cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sifr Kaezar
Lizherennel
An doare aesañ d'ober gant sifr Kaezar eo skrivañ al lizherenneg war div linenn disheñvel. Dilec'hiañ a reer lizherenneg an traoñ diouzh an niver a lizherennoù a zo bet dibabet evel alc'hwez. Amañ da skouer eo 3 war-zu an tu kleiz zo bet dibabet da alc'hwez. Pa vez rineget ar skrid e seller ouzh pep lizherenn eus ar skrid el linenn diazez ha skrivañ a reer en he flas al lizherenn a zo dindan el linenn rineget.
Evit diluziañ ar skrid e reer ar c'hontrol, evel er skouer-mañ :
Jedoniel
Ar rinegañ a c'hell bezañ skrivet dre ober gant jedoniezh modulek. Ret eo treuzfurmiñ pep lizherenn en un niver, en ur heuliañ ar stumm-mañ : A=0, B=1,. . . Z=25. Rinegañ ul lizherenn x gant un dilec'hiadur n a vez deskrivet en doare matematikel evel An disrinegañ a vo Etre 0 ha 25 emañ alc'hwez an dilec'hiañ er skouer bet roet amañ a-us. Mar ne vefe ket bet x+n pe x-n etre 0 ha 25, e vefe bet ret tennañ pe sammañ 26.
Terriñ sifr Kaezar
Aes a-walc'h eo terriñ ur gemennadenn kuzhet dindan sifr Kaezar. Daou zegouezh a c'heller kaout : En degouezh kentañ e ranker ober gant un dielfennadur stankter pe glask ar gerioù anatañ. D'ar mare-se e vo merzet ez eo bet diblaset ingal al lizherennoù hervez ar memes niver a blasoù, ha sklaer e teu da vezañ neuze ez eus bet graet gant sifr Kaezar evit rinegañ ar skrid. Ret eo neuze dielfennañ pet gwech e c'hoarvez al lizherenn-mañ-lizherenn er skrid, ha penaos e vezont lec'hiet. Sevel a reer un tresenn a ziskouez pet gwech e c'hoarvez pep lizherenn er skrid kuzh, ha keñveriañ a reer an dresenn-se ouzh unan all a ziskouez pegen alies e teu al lizherennoù en ur skrid kemeret da zave. Dre geñveriañ an div dresenn ez eo aes a-walc'h divinout ul lodenn eus al lizherennoù. « E » da skouer a vez kalz stankoc'h e brezhoneg eget forzh pe lizherenn all. « A » a zeu en-dro alies-tre ivez, met n'eo ket ken stank hag al lizherenn « E ». Mar gweler ar memes lizherennoù kichen-ha-kichen meur a wech ez eus chañsoù bras e vefe pe « nn » pe « ll » met an div lizherenn diwezhañ-mañ ne zeuont ket ken alies hag ar re gentañ. Ur wech ma'z eus bet divinet ul lizherenn e vez aes kavet an alc'hwez a roio pet gwech ez eo bet dilec'hiet pep lizherenn. Un urzhiataer a raio al labour buanoc'h c'hoazh dre un arnodenn χ² Pearson. En eil degouezh e ouzer ne c'hell ul lizherenn bezañ dilec'het nemet 26 gwech. N'eus nemet klask an holl anezho. Tagadenn dre nerzh a raer eus an hentenn-se. An doare aesañ eo kemer un nebeud gerioù eus ar skrid, o lakaat en un daolenn, ha gwelet an holl zilec'hiadurioù a c'hall bezañ betek ma teufe war wel gerioù hag o deus un dalvoudegezh bennak, evel en daolenn amañ dindan. Er pevare renkennad e teu an diskoulm war wel : Un doare all eo skrivañ al lizherenneg e stumm bannoù war bandennoù paper. Pep bandenn a lakaer war ar bomm da ziluziañ en ur c'holeiñ pep lizherenn eus ar skrid-se gant ar memes lizherenn skrivet war ar vandenn baper. Dont a ray ar skrid diluziet war wel un tu bennak a-us pe dindan ar skrid kuzh.
Triaria
Junia Calvina Milonia Caecena Alba Terentia, pe Triaria, a oa ur Romanez a renk uhel er Iañ kantved, pried da Lucius Vitellius ar Yaouankañ, breur d'an impalaer roman Vitellius.
He buhez
Merc'h e oa da Marcus Junius Silanus Torquatus, koñsul e 19. C'hoar e oa da Junia Silana ha da Varcus Junius Silanus Torquatus.
Pried kentañ Lucius Vitellius ar Yaouankañ e oa. Koñsul e voe he gwaz e 48.
Meneget eo hec'h anv en De mulieribus claris, un oberenn diwar-benn ar maouezed brudet, gant ar skrivagner italian Boccaccio, savet etre 1361 ha 1362.
Enezeg ar Chonos
Enezeg ar Chonos zo un enezeg eus Chile, e su ar vro, er Meurvor Habask, etre ar pleg-mor Corcovado, en norzh, ha pleg-mor Penas, er su.
Roberto Torres (kaner)
Roberto Torres, ganet d'an 10 a viz C'hwevrer 1940 e Güines e Kuba, lesanvet El Caminante, zo ur c'haner kuban, aet da chom da SUA. Bet eo e-touez kanerien al laz Sonora Matancera e 1969. Brudet eo evel kaner ar ganaouenn Caballo Viejo savet gant Simón Díaz. Perzh a gemeras er film Son, la antesala de la salsa, diwar-benn istor ar Son cubano, gant Arturo Sandoval, Rosendo Rosell, Celia Cruz hag Eloy Crespo.
D'e 16 vloaz, e 1956, e stagas da ganañ e meur a laz, Conjunto Universal de Malena del Sur hag Orquesta Swing Casino en o zouez. Evel kalz arzourien e kuitaas an enez e 1959 abalamour da drec'h an Dispac'h kuban. Mont a reas da gêr Miami hag ac'hane da New York ma reas e annez. Eno neuze e savas ar Charanga Broadway e 1962 gant ar fleütour kuban Eddy Zervigón hag e vreudeur Rudy ha Kelvin, ha gante e reas eizh albom, etre 1964 ha 1968.
E 1969 ez eas da ganañ er Sonora Matancera, al laz brudetañ e Kuba d'an ampoent, evel lazkaner, ha gante e chomas tri bloaz met n'en devoe ket tro da vout pennganer. War un dro e sonas gant al laz José Antonio Fajardo. E 1972 ec'h enrollas ur bladenn gant al laz Latin Dimension, dindan Mike Martínez, evel pennganer.
E kreiz ar bloavezhioù 1980 e savas La Charanga Vallenata da seniñ sonerezh vallenata.
E Miami emañ Roberto Torres o chom hiziv.
The Red True Story Book
The Red True Story Book zo ul levr gant Andrew Lange 1895.
An istorioù
Ennañ 30 istor gwirion eus Istor Europa hag Amerika, evel buhez Janed Ark, Emsavadeg 1745 e Bro-Skos hag istor HMS Bounty.
Alltyblaca
Ur gêriadenn eus Kembre eo Alltyblaca e kreisteiz Kontelezh Ceredigion.
San-Pédro
San-Pédro zo ur gêr eus Aod an Olifant ha kêrbenn rannvro Bas-Sassandra, war aod Pleg-mor Ginea.
Eil porzh-mor ar vro eo, goude Abidjan. War-dro 160 000 annezad a vefe e kêr, lod anezhe repuidi eus Liberia ha Sierra Leone.
Sarasota
Sarasota zo ur gêr e Florida e SUA. War aod kornôg ar stad emañ, 85 km er c'hreisteiz da gêr Tampa (Florida). 53 326 a dud a oa enni en 2013.
Bydgoszcz
Bydgoszcz (distaget [ˈbɨdgɔʃʧ] e poloneg, Bromberg en alamaneg) zo ur gêr vras eus Polonia, e kember ar stêrioù Brda ha Wisła (Vistula). Kêr-benn rannvro Kujawsko-Pomorskie eo, asambles gant Toruń.
Gant 358 337 a annezidi (2014), hag ouzhpenn 400 000 den o chom en tolpad-kêrioù, ez eo an eizhvet kêr vrasañ e Polonia.
Isabelle de Ludres
Marie-Élisabeth (anvet ivez Isabelle), markizez Ludres, ganet en 1642 e Ludres, marvet en 1726 e Nancy, a oa ur serc'h d'ar roue Loeiz XIV, enebourez da Madame de Montespan.
Bydgoszcz
Istor
Roet e voe gwirioù ur gêr da v-Bydgoszcz e 1346, gant Kazimir III, roue Polonia. Er e oa ur greizenn a bouez evit kenwerzh an ed hag an holen. E 1772 e voe staget ouzh Rouantelezh Prusia evit ar wech kentañ, evel un tamm mat eus kornôg Polonia. Etre 1815 ha 1871 e voe e Dugelezh Veur Poznań. Staget e voe ouzh an Impalaeriezh Alaman e 1871, dindan an anv Bromberg. Goude ar Brezel Bed Kentañ hag emsavadeg 1918-1919 e teuas da Bolonia en-dro.
Ur skol-veur zo e Bydgoszcz, Skol-veur Kazimierz Wielki, meur a skol uhel all, ur mirdi, ur c'hoarigandi, un aerborzh, hag ur c’hroashent a bouez eo evit hentoù-houarn Polonia.
Isabelle de Ludres
E lez Versailhez e oa dimezell a enor gant "Madame", dugez Orléans, c'hoar-gaer d'ar roue. Goude marv Henriette e servijas ar rouanez Marie-Thérèse (1670), ha goude Madame Palatine ar "Madame" nevez, eil pried Fulup Bro-C'hall (1640-1701), breur d'ar roue.
Julia Soaemias
He buhez
Ganet e oa Julia Soaemias en Emesa, e Siria (Homs hiziv), ha hi merc'h da Julia Maesa ha Gaius Julius Avitus Alexianus, ha nizez da Julia Domna, pried Septimus Severus.
E 205 edo e Roma gant he mamm. Eno e c'hanas he mab, Varius Avitus Bassianus, brudetoc'h hiriv evel Elagabalus.
A-raok 217 e tistroas gant he mamm da Emesa, hag he mab yaouankik c'hoazh a deuas da vout beleg-meur an doue Sol Invictus.
E 218 e voe anvet he mab Bassianus da impalaer gant al Legio III Gallica. Brezel a voe e Siria etre arme Elagabalus hag an hini a harpe an impalaer Macrinus. Trec'h e voe kostezenn Julia Maesa hag he merc'h Julia Soaemias, ha setu an tiegezh da vont da Roma da chom, ma renas Bassianus Eliogabalus betek e varv e 222. Er bloaz-se, d'an 11 a viz Meurzh end-eeun, e voe drouklazhet Julia Soaemias, war un dro gant he mab, gant ar warded pretorian.
Jean-Michel Guilcher
Jean-Michel Guilcher, bet ganet d'ar 24 a viz Gwengolo 1914 e Kerbêr (Brest) hag aet d'an Anaon d'ar 27 a viz Meurzh 2017 e Meudon (Hauts-de-Seine), a oa un tudoniour breizhat.
Fianna Fáil
Fianna Fáil (pe Soudarded an Tonkad) anvet ivez Fianna Fáil - An Páirtí Poblachtach (Fianna Fáil - ar Strollad Republikan) zo ur strollad politikel iwerzhonat mirour eus Republik Iwerzhon.
An anv Fianna Fáil a vez troet alies gant Soudarded an Tonkad ; gwelet e vez ivez an droidigezh "Kadourien Fál" ("Fál" o vezañ un doare da envel Iwerzhon).
Ar strollad a voe savet evel ur strollad republikan d'an 23 a viz Meurzh 1926 goude un troc'h gant ar Sinn Féin abalamour d'un dizemglev war an emrenerezh.
Ar Fianna Fáil a vez gwelet evel unan eus an daou strollad iwerzhonat eus an tu dehoù, e-kichen ar Fine Gael. Lakaet e vez a-zehoù d'ar Sinn Féin ha d'al Labour Party. Voterien ar strollad zo tud eus an holl renkadoù sokial.
Istor ar Fianna Fáil
Fianna Fáil a oa bet krouet gant Éamon de Valera. Bet e oa bet eñ hag e harperien o freuzañ gant ar Sinn Féin pa voe c'hwitet gantañ da lakaat da dremen ur mennad a ginnige e vefe roet an tu d'ar gannaded dilennet da gadoriañ en Dáil Éireann pa vefe riset an Oath of Allegiance (ledouet da Vro-Saoz). E-pad Ardfheis ar Sinn Féin e 1926 e voe talet ouzh ar mennad. Ar strollad a gemeras an anv Fianna Fáil d'an 2 a viz Ebrel memes bloavezh.
Ar strollad nevez-se ar Fianna Fáil, a oa enebet ivez ouzh an Emglev etre Breizh-Veur ha Republik Iwerzhon, ne oa ket a-du kennebeut izili ar strollad nevez gant an doare ma oa da sevel ar republik iwerzhonat. Mennozh diazez ekonomikel ar Fianna Fáil an emvasterezh (ekonomiezh serret) a blije d'ar gouerien, d'ar vicherourien ha d'ar re baourañ. Eus an tu all e oa gwelet fall ar strollad gant pennoù uhel ar gevredigezh.
Adal savidigezh gouarnamant kentañ ar strollad Fianna Fáil, d'an 9 a viz Meurzh 1932, betek dilennadegoù 2011, ar strollad a oa bet o ren ar vro e-pad 61 bloaz diwar 79.
Rudra
Rudra (/ˈrʊdrə/; Sañskriteg: रुद्र) zo un doue eus ar Rigveda liammet ouzh an avel pe ar barr-amzer (Vayu), hag an hemolc'hiñ. Troet e vez e anv evel ar C'hrozer. Er Rigveda e vez azeulet Rudra evel ar "ar meurdez e-touez ar veurdezed". Rudra a dalvez "an hini a ziskoulm ar c'hudennoù adal o gwrizienn". E anv a vez kavet er Shiva Sahasranama, ha R. K. Śarmā a ziskouez e vez arveret an anv da daolennañ Shiva er yezhoù all. Ar meulgan Shri Rudram eus ar Yajurveda a zo gouestlet da Rudrahag zo pouezus er Shivaegezh. En anuvaka Prathama eus Namakam (Taittiriya Samhita 4.5), Sri Rudram Rudra a vez azeulet evel Sadasiva ('ar meurdez shiva') ha Mahadeva. Sadashiva eo an Arc'h-Boud Paramashiva e Mantra Siddhanta er Shivaegezh. Ouzhpenn-se e vez arveret an anv siva meur a wezh en Anuvaka da c'helver Rudra.
Meulganoù Rigvedik
Pemzek meneg ha tri-ugent eus Rudra a vez kavet en holl Rigveda.
Stummoù Aotroù Rudra
Er Rigveda e c'haller kavout gwerzennoù e lec'h ma vez kaoz diwar-benn stumm Rudra. Setu lod anezho:
त्र्यम्बकं यजामहे tryambakaṃ yajāmahe (Mandala 7.59.12) -> Azeuliñ a reomp an hini a zo tri lagad dezhañ.
कपर्दिने kapardine (Mandala 1.114.1) -> Hag a zo blev fuilh
हिरण्यम् इव रोचते hiraṇyam iva rocate (Mandala 1.43.5) -> Skediñ a ra evel an Aour
शुक्र इव सूर्यो śukra iva sūryo (Mandala 1.43.5) -> Skediñ a ra evel an heol
स्थीरेभिरंगै sthīrebhiraṃgai (Mandala 2.33.9) -> Hag a zo izili start gantañ
पुरुरुप pururupa (Mandala 2.33.9) -> Ha stummoù disheñval a c'hall kemer
यजतं विश्वरुपम् yajataṃ viśvarupam (Mandala 2.33.10) -> Hag a zo Vishwarupa (an hollved enkorfet)
येभिः शिवः yebhiḥ śivaḥ (Mandala 10.92.9) -> Hag a zo Shiva (diougan mat)
Teodora Ginés
Teodora Ginés (Santiago de los Caballeros, er Republik Dominikan) 1530-1598 a oa ur sonerez kuban eus ar XVIvet kantved. Ganti e vefe bet krouet ar son montuno, ha savet ar ganaouenn "Son de la Má Teodora".
He buhez
Ganet e oa Teodora Ginés e Santiago de los Caballeros, en enez La Española. Sonerez bandola e oa. Gant he c'hoar Micaela e tivroas da Guba ma kroged da deurel evezh ouzh sonerezh ar sklaved, ha disklavet e vijent bet o-div evit mont da seniñ gant laz iliz-veur Santiago de Cuba: Micaela evel violoñserez, ha Teodora evel sonerez bandola. Eno e sonent gant ar violoñser spagnol Pedro Almaza, eus Malaga, hag ar Portugalad Jacome Viceira, a sone « schawm » (fleüt barok).
Teodora he defe savet " Son de la Má Teodora", war-dro 1562. Met gallout a rafe bezañ bet savet diwezhatoc'h, en enor dezhi.
Dastumet e voe ar ganaouenn gant ar C'huban Laureano Fuentes Matons, en e levr «Las artes en Santiago de Cuba», embannet en 1893. Hervezañ eo ar c'hentañ kanaouenn savet en istor Kuba. Ma vefe gwir ne vefe nemet ar c'hentañ kanaouenn spagnolek, rak an indianed Taino a save kanaouennoù a-raok donedigezh ar Spagnoled hag o sklaved du.
Ar ganaouenn Son de la Ma Teodora
Kanet e veze en un doare kan ha diskan
Betws Bledrws
Ur gêriadenn eus Kembre eo Betws Bledrws e Kontelezh Ceredigion, en hanternoz da Llanbedr Pont Steffan.
Bimont
Bimont a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Hertogenwald
Hertogenwald (da lavaret eo Koad an dug) zo ur goadeg e reter Belgia, e proviñs Liège. Koadeg vrasañ Belgia eo gant 12,300 hektar.
Skol-veur McGill
Skol-veur McGill (saozneg: McGill University) eo skol-veur goshañ Kanada e Montréal, e Kebek. Krouet eo bet e 1821, tregont vloaz a-raok kentañ skol-veur c'hallek Kanada, hini Laval, a oa bet krouet e 1852.
Hertogenwald
En em astenn a ra ar goadeg war douaroù kumunioù Eupen ha Raeren (Kumuniezh alamanek Belgia), Baelen, Limbourg ha Jalhay (Kumuniezh c'hallek Belgia).
En e oa e dalc'h duged Limburg ha goude se e tremenas etre daouarn duged Brabant. Er Grennamzer en em astenne ar goadeg betek Aachen, er reter. E 1795 e teuas da vezañ ur goadeg-stad e Bro-C'hall ; e 1815 e voe rannet etre an Izelvroioù ha Prusia. Adalek 1920 e voe penn-da-benn e Belgia. E 1830 e oa bet rannet ar goadeg e div lodenn, an eil er gornaoueg a oa e Belgia, hag eben er reter a oa e Prusia. Betek hiziv e talvez ar rannadur-se, pa'z eus div velestradurezh disheñvel eus Belgia o plediñ gant pep lodenn, dispartiet gant ar stêrig Hill. Miret eo lodenn ar gornaoueg d'ober un dachenn chaseal evit roue Belgiz.
Dre ma veze dreist-implijet ar c'hoad d'ober glaou-koad ha ma veze kalz deñved o peuriñ eno e oa erru krin ar c'hornad en. Da neuze e voe divizet gant gouarnamant an Izelvroioù aostrian, e Brusel, plantañ gwez-spruñs el lannegi adalek 1775. En e voe plantet kalz anezho ivez el lodenn brusian eus an tolead. Hiziv an deiz ez eus er goadeg 2/3 a wez rousinek hag 1/3 a wez deliaouek. Gant ar programm Natura 2000 e tlefe lodenn ar gwez deliaouek kreskiñ en amzer da zont.
Elona quimperiana
Elona quimperiana zo ur spesad maligorned-douar er c'herentiad Elonidae. Ar spesad nemetañ eo en e gerentiad ; gwarezet eo gant Unaniezh Europa en abeg da se. Eus kêr Gemper e teu e anv skiantel.
Deskrivadur
Gant an naturelour gall André Étienne d'Audebert de Férussac (1786–1836) e voe deskrivet da gentañ hag anvet Helix quimperiana e 1821 : Mentoù ar grogenn eo 20 - 30 mm a dreuzkiz ha 10 – 12 mm a ledander. Levn ha unliv eo ar grogenn danav ha damvoull, pemp pe c'hwec'h troellennad dezhi hag un izelenn par d'ur begel don en he c'hreiz. Ledan ha ront eo al laez, tanav ha direol eo ar rizennoù kreskiñ, niverus ar greunderioùigoù ront ha balirek. E stumm ul loargresk eo an digor, hag amskouer un tamm ; gwenn eo ar ribl anezhañ, o valirañ en diavaez hag an daou benn distok diouzh an droellennad diwezhañ. Ken tanav eo ar grogenn ma tamweler korf al loen a-dreuz dezhi, pezh a ro un neuz vrizh dezhi.
Annezva
Lec'hioù gleb ha disheoliet a blij da Elona quimperiana, ar c'hoadegi derv (Quercus spp.) ha faou (Fagus sylvatica) dreist-holl met gouest eo da vevañ e-touez gwez all o delioù kouezhus ha zoken war tachennoù ma'z eus avalpineged ouzhpenn. E Breizh e vev e tailherisoù fav edan derv uhel, gant lus (Vaccinium myrtillus) en o c'hichen. E-maez ar c'hoadegi e kaver ar maligorn ivez, er mogerioù pe an dismantroù e-tal tachennoù gleb pe stêrioù bihan ; e geotegi gleb disheoliet, lannegi, mougevioù ha liorzhoù e vev ivez.
E Breizh-Izel a-bezh, en Euskal Herria, e Kantabria, en Asturiez hag e Galiza e vev al loen ; biskoazh n'eo bet kavet e Bro-C'hall. Betek tremen 1&000 m a-us live keitat ar mor e kaver Elona quimperiana en Euskal-Herria. E Breizh-Izel en e gaver etre 100 ha 300 m ; lod hiniennoù zo bet kavet e Breizh-Uhel e Koad Pempont, ma'z int bet strewet tro-dro da greizenn vevoniezh Pempont.
Llanarmon-yn-Iâl
Llanarmon-yn-Iâl (Llanarmon hepmuiken e kembraeg komzet) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Sir Ddinbych, e Kembre. Emañ er reter da gêr Rhuthun, er c'hreisteiz da Yr Wyddgrug. Redek a ra ar stêr Alun hebiou ar gêriadenn hag emañ Gwennodenn Kleuz Offa un tammig pelloc'h er gornaoueg.
Elona quimperiana
Annezva
Daou c'houlakadur zo bet kinniget evit displegañ perak ne gaver Elona quimperiana nemet e Breizh hag e aodoù norzh Spagn : bez' e oa eus al loen a Vreizh da C'haliza betek ma'z eas ar boblañs da get etrezo ; genidik eus Euskal Herria eo ar spesad, ha degaset eo bet da Vreizh. Un trede displegadur eo an eskemmoù dre vor etre an daou lec'h, dre ar besketaerien hag ar genwerzhourien.
Llanarmon-yn-Iâl
Ouzhpenn kêriadenn Llanarmon ez eus kêriadennoù all bihanoc'h er gumuniezh, evel Eryrys ha Graeanrhyd.
Adpar
Ur gêriadenn eus Kembre eo Adpar e Kontelezh Ceredigion, war lez hanternoz ar stêr Teifi. War al lez kreisteiz emañ Castell Newydd Emlyn hag ur pont koant etrezo, dreist ar stêr.
Elona quimperiana
Annezva
N'emañ ket Elona quimperiana en arvar evit poent, met a-dammoù e ya e annezva a-feur ma vez distrujet koadoùigoù ha kleuzioù.
Llanarmon-yn-Iâl
E 2011 e oa 1,062 a dud o chom e kumuniezh Llanarmon-yn-Iâl
Elona quimperiana
Diorroadur
Adalek e 2 vloaz ez eo gouest Elona quimperiana da ouennañ. Div wech ar bloaz (Ebrel-Mae ha Gwengolo-Here) e tozv e vioù e frailhoù, war skosoù, ouzh troad ar gwez, dindan bernioù keuneud ha bernioù mein. Buan pe vuanoc'h e kresk al loenedigoù, diouzh an hiniennoù ha mare o ganedigezh. War-dro an hanter eus ar boblañs a vev betek daou vloaz hanter, ar re goshañ o tizhout tri bloaz. Bras eo mervent ar re yaouank en abeg ma vezont preizhet gant c'hwiled (Carabidae), ha goude gouennadur an nevezamzer peurliesañ e varv ar re gozh.
Llanarmon-yn-Iâl
Gouestlet eo an iliz, eus ar, da Sant Garmon (Jermen Auxerre). War dreuzoù ar gêriadenn e weler aspadennoù eus ur voudenn-gastell eus an, anvet Tomen y Faerdre. Eno moarvat edo kreizenn aotrouien kombod Iâl, e rouantelezh Powys.
Pour
Ar pour (anv skiantel : Allium porrum L pe Allium ampeloprasum L.) zo plant geotennek daouvloaziek a vez gounezet evit o delioù gwenn ha glas debret evel legumaj.
Elona quimperiana
Oberiantiz
Elona quimperiana ne hañv ket, nemet e vefe tomm-gor an amzer. Goañviñ a ra un tamm eus ar boblañs, ar re yaouank dreist-holl, e riboulioù krignered, dindan keuneud, man, skosoù pe e frailhoù.
Llanarmon-yn-Iâl
E kumuniezh Llanarmon ivez ez eus ur vougev ma'z eus bet kavet roud eus tud a oa o vevañ 10,000 bloaz zo, da vare Krennoadvezh ar maen.
Pour
Kar eo ar pour d'ar c'hignen ha d'an ognon.
Elona quimperiana
Oberiantiz
Diouzh noz peurliesañ e vez oberiant, ha war an deiz pa vez glav. Diouzh ar gwrezverk e vez oberiantiz al loen : seul dommoc'h an amzer, seul wanoc'h an oberiantiz. A-hed an deiz e chom en e grogenn, e lec'hioù gleb amgoulaouet ma vez stabil ha klouar ar wrez. Oberiantoc'h e vez e Breizh pa vez koumoulek an amzer ha tro-dro da 15–20°C ar wrez ; oberiant-kenañ e c'hall bezañ pa vez glav.
Pour
Poazhet e vez o delioù. Debret e vezont e soubennoù, e saladennoù, e meuzioù tomm a bep seurt, ragout, kichennoù, tartezennoù, kreienadoù...
Elona quimperiana
Boued
Fungi eo boued pennañ Elona quimperiana. E gavout a ra war keuneud ha delioù marv an derv hag ar faou. Pa ne vez ket e tebr kaoc'h pe atredoù, ha loened all a-wechoù.
Pour
Abaoe an Henamzer e vezont debret. Eus broioù ar Mor Kreizdouar int bet ledet dre Europa a-bezh ha pelloc'h.
Dreistelouriezh
An dreistelouriezh zo un ideologiezh hag a embann dreistelezh ha mestroni ur rumm tud war ur rumm tud all, hag ar gwir da sujañ rummadoù tud izelrenk. Termenet eo an dreistelezh gant ar ouenn, ar yezh, ar sevenadur, ar renkad, ar reizh, ar relijion...
Marcoing
Marcoing a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Marcoing eo.
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Eil brezel-bed: bombezet e voe ar porzh-houarn d'ar 17 a viz Mae 1940 gant al Luftwaffe (aerlu alaman).
Douaroniezh
thumb|left|[[Kanol Saint-Quentin e Marcoing]].
Gwiñver korr Amazonia
Gwiñver korr Amazonia (Microsciurus flaviventer) a zo ur bronneg krigner hag a vev e Kolombia, Ecuador, Perou ha Brazil.
Llanarth (Ceredigion)
Llanarth zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e kreisteiz Kontelezh Ceredigion. N'emañ ket pell diouzh Ceinewydd.
Er gumuniezh emañ ivez, ouzhpenn kêriadenn Llanarth, Llaingarreglwyd, Pen-cae, Rhyd-y-Beillen ha Synod Inn.
E 2011 e oa 1,616 a dud o chom e kumuniezh Llanarth ha 785 anezho a oa kembraegerien (50,7%).
Genidik e oa ar geriadurour Daniel Silvan Evans eus Llanarth.
Alibori
Alibori zo un departamant eus Benin, e biz ar vro, sko ouzh Burkina Faso, Nijer ha Nijeria.
Corcovado (menez-tan)
Ar menez Corcovado zo ur menez-tan, 2990 m uhelder dezhañ, en Andoù su Chile, e proviñs Palena. Tre e norzh Patagonia Chile emañ, dirak Enez Chiloé. Damheñvel eo ouzh ur menez-tan chileat all, ar Puntiagudo, a zo pelloc'h en norzh dezhañ.
Tostañ kêr zo dezhañ eo Chaitén.
Atlantique (Benin)
Atlantique zo un departamant eus Benin, e kreisteiz ar vro.
Atakora
Atakora zo un departamant eus Benin, e gwalarn ar vro, sko ouzh Burkina Faso ha Togo.
Mane Groc'h
Mane Groc'h zo ul lia-vaen en Ardeven.
Keith Flint
Keith Charles Flint, ganet d'ar 17 a viz Gwengolo 1969 hag emlazhet d'ar 4 a viz Meurzh 2019, a oa ur c'haner, dañser ha reder moto saoz. Bez e oa unan eus krouerien ar strollad sonerezh Tekno-dance the Prodigy. Kroget e oa evel dañsour er strollad a-raok dont da vezañ ar penn, war ar c'hanaouennoù "Firestarter" ha "Breathe" embannet e 1996. Bez e oa ivez kaner penn ar strollad Flint. Perc'henn e oa war ur skipailh redadeg moto, Team Traction Control, a oa bet maout teir gwech e redadeg an Isle of Man TT e 2015.
Goursez Kembre
Goursez Kembre zo ur gevredigezh barzhed, skrivagnerien, sonerien ha tud all c’hoazh o deus graet traoù evit ar c’hembraeg hag evit mad an holl e Kembre. Pal an aozadur-se eo enoriñ an dud a ra traoù evit yezh ha sevenadur Kembre ha brudañ o oberennoù, kenkoulz ha derc’hel liammoù gant ar broioù keltiek all.
Krouet e oa bet ar C'hoursez e 1792 gant Iolo Morganwg. Dastumer skridoù kozh ha barzh e oa Iolo Morganwg. Gantañ e voe savet ar C'hoursez evit bodañ barzhed, skrivagnerien hag arzourien all eus Kembre, ha roet dezhi an anv kembraek Gorsedd Beirdd Ynys Prydain ("Goursez Barzhed Enez Preden"). Gant Iolo Morganwg ivez e oa bet ijinet lidoù ar C'hoursez, diazezet hervezañ war lidoù drouized an Henamzer. Adalek 1819 e oa bet liammet ar C’hoursez gantañ ouzh Eisteddfod vroadel Kembre, e Caerfyrddin er bloavezh-se. Goursez Barzhed Enez Vreizh e oa anvet gwechall, met Goursez Kembre eo anvet bremañ, abaoe 2019.
En Eisteddfod vroadel, a zalc’her bep bloaz, e vez aozet lidoù, gant ar C’hoursez, da enoriñ skrivagnerien gembraek. Ar C’hoursez eo a ro prizioù lennegel en Eisteddfod vroadel : ar gurunenn evit ur barzhoneg hep kenganez, ar vedalenn evit un oberenn e komz-plaen, ar gador evit ur barzhoneg e kenganez.
Tri rummad tud zo e-barzh ar C’hoursez : Abaoe 2012 e vez graet heñvel ouzh an tri rummad-se, an holl izili nevez a vez anvet drouized hiviziken, al livioù ne ziskouezont nemet war beseurt tachenn e labouront ha n’eus ket a urzhaz etrezo. Penn bras ar C’hoursez eo an arc’hdrouiz. Ur sae alaouret a vez gwisket gantañ ha dilennet e vez gant an drouized all evit ur respetad tri bloaz. Gantañ e vez renet al lidoù e-pad an Eisteddfod.
Hrotildis
Hrotildis a oa ur rouanez frank, pried da Teodorig III. Daou vab o doe.
The Doors (albom)
The Doors eo kentañ albom ar strollad The Doors e 1967.
Borgou
Borgou zo un departamant eus Benin, e reter ar vro, sko ouzh Nijeria.
Il bar sotto il mare
Il bar sotto il mare ("An davarn dindan ar mor") zo un dastumad danevelloù italianek berr-berr gant ar skrivagner Stefano Benni e 1987.
Aora
Un aora, hervez ar c'hredennoù speredel, zo un evodad livek a sked diouzh korf un den, ul loen, pe un dra zoken. Hengounoù ezoterek a wel an aora evel ur c'horf soutil. Mezeien troet war ar psi pe an doareoù medisin hollistek a ro da grediñ alies int barrek da welet ar ment, al liv, hag ar froum eus un aora.
Er medisinerezh dazeilat speredel e vez azaouezet an aora evel ul lodenn eus ur c'horfadur diwelus hag a ziskouez stad ur boud, hag ar yec'hed anezhañ. Rannet e vez ar c'horf-se e meur a greizenn nerzhel, anvet chakra en hindouegezh. Ar skiantoù n'o deus ket kadarnaet gwirvoud ar c'hoarvoudoù-se goude bout graet meur a arnod diwar-benn ar sujed-mañ.
Saint-Michel-en-l'Herm
Saint-Michel-en-l'Herm a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Skol-veur Laval
Skol-veur Laval (galleg: Université Laval) a zo unan eus brasañ skolioù-meur Kanada. Savet e oa bet e 1852 diwar atiz Kloerdi Kebek. Skol-veur c'hallek koshañ Amerika ha c'hwec'hvet skol-veur goshañ Kanada eo. Emañ he c'hampus pennañ e kreizig-kreiz kêr Kebek e karter kêrig skol-veur en arondisamant Sainte-Foy–Sillery–Cap-Rouge.
Gwiñver korr ar c'hornôg
Gwiñver korr ar c'hornôg (Microsciurus mimulus) a zo ur bronneg krigner hag a vev e Panamá, Ecuador ha Kolombia.
Río Yelcho
Ar  Río Yelcho  zo ur stêr eus Chile difluket eus al Lenn Yelcho, hag a red dre Proviñs Palena er Rannvro Los Lagos, da vont da aberiñ d'ar Meurvor Habask, er pleg-mor Corcovado.
Peurvuiañ e weler ar Río Yelcho evel lodenn diwezhañ ar Río Futaleufú, unan eus ar stêrioù, deuet eus douaroù Arc'hantina, a ya da vagañ al Lenn Yelcho.
Teodorig III
Teodorig III, anvet Thierry III e galleg a-vremañ (war-dro 657 – 691), a voe roue ar Franked e Neustria e 673 hag eus 675 betek 679, ha goude roue an holl Franked eus 679 betek e varv e 691.
Maer e balez e oa Ebroin, hag enebourien en devoa e-touez ar Franked a renk uhel. Un irienn a voe enep dezho o-daou, touzet e voe o fennoù, ha kaset e voent da bep a vanati. Ha setu Childerig II lakaet da roue Aostrazia.
En 680 e voe drouklazhet Ebroin gant Ermenfred, ha bec'h adarre war Neustria.
Thierry a varvas e 691, d'an oad a 34 bloaz.
Daou vab en doa bet digant ar rouanez Hrotildis : Clovis ha Childebert.
War e lerc'h
E vab Hlodwig IV a renas war e lerc'h.
Tommaso
Tommaso zo un anv-badez italianek.
Joze 'r C'hoed
Marie-Josèphe Bertrand a oa ur ganerez eus Kanuhel, ganet e 1886 ha marvet e 1970. Studiet eo bet he mouezh, he c'hanaouennoù hag he stil da heul enrolladennoù graet gant Claudine Mazéas er bloavezhioù 1950.
Ganet eo e metoù paour ar votaouerien-goad. Derc'hel a reas un davarn a-raok an Eil Brezel-bed e bourc'h Kanuhel. Lesanvet e voe Joze 'r C'hoed gant tud ar c'hornad. Brudet e oa evit he mouezh hep he far e Bro-Fañch a-bezh ma kane er rannyezh anezhi.
Meudon
Meudon a zo ur gumun en departamant Hauts-de-Seine, e rannvro Enez-Frañs.
Joze 'r C'hoed
Levezonet he deus stil meur a ganer – Yann-Fañch Kemener en o zouez, hag en doa he anavezet pa rae kenstrivadegoù e kêr Sant-Nikolaz-ar-Pelem – o deus kanet kalz eus ar c'hanaouennoù e voe Joze 'r C'hoed ar vouezh anezho, evel Nolùen Le Buhé, Annie Ebrel pe Marthe Vassalo en o albom Teir.
Meudon
Douaroniezh
9,9 km2 eo gorread ar gumun.
Yelcho
Yelcho zo un anv eus Chile.
Meudon
Poblañs
War-dro 45 507 a dud a zo o chom eno e 2014.
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Gwiñver korr Santander
Gwiñver korr Santander (Microsciurus santanderensis) a zo ur bronneg krigner hag a vev e Kolombia.
Donga
Donga zo un departamant eus Benin, e kornôg ar vro, sko ouzh Togo.
Frédéric Morvan
Frédéric Morvan zo ur c'helenner hag un enklasker war an Istor, bet ganet e Brest e 1965. Arbennigour eo war Istor Breizh ar Grennamzer. Agregad ha doktor eo.
Buhez
O labourat hag o chom e Bro-Leon emañ-eñ. Tapet en doa un doktorelezh war Istor ar Grennamzer goude bezañ bet studiet Le Livre des Osts m'eo bet renablet ar varc'heien hag ar wizien armet a voe kouviet d'en em ginnig armet-holl gant an dug Yann II Breizh e 1294.
Obererezh
Krouet en deus Kreizenn Istor Breizh hag eñ eo ar c'hadoriad anezhi. E enklaskoù war ar varc'heien vrezhon zo bet bodet e-barzh tri levr ha n'o deus ket un titl unvan. Diskouez a ra an troc'h geopolitikel a voe etre tudjentil div lodenn eus Breizh, re an Norzh a voe roet domanioù dezho gant Gwilherm I Bro-Saoz ha re ar Su na oant ket troet ouzh ar vro-se. E-doug ar Grennamzer e voe daou dra a bouez evit pennadurezhioù Breizh : kontrollañ an ahel Sant-Maloù-Roazhon-Naoned a oa re zigor d'ar Saozon ha d'ar C'hallaoued, ha mirout en o c'herz domanioù arc'hantus an dug ha perc'hennadennoù an aotrounez all tramor.
James Lee Peters
James Lee Peters, bet ganet d'an 13 a viz Eost 1889 e Boston (Massachusetts, Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'an 19 a viz Ebrel 1952 e Cambridge (Massachusetts) (SUA), a oa un evnoniour stadunanat.
Kouffo
Kouffo zo un departamant eus Benin, e mervent ar vro, sko ouzh Togo.
Hiks
Ar strollad
Krouet e miz C'hwevrer 2006 e Klegereg (56), Hiks a diskouez ur sonerezh arnevez da vat. e bed ar Fest-Noz. Gant ar c'hoant da lakaat an dud da zañsal int setu donoc'h donañ ez eont er seurt sonerezh-se en ur gemmañ anezhi ( lakaat a reont an elektro, ar punk, ar rock, tonioù hengounel...)
A benn ar fin e teuont a benn d'ober ur sonerezh redus ha nerzhus, hag a lak da fiñval ar re yaouank 'vel ar re gozh! Ur seurt nevez a zo ganet : an Drum N Breizh...
Sonerien Hiks n'o deus netra d'en em rebech ! Un energiezh gwez, atahinus ha aznerzhus hag a lak da darzhañ harzoù ar son hag ar plijadur, hag ha ro ar c'hoant da zañsal.
Hiks a ra ur sonerezh a Vreizh hag hag a ra vad deomp kement a startijenn a zo ennañ.
Ar strollad a zo bremañ oc'h ober e bladenn diwezhañ gant sikour ar soner gitar-boud Stephan De Vito, nevez erru er strollad, hag en deus, er bloavezhioù 1990, kaset Ar re yaouank d'ho stad gwellañ, ha posupl e vefe dezhañ adkregiñ gant ur strollad ken talantet.
Stefano Benni
Stefano Benni (Bologna, 12 Eost 1947) zo ur skrivagner ha barzh italian.
Collines
Collines zo un departamant eus Benin, e kreiz ar vro, etre Togo ha Nijeria.
Clotilde
Clotilde a zo un anv-badez gwregel gallek, spagnolek, italianek, portugalek, katalanek ha saoznek. Savet eo bet diwar an anv germanek Hlodhilda, pe Hlothilda, graet gant ar gerioù hlod- ha -hild hag a dalv kement ha « gloar » hag « emgann ».
Clothilde zo un doare all da skrivañ an anv e galleg ha nederlandeg. E yezhoù all e kaver :
Bezinghem
Bezinghem a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Clotilde
Cloud eo ar stumm gourel e galleg, Clotildo en italianeg.
Tud
Roet e vez hiriv e Bro-C'hall da rouanezed frank a zo bet gallekaet o anv :
Tud all :
Río Pascua
Ar Río Pascua zo ur stêr eus su Chile, deuet eus al Lenn O'Higgins.
Ulk
Ulk a oar ur sizhunieg alamanek etre 1872 ha 1933.
Bezinghem
Istor
== Monumantoù ha traoù heverk ==
Chaitén
Chaitén zo ur gumun vras e su Chile,  en proviñs Palena, e Rannvro Los Lagos. Kêr Chaitén eo pennlec'h ar gumun.
Douaroniezh
En norzh dezhi emañ kumun Hualaihué, er c'hornôg pleg-mor Ancud ha pleg-mor Corcovado, er reter kumunioù Futaleufú ha Palena, hag un darn eus proviñs Chubut en Arc'hantina. Er su emañ rannvro Aysén. Bras eo ar gumun, ken bras hag Enez Chiloé a zo er c'hornôg dezhi. E 2017 e oa 5071 a dud enni o chom.
Brudet eo ar menez-tan Chaitén.
Istor
E Mae 2008 e oa krog ar menez-tan Chaitén da deurel moged, ma tec'has tud ar gumun. Distrujet e voe kêr, beuzet ar vro gant dourgresk ar río Blanco.
Mono (Benin)
Mono zo un departamant eus Benin, e mervent ar vro.
Claude Auclair
Claude Auclair (La Barre-de-Monts, 1 a viz Mae 1943 - Naoned, 20 a viz Genver 1990) a oa un tresour hag ur senarioour bannoù-treset breizhat brudet er bloavezhioù 1970 ha 1980. E oberenn a denn d'ar skiant-faltazi goudeapokaliptek (Jason Muller, Simon du Fleuve), da Geltia (Bran Ruz), d'an ekologiezh ha d'ar minorelezhioù sevenadurel.
Buhez
Goude bezañ tremenet e vugaleaj er Geunioù Brezhon e tiloj e dud da Naoned pa'z eo 10 vloaz. Studiañ a ra an arzoù-kaer e kêr an Duged ha mont a ra goude da veajiñ tro-dro ar mor Kreizdouar e 1967. Pa tistro e addizolo ar bannoù-treset ha kregiñ a ra da embann e labour er c'helaouennoù. E 1970 e embann an heuliad Jason Muller e-barzh Pilote, ar vandenn-dreset goudeapokaliptek kentañ, skrivet ar senario anezhi gant Jean Giraud evit an daou istor kentañ ha goude gant Pierre Christin. E 1971 e krou e Tintin La Saga du Grizzly, ur western a-du gant an Indianed, ha goude Les Naufragés d'Arroyoka gant Greg.
Mont a ra e-barzh ar mizieg belgiat hollvrudet (À suivre) hag aozañ a ra un oberenn all, "Bran Ruz" (1978-1981, gant Alain Deschamps). E brezhoneg eo an titl orin, ha troet eo an albom e brezhoneg ivez. Kenderc'hel a ra gant ar bed keltiek gant Tuan Mac Cairill (1982, gant Deschamps), ha war-lerc'h gant ar sklaverezh e "Le Sang du flamboyant" (1984, gant François Migeat). Tresañ a ra e 1981 golo albom Alan Stivell Terre des vivants. Etre 1988 ha 1990 e ra gant Alain Riondet pevar istor nevez eus "Simon du Fleuve". E 1989 e embann e-barzh (A SUIVRE) "Celui-là" gant ar memes senarioour, met mervel a ra d'an 20 a viz Genver 1990 diwar ur c'hleñved hir a-raok bezañ gouest da echuiñ an eil albom, ar pezh a zo graet gant Jacques Tardi ha Jean-Claude Mézières evit gallout kinnig anezhañ d'al lennerien.
E oberenn
Un diaraoger eus ar skiant-faltazi goudeapokaliptek e voe Claude Auclair. An denelouriezh, difenn ar pobloù hag an ekologiezh zo e-kreiz e oberenn.
San Giorgio di Lomellina
San Giorgio di Lomellina zo ur gumun italian eus Proviñs Pavia.
Stevie Wonder
Stevland Hardaway Morris, anavezetoc'h evel Stevie Wonder (ganet d'an 13 a viz Mae 1950 e Saginaw, Michigan), zo ur c'haner, ur sonaozer hag ur produer sonerezh stadunanat.
Confessioni di un malandrino
Confessioni di un malandrino zo ur ganaouenn savet gant Angelo Branduardi hag enrollet e 1975 en e eil albom La luna.
Adembannet e voe e 1980 en albom Gulliver, la luna e altri disegni hag e Confessioni di un malandrino. Il meglio di Angelo Branduardi.
Carlo Emanuele IV
Carlo Emanuele IV Savoia
Ouémé
Ouémé zo un departamant eus Benin, e kreisteiz ar vro.
Thomasine Gyllembourg
Thomasine Gyllembourg a oa ur skrivagnerez danek.
Littoral (Benin)
Littoral zo un departamant eus Benin, e kreisteiz ar vro. Departamant bihanañ ar vro eo.
Egin (sonerien)
Ar strollad sonerien Egin a zo bet krouet e miz Gouere 2007, e-kerzh un nozvezh en Oriant. Folk-Harmonika eo stil ar son krouet ganto.
Buhez ar Strollad
Savet eo bet strollad Egin en-dro d’ur soner gitar folk, Mael Guego hag un c’haner, Kaw an Davay. En ur festival e voe skrivet ar pozioù kentañ gant Kaw ha Mazhe Bergot, ur mignon dezhañ. An deiz war-lerc’h int bet bodet e ti Mael ‘vit reiñ ur son d’ar skrid. Ha Mael da gregiñ gant e c’hitar ha setu Kaw da ganañ. Kanaouenn gentañ ar strollad a voe savet er mod-se. Diwezhatoc’h hepken, e krog da vat an traoù e Lise Diwan Karaez.
Lec’hioù sonet ganto Daou ezel nevez a voe degemeret er strollad just a-raok an Taol-Lañs e 2009, Gwenole Breton ha Tomaz Laquaine-Jakez. Aet e oa ar maout gant Egin en Taol-lañs. Da c’houde e teuio Glen Merien ha Chann Bresmal, ha setu ar skipailh da c’hoari en Erer kozh, e gouel ar sonerezh e Plabenneg, e tavarnioù e Karaez, er festoù-noz e Lise Diwan Karaez, Evit Diwan 30 hag e Gouel Broadel ar Brezhoneg ‘n eus ket pell ‘zo.
An Taol-Lañs Abaoe 3 bloaz e vez aozet an Taol-lañs gant ar strollad Dazont ar Yezh ha Diwanet, ur genskrivadeg sonerezh breizhat modern. An Taol-Lañs zo bet savet evit brudañ ar c’hanaouennoù savet e brezhoneg. E 2007 deuet ar Maout gant Iwan B, kaner rap e brezhoneg, ar bloaz goude eo bet trec’h ar strollad Gimol Dru Band, sonerezeh dru (Rock’n’roll/Rap Funky ) gante, hag ar bloaz tremenet eo ar strollad Egin, sonerien folk-harmonika.
Esino Lario
Esino Lario a zo ur gumun ag Italia e Proviñs Lecco.
Egin (sonerien)
Buhez ar Strollad
Tud er Strollad - Mael Guego, soner gitar. - Kaw an Davay, kaner. - Gwenole Breton, Perku. - Tomaz Laquaine Jakez, Harmonika. - Glen Merien, beat box & uilleann pipes. - Chann Bresmal, Kaner.
Horeb (Ceredigion)
Ur gêriadennig eus Kembre eo Horeb e kreisteiz Kontelezh Ceredigion, 3 c'hardlev bennak en hanternoz da gêr Llandysul.
Plateau (Benin)
Plateau zo un departamant eus Benin, e gevred ar vro.
Horeb
Horeb zo anv meur a dra :
Florian Ceynowa
Florian Ceynowa (Florión Cenôwa e kachoubeg) (4 Mae 1817 – 26 Meurzh 1881) a oa ur mezeg, skrivagner ha yezhour eus Polonia. Stourmet en deus evit ar c'hachoubeg hag e sevenadur. Asambles gant Alexander Hilferding e studias yezh ha mojennoù ar Gachoubed ha broudañ a reas tud all da ober kemend-all. En ur ober an dra-se e save a-enep an alamanekaat hag ar polonekaat war un dro. Kavout a rae dezhañ e oa ar Gachoubed ur bobl diouti he-unan, met sevel a rae a-du gant an hollslavegezh ivez. Labourat a reas evit unvaniñ ar yezh kachoubek, he doare-skrivañ hag he yezhadur. Embann a reas levrioù yezhadur ha testennoù kachoubek gant troidigezhioù e yezhoù slavek all. Treiñ a reas testennoù rusianek e kachoubeg ivez hag un den a bouez eo evit al lennegezh kachoubek.
Horeb
Ur c'hiz zo bet e Kembre brotestant da gemer anvioù lec'hioù eus ar Bibl:
Benedicta Henriette Philippine von der Pfalz
Benedicta Henriette Philippine von Pfalz-Simmern (Pariz, 14 a viz Meurzh 1652 – Asnières-sur-Seine, 12 a viz Eost 1730) a oa ur briñsez baleziat alaman.
Merc'h e oa d'ar priñs paleziat Eduard von der Pfalz (1625-1663) ha d'e bried Anna Gonzaga (1616-1684).
D'an 30 a viz Du 1630, d'an oad a 14 vloaz, e timezas Benedicta da zug Braunschweig-Lüneburg, Johann Friedrich von Braunschweig-Calenberg (1625-1679).
Alain Pérez
Mab eo d'ar soner Gradelio Pérez. Sonet en deus e laz Issac Delgado, ha kenlabouret gant an drompilherez izelvroat Marite Hontele.
San Damiano al Colle
San Damiano al Colle zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pavia, e rann vro Lombardia.
San Martino Siccomario
San Martino Siccomario zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pavia, e rann vro Lombardia.
Tommelise
Tommelise zo ur gontadenn danek gant Hans Christian Andersen (1805–1875). En em gavout a ra gant tousegi, c'hwiled-derv, ha gozed, ha kavout a ra ur priñs a-vent ganti.
Istor
Kentañ ma voe embannet a voe en ul levrig gant an embannadurioù C. A. Reitzel d'ar 16 a viz Kerzu 1835 e Kopenhagen e Danmark, war un dro gant div gontadenn all.
Ar gontadenn
Ur vaouez a bed Doue da gaout ur bugel. Klevet eo gant ur sorserez, hag a zegas ur c'hreunenn dezhi. Hag ar vaouez d'he lakaat en douar. Dont a ra ur vleunienn, hag enni ur plac'hig, a voe anvet "Meudezig''.
Un noz e teuas un touseg dre ar prenestr hag a dapas bugel ha kavell hag a gasas anezho d'ar c'heun...
Arouez
Arouez ar vent a gaver e meur a gontadenn: Meudig, Tom Thumb, Perig ar Meud, Gulliver gant Jonathan Swift, pe Meister Flak gant E.T.A. Hoffmann. El levr Alis e Bro ar Marzhoù ivez e teu Alis da vezañ bihanik goude evañ ur vuredad.
Zou
Zou zo un departamant eus Benin, e kreiz ar vro.
Lisa Seagram
Lisa Seagram (ganet Ruth Browser) d'ar 7 a viz Gouhere 1936 hag aet da Anaon d'ar 1añ a viz C'hwevrer 2019, a oa un aktourez stadunanat. Brudet mat e vo gant he rolloù er filmoù Yellow: Le Cugine (1969), The Carpetbaggers (1964) ha Caprice (1967).
Castelnuovo di Val di Cecina
Castelnuovo di Val di Cecina zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pisa, e rann vro Lombardia.
Touit
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Eizh spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer en darn vrasañ da Amerika Latin.
Santa Croce sull'Arno
Santa Croce sull'Arno zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pisa, e rannvro Toskana.
Buti
Buti zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pisa, e rannvro Toskana.
Izabel Bro-C'hall (1389-1409)
Izabel Bro-C'hall, pe Isabelle de France pe Isabelle de Valois e galleg, ganet e 1389 ha marvet e 1409, a oa ur briñsez c'hall, hag a voe Rouanez Bro-Saoz e-pad tri bloaz. Diaes e voe dezhi en un amzer ma oa brezel etre Gall ha Saoz, ha seul washoc'h a se ma troas foll he zad, Charlez VI, Roue bro-C'hall.
Ur verr a vuhez
Merc'h e oa da Charlez VI, roue Bro-C'hall, ha d'e bried Isabeau Bavaria. O zrede bugel e oa. Marvet e oa he breudeur ha c'hoarezed koshoc'h. E-touez ar re all e oa
D'ar 6 a viz Mezheven 1407 ec'h addimezas Izabel e Compiègne da Charlez, dug Orleañs. Mervel a reas e gwentloù en miz Eost 1409, da 19 vloaz. He merc'h Janed a zimezas en 1424 da Yann II Valois, dug Alençon.
Dimezet e voe en 1396, da 7 vloaz, da Richarzh II (1367-1400), roue Bro-Saoz, a oa 22 vloaz koshoc'h egeti. Bugel ebet n'o doe. Intañvez e voe Izabel e 1400, da 11 vloaz.
E relegoù a voe kaset da iliz ar Celestins, e Pariz.
Christian Bach (aktourez)
Adela Christian Bach Bottino, ganet d'an 9 a viz Mae 1959 hag aet da Anaon d'ar 26 a viz C'hwevrer 2019, a oa un aktourez ha produerez telenovelas arc'hantinat-mec'hikan. Dimezet e oa gant an aktour, sevener filmoù ha produer filmoù mec'hikan Humberto Zurita. Daou vugel o doa bet, Sebastián Zurita hag Emiliano Zurita.
Beussent
Istor
== Monumantoù ha traoù heverk ==
Espins
Espins a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall. left|thumb
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Espins Churchyard
Levier e oa er Royal Air Force. Mervel a reas d'ar 7 a viz Even 1944 e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed.
Castelfranco di Sotto
Castelfranco di Sotto zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pisa, e rann vro Lombardia.
Shelley Lubben
Shelley Lubben, ganet d'an 18 a viz Mae 1968 hag aet da Anaon d'an 9 a viz C'hwevrer 2019, a oa ur skrivagnerez, kanerez hag aktourez pornografek stadunanat. Evel aktourez pornografek e oa brudet dre al lesanv Roxy. Ur wech paouezet gant ar bornografiezh e oa troet da gristen hag stourmerez enep pornografiezh. Etre 2008 ha 2016 e oa e penn ar Pink Cross Foundation, un aozadur hag a glask stourm a-enep ar bornografiezh dreist-holl a-fed gwirioù an aktourien. E miz Genver 2016 he devoa roet lamm d'ar Pink Cross Foundation. Studiet he devoa ar relijion ha diplomet e oa bet.
Deutsche Dogge
Deutsche Dogge (Great Dane e saozneg ; dogue allemand e galleg) zo anv ur ouenn chas alaman eus ar re vrasañ.
Sainte-Radégonde-des-Noyers
Sainte-Radégonde-des-Noyers a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Lenn O'Higgins
Al Lenn O'Higgins, anvet ivez Lenn San Martín, zo ul lenn en Andoù, e Patagonia, rannet etre Chile hag Arc'hantina. En div vro eo anvet diwar anv pep a libertador : en Arc'hantina eo lenn San Martín, en enor da José de San Martín, hag e Chile eo lenn O'Higgins en enor da Bernardo O'Higgins. Charre eo an anv e teheweltcheg.
255 m uhelder zo d' he gorre, a en em astenn war 1013 km², anezho 554 km² e Chile, e Rannvro Aysén, ha 459 km² en Arc'hantina e proviñs Santa Cruz.
Klemañs V
Klemañs V (e latin: Clemens V), Bertrand de Got e anv-tiegezh, ganet tro 1264 e Villandraut (Gironde) ha marvet d'an e Roquemaure (eskopti Uzès), a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar  e Perugia, Italia. Diskar a reas Urzh Marc'heien an Templ e-pad sened-iliz Vienna.
Hudouriezh
An hudouriezh, eo an holl oberennoù ereet ouzh ar c'hredennoù pe al lidoù, arveret en ur soñjal e c'hallfent dazverañ boudoù pe nerzhoù naturel pe dreistnaturel. Dre an amzer e tispartias an hudouriezh diouzh pleustroù arall evel ar relijion pe ar skiantoù.
Ar sell war ar pleustr-se en deus kemmet meur a-wezh hervez ar mareoù istorel. Hogen hiriv an deiz c'hoazh e vez arveret an hud evit paloù relijiel pe mezegel e meur a sevenadur".
E sevenadur ar C'hornôg e oa ereet an hud ouzh menozhioù ar re all, an estren, hag ar brimitivelezh. Se a dalve diforc'hioù sevenadurel bras. Etre diwezh an XIXvet kantved ha deroù an XXvet kantved e veze gwelet an hudouriezh gant ar re ouiziek evel ur pleustr hag a glot gant ur mank a spered hag ereet ouzh strolladoù marzelaet.
Er relijionoù okult pe nevezpagan, e vez graet hudour pe sorserez eus izili ar strollad hag ingal e vez arveret hud lidel; o taolennañ an hud evel ur moian d'un den bennak plegiñ ar bed gwirvoudel diouzh nerzh e youl e-unan. An termenadur-mañ a voe poblekaet gant Aleister Crowley (1875–1947),hag a oa un amguzhour breizhveuriat. Meur a relijion (evel ar Wicca pe ar satanazegezh LaVeyan) ha reizhiadoù hudek (evel hud ar c'haos) o deus heuliet ar soñj-se.
Volterra
Volterra zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pisa, e rannvro Toskana.
Clotilde Bro-C'hall
Clotilde Bro-C'hall (1759-1802), a oa rouanez Sardigna (1796-1802) evel pried ar roue Carlo Emanuele IV.
Enicognathus
Enicognathus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1840 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
Clotilde Bro-C'hall
C'hoar e oa d'ar roue gall Loeiz XVI ha d'e zaou vreur, konted Provañs hag Artez.
Enicognathus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Clotilde Bro-C'hall
He div c'hoar-gaer a zimezas d'ar Gonted ivez: Maria Giuseppina da Gont Provañs ha Maria Teresa (1756-1805) da Gont Artez.
Bugel ebet n'o doe Clotilde hag he fried roue.
Enicognathus
O c'havout a reer el lodenn greisteiz eus Suamerika.
Montecatini
Montecatini zo anv italianek meur a lec'h.
Llandyfrïog
Llandyfriog zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e Kontelezh Ceredigion.
Emañ ar gumuniezh o'n em astenn eus Horeb er reter betek Adpar er c'hornôg hag enni emañ kêriadennoù Aber-banc, Bangor Teifi, Henllan, Penrhiw-llan.
Bécourt
Bécourt a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Montecatini Val di Cecina
Montecatini Val di Cecina zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pisa, e rannvro Toskana.
Jean Guillou
Jean Victor Arthur Guillou, ganet d'an 18 a viz Ebrel 1930 en Angers hag aet da Anaon d'ar 26 a viz Genver 2019 e Pariz, a oa un ograouer, pianoiour ha kompozer.
Blaenporth
Ur gêriadenn eus Kembre eo Blaenporth e kresiteiz Kontelezh Ceredigion.
Er Reter d'an Heol hag er C'hornôg d'al Loar
Er Reter d'an Heol hag er C'hornôg d'al Loar (norvegeg: Østenfor sol og vestenfor måne) zo ur marvailh norvegat.
Dastumet e voe gant Peter Christen Asbjørnsen ha Jørgen Moe. Klotañ a ra gant rummad 425A Aarne–Thompson ("klask ar pried kollet"). Graet e vez "Priñs Hat dindan an douar" eus ar stumm svedat. Gallout a rafe dont eus ur stumm damheñvel ouzh "Kupidon ha Psyc'he" en Azen aour, hag a awenas kontadennoù arall evel "Ar Goantenn hag al Loen".
Lakaet e voe el levr The Blue Fairy Book (1890), skrivet gant Andrew Lang.