cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Listenn istorel an izili brudet en USMC
Al listenn da heul a zo ul listenn eus izili brudet an U. S. Marine Corps. An dud el listenn a voe brudet evit o obererezhioù e-pad o servij en USMC; evit an izili brudet er-maez eus o servij er c'horfad gwelet Listenn izili brudet an USMC.
Serrastretta
Serrastretta zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria.
Croix-Caluyau
Croix-Caluyau a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Suzon de Terson
Suzon de Terson zo ur varzhez c'hallek hag okitanek eus ar XVIIvet kantved.
Alberz eus he buhez
Ganet e oa Suzon de Terson en 1657 e Puylaurens e ti protestanted pinvidik. En-yaouank e oa troet gant ar barzhoniañ. Gant he barzhonegoù e sachas evezh Paul Pellisson hag Akademiezh Castres. Dimeziñ a reas d'ar pastor Elie Rivals, ma teuas da vout « dame Rivals ». En 1685 e varvas goude un hir a gleñved a gaver an dasson anezhañ en hec'h oberenn. Embannet e voe he skridoù e 1968, gant Christian Anable.
Sellia (Calabria)
Sellia  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria.
Virginia Military Institute
Ar Virginia Military Institute berraet e VMI zo ur military college stadunanat harpet hag arc'hantaouet gant ar Stad, graet evit studiañ an Istor dreist-holl gant ur sell milourel ha kadoniezhel kement ha sevel ofiserien ar vro. Lec'hiet e Lexington, Virginia, an hini koshañ eo er Stadoù-Unanet Amerika. 6 military college a zo er Stadoù-Unanet.
Listenn tudennoù The Witcher
Amañ a vo kavet listenn tudennoù bed The Witcher (Wiedźmin).
Tour-tan Roc'h Gored
Tour-tan Roc'h Gored, pe Tour-tan Enez Vreac'h ,  zo un tour-tan savet war enez Roc'h Gored dirak aod Lilia, e Plougerne.
D'an dazre e c'haller mont war droad d'an enezenn, adalek Sant-Kava. Savet e oa bet an tour-tan e 1845, ha 14,7 metr uhelder zo dezhañ. Savet e voe gant greunit, un ti bihan zo harp outañ hag un tammig liorzh tro-dro. Talvezout a rae an ti-se gwechall da lojañ gwarded an tour-tan.
Tour-tan Roc'h Gored a dalvez da verkañ genoù an Aber-Ac'h, enni ur porzh-mor hag a veze darempred stank gwechall.
Abaoe 1994, pa voe emgefreekaet an tour-tan, n'eus mui gward ebet ennañ. Bremañ e vez roet buhez d'al lec'h gant ur gevredigezh eus bro an aberioù hag a ginnig diskouezadegoù hag abadennnoù a bep seurt ennañ. Abaoe 2006 e c'haller mont da welet al lec'h, d'an eurioù ma c'haller mont d'an enezenn, da lavaret eo pa vez izel ar mor.
Midnight Cowboy
Pa zeuas ar film er-maez e voe renket er rummad X en abeg d'e zarvoudoù erotek. Berzet e voe d'ar yaouankizoù dindan seitek vloaz e 1971.
An danvez
Emañ Joe Buck o chom en ur gêr vihan eus Teksas ha n'en deus ket kavet gwelloc'h labour eget skaotañ listri lous ar c'hafedi lec'hel. Poazh-mat eo gant ar vuhez dister-mañ hag ober a ra ar paotr yaouank e vennozh sachañ e skasoù da glask kaout aesañ tonkadur e lec'h all : ha dao en hent betek New York 'ta ! Ar paotr a zo kaer e neuz ha kendrec'het-mat eo e paeo maouezed ar gêr vras evit ober gant e gorf cowboy. Eno e kej gant Ratso, ur c'hwiblaer a orin italian. Ur c'houblad souezhus, an eil hegredik hag egile ouzhpenn gwidreüs, e teuont da vezañ, mignoniezh o sevel kenetreze tamm-ha-tamm koulskoude. A-gevret e tiskennont gant diri an dienez. Tremen a ra Ratso etre divrec'h Joe er c'harr-boutin a gas anezhe war-du Florida...
Grândola, Vila Morena
Grândola, Vila Morena zo ur ganaouenn bortugalek savet gant ar c'haner ha sonaozer Zeca Afonso, hag a gont ar gamaradiezh etre an dud o chom e Grândola, ur gêr vihan eus Alentejo. En amzer renad an diktatour António de Oliveira Salazar e veze sellet ouzh ar ganaouenn-se evel unan a-du gant ar gomunouriezh ha difennet e oa kanañ anezhi e Portugal.
Kanet e voe evit ar wech kentañ gant Zeca Afonso en ur sonadeg e Santiago de Compostela, e Galiza, e miz Mae 1972.
D'ar 25 a viz Ebrel 1974, da hanternoz ugent e voe skignet ar ganaouenn-se gant Radio Renascença, ur skingomz katolik eus Portugal. Ganti e voe kemennet d'ar soudarded en em sevel a-enep ar gouarnamant. Merkañ a ra neuze deroù Dispac'h ar Jenofl hag a ziskaras ar gouarnamant. Arouez an dispac'h-se eo eta, ha kanet e voe en-dro da ziskouez enebiezh ouzh ar gouarnamant, evel da skouer e miz C'hwevrer 2013 pa voe troc'het e gaoz da gentañ ministr Portugal gant tud o kanañ anezhi er parlamant.
Kanet eo bet gant kanerien all ivez, evel gant Linda de Suza pe Amália Rodrigues.
Bury
Bury zo un anv-lec'h gallek ha saoznek, deuet da vout anv-tud.
Gerdarzh
E Bro-Saoz e lavarer eo un adstumm d'ar ger borough, a dalv kement ha bourk, hag a gaver el lec'hanvioù Cadbury, Canterbury, Newbury, Oldbury, Salisbury, Shrewsbury...
Fan Brycheiniog
thumb|right|260px|Fan Brycheiniog gwelet eus al lenn anvet [[Llyn y Fan Fawr.]] thumb|right|260px|Fan Brycheiniog adalek [[Picws Du.]]
Fan Brycheiniog eo menez uhelañ menezeg Mynydd Du, e mervent Powys, tost d'an harzoù gant Sir Gaerfyrddin. 802 m zo dezhañ. Mont a reer war e lein adalek Llanddeusant. Llyn y Fan Fawr eo anv al lenn ouzh e droad.
Guillermo del Toro
Guillermo del Toro zo ur filmaozer ha produour mec'hikan ganet e Guadalajara, e stad Jalisco, d'an 9 a viz Here 1964. E labour, awenet gant ar c'hontadennoù marzhus hag euzhus, a ziskouez eo boemet gant an euzhviled, an amprevaned, ar mekanikoù hag a vuzul an amzer hag ar bedoù damzouarel.
Ober a reas e film hir kentañ e 1993, Cronos, ur film euzh gant an aktour stadunanat Ron Perlman ennañ. Kalz prizioù a yeas gantañ, en o zouez hini Festival Cannes e 1993. Kenderc'hel a reas da seveniñ filmoù euzh ha mont a reas da chom da Galifornia. Mont a reas ivez da Spagn da dreiñ El espinazo del diablo (mell-kein an diaoul) e 2001, un istor spont e-pad Brezel Spagn. Labourat a ra gant budjedoù bras gant Hollywood, da skouer evit Blade 2 (2002), an aktour Wesley Snipes o c'hoari ennañ, hag a ra berzh bras. Tennet eo an istor-se eus ur c'homics amerikan, Hellboy, deuet er-maez e 2004, Ron Perlman o c'hoari ar roll pennañ ennañ. Distreiñ a ra da vro-Spagn evit aozañ El laberinto del fauno (Milendall ar faon), ur film fantasy hag a ra berzh er bed a-bezh. E 2013 en doa graet ur film bras-bras e vudjed, Pacific Rim, awenet gant ar filmoù japanat kaijū hag a zo euzhviled ramzel enno (Godzilla da skouer), ha berzh a ra er bed a-bezh.
E 2017 ez eas gantañ Leon aour Festival Etrebroadel Sinema Venezia evit The Shape of Water, ur film moliac'h romantel stadunanat kenskrivet, kenbroduet ha sevenet gantañ. Ar bloaz war-lerc'h e oa bet tapet gant ar film pevar Oskar e Hollywood, en o zouez hini ar film gwellañ hag hini ar filmaozer gwellañ, hag ivez Golden Globe ar film gwellañ.
Dedennet eo ivez Guillermo del Toro gant ar c'hoarioù-video euzh, doare Lovecraft evel ma lavar-eñ.
Zeca Afonso
José Afonso eo anv-micher José Manuel Cerqueira Afonso dos Santos (Aveiro, - Setúbal, ), kaner ha sonaozour portugalat, anavezet ivez evel Zeca Afonso, ur berranv ha n'en deus morse implijet en e vicher kaner koulskoude.
Carlopoli
Carlopoli  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria.
Élisabeth Borne
Élisabeth Borne, ganet d’an e Pariz, zo ur bolitikerez c’hall. War-lerc’h addilennadeg ar prezidant Emmanuel Macron e 2022 eo bet anvet gantañ da gentañ ministrez d’ar. An eil vaouez eo da vezañ kentañ ministrez bro C’hall, goude Édith Cresson.
Bugaleaj
Ganet eo Élisabeth Borne d’an e 15 arondisamant Pariz. Merc’h eo da Joseph Borne, ganet Bornstein d’an en Antwerpen (Belgia), ha da Marguerite Lescène, apotikerez e Livarot (Calvados).
Joseph Bornstein, rezistant e-pad an Eil Brezel-bed, bet kaset da Auschwitz, a dapas ar vroadelezh c’hall e 1950 hag a gemeras an anv Borne, implijet gantañ war e baperioù faos. Goude ar brezel e renas Joseph ha Marguerite Borne ul laborenn apotikerezh e 15 arondisamant Pariz. En em lazhañ a reas he zad e 1972, pa ne oa Élisabeth nemet 11 vloaz, ha mont a reas ar plac’h yaouank da pupille de la Nation (emzivadez ar Vro). Abalamour da se e voe roet ur yalc'had studioù dezhi.
Priedelezh ha bugel
D’an e timezas gant Olivier Allix. Ur mab o deus bet, anvet Nathan. Dizimezet o deus.
Unreal Tournament (heuliad c'hoarioù video)
Unreal Tournament zo ur c'hoari video dibres war Playstation, PC pe XBox. Anv un heuliad c'hoarioù video ez eo ivez. Anavezet ez eo dreist-holl dre ar feulster a vez kavet ennañ.
An tu a zo da c'hoari pe e-unan o heuliañ un istor, pe e-unan gant botoù (c'hoarierien merret gant an urzhiataer) pe c'hoazh a-stroll enlinenn.
Ainhoa
Ainhoa (Ainhoa e galleg ivez hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus Lapurdi, e kanton Ezpeleta, en Euskal Herria, harp ouzh ar Pireneoù ha stok ouzh an harzoù etre Iparralde ha Hegoalde.
Kumunioù amezek
Gant kumunioù Sara, en Iparralde, ha Zugarramurdi hag Urdazubi, en Hegoalde, ez a Ainhoa d'ober ar vroig anvet Xareta.
Hent Sant-Jakez
Dre Ainhoa e tremen Hent Sant Jakez a gas eus Baiona da Iruñea.
Cenadi
Cenadi  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria.
Chapel Koad Kev
Chapel Koad Kev zo ur chapel brudet hag ul lec'h pouezus evit broadelourien Breizh. Lec'hiet eo e Koad Kev, e kumun Skrigneg.
Savet e voe ar chapel e 1937 gant an tisavour James Bouillé (1894-1945), war atiz an aotrou Yann-Vari Perrot, el lec'h ma oa bet ur chapel goshoc'h. Ur skouer eo eus ar pezh a veze klasket ober gant luskad ar Seizh Breur : lakaat diwanañ un arz breizhek nevez. Enskrivet e oa bet ar chapel war roll ar monumantoù istorel e 1997, 60 vloaz goude ar mare ma oa bet savet.
Paul di Resta
Paul di Resta (ganet d'ar 16 a viz Ebrel 1986 e Uphall) zo ur blenier Formulenn 1 skosat a red abaoe 2011 gant ar skipailh Force India. Trec'hour ar F2 Euroseries e 2006 hag ar c'hevezadeg DTM e 2010 eo. Kenderv Dario ha Marino Franchitti, a red er Stadoù-Unanet eo ivez.
Chapel Koad Kev
Lec'h broadelour
Lidet e vez ur pardon bep bloaz hag un devezh-koun gant Unvaniezh Koad Kev bep Lun Fask. D'ar sadorn 31 a viz Meurzh 2018 e oa bet adkavet distrujet kroaz bez Yann-Vari Perrot gant ur vaouez eus Skrigneg. An deiz war-lerc'h e oa kavet luganioù skrivet gant pentur ruz war ar bez, Chapel Koad Kev. Al luganioù zo reoù eus an tu kleiz pellañ hag a embann: Facho, Kenavo les fachos, FTP, Menez Are enep faskour, faskourien er maez, ,.
Paul di Resta
DTM
thumb|Paul di Resta e DTM e 2009
Chapel Koad Kev
Lec'h broadelour
Losket eo bet toenn ha kreiz ar chapel gant un tan-gwall d'ar 5 a viz Gouere 2019.
Paul di Resta
Disoc'hoù e DTM
Goude Abadenn DTM Shangai 2010
2012
thumb|Paul di Resta e Jerez war ar VJM5
Disoc'hoù e Kevezadeg bed ar Formulenn 1
Goude Priz Bras Aostralia 2012
Norzhjutland
Norzhjutland (Nordjylland e daneg) a zo unan eus ar 5 rannvro a zo e Danmark. Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2007, a-raok e veze rannet Danmark en amter. 7 910 km² eo gorread ar rannvro. En Aalborg emañ ar melestradur. D'ar 1añ a viz Genver 2008 e oa 578 839 annezad (73 annezad/km²).
Roll kumunioù ar rannvro
Roll an 11 kumun a zo er rannvro, hag an niver a annezidi enno (1añ a viz Genver 2007) :
Stêrouriezh
Ur skourr eus an douriawouriezh (*hidrologiezh), a zo studi kelc'hiad an dour war an Douar eo ar stêrouriezh, a bled gant ar stêrioù.
He ratozh eo studiañ rouedad an dourredennoù war an douar (ha n'eo ket er mor), termeniñ o diazad doureier, muzuliañ o c'has, o gwrezverk, an elfennoù kimiek a zo enno, koulz hag o aezhennadur hag o ensiladur e krestenenn an Douar. An eienennoù ha kement doare da vagañ un dourredenn zo ul lodenn eus ar stêrouriezh ivez.
Wallabi-gad lunedek
Ar wallabi-gad lunedek (Lagorchestes conspicillatus) zo ur bronneg godellek kar d'ar c'hangourou a vev en Aostralia ha Papoua-Ginea Nevez.
Mist Survival
Mist Survival zo ur c'hoari video dreistbevañ gant zombied sevenet gant ar studio c'hoarioù video dieub Rati Wattanakornprasit. Ur c'hleñved deuet dre ul latar en deus troet darn eus an denelezh e zombied. An haroz, ar c'hoarier, a zo unan eus ar re nemeto ha n'eo ket bet troet. Ret eo dezhañ dreistbevañ er bed nevez ha feuls-se o tiwall rak ar zombied ha bandennoù torfedourien kement hag al latar hag a zistro. Un nebeud tud a c'hell sikour anezhañ ; betek-henn ez int tud lakaet da sklaved gant torfedourien.
Awenet eo bet ar c'hoari gant un istor gant Stephen King anvet The Mist.
Centrache
Centrache  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria.
Jacques Martin
Jacques Martin, ganet d'ar 25 a viz Gwengolo 1921 e Strasbourg ha marvet d'an 21 a viz Genver 2010 en Orbe, e Bro-Suis, a oa ur saver bannoù-treset gallek, anavezet evel oberour Alix ha Lefranc.
Canzona di Bacco
Canzona di Bacco pe Il trionfo di Bacco e Arianna zo ur varzhoneg italianek, unan eus an dastumad Canti carnascialeschi, gant Lorenzo il Magnifico, war-dro 1490. Meget eo anvioù Bacchus (Bacco en italianeg), doue roman ar vezventi, hag Ariadne (Arianna en italianeg), an harozez, ha satired ha nimfenned.
Wallabi-gad lenn Mackay
Wallabi-gad lenn Mackay (Lagorchestes asomatus) a oa ur bronneg godellek a veve en Aostralia.
Albert Boché
Albert Boché, bet ganet e 1927 e Pleurdud (Bro-Wened), ha marvet d'an 30 a viz Kerzu 2012, a oa ur skolaer breizhat, aet da gelenner saozneg ha brezhoneg.
Buhez
Kelennet en deus saozneg er skolajoù, e hini Baod peurgetket.
Er bloavezhioù 1980 ec'h aozas stajoù evit kevredigezh ar Skolaerien ha Kelennerien Publik Breizhat. Dreist e oa e anaoudegezh eus brezhoneg Gwened.
Kemer a reas perzh e 1979 e kentañ hentenn brezhonek Assimil, savet gant Fañch Morvannou (el lodenn wenedek). Aozañ a reas kentelioù brezhoneg dre lizher. Kemer a reas perzh en abadennoù radio war Radio Kimerc'h ha goude war Radio Bro Gwened.
E 2006 e oa bet anvet e "Kuzul ar re fur" evit TES (Ti Embann ar Skolioù).
Resevet en deus Kolier an Erminig e 2012.
Lunedoù-heol
thumb|Lunedoù-heol en heol thumb|[[Paul Newman gant lunedoù-heol]] Al lunedoù-heol zo lunedoù a zo graet evit servij da wareziñ an daoulagad diouzh an heol.
Pa vez heol bras e vez poanius d'an daoulagad e micherioù zo. Tud zo ivez o devez daoulagad tener pa vez ur banne heol.
Giz
E-lec'h lakaat al lunedoù war ar fri e plij da dud zo o lakaat war o fenn da zerc'hel o blev. Pa ne vez ket blev e vez gwisket evel ur ouel vihan pe un talgen. Ganet e vije ar c'hiz-se e-touez tud ar chobiz a implij seurt lunedoù evit chom hep bezañ anavezet. A-benn ar fin e oa deuet da vezañ merk ar metoù. Bremañ eo skignet ar c'hiz en holl vetoùioù.
Wallabi-gad ar c'hornôg
Wallabi-gad ar c'hornôg (Lagorchestes hirsutus) zo ur bronneg godellek a vev en Aostralia.
Preux-au-Bois
Preux-au-Bois a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Roll lec'hiennoù web e brezhoneg hepken
Er bajenn-mañ e vo klasket vo renabliñ al lec’hiennoù web na glaskont ket kehentiñ dre yezh all ebet estreget ar brezhoneg.
Jon Voight
Jon Voight, bet ganet Jonathan Vincent Voight e Yonkers (New York) (Stadoù-Unanet Amerika) d'an 29 a viz Kerzu 1938, a zo un aktour stadunanat, tad d'an aktourien Angelina Jolie ha James Haven.
Un nebeud heuliadoù skinwel hag ar film Fearless Frank en devoa kemeret perzh enne a-raok ma teuas brud vras dezhañ e 1969 gant e roll e Midnight Cowboy gant John Schlesinger.
Gwezhenneg (sant)
Gwezhenneg, pe Gwezenneg, pe Gwezheneg, zo ur sant brezhon deuet eus Kembre e fin ar Vvet kantved. Lidet eo d'ar 5 a viz Du. Gevell eo da sant Yagu.
Benveg
Ur benveg (liester benvegoù pe binvioù) zo un dra implijet gant un den pe ul loen evit embreger un obererezh treloc'hel peurliesañ, gwrezel a-wechoù, war un dra pe ur boud bev. Efedusaat an obererezh eo ar pal.
Istor
Ar binvioù kentañ a veze graet gant maen, askorn ha koad hag implijet e vezent evit ober boued, armoù, chaseal, labourat danvez evit ober dilhad ha traoù spletus all. Ijinet e voe seurtoù binvioù all evit ar vetalouriezh hag ar gounezerezh, ha n'en deus ket paouezet mab-Den da grouiñ binvioù nevez ha kempleshoc'h betek hiziv.
Arc'hwelioù ar binvioù
Servijout a ra ar binvioù d'ober kalz traoù, en o zouez :
Kreizjutland
Kreizjutland (Midtjylland e daneg) a zo unan eus ar 5 rannvro a zo e Danmark. 13 142 km² eo gorread ar rannvro, 1 237 041 annezad (94 annezad/km²) a oa enni d'ar 1añ a viz Genver 2008. E Viborg emañ ar melestradur. Krouet eo bet ar rannvro d'ar 1añ a viz Genver 2007, hag enni emañ amt Ringkjøbing, hini Aarhus hag ivez ul lodenn eus amt Viborg hag eus hini Vejle.
Cerva (Calabria)
Cerva  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria. 1100 bennak a dud zo enni o chom.
Feur-emglev Frankfurt
Feur-emglev Frankfurt a c'hall bezañ hini pe hini eus ar feurioù-emglev a zo bet sinet e Frankfurt :
Samouil Marchak
Samouil Iakovlevitch Marchak (en ruseg Самуи́л Я́ковлевич Марша́к) ganet e 1887 e Voronej, marvet e 1964 e Moskou, zo ur barzh ha troour rus.
Platania
Platania  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria. 1100 bennak a dud zo enni o chom.
Paulus
Paulus zo un anv latin.
Pibien
Anv latin ar bibien anvet Paol e brezhoneg.
Suharto
Hadji Muhammad Suharto pe Soeharto (8 a viz Mezheven 1921 - 27 a viz Genver 2008) a oa ur jeneral hag ur politiker eus Indonezia, prezidant e vro etre 1967 ha 1998.
Jeneral e oa Suharto pa voe kemeret ar galloud gant arme Indonezia e 1965, goude ur meni taol-stad gant Strollad Kommunourien Indonezia, a-hervez, a-enep ar prezidant Sukarno. Gant an arme e voe lazhet ur bern tud, komunourien ha tud kontet da vezañ a-du ganto. Kemer lec'h Sukarno a reas Suharto neuze : adalek 1966 e voe e penn ar gouarnamant, hag adalek 1967 e voe e penn ar stad. Dont a reas da vezañ prezidant, en un doare ofisiel, d'ar 27 a viz Meurzh 1968. Ren a reas war ar vro betek 1998, evel un diktatour.
Goude manifestadegoù studierien e rankas kuitaat e bost d'an 21 a viz Mae 1998. Kemeret e voe e lec’h gant ar prezidant Bacharuddin Jusuf Habibie.
Goude dibenn e brezidantelezh e voe kaset dirak al lez-varn, er bloavezh 2000. Tamallet e voe dezhañ bezañ bogodet 571 milion a zollaroù, kemeret e kefioù ar stad. Paouezet e voe gant ar prosez avat, abalamour d’e oad ha d’e yec’hed. E vab hag e lez-vreur a voe kaset dirak al lezioù-barn ivez evit abegoù heñvel, met kastizoù dister a voe roet dezho. Mervel a reas Suharto en ospital Jakarta d’ar 27 a viz Genver 2008.
Yagu
Yagu zo ur manac'h brezhon, deuet eus Kembre da Vreizh e fin ar, hag anvet da sant.
Hervez ar vojenn e oa mab da sant Fragan ha d'e bried santez Gwenn, ha breur gevell da Gwezhenneg, Gwenole, ha Klervi.
Lidet e vez d'an 2 a viz C'hwevrer.
An anv-tiegezh Jégu, anavezet  war-dro  Sant-Yagu-an-Enez, a c'hallfe dont eus e anv.
Lec'hioù
Meur a lec'h zo en e anv:
Tour-tan ar Porzhig
Tour-tan ar Porzhig zo un tour-tan savet war aod hanternoz mulgul Brest. War zouar kumun Brest emañ.
Enaouet e oa bet evit ar wech kentañ d'ar 1 a viz Genver 1848. Tredanaet e oa bet e 1953 hag emgefrekaet e 1994. Bremañ e vez pellgontrollet eus tour-tan ar C'hreac'h, en Eusa.
Ur semafor zo e traoñ an tour. Alese e vez eveshaet tremenerezh ar bigi a ya tre e morlenn Brest pe a ya kuit diouti.
Ur gouloù pennañ zo, gant ur sklaeriad gwenn hag unan ruz, ha gouleier bihan gwenn o strinkellikat.
San Floro
San Floro  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria. 1100 bennak a dud zo enni o chom.
Danmark ar Su
Danemark ar Su (daneg : Syddanmark) a zo unan eus 5 rannvro Danmark. 2 191,2 km² eo gorread ar rannvro, d'ar 1añ a viz Genver 2008 e oa 1 194 659 annezad enni (97,99 annezad/km²). E Vejle emañ melestradur ar rannvro. Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2007, hag enni emañ amt Fyns, hini Ribe ha Sujutland hag ul lodenn eus amt Vejle.
Kumunioù Danmark ar Su
22 gumun a zo er rannvro (poblañs d'ar 1añ a viz Genver 2008) :
Uzin traktourioù Stalingrad
Uzin traktourioù Stalingrad Dzerjinski (Rusianeg: Stalingradski Traktorny Zavod) berraet e STZa oa anv ur greizenn greantel troet war ar sevel traktourioù a-raok bezañ lakaet da broduiñ kirri-hobregonet T-34 e-pad an Eil Brezel-bed.
Lec'hiet e oa e Stalingrad ha bet e oa bet unan eus al lec'hioù ardamez d'an nerzh difenn soviedel e-pad emgann Stalingrad. Hiziv-an-deiz ez eus c'hoazh eus an uzin anvet Uzin traktourioù Volgograd (Rusianeg: Волгоградский тракторный завод, Volgogradski traktorni zavod, pe ВгТЗ, berraet ivez e VgTZ).
Betek ar bloavezh 1961 e oa graet gant an anv Uzin traktourioù Stalingrad (Rusianeg: Сталинградский тракторный завод им. Ф. Э. Дзержинского, Stalingradski traktorni zavod im. F.E. Dzerzhinskogo, pe СТЗ). Krouet e 1930 ar greizenn greantel a oa ul lod eus an obererezhioù bet lakaet war ar stern hervez steuñ diorodur bliv greanterezh an URSS soñjet er bloavezhioù 1920.
Wallabi-gad ar reter
Wallabi-gad ar reter (Lagorchestes leporides) a oa ur bronneg godellek a veve e gevred Aostralia. Aet e vefe da get er bloavezhioù 1890.
Clary
Clary a zo ur gumun eus departamant Norzh Bro-C'hall. Pennlec’h Kanton Clary eo.
Monumantoù ha traoù heverk
.
Armerzh
.
Volver (tango)
Volver zo un tango savet e 1934 gant ar c'haner arc'hantinat Carlos Gardel (evit an ton) hag  ar barzh Alfredo Le Pera (1900-1935) (evit ar son).
Kanet eo bet gant tud e-leizh :
Jean Balcou
Jean Balcou a zo bet kelenner war al lennegezh c'hallek e Skol-veur Breizh-Izel, skrivagner hag enklasker breizhat.
Bank-bed
Ar Bank-bed a zo unan eus ensavadurioù ispisial ar Broadoù Unanet. Daou ensavadur etrebroadel a ya d'e ober: ar Bank Etrebroadel evit an Adsevel hag an Diorren ha Kevredigezh Etrebroadel an Diorren. Karget int o-div da stourm ouzh ar baourentez dre sikour ar stadoù start ar jeu evito, dre zegas arc'hant ha kuzulioù dezho. Skoazellañ a ra ivez aozadurioù e-maez gouarnamant a bled gant ar broioù paourañ.
Jean Balcou
Genidik eo eus Landreger ha kalz en deus labouret war skridoù Ernest Renan. Kenlabouret en deus gant Yves Le Gallo, da sevel al levr Histoire littéraire et culturelle de la Bretagne.
Oberennoù
335 p. Pirot, 1999.
Bank-bed
Emañ sez ar Bank-bed e Washington D.C. er Stadoù-Unanet.
Daugava
Ar stêr Daugava (Daugava e latveg ; Дзвіна/ Dzvina e belaruseg ; Западная Двина/ Zapadnaya Dvina e rusianeg) zo ur stêr eus reter Europa hag en em daol er Mor Baltel. Eieniñ a ra e torgennoù Valdai, e kornaoueg Rusia, e 221 metr uhelder, hag en em deurel a ra e pleg-mor Riga, e Latvia. Redek a ra dre Rusia, Belarus ha Latvia, a-hed 1020 kilometr. Meur a greizenn dourdredan zo war he ribloù.
An anv rusianek "Zapadnaya Dvina" a dalvez kement ha "Dvina ar Gornaoueg", pa'z eus ur stêr all anvet "Dvina an Hanternoz" (Северная Двина, Severnaya Dvina) e Rusia.
Cicala
Cicala  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria. 990 bennak a dud zo enni o chom.
Aegotheles crinifrons
Anvet e voe Batrachostomus crinifrons da gentañ-penn (e 1850) gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
Annez
Brosezat eo ar spesad e Maluku Utara (Indonezia).
Pont-l'Évêque (Calvados)
Pont-l'Évêque a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Pont-l'Évêque eo. left|thumb|An ti-kêr
kantved
left|thumb|Pont-l'Évêque e penn-kentañ an kantved
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|Iliz katolik Sant Mikael
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Pont-l'Évêque (route de Caen) Communal Cemetery
Unan anezhe a oa nijour er Royal Air Force, mervel a reas e 1943. An daou all a oa soudarded en tirlu, mervel a rejont e miz Eost 1944 e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed.
Douaroniezh
left|thumb|An Touques e Pont-l'Évêque.
Denis Diderot
Diderot zo brudet evit bezañ un den barrek ha desket-bras. Deuet eo a-benn da zegas nevezintioù e meur a dachenn lennegel. Diazezet en deus an drama bourc'hiz evit ar c'hoariva, a-fed romant e tegaso nevezinti gant Jacques le fataliste et son maître. Ijinet en doa ar burutellerezh dre e Saloñsoù ha bez e voe unan eus skrivagnerien brudetañ an Encyclopédie. A-fed prederouriezh ivez, Diderot zo dibar p'en deus degaset danvez prederiañ d'al lenner e-serr kenteliañ anezhañ en ur sistem prederiañ reut. Kentañ gerioù al levr Pensées sur l'interprétation de la nature (2vet embannadur, 1754) zo :
Koad Pin
Koad Pin zo un anv-lec'h brezhonek hag a gaver e meur a gumun :
Zuleika
Zuleika zo un anv roet d'ar merc'hed, hag a vefe a orin persek pe arabek.
Gerdarzh
Seblantout a ra dont eus an anv Zoulaic'ha, roet da gwreg Potifar er C'horan.
Chapel Pontouar
Chapel Pontouar zo lec'hiet e kumun Tregourez, e Kerne, e departamant Penn-ar-Bed.
Aegotheliformes
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List n'eus nemet ur c'herentiad oc'h ober an urzhiad :
Chapel Pontouar
Arkitektouriezh
Ur savadur e stumm ur groaz latin eo.
An diavaez
Bez' ez eus un tourig gant ur gorzenn war ar pignon kornôgel, ha diri war ar skoaz. Ar feunteun en ardraoñ, hag a zo moarvat eus ar memes maread, a voe distaget diouzh ar chapel gant digoradur an hent a gas da Gemper e 1893. An feunteunig volzek-mañ, brudet he dour evit pareañ poanioù-skouarn sañset, a oa ur skeudenn eus sant Gwezenneg enni. Ar c'halvar zo eus ar.
An nev
Er chapel ez eus un nev gant pevar zreuziad, dispartiet diouzh ur chantele, eeun e penn-chantele gant prenestraj e furm flourdiliz, gant ur volz.
Ar chapel a zalc'h un delwenn eus sant Gwezenneg a voe kizellet e 1563, ha delwennoù eus sant Roc'h, santez Anna hag ar Werc'hez, sant Maur, sant Maurice, ha delwenn gaer meurbet Itron Varia Pontouar.
Azeulerezh, lidoù hag abadennoù
Lidet e vez da Sul kentañ miz Eost.
Sjælland (rannvro)
Sjælland a zo unan eus 5 rannvro Danmark. 7 273 km² eo gorread ar rannvro, e 2010 e oa 820 564 annezad enni (113 annezad/km²). Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2007, hag enni emañ amt Roskilde, hiniStorstrøm ha hini Sjælland ar c'hornôg. E Sorø emañ melstradur ar rannvro.
Kumunioù Sjælland
17 kumun a zo er rannvro (niver a annezidi d'ar 1añ a viz Genver 2008) :
Umar
Ur pennad Omar zo ivez. Umar ibn al-Khattâb pe Umar I a voe ur mignon tost da Vohammed. Etre 586 ha 590 e voe ganet e Mekka. Ezel e oa eus klann Banu Ad eus meuriad Quraych. Kalif e teuas da vezañ pa gemeras lec'h Abu Bakr e 634, hag e penn oumma e voe e-pad 10 vloaz. E Medina e varvas d'an 3 pe d'ar 7 a viz Du 644,. Drouklazhet e voe gant ur prizoniad pers. Un nebeud devezhioù goude ez eo Othmân ibn Affân a gemeras e lec'h, daoust ma ne voe ket anvet gant kuzul ar re tost da Vohammed. Ar sunnited a ra rashidun anezhañ ha Al-Fâroûq eo lesanvet ganto. Er c'hontrol e kav d'ar chiited e voe e zilenn evel un taol-Stad da stankañ an hent da Ali ibn Abi Talib. Soñjal a ra dezho ivez e voe pennkaoz da varv Fatima e 632, ha hi unan eus merc'hed Mohammed ha gwreg Ali. Koulskoude ne sav ket a-du an holl chiited gant ar perzh en dije bet e marv Fatima. Lavarout a ra lod lenneien chiit, evel Ahmed al-Katib hag an ayatollah Fadloullah ne gaver roud ebet eus an afer etrezañ ha Fatima er mammennoù diazez chiit evel Kitab Al-Kâfî, "(Levr Al-Kâfî, eleze « Levr ar pezh a zo trawalc'h [gouzout] »).
Joseph und seine Brüder
Joseph und seine Brüder zo ur romant alamanek gant Thomas Mann, savet entre 1933 ha 1943. Adkontañ a ra en e zoare istor Jozeb, a gaver e levr ar C'heneliezh, er Bibl.
Garreli Hawaii
Ar garreli Hawaii (liester : garrelied Hawaii) a zo ur spesad evned palvezek, Branta sandvicensis an anv skiantel anezhañ.
Boued
Geotdebrer eo al loen.
Annez
Emañ brosezat al labous e takadoù maen-teuz enezeg Hawaii (ha degaset e Maui).
Cato
Cato a oa anv meur a zen brudet eus istor Henroma, eus an tiegezh Porcii.
Crithagra canicapilla
Crithagra canicapilla a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Fringillidae.
Anvet e voe Poliospiza canicapilla (kentanv) da gentañ-penn (e 1855) gant ar skiantour belgiat Bernard du Bus de Gisignies (1808-1874).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ e kornôg-kreiz ha kreiz Afrika :
Maroilles (Norzh)
Emdroadur ar boblañs 1793-2007
• Andonioù : Cassini hag EBSSA
Scuderia Toro Rosso
Scuderia Toro Rosso (Strollad Tarv Ruz en italianeg) zo ur skipailh Formulenn 1 a rede etre 2006 ha 2019. Staliet e oa Faenza en Italia abaoe mare Scuderia Minardi a oa bet adprenet gant Red Bull. Ur seurt skipailh evit blenierien yaouank Red Bull Racing eo Toro Rosso. E 2020 e oa bet adanvet Scuderia AlphaTauri gant Red Bull evit lakaat war wel e verk dilhad.
Patrick Galliou
Patrick Galliou, bet ganet d'ar 14 a viz Eost 1947, a zo ur c'helenner war ar saozneg ha war an istor, e Skol-veur Breizh-Izel. Ur skrivagner hag un troer eo ivez.
Ezel eo eus Kreizenn an Enklaskoù Breizhek ha Keltiek (KEBK) (Centre de Recherches Bretonnes et Celtiques, CRBC e galleg).
Prezidant Kevredad henoniezh Penn-ar-Bed (Société archéologique du Finistère e galleg) eo ivez.
Aegotheles insignis
a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Aegothelidae.
Annez
Brosezat eo ar spesad e takadoù 'zo eus Ginea Nevez.
Mette Frederiksen
Mette Frederiksen (distaget [] e daneg), ganet d'an 19 a viz Du 1977, zo ur bolitikerez eus Danmark. Kentañ Ministr ar vro eo abaoe Mezheven 2019.
Dilennet e voe da gannadez er Folketing evit ar wech kentañ e 2001. Ministrez al Labour e voe e gouarnamant Helle Thorning-Schmidt etre 2011 ha 2014 ha Ministrez ar Justis e 2014 ha 2015. Da neuze e kemeras penn ar Strollad Sokial-Demokrat.
Goude dilennadeg kannaded Mezheven 2019, ma voe trec'h ar c'hostezennoù eus an tu-kleiz, e voe karget gant rouanez Danmark, Margrethe II da sevel ur gouarnamant nevez. D'ar 27a viz Mezheven e teuas da vezañ Kentañ Ministr. An eil gwech eo d'ur vaouez tapout ar post-se e Danmark, goude Helle Thorning-Schmidt e 2011.
Jean-Jacques Monnier
Jean-Jacques Monnier, ganet d'ar 27 a viz Gouere 1944 e Londrez, a zo kelenner, istorour, stourmer politikel ha sevenadurel.
E vuhez
Ganet eo bet e Londrez dre ma stourme e dud er France libre.
Goude e studioù istor ha douaroniezh e kelennas e meur a lise : e Cherbourg, Reudied, Roazhon, Landreger ha Lannuon. E 1974 e reas e annez e Lannuon.
Doktor Stad eo bet graet gant Skol-Veur Roazhon 2 goude bezañ kinniget un dezenn a-zivout emzalc'hioù politikel ar Vretoned etre 1945 ha 1994 dindan renerezh Michel Phlipponneau.
Echuet en deus e amzer labour o kelenn en IUT Lannuon (rann kelaouiñ, kehentiñ).
Stourmer politikel
Kejet en deus gant stourmerien vreizhat yaouank pa oa o studiañ istor ha douaroniezh e Roazhon. Emezelañ a reas en UDB e miz Genver 1965. Skrivañ a reas kalz pennadoù gallek e kelaouenn ar strollad, Le Peuple Breton. Ezel eus ar C'homite ren e voe etre Miz Du 1965 ha miz Du 1968, karget eus an aferioù diavaez etre 1966 ha 1968. Adalek 1984 betek 2000 e voe ezel eus ar Burev Politikel. Rener Le Peuple Breton eo bet eus dibenn 1984 da 1993. Karget e voe da zigeriñ muioc'h ar gelaouenn d'an eskemmoù ha da gavout skriverien nevez.
Stourmet en deus kalz war an dachenn e Bro Lannuon : dilennadegoù kannaded e 1981; dilennadegoù kanton e 1988 ha 2001; dilennadegoù ti-kêr gant unvaniezh an tu-kleiz e 1989 ha 1995, gant listennoù breizhat a-gleiz e 2001 ha 2008, gant ekologourien ha tud a-gleiz disouezhet gant ar PS e 2014. E 1997 e kuitaas tu-gounid ar c'huzul-kêr peogwir en doa nac'het ar maer reiñ ur skoazell arc'hant da zDiwan ; kemer a reas penn listennoù breizhat a-gleiz e 2001 (8,6%) ha 2008 (12,7%). Kuzulier-kêr eo bet etre 1995 ha 2014. Re bell e oa war al listenn e 2014 evit bezañ dilennet.
Stourmer sevenadurel
Kemeret en deus ur perzh bras e buhez Ar Falz ha dreist-holl e hini Skol Vreizh, ti-embann ar gevredigezh. Skrivet en deus levrioù ha pennadoù, renet oberennoù a-stroll : ul labour gallek dizehan ha hirbad evit reiñ da anavezout istor Breizh d'ar brasañ niver.
Resevet en deus Kolier an Erminig e 2013.
Suzanne (Leonard Cohen)
Suzanne a zo ur ganaouenn saoznek bet savet er bloavezhioù 1960 gant Leonard Cohen, soner, kaner ha barzh kanadian, hag embannet e 1967. Kanet eo bet ivez gant Judy Collins. Unan eus kanaouennoù Leonard Cohen bet adsonet ar muiañ eo.
Istor
Da gentañ e oa ur varzhoneg, Suzanne Takes You Down, en dastumad Parasites of Heaven, gant Leonard Cohen, e 1966, evel meur a ganaouenn all eus an albom Songs of Leonard Cohen. Er bloavezh-se end-eeun e voe enrollet gant Judy Collins, ha gant Noel Harrison ha Cohen e-unan en 1967. E 2006 eo bet lakaet er 41añ renk e roll Kanaouennoù gwellañ ar bloavezhioù 1960 savet gant skipailh Pitchfork Media.
Orin ar ganaouenn
En un atersadenn gant BBC en deus displeget Leonard Cohen en doa savet ar ganaouenn goude kejañ ouzh Suzanne Verdal (hag a oa d'ar mare-se gwreg ar c'hizeller Armand Vaillancourt) e Montreal. Er ganaouenn e ra anv eus meur a lec'h eus Montreal, evel ar Stêr Sant-Laorañs hag ur chapelig anvet Notre-Dame-de-Bon-Secours.
En or ag er vuhé devot
Un droidigezh eus un oberenn c'hallek, an Introduction à la vie dévote eo anv an oberenn-se, a oa bet troet dija gant Charlez ar Brizh hag embannet e 1709, hag anvet Introduction dar Vuez Devot.
Suzanne (Leonard Cohen)
Enrolladennoù kentañ
Suzanne a voe enrollet da gentañ gant Judy Collins, ha kavout a reer anezhi en he fladenn In My Life embannet e 1966. Goude-se e voe enrollet gant Cohen hag embannet en e bladenn gentañ anvet Songs of Leonard Cohen Meur a wech e voe kanet hag enrollet gant Nina Simone (albomoù : Tell It Like It Is, 1969 ha Just Like A Woman). Kanet eo bet ivez gant Noel Harrison hag ar strollad breizhveuriatFairport Convention.
Enrolladennoù nevesoc'h
Niverus eo ar sonerien hag ar ganerien o deus kanet Suzanne. Menegiñ a c'haller Pearls Before Swine, Françoise Hardy ha Harry Belafonte. Joan Baez a enrollas anezhi ivez (pladenn : From Every Stage, 1975). Kanet eo bet ivez e nederlandeg gant Herman van Veen e 1969 hag en italianeg gant Fabrizio de André e 1984. Kanet eo bet ivez gant ar strollad breizhveuriat The Flying Lizards (pladenn : Top Ten, 1984). Peter Gabriel en deus kavet anezhi ivez (pladenn Tower of Song, un dastumad da enoriñ Leonard Cohen) hag ivez Geoffrey Oryema (pladenn : I'm Your Fan). Tori Amos he deus kanet e-pad he zroiad Original Sinsuality Tour e 2005. James Taylor a ganas anezhi war e bladenn Covers (2008).
Lodennoù eus "Suzanne" a zo bet implijet ivez. Robert McKay en deus impljiet tammoù' zo da ditloù pennadoù e romant Dave's Song (1969). Ar ganaouenn a glever ivez er film The Second Coming of Suzanne (1974). Ar c'haner hip hop Plan B en deus implijet anezhi en e vixtape Paint It Blacker. Izili R.E.M. o deus lakaet Cohen da gensaver o c'hanaouenn "Hope" (albom : Up, 1998), peogwir ez eo damheñvel an div ganaouenn.
Suzanne er sinema
Ar ganaouenn Suzanne a glever :
Paul
Paul zo un anv-badez gallek ha saoznek.
Orin
Diwar an anv latin Paulus.
Andrew
Sant
Anv unan eus ebestel Jezuz eo Andrev. Sant patrom Bro-Skos eo.
Let It Be (albom)
Komañset e oa bet ar pleustradennoù e miz Genver 1969 e studioioù Twickenham evit sevel un abadenn skinwel e-lec'h ma vije graet ur sonadeg gant ar strollad dirak arvesterien. Savet e oa bet ar raktres gant Paul McCartney evit reiñ lusk d'ar strollad en ur zistreiñ d'ur rock 'n' roll eeunoc'h. Ar prantad-se, filmet, a oa tremenet fall betek ma oa aet George Harrison kuit, aet skuizh gant emzalc'h ar re all. Cheñchet e oa bet lec'h da c'houde evit mont da Apple Corps e-lec'h m'o doa savet o studio en ur bediñ ar c'halvierour Billy Preston. Echuet e oa ar raktres gant ur sonadeg war toenn Apple Corps d'an 30 a viz Genver 1969. Teir fistenn eus an albom a oa bet enrollet er sonadeg-se.
Embannet eo bet ar singloù Get Back ha Don't Let Me Down e miz Ebrel 1969 a-raok ma voe kinniget gant an ijinour Glynn Johns frouezh e labour diwar ar c'hanaouennoù enrollet evit un albom anvet Get Back d'ar mare-se - ul labour nac'het gant ar strollad. Chomet eo ar raktres kuzhet tra ma oa ar strollad oc'h enrollañ Abbey Road. E 1970, mizioù goude ma oa aet kuit John Lennon eus ar strollad, e oa bet peur-enrollet gant ar peurrest eus ar strollad ar c'hanaouennoù Let It Be hag I Me Mine. An hini kentañ a oa bet embannet evel single e miz Meurzh 1970. An holl ganaouennoù a oa bet produet gant George Martin, evel holl albomoù ar strollad betek-henn.
E memes koulz ma oa distroet raktres an teulfilm evit ar sinema, anvet Let It Be e oa bet kaset gant Lennon hag Harrison an albom d'ar produer amerikan Phil Spector da aozañ an albom a vije da embann asambles gant ar film. Spector en doa choazet kemer un añrejistramant eus 1968 eus Accros the Universe ha lakaat kerdin ha lazioù-kanañ war peder c'hanaouenn all. Feuket e oa bet McCartney gant disoc'h al labour-se, dreist-holl gant ar choazet bet graet evit The Long and Winding Road, ar pezh en doa bountet anezhañ da embann e oa echu gant The Beatles. E 2003 e oa bet embannet Let It Be... Naked, un adembannadur eus an albom, adwelet gant McCartney, o cheñch urzh ar pistennoù hag tennañ lod eus labour Spector. E 2021 e oa bet embannet un albom astennet gant prantadoù tennet eus añrejistramantoù Get Back da lidañ 50 deiz-ha-bloaz Let It Be, asambles gant teulfilm Peter Jackson The Beatles: Get Back, savet diwar enrolladennoù an teulfilm kentañ.
E penn ar rolloù eo bet an albom e meur a vro, daoust ma ne oa ket ken damantus ar burutelladennoù. Unan eus an albomoù en deus savet ar muiañ a zisput en istor a rock an hini eo.
Villers-Outréaux
Villers-Outréaux a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Hovedstaden (rannvro)
Hovedstaden (daneg a dalvez rannvro ar gêrbenn) a zo unan eus 5 rannvro Danmark. 2 561 km² eo gorread ar rannvro, hag e 2010 e oa 1 680 271 annezad enni (656,25 annezad/km²). E Hillerød emañ melestradur ar rannvro. Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2007, hag enni emañ amt Kopenhagen, hini Frederiksborg, kumun Kopenhagen ha kumun Frederiksberg hag ivez kumun rannvro Bornholm.
Deleornis fraseri
Deleornis fraseri a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Nectariniidae.
Jim Jarmusch
Jim Jarmusch, bet ganet d'an 22 a viz Genver 1953 en Akron (Ohio) (Stadoù-Unanet Amerika) a zo ur filmaozour stadunanat, hag a-wechoù un aktour.
Hovedstaden (rannvro)
Kumunioù Hovedstaden
29 c'humun a zo er rannvro (niver a annezidi d'ar 1añ a viz Gouere 2009 ) :
Deleornis fraseri
Anvet e voe Anthreptes fraseri (kentanv) da gentañ-penn (e 1843) gant ar skiantourien vreizhveuriat William Jardine (1784-1843) ha Prideaux John Selby (1788-1867) da zougen bri d'al loenoniour breizhveuriat Louis Fraser.
Jim Jarmusch
Graet en doa studioù war ar sinema e Skol-veur New-York City.
Nucleolaria
Nucleolaria  a zo ur genad eus kerentiad an hoc'higed-mor e-touesk kalz re all hervez Word Register of Marine species WORMS.
Deleornis fraseri
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ e kornôg ha kornôg-kreiz Afrika :
Jim Jarmusch
Deuet eo da vezañ brudet-kenañ gant ar film Stranger Than Paradise, ur priz tapet gantañ e Gouel ar sinema e Cannes, e 1984.
Ur soner eo ivez Jim Jarmusch, o seniñ ar c'hlavier hag ar gitar. Ul lod eus pezhioù-sonerezh a glever en e filmoù a vez savet gantañ.
Nucleolaria
Taksonomiezh
Ar genad Nucleolaria  a zo bet diskrivet gant Oyama e 1959.
Spesadoù
Pevar spesad bev a zo bet renket er genad-mañ :
Kichez
Kichez zo tartez sall gwarniset gant un aozad dienn ha vioù baset a vez lakaet alies gantañ un dra all pe meur a hini : legumaj, kig, pesked, keuz, etc. Dont a reont eus Kreizeuropa an amzerioù modern, met koshoc'h ha ledanoc'h e vefe o orinoù, eus Europa a-bezh hag ar Grennamzer.
Gerdarzh hag orin ar c'hichez, betek bremañ
thumb|left|Kichennigoù Ar ger a zeu eus an alamaneg küche hag a dalv "tartez, gwastilli", marteze dre ar yiddish. Ar ger quiche zo testeniet e loreneg e 1605, e galleg e 1805 hag e saozneg e 1925.
Kozh-tre eo ar c'hichez e gwirionez peogwir e veze fardet tartez sall er Grennamzer : testeniet eo da skouer ober gant dienn ha vioù er pastezerezh abaoe an kantved en Italia hag ar  kantved e Bro-Saoz. En Kreizeuropa a-bezh, er broioù alamanek dreist-holl, e kaver kichez a bep seurt adalek an amzerioù modern : meneg zo eus kichez servijet war daol Charlez III, dug Loren, e 1586, hag ivez e kontoù ospital Sant-Juluan Nancy e miz Meurzh 1605 ; ar speckkuchen e Hessen (gwastell gant kig-sall ha toaz segal, a-wechoù gant pour pe ognon), testeniet e 1653 e Weimar ; hitzblotz e Bavaria gant dienn ha toaz-bara segal, etc. Menegomp ivez specktorte e Saarbrücken gant kig sec'h a zo rekipeoù eus 1731 ha 1799 ; er memes familh emañ die Lothringer specktorte da lavaret eo kichez giz Loren hollvrudet. Doareoù sukret zo ivez eus ar specktorte, da skouer e Braunschweig e Saks-Izel, gant speck, perisilh, rezin Korintez ha sukr.
Ret e voe gortoz ar bloavezhioù 1890 avat evit ma vefe brudet ar c'hichez er c'hazetennoù parizian. Krog e oa ar boaz da lakaat traoù ouzhpenn en aozad : lard, ognon... Diouzh ar c'hiz e teujont da vezañ e Stadoù-Unanet Amerika hag e Breizh-Veur goude an Eil Brezel-bed. Bremañ e klot ar c'hichez ouzh holl begoù ar bed : e Japan kichez toun ha pinochez poazhet er baelon, pe kichez kaol, laezh soja ha fav, e Sina kichez skilbebr, skiitake ha mozzarella, etc.
Perzhioù ar c'hichez
Gant toaz bresk e reer peurliesañ, a-wechoù toaz feilhennet. An aozad zo graet gant dienn ha vioù, ha holen a-wechoù. Gant bier pe laezh plant e c'haller ober e-lec'h dienn.
Energetek eo ar c'hichez : 292 kcal evit 100 g, puilh enno al lipid hag an natriom. Degas a reont 60% eus an degasadenn bemdeziek erbedet (DPE).
Kichez a bep seurt
Sed amañ skouerioù kichez a gaver hiziv hon deiz :
Roll inizi Nicaragua
E Nicaragua ez eus inizi er Meurvor Atlantel, er Meurvor Habask, e Lenn Cocibolca (Gran Lago de Nicaragua) hag e Lenn Xolotlán (Lago de Managua),.
Inizi en Enezegi
Un enezeg 36 enezenn enni eo enezeg Solentiname, re vrasañ anezho o vezañ Mancarrón, Mancarroncito, San Fernando ha La Venada.
E Cayos Perlas, emañ Askill Cay, Baboon Cay, Billbird Cay, Black Mangrove Cay, Buttonwood Cay, Columbilla Cay, Crawl Cay, Grape Cay, Lime Cay, Little Askill Cay, Little Tang Wira Cay, Maria Crown Cam Cay, Maroon Cay, Seal Cay, Tang Wira Cay, Vincent Cay, Water Cay ha Wild Cane Cay.
Lady Gregory
Isabella Augusta Gregory, pe Lady Gregory, ganet d'ar 15 a viz Meurzh 1852 ha marvet d'an 22 a viz Mae 1932, zo ur skrivagnerez iwerzhonat evit ar c'hoariva.
Gant William Butler Yeats hag arzourien all e savas an 'Irish Literary Theatre ha C'hoariva an abati, hag e skrivas pezhioù berr evit an daou di-se. Lakaat a reas embann dastumadoù kontadennoù keltiek.
La Chapelle-aux-Lys
La Chapelle-aux-Lys a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Cysoing
thumb|250px|right|Lec'hiadur Cysoing e [[Kanton Cysoing hag en Arondisamant Lille]] Cysoing  a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Cysoing eo.
Dryoscopus
Dryoscopus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1826 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
C'hwezek (16) isspesad en holl ; o c'havout a reer en Afrika.
Pesenàs
Pesenàs (en okitaneg), pe Pézenas (e galleg), zo ur gumun c'hall e departamant Hérault er rannvro Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées.
Al Jazeera
Al Jazeera (arabeg : الجزيرة al-jazīrah,, "al ledenez", da lâret eo ledenez Stad Katar) zo ur chadenn skingomz ha skinwel arabek etrebroadel perc'hennet gant Katar. Diazezet eo e Doha ha renet gant ur c'hengevread media anvet Al Jazeera Media Network.
Hervez lezenn Bro-Gatar ez eo an holding "un ensavadur prevez evit ar mad foran". A-dreñv an aozadur-se emañ Stad Katar evit an arc'hantaouiñ met dieub e chom da embann ar pezh a fell dehi. Ar chadenn a vez kavet abeg enni gant aozadurioù pe broioù a sell outi evel un ostilh propaganda katari.
Etimologiezh
En Arabeg, al-ǧazīrah a dalvez ger-ha-ger "an enezenn". Koulskoude e talvez kement ha Ledenez Arabia, zo شبه الجزيرة العربية šibh al-ğazīrah al-ʿarabiyyah, berraet e الجزيرة العربية al-ğazīrah al-ʿarabiyyah. Kavout a reer ar memes gwrizienn en anvioù arabek al-Jazira (الجزيرة an enezenn) roet da C'horre Mezopotamia, un dachennad douar all gronnet gant dour hogos penn-da-benn ; hag Algeciras hag Aljeria ivez.
Istor
Lañs a oa roet da ganol dre loarell Al Jazeera d'ar 1añ a viz Du 1996 goude diwezh abadennoù kreizenn skinwel arabek ar BBC goude ur bloavezh hanter labour, pa glaskas gouarnamant Arabia Saoudat sañsuriñ keleier, da skouer danevelloù diwar-benn ar sekusionoù pe ali disidanted politikel a-bouez. Emir Katar, ar cheik Hamad bin C'halifa, a brestas 500 milion rial (137 milion dollar US.) da lakaat Al Jazeera da vont en-dro e-pad ar pemp bloavezh kentañ. Lodennoù a oa kemeret gant posterien arc'hant prevez koulz ha gant gouarnamant Katar. Kregiñ a reas Al Jazeera da skignañ e miz Du 1996. Pourchas a rae 6 eurvezh abadennoù bemdez. Kreskiñ a reas an niver-se da 12 eurvezh e fin 1997. Skignet e oa tro-war-dro dre stignoù ha dre ar fun. Al Jazeera a oa skignet dre dre loarelloù ivez ha tu a oa da sellet outañ digoust, daoust ma vire Katar, ha kalz broioù arab all ouzh an dud a gavout stignoù prevez evit al loarelloù betek 2001. Pa krogas Al Jazeera Media Network da skignañ e oa Arabsat al loarell nemeti a skigne abadennoù er Reter-Kreiz, hag e-pad ar bloavezh kentañ ne oa gouest da bourchas da Al Jazeera nemet ur treuzponter bandenn C gwan a oa rekis ur stign ledan d'e resev. Dieubaet e voe un treuzponter bandenn Ku gant e implijer, Canal France International, da ziskouez e volontez vat, goude m'en doa skignet dre fazi 30 munut pornografiezh en Arabia Saoudat mirour
D'ar c'hentañ a viz Genver 1999 e komañsas Al Jazeera da skignañ 24 eurvezh bemdez. En ur ober ur bloavezh e oa tric'hementet niver an implijidi betek 500 implijad. Burevioù he doa an ajañs en un dousennad lec'hioù ken pell hag ar Stadoù-Unanet pe Rusia. Istim a raed e voujedenn vloaziek da 25 milion d'ar mare-se.
E miz Even 2017, gouarnamantoù Arabia Saoudat, an Emirelezhioù Arab Unanet, Bahrein, ha gouarnamant Ejipt o devoa pouezet kreñv evit ma vije serret ar gompagnunezh. Bez' e oa unan eus an trizek goulenn groñs hag a oa bet savet ganto pa oa bet cheu diplomatek etre gouarnamant Katar hag int.
Yr Wyddgrug
Yr Wyddgrug (Mold e saozneg) zo ur gêr hag ur gumuniezh e biz Kembre e Sir y Fflint. Emañ en ur c'hroashent, etre Rhuthun er c'hornôg ha Chester er reter. E-kichen Yr Wyddgrug emañ torgennoù koadek Bryniau Clwyd.
Dont a ra an anv eus ar gerioù "gŵydd" (kar d'ar ger "gwelet") ha "crug" (krugell) ; da lavaret eo e talvezfe kement ha "torgenn hag a weler splann". Diasur eo orin an anv saoznek "Mold", met gallout a rafe dont eus "mont-hault" (menez uhel) e normaneg, pe eus un anv-den norman, Robert de Montalt.
E 2011 e oa 10,058 a dud o chom e kumuniezh Yr Wyddgrug ha 2,051 anezho a oa kembraegerien (21,1%).
Soyaux Angoulême XV Charente
Soyaux Angoulême XV Charente zo ur c'hlub rugbi bet krouet e miz Here 2010.