cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Republik Demokratel Azerbaidjan
Istor
E miz Ebrel 1920 e voe aloubet ar vro gant armeoù an Unvaniezh Soviedel hag e 1922 e voe lakaet e-barzh Republik Sokialour Soviedel Treuzkaokazia. Kavout a rae da Lenin ha da renerien an Unvaniezh Soviedel ne c'hallent ket bevañ hep tireoul Azerbaidjan.
Levenez (disheñvelout)
Levenez zo un anv-badez brezhonek hag a gaver ivez el lec'hanvadurezh.
Hag ivez:
Charles de Foucauld
Charles Eugène de Foucauld de Pontbriand, beskont Foucauld, bet ganet d'ar e Strosburi (Elzas) ha marvet d'ar  e Tamanghasset, a oa un ofiser e marc'hegezh al lu c'hall troet da ergerzhour ha douaroniour kent mont da vanac'h katolik, da benitiour ha da yezhoniour.
Goude bout bet aet da vanac'h ez eas da vevañ evel ur c'hevrinad arvestat e metoù Touareged ar Sahara en Aljeria, ma savas ur geriadur tamahakeg-galleg. Drouklazhet e voe e 1916, lakaet da verzher gant an Iliz katolik roman, ha gwenvidikaet d'an er Vatikan gant ar pab Benead XVI.
Yaouankiz
Ganet e voe Charles de Foucauld e Strosburi en un tiegezh katolik eus an noblañs c'hall a orin eus Perigòrd, eil mab d'ar beskont Édouard de Foucauld de Pontbriand, enseller ar c'hoadegi, ha da Élisabeth de Morlet, o tont eus an noblañs lorenat. Intret e voe er feiz katolik ennañ gant e vamm, a varvas e gwilioud d'an ; pemp miz goude, d'an 9 a viz Eost, e varvas e dad ivez diwar neurasteniezh ha desavet e voe ar vugale gant o zud-kozh a-berzh mamm, e Strosburi bepred. Skoliataet e voe Charles gant an eskopti kent mont d'al lise e 1868 ; dre ma veze klañv alies e heulias kentelioù prevez ivez. E 1870 e tec'has an tiegezh a-zirak ar brezel etre Bro-C'hall ha Prusia hag en em stalias e Bern (Suis). Goude faezhidigezh ar C'hallaoued e tilojas da Nancy e miz Here 1871. Eno e voe skoliataet Charles el lise lik, met pasket ha kouzoumennet er feiz katolik e voe e 1872. Nebeut goude e pellaas diouzh ar relijion hag e troas tamm-ha-tamm da aknostek. E 1874 e tapas e vachelouriezh, d'an oad a 16 vloaz.
Goude e vachelouriezh e voe kaset da Baris da studiañ en ul lise dalc'het gant Kompagnunezh Jezuz, a-benn prientiñ kenstrivadeg degemer Skol-uhel Vilourel Saint-Cyr. Eno e savas enep reolenn strizh ar vuhez hag e tilezas kement pleustr relijiel. E 1875 e tapas e eil bachelouriezh avat, kent mont da gas anezhi ha bout skarzhet eus al lise e 1876 en abeg d'e « leziregezh ha disentidigezh ». Distreiñ da Nancy a reas neuze, ma heulias kentelioù ur c'helenner-ti. En hevelep bloaz e voe degemeret e skol-uhel Saint-Cyr ; lakaet e voe en e oadouriezh gant e dad-kozh, ar pezh a zegasas dezhañ un hêrezh vras a 353 500 lur gall (war-dro daou vilion a euro hiziv, da lavarout eo 10 000 € bep miz). Triwec'h vloaz e oa. Petra bennak ma labouras nebeut e Saint-Cyr e-pad daou vloaz, o vatiñ anezhi bepred hag o vout kastizet alies en abeg d'e zisentidigezh, e teuas a-benn da vout degemeret e Skol ar Marc'hegerezh e Saumur. Eno e kendalc'has gant e vuhez ribouler, o foeltrañ arc'hant forzh pegement hag o lakaat degas gisti eus Paris ; « al lenneg ribouler » e voe e lesanv d'ar mare-se. Meur a wech e voe toullbac'het er skol — disentidigezh, leziregezh, tec'hadennoù — kent bout diplomet en diwezh (87 diwar 87).
Ofiser
E 1879, d'an oad a 21 bloaz, e voe anvet da ofiser er marc'hegerezh e Sézanne (Marne) kent bout kaset bloaz goude da Bont-à-Mousson (Meurthe-et-Moselle) diwar e c'houlenn. Eno e renas gwashoc'h buhez c'hoazh, pa gendalc'has da vougañ e leve dre brenañ forzh levrioù hag aozañ dirolladegoù ; serc'hiñ a reas gant un aktorez eus Paris, ha kastizet e voe evit « bout bet dirak an holl gant ur vaouez a vuhez fall ». Nec'het gant kement-se holl e voe e voereb, en e lakaas dindan gwardoniezh lezvarnel evit na lonkje ket e zanvez.
Pa voe kaset da Setif en Aljeria gant e rejimant e tegasas e serc'h gantañ, en daoust da zifenn e goronal ; ker gwarzhus e kaved e emzalc'h eno ma voe digarget e-pad 30 devezh kent bout toullbac'het ; e miz C'hwevrer 1881 e voe lakaet e-maez sternezh al lu en abeg d'e zisentidigezh. Mont a reas gant e serc'h da Évian da chom ; nepell goude avat e teuas keloù dezhañ eus e rejimant o stourm e Tunizia enep un emsavadeg ; goulenn bout dasstaelet a reas, ar pezh a voe asantet gant ma tilezje e serc'h. Mont a reas da glask e rejimant hag a oa gant ur stourm all er su da Oran en Aljeria. Echu an emgannoù, ma tiskouezas bout un ofiser a-zoare ha ma 'z echuas gant e vuhez diroll, e voe lakaet e gwarnizon e Mascara, en Aljeria bepred. Eno e prederias a-zivout un droiad en Afrika an Norzh. Pa voe nac'het ehanoù dezhañ e roas e zilez hag en em stalias en Aljer e miz Mae 1882, ma studias an arabeg, an hebraeg hag an islam en ur brientiñ ur veaj da Varoko. Peogwir e oa berzet ar vro-se d'ar gristenien e kinnigas dezhañ ar rabin marokat Mordechai Abi Serur (1826-1886) e ambroug, gant ma asantje ar Gall bout lakaet da yuzev gant Marokiz. D'an e kemerjont penn an hent ; 24 bloaz ha hanter e oa an ez-ofiser.
Douaroniour
« Rabin Joseph Aleman », ur rabin eus Moldavia bet harluet gant ar Rusianed, e voe anv ha saviad Charles de Foucauld neuze ; pal e veaj, a zisklêrias, e oa mont da weladenniñ ar c'humuniezhoù yuzev e Maroko. Buhez ur yuzev paour a renas gant e ambrouger, en ur virout שַׁבָּת‎ chabbat evel e c'hoprad. Edo en Aljeria c'hoazh, kostez Tlemsen, pa gejas ouzh ofiserien e rejimant kozh hep bout anavet ganto. Erru e Maroko e voen degemeret gant familhoù yuzev kent klask mont war-du ar Sahara. Pa ne c'halljont ket treuziñ menezioù ar Rif e pennjont da gêr Fes. Eno e tivizas an ez-ofiser ergerzhout Maroko ar Reter kent treiñ war-du ar Su ; goude bout startaet o surentez dre c'hoprañ marc'hegerien ambrouger ha kevraouiñ gwarez ar pennoù-bras a bennkêr da bennkêr ez errujont e Meknes d'an 23 a viz Eost hag e kemerjont hent ar Su en desped da ziegi ar rabin Abi Serur. Pa dizhjont menezioù an Atlas-Uhel e voe Charles de Foucauld an Europat kentañ oc'h ergerzhout ar rann-se eus Maroko. Fromet e voe gant ar gweledvaoù ha gant deoliezh ar vuzulmaned. Kenderc'hel a reas an daou veajour betek Tissint ; eno e rankjont distreiñ war o c'hiz abalamour d'an dañjer ha d'an diouer a voneiz. Dilezet gantañ e ambrouger ez eas an ergerzhour yaouank da Vogador da c'houlenn arc'hant digant e familh. Eno e chomas e-pad meur a sizhun evit kregiñ da aozañ danevell e veajoù. Pan erruas an arc'hant e tistroas davit ar rabin Abi Serur hag e veajjont a-hed troad an Atlas, ambrouget gant tri marc'heger hag o ziboubas —hep o lazhañ avat. Repu a gavas ar veajourien e kumuniezh ar yuzevien kent distreiñ da Aljeria, m'en em gavjont e miz Mae 1884. Unnek miz e voe padelezh an ergerzhadenn, e-lec'h ar pemp mizvezh hag a oa bet diawelet.
Distroet da Alger e voe darbet dezhañ dimeziñ gant merc'h un ofiser douaroniour, hogen nac'h a reas he familh ; goude bout prederiet mizvezhioù-pad e tibabas ar pleustrer an dizimez da vat ha da viken, hag e kemeras penn an hent war-du ar Sahara. Eno e renas un eil ergerzhadeg adalek an betek distreiñ da Vro-C'hall e miz C'hwevrer 1886.
Manac'h
A-hed ar bloaz e lennas Charles de Foucauld ar C'horan ha skridoù relijiel Bossuet (1627-1704), en ur brientiñ danevellskrid e ergerzhadenn e Maroko.
E 1888 e voe embannet e zanevellskrid, Reconnaissance au Maroc, 4 luc'hengravadur ha 101 dresadenn enni ; berzh a reas al levr e metoù ar skiantourien hep na raje an aozer van ebet avat rak edo o paouez reiñ e zilez d'al lu gall goude bout gweladennet abati sistersian Fontgombault (Indre). A-raok dibenn ar bloavezh, diouzh ali an abad Huvelin, e kemeras penn an hent da Jeruzalem ma 'zerruas d'ar 15 a viz Kerzu. E miz Genver 1889 e weladennas Nazaret kent distreiñ da Bariz ma 'z embannas bout mennet da emezelañ en Urzh sistersian ar Reizhenn Strizh, un urzh menec'h arvestat. Broudet c'hoazh gant an abad Huvelin e weladennas Charles de Foucauld an abati veneadat Saint-Pierre e Solesmes (Sarthe). Goude bout lennet skridoù Teresa de Jesús (1515-1582) ouzhpenn an Aviel e tivizas mont da drapad en abati Notre-Dame-des-Neiges e Saint-Laurent-les-Bains (Ardecha), gant asant e dad speredel. E miz Kerzu 1889 e legadas e vadoù d'e c'hoar kent kuitaat Paris, oadet bloaz ha tregont.
Casteldidone
Casteldidone  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Volongo
Volongo   a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Charles de Foucauld
Manac'h
D'ar e wiskas sae an danvez-lean en abati, e kemeras an anv « Breur Marie-Albéric », hag e krogas ur vuhez a baourentez, a dav, a labour hag a bedennoù. Buan e chomas war dreñv er gumuniezh hag e troas d'ur skouer a sentidigezh hag a uvelded. E-kerzh e vloavezh kentañ en abati e c'houlennas bout kaset da vanati Akbes, bet savet e 1886 gant Notre-Dame-des-Neiges e-kichen İskenderun, nepell diouzh Aleppo e Siria otoman e kreiz ar bed islamek. Kent mont kuit e roas e zilez a ofiser adarme hag a ezel eus Kevredigezh an Douaroniezh.
E miz Du 1895 e voe gwarezet an abati gant soudarded da geñver deroù gouennlazh an Armenianed gristen ; pa glaske sikour gant ar re baourañ e komprenas Charles de Foucauld stêr wirion e velegiezh, skodeget ma voe gant an drouklazhadegoù a c'hoarvezas e miz Meurzh 1896. D'ar mare-se ez aozas e skrid brudetañ, Pedenn an dilez. En hevelep bloaz, p'edo c'hoazh o sevel reolenn e urzh da zont, e tistroas war e vennozh pa veizas e oa trubuilhet-bras Urzh ar Reizhenn Strizh gant e raktresoù ; goulenn a reas bout diouestlet, met nac'h a reas e superiored hag urzh a rojont dezhañ da vont da abati Staoueli nepell diouzh Aljer, ma 'z eas e miz Gwengolo. Pa gendalc'he Breur Marie-Albéric gant e vennozh c'hoazh e voe kaset da Roma kentoc'h, da studiañ evit mont pelloc'h er velegiezh. Erru eno e miz Here ne gemmas ket e emzalc'h : mont war-du e bal dezhañ ; buan e voe merzet kement-se gant abad meur an Urzh, ha d'an e voe diouestlet ar Breur.
Goude bout bet aotreet gant an abad Huvelin da guitaat Roma ez eas Charles de Foucauld d'an Douar Santel, ma wiskas dilhad ur c'houer Palestinat da vont da Nazaret. E miz Meurzh 1897 e voe eno, ma c'houlennas digant superiorez ar gouent Sainte-Claire-de-Nazareth bout kemeret da liorzhour, gant ul loch da vod hag un tamm bara da voued evit gopr. Boulc'hañ skrivañ e brederiadennoù a reas, ha tremen 3 000 a zuas e-pad an askez-se, a badas tri bloaz. Brud ur sant a c'hounezas e metoù leanezed santez Klara Nazaret, hag ar superiorez e vroudas da ziazezañ ur urzh katolik nevez. E Miz Meurzh 1898 e retredas e-pad ur sizhun e Taubeh e Sisjordania, e kemm e anv e « Charles de Jésus » ; e 1900 e tibabas « Jesus Caritas » ("Karout Jezuz"). A-benn staliañ e beniti e prenas Charles de Foucauld Menez an Eürustedoù gant arc'hant e c'hoar ; c'hwibet e voe avat.
Penitiour
E miz Genver 1901 e tilestras Charles de Foucauld en Aljer hag e kavas eno soudarded c'hall a-du evit e ambroug betek un oaziz anvet Béni Abbès, 882 km war-nij pelloc'h er mervent. E miz Here en em stalias eno ; gant skoazell ar soudarded hag arc'hant e geniterv Marie de Bondy e savas ur peniti "evit azeuladur hag ospitalded" a anvas Khaoua ("Breuriezh"), ennañ ur chapel, ur gambr degemer hag ul louzaoueg tri hektar dezhañ. Echu al labourioù e miz Kerzu e krogas ar penitiour gant e askez ; dizale e teuas peorien ha soudarded d'e weladenniñ. Bloaz goude bout dilestret en Aljer ea adprenas frankiz ur sklav, a anvas « Joseph du Sacré-Cœur », pa oa krog ar beleg da stourm ouzh ar sklaverezh en Ahaggar, ur rannvro veneziek lec'hiet kostez Tamanghasset en Aljeria ar Su hag e kreiz ar Sahara. E deroù 1904 ez eas ar beleg d'an Ahaggar, ambrouget gant soudarded c'hall hag a yae di da bourvezañ rejimantoù. Eno e klaskas lec'hioù da staliañ un eil Khaoua hag e voulc'has un droidigezh eus an Aviel e tamahakeg evit e gelenn d'an Douareged. A-boan distoet e Béni Abbès e miz Genver 1905 e voe gweladennet gant ar jeneral gall Hubert Lyautey (1854-1934), a oa e penn al lu c'hall en Aljeria hag o prederiañ a-zivout ar feiz kristen. Gant asant eskob Béni Abbès ha hini an abad Huvelin ez ambrougas adarre ar soudarded en o zroiad pourvezañ en Ahaggar. Eno, d'an 29 a viz Mezheven e kejjont ouzh amenoukal ar vro, Mousa Ag Amastan (1867–1920) ; pouezus e voe ar gejadenn-se e daou geñver : asantiñ a reas an amenoukal kevrediñ gant ar C'hallaoued evit peoc'haat e vro, hag e roas e aotre da Charles de Foucauld d'en em staliañ en Ahaggar, e Tamanghasset — ur muzulman deol e oa Mousa Ag Amastan, klouaraat a re da welout ur beleg kristen o vont da chom en e diriad, met hoalet e voe gant an den a feiz-se pa zisplegas e vennozh e yezh ar vro ; mignoned tost e chomas an amenoukal hag ar penitiour betek marv hemañ diwezhañ.
Klañvaat a reas e dibenn ar bloaz 1914, goude disklêriadur ar brezel en Europa. Sikour a reas gant ar soudarded c'hall da raktresañ roudoù en Ahaggar evit ar c'hirri-tan kentañ. E-pad bloaz e savas e-kichen e beniti ur c'hreñvig brikennoù — ur puñs, bevañs hag armoù ennañ — evit gwareziñ an Douareged e ken degouezh ma vijent taget. Nac'h a reas bout lojet gant al lu c'hall en he c'hreñvlec'h, pa gavas gwell chom gant tud ar vro petra bennak ma 'z e alijont start da asantiñ.
D'ar, en en daoust d'e destamant, e voe kaset da El Goléa, a zo El Menia hiziv, ur 950 km bennak er gwalarn-uhel eus al lec'h ma varvas.
Hentenn speredel
Jezuz-Krist, skouer er gristenien : a-hed e vuhez relijiel e klaskas Charles de Foucauld bout el "lec'h diwezhañ" evel erbedet gant Jezuz Nazaret hervez an Aviel (Lukaz 14:7-11). En Assekrem e soñjas dezhañ bout kavet al lec'h-se er bed-mañ, er baourentez hag en uvelded er bed speredel. En eskemm diouzh abolostoliezh hengounel an Iliz, ma vez ar beleg a-us e zeñved, e tibabas ar penitiour bevañ e-touez an Douareged hag evelto, hep prezeg dezho a-benn o gounit d'ar feiz kristen. Doujañ d'an islam a reas, en ur vevañ evel ur c'histen — al lec'h diwezhañ bepred. Pa vez an Iliz mennet da c'hounit pobladoù d'he feiz kent o "sevenaat" e soñje dezhañ e oa gwelloc'h o c'helenn kent klask o gounit, dre o anavezout ha deskiñ diganto, rak en aner e labourer pa ne vez ket ar bobl ken desket hag ar veleien evit kompren o relijion dezho ha dibab kemmañ o c'hredenn pe get. « Pedenn an Dilez » eo disoc'h hag arouez prederiadennoù Charles de Foucauld a-zivout e zilez da Zoue ; enni e tiskleirias Ch. de Foucauld en em reiñ d'an doue korf hag ene hag e drukarekaat evit kement tra a vije graet dezhañ. Aberzhiñ a reas e frankiz ha, kontrol d'an disentegezh a renas e yaouankiz hag el lu, e veuzas er sentidigezh d'an urzhaz katolik ha d'e dad speredel e Paris ; imitatio Christi c'hoazh. Breudeur e voe ar vuzulmaned hag ar yuzevien evit Charles de Foucauld, pa wele enno ar gred don ha naturel — magañ karantez evit an doue — a oa bet o klask. Abalamour da gement-se ez ijinas ar chapeled kristen-ha-muzulman, a anvas "chapeled ar garantez". Peursur e oa e tizhje pep den er bed islamek ar Baradoz, ha bazetet pe get e vefe, gant ma renfe ur vuhez reizh. Adkemeret e voe ar soñj-se gant an Iliz katolik e 1965, en he disklêriadur Dignitatis Humanae.
Ur c'hantved pe dost a dremenas ebiou e-pad ma voe studiet degouezh ar penitiour. E 1927 e voe boulc'het ar studi dre an dastum skridoù ha lizheroù ar beleg, a voe echuet e 1947.
Hêrezh
D'ar neuze ne voe mui heñcher ebet en « Union des Frères et Sœurs du Sacré-Cœur de Jésus », 48 ezel enni ; tamm-ha-tamm e voe renet gant Louis Massignon, betek asant ofisiel arc'heskob Paris e 1919. E 1947 e voe adanvet « Union-Solidarité ». Hiziv an deiz ez eus tremen 13 000 ezel enni, e 82 Stad. E 1921 e voe embannet buhezskrid kentañ Charles de Foucauld, bet savet gant René Bazin diwar goulenn Louis Massignon. Er bloavezhioù 1920 e voe diazezet meur a gevredigezh lik diwar skouer hini ar beleg uvel, ha meur a veleg a yeas da benitiour eveltañ. Tamm-ha-tamm e tiwanas meur a vreuriezh relijiel adalek ar bloavezhioù 1930, e Paris da gentañ hag e Montpelhièr da eil e 1933, er Sahara e 1939 ; e 1956 e voe unan e Belgia hag a daolas hed en Europa, e Kreizamerika hag e Suamerika ; e 1963 e voe unan all e Paris, e 1966 unan en Ardecha e-kichen abati Notre-Dame-des-Neige, unan all c'hoazh e 1989 e Draguinhan... Tremen 20 breuriezh zo hiziv. Tud lik ivez o deus divizet heuliañ skouer speredel Charles de Foucauld adalek ar bloavezhioù 1950 : tremen 6 000 a dud zo bodet war pemp kevandir ha 46 Stad — muioc'h a liked eget a leaned ha leanezed zo aet kammed ouzh kammed a-dreñv ar penitiour.
Campagnola Cremasca
Campagnola Cremasca   a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Charles de Foucauld
Hêrezh
Meur a zen zo aet da gej ouzh an Douareged goude bout lennet skridoù Charles de Foucauld. War-lerc'h an Eil brezel-bed e voe savet pirc'hirindedoù betek e beniti, al lec'hioù ma oa bet, hag e vez en El Menia.
E 1927 e krogas an Iliz katolik da blediñ gant degouezh Charles de Foucauld, tremen dek vloaz goude e varv. Boulc'het e voe an enklask dre an dastum e skridoù hag e lizheroù, a voe echuet e 1947. Goude-se e voe klasket testoù bev evit o atersiñ, ar pezh a voe ampellet e 1956 en abeg da Vrezel Aljeria. E 1986 e voe embannet L'Évangile du fou - Charles de Foucauld, le manuscrit de ma mère morte, ul levr sinet gant Jean-Edern Hallier (1936-1997) ma veskas e vuhezskrid gant hini ar penitiour, e koll hemañ diwezhañ dirak daoulagad an Iliz. Disheñvel diouzh re ar pab Benead XV e oa selloù ar penitiour war sevenadur Touareged Aljeria, ha disheñvel ivez o ali a-zivout an trevadennerezh, pa oa savet ABU a-du gant an didrevadennerezh. En desped da gement-se holl e voe lakaet Charles de Foucauld da azaou d'ar gant ar pab Yann-Baol II kent bout gwenvidikaet gant ar pab Benead XVI d'an. D'ar e voe santelezhet gant ar pab Frañsez.
Levrlennadur
Ul levrlennadur klok (1908-2015) ha liesyezhek zo e lec'hienn an Association Famille Spirituelle Charles de Foucauld
Gwenno Saunders
Gwenno, pe Gwenno Mererid Saunders, anavezet ivez evel Gwenno Pipette, bet ganet e Kerdiz d'an 23 a viz Mae 1981, zo ur ganerez kembreat hag a gan gant The Pipettes.
Merc'h eo da Tim Saunders ha Lyn Mererid.
Beg ar Porzhig
Beg ar Porzhig zo ur beg-douar er c'hornôg da Vrest, war aod lenn-vor Brest, dirak Beg ar Spagnoled e gourenez Kraozon. Un tour-tan zo.
Trigolo
Trigolo  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Trescore Cremasco
Trescore Cremasco  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Urbino
Istor
Kêr-benn un dugelezh e oa hag ur greizenn arzel a bouez da vare an Azginivelezh. Brudet eo an daolenn Gwener Urbino.
Guaviare
Guaviare zo unan eus departamantoù Kolombia, treuzet gant ar Stêr Guaviare. San José del Guaviare eo ar gêr-benn.
Guaviare
Charlotte Augusta Kembre
Charlotte Augusta Kembre (1796-1817) a oa ur briñsez saoz, merc'h d'ar roue George IV ha da Caroline von Braunschweig-Wolfenbüttel (1768-1821), hag o bugel nemetañ.
Burzhudus e vije bet he ganedigezh. Fougeal a reas he zad, bloavezhioù goude, ne oa tostaet ouzh he mamm nemet teir gwech en o buhez. Nemet un toullad mizioù ne oa Charlotte Augusta pa zispartias he zud en ofisiel. Diwar neuze e viras he zad outi da welout he mamm nemet gwechig dre vare.
Klask a reas he zad he zreiñ a-enep d'he mamm, met atav e karas anezhi.
Dimeziñ
Rouanez Bro-Saoz e oa Charlotte da vezañ, dre ma oa bugel nemetañ he zad. Met mervel a reas er gwentloù d'ar 6 a viz Du 1817, d'ur 21 bloaz, goude genel ur mab hag a varvas ivez.
(216) Kleopatra
216 Kleopatra zo un asteroidenn kavadennet e 1880 gant Johann Palisa e Pula, en Istria (Kroatia).
Tud zo a gav e tenn he stumm d'un askorn.
Proviñs Concepción (Chile)
Proviñs Concepción zo unan eus an 4 froviñs zo e Biobío, e Chile. Concepción eo ar gêr-benn.
Vailate
Vailate a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
A Muvra
A Muvra a oa ur gazetenn vroadelour eus Korsika er bloavezhioù 1920 ha 1930.
Ar gazetenn, skrivet e korseg hag en italianeg, a voe savet e Pariz, gant daou vreur, Petru Rocca ha Matteu Rocca, a oa bet soudarded o-daou er Brezel-bed kentañ. Embannet e voe an niverenn gentañ d'ar 15 a viz Mae 1920. Buan goude e voe lakaet sez ar gazetenn en Aiacciu.
Ur gazetenn bolitikel e oa, daoust ma veze embannet danvez lennegel enni ivez. Mouezh ar Partitu Corsu d'Azzione e voe etre 1922 ha 1927, ha hini ar Partitu Corsu Autonomistu etre 1927 ha 1939. En deroù e c'houlenne emrenerezh Korsika, goude se e save a-du gant an dizalc'hiezh hag en dibenn, a-raok an Eil Brezel-bed, e c'houlenne stagañ Korsika ouzh Italia. E 1939 e voe serret ar gazetenn gant ar pennadurezhioù gall ha goude ar brezel e voe kondaonet ar rener hag ar c'hrouer anezhi, Petru Rocca, da 15 vloaz toull-bac'h, pa damalled dezhañ bezañ kenlabouret gant Italia faskour.
Kalz skrivagnerien gorsek eus ar mare etre an daou vrezel a embannas skridoù e-barzh A Muvra : Dumenicu Carollti, Maistrale, Sebastianu Dalzeto, Hyacinthe Yvia-Croce, Anton Francescu Filippini...
E 1921 e veze embannet 500 skouerenn eus ar gazetenn, e 1923 1800, hag e 1927 2500. Kalz anezho a veze gwerzhet e diavaez Korsika, e-touez Korsiz divroet e Marsilha pe e Pariz.
Emgann Mezeg
Emgann Mezeg a c'hoarvezas e 843 e-kichen Mezeg, etre Roazhon ha Redon, etre soudarded Renaud Herbauges, anvet da gont Naoned gant ar roue frank Karl Voal, en un tu, ha Bretoned Nevenoe, en tu all, skoazellet gant soudarded Lambert II Naoned ha Vikinged Hasting.
Menez Are Kumuniezh
Menez Are Kumuniezh (Monts d'Arrée Communauté e galleg) a zo anezhi ur gumuniezh kumunioù savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre kumunioù eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.
Kumunioù
D'ar 1añ a viz Genver 2017 ez ae 13 kumun d'ober ar gumuniezh kumunioù.
12 kumun a zo e-barzh abaoe 2019:
Lizieg
Al Lizieg (Liziec e galleg) zo ur stêr vihan, 21 km hed dezhi, e Bro-Gwened. Eieniñ a ra en Elven. Treuziñ a ra Trevlean, Sant-Nolf, Sterwenn, Sant-Teve, Gwened, Teiz-Noaloù, Sant-Armael, Hezoù ha Sine.
Meur a anv
Tri anv zo dezhi e galleg, hervez al lec'h : Liziec, Condat, Rivière de Noyalo.
Nivlennad an Darentolenn
Nivlennad an Darentolenn a zo un nivlennad lec'hiet e steredeg an Aouredenn.
Gilles Pennelle
Gilles Pennelle (Dieppe, 20 Gouere 1962), zo ur politiker eus an tu-dehoù pellañ gall. Kuzulier-kêr eo bet e Rouen ha goude e Felger. Kuzulier rannvro Breizh eo abaoe 2015. Ren a ra ar Rassemblement National e Breizh.
Bertile de Marœil
Bertile de Marœil zo ur santez katolik c'hall, marvet en 697 e Marœil-lez-Arras (n'ouzer ket pegoulz e oa ganet). Merc'h e oa da Ricomer ha Gertrude. Lakaet e voe da santez d'an 8 a viz Here 1081.
Alexandra Maria Lara
200px|right|thumb|Alexandra Maria Lara Alexandra Maria Lara, pe Alexandra Plătăreanu hervez hec'h anv-dimezell, ganet d'an 12 a viz Du 1978 e Bukarest, a zo un aktourez alaman, genidik eus Roumania.
He buhez
E Bukarest e voe ganet, ha hi bugel nemeti an aktor Valentin Plătăreanu hag e wreg Doina. E 1983 e tivizas he familh dilojañ da Alamagn ar C'hornôg evit tec'hout rak diktatouriezh Nicolae Ceauşescu. Daoust m'o devoa soñjet mont betek Kanada e oant aet d'en em staliañ da Freiburg im Breisgau, e Baden-Württemberg.
Ken abred ha pa oa 16 vloaz e c'hoarias e filmoù skinwel. He ferzh brudetañ a voe er film Der Untergang (2004) ma c'hoarias perzh Traudl Junge, hag a oa sekretourez Adolf Hitler. Plijout a reas ar pezh he doa graet er film-se da Francis Ford Coppola, neuze e skrivas ur lizher dezhi da ginnig dezhi c'hoari ur perzh bras en e film Youth Without Youth (2007). E 2007 e c'hoarias er film The Dust of Time gant Theo Angelopoulos, asambles gant aktorien all evel Harvey Keitel ha Bruno Ganz hag er memes bloavezh e c'hoarias perzh Annick Honoré (karedig Ian Curtis) er film Control.
Joy
Joy zo un anv-badez saoznek, kar da Joyce.
Lunedoù
Lunedoù zo ur benveg douget dirak an daoulagad, harpet war ar fri, da welout sklaer.
Torricella
Torricella zo un anv-lec'h italianek ha hini meur a gumun.
Frañmasonerezh
Ar frañmasonerezh zo un hollad aozadurioù diazezet er breudeuriezhioù mañsonerien e dibenn ar. Meur a skourr a zo, n'int ket kuzh daoust d'ar pezh a greder a-wechoù, met n'int ket bet digor atav. Kalz a bolitikerien, ministred, kannaded ha senedourien, zo ezel eus ar frañmasonerezh.
Roquefort (keuz)
Ar Roquefort zo ur c'heuz glas graet gant laezh-livrizh dañvadez, er Roergue en Okitania, en-dro da gêr vihan Ròcafòrt. Dont a ra e anv diwar stumm gallekaet an anv-mañ. Meneget eo ken pell hag an. Un anvadur orin en deus abaoe 1925, un AOK abaoe 1979 hag un AOG abaoe 1996. Seizh produer a zo, koulskoude 70% eus ar roquefort e Frañs zo produet gant ar merk Société eus ar stroll Lactalis en e unan.
Océanopolis
thumb|right|290px|Gwel a-bell eus Océanopolis. Océanopolis a zo ur greizenn sevenadur skiantel diwar-benn ar meurvorioù, lec'hiet e Brest, nepell diouzh porzh-bageal ar Vilin Wenn. A-stumm gant ur c'hrank eo ar pavilhon kerreizh, ar savadur kentañ bet graet.
Ijinet eo bet gant an tisavour Jacques Rougerie, ha digoret eo bet Océanopolis evit ar wech kentañ e 1990. Ar pal a oa kaout ul lec'h da lakaat en a-raok skiantoù ar mor dre ma vez kaset war-raok 60 % eus ar c'hlask en Europa diwar-benn ar mor e kêr Brest, ha setu abalamour da betra e oa gouestlet ar pavilhon kentañ d’ar morioù kerreizh. Adaozet eo bet penn-da-benn e 2000, ha d'ar c'houlz-se eo bet ouzhpennet ar pavilhon polel hag an hini trovanel. Kinniget e vez gant Océanopolis ur sell skiantel war bed ar mor en e bezh.
Tokugawa Iemitsu
Tokugawa Iemitsu (japaneg: 徳川 家光), ganet d'an 12 a viz Eost 1604 hag aet da Anaon d'an 8 a viz Even 1651, e oa an trede Shogun en dierniezh Tokugawa. Bez e oa ivez mab henañ Tokugawa Hidetada ha mab-bihan Tokugawa Ieyasu. Iemitsu a renas etre 1623 ha 1651. E-pad ar mare-se e lakaas d'ar groaz ar gristenien, e skarzhas Europiz eus Japan hag e serras an harzoù. Kenderc'hel a reas ar politikerezh-se e-pad 200 vloaz goude e ren. N'eo ket sklaer daoust hag Iemitsu e oa bet ul lazher roue dre ma redias e vreur yaouank Tadanaga da emlazhañ dre seppuku. Iemitsu a oa brudet evit bezañ heñvelreizh, tost asur eo bremañ e oa bet ar paotr a-eeun diwezhañ hêr da Tokugawa Ieyasu, o reiñ lamm d'al lignez dre ar baotred goude an trede remziad.
Ranuccio II Farnese
Ranuccio II Farnese (1630 – 1694) a voe c'hwec'hvet Dug Parma ha Piacenza adalek 1646 betek e varv, ha seizhvet ha diwezhañ Dug Castro etre 1646 ha 1649.
Mab henañ Odoardo Iañ Farnese ha Margherita de' Medici e oa.
Dimeziñ ha bugale
Div wech e timezas Ranuccio II Farnese.
Azzanello
Azzanello  zo ur gumun en Italia, e Proviñs Cremona ha rannvro Lombardia.
Cruzeiro Esporte Clube
Ar Cruzeiro Esporte Clube, pe Cruzeiro ha CEC hepmuiken, zo ur c'hleub liessportoù braziliat eus kêr-benn Belo Horizonte a c'hoari er Brasileirão Rummad A. Krouet e voe d'an 2 a viz Genver 1921 evel Società Sportiva Palestra Italia.
Gant 4 titl c'hoari-bann braz, 6 titl-kup braz hag ur C'hampionad Brazil a vo bet savet da gentañ e 1966, eo Cruzeiro eus ar strolladoù brasañ eus vro.
Istor
D'an 2 a viz Genver 1921, voe bet krouet Cruzeiro Esporte Clube evel Società Sportiva Palestra Italia. Abaoe 1942 e-pad an Eil Brezel-bed, bet anvet Cruzeiro Esporte Clube betek hiziv an deiz.
Lesanviet eo ar strollad e brezhonek "Louarn", hag a zo ur bern a dud dizalc'hourien ha pasionet eus ar c'hleub-mañ. Anvet eo La Bestia Negra dreist-holl evit o c'hoant da chom hepken e-giz ar strollad hag evit o sikouret gant anezhañ en holl c'hoari-bann.
Centrocercus
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
Spesadoù
Daou spesad skilgegi a ya d'ober ar genad :
Annezva
O c'havout a reer e Norzhamerika.
Hergnies
Hergnies a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Dorica castra
Dorica castra zo anv un doare da gomz ha da skrivañ pa lakaer div silabenn peurheñvel kichen-ha-kichen, evel "ca", en droienn dorica castra. Implijet e vez er varzhoniezh latin dreist-holl. Tennañ a ra un tamm d'an anadiplosis, ma vez adkemeret div wech ar memes ger, divsilabennek peurvuiañ. An doare brudetañ eo ar rimadell c'hallek Trois p'tits chats.
Glenn Jegou
Ober a ra war-dro eurvezh vrezhonek sizhuniek Radio Arvorig, skignet eus Roazhon, hag ar fest Yaouank.
Politikerezh
E miz Meurzh 2014 e oa war ar renk e dilennadeg kêr Roazhon, war listenn ar PS adarre, hag adanvet e oa bet da guzulier kêr. Ne gemeras ket perzh en dilennadeg gwar-lerc'h.
Bonemerse
Bonemerse  zo ur gumun en Italia, e Proviñs Cremona ha rannvro Lombardia.
Requila
Requila (e spagnoleg) pe Rechila, pe Rékhila (438-448) a voe eil roue ar Sueved en Gallaecia, adal 438 betek e varv e 448.
Mab e oa da Hermerig, kentañ roue ar Sueved, ha ren a reas adal 438 e-kichen e dad a oa klañv. Pa varvas e dad en 441 e renas e-unan. Pagan e oa, azeuliñ a rae an doueoù german kozh, hag enebet-krenn e oa ouzh an Iliz katolik. Bec'h a roas d'an eskibien.
Bordolano
Bordolano  zo ur gumun en Italia, e Proviñs Cremona ha rannvro Lombardia.
Requila
Brezeliñ a reas e Lusitania hag e Betica. En 438 e voe trec'h war ar jeneral roman Andevotus, war lez ar stêr Genil, hag aloubiñ a reas Betica, kemer Merida, ha Sevilla e 441.
Calvatone
Calvatone  zo ur gumun en Italia, e Proviñs Cremona ha rannvro Lombardia.
Requila
Pa varvas en 448, e kêr Merida, e renas e vab Requiario. Krediñ a reer e oa tad da Ricimero. E verc'h a zimezas da Gondioc, roue Burgonded.
Joyce
Joyce zo un anv-badez saoznek, roet d'ar baotred a-wechoù, hogen d'ar merc'hed dreist-holl.
Orin
Hervez tud zo e vije kar da Joy. Met un displegadur all zo.
Dont a rafe eus an anv gallek Josse, deuet eus an anv latin Iudocus, a zo latinekadur an anv brezhonek Judog. Sant Judoc Breizh a zo Joyce e saozneg. Rouez e oa deuet an anv da vezañ goude ar XIVvet kantved, met dont a reas diwezhatoc'h da vezañ un anv-plac'h, deuet eus ar ger saoznek joise.
Raoul (eskob Treger)
Raoul a oa bet eskob Treger eus 1110 da 1143.
Gwilherm II a oa deuet war e lerc'h.
Gentile Brancaleoni
Merc'h e oa da Bartolomeo Brancaleoni, rektor ar Massa Trabaria, ha da Giovanna Alidosi. "Gentile" zo un anv-badez roet koulz da vab evel da verc'h.
Mervel a reas he zad e 1424, pa oa eizh vloaz. Ha setu an div verc'h, Piera an henañ, ha Gentile, dindan o mamm, e penn madoù ha gwirioù o zad, hogen dindan evezh kont Urbino, Guidantonio da Montefeltro, a oa vikel  in temporalibus ar pab Martinus V. He mamm, Giovanna Alidosi (en anv he merc'hed) a oa evel un itron En he lez vihan e voe pedet, e 1426 ha 1433, Federico da Montefeltro, mab da gont Urbino, hag a oa aotreet gant ar pab da zimeziñ da Gentile.
Divoas e oa statud Mercatello ha Sant'Angelo in Vado (gouarnet ervat gant Giovanna Alidosi hogen dindan vikeliezh kont Urbino, e 1437, pa zimezas Gentile da Federico, o tigas dezhañ, evel argouroù, madoù ha gwirioù he zad, pa oa pennhêrez (marvet e oa he c'hoar Piera a-raok 1431).
Seizh vloaz goude, e 1443, ar pab Eugenio IV a roas da Federico da Montefeltro vikeliezh  in temporalibus hag an titl a gont da-heul, evit an douaroù a oa bet da Bartolomeo Brancaleoni. E 1444 e tegouezhas Federico da Montefeltro er galloud e douaroù e dud (Urbino, Cagli, Cantiano, Gubbio, Castel Durante ha darn eus Montefeltro), hag ivez e Sant'Angelo in Vado ha Mercatello (ha triwec'h kastell ar gontelezh a oa d'ar Brancaleoni a-gozh) a voe staget neuze ouzh an domani a voe anvet goude Dugelezh Urbino.
N'eo nemet d'ar c'houlz-se, ha da vat adal 1447, ez eas ar gontez Gentile da chom da Urbino.
Philippe Égalité
Kannad e-kerzh an Dispac'h Gall, brudet eo evit bezañ bet votet marv e c'henderv Loeiz XVI.
Gentile Brancaleoni
En Urbino e reas Gentile war-dro besterd divastardet he fried evel pa vijent bet bugale dezhi (Elisabetta, Gentile, Buonconte hag Antonio), ha ne hañval ket gwirheñvel ar goñchenn e vije bet kraouiet en ur gouent gant he fried, war-zigarez ma oa gaonac'h, dezhañ d'ober un eured nevez. Federico a gare e wreg, ha ne addimezas nemet goude marv Gentile.
Anadiplozenn
An anadiplozenn (diwar ar ger ἀναδίπλωσις / anadiplosis e gregach, eus ana, « a-nevez », ha diploos « doubl ») zo un doare da adlavarout ger pe gerioù diwezhañ ul lavarenn pe ur werzenn ha d'o lakaat e penn kentañ al lavarenn pe gwerzenn da-heul, evit merkañ mat al liamm zo etrezo. Gant an adlavar-se, a c'hall bezañ graet ouzhpenn div wech, e vez kreñvaet ar ger pe ar mennozh. Tost-kar dezhi eo an epanadiplozenn.
Helena Danmark
Helena Danmark (e-tro 1180 - 22 a viz Du 1233 e Lüneburg) a oa ur briñsez, hêrez Garding ha Dugez Lüneburg dre eurediñ. Henvamm tiegezh Welf e voe.
Anadiplozenn
Ma ne oa ket anavezet ar ger gant ar saverien gwerzioù kozh e veze implijet kenañ an doare ober se ganto.
Helena Danmark
He buhez
Merc'h yaouankañ ar roue Valdemar Iañ Danmark (1131-1182) hag e wreg ar briñsez Sofia Minsk (1141-1198) e oa Helena. C'hoar e oa d'ar rouaned danat Knut VI ha Valdemar II ha d'ar rouanez Ingeborg Bro-C'hall.
En hañv 1202 e timezas Helena gant an dug Gwilherm Lüneburg (1184-1213) e Hamburg. Evel-se e teuas da vezañ c'hoar-gaer an dug Herri al Leon a Saks hag e wreg, ar briñsez saoz Matilda. Ganet e voe ur mab, hag a zeuas da vezañ Otto Iañ yaouank Brunswick-Lüneburg (1204-1252). Da heul marv trumm gwaz Helena e 1213 e renas he breur an Impalaer Otto IV e Lüneburg. Lezroue e voe e-lec'h Otto yaouank. Otto a voe lakaet da hêr madoù an tiegezh Welf gant e eontr Herri Gozh.
E 1233 e varvas an dugez ha douaret e voe e manati beneadat Sant Mikel e Lüneburg.
Gentile Brancaleoni
Mervel a eure d'ar 27 a viz Gouhere 1457, dre ma oa regofek moarvat.
Spineda
Spineda  zo ur gumun en Italia, e Proviñs Cremona ha rannvro Lombardia.
Philippe Égalité
E vuhez
Dimeziñ a reas da Marie-Adélaïde de Bourbon, ha c'hwec'h bugel o doe, en o zouez Louis Philippe, a renas e Bro-C'hall etre 1830 ha 1848.
Clube Atlético Mineiro
Clube Atlético Mineiro, pe Atlético hepmuiken, zo ur c'hleub mell-droad braziliat eus Belo Horizonte, kêr-benn stad Minas Gerais. Krouet e voe d'ar ha kemer a ra perzh er Brasileirão Rummad A.
Fosfor
Ar fosfor zo un elfenn gimiek ; 15 eo e niver atomek ha P e arouez.
Arnaldo Otegi
Ul lisañs prederouriezh ha lizhiri a zo bet tapet gantañ. Dimezet eo ha daou vugel en deus.
Stourmer e oa er strollad Euskadi ta Askatasuna (ETA), skourr bolitikel-soudardel, ret e voe dezhañ kuitaat e vro ha terc'hout da Frañs e 1977. Harzet ha skarzhet e voe, ha lakaet etre daouarn ar servijoù surentez spagnol e 1987. Barnet e voe prim e Madrid ha kondaonet da 6 vloaz toull-bac'h. Dieubet e voe e 1990.
E 1997 e oa bet dilennet evel ezel e bodad ren da c'hortoz ar strollad Herri Batasuna.
Otegi a zo bet dieubet eus an toull-bac'h d'ar 1añ a viz Meurzh 2016. An dieubidigezh a oa bet degemeret mat gant pennoù an tu kleiz abertzale, ha gant pennoù ar strollad Podemos ; kement-se a blanto reuz e-barzh ar strolladoù politikel all dreist-holl Ciudadanos, hag ul lod eus bed ar c'helaouiñ El Mundo e-penn.
Karreg an Tan
Karreg an Tan zo un dorgenn, 281 m uhelder dezhi, er Menez Du, e kumun Gouezeg.
Diwar ar c'hrec'h e c'haller gwelet, pa vez sklaer an amzer, traoñienn ar stêr Aon, Menez Are ha betek Bae Douarnenez.
Dont a ra an anv, a gonter, eus ar boaz a oa en amzer ma veze taget Breizh gant ar Vikinged da eveshaat ar vro diwar an uhelenn-se ha da enaouiñ un tantad warni evit kas keloù d'an dud tro-war-dro pa veze gwelet ur vag viking o sevel gant ar stêr. Un doare taol-vaen vihan zo war al lein, ma veze graet an tantad, a-hervez.
Dibabet eo bet an titl Diwar Dorgenn Karreg-an-Tan gant Per Denez e 1999 evit embann un dastumad danevelloù bet savet gant Yeun ar Gow (a oa o chom e Gouezeg). Disklêriañ a ra Per Denez : "Diwar ziviz gant Mikael ar Gow eo bet dibabet titl al levr : fellout a rae deomp e vefe douget testeni gantañ d'ar garantez en doa Yeun ar Gow evit e gorn-bro, evit ar gweledva a oa bet o c'hronnañ e ved-diabarzh. A-ere ar varzhoniezh e stag Karreg-an-Tan an amzer-vremañ ouzh klod romantel an amzerioù koshañ".
N44
N44 a zo un nivlennad lec'hiet war-dro 165 000 a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar, e Koumoulenn vras Magellan, e steredeg an Aouredenn.
LH 95
LH 95 a zo un druilhad stered, da gelc'htreiñ ar Hent Sant Jakez, lec'hiet e steredeg an Aouredenn.
Kemperle Kumuniezh
Kemperle Kumuniezh (Quimperlé Communauté e galleg) a zo anezhi ur gumuniezh tolpad-kêrioù savet d'ar 1 a viz Genver 2016 etre kumunioù eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.
Istor
Krouet e voe ar gumuniezh diwar dreuzfurmadur Kumuniezh kumunioù Bro Kemperle.
Kumunioù
D'ar 1añ a viz Genver 2016 ez ae 16 kumun d'ober ar gumuniezh tolpad-kêrioù:
Skilgog Gunnison
Ar skilgog Gunnison a zo un evn krenndev, Centrocercus minimus an anv skiantel anezhañ.
Dont a ra e anv eus Gunnison, unan eus adstêrioù ar stêr Colorado.
Annez
Brosezat eo al labous e Stadoù-Unanet Amerika m'e gaver e mervent Colorado ha gevred Utah, dreist-holl.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar skilgog Gunnison er c'herentiad Phasianidae pe Tetraonidae.
Riposte laïque
Riposte laïque zo ul lec'hienn c'hall krouet e 2007 a embann bezañ a-du gant al laikelezh hag a-enep ar ouennelouriezh.
Riposte Laïque hag ar yezhoù all estreget ar galleg
Lakaet eo ar galleg da yezh lik nemeti ar stad c'hall gant Riposte Laïque, hag a sav taer, evel darn eus an emsavioù laik gall all, a-enep ar yezhoù “rannvro”.
Riposte Laïque ha "Le Monde comme si
Riposte Laïque a embann bout plijet gant "Le Monde comme si", ul levr bet skrivet gant Françoise Morvan.
Riposte Laïque hag an islam
Abeg a gav Riposte Laïque en islam hag er vuzulmiz, en anv al laikelezh. Ha sevel a ra tud ar strollad-se a-du gant reolenniñ strizh donedigezh enbroidi eus broioù muzulmat, dre ma kav dezho e teu kudennoù diwar donedigezh kalz tud o deus talvoudegezhioù re zisheñvel diouzh re ar republik c'hall. Bloaz a-raok Marine Le Pen e kavent abeg e vije muzulmiz o pediñ war ar straedoù e Bro-C'hall.
Saint-Valérien (Vande)
Saint-Valérien a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Charlotte von Mecklenburg-Strelitz
Sophie Charlotte von Mecklenburg-Strelitz (19 Mae 1744 – 17 Du 1818) a oa pried da George III (1738–1820), roue Bro-Saoz. Merc'h yaouankañ Karl Iañ von Mecklenburg-Strelitz, priñs Mirow 1707–1752) hag e bried Elisabeth Albertine von Sachsen-Hildburghausen (1713–1761) e oa.
Skoazell a roas d'ar sonerien Johann Christian Bach ha Mozart. Troet e oa gant al liorzhoù ha sevel a reas Kew Gardens.
Pemzek bugel he doe, trizek anezho a yeas betek o oad gour.
Casale Cremasco-Vidolasco
Casale Cremasco-Vidolasco zo ur gumun en Italia, e Proviñs Cremona ha rannvro Lombardia.
Nizon
Nizon a oa ur gumun eus Breizh e Penn-ar-Bed. Ul lodenn eus kumun Pont-Aven eo bremañ.
Ilse
Ilse zo un anv-badez alamanek.
Ar-Men (bier)
Ar-Men zo anv meur a vier breset gant an embregerezh Brasserie de Bretagne en enor da dour-tan ar Maen.
Ilse
Tud
thumb|Ilse DeLange, kanerez izelvroat
Ar-Men (bier)
E-touez ar bieroù anvet Ar-Men breset gant Brasserie de Bretagne e kaver unan melen, unan rous, hag unan all alaouret breset e lec'hienn Landreger, e bro Dreger. Unan gwenn hag unan all gell zo breset e Tregon, e bro Gernev. Ar bieroù a vez gwerzhet dre voutailhadoù 33 ha 75 cl.
Ilse
Pennadoù kar
Ilse
Élise
Élise (a-wechoù Elyse) zo un anv-badez gallek.
Ar-Men (bier)
Ar bier gell (5,4 % vol.) zo graet gant ed gwinizh-du.
Élise
Orin
N'eo nemet unan eus berradurioù an anv-badez Elisabeth, un anv a orin hebreek meneget er Bibl.
Ar-Men (bier)
Ar bier gwenn (4,8 % vol.) zo graet gant gwinizh. Tapet ez eus bet gantañ ur vedalenn aour e Kenstrivadeg al labour-douar e Paris (Concours général agricole) e 2003 hag ur vedalenn arc'hant e 2005.
Élise
Adstummoù
Niverus eo an adstummoù
Ar-Men (bier)
Ar bier melen (5 % vol.) zo graet gant gwinizh. Tapet ez eus bet gantañ ur vedalenn arc'hant e World Beer Cup en 2000, hag ur vedalenn arem e 2002.
Élise
Giz
Diouzh ar c'hiz e oa war-dro 1900, war-dro 1920 adarre, ha goude 1980. En 2001 e oa bet an anv roet d'ar muiañ a verc'hed e Bro-C'hall.
Tud
200px|left|thumb|Elize du Toit
Dilestradeg Kiberen
Ergerzhadeg Kiberen pe dilestradeg an divroidi e Kiberen a oa un ergerzhadeg kaset gant roueelourien divroet ha chouaned eus Breizh da enebiñ ouzh an Dispac'h gall, eus an 23 Mezheven 1795 betek an 21 Gouere 1795.
Ar-Men (bier)
Ar bier aouret zo ivez.
Dilestradeg Kiberen
Bro-C'hall e 1795
E bloaz 1795, ar Republik c'hall a oa renet gant ar g-Convention nationale, abaoe an 21 a viz Gwengolo 1792, anvet Convention thermidorienne adalek miz Gouere 1794, goude bet diskaret Robespierre hag e genseurted.
An Dispac'h a oa tost d'e fin, ha kendivizoù a oa neuze etre ar republikaned hag ar roueelourien evit kaout peoc'h er vro.
Rann de Sombreuil
savet diwar strolladoù ː Béon, Damas, Périgord, Rohan ha Salm, assemblez 1500 soudard kadarnet.
Ar morlu
Ouzpenn 60 lestr karg, heuliet e oa ar morlu gant HMS Lark, skloup a  22 kanol, 2 kotr, 6 bag-kanolian, ha 2 lougr.
Roll ar c'houzañverien hag ar brizonidi bet fuzuilhet
Hervez urzh al lizherennoù
222 a zo bet barnet en Alre, 259 e Gwened, 167 e Kiberen = 748 en holl.
O anvioù, o oad, lec'hioù genidig, kargoù, deiz ha lec'h int bet kondaonet ha laket d'ar marv; ardamezioù evit an dudjentil.
Timok
An Timok (serbeg ha bulgareg: Тимок; roumaneg: Timoc), anvet ivez Timok Bras (Велики Тимок pe Veliki Timok e serbeg, Timocul Mare e roumaneg), zo ur stêr e reter Serbia hag un adstêr d'an Danav war e lez dehoù. Dibenn red ar stêr a dalvez da vevenn etre Serbia ha Bulgaria.
Fresnes-sur-Escaut
Fresnes-sur-Escaut a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
San Giovanni in Croce
San Giovanni in Croce  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Timok
E gwirionez ez eus un hollad meur a stêr anvet Timok doareet gant un anv-gwan. Adalek eien ar Svrljiški Timok betek kember ar Veliki Timok gant an Danav e tap 203 km a hed. Traoñienn an Timok zo anavezet evel Timočka Krajina, ur rannvro eus reter Serbia ma kaver ur bihanniver a roumanegerien.
Vichada
thumb|right|260px|Sede pelec'h emañ departamant Vichada e [[Kolombia]]
Timok
An Timok Bras, pe Veliki Timok, a ya d'e ober ar stêrioù Beli Timok ("Timok Gwenn") ha Crni Timok ("Timok Du") a gember e Zaječar. Ar Beli Timok e-unan zo krouet gant ar stêrioù Svrljiški Timok ("Timor Svrljig") ha Trgoviški Timok ("Timok Trgovište") a gember e Knjaževac.
Ur 15 km bennak a-raok kemberañ gant an Danav ez a an Timok da verkañ ar vevenn etre Bulgaria ha Serbia. Kember an div stêr eo al lec'h norshañ eus Bulgaria ha pa n'emañ nemet en 28 m a uhelder a-us live ar mor (Mor Du) ez eo al lec'h izelañ e Serbia.
Vichada
Vichada zo unan eus departamantoù Kolombia, treuzet gant ar Stêr Vichada, e reter ar vro. Eil brasañ departamant Kolombia eo.
Puerto Carreño eo ar gêr-benn.
Iolanda Zúñiga
Iolanda Zúñiga, ganet e Vigo e 1975, zo ur skrivagnerez c'halizek.
Giocondo
Giocondo zo un anv-badez italianek, deuet eus ar ger latin Iucundus, hag a dalv laouen pe bliv.
Anavezet eo ar stumm gwregel deveret Gioconda.
San Martino del Lago
San Martino del Lago a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Torre de' Picenardi
Torre de' Picenardi a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Istor an Testamant Coz hag an Testamant nevez
Istor an Testamant coz hag an Testamant nevez discouezet sclear dre imajou ha lakeat e brezouneg leoun gant an aotrou Morvan person Pluguen zo ul levr brezhonek, troet diwar ar galleg gant Gabriel Morvan, bet embannet en Einsiedeln, e Suis, gant Charles ha Nicolas Benziger, embannerien, hag e Kemper e 1869, da gentañ. Meur a wech e voe adembannet betek 1914.
Pa ne voe ket adembannet ken e voe savet un Istor Santel da gemer e lec'h, hogen hep skeudennoù.
Oceanites
Oceanites a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ sataniged.
Tachybaptus tricolor
Tachybaptus tricolor a zo ur spesad evned dour e-touez kerentiad ar Podicipedidae.
Gwechall e veze renket evel un isspesad eus ar plomerig rous (Tachybaptus ruficollis).
Annez hag isspesadoù
Tri isspesad zo dezhañ :
Ismael
Ismael zo un anv-badez a orin hebreek.
Princess Erika
Gwelet ar pennad diwar-benn an heñvelstummoù Erika.
Princess Erika, Erika Dobong'na he gwir anv anezhi, zo ur ganerez hag aktourez c'hall a orin gamerounat, ganet e Pariz. Brudet eo evit he c'hanaouennoù awenet gant ar ragga evel Trop de bla-bla ha Faut qu’j’travaille.
Buhezskrid
Ganet e oa Princess Erika e 1964 e Pariz, he zud o vezañ kamerounat. He mamm zo merc'h ur penn hengounel en arlu politikel e Bro-C'hall. Sevel a ra Erika e 1982 ar strollad Blackheart Daughters gant he c'hoarezed, ha goude hini Princess and the royal Sound. Treiñ a ra ar strollad meur a wech e framm abadennoù sonerezh ar jamaikanat Dennis Brown.
Enrollañ a ra e 1988 he zon Trop de bla-bla e Londrez a ra berzh e Bro-C'hall, ha goude Tendresse o tegas he albom kentañ e 1992. Kanañ a ra e penn-kentañ sonadegoù Les Négresses Vertes.
Beajiñ a ra kalz ha dont a ra er-maez e 1995 he eil albom, D'origine. Ar ganaouenn Faut qu’j’travaille a zo e penn ar gwerzhadennoù e Frañs. Kanañ a ra gant kanerien all evel Catherine Ringer eus Les Rita Mitsouko (ar ganaouenn Ailleurs e albom Les Rita Mitsouko Accoustiques e 1996), gant Marc Lavoine e 1997 e ton Les hommes sont des femmes comme les autres, gant an Enfoirés. Skrivañ a ra ivez evit arzourien all evel ar re Nubians (Embrasse-moi).
Kemer a ra perzh er CD Agir Réagir e 1994 evit skoazell ar re tizhet gant ar c'hren-douar e rannvro Al-Hoceima e bro-Maroko. Tapet eo bet he zon "Trop de Bla-Bla" gant ar strollad asurañsoù MMA evit ur bruderezh.
Kemer a ra perzh e 2005 en eil koulzad eus an abadenn skinwel La Ferme Célébrités evit ar gevredigezh afrikan "Routes du sud" a sikour ar merc'hed yaouank hag ar vugale. Ober a ra war-dro pevar aozadur sonadegoù Les voix de l'espoir evit La Chaîne de l'Espoir.
Kavout a reer anezhi war ar CD Il est 5 heures Kingston s'éveille, un dastumad tonioù reggae gallek. Kanañ a ra La Vie en rose hag ivez J'ai encore rêvé d'elle asambles gant Pierpoljak.
Un aktourez eo ivez gant un toullad rolloù er sinema hag er c'hoariva. C'hoari a ra da skouer e 2008 gant Steevy Boulay ha Vincent Azé e pezh Le Petit Trésor, er Grande Comédie.
Daou vugel en deus Princess Erika : Julien ganet e 1983 hag Oudima ganet e 2003.
Ripalta Arpina
Ripalta Arpina  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Boureverezh
Istor
Kondaonet e vez ivez an dud o devez boureviet loened.
Ar jahinerezh a zo ar redi mennidik evit lakaat an dud da c'houzañv a-benn tennañ titouroù diganto. Mont a raer a-wechoù betek lazhañ an den aterset. Spontus eo an doareou d'ober. Paouez a ra ar jahinerezh pa lâr an den jahinet ar pezh a vez goulennet digantañ pe pa varv.
Doareoù liesseurt ar jahinerezh
Ar jahinerezh a c'hell evit saragañ an dud:
Ar Jahinerezh dre al lavar
Ar jahinerezh dre al lavar a zo un doare all a jahinerezh. Graet e vez dre lavarout traoù d'an dud evit kendrec'hiñ anezho. Kalz a bredoniezh e vez implijet evit kendrec'hiñ an dud. Abaoe pell e veze graet gant ar jahinerezh dre al lavar.
Binvioù jahinañ
Niverus ha liesseurt eo ar binvioù jahinañ.
Procellariiformes
Procellariiformes a zo un urzhiad e rummatadur an evned, ennañ ar sataniged, an torted pe an albatrozed.