cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Banniel Flandrez
Flandrez e-maez Belgia
E Flandrez Frañs e vez graet gant ur banniel ardamezek, na heuilh ket tresadenn ofisiel Flandrez Belgia:
E Flandrez Zeland (en Izelvroioù) e vez graet gant ur banniel awenet gant hini Flandrez:
Ottaviano (Italia)
Ottaviano  (Uttajano en napoletaneg) zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Napoli, en Campania. 23 114 a dud zo enni o chom.
Istor
En amzervezh roman, ha betek an XIvet kantved, e oa anvet Octavianum. Goude ar bloaz 1000 ha e oa  Ottaiano (hag ivez Ottajano), betek 1933, pa voe Ottaviano gant dekred ar roue Vittorio Emanuele III.
Elia
Elia (en hebraeg eliyah pe eliyaou « Yah (YHVH) eo ma Doue » a zo unan eus tudennoù brudetañ ar Bibl. Ur profed e oa hervez an Tanac'h.
Ur rummad testennoù diwar e benn ha diwar e vurzhudoù a gaver silet e Kentañ Levr ar Rouaned ( 1R 17-19 ) hag e penn kentañ Eil Levr ar Rouaned (2R 1-2, 1-11).
Bevañ a reas e rouantelezh an Norzh da vare Ahav, roue Israel (874 KJK-853 KJK) hag e wreg Izevel, merc'h Et-Baal, roue ar Sidoniz.
Lakaat a reas ar glav da chom hep kouezhañ e-pad tri bloaz (1R 17, 1) diwar urzh Doue. Mont a reas da guzh e froud Kerit ma voe maget gant « brini a zegase dezhañ bara ha kig diouzh ar beure, bara ha kig d'abardaez ». (1R 17, 2-7).
Kaset e voe da Sarefta (a zo eus Sidon) e ti un intañvez prest da vervel gant an naon. Magañ a reas anezhañ gant ar pezh a chome ganti hag eñ da lavarout « Rak evel-hen e komz an Aotroù, Doue Israel : 'ar skudellad bleud n'echuo ket, ar jarlad eoul ne goazho ket, betek an deiz ma roio an Aotroù glav war c'horre an douar !' ». Ha n'ehanas ket ar skudellad bleud ha ne goazhas ket ar jarlad eoul « hervez promesa an Aotroù ». Goulenn a reas digant Doue adkas ar vuhez e mab an intañvez a oa o vervel hag e selaouas an Aotroù ouzh mouezh Elia ».
Sevel a reas enep Ahav, ar roue. Asantiñ a reas Ahav goude ur pennad bodañ war ar C'harmel profeded Baal evit keveziñ gant Elia. Trec'h e voe Elia hag « e tiskennas Elia anezho da froud Kishon hag o sakrifias eno ».
Kounnaret e voe Izevel, gwreg Ahav, gant ar pezh en doa graet Elia, gourdrouz a reas anezhañ hag voe rediet Elia da dec'hout kuit.
Distreiñ a reas evit mallozhiñ Izevel (1R 21, 23) hag Ahav hag e diegezh ivez (1R 21,24-28) goude m'o doe laeret gwinnieg Navot ha lakaet anezhañ da vezañ lazhet.
Casa
Casa zo unanv lec'h gwall stank er broioù italianek, portugalek ha spagnolek.
Monte di Procida
Monte di Procida zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli, a-dal da enez Procida : ur ganol zo etrezo, anvet Kanol Procida (canale di Procida).
Casamarciano
Casamarciano zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli, e Campania.
Casa
Meur a gumun zo :
Max von Sydow
Max von Sydow, ganet Carl Adolf von Sydow, ganet d'an 10 a viz Ebrel 1929 hag aet da Anaon d'an 8 a viz Meurzh 2020, a oa un aktour gall-svedat.
Monte di Procida
Er c'hornôg emañ enezennig San Martino.
Valzer
Valzer zo ur film italian gant Salvatore Maira, savet e 2007. ;
Cerro Castillo
Cerro Castillo zo anv meur a lec'h e Chile:
Elia
E penn kentañ Eil Levr ar Rouaned e weler anezhañ da vare ar roue Ahazia (853 KJK-852 KJK), mab Ahav. Mervel a reas Ahazia « hervez komz an Aotroù lavaret gant Elia » (2R 1, 17).
Skoulm-teod
Skoulmoù-teod diaes da zistripañ
Lod a seblant aes da zistripañ, met diaesoc'h pa vez ret lavarout hag adlavarout buanoc'h-buan. Tennañ a ra un tamm d'ar skoulm-teod italianek Se l'arcivescovo di Costantinopoli si disarcivescoviscostantinopolizzasse, vi disarcivescoviscostantinopolizzereste voi come si è disarcivescoviscostantinopolizzato l'Arcivescovo di Costantinopoli?, ha re all damheñvel zo en okitaneg ivez.
Elia
A-raok bezañ skrapet d'an neñvoù en « ur c'harr tan » gant « mirc'hi tan » e fizias e garg a brofed en Elisha, e ziskibl (2R 2).
Skoulm-teod
Skoulmoù-teod diaes da zistripañ
Darn zo diwar-benn kleier ar vro: Re all zo c'hoazh:
Elia
Distro Elia a voe meneget gant profeded zo pa gomzent eus an amzerioù mesiazek, setu perak e kaver tud en Testamant Nevez o kemer Jezuz evit Elia. ( Mk 6,15).
Kavout a reer Elia meneget ivez (Mk 9, 1-9 ; Lk 9, 28-36 ; Mzh 17, 1-9) pa vez kaoz eus treuzneuziadur Jezuz. Deskrivet e vez Elia ha Moshe o komz gant Jezuz en degouezh-se.
Río Serrano
Ar Río Serrano zo ur stêr berr a-walc'h, 38 km hed dezhi, e Chile, e Proviñs Última Esperanza, e Rannvro Magallanes. Eieniñ a ra e Lenn an Toro, douret gant meur a stêr, evel ar río de las Chinas, a zo 105 km hed. A-hed he red e teu meur a stêr d'he c'hreskiñ, evel ar río Grey (20 km), a deus eus al lenn Grey, hag izeloc'h, ar río Tyndall, deuet eus al lenn Tyndall hag ar río Geikie, a deu he dourioù eus lennoù a bep seurt, douret gant teuzidigezh ar skorneg Tyndall.
Meta (Italia)
Meta zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli, e Campania.
Río Serrano
Mont a ra ar Río Serrano da aberiñ er Ceno Última Esperanza a zibouk er pleg-mor Almirante Montt.
Istor ar vatezh ruz
Istor ar vatezh ruz (The Handmaid's Tale) zo ur romant bet skrivet gant ar skrivagnerez kanadian Margaret Atwood (ganet en Ottawa d'an 18 a viz Du 1939) bet embannet e 1985 ha troet e brezhoneg e 2018 gant Alan Martel.
Golias
Golias zo un ti-embann gall.
Gwerzhan a ra levrioù hag kelaouennoù, Golias Hebdo ha Golias Magazine, diwar-benn an Iliz katolik dreist-holl.
Cerro Castillo (rannvro Valparaíso)
Ar Cerro Castillo zo un dorgenn en aber an estero Marga Marga, e ker Viña del Mar, e Rannvro Valparaíso, e Chile, hag anv ar c'harter tro-dro. Dont a ra an anv eus ur c'hreñvlec'h (castillo, kastell) anvet Callao e Valparaíso, savet goude bombezadeg 1866.
Mâcon
Mâcon zo ur gêr eus reter Bro-C'hall, pennlec'h an departamant Saône-et-Loire, e rannvro Bourgogne-Franche-Comté. Ouzhpenn 30 000 a annezidi zo o chom e Mâcon. Emañ kêr war lez ar stêr Saône, etre div vroig : Bresse er reter ha Beaujolais er c'hornôg.
Gerdarzh
Dont a ra an anv Mâcon eus Matisco, a oa unan eus kêrioù pobl c'halian an Aedui.
Emdroadur ar boblañs 1793-2006
• Mammennoù: Cassini-EHESS hag EBSSA
Liveri
Liveri  zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli.
Église La mécanique du silence
Église La mécanique du silence a zo ul levr gallek bet skrivet gant Daphné Gastaldi, Mathieu Martinière ha Mathieu Perisse, embannet gant JC Lattès ha deuet er-maez d'an 22 a viz Meurzh 2017.
Kontañ a ra enklaskoù tri c'hazetenner e-pad bloaz diwar-benn ar veleien vaboriat kuzhet gant an Iliz katolik e Bro Lyon hag e lec'hioù all.
Clenleu
Clenleu a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Kemeridigezh Kergustentin
Kemeridigezh Kergustentin (gresianeg bizantat: Ἅλωσις τῆς Κωνσταντινουπόλεως, romanekadur: Hálōsis tē̂s Kōnstantinoupóleōs; turkeg: İstanbul'un Fethi, 'Aloubadenn Istanbul') a vez graet eus aloubadenn kêr-benn Impalaeriezh Bizantion gant an Impalaeriezh Otoman. Kemeret e voe kêr d'an 29 a viz Mae 1453, goude ur seziz a badas 53 devezh hag a oa kroget d'ar 6 a viz Ebrel 1453.
Lettere (Italia)
Lettere  zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli.
Gigant (manga)
Gigant zo un heuliad manga japanat skrivet ha treset gant Hiroya Oku (Gantz). Embannet eo en Big Comic Superior gant Shogakukan abaoe an 8 a viz Kerzu 2017.
Kemeridigezh Kergustentin
Al lu Otoman a oa kalz niverusoc'h eget na oa difennerien Kergustentin, hag en e benn e oa ar Sultan Mehmet II 21 bloaz (lesanvet diwezhatoc'h "an Alouber"). E tu Kergustentin e oa an impalaer Kustentin XI Palaiologos e penn al lu. Ur wech aloubet kêr, Mehmed II a implijas Kergustentin evel kêr-benn nevez d'an Impalaeriezh Otoman, o kemer plas Hadrianopolis.
Huíla
Huíla zo ur proviñs eus Angola, e mervent ar vro.
Gigant (manga)
En Norzhamerika, Seven Seas Entertainment a embann ar manga e saozneg.
Istor
Rei zo ul lisead dic'hoanaget gant ar skol. Mont a ra d'al lise met n'eo dedennet nemet gant ar sinema. Dre guzh ez eo sot gant un aktourez pornografek anvet Papico. Un nozvezh, Rei a wel skritelloù en e straed hag a zispleg emañ ar vaouez o chom en e straed hag ez eo ret skarzhañ anezhi. Ar paotr hag a oa o tiregiñ ar skritelloù a gej gant an aktourez. Dont a reont da vezañ kamaladed. Un deiz pa oa Papico o tistreiñ d'ar gêr e kav un den kozh war e dalaroù. Roet e vez dezhi ur mekanik hag a ro an tu da vrasaat e gorf betek bezañ divent. Papico a yelo da zisplegañ petra a zo erruet da Rei ha ket d'he c'hamalad feuls ganti.
Pimonte
Pimonte zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli, e Campania.
Kemeridigezh Kergustentin
Kemeridigezh Kergustantin eo fin Impalaeriezh Bizantion, ha neuze an Impalaeriezh Roman.
Enez Mornington (Chile)
Stag eo ouzh proviñs Última Esperanza, e Rannvro Magallanes.
Lacco Ameno
Lacco Ameno   zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli.
Enez Mornington (Chile)
E-pad 6 000 vloaz e oa poblet an aodoù anezhi gant ar bobl kawésqar. E deroù an e oa bet kaset ar boblad da get gant an alouberien.
Mariglianella
Mariglianella    zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli.
Elia Barceló
Elia Barceló Esteve (Alacant, ) zo ur skrivagnerez spagnol, anezhi unan eus teir skrivagnerez pennañ ar skiant-faltazi spagnolek, a-gevret gant an Arc'hantinadez Angélica Gorodischer (1928-2022) hag ar Gubanez Daína Chaviano (* 1957).
Trieux
Trieux zo anv gallek meur a dra.
Elia Barceló
Buhez ha respet
En Alacant e voe ganet Elia Barceló Esteve d'an 29 a viz Genver 1957, hag e kêr Elda e vevas a-hed e bugaleaj. A-dugarez da gentelioù he mamm e teskas lenn pa oa 4 bloaz, ha d'he 12 vloaz e krogas da skrivañ istorioù. Abred e voe dedennet gant al lennegezh, ha buan e troas war-du ar moliac'h, ar skiant-faltazi, ar romantoù du hag ar romantoù spont. Evit ar yaouankizoù eo an darn vrasañ eus he levrioù.
E 1979 ec'h echuas studiañ al lizheregouriezh saoznek hag alamanek e Skol-veur València hag e 1981 e voe diplomet war al lizheregouriezh spagnolek e Skol-veur Alacant. E-kerzh he studi e voe Elia Barceló ur gobari evit botoù, un ostizez degemer e ferias, un droourez en ||embregerezh]]ioù, ur jubennourez e simpoziomoù ha stalioù-labour ha kelenn saozneg a reas en un embregerezh liesvroadel stadunanat.
E 1981 ivez ec'h eas da Aostria m'edo Klaus Eisterer, a zo he fried bremañ. Eno e kelennas al lennegezh spagnolek. War an danvez-se e tapas un doktorelezh e Skol-veur Innsbruck e 1995 ; a-zivout ar spont en oberennoù moliac'hus ar skrivagner arc'hantinat Julio Cortázar (1914-1984) e oa he zezenn.
Madre de Dios
Madre de Dios (Mamm Doue e spagnoleg) zo un anv-lec'h dre ar bed.
Elia Barceló
Buhez ha respet
E 1994-1995 e skrivas pennadoù evit El País de las Tentaciones, ar stagadenn d'ar gazetenn El País evit ar yaouankizoù.
Gaubea
thumb|300px|Sede pelec'h emañ Gaubea en [[Araba.]] thumb|300px|Iliz Ribera, e [[Ribera (Araba)|Ribera, e Valderejo, e kumun Gaubea.]] Gaubea (en euskareg; Valdegovía e spagnoleg; kenofisiel an daou stumm), pe Gobiaran, zo ur gumun bras-mat e kornôg proviñs Araba‎, en Euskal Herria.
Madre de Dios
Savadurioù
A bep seurt chapelioù hag ilizoù zo en anv-mañ.
Elia Barceló
Buhez ha respet
Er bloaz 2017, oadet 60 vloaz, e kuitaas ar Skol-veur hag ec'h eas da skrivagnerez a-vicher.
Gaubea
30 kêriadennig zo enni.
Rannoù
Er gumun vras-mañ ez eus adkumunioù:
Teil
An teil zo danvez deuet diwar vreinañ gouzer (plouz, raden...) gant kaoc'h ha staot al loened hag a servij da demzañ douar ar parkeier.
Marigliano
Marigliano  zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli.
Teil
Gwechall e veze ar bern teil e porzh ar vereuri, dirak an ti, hag un arouez a binvidigezh e oa war ar maez, tra ma veze gwelet evel un arouez a loustoni gant tud ar c'hêrioù.
Embannerezh
An embannerezh a zo stagañ gant aozañ ditour, lennegezh, sonerezh, poelladoù ha dafaroù all ken ez eont da vezañ dibrez evit an dud diwar prenañ pe reiñ digoust. Krouet eo bet ar ger brezhonek e-doug ar XXvet kantved, met en Europa e vez implijet a-gozh e gensterioù evit ar fardañ hag ar skignañ levrioù, kelaouennoù ha skorioù moullet, met, adal ma 'z eo deuet reizhiadoù ar stlenn niverel e vez astennet evit envel ar pezh a denn da lakaat war ar marc'had levrioù ha pladennoù niverel fetis pe difetis, kelaouennoù niverel, lec'hiennoù war ar Web, mediaoù war ar rouedadoù sokial hag ar c'hoarioù video. N'eo ket ar paper duet gant ar skritur ar skor pennañ m'eo bet araok diwezh an XXvet kantved, pa eo aet ar mekanikoù lusket gant kodoù stlennel da gevezañ outi.
Gerdarzh
Embann a dalveze gwezhall-gozh da lakaat an dud da c'houzout keloù pe dre huchal pe dre skritelloù. Embanner a voe anv an den a huche anvioù an dud pa 'z eont da weladenniñ tud a renk uhel-tre.
E Devri (geriadur treadegel ar brezhoneg) e kaver embann (verb), dezhañ ster lakaat da vezañ embannet, da fardañ levrioù evit ar gwerzh hag e-barzh an Dictionnaire français-breton de poche, savet gant Taldir hag ermaezhiet e 1914, e kaver embanner, dezhañ ster rener un ti-embann evit al levrioù. Ne ouzer ket pegoulz e voe silet embannerezh er yezh goude-se. Embannadur, dezhañ ster embannadenn (ermaezhiadenn) a vez kavet er Grand dictionnaire français-breton aozet gant Frañsez Vallée e 1931. M'eo embannerezh ar ger hollek e chom ar ger embann da dalvezout evit an oberiantiz war-dro al levrioù gwerzhet el levrdioù, alese an embann brezhoneg.
Astenn an embannerezh
Ur gennad greantel a-bouezh eo deuet da vezañ an embannerezh pa gaver kenvredadoù etrebroadel (News Corp, Pearson, Penguin Random), chadennoù magazennoù hag embannerien vihan dizalc'h a-viliadoù ivez. Embanner a c'hell bezañ graet eus un embregerezh embann (anvet ti-embann peurvuiañ) pe eus un den a ren un ti-embann pe a ren ur gelaouenn. Atav ez eus bet gwelet tud a laka o oberennoù da vezañ embannet ganto o-unan.Emembannerien e vezont.
Gantz
Gantz (japaneg: ガンツ, Hepburn: Gantsu) zo un heulad manga japanat skrivet ha treset gant Hiroya Oku. Gantz a gont istor Kei Kurono ha Masaru Kato. An daou anezho zo marvet en ur gwallzarvoud, flastret gant un tren o saveteiñ unan bennak kouezhet war an hent-houarn. Dihuniñ a reont en ur sal gant lod tud all marvet nebeut amzer zo. Rediet int da gemer perzh en ur "c'hoari": armet ha dafaret gant armoù dazontel, ret eo dezho lazhañ euzhviled ha boudoù-bev maez egorel. Ar manga kement hag an dresadenn-vev zo brudet evit bezañ feuls gant lodennoù reizhel kreñv.
Embannerezh
Astenn an embannerezh
Rannet eo an oberiantizoù dre isgennadoù arbennik, evel kenwerzh a-vras hag a-vunut, faltazi pe nann-faltazi, embannerezh evit ar skolioù, ar skolioù-meur hag embannerezh skiantel. An embannerezh a c'hell bezañ embreget gant ar gouarnamantoù, ar melestradurezhioù, an embregerezhioù prevez hag ar c'hevredigezhioù keodedel hervez ezhommoù o tennañ d'al laz foran, d'an aferioù ha d'an imbourc'h. Diouzh-se e vez produet danevelloù oberiantiz, danevelloù raktresañ, danevelloù imbourc'h, enklaskoù war ar marc'had ha danevelloù teknel.
Kavet e vez ivez un embannerezh kuzh pa wask ar pennoù bras war pep eztaoladur n'int ket evit e asentiñ.
Lankadoù an embannerezh
Un argezh eo an embannerezh a c'hell bezañ holl embreget gant un hinienn pe dasparzhet etre meur a den en un aozadur savet a-ratozh pe rannet etre meur a aozadurioù pe embregerezhioù.
Spotlight (film)
Spotlight, pe Édition spéciale e Kebek, a zo ur film stadunanat skrivet gant Josh Singer ha Tom McCarthy, sevenet gant Tom McCarthy ha deuet er maez e 2015.
Kontañ a ra istor gwir ur pennad bet skrivet gant kazetennerien eus The Boston Globe diwar-benn ar veleien vaboriat kuzhet gant an Iliz katolik e Bro Boston.
Oskar ar gwellañ film hag Oskar ar gwellañ senario a zo aet gantañ e 2016.
Gragnano
Gragnano   zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli.
Erriberagoitia
250px|thumb|Sede pelec'h emañ Erriberagoitia en [[Araba.]] Erriberagoitia (Ribera Alta e spagnoleg, kenofisiel) zo ur gumun eus proviñs Araba‎, en Euskal Herria.
Sergey Yesenin
Sergey Aleksandrovitch Yesenin (ruseg : Серге́й Алекса́ндрович Есе́нин ; 1895-925) a oa ur barzh rus.
Oberennoù
(An titloù zo roet e saozneg hag e galleg. Skrivo neb a c'hallo an anvioù rusek).
Sonerezh
Lod eus e oberennoù zo bet savet sonerezh dezho.
Cercola
Cercola zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli.
Casoria
Casoria  zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli.
Sikstus IV
Sist IV, pe Sikstus IV (e latin: Sixtus IV, en italianeg: Sisto IV), Francesco della Rovere e anv-tiegezh, ganet d'an e Celle Ligure kostez Savona ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Brudet e oa da vezañ troet gant ar baotred yaouank brav.
Casavatore
Casavatore  zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli.
Luanda (proviñs)
Luanda zo ur proviñs eus Angola, e kornôg ar vro.
Malanje (proviñs)
Malanje zo ur proviñs eus Angola.
Comiziano
Comiziano   zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli.
Lunda Sul
Lunda Sul zo ur proviñs eus Angola, e reter ar vro. Diamantoù a vez kavet e kondon ar proviñs.
Kanienn Veur
Ar Ganienn Veur (saozneg: Grand Canyon; hopieg: Ongtupqa; yavapaieg: Wi:kaʼi:la) a zo ur ganienn pe canyon toullet gant ar Stêr Colorado e stad Arizona er Stadoù-Unanet. Lakaet eo da vezañ unan eus Seizh marzhenn naturel ar bed. War roll Glad bedel an Unesco emañ. Kenveret eo gant ar Grand Canyon National Park, hag ar broadoù amerindian Hualapai ha Havasupai. 446 km eo hed ar ganienn, betek 29 km a led ha gallout a ra tapout betek 1800 m donder.
Ronan Tremel
Bugaleaj
Ganet e Kawan d'an 8 a viz Genver 1942 e voe desavet e brezhoneg betek an oad a 5 bloaz. D'ar c'houlz-se e tilojas an tiegezh da Bariz ma oa bet kavet labour gant e dad. Diwar neuze e voe komzet galleg ouzh ar paotrig ha buan a-walc'h a voe ankounac'haet ar brezhoneg gantañ. Abred-tre e voe emskiantek ouzh e zibarelezh ha pa c'houlenne ar mestr-skol gant ar skolidi estren sevel en o sav e save Ronan vihan asambles ganto. D'e 14 vloaz e c'houlennas groñs ouzh e dud e vefe komzet brezhoneg outañ, a-hend-all ez afe kuit eus ar gêr emezañ. Sentet e voe outañ ha diwar neuze e teuas ar brezhoneg da vezañ yezh an tiegezh.
Yaouankiz
Studier e voe war ar saozneg ha d'ar c'houlz-se e teuas da vezañ e karg eus skourr Breizh ar C'hevre Keltiek. D'ar c'houlz-se ivez e teuas da vezañ ezel eus an F.L.B. "araokour" e fin ar bloavezhioù 60. Kontet en deus Jean Bothorel penaos en doa graet anaoudegezh gantañ ha peseurt taolioù o doa kaset da benn asambles o-daou en anv an F.L.B. E mizioù Genver ha C'hwevrer 1969 e voe harzet un tri-ugent bennak a vretoned, Ronan Dremel en o zouez, war zigarez e c'hellent bezañ ezel eus an FLB. Kaset e voent da toull-bac'h ar Santé da Bariz da vezañ goulennataet. Kregiñ a rejont diouzhtu gant un harz-debriñ a badas tri devezh a-raok ma voent aotreet da gaout un alvokad. Goude an atersadenn-se e voe lezet Ronan Dremel da vont gant lounezhi gwalleget.
Kelenner brezhoneg e Pariz
E-tro ar bloavezhioù 70 ha 80 e tapas brud evel kelenner brezhoneg e liseoù bro-Pariz. Savet en doa stajoù brezhoneg d'ar pevarlamm, stajoù brezhoneg war ar maez e bro-Dreger ha bro-Gwened, stajoù brezhoneg e Lille, Brusel, Orleañs. Kemer a reas perzh e stourmoù al luskad Stourm ar Brezhoneg adal ar penn kentañ e 1984. E 1989 eo kenurzhiet gantañ aloubadeg burevioù sevenadurel Kannati Frañs e Brusel evit klemm a-enep da bolitikerezh ar gouarnamant gall ouzh ar brezhoneg.
An distro da Vreizh
E 1989 eo anvet da rener Diwan kent bezañ difredet nebeut goude abalamour d'un dizemglev gant Burev ar gevredigezh. Perzh a gemer ivez e labourioù Servij ar Brezhoneg e Skol-Uhel ar Vro a zeuio war-lerc'h da vezañ Ofis ar Brezhoneg e 1999. E Kuzul-merañ an Ofis eo chomet etre 1999 ha 2009. E Poc'hêr eo anavezet evit bezañ krouet ar gevredigezh dastum troioù-lavar Spered ar Yezh a ra ul labour dastum kostez Speied dreist-holl. Goude un dizemglev gant an izili eo bet rediet da zilezel e garg a brezidant ha krouet en deus ur gevredigezh all Eostiñ Spered ar Yezh e-pad ar bloavezhioù 2000. Jean Jaffrennou hag Ifig Rémond a gemeras e lec'h e penn ar gevredigezh Spered ar Yezh goude-se.
Forio
Forio zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli.
Prosezioù Yokohama
Prosezioù Yokohama pe Prosezioù torfedoù brezel Yokohama (saozneg: Yokohama War Crimes Trials) a oa bet un heuliad prosezioù ouzh torfedourien brezel eus Bro-Japan dalc'het gant ur bodad soudarded eus an 8th Army stadunanat e Yokohama dres goude fin an Eil Brezel-bed. Kroget e oa e miz Kerzu 1945. Ar re lakaet da gablus eus torfedoù-brezel a voe lakaet d'ar marv evit darn anezho ha lod all a voe toullbac'het. Ar dorfedourien a veze renket e klasadoù "B" ha "C", ar pezh a dalveze e oant reoù a eil renk.
An damallidi
Lod zo chomet brudet evel Tatsuo Tsuchiya, ur gward feuls, kondaonet d'an toull-bac'h e vuhez-pad evit muntr ur prizoniad stadunanat padal e oa anat n'en doa ket sevenet an torfed-se
Eskuernaga
Eskuernaga (Villabuena de Álava e spagnoleg, kenofisiel) zo ur gumun eus proviñs Araba‎, en Euskal Herria.
Newcastle (Sukembre-Nevez)
Newcastle zo ur gêr hag ur porzh e stad New South Wales (Sukembre Nevez) en Aostralia. Emañ ur 160 km bennak en norzh da Sydney, e genoù ar stêr Hunter. War-dro 320 000 a dud zo o chom e Newcastle.
Moxico
Moxico zo ur proviñs eus Angola, e reter ar vro.
Enez Madre de Dios
An Enez Madre de Dios zo un enezenn er Meurvor Habask, e su Chile, stag ouzh rannvro Magallanes. En norzh dezhi emañ Canal Trinidad, hag an inizi Mornington, Wellington, ha Topar. Er reter emañ Canal Concepcion ha Canal Grove, ha Ledenez Wilcock, an inizi George ha Canning, hag an Enez Anafur. Er su dezhi emañ an inizi Tarlton ha Guarello, Enez Duque de York, ha Canal Oeste.
Cesny-Bois-Halbout
Cesny-Bois-Halbout a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.
Paol II
Paol II (e latin: Paulus II, en italianeg: Paolo II), Pietro Barbo e anv-tiegezh, ganet d'an e Venezia ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Cimitile
Cimitile  zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli.
Proviñs Palena
Proviñs Palena zo ur broviñs eus Chile, e Rannvro Los Lagos. Futaleufú eo ar gêr-benn anezhi. Peder c'humun zo enni. Menezioù ha lennoù zo ivez.
Menezioù ha lennoù
.
Arturo Pérez-Reverte
Arturo Pérez-Reverte, ganet e Cartagena (Spagn) e 1951, zo ur skrivagner ha romantour spagnolek eus dibenn an.
Kazetenner eo bet e-pad 20 vloaz (1973-1994), ha bet e meur a gadlann, eus Kiprenez, Liban, Inizi Maloù, evit ar pemdezieg Pueblo (daouzek vloaz), hag ar skinwel spagnol (TVE) e-pad nav bloaz. Abaoe ne ra ken nemet war-dro al lennegezh. E 1986 e savas e romant kentañ. Abaoe 2003 emañ er Real Academia Española (Akademiezh Roueel Spagn).
Romantoù
Heuliad Las aventuras del capitán Alatriste Ar c'habiten Alatriste eo haroz ar romantoù-mañ:
Lunda Norte
Lunda Norte zo ur proviñs eus Angola, e biz ar vro. A-raok Dundo e oa bet lakaet kêr Lucapa da gêrbenn gentañ ar proviñs gant ar prezidant Agostinho Neto.
Diamantoù a vez kavet e kondon Lunda Norte.
Saint-Denis-du-Payré
Saint-Denis-du-Payré a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Cicciano
Cicciano zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli.
Falleron (kumun)
Falleron a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Ginea (Araba)
Ginea (Guinea en spagnoleg) zo ur rann eus kumun Gobiaran (Valdegovía-Gaubea en ofisiel), e kornôg proviñs Araba, e Kumuniezh Emren Euskadi. 32 km emañ er c'hornôg da gêr Gasteiz, kêr-benn ar broviñs, ha 24 km en hanternoz da Miranda de Ebro, er sierra de Arcamo, ha 700 m uhelder dezhi.
Ur 15 a dud zo o chom eno. A-raok 1927 e oa stag ouzh Lacozmonte.
Iliz San Martín zo e-kreiz ar barrez, nemet n'eo ket bras he zalvoudegezh arzel.
Erriberabeitia
Erriberabeitia (Ribera Baja e spagnoleg, kenofisiel) zo ur gumun e proviñs Araba‎, en Euskal Herria.
An itron Miren Santamaría Martínez eo maerez ar gumun abaoe 2019.
Kanolioù Douar an Tan
Kanolioù Douar an Tan zo ur rouedad kanolioù en-dro d'an inizi a ya d'ober Enezeg Douar an Tan e beg su Chile hag Arc'hantina.
Quemchi
Quemchi zo ur gêriadenn hag ur gumun e su Chile, en Enezeg Chiloé, e rannvro Los Lagos.
Drumont
Drumont zo un anv-lec'h gallek hag un anv-tiegezh.
Villabuena
Villabuena zo un anv-lec'h spagnolek.
Frattaminore
Frattaminore zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli.
Rebelution
Rebelution a zo ur strollad reggae a orin eus Santa Barbara e Kalifornia. Izili ar strollad eo Eric Rachmany, Rory Carey, Wesley Finley ha Marley Williams. Kuita a reas Matt Velasquez ar strollad neubeut amzer goude ho defe krouet ho kentañ pladenn, "Courage to Grow", lerc'h m'en deus skrivet ha kanet tro-dro d'an hanter eus ar c'hanaouennoù.
Istor
Stummet e 2004, an izili Eric Rachmany (kan/gitar), Matt Velasquez (kan/gitar), Rory Carey (klavier), Wesley Finley (tamboulinoù) ha Marley D. Williams (gitar boud) en em stroll er skol-veur hag a vev e memes koulz e Isla Vista, ur gumuniezh e-kichen traezenn Santa Barbara. E pad 2004-2005 e krogas Rebelution da seniñ ingal e-barzh abadennoù lec'hel ha dizalc'h. Emban a rejont un EP (etre ur single hag ur bladenn).
Kallistus III
Kallistus III (e latin: Callistus III, en italianeg: Callisto III), Alfonso de Borja pe c'hoazh Alfonso Borgia e anv-tiegezh, ganet d'an e Xàtiva, e Rouantelezh Valencia, ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Rebelution
Istor
Lakaat a ra Rebelution er-maez ho pladenn gentañ hiramzer "Courage to Grow" e miz Mezheven 2007. Ar bladenn a zo bet saludet evit he zonioù fin, hag evit he c'homzoù a denn d'an emskiant sokial. "Courage to Grow" a zo bet pellgarget kalz, ha c'hoariet war radioioù evel San Francisco Live 105. Ar bladenn a zo bet dibabet gant ar selaouerienn war Itunes evel gwellañ albom reggae 2007, ha tizhet en deus ul leiñ gant an niverenn 4 war ar Billboard Top Albums Reggae.
Daou vloaz goude Courage to Grow e lak er maez Rebelution un eil pladenn anvet "Bright Side of Life". D'ar 4 a viz Eost 2009 emañ "Bright Side of Life" e kentañ plas war Itunes er rummad reggae, hag en trede plas evit ar pladennoù ar muiañ pellgarget er Stadoù-Unanet en holl rummadoù. Tizhout a ra ar bladenn an n°1 war ar Billboard Top Albums Reggae.
Fratta
Fratta zo un anv-lec'h italianek ha hini meur a gumun.
Manresa
Ur gêr industriel eo Manresa, ober a reer gwiadoù ha gwer eno ha pouezus eo ar vetalouriezh ivez. Pouezus eo kenwerzh ar gwin ivez, produet e tolead Bages.
Ignas Loyola a dremenas un nebeud mizioù e Manresa e 1522. Abalamour d'an dra-se e teu bremañ katoliked da birc'hirinañ da Vanresa.
E-pad aloubadeg Spagn gant Napoleon e voe roet lamm d'ar soudarded c'hall gant tud Manresa (sometents e katalaneg), en El Bruc (Mezheven 1808), met diwezhatoc'h e voe freuzet ha devet kêr gant ar C'hallaoued. Adsavet e voe an tiez gant an annezidi, ur wech skarzhet soudarded Napoleon.
Ur gêr a bouez eo Manresa en istor ar vroadelouriezh katalan ivez, dre m'eo eno e voe skrivet Diazezoù ar vonreizh rannvroel katalan, ar skrid kentañ a c'houlenne an emrenerezh evit Katalonia, e miz Meurzh 1892.
Namibe (proviñs)
Namibe (bet Moçamedes a-raok an dizalc'hiezh) zo ur proviñs eus Angola, e mervent ar vro.
thumb|left|Gwez olivez e Namibe
Nadav
Hervez an Tanac'h e voe Nadav (hebraeg: נָדָב Nāḏāḇ), mab Yarovam, eil roue rouantelezh Israel (910 KJK-909-KJK).
Setu ar pezh a lenner diwar e benn e Kentañ Levr ar Rouaned : « Hag e reas ar fall ouzh daoulagad an Aotroù, hag e kerzhas war roudoù e dad er pec'hedoù en doa lkaet Israel da ober. Irienna a reas enep dezhañ Baasha, mab Ahiya, eus tiegezh Isac'har ; hag e pilas anezhañ Baasha e Gibeton ar Felishtiz : Nadav, gant Israel a-bezh, en devoa graet seziz war c'h/Gibeton. E lazhañ a reas Baasha [... ] ne lezas ene ebet da Yarovam hep hen distrujañ, [...]»
Arica
Arica zo anv meur a lec'h e Suamerika.
Ottavio
Ottavio zo un anv-badez italianek.
Proviñs Osorno
Proviñs Osorno zo ur broviñs e Chile, e Rannvro Los Lagos. Kêr Osorno eo ar gêr-benn anezhi.
Seziz Cádiz
Difennet e oa kêr gant 2 000 soudard spagnol, hag a voe sikouret goude gant 10 000 all, ha gant soudarded saoz renet gant Thomas Graham, ha gant soudarded portugalat.
Ottavio
Orin
Eus an anv latin Octavius, roet d'an eizhvet mab.
Degouezhout a ra gant an anvioù all ''Primo, Secondo, ... Sesto, Settimo, ...
Proviñs Llanquihue
Proviñs Llanquihue zo ur broviñs e Chile, e Rannvro Los Lagos. Puerto Montt eo ar gêr-benn.
Valmala
Valmala zo un anv-lec'h a gaver e div vro:
Dilennadeg prezidant Stadoù-Unanet Amerika e 2020
Dilennadeg prezidant Stadoù-Unanet Amerika e 2020 eo an 59 hini en istor ar vro. Dalc'het eo bet d'ar Meurzh 3 a viz Du 2020. Ar voterien o devoa da choaz an dilennerien brezidantel a voto-int evit an danvez-prezidant d'ar 14 a viz Kerzu 2020. An daou skipailh da vezañ dilennet zo eus tu ar Republikaned ar prezidant Donald Trump gant ar besprezidant Mike Pence, hag evit ar Strollad Demokratel eo Joe Biden ha Kamala Harris.
Trec'her dilennadeg 2020 zo da vezañ kadoriet d'an 20 a viz Genver 2021. Ma vefe dilennet Biden e vefe ar prezidant koshañ en istor ar vro, o vezañ 78 vloaz da zevezh ar c'hadoriadur. Ar c'hentañ kevezer e vefe ivez o vezañ bet trec'het ur prezidant abaoe 28 vloaz. Ouzhpenn-se ma vez dilennet e vo ur vaouez o vezañ besprezidantez evit ar wech kentañ en istor ar vro. Ma vez addilennet Trump e vefe-e@ ar prezidant koshañ o vezañ e penn ar vro, en ur vezañ 74 vloaz e-kerzh kadoriadur 2021.
Biden hag Harris zo da vezañ kadoriet d'an 20 a viz Genver 2021. Trump a sav a-enep disoc'hoù an dilennadeg, embann a ra ez eus bet trucherezh ha savet ez eus bet klemmoù lies gant alvokadoù skipailh Trump a-enep an doare ma z'eo bet votet.
Bombezadenn Tokyo (10 a viz Meurzh 1945)
En nozvezh etre an 9 hag an 10 a viz Meurzh 1945, an United States Army Air Forces (USAAF) en doa bombezet kêr-benn Japan Tokyo gant bombezennoù tan. An dagadenn-se zo anvet Operation Meetinghouse gant an USAAF ha lesanvet Great Tokyo Air Raid e Japan.
Nikolaz V
Nikolaz V (e latin: Nicolaus V), Tommaso Parentucelli e anv-tiegezh, ganet tro 1398 e Sarzana ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar.
Bombezadenn Tokyo (10 a viz Meurzh 1945)
Bombezennoù tan a oa bet bannet gant 279 karr-nij bombezer ponner Boeing B-29 Superfortress, ha darn eus reter Tokyo a oa bet distrujet. Tabut bras zo c'hoazh diwar-benn fallagriezh an dagadenn war drevourien nemetken. E-tro 90 000 betek 100 000 a dud lazhet, e-tro 1 milion hep lojeiz, 267 171 savadur distrujet. Ar gwashañ bombezadenn e oa bet en un taol eus an Eil brezel-bed. Difennoù aer Japan a oa tost didalvoud, 14 karr-nij stadunanat a oa bet distrujet ha 96 bourzhiad a oa marvet.
An dagadenn war Tokyo a oa ur bazenn nevez a-fed bombezadurioù Japan a oa kroget e miz Even 1944. A-raok bombezadenn Tokyo, an USAAF a oa bet o klask bombeziñ greanterezh an impalaeriezh met en aner. Pennoù bras an USAAF a oa kemmet o soñj a-benn neuze ha soñjet e oa bet ganto tagañ nerzh kalon Japaniz dre bombeziñ kêrioù trevour. Ar c'hentañ gwech ma oa bet taget Tokyo kêr-benn an Impaleriezh a oa bet e-doug an Doolittle Raid stadunanat d'an 18 a viz Ebrel 1942. Nebeut a zistruj a oa bet hag un oberiadur arouezel e oa bet dreist-holl.
Istor studiadenn an darvoud
Goude ar vombezadeg, d'an 18 a viz Meurzh, an impalaer Hirohito en doa gweladennet an distrujoù. An istorourien n'int ket a-du war an disoc'h a-fed spered an dud: evit lod evel F.J. Bradley ez eo sklaer e oa bet sabatuet an impalaer ha kendrec'het e oa kollet ar brezel. Hervez lod all evel Barret Tillman e oa chomet diefed warnañ.
Abbeville
Abbeville zo un anv-lec'h gallek.
Div genkiz:
Kanolioù Chile
Kanolioù Chile zo ur rouedad kanaolioù, pe fiordoù, e mervent Chile, adalek ledred Kab Horn (55° S) betek aber ar Stêr Reloncaví  (42° S). Darn eus ar fiordoù ha kanolioù a zigor war perzhier evel Punta Arenas, Puerto Chacabuco ha Puerto Natales.
Stag eo ar c'hanolioù-se ouzh Rannvro Aysén pe Rannvro Magallanes.
Eno e oa ar bobl kawésqar o chom, abaoe ur 6000 bloaz, betek fin an. E deroù an eo aet ar bobl-se da get diwar oberoù an den gwenn.
Maurizio Micheli
Maurizio Micheli zo un aktour italian, bet ganet d'an 3 C'hwevrer 1947 e Livorno (Toskana) ;
Quarto
Quarto zo un anv-badez italianek.
Orin
Eus an anv Quartus e latin, a zo kement ha pevarvet, roet e Roma gozh d'ar pevarvet bugel.
Heñvel eo orin an anvioù all Primo, Secondo, Terzo, Quinto, Sesto, Settimo, Ottavio, Nono ha Decimo.
Tivni
Trec'h e voe tu Omri ha « mervel a reas Tivni » (1R 16, 21-22).
Alan Dumoulin
Alan Dumoulin (1748-1811), genidik eus Lañveog, a oa ur beleg breizhat, ha person an Erge-Vras. Skrivet en deus ur yezhadur eus ar brezhoneg e latin, hag un Hent ar Barados.
Proviñs Magallanes
Kumunioù
peder c'humun zo er broviñs:
Alan Dumoulin
Buhez
Da vare an Dispac'h Gall ez eas d'an harlu da Braha, e Bohemia.
E 1804 e tistroas da Vreizh, ma voe anvet e parrez Kraozon.
E 1806 e voe anvet da vikel-vras ha person en iliz-veur kêr Gemper, ma varvas seizh vloaz goude.
Yezhadur
P'edo e Praha e skrivas e latin ur yezhadur eus ar brezhoneg, ma lenner : "Quin imo, longe ante ante Julii Caesaris seculum, in Britannia minori vigebat celtica lingua ; cum enim Julius Caesar quamdam urbem Britanniae minoris nomine Venetensem (gallice Vannes) obsidione teneret, saepe seaudivisse testatur Celtarem clamorem istum : torr e Benn da Cesar ; quae verba significant : frange Caesaris caput ; ea de re ipse Julius Caesar in libro suo de bello gallico sic scribit : quam terribiles sunt Britones, quando dicunt : 'torr e Benn da Cesar'. Inde Celticam linguam ex Germania in Angliam, ex Anglia in Britanniam minorem, migrasse ante Julii Caesaris seculum, concludere pronum est. 'Evit gwir, pell kent mare Julius Caesar e vleunias ar yezh keltiek e Breizh-Vihan ; rak p'edo Julius Caesar o sezizañ ur gêr vihan anvet Venezia (Vannes e galleg), ez eo testeniekaet e klevas alies ar youc'hadeg-mañ : torr e benn da Gaesar, ar pezh a dalv torr e benn da Gaesar ; Julius Caesar e-unan a skriv diwar-benn kement-se en e levr a-zivout ar brezelioù e Galia : 'spontus eo ar Vretoned pa lavaront torr e benn da Gaesar. Alese ez omp techet da lavaret ez eo deuet ar yezh keltiek eus Germania, eus Breizh-Veur da Vreizh-Vihan, kent amzer Julius Caesar.'"
Brudet eo bet Alan Dumoulin goude ar frazenn-se, dispaket evel-hen : ''Terribiles sunt Britones quando dicunt "Torr e benn" ! '', lavaret dre fent a-wechoù.
Zabel
Zabel zo un anv-tiegezh alamanek.
Ogliastra
Ogliastra zo ur rannvro e reter Enez Sardigna, a-hed an aod.
Proviñs Ogliastra zo unan eus proviñsoù an enez.
Sahel (disheñvelout)
Sahel zo un anv a roer da veur a rannvro :
Ela
Hervez an Tanac'h e voe Ela ( (hebraeg: אֵלָה‎ ’Êlāh; gresianeg: Ἠλά; latin: Ela), roue Israel e-pad daou vloaz (886 KJK-885 KJK) war-lerc'h e dad Baasha.
Setu ar pezh a lenner diwar e benn e Kentañ Levr ar Rouaned (1R 15, 8-10) :
« Er bloaz c'hwec'h warn-ugent eus Asa, roue Yehouda, e renas Ela, mab Baasha, war Israel, e Tirsa, evit daou vloaz. Hag ec'h iriennas enep dezhañ e servijer Zimri, mestr war an hanter eus ar c'hirri. Edo e Tirsa oc'h evañ, mezv, e ti Arsa, a oa e penn tiegezh Tirsa, pan erruas Zimri, a roas dezhañ taol ar marv, er bloaz seizh warn-ugent eus Asa, roue Yehouda ; hag e renas war e lerc'h. »
Siniscola
Siniscola zo ur gumun eus Sardigna.
Zaire (proviñs)
Zaire zo ur proviñs eus Angola, e gwalarn ar vro, sko ouzh Republik Demokratel Kongo.
Uíge (proviñs)
Uíge zo ur proviñs eus Angola, e gwalarn ar vro.
E-pad ar brezel diabarzh e voe Uíge unan eus proviñsoù drastetañ Angola. Etre 2004 ha 2005 e voe taget 374 den (88% anezhe a varvas) gant terzhienn wadliñvel Marburg, ur c'hleñved tost da Ebola.
Yehou (profed)
Yehou, mab Hanani, a zo ur profed, meneget e Kentañ Levr ar Rouaned ( 1R 16, 1-4) a dreuzkas komz Doue enep Baasha, roue Israel, hag e diegezh: « Ar re varv, eus Baasha, e kêr, a vo debret gant ar chas, hag ar re varv, e-maez, a vo debret gant evned an neñvoù ! ».
San Gregorio (Chile)
San Gregorio zo ur gumun eus Chile, e Proviñs Magallanes, e su ar vro.
Trabant
Ar c'hirri Trabant (1957-1991), lesanvet Trabi a-wechoù, a oa kirri savet en DDR gant an embregerezh VEB Sachsenring Automobilwerke Zwickau. Un arouez eus an DDR e oa deuet da vezañ. Etre 1957 ha 1991 e voe savet 3 051 385 skouerenn. An hini ziwezhañ a oa roz. . E 2007 e chome war-dro 52 400 skouerenn a oa gouest da vont en-dro en Alamagn. Pa veze savet e oa unan eus ar c'hirri nemeto a gouste keroc'h eil-dorn evit pa vezent prenet nevez, peogwir e oa dav gortoz etre 10 ha 15 vloaz goude bezañ gourc'hemennet ar c'harr. . Trabant a zo ur ger alamanek a dalvez loarell.
Istor
Labouradegoù Auto-Union AG a oa perc'hennet gant August Horch (krouer Audi). E dibenn an Eil Brezel-bed e voe diberc'hennet gant an Arme Ruz. E 1948 e voe produet ur c'harr nevez anvet F8 e labouradeg Zwickau. Diazez an Trabant 601 (1957) e voe. Er c'hirri Trabant ne oa na pomp dour na pomp eoul ebet, na amredad lard-karr, na pomp tireoul : an trelosker a veze bouetaet gant ar pounnerder. Ar starderez a oa diazezet war pevar zaboulin hag ur rod dizalc'h a oa evit ma ne chomfe ket stardet ribouler ar c'heflusker daou bred. Gant plastik e oa savet ar c'harroñsadur. Kirri aes da dresañ er gêr gant ostilhoù eeun e oant.
Pladennoù Angelo Branduardi
Pladennoù Angelo Branduardi a zo meneget amañ.
Nedim Gürsel
Nedim Gürsel (ganet d'ar 5 a viz Ebrel 1951 e Gaziantep) zo ur skrivagner turk. E dibenn ar bloavezhioù en doa embannet e skridoù kentañ, romantoù hag arnodskridoù, e kelaouennoù turkek. Goude studioù eil derez e lise gallek Galatasaray en Istanbul ez eas d'ober e studi d'ar Sorbonne, e Pariz. E 1979 e savas un dezenn doktorelezh diwar-benn Louis Aragon ha Nâzım Hikmet. Distreiñ a reas da Durkia, met abalamour d'an taol-stad a c'hoarvezas er vro e Gwengolo 1980 ez eas da Vro-C'hall en-dro. Abaoe emañ o vevañ e Pariz, ma kelenn al lennegezh turkek, ha distreiñ gwech ha gwech all da Istanbul.
Yarovam Iañ
Hervez an Tanac'h e oa Yarovam ((hebraeg: יָרָבְעָם Yārāḇə‘ām; gresianeg: Ἱεροβοάμ Hieroboam) mab Nevat, un Efratiad eus Sereda, ha Seroua. Ofisour oa e lez Salaun, roue Israel.
Nedim Gürsel
E 1976 e voe embannet gantañ Uzun Sürmüs Bir Yaz ("Un hañvezh hir e bad"), un teskad danevelloù. Gant al levr-se e tapas e 1977 ur priz lennegel a bouez eus Turkia, Priz Akademiezh an Turkeg (Türk Dil Kurumu Hikâye Ödülü). Goude taol-stad 1980 avat e voe tamallet dezhañ gant ar justis bezañ gwallvrudet an arme el levr-se. E 1983 ne voe ket aotreet e levr İlk Kadın ("Ar vaouez kentañ"). Daoust ma ne voe ket kondaonet Gürsel, e voe dibosupl kavout e levrioù e Turkia e-pad meur a vloaz.
Yarovam Iañ
Treuzkaset e voe dezhañ gant Ahiya, profed eus Shilo komz Doue : « Ez an da zifregañ ar rouantelezh eus dorn, ha da reiñ dit dek meuriad. Ur meuriad en devo; abalamour d'am servijer David, hag abalamour da Jeruzalem, kêr bet dibabet ganin a-douez holl veuriadoù Israel.»
Rak, kounnaret oa Doue ouzh Salaun, « rak diheñchet oa bet e galondiouzh an Aotroù, Doue Israel », hervez 1R 11, 9.
Nedim Gürsel
E 2008 e voe embannet ul levr all gantañ, Allah'ın Kızları ("Merc'hed Allah"). Diouzhtu e voe tamallet dezhañ droukkomz diwar-benn an islam.
Nedim Gürsel zo unan eus diazezerien Parlamant Etrebroadel ar Skrivagnerien.
Yarovam Iañ
Klask a reas Salaun lakaat Yarovam d'ar marv met tec'hout a reas hemañ da Egipt.
Pa varvas Salaun e vodas Rehovam, e vab ar bobl e Shec'hem. Dont a reas Yarovam davetañ evit kinnig un emglev. Nac'het e voe gant Rehovam.
« Ha setu, pa glevas holl Israel e oa distroet Yarovam, e kasjont d'e gervel d'an emvod, hag e rejont anezhañ roue war holl Israel ; ne voe o heuilh tiegezh David nemet meuriad Yehouda, e-unan. »
Ren a reas e Tirsa etre 931 KJK ha 910 KJK hervez Kentañ Levr ar Rouaned.
Bodañ a reas Rahovam « holl diegezh Yehouda ha meuriad Binyamin evit ober brezel da Yarovam met e voe dizaliet gant Shemaya, den Doue. (1R 11, 21-24).
« […] ne zistoas ket Yarovam diwar an hent fall, hag ez adkrogas dao ber, gant hiniennoù eus ar bobl, beleion an uhellec'hioù : an hini en deveze c'hoant, e veze karget e zorn, hag e veze beleg an uhellec'hioù. An dra-se a oa pec'hed tiegezh Yarovam, hag evit se e voe rasket, distrujet diwar c'horre an douar. »
Nadav, e vab, a renas war e lerc'h.
Hervez Kentañ Levr ar Rouaned e voe diskaret Nadav gant Baasha, mab Ahiya, en doa iriennet en e enep. Lazhet e voe Nadav gantañ ha diskaret holl diegezh Yarovam « hervez komz an Aotroù  lavaret gant e servijer Ahiya, ar Shiloniad, en abeg da bec'hedoù Yarovam, en devoa graet en ur lakaat Israel da bec'hiñ hag hegasiñ an Aotroù, Doue Israel.»
Menez Drumont
thumb|260px|Ar Menez Drumont
1 200 uhelder zo dezhañ, moal e gern.
Proviñs Ogliastra
Proviñs Ogliastra (Provincia dell'Ogliastra en italianeg, Provìntzia de Ogiastra en sardeg) a oa  unan eus proviñsoù Enez Sardigna, en Italia.
Padet e oa adal 2005 betek 2016, pa voe staget ouzh proviñs Nuoro.
Poblañs
Sed a oa kêrioù brasañ ar broviñs:
Oret
Oret (walloneg: Ôret) a oa ur gumun eus Proviñs Namur e Belgia. Gant Lezenn 1977 e voe lakaet e kumun Mettet.
Jean-Charles Huchet
Jean-Charles Huchet a oa Enseller Akademiezh e departamant an Il-ha-Gwilun e 2009 hag en deus nac'het digeriñ ur c'hlas divyezhek nevez e Bruz evit lezel 49 bugel er memes klas.
La Gravida
La Gravida pe La donna gravida (an Dougerez) zo un eoullivadur war goad gant al livour italian Raffaello Sanzio graet etre 1505 ha 1506, e Firenze, en Italia. Hiriv emañ eno, er Palez Pitti.
Jean-Charles Huchet
D'ur c'hazetenner en deus lavaret e oa ur yezh artifisiel ar brezhoneg. Skrivet ez eus bet dezhañ gant Div Yezh (Yaou 17 a viz Gwengolo 2009) mont da ober e labour d'ur vro ma ne vo yezh ebet estreget galleg.
La Gravida
Er poltred e weler ur vaouez brazez en he c'hoazez, he dorn kleiz war he c'hof. Ral ken-ken e oa ar poltredoù dougerezed en amzer an Azginivelezh. Poltred Emilia Pia da Montefeltro e vefe an daolenn.
Jean-Charles Huchet
E 2103 e oa aet kuit pa oa bet anvet e Normandi.
Stadoù Kengevreet Amerika
Stadoù Kengevreet Amerika (Confederated States of America e saozneg), hag a veze graet ar C'hengevread (The Confederacy), ar Stadoù Kengevreet (Confederated States), CSA pe ar Su (The South) anezho ivez, a zo bet ur stad savet e 1861 gant 11 Stad disrannet diouzh ar Stadoù-Unanet. Nac'het e voe an disrann-se gant gouarnamant kreiz ar Stadoù-Unanet, ar pezh a zegasas Brezel diabarzh ar Stadoù-Unanet a echuas e 1865 gant drouziwezh ar Stadoù Kengevredet.
Baasha
Hervez an Tanac'h e renas Baasha (hebraeg: בַּעְשָׁא‎, Baʿasha, "Baal a glev") war Israel goude bezañ lazhet Nadav, mab Yarovam (909 KJK-896 KJK).
Setu ar pezh a lenner diwar e benn e Kentañ Levr ar Rouaned :
« Er bloaz tri eus Asa, roue Yehouda, e renas Baasha, mab Ahiya, war holl Israel, e Tirsa, evit pevar bloaz warn-ugent. Ober a reas ar fall ouzh daoulagad an Aotroù, hag e kerzha-Yarovzs war roudoù Yarovam hag er pec'hedoù en devoa laket Israel da ober. ».
Pa varvas Baasha, e renas Ela, e vab, en e lec'h.
Zerfaliu
Zerfaliu zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
Albert von Sachsen-Coburg-Gotha
Albert von Sachsen-Coburg und Gotha (en alamaneg) pe Prince Albert of Saxe-Coburg and Gotha (e saozneg), ganet d'ar 26 a viz Eost 1819 e Kastell Rosenau e Coburg ha marvet d'ar 14 a viz Kerzu 1861 e Kastell Windsor e Bro-Saoz, da 42 vloaz, a oa ur priñs alaman hag a zimezas d'ar Rouanez Victoria, Rouanez Breizh-Veur. Roue ne oa ket, priñs kenseurt e oa.
E dud
Mab e oa da Ernst Iañ von Sachsen-Coburg-Gotha ha d'e bried Luise von Sachsen-Gotha-Altenburg (1800–1831). Dizimezet e oa e dud.
Abbasanta
Abbasanta zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
San Gregorio
San Gregorio zo un anv-lec'h spagnolek.
Río Verde (Chile)
Río Verde zo ur gumun e su Chile e Proviñs Magallanes, a zo e Rannvro Magallanes, ha Villa Ponsomby eo ar pennlec'h anezhi. Nepell emañ diouzh ledenez Brunswick, hag eno emañ kêr Punta Arenas. Stag outi eo Enez Riesco, dispartiet diouzh an douar-bras gant ar seno Skyring en norzh, ar seno Otway er su, ha kanol Fitz Roy er reter.
Campagne-lès-Boulonnais
Campagne-lès-Boulonnais a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Istor
== Monumantoù ha traoù heverk ==
Priz Bras kirri Spagn
Priz Bras Spagn (spagnoleg : Gran Premio de España; katalaneg : Gran Premi d'Espanya) zo ur redadeg Formulenn 1 dalc'het bep bloaz e Katalonia, nepell diouzh Barcelona. Krouet e oa bet ar redadeg e Priz Bras kirri Spagn 1913 hag unan eus Prizioù Bras koshañ ar bed eo. Goude un ehan abalamour da Vrezel Spagn e oa bet dalc'het adarre adalek Priz Bras kirri Spagn 1967 hag ebarzhet e Kevezadeg bed ar Formulenn 1.
Meur a droiad o doa degemeret Priz Bras Spagn, Guadarrama evit ar bloavezhioù kentañ, Jarama ha Montjuïc goude an Eil Brezel-bed, Jerez er bloavezhioù 1980 ha Barcelona bremañ.
Roll al loreidi
Ur foñs roz a ziskouez ur redadeg ne oa ket perzh eus Kevezadeg bed ar Formulenn 1. Ur foñs melen a ziskouez ur redadeg a oa perzh eus Kevezadeg Europa a-raok an Eil Brezel-bed. Ur foñs gwer a ziskouez ur redadeg a oa perzh eus Kevezadeg bed ar Saverien a-raok ar brezel.
Trec'herien
Blenierien e tev a vlein e Formulenn 1 er c'houlzad e-kerzh Ur foñs roz a dalvez ne oa ket ar redadeg perzh eus Kevezadeg bed ar Formulenn 1.
Saverien
Saverien e tev a vlein e Formulenn 1 er c'houlzad e-kerzh Ur foñs roz a dalvez ne oa ket ar redadeg perzh eus Kevezadeg bed ar Formulenn 1. Ur foñs gwer a ziskouez ur redadeg a oa perzh eus Kevezadeg bed ar Saverien a-raok ar brezel.
Zeddiani
Zeddiani zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
Kanton Mortrée
Kanton Mortrée a oa ur c'hanton eus Normandi, e Bro-C'hall, ha Mortrée e oa ar pennlec'h.
Grindylow
E folklor Bro-Saoz, ar grindylow, skrivet grundylow ivez, zo ur c'hrouadur dreistnatur. Goulakaet ez eus bet e teufe an anv eus Grendel, un dudenn a gaver e deroù dornskrid Beowulf (aozet e-tro 730),. An anv pe ar ger grendel a gaver ivez e meur a garta hensaoznek, ma vez stag ouzh stankoù, lennoù ha taouarc'hegi.
E kontelezhioù Yorkshire ha Lancashire dreist-holl ez eus meneg eus grindylows. Deskrivet int evel tudigoù glas-gwer o c'hroc'hen skantek, lemm o skilfoù hag o dent, skarn o divrec'h ha hir o bizied. E poulloù ha geunioù e chomont da c'hortoz bugale dibreder, a bakont gant o c'hrog nerzhus-meurbet hag a gasont ganto e deun an dourioù Arveret eo bet mojenn ar grindylow evit pellaat ar vugale diouzh al lec'hioù ma c'hellent beuziñ : poulloù, stankoù, geunioù hag all,.
Krouadurioù mojennel all par d'ar grindylow zo e folklor Bro-Saoz : Peg Powler, a vev er stêr Tees, Nanny Powler er stêr Skerne (un adstêr d'an Tees), Jenny Greenteeth (e Lancashire ha Staffordshire ; Ginny Greenteeth, Jeannie Greenteeth ha Wicked Jenny e Cheshire),.
Catechis evit an oll ilizou emeus an Impalaërdet a Franç
Catechis evit an oll ilizou emeus an Impalaërdet a Franç a oa ur c'hatekiz brezhonek embannet en amzer an impalaer gall Napoleon Iañ e 1807.
Liammoù diavaez
http://www.tresor-breton.bzh/2017/06/04/1891-le-catechisme-darzano/
O universal é o local sem muros
O universal é o local sem muros (Hollvedel eo an traoù lec'hel mar bezont divoger) zo ur frazenn skrivet gant ar skrivagner portugalat Miguel Torga (1907-1995)e pemzekvet levrenn e zeizlevr (Diário XV, 1990) dalc'het gantañ e-pad 60 vloaz.
Katekiz
Ar c'hatekiz zo ul levr ennañ elfennoù ar relijion gatolik evit kenteliañ ar vugale. Ar c'hatekizañ  eo ar c'helenn eus diazezoù ar feiz kristen.
Martainville (Calvados)
Martainville a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.