cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ki
E-doug ar 15 000 vloaz ma oa bet chas doñvaet ez eus diwanet ur bern gouennadoù lieseurt, disheñvel-kenañ an eil re diouzh ar re all, desavet ha dibabet a-ratozh gant an dud. Muioc'h a gemmoù morfologiezh hag emzalc'h zo en isspesad-se evit n'eus forzh peseurt spesad bronneged all. Da skouer ez a o ment eus 16 kantimetr evit ar Chihuahuaed betek ouzhpenn 76 cm evit levraned Iwerzhon. O bleven a c'hall bezañ gwenn, griz (pe glas) du, gell sklaer pe teñval gant blev hir pe berr, heñvel ouzh reun ar c'hezeg, gloan an deñved, eeun pe rodellet. Lod eus ar gouennadoù o deus un orin kozh evel an Huskied Siberia pe chas-deñved Brie e-skoaz re all evel ar chas-deñved alaman pe ar Golden Retriever a oa krouet n'eus ket keit-se. Er broioù ma vez anavezet dezverkoù ar c'hevredad kinologiezh etrebroadel gant al lezenn ez eo ret enrollañ ar c'hi e levrioù an orinoù e vro c'henidik da lâret eus ur c'hi ez eo a ouenn c'hlann,. Da veajiñ en Europa e tleont kaout un tremen-hent europat evit an anevaled kavandenn.
Kan broadel Aostria
Pozioù ha troidigezh
Gant slovenegerien Karintia e vez kanet an droidigezh da heul, hag a zo kenofisiel:
Ki
Loened pevarzroadel all a vez graet "ki" anezhe evel ar chas-dour, da skouer.
Wulvergem
Wulvergem  a zo ur rann-gumun eus Heuvelland e Kornôg-Flandrez e Belgia. Ur gumun e oa gwechall; gant lezenn 1977 eo bet lakaet e kumun Heuvelland.
Ki
Etimologiezh
Dont a ra ar ger ki eus ar c'heltieg cū, cunos. En heniwerzhoneg e veze graet cú (genitiv con) eus ar chas hag ar bleizi. Soñjal da skouer e Cúchulainn (da lâret eo ki ar gov) pe e Conamail, heñvel ouzh ur bleiz (diwar *cuno-samalis). E kembraeg, e kerneveureg e kaver ar furm ci, heñvel ouzh ar brezhoneg ki. A-hervez e teufe ar c'hembraeg ci eus *cü < hengeltieg *cū. Dont a ra al liester cwn, damheñvel ouzh ar brezhoneg kon, eus *cunes.
Tchiapaneg
Ur yezh otek-mangeek eus is-skourr ar yezhoù tchiapanek-mangeek eo an tchiapaneg (chiapanec) komzet gant tro-dro da 17 den (1990) e Mec'hiko.
Kan broadel Aostria
Pozioù ha troidigezh
Hrabro v novi čas stopimo,
Ki
Etimologiezh
Dont a ra ar c'heltieg *cū eus ur furm *kuō, *kṷō(n), testeniekaet mat e yezhoù all evel ar gresianeg kúōn (genitiv kunós), sañskriteg śvā (genitiv śúnaḥ), henalamaneg uhel hunt diwar ḱuntós.
Tchiapaneg
Ur yezh damvarv an hini eo.
Kan broadel Aostria
Pozioù ha troidigezh
prosto, verno, glej, hodimo;
Ki
Etimologiezh
Kon eo al liester kozh a gaver e anvioù-tud keltiek (Konwoion, Kongar, Konveur ...), chas a vez lavaret bremañ, deuet diwar ar ger gallek chasse. Anvioù all zo bet savet diwar ar ger ki evel Tangi ha Konan. Chomet eo kon e anvioù loened zo evel dourgi / dourgon.
Kan broadel Aostria
Pozioù ha troidigezh
upa polni, delavni.
Ki
Rummoù chas
* Sellout ivez ouzh : Listennad gouennoù chas
Kan broadel Aostria
Pozioù ha troidigezh
Bratski zbor prisega hkrati,
Ki
Rummoù chas
Anaout a reer
Kan broadel Aostria
Pozioù ha troidigezh
domovini zvestobo dati.
Ki
Loened labour
Implijet e vezont evit labourat a-wechoù, da ziwall tropelloù loened dreist-holl ha da ziwall tud, tier ha savadurioù. En Alaska e vezont implijet ivez da sachañ war ar stlejelloù war an erc'h.
Kan broadel Aostria
Pozioù ha troidigezh
Ljubljena nam Avstrija,
ljubljena nam Avstrija.
Liger
Al Liger (Loire e galleg, Léger ha Leir en okitaneg, Lêre en Arpitaneg) eo stêr hirañ Bro-C'hall (ouzhpenn 1000 km hed). Goleiñ a ra e ziazad doureier 117.000 km², muioc'h eget 20% eus Frañs. Da roll ar Glad bedel e voe lakaet red kreiz traoñienn al Liger gant an UNESCO e 2002. Dont a ra tre al Liger e Breizh e Runonn (Liger-Atlantel) a-raok en em deurel er meurvor Atlantel e Sant-Nazer.
Orin an anv
Eus al latin Liger e teu anv al Liger e brezhoneg hag e galleg, met galianek eo orin ar ger. Eus ar galianeg liga "fank" e teu. Ar ger-mañ eo en-doa roet "lie" (lec'hidenn) e galleg ha lees e saozneg.
Istor
Hervez klaskourien zo e rede al Liger war-du an norzh gwechall hag e-barzh ar Saena en em daole goude bezañ bet o tiruilhal e traoñienn ar stêr Loing. Un darvoud douaroniel en defe e zistroet war-du ar c'hornôg.
Douaroniezh
E biz ar menezioù Cevenas en Okitania emañ andon al Liger, er menez Gerbier de Joc, e kumun Sainte-Eulalie, e departamant an Ardèche, 1 408 m a-us da live ar mor. Redek a ra war-du an hanternoz a-dreuz Roanne ha Nevers betek Orleañs ha neuze war-du ar c'hornôg betek Breizh, m'en em daol er Meurvor Atlantel etre Sant-Nazer ha Sant-Brewenn. Echuiñ a ra an aber a-live gant Pont Sant-Nazer. An darn vuiañ eus e zoureier a zo re stêrioù ar riblenn gleiz o treuziñ an Tolzennad Kreiz, ur sistem menezioù bras m'eo dizintrus o douaroù ken e tiruilh buan dourioù ar glaveier ken ez eus bet liñvadegoù spontus e 1856, 1866 ha 1910. Chaoserioù uhel ha ledan, graet e douar hag hentoù bras warno, a red war he div riblenn eus Orleañs betek Saumur evit diwall an draoñienn eus ar gwalleurioù-se. War ar riblenn zehoù el lodenn diwezhañ ez eus adstêrioù o treuziñ Tolzennad Arvorig m'eo dizintrus-kenañ e zouaroù ivez.
N'eus ket nemeur a stankelloù war al Liger hag e zoureier bras a c'hell bezañ abeg da liñvadegoù c'hoazh.
Un hent bras war an dour ha war zouar
Un hent bageerezh pouezus e oa al Liger gwechall met n'eo mui bageüs nemet en e c'henoù betek Naoned. Ar bigi (gabaroù, futro)a yae war al Liger a oa plaen ar strad anezho, warno ur wern vras pleg-dibleg da dremen dindan ar pontoù. Red direizh ar stêr a lakae ar bageerezh diaes hag alies e veze ret sachañ ar bigi.
Koulskoude e veze ar stêr ur moiaen aes a-walc'h evit treuziñ kreiz Bro-C'hall ha kas ha degas marc'hadourezh war-zu pe eus porzhioù ar Mor Atlantel. Dre hentoù war zouar pe war an dour e tremene gwin, ed, holen ha kement marc'hadourezh da gas en ur doare aes a-walc'h pa veze falloc'h an hentoù all. Un hent evit an alouberien e oa ivez ha setu perak e klaske duged Breizh kontrolliñ anezhañ dre gêr mogeriet Naoned o c'hêr-benn ha dre ar c'hastelloù tro-war-dro (Ankiniz, Champtoceaux, Klison).
Betek 1991 ez ae eoullistri betek Bouchemaine, e-kichen Añje, met paouezet eo an tremen-se.
Lamm-dour
Ul lamm-dour pe un dourlamm, zo ul lec'h ma kouezh dour ur stêr eus an uhel e-lec'h redek. A-wechoù e kouezh kalz dour gant trouz bras, eon ha latar. Kement-se a vez gwelet er menezioù uhelañ, hag e Breizh n'eus ket lammoù-dour brudet. Re uhelañ ar bed eo re Salto Ángel, 979 metr, e Venezuela. Peurvuiañ e kouezh muioc'h a zour en nevezamzer pa vez an erc'h o teuziñ.
Penaos e vez stummet al lammoù-dour?
Typically, a river flows over a large step in the rocks that may have been formed by a fault line. As it increases its velocity at the edge of the waterfall, it plucks material from the riverbed. This causes the waterfall to carve deeper into the bed and to recede upstream. Often over time, the waterfall will recede back to form a canyon or gorge downstream as it recedes upstream, and it will carve deeper into the ridge above it.
Often, the rock stratum just below the more resistant shelf will be of a softer type, meaning that undercutting due to splashback will occur here to form a shallow cave-like formation known as a rock shelter or plunge pool under and behind the waterfall. Eventually, the outcropping, more resistant cap rock will collapse under pressure to add blocks of rock to the base of the waterfall. These blocks of rock are then broken down into smaller boulders by attrition as they collide with each other, and they also erode the base of the waterfall by abrasion, creating a deep plunge pool or gorge.
Waterfalls can occur along the edge of a glacial trough, whereby a stream or river flowing into a glacier continues to flow into a valley after the glacier has receded or melted. The large waterfalls in Yosemite Valley are examples of this phenomenon. The rivers are flowing from hanging valleys. -->
Lammoù-dour uhelañ ar bed
Setu lammoù-dour uhelañ ar bed
Skeudennoù
Skeudennoù eus un 40 lamm-dour dre ar bed zo bet bodet amañ.
Adjawaeg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar c'hornôg B.2 eo an adjawaeg (ajawa, aja pe ajanci) komzet gwechall e Bauchi Nigeria (1982)
Ur yezh varv an hini eo.
Dourlamm an Nil
Dourlammoù an Nil a vez lavaret eus ar 6 dourlamm a zo war ar stêr Nil en Egipt.
Thierry Henry
1,88 m ha 83 kg a zo dezhañ.
Siwogaeg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar c'hornôg B.2 eo ar siwogaeg (ciwogai, tsagu pe sago) komzet gant tro-dro da 2.000 den e Bauchi Nigeria.
Tost eo d'an dirieg.
Strollad Sokialour (Belgia)
150px|dehou|thumb|Logo ar strollad. Ar Strollad Sokialour (e galleg:Parti Socialiste/(PS), en alamaneg:Sozialistische Partei/(SP) a zo ur strollad politikel eus lodennoù gallek hag alamanek Belgia.
Tchorotegeg
Ur yezh otek-mangeek eus isskourr ar yezhoù tchiapanek-mangeek eo an tchorotegeg (chorotega pe mangue) komzet gwechall en Amerika ar C'hreiz. Ur yezh varv an hini eo.
Rab
thumb|Pelec'h emañ enez Arb thumb|Kêr gozh Rab
Rab (Arbe en italianeg) zo un enezenn eus Kroatia e biz Mor Adria.
Hervez ar richenn e oa deuet sant Marinus, diazezer San Marino er, eus enez Arb.
Moere
left|thumb|200px|Ar porzh-houarn
Moere en izelvroeg hag e flandrezeg kornôgel, a zo ur gêriadenn vihan eus Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Abaoe 1977 eo ur rann eus kumun Gistel.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|160px|An iliz katolik [[Nikolaz Mira|Sint-Niklaas]]
Turkeg
Ur yezh altaek eus skourr ar yezhoù turkek rik eo an turkeg (türkçe), komzet gant tro-dro da 75 milion a dud en holl o kontañ ar re a ra gantañ evel eil yezh (60 milion evel yezh kentañ) den e Turkia (46.278.000 a dud e 1987 pe 90% eus ar boblañs), Kiprenez (177.000 den e 1995 pe 20% eus ar boblañs), Bulgaria (845.550 den e 1986 pe 9% eus ar boblañs), Makedonia (250.000 den e 1982), Moldova, Iran, Gres (128.380 den e 1976), Irak, Siria, Azerbaidjan, Roumania (150.000 den e 1993), Ouzbekistan, Aostria (183.445 e 2001) den hag Alamagn (~2 vilion a dud).
E Bulgaria emañ ar bulgareg o kemer plas an turkeg tamm-ha-tamm.
Tour-tan ar Stif
Tour-tan ar Stif zo un tour-tan en enez Eusa, e reter an enezenn. Savet eo bet war ar vri, uhel a-us ar mor.
Turkeg
Yezhadur
Dres evel an holl yezhoù altaek pe c'hoazh evel ar yezhoù finnek-ougrek evel an estoneg pe an hungareg, an turkeg a zo anezhañ ur yezh daspegel hep jener ebet hag ivez gant kensonerezh vogalennek.
Tour-tan ar Stif
E dibenn ar e voe divizet gant Vauban lakaat sevel tourioù-tan en Eusa, e kornôg hag e reter an enezenn, evit heñchañ al listri kenwerzh a oa o vont eus ar Mor Atlantel da Vor Breizh. E 1700 e voe enaouet an tour-tan kentañ savet a-us bae ar Stif.
Turkeg
Yezhadur
E turkeg e vez implijet meur a lostger met n'he deus ar yezh rakger ebet, nemet e vije bet amprestet diwar ur yezh all.
An anv-kadarn
Talvezout a ra al lostgerioù da sevel-gerioù (gwelet pelloc'h Morfologiezh), ha talvezout a reont ivez pa vezont implijet gant an anvioù-kadarn evit diskwel an droad yezhadurel pe c'hoazh roll ur ger er frazenn o verkañ ar perc'henn, da skouer :
Ar verb
Reizh eo hogozik an holl verboù e turkeg.
Kevreadur (sintaks)
Urzh diazez ar frazenn a zo: rener-renadenn dra-verb (SOV) evel e japaneg ha latin.
An troadoù
Er frazenn amañ da heul, tennet eus ur gelaouenn embannet e turkeg, emañ implijet pep troad war-bouez ar genitivel. <blockquote style="font-family:Palatino; font-size:1.2em;">Türkiye'de modayı gazete sayfalarına taşıyan, gazetemiz yazarlarından N. S. yaşamını yitirdi
Rannyezhoù
Daou vloc'had rannyezhoù pennañ ez eus:
Morfologiezh
Dont a ra a-benn an turkeg da sevel gerioù nevez en un doare aezet-tre dre implijout lostgerioù:
Diwar verboù:
Valenciennes Football Club
Ar Valenciennes Football Club (VA pe VAFC), anvet a-raok Valenciennes Anzin Football Club, a zo ur c'hlub mell-droad gall krouet e 1913. Ar c'hlub a c'hoari tro-ha-tro e Ligue 1 (abaoe ar c'houlzad 2006-2007) pe e Ligue 2 (abaoe ar c'houlzad 2014-2015).
Turkeg
Kensonerezh vogalennek
Peurliesañ e vez lakaet an taol-mouezh war ar silabenn diwezhañ, nemet gant un nebeud lostgerioù zo pe gerioù amreizh evel masa ['masa].
Skritur
Skrivet e vez gant al lizherenneg latin abaoe 1928 pa oa bet lakaet da ofisiel e Turkia gant Kemal Atatürk a glaske modernaat ar yezh hag ar vro dre o zostaat diouzh ar C'hornôg. Betek neuze e veze implijet al lizherenneg arabek.
Stadegoù
Ur stadegenn zo, da gentañ sell, un niver jedet a-zivout ur boblañs. En un doare hollek, disoc'h arloadur un hentenn stadegel d'un teskad roadennoù a zo anezhi. Pa jeder ar c'heitad niveroniel da skouer, an treol a c'hoarvez eus jediñ sammadur an holl werzhadoù hag eus rannañ dre an niver a roadenn. E-se ez eus ur stadegenn eus ar c'heitad. Evit bout klok e deskrivadur arver ur stadegenn, dav eo deskrivañ e memes mod an treugennad ha teskad ar roadennoù.
Turkeg
Disklêriadur gwirioù mab-den
Mellad 1: ''Bütün insanlar hür, haysiyet ve haklar bakımından eşit doğarlar. Akıl ve vicdana sahiptirler ve birbirlerine karşı kardeşlik zihniyeti ile hareket etmelidirler.''
Lombarded
Unan eus ar pobloù german e oa al Lombarded pe Langobarded (Langobardi en latin, ha Lombardi war-lerc'h an, nemet e kreisteiz Italia ma voe miret an anv Langobardi betek an ).
Stadegoù
En un doare furmel, ha daoust ma 'z eo arveret ral a wech, ur stadegenn zo gwehanadur ur rizh dibarek (kevreizhenn ur sturiadell kenaozet a lies arselladenn eus ur savelenn a zo anezhi). Kement-se a gevaraez peurgetket da ledañ d'ar stadegoù un niver bennak a zisoc'hoù war ar gwehanadurioù (doareen dizalc'h div stadegenn pergen) pe jediñ tebekter stadegoù.
Lombarded
Istor
Er c’hentañ kantved e oant o vevañ e traoñienn ar stêr Elbe, e hanternoz Alamagn hiziv. A orin e oant eus kreisteiz Lec'hlenn hervez o mojennoù meneget gant Paol Diagon en. Er e oa pobloù all o tont eus ar reter ha mont a reas al Lombarded war-zu ar c’hreisteiz. Goude ur pennad en em ziazezjont e Pannonia hag e Noricum (Aostria hag Hungaria hiziv). Reiñ a reas an impalaer roman Justinian I an aotre dezho da chom eno e 548, evel foederati (pobl kevreet gant ar Romaned). E 568, dindan ren o roue Alboin, e voe treuzet an Alpoù ganto hag aloubiñ a rejont hanternoz Italia. Eno e voe savet ur rouantelezh ganto, hag e Pavia edo o c'hêr-benn. Goude se ez ejont pelloc’h war-zu kreiz ha su Italia, hep tagañ evelkent Stadoù ar Pab nag arvor ar c’hreisteiz a oa e dalc’h an Impalaeriezh vizantat. Goude marv ar roue Alboin (war-dro 570) e voe rannet o rouantelezh e 36 dugelezh. Ne oa ket unvan bro al Lombarded ken ha gwanoc’h en em gavent evit talañ ouzh tagadennoù Kergustentin en un tu pe re ar Franked en tu all.
Stadegoù
E-touez ar stadegoù e servij ul lod vras o deus perzhioù dibarek etre traoù all e Trereadur stadegel evit ar prizadur stadegel. Ar prizerion a servij da brizañ arventennoù stadegel. Gwelladur ar prizerion a c'hell lakaat stadegoù harp da wiriekaat perzhioù 'zo hag a c'hell kevaraezañ da lakaat ar prizerion-mañ da gengerc'hañ buhanoc'h.
Lombarded
Istor
Pa zeujont da Italia e oa pagan darn eus al Lombarded, tra ma heulie lod all kredenn gristenArius. Abalamour da se ne oa ket mat an darempred etre int hag ar bibien. Tammig-ha-tammig hepken e voe degemeret ganto ar boazioù roman hag ar gatoligiezh. Gant ar pab e voe galvet ar Franked d'e sikour enep dezho, ha trec’h e voe ar Franked, renet gant Pepin Grenn, war al Lombarded. Dont a reas ar Franked adarre, galvet gant ar pab Adrian I, ha trec’h e voent adarre. Goude trec'het ar roue Dider Lombardia, gant Karl Veur, roue ar Franked, e voe roet d'an trec'hour kurunenn roue al Lombarded e Pavia e 774.
Lombardia
Lonket e voe bro al Lombarded neuze en Impalaeriezh ar Garolingidi. Lezet o deus al Lombarded o anv d’ur rannvro vras e hanternoz Italia a vez graet Lombardia anezhi.
Paulinus Kembre
thumb|220px|Iliz Sant Peulin, e [[Llangors. skeudenn gant Simon Atkin]] Paulinus Kembre, pe Peulin (e kembraeg), a oa ur sant brezhon eus dibenn ar e Kembre, enoret e Sir Gaerfyrddin.
Bevañ a rae evel penitiour e Hendy-gwyn ar Daf ha gantañ e oa e ziskibien Dewi ha Teilo. Sevel ilizoù ha chapelioù a reas en ardremez Llanymddyfri. Krediñ a reer e kemeras perzh er sened-eskibien Llanddewi Brefi e 545. Lidet e vez d'an 23 a viz Du.
Paol Aorelian
Kavout a rae da G. H. Doble e oa ar memes den evel Paol Aorelian, met dizemglev zo diwar-benn an dra-se, pa gred lod e oa yaouankoc'h eskob Leon eget Paulinus Kembre.
Lennegezh
Unan eus harozed Buchedd Garmon, pezh-c'hoari Saunders Lewis, eo Paulinus Kembre, gant ar sant brezhon all Ildud.
Aimen Rizouk
Aimen Rizouk a zo bet ganet d'an 3 a viz Eost 1979.
Meurc'hoarier echedoù aljerian eo.
Mestr Meur eo.
2 489 edo e renk Elo e miz Du 2016.
Ezel eo eus ar c'hleub katalan "Lleida C.E."
Kampion hiniennel ar broioù arab e 2007 e Kaero.
Dirieg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar c'hornôg B.2 eo an dirieg (diri(ya) pe diryawa) komzet gant tro-dro da 3.750 den e Bauchi Nigeria (1971).
Gwerliskin
Gwerliskin a zo ur gumun eus Bro Dreger e kanton Plouigno, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Breuriezhioù
Adal ar Grennamzer e voe rannet Gwerliskin etre peder breuriezh : bourg ; Kerivoal, tostik da Sant-Ener ; ar Fanet, e-kichen chapel Sant-Tegoneg ; Penn-ar-c'hoad, e-tal Sant-Maodez. Ouzhpenn e oa meur a genvreudeuriezh e Gwerliskin : hini a Sakramant, savet a-raok 1625, kenvreudeuriezh ar Rozera (savet e kerzu 1643 ), fini an Tiegezh Santel (savet e 1715}}). Re all a voe savet diwezhatoc'h c'hoazh : hini ar marv mat e 1866, ha hini ar Galon Sakr e 1879.
Brezhoneg
left|thumb
Republik Bouillon
Ar République bouillonnaise, pe Republik Bouillon, zo bet ur stad berr he fad hag a oa bet krouet e 1794 en dugelezh Bouillon, ur stad vihan (230 km2) dizalc'h etre Bro-C'hall da neuze hag an Izelvroioù aostrian (e Belgia hiziv). Padet e oa eus miz Ebrel 1794 betek miz Here 1795. 12 000 annezad a oa eno e 1790.
Istor
Godefroy III (1728-1792) a oa dug Bouillon ha priñs Turenne, hag a-du gant an Dispac'h gall.
Tristan Bernard
thumb|left|Tristan Bernard treset gant [[Henri de Toulouse-Lautrec.]]
Tristan Bernard (Paul Bernard e wir anv) a zo bet ganet d'ar 7 a viz Gwenholon 1866 e Besançon (Bro-C'hall) ha marvet d'ar 7 a viz Kerzu 1947 e Pariz (Bro-C'hall).
Anv
Kemm e anv a reas Paul Bernard goude ur glaoustre war ur marc'h anvet Tristan a c'hounezas un tamm brav a arc'hant dezhañ.
Kamp-bac'h
Harzet e voe gant ar polis gall ha kaset da gamp-bac'h Drancy. A drugarez da Sacha Guitry hag Arletty e voe dieubet. Ne voe ket ken chañsus e vab-bihan François, kaset da v-Mauthausen, hag a varvas eno.
944
Diwar-benn bloavezh 944 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 944
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 944
Amel (stêr)
An Amel (Amblève e galleg) zo ur stêr eus Belgia, 93 km dezhi, a dremen dre gumun Amel hag a red dre proviñs Liège. Adstêr eo d'an Ourthe.
Douaroniezh
Eieniñ a ra an Amel e Honsfeld, e kumun Büllingen, ha 600 m uhelder dezhi neuze. Kemberiñ a ra en Ourthe e-kichen Comblain-au-Pont.
Gerdarzh
Dont a rafeeusur ger germanek "ambla", a dalv kement ha gwern (gwezenn).
Kumunioù treuzet
Tremen a ra an Amel drear c'humunioù-mañ:
Tchinantekeg Comaltepec
Ur rannyezh tchinantekek eo tchinantekeg Comaltepec eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 2.000 den (1990) e Mec'hiko.
Victor Bleas
Victor Bleas a oa un enseller skolioù e kornad Brest en XIXvet kantved. Lakaat a reas serriñ 15 skol ma veze kelennet e brezhoneg. Klask a reas troc'hañ ar vugale eus o zud gant kas anezho da skolioù-lojañ. Klask a reas diorren an deskadurezh e galleg evit ar merc'hed: "Pa ouezo ar merc'hed galleg e komzint galleg ouzh o bugale." Unan eus tadoù ar simbol eo.
Meneg
Meneg anezhañ zo e pajenn 137 al levr Pleins feux sur la langue bretonne, gant Herve Abalan, Coop Breizh.
Mbourkoueg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar c'hornôg B.2 eo ar mbourkoueg (mburku, barke, barko, burkanawa, mburkanci, wudufu pe kariya wuufu) komzet gant tro-dro da 4.000 den e Bauchi e Nigeria (1977).
Tchinantekeg Ojitlán
Ur rannyezh tchinantekek eo tchinantekeg Ojitlán eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant 22 000 a dud pe war-dro (1990) e Mec'hiko.
Roll livadurioù Artemisia Gentileschi
Amañ e vo kavet un dastumad eus oberennoù al livourez italian Artemisia Gentileschi (1593-1653).
Tchinantekeg
Ur yezh otek-mangeek eus is-skourr ar yezhoù tchinantekek eo an tchinantekeg (chinantec) komzet gant tro-dro da 80.000 den en holl e Mec'hiko.
Isrannet e vez e 14 yezh pe rannyezh disheñvel, anvet hervez al lec'h ma vezont komzet :
Slim Belkhodja
Slim Belkhodja a zo bet ganet d'an 23 a viz Du 1962 e Tuniz.
Meurc'hoarier echedoù tunizian.
Mestr Etrebroadel abaoe 1987, Mestr Meur Etrebroadel abaoe 2001.
2 476 edo e renk Elo e miz Gouere 2008.
5vet e voe e Kampionad Echedoù Bro-C'hall e 1986, Kampion hiniennel ar broioù arab e 2001 ha bez-kampion Afrika e 2005.
Kelenn a ra e Kleub Echedoù Forbach (Bro-C'hall).
Ellen Allien
He buhez
Adalek 1992 ez eo kroget da labourat evel DJ e toulloù-noz (Bunker, Tresor hag E-Werk) Alamagn. E 1994 eo bet e karg eus un abadenn gouestlet d’ar sonerezh elektronek war Kiss FM (Berlin). E-kerzh hec’h abadenn he deus skignet war-eeun abadennoù toull-noz brudetañ Berlin, Tresor e anv. Er memes bloavezh eo deuet er-maez he EP kentañ, anvet Just Let The Groove Go.
He zi-embann pladennoù
E 1997 he deus savet he zi-embann pladennoù, anvet Bpitch Control, gant ar pal brudañ ur seurt sonerezh IDM krenn da vat : tonioù-arnodiñ, luskoù troc’h-didroc’h, sonioù didroc’het ivez, sonioù boud ken kreñv ha re ar sonerezh tekno. Abaoe 2006 ez eo cheñchet he sonerezh hag ar pezh a vez produet gant he zi-embann : tekno bihanañ ha trancy a vez kinniget ganto bremañ.
Eus Stadtkind da Orchestra of Bubbles
He fladenn gentañ, Stadtkind (bugel ar gêr) a zo deuet er-maez e 2001. An titl a ziskouez splann ez eo gouestlet da Verlin. E 2002 he deus embannet un dastumad kanaouennoù advesket ganti : Remix Collection. Adveskañ a reas ivez Goldenboy Feat. Miss Kittin : Rippin Kittin. Peurliesañ e vez keñveriet an div blac’h rak damheñvel eo o fersonelezhioù, hag ouzphenn o deus o-div degaset elefennoù nevez d’un doare sonerezh a zo kentoc’h hini ar baotred.
E 2003 he deus kenlabouret gant Apparat (unan eus renerien an ti-embann pladennoù Shitkapult) a-benn produiñ he eil pladenn, Berlinette he zitl, (da enoriñ ar gêr e-lec’h m’eo ganet). Brud a dapas gant ar bladenn-se, gwelet evel unan eus re wellañ eus ar bloavezh-se. Er bladenn-se he deus troc’het ha drailhet he mouezh hag ar sonioù, ha deuet eo a-benn da sevel un oberenn dibar. Gant ar bladenn-se eo deuet a-benn Ellen Allien da gemmañ ar sonerezh IDM, da gas anezhañ en-dro betek an toulloù-noz, ha da sevel tonioù pop war un dro.
E 2005 he deus lakaet embann ur bladenn anvet Thrills. A-drugarez d’ar bladenn-se eo bet brudetoc’h, memes ma’z eo teñvaloc’h hec’h aergelc’h, ma vez keñveriet gant Berlinette. E-barzh Thrills e klever sonioù tost ouzh ar pezh a zo anvet tekno old school. Er memes bloavezh he deus krouet un ti-embann pladennoù all anvet Memo Musik, hag a ginnig pladennoù house ha tekno bihanañ. E 2006 he deus kenlabouret Ellen Allien gant Apparat hag asambles o deus lakaet embann ur bladenn anvet Orchestra of Bubbles. Labouret o deus kalz diwar-benn kempennadur ar bladenn (binvioù kerdin gwir a glever). Tonioù zo eus ar bladenn a zo bet embannet e stumm EP, hag advesket gant arzourien all evel Marc Houle pe Richie Hawtin. Er bloavezh-se he deus sonet e Brest e miz Eost, da-geñver gouel sonerezh Astropolis. Deuet e oa c'hoazh e 2004.
E 2007 he deus lakaet embann ur bladenn (hag un DVD) diwar-benn Berlin, anvet Berlin : The Other Side. Kroget he deus ivez da ijinañ ha da werzhañ dilhad. E memes bloavezh he deus advesket Ellen Allien kanaouennoù savet gant Troy Pierce, Beck ha Thom Yorke. Labouret he deus ivez war an dastumad Bpitch Control Camping 3, Compiled By Ellen Allien. Brudet eo bet ar bladenn gant un droiad da heul, anvet Camping Tour.
Tchinantekeg Quiotepec
Ur rannyezh tchinantekek eo tchinantekeg Quiotepec eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 8.000 den (1998) e Mec'hiko.
Sirieg (tchadek)
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar c'hornôg B.2 eo ar sirieg (siri) komzet gant un nebeud tud kozh nemetken e Bauchi e Nigeria (1982)
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo.
Kariyaeg
Ur yezh tchadek eus isskourr ar yezhoù tchadek ar c'hornôg B.2 eo ar c'hariyaeg (kariya, kariyu, kauyawa, lipkawa, vinahe pe wihe) komzet gant tro-dro da 2 000 den e Bauchi e Nigeria (1995).
Strollad Komunour India (Maoour)
Strollad Komunour India (Maoour) (e saozneg: Communist Party of India (Maoist)) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour maoour bet krouet en India e d'an 21 a viz Gwengolo 2004 pa gendeuzas Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Brezel ar Bobl gant ar Greizenn Komunour Maoour, bet dilennet penn Brezel ar Bobl, Muppala Lakshmana Rao (lesanvet "Ganapati") da Sekretour-Meur ar Strollad nevez-krouet.
Sevel a ra ar Strollad a-du gant linenn bolitikel Mao Zedong hag ezel eo eus Kuzul Kenoazañ Strolladoù hag Aozadurioù Maoour Su Azia (KKSAMSA).
Stourm a ra Strollad Komunour India (Maoour) dre guzh evit kas da benn brezel ar bobl ha dindan e veli emañ takadoù eus Jharkhand hag Andhra Pradesh ha staliet emañ ivez e Bihar hag en takadoù enne meuriadoù ouzh ar bevennoù e Chhattisgarh, Maharashtra, Kornôg Bengal hag Orissa. Pal ar Strollad eo kreñvaat e c'halloud war an takadoù-se evit krouiñ un takad dispac'hel stank a dalvezefe da diazez evit ledanaat brezl ar bobl dre India a-bezh.
Da geñver kendeuzadenn ar daou Strollad e oa bet kendeuzet ivez bp o c'hevrenn armet, d.l.e. "Arme Guerilla ar Bobl" (People's Liberation Guerrilla Army), kevrenn armet Brezel ar Bobl ha "Nerzh Difenn Ruz" (Lal Raskha Dal), kevrenn armet ar gKKM), ha diwar ar gendeuzadenn-se e oa bet krouet "Arme Guerilla Dieubidigezh ar Bobl" (People's Liberation Guerrilla Army), bodet ennañ tro-dro da 9.000-10.000 den, gante 6.500 a armoù.
Hoegaarden (Belgia)
Hoegaarden a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez. Gwechall e oa stag ouzh priñselezh Liège.
Ur gumun a labour-douar eo. Met brudet eo dreist-holl abalamour d'ar bier graet gant ar vreserezh Hoegaarden, ur rann eus ar c'henstroll InBev. Ar bier anavezet ar muiañ zo ur bier gwenn 4,9 % alkool ennañ, dous ha fresk ar blaz anezhañ. D'an 10 a viz Ebrel 2006 eo bet serret ar stal gant InBev ha kaset da Jupille.
Strollad Komunour India (Maoour)
Krouet ez eus bet meur a dalbenn ledan a lec'h da lec'h gant ar Strollad evit stourm war tachennoù resis, en o zouez:
Bihar
Madhya Pradesh
Amzer Doare Lec'h
Er yezhoniezh e vez implijet an termen Amzer Doare Lec'h evit renkañ yezhoù ar bed hervez an doare ma vez uzhiet peurliesañ gante ar rannfrazennoù adstagennek.
Implijet e vez alies an urzh-mañ gant yezhoù SOV, en o zouez ar japaneg.
Yezh skouer: an alamaneg
Implijet e vez ivez gant an alamaneg, gantañ da diazez an urzh SVO met implijet gantañ ivez an un urzh V2 e degouezhioù yezhadurel resis, dreist-holl en islavarennoù pennañ:
Klegereg
Klegereg a zo ur gumun eus Breizh e departamant ar Mor-Bihan. Pennlec'h Kanton Klegereg e oa betek 2015.
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed left|thumb|Anv R. Houarno, un den eus Klegereg, ouzh monumant ar re fuzuilhet e Porzh-Loeiz
Kariotip
Ar c'hariotip eo hollad ar c'hromozomoù e kelligoù ur bevedeg. Gant an termen kariotip e raer anv ivez eus skeudenn hollad kromozomoù ur gellig, urzhiet en un doare standart.
E kelligoù somatek an den ez eus 23 c'houblad kromozomoù, da lâret eo 46 kromozom. Niverennet int eus 1 betek 22 mui ar c'hromozomoù seksel (XX evit ar merc'hed, XY evit ar baotred).
E kelligoù seksel an den ez eus ur skouerenn hepken eus pep kromozom, da lâret eo 23 c'hromozom.
Implij
Dielfennet e vez ur c'hariotip evit meur a abeg, da skouer :
Boulogne-sur-Mer
Boulogne-sur-Mer (e galianeg : Bounonia, en enor d'an doueez Bounona, magerez ar vrezelourien ; en izelvroeg : Bonen, e latin : Gesoriacum, e ch'ti : Boulon) a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall). Pennlec'h Arondisamant Boulogne-sur-Mer eo.
Ferdinand Iañ an Impalaeriezh Santel
Ferdinant Iañ Habsbourg, impalaer Alamagn, ganet e 1503 en Alcala de Henares e Kastilha, ha marvet d'ar 25 a viz Gouhere 1564 e Vienna (Aostria), a voe
Boulogne-sur-Mer
XX kantved
Brezel-bed kentañ: .
Bezioù ar C'hommonwealth en ur vered eus ar gumun:Boulogne East Cemetery
Ul lodenn eus unan eus beredoù kumun Boulogne, hini ar Reter, a voe gouestlet da bezioù ar C'hommonwealth adalek penn-kentañ ar Brezel bed kentañ. Boulogne a oa unan eus diazlec'hioù pennañ luioù ar C'hommonwealth war an douar bras, gant ospitalioù ha servijoù-yec'hed e-leizh, ar re a varve en ospitalioù-se a veze douaret er vered-mañ. Implijet e voe betek miz Even 1918; erruet e oa leun-leun: digoret e voe unan arall e Terlincthun e Wimille. Douaret eo bet enni al Lance Corporal Jesse Short, 24th Bn Northumberland Fusiliers, barnet da varv ha fuzuilhet e miz Here 1917, evit bout bet kemeret perzh en Arselladeg Étaples,.
Tchinantekeg Ozumacín
Ur rannyezh tchinantekek eo tchinantekeg Ozumacín eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 5.000 den (2000) e Mec'hiko.
Ferdinand Iañ an Impalaeriezh Santel
E vuhez
Mab e oa da Fulup Iañ Kastilha ha da Juana de Castilla, rouanez Spagn, ha breur e oa da Karl V. Kemer a reas, war-lerc'h e vreur henañ, kurunennoù Aostria, Stiria, Hungaria, ha re all c'hoazh, a oa peadra an Habsbourged, ha goude, pa voe en em dennet Karl, e voe lakaet e penn an Impalaeriezh santel roman german. Eñ an hini a grogo lignez Habsbourged Aostria, pe Habsbourged Vienna.
Roue Bohemia ha Hungaria e teuas da vout en 1526, war-lerc'h marv ar roue Loeiz II Hungaria, e vreur-kaer, ha dilennet e voe da Roue ar Romaned en 1531, ha diwezhatoc'h e voe anvet da Impalaer pa guitaas e vreur Karl ar galloud e 1556. Nac'h a reas ar pab Paol IV e anavezout evel impalaer an Impalaeriezh Santel Roman German dre ma ne oa ket bet goulennet ali ar Sez-Santel nag evit e zilennidigezh nag evit dilez Karl V. Nac'h a eure Ferdinant e oa ezhomm eus an asant-se ha diwar neuze ne voe ket goulennet asant ar pab ken gant an impalaerien santel. Sioul ha peoc'hus e voe e ren ha klask a reas lakaat katoliked ha protestanted d'en em glevout.
D'ar 25 a viz Mae 1521 e timezas e Linz, en Aostria, da Anna Jagellon (1503-1547), merc'h pennhêrez Vladislas II Hungaria, a oa roue Bohemia ha roue Hungaria, dimezet da Anna Foix. Kenkent ha deroù e ren en Kroatia, Hungaria ha Bohemia, levezonet gant e guzulierien alaman a oa ampart war ar gwir roman, e kendalc'has Ferdinant gant e bolitikerezh kreizennañ.
Nevezintioù
Meur a nevezinti a zegasas:
E vugale
Ur ribitailh bugale, 15 en holl, o doe Ferdinant hag Anna Bohemia ha Hungaria, ha dre o dimeziñ e kasas an impalaer e bolitikerezh, en sell da greskiñ e c'halloud.
1652
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1652
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1652
Wardjirieg
Ur yezh tchadek eus isskourr ar yezhoù tchadek ar c'hornôg B.2 eo ar wardjirieg (warji, warjiri, warja, warjawa pe sar(awa)) komzet gant tro-dro da 65 000-70 000 den e Bauchi e Nigeria (1995).
Implijet e vez muic'h-mui ar haousaeg gant an dud.
Pib-ilin
Ar pib-ilin a oa bet krouet da-heul lezennoù bet savet gant ar Saozon a-enep Iwerzhoniz. Savet e oa c'hoant dezho da skarzhañ, da vreinañ ar binioù bras. Evel-se o doa divizet difenn c'hwezhañ e-barzh ur benveg sonerezh, hag ouzhpenn da se o doa difennet seniñ er sav. Neuze o doa divizet Iwerzhoniz krouiñ ar benveg-se.
Istor ar benveg
Alies e veze lakaet ar biniaouer a-gostez. Anat eo, dre liesegezh ar benveg, perak ez eo bet lesanvet « ograou iwerzhonat ».
Ur benvega orin brezelek e oa, a denne d'ur binioù c'hwezhet dre ar genoù. Ledet eo bet dre Europa ha testeniet en Iwerzhon, adalek an. Dre ma oa un arouez soudardel ez eas diwar-wel er gant aloubidigezh ar Saozon. Distreiñ a reas gant e stumm orin e penn-kentañ an. E keit-se, war-dro fin ar XVIId ha penn-kentañ an en em zamgemmas ar binioù evit dont da vezañ ar pib-ilin, ur benveg dre c'hwezhiñ kaset en-dro gant an ilin (iwerzhoneg : uillin, tro-c'henidik uilleann, "eus an ilin") ; union pipes e oa e anv kentañ, sur a-walc'h abalamour ma son ar reizher tenor, an hini kentañ bet ouzhpennet d'ar benveg (un tamm a-raok 1790), a-unson gant al levriad (chanter e saozneg) ha n'eo ket abalamour da unvaniezh Iwerzhon gant Bro-Saoz e 1800, un displegadenn dre zichañs kontet betek re. Ar reizherioù all zo bet ouzhpennet e-kerzh an XIX kantved, ha W.H. Grattan Flood a ijinas e-kerzh e studi an anv uilleann pipes ("pib-ilin"), o krediñ evel-se adkavout an anv gwirion.
Ar mont en-dro
Daou eizhved zo el levriad. Lod eus levriadoù ar pib-ilin a c'hell kaout betek 7 pe 8 alc'hwez evit seniñ hanter-donioù, ha peurvuiañ int kendoniet e Re (D concert set) pe a-wechoù e Do, Do#, Si, ha raloc'h e La (flat set). Al levriad a c'hell bezañ savet gant un alc'hwez anvet stop key a dalvez da stankañ an aer ha herzel outañ da dremen evit paouez ar son ha gellout kendoniañ ar c'hornioù-boud hep kaout son al levriad. Ar pib-ilin eo ar binioù nemetañ, gant ar small pipes, ma c'heller paouez son al levriad. Gant ar biniawoù all e vez sonet un ton (war al levriad) gant ar c'hornioù-boud hep gellet paouez ar son. An aer a ya war-zu ar sac'h zo kaset gant sikour ur vegin, staget war an dargreiz ha war ar gigenn-daoubenn. Fiñv ar vrec'h hag an ilin a gas aer d'ar vegin.
Peurvuiañ e vez savet ar piboù-ilin gant tri c'horn-boud, toniet o-zri war un eizhved disheñvel, ar pezh a seblant dreistordinal peogwir e vez toniet peurvuiañ war ar bempenn hag an eizhved evit ar binioù boas. Bez' ez eus ivez binvioù savet gant pevar c'horn-boud, met an dra-se a chom ral a-walc'h. An oberour Alain Froment en deus savet binvioù gant ur c'horn-boud toniet war ar bempenn met deuet eo an ardremañs-se da vezañ implijet alies a-walc'h. Evit gellet en ober ec'h implij ar soner alc'hwezioù staliet war ar c'horn-boud o labour stankañ an aer kaset d'ar c'horn-boud, hag a-hend-all e laka anezhañ war e c'hlin gant al levriad en ur stankañ an holl doulloù aer a baouez ar son er mod-se.
E-kichen ar c'hornioù-boud emañ ar reizherioù, e-giz ul levriad gant alc'hwezioù, hag a vez implijet da heuliañ an ton pe da gendoniañ, pe e-unan, pe gant al lusk. An alc'hwezioù-se a vez kaset en-dro gant arzorn ar soner ; an niver ar reizherioù a c'hell bezañ etre unan ha pemp anezho. Ret eo teurel pled er sonerezh hengounel iwerzhonat d'an hañvaledigezh a zo etre ar fiddle (biolin) hag ar pib-ilin e-keñver doare da son (da skouer doare seniñ Kevin Burke ha Paddy Keenan e-barzh The Bothy Band). Ar soner pib-ilin a son ar memes notennoù hag ar fiddler gant e gerdin, an daou o seniñ a-unson.
Ar stummoù diseurt
Alies e vez gwelet piboù-ilin diglok, peurliesañ en abeg d’ar priz pe da zizampartiz ar soner(ez). Reizherezh ar c'hornioù-boud, ar reizherioù hag al levriad zo diaes da ober. Ouzhpenn evit a sell ouzh ar priz, e vez ret kontañ 1 500 € evit ur practice set, div wech muioc'h evit un half set ha teir gwech muioc'h evit ur full set. Practice set ("benveg-deskiñ") a vez graet eus ar benveg hep korn-boud na reizher ebet. C'hoarvezout a ra eus elfennoù diazez ar pib-ilin hepken : ul levriad, ur sac'h hag ur vegin. An half set a c'hoarvez eus ar memes elfennoù hag ar practice set met gant kornoù-boud ouzhpenn. N'eus reizher ebet. Ar benveg klok eo ar full set.
Antropologiezh
An antropologiezh, pe c'hoazh an denoniezh, eo ar skiant a studi an Den e pep keñver : emdroadur, korfadurezh, bevoniezh, kleñvedoù, kevredigezh, sevenadur hag all. War un dachenn strisoc'h ez eo he fal studiañ ar c'hevredigezhoù nann-kornôgat, pe c'hoazh ar bihanniveroù kenelel kornogat.
Meur a skol zo en denoniezh :
Troet gant tu arouezel ha tu kevredadourel an denoniezh eo ar C'hallaoued, ur skourr eus argevredadouriezh eo an denoniezh hervezo ; lod denoniourion e kav dezho ned a ket ar C'hallaoued don a-walc'h e studi danvezel ha fizikel ar c'hevredigezhioù. Liesdiskiblezheloc'h eo an doare angl-ha-sakson, pa rann an denoniezh e pevar skourr :
Llan-gors
thumb|220px|Iliz Sant [[Peulin, e Llan-gors.]]
Ur gêriadenn e kontelezh Powys, e Kembre, eo Llan-gors, er reter da Aberhonddu. Un iliz zo, gouestlet da Sant Peulin.
E-kichenik emañ Llyn Syfaddan, brasañ lenn naturel kreisteiz Kembre.
Stag ouzh Llan-gors emañ kêriadennoù Llangasty Tal-y-llyn, Llanfihangel Tal-y-llyn ha Cathedin.
1 045 a dud a oa eno o chom e 2001.
Léon de Witte
E penn ar rannlu marc'hegerezh belgiat e voe lakaet pa voe savet e 1913. Trec'h e voe war an Alamaned en Emgann Halen e Belgia d'an 12 a viz Eost 1914 e deroù ar Brezel-bed kentañ.
Zoumbouneg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar c'hornôg B.2 eo ar zoumbouneg (zumbun pe jimbin(awa)) komzet gant tro-dro da 2.000 den e Bauchi e Nigeria (1995).
Proviñs Brescia
Proviñs Brescia zo ur proviñs eus Lombardia, en Italia, ha kêr Brescia eo ar pennlec'h.
Istor
Republik Brescia a voe savet eno e 1797.
Kumunioù Proviñs Brescia
206 kumun zo er broviñs.
Tchinantekeg Lealao
Ur rannyezh tchinantekek eo tchinantekeg Lealao eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 2.000 (1990) e Mec'hiko.
Aa en Hunze
Aa en Hunze (distagañ : ) a zo ur gumun e proviñs Drenthe en Izelvroioù. 278,86 km² eo gorread Aa en Hunze (douar : 276,74 km², dour : 2,12 km²). D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 25.583 annezad enni. An anvioù Aa (resisoc'h : Drentsche Aa) ha Hunze a zo anvioù div stêr a dreuz ar gumun.
SLB Skol-Veur
SLB Skol-Veur a zo rann studierien Sindikad Labourerien Breizh. Kavet e vezont e skolioù-meur Breizh, dreist-holl e Skol-veur Roazhon 2, e lec'h m'o deus dilennidi. Ur pouez bras o deus bet da goulz ar stourmoù a-enep d'ar CPE. Gaël Roblin a 'zo e touesk pennoù ar c'hweluniad e Roazhon 2. Ideologiezh ar c'hweluniad a liamm ar vroadelouriezh vreizhat ouzh mennozioù an tu-kleiz.
Aa en Hunze
Kêrioù ha kêriadennoù
Ar c'hêrioù ha kêriadennoù da-heul a ya d'ober kumun Aa en Hunze : Achter 't Hout, Amen (Drenthe), Anderen, Anloo, Annen,Annerveenschekanaal, Balloërveld, Balloo, Bareveld,Bonnen, Bonnerveen, Bosje, Bovenstreek, De Hilte, Deurze, Eext, Eexterveen, Eexterveenschekanaal, Eexterzandvoort, Ekehaar, Eldersloo, Eleveld, Gasselte, Gasselterboerveen, Gasselterboerveenschemond, Gasselternijveen, Gasselternijveenschemond 1e Dwarsdiep, Gasselternijveenschemond 2e Dwarsdiep, Gasteren, Geelbroek, Gieten, Gieterveen, Gieterzandvoort, Grolloo, Kostvlies, Marwijksoord, Nieuw-Annerveen, Nieuwediep, Nijlande, Nooitgedacht, Oud-Annerveen, Papenvoort, Rolde, Schipborg, Schoonlo, Schreierswijk, Spijkerboor, Streek, Torenveen, Veenhof ha Vredenheim.
SLB Skol-Veur
Disoc'hoù en dilennadegoù:
-Em ginnig a ra an SLB Skol-Veur e penn kentañ ar vloavezh skol 2005-2006 e Roazhon 2 ha paket gantañ 7% eus ar mouezhioù. 3 dileuriad SLB Skol-Veur a zo neuze e Roazhon 2.
Aa en Hunze
Kêrioù ha kêriadennoù
An anv-lec'h hirañ (ur ger nemetken) a gaver en Izelvroioù eo Gasselterboerveenschemond.
SLB Skol-Veur
Disoc'hoù en dilennadegoù:
Evit departamantoù Aodoù-an-Arvor / Ill-ha-Gwilun, an SLB en deus dastummet 9.17% eus ar mouezhioù (da skouer: 16.2% e Roazhon 2, 28.1% e IUT Lannuon)
Evit departamantoù Penn-ar-Bed / Morbihan 6.25% eus ar mouezhioù (da skouer: 23.5% e Lise ar Groaz-Ruz e Brest).
Palioù ar stourm kaset da benn gant an SLB Skol-Veur:
Evit al lojeiz e stourmo ganeoc'h SLB :
- Evit ma vefe savet muioc'h a lojamantoù skol-veur (cité U) hag e vefe renevezet ar re gozh,
- Evit ma vefe roet al locapass d'an holl,
- Evit ma vefe stanket ar feurmoù,
- Evit ma vefe kresket an APL.
Evit ar yalc'hadoù :
- Evit ma vefent kresket dre vras,
- Evit ma vefe diskennet ar skeul evit gallet tapout anezhe,
Aa en Hunze
Transportoù
N'eus ti-gar ebet er gumun. Ti-gar Assen eo an ti-gar tostañ.
SLB Skol-Veur
Palioù ar stourm kaset da benn gant an SLB Skol-Veur:
- Evit ma vefe roet ar yalc'hadoù e-pad 12 miz ha n'eo ket e-pad 9 miz, ha jedet anezhe hervez an diskleriadur bet graet d'an tailhoù ar bloavezh a-raok.
Aa en Hunze
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Aa en Hunze ez eus 21 dileuriad (dasparzh : miz Meurzh 2007) thumb|center|350px
SLB Skol-Veur
Palioù ar stourm kaset da benn gant an SLB Skol-Veur:
Evit an treuzdougen :
- Evit ma vefe roet da bep lisead ha pep studier, gant ma vo kinniget gante o c'hartenn studi, un distaol evit ar c'hirri boutin hag an trenioù TER etre 50% ha 75% deus ar priz normal. SLB Skol-veur ‘zo bet ar sindikad nemetañ o kabaliñ war ar poent-mañ.
Evit buhez sevenadurel ar studierien:
- Evit ma vefe tu d'an holl deskiñ sevenadur Breizh, goulennomp e vefe krouet ur “chekenn sevenadur” a-benn mont da zeskiñ Brezhoneg,
- Stourmomp evit ma vefe Brezhoneg war wel e pep lec'h e skolioù-meur ar vro (pretier, annezoù, lec'h studi...) hag evit ma vefe tu d'ober e studioù penn da benn e Brezhoneg.
- Ret eo d'ar pretier zo er skolioù-meur hag e skolioù ar vro implij ar pezh zo produet er vro ha ledannat ar c'hinnig a voed disheñvel evit ar re a gar (bio, ...).
- Pep studier ne vern peseurt keodedelezh a vefe gantañ pe ganti a dle kaout ar gwir da studial er vro en un doare dereat, da labourat, da dapout ar yalc'hadoù hag al lojeiz evel ar studierien deus Breizh.
Evit an demokratelezh e Breizh hag er c'h/CROUS :
- Evit ma vefe ar c'hCROUS tostoc'h eus an dud ha demokrateloc'h evit m'emañ bremañ, lakaomp er maez ar 6 den anvet gant ar prefed (anvet en gant Pariz !), ha stourmomp evit ma vefe adstaget al Lliger-Atlantel eus ar peurrest eus Breizh, e bed an deskadurezh uhel ivez...
Naer-dall
An naered-dall zo naered bihan eus ar c'herentiad Typhlopidae, ennañ 6 genad ha war-dro 200 spesad. Heñvel-rik eo o holl skantennoù. Keit hag ur c'hreion int, ma vez graet naered-munut anezho ivez. Kavet e vezont e broioù trovanel Afrika, Azia hag Amerika.
Tchinantekeg Lalana
Ur rannyezh tchinantekek eo tchinantekeg Lalana eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 10.500 (1998) e Mec'hiko.
Lens (Pas-de-Calais)
Lens a zo ur gumun eus departamant ar Pas-de-Calais (Bro-C'hall). Pennlec'h arondisamant Lens ha kanton Lens eo.
Vichnou
Vichnou (sañskriteg विष्णु, distaget: viṣṇu), anvet ivez Narayan(a) (नारायण; nārāyaṇa) a zo unan eus doueed an hindouegezh, liammet ouzh ar c’hendalc’h hag ar gwarez. Eil doue an trimourti (trimūrti) eo, gant Brahma ha Chiva. Doue ar vuhez-marv-adc’hanedigezh eo ivez. Gant an trimourti ez eo aroueziet kelc’h ar vuhez :
thumb|Vichnou azezet war e [[lotuzenn]]
Alies e vez skeudennet Vichnou azezet pe o tiskuizhañ war ul lotuzenn. Dimezet eo gant Lakshmi, doueez ar binvidigezh hag ar chañs. Gantañ e vez ivez e erer, Garouda e anv. A-drugarez d’ar rishi e teuas a-benn Vichnou da aozañ un arsav-brezel etre Vritra hag Indra. A-wechoù e vez gwelet ivez an Douar (Bhūmi pe Bhû Devi) evel gwreg Vichnou. Pa oa war-nes bezañ beuzet dindan an dour e voe saveteet an Douar gantañ (dindan ur stumm all anvet Varâha). Liammet eo ivez ouzh ar roueelezh, rak stag eo an Douar (Bhūmi) hag ar chañs (Lakshmi) ouzh ar roue. E sañskriteg ec’h implijer ar ger bhūpati da dermeniñ ar roue, hag ar ger-se a c’hall talvezout “mestr” pe “gwaz” an Douar.
Bepred e vez gwisket gant ur mintr, un arouez ouzhpenn eus ar roueelezh. Daoust ma c’haller soñjal ez eo Indra roue an doueed e tiskouez an arouez-se eo bet kemeret ar roll-se gant Vichnou. Kemend-se a zo kadarnaet gant ur bern mojennoù e-lec’h ma vez mezhekaet Indra gant Vichnou (dindan unan eus e enkorfadurioù).
Kensonenn logigoù
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn logigoù (saoz.: alveolar consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn ganti an dent da lec'h distagañ pennañ, da lâret eo e stok pe e tosta penn an teod ouzh al logigoù dent, etre an dent hag ar staon.
Alies a-walc'h e ra yezhoù ar bed pe gant kensonennoù dent (evel e spagnoleg) pe gant kensonennoù logigoù. E meur a yezh indezek avat, en o zouez ar sañskriteg hag an hindeg e reer gant rummadoù fonemennek logigoù ha dent.
Setu ar c'hensonennoù logigoù pennañ gant bep o arouezenn hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel:
Süd-Tiroler Freiheit
Süd-Tiroler Freiheit (Alamaneg evit Frankiz Tirol ar Su) a zo ur strollad broadelour alaman e Tirol ar Su. Krouet e oa bet e 2008 goude un disrann e-barzh Union für Südtirol.
Vichnou
Skeudennadur (mûrti) Vichnou
thumb|250px|Delwenn Vichnou e [[Singapour, gwelet e vez 12 skeudenn anezhañ]]
Vichnou zo gouest da gaout dek stumm disheñvel pa rank saveteiñ an dud rak ar marv (e-barzh an dour da skouer e teu da vezañ kurma, ar vaot).
Enkorfadurioù Vichnou
Pa vez ar bed war-nes mont da rouestl e vez enkorfet Vichnou. Rama ha Krishna eo enkorfadurioù brudetañ Vichnou. Hervez ar Bhagavad-Gita eo deuet Vichnou war an douar dindan dek stumm disheñvel : Chaitanya a zo gwelet ivez evel ur skeudenn eus Vichnou, evel enkorfadur Krishna.
Ne ouezer ket pegoulz ha penaos eo kroget azeulerezh Vichnou. Er Veda ez eo meneget Vichnou evel un doue a eil renk, bepred gant Indra. Diwezhatoc’h eo deuet Vichnou da vezañ unan eus tri doue an trimurti, hag unan eus re bouezusañ an hindouegezh. Doue pennañ ar vaishnava eo ivez Vichnou.
Brasserie des Abers
Lec'hiet eo ar Brasserie des Abers e Gwitalmeze e departamant Penn-ar-Bed. Krouet eo bet e 1999 gant an embregerezh Adam SA. Fardañ ha gwerzhañ a ra 7 doare bier disheñvel.
Priz
Ar Mutine blanche he deus resevet ar medalenn arc'hant er Concours général agricole de Paris 2008.
Miyaeg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar c'hornôg B.2 eo ar miyaeg (miya(awa) pe muya) komzet gant tro-dro da 30.000 den e Bauchi e Nigeria (1995).
Paaeg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar c'hornôg B.2 eo ar paaeg (pa'a(wa), afa(wa), afanci, pala pe fucaka) komzet gant tro-dro da 8.000 den e Bauchi e Nigeria (1995).
Rio
Ar ger portugalek rio hag ar ger spagnolek río (stêr e brezhoneg) a zo stank el lec'hanvadurezhioù portugalek ha spagnolek.
Dre vras e vez lakaet ar ger rio dirak anv pep stêr bras a-walc'h.
Un anv-tiegezh brezhonek eo Rio ivez.
Dishañvalout stêrioù
Meur a stêr (ha kêrioù pe traoù all a-wechoù) a gaver gant an anvioù-mañ:
Kalz kêrioù zo anvet diwar anv ur stêr, ha dezho un anv a grog gant Rio. Gwelout |listennad kumunioù Brazil
Proviñs Sevilla
Ar c'hêriadennoù-mañ