejiñ gant Naoise gant skoazell Leabharcham hag e kouezhjont e karantez an eil gant egile. Ambrouget gant e vreudeur Ardan hag Ainnle (daou vab arall Uisneach), Naoise ha Deirdre a dec'has diouzh Iwerzhon da vont da vevañ da Vro-Skos. Bevañ a rejont ur vuhez vrav o hemolc'hiñ hag o pesketa e lec'hioù bamus. Unan ag al lec'hioù-se e oa Loch Eite. E stummoù zo eus an istor e lavarer o deus bet bugale : ur mab, Gaiar, hag ur verc'h, Aebgreine, hag a voe advabet gant Manannan Mac Lir. Conchobar, mezhekaet ha brouezet, a gasas Fergus mac Róich davete gant ur bedadenn da zistreiñ d'al lez ha promesa Fergus e-unan da wareziñ anezhe pa'z afent kuit. Asantiñ a rejont mes war an hent da Emain Macha e c'hoarias Conchobar un dro-gamm da Fergus hag e voe rediet hemañ da asantiñ chom war an hent da gemer perzh en ur fest abalamour d'ur geis.
Fergus a lezas Deirdre ha tri mab Uisneach da genderc'hel o hent etrezek Emain Macha dindan gwarez e vab. Pa voent degouezhet e c'houlennas Conchobar gant Leabharcham mont da spiañ ouzh Deirdre, da welet ha kollet e oa bet he c'hened ganti. Evit savetaat Deirdre e lavaras Leabharcham d'an tiern e oa deuet da vout hakr ha kozh. Conchobar a gasas ur spier arall anvet Gelbann, hag a glaskas teurel ur sell ouzh Deirdre mes gwelet e voe gant Naoise a stlapas ur pezh echedoù outañ hag a doullas e lagad.
Distroiñ a reas da lavaret da Gonchobar e oa biskoazh koantoc'h avat. Conchobar a c'hourc'hemennas neuze d'e vrezelourion argadiñ ti Cróeb Ruad ("ar Skourr Ruz") el lec'h ma oa Deirdre ha mibion Uisneach. Naoise hag e vreudeur a stourmas start, harpet gant un nebeud kadourion eus Cróeb Ruad a-raok ma vefe graet anv eus o le fealded gant Conchobar ha ma vefe stlejet Deirdre kuit gante. D'ar poent-se e taolas Éogan mac Durthacht ur goaf hag a lazhas Naoise, hag e vreudeur a voe lazhet nebeut amzer goude.
Fergus a zegouezhas war an aerva e diwezh an emgann. Fuloret e voe d'an taol trubarderezh graet outañ hag en harlu ez eas da gChonnacht. Diwezhatoc'h e stourmas ouzh Ulad evit Ailill ha Medb e brezel Táin Bó Cúailnge ("Skrapadeg saout Koualnge") a vez sellet outañ a-wezhioù evel "an Ilias iwerzhonat".
Goude marv Naoise e kemeras Conchobar Deirdre da wreg. Goude bloaz, fuloret gant he yender en he c'heñver e c'houlennas Conchobar ganti piv a gasae ar muiañ er bed estregetoñ. Eilgeriañ a reas : "Éogan mac Durthacht", muntreer Naoise. Conchobar a vennas he roiñ da Éogan a-neuze. Pa oa war an hent etrezek ti Éogan, hag hi er c'harr, etre ar roue hag Éogan, e voe godiset gant Conchobar a lavaras e oa-hi heñvel ouzh un dañvadez etre daou vaout. D'ar c'houlz-se e lammas Deirdre diouzh ar c'harr hag e flastras he fenn ouzh ur roc'h.
Daveoù sevenadurel
En danavelloù evel Deirdre (1923) gant James Stephens, The Celts (1988) gant Elona Malterre, On Raven's Wing (1990) gant Morgan Llywelyn ha The Swan Maiden gant Jules Watson, e adkaver Deirdre.
Meutad
Ur meutad (ha n'eo ket ur meudad) a zo un unanenn hed a wechall, hag a c'halle cheñch e dalvoudegezh hervez al lec'hioù. Graet e vez gantañ c'hoazh e broioù saoznek 'zo hag e talv resis kement ha 2,54 cm abaoe 1959. Daouzek meutad zo en un troatad.
Mary Woronov
Mary Woronov, ganet d'an 8 a viz Kerzu 1943, zo un aktourez, skrivagnerez ha livourez stadunanat. Brudet eo dreist-holl evit he labour gant Andy Warhol hag he rolloù e filmoù Roger Corman. Woronov he deus c'hoariet en ur 80 film bennak ha pezhioù-c'hoari. Tremenet eo alies er skinwel ivez e stiradoù skinwel evel Charlie's Angels ha Knight Rider. C'hoariet he deus alies gant he c'hamalad Paul Bartel; an daouad a zo bet gwelet e 17 film disheñvel. Alies e c'hoariont ur c'houblad dimezet.
Ar stirad skinwel Charlie's Angels en devoa enoret anezhi el lodenn "Hellride". An enebour blenier otoioù anvet "Bloody Mary" a zo deuet a-ziwar he roll er film Death Race 2000 (1975).
Id Software
id Software LLC zo un embregerezh stadunanat sevel c'hoarioù video eus Dallas, Texas. An embregerezh a oa bet savet d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1991, gant pevar ezel diazez o tont eus an embregerezh Softdisk, ar programmourien John Carmack ha John Romero, an tresser c'haorioù Tom Hall, hag an arzour Adrian Carmack. Ar patron Jay Wilbur a gemeras perzh ivez er sevel. id Software en deus bet degaset araokadennoù teknikel meur e-bed ar sevel c'hoarioù viedo war urzhiataer (ar re MS-DOS pe Windows), dreist-holl dre o labour war an heuliadoù Wolfenstein, Doom, ha Quake. Labour id Software a zo bet hollbouezus dreist-holl da geñver ar grafikoù hag ar c'hefluskerioù 3-ment hag a zo bet adkemeret gant embregerzhioù c'hoarioù video all.
An embregerezh a oa bet unan diazez da geñver krouidigezh an doare c'hoarioù video first-person shooter (FPS). Wolfenstein 3D avez lakaet war-raok alies evel ar c'hentañ c'hoari FPS gwirion. Doom a oa bet ar c'hoari o reiñ brud d'an doare FPS ha Quake a oa bet kentañ FPS 3-ment id Software.
D'ar 24 a viz Even 2009, ZeniMax Media en deus adprenet an embregerezh. E 2015 o deus digoret un eil studio e Frankfurt, en Alamagn.
Cynfal
Un anv den eo an anv kembraek Cynfal, a vez tostaet eus an anv brezhonek Konvael. Kar eo d'an anvioù Cynan, Cynfawr.
An anv-se a gaver e lec'hanvioù zo :
Garessio
Garessio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Sichuan
Sichuan (e sinaeg : 四川, Peder stêr) zo ur proviñs eus Republik Pobl Sina, e kornôg ar vro.
Shandong
Shandong (sinaeg : 山東省 Shāndōng shěng "Er reter d'ar menez") zo ur proviñs eus Republik Pobl Sina, e reter ar vro.
Shandong ha Breizh
Liammoù strizh a zo bet savet etre Shandong ha Rannvro Breizh abaoe 1985 gant kevelerezh. Meur a gêr eus ar proviñs a zo gevellet gant kêrioù eus Breizh: Jinan gant Roazhon, Yantai gant Kemper, Qingdao gant Brest, Weifang gant Sant-Brieg, Rizhao gant an Oriant. Gant Naoned eo gevellet Qingdao ivez.
Skaseg penn gwenn
Ar skaseg penn gwenn (liester : skaseged penn gwenn) a zo ur spesad evned hirc'harek, Himantopus leucocephalus an anv skiantel anezhañ.
Envie
Envie zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Skaseg penn gwenn
Annezva
Kavout a reer ar spesad en Aostralia, e Brunei, en Enez Christmas, er Filipinez, en Indonezia, e Japan, Malaysia, Palau, Papoua Ginea-Nevez ha Zeland-Nevez.
Pittsburgh
Pittsburgh zo ur gêr lec'hiet e kreiz Pennsylvania er Stadoù-Unanet, e kember ar stêrioù Allegheny ha Monongahela, a ya d'ober ar stêr Ohio. Er bloavezh 2010 e oa 305 704 a annezidi o chom enni.
Skaseg gouzoug du
Ar skaseg gouzoug du a zo un evn hirc'harek, Himantopus mexicanus an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra ar spesad e kornôg Norzhamerika dreist-holl.
Noventa di Piave
Noventa di Piave zo ur gumun en Italia e meurgêr Venezia hag e rannvro Veneto.
Roazhoneg
Ar roazhoneg a vez lavaret gant un niver bihan a dud eus ar brezhoneg komzet e Bro-Roazhon. N'eus ket ur ster skiantel d'ar ger, rak n'eus ket a studi gwirion anezhañ, nemet meneg eus ar ger amañ hag ahont.
Istor
E dibenn ar bloavezhioù 1960 e veze implijet ar ger da ober anv eus brezhoneg bugale an dud-se, savet e Roazhon, hag a gomze brezhoneg levezonet gant ar galleg a-wechoù, pouez-mouezh, troiennoù, hag all.
Hiziv
Hiziv e plij da dud zo ober an anv-se eus ar brezhoneg a vez komzet pe kelennet e Roazhon dre vras, diwar fent ha netra ken. A-wechoù avat e vez roet sterioù siriusoc'h a bep seurt d'ar ger ouzhpenn.
Roazhon fall
Darn a gav e rank bezañ fall ar brezhoneg e Roazhon dre natur, pe n'eo ket gwir vrezhoneg a vije komzet eno. Hervezo n'halljed ket komz na kelenn brezhoneg mat e Roazhon. Trawalc'h e vije bezañ e Roazhon evit komz brezhoneg fall.
Kavout a reer ivez tud hag a fell dezho lakaat ar vrezhonegerien da devel e Roazhon, pe da zilezel o yezh: lod war zigarez n'haller kaozeal nemet brezhoneg fall e Roazhon, lod all peogwir eo impalaerouriezh komz brezhoneg er-maez eus Breizh-Izel. Komz galleg e Breizh-Izel avat, n'eo ket heñvel.
Studierien zo, e skol-veur Roazhon, a implij ar ger, a-wechoù, d'ober anv eus geriennoù pe troiennoù lavaret dezho gant kelennerien. Ar geriennoù-se a vije enebet, hervezo, ouzh brezhoneg Breizh-Izel, evel implij ar gerioù dremm, skopañ, holl/fas, krachañ, tout, ha re all. En un tu e vije neuze ur “brezhoneg ar bobl”, gallekaet ha dereat, e Breizh-Izel hepken, hag en tu all ur brezhoneg roazhonat, lorc'hus, dinatur, e Breizh-Uhel. Darn a ya ivez betek kaout disfiz ouzh brezhoneg al levrioù, pe ouzh kement tra skrivet zoken, rak n'eo ket el levrioù nag er skolioù e tlejed deskiñ brezhoneg, kement-se ne vije mat nemet evit ar yezhoù all.
Darn all ivez a gav ne vije ket dereat kelenn brezhoneg er-maez eus Breizh-Izel. Adimplijet e vez an arguzenn-se goude, gant politikerien, evit enebiñ ouzh skolioù Diwan pe klasoù divyezhek e Bro-Roazhon.
Tud zo a gomz eus roazhoneg evel eus ur rannyezh nevez, ouzhpenn re Leon, Treger, Kerne ha Gwened. Kement-se a vez kavet dismegañsus alies gant brezhonegerien ar vro, ha muioc'h c'hoazh gant tud eus Breizh-Izel o chom e Roazhon.
Vigonovo
Vigonovo zo ur gumun en Italia e meurgêr Venezia hag e rannvro Veneto.
Roazhoneg
Roazhon fall
Koulskoude ez eus daou seurt brezhoneg, da vihanañ, e Roazhon: an hini a vez komzet gant tud o deus desket e Breizh-Izel, tud deuet eus Breizh-Izel peurvuiañ, hag a c'hall bezañ mat pe fall, hag an hini a vez komzet gant tud eus Roazhon pe lec'h all, hag a c'hall bezañ mat pe fall ivez.
Komzet e vez eus leoneg e Bro-Leon, eus kerneveg e Bro-Gerne, eus tregerieg e Bro-Dreger, eus gwenedeg e Bro-Gwened, eus roazhoneg e Bro-Roazhon, hag eus naonedeg e Bro-Naoned.
Kleub
Kaoz a vez forzh eus roazhoneg e foromoù zo.
Dismegañsiñ
Un toullad gerioù dismegañsus diwar-benn ar yezh zo bet fardet evel-se en : falc'huneg, skolveurieg, assimileg, zedacheg, hemoneg, gwalarneg, diwaneg, sadedeg, brezhoneg beleg, brezhoneg al levrioù.
Linennad (unanenn)
Al linennad (arouez: ln) zo un unanenn hed meizet e-doug ar Grennamzer. Peurvuiañ eo keit hag an daouzekvet lodenn eus ar meutad.
En horolajerezh e vez damimplijet al linennad, keit ha 2,255 mm rik, evit kalibrañ ur fiñvadenn, aliezik.
Keit ha 2,11<font style="text-decoration: overline">6 mm rik eo al linennad er reizhiad angl-ha-saoz hiziv. Linennad ar Roue Frañs, arouez l, an daouzekvet lodenn eus meutad ar Roue, a oa bet termenet gant Lezenn an 19vet eus miz ar Frimenn er Bloaz VIII (an 10vet a viz Kerzu 1799). Kinnig a ra homañ eo « keit ar metr ha 3 zroatad hag 11,296 linennad eus tez Pariz ». E-tro 2,256 mm zo el linennad dindan ar Renad Kozh, neuze.
Hervez reizhiad ofisiel ar Grennamzer, ez eus :
War ar memes tro e veze implijet ur reizhiad diazezet war pemp niver eus heuliad Fibonacci (1175-1240) gant ar saverion ilizoù-meur :
« Ar ganenn real » a veze graet eus o benveg muzuliañ. 555 linennad(≈ 1,25 metr) a oa enni.
Pemp muzul dishañval a oa outi, liammet an eil ouzh egile dre sammañ ar muzulioù diaraok.
Sgùrr na Cìche (Gleann Comhann)
Sgùrr na Cìche (The Pap of Glencoe e saozneg) zo ur menez e tu hanternoz saonenn Gleann Comhann, en Uheldirioù Bro-Skos. Emañ e penn kornôk aradennad an Aonach Eagach e-kichen al lec'h ma'z a ar stêr Comhann (River Coe e saozneg) da aberiñ el Loch Lìobhann.
Levice (Italia)
Levice (Lèis e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Terra dei fuochi
Terra dei fuochi zo un anv roet er bloavezhioù 2000 d'an tolead bras e Campania, e kreisteiz Italia, ma vez skoet lastez a bep seurt war ar maez gant ar mafia lec'hel ha devet, dizamant ouzh dañjer ar moged kontammus war yec'hed tud ar vro. Miliadoù a danioù zo bet c'hwezhet evel-se gant tud eus camorra proviñsoù Napoli ha Caserta.
Istor
Kentañ ma voe implijet an anv terra dei fuochi a voe e 2003, er Rapporto Ecomafie 2003 savet gant Legambiente, ar brasañ aozadur a zifenn an endro en Italia. Goude-se e voe implijet ivez gant ar romantour Roberto Saviano en e levr Gomorra, e 2006, evel titl unnekvet ha diwezhañ pennad al levr.
E 2013, goude un dale a 16 vloaz e voe savet gouel ar sekred diwar kofesadennoù ar c'h-camorrista Carmine Schiavone, penn-bras klan ar g-Casalesi.
Clarence Williams
Clarence Williams (1898-1965) zo ur pianoour ha kaner stadunanat eus Louisiana.
Terra dei fuochi
Istor
D'an 10 a viz kerzu 2013, e voe tapet Cipriano Chianese, eus klan ar g-Casalesi, gwelet evel pennaozer ar gwalloberoù.
Clarence Williams
Ganet e oa e Plaquemine, Louisiana. Pa oa 12 vloaz e tec'has eus ti e dud da vont da Orleañs Nevez da heul ar Billy Kersand's Traveling Minstrel Show. Da gentañ e koare botoù ha g e rae mil micher, hogen buan e voe anavezet evel ur c'haner hag aozer abadennoù.
Terra dei fuochi
Douaroniezh
An Terra dei fuochi zo un dachenn a 1076 km², enni 57 kumun, ma vev 2 vilion hanter a dud. Teir c'huun ha tregont zo e proviñs Napoli ha 24 c'humun e proviñs Caserta.
Guillaume du Bellay
Guillaume du Bellay, aotrou Langey (Eure-et-Loir), ganet e 1491 e kastell Glatigny e-tal Souday (Loir-et-Cher), e Perche, ha marvet d'an 9 a viz Genver 1543 e Saint-Symphorien-de-Lay (Loire), a oa ur brezelour, un diplomat, hag un istorour gall.
Franz Abt
Franz Wilhelm Abt, bet ganet d’an 22 a viz Kerzu 1819 en Eilenburg (Saks) hag aet d’an Anaon d’an 31 a viz Meurzh 1885 e Wiesbaden (Hessen), a oa ur saver tonioù alaman.
Terra dei fuochi
Douaroniezh
E-touez ar c'humunioù-se emañ re Qualiano, Giugliano in Campania, Orta di Atella, Caivano, Acerra, Nola, Marcianise, Succivo, Frattaminore, Frattamaggiore, Mondragone, Castelvolturno ha Melito di Napoli ; miliadoù a zevezhioù-arat zo kontammet en holl.
Franz Abt
Un nebeud oberennoù
Savet en deus ouzhpenn pemp kant ton, kanaouennoù brudet en o zouez.
Terra dei fuochi
Douaroniezh
Diwar an tan e sav moged karget a zioksin, ha hennezh a vefe kaoz da grign-bev ar vugale.
Guillaume du Bellay
Mab henañ Louis du Bellay hag e bried Marguerite de La Tour-Landry e oa, ha breur d'ar c'hardinal Jean du Bellay ha da Martin du Bellay. Daoust ma oa da vont d'ober micher an armoù e voe skoliet e skol-Veur Añje, a blijas kenañ d'ar priñs a servijas, Louis de Bourbon-Vendôme, a gasas anezhañ d'al lez, ma plijas ivez d'ar roue Frañsez Iañ.
E 1525, goude emgann Pavia, e voe kaset gant ar rejantez Louise, mamm ar roue, davet he mab a oa prizoniad e Madrid.
Apoteoz ar brezel
Apoteoz ar brezel (en ruseg : Апофео́з войны́) zo un eoullivadur gant al livour rus Vassili Verechtchagin (1842-1904) e 1871. War ar stern anezhi eo skrivet : « Dediet d'an holl alouberien, a wechall, a vremañ ha da zont.»
40vet arme URSS
40vet arme URSS (40-я армия e rusianeg) a oa ur rann eus an Arme Ruz a oa bet o kemer perzh en eil Brezel-bed etre 1941 ha 1945 hag a voe adsavet evit Brezel Afghanistan eus 1979 da 1990. Al lu-se a oa diazez an nerzhioù engouestlet er brezel (OKSVA) en Afghanistan. An anv ofisiel evit an arme dalc'hidigezh-se a oa "Savadeg termenet an nerzhioù soviedel en Afghanistan".
Guillaume du Bellay
Rabelais en deus skrivet diwar-benn e varv. Beziet e voe en iliz-veur Le Mans, ma voe skrivet"Ci gît Langey, dont la plume et l’épée Ont surmonté Cicéron et Pompée." Karl V en defe lavaret en devoa graet Langey muioc'h a zroug dezhañ eget an holl C'hallaoued a-unan.
Fossalta di Piave
Fossalta di Piave zo ur gumun en Italia e meurgêr Venezia hag e rannvro Veneto.
Brezelioù etre Rusia ha Turkia
Meur a vrezel zo bet etre Rusia ha Turkia, ha dreist-holl an unnek brezel a c'hoarvezas etre an Impalaeriezh rus hag an Impalaeriezh otoman adal ar XVIvet kantved betek an XXvet kantved evit mestroni ar Balkanoù hag an digor war ar « morioù tomm ».
E-pad ar brezelioù-se ne reas an Impalaeriezh otoman nemet gwanaat ha bihanaat a reas a-nebeudoù he douaroù en-dro d'ar mor Du, pa ne rae Rusia nemet kreskiñ diwar he c'houst.
Gant bec'h ar brezelioù hag ar faezhadennoù zizehan ez eas ar galloud otoman war an diskar, ma veze graet « den klañv Europa » anezhañ.
Apoteoz ar brezel
An daolenn
En daolenn e weler ur bern klopennoù dirak mogerioù ur gêr en Turkestan, ha brini warnañ.
Guillaume du Bellay
Guillaume du Bellay a warezas ar frankiz da soñjal, hep mont keit ha sevel a-du gant ar brotestanted.
Brezelioù etre Rusia ha Turkia
Setu roll an unnek brezel
Ouzhpenn-se e konter an div droiad brezel-mañ:
Apoteoz ar brezel
An daolenn
Pa voe echuet an oberenn en 1871 e voe anvet « Trec'hlid Tamerlan». Hervez ar vojenn e oa kustum soudarded Tamerlan da lezel bernioù klopennoù, evel hini an daolenn, dre lec'h ma tremenent.
Guillaume du Bellay
E 1534–35 e klaskas, en aner, aozañ un emwel etre ar roue Frañsez I ha Philipp Melanchthon ; e 1541 e klaskas reiñ harp d'ar Vaudois. Rabelais oa en e goskor, hag a yeas gantañ da Piemonte etre 1540 ha 1542.
Caorle
Caorle zo ur gumun en Italia e meurgêr Venezia hag e rannvro Veneto.
Yunnan
Yunnan (e sinaeg : 云南) zo ur proviñs eus Republik Pobl Sina, e mervent ar vro.
Apoteoz ar brezel
An oberour
Ouzhpenn ul livour e oa ur soudard anezhañ, ha mennout a eure diskouez en e oberoù pegen euzhus e oa an emgannoù ha pegen kriz e oa an aloubadegoù kaset gant an dsared.
Clarence Williams
Mont a reas da chom da Chicago ha New York ma varvas e 1965.
Sant Bernez
Sant Bernez zo anv meur a sant katolik.
Clarence Williams
Dimezet e oa da Eva Taylor, a varvas e 1977, hag a zo beziet e New York en e gichen. Ur mab o doa, anvet evel e dad. Ur mab-bihan, anvet Clarence Williams III, zo bet aktour.
San Stino di Livenza
San Stino di Livenza zo ur gumun en Italia e meurgêr Venezia hag e rannvro Veneto.
Clarence Williams
Brud
Anavezet eo anv Clarence Williams evel sonaozour pe kenaozour un toullad mat a sonioù. Darn anezho avat, hervez a lavare e-unan, ne oant ket savet gantañ, met prenet en doa ar gwirioù warne, evel ma oa ar boaz en amzer-se.
Anavezet eo e zoare da ganañ You Rascal You e 1931.
<!--
Idlib
Idlib pe Idleb,(en arabeg إدلب) zo ur gêr e gwalarn Siria, kêr-benn Gouarnelezh Idlib. Hervez niveridigezh 2004 graet gant melestradurezh ar vro e oa 98 791 den o chom eno d'ar mare-se. Tro-dro 165 000 den a zlefe bezañ e 2010. N'ouzer ket resis pet den a chom abaoe m'eo kroget Brezel diabarzh Siria.
Apoteoz ar brezel
An oberour
Goude tremen e vuhez oc'h arvestal ouzh ar brezel hag ouzh e daolenniñ e varvas war ul lestr-brezel hag a darzhas e-pad ar brezel etre Rusia ha Japan en 1904.
Idlib
Labourat a ra an annezidi el labour-douar pe er gêr e-kichen Aleppo. Strujus eo douar ar c'horn-bro. Gounezet e vez kotoñs, ed, olivez, figez, rezin, tomatez ha sezam.
Istorel eo ar vro ivez, keodedoù henamzerel he deus evel hini Ebla (Tall Mardikh), bet gwechall-gozh kêr-benn ur rouantelezh veur.
Muzulmaned sunnit eo al lodenn vrasañ eus an annezidi. Ur gumuniezh a 2000 kristen zo ivez.
Istor
E-pad an henamzer e voe aloubet gant Rouantelezh Armenia, ha goude gant ar jeneral roman Pompeius tro-dro 64 a-raok JK. E-kreiz ar e voe aloubet gant an Arabed. E-barzh an Impalaeriezh otoman e oa etre ar XVIvet hag an XIXvet kantved.
Bombezet eo bet ar gêr ingal gant nijerezioù Siria ha Rusia.
Clarence Williams
Brud
y the early 1910s he was a well regarded local entertainer also playing piano, and was composing new tunes by 1913. Williams was a good businessman and worked arranging and managing entertainment at the local African-American vaudeville theater as well as at various saloons and dance halls around Rampart Street, and at clubs and houses in Storyville.
Williams started a music publishing business with violinist/bandleader Armand J. Piron in 1915, which by the 1920s was the leading African-American owned music publisher in the country. He toured briefly with W.C. Handy, set up a publishing office in Chicago, then settled in New York in the early 1920s. In 1921, he married blues singer and stage actress Eva Taylor with whom he would frequently perform.
He was one of the primary pianists on scores of blues records recorded in New York during the 1920s. He supervised African-American recordings (the 8000 Race Series) for the New York offices of Okeh phonograph company in the 1920s in the Gaiety Theatre office building in Times Square. He recruited many of the artists who performed on that label. He also recorded extensively, leading studio bands frequently for OKeh, Columbia and occasionally other record labels.
He mostly used "Clarence Williams' Jazz Kings" for his hot band sides and "Clarence Williams' Washboard Five" for his washboard sides. He also produced and participated in early recordings by Louis Armstrong, Sidney Bechet, Bessie Smith, Virginia Liston, Irene Scruggs, and many others. King Oliver played cornet on a number of Williams's late 1920s recordings. He was the recording director for the short-lived QRS Records label in 1928.
Den Neandertal
Den Neandertal (Homo neanderthalensis diouzh e anv skiantel) zo ur spesad, aet da get hiziv, eus ar genad Homo.
Clarence Williams
Brud
In 1933, he signed to the Vocalion label and recorded quite a number of popular recordings, mostly featuring washboard percussion, through 1935.
Den Neandertal
An dizoloadennoù kentañ
Aspadennoù kentañ tud Neandertal a voe dizoloet e 1830 e Belgia (karrekaennoù ur bugel 2 vloaz) gant Philippe-Charles Schmerling hag e 1848 e Jibraltar hep desachañ evezh ar skiantourien.
E 1856 e voe dizoloet karrekaennoù tud Neandertal (un tamm eus ur c'hlopenn hag eskern eus an izili traoñ) e Neandertal, un draoñienn e-kichen Düsseldorf. Un oad a 100.000 bloaz a voe lakaet d'an aspadennoù-se.
Deskrivadenn
Ur c'hlopenn bras en doa gant un tal war steuziañ, izel, hag un torus tev a-us da doulloù an daoulagad, ha tost elgezh ebet. Anavout a reer anezhañ a-drugarez d'ar relegoù karrekaet dizoloet e Saccopastore, er Groc'h Guattari war ar Monte Circeo (Italia), e Gibraltar e Su Bro-Spagn, e la Chapelle-aux-Saints, La Ferrassie, La Quina (Bro-C'hall), e Spy (Belgia) hag evel just e Neandertal (Alamagn).
Emzalc'h
An deskrivadurioù kentañ o doa graet eus Homo neanderthalensis ur spesad garv, rust ha dispered. An dizoloadennoù niverus zo bet graet da c'houde a ziskouez ur skeudenn disheñvel-kenañ anezhañ hiziv an deiz. Anadiñ a ra d'ar mare-se roudoù kentañ un emzalc'h modern a ziskouez e tremener eus ar marmouzien d'ur spesad tostoc'h d'an Homo sapiens. Koulskoude ne zeu prouennoù an emzalc'h-se da vezañ stank nemet e-pad an oadvezh da-heul.
Bezioù eus Henoadvezh krenn ar maen e lec'hioù evel Krapina, e Kroatia (war-dro 130 000 kent JK) ha Qafzeh, en Israel (war-dro 100 000 kent JK) o deus lakaet un nebeud antropologourien hag arkeologourien, evel Philip Lieberman, da grediñ o doa sevenadurioù Henoadvezh krenn ar maen un ideologiezh relijius o tiorren hag e kredent e meiziadoù evel ur vuhez goude ar marv. Klaskerien all avat a soñj e oa beziet ar c'horfoù evit abegoù bedel,. Diouzh kavadennoù graet nevez zo e lec'hioù annezet gant Homo heidelbergensis en Atapuerca e c'hallfe bezañ kroget ar c'hiz da veziañ ar re all a-ratozh kalz abretoc'h, e-doug Henoadvezh koshañ ar maen met n'eo ket degemeret ar c'helennadur-se gant ar pep brasañ eus kumuniezh ar skiantourien. Roudoù troc'hoù kavet war eskern Neanderthal e lec'hioù disheñvel evel Combe-Grenal hag Abri Moula e Bro-C'hall a c'hallfe talvezout e vije bet tennet kig ha benvegennoù ar c'horfoù diouzh an eskern gant Neandertal, evit abegoù relijius marteze evel e sevenadurioù all a-vremañ.
Ar c'hentañ prouenn anat eus bezañs un arz e-pad Henoadvezh ar maen a zeu eus annezioù eus Henoadvezh krenn ar maen evel Blombos Cave dindan stumm troioù-brec'h, perlez , oberennoù arzel e maen , liv melendu implijet da livañ ar c'horfoù, evit lidoù marteze ,. Koulskoude e c'hallfe bezañ bet savet skouerioù arz abred evel gwener Tan-Tan hag an tresadennoù kavet war eskern olifant e Bilzingsleben en Alamagn gant implijerien binviji Akeulean evel Homo erectus a-raok deroù Henoadvezh krenn ar maen Ar fed da dapout pesked bras ha da chaseal jiboezoù bras gant binviji arbennikaet a ziskouez e kreske ar c'henlabour e-barzh strolladoù bras hag e tiorroe un aozadur sokial kempleshoc'h.
Ouzhpenn anatadur perzhioù sevenadurel diorroet, evel ar relijion hag an arz, e krog ar c'henwerzh etre strolladoù pell-kenañ an eil re diouzh ar re all da bourchas traoù ral evel an okr a veze implijet alies evit al lidoù ar relijion, ha danvezioù krai ken abred ha 120 000 bloaz zo , Ar c'henwerzh etre strolladoù a c'hallfe bezañ kroget ken abred hag Henoadvezh krenn ar maen.
Teknologiezh
Anadiñ a ra e-pad an oadvezh-se un hollad perzhioù sevenadurel nevez. Implij ar binviji eilaozet a ya war gresk betek bezañ implijet gant an holl, hag a zeu da vezañ kalz liesseurtoc'h (raskerezioù, ha kement zo...). Savet e oa ar binviji-se diwar skolp tennet diouzh bloc'hoù maen prientet, anvet nucleus. Unan eus an hentennoù da dennañ skolpoù, addizoloet adalek an kantved hag anavezet mat a-walc'h, zo an hentenn Levallois. Sevenadur ar Vouster eo sevenadur pennañ ar prantad en Europa.
Homo neanderthalensis ha genom an Europeaned
A-drugarez d'ur studiadenn eus 2010 (Neanderthal genome project) e ouier bremañ ez eus bet un hironerezh darnel etre Homo sapiens ha Homo neanderthalensis etre 50 000 ha 100 000 bloaz zo er Reter-Nesañ. Setu m'o deus an Europeaned etre 1 ha 4% ag o genom o tont eus Homo neanderthalensis.
Kanienn Cheddar
Kanienn Cheddar (Cheddar Gorge e saozneg) zo ur ganienn e Menezioù Mendip, e Bro-Saoz, e Somerset, nepell diouzh bourk Cheddar, ma vez graet Keuz Cheddar, brudet e Breizh-Veur.
Clarence Williams
Brud
Clarence Williams is the grandfather of actor Clarence Williams III.
Work and influence
Clarence Williams' name appears as composer or co-composer on numerous tunes, including a number which by Williams' own admission were written by others but which Williams bought all rights to outright, as was a common practice in the music publishing business at the time. Clarence Williams hits include "I Wish I Could Shimmy Like My Sister Kate" (as publisher - not composer), "Baby Won't You Please Come Home", "Royal Garden Blues", "Tain't Nobody's Business If I Do", "Shout, Sister, Shout", You Rascal You, and many others. In 1970, Williams was posthumously inducted into the Songwriters Hall of Fame.
Skaseg du
Ar skaseg du a zo un evn hirc'harek, Himantopus novaezelandiae an anv skiantel anezhañ.
Clarence Williams
Work and influence
-->
Skaseg du
Ral eo deuet da vezañ : ne chome nemet war-dro kant dek penn ha tri-ugent e 2011.
Annez
Bevañ a ra al laboused e Zeland-Nevez. Da vare ar gouennañ ez eont da Enez ar Su.
Zhejiang
Zhejiang (e sinaeg : 浙江) zo ur proviñs eus Republik Pobl Sina, e reter ar vro.
thumb|center|Menez Mogan
Fiesso d'Artico
Fiesso d'Artico zo ur gumun en Italia e meurgêr Venezia hag e rannvro Veneto.
Corneliano d'Alba
Corneliano d'Alba (Curnian e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
Teglio Veneto
Teglio Veneto  zo ur gumun en Italia e meurgêr Venezia hag e rannvro Veneto.
Quarto d'Altino
Quarto d'Altino zo ur gumun en Italia e meurgêr Venezia hag e rannvro Veneto.
Aventuras da Mente
Aventuras da Mente a oa ur gazetenn bortugalek gouestlet d'an echedoù embannet e Brazil e 1991 ha 1992. Eduardo Arruda a oa he fenngazetennour.
Östergötland
En-dro dezhi emañ ar Mor Baltel er reter, proviñsoù Närke er gwalarn, Södermanland er biz, Småland er c’hreisteiz, hag al lenn Vättern er c’hornôg.
Cavarzere
Cavarzere  zo ur gumun en Italia e meurgêr Venezia hag e rannvro Veneto.
Ferdinand Le Drogo
Ferdinand Le Drogo a oa ur marc'hhouarnour breizhat, kroget gant ar vicher-se e 1926, bet ganet d'an 10 a viz Here 1903 e Pondivi, er bloaz ma oa bet krouet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn. Ezel e oa bet eus ar skipailh Dilecta-Wolber betek 1936.
Aet e oa da Anaon d'an 23 a viz Ebrel 1976 e Lokentaz.
Loreadeg
thumb|right|200px|Ferdinand Le Drogo
Villanova Monteleone
Villanova Monteleone zo ur gumun italian e proviñs Sassari en enez Sardigna.
Fuzuilhadenn North Hollywood
Fuzuilhadeg North Hollywood (saozneg :North Hollywood shootout) a voe un eskemm tennoù etre daou laer bank hobregonet, Larry Phillips Jr. hag Emil Mătăsăreanu, hag archerien al Los Angeles Police Department (LAPD) e distrig North Hollywood e Los Angeles, Kalifornia, d'an 28 a viz C'hwevrer 1997. Lazhet e voe an daou laer, daouzek ofiser polis hag eizh den all a voe gloazet. Kalz otoioù ha tiez a voe distrujet pe freuzet. En holl e voe tennet un 2000 bolod bennak gant al laeron hag an archerien.
Da 9:17 diouzh ar mintin, Phillips ha Mătăsăreanu a oa deuet tre en North Hollywood Bank, ur skourr eus Bank of America. An daou dorfedour a voe talet gant archerien an LAPD pa oant o vont er-maez eus al lec'h. Un eskemm tennoù a grogas etre an daou du. Al laeron o devoa klasket tec'hel kuit, Phillips war droad ha Mătăsăreanu en oto implijet ganto. Kendelc'her a reas ar fuzuilhadeg en tro-war-droioù, Phillips a voe gloazet marvus gant unan eus e dennoù-eñ ; Mătăsăreanu a voe gloazet tri bloc'had tiez pelloc'h, ha mervel a reas dre ziwadañ a-raok ma erruje mezeien un eurvezh diwezhatoc'h.
Krediñ a reer ez eus bet laeret meur a di-bank gant Phillips ha Mătăsăreanu en hevelep doare.
An armoù implijet gant an ofiserien bolis a oa pistolennoù Parabellum 9 mm pe revolverioù .38 Special. Un nebeud kirri polis a oa dafaret gant fuzuilhoù pompenn 12-gauge. Phillips ha Mătăsăreanu a oa armet gant armoù kemmet e-maez lezenn, reoù emgefreek Norinco Type 56 S-1s (un AK-47 sinaat), ur Bushmaster XM15 Dissipator, ur fuzuilh Heckler & Koch HK-91 hag ur bistolenn Beretta 92FS.
Gwisket e oa al laeron gant hobregonoù graet er gêr ; ar plakennoù hobregon a oa bet kreñv a-walc'h evit talañ un darn ouzh tennoù ar polis a vefe reoù pistolennoù pe fuzuilh pompenn. Ur skipailh archerien SWAT a oa deuet a-benn da dalañ outo dre vezañ armet mat. Ret e oa bet dezho goulenn ur c'harbed hobregonet evit saveteiñ an dud gloazet e-kreiz an eskemmoù tennoù. Lod archerien eus an LAPD a oa bet rediet da amprestiñ armoù doare AR-15 ha fuzuilhoù emgefreek all en ur c'henwerzh armoù nepell diouzh lec'h ar fuzuilhadenn. Trouz bras a oa bet evit goulenn ma vije armet gwelloc'h ha ponneroc'h an archerien e Stadoù-Unanet Amerika evit gellet talañ buanoc'h ha gwelloc'h e ken kaz ma vije ur gwallzarvoud damheñvel en dazont.