cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rouantelezh an Izelvroioù
Gouarnamant
Gant Rouantelezh an Izelvroioù ez eus ur sez er Broadoù Unanet hag ezel eo eus Unaniezh Europa. Nag Aruba na Curaçao na Sint Maarten n'emaint e-barzh Unaniezh Europa, met ur statud ispisial o deus enni. Dre m'int keodedourien eus ar Rouantelezh ha dre ma ne vez graet kemm evit se ebet etre broioù ar Rouantelezh ez int holl keodedourien eus Unaniezh Europa.
Istor
E 1815 e oa e Rouantelezh Unanet an Izelvroioù an Izelvroioù zo bremañ, Belgia (pe Zuidelijke Nederlanden, Izelvroioù ar C'hreisteiz) ha Dugelezh Veur Luksembourg. Dre ul liamm personel e oa stag an trede bro ouzh ar rouantelezh : dug meur Luksembourg e oa roue an Izelvroioù. Ouzhpenn se e oa trevadennoù gant ar rouantelezh en Amerika hag en Azia : Surinam hag an Antilhez Nederlandat, hag Indez Nederlandat ar Reter, zo deuet da vezañ Indonezia bremañ.
E 1830 e voe distaget Belgia diouzh ar Rouantelezh.
Goude marv ar roue Willem III e 1890 ne gendalc'has ket an unaniezh personel etre Luksembourg hag ar rouantelezh abalamour ma oa doareoù disheñvel da gaout ar gurunenn en hêrezh : E Luksembourg ne c'halle ket ur vaouez mont da zugez veur ma c'halle bezañ rouanez an Izelvroioù. Setu ma tremenas an Dugelezh Veur gant ur skourr all eus ar familh Nassau, pa zeuas Wilhelmina da vezañ rouanez an Izelvroioù.
Gladius
Ar gladius (latin : [ˈɡɫad̪iʊs̠]), pe kleze roman, zo ur c'hleze hag a veze implijet gant soudarded war droad armeoù Henroma. Damheñvel e oa ouzh an hini a veze fardet en Henc'hres, a veze graet xiphos anezhañ.
Rouantelezh an Izelvroioù
Istor
E 1949, goude ur brezel dieubidigezh a badas pevar bloaz, e teuas Indez ar Reter da vezañ ur stad dizalc'h. Ginea-Nevez ar C'hornôg a chomas e dalc'h an Izelvroioù betek 1963, ha neuze e voe staget ouzh Indonezia.
Gladius
Adal an e veze implijet gant ar Romaned ur c'hleze hag a zeue eus ar re krouet gant ar Geltiberidi en Hispania, e fin ar brezelioù punek (264-146 kent JK), anvet gladius hispaniensis e latin, pe "kleze hispaniat".
Rouantelezh an Izelvroioù
Istor
E 1954 e voe degemeret statud Rouantelezh an Izelvroioù, ha drezañ e voe savet ul liamm nevez etre an Izelvroioù en un tu ha Surinam hag an Antilhez Nederlandat en tu all, ul liamm diazezet war ar parder. Emren e teue da vezañ ar broioù er-maez eus Europa tra ma oa karget an Izelvroioù d'ober war-dro o folitikerezh diavaez hag an difenn.
E 1975 e voe kuitaet ar Rouantelezh gant Surinam.
E 1986 e teuas Aruba, a oa betek neuze un enezenn en Antilhez Nederlandat, da vezañ ur stad dizalc'h, met paouezet e voe an argerzh evit dont da vezañ ur riez.
Anita Conti
Anita Béatrix Marthe Conti, ganet Caracotchian en Ermont (Seine-et-Oise, Bro-C'hall) d'ar 17 a viz Mae 1899 ha marvet d'ar 25 a viz Kerzu 1997 e Douarnenez, a oa ur voroniourez, ul lucʼhskeudennerez hag ur skrivagnerez c'hall.
Buhez
E 1927 e timezas gant Marcel Conti, un diplomat, ha kregiñ a reas da veajiñ dre ar bed, oc'h ergerzhout ar morioù, o studiañ ha teuliaouiñ ar pezh a wellae. E 1939 e lestras e-pad tri miz war ar Viking, ur vag-roueder o pesketa moruoù a-us al ledred 75, e Mor Barents. Adalek 1943 hag e-pad tro 10 vloaz e studias inizi Maouritania, aodoù hag aberioù Senegal, Ginea hag Aod an Olifant, o spesadoù pesked hag o zalvoudegezh vezhurel evit tud ar vro.
Maxime Touzé
Maxime Touzé, ganet e Normandi, e 1989, eus ur familh a orin eus Breizh Uhel, a zo kelenner brezhonek war an istor hag an douaroniezh hag ur politikour, ezel eus burev politikel an UDB. Pennskridaozer pajennoù brezhonek ar gelaouenn Le Peuple Breton eo ivez.
Buhez
E Normandi eo bet desavet. Eus Breizh-Uhel e teu e familh.
Desket en deus brezhoneg gant Skol an Emsav da vare e studi war an istor hag an douaroniezh er skol-veur ha tapet en deus un aotreegezh vrezhoneg e Skol-veur Roazhon 2. Mont a reas da Sant-Brieg evit tapout ar master micherel evit an deskadurezh, an desavadurezh hag ar stummadur gant un arbennigiezh war ar brezhoneg. Diouzh-se e c'hellas mont da gelenner e Breizh ha ne faotas ket dezhañ bezañ kaset d'ul lec'h all.
Postoù kelenner en deus bet el lise Jean-Marie Le Bris, e Douarnenez hag er Skolaj Pêr Stefan, e Brieg.
Stourm politikel
Kuzulier-kêr eo e Douarnenez, abaoe 2020. Mont a reas war ar renk dindan banniel an UDB da geñver an dilennadegoù kannaded (7vet pastell-vro Penn ar Bed) e miz Mezheven 2022 ha Tapout a reas 4,76% eus ar mouezhioù war e anv.
Freilh (arm)
Ar freilh pe freilh-brezel zo un arm a zeu eus ar freilh-pilat hag a veze implijet e-pad brezelioù ar grennamzer. Graet e vez arm-bloñsad anezhoñ peogwir e ra gloazioù hep lakaat gwadiñ.
Kavout a reer stummoù gant tachoù pe lavnennoù staget doc'htoñ neuze e oa posubl gwanañ ha sankañ penn an arm e don ar c'horf ganto.
Karabinenn
Karabinenn a vez graet eus un arm-tan gant ur c'hanol hir met berroc'h eget hini ur fuzuilh pe ur mousked. Darn anezho zo doareoù berraet eus fuzuilhoù all, o tennañ ar memes doare bolodoù. Lod all a c'hell tennañ bolodoù bihanoc'h, betek reoù evit pistolennoù.
Orin
Grondin (benel, ur c'hrondin) e oa ar ger brezhonek kent an amprest diouzh ar galleg carabine. Ar galleg carabine a oa deuet e 1694 eus an italianeg, portugaleg ha spagnoleg carabina evit envel seurt mouskedoù, dre implijerien gentañ an arm, anezho marc'hegerien lesanvet "carabiniers", eus ar ger galleg carabin "marc'heger" (1575) Ne ouier ket hiroc'h war orin ar ger carabin. Evit lod e vefe diwar ar provañseg calabre "mekanik brezel kozh" ; evit tud all e teufe eus al latin calabrinus "Calabriat", peogwir e teue ar c'hentañ marc'hegerien-se eus Calabria. .
Emgannoù Ramadi (1917)
Emgannoù Ramadi zo daou emgann etre Gouhere ha Gwengolo 1917, e-pad ar brezel-bed kentañ, etre arme Impalaeriezh Breizh-Veur hag an Impalaeriezh otoman, e kêr Ramadi, e-kreiz Irak, ur 100 km er c'hornôg da gêr Bagdad, war lez kreisteiz ar stêr Eufrat, hag a oa dalc'het gant un niver bras a soudarded otoman. Ul lec'h a bouez bras e oa d'ar Saozon dre ma oa ur gêr war an hent entre Alep ha Bagdad. En abeg d'an amzer tomm-gor e rankas ar soudarded saoz ober daou daol-arnod dindan dri miz evit kemer kêr.
Cranioleuca
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1853 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
Ar Skridoù (Bibl)
En Tanac'h – ar Bibl hebraek, a zo Bibl Yuzevien Palestina – e kaver dindan anv Ar Skridoù un toullad levrioù a vez renket e meur a rummad er Bibl katolik.
Cranioleuca
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == Naontek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Sergio Leone
Sergio Leone a oa ur filmaozer italian, ganet d'an 3 a viz Genver 1929 e Roma (Italia) hag aet da get d'an 30 a viz Ebrel 1989 e Roma, tra ma oa o prientiñ un azasadenn diwar Salisbury, 900 deiz Leningrad. Mab Vincenzo Leone, graet anezhañ Roberto Roberti, hag an aktorez Bice Waleran (Edwige Valcarenghi e gwir anv) eo.
Ar Skridoù (Bibl)
Roll ar Skridoù
Hervez an Dictionnaire culturel de la Bible ,
Wambaix
Wambaix a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Sergio Leone
Red-buhez
Kregiñ a ra gant e vicher, evel un darn bras eus ar filmaozerien Italia ar mare-se, oc'h aozañ (pe kenaozañ) peplomoù e penn kentañ (ramz Rodos). War-lerc'h, tra ma oa ar western amerikan war an diskar, e kemer perzh e dibun ar western spaghetti (pe western italian ; « Unan ar gerioù sotañ am eus klevet biskoazh eo ar ger-mañ a spaghetti-western » emezañ) dindan an anv-filmaozer Bob Robertson. « Bob mab Robert » a dalv an anv-mañ, dave d'e dad, ar filmaozer Roberto Roberti. War-lerc'h e adkemer e anv gwir.
Aba
Aba zo un anv-lec'h hag un anv-den e meur a vro.
Sergio Leone
Red-buhez
Gant pemp western e lak e doare filmañ da vout anat d'an holl : Evit un dornad dollaroù (Per un pugno di dollari), Evit un nebeud dollaroù ouzhpenn (Per qualche dollaro in piu ), An den mat, ar mastin hag an truant (Il buono, il brutto, il cattivo ) (an holl anezho gant Clint Eastwood a groge gant e vicher), Ur wech e oa er C'hornog (Once Upon a Time in the West) hag Ur wech e oa an dispac'h(A Fistful of Dynamite).
Ar Skridoù (Bibl)
Roll ar Skridoù
Er Bibl katolik e kaver Levr Job, Ar Salmoù, ar C'hrennlavarioù, Levr Ar Prezeger, Kanenn ar C'hanennoù e-touez ar Levrioù a varzhoniezh hag a furnez gant daou levr eilkanonel, Levr Ar Furnez ha Levr Furnez Sirac'h.
Sergio Leone
Teir-oberenn an den dizanv
A Fistful of Dollars, For a Few Dollars More ha The Good The Bad And The Ugly a zo an tri film aozet gant Sergio Leone e 1964, 1965 ha 1966 hag a ra ar pezh a vez graet anezhañ « teir-oberenn an den dizanv » (anvet « teir-oberenn an dollar » ivez) abalamour d'an dudenn bennañ, c'hoariet gant Clint Eastwood, ha n'eo hogos anvet morse : anavezadus eo ha n'en deus ket ezhomm eus un anv bennak. Neoazh eo posupl merzout e vez graet Manco eus Clint Eastwood en A Fistful of Dollars, ha Blondie e The Good The Bad And The Ugly gant tudenn Eli Wallach. Lesanvioù int nemetken.
Emgannoù Ramadi (1917)
E-kerzh an emgann kentañ e Gouhere 1917 e voe roet lamm d'ar Saozon a voe lazhet muioc'h anezho gant an tommder eget gant tennoù an enebourien.
Ar Skridoù (Bibl)
Roll ar Skridoù
Levr Rout, An Danevelloù 1 ha 2, Levr Ezra ha hini Nehemia a gaver gant al Levrioù istorek. Levr Ester (gant al lodenn eilkanonel) ivez.
Wambaix
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Wambaix Communal Cemetery
Marvet int e-pad ar Brezel-bed kentañ, unan anezhe e miz Eost 1914, ar re all e miz Here 1918.
Ar Skridoù (Bibl)
Roll ar Skridoù
Levr Daniel (gant al lodenn eilkanonel) a gaver e-touez al Levrioù profedek.
Cranioleuca
O c'havout a reer holl e Kreiz ha Suamerika, eizh issepsad warn-ugent (28) dezho en holl.
Ar Skridoù (Bibl)
Roll ar Skridoù
Disheñvel eo doare renkañ Bibl ar Seikont diouzh hini an Tanac'h peogwir e kaver ennañ levrioù deuet betek ennomp e gresianeg.
Sergio Leone
Teir-oberenn an den dizanv
Ur remake eus ar film Yojimbo (ar gward-korf) gant Akira Kurosawa eo A Fistful of Dollars. Treuzlec'hiet eo an istor, hogos e pep keñver, eus Japan ar grennamzer betek bed ar western.
Teir-oberenn « istor Amerika »
Tri frantad a bouez eus an Istor, pe dibenn tri maread, a gont an deir-oberenn-mañ. Hini aloubadeg ar C'hornog, a vez adkavet en Once Upon a Time in the West, eo an hini kentañ. E penn ar C'hornog e erru an tren o kas gantañ ar sevenadurezh hag ar c'hiz-vremañ. Er film A Fistful of Dynamite e c'hoarvez an traoù e-kerz dispac'h Mec'hiko. Amerika da goulz ar berz ha donedigezh ar c'hangsterien a daolenn pennad diwezhañ an deir-oberenn, Once Upon a Time in America.
Pontarfynach
150px|thumb|An tri font, e Pontarfynach Pontarfynach (Devil's Bridge e saozneg) zo ur gêr vihan hag ur gumuniezh eus Ceredigion, e kornôg Kembre, savet war lez ar stêr Mynach, nepell diouzh he c'hember gant ar stêr Rheidol.
Aba (anv-badez)
Aba zo un anv-badez italianek.
Istor
Un anv ijinet en, er bloavezhioù 1930, diwar anv kêr Addis Abeba, kêr-benn Etiopia (he deus roet ivez an anv Addis), e-pad brezel Abissinia.
Abell 1656
Abell 1656 a zo ur gronnad galaksioù lec'hiet 333 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg Blev Berenis.
Fañch Kaorel
Fañch Kaorel a oa ur beleg ha skrivagner breizhat bet ganet e 1874 e Plounevez-Kintin ha marvet e 1954 en Antony. Skrivet en deus meur a sonenn bet dastumet gantañ koulz hag ur pezh-c'hoari bennak.
Buhez
Skoliet e voe e Plougernevel. Goude bout bet lean en urzh ar Varisted adal 1891 e voe skolaer e skol gatolik Sant-Nikolaz-ar-Pelem betek 1913. Eno e reas skol e brezhoneg d'ar vugale. E 1919 e voe anvet da rener skol e Plangoed hag e Sant-Tegoneg adalek 1921. Mont a reas e retred adalek 1937 hag ez eas da chom da Antony diwar neuze.
Bet e voe degemeret evel barzh e Gorsedd Breizh e 1903.
Edo e penn Feiz ha Breiz ar vugale ha perzh a gemeras e Breuriez ar Brezoneg. Da gentañ e tastume sonennoù eus e vro, Kernev-Uhel, kent skrivañ hag embann ur pezh-c'hoari, Paner vurzudus ar mevel, e 1905.
Estrée
Estrée a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Najac
Najac a zo ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.
Zaira
Zaira zo un anv-badez italianek, roet d'ar merc'hed.
Gerdarzh
Gallout a rafe dont eus un anv arabek زهرة (Zahrah).
Alain Gouriou
Alain Gouriou zo ganet d'ar 25 a viz Eost 1941 e Lannuon ha marv d'ar 6 a viz Kerzu 2012 er memes kêr. Ur politikour breizhad eo bet, maer PS Lannuon etre 1989 ha 2008.
Zara
Zara zo un anv-badez saoznek.
Gerdarzh
Darn a gav e c'hall bezañ ur saoznekadur eus Zaira. Darn all a wel an anv hebreek זָרָה (Zara, Zarah, Zerah, Zerach), a dalvez "sevel er gouloù", "tarzh-an-deiz".
Émilie Barbe de Saint-Prix
Émilie Barbe Guitton, pe an itron de Saint-Prix, (1789-1869) a oa un dastumerez kanaouennoù brezhonek er vro etre Montroulez ha Kallag.
Émilie Barbe Marie Guitton, pe Guiton, a voe ganet d'ar 7 a viz Ebrel 1789 e Kallag, merc'h da Pierre-Jean Guitton, alvokad e Parlamant Breizh ha barner a beoc'h, ha da Barbe Françoise Le Denmat-Restguen.
Dimeziñ a reas e 1816 da Charles Jean André Tixier Damas, kont Saint-Prix (1775-1849). Ofiser a vor e oa hennezh ha maer Plouyann e voe e-pad ur pennadig. Pemp bugel o devoe : tri mab, Charles, Philippe ha Jean, ha div verc'h, Marie-Émilie hag Émilie Barbe.
Gant an itron de Saint-Prix e voe dastumet kanaouennoù, e Treger ha Kerne-Uhel, adalek 1820. N'he deus embannet tra ebet, met kaset he doa lod eus ar c'hanaouennoù dastumet ganti da Gervarker. Marzin, kan X Barzhaz Breizh, a oa bet dastumet ganti e bro Dreger, da-lâras Kervarker e-unan. Hervez Anatol ar Braz e oa bet sikouret e dad, Nicolas Le Bras, gant an itron de Saint-Prix da zastum kanaouennoù, ha lavaret he doa dezhañ he doa kaset meur a werz da Gervarker. Met goulenn a reas ne vije ket meneget hec'h anv evel dastumerez e levr Barzhaz Breizh.
Kanaouennoù all he doa kaset da Yann-Vari Penwern. An dornskridoù anezho, goude bezañ bet e maner Leskivid e Dirinonn, hag e maner Kerzaoulaz e Lannurvan goude, zo en em gavet bremañ e levraoueg abati Landevenneg.
Gilda
Gilda zo un anv-badez italianek.
Émilie Barbe de Saint-Prix
Mervel a reas Émilie Barbe Guitton de Saint-Prix d'an oad a 76 vloaz, d'ar 27 a viz Genver 1905 e Montroulez. Beziet e voe e bered Plouyann, e-kichen he gwaz.
Kleub ar 27
Kleub ar 27 a vez graet eus un toullad arzourien, brudet-mat e metoù ar Rock 'n' roll hag ar blues, hag a oa aet da Anaon en o seizh vloaz warn-ugent ha, gwall alies, en degouezhioù mantrus.
Sur a-walc'h e oa diwanet ar meizad-mañ en abeg d'an niver dreistordinal a dud vrudet, eus an hevelep metoù 'zo kaeroc'h, a oa tremenet e-pad ur prantad berr : adalek an 3 a viz Gouere 1969 (Brian Jones) betek an 3 a viz Gouere 1971 (Jim Morrison). Padal, daoust d'ar fromus ma voe an holl zarvoudoù-se n'eo ket gwall souezhus e vijent c'hoarvezet en ur c'houlz hag a veze renet gant Sex & Drugs & Rock & Roll...
Dilestradeg Alhucemas
Dilestradeg Alhucemas zo un dilestradeg soudarded spagnol e Maroko, en Al Hoceima (Alhucemas e spagnoleg, Biya pe Taɣzut e berbereg) d'an 8 a viz Gwengolo 1925. Ur bagad soudarded c'hall a oa ganto ivez. Da-heul e teuas dibenn Republik ar Rif.
Erythropitta novaehibernicae
Erythropitta novaehibernicae a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.
Dilestradeg Alhucemas
Brezel ar Rif
E deroù 1921 e fellas d'ar jeneral Manuel Fernández Silvestre kas e arme di hag e 1921 e c'hoarvezas Emgann Annual ma voe pulluc'het an arme spagnol gant re Abd el-Krim. Goude an trec'h-se e teuas hini Monte Arruit (El Arroui, en arabeg) war Spagn adarre.
E 1925 e kouezhas Abd el-Krim war an arme c'hall, ma c'hoarvezas d'ar C'hallaoued evel d'ar Spagnoled en Annual.
Goude emgann Annual n'halle ket arme Spagn adc'hounit an dachenn kollet. Klask a rejod mirout ouzh kresk tachenn an emsaverein
An dilestradeg
Dilestret e voe 13.000 soudard spagnol kaset eus Ceuta ha Melilla gant listri spagnol ha gall. E penn an oberiadenn edo Rener Arme Spagn, ar jeneral Miguel Primo de Rivera, hag e penn an arme dilestret en aod bae Alhucemas edo ar jeneral José Sanjurjo, dindanañ edo soudarded ar jeneraled a oa e penn brigadennoù Ceuta ha Melilla, Leopoldo Saro Marín ha Emilio Fernández Pérez. E-touez ofiserien an oberiadenn edo ar c'horonal Francisco Franco, a voe anvet da jeneral brigadenn goude an oberiadenn.
Bloavezhioù goude e voe studiet an dilestradeg-se gant ar jeneral stadunanat Dwight Eisenhower evit prientiñ e zilestradeg e Normandi.
Film
Ur film zo bet savet gant skinwel Spagn (RTE) war-dro 1980, diwar-benn an dilestradeg.
Thierry Châtel
Thierry Châtel, ganet d'an 30 Mezheven 1958 e Cormolain (Normandi), zo ur skolaer hag ur skrivagner.
Dizoloet en deus ar brezhoneg e 1972, da-geñver ur sonadeg gant Alan Stivell.
Bet eo o teskiñ brezhoneg e Roazhon. Un dezenn doktorelezh en deus savet e 1992, dindan renerezh Per Denez ha Yann-Ber Piriou, diwar-benn Erwan Berthou, eil drouiz meur Goursez Vreizh.
Erythropitta novaehibernicae
Anvet e voe Pitta novaehibernicae (kentanv) da gentañ-penn (e 1878) gant an evnoniour aostralian Edward Pierson Ramsay (1842-1916).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad ez eo brosezat ar pevar isspesad anezhañ en Enezeg Bismarck :
Elachura
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1889 gant an naturour saoz Eugene William Oates (1845-1911). Ar genad nemetañ eo er c'herentiad Elachuridae.
Spesadoù
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : Elachura formosa.
Kanaouennoù savet diwar barzhonegoù Anjela Duval
Sed aze ur roll eus ar c'hanaouennoù savet diwar barzhonegoù Anjela Duval, bet embannet war albomoù kanerien.
Avelino
Avelino zo un anv-badez portugalek ha galizek.
Alan IV Roc'han
Alain IV Roc'han, graet Alan Yaouank anezhañ (ganet e 1166 hag aet d'an anaon e 1205), mab da Alan III Roc'han ha Konstañs Pentevr, eo pevarvet kont an tiegezh Roc'han. Kemer a reas perzh en trede Kroaziadeg.
La Folhada
La Folhada (La Fouillade e galleg) a zo ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.
Hyazinth Graf Strachwitz
Ar c'hont (alamaneg: Graff) Hyazinth Strachwitz von Groß-Zauche und Camminetz lesanvet Der Panzergraf (Kont ar panzer), ganet d'an 30 a viz Gouhere 1893 hag aet da Anaon d'ar 25 a viz Ebrel 1968, a oa un ofisour alaman eus an noblañs.
Anavezet eo dreist-holl evel penn ar rejimant alaman enoretañ e-pad an Eil Brezel-bed. Perzh en devoa kemeret er C'hentañ Brezel-bed, met ret e voe dezhañ gortoz e servij evel penn an nerzhioù hobregonet e-pad an Eil Brezel-bed evit dont da vezañ brudet. Evit e servij e c'hounezas ar Groaz marc'heg d'ar groaz houarn gant dellioù derv, klezeier ha lufroù (alamaneg: Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes mit Eichenlaub, Schwertern und Brillanten), un enor krouet e-benn lakaat war-wel an nerzh kalon war an dachenn emgann pe ur sturiañ milourel dibar. Pa voe enoret Strachwitz e oa an enor milourel uhelañ en Alamagn.
Estréelles
Estréelles a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Emgann Ouargha
Emgann Ouargha a c'hoarvezas war lez ar stêr Ouargha e Maroko adalek an 13 a viz Ebrel betek an 20 a viz Gouhere 1925 etre armeoù Republik ar Rif, renet gant Abd el-Krim, ha hini Bro-C'hall, renet gant Louis Hubert Lyautey. Skubet e voe ar C'hallaoued, ma tivizas neuze Bro-C'hall skoazellañ Spagn e Brezel ar Rif. Ugent mil den a oa e pep hini eus an div armead.
Brezel ar Rif
Gant ur feur-emglev bet sinet e Fes e 1912 e oa bet roet ar Rif da Spagn. E gwirionez ne weled soudard estren ebet eno. E deroù 1921 e fellas d'ar jeneral Manuel Fernández Silvestre kas e arme di hag er bloaz-se e c'hoarvezas Emgann Annual ma voe pulluc'het an arme spagnol gant re Abd el-Krim, a gavas e dro da gemer ur bern armoù. Goude an trec'h-se e teuas hini Monte Arruit (El Arroui en arabeg) war Spagn adarre.
E miz Ebrel 1925 e kouezhas Abd el-Krim war an arme c'hall, ma c'hoarvezas d'ar C'hallaoued evel d'ar Spagnoled en Annual. Neuze e tivizas ar C'hallaoued reiñ harp da Spagn en o dilestradeg en Alhucemas (Biya e berbereg) e miz Gwengolo.
Emgannoù
D'an 13 a viz Ebrel 1925 e sailhas 8 000 den renet gant Abd el-Krim war an Ouarga evit troc'hañ al linennoù pellgemenn etre an takad gall e Maroko hag Aljeria. E miz Mezheven e oan gwall dost da gêrioù Taza ha Fes, ma voe ret d'ar C'hallaoued sachañ kuit an dud eus Taza da Fes evit mirout ouzh al lazhadeg. En arme c'hall ar marichal Lyautey e oa 20 000 soudard gant an armoù modernañ. En en ur ober daou viz e kouezhas 48 savlec'h soudarded, diwar ar 66 a oa en takad. Soudarded ar Rif a gemeras 51 c'hanol, 35 kanol-mortez, 5 000 fuzuilh, ouzhpenn 200 mindrailherez, 7 milion a voledoù, 60 000 greunadenn-dorn, 10 000 greunadenn-mortez, 16 000 bannadell-kanol, hag a zistrujas an holl girri-nij a oa en aerborzh Ain Meduina.
Laticilla
Laticilla a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1845 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).
New World (c'hoari video)
New World zo ur c'hoari video liesc'hoarier doare MMORPG sevenet gant Amazon Game Studios ha da vezañ embannet d'an 31 a viz Eost 2021. Ar c'hoari a oa sañset da vezañ embannet e Mae 2020, met a voe daleet dre ma vanke labour warnañ. An istor a dremen e-kreizh ar, ar c'hoarierien a zo trevadennerien o erruout war un enezenn er mor Atlantel diazezet war an Amerika trevadennet gantar saozon. Doare ar c'hoari a vo unan buy-to-play hep koumanant viziek met gant gant ur stal enlinenn memestra.
Laticilla
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Daou (2) isspesad en holl.
Nerzhioù lu Ukraina
Ar Zbroini syly Ukrainy (brezhoneg: nerzhioù lu Ukraina) eo hollad arme Ukraina. An nerzhioù diazez eo evit talañ rak un dagadenn a vefe sevenet a-enep Stad Ukraina. An holl nerzhioù-se gant re ar surentez zo dindan galloud prezidant ar vro.
Nerzhioù lu Ukraina zo savet gant meur a skourr: - An nerzhioù douar - Ar morlu - An aerlu - Nerzhioù nij-fiñv Morlu Ukraina en deus un droadegiezh vunut hag un nerzh nij. Goude ma voe taget ar vro e 2014 gant Rusia, ar prezidant en devoa roet urzh da sevel bezenoù emouestlidi dindan urzhioù ar gouarnamant evit harpañ an nerzhioù lu. Da gentañ holl e oant bet arc'hantaouet nebeut gant arc'hant rannvroel ha bet e oant bet arc'hantaouet dreist-holl gant roadennoù arc'hant. e miz Du 2014 darn ar vatailhonoù-se a oa bet kendeuzet en nerzhioù douarlu Ukraina. Ar Gward broadel ukrainat eo an adarmead d'an nerzhioù lu.
Civil War Trust
Istor
Kentañ luskad modern gwareziñ tachennoù emgann ar Brezel diabarzh stadunanat a oa bet douget gant an Association for the Preservation of Civil War Sites (APCWS), a oa bet krouet e 1987. APCWS n'en doa ket savetaet nemetken degadoù a devezhioù arad eus tachennoù emgann diouzh an distruj, met a roas ivez tourioù gwelladenniñ ha kendivizoù etre istorourien arbenikaet ar mare.
Nerzhioù lu Ukraina
Goude ar stourmadennoù a-enep Rusia, Ukraina he doa kresket an nerzhioù lu betek tizhout 204 000 soudard (+46 000 trevour adarmead) e 2014, hep kontañ an nerzhioù a-eil evel Gwarded an harzoù (53 000), Gward broadel Ukraina nevez savet (60 000) pe ar servijoù surentez. E 2022 hollad nerzhioù lu Ukraina a zo 250 000 (215 000 soudard). An eil nerzh lu eo er rannvro goude Nerzhioù lu Rusia. Pal ar prezidant Volodimir Zelenskiy embannet e 2022 a oa tizhout un hollad a 350 000 er bloavezh 2025, en ur ehan gant ar c'hoñje ha lakaat e plas ur gourdoniñ berr met puilh.
Clanga
Clanga a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ erered, krouet e 1854 gant ar skiantour polonat Adam Ferdynand Adamowicz (1802-1881).
Nerzhioù lu Ukraina
Abaoe an 3 a viz Even 2016 eo bet aotreet ar maouezed da servij en nerzhioù lu stourm.
Civil War Trust
Istor
Ar Civil War Trust, un aozadur digorvo all gant ar pal gwareziñ tachennoù emgann ar brezel diabarzh a oa bet savet e 1991. Ar Civil War Trust en doa sikouret da saveteiñ 27 km2 e-pad a zouaroù, a sevenas programmoù deskadurezh met a glaskas ivez degas ur sell aketus d'ar boblañs war perak e oa pouezus saveteiñ ha gwareziñ an tachennoù istorel.
Nerzhioù lu Ukraina
Plas ar maouezed
Dre an urzh Niverenn 292 embannet gant Ministrerezh an difenn e oa bet aotreet ar maouezed da servij en unvezioù-stourm.
Hervez sifroù Ministrerezh difenn Ukraina, e miz Even 2016 e oa 49 500 maouez er servij pe o labourat evit an nerzhioù lu. Ouzhpenn 17 000 a oa soudardezed, gant 2000 anezho o vezañ ofiserezed. E 2020, 58 000 maouez a zo er servij en Ukraina.
Civil War Trust
Tachennoù emgann gwarezet
Ar Civil War Trust a zo deuet a-benn da wareziñ da vat tro 170 km² a dachennoù brezel hag e-tro 120 lec'h emgann ledet dre 20 stad disheñvel eus Stadoù-Unanet Amerika.
Arturo
Arturo zo un anv-badez italianek ha spagnolek.
Encyclopædia Britannica
An Encyclopædia Britannica zo un holloueziadur saoznek embannet e Bro-Saoz abaoe 1768.
E miz Meurzh 2012 o deus divizet renerien an Encyclopædia Britannica paouez da embann war baper o holloueziadur a veze embannet evel-se abaoe 244 bloaz. Hiviziken ne vo embannet nemet en ur stumm niverel.
2011 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
2011 e Breizh
Jean-Baptiste Ogée
Jean-Baptiste Ogée, ganet d'ar 25 a viz Meurzh 1728 e Chaourse e Bro-C'hall (hiriv en departamant Aisne), ha marvet d'ar 4 a viz Genver 1789 e Naoned, a oa un ijinour ha douaroniour gall en.
Oberennoù
Klokaet hag adembannet gant A. Marteville ha P. Varin, Éditions Molliex, Naoned, Roazhon. Kavout a c'haller an doare orin, niverelaet en 2010 gant Skol-Veur Ottawa, ha lakaet enlinenn : volume 1, volume 2, volume 3, volume 4 (Internet Archive), pe an adembannadur kresket en 1843 gant A. Marteville ha P. Varin. Lenn a reer warni : "Cette carte a été levée par ordre des Etats avec approbation du conseil du Roy.". Diwar ar gartenn-se e voe savet bevennoù ar pemp departamant nevez gant kannaded Breizh, d'ar 26 a viz C'hwevrer 1790.
Arno Elegoed
Arno Elegoed zo kelenner, kaner, soner, hag embanner levrioù brezhonek evit ar yaouankiz. Eñ an hini a zo e penn embannadurioù Bannoù-Heol.
Prizioù Rannvroel Dazont ar Brezhoneg
Div wech en deus bet Prizioù Rannvroel Dazont ar Brezhoneg, an eil priz en deus bet bep tro (e 2005 hag e 2010).
Eil Kroaziadeg
An eil kroaziadeg (1147–1150) a oa ar groaziadeg a heulias an hini kentañ, aet eus Europa. An eil kroaziadeg a oa bet loc'het da-heul diskar Kontelezh Edessa e 1144 dindan tagadennoù an Durked. Ar gontelezh a oa bet savet e-pad ar c'hentañ kroaziadeg (1096–1099) gant ar roue Baldwin Iañ eus Jerusalem e 1098. Daoust ma oa ar stad latin kentañ savet, e voe ivez an hini gentañ o kouezhañ koulskoude.
An eil kroaziadeg a voe galvet gant ar pab Ujan III hag e oa ar c'hentañ kroaziadeg renet gant ar rouaned europat, da lâret eo Loeiz VII a vro-C'hall ha Konrad III Alamagn, gant harp meur a zenjentil en Europa a-bezh. Pep arme he devoa kerzhet distrollet o-unan. War-lerc'h treuziñ an tiriad bizantat en Anatolia e oa bet trec'het an div arme gant an Durked Seljuk. Hervez ar vammenn bennañ skrivet gant Odo Deuil ha mammennoù eus kristenien sirian e voe klasket tarvañ ar groaziadeg gant an impalaer Bizantion Manuel Iañ Komnenos, en Anatolia pergen, e-lec'h ma klaskas lakaat an Durked d'argadiñ anezho. Loeiz ha Konrad a zegouezhas e Jeruzalem ha kemer a rejont perzh en argad e Damask e 1148. Ar groaziadeg d'ar Reter a voe c'hwitet gant ar groazidi, hag un trec'h da vat e voe evit ar Vuzulmaned. Sur a-walc'h ez eus bet ul levezon vras gant an darvoud-se war ziskar Jeruzalem ha lakaat a reas krogiñ an Trede Kroaziadeg e fin an.
An trec'h nemetañ en eil kroazadeg zo bet graet gant 13 000 kroaziad (Flamank, Frizian, Norman, Saoz, Skosad, hag Alaman) e 1147. Kemer a rejont Lisbon digant ar vorianed en ur veajiñ etre Bro-Saoz hag an Douar Santel o harpañ an arme portugalat.
Moritz Saks
Moritz von Sachsen zo anv meur a briñs eus priñselezh pe rouantelezh Saks.
Gilda (kanerez arc'hantinat)
Gilda eo anv-micher ar ganerez arc'hantinat Míriam Alejandra Bianchi Scioli, ganet e Buenos Aires e 1961 ha marvet e 1996 e Villa Paranacito, en Entre Ríos. Kanañ a rae cumbia ha música tropical.
Mervel a reas e 1996 en ur gwallzarvoud war an hent, war un dro gant he merc'h hag he mamm, pan eas ur c'harr-samm a-benn en o bus. Kement-se a reas brasoc'h brud d'he fladennoù : ne reas nemet peder en he bev, pa reas seizh goude he marv.
Abaoe a-raok he marv e veze lakaet da santez gant hec'h azeulerien a grede he devoa graet burzhudoù. ur santual zo bet savet e-lec'h ma oa marvet, ha diskouezet e vez eno ar bus. Beziet eo e bered ar Chacarita e Buenos Aires.
Film
Ur film zo deuet er-maez e 2016 diwar-benn he buhez, gant Natalia Oreiro.
MAS-36
Ar MAS36 ent ofisiel "MAS Modèle 36" (evit an arme e vez graet Fusil à répétition 7 mm 5 M. 36) zo ur fuzuilh a zo bet implijet adalek an Eil Brezel-bed. Ar fuzuilh a zo bet implijet e-kerzh an Eil Brezel-bed met dreist-holl e-kerzh Brezel Indez-Sina, Brezel Aljeria ha betek Brezel Viêt Nam.
Istor
Ar fuzuilh skouer 1936 a oa bet degemeret en armeoù Frañs evit kemer plas al Lebel doare 1886/93 hag armoù ar sistem Berthier skouer 07/15M16 hag 1892M16. An armoù a oa fardet er Manufacture d'armes de Saint-Étienne. An arm a oa bet implijet e-pad hanter-kant vloaz, ha graet e vez anezhañ MAS 36 hepmuiken gant an implijerien.
Loch Coirib
Loch Coirib (Lough Corrib e saozneg) eo an eil lenn vrasañ en Iwerzhon, goude Loch nEathach, hag an hini vrasañ e Republik Iwerzhon. Emañ e kornôg ar vro, war harzoù kontelezh Gaillimh ha kontelezh Maigh Eo. Dre ur stêrig, anvet Abhainn na Gaillimhe en iwerzhoneg, River Corrib e saozneg, ez a he dourioù d'ar mor e-kichen Gaillimh. 200 km² eo gorread al lenn.
Dont a ra an anv Loch Coirib eus Loch nOirbsean, anvet diwar Oirbsean Mac Alloid, un anv all evit Manannán Mac Lir, doue ar mor evit annezidi Iwerzhon gwechall. En iwerzhoneg ar vro e reer An Choirib anezhi ivez.
Karakara
Ar c'harakaraed a zo evned-preizh deiz hag a vev en Amerika.
Spesadoù
Pemp genad hag unnek spesad a ya d'ober ar c'harakaraed :
Enez Onza
thumb|350px|Onza adal [[Enez Ons.]] thumb|Inizi Ons, gwelet eus an oabl. thumb|Kartenn eus Inizi Ons
Enez Onza, Illa de Onza pe Onceta e galizeg, zo un enezenn e kornôg Galiza, dirak genoù ría Pontevedra e proviñs Pontevedra, 600 m er c'hreisteiz da Enez Ons.
Pevar devezh-arat ha tri-ugent (32 ha) zo dindani.
Div draezhenn zo : Praia das Moscas ("Traezheg ar C'helien") en hanternoz, ha Porto do Sol ("Dor an Heol") er c'hreisteiz.
Charles Chassé
Charles Chassé (1 a viz Genver 1883 e Kemper - 30 a viz Mae 1965 e Neuilly-sur-Seine) a oa ur skrivagner breizhat.
Kas a reas e studioù e Gwened, Roazhon ha Pariz. Goude ar Brezel-bed kentañ e kelennas e lise Pasteur Neuilly-sur-Seine.
Listenn eus frouezh an drougael
Amañ e kaver Listenn frouezh an drougael (japaneg: Akuma no mi) a vez graet eus frouezh hud ijinet e bed ar manga One Piece. Milliget gant an dourioù hag an dud, ar pezh a ro an anv, ar frouezh-se a zo reoù demoniakl met a ro galloudoù dreistordinal d'an neb a zebr anezho. En eskemm e vez kollet ar galloud da neuial da skouer, ar pezh a zegas kudennoù d'an haroz pa rank mont war vor. Pa varv perc'henn ur frouezh, e vez adkavet er frouezhenn dostañ da lec'h marv ar perc'henn.
Cefn Mawr
Cefn Mawr zo ur gêriadenn e distrig Wrecsam, e biz Kembre. E-barzh kumuniezh Cefn emañ, hag enni emañ ivez Acrefair, Pen-y-bryn, Newbridge, Plasmadog ha Rhosymedre. Emañ Cefn Mawr er c'hreisteiz da Rhiwabon, e-kichen ar stêr Dyfrdwy.
Gwechall e oa ur gêriadenn oberiant-bras eus Cefn Mawr, d'ar mare ma oa labouradegoù houarn ha mengleuzioù glaou enni. E 1867 e oa bet savet ul labouradeg kimiek gant Robert Ferdinand Graesser, deuet eus Alamagn, ha buan e teuas da vezañ brasañ produer fenol ar bed. En e voe produet aspirin, kaoutchoug ha meur a dra all enni, gant ar gompagnunezh stadunanat Monsanto. E dibenn an kantved e oa e dalc'h Flexsys, ur skourr eus Solutia, met abaoe 2010 eo echu al labour enni.
E-kichen Cefn Mawr emañ Dourbont Pontcysyllte, ma vez treuzet traoñienn ar stêr Dyfrdwy gant Kanol Llangollen.
Elachura formosa
a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Elachuridae. Ar spesad nemetañ er genad Elachura an hini eo.
Anvet e voe ''T[roglodytes]. formosus'' (kentanv) da gentañ-penn (e 1874) gant an evnoniour skosat Arthur Hay (1824-1878).
Annezva
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus ar menezioù Himalaya da c'hevred Sina ha kreiz Viêt Nam.
Republik Arab Unanet
thumb|ar Republik Arab Unanet Ar Republik Arab Unanet (arabeg : الجمهورية العربية المتحدة) a voe ur Stad krouet e 1958 diouzh kendeuz Egipt ha Siria. Mont a reas ar Stad da get e 1961. Betek 1971 e viro Bro-Egipt an anvadur-se da anv ofisiel a-raok dont da vezañ "Republik Arab Egipt".
Levrioù an Danevelloù
An destenn a ziskouez emañ oberour al levr da glask en-dro d'an Templ. Lakaet e vefe bet dre skrid war-dro ar bloaz 300 kent JK gant unan eus al Levidi e servij an templ.
Kentañ Levr an Danevelloù
Kentañ Levr an Danevelloù zo ul levr eus an Testamant Kozh. En Tanac'h ez eo kentañ lodenn Levr an Danevelloù. Ennañ e kaver nav fennad warn-ugent. Dek anezho a bled gant un tennad-amzer a ya eus Adam betek marv Shaoul ha naontek gant ren ar roue David.
Ar pennadoù kentañ ne reont evit gwir nemet reiñ anvioù, lignezoù, kerentiezhoù, da lavarout eo an holl remziadoù o deus, a-hed ar c'hantvedoù, prientet, hervez an oberour, donedigezh David. Eñ, dilennad Doue, eo haroz lodenn gentañ an Danevelloù. Prederiet eo David da gentañ gant e gefridi e-keñver Doue : diazezañ ur gumuniezh, Israel, ur gêr-benn, Jeruzalem, ha sevel un ti evit azeuliñ Doue (daoust ma ne vo ket tizhet ar pal diwezhañ-se gantañ).
Campi Bisenzio
Campi Bisenzio a zo ur gumun eus Italia e proviñs Firenze, e Toskana.
Karakara du
Ar C'harakara du a zo un evn-preizh deiz, Daptrius ater an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ eo er genad Daptrius.
Annez
Bevañ a ra al labous en hanternoz Suamerika.
Ostwald
Ostwald zo un anv lec'h alamanek, deuet da vout anv-tiegezh.
Vilafranca de Roergue
Vilafranca pe Vilafranca de Roergue (Villefranche de Rouergue abaoe 1919 e galleg) a zo ur gumun er Roergue, e Gwienna (Okitania), e departamant an Aveyron, er rannvro Okitania, er Stad C'hall.
Capraia e Limite
Campi Bisenzio a zo ur gumun eus Italia e proviñs Firenze, e Toskana.
Oadvezh Heisei
1989-2000
E 1989 end-eeun e tarzhas "klogorenn armerzhel" Japan. D'ar strad ez eas eskemmdi Tōkyō ha priz an douaroù, ha dic'hwez moneiz a voe. Sammet e voe ar bankoù gant dleoù a vire ouzh ar vro a bareañ he armerzh. "An Dekvloazhiad Kollet" (失われた十年 Ushinawareta tōnen) e voe ar bloavezhioù 1990. Gwashoc'h e teuas an enkadenn pa sankas ar feur genel pell dindan al live ret da zerc'hel live ar boblañs. Padout a reas ar chagadur armerzhel en dekvloazhiadoù war-lerc'h, ha biskoazh ne adsavas eskemmdi Tōkyō betek e live kent. Peuzdistrujet e voe ar reizhiad shūshin koyō, ha kreskiñ a reas an niver a dud dilabour. Gant kleñved an armerzh ha meur a zroukskouer a-fet goubrenerezh e wanaas galloud an SDF, daoust ma voe Pennmaodierned na oant ket eus ar strollad-se o ren ar vro e 1993-96 ha 2009-12,.
Er bloavezhioù 1990 e oa ur prantad a welas kresk brud vat an anime hag ar c'hendalc'hoù anime. Meur a frañchiz anime a zeuas da vezañ brudet-kenañ evel Pokémon, Hello Kitty, Sailor Moon, Saint Seiya, Gundam, Fist of the North Star, Dragon Ball, Yu-Gi-Oh hag Evangelion.
E 1995 e oa ur pikol kren-douar a 6,8 derez war skeuliad Richter e Kobe, e Prefediezh Hyōgo ha taget e oa Metro Tokyo gant gaz sarin gant sponterien eus an disivoud Aum Shinrikyo. Dre ma ne voe ket gouest gouarnamant ar vro da gilstourm buan d'an darvoudoù-se e voe savet aozadurioù e-maez gouarnamant o deus c'hoariet ur roll pouezusoc'h-pouezusañ e politikerezh Bro-Japan abaoe.
D'an 11 a viz Kerzu 1997, e oa degemeret ar feur-emglev etrebroadel anvet Protokol Kyoto da reoliañ al laoskadennoù gazoù o efed ti-gwer gant 192 bro e Kyoto.
E-pad ar prantad-se e teuas Japan da vezañ ur galloud milourel en-dro. E 1991, Japan a roas ur skoazell $10 miliard hag a gasas urzhiataerioù milourel evit Brezel ar Pleg-mor. Koulskoude, mellad 9 ar vonreizh a vire outi a gemer perzh en ur brezel da vat, ha da-heul, Iran a gavas abeg e Bro-Japan abalamour ma ne rae nemet prometiñ arc'hant ha ne blije ket dezhi an doare ma kenlaboure Bro-Japan e Brezel ar Pleg-mor. Goude ar brezel, avat, etre ar 26 a viz Ebrel ha miz Here 1991 e oa kaset c'hwec'h lestr drager minoù eus JMSDF a dennas 34 min e Pleg-mor Persia da wellaat surentez an hentoù war vor.
2000-2009
Goude Brezel Irak, e 2003 e asantas kabined ar c'hentañ maodiern Junichirō Koizumi d'ur steuñv da gas war-dro 1000 soudard eus Nerzhioù emzifenn Bro-Japan da reiñ o skoazell evit adsavadur Irak. Ar brasañ kasadenn soudarded er-maez Bro-Japan e oa abaoe an Eil Brezel-bed hep kemer ali an ABU. Padout a reas o c'hefridi betek miz C'hwevrer 2009.
Kib mell-droad ar bed e 2002 a oa ar c'hentañ Kib ar bed aozet gant ar FIFA a oa dalc'het en Azia, an hini gentañ dalc'het er-maez Europa hag Amerika, kenkoulz hag an hini gentañ a oa aozet gant ouzhpenn ur vroad. Kenaozet e oa Kib ar bed-se evit ar skipailhoù mell-droad broadel gwazed gant Japan ha Republik Korea da wellat o darempredoù.
D'an 23 a viz Here 2004, 16vet bloaz an oadvezh Heisei, e oa hejet prefediezh Niigata e rannvro Hokuriku gant ur pezh kren-douar. Lazhet e oa 52 zen ha kantadoù all a oa gloazet.
E miz Du 2005 e pradas an egorlestr robotek Hayabusa, kaset gant ar JAXA, war un asteroidenn hag e tastumas standilhonoù eno e stumm tammoù danvez asteroidel munutn hag a oa degaset d'an Douar gant an egorlestr d'an 13 a viz Mezheven 2010. Ar c'hentañ egorlestr e oa en istor a oa savet da bradañ a-ratozh-kaer war un asteroidenn ha da zibradañ goude. Kefridi an Hayabusa a oa ar c'hentañ ivez da zegas standilhonoù eus un asteroidenn d'an Douar d'o dielfennañ.
Goude bezañ kollet an dilennadegoù e roas ar c'hentañ ministr Shinzō Abe e zilez a-daol-trumm, hag en diskar-amzer 2007 e teuas Yasuo Fukuda da vezañ kentañ ministr war e lerc'h. Fukuda a roas e zilez d'e dro e miz Gwengolo 2008 ha choazet e oa Tarō Asō gant e strollad da gemer e lec'h.
E miz Eost 2009, evit ar wezh kentañ, e c'hounezas Strollad demokratour Japan (DPJ) 308 sez e dilennadeg ar gannaded. An trec'h-se a lakaas da baouez 50 vloaz mestroni politikel eus an LDP. Abalamour d'an disoc'hoù-se e roas Tarō Asō e zilez a rener eus an LDP, ha Yukio Hatoyama, prezidant DPJ a zeuas da vezañ maodiern kentañ d'ar 16 a viz Gwengolo 2009. Koulskoude en em gavas luziet an DPJ hepdale e droukskouerioù arc'hanterezh ar strollad, ma oa lakaet e kaoz tud tost da Ichirō Ozawa peurgetket. Naoto Kan a oa choazet gant an DPJ evel kentañ ministr nevez, met koll a reas buan e vuiañ-niver er gambr goude dilennadeg Kambr ar guzulierien, ha gwallzarvoud al lestr Senkaku e 2010 a lakaas an darempredoù etre Japan ha Sina da drenkañ.
2010-2023
Poblañs Bro-Japan a dizhas 128 milion e 2010. Poblañs vrasañ Bro-Japan e voe en istor. Digreskiñ a reas er bloavezhioù goude abalamaour d'ur feur genel izel.
E miz Gouere 2010 e oa diazezet kentañ bazenn ar JSDF tramor goude ar brezel e Djibouti, e Somalia.
E 2011 e teuas ekonomiezh Sina da vezañ an eil brasañ er bed. Diskenn a reas hini Japan en trede plas e-keñver PDG dre benn.
E miz Meurzh 2011 e teuas an "Tokyo Skytree", ennañ 634 metr, da vezañ an tour uhelañ er bed hag an eil savadur brasañ er bed goude ar "Burj Khalifa".
D'an 11 a viz Meurzh 2011 da 2e 46 goude merenn e c'houzañvas Japan ar c'hren-douar kreñvañ anavet biskoazh en e istor, dezhañ 9 derez war skeuliad Richter, hag a skoas lec'hioù e teir rannvro : Tōhoku, Chūbu ha Kanto e biz Honshu, en o mesk tolead Tokyo. Un tsunami gant gwagennoù 10 metr a veuzas an douaroù meur a gilometr diouzh an aod, hag a lakaas un niver bras a dangwallioù da darzhañ. Edo epikreizenn ar c'hren-douar tost da gêriadennoù ha kêrioù en aod na c'hellas ket bezañ kuitaet gant miliadoù a dud en desped d'ar reizhad da verzañ an dud eus an tsunamioù hag e Kreizenn nukleel Fukushima Daiichi hag e teir c'hreizenn nukleel all e savas kudennoù bras gant ar reizhadoù yenaat, ar pezh a oa heuliet gant ar gwallzarvoud grevusañ a gontammadur skinoberiant abaoe Gwallzarvoud Tchernobyl. Goude ar c'hren-douar e komzas an impalaer d'ar vroad evit ar wezh kentañ en un abadenn skinwel enrollet en a-raok. <!-- In August 2011, Naoto Kan resigned, and Yoshihiko Noda became Prime Minister. Later that year Olympus Corporation admitted major accounting irregularities. (See Tobashi scheme.) Noda pushed for Japan to consider joining the Trans-Pacific Strategic Economic Partnership, but was defeated in an election in 2012, being replaced by Shinzō Abe.
In December 2012, Abenomics policies are enacted to handle the consequences of the Lost Decade and Japan's aging demographic crisis.
In the first half of 2014, The Toyota became the biggest automaker in the world selling 5.1 million vehicles in the six months ending 30 June 2014, an increase of 3.8% on the same period the previous year. Volkswagen AG recorded sales of 5.07 million vehicles.
Prime Minister Shinzo Abe sought to end deflation, but Japan entered recession again in 2014 largely due to a rise in sales tax to 8%. Abe called an election in December, and promised to delay further sales tax hikes to 2018. He won the election.
Jérôme Palud
Jérôme Palud (ganet e 1977) zo enseller en Deskadurezh Stad, goude bezañ bet skolaer. Troet en deus e brezhoneg un toullad levrioù embannet gant TES.
Oadvezh Heisei
2010-2023
On 18 September 2015, the National Diet enacted the 2015 Japanese military legislation that allows the Japan Self-Defense Forces to collective self-defense of allies in combat for the first time under the 1947 constitution.
In October 2015, The Japan Self-Defense Forces ranked as the world's fourth most-powerful military in conventional capabilities in a Credit Suisse report.
In 2018, Pokémon became the highest-grossing media franchise of all time with an estimated $90 billion revenue. Pokémon surpassed the number 2 Hello Kitty ($80 billion) and the number 5 Star Wars ($65 billion).
In 2018 a record number of 31,191,929 foreign tourists visited Japan in 2018. This is a 33% increase over 2015 (19.73 million). In 2017, 3 out of 4 foreign tourists came from South Korea, China, Taiwan and Hong Kong, according to the Japan National Tourism Organization.
Japan was the world's largest creditor nation since 1990 and for 22 years straight. By 2018, Japan regained the leading position as the predominant source of saving and investments. Japan owned net global assets of ¥328 trillion, Germany (¥262 trillion), China (¥205 trillion).
--> E miz Gwengolo 2018, Naomi Osaka a zeuas da vezañ ar c'hentañ Japanadez a gemeras perzh e gourfennoù ur chelem bras en hec'h-unan hag ar c'hentañ Japanadez a c'hounezas unan. Gounit a reas Naomi Osaka an US Open 2018.
E 2018, glav-bil e kornôg Japan a lakaas kalz tud da vervel en Hiroshima hag Okayama. Ur c'hren-douar a skoas Hokkaido ivez, hag a lazhas 41 den hag ur blackout er ranvro a-bezh.
Aprouet e oa ar c'hentañ kefridi roet d'ar JSDF da gas soudarded da zerc'hel ar peoc'h en un operasion na oa ket renet gant  Aozadur ar Broadoù Unanet e miz Ebrel 2019. Kaset e oa daou ofiser eus ar JGSDF da evezhiañ un harz-tennañ etre Israel ha Bro-Egipt e post gourc'hemennerezh an Nerzh etrebroadel e Ledenez Sinai eus an 19 a viz Ebrel betek an 30 a viz Du 2019.
Hermann Moritz Saks
thumb| Hermann Moritz von Sachsen, poltredet gant [[Maurice Quentin de La Tour]] Hermann Moritz von Sachsen, anavezet e galleg evel Maurice de Saxe, pe le maréchal de Saxe, ganet e Goslar (Sachsen) e 1696 ha marvet e 1750, a oa ur jeneral gall a orin alaman, kont Sachsen ha marichal Bro-C'hall, en amzer ar roue gall Loeiz XV. Mab e oa da Aogust II ar C'hreñv, Dilenner Sachsen ha roue Pologn, ha d'e serc'h Aurora von Königsmarck.
Brudet eo evel trec'hour emgann Fontenoy.
Quindío
Quindío  zo un departamant e Kolombia, an eil bihanañ eus an 32 zepartamant a zo er vro, hag Armenia eo ar gêr-benn anezhañ.
Armenia (disheñvelout)
Armenia zo:
Alpoù Ligur
An Alpoù Ligur (Alpi liguri en italianeg) zo ur venezeg eus an Alpoù e Liguria, e Piemonte hag un tammig e departamant gall an Alpes-Maritimes.
Kernioù
Setu amañ pennañ kernioù an Alpoù Ligur.
Sifern
Sifern pe Friad (e medisinerezh: Sifern foran) a vez graet eus ur c'hleñved stank, dre-vras izel, hag a dap korzennoù analiñ uhel Mab-den ( gourlañchenn, fri) gant ur viruz.
Dreist-holl e vezo ar re viruz Picornaviridae (ar re Rhinoviruz en o touez), ar re Adenoviridae hag ar re Coronaviruz hag a vezo mammenn d'ar sifern.
Arouezioù ar c'hleñved sifern: poanioù penn, terzhienn, fri o tourañ, skuizhder betek koll naon.
Bilimadur ar reizhiad analiñ liesañ d'ar vugale yaouank flamm ez eo.
Orin ar ger
Er yezh Latin gozh: rheuma o talvezout red mor, awenet gant ar ger rheuma e Gresianeg o talvezout dour o redek. Deuet eo ar ger etrezek bed ar medisininerezh, da zigentañ gant ur ster ledanoc'h o welet drezhañ an holl kolloù dour korf.
Orin ar c'hleñved
Bilimadur korzennoù analiñ izel o grevusted a vez dre ur Rhinoviruz peurliesañ (40%). Ar re all o vezañ dre viruzoù Adenoviridae, pe Coronaviruz.
Grevusted
Dre vras e vezo izel grevusted ar c'hleñved sifern met evit an dud gwan (Bugale, tud war an oad, butunerien) pe ar re en arvar (tud gwan o korzennoù analiñ)e c'hell mont etrezek ur stad fall. Ouzhpenn d'ar bilimadur o tegas ar sifern e c'hell genel bilimadurioù all ha dre-se e vezo risklus evit buhez ar re klañv.
Castelfiorentino
Castelfiorentino  a zo ur gumun eus Italia e proviñs Firenze, e Toskana.
Marevezh Azuchi-Momoyama
Ur marevezh istorel eus Bro-Japan c'hladdalc'hel eo ar Marevezh Azuchi-Momoyama a grog 1573 e hag a echu e 1603. Daou benngadour galloudus a unvanas Japan a-nevez en eil hanterenn ar XVIvet kantved: Oda Nobunaga (1534-1582) a c'houarne ar vro eus Kastell Azuchi ha Toyotomi Hideyoshi 1537-1598) a oa o chom e Kastell Momoyama. Diwar anvioù ar c'hastelloù e voe anvet ar marevezh. An daimyō Oda Nobunaga, penn ar c'hlann Oda, unan eus ar re c'halloudusañ e Japan, a implijas teknologiezh hag armoù deuet eus Europa evit bout trec'h war kalz daimyō all ha klask unvaniñ Japan ; pa startaas e c'halloud e 1568 e kemeras Kyōto, ar pezh a voe finvezh shōgunelezh ar c'hlann Ashikaga hag a voulc'has ar Marevezh Azuchi-Momoyama, a badas betek 1600.
P'edo galloud Hideyoshi o kreskiñ e fellas dezhañ aloubiñ Sina dre Gorea, ar pezh a glaskas ober e 1592. Un arsav-brezel a voe e 1596, un eil aloubadeg e 1597, ha dilezet e oa houmañ e 1598 pa varvas an alouber.
Pa felle dezhañ diazezañ un dinastiezh, Toyotomi Hideyoshi en devoa goulennet digant e wizion fealañ touiñ al le a fealded d'e vab yaouaer (an eil henañ) Toyotomi Hideyori (1593 - ~1615). Nepell goude marv Hideyoshi avat e rankas e aduidi stourm ouzh gwizion an daimyō Tokugawa Ieyasu (1543-1616) a oa bet a-du gant Hideyoshi koulskoude. Trec'h e voe Ieyasu en Emgann Sekigahara (21 Here 1600) ; goude-se e voe kentañ shōgun ar shogunelezh Tokugawa, a stalias he c'hêr-benn en Edo (Tōkyō hiziv) hag a renas e-pad 268 vloaz, betek 1868 eta : ar Marevezh Edo e voe.
Erythropitta macklotii
Erythropitta macklotii a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.