cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Air
Sonerezh
thumb|[[Jean-Benoît Dunckel e-pad ur sonadeg (15 a viz Meurzh 2007)]]thumb|[[Nicolas Godin e-pad ur sonadeg (15 a viz Meurzh 2007)]] O fladenn gentañ, Moon Safari he zitl, a zeuas er-maez e 1998 ha berzh bras a reas kerkent hag embannet, dre ma disheñvel son ar strollad diouzh kement tra a veze embannet d'ar mare-se. An titl a ziskouez e felle d'ar strollad meskañ sonerezh elektronek an dazont ("Moon") ha sonioù dousoc'h, aozet gant binvioù hengouneloc'h ("Safari"). En rollet e voe e Saint-Nom-la-Bretèchehag e studio +XXX e-barzh studio Gang (Pariz). A-benn kas ar raktres e voe sikouret ar strolald gant Jean-Jacques Perrey hag ive zgant laz-seniñ Abbey Road. Pa ginnigas ar bladenn war al lereunn e voe sikouret Air gant sonerien Phoenix. E 1999 ez eas Sofia Coppola e darempred gant ar strollad peogwir e felld ezhzi implijout holl donioù Moon Safari evit he film hir kentañ anvet Virgin Suicides. An daou soner a ginnigas drezhi sevel tonioù a-ratozh evit ar film. Enrollañ a rejont er memes studio hag a oa bet implijet evit Moon Safari, gant sikour an tabouliner Brian Reitzell, peogwir e oa bet goulennet gantañ kemer perzh en enrollañ gant Sofia Coppola. Degemeret mat e voe ar bladenn gant ar vurutellerien. Abaoe e kendalc'h ar strollad da sevel tonioù evit filmoù Sofia Coppola : Lost in Translation (ton anvet Alone In Kyoto) ha Marie-Antoinette (doare sonerezh-benveg an ton anvet Il Secondo Giorno, disoc'h o c'henlabour gant Alessandro Baricco).
Moringhem
Moringhem a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Héron
Héron (e walloneg:Héron) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège. thumb|left|Héron
Philippsburg
thumb|right|300px|Leurgêr dirak an iliz e Philippsburg
Gaol
Gaol an den eo al lec'h etre e zivhar. Graet e vez an anv-se ivez eus al lodenn eus ar c'horf, e traoñ ar c'hof, a zo etre an divhar, hag enni reizh an den, goloet a vlev peurvuiañ, war-lerc'h ar gaezouregezh.
Illinois
Barack Obama a oa senedour an Illinois a-raok dont da vezañ prezidant ar Stadoù-Unanet.
Istor Brezel Peloponnesos
20 vloaz e padas ar brezel-se etre
Ivan Bounin
thumb|right|200px|Ivan Bounin thumb|right|200px|Poltred Ivan Bounin, gant [[Leonard Turzhansky]] Ivan Alekseyevitch Bounin (Ива́н Алексе́евич Бу́нин), ganet e 1870 ha marvet e 1953, zo ur skrivagner rusek. Barzhonegoù, danevelloù ha romantoù en deus skrivet. Dezhañ e voe roet ar c'hentañ Priz Nobel al lennegezh roet d'ur skrivagner rusek e 1933.
Bertha
Kalz anvioù-badez kenorin zo:
Air
Sonerezh
E 2001 e teuas 10 000 Hz Legend er-maez. War ar bladenn-se e klever levezon ar sonerezh etrebroadel, ha levezon ar sonerezh-arnodiñ. Beck a genlabouras ganto war an ton anvet The Vagabond. Talkie Walkie zeuas er-maez e penn-kentañ 2004, hag ur bladenn sonerezh kentoc'h pop eo. E miz C'hwever 2005 voe lakaet ar strollad da chevalier dans l’Ordre des Arts et des Lettres. Pocket Symphony a zeuas er-maez e miz Meurzh 2007. War ar bladenn-se e klever ez eo levezonet ar strollad gant Japan. Nicolas Godin en deus desket seniñ koto ha shamisen gant ur mestr japanat hag a vez o chom e Pariz hag a weler e video "Once Upon a Time". E 2003 e voe implijet City reading evit skeudenniñ testennoù ar skrivagner italian Alessandro Baricco. E 2005 e produjiont 5:55, pladenn Charlotte Gainsbourg.
Pladennoù bras
E 2008 eo deuet er-maez embannadenn kolektor Moon Safari, enni ar bladenn orin hag un eil hini, warni tonioù enrollet war al leurenn pe sonvesket en un doare disheñvel, hag un DVD (teulfilm) anvet "Sleeping, Eating, Waiting, Playing" hag aozet gant Mike Mills.
Gwazh (dour)
Tipoù ar gwazhioù
E broioù tomm e c'heller kavout gwazhioù ha n'int ket padus ha ne vez ket dourioù o tiruilhañ e mareoù pa kouezh ar glaveier. Et c'hontrol e broioù dizintrus o douaroù ha gleb o hin e teu meur a dourredenn, ar gwazhioù en o zouezh, da vezañ froudel. E Breizh ez eus meur a froud, da lavaret eo dourredennoù a gas 6 gwech muioc'h a zour d'an nebeutañ e-kreiz ar goañv eget er mare ma vezont en o an izelañ.
Philippsburg
Philippsburg zo ur gêr en Alamagn, e-kichen Karlsruhe e Baden-Württemberg.
Climacteridae
Climacteridae zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù hag a vev en Aostralia ha Ginea Nevez, termenet e 1839 gant an skiantour gall Edmond de Sélys Longchamps (1813-1900).
Philippsburg
Gerdarzh
Dont a ra an anv Philippsburg eus anv Philipp Christoph von Sötern, arc'heskob Trier, a oa eskob Speyer eus 1610 da 1652.
Istor
Perc'hennet e oa kêr gant eskob Speyer eus 1371 betek 1718. Bec'h bras a voe etre Gallaoued hag Alamanted abalamour dezhi. Brudet eo seziz Philippsburg gant Vauban e 1698.
Delfi
Istor
Etre kreiz an VIIIvet kantved ha kreiz ar VIIvet kantved eo e savas brud Apollon Pitia : eñ a zo mestr war an trevadenniñ a vez kaset da benn en amzer-se. War a greder e voe distrujet an templ gant ur c'hren-douar e 373 kent JK, met ne voe ket re vras an droug deuet diwar un diruilh-douar.
Erythrai
Sibylla ha tud all
Brudet e oa Erythrai dre ziv velegez: an eil a oa anvet Sibylla gant Strabon, eben a oa anvet Athenais en amzer Alesant Veur.
Llywelyn ap Gruffudd
Istor
thumb|Karreg-kounaat Llywelyn e Cilmeri Unan eus pevar mab Gruffydd ap Llywelyn Fawr e oa. E dad a oa mab bastard da Llywelyn ap Iorwerth (Llywelyn Fawr). Dizemglev zo da c'houzout hag an trede pe ar pevare mab e oa: sur eo ne oa ket ar mab henañ.
Torah
El lennegezh rabinek e reer gant Torah anv eus daou dra, ar Pemp levr (hebraeg : "Torah a zo skrivet") hag an Torah dre gomz (, "Torah a zo lavaret"), ennañ astennadennoù ha disklêriadennoù berniet a-hed ar c'hantvedoù gant ar rabined diwar un hengoun dre gomz ha skrivet bremañ en Talmud hag er Midrach. Hervez an hengoun e oa bet diskuliet da Voizez gant Doue war ar Menez Sinai (hag e lec'hioù all) holl gelennadurezh an daou dTorah hag e oa bet bizskrivet an Torah dre skrid gant Moizez. Hervez ar Midrach e voe skrivet an Torah a-raok krouidigezh ar bed hag en doa servijet da raktres ar grouidigezh. Hervez an arbennigourien avat e voe skrivet, pe da nebeutañ dastumet hag adaozet, da vare Harlu Babilon er VI kantved a-raok hon mare, diwar mammennoù dre skrid ha dre gomz koshoc'h, a-raok peuzechuiñ al labour kenaozañ e-pad ar mare Post-harluad (V kantved a-raok hon mare).
Rouantelezh Unanet
Rouantelezh Unanet a vez lavaret alies eus Rouantelezh Unanet Breizh-Veur ha Norzhiwerzhon, er gwalarn da douar-bras Europa, met re all zo en istor
Tiegezh Medici
thumb|280px| Ardamezioù ar c'herentiad Medici Medici zo anv ur c'herentiad uhel eus Firenze a zo bet a-bouez en istor kêr e mare an Azginivelezh italian.
Air
Amprestoù
Air a implij tammoù sonerezh (sample e saozneg) bet krouet gant tud all :
Mahmoud Abbas
Mahmoud Abbas (arabeg: محمود عباس, distaget: Maḥmūd ʿAbbās) (bet ganet d’ar 26 a viz Meurzh 1935), a anavezer ivez dindan an anv "kounya" Abou Mazen (ابو مازن; Abū Māzin), eo Prezidant Aotrouniezh Vroadel Palestina ha Prezidant an Aozadur evit Dieubiñ Palestina, war-lerc’h marv Yasir Arafat.
Sonerezh hengounel Breizh
Sonerezh Hengounel ha Sonerezh Klasel
Hiziv an deiz o deus en em ledaet ar skeuliad reizh dre vrasadur an toniaoueg (strolladoù graet gant binviji liesseurt hag a implij ar binviji elektronek, enrolladennoù er studio hag all). Met memestra ez eus sonerien evel (Denez Prigent, Yann Fañch Kemener, Erik Marchand, Ar Vreudeur Morvan, Marsel Gwilhouz) a chom staget d’ar skeuliad direizh. Ouzhpenn e chom stag ouzh ar skeuliad mañ ar sonerien festoù-noz. Alies ez int dianavezet er-maez eus ar vro.
Llywelyn ap Gruffudd
Istor
Brezeliñ a eure enep e eontred hag e vreudeur dreist-holl, Owain, Dafydd ha Rhodri. Dont a-benn a eure Llywelyn da c'honit warne en emgann Bryn Derwin ha da vout roue Gwynedd e 1258 ha roue Kembre, un dra nevez, rak ne veze ket kaoz c'hoazh eus Kembre evel ur vro met evel un douar rannet etre meur a rouantelezh istorel,
1159
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1159
Las Lajas
Las Lajas zo un anv-lec'h spagnolek, savet diwar ar ger laja.
Acanthizidae
Diouzh Doare 6.2 an IOC World Bird List ez a trizek genad d'ober ar c'herentiad hiziv an deiz :
Arigrap Pfalz
Arigrap Pfalz, Eil freuzadeg Pfalz a vez lavaret eus darvoudoù 1689 e Pfalz en Alamagn, e-kerzh Brezel an nav bloaz. Ar freuzadeg kentañ a oa bet kaset en-dro 15 vloaz a-raok, e 1674, gant ar jeneral gall Henri de La Tour d'Auvergne. E nevez-amzer 1689 e voe roet an urzh, gant ar roue gall Loeiz XIV, da lakaat freuz ha reuz e Pfalz evit « difenn ar Roen ». Lavaret e vez e oa ur fazi bras, rak kement-se a lakaas meur a briñs alaman da vont a-du gant an Impalaer santel roman katolik a-enep ar C'hallaoued.
Bertha
Tud
thumb|200px|right| Bertha von Suttner, roet Priz Nobel ar Peoc'h dezhi Bez ez eo:
Michigan
Michigan (IPA [ˈmɪʃɪɡən]) a zo ur Stad eus “Midwest” Stadoù-Unanet Amerika, unan eus Stadoù ar Biz-Kreiz. Tennañ a ra hec'h anv eus Lenn Michigan.
Torah
Kustum eur da fiziañ labour skrivañ gerioù an Torah en ur sofer, ur skrib. Skrivet e vezont en hebraeg, yezh hengounel ha relijiel ar Yuzevien. Un darn eus an Torah a vez lennet en un doare foran bep tri devezh ha lenn an Torah, e-unan pe asambles gant tud all, zo unan eus diazezoù ar vuhez yuzev.
Tiegezh Medici
Orin
War ar skoed eo pilulennoù a weler (pemp ruz evit ar skevent, an avu, ar galon, ar stomog hag ar bouzelloù, unan c'hlas evit ar panacea).
Mahmoud Abbas
E vuhez
Ganet e oa bet e 1935 e Safed, ur gêr vihan eus Galile zo en Israel hiziv an deiz. E-kreiz ar stourmoù e tremen Mahmoud Abbas e vugaleaj. Da drizek vloaz e tec’h war droad diouzh Palestina da vont da repuiñ da Siria.
Casquets
Bihanik eo ar struzh warno. Meur a lestr en deus bet graet peñse eno.
Sonerezh hengounel Breizh
Sonerezh Breizh Modern
Pa ‘vez komzet eus sonerezh modern a Vreizh ez eo an anv kentañ a zeu en em soñj hini Alan Stivell. Daoù vennozh ‘zo d’an dra-mañ : pouezuster e oberoù hag e vrud. Memes ma ne oa ket an hini kentañ o adimplijout ar sonerezh hengounel a Vreizh (cf. labour ar bagadoù a-raozañ – ha gantañ -) en deus modernekaet Alan Stivell ar sonerezh breizhat ha keltiek a-grenn en ur treuzkas binviji modern (gitar elektrek, gitar boud, hag all hag all). Ouzhpenn da-se, implijet n’eus evit ar wech 1añ doareoù modern ha micherel evit ma vije anavezet ha treuzkaset e sonerezh, er bed a-bezh, en ur kregiñ gant arvesterien breizh, a na anavezen ket pe a vije serret d’ar sonerezh. Strolladoù all oc'h implijout an doare "rock" hag a zo deuet da vezañ anavezet er-maez eus Breizh a zo : Tri Yann, Stone Age, EV, Krêposuk, Armens, Merzhin,Matmatah,Tri Bleiz Die, Ar re Yaouank, Sonerien Du hag all. Strolladoù a implij ivez an elektronek abaoe pell evel ar c’haner Denez Prigent. E-pad ar bloavezhioù 90 ec'h erruas an hip-hop breizhat gant Manau. Hag e-pad ar bloavezhioù 2000 ez eus oberour-sonerien nevez o tont war-well, evel Dom DufF ha Nolwenn Korbell, ha war lerc’h Gwennyn.
Llywelyn ap Gruffudd
Fazioù politikel
Ma oa Llywelyn ur pennbrezel ampart ne oa ur politikour fin evel e dad-kozh ha dirakañ e oa un enebour dañjerus, Edouarzh I. Ma karje bezañ graet emglev gant Tiegezh Simon V Montfort. Pa voe graet marc'had da zimeziñ Llywelyn hag Elinor de Montfort, merc'h Simon, e kemeras Edouarzh droug hag e tapas al lestr a gase ar plac'h eus Bro-C'hall da Vro-Saoz, hag e talc'has anezhi evel prizoniadez e kastell Windsor.
Owain mab Urien
Owain mab Urien (Owein alies e saozneg), a varvas war-dro 595, a oa mab da Urien, roue Rheged. Gant e dad e stourmas ouzh Angled Bernikia.
Thoukydides
Mammennoù all
Diwezh trumm e zanevell eus Brezel ar Peloponnesos, a echu e-kreiz darvoudoù ar bloavezh 411 kent J.-K., en deus lakaet da soñjal alies e oa marvet kent echuiñ e oberenn met displegadennoù all zo bet kinniget nevez zo.
Acanthizidae
Rummatadur
Gwechall e veze renket Acanthiza, Aphelocephala, Gerygone ha Smicrornis evel genadoù eus an iskerentiad Acanthizinae (e-barzh ar c'herentiad Pardalotidae). Ar pezh a oa gwir evit ar genadoù Acanthornis, Calamanthus, Crateroscelis, Hylacola, Pycnoptilus, Oreoscopus, Origma, Pyrrholaemus ha Sericornis ivez : iskerentiad Sericornithinae (e-barzh ar c'herentiad Pardalotidae).
Ysgol Gyfun Gymraeg Plasmawr
Ysgol Gyfun Gymraeg Plasmawr zo ur skol eil derez kembraek e Kerdiz, kêr-benn Kembre, e karter Tyllgoed. Ouzhpenn 900 skoliad etre 11 ha 18 vloaz zo enni.
1158
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1158
Delfi
Istor
Koll pouez hag emrenerezh politikel a reas tamm-ha-tamm adalek ar IVvet kantved ha gouzañv a reas diwar ar mesk hag ar reuz o ren er vro.
Islandeg
En abeg da se n'eo ket re ziaes da Islandiz hiziv an deiz lenn testennoù eus ar Grennamzer, evel sagaoù ar Vikinged, bet savet tremen seizh kantved zo.
Torah
Sellet e vez ouzh an Torah evel ul levr santel e meur a relijion: er yuzevegezh ez eo lodenn bennañ an Tanac'h, er Gristeniezh ez eo un darn eus an Testamant Kozh, hag er samaritanegezh e vez sellet outañ evel al levr santel nemetañ.
Live (kantenn Alice in Chains)
Live zo ur bladenn eus ar strollad grunge Alice in Chains. Produet e voe d’ar 5 a viz Kerzu 2000 gant ti-pladenn Columbia Records. Pladenn-leurenn nemetañ ar strollad daoust d’ar bladenn klev Unplugged. Holl ar c’hanaouennoù war-bouez "Queen of the Rodeo" a oa bet enrollet war pladennoù a-raok. Adkavet e vez ar ganaouenn "Queen of the Rodeo" er boest Music Bank. Er bladenn-mañ e vez teir c’hanaouenn tennet eus abadenn diwezhañ ar strollad gant ar c’haner Layne Staley : Again, A Little Bitter ha Dam That River.
Kitesurf
Ar c'hitesurf, anvet kiteboard pe flysurf ivez hervez ar broioù, zo ur sport mor ma riskler war ur plankenn surf a vent vihan pe ur plankenn twintip (heñvel eo a-raok hag a-dreñv) sachet gant ur sarpant-nij (kite e saozneg) anvet askell.
Sonerezh hengounel Breizh
Ar Binviji
Soñjet e vez diouzhtu d'ar c’houpladoù bombard/binioù pa vez soñjet da sonerezh Breizh. Memes ma ‘z eo ar binviji-se brudet, dreist-holl e Breizh-Izel, ne vez ket implijet nemeto. Gwechall a oa implijet an delenn ivez, dreist-holl gant duked Breizh. Met n'he deus ket leusket kalz a roudoù goude mare an duked. E-penn kentañ ar bloavezhioù 1950 e labouras Alan Stivell hag e dad Georges Cochevelou, heuliet gant reoù all, evit ma vije addigaset er vro. Anavezet eo hiziv an deiz dindan anv an delenn geltieg. E-pad an XIXvet kantved e oa bet treuzgaset e Breizh an accordeoñs diatonek hag an dreujenn-gaol. Plijet e veze an dud gant an ton chalerus eus an dreujenn-gaol ha dre ma c’helle kemer plas an diskan e-barzh ar c'han ha diskan. Binviji all a zo bet hag a zo c’hoazh implijet : ar beuz, ar biell, ar violoñs, an dreujenn-gaol, Fleüt Iwerzhon hag an Dulsimer. N’eus ket pell gitar, hag a oa implijet e-penn kentañ evit heuliañ kanaouennoù (cf. Glenmor) hag implijet war lerc’h evit an dañsoù, er fin e vez implijet gant tud evel Dan Ar Braz, Soïg Sibéril, Jean-Charles Guichen pe Nicolas Quéméner evit c’hoari e-unan.
Erythrai
Sibylla ha tud all
Herakleides Erythrai a oa ur mezeg eus skol Herofil en amzer Strabon.
Ivo Andrić
Ivo Andrić (Иво Андрић e serbeg) a oa un diplomat hag ur skrivagner serb, ganet e Bosnia e 1892 ha marvet e Beograd e 1975.
Bernikia
Rouantelezh Northumbria
Eanfrith, mab Aethelfrith, an hini a renas e-pad bloaz, ha neuze ez eas da-gaout Cadwallon evit klask ober peoc'h halazhet e voe. Breur Eanfrith, Oswald, a savas un arme neuze hag a drec'has war Cadwallon en emgann Heavenfield e 634. Goude an trec'h-se e hañval Oswald bezañ bet anavezet gant tud Bernicia koulz ha re Deira evel roue ur vro unanet anvet Northumbria.
Owain mab Urien
Owain en istor
Meneget eo Owain e barzhonegoù Taliesin, a oa barzh e dad Urien. En ur varzhoneg eo meneget evel trec'hour Emgann Alclud Ford. En unan all, Gweith Argoed Llwyfain (" Emgann Argoed Llwyfain") ez eus anv eus un emgann etre tud Rheged renet gant Urien, hag Owain en o zouez, ha gwazed Bernicia renet gant "Fflamddwyn" (Laer an Tan), a c'hallfe bout ar roue angl Theodoric. Pa c'houlenn Fflamddwyn ostajed digant ar Vrezhoned e huch Owain stourm kentoc'h eget plegañ d'an Angled.
Pabu
Darvoudoù
Petar Genov, mestrc'hoarier echedoù bulgar e Pabu.
Delfi
Istor
E 279 kent JK e voe preizhataet santual Delfi gant armeoù ar Gelted renet gant Akic'horios ha Brennos.
Listenn an anvioù a vez graet eus ar bier
Amañ dindan ul listenn eus an anvioù a vez graet eus ar bier, hervez ar seurtoù, eus ale da zitom.
Llywelyn ap Gruffudd
Koun
Bep bloaz e vez lidet Diwrnod Llywelyn Ein Llyw Olaf (Devezh Llywelyn Hon Friñs Diwezhañ) d'an 11 a viz Du e Cilmeri.
Mahmoud Abbas
E vuhez
E 1948 e kuita e di genidik gant e familh, ha ne zistroio di nemet c’hwec’h vloaz ha daou-ugent diwezhatoc’h, e miz Gwengolo 1994. Chom a ra ur reuziad da ziskenn ennañ e-unan dirak ar savadur zo deuet da vezañ ur yeshiva bremañ, eleze ur skol ma vez kelennet an Talmud.
Live (kantenn Alice in Chains)
Kantenn
2000	Live	   The Billboard 200	 No. 142
Gwazh (dour)
Heñvelsterioù
Torrente Vattendrag
Kitesurf
Sturiañ a reer, war-bouez ur varrenn, un askell sachañ zo ugent pe tregont metr diouzh ar plankenn. stag eo an askell ouzh ar varrenn diwar-bouez div pe pemp linenn. Peurliesañ e vez c'hwezus an eskell hag o deus peder linenn. Un nebeud eskell o deus bremañ ur pempvet linenn evit kaout muioc'h a surentez hag a aezamant.
Hamoir
Hamoir (e walloneg:Hamwer) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
Kitesurf
Krouet e oa ar c'hiteurf e 1960 met n'eo nemet e 1984 ez eus bet diskleriet ur breved evit un askell c'hwezus (evit ma n'afe ket d'ar strad pa gouezh en dour) gant Dominique ha Buno Legegainoux. Bez ez eus muioc'h-mui a blankennoù a zo graet gant kompozit : solutoc'h ha neuze gwelloc'h ar plankenn. Ar c'hitesurf a zeu da vezañ brudetoc'h-brudetañ abaoe dizoloadur ar snowkite. 250px|thumb|right|Un askell blaen
Erythrai
Dismantroù
En aber ar stêr Aleos e oa Erythrai. Chom a ra dismantroù eus ar porzh, eus ar mogerioù kêr, un nebeud straedoù, bezioù, temploù, hag ar c'hoariva.
Climacteridae
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List ez a daou c'henad golvaneged d'ober ar c'herentiad :
Eugene O'Neill
Aet eo gantañ Priz Nobel al Lennegezh e 1936.
Islandeg
Skrivet e vez an islandeg gant al lizherenneg latin, gant un nebeud lizherennoù dibar evel : Á/á, É/é, Í/í, Ó/ó, Ú/ú, Ý/ý, Ð/ð (distaget evel an "th" saoznek er ger this), Þ/þ (distaget evel an "th" saoznek er ger thin pe evel ar <z> spagnolek er ger cabeza), Ö/ö hag Æ/æ. Ne reer ket gant al lizherennoù <c>,, <w> ha <z>.
Istor Brezel Peloponnesos
Skrivet eo bet an oberenn-se gant Toukidides, ur c'heodedour atenat a oa bet strategour e-doug ar brezel-se. Sellet e vez ouzh al levr-se evel un oberenn glasel a-bouez hag evel ar c'hentañ oberenn istor hervez ar ster modern.
Darangeg
Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr ar yezhoù dengek eo an darangeg (daraneg pe darang deng) komzet e gevred Tibet.
Delfi
Istor
En 392 e voe lakaet berz war ar c'hehelerezh pagan en impalaeriezh roman gant Embann Theodosius ha setu neuze fin ofisiel azeulerezh an Apollon Pitia. Ur gêr gristen a voe savet neuze er santual (ilizoù, kenkizoù bras) hag a eas da get war-dro ar VIIvet pe VIIIvet kantved. Dilezet e voe al lec'h ha goloet ar rivinoù tammig ha tammig.
Triñchin
thumb|right|Triñchin-gouez (Rumex acetosa) An triñchin (pe trichin, pe trechon) zo plant bividik gouez, ha Rumex acetosa eo o anv spesad. Er pradoù hag er c’hoadoù e vezont kavet.
Berles-au-Bois
Berles-au-Bois a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Adeg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù tanek eo an adeg (adi, a(r)bor, lhoba pe luoba) komzet gant tro-dro da 110.000 den (1997) en Assam en India ha gant 3.000 den all e Tibet e Sina (1994).
Kitesurf
An askell
thumb|300px|right|Askell kitesurf c'hwezet gant aer. An askell a zo sturiet gant ur varenn a zo staget d'ar c'hitesurfer. Darn vrasañ an askellioù a vez outi 4 linenn 24 m pep hini hag a zo liammet d'ar varenn.
Arigrap Pfalz
Digarez o devoe ar C'hallaoued da ober freuz, evel e 1674, nemet kalz gwashoc'h, war urzh fraezh ar ministr François Michel Le Tellier de Louvois e 1689. En dro-mañ e voe graet freuz er c'hêrioù, ha n'eo ket war ar maez hepken. Kenderc'hel a reas ar freuz neuze betek 1693, goude marv Louvois.
1159
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1159
Ysgol Gyfun Gymraeg Plasmawr
Istor
Digoret e oa ar skol e 1998, pa oa leun-tenn Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, digoret 20 vloaz kent.
Stadoù Unanet
An anv «Stadoù Unanet» pe «Stadoù-Unanet» hag a vez graet eus Stadoù-Unanet Amerika peurvuiañ, dre 'n abeg d'an istor ha d'o fouez ekonomikel, a vez graet ivez eus stadoù kevredet arall.
1158
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1158
Erau
Erau (okitaneg: Erau; galleg/stumm ofisiel nemetañ: Hérault) zo :
Casquets
Fosse des Casquets
Brudet eo Hurd's Deep, anvet e galleg La Fosse des casquets, ma'z eus bet taolet lastez nukleel gant Bro-Saoz.
Owain mab Urien
Owain en istor
Taliesin an hini a savas Marwnad Owain, ur c'h-klemmgan da Owain, ma lavar ar barzh e voe lazhet Fflamddwyn gant Owain:
Isaac Bashevis Singer
Isaac Bashevis Singer zo ur skrivagner amerikan bet ganet e Polonia e 1902 ha marvet e Miami (Florida) e 1991. Skrivañ a rae e yideg evit deskrivañ Polonia, ar Yuzevien hag o mojennoù evel m'en doa bevet anezho en e vugaleaj. E-touez e oberennoù emañ The manor (Ar maner) pe The estate (An domani).
Triñchin
Legumaj
Ur seurt all, trenk o delioù, a c’hounezer el liorzhoù hag a implijer evel legumaj, d’ober soubenn lakaomp.
Bertha
Pennadoù gant an anv Bertha
Amañ e kaver roll an holl bennadoù a grog gant an anv Bertha er wikipedia saoznek:
Torah
Anvioù ha talvoudegezh
Ar ger hebraek "Torah" a zeu diwar ar wrizienn a dalvez "heñchañ", "kelenn" (Leviegezh 10:11). "Torah" a dalvez neuze "kelenn", "kelennadurezh" pe "deskadurezh". Daoust ma lavarer alies e talvez "lezenn" n'emañ ket an talvoudegezh-se er ger-mañ. Yuzevien Aleksandria, en ur lakaat ar Seikont e gresianeg, a implijas ar ger nomos, a dalvez "norm", "standard", "kelennadurezh" ha da c'houde "lezenn". Diwar an dra-se e oa kustum ar Bibloù gresianek ha latin d'ober "Lezenn" eus Pemp Levr Moizez.
Apataneg
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù tanek eo an darangeg (apatani pe apa) komzet gant tro-dro da 23.000 den (1997) en Assam ha Nagaland en India.
Adeg
Pemp rannyezh ez eus:
Arigrap Pfalz
An darvoudoù
D'ar poent-se edo Bro-C'hall oc'h ober brezel da Impalaeriezh santel roman an Habsbourged hag o klask mirout ouzh enebourien nevez a sevel hag a zont da aloubiñ Elzas. Kavout a reas d'ar roue e oa ret skeiñ kreñv, hag urzh a roas da ober freuz ha reuz. E miz Gwengolo 1688 e voe treuzet ar Roen gant an arme c'hall, hep disklêriadur brezel. Hag ar C'hallaoued ha mont betek Baden. Lakaet e voe seziz war Philippsburg : ur mizvezh e padas seziz Philippsburg, adalek ar 27 a viz Gwengolo betek an 30 a viz Here. Adalek an 10 a viz Here 1688 e voe aloubet Pforzheim. Kemeret e voe kêrioù Heilbronn, Heidelberg ha Mannheim d'an 10 a viz Du. Ar marichal Joseph de Montclar a roas urzh d'ar jeneral Ezéchiel de Mélac da chom en Heilbronn. Adalek Heilbronn, etre miz Kerzu 1688 ha miz Meurzh 1689, e voe lakaet freuz ha reuz e Pfalz ha Wurtemberg, hag ivez e kêrioù Donauwörth, Marbach-am-Neckar ha Schorndorf. Tangwallet e voe Pforzheim d'an 21 a viz Genver 1689.
Islandeg
Glanyezhouriezh
Evezh bras a daol an islandegerien ouzh « glanded » o yezh ; ne fell ket dezho e vefe gerioù estren enni. Abalamour da se e reer en islandeg gant gerioù disheñvel-mat diouzh re ar yezhoù indezeuropek all, evit ar meizadoù nevez a vez anvet e kalz yezhoù alies gant gerioù amprestet digant al latin pe ar gresianeg.
Owain mab Urien
Owain en istor
Degouezhout a reas rouantelezh Rheged dezhañ goude marv e dad Urien. Kenkent e lammas warnañ ar rouaned vrezhon amezek, Dunaut Bwr eus Dunoting ha Gwallawc Marchawc Trin eus Elmet, ha hennezh a arsailhas ivez breur Owain, Elffin, tra ma oa Owain hag e vreur all Pasgen, o vrezeliñ ouzh Dunaut.
Berles-au-Bois
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Inizi Gall
An Inizi Gall pe an Hebridez (Na h-Innse Gall e gouezeleg Skos, Hebrides e saozneg), a zo un enezeg e kornaoueg Bro-Skos, er Meurvor Atlantel. Al lodenn eus Bro-Skos ma vez komzet ar muiañ a ouezeleg eo an inizi-se.
Douaroniezh
Rannet eo an enezeg e div rann vras gant ar mor:
Ar mor
Etre inizi ar c'hornôg ha re ar reter ez eo ledanoc'h ar mor eget etre an douar-bras hag an inizi. Ur mor bihan zo aze eta, ha tri anv a vez graet anezhañ:
Tiegezh Medici
En istor Bro-C'hall
Anavezout a reer ivez:
Mahmoud Abbas
E vuhez
E Damask, m’emañ repuet gant e gerent nes, emañ Mahmoud yaouank o labourat evel karreller evit paeañ e studioù. Tapout a ra e vachelouriezh e Skol-veur Damask a-raok mont da Egipt da studiañ ar gwir. A-benn ar fin ez a Abbas da skolaj ar reter da Voskov ma pak un doktorelezh war an istor.
Arigrap Pfalz
An darvoudoù
Renet e oa ar brezel gant Louvois, ministr gall ar brezel, hag urzh a roas da gemer kastell Heidelberg. Lakaet e voe an tan e kêr d'an 2 a viz Meurzh. Peurvuiañ e veze distrujet an eostoù er parkeier, lazhet ar chatal, distrujet ar c'hreñvlec'hioù. Amañ e voe graet gwashoc'h. Distrujet e voe kêrioù ha kêriadennoù, ilizoù ha pontoù, kaset an dud kuit. : d'an 8 a viz Meurzh e voe tro Mannheim, ha Frankenthal goude, Worms, ha Spire, ma voe distrujet an iliz-veur, ha kêriadennoù all en tu all d'ar Roen.
Torah
Anvioù ha talvoudegezh
En ur ster hollek e implijer ar ger "Torah" evit ober anv eus holl reolennoù ar Yuzevegezh rabinek, Lezenn dre skrid kenkoulz ha Lezenn dre gomz, hag holl kelennadurezh lezennel yuzev dre an istor, enno ar Michnah, an Talmud pe ar Midrach. Treiñ "Torah" gant "Lezenn" a c'hell degas un treuzkompren diwar-benn pal an Torah, diverret gant an term talmud torah ( "studiañ an Torah").
An anv koshañ a gaver evit kaozeal diwar-benn an darn-se eus an Tanac'h a seblant bezañ bet "Torah Moizez". Ne lenner ket an anv-se en Torah avat nag e labour ar brofeded rak-harlu. Lenner a reer anezhañ e levr Yehoshoua (8:31–32; 23:6), ar Rouaned(Rouaned I 2:3; Rouaned II 14:6; 23:25), met n'eur ket evit lavaret hag-eñ e ra anv eus holl skridoù an Torah (hervez ar skiantourien biblek). Implij an term el lennegezh goude-harlu (Malac'hi 3:22; Daniel 9:11, 13; Ezra 3:2; 7:6; Nehemia 8:1; 2Dn 23:18; 30:16) a oa graet evit bezañ komprenet e ster a-vremañ avat. Anvioù kent all a oa "Levr Moizez" (Ezra 6:18; Nehemia 13:1; 2Dn 35:12; 25:4; sellet ivez Rouaned II 14:6) ha "Levr an Torah" (Nehemia 8:3) a seblant bezañ ur stumm berr eus "Levr Torah Doue" (Nehemia 8:8, 18; 10:29–30; sellet ivez 9:3).
Istor Brezel Peloponnesos
Rannoù
Rannet e oa an Istor en eizh levrenn gant embannerien eus diwezh an henamzer.
Hans Fallada
Buhez
Berzh a reas e 1931 gant Bauern, Bonzen und Bomben ("Kouerien, pennoù-bras ha bombezennoù"), ma kont taolioù-dispac'h peizanted Neumunster (Schleswig-Holstein) da vare enkadenn 1928-29.
Live (kantenn Alice in Chains)
Singlioù
2000	Man In The Box (Live)	Mainstream Rock Tracks	 No. 39
Inizi Gall
Anvadurezh
Anvet int an Inizi Gall abalamour ma'z int bet e dalc'h ar Skandinaved e-pad pell. Graet e veze "Gall" (ar memes ger ha "gall" brezhonek) eus an dud-se e gouezeleg.
Arigrap Pfalz
An darvoudoù
D'an 31 a viz Mae e voe roet urzh gant Louvois da vombezañ kreñvlec'h Landskrone ha kêr Oppenheim. Kemend-all a voe graet en tu-mañ d'ar Roen e kêrioù Bretten, Maulbronn, Pforzheim (10-11 a viz Eost), Baden-Baden, ha re all.
Kalao Monteiro
Ar c'halao Monteiro a zo ur spesad evned, Tockus monteiri an anv skiantel anezhañ.
Mahmoud Abbas
E vuhez
E 1982 e sav Abbas e dezenn dindan renerezh Evgueni Primakov : « Tu gin an daolenn : an darempredoù kuzh etre an naziegezh hag ar sionegezh ». Enni e tiskred war an niver a dud a oa bet lazhet da-geñver ar Shoah. Abeg a voe kavet en e dezenn ken e voe, ha tamallet e oa bet dezhañ bezañ nagennour. Respont a ray diwezhatoc’h, ha daskemm e vennozh en ur zegas da soñj an endro : « A-benn neuze e oamp oc’h ober brezel ouzh Israel. Loskaberzh ar Yuzevien zo bet un torfed euzhus na c’haller ket ankouaat, un torfed enep an denelezh na c’hall ket bezañ degemeret gant mab-den. »
Tilques
Tilques a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Torah
Anvioù all
Ar ouizieien gristen zo kustum d'ober "Pentateuc'h" eus Pemp Levr Moizez (gresianeg : πεντάτευχος, pentáteuchos, "pemp roll"), ur ger a voe implijet da gentañ gant ar Yuzevegezh hellenistek en Aleksandria.
Owain mab Urien
Mojenn
Owain eo ar marc'heg en danevell Iarlles y Ffynnon, er Mabinogi.
Ivo Andrić
E-touez e oberennoù emañ Travnička hronika (Kronikennoù Travnik) ma kont enni donedigezh koñsul Bro-C'hall da d-Travnik e 1806 hag an enebiezh etre ar c'humuniezhoù disheñvel e Bosnia.
Istor Brezel Peloponnesos
Ul levr a-bouez
En Istor Brezel Peloponnesos eo dezrevellet ar brezel bras kentañ a chom ur roud skrivet a dalvoudegezh anezhañ.
Islandeg
Ar Bater en islandeg
<poem style="margin-left:3%; font-style:italic;"> Faðir vor, þú sem er á himnum. Helgist þitt nafn, til komi þitt ríki, verði þinn vilji, svo á jörðu sem á himni. Gef oss í dag vort daglegt brauð. Fyrirgef oss vorar skuldir, svo sem vér og fyrirgefum vorum skuldunautum. Og eigi leið þú oss í freistni, heldur frelsa oss frá illu. Því að þitt er ríkið, mátturinn og dýrðin að eilífu amen.
Pempoull
Pempoull (distaget: ) a zo ur gumun eus departamant Aodoù-an-Arvor, e Bro-Oueloù e Breizh. Ur porzh bihan eo met bras eo bet e bouez e penn kentañ an pa'z ae listri da vorueta da vro Island. Pennlec’h Kanton Pempoull eo.
Mahmoud Abbas
E engouestl
Er bloavezhioù 1950 e krog Abbas d’en em lakaat da vat er politikerezh palestinat. Mont a ra da annezañ da gQatar ma c’hoari ur roll pouezus e servij trevourel an emirelezhioù evel rener ar c’hoskor. Ober a ra krazadenn buan hep dilezel morse e engouestl evit ar gaoz palestinat. A-hend-all e kemer ar garg da duta ul lodenn vras eus ar re a zeuy da vezañ tud pennañ an Aozadur evit Dieubiñ Palestina.
Kitesurf
An askell
A drugarez d'an askell e kav ar gitesurferien o zu d'ober lammoù 20 metrad a-us live an dour. Brasder an askell a zo normalamant etre 5m2 hag 20m2 memes ma'z eus bet savet un askell 50m2.
Istor Brezel Peloponnesos
Ul levr a-bouez
Kontet eo ar brezel gant an istorour atenat adalek penn kentañ ar brezel betek ar bloaz 411 kent JK. E penn kentaén ar brezel e oa an oberour o c'hourc'hemenn an arme, hag e oa mignon da Berikles. E 424 e voe harluet pa ne oa ket bet gwarezet ur gêr gantañ evel ma oa dleet.
Kalao Monteiro
Dougen a ran anv Joachim João Monteiro (1833-1878), un dastumer en Angola.
Pempoull
Dont da Bempoull
Un hent-houarn zo etre Pempoull ha Gwengamp.
Isaac Bashevis Singer
Priz Nobel al lennegezh en doa bet e 1978.
Istor Brezel Peloponnesos
Ul levr a-bouez
Eus labourioù an istorourien arall a gendalc'has gant e labour. Ne chom nemet Hellenika an istorour Xenophon, a ya eus 411 da 362 kent JK, met n'eo ket prizet kement, abalamour d'ar pezh a guzh, pe d'an diouer a neptuegezh.
Mahmoud Abbas
E engouestl
Unan eus izili diazezerien ar Fatah eo Abbas ivez e 1957 ; plediñ a ra gant an dastum arc’hant evit krouiñ anezhañ a-drugarez d’an dud a anavez er Pleg-mor. Yasir Arafat ha Farouk Kaddoumi zo e-touez an izili diazezerien bennañ all. N’emezel ent ofisiel ouzh ar strollad armet nemet e 1961 avat, ha kemer an anv brezel Abou Mazen (tad Mazen, e vab henañ). Ar boaz eo er broioù arab « adenvel » evel-se an dud deuet.
Kalao Monteiro
Boued
Ne vev nemet diwar amprevaned hag artropoded bihan all.
Annez
centre|thumb|{{legend|#0000ff|Tiriad Tockus monteiri.}} Kavout a reer ar spesad e savanennoù krin kreisteiz Angola ha hanternoz Namibia.
Tiegezh Medici
En istor Bro-C'hall
Hag ivez:
Torah
Levrioù an Torah
Kregiñ a ra an Torah adalek krouidigezh ar bed gant Doue da gontañ penaos e tiwanas pobl Israel, penaos e oant deuet da Ejipt ha penaos e oa bet roet an Torah war Menez Sinai. Echuiñ a ra gant marv Moizez, just a-raok ma voe treuzet ar stêr Jordan gant an Israelited da vont da Genaan, an Douar prometet. E-mesk an danevell ez eus ur gelennadurezh diwar-benn ar redioù relijiel hag al lezenn sivil, roet war-eeun (da skouer an Dek Gourc'hemenn) pe silet empleg e-barzh an istor (evel en Ermaeziadeg 12 ha 13 diwar-benn lezennoù Pesac'h).
Arigrap Pfalz
Heuliadoù
Gant distruj Pfalz e savas an holl en Alamagn a-enep d'ar roue gall. Pierre Jurieu a skrivas neuze : "''Ar C'hallaoued a veze lavaret anezho e oant ur vroad tud onest, denek, sevenaet, enebet o spered ouzh ar varbariezh ; ar Gall hiriv avat n'eo nemet un debrer-tud, daou dra heñvel e spered an amezeien." Ouzhpenn an ali-se e laka ar briñsed alaman da vont a-du gant an impalaer santel ha da gemer perzh er brezel a-enep Bro-C'hall. Menegiñ a c'haller barn Voltaire ivez :
Hans Fallada
Buhez
E eil romant, Kleiner Mann, was nun ? ("Ha bremañ, paotr bihan ?", 1932), a lakaas anezhañ da vezañ brudet e diavaez Alamagn ; ennañ e kont istor ur c'hontour yaouank, Johannes Pinneberg e anv, tapet gant an enkadenn ekonomikel ha deuet da vezañ dilabour ha paour.
Kitesurf
An askell
Bez ez eus div rummad a askellioù : an askellioù donvor hag ar re graet kentoc'h evit chom war vord an aod.
Tiegezh Medici
Gwelout ivez
Alessandro de' Medici • Angelica de' Medici • Anna de' Medici • Antonio de' Medici • Asdrubale de' Medici • Bernardetto de' Medici • Bernardo Antonio de' Medici • Bia de' Medici • Bianca de' Medici • Carlo de' Medici • Caterina de' Medici • Clarice de' Medici • Claudia de' Medici • Contessina de' Medici • Cosimo de' Medici •
Torah
Levrioù an Torah
En hebraeg e oa bet implijet gerioù kentañ pep levr da envel anezho tra ma teu an anvioù implijetañ gant ar vrezhonegerien gristen diwar an anvioù latin a gaver e Vulgate, troet diwar ar Seikant, hag e ziskouez tem pennañ pep levr :
Ernest Hemingway
Ernest Miller Hemingway, ganet d'an 21 a viz Gouere 1899 en Oak Park en Illinois hag aet d'an anaon d'an 2 a viz Gouere 1961 e Ketchum, en Idaho, a oa ur romantour hag un danevellour amerikan, bet resevet gantañ Priz Nobel al lennegezh e 1954.
Torah
Berechit
Kentañ levr an Torah eo Berechit, a c'heller rannañ e div lodenn : an istor kentidik (1 - 11) hag istor an hendadoù (12 -50). Al lodenn gentañ a laka war-wel preder an oberour (pe an oberourien) diwar-benn natur an doueelezh ha darempred an denelezh ouzh e Grouer : Doue a grou ur bed a zo mat ha graet evit an dud met breinet eo ganto dre o fec'hedoù ha divizet a ra Doue distrujañ ar pezh en doa krouet, o saveteiñ Noe hepken, an den reizh nemetañ da adsevel an darempred etre Doue ha Den. An eil lodenn a gont ragistor Israel, ar bobl dibabet gant Doue. Dre urzh Doue e veaj Abraham betek an Douar prometet e Kenaan e-lec'h ma chom evel ur c'hantreer evel ma ra e vab Izaag hag e vab-bihan Jakob. Cheñch a ra anv Jakob da Israel ha dre e vab Jozef ez a e vibien hag o familh da Ejipt, 70 den anezho holl, gant promesa Doue e vo meurded en o amzer da zont a zo fin al levr-mañ.
Ernest Hemingway
Yaouankiz
Ernest Miller Hemingway a oa bet ganet e d'ar 21 a viz Gouere 1899 en Oak Park, ur banlev eus Chicago, en Illinois. Hemingway a oa ar c'hentañ mab hag an eil bugel eus Clarence Edmonds "Doc Ed" Hemingway, ur mezeg diwar ar maez, ha Grace Hall Hemingway. Tad Hemingway a oa o c'hortoz ganedigezh Ernest hag e c'hwezhas en ur c'horn-boud dirak e di da reiñ da c'hoût d'an amezeien e oa bet ganet ur mab dezhañ ha d'a wreg. Edo an Hemingwayed o chom en un ti viktorian a c'hwec'h kambr savet gant tad-kozh Ernest a-berzh mamm, Ernest Miller Hall, un divroad saoz hag ur soudard kozh eus Brezel diabarzh a oa o vevañ gant ar familh.
Ivo Andrić
Priz Nobel al lennegezh en doa bet e 1961.
Hans Fallada
Buhez
E 1933 e voe tapet ar galloud gant Adolf Hitler ha neuze e tivizas Fallada mont da Garwitz e Mecklemburg-Vorpommern. Kalz eskrivas eno : Wer einmal aus dem Blechnapf frißt ("Neb a zebr en un toupin ") ha Wir hatten mal ein Kind ("Ur bugel hon eus bet ur wech") e 1934, Das Märchen vom Stadtschreiber, der aufs Land flog ("Kontadenn ar sekretour hag a nijas d'ar maezioù") e 1935, Wolf unter Wölfen ("Bleiz e-mesk ar bleizi") e 1937, Der eiserne Gustav ("Gustav houarn") e 1938, Der ungeliebte Mann ("Ar paotr droukkaret") e 1940, hag Ein Mann will hinauf ("Un den a venn sevel") e 1943.
Pempoull
Krennlavar
Etre Pempoull ha Lokemo
Mahmoud Abbas
Bloavezhioù 1990
Kerkent ha deroù an eil Intifada, e teu e blegenn da vezañ diaes pa c’houlenn e vefe paouezet an tagadennoù enep Israel a sell outañ evel ur c’hendivizer dereat. D’an 29 a viz Ebrel, da-heul gwask ar « Pevarad » (Stadoù-Unanet, Rusia, Unvaniezh Europa, ABU), eo anvet da Gentañ ministr gant Yasir Arafat. Skoazellañ a ra da lakaat e plas ar « follenn-hent evit ar peoc’h » hag a rakwel krouidigezh ur Stad palestinat. Sellet e vez outañ evel un den pragmatek gant ar c’hostezennoù. Abalamour ma ne fell ket d’ar Stadoù-Unanet ha da Israel kendivizout gant Yasir Arafat, e teu da vezañ ar c’hendivizer pennañ. Enebiñ a ra muioc’h-mui ouzh an Hamas hag ouzh ar Jihad islamek palestinat. Abalamour d’ar gourdrouzioù marv ha d’un dizemglev gant Yasir Arafat evit envel ministr ar Surentez, e ro Mahmoud Abbas e zilez eus e bost d’ar 7 a viz Gwengolo 2003. Kemeret eo bet e blas gant Ahmed Qorei.
Delfi
Istor
Er XVvet kantved e voe gweladennet Delfi gant an hendraour italian Ciriaco de' Pizzicolli (1390 - 1452), lesanvet tad an hendraouriezh.
Torah
Berechit
Bep an amzer en danevell ez eus emglevioù savet etre Doue hag an dud, da gentañ gant an holl dud met tamm ha tamm strishoc'h o zachenn gant un emglev gant ur bobl nemetken.
Hans Fallada
Buhez
E 1944 e tispartias diouzh Anna Issel hag e reas anaoudegezh gant Ursula Losch. E 1944 ivez e stagas gant skrivañ Der Trinker ("An ever"), embannet e 1950, ma kont e vuhez lonker hag ar fed ma oa tapet gant ar morfin abaoe e yaouankiz. E 1945 e timezas gant Ursula Losch, ha kinniget e voe dezhañ gant Johannes R. Becher mont da Verlin ar Reter, ma labouras Fallada evit ar gazetenn Täglichen Rundschau tra ma kendalc'he da skrivañ romantoù.
Kitesurf
An askellioù donvor
An implij a zo simpl, n'ez eus nemet c'hwezañ an askell gant an avel. Hiziv a deiz bez ez eus tri seurt bras :
Torah
Chemot
Eil levr an Torah eo Shemot, a zeu diouzhtu goude Bereshit. Kontet eo ennañ penaos o doa torret an Henisraelited ar sklaverezh en Ejipt dre nerzh Doue, en doa choazet Israel evel e bobl. Taget eo Ejipt gant Doue dre seizh gwallenn. Gant ar profed Moizez en o fenn e veajont dre an dezerzh betek Menez Sinai e-lec'h ma ro Doue al Lezenn d'e bobl kenkoulz ha prometiñ douar Kenaan dezho ma chomont feal d'o ger.
Karv
Ar c'hirvi zo bronneged daskirier a ya d'ober an darn vrasañ eus kerentiad ar c'harveged.
Delfi
Orakl Apollon Pitia
Gant Apollon e-unan e vije bet savet santual Delfi war-lerc'h hini Delos. Da neuze e oa diwallet ar santual gant un naer anvet « Piton », mab d'an doueez Gaia (an Douar) a ziwalle un orakl gouestlet d'an doueez Temis. Apollon en devoa c'hoant da sevel un orakl da heñchañ an dud a lazhas Piton gant e wareg hag a lakaas e anv war an orakl. Evit lakaat e veleien da zont e tiheñchas ul lestr eus Kreta.
Mahmoud Abbas
E roll Kentañ ministr
E penn kentañ ar bloavezh 2003, gant an Israeliz hag an Amerikaned o nac’h breutaat gant Yasir Arafat, e krog Abbas da vezañ brudet evel danvez rener palestinat.
Pempoull
Krennlavar
Emañ gwele an Anko(ù).
Kitesurf
Ar varenn
Ar varenn eo al lodenn a stur an askell. Staget 'vez outi 2 pe 4 linenn evit merañ nerzh an askell. Gant an askellioù nevez e vez implijet 5 linnen evit ur surentez brasoc'h.
Ernest Hemingway
Yaouankiz
Mamm Hemingway a oa bet fellet dezhi labourat en opera hag e c'houneze e vuhez o reiñ kentelioù kan ha sonerezh. Aotrouniek e oa ha relijius en un doare strizh, diwar skouer buhezegezh protestant strizh Oak Park, he doa, da lâras Hemingway diwezhatoc'h "straedoù ledan ha speredoù strizh". Fellout a rae d'he mamm kaout gevelled, ha, pa ne oa ket c'hoarvezet, e wiskas Ernest yaouank hag he c'hoar Marcelline (18 miz koshoc'h) gant dilhad heñvel hag e lakaas fichañ o blev er memes doare. Derc'hel a reas da lavaret e oa gevell an daou vugel. Lod eus ar buhezskrivourien o deus lavaret e veze graet "Ernestine" eus Ernest Hemingway en e yaouankiz zoken, met bugale val ha krouadurien ar rummadoù viktorian etre a veze gwisket alies evel ar merc'hed. Kalz dodennoù en oberennoù Hemingway a bouez war darempredoù a zistruj zo etre paotred ha merc'hed er c'houbladoù (s.o. Hills Like White Elephants), en euredoù (s.o. Now I Lay Me, The Short Happy Life of Francis Macomber), hag e-touez ar pep brasañ eus an darempredoù etre gwazed ha merc'hed (s.o. The Sun Also Rises). Ouzhpen-se, lod eus e bezhioù-c'hoari dalif zo enne un doare displann da ziskouez roll ar reizhoù. Koulskoude n'eus bet prouet liamm ebet etre deskrivadurioù an darempredoù-se gant Hemingway hag e yaouankiz tener.
Delfi
Orakl Apollon Pitia
Gant ar vojenn-se a ra eus Apollon un alouber ha saver trevadenn e c'haller kompren perak eo eñ a oa bet lakaet da baeron d'an travadennerezh hellazat hag e voe skignet ar c'hehelerezh anezhañ en trevadennoù.
Mahmoud Abbas
E roll Kentañ ministr
Mahmoud Abbas, evel unan eus izili diazezerien ar Fatah, a vez gwelet mat er gevredigezh palestinat. Seul greñvoc’h en em gav evel danvez Kentañ ministr ma ne seblante bezañ den all ebet evit ar post-se. E geveler pennañ, Marwan Barghouti, anezhañ un den laik eus tu ar c’hreiz skoazellet dre zindan gant un darn eus an anterinourien, hag a errue da eil er sontadegoù, pell dirak ar pemp emstriver all, zo harzet gant Israel ha taolet en toull-bac’h.
Ernest Hemingway
Yaouankiz
Tra ma felle d'e vamm e plijfe ar sonerezh d'he mab, Hemingway a dommaas ouzh hobbioù e dad : jiboesat, pesketa ha kampiñ er c'hoadoù ha war lez al lennoù e norzh ar Michigan. Perc'henn e oa an tiegezh war un ti anvet Windemere e-kichen al lenn Walloon hag a yae alies di da chom da goulz an hañv. An amzer tremenet evel se en e yaouankiz, e darempred tost gant an natur, a roas da Hemingway karantez, e vuhez pad, evit an avanturioù en natur hag evit bevañ e lec'hioù pell ha digenvez.
Mahmoud Abbas
E roll Kentañ ministr
Emañ brud Abbas a-du gantañ ha ret eo da Yasir Arafat sentiñ ouzh ar Vodadeg palestinat hag envel anezhañ da Gentañ ministr. D’an 19 a viz Meurzh 2003 e teu Mahmoud Abbas da vezañ Kentañ ministr an aotrouniezh palestinat.
Delfi
Orakl Apollon Pitia
Er marevezh kristen e voe brudet ar Pitia evel ur vaouez tapet gant an diaoul pe an aerouant (Jean Chrysostome) a deue e korf an diouganerez adalek deun an douar ma veze lakaet an trebez.
Pempoull
Brud Pempoull
Brudet eo kêr Pempoull dre ar bed a-bezh, ha dont a ra he brud:
Mahmoud Abbas
E roll Kentañ ministr
Er penn kentañ e klask Yasir Arafat izelaat ar post Kentañ ministr, met ret eo dezhañ, goude-se, lezel un tamm galloud da Abbas. Koulskoude, ar bevennet m’eo ar galloud etre daouarn Abbas evel Kentañ ministr a gendalc’h da vezañ kaoz da ziemglev etre Yasir Arafat hag eñ diwar-benn dasparzh ar galloud. Alies e rank Abbas kinnig dilezel e bost ma ne vez ket muioc’h a c’halloud gantañ war an Aotrouniezh palestinat. E penn kentañ miz Gwengolo 2003 e laka Abbas parlamant an Aotrouniezh palestinat a-dal d’e gudennoù dezhañ. Tamall a ra ar Stadoù-Unanet hag Israel da Yasir Arafat izelaat Abbas hag e ouarnamant.
Delfi
Orakl Apollon Pitia
Delfi a oa kreiz ar bed hervez mojennoù Hellaz kozh. An « omphalos » ( « ar begel ») a oa ur maen pikernek, lakaet war eeun en adyton, paket en danvez ha daou erer en aour a-us dezhi. Hervez ar mojennoù e oa bet Zeus o lakaat daou erer da nijal kuit, pep hini a bep tu da gelc'h an douar, hagen em gavet e oa an daou evn-preizh e-kreiz an douar.
Kitesurf
Ar plankenn
thumb|250px| Plankenn kitesurf. Gant e stumm e c'hell ar plankenn-mañ mont deus an daou du. Heñvel eo a-raok hag a-dreñv. Re all a zo graet evit mont d'un tu hepken, diaesoc'h eo ober ganto neuze.
Hans Fallada
Buhez
E 1946 e skrivas Hans Fallada Der Alpdruck ("An hurlink") ha Jeder stirbt für sich allein ("Digenvez e varver"), hag a zo, hervez Primo Levi, "unan eus al levrioù bravañ diwar-benn ar stourm enepnazi en Alamagn."
Mahmoud Abbas
E roll Kentañ ministr
E-ser an dra-se e sav bec’h etre Abbas ha strolladoù stourm palestinat evel ar Jihad islamek hag an Hamas. Enebet-kaer eo e zoare da welet ar politikerezh ouzh o hini, taer-mat an tamm anezhañ. Er penn kentañ e nac’h implijout an nerzh enep ar stourmerien evit en em virout diouzh ar brezel diabarzh. Kavout a ra gwelloc’h kendivizout ganto, ha berzh a ra evit darn rak en em glevet a ra an daou strollad evit doujañ d’un harz-an-tan palestinat untu. Hogen adkregiñ a ra ar feulster hag an tagadennoù en daou du, ha rediet eo Abbas da lakaat e plas bevennoù d’ar strolladoù-se a-benn kadarnaat saviad an Aotrouniezh palestinat war an argerzh evit ar peoc’h.
Kalc'h
Ar c'halc'h (pe pidenn) a zo un organ hag a dalvez da venveg-embarañ d'ar wazed. Unan eus lodennoù ardivink-genel ar wazed eo eta, war un dro gant an divgell.
Delfi
Orakl Apollon Pitia
Orakl ebet ne oa pa n'edo ket Apollon en e santual ha gortozet e veze e zistro gant e feizidi. Neuze e veze aozet an tremen gant ar veleien hervez un urzh dibabet gante, profoù a veze graet d'an doue, ar veleien a daole takennoù dour war ur c'havr ha ma ne grene ket e veze kollet e dro gantar pirc'hirin kaezh.
Karv
Spesadoù kirvi
E-touez ar spesadoù kirvi emañ : ...
Kalc'h
Benveg an troazhañ eo ivez d'ar wazed.
Mahmoud Abbas
E roll Kentañ ministr
Kement-se a zisoc’ho war ur stourm etre Yasir Arafat hag Abbas diwar-benn renadur armeoù ar servijoù surentez palestinat.
Kalc'h
Kalc'h hag ellig
Klotañ a ra ivez gant ellig ar maouezed, dre ma kreskont o-daou diwar ar memes framm orin. Kalc'h koulz hag ellig a zo gouest da stegnañ pa vezont atizet en ur mod bennak, gant ur flouradenn da skouer. Pa vez savet e galc'h e c'hall ar gwaz en em barañ.
Mahmoud Abbas
Dilez
D’ar 4 a viz Gwengolo 2003 e krog ar gourdrouzioù marv da zont stank-ha-stank a-berzh an Hamas hag ar Jihad islamek evit Mahmoud Abbas. Tamall a ra an Hamas dezhañ bezañ un treitour evit bezañ « dilezet pennaennoù sakr al luskad broadel ». Daou zevezh diwezhatoc’h, d’ar 6 a viz Gwengolo, e c’halv ar c’huzul lezennel palestinat hag e tispleg dezhañ an abegoù a laka anezhañ da reiñ e zilez : an dic’halloud m’en em gav en e garg abalamour da enebiezh Yasir Arafat hag izili all an Aotrouniezh palestinat ha d’an diouer a skoazell a-berzh ar Stadoù-Unanet hag Israel.
Kalc'h
Trodroc'hañ
Gant pobloù zo e vez trodroc'het ar c'halc'h.
Delfi
Kehelañ Dionysos
E-kerz ar goañv e veze kontet ez ae Aopollon kuit eus Delfi da en em c'hlanaat da [Hyperborea]], ha Dionysos an hini a gemere e lec'h.
Kalc'h
Toullañ
Lod tud, e-touez heñvelrevidi kentoc'h, a blij dezho toullañ o c'halc'h: un 12 doare bennak zo d'ober, hag un anv da bep hini.
Mahmoud Abbas
Dilez
Kenderc’hel a ra d’ober war-dro ar standur betek ma’z ay en e garg e warlerc’hiad, Ahmed Qoreï, dilennet d’ar 7 a viz Here 2003.
Kalc'h
Gerioù arall
Un toullad mat a anvioù a vez graet eus ar c'halc'h:
Mahmoud Abbas
Dilez
War-lerc’h bezañ roet e zilez e klask Abbas chom didrouz, hogen e miz Genver 2004 eo bet gwelet e bandenn Gaza o toullañ kaoz gant gwarded palestinat.
Ernest Hemingway
Yaouankiz
Goude se e felle dezhañ mont d'ar skol-veur. E-lec'h an dra-se, da driwec'h vloaz, e krogas e espet skrivañ evel kazetenner evit The Kansas City Star. Daoust ma oa bet o labourat evit ar gazetenn 6 miz hepken (miz Here 1917-miz Ebrel 1918), e implijas holl e vuhez kuzulioù ar Star' evel diazez e zoare da skrivañ : "Implijout frazennoù berr. Implijout rannbennadoù kentañ berr. implijout saozneg yac'h. Bezañ yaus, n'eo ket nac'hus." En enor da gantved deiz-ha-bloaz ganedigezh Hemingway (1899), The Star a anvas Hemingway e gazetenner kentañ eus ar c'hant vloaz tremen.
Delfi
Templ Apollon Pitia
Pausanias ar Beajour a ra anv eus c'hwec'h templ dediet d'an doue Apollon a oa bet a-hed ar bloavezhioù : an hini kentañ a vefe bet ul lochenn lore, an eil savet gant gwenan ar Menez Parnassos en koar ha pluñv evned ar vro, an trede gant Hefaistos en arem.
Kitesurf
Ar plankenn
Er penn kentañ, an dudi-mañ a veze sevenet gant tud a oa bet graet windsurf gante a-raok. Plankennoù windsurf a veze implijet er penn kentañ met buan-tre eo bet berraet o hirder betek 1,40 metrad. O stumm a zo deuet goude da vezañ tost-tre da stumm ur wakeboard.
Mahmoud Abbas
Dilez
En ur pennad kaoz gant ar gelaouenn brudet Newsweek d’an 13 a viz Mezheven 2004, e tiskulio Mahmoud Abbas abegoù pennañ e zilez. Kemenn a ra en doa aon evit e vuhez abalamour d’ar c’hlemmoù taeroc’h-taer ouzh e emzalc’h pa oa Kentañ ministr. Pa c’houlenn ar c’hazetenner outañ « Pet klemm zo bet broudet gant ar prezidant Yasir Arafat ? », e respont, « ne lavarin anv ebet a c’hallfe bezañ stag ouzh ar c’hlemmoù-se. Met komprenit ne’m eus bet darempred ebet gant ar prezidant e-keñver ma dilez en deiz a hiziv. »