cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pok
Tud zo a bok da loened, skeudennoù, delwennoù, mein, douar. Un emzalc'h relijiel e c'hall bezañ, pe neuze oberoù awenet gant treuzkredennoù.
Bevoniezh
Dizemglev zo etre an denoniourien da c'houzout pe un ober desket pe un emzalc'h naturel eo pokat. Pokat a c'hall kas da oberoù reizhel, pa c'hall an danvez embaridi c'hwesa ha blasa feromonoù.
Chas, kizhier, ezen, evned, ha loened all c'hoazh, a lip an eil egile, pe a lip tud a-wechoù. Hervez lod skiantourien ez eo kar an ober-se da bokat. Pa vezer o pokat e lakaer kalz a gigennoù da labourat : 34 c'higenn eus an dremm, ha 112 all.
Evit pokoù zo e lakaer an teod e genoù an den all ; hennezh a vez graet ar pok martolod anezhañ a-wechoù ; French kiss "pok gall a lavar ar saoznegerien). Kleñvedoù a c'heller tapout dre bokat d'an dud, pa vez viruzoù en halv : mononukleoz, herpes; ar SIDA] avat n'heller ket, goude ma vije c'hoarvezet ur wech e 1997 met abalamour ma oa gwad e halv an hini e oa.
Sevenadur
Ur merk a hoal hag a zoug karantezus eo ar pokoù.
E sevenadur ar C'hornôg hiziv e c'hall bezañ ur merk a vignoniezh ivez etre tud en em anavez hag a bok an eil d'egile d'en em saludiñ.
Kement-se a vez graet etre skolidi eus ar memes skol, etre tud er memes labour da skouer.
N'eo ket an holl dud war an douar a ra pokoù.
Er c'hreisteiz d'ar Sahara, en Azia, e Polinezia, e-touez an Amerindianed, ne oa ket anavezet ar pokoù ken na oa bet degaset ar c'hiz gant tud Europa.
Skritur avestek
thumb|250px|Lizherennoù ar skritur avestek
Krouet e oa bet ar skritur avestek en 3de kantved goude Jezuz evit skrivañ an Avesta, levr sakr ar zoroastregezh.
Diorroet e oa bet war diazez ar skritur pahlavek implijet evit skrivañ ar hen perseg, diorroet war e dro diwar ar skritur aramaek.
Benefaktivel (Troad)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad venefaktivel  (saoz.: benefactive case) evit komz eus un droad a dalvez da verkañ evit piv pe evit petra e kaser da benn un ober bennak.
Peurliesañ e klota an droad venefaktivel gant an araogenn "evit" e brezhoneg.
Skouerioù
Da skouer:
Implij e yezhoù ar bed
Implijet e vez an droad venefaktivel gant an euskareg.
Implijet e vez ivez an droad venefaktivel gant ar tangc'houleg-nagaeg (tangkhul-naga), ur yezh tibetek-burmek anezhi, merket gant al lostger "-wiʋaŋ".
Benefaktivel kv. dativel
Dres evel e latin ma reer dativus commodi anezhi, e ketchwaeg e klota merk an droad venefaktivel gant hini an dativel (lostger "-paq"), da skouer:
Hope Sandoval
thumb|200px|Hope Sandoval
Hope Sandoval (24 a viz Even 1966 e Los Angeles) a zo ur ganerez hag ur sonazourez amerikan. Kanet he deus e meur a strollad, evel Opal, Mazzy Star ha Hope Sandoval & the Warm Inventions.
He buhez
Hope Sandoval a voe skoliataet e Mark Keppel High School. E 1986 e krouas gant Sylvia Gomez un daouad sonerezh folk anvet Going Home. Ur bladenn a voe enrollet gant ar produour David Roback, met ne zeuas ket er-maez. E dibenn ar bloavezhioù 1980 e labouras en-dro gant David Roback hag ivez gant Kendra Smith, hag asambles e savjont ar strollad Opal. E-pad ur sonadeg e Hammersmith (Rouantelezh-Unanet) e skarzhas kuit Smith eus al leurenn a-daol-trumm. Savet e voe neuze Mazzy Star, ur strollad sonerezh dream pop, ha Hope Sandoval a voe lakaet da ganerez ar strollad. Pladenn gentañ Mazzy Star, She Hangs Brightly he zitl, a zeuas er-maez e 1990. Ne reas ket berzh kement-se, met un diazez e voe evit a sell ouzh doare ar strollad da seniñ. Er c'hontrol e reas berzh ar strollad gant e eil pladenn, So Tonight That I Might See he zitl, bet embannet d'ar 5 a viz Here 1993. Skignet diehan e voe ar ganaouenn "Fade into You", tennet eus ar bladenn-se, gant MTV. Trede pladenn ar strollad, Among My Swan he zitl, a zeuas er-maez d'an 29 a viz Here 1996.
Goude Mazzy Star
Goude 1996 e krogas Hope Sandoval da ganañ gant strolladoù liesseurt evel Air, Bert Jansch, Death in Vegas, Le Volume Courbe, Richard X, The Chemical Brothers, The Jesus and Mary Chain, Twilight Singers, Vetiver, ha Massive Attack.
Hope Sandoval & The Warm Inventions
Krouet he deus ivez ar strollad The Warm Inventions. Pladenn nemeti ar strollad, "Bavarian Fruit Bread", he zitl, a zo deuet er-maez e 2001. Damheñvel eo ouzh ar pladennoù all a zo bet graet ganti abaoe m'eo kroget da ganañ.
Ebre
An Ebre (e katalaneg), Ebro e kastilhaneg hag en euskareg, zo unan eus stêrioù meur Spagn, dezhi 928 km hed hag un dourva a 85 550 km².
Eieniñ a ra er Menezioù Kantabrik, redek eus gwalarn da c'hevred, hag en em deurel er Mor Kreizdouarel e Katalonia.
Dereg
Ur yezh tchadek eus isskourr ar yezhoù deraek eo an dereg (dera pe kanakuru) komzet gant tro-dro da 20 000 den e Gongola e Nigeria (1973).
Teir rannyezh a zo:
Kourchourenn zremm-marc'h
Ar gourchourenn zremm-marc'h (Acantopsis choirorhynchos) a zo ur pesk dour dous ha meizh eus kerentiad ar c'hourchourennoù (Cobitidae). E gavout a reer war foñs stêrioù Azia ar gevred, eus India da Indonezia. E parkeier liñvet e vez o chom ivez. War draezh pe c'hrozol ma c'hell en em zouarañ e plij gwelloc'h dezhañ bevañ. Kalz amzer a c'hell tremen douaret gant e daoulagad hepken gwelus. Debriñ a reont anevaled-dour bihan zoken ma degemeront tout an doareoù boued en akwariom.
Galloud a reont tizhout 30 cm met krediñ a reer e c'hellont en em c'houennañ adal ma vuzuliont muioc'h eget 6 cm. Den ebet en-deus deuet a-benn d'o gouennañ en erreoù, avat. Emporzhiet en Europa e voe evit ar wech gentañ e 1929 gant Edmund Riechers, eus Hambourg.
Mererid Hopwood
thumb|right|280px|Mererid Hopwood Mererid Hopwood zo ur varzhez kembraek, ganet e Kerdiz e 1964. He zud a orin eus Llangynnwr e Sir Gaerfyrddin a oa aet da chom da Sir Benfro.
Hi eo ar vaouez kentañ he deus bet gounezet ar Gador en Eisteddfod e 2001, en Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dinbych 2001.
Studioù war an alamaneg hag ar spagnoleg he deus graet, div yezh hag he deus kelennet. Kelennerez alamanek eo bet e Skol-Veur Abertawe, ha kelenerez spagnolek e Sir Gaerfyrddin.
Kinnig a ra abadennoù skinwel diwar-benn al lennegezh evit S4C.
E miz Eost 2009, pa oa marvet Dic Jones, e oa bet anv anezhi e-touez ar re a c'halle bout anvet da Arc'hdrouiz an Eisteddfod, kentañ tro d'ur vaouez bezañ war ar renk. A-benn ar fin en em dennas ha T. James Jones a voe anvet.
E 2012 he deus bet medalenn ar Gwobr Glyndŵr.
Sègre
Ar Sègre a oa anv un departamant gall e Katalonia, krouet d'ar 26 a viz Genver 1812, e-pad ma oa dalc'het Bro-Spagn gant armeoù Napoléon Bonaparte.
Dont a rae anv an departamant diwar hini ar stêr Segre (Sègre e galleg), adstêr d'an Ebre (Èbre e galleg). Savet e oa an departamant gant an douaroù treuzet gant ar stêrioù Segre ha Llobregat, hag Andorra ivez a oa ennañ. Ar Vall d'Aran avat a oa bet staget ouzh departamant gall an Haute-Garonne.
Puigcerdà a oa ar pennlec'h, ha Talarn, Solsona ha Cervera a oa pennlec'hioù-arondisamant.
Diskaret e voe an departamant e 1814, pa'z eas kuit an armeoù gall a oa e Spagn abaoe 1807.
Enez Sant-Paol (Nova Scotia)
thumb|right|350px|Kartenn Enez Sant Paol, e [[Nova Scotia]] left|thumb|Tour-tan en Enez Sant-Paol
Enez Sant-Paol, pe St. Paul Island e saozneg, zo un enezenn e Nova Scotia, e reter Kanada.
Glaouer kof gwenn
Ar glaouer kof gwenn (liester : glaouered kof gwenn) a zo ur spesad evned, Tachymarptis melba an anv skiantel anezhañ.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned paket gantañ diwar nij.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an dek isspesad anezhañ :
Valtierra
right|250px Valtierra zo ur gumun eus Nafarroa, en Euskal Herria.
Boureg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar bolek rik eo ar boureg (bure pe bubure) komzet e Bauchi Nigeria.
Bitaraeg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù bahinemoek eo ar bitaraeg (bitara pe berinomo) komzet gant tro-dro da 353 den (2000) e Papoua-Ginea Nevez.
41
794 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0041 PC (goude ganedigezh J.-K.)
Alaer
Alaer (Allaire e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Gwern-Porc'hoed e departamant ar Mor-Bihan. Pennlec'h kanton Kanton Alaer e oa betek 2015.
Martine Vanhecke
Martine Vanhecke a zo ur vestrc'hoarierez echedoù belgiat.
Alaer
Douaroniezh
Kumunioù amezek : Sant-Yagu-ar-Bineg; Sant-Kogo; Begaon; Sant-Aelwez; Reoz; Sant-Pereg.
Martine Vanhecke
Kampionez echedoù (maouezi) eus Belgia e voe e 1990.
Alaer
Anv
E. Vallerie : Alair, 878; Halaer, XIvet; Aler, 1387; Aloir, 1460; Allair, 1516 Aller, 1654
Nisse
Un tomte (['tɔ`m:tɛ]) pe nisse (['nìs:ɛ]) zo ur c'hrouadur eus mojennoù Lec'hlenn deuet eus ar baganiezh kozh. Tomte pe Nisse a ra war-dro an ti ha bugale ar c'houer, o diwall diouzh an droukchañs, da noz dreist-holl, pa vez kousket an dud.
Gwasg Gomer
Gwasg Gomer zo unan eus ar brasañ embannerien gembraek e Llandysul, ur gêr vihan e kuzh-heol ar vro, e Ceredigion.
Nisse
Tomte eo ar ger svedek. "Tonttu" a vez laret e Finland. Evit Nisse eo ar poz norvegek, danek, ha skanek; ul lesanv eo ivez, roet d'ar baotred anvet Nils.
Gwasg Gomer
Istor
Krouet e voe gant John David Lewis (1859 - 1914) e 1892. Un ti-moulañ e oa da gentañ, met un ti-embann e teuas ivez da vezañ e 1908. Kemer a reas anv ar skrivagner Joseph Harris (Gomer) (1773-1825).
Kreskiñ a reas pa brenas Gwasg Aberystwyth e 1945.
Levrioù saoznek evit ar vugale
Un dastumad levrioù saoznek evit ar vugale, anvet Pont Books.
Lennegezh kembraek
Sed un toulladskrivagnerien gembraek a zo bet embannet o oberennoù gant Gomer:
Levrioù kembraek evit ar vugale
Levrioù bugale zo evit an holl oadoù. Brudet eo al levrioù Smot (ar Spot brezhoneg) evit ar re vihan. Meur a zastumad zo : Chwedlau o Gymru (Mojennoù Kembre), Cyfres Llyffantod, ha Cyfres Clwb Cysgu Cŵl.
Daou zastumad divyezhek zo ivez: Trosiadau (troidigezhioù) ha Cip ar Gymru.
Mirafuentes
right|250px
Mirafuentes zo ur gumun eus Nafarroa, en Euskal Herria.
Marieg (yezh papouek)
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù bahinemoek eo ar marieg (mari) komzet gant tro-dro da 80 den (2000) e Papoua-Ginea Nevez.
Kapitol
Ar C'hapitol (Campidoglio en italianeg, Capitolium e latin) zo unan eus seizh torgenn Roma. War un dro ez eo kreizenn relijiel kêr hag arouez ar galloud anezhi. Pep kêr roman a oa dleet dezhi kaout ur c'hapitol.
Kapitol Roma
Daou venez a ya d'e ober e gwirionez : an Arx, ma oa bet savet ar wikadell, hag ar c'h/Capitolinus mons (menez ar c'hapitol) da vat, ma oa bet savet ur savadur relijiel. Etre an daou, un draoñienn : an intermontum, "an etre-menez" (m'emañ lec'hiet plasenn ar C'hapitol hiziv). Eus tu an Tiber emañ ivez roc'h vrudet Tarpeia (rupes Tarpeia), ma veze taolet d'an traoñ en Henamzer an dreitourien d'ar vammvro. Bez' e oa ivez kreizenn relijiel Roma gozh, enni Templ Yaou Optimus Maximus gouestlet d'an doueed Yaou, Juno ha Minerva. En templ-se eo e vije bet, diouzh ar goñchenn, kaset ar galv diwall gant gwazi ar c'hapitol (gouestlet da Juno) e -390, ha saveteet kêr Roma war un dro diouzh aloubadeg ar C'halianed. Hiziv an deiz e kaver ar Mirdioù kapitolat er c'hapitol. Evt kelo "Palez ar Senedour", reiñ a ra goudor da sez ti-kêr Roma.
thumb|right|200px|Ti-kêr Roma war ar C'hapitol
Ar c'hapitolioù roman
Pep trevadenn roman he doa he c'hapitol : gant un templ gouestlet da Yaou (templ eus an triad kapitolat) hag un teñzor.
Ar c'hapitolioù goude ar marevezh roman
An anv "kapitol" (deveret eus al latin caput, "penn" pe "lein") zo bet roet da meur a vonumant kreiz evit ur gêr pe ur vro.
Evel-se emañ kont evit Kapitol Tolosa (an ti-kêr) pe evit ar C'hapitol e Washington (Stadoù-Unanet Amerika) anezhañ sez Kendalc'h Stadoù-Unanet Amerika.
Karekareg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù karekarek eo ar c'harekareg (karekare, karai-karai pe kerrikerri) komzet gant tro-dro da 150.000-200.000 den e Bauchi e Nigeria (1993).
Teir rannyezh ez eus:
Bahinemoeg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù bahinemoek eo ar bahinemoeg (bahinemo, gahom, wogu, yigai pe inaru) komzet gant tro-dro da 550 den (1998) e Papoua-Ginea Nevez.
Monteagudo (Nafarroa)
right|thumb|250px Monteagudo zo ur gumun eus Nafarroa, en Euskal Herria.
Morentin
Morentin zo ur gumun eus Nafarroa, en Euskal Herria.
Poblañs
Emdroadur:
Antonio Meucci
thumb|Antonio Meucci Antonio Meucci a zo bet ganet d'an 13 a viz Imbril 1808 e Firenze (Italia) ha marvet d'an 18 a viz Here 1889 e New York.
Soumarioupeg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù bahinemoek eo ar soumarioupeg (sumariup, sogoba pe latoma) komzet gant tro-dro da 80 den (1993) e Papoua-Ginea Nevez.
Antonio Meucci
Kavadennour italian ar pellgomz eo.
Kab York
Kab York a zo ul ledenez e norzh stad Queensland en Aostralia. Beg norshañ Aostralia eo. Anvet e oa bet e 1770 gant James Cook en enor da Dug York.
140 km deus Ginea-Nevez emañ Ledenez Kab York, hag etrezo Strizh-mor Torres. Er reter emañ Pleg-mor Capantaria hag er c'hornôg ar Mor Kouralek.
137.000 km² eo he gorread ha 18.000 annezad zo enni.
1881
Diwar-benn bloavezh 1881 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1881
Enez Sant-Paol
Teir enezenn er bed zo anavezet evel Enez Sant-Paol. Diwar anv ar sant Paol Tars int bet anvet.
Galv an Oy
Mevelien An Urzh
Skrivet eo bet al levr-se gant Yann-Fañch Jacq e 2007. right|200px|thumb|Yann-Fañch Jacq, gant [[Malo Adeux a-dreñv dezhañ]] Un Oy... Un arouez kuzh ne c'hell nemet un nebeud tud merzout anezhañ. Un arouez a sach anezho war-zu o zonkad, galvet ma'z int da vont pelloc'h, da stourm a-gevret. Ha ne vefe se nemet ur c'hoari evit Mael, Jorgën hag o mignoned? Levr kentañ ur rummad, « Mevelien an Urzh » eo al levr-mañ. Un nor da zigeriñ war un hent kammdroellek ha digompez, war-du ur gudenn zic'hortoz.
Sant-Albin-Elvinieg
Sant-Albin-Elvinieg (Saint-Aubin-d'Aubigné e galleg) zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen. Pennlec'h Kanton Sant-Albin-Elvinieg e oa betek 2015.
Kansas
Kansas (distagadur IPA: []) a zo ur Stad eus “Midwest” ar Stadoù-Unanet. Topeka eo ar gêr-benn.
Perses (Titan)
Perses a oa un Titan, mab da g-Krios hag Eurybia, breur da Astraios ha Pallas. Karout a reas Asteria, ha tad an doueez Hekate e oa (ma n'eo ket Perses mab Helios an hini e oa).
Pakaeg
Ur yezh sepikek-ramouek eus is-skourr ar yezhoù sanioek eo ar pakaeg (paka) komzet e Papoua-Ginea Nevez.
Miranda Arga
right|250px Miranda Arga (Miranda de Arga hervez ar stumm spagnolek ofisiel) zo ur gumun eus kreisteiz Nafarroa, en Euskal Herria.
Glaouer kafir
Ar glaouer kafir (liester : glaouered kafir) a zo ur spesad evned, Apus caffer an anv skiantel anezhañ.
Timbroù Saarland
Unan eus stadoù-rannvro Alamagn eo Saarland. Bet eo bet, hervez degouezhoù an istor hag en abeg d’he flas e douaroniezh Europa, dindan aotrouniezh an Alamagn pe hini Bro-C'hall hervez ar marevezh.
Glaouer kafir
Boued
Bevan a ra diwar amprevaned paket gantañ diwar nij.
Annez
Kavout a reer ar spesad en Afrika a-bezh.
Timbroù Saarland
Un departamant gall
Unan eus heuliadoù an Dispac'h Gall hag ar brezelioù a savo timat en Europa etre ar Republik yaouank hag armeoù Prusia, Aostria ha Bro-Saoz eo aloubididigezh kornôg an Impalaeriezh santel roman german gant ar C’hallaoued e 1794, ha krouidigezh departamantoù nevez war an douar alaman. Departamant ar Sarre, savet e 1798, a bado betek diskar Napoleon, ha meret hervez al lezennoù gall gant ar velestradurezh. War-bouez un nebeud kumunioù, an tiriad a vo staget ouzh Prusia dre Feur-emglev Paris e 1814, ha degemeret evel-se en Impalaeriezh alaman e 1871, betek ma yelo hennezh da traoñ e 1918.
Melestradurezh Unvaniezh ar Broadoù
Gouez da Feur-emglev Versailhez, sinet e dibenn ar Brezel-bed kentañ, e rank Saarland bezañ tennet diouzh aotrouniezh broadel Alamagn. Fiziet eo ar vro e melestradurezh ar Frañs gant Kevredigezh ar Broadoù e-pad ur prantad a 15 vloaz.
Etre 1920 ha 1935 ec’h embann ar postoù gall timbroù a-ratozh evit ar Sarre eta. An timbroù kentañ zo re an Alamagn (ar rummad “Germania”), dreistmoullet oute ar ger « Sarre » e galleg hag un hirgarezenn o kuzhat ar meneg « DEUTSCHES REICH » e traoñ an timbroù.
Ur rummad 17 tamm zo kinniget d’ar bratikoù, ar priz izelañ o vezañ 2 pfennig hag 1 mark an talvoudegezh uhelañ, lakaet e gwerzh adalek an 30 a viz Genver 1920. Skouerioù gant un dreistmoulladur en amgin zo anavezet, hogen rouez-kenañ int.
Timbroù Bavaria, dreistmoullet gant peder varlenn anezho, a vez gwerzhet adalek ar 1añ a viz Meurzh.
D’ar 26 a viz Meurzh 1920 e cheñch ar bolitikerezh yezh hag e weler timbroù alaman warno ar ger "SAARGEBIET" (« Rannvro ar Sarre ») en alamaneg o virout da lenn ar gerioù « DEUTSCHES REICH ». An timbr diwezhañ, diouzh ar rummad « Germania » dreistmoullet, a vo embannet d’ar 4 a viz C'hwevrer 1921, gant ur priz a 75 pfennig e-lec’h 20 pfennig.
Dispriziet eo an holl dimbroù kozh dreistmoullet hag ar re nevesañ moullet e 1921, pa c’hoarvez d’ar moneiz alaman bezañ kemeret e blas gant al lur sarrat, par d’al lur gall, d’ar 1añ a viz Mae 1921.
An deiz-se eo dreistmoullet ar rummadoù gant gwenneien ha lurioù (gall), hag e 1922 kavet e gwerzh an hevelep timbroù gant ar moneiz nevez, adtreset ha moulet gant livioù disheñvel.
Adalek ar bloavezh 1925 ez eo implijet gant an embregerezh Hélio-Vaugirard e Paris teknik an heliograverezh evit moullañ timbroù Saarland. Finoc’h eo ar skeudennoù ha liesseurtoc’h an danvez anezho, hep na vefe trumm ar c’hemm avat : ilizoù, mengleuzioù, feunteunioù ha keriadennoù hengounel. Puilh eo an timbroù awenet gant ar relijion avat, pietà chapel Blieskastel embannet e miz Ebrel 1925 da skouer.
Etre 1928 ha 1934 ez vez embannet timbroù a volontez-vat a-leizh. An timbroù gant ar meneg « Volkshilfe » (« Sikour ar bobl » en alamaneg) a vez moulet hep taos-ouzhpenn met gwerzhet int ur priz uheloc’h evit an dalvoudegezh-gwerzh. Diskouez a reont holl arvestoù o talvoudekaat brokusted ha karitez an dud, paourentez ha dienez ar bobl : ur bugel o harpañ un den dall, egile o reiñ un tamm bara d’ur paour kaezh… Klasket e vez e metoù ar relijion evit bihanaat kalon an dud : mojenn ar Samaritan mat, Sant-Varzhin o tidroc’hañ e vantell, santigoù benniget Luca Pozzi, miret en Iliz Sant-Loeiz e Sarrebruck…
E 1933 e vez gwerzhet tri dimbr div wech ar priz merket a-benn rastellat arc’hant ha skoazellaat an annezidi skoet gant tarzhadenn ur c’hloc’h-aezhenn e Neunkirchen: 68 den lazhet, 190 den gloazet ha kantadoù kollet o zi gante.
Ar boblgoulennadeg e 1935
D’ar 1añ a viz Du 1934 eo dreistmoullet timbroù ar rummad-se gant an titl VOLKSABSTIMMUNG 1935 (“Poblvouezhiadeg 1935”) evit brudañ ar votadeg a roio da c’houzout peseurt statud politikel a vo hini ar vro pa vimp e penn diwezhañ kevrad Kevredigezh ar Broadoù.
Ugent timbr o kinnig gweledvaoù liesseurt, eus ar rummad « Volkshilfe » pe implijet evit ar post dre-nij a resev an dreistmoulladenn-se e miz Du. Seizh timbr ar rummad « Volkshilfe » (meurzh 1934) zo adembannet d’ar 1añ a viz Kerzu 1934. Kemmoù zo evit a sell al liv ha plas an dreistmoulladenn.
D’an 13 a viz Genver 1935, deiz ar boblgoulennadeg, e sav 90,8 % eus ar mouezhioù evit ma vo staget Saarland ouzh Alamagn. D’an 26 a viz C'hwevrer 1935 ez eo aet kuit ar soudarded diwezhañ e servij Kevredigezh ar Broadoù.
Timbroù propaganda Alamagn
D’ar 26 a viz Eost 1934 ha d’ar 16 a viz Genver 1935 ez eus embannet gant an Trede Reich daou rummad timbroù evit brudañ ha lidañ distro Saarland d’an Alamagn.
Talvoudegezh an timbr kentañ a sav da 6 pfennig ha gwer eo e liv. Taolenniñ a ra daouarn o gwintañ un tamm glaou, tra ma kinnig an timbr 12 pfennig (ruz e liv) un erer a-us d’un hevoud hag ar meneg « Saar ».
E miz Genver 1935, tri devezh goude ar boblgoulennadeg e teu er-maez pevar timbr gant an hevelep skeudenn treset gant Emmy Glintzer: ur vaouez o vriata ur plac’h yaouank, da lavaret eo arouez distro Saarland d’ar vammvro.
Wasquehal
Wasquehal a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Timbroù Saarland
Melestradurezh ar Frañs
Warlerc’h diskar ar renad nazi e miz Mae 1945 ez eo ac’hubet Alamagn gant armeoù ar Rouantelezh-Unanet, an Unaniezh Soviedel, Stadoù-Unanet Amerika ha Frañs, pep hini anezho oc’h ober war dro un tiriad bevennet gant ur c’henemglev. Sarre zo unan eus ar rannvroioù alaman aloubet ha meret gant ar velestradurezh c’hall, evel ar Rheinland-Pfalz (tiriad an hanternoz) ha Baden-Württemberg (tiriad su).
Er rannbarzhioù saoz hag amerikan eo prest an timbroù « Am Post Deutschland », tra m’eo lezet servijoù-post lec’hel a embann ar peadra e reter ar vro, dindan evezh an Arme Ruz.
Annezidi an tiriad aloubet gant ar C’hallaoued a ranko gortoz ar 1añ a viz Gwengolo 1945 a-raok ma yelo en-dro servij ar postoù. Adalek an deiz-se e c’hellont kas ur gartenn-post en hanterenn ar vro aloubet emaint o vevañ enni. D’ar 17 a viz Gwengolo en em astenn ar gwir-se d’al lizhiri ha d’ar paperachoù moulet. Tamm ha tamm, e miz Here ez eo aotreet ar c’has lizhiri war hollad ar pastell-vro aloubet gant ar C’hallaoued. Etre miz Eost ha miz Kerzu eo testeniet paemant an taos gant ur siell « Gebühr bezahlt » (“Paeet hervez ar feur”) war ar goloennoù-lizher.
Nac’het he deus ar Stad-C’hall degemer an timbroù amerikan evit ar vro avat, pezh a gas melestradurezh ar Postoù da embann, d’ar 17 a viz Kerzu 1945 timbroù gant an alc’hwezioù “BRIEFPOST” ha “ZONE FRANCAISE”.
Tri rummad zo embannet gant un dalvoudegezh e Pfennig ha Mark. An hini kentañ a ro da welout skoed-ardamez pep rannvro aloubet (Baden, Pfalz, Rheinland, Saarland ha Württemberg), hag izel eo priz pep timbr (etre 1 ha 3 pfennig). Embannet int d’ar 17 a viz Kerzu 1947 hag advoulet gant un dalvoudegezhioù-gwerzh arall d’an 11 a viz Genver 1946.
Gwarezva ar Frañs
Goude an eil Brezel-bed eo Saarland unan eus ar rannvroioù alaman aloubet ha meret gant ar velestradurezh c’hall, gant statud ur vro warezet adalek miz Kerzu 1947.
Ar rummad 17 timbr kentañ embannet e-kreiz ar bloavezh 1947 zo warne c’hwec’h tresadenn zisheñvel: labourerien staget gant o labour, Abati Mettlach hag ar Marichal Ney.
Etre miz Kerzu 1949 hag an 10 a viz Kerzu 1956 e krog ar postoù en dro gant hengoun an timbroù evit “Sikour ar Bobl” Volkshilfe, dre embann oberennoù livourien, gant un taos-ouzhpenn merket.
Danvezioù nevez zo dibabet evit skeudennaouiñ an timbroù. Degouezhioù lec’hel, evel Foar Sarrebruck (Saarmesse), zo enoret teir gwech etre 1957 ha 1959. Ar sportoù a gav o flas ivez : C'hoarioù Olimpek Helsinki e 1952 ha re Melbourne e 1956. Etre 1950 ha 1953 ez eo enoret tudennoù an istor (er-maez poltred Sent ar rummad Volkshilfe): ar beleg sokial Adolf Kolping hag ar prederour Peter Wust e 1950, Martin Luther ha Johann Calvin da vare 375vet deiz-ha-bloaz an Disivouderezh, ha Henri Dunant war zimbr « Kroaz-Ruz » 1953.
Diwanet en Alamagn e 1936 hag e 1944 e Bro-C’hall, Devezh an Timbroù (Tag der Briefmarke) a ro un abeg evit embann un timbr a vent vras e 1950, gouestlet da labour liesseurt an dasparzhañ lizhiri a-hed ar c’hantveddoù.
Staget ouzh Alamagn
Tri zimbr hepken zo dreistmoullet e miz Here 1955 evit reiñ d'an dud da c’houzout e vo aozet ur boblvouezhiadeg (Volksbefragung) diwar-benn dazont ar vo.
67,7 % eus ar voterien a nac’h degemer an emglevioù sinet e Pariz, hag o defe ijinet ur statud heverk e-ser Europa ar C’hornaoueg. Dre feur-emglev Luksembourg, etre Frañs hag Alamagn, skoulmet d’ar 27 a viz Here 1956 ez eo divizet stagañ ar vro ouzh Alamagn d’ar 1añ a viz Genver 1957.
Melestradurezh Alamagn
Un darn eus an danvezioù zo tost ouzh buhez ar Sarre: kant vloaz Merzig, 400vet deiz-ha-bloaz kêr Hombourg, ar rummad evit ar foar (Saarmesse) a bado betek 1959, ha dekvet deiz-ha-bloaz statud a gêr-vras fiziet e Sarrebruck. Alexander von Humboldt eo danvez an timbr diwezhañ, gwerzhet d’ar 6 a viz Mae 1959.
D’ar 6 a viz Gouere 1959 ez eo bet tennet diouzh ar stalioù an holl dimbroù dindan anv Saarland, evit ma vo implijet timbroù Republik Kevreadel Alamagn diwar neuze.
Sengoeg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù ndouek eo an sengoeg (sengo) komzet gant tro-dro da 522 den (2003) e Papoua-Ginea Nevez.
Timbroù Saarland
Deiz-ha-bloaz an unvaniñ
D’an 2 a viz Genver 2007 ez eus lakaet er-maez gant Postoù Alamagn un timbr a goust 0.55 euro evit derc’hel koun eus hanter-kant vloaz distro al Land. Dibabet ez eus bet strollañ arouezioù gant harp treir luc’hskeudenn a vent vihan : mengleuzioù, koadeier e-kichen ar stêr Saar, iliz Ludwigkirsche Sarrebruck.
Taolenn diverrañ
Setu amañ un diverrañ eus istor postoù Saarland abaoe 1920.
Mues
Mues zo ur gumun eus Nafarroa, en Euskal Herria.
Bisiseg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù bahinemoek eo ar bisiseg (bisis pe yambiyambi) komzet gant tro-dro da 500 den (1986) e Papoua-Ginea Nevez.
Gênes
Departamant Gênes a oa un departamant gall e gwalarn Italia, da vare an diktatour Napoleone Buonaparte. Genova e oa ar pennlec'h.
Ngamoeg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar bolek rik eo an ngamoeg (ngamo, (n)gamawa pe gamo) komzet gant tro-dro da 60.000 den e Yobe e Nigeria (1993).
Gênes
An anv
Dont a ra an anv eus anv gallek ar gêr italian a zo Genova hec'h anv.
Istor
Krouet e voe departamant Gênes e 1805 pa voe staget Republik Genova, anvet neuze Republik Ligur (Repubblica Ligure, en italianeg ), ouzh Bro-C'hall. Un darn eus departamant Marengo, krouet e 1801, a voe staget, ouzhpenn da se, ouzh an departamant nevez.
Eus ar Republik Ligur e teue kêrioù Genova ha Novi Ligure; eus departamant Marengo e teue kêrioù Bobbio, Tortona ha Voghera, hag o zrowardroioù.
Arondisamantoù
Rannet e oa an departamant en arondisamantoù (circondari, en italianeg), hervez ar c'hiz c'hall,. Pemp a oa anezho : Gênes (Genova), Bobbio, Novi Ligure, Tortona ha Voghera. Ha pep hini anezho a oa rannet etre kantonioù :
992
Diwar-benn bloavezh 992 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Gênes
Diskar
Diskaret e voe an departamant, evel departamantoù gall all Italia, war-lerc'h faezhidigezh Napoléon Bonaparte e 1814. Klasket e voe adsevel ar Republik Ligur, met e Kendalc'h Vienna e voe roet douaroù Republik Genova da Rouantelezh Sardigna.
Rannet eo douaroù departamant Gênes hiziv an deiz etre peder froviñs Genova, Piacenza, Alessandria ha Pavia, ha peder rannvro Liguria, Piemonte, Lombardia hag Emilia-Romagna
Troad addirektivel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad addirektivel (saoz.: addirective case) evit komz eus un droad a dalvez da verkañ ar fed ma kemm lec'h un dra bennak tost ouzh pe o tostaat ouzh ul lec'h tost ouzh an hini a gomz, o klotaat mui-pe-vui gant an araogennoù "war-du" pe "etrezek" e brezhoneg.
992
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 992
Troad addirektivel
Implijet e vez gant al lezgieg, savet dre ouzhpennañ al lostger ("-вди"; -vdi) d'ar stumm ergativel
E lezgieg e c'hell talvezout ivez an droad addirektivel, en un doare astennet he ster, da verkañ an doare ("gant"), da skouer:
Levrlennadur:
Haspelmath, Par Martin (1993) A Grammar of Lezgian, Walter de Gruyter
Monteagudo
Monteagudo zo un anv-lec'h spagnolek, hag a dalv kement ha menez kornek, pe begek.
Tad-kozh an Nedeleg
Klotañ a ra e zonedigezh da Vreizh gant deroù diskar ar sevenadur kristen. Hervez an hengoun kristen e Breizh (disheñvelik e broioù all, evel Alamagn pe Spagn, a-wechoù) eo ar Mabig Jezuz a zegase profoù ar vugale d'ar familhoù kristen betek dibenn ar bloavezhioù 1950.
Deskrivadur
Kozh ha kofek eo Tad an Nedeleg, gant e varv gwenn hag e zilhad tomm dindan e vantell ruz.
Kemm a ra an den a vro da vro, rak ne vez ket heñvel an amzer e Kanada hag en Aostralia d'ar 25 a viz Kerzu. Gant korriganed e vez skoazellet da gargañ e stlejell a zo sachet gant kirvi-erc'h, pe ur plankenn-mor en Aostralia. Dre ar siminal (pa vez unan) e teu en tier da lakaat ar profoù e botoù ar vugale dirak an oaled pe en-dro d'ar wwezenn Nedeleg. E Bro-Saoz ha SUA e vez lakaet ul loer ouzh barlenn ar siminal pe dindan ar wezenn. En Island e laka un tamm prof e botez ar bugel lakaet war varlenn ar prenestr adalek penn-kentañ miz Kerzu.
Istor
Kentañ keloù eus an den a voe e SUA en XIXvet kantved eta. Dont a ra an anv Tad an Nedeleg eus an anv gallek Père Noël; Father Christmas a lavarer e saozneg bremañ. Koulskoude e oa Santa Claus e anv da gentañ. Dont a ra an anv-se eus ar Sinter Klaas nederlandek, a ra dave da sant Nikolaz.
Levezonet eo skeudenn ar paotr Nikolaz gant mojennoù all a bep seurt ivez :
Mojenn Sant Nikolaz
Bevañ a rae Nikolaz e kreisteiz Turkia e-kichen Antalya er. Anaout a reas an heskinadeg diwezhañ ha Sened Meur Nikea, a-bouez en istor ar gristeniezh. Hervez ur vojenn en devije saveteet tri bugel.
En e voe laeret e relegoù gant marc'hadourien italian, met dilezel a rejont un tamm eus e glopenn hag e garvan. Ar peurrest a zegouezhas e Bari, ma vije c'hoarvezet burzhudoù.
Adalek an e weler ar père Fouettard o kemer perzh er vojenn, hag o kastizañ ar vugale disent. Pa zegouezho Santa Claus ne vo ket anv anezhañ ken.
XIXvet kantved
E 1821 e New York e voe embannet A New-year's present, to the little ones from five to twelve. El levr e kaver ur varzhoneg disin, Old Santeclaus with Much Delight, gant Santeclaus en ur stlejell sachet gant ur c'harv-erc'h o vont da gas profoù d'ar vugale. Mennozhioù modern diwar-benn Santa Claus a oa krog da redek goude embann ur varzhoneg disin all, A Visit From St. Nicholas (anavezet hiriv evel The Night Before Christmas) e Troy, New York, Sentinel d'an 23 a viz Kerzu 1823 ; Clement Clarke Moore a lavaras diwezhatoc'h e oa eñ an hini a oa an oberour, met hervez lenneien zo eo Henry Livingston, Jr. (marvet nav bloaz a-raok disklêriadur Moore) an hini a oa saver an oberenn.
E 1860, er sizhunieg Harper's Illustrated Weekly e New York, e weler Santa Claus en ur gwiskamant gant feur gwenn hag ur gouriz lêr. E-pad tost an 30 vloaz war-lerc'h e voe skeudennet ar boulom gant Thomas Nast, skeudennaouer ar gelaouenn, hag embannet kantadoù a dresadennoù diwar-benn kement tra a denn da vojenn Santa Claus. Eñ an hini a roas dezhañ e berzhioù brudetañ : e gof, e gorn-butun evel un Izelvroad eus an amzer, gwiskamant feur. Nast ivez eo an hini a lakaas an den, en un dresadenn eus 1885, da chom e pennahel an Norzh. Adkemeret e voe ar mennozh er bloaz goude gant ar skrivagner George P. Webster.
Rusia
E Rusia eo deuet Ded Moroz da vezañ tost da batrom Sant Nikolaz war-dro dibenn an XIXvet kantved.
Coca Cola
Krouet e vije bet Tad an Nedeleg, hervez ar vrud, gant ar gompagnunezh Coca-Cola e 1931. Kement-se n'eo nemet ur vojenn e-giz kêr, ,.
E Bro-C'hall
Deuet eo ar Père Noel gall eus ar Father Christmas stadunanat erruet er vro e 1944 hag eus skeudenn Sant Nikolaz, un dudenn eus mojennoù-pobl Alamagn hag ar broioù alamanek, hag anavezet e Loren c'hallek zoken koulz hag e Flandrez hag en Elzas.
Annez
Pelec'h emañ Tad an Nedeleg o chom ?
Kirvi-erc'h
Eizh karv-erc'h n'en doa ken an Tad Nedeleg e deroù an XXvet kantved. E 1939 e voe krouet un navvet dezhañ gant ar barzh Robert L. May en ur gontadenn Nedeleg ma ranke an den kaezh stourm ouzh ar gwallamzer ha ma oa o vont da vezañ diwezhat en e labour, panevet Rudolph, ar c'harv-erc'h ruz e fri, a sklêrijenne an hent e-kreiz ar gorventenn.
Koiwateg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù ndouek eo ar c'hoiwateg (koiwat) komzet gant tro-dro da 450 den (1975) e Papoua-Ginea Nevez.
Machikoul
Machikoul a oa ur gumun e Breizh e Kanton Machikoul, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro. Bremañ emañ e kumun Machikoul-Sant-Masen.
188
941 Ab Urbe Condita = 188 goude J.-K.
Ganedigezhioù 188
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 188
Marvioù 188
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 188
Murieta
Murieta zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
Murchante
right|250px Murchante zo ur gumun eus Nafarroa, en Euskal Herria.
Kaongaeg
Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù ndouek eo ar c'haongaeg (kaunga, yeloga pe buiamanambu) komzet gant tro-dro da 162 den (2003) e Papoua-Ginea Nevez.
Vresse-sur-Semois
Vresse-sur-Semois (e walloneg : Vresse) zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Namur. Champagneg a gomzer e Vresse ; ar gumun nemeti eo e Belgia ma reer gant ar yezh-se.
Osijek
thumb|280px|Tiez Osijek Osijek (distaget e kroateg, Осек pe Осијек e serbeg, Eszék en hungareg, Esseg en alamaneg) eo ar pevare kêr vrasañ e Kroatia ha kêr-benn kontelezh Osijek-Baranja eo. Kêr vrasañ rannvro istorel Slavonia eo. Emañ Osijek war ribl dehou ar stêr Drava ha 25 km diouzh kember ar stêr-se gant an Danav. Enni ez eus 114 616 a dud o chom (niveradeg 2001).
N’he deus ket gouzañvet re kêr Osijek diwar ar brezel etre « Yougoslavia » (Serbia) ha Kroatia etre 1991 ha 1995. Met aet ez eus kalz serbegerien kuit. E 1991 e oa 165 253 a annezidi : 110 934 Kroat (67,1%), 33 146 Serb (20%), 3 156 Hungarad (1,9%). Hervez niveradeg 2001 e oa 114 616 a annezidi en Osijek : 86,58% a Groated, 7,65% a Serbed ha 1,01% a Hungariz.
Herpailurus yaguarondi cacomitli
Un isspesad eus ar jagwarundi eo Herpailurus yaguarondi cacomitli hag a vev eus su Teksas betek stad Veracruz e Bro-Vec'hiko.
Oberenn
Un oberenn a vez lavaret eus kement tra a zo graet (verb : ober) gant ur den diwar ur meiz, pegen dister bennak e ve.
Ma ya d'ober un dra krouet pe adkrouet e kemer perzh d'un arz, da lavaret eo ur c'hemenn gant ar re all war dachenn an c'henedoniezh, houmañ ur preder war an arz (prederouriezh an arz eo). Un oberour a vez graet peurviañ eus un arzour.
Makaeg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar bolek rik eo ar makaeg (ma(a)ka, maha pe mag(h)a) komzet gant tro-dro da 10.000 den e ker Bara e stad Borno e Nigeria (1993).
Wladimir Köppen
200px|right|thumb|Wladimir Köppen
Wladimir Peter Köppen a oa meteorologour, hinour ha louzaouour a orin alaman. Ganet e voe e Sant-Petersbourg d'ar 25 a viz Gwengolo 1846, ha marvet eo e Graz, Aostria, d'an 22 a viz Mezheven 1940. Aozet en deus reizhad klasadur Köppen, hag a vez implijet en deiz a hiziv c'hoazh, met gant un nebeud kemmoù. Er c'hlasadur-mañ emañ renket mat a bep seurt hinoù hervez o heñvelederioù.
Arondisamant Hasselt
Arondisamant Hasselt a zo unan eus an tri arondisamant a zo e proviñs Limbourg e Belgia. E reter Flandrez emañ.
Istor
Arondisamant Hasselt a oa bet krouet e 1800. Ul lodenn e oa eus departamant gall ar Meuse-Inférieure (Beneden-Maasa en nederlandeg) a oa bet savet e Belgia e 1795, ha tri arondisamant ennañ.
Wladimir Köppen
Ouzhpenn se e voe dedennet hemañ gant studi an henhinouriezh. E 1924, ec'h embannas gant e vab-kaer Alfred Wegener ur pennad anvet Die Klimate der Geologischen Vorzeit (Hinoù an amzer-dremenet geologel), ar pezh a skoazellas da-vat tezenn Milutin Milanković war ar prantadoù skorn bet.
1882
Diwar-benn bloavezh 1882 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Wladimir Köppen
Betek fin e vuhez e kenlabouras hemañ gant an hinoniour alaman Rudolph Geiger a-benn sevel un dorn-levr hinouriezh e pemp levrenn (Handbuch der Klimatologie), na voe echuet biskoazh daoust ma voe embannet teir lodenn savet gant Köppen. Goude e varv e kendalc'has Geiger da beurwellaat e reizhad klasadur an hinoù.
1882
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1882
Champagneg
Ur yezh romanek komzet e rannvro Champagne e Bro-C'hall hag e kumun Vresse-sur-Semois e Belgia eo ar champagneg.
Beleg (yezh tchadek)
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar bolek rik eo ar beleg (be(e)le, àbéélé pe bellawa) komzet gant tro-dro da 120 den nemtken e Bauchi Nigeria (1982).
Aleksandr Sergeyevitch Pouchkin
Aleksandr Sergeyevitch Pouchkin (rusianeg: Алекса́ндр Серге́евич Пу́шкин, IPA: [ɐlʲɪˈksandr sʲɪˈrɡʲejɪvʲɪtɕ ˈpuʂkʲɪn]) a oa ur barzh hag ur skrivagner rusian ganet d'ar 6 a viz Even 1799 ha marvet d'ar 10 a viz C'hwevrer 1837 e Sankt Peterbourg. Lakaet e vez da vezañ unan eus ar varzhed rusianek vrasañ ha da ziazezer al lennegezh rusianek a-vremañ.
Andolieg-Kernevez
Andolieg-Kernevez (Andouillé-Neuville e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Simone Peterzano
Simone Peterzano (Bergamo, 1540 - Milano, 1596) zo ul livour italian, eus skol lombard ar manierismo.
E vuhez
Diskibl eo bet da d-Tizian e Venezia, ha sinañ a rae Titiani alunnus (skoliad da Dizian).
Lorenzo Costa il Vecchio
Lorenzo Costa il Vecchio a oa ul livour italian eus deroù ar XVIvet kantved e Ferrara. Tad e oa da Ippolito Costa, a oa tad da Lorenzo Costa il Giovane.
Studiañ a reas ar vicher e Firenze gant Benozzo Gozzoli. En 1483, ez eas da Vologna, ma oa ur skol o vleuniañ.
En 1506 e voe galvet da Mantova gant Isabella d'Este, a reas dezhi l'Allegoria della corte di Isabella d'Estehag il Regno del dio Como, diwar tresadennoù diechu gant Andrea Mantegna, a voe lakaet da ginklañ studiolo Isabella.
Anvadurezh
An anvadurezh a zo ur skiant a zo e lod studiañ gerdarzh an anvioù-tud. Koulskoude eo ledanoc'h e dachenn pa ya al lec'hanvadurezh gantañ ivez.
Sell ivez : Hieroglifoù Egipt
Gerioueg an anvadurezh:
Jerry Goldsmith
Buhez
Seniñ piano a grogas d'ober Jerry Goldsmith da c'hwec'h vloaz. Adalek an oad a 14 e voulc'has gant studioù war ar sonaozañ, gant kentelioù Jacob Gimpel ha Mario Castelnuovo-Tedesco. Mont a reas goude-se Goldsmith da University of Southern California. Du-se e heulias kentelioù ar sonaozour Miklós Rózsa.
E vuhez vicherel
Goude bezañ labouret evit an tele e reas berzh Jerry Goldsmith adalek ar bloavezhioù 60 er sinema, gant e sonerezh evit Freud (John Huston, 1962) war ar renk evit an Academy Awards.
E-kerzh e vuhez en deus skoulmet darempredoù a genlabour gant meur a filmaozer, en o zouez Franklin J. Schaffner, Jack Lee Thomson, Joe Dante, George Pan Cosmatos, Paul Verhoeven.
Roll filmoù
Sed amañ un dibab eus brudetañ sonskridoù Jerry Goldsmith evit ar sinema :
12 Kerzu
Lidoù
Hiziv c'hoazh, gouel Itron Varia Gouadaloupa, patronez Amerika Latinek.
Croix
Croix a zo ur ger gallek, a zo kroaz e brezhoneg, hag ivez:
Lec'hanvadurezh
E Bro-C'hall
Gwelout ivez La Croix ha Lacroix .
Begaon
Begaon a zo ur gumun eus Breizh e kanton Gwern-Porc'hoed e departamant ar Mor-Bihan.
189
942 Ab Urbe Condita = 189 goude J.-K.
Begaon
Ardamezioù
Sturienn ː Je garde ( = Diwall a ran)
189
Marvioù 189
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 189
Melanotaenia eachamensis
Melanotaenia eachamensis a zo ur pesk dour fresk eus genad Melanotaenia kavet e Lenn Eacham e Queensland (Aostralia).
Begaon
Ardamezioù
Ar groaz evit kastell de l'Etier, hag e oa gant Marc'hegerien an Templ
Tanichthys albonubes
Tanichtys albonubes a zo ur spesad a besk eus kerentiad ar Cyprinidae a oa kavet gwechall e Sina. Aet da get eo en e endro naturel met da voutin ez eo aet en akwariom.
Dizoloet e voe e-kichen Menenz ar Goumoulenn Wenn (白雲山) er bloavezhioù 30 gant ur scout Tan e anv. Anezhañ e tenn e anv. E sinaeg e vez anvet 唐魚 (táng yu), 廣東細鯽 (Guǎngdōng xìjì), pe 潘氏細鯽 (pānshì xìjì)
Troad adelativel
Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad addirektivel (saoz.: addirective case) evit komz eus un droad a dalvez da verkañ ar fed ma kemm lec'h un dra bennak pell diouzh pe o pellaat diouzh ul lec'h tost ouzh an hini a gomz, o klotaat mui-pe-vui gant an araogenn "diwar", "eus" pe "ac'halan" pe c'hoazh "digant" e brezhoneg.
Implijet e vez gant al lezgieg, savet dre ouzhpennañ al lostger ("-вай"; -vay) d'ar stumm ergativel
Levrlennadur:
Haspelmath, Par Martin (1993) A Grammar of Lezgian, Walter de Gruyter
2 Tone
right|thumb|200px|An damer : arouez ar meskañ ha hini 2 Tone ivez 2 Tone (pe Two Tone) a dalvez daou don, pe daou liv, a zo un ti-embann pladennoù breizhveuriat bet krouet e 1979 gant Jerry Dammers. E-touez ar strolladoù sonerien a lakaas embann o fladennoù gant 2 Tone e voe The Specials, Madness, The Beat, The Selecter ha Bad Manners.
Meur a zoare a zo da gompren anv an ti-embann. Logo an ti-embann a zo anezhañ un damer pe ur vandenn enni karrezioù gwenn ha du. Sed aze diazezoù mennozhioù krouerien an ti-embann : tud du ha re wenn asambles. Luganioù evel «Music against racism» (ar sonerezh a-enep d'ar ouennelouriezh) a zo arouezius ivez. Un dave eo ivez da lusk ar sonerezh ska (lusk-troc'h), rak ul lodenn eus ar sonerezh ska eo ar sonerezh two-tone. An dro-lavar « two-Tone » a c'haller implijout neuze a-benn envel ar banniel karrezioù gwenn ha du, ar prantad 1979 - 1981 a-fet sonerezh, pe c'hoazh strolladoù sonerezh ska ar mare-se (da skouer : Madness).
Walt Jabsco eo anv arouez an ti-embann. An tres anezhañ a zo diazezet war ur poltred kozh eus Peter Tosh, war golo Studio One, ur bladenn bet embannet gant Wailing Wailers e 1964.
Holl strolladoù an ti-embann a zivizas en em wiskañ en un doare arouezius, ha distreiñ a rejont da ziazezoù al luskad skinhead : chupennoù du ha rochedoù gwenn, togoù pork pie, kinklet alies gant gant tresa an damer, dilhad Fred Perry. Deuet eo an damer two-tone da vezañ unan eus arouezioù ar sonerezh ska. Diazezet eo war tres ar banniel gwenn ha du karrezennet a voe implijet gant ar Mods pa aozent redadegoù skouterioù, hag implijet goude-se gant ar rude boys koulz hag ar skinheaded.
Pladennaoueg klok 2 Tone Records
Albomoù
Pladennoù bihan (singles)
Caer Gawch
Caer Gawch eo an anv a reer eus un tamm isrouantelezh eus Dyfed, e kantrev Pebidiog. N'ouzer hogozik netra diwar he fenn ha war a seblant ne chomas ket pell kent bezañ staget ouzh Dyfed.
Dumed
Enez Dumed zo un enezenn vihan (8 hektar) dirak aod gourenez Gwenrann, etre aber ar Gwilen ha hini al Liger. Stag eo ouzh kumun Penc'herieg, el Liger-Atlantel.
E 1990 e oa bet prenet gant ar c'h-Conservatoire du Littoral (Mirva an Aodoù). E-leizh a evned-mor (gouelini dreist-holl) a vez o neizhiañ eno.
An anv
War geriadur L'Armerye e kaver meneg eus ur stumm brezhonek Audumm hep na oufed dre sur hag ur stumm reizh pe anavezet mat e oa pe ne oa ket, lakaet kevatal d'ar "galleg" «Audumet».
Raymond Delaporte
Raymond Delaporte (Kastell-Nevez-ar-Faou, 13 a viz Gwengolo 1907 - 7 a viz Du 1990) a oa ur broadelour breizhat katolik hag ur geriadurour. Remont ar Porzh e oa e anv brezhonek.
Buhez
Genidik e oa Raymond Delaporte eus Kastell-Nevez ar Faou. Daou vreur en doa, Herve Delaporte hag Yves Delaporte, anavezet o-daou ivez en emsav broadel breizhek. Mont a reas da skol-veur Angers d'ober e studi war ar Gwir. Da ugent vloaz e lakaas e anv e Strollad Emrenerien Vreiz. E 1932 e savas Breuriez ar Brezoneg er Skoliou, asambles gant tud evel Yeun ar Gow, evit kas ar brezhoneg war-raok er skolioù kristen. E miz Meurzh 1938 e voe anvet da rener ar strollad Bleun Brug. Dilezel a reas renerezh ar Bleun-Brug e miz Kerzu 1940, pa voe galvet da gemer penn Strollad Broadel Breizh e-lec'h Olier Mordrel.
Alessandria
Alessandria (italianeg: Alessandria; Lissandria pe Lisandria e piemonteg) zo ur gêr e Piemonte en Italia, ha kêr-benn proviñs Alessandria.
Raymond Delaporte
Strollad Broadel Breizh
Labourat a reas da frammañ gwelloc'h Strollad Broadel Breiz, betek 1944. Tec'hout a reas Raymond Delaporte e fin ar brezel da vont da Iwerzhon, hag e vreur Yves Delaporte da Vro-Skos. Kondaonet e voe e miz Mae 1947 da 20 vloaz galeoù met didamallet e voe diwezhatoc'h, pa reas engalv enep ar varnadenn-se.
Iwerzhon
Chom a reas e vuhez-pad en Iwerzhon : eno e kelennas en ur skol brevez da gentañ hag e skol-veur Korkig da c'houde. D'ar mare-se e troas e saozneg levr-skol Per Denez, Brezhoneg buan hag aes, ha sevel a reas ur geriadur brezhoneg-saozneg kentañ. Ur wech war e leve e tistroas da Vreizh hag e labouras war ur geriadur brezhoneg-saozneg bras, gant skouerioù. Mervel a reas er C'hastell-Nevez d'ar 7 a viz Du 1990.
An istorour
Un istorour e oa ivez Raymond Delaporte. Labouret en devoa war istor Kastell-Nevez-ar-Faou evel e dad. Setu tresadennoù gant an tad bet embannet e 1909 er Bulletin de la Société préhistorique de France.
Murillo el Fruto
Murillo el Fruto zo ur gumun e gevred Nafarroa, en Euskal Herria.
Almere
Almere (distagañ ) a zo ur gêr hag ur gumun e proviñs Flevoland en Izelvroioù. Stok ouzh Lelystad ha Zeewolde eo. Er gumun emañ an distrigoù da-heul : Almere Stad, Almere Haven, Almere Buiten, Almere Hout, Almere Poort hag Almere Pampus. E polder Zuidelijk Flevoland emañ, ha kêr gornôgelañ proviñs Flevoland eo. Unan eus kêrioù nevesañ an Izelvroioù eo Almere : an ti kentañ a voe savet e 1976, hag ur gumun e teuas Almere da vezañ e 1984. A-fet niver a annezidi ez eo kumun vrasañ Flevoland, hag eizhvet kêr vrasañ an Izelvroioù. E miz Here 2007 e voe un emglev etre dilennidi kuzul-kêr Almere ha gouarnamant an Izelvroioù da vont betek 350 000 annezad a-benn 2030. Bep bloaz e vez aozet Defqon1 (ur festival sonerezh elektronek) en Almere. E-tro 40 000 den a gemer perzh ennañ.
Istor
thumb|upright=0.8|left|Annezidi gentañ Almere Raktreset e oa bet e vefe implijet ar vro da labourat an douar. Met goude an Eil Brezel-bed e kreskas buan poblañs Amsterdam ha neuze e voe rakterset sevel div gêr e polder Oostelijk Flevoland hag e hini Zuidelijk Flevoland. The town in Oostelijk Flevoland became Lelystad eo a voe savet en Oostelijk Flevoland. An hini savet e Zuidelijk Flevoland a oa anvet Zuidweststad er raktresoù kentañ, hag e 1970 e voe dibabet an anv Almere, diwar anv kentañ Zuiderzee er Grennamzer. E 1976 e voe savet ti kentañ Almere. D'ar mare-se e veze meret Almere gant Openbaar Lichaam Zuidelijke IJsselmeerpolders (Z.IJ.P.). E 1984 e voe lakaet Almere da gumun.
Nyon
Nyon zo ur gumun suis e kanton Vaud, e distrig Nyon.
Almere
Gouarnamant lec'hel
thumb|left|upright=0.8|A. Jorritsma-Lebbink Annemarie Jorritsma-Lebbink (VVD) eo maerez Almere abaoe ar 16 a viz Eost 2003. D'ar 7 a viz Ebrel 2006 e voe aozet ar c'huzul nevez :
Listennad maered :
Kuzul-kêr
D'an 2 a viz Genver 1984 e voe aozet ar c'huzul-kêr kentañ, ma kemeras perzh ennañ Koos Rietkerk hag a oa ministr an diabarzh d'ar mare-se. D'an 21 a viz Gwengolo 1983 e oa bet aozet an dilennadegoù. A-raok 1984 e veze meret Almere gant un Adviesraad a veze dibabet bep daou vloaz (1978-1980, 1980-1982, 1982-1984). Savet e oa an Adviesraad war skouer forzh pe guzul-kêr : ennañ e oa izili eus strolladoù politikel liesseurt. D'an 11 a viz Meurzh 1977 e voe dilennet an adviescommissie kentañ. Ur bodad ennañ 5 den eo. Abaoe 1998 ez eus 39 dileuriad e kuzul-kêr Almere. thumb|upright=1.2|Kastell Almere
Transportoù
En Almere ez eo rannet an hentoù e teir lodenn : unan evit ar c'hiri, unan evit ar c'hirri-boutin hag unan all evit an dud war varc'h-houarn. Liammet eo Almere ouzh ar gourhent A6 hag ouzh an hini A27.
Kirri-boutin
Dek linenn karr-boutin a zo en Almere :
Al lod brasañ anezho a dremen bep 7 munutenn. Ouzhpenn ez eus ivez kirri-boutin rannvro da vont da Hilversum, Zeewolde, Harderwijk, Schiphol, ha da di-gar Amsterdam Amstel.
Gevellerezh
Gevellet eo Almere gant ar c'hêrioù da-heul: ,