cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carola Wasa
Carola Wasa, pe Carola von Wasa-Holstein-Gottorp pe Caroline Fredrika Franciska Stephanie Amalia Cecilia av Wasa (1833-1907), a oa ur briñsez svedat hag a voe diwezhañ rouanez rouantelezh Sachsen.
Merc'h e oa da Gustav von Swedenborg ha da Luise von Baden (1811–1854), ha merc'h-vihan da Gustav IV Adolf, roue Sveden diskaret en 1809.
Dimeziñ
En 1852, enep d'he zad, e troas Carola war-du ar gatoligiezh. D'an 18 a viz Mezheven 1853 e timezas e Dresden d'ar priñs pennhêr Albert von Sachsen. Bugel ebet n'o doe.
Rouanez
En 1873, pa varvas e dad, e voe anvet ar priñs Albert da roue evel Albert Iañ von Sachsen.
En 1884, dindan askell ar briñsez Viktoria von Baden, pried da briñs pennhêr Sveden, e voe graet ar peoc'h etre an Tiegezh Vasa, a oa bet diskaret gant he zad-kozh Gustav IV Adolf, hag an Tiegezh Bernadotte a rene e Sveden. Ur veaj a reas Carola hag Albert da Sveden.
Intañveziñ a reas en 1902, ha mervel e 1907.
Sant'Alessio in Aspromonte
Sant'Alessio in Aspromonte zo ur gumun italian e Meurgêr Reggio Calabria e Calabria.
Concepción Arenal
Concepción Arenal Ponte (Ferrol, 31 a viz Genver 1820 - Vigo, 4 a viz C'hwevrer 1893) a voe ur weladennerez bac'hoù aotreet war ar Gwir, ur gazetennerez hag ur skrivagnerez e luskad ar Realouriezh lennegel. Ezel e oa eus Kevredigezh San Vincenç de Pau (KSVP), ma voe oberiant adalek 1859. Dre he skridoù e tifennas labour ar c'humuniezhioù relijiel e Spagn. Kenlabourat a reas er Boletín de la Institución Libre de Enseñanza ("Kannadig Ensavadur Frank an Deskadurezh"). A-hed he buhez e tiskulias stad bac'hoù ar wazed ha re ar maouezed, an dienez en tiez-yec'hed, ar c'hochennerezh hag aoz ar maouezed, da heul luskad mouezhiacherezed ha diorroerezed ar venelouriezh e Spagn an.
Bugaleaj
Ganet e voe Concepción Arenal Ponte e Ferrol (Galiza) da Ángel Arenal Cuesta (*1790 en Armaño, Kantabria), ur soudard sarjant-major a voe kastizet meur a wech abalamour d'e vennozhioù frankizour enep hollveliegezh ar roue Fernando VII, ha María Concepción Ponte Mandiá Tenreiro (*1795 e Ferrol). Da-heul e chomadennoù er c'harc'har e klañvaas an tad kent mervel e miz Genver 1829, o lezel un intañvez ha teir emzivadez : Concepción, Luisa hag Antonia. E-kerzh ar bloaz e tilojas an tiegezh da Armaño da vevañ e ti ar vamm-gozh a-berzh tad, ma resevas Concepción ur stummadur katolik eus ar re greñvañ. Bloaz diwezhatoc'h e varvas he c'hoar Luisa, an hini yaouankañ. E 1834, gant skoazell he c'har Antonio Tenreiro, eil kont Vigo, ez eas an tiegezh da Vadrid ma studias Concepción, 14 vloaz, en ur skolaj evit dimezelled.
Skol-veur
E 1848 e timezas gant an alvokad ha skrivagner Fernando García Carrasco, a varvas diwar dorzhellegezh nav bloaz diwezhatoc'h, e 1857.
Labour ha kenlabour en aozadurioù kevredigezhel
P'en em gavas intañvez gant daou vab (Fernando, 1850 ha Ramón, 1852), e tilojas da Botez (Kantabria), ma reas anaoudegezh gant ur soner yaouank katolik deol anvet Jesús de Monasterio (1836–1903), a oa kentañ kadoriad KSVP. Monasterio eo an den hag a sachas evezh Concepción Arenal war an oberoù dengar kaset da bennvat gant ar Gevredigezh ; ker kreñv e vo e levezon ma tivizas Concepción sevel strollad maouezed KSVP e Potes e 1859. A-neuze e voe oberiant-kenañ war an tachennù kevredigezh ha dengar. Diwar he labour e KSVP e savas he skrid La beneficencia, la filantropía y la caridad ("Ar madobererezh, an dengarouriezh hag ar garitez", 1861) — dediet da Juana de Vega, kontez Espoz y Mina (1805–1872) — hag a ginnigas d'ar genstrivadeg aozet gant Akademiezh Roueel ar Skiantoù Buhezegezhel ha Politikel dindan anv he mab Fernando, a oa 10 vloaz d'ar mare. Goude meur a dabut diwar-benn an doare direizh da ginnig he skrid er genstrivadeg e voe deroet ar priz dezhi ; Concepción Arenal a voe ar vaouez kentañ bet gopradennet gant an Akademiezh. El labour-se ez embann ez eo a-drugarez da levezon ar relijion gatolik war diorroadur spered ar madobererezh, hervezi, ma voe digoret kalz minic'hi deol e Spagn.
Nebeut goude ez embannas Manual del visitador del pobre (1863), a voe troet en alamaneg, galleg, italianeg, poloneg ha saozneg. Ken dedennet gant al labour-se e voe pennrener ar C'harc'harioù ha maodiern ar Justis ma voe Concepción Arenal anvet da ensellerez karc'harioù ar maouezed e 1864, ar vaouez kentañ o vout anvet er post-se ; betek 1865 e voe e karg.
Diwezhatoc'h ez embannas Concepción Arenal levrioù barzhoniezh hag arnodskridoù, en o zouez Cartas a los delincuentes (1865), Oda a la esclavitud (1866) — a voe gopradennet gant Kevredigezh Enepsklavelour Madrid, El reo, el pueblo y el verdugo ha La ejecución de la pena de muerte (1867). E 1868, e voe anvet da ensellerez Tiez-kastiz ar Merc'hed ha tri bloaz goude, e 1871, e krogas da genlabourat gant ar gelaouenn La Voz de la Caridad e Madrid, ma skrivas e-pad pevarzek vloaz diwar-benn an dienez er bed a oa tro-dro dezhi.
En dael a voe a-zivout ar frankiz kravezel e 1871 e-kerzh ren Amadeo I Spagn e savas Concepción Arenal evit ma tistroje C'hoarezed ar Garitez d'an tier a vadobererezh. E La Voz de la Caridad e skrivas e oa pouezhus-tre ma vije ar relijion en doare tier kevredigezhel-se, hag aspediñ a reas ar Stad evit ma lakaje ar gwir da vout relijiel a-live gant ar gwir da vout direlijion — mat e oa chom hep lakaat ar relijion da ret, hogen mat e oa ivez chom hep lakaat berz war ar relijion. E La Voz bepred e roas titouroù diwar-benn bed ar garitez hag ar c'harc'harioù.
E 1872 e tiazezas ar gevredigezh Constructora Benéfica d'ober war-dro sevel tiez marc'had-mat evit al labourerien. Diwezhatoc'h e kenlabouras evit sevel Kroaz Ruz ar Sikour (Cruz Roja del Socorro) e Spagn evit gloazidi ar brezelioù karlour, e penn un ospital milourel e Miranda de Ebro (proviñs Burgos).
D'ar 4 a viz C'hwevrer 1893 e varvas Concepción Arenal e Vigo, ma voe beziet. War he bez emañ skrivet sturienn he buhez : « A la virtud, a una vida, a la ciencia » ("D'ar vertuz, d'ur vuhez, d'ar skiant"). Met he lavarenn vrudetañ eo Odia el delito y compadece al delincuente, "Kazout a ra ar felladenn ha kendrueziñ d'ar feller", ar pezh a laka berr-ha-berr he sell war ar fellerien evel kenderc'hadoù eus ur gevredigezh moustret ha moustrus.
Benelouriezh
Concepción Arenal a voe unan eus diorrerezed kentañ ar venelouriezh e Spagn. En he levr kentañ diwar-benn gwirioù ar maouezed, La mujer del porvenir ("Maouez an dazont", 1869) e savas enep an arlakadennoù hag a lakae ar maouezed da zisteroc'h eget ar wazed abalamour da abegoù bevoniel. A-du e savas evit ma c'hellje ar maouezed kaout digor d'an holl liveoù en deskadurezh, hogen e lod micherioù hepken rak hervezi ne oa ket gouest ar maouezed da embreger an aotrouniezh. Er penn-kentañ ne voe ket a-du gant o ferzh er vuhez politikel abalamour da wall-zistroioù a c'hellje bezañ, ha da ezañ rediet da guitaat o zi hag o familh. Diwezhatoc'h avat e skrivas :
E 1882, Concepción Arenal a gemeras perzh dre lizher er C'hendalc'h pedagogel spagnat-portugalat-suamerikan e Madrid, gant un degasadenn a-zivout « Deskadurezh ar maouezed » er pempvet rann anvet « Meizad ha bevennoù deskadurezh ar maouezed, hag o barregezhioù micherel ». Er rann-se e voe breud diwar-benn al liammoù hag an diforc'hioù etre ar wazed hag ar maouezed, an doareoù da sevel ur reizhiad mat a zeskadurezh ha diplomoù evit ar maouezed, barregezhioù ar maouezed evit ar c'helenn, ar barregezhioù evit ar micherioù all hag o bevennoù, ha deskadurezh-korf ar maouezed. Ouzhpenn da gement-se e skrivas e oa ar maouezed barrek war ar c'helenn pergen, hag e oa arabat o forchiñ diouzh ar micherioù all, war-bouez ar re vilourel. Hervezi e oa gwelloc'h kelenn an eil derez er gêr abalamour d'an endro fall a vez en ensavadurioù, hag e c'helle ar maouezed heuliañ kentelioù ar skolioù-meur gant ma vije digoust ha ma tougje ar studierien ar bri a zo dleet d'o c'hamaladezed. A-du e savas ivez gant deskadurezh-korf ar maouezed ha diorrroadur ar yec'hederezh en enep d'un hengoun a vrude an difiñv hag an euzh ouzh ar c'horf, a vije mammenn meur a viloni.
En he arnodskrid El trabajo de las mujeres ("Labour ar maouezed", 1891) e savas enep an dister ma veze prientet ar maouezed evit al labourioù greantel ; diwar kement-se ha diwar ur c'hevezerezh didruez e teue goproù bihan e-keñver strivoù bras e-pad hir amzer. Kinnig a reas Concepción Arenal ma vije roet d'ar maouezed kement benveg-deskiñ a veze roet d'ar wazed, ha ma vije diframmet ar c'horfoù-micher peogwir ne raent nemet lakaat an traoù war an tu gwazh, hervezi bepred. Diskouez a reas ivez an diskemm etre ar maouezed a veze o c'hoeñviñ en un digasted dinerzhus hag ar re a veze dizeriet gant ul labour start. Ne c'helled ket, a skrivas-hi, kenderc'hel gant ar bec'h diboell etre "ar bed a-vremañ" hag "ar maouezed a-wechall" ; an doare mat nemetañ da advevañ ar gevredigezh a vije "kelenn armaouezed en arzoù, er skiantoù hag ar greanterezh", ha kement-se abalamour ma ne c'hall bout urzh armerzhel ebet ha lempouez ebet keit ha ma vo an hanter eus an denelezh e dalc'h un hêrezh, ur skoazell digant ar familh pe an aluzen evit na gouzañv diwar an naon pe an diboellerezh. Ar gwellañ micherioù evit ar maouezed a vije « orolajerez, dalc'herez levrioù er c'henwerzh, livourez podoù pri, kelennerez, apotikerez, alvokadez, mezegez evit ar vugale hag ar merc'hed ha belegez met neket leanez. Hini ebet ne zleje mont war-du ar politikerezh pe ar vuhez vilourel », emezi. Ar maouezed a rankje klask ar micherioù-se, rak er wazed ez eus « dougoù sultaned, marsoñjoù gouezidi ha dezevioù beleien. » A-zivout ar c'hloer e skrivas « dre vras e vezont dizesk-kenañ, ne fell ket dezho e vije desket maouez pe vaouez, gwelloc'h eo sikour ganti hag he derc'hel en diouiziegezh. »
Concepción Arenal a voe unan eus prederourezed ar gatoligiezh kevredigezhel, evel m'en diskouez he skridoù e La Voz de la Caridad hag evel-se e voe anavezet gant ar jezuist J. Alarcón er gelaouenn Razón y Fe (1900-1902) abalamour ma oa anezhi « uhelvennad ur venelouriezh a c'helled degemer » ha ma oa « ur Spagnolez e gwirionez ha ur gatoligez penn-kil-ha-troad ».
En desped da gement-se e voe Concepción Arenal ur skrivagnerez na veze ket lennet kalz, a veneged en un doare distag diouzh ar c'henarroud, ha da zireizhkredourez e veze lakaet gant an darn vuiañ eus katoliged ha katoligezed he amzer. A-enep emsavioù ha trubuilhoù politikel ar Sexenio Democrático (1868-1874) e voe krouet e Spagn an Acción Católica, ul luskad mirour hag a stourmas dizehan enep mennozhioù Concepción Arenal a veze brudet gant an Asociación Nacional de Mujeres Españolas.
Dre hanterouriezh Concepción Arenal e c'hallas María Victoria dal Pozzo, pried ar roue Amadeo I Spagn, kenderc'hl da gas arc'hant evit ar rebaour, daoust d'ar rouanez bout en harlu e Portugal abaoe diskar ar roue e 1873.
Sant'Alessio
Sant'Alessio zo anv meur a gumun en Italia :
Agnes Bro-C'hall (1260-1325)
Agnes Bro-C'hall, ganet war-dro 1260 pe 1265 ha marvet d'an 19 a viz Kerzu 1325 e Lantenay (Côte-d'Or), a oa ur briñsez gapetian c'hall.
He buhez
Merc'h e oa d'ar roue gall Loeiz IX ha d'e bried Marc'harid Provañs, hag o merc'h diwezhañ e oa.
He bugale
En 1306 e varvas he fried, hag e teuas da vout rejantez an dugelezh evit he bugale. En 1316 e varvas ar roue gall Loeiz X, ha hi da zifenn gwirioù he merc'h-vihan Janed war gurunenn Bro-C'hall, dirak ar rejant [Fulup V Bro-C'hall|Philippe de Poitiers]], breur Loeiz.
Mervel a eure daou vloaz goude ha beziet e voe en abati Cîteaux.
Le Grippon
Le Grippon a zo ur gumun eus departamant Manche e Bro-C'hall, krouet e 2016.
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Les Chambres ha Champcervon.
Ponte Vecchio (Firenze)
Ar Ponte Vecchio ("Ar Pont Kozh") e Firenze, war ar stêr Arno, zo unan eus brudetañ monumantoù kêr, hag an arouez heverkañ anezhi.
Adal amzer Henroma (120 kent JK) e oa ur pont war ar stêr ma tremene ar via Cassia dreist ar stêr Arno.
Holofern
Holofern (en hebreeg הולופרנס) a oa unan eus jeneraled Naboukadnesar II, roue an Asirianed hervez Levr Youdith er Bibl. Deskrivet eo evel penngadour Naboukadnesar (Yd. 2, 4). Pa oa o tagañ Rouantelezh Yehouda e lakas seziz dirak kêr Baituloua (Yd. 7, 1) hag e voe dibennet gant Youdith (Yd. 13, 6-10).
Kalz oberennoù arzel a ra dave da istor Judit ha Holofern.
Kefeleg-koad Sulawesi
Kefeleg-koad Sulawesi (Scolopax celebensis) a zo un evn hirc'harek brosezat e Sulawesi (Indonezia).
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar c'hefeleged-koad en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Torrenova
Torrenova zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
Bernard du Peyron
Bernard, pe Bertrand, du Peyron, a voe eskob Treger eus 1404 da 1408, met gant bec'h.
Emgann Tenaru
Emgann Tenaru, lesanvet Emgann ar stêr Ilu pe Emgann ouf Aligator, a oa bet un emgann etre Arme Impalaeriezh Japan hag ar Gevrididi a oa c'hoarvezet d'an 21 a viz Eost 1942 war enezenn Guadalcanal war Talbenn ar Meurvor Habask e-doug an Eil Brezel-bed. An emgannn a oa bet ar c'hentañ argadenn zouar e-kerzh Kampagn Guadalcanal.
Bernard du Peyron
Anvet e voe da gentañ da eskob Naoned, da vare Skism meur ar C'hornôg. Dilec'hiet e voe da eskopti Treger gant an eneppab Benead XIII e 1404 ; drouklaouen an tamm anezhañ, an eskob e c'halvas ouzh Breujoù Pariz, ha d'an 21 a viz Mae 1407 e voe kadarnaet evel eskob Naoned. Pa voe ar c'hadarnadur-se bet nac'het adarre gant ar pab, Bernard du Peyron e c'houlennas eskemm gant Christophe, pe Chrétien de Hauterive, eskob Tarbes, d'ar 17 a viz Gwengolo 1408.
Emgann Tenaru
An U.S. Marines, renet gant ar Major Jeneral Alexander Vandegrift, a oa deuet a-benn da dalañ ouzh argadenn ar "c'hentañ strollad" eus "rejimant Ichiki", dindan urzhioù ar c'horonal japanat Kiyonao Ichiki. Ar Marines a oa o tifenn Kelc'h Lunga, a oa linenn difenn Henderson Field, a oa bet aloubet gant ar Gevredidi goude an dilestradegoù e Guadalcanal d'ar 7 a viz Eost. Unvezioù Ichiki a voe kaset da Guadalcanal da argas soudarded dilestret ar Gevredidi. Fiziet e oa bet enno ar pal da adkemer an nijva ha da gas an nerzhioù kevredet er-maez eus an enezenn. Faziet bras e oa Japaniz o soñjal e oa kalz gwanoc'h soudarded ar Stadoù-Unanet evit na oant en gwirionez. En holl e oa 11 000 soudard. Unvez Ichiki a oa bet o tagañ lec'hioù difenn ar Marines diouzh an noz en Alligator Creek, e reter kelc'h Lunga. Jacob Vouza, ur gward eus an arvor, en devoa kelaouet an Amerikaned un nebeud munutennoù a-raok argadenn Ichiki. Japaniz a voe trec'het-naet gant kolloù bras-kenañ. Ar Marines a lañsas un enebargadenn a-enep soudarded Ichiki a oa chomet bev er mintin war-lerc'h, lazhet e voe kalz anezho c'hoazh. En holl ne oa chomet bev nemet 128 eus an 917 soudard e kentañ strollad rejimant Ichiki.
An emgann-se a oa bet an hini kentañ eus an tri emgann dalc'het war an douar e-kerzh Kampagn Guadalcanal. Japaniz goude an taol kleze en dour-se o devoa komprenet e oa kalz niverusoc'h soudarded ar Stadoù-Unanet e Guadalcanal eget n'o doa soñjet. An nerzhioù kaset goude-se da glask adkemer nijva Henderson Field a oa kalz brasoc'h o niver.
Burkini
thumb|right|300px|An dilhadtresourez Aheda Zanetti gant Mecca Laa Laa, gwisket gant ar "burqini" evit he labour kouronkerez-savete e [[North Cronulla Beach e Sydney, Aostralia, d'ar 4 a viz C'hwevrer 2007. Graet eo bet ar burkini melen ha ruz evit ar Surf Life Saving Australia ha reiñ tu d'ar muzulmadezed da vonedonea war an traezh en ur zoujañ d'o relijion.]] Maouez e burqini|thumb|200px|right
Goloet eo ar c'horf penn-da-benn, ne chom dizolo nemet an dremm, an daouarn hag an treid. Skañv a-walc'h eo evit gallout neuial aes.
Berz ha berzh
E deroù miz Eost 2009 ez eus bet difennet ouzh ur vaouez e Bro-C'hall neuial en ur poull-neuial e kêr, war zigarez ne oa ket un dilhad yac'h en ur poull-neuial.
E dibenn miz Eost 2009 eo bet aotreet ar burkini en Oslo, kêr-benn Norge.
E 2016 e oa un devezh burkini da vezañ en ur poull-neuial e kêr Marseille:
Kefeleg-koad Amerika
Ar c'hefeleg-koad Amerika a zo un evn hirc'harek, Scolopax minor an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous e Norzhamerika.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar c'hefeleged-koad en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Bolz Trajan (Ancona)
Bolz Trajan en Ancona, en Italia, zo ur volz-enor d'an impalaer roman Trajan en IIvet kantved.
Istor
Renet e vije bet al labourioù gant an tisavour Apollodoros Damas.
Evit an diri a voe savet en 1859.
Rocca d'Arce
Rocca d'Arce  zo ur gumun en Italia, e proviñs Frosinone, e rannvro Lazio.
Llyn Ogwen
Llyn Ogwen (distaget Ogwan er c'hornad) zo ul lenn en Eryri, a-us da Nant Ffrancon, ur pevar miltir er gevred da gêrig Bethesda, e Gwynedd, ha tri miltir hanter eus Capel Curig er reter.
Starship Troopers
Starship troopers a c'hell bezañ evit:
C'hoarioù
Starship Trooper a c'hell bezañ evit:
Dactylortyx
Dont a ra e anv eus ar gerioù henc'hresianek δάκτυλος (biz, biz-troad e brezhoneg) hag ὄρτυξ (koailh e brezhoneg).
Galaksienn Andromeda
Galaksienn Andromeda a zo ur c'halaksienn droellennek lec'hiet war-dro 2.54 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar.
Dactylortyx
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == N'eus nemet ur spesad er genad-mañ : Dactylortyx thoracicus, unnek isspesad (Dactylortyx thoracicus chiapensis, D. t. conoveri, devius, dolichonyx, fuscus, melodus, paynteri, pettingilli, salvadoranus, sharpei ha thoracicus) dezhañ.
Pontecorvo
Pontecorvo  zo ur gumun en Italia, e proviñs Frosinone, e rannvro Lazio.
Ripi
Ripi  zo ur gumun en Italia, e proviñs Frosinone, e rannvro Lazio.
1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel
Ar 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel (1er Régiment d’Infanterie Coloniale) a oa ur rejumant eus an tirlu gall (lu gall).
Herri Iañ, dug Guise
E penn ar gostezenn gatolik e oa Herri en amzer ar Brezelioù a relijion e bro-C'hall, a-enep ar gostezenn brotestant. E 1572 e kemeras perzh e lazhadeg Gouel Sant Berteleme. Aon en doa ar roue gall e vije bet Guise o klask kemer e gurunenn digantañ ha klask a reas an tu da gaout an dizober anezhañ.
Kefeleg-koad Amami
Kefeleg-koad Amami (Scolopax mira) a zo un evn hirc'harek brosezat e Japan.
Pofi
Pofi zo ur gumun en Italia, e proviñs Frosinone, e rannvro Lazio.
Kefeleg-koad Amami
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar c'hefeleged-koad en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Loch Rí
Loch Rí pe Loch Ríbh (Lough Ree e saozneg) zo ul lenn e-kreiz Iwerzhon, unan eus an teir lenn vras zo a-hed An tSionainn, etre Loch Aillionn en argrec'h ha Loch Deirgeirt en ardraoñ.
Emañ Loch Rí etre kontelezh An Longfort, kontelezh An Iarmhí ha kontelezh Ros Comáin (Connacht). Er c'hreisteiz d'al lenn emañ kêr Baile Átha Luain.
War enezennig Inis Cloithreann e kaver rivinoù savadurioù kristen kozh. War an enezenn-se e oa bet lazhet ar rouanez Medb (Méabh) gwechall, hervez ar vojenn.
Asinus asinum fricat
Asinus asinum fricat zo un droienn latin hag a dalv kement hag Azen a frot azen. A vez lavaret eus daou zen o reiñ meuleudi an eil d'egile.
Eozen Roparz
Eozen Roparz (pe Yves Ropars), ganet d'an 29 a viz Gwengolo 1656 e Lotei ha marvet d'an 18 a viz Mae 1735 e Lotei, a oa beleg ha troour brezhonek.
Gallinaro
Gallinaro  zo ur gumun en Italia, e proviñs Frosinone, e rannvro Lazio.
Baituloua
Baituloua pe Betulia a oa ur gêr vihan eus harzoù Israel bet sezizet (Yd 7) gant Olofern, unan eus jeneraled Nabuc'hodonosor, pa oa o tagañ Rouantelezh Yehouda. Brudet eo evit istor Youdith, un intañvez yaouank eus ar gêr hag a zeuas hervez ar Bibl da dibennañ Olofern goude bezañ e hoalet.
Chapel Langristin
Kalvar
Ur c'halvar, e maen Kersanton ivez, a oa bet savet e-kichen ar chapel e 1587. Dilec'hiet eo bet da vezañ lakaet er c'hreisteiz d'ar chapel.
Yann Pennc'hoed
Yann Pennc'hoed pe Pennc'hoad (1360-1448) a oa ur brezelour breizhat, hag amiral Breizh etre 1401 ha 1432.
Joseph-Marie Bourdy
Joseph-Marie Bourdy, ganet d'an 31 Kerzu 1817 en Alre ha marvet d'ar 1añ Kerzu 1866 e Sant-Yann-Brevele, a oa beleg ha troour brezhonek. Kure e voe en Elven hag e Sant-Teve, ha person Enizenac'h ha Sant-Yann-Brevele.
Marko Vovtchok
Marko Vovtchok (ukraineg : Марко́ Вовчо́к Marko Vovtchok) a oa anv-pluenn Mariya Oleksandrivna Vilinska (ukraineg : Марія Олександрівна Вілінська, ruseg : Мария Александровна Вилинская ; Yekaterininskoye, 22 Kerzu 1833 – Naltchik, 10 Eost 1907, ur skrivagnerez ukrainat. Gant ar skrivagner hag embanner ukrainat Panteleimon Koulich (1819-1897) e voe dibabet hec'h anv-pluenn gourel.
Realouriezh e oa danvez hec'h oberennoù, ma teskrivas Ukraina an amzer dremenet : kontadennoù-pobl, buhez ar served hag all. Berzh bras-meurbet a reas er bloavezhioù 1860 en Ukraina goude embannadur un dastumad kontadennoù ukrainek e 1857. Pinvidikaet e voe lennegezh Ukraina gant an dodennoù nevez a voe degaset ganti, evel an istorioù kevredigezhel (Інститутка "An ensavadur", 1859) ha politikel (Маруся "Marousya", 1871). Gant troidigezh c'hallek Marousya e c'hounezas brud en Europa ar C'hornaoueg.
Tabut zo c'hoazh diwar-benn he dastumad kontadennoù eus Ukraina, pa gred da veur a vuruteller e oa ket skrivet a-gevret gant he fried kentañ, a oa ur folklorour.
Buhez
D'an 10 a viz Kerzu 1833 hervez an deiziadur juluan (22 a viz Kerzu hervez an deiziadur gregorian) e voe ganet Mariya Oleksandrivna Vilinska e Gouarnelezh Oryol (Oblast Oryol hiziv) en Impalaeriezh Rusia, d'ur vaouez a lignez ha d'un ofiser en arme, rusegerien o-daou daoust dezho bezañ a-orin eus rannvro Kyiv. Desket ha liesyezher e oa he mamm, a gare kanoù ha sonerezh Ukraina ; ganti e voe boulc'het deskadurezh Mariya. Seizh vloaz e oa pa varvas he zad ; addimeziñ a reas he mamm, gant ur julod tirantus ha kriz koulz gant e diegezh hag e served ; adalek neuze e voe desavet Mariya e ti ur voereb dezhi. Daouzek vloaz e oa e 1845 pa voe kaset d'ur skol-lojañ e C'harkiv, a-raok mont da Oryol pa oa 16 vloaz. D'he 16 vloaz end-eeun e kejas e saloñs lennegel he moereb en Oryol ouzh ar folklorour ha tudour Opanas Markevytch (1822-1867), a oa en harlu abalamour d'e oberoù politikel kuzh enep an Impalaeriezh e Kyiv.
E 1851, goude hec'h eured gant O. Markevytch d'ar 25 a viz Kerzu 1850, e tilojas da Ukraina. Adalek 1851 betek 1858 e vevas e Tchernihiv, e Kyiv hag e Nemyriv en ur skoazellañ he fried en e labour tudour ; e-keit-se e teske Mariya sevenadur ha yezh Ukraina. E Kyiv e c'hanas he mab Markovitch Bohdan Opanasovitch (1853-1915), a voe ur matematikour, ur c'hazetenner hag un dispac'her.
E 1857 e lakaas Marko Vovtchok embann Народні оповідання Narodni opovidannya, "Kontadennoù-pobl", 11 kontadenn a voe degemeret-dispar e metoù al lennegezh ukrainat, gant ar folklorour ha tudour Taras Shevchenko ha gant Panteleimon Koulich pergen ; e Rusia ivez e voe saludet an oberenn goude bezañ bet troet e ruseg hag embannet gant Ivan Tourgeniev e Sankt-Peterbourg e 1859.
Goude ur chomadenn verr e Sankt-Peterbourg e 1859 ma voe degemeret mat gant pennoù-bras ar sevenadurioù ukrainat ha rusian ez eas Mariya Vilinska, gant he fried, da weladenniñ Europa ar C'hornaoueg, ma chomas en Alamagn, e Bro-C'hall, en Italia hag e Suis. Nebeut goude e tistroas O. Markevytch da Ukraina, e-unan abalamour da avoultriezh e wreg ; biken ne adwelas e bried hag e vab, petra bennak ma kasas arc'hant dezho e-pad meur a vloaz gant ar spi ma tistrofe e wreg ; breset e voe ar folklorour, a varvas en digenvez e Tchernihiv e 1867. E-kerzh he beajoù dre Europa e kejas Marko Vovtchok ouzh ar c'himiour Dmitriy Mendeleyev, ar sonaozour Aleksandr Borodin hag an nervoniour Ivan Setchenov (1829-1905) ; dre hanterouriezh Ivan Tourgeniev e kejas ouzh Jules Verne, Aleksandr Herzen ("Tad ar sokialouriezh", 1812-1870) ha Lyev Tolstoy. Mariya Vilnska a skrivas istorioù ha kontadennoù e galleg, a voe embannet e Journal de l'éducation et du divertissement P.-J. Stahl, anv-pluenn Pierre-Jules Hetzel (1814-1886), a embanne romantoù Jules Verne.
Morolo
Morolo zo ur gumun en Italia, e proviñs Frosinone, e rannvro Lazio.
Marko Vovtchok
Buhez
E 1867 e tistroas ar veajourez da Sankt-Peterbourg ma chomas betek 1878. Berzet e oa an ukraineg eno, setu e labouras evel skridaozerez ha troerez evit kelaouennoù rusek. Danevelloù a skrivas e ruseg e-kerzh he chomadenn e Sankt-Petersbourg : Живая душа Zhivaya dusha "An ene bev" (1858), Записки причетника Zapysky prychetnyka "Deizlevr ur sakrist" (1870), ha meur a hini all. Tost e voe d'ar gelaouenn rusek Отечественные записки Otechestvennyye zapiski "Deizlevr broadel" en alamaneg, e poloneg hag e ruseg, a embannas lod eus he oberennoù. E 1870, p'edo e Sankt-Peterbourg, e kenlabouras evel troerez gant ar gelaouenn Переводы лучших иностранных писателей Perevody lutchchikh inostrannykh pisateley "Troidigezhioù diwar ar gwellañ skrivagnerien estren" ma troas Kontadennoù Andersen, oberennoù gant Erckmann-Chatrian, Jules Verne ha skrivagnerien all. Kalz troerezed eus ar vro a voe degaset d'ar gelaouenn gant Maryia Vilinska. Pa voe Brud fall o redek diwar-benn Marko Vovtchok, he dije gopret troerezed evit marvailhoù Andersen, ez eas ar gelaouenn "Troidigezhioù diwar ar gwellañ skrivagnerien estren" da get ha darbet e voe da Variya Valinski paouez da skrivañ. E 1872 e kuitaas Sankt-Peterboug d'en em staliañ e domani anaoudeien dezhi e proviñs Tver ma kendalc'has da skrivañ e ruseg : теплое гнездышко teploye gnezdychko "Un neizh tomm" (1873), В глуши V glouchi "En dezerzh" (1875) hag Отдых в деревне Otdykh v derevne "Diskuizh war ar maez" (1876-1899) en o zouez.
E 1878 ez addimezas, gant un ofiser rusian kalz yaouankoc'h egeti anvet Mikhail Lobach-Zhouchenko, hag adal neuze e heulias he fried e-pad 30 vloaz e meur a rann eus an Impalaeriezh (Stavropol, Bogouslav, Naltchik) ; e 1885 e voe e Gouarnelezh Kyiv ma chomas betek 1893 ; eno e kendalc'has gant he labour diwar-benn folklor Ukraina, en ur sevel ur geriadur ukraineg-ruseg-poloneg ivez. E deroù ar bloavezhioù 1900 ez adskoulmas darempredoù gant embannerien ukrainat.
Diwezhatoc'h e tistroas ar familh da Naltchik, ma varvas Mariya Oleksandrivna Vilinska "Marko Vovtchok", oadet 73 vloaz, d'an 28 a viz Gouere 1907 (hervez an deiziadur juluan ; d'an 10 a viz Eost hervez an deiziadur gregorian).
Marousya
An istor-se, skrivet evit ar vugale, zo bet troet e galleg gant Pierre-Jules Hetzel hag embannet gantañ — dindan e anv-pleunn, P.-J. Stahl e 1878 ; buan e troas da levr muiañ-karet ar vugale e Bro-C'hall, ma voe enoret gant Priz an Académie française ha ma voe erbedet gant Ministrerezh an Deskadurezh-Stad evit levraouegoù ar skolioù. Den ne oar da vat hag e ruseg pe en ukraineg e oa bet skrivet gant Marko Vovtchok. En ukraineg e vije bet skrivet er bloavezhioù 1860, diembann e vefe chomet, ha kollet e vefe bet ar skrid orin ; e ruseg e vefe bet skrivet, ha lakaet da droidigezh diwar an ukraineg evit diflipañ diouzh ar c'hontrollerezh — ma vefe gwir an eil doare-se e vefe ar skrid ukrainek un droidigezh eus ar ruseg graet gant an aozerez. Troidigezhioù eus un embannadur rusek e 1871 eo an holl embannadurioù ukrainek eus Marousya a gaver hiziv an deiz. Er gelaouenn "Troidigezhioù diwar ar gwellañ skrivagnerien estren" e Sankt-Peterbourg e oa an embannadur rusek-se, ha bloaz goude e oa deuet er-maez e stumm ul levr sinet Marko Vovtchok ha kinniget evel-henn : "troet diwar an ruseg bihan, gant skeudennoù diwar zorn Klodt ha Bashilov" (an ukraineg eo ar "ruseg bihan"). Ar skrid rusek-se zo bet troet en ukraineg gant Vasyl Domanytsky. E 1927, familh eil pried Mariya Valinska a brofas d'an istorour ha buruteller ukrainat Oleksandr Dorochkevytch (1896-1946 skrid ukrainek Marousya diwar zorn Mariya Valinska, evit e dezenn doktorelezh Skridoù e komz-plaen ukrainek Marko Vovtchok ; darn eus ar skrid a voe embannet e 1943.
T-28 (tank)
An T-28 a oa un tank etre soviedel gant meur a douribell. Ar pimpatrom a oa bet echuet e 1931, ha kroget ar broduerezh e fin 1932. Pal pennañ an tank-se a oa bezañ un harp tan d'an droadegiezh evit treuziñ linennoù difenn kreñvaet an enebourien. Tres an T-28 a oa bet soñjet evel klokadur an T-35 ponner (gant meur a douribell ivez). An doare tankoù-se ne oant ket bet un araokadenn anat en emgannoù, met ur bazenn bouezus e voent evit an ijinourien soviedel a-fed tresoù an tankoù a voe savet goude-se. Un heuliad mennozhioù ha diskoulmoù nevez hag a oa bet arnodet war an T-28 a voe adkemeret ha gwellaet evit an tankoù nevez.
Sistem Geolec'hiadur Hollek dre Satellit
Ur Sistem Geolec'hiadur dre Satellit (SGS) zo ur rouedad a loarelloù a bourchas ul lec'hiadur geo-spasel emren war un dachenn vras. Aotreañ a ra reseverien elektronek bihan da dermeniñ o hedenn, ledenn hag uhelder en un doare resis (didan ur metrad) dre implij sinaloù amzeriek kaseet en un doare eeun dre radio gant loarelloù. Dre ar memes sinal e c'hell ar resever jediñ an eur lec'hel gant ur resisder bras, ar pezh a aotre ar sinkronizadur amzeriek. Ur sistem geolec'hiadur dre satellit hollek a vez graet ur Sistem Geolec'hiadur Hollek dre Satellit outañ (SGHS pe GNSS evit Global Navigation Satellite System e saozneg).
GLONASS, oberiet gant Rusia
Gant an Unvaniezh Soviedel e voe kroget, e derou ar bloavezhioù 1980, diorreiñ ur sistem geolec'hiadur damheñvel ouzh hini ar Stadoù-Unanet, GLONASS (globalnaïa navigatsionnaïa spoutnikovaïa sistém ) e anv. Diwar an enkadur armerzhel e voe daleet ar program ken ne zeuas ket an obererezh kentañ araok 1996, o vezañ kouezhet an Unvaniezh Soviedel hag adc'hanet Rusia, ha ne voe ket posubl lakaat da nijal al loarelloù a zo ret. Goude 2000, a-drugarez da adkrog an diorreadur armerzhel e voe arc'hantaet ar raktres ha lañset trawalc'h a loarell ken e voe adlakaet ar servij leun endro e 2011. Er bloavezh-se e voe embannet ma ar poellgomzerioù IPhone 4S hag ar Samsung Wave III a vo gouest ober ganti er-maez eus Rusia.
Galileo
Da-heul un emglev etre Unvaniezh Europa hag an Ajañs Spasel Europa e voe lañset ar sistem-se e Meurzh 2003. E derou 2016 ez eu 12 loarell war orbitenn war an 30 a zo bet raktreset. Ar sistem trevour nemetañ eo. A-benn 2020 ez eo sanset ar sistem bezañ oberiant gant 24 loarell oberiant ha 6 satelit miret kenkas.
BeiDou
Oberiet gant Republik Pobl Sina ha bet lañset e 2003 gant daou loarell evel ur sistem oberiant nemet war Sina, Asia ar gevred betek an Oseania. E 2023, gant 35 loarell, ar sistem Beidou 3 a zo deuet da vezañ hollek.
Chapel Sant-Wenole (Plougastell)
E penn kentañ ar kantved e oa bet savet chapel Sant Wenole e Plougastell.
Pa oa bet adkempennet e oa bet tennet diouzh ar savadur un treust lec'h ma oa enskrivet an deiziad 1514. An nev eo lodenn goshañ ar chapel. Stumm ur groaz zo d'ar chapel. Adkempennet ha brasaet e oa bet er kantved. D'ar poent-se oa bet savet ar groazell hag ar c'hor.
Kouezhet e oa toenn ar chapel er c'hantved all hag adkempennet eo bet penn da benn. An arrebeuri a oa bet adkempennet da heul etre ar bloavezhioù 1991 ha 1993.
Enskrivet eo ar chapel en adrenabl ar monumantoù istorel abaoe 1932.
Pico (Lazio)
Pico zo ur gumun en Italia, e proviñs Frosinone, e rannvro Lazio.
Oreortyx pictus
a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Odontophoridae. Ar spesad nemetañ an hini eo er genad Oreortyx.
Anvet e voe Ortyx picta (kentanv) da gentañ-penn (e 1829) gant ar skiantour skosat David Douglas (1799-1834).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ e Norzhamerika, en un takad hag a ya eus mervent Kanada da gKalifornia-Izel :
Politikerezh rannvro Unaniezh Europa
Politikerezh rannvro Unaniezh Europa, pe c'hoazh politikerezh kenstagusted ekonomikel, sokial ha tiriadel Europa a zo e bal diorren rannvroioù Europa en un doare kendoniet ha kenstag.
Diwar intrudu Kengor Europa, a oa renet gant Jacques Delors, e voe lakaet kenstagusted ekonomikel ha sokial Europa er Skrid Unel e 1986. Divizet e voe gant ar stadoù izili kement-mañ : a-benn broudañ un diorren kendoniet evit ar Gumuniezh en he fezh e tiorren ha kendalc'h homañ hec'h obererezh evit kreñvaat he c'henstagusted ekonomikel ha sokial. Mennout a ra ar Gumuniezh dreist-holl bihanaat ar forc'hadenn etre ar rannvroioù ha dale ar rannvroioù paourañ.
Anv zo eus lakaat e pleustr Disklêriadur Schuman d'an 9 a viz Mae 1950 : Europa ne vo ket graet en un taol, nag en ur savadenn hollek kennebeut : graet e vo gant oberiantizoù fetis a grouo da gentañ ur genskoazell da dra. Ouzhpenn-se e venn kevreadelerien zo diorren ur seurt Europa ar rannvroioù. Erfin emañ 12 stad nevez o paouez mont e-barzh Unaniezh Europa (10 e miz Mae 2004 ha 2 e miz Genver 2007), hag anv a zo eus ur politikerezh kenskoazell evito, evito da c'hounit war o dale e-keñver diorren.
Palioù ar politikerezh rannvro
E 2008 ez eus en Unaniezh Europa 271 rannvro, digempouez o live diorren. Meur a zilañs a zo gant rannvroioù zo : PDK izel, enezennadur, ekonomiezh gwallet gant adframmadurioù ekonomikel...
Mennout a ra ar politikerezh rannvro bihanaat an diforc'hioù ekonomikel ha sokial-se etre rannvroioù an Unaniezh, a noaz ouzh savidigezh un hollad kenstag ha buhezek. Diazezet eo ivez war deorienn an emsavioù keñveriet a ziskouez an tuioù mat eus kreskiñ an eskemmoù etre ar broioù, war-bouez ma vez ul live diorren damheñvel gant ar broioù-se. Kadarnaet eo bet ar pal-se gant Jacques Delors en e vuhezskrid : "Nec'het e oan gant kempouez etre roll ar marc'had hag ar reoliata, gant ar politikerezhioù kunduiñ ha kerreizhañ". Harpañ a ra erfin war un argerzh geografel, oc'h istimañ o deus ar geodediz european lec'hiet en un tiriad dibourvez nebeutoc'h a spletoù evit taliñ ouzh an dazont.
A-benn plaenaat ar stad-mañ eo bet difennet abred-tre pennaenn ar genskoazell gumuniezhel gant an Unaniezh. Tremen a ra ar genskoazell-se gant ur souten lec'hel, hervez an ezhommoù lakaet splann, met ivez gant palioù hollek evit diorren an Unaniezh.
Hiziv e venn ar politikerezh rannvro bihanaat an diforc'hioù etre ar rannvroioù dre harp tri fal boutin d'an holl rannvroioù : harpañ al labour, luskañ ingalded ar chañsoù (etre ar wazed hag ar maouezed peurgetket) ha gwarediñ an endro. En ur zoujañ ouzh an teir fennaenn-se an hini e rank pep obererezh rannvro an Unaniezh bezañ lakaet e pleustr.
Ar politikerezh rannvro a-raok 2000
Abaoe 1957 e voe meneget gant feur-emglev Roma, er rakskrid, ar redi da greñvaat unander an ekonomiezhioù ha da warediñ o diorren kempouez en ur vihanaat an diforc'hioù etre ar rannvroioù, ha dale an tiriadoù dibourvez. Diwar-se e voe krouet daou font dre sekteur : Font sokial Europa (FSE) ha Font Europa evit heñchañ ha gwarantiñ al labour-douar (FEHGL/FEOGA). E 1975 e voe krouet Font Europa evit diorren ar rannvroioù (FEDR/FEDER). E bal eo dasparzhañ ul lodenn eus budjed ar gumuniezh d'ar rannvroioù tapet dale e-keñver diorren ganto. E 1986 an hini e voe raktreset ur politikerezh kenskoazell frammet gant Skrid Unel Europa. Hervez mennozh ar sinerien e rank degas ur c'hontrel-fed da redioù ar marc'had boutin evit broioù ar Su hag ar rannvroioù displet all.
Ul lodenn vras eus budjed an Unaniezh
Er c'houlzad 2000-2006 eo budjed ar politikerezh rannvro 257 miliard euro. An eil dispign brasañ eo e budjed an Unaniezh (37%), goude politikerezh boutin al labour-douar (PAC:43%).
Da Vro-C'hall e voe roet ouzhpenn 17 miliard euro.
Roet e vez ar yalc'had-se gant Kengor Europa war-bouez un nebeud stuzioù (implij mat an arc'hant, treuzwelusted...) d'ur bennadurezh (anvet "pennadurezh merañ") dileuriet gant pep stad ezel. Harpañ a ra ar bennadurezh-mañ da ziorren raktresoù e rannvroioù an Unaniezh en ur genarc'hantiñ anezho (da skouer e tibab, e kenlabour gant ar pennadurezhioù lec'hel hag european, da genarc'hantiñ gant 20% un imbourc'hva klaskerezh en ur skol-veur pe gant 50% sikour an dud lakaet diaes da gaout o aotre-bleinañ).
INTERREG Interreg Interreg Interreg III Interreg III İnterreg
Montreuil (Vande)
Montreuil a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Karabiner 98k
Ar Karabiner 98 kurz (brezhoneg : "karabinenn verr 98") berraet e Kar98k pe K98k ha kammskrivet alies "K98" (a oa ur garabinenn all, polonat), zo ur fuzuilh gant ur gobari boledoù 7.92 × 57 mm Mauser a voe degemeret gant ar Wehrmacht d'an 21 a viz Even 1935. Bez' eo unan eus an doareoù fuzuilhoù diwezhañ bet produet gant an embregerezh Mauser.
Kefeleg-koad Ginea Nevez
Kefeleg-koad Ginea Nevez (Scolopax rosenbergii) a zo un evn hirc'harek brosezat e Ginea-Nevez.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar c'hefeleged-koad en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Levr Nehemia
Levr Nehemia, asambles gant Levr Ezra, zo unan eus levrioù an Tanac'h rak ul levr nemetken a oa anezho diagent. Dispartiet e voent gant ar gristenien en ha gant ar Yuzevien er.
Kontañ a reer el levr-mañ penaos e voe adsavet mogerioù Jeruzalem gant Nehemia, ur Yuzev gant ur post uhel e lez rouaned Persia. An danevell ziwezhañ eo en istor ar bobl yuzev, kontet en Tanac'h.
Levr Ezra
Levr Ezra a zo unan eus levrioù Ar Skridoù en Tanac'h. Kavet e vez e-touez levrioù istorek ar Bibl katolik. Damvesket eo istor Ezra gant hini Nehemia.
Ul levr nemetken a oa anezho diagent. An hevelep skrivagner en deus aozet ar skridoù-mañ hervez an darn vrasañ eus ar viblourien hag implijet en deus dielloù a orin disheñvell ha n'int ket dalc'hmat kenglot an eil gant egile. An Danevelloù a zo bet skrivet gant an hevelep oberour.
Hervez an hengoun e oa bet skrivet al levrioù gant Ezra pe Nehemia o-unan ( kantved kent JK) met soñjal a ra d'an istorourien int bet skrivet er pe  kantved kent JK.
Dleout a rafe levrioù Ezra ha Nehemia dont war-lerc'h an Danevelloù met renket int bet a-raok en Tanac'h. Ne voe rannet an daou levr nemet goude 1448 er Bibl Hebraek.
Er Bibl katolik e vezont renket goude. Rannet eo bet an daou levr gant Orijen ha kadarnaet eo bet gant Jerom er Vulgat ( goude JK).
Kefeleg-koad Molukez
Ar c'hefeleg-koad Molukez a zo ur spesad evned hirc'harek, Scolopax rochussenii an anv skiantel anezhañ.
Annez
Brosezat eo al labous e div enez vihan — Bacan hag Obi — eus Norzh Maluku (Indonezia).
Pastena
Pastena  zo ur gumun en Italia, e proviñs Frosinone, e rannvro Lazio.
Linenn Siegfried
Al Linenn Siegfried, pe ar Westwall ("Moger ar C'hornôg"), a oa ul linenn-difenn 630 km a hirder a-hed harz Kornôg Alamagn savet gant an Trede Reich etre 1936 ha 1940, kreñvaet gant 18.000 Bunker, toullennoù-meingleuz ha skoilhoù enep-karr-arsailh. Astennet e voe eus Kleve e harz an Izelvroioù betek harz Suis e Grenzach-Wyhlen.
Paliano
Paliano   zo ur gumun en Italia, e proviñs Frosinone, e rannvro Lazio.
Condé-sur-Vire
Condé-sur-Vire a zo ur gumun eus departamant Manche e Bro-C'hall.
Istor
Kresket eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016 goude bezañ bodet gant Le Mesnil-Raoult d'ober ur gumun nevez.
Enframmet eo bet kumun Troisgots enni d'ar 1 a viz Genver 2017.
Ashby-de-la-Zouch
Ashby-de-la-Zouch zo ur gêr eus Bro-Saoz, e Leicestershire, ha 19 689 a dud enni o chom e 2011.
Lennegezh
Meneget eo anv kêr er romant Ivanhoe gant Walter Scott.
Giovanna Di Rauso
Giovanna Di Rauso, ganet d'an 29 a viz Kerzu 1981 e Capua, zo un aktourez italian.
Picinisco
Picinisco zo ur gumun en Italia, e proviñs Frosinone, e rannvro Lazio.
Vicq-sur-Mer
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Cosqueville, Gouberville, Néville-sur-Mer ha Réthoville.
Santo Stefano d'Aveto
Santo Stefano d'Aveto zo ur gumun eus Italia,  e meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Pescosolido
Pescosolido zo ur gumun en Italia, e proviñs Frosinone, e rannvro Lazio.
Zhou Chuchu
Zhou Chuchu (sinaeg: 周楚楚; pinyin: Zhōu Chǔchǔ) ganet d'ar 15 a viz Du 1986, zo un aktourez sinema ha skinwel sinaat.
Buhez
Zhou a zo ganet e 1986 e Chengd, e proviñs Sichuan. Ur c'hoar yaouankoc'h he deus. Pa oa yaouank, e oa aet da Beijing evit dont da vezañ kanerez. Krog e oa da vezañ aktourez en Ocean Flame e 2008. Gwelet eo bet o c'hoari er film Ip Man: The Final Fight e 2013 gant an aktour eus Hong Kong Anthony Wong.
Arenzano
Arenzano zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Kefeleg-koad Java
Kefeleg-koad Java (Scolopax saturata) a zo un evn hirc'harek brosezat en Indonezia.
Zoagli
Zoagli zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
Kefeleg-koad Java
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar c'hefeleged-koad en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
2vet Rujumant Troadegiezh Trevadennel
An 2vet Rujumant Troadegiezh Trevadennel (2e Régiment d’Infanterie Coloniale) a oa ur rejumant eus an tirlu gall (lu gall).
Soudard breizhat fuzuilhet gant al lu gall
Fuzuilhet e voe ur soudard breizhat ag ar rejumant gant al lu gall:
Eleonora Pedron
Eleonora Pedron, ganet d'an 13 a viz Gouhere 1982, zo un top model hag aktourez italian, a oa bet kurunet Miss Italia e 2002. Goude-se e oa bet e-pad ur pennadig amzer kinnigerez skinwel evit an hin war ar chadenn Rete 4. Evel aktourez he deus c'hoariet en ur stirad skinwel anvet Donna Detective.
Gioc'h Auckland
Gioc'h Auckland (liester: Gioc'hed Auckland), a zo un evn hirc'harek brosezat e Zeland-Nevez, Coenocorypha aucklandica eus e anv skiantel.
Agrippina ar Yaouankañ
Julia Agrippina, pe Agrippina minor, pe Agrippina ar Yaouankañ, ganet d'ar 6 a viz Du 15 en Ara Ubiorum ha lazhet en he c'henkiz e-kichen Baiae (Baia hiziv) war urzh he mab Neron entre an 19 hag an 23 a viz Meurzh 59, a oa merc'h d'ar jeneral roman Germanicus ha d'e bried Agrippina an Henañ (Agrippina maior), c'hoar d'an impalaer roman Caligula, a renas eus 37 betek 41, pevare pried an impalaer Claudius a renas eus 41 da 54, ha mamm Neron, impalaer eus 54 da 68.
He gouenn
He zad a oa jeneral en Germania inferior. Merc'h-vihan e oa da zaou jeneral a vrezelias ivez e Germania: Marcus Vipsanius Agrippa (pe Agrippa) ha da Nero Claudius Drusus (pe Drusus ). Diskennadez e oa d'an impalaer Augustus, a renas eus 27 kent JK a-raok JK betek 14 goude JK, gournizez ha merc'h-vihan adverc'het Tiberius, impalaer eus 14 da 37.
He bugaleaj
Ganet e oa e Germania. Pa oa marvet Augustus e 14 ez eas he mamm da repuiñ pellik diouzh arme he gwaz gant he zri bugel, da Drier, gant aon rak an emsavadegoù a c'halle c'hoarvezout goude embann Tiberius da impalaer nevez: suroc'h e oa an traoù a bro an d-Trevired. Koulskoude e kreder eo en Ara Ubiorum, a zeuy da vout Köln, an hini e voe ganet, rak en 50, dindan an impalaer Claudius, he fried, e vo anvet Colonia Claudia Ara Agrippinensium, skrivet CCAA en enor da Glaudius ha diwar intrudu Agrippina, ma veze graet Agrippinenses eus an annezidi. Er bloaz 17 e voe galvet Germanicus da Roma ma voe aozet e drec'hlid d'ar 26 a viz Mae. Hervez an istorour Tacitus, Bravaet e oa an arvest [arvest an trec'hlid] gant kened Germanicus hag e garr, ha warnañ e bemp bugel. Karget e voe Germanicus d'ober un enselladenn er Reter, moarvat evit e bellaat diouzh e armeoù, hag abalamour da warizi hag aon Tiberius. Chomet e oa Agrippine e Roma e keit-se. En Antioc'heia e varvas Germanicus e miz Here 19, kontammet, a greder, war urzh Tiberius. Diwar neuze e voe hejet-dihejet Agrippina an Henañ hag he bugale entre gwarizioù personel hag aferioù ar stad. Da vare irienn Sejanus e voe difennet, gant Tiberius, ouzh intañvez Germanicus addimeziñ. Goude marv Drusus, mab Tiberius, e washaas imor an impalaer, ha gwazh a se e voe da vugale Germanicus : bac'het e voe an daou henañ Nero Iulius Caesar ha Drusus Iulius Caesar, ha harluet o mamm Agrippina an Henañ. O-zri o devoe ur marv euzhus hep adkavout o frankiz. En 28 e oa Agrippina ar Yaouankañ en he 13 pe 14 vloaz, ha dimeziñ a reas da Cneius Domitius Ahenobarbus, pried dibabet dezhi gant Tiberius :
En 32 e voe dilennet Cneius Domitius Ahenobarbus da fonsul.
Mamm Neron
En Antium d'ar 15 a viz Kerzu 37, da c'houloù-deiz,, e wilioudas Agrippina, hag e c'hanas ur mab, Lucius Domitius Ahenobarbus, a vo anavezet evel Neron. N'he doe bugel all ebet.
Hervez an istorourien roman e kouske Caligula gant e deir c'hoar, ha ne oa ket nec'het ouzh o reiñ d'e vignoned katamit. E deroù e ren e veze enoret c'hoarezed an impalaer el lez met en 39 e voe tamallet dezho bout avoultr hag irienniñ gant Marcus Aemilius Lepidus. Kondaonet e voe Agrippina hag he c'hoar Julia Livilla d'an harlu d'an inizi (Îles Pontines), ken na voe anvet Claudius da impalaer en 41.
War urzh Claudius, e tistroas Agrippina ha Livilla da Roma. Met tamallet e voe dezhi bout serc'h da Seneca ha harluet adarre Goude marv he fried kentañ ec'h addimezas Agrippina da g-Caius Sallustius Crispus Passienus, un den pinvidik-mor hag a voe konsul div wech. En 47 e varvas-eñ, ma voe brud e oa bet kontammet gant Agrippina.
Pa varvas Messalina en 48, e fellas da g-Claudius addimeziñ, ha meur a zanvez-pried a voe kinniget dezhañ: Ælia Pætina, a oa harpet gant Narcisse, Lollia Paulina harpet gant Calliste hag Agrippina skoazellet gant Pallas. Gant Agrippina ez eas ar maout, pe an impalaer, ha kuzh e voe o darempred da gentañ abalamour ma oa aon e vefe kaoz eus gwadorged, rak eontr da Agrippina e oa Claudius. Ofisielaet e voe an dimeziñ e 49 dre widre. Vitellius a lakaas Sened Roma da votiñ ur mennad a embanne e oa ret d'an impalaer addimeziñ. Kenkent e hastas Claudius ober hervez c'hoant ar Sened hag ar bobl. Met gourc'hemenn a reas ivez ober aberzhoù abalamour da zistreiñ konnar an doueoù da-heul ar gwadorged, (« pezh a reas d'an holl c'hoarzhin  », a skriv Tacitus). Agrippina a c'houlennas ma teuje en-dro Seneca, bet kelenner da Neron, eus e harlu, ha plegañ a reas Claudius d'he c'hoant. Dont a reas-hi a-benn da zimeziñ he mab da g-Claudia Octavia, merc'h he gwaz. En 53 e voe lidet an eured, met ne voe ket kaset da benn-vat.
Dre he levezon war an impalaer hag hec'h itrikoù e teuas Agrippina a-benn da bellaat he c'hvezerezed, ar re goshañ (Lollia Paulina, Domitia Lepida) evel ar re nevesañ (Calpurnia), ma c'hallas teurel he c'hrabanoù war madoù un toullad pinvideien (Statilius Taurus).
Goude e voe serc'h d'un den disklavet, Pallas, a oa pinvidik-mor ha kuzulier gant Claudius.
He marv
E nevezamzer ar bloaz 59 e tivizas Neron he lazhañ hag aozañ an traoù da reiñ da grediñ e vije ur peñse. Kazeg a reas gant e dro, ma rankas reiñ urzh d'e warded mont d'he c'hlezeata.
D'an ofiser deuet d'he lazhañ he dije lavaret Ventrem feri « Sko em c'hof. ».
== Gwezenn gerentiezh ==
Leioptila annectens
a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Leiothrichidae. Ar spesad nemetañ er genad Leioptila an hini eo.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ :
Rummatadur
Renket e veze er genad Heterophasia kent, evel Heterophasia annectans.
Jafrez Bouillon
Jafrez Bouillon (Godefroy de Bouillon e galleg) (e-tro 1058-1100) a oa ur brezelour frank, Dug Bouillon, a gemeras perzh er Groaziadeg Kentañ hag a voe kentañ Roue Jeruzalem.