cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Franz Schubert
Evit klaviaz
Ur gudenn a zo bet gwezhall gant niveradur simfoniennoù Schubert, goude ar c'hwec'h kentañ anezho. Adkavet eo bet a-dammoù kevrollenoù raktresoù simfoniennoù niverus, bet dilezet pa oant bet kaset pell pe belloc'h gant ar sonaozour. Evel-se e voe deroet an niverenn 7 d'ar Simfonienn Veur D.944 pa voe kavet e 1838 gant Robert Schumann. Gant kavadenn an hini Diechu er bloavezhioù 1860 e voe deroet da homañ ziwezhañ an hevelep niverenn 7, tra ma teue an hini Meur da vezañ niverenn 8. En diwezh ar simfonienn D.729, gant pevar luskad klok met nann klaviazet, a zo bet sellet outi evel ur simfonienn wirion ha e toug a-wezhioù an niverenn 7, pezh a ro d'an hini Diechu an niverenn 8 ha d'an hini Meur an niverenn 9. An niveradur diwezhañ-mañ a zo hiziv an hini muiañ degemeret ha sellet outañ evel tra prenet, zoken m'eo ret alies ober dave da niverennoù katalog D digant Otto Erich Deutsch kuit a gemmeskiñ.
Trefieg
Trefieg a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gwenvenez-Penfaou, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Karanteg
Karanteg a zo anv
Na h-Eileanan Mora
Na h-Eileanan Mora (an Inizi Meur) pe Na h-Eileanan Seunta (an Inizi Boemus) (Shiant Isles e saozneg), zo un enezeg prevez er Minch, er reter da Na Hearadh en Inizi Gall e Bro-Skos. Un 8 km bennak emaint er gevred da Leòdhas.
Douaroniezh ha douarouriezh
An inizi eo :
1856
Diwar-benn bloavezh 1856 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1856
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1856
Llangrannog
Llangrannog zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh en arvor kornok Kembre, e Ceredigion. 775 a dud zo enni. 46,5% anezho a oar kembraeg (hervez niveridigezh 2011) hepken met an holl dud etre 15 ha 19 vloaz a c'hell ober gant ar yezh.
Emañ ar vourc'h en un draonienn strizh war vord ar stêr Hawen a furm ul lamm-dour e-kreiz ar gêriadenn. A-dreñv al lamm-dour-mañ emañ an darn goshañ, kêriadenn an iliz hec'h anv. Ne c'heller ket he gwelout adalek ar mor, ar pezh he deus he diwallet diouzh ar vorlaerien e-pad ar Grennamzer. Suroc'h e oa bord ar mor goude an kantved hag ur gêr nevez a voe savet e-kichen an draezhenn war un dro gant ur porzhig.
Er gumuniezh emañ ivez Blaen Celyn, Pentre-gat, Pontgarreg, Rhydcolomennod hag Ynys Lochtyn.
Anv
Dont a ra an anv eus sant Crannog, pe Crantog, a vefe sant Karantog pe Karanteg, en deus roet e anv d'ur barrez a Vro-Leon.
Aveiñ
Ur c'hamp a zo da Urdd Gobaith Cymru zo eno. Div davarn zo ivez Y Ship, hag ar Pentre Arms.
Ngaseg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù angasek eo an ngaseg ((a)ngas pe kerang) komzet gant tro-dro da 400.000 den e Plateau e Nigeria (1998).
Div rannyezh ez eus:
Loth
Loth zo
Neukölln
thumb|300px|Lec'hiadur 8vet arondisamant [[Berlin]]
Neukölln a zo 8vet arondisamant (Bezirk) Berlin. E su ar gêr emañ, hag an arondisamant pobletañ eo. Da vare rann Berlin e oa eus tu ar c'hornôg. Da vare adreizhadenn 2001 eo bet unan eus an teir fastell-vro a zo deuet da vezañ arondisamantoù hep ma vefe kemmet o bevennoù. Ennañ e kaver ar c'hêriadennoù da heul : Neukölln, Rudow, Britz, Gropiusstadt ha Buckow.
Istor
Anv a voe graet eus Neukölln evit ar wech kentañ e 1360. D'ar mare-se e oa ur gêriadenn anvet Richardsdorf. Frederick William I Prusia en em stalias eno e 1737, d'ar mare-se e oa anvet Rixdorf. E 1874 e oa 8000 annezad, 15000 dek vloaz goude. D'ar 1añ a viz Mae 1899 e teuas da vezañ ur gêr dizalc'h, hag an anv Neukölln a voe roet dezhi e 1912 diwar anv lodenn goshañ Berlin. E 1920 e teuas da vezañ ul lodenn eus Berlin Veur. Gropiusstadt a zo bet savet etre 1966 ha 1975, diwar steuñv Walter Gropius. Damheñvel ouzh La Defense e Pariz eo, hag ennañ ez eus ouzhpenn 60000 annezad.
Liammoù diavaez
Neukölln Neukölln נויקלן Neukölln Нойкёльн
Karanteg (sant)
Karanteg, a lider e ouel d'ar 16 a viz Mae, a oa ur manac'h eus Kembre a oa bet desket gant sant Padrig.
Roudoù anezhañ a gaver
An Linne Rosach
An Linne Rosach ("Mouezh ar Glac'har" e brezhoneg), Sound of Jura e saozneg, zo ur strizh-mor er reter da Enez Diùra en Inizi Gall, hag er c'hornôg da Cnapadal, a zo ul lodenn eus ul ledenez e douar-bras Skos.
Sergius Iañ
Sergius Iañ  a voe pab eus 687 da 701. Ganet e oa e kêr Antakia, e Siria, hag aet e oa e dud da chom da Balermo goude.
D'ar 15 a viz Kerzu 687 e voe anvet da bab.
Evel an darn vrasañ eus ar bibien gentañ e voe anvet da sant, Sant Sergius.
São José e o Menino
São José e o Menino (Sant Jozef hag ar Mabig Jezuz) zo un eoullivadur war vezher graet gant al livourez portugalat Josefa de Óbidos e 1670. Diskouez a ra Jozef o kerzhout en ur zerc'hel dorn ar bugel.
War wel emañ er Museu Nacional de Arte Antiga e Lisboa.
Islamouriezh
Islamouriezh eo an ideologiezh politikel a zo hec'h orin e krouidegezh strollad politikel ar Vreudeur vuzulman en Egipt e 1925. War atiz Hasan Al-Banna e oa bet savet ar strollad evit stourm ouzh an unpenniezh egiptat, pa oa houmañ dindan levezon greñv Breizh-Veur.
Hervez tezennoù al lodenn vrasañ eus an islamourien n'eo ket an Islam ur relijion hepken, met un doare da urzhiañ ar gevredigezh dre lakaat ar Charia, d.l.e. al lezennoù savet diwar ar C'horan, da lezennoù ar stad.
Deuet eo ar Vreudeur vuzulman egiptat da vezañ e penn un aozadur etrebroadel nann-ofisiel gant meur a strollad politikel e meur a vro. Strolladoù "breur" a vez kavet e Jordania, Maroko, Tunizia (Ennadah), Turkia (AKP), Palestina (Hamas), Yemen hag Aljeria.
Douar-bras
An douar-bras eo an douar ha n'eo ket un enezenn, ha n'eo ket gronnet gant ar mor. Pa reer gant ar ger-se e weler an enezenn evel un douar bihan e-skoaz an hini bras.
E gwirionez e vez lavaret "douar-bras" eus douar un enezenn vras ivez : Enez Mon eo an douar-bras pa vezer en Ynys Badrig, Kembre an douar-bras pa vezer e Mon.
Kevandir
Kevandir a vez lavaret ivez, met en un doare skiantel, ur ger deuet eus ar c'hembraeg cyfandir dre SADED e dibenn an, hag implijet el levrioù-skol a-vremañ.
Antananarivo
Antananarivo eo kêr-benn Madagaskar. Gant he 2 vilion a annezidi e 2002, ez eo kêr vrasañ ar vro ivez ha pennlec'h rannvro Analamanga. Emañ e-kreiz an enezenn, ouzh tor ur menez 1.468 metr uhelder. Bouedgounezerezh ha gwiaderezh eo greanterezhioù pennañ kêr.
Un aerborzh etrebroadel zo eno, hag un hent-houarn a gas da borzh bras Toamasina (Tamatave gwechall), war ribl Meurvor Indez. E Antananarivo ivez emañ skol-veur Madagaskar.
Caer Celemion
Caer Celemion a oa ur rouantelezh vrezhon en Hampshire a hiziv. Ne gaver hogos netra diwarni en testennoù met an arkeologiezh a ziskouez e oa ur greizenn-stourm bennañ eus ar Vrezhoned. Anvioù keltiek o-deus kêriadennoù ar vro evel Andover, Micheldover, Candover ha Pentbridge. Bezioù niverus a gleuzjod e tuchennoù Bro ar C'hleiz, tost a-walc'h eus ar c'helc'hiad ma voe savet Caer Celemion, ma c'haller krediñ e voe kalz emgannoù er rannvro.
Antananarivo
Talvezout a ra an anv Antananarivo kement ha Kêr ar mil. Gallekaet eo bet e Tananarive.
Caer Celemion
Un douflez, Douvez Bokerley, a savas tud Caer Celemion war he harzoù an hanternoz d'en em wareziñ ouzh argasadegoù ar saozon.
Antananarivo
Savet e voe kêr war-dro 1625. E 1797 e teuas da vezañ kêr-benn ar bobl Merina. Dindan ar roue Radama Iañ e teuas Antananarivo da vezañ kêr-benn an darn vrasañ eus an enezenn. Difennet e veze kreñvlec’h ar roue gant mil den (alese anv kêr). E 1895 e rankas rouanez diwezhañ Madagaskar kodianañ gant an alouberien c’hall. Ha dont a reas ar vro da vezañ un drevadenn c'hall, betek 1960, gant Tananarive da gêr-benn. E 1960, pa zeuas Madagaskar da vezañ ur stad dizalc'h, e voe lakaet Antananarivo da gêr-benn.
Caer Celemion
Ne anavezer netra diwar-benn he rouaned met mojennoù lec'hel a-zivout ur ramz Orion e anv, a zamveneg bezañs un tiern Einion e anv.
E-pad ar e voe peuraloubet ar rannvro gant Mercia ha Wessex.
Liammoù diavaez
Caer Celemion war History Files
Karterioù Berlin
Abaoe ar 1añ a viz Genver 2001 eo rannet Berlin e 12 arondisamant (Bezirke en alamaneg). Diazezet int war lezenn an 10 a viz Even 1998, diwar-benn adreizhadenn reolennadur an arondisamantoù. Kendeuzet eo bet ar pastelloù-bro kozh a-benn sevel an 12 arondisamant a-vremañ, hag adsavet ez eus bet 95 karter (Ortsteil) en ur gemer e kont o bevennoù kozh.
200px|thumb|right| An 12 arondisamant a-vremañ hag ar 95 karter krouet abaoe adreizhadenn [[2001]]
Karterioù (Ortsteil) Berlin
Berlin's 2001 administrative reform Районы Берлина
Michipeg
Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù angasek eo ar michipeg ((mi)ship pe c(h)ip) komzet gant tro-dro da 6.000 den e Plateau e Nigeria (1976).
Ur rannyezh ez eus:
Fresnicourt-le-Dolmen
Fresnicourt-le-Dolmen a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Timbroù Brunswick-Nevez
thumb|left|270px|Timbroù 1860
Ar Brunswick-Nevez (New Brunswick e saozneg) a zo anezhi ur broviñs eus Kanada, e reter ar vro, unan eus ar peder hini a savas Kengevredad Kanada e 1867.
E 1860 e ra enor un timbr (5 cents) da Charles Connell, politikour kanadian ... ha penn-rener postoù ar Brunswick-Nevez adalek 1858. Feuket eo an dud avat gant dismegadenn Connell, a-sav a-live gant ar Rouanez Viktoria, war an timbroù d'an nebeutañ. Kinnig a ra hennezh prenañ an holl dimbroù milliget neuze ha deviñ anezho dirak an holl, gant ar soñj sioulaat an teodoù fall. Kement-se a zispleg ez eus nebeut-tre a skouerennoù eus an timbr "5 cents" anezhañ hiviziken. E penn melestradurezh ar Postoù e chomo betek 1867, ha dilennet e Parlamant Kanada.
Gwelout Timbroù Skos Nevez
Toud penn-kazh
An toud penn-kazh, pe toud otus , ha berr-ha-berr "penn-kazh" , a zo un evn-preizh, Asio otus an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous en hantervoul norzh.
Tchakfemeg
Ur yezh tchadek eus isskourr ar yezhoù angasek eo ar tchakfemeg (c(h)akfem(-mushere)) komzet gant tro-dro da 5,000 den e Plateau e Nigeria (1990).
Cornelius
Un anv latin eo Cornelius. Kavet e vez en Alamagn hag en Izelvroioù ivez. Cornelia eo ar stumm gwregel. Diwarnañ eo deuet an anv gallek Corneille, hag an anv nederlandek Cornelis.
Anv-badez
Kalz Izelvroiz, livourien hag all, a oa o anv Cornelis (evel Cornelis Kick ) a zo bet gallekaet o anv-badez (en Corneille) pe latinekaet e en Cornelius.
Cambrai
Cambrai (Kamerijk en izelvroeg, Camaracum e latin) a zo ur gumun hag ur gêr eus Flandrez Frañs, e departamant Norzh, en Hanternoz Bro-C'hall. Pennlec'h Arondisamant Cambrai eo. Cambrésis a vez graet eus bro Cambrai.
Stummoù skrivet
Hen impalaeriezh roman
Impalaeriezh roman diwezhañ
Ardamezioù
En aour, e erez daoubennek dispak en sabel, pigosek ha krabanek en gul, katget ouzh kondon gant ur skoed e aour or e zri leon en glazur
Mor an Hanternoz
Mor an Hanternoz zo ur mor e Gwalarn Europa, dezhañ 575 000 km², hag en-dro dezhañ ar broioù-mañ :
Digeriñ a ra :
Pleustret eo Mor an Hanternoz gant listri e-leizh. Oberiant eo ar besketaerien warnañ, lod evel ar Vretoned o tont eus pellik dioutañ. Kavout a reer eoul-maen ennañ etre Bro-Skos ha Norvegia, daoust ma'z a buan ar puñsoù da hesk.
Lizherenneg c'hlagolitek
Al lizherenneg c'hlagolitek (diwar ar henslaveg: glagolə, “ger”) a zo anezhi al lizherenneg koshañ bet implijet evit skrivañ ar yezhoù slavek, enni 41 lizherenn er penn-kentañ.
Krouet e oa bet gant Sant Kirill ha Sant Metodius etre 862 ha 863 a-benn treiñ ar bibl ha testennoù all er yezhoù slavek.
War a seblant, diwar ar 41 lizherenn e oa bet savet peder war 'n ugent anezhe hervez patrom lizherennoù gresianek kemmet o stumm. Teir lizherenn a oa bet diorroet o stumm diwar patrom lizherennoù al lizherenneg hebraek hag ar peurrest e van dianv o orin.
E Rusia ne oa bet implijet al lizherenneg c'hlagolitek nemet ral a wech. E Kroatia an hini eo, avat, e oa bet implijet stank a-hed ouzhpenn mil bloaz hag e 1248 e oa bet aotreet dezhe gant ar Pab Inosant IV implijout o yezh hag o doare-skrivañ evit skrivañ lidoù an iliz.
Er Grennamzer e oa bet staliet da vat al lizherenneg kirillek, enni un 10 lizherenn bennak awenet gant re al lizherenneg c'hlagolitek, e lec'h al lizherenneg c'hlagolitek hag ne vez implijet ken nemet evit skrivañ Slavoneg an Iliz hag ivez a-wechoù gant Iliz Katolik Križevci e Kroatia.
Al lizherenneg
Daou doare ez eus da skrivañ al lizherenneg c'hlagolitek:
Kyrene (disheñvelout)
Kyrene (henc'hresianeg : Κυρήνη / Kurếnê, latinekaet e Cyrene) a c'hall bezañ:
Kar eo an anv Cyrenaica, ar vro en-dro da geoded Kyrene.
Bouc'hal
Ur vouc'hal zo ur benveg dezhañ ul lavnenn vetal (dir peurliesañ) stag ouzh un troad koad. Implijet e vez da droc'hañ koad peurliesañ, met bet eo bet implijet evel arm ivez. C'hoarvezout a ra ivez e vefe implijet gant ar bomperien pa rankont distruj dorioù.
Orin
Krouet e voe ar bouc'hili e-tro ar VI milved kent J.-K. da vare ar Mezolitik, en Europa. Ar ger rakindezeuropek a dalveze "bouc'hal" en dije gellet bezañ pelek'u-, hag a zeuas da vezañ πέλεκoς (pelekos) e henc'hresianeg ha parashu e sañskriteg.
Ar bouc'hili kentañ a oa dezho ur maen sanket etre daou blankenn koad stag an eil ouzh egile gant un tamm kordenn hag a servije ivez da zerc'hel al lavnenn en he flas. Ar re nevesañ zo dezho ul lavnenn doull, ha dre an toull-se e sanker an troad.
Arm
Evel armoù e c'hall ar bouc'hili bezañ implijet, pa vez tost an emgannerien an eil ouzh ar re all. Diaesoc'h da implijout evit klezeier einto, rak kempouez eo ar c'hlezeier gant ar pommelloù. Met nerzhusoc'h eo an taolioù pa skoer gant ur vouc'hal. Gant ar Franked e veze bouc'hili bihan anvet frankiskaoù, dezho un troc'h doubl. Ar bouc'hili bihan ha skañv a c'hall bezañ taolet; daou gilogramm e vez pouez ur vouc'hal peurliesañ.
Karpatoù
An anv
Anvet int Carpaţi e roumaneg, Karpaty e poloneg, tchekeg ha slovakeg, Карпати (Karpati) en ukraineg hag e serbeg, Karpaten en alamaneg ha Kárpátok en hungareg. Dont a ra anv ar C'harpatoù moarvat diwar anv ur bobl eus Dakia, anvet "Carpi" e latin, a oa o vevañ er reter d’an aradennad-venezioù-se, e Moldavia, hag a denne o anv o-unan marteze eus ur wrizienn indezeuropek kozh a dalvezfe "maen".
thumb|230px|right|Karpatoù ar c'hornôg e [[Polonia (ar menezioù Tatra)]]
Belem
Rummet eo bet ar Belem e-touez ar monumantoù istorel abaoe ar 27 a viz C'hwevrer 1984.
E-kerzh an hañv 2008 e oa bet ar "Belem" e porzh Montreal goude bezañ paouezet e Kêr-Gebek e-kreiz gouelioù 400 vloaz krouidigezh ar gêr-se gant Samuel de Champlain e 1608. Bretoned ar vro-hont a oa eno evit ober degemer mat d'ar vartoloded.
Santa Catarina (stad)
Santa Catarina zo ur stad e su Republik Kevreel Brazil, etre stadoù Paraná (en norzh) ha Rio Grande do Sul (er su). Er c'huzh-heol anezhi he deus un tamm harzoù gant Arc'hantina hag er sav-heol emañ ar Meurvor Atlantel. Florianópolis eo ar gêr-benn. Dont a ra hec'h anv eus Enez Santa Catarina, an enezenn er reter d'ar stad, e-lec'h m'emañ Florianópolis just a-walc'h. Er stad-se e kaver al live bevañ uhelañ e Brazil.
Kêrioù
Setu an 10 kêr dudetañ:
Ladon (stêr)
Al Ladon (Λάδωνας / Ládonas e gresianeg) zo ur stêr hag a red dre Arkadia.
West Virginia
West Virginia (distagadur IPA: [ˈwɛst vɜːˈdʒɪniə]), pe Virginia ar C'hornaoueg, a zo unan eus an 50 Stad a ya d'ober Stadoù-Unanet Amerika, e reter ar vro, savet diwar disrann Virginia e div stad da vare Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika (Brezel an Disrannidigezh). Charleston eo he c'hêr-benn.
Ladon (stêr)
Ar stêr
Emañ eienenn al Ladon war ar Menez Aroania, e-kichenik kêriadenn Kastriá, er c'hornog da gêr Tripoli, en Arkadia. Adstêr eo d'an Alfeios, 3 km er gevred da gêriadenn Tripotamia. a ya da aberiñ er Mor Enezek.
Meneget eo an anv e Teogonia ar barzh Hesiodos ha gant Paosanias ar Beajour.
An doue-stêr
Lakaet eo da dad div verc'h:
Max Weber
Max Weber a oa bet ganet d'an 21 Ebrel 1864 ha marv e oa d'ar 14 Mezheven 1920. Alaman e oa.
Ur sokiologour hag un ekonimokour e oa. Par eo da Vilfredo Pareto, Émile Durkheim, Georg Simmel ha Karl Marx evit a sell ouzh ar sokiologiezh arnevez.
Max Weber eo krouer sokiologiezh ar c'hompren da lavaret ur sokiologiezh m'emañ an dalvoudegezh a lak an dud da sichenn o oberoù evel penn-kaoz an ober sokial.
Ladon (stêr)
An doue-stêr
Pa voe gwallet an doueez Demeter gant he breur Poseidon en em walc'has e dour Ladon.
Max Weber
Yaouankiz
Hir e veze kavet e amzer gant Max Weber pa oa er skol. Daoust da se e lenne forzhik (Cicero, Kant, Machiavelli, ha me a oar me). E-kichen ar skol en deus graet e vad eus preder an dud gouiziek pedet gant e dad er gêr. Goude e Abitur (par d'ar vachelouriezh) ez eas da skol-veur war ar gwir e Heidelberg. Ouzhpenn d'ar chentelioù war ar gwir e heulie ar c'hentelioù ekonomiezh politikel, prederouriezh, istor, doueoniezh.
E 1883, anezhañ 19 vloaz ez eas da Strasbourg evit ober e goñje. Un eil familh a gavas eno. E voered a roas bod dezhañ hag eskemm a reas kalz gant he fried, Hermann Baumgarten, un istorour. Hemañ ne oa ket evel e dad : a-enep ar politikerezh marc'hata gant Bismark e oa Baumgarten.
E-pad ar brezel bed
Pa voe kroget gant ar brezel bed kentañ e oa 50 vloaz Weber. Goulenn a reas bezañ galvet memes tra. E-pad ur frapadig e reas war-dro merañ eizh ospital tro-dro da Heidelberg. Kregiñ a reas gant e raktres meur : ur studiadenn sokiologiezh keñveriet gant relijionoù ar bed.
E 1918 e oa e-touez ar re a save a-enep an trec'h hag unan eus dileuridi alaman e voe o varc'hata hag o sinañ Feurskrid Versailhez. Kemer a reas perzh er bodad karget da skrivañ bonreizh Weimar. Pa oa an dispac'h o sevel e voe unan eus krouerien ar Strollad Demokrat.
Liammoù diavaez
മാക്സ് വെബര്‍
982
Diwar-benn bloavezh 982 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 982
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 982
Arz ar c'hoariva
Arz ar c'hoariva zo ur rann eus al lennegezh, hag unan eus arzoù an arvest, an hini a ziskouez un istor d'an dud gant aktourien o c'hoari war ul leurenn dirak tud. En ul lec'h anvet c'hoariva end-eeun e vez al leurenn peurliesañ, hag ur pezh-c'hoari eo an oberenn a vez diskouezet ennañ. Ar sinema zo unan all eus arzoù an arvest, hogen ne ziskouez nemet skeudennoù eus tud o c'hoari un istor.
1858
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1858
Arz ar c'hoariva
Termenadurioù
Drama a vez graet alies eus ur pezh-c'hoari reuzius hepken, padal e teu ar ger drama eus an henc'hresianeg δρᾶμα drâma, "un ober", diwar δράω dráō, "ober a ran", ha pa vefe trist pe laouen an danvez. Pelloc'h emañ an orin en azeulerezh Dionysos, ma ne raed ket nemet kontañ istorioù : c'hoariet e vezent, diskouezet gant aktourien vev ; d'ar mare-se, δρᾶμα drâma a dalveze "diskouez un ober" ivez.
Lanngorrow
Istor
Krouet e voe Crantock e 460 goude JK pa voe savet un ti-pediñ eno gant menec'h deuet, a lavarer, eus Iwerzhon. Nemet n'eo ket eus Iwerzhon e teue holl venec'h Kernev-Veur. Dont a ra an anv Crantock eus sant Karanteg, a gaver ivez e Breizh (e parrez Karanteg) hag e Kembre (en anv Llangrannog).
Gouestlet eo an iliz da sant Carantoc. Carantoc pe Caratocus a oa ur manac'h pe eus Kembre (diouzh e anv) pe eus Iwerzhon, a oa bet desket gant sant Padrig.
Arz ar c'hoariva
Termenadurioù
Dramaour, dramaourez a reer e brezhoneg eus un den hag a skriv pezhioù-c'hoari.
Lanngorrow
Istor
Carantoc a zo bet anvet ivez Carantus, Cerentius, Cranog ha Carantacus. En Iwerzhon e oa Ceirnach.
Poent zo bet e veze graet Langurroc eus ar barrez. Ul Langurroc Road zo c'hoazh.
C (lavar programmiñ)
Ul lavar programmiñ kompilet eo al lavar C. Gallout a ra ur program skivet e C bezañ kompilet evit meur a reizhiad korvoiñ evel Microsoft Windows, Unix, Linux, ha kalz re all. Dre m’eo C ul lavar tost da hini ar mikroprosesor e c’heller sevel programmoù efedus-kenañ ennañ, met evit ar memes abeg eo diaesoc’h programmiñ e C evit el lodenn vrasañ eus al lavarioù all.
Implijet eo al lavar C evit skrivañ reizhiadoù korvoiñ, ha dreist-holl o gwiskadoù izel evel ar c’hraoñell, met ivez meziantoù a bep seurt: meziantoù burev, ostilhoù, c’hoarioù, hag all.
Arz ar c'hoariva
Dibarded arz ar c'hoariva
Un diforc'h bras zo etre arz ar c'hoariva hag ar stummoù lennegel all, ar varzhoniezh hag ar romant da skouer : nepred ne vez aozet ur pezh-c'hoari evit bezañ lennet. Evit bezañ c'hoariet gant tud war ul leurenn dirak arvesterien e vez aozet. Lennegezh war ober eo arz ar c'hoariva.
C (lavar programmiñ)
Istor
Krouet eo bet al lavar C er bloavezhioù 70 gant Brian Kernighan ha Dennis Ritchie, da gentañ evit sevel ar reizhiad korvoiñ Unix. Er mare-se e oa ar reizhiadoù korvoiñ skrivet en asambler, lavar pep mikroprosesor; neuze e oa ret adskrivañ anezho evit pep mikroprosesor, ha diaes e oa bewech. Dre ma oa skrivet ul lodenn vras eus mammenn Unix e C e oa ur c’hod hepken a c’helled kompilañ evit pep mikroprosesor, ha ne oa ret skrivañ en asambler nemet lodennoù bihan ar vammenn.
Arz ar c'hoariva
Dibarded arz ar c'hoariva
Gwir eo e c'hall ur barzh lenn e varzhonegoù dirak tud, pe lakaat un den all d'o lenn ; romantoù a c'heller lenn dirak tud, evel ma rae Charles Dickens. Ezreol eo kement-se avat, pa ne skriver ket barzhonegoù pe romantoù a-ratozh evit ma vefent lennet dirak tud : evit un den hepken e reer, a lenno an oberenn, a gompreno enni hag a denno plijadur diouti.
C (lavar programmiñ)
Doareoù
Lakaet o deus Kernighan ha Ritchie da c’houzout al lavar C en o levr, The C programming language (1978). War-lerc’h eo deuet an doare-se d’al lavar da vezañ anavezet evel K&R C (Kernighan ha Ritchie).
Arz ar c'hoariva
Dibarded arz ar c'hoariva
E gwirionez, den ebet ne c'hall peurgompren en ur pezh-c'hoari hep e welet hag e glevet c'hoariet war ul leurenn, hep gwelet an ober o kemer buhez dre aktourien hag aktourezed.
C (lavar programmiñ)
Doareoù
E 1989 eo deut er-maaz un doare d’al lavar C standardizet gant an ANSI, anvet ANSI C.
Arz ar c'hoariva
Skrid hag abadenn
Un diforc'h zo etre skrid ha c'hoariadeg ur pezh-c'hoari, evel etre rekipe ur wastell hag ar wastell he-unan : rekis eo ar rekipe, hogen ar wastell eo a zegas boued ha plijadur — an dra wirion eo ; an dra wirion ivez eo ar c'hoariadeg war al leurenn.
C (lavar programmiñ)
Doareoù
Deut eo er-maez doareoù nevez ha modernoc’h al lavar e 1999 (C99), 2011 (C11) ha 2018 (C18).
Abya Yala
Abya Yala eo an anv dibabet e 1992 gant henvroadoù Amerika da ober meneg eus Amerika e-lec'h derc'hel d'an anv ijinet diwar anv Amerigo Vespucci.
C (lavar programmiñ)
Mammenn ur program C
Mammenn ur program C, da lavarout eo an destenn skrivet gant ar programmer, zo ur restr destenn pe meur a hini, ".c" o astenn dre gendiviz.
Evit lañsañ ar program e ranker lakaat ur c’hompiler da lenn ar vammenn ha produiñ ur restr da beurgas. Kompilerioù C zo evit al lodenn vrasañ eus ar reizhiadoù korvoiñ ha meur a hini zo meziantoù frank, en o zouesk gcc, kompiler C GNU Compiler Collection), ha clang , kompiler C LLVM.
Abya Yala
Dont a ra ar gerioù « Abya Yala » eus yezh ar bobl Kuna, ur bobl eus Panama a ra gant an anv-se evit ober kaoz eus Amerika. Talvezout a ra kement ha « douar en e zarevañ ». Kinniget en deus ar penn aymara Takir Mamani e vije graet an anv-se hiviziken eus o douar, ne vije nemet an anv-se en o skridoù ha prezegennoù, abalamour, emezañ, ma'z eo « lakaat anvioù estren war hon c'hêrioù, hon c'heodedoù, hon c'hevandirioù nemet sujañ hon idantelezh dindan youl hon alouberien hag o hêred. »
C (lavar programmiñ)
Framm ur program C
En ur program skrivet e C e kaver ur fonksion anvet "main", peurgaset e penn kentañ pa vez lañset ar program. Da skouer, sed amañ ur program dematañ :
Arz ar c'hoariva
Skrid hag abadenn
Ur rekipe mat hogen sevenet fall a ro ur wastell fall. En un doare heñvel, ur skrid mat a c'hall disoc'h war un abadenn fall mard eo fall unan eus he elfennoù : al leurenniñ, ar c'hoarierien... Hervez ar c'hoarierien da gentañ-penn eo perzhioù ur c'hoariadeg : o neuz, o eztaol, o mouezh, o distilh, o zavadennoù, o fiñvoù war al leurenn — hervez o doare da c'hoari o roll e steuñvenn ar pezh, en ober.
Abya Yala
E Breizh e veze graet heñvel gant Stourm ar Brezhoneg hag Emgann e dibenn an XXvet kantved.
Arz ar c'hoariva
Perzh an arvesterien
Hervez an arvesterien hag o ersavioù e vez ar c'hoariadeg ivez. Oberiant ha distrivant war an dro e vez an dud a-feur ma tibun an oberoù dirazo. Ne c'hallont ket kemmañ red ar c'hoari : ne c'hallont ket skoazellañ yaouankizoù pa vez sparlet o c'harantez gant o zud ; ne c'hallont ket mirout ouzh an haroz a vezañ lazhet. Fromet e vezont avat gant ar pezh a c'hoarvez war al leurenn, dre ar pezh a anver touell ar c'hoari e vez troet an arvesterien da c'hoarierien ivez : ouzhpenn ober van d'ar pezh a welont war al leurenn e kemeront perzh dre hanterouriezh, evel pa vijent en hevelep plegenn hag ar c'hoarierien. Dreist kizidigezh dibar pep unan eus an arvesterien e vez ur c'hoariadeg hervez an ersavadeg, an ersavioù a c'hoarvez ar muiañ e-mesk an arvesterien. Kalz muioc'h eget bezañ un ezel dibar eus ur vodadeg o arvestiñ ouzh an hevelep abadenn eo sellet ouzh ur pezh-c'hoari. Un ober foran eo, ur vodadeg a c'haller lakaat keñver-ha-keñver gant ul lid, pezh a ziskenn eus an drama en azeulerezh Dionysos e Henc'hres hag eus misterioù ar Grennamzer en Europa.
C (lavar programmiñ)
Framm ur program C
Echuiñ a ra pep linenn gant ur pik-virgulenn.
Arz ar c'hoariva
Perzh an arvesterien
Atav e ra van an arvesterien evel ur strollad ; da skouer : pa c'hoarzh un nebeud tud e vez techet an holl da c'hoarzhin ivez. A-wechoù e klever ur gomz er sal goude ur bomm war al leurenn, ha stlakadeg daouarn da heul, evel pa vez lakaet ar bomm d'un damveneg e-keñver politikerezh ar mare. Alies e rank ar c'hoarierien paouez a vare da vare evit lezel lec'h d'an ersavioù-se. Un didrouz trumm ha padus er sal a ziskouez e vez an dud o kemer perzh en un darvoudenn reuzius a zo o c'hoarvezout war al leurenn, e-kerzh un drajedienn alies.
Abya Yala
Liammoù diavaez
Degemeret mat eo bet kinnig Takir Mamani, da vihanañ hervez a lenner er Genrouedad, gant un toullad aozadurioù:
Arz ar c'hoariva
Perzh an arvesterien
Hollbouezus eo perzh an arvesterien en ur c'hoariadeg, ker pouezus e gwirionez hag ar c'henlabour etre ar skridaozañ, al leurenniñ hag ar c'hoari, hag ar c'henlabour etre ar c'hoarierien.
Lenn ur pezh-c'hoari
Goude merzet ez eo ar c'hoariadeg an dra gwirion e c'heller dezastum n'eo lenn ur pezh-c'hoari nemet ur pleg-fallañ dister. Graet e vez koulskoude pa ne c'heller ket mont da welet ur pezh-c'hoari, evit meur a abeg : diouer a amzer, a dro, a arc'hant ; re bell emañ ar c'hoariva ; diouer a c'hoant da vont da welet ar pezh-mañ-pezh ; hag all.
A-wechoù e ranker lenn ur pezh-c'hoari peogwir emañ e korf ur studi ; alies en degouezh-se e vezer aliet da vont da welet ar pezh war ul leurenn, rak ar gwellañ doare eo evit kompren en oberenn. Dre ziouer a c'hoariva e c'heller lenn a vouezh uhel, er sal-studi gant tud all pep a roll ganto, pe an-unan er gêr.
Rakditouroù
War golo ur pezh-c'hoari moullet e lenner anv an aozer(ez), titl an oberenn ha doare an oberenn (komedienn, trajedienn...), a zo ditouroù a vez embannet war al leurenn kent deroù ar c'hoariadeg.
War al levr e kaver listenn tudennoù ar pezh-c'hoari, anvet Dramatis personæ en doare hengounel, eleze "Tud ar c'hoari" ; alies e lenner ivez diwar-benn al lec'hiadur en egor hag en amzer, evel e Hamlet, ma'z emañ resisaet « Scene: Denmark » goude an dramatis personæ.
Dramatis personæ
En urzh o fouez er gevredigezh pe en oberenn e vez listennet tudennoù ar pezh-c'hoari. Peurliesañ e vez meneget ivez o dere ("mevel Fostus", "keneil da Hamlet"...). An tudennoù pennañ zo e laez al listenn, kent an tudennoù disterañ, a vez a-raok ar vevelien ; alies e vez listennet ivez tudennoù ha n'o deus anv ebet, a zo en un engroez ; lod tudennoù dizanv n'int ket tud zoken (tasmant tad Hamlet, da skouer).
Ouzhpenn an anvioù e kaver en dramatis personæ an darempredoù etre an tudennoù : en Hamlet, Ophelia, an dudenn anvet da ziwezhañ, zo kinniget evel « merc'h Polonius », a zo ar 5 tudenn el listenn.
An anvioù o-unan a c'hall reiñ ditouroù a-wezhioù. En daoust da holl anvioù an tudennoù bezañ italianek er pezh-c'hoari Volpone; or, The Fox ("1605) gant Ben Jonson (1572-1637) e komprener diouzhtu petra eo piv ; kement ha "Louarn" e talvez Volpone — un den gwidreüs eo. Setu amañ displegadur an dramatis personæ e Volpone : Dre an anvioù-se e ouzer ez eus patromoù eus lod tudennoù. Meur a batrom, ar re fentus dreist-holl, a zeu eus Henroma ha Henc'hres dre an hengoun italian anvet Commedia dell'arte ma oa nebeut a dudennoù, hag anavezet-mat e veze an holl anezho : ar pizhard kozh, ar mab foran, ar gwaz gwarizius, ar fringadell, ar soudard brabañser (miles gloriosus) a zo un digalon e gwirionez, an amourouz yaouank, an dimezell hoalus, ar mevel fin...
Gwir Vretoned
Gwir Vretoned zo ur ganaouenn savet gant Paotr Treoure, war don Seziz Gwengamp (evit an diskan hepken) a gaver e Barzaz Breiz, hag a zo bet brudet-kenañ e Bro-Leon.
Arz ar c'hoariva
Al leurenniñ
Ar c'hendivizoù eo kalon pep pezh-c'hoari, hogen alies e sikour an dramaour(ez) evit kompren er pezh a c'hoarvez dre reiñ ditouroù, a vez skrivet e lizherennoù stouet peurliesañ : al leurenniñ eo kement-se. Pa lenner skrid ur pezh-c'hoari e sikouront da ijinañ pezh a ra ar c'hoarierien war al leurenn, pe santadoù o deus pa gomzont pe davont. Kalz a vez estaolet en didrouz, dre fiñvadennoù hepken ; ar mimañ zo un doare c'hoariva digomz.
Hollbouezus eo an ditouroù-se d'al leurenner(ez), hag evit neb a lenn ar skrid, hogen n'int nemet menegoù berr pe verroc'h ; a-hend-all n'o c'haver ket e lod skridoù : en degouez-se e ranker o dezastum diouzh ar c'homzoù, ar pezh a c'hoarvez alies e pezhioù-c'hoari W. Shakespeare. Ur skouer hir avat a gavor e taolenn gentañ Fostus an doktor daonet.
Ar c'hontrol a c'hoarvez a-wechoù : kalz ditouroù a-zivout al leurenniñ a vez e pezhioù-c'hoari George Bernard Shaw (1856-1950), er c'hendivizoù zoken. En daoust da gement-se e chom lec'h evit leurenniñ hep bezañ mouget, hag evit lenn en ur ijinañ ar c'hoariadeg, rak nepred ne vez ur ster hepken d'ur pezh-c'hoari, atav e vez digor da veur a zesteriadur.
Gwir Vretoned
Orin
Tost e vije an ton d'ur ganaouenn gozh e kembraek, Rhyfelgyrch Gwŷr Harlech.
Arz ar c'hoariva
An ober hep merkoù ?
Disheñvel diouzh kendivizadoù ar romantoù eo re ar pezhioù-c'hoari. Oberoù a vez kontet en daou zoare, hogen er romant e kaver merkoù a-zivout desteriadur an oberoù bewech ma kont an daneveller a-zivout ar pezh a c'hoarvez e spered un dudenn : he santadoù, he soñjoù, an abegoù d'he oberoù. Hollret eo an deskrivadurioù-se evit ma c'hellfe al lennerien kompren er romant.
Un dramaour avat ne c'hall ket displegañ an tudennoù en hevelep doare. Emren eo tudennoù e bezh-c'hoari, ha lezel a ra an arvesterien da zesteriañ ar pezh a vez lavaret ha graet. Da get ez aje touell ar c'hoari mar deuje an dramaour da gomz war al leurenn diwar-benn ster e labour.
Gwir Vretoned
Tem Gwir Vretoned
Ur meulgan ez eo da Vreizh ha d'ar Vretoned.
Arz ar c'hoariva
An ober hep merkoù ?
Unan eus an tudennoù a c'hall ezteurel soñjoù an dramaour, hogen nepred ne vez un degemenner (un den hag a embann menoioù un den all) rak atav en devez e roll dezhañ da c'hoari er steuñvenn.
Ral-kenañ neuze e vez an darempredoù war-eeun etre an dramaour hag an arvesterien. Peurliesañ ned a ket pelloc'h eget ar raklavar, a zo ur brezegenn verr da ginnig ar pezh-c'hoari, hag an dibenn, ur brezegenn verr da glozañ an abadenn. Ar prezegennoù-se zoken a vez distaget gant unan eus ar c'hoarierien, gant e bersonelezh-eñ. Dibaot-kenañ eo seurt prezegennoù bremañ.
Merkoù a c'heller kavout
Atav e kaver merkoù er c'hendivizoù. An tudennoù a gomz etrezo a-zivout o flegenn hag o endro, evel ma reer er vuhez wirion. Pezh zo, ne ouzer ket ha fiziout a c'heller en o c'hoari pe get. An arvesterien a rank kavout ha mat eo krediñ er pezh a vez lavaret. Bez' e c'hall an arvesterien deskiñ a-zivout soñjoù kuzh ha ratozhioù un dudenn, zoken pa vez honnezh en he unan war al leurenn, pa vez o embrezeg — o komz outi he-unan. Diazezet eo an doare prezeg-se war ar fed m'en em anavez an dudenn ha ma kompren en he flegenn.
Paot-tre e oa an embrezeg er c'hoariva kozh, ma'z ae ur c'hoarier betek ribl al leurenn evit gervel war-eeun war an arvesterien. Ur gudenn diabarzh eo a vez eztaolet gant an embrezeg, peurliesañ. Merk un den en entremar eo. Raloc'h eo eget an anzavad, ma tiskuilh an dudenn ur gudenn d'un den all anvet "kuzhuter(ez)". Ur c'heneil hag un den a fiziañs eo ar c'huzhuter peurvuiañ ; en hengoun ar c'hoariva, ur paotr a anzav d'ur paotr, hag ur plac'h d'ur plac'h : Horatio eo kuzhuter Hamlet, The Nurse (ar C'houarnerez) eo kuzhuterez Juliet, da skouer. A-wechoù, pa vez un dudenn o kendivizout gant unan all e c'hall diskuliañ e sonjoù kuzh dre ur gomz a-gostez, eleze dre lavaret traoù d'an arvesterien a vouezh izel evit ma ne vefe ket klevet gant an dudenn all.
An ironiezh dramaek
Kendivizad ar gomz a-gostez a zegas da soñj an arvesterien ne vez nepred an tudennoù o komz etrezo hepken, ouzh an arvesterien e komzont ivez. Dre ar skrid avat n'o devez an tudennoù nemet ur sell strizh, un doare dibar ha ker strizh all da gompren en ober. Aesoc'h eo d'an arvesterien kompren en ober a-bezh peogwir eo ledanoc'h o sell ; ur skouer anat eo hini un dudenn oc'h embrezeg a-zivout lazhañ unan all dres pa'z erru ar gile war al leurenn : an arvesterien a wel hag a oar, an embrezeger ne wel ket ha ne oar ket.
Ironiezh dramaek a vez neuze pa vez un diforc'h bras etre pezh a vez gortozet gant un dudennn ha pezh a oar an arvesterien. An dudenn a c'hall distagañ komzoù o deus ur ster eviti en he flegenn, hag a zo disheñvel diouzh ar ster a zo degemeret gant an arvesterien. Da skouer, he c'homzoù a c'hall stummañ darvoudoù da zont a zo dianav dezhi ha d'an tudennoù all.
Gwir Vretoned
Kanerien
Kanet e veze er skolioù ha sonet gant ar bagadoù kentañ, gwechall dreist-holl, ha kanet e vez gant lazoù-kanañ,.
Arz ar c'hoariva
An ironiezh dramaek
Er c'homediennoù e c'hall un dudenn bezañ faziet etre div dudenn all (fazienn) — ar arvesterien n'in ket faziet : gouzout a reont emañ al laer o komz ouzh ur poliser pa gred dezhañ bezañ kejet ouzh ur laer all ; kammgemer a c'hall c'hoarvezout etre div dudenn pe vuioc'h : pep a ster a roont d'ur blegenn, alese c'hoarzhadeg peogwir e oar an arvesterien en em gammgemer an tudennoù.
Ironiezh dramaek reuzius-kenañ a c'hall c'hoarvezout, evel e diwezh Romeo and Juliet, p'en em lazh Romeo rak krediñ a ra dezhañ ez eo marvet Juliet ; an arvesterien avat a oar ez eo bet drammet Juliet, a zihuno emberr.
Amzer ar c'hoariva hag an amzer wirion
E-tro div eurvezh e pad ur c'hoariadeg peurliesañ, pezh na dalvez ket ez eo berrbad an ober a zo diskouezet war al leurenn. Disheñvel diouzh an amzer wirion eo amzer ar c'hoariva e gwirionez, ral a wech e klotont an eil gant egile. Pa vez re vras an diforc'h e sant an arvesterien ez eo koazhet ha stegnet an ober war al leurenn. En ur ober div eurvezh e c'hall un abadenn diskouez un niver bras a eurvezhioù, devezhioù, sizhunvezhioù, bloavezhioù zoken. Hervez Aristoteles e ranker staliañ "unander an amzer" en ur pezh-c'hoari, un devezh hepken o vezañ pad an istor a gonter, hogen ne vez ket atav doujet d'ar reolenn-se ; biskoazh n'eo bet graet gant an dramaourien saoz, da skouer.
Rannet e vez ar pezhioù-c'hoari dre arvestoù, hag an arvestoù dre senennoù ; hiroc'h eo an amzer en un arvest eget en ur senenn, ha peurliesañ e red dibaouez an amzer a senenn da senenn en un arvest. Toulloù a c'hall bezañ en amzer etre daou arvest : an arvesterien neuze a rank stankañ an toulloù-se. Ur skouer dibar eo The Winter's Tale gant W. Shakespeare, ma'z eus un toull 16 vloaz etre an Arvest I hag an Arvest IV.
Al lusk
Hollbouezus eo al lusk en ur pezh-c'hoari. Borodus e vefe mar ne vefe ket, bep a vare, ur gemmadenn bennak e red an amzer. Koulzadoù stegn ha koulzadoù sioul a bep eil eo al lusk diazez. Tamm-ha-tamm e vez dastumet stegn (ar suspense) a-raok ma vez distegnet ar c'hoari.
Kentañ senennoù ur pezh-c'hoari, an digoradur, a ziskuilh ar blegenn ma tiorroio an ober a-bezh ; eno e kej an arvesterien ouzh an tudennoù pennañ hag e teskont petra eo ar gudenn. Goude an digoradur e c'hoarvez un doare krapadenn betek ur barr kent ur gouezhadenn a anver an disentez. Meur a zoare zo da staliañ al lusk-se.
Peurliesañ e tiorro ar pezh-c'hoari en un doare dic'hortoz hag a zegas un enkadenn, ha kudennoù nevez d'an tudennoù. En ur glask diluziañ ar c'hudennoù-se e c'hallont degas un enkadenn nevez. Hag ar pezh-c'hoari ha mont a enkadenn da enkadenn betek ma teu ur rouestl dic'hortoz da staliañ un doare skoulm. Echu a ra an ober dre un diskoulm a c'hoarvez dre un ober diwezhañ, un disentez diwezhañ pe ur gavadenn.
Gwir Vretoned
Kanerien
Klevout a reer bugale eus Kenya o kanañ anezhi amañ:
Pozioù
O va Breizh gant da dourioù brudet
Arz ar c'hoariva
An egor
Hervez Aristoteles c'hoazh e ranker ivez staliañ "unander an egor" en ur pezh-c'hoari, ar pezh na viras ket ouzh W. Shakespeare a staliañ The Winter's Tale e Sikilia hag e Bohemia, Anthony and Cleopatra en Aleksandria, e Roma hag e Messina. E meur a lec'h ivez e c'hoarvez lodenn gentañ e Henry IV.
Techet e vezer da grediñ e vez diaesaet labour al leurennerien gant kement a lec'hioù, pa rankont kemmañ kinkladur al leurenn alies-tre ha buan-tre. Aesoc'h eo bremañ, pa'z eus ardivinkoù mekanikel ha kalz prestoù en ur c'hoariva a-vremañ ; son ha gouloù a c'heller ouzhpennañ ivez. Hogen dister eo kement-se holl, rak disheñvel-krenn diouzh kinkladur ur film eo hini ul leurenn : eeunoc'h a-galz eo, rak stilekaet eo egor al leurenn, evel m'eo stilekaet an amzer en ur pezh-c'hoari. Trawalc'h eo ober gant ur rideoz da zrektalenn, ha gant un draezenn pe ziv a servij evit kennotañ kentoc'h eget evit denotañ.
Gwir Vretoned
Pozioù
Da vor glas ha da venezioù
Arz ar c'hoariva
An egor
Seul nebeuroc'h a draezoù war ul leurenn, seul bouezusoc'h ar c'hendivizoù.
Ar c'hoariva hag ar vuhez wirion
Al lavar ivez zo stilekaet er c'hoariva. Disheñvel-krenn eo diouzh prezeg ar pemdez. Den ebet ne glask e c'herioù war al leurenn, den ebet ne zistag frazennoù hep penn na lost. Zoken an disterañ tudenn a gomz en un doare a zo uheloc'h eget er vuhez wirion.
Gwir Vretoned
Pozioù
Da vrug ruz ha da lann alaouret
Arz ar c'hoariva
Ar c'hoariva hag ar vuhez wirion
Pa vez mat an dramaour e oar diskouez an diforc'h a brezeg a vez etre meur a zere er gevredigezh : an distagadur, ar gerioù dibabet, an ereadur, ar gomz eeun pe ameeun, hag all ; Pygmalion zo ur skouer mat. Kalz a vez desket dre brezeg an tudennoù. Ur roll ec'honoc'h zo d'ar prezeg ivez : dreist an dudenn e kas da ster hollek ar pezh-c'hoari. Abalamour d'e berzhioù barzhoniel, d'e zodenoù ha skeudennoù arreat, e pouez war ersavioù an arvesterien.
Komz-plaen ha gwerzennoù
Souezhet e vezer a-wechoù gant pezhioù-c'hoari ar XVI vet  hag ar, pa vez komz-plaen gant lod tudennoù ha gwerzennoù gant lod all. Ur c'hendivizad eus ar mare eo : an dud a renk uhel a gomz dre werzennoù, an dud dister a brezeg e komz-plaen ; un doare da ziforc'hañ etre ar renkadoù e oa.
Alies e vez liammet ar gomz-plaen ouzh an displedoni, an trubarderezh, hag ar gwerzennoù ouzh an noblañs, ar santadoù uhel. An dudenn-mañ-tudenn a c'hall prezeg e komz-plaen pe e gwerzennoù, hervez ar pezh a ra pe ar pezh a sant : en Henry IV, ar priñs Hal a ya e komz-plaen pa vez en davarn gant e gavandidi disteroc'h, hogen e gwerzennoù e komz pa vez en e garg a briñs. En ur pezh-c'hoari all gant W. Shakespeare, The Merchant of Venice, Shylock a ya e komz-plaen pa vez war e vicher a varc'hadour, hogen e gwerzennoù pa vez fromet, dirak al lez-varn pergen. Ur ster pouezus a vez eta bewech ma tro al lavar a gomz-plaen da werzennoù ha vice versa.
Rummadoù c'hoariva
Boazet e vezer da dermeniñ doareoù pennañ ar c'hoariva, hogen touellus e vez an termenadurioù-se a-wechoù. Ar gwellañ termenadur a c'hall bezañ re strizh. Arabat eo chom re dost d'un termenadur, dindan boan a c'hwitañ war anien wirion ur pezh-c'hoari, rak n'eus bevenn resis ebet etre ar rummadoù : prantadoù fentus a c'hall c'hoarvezout en un drajedienn evit distegnañ ar c'hoari a-raok pe goude un abadenn reuzius, evel pa vez Hamlet oc'h ober goap ouzh ar chaparlank Polonius. Ur mailh e oa W. Shakespeare war ar meskañ komedienn ha trajedienn en e bezhioù-c'hoari.
En daoust da ziresister ar rummadoù e vezont degemeret abalamour d'o sklaerder : boaz e vezer da rannañ oberennoù W. Shakespeare etre tri rummad : trajediennoù, komediennoù ha pezhioù-c'hoari istorel.
Trajediennoù
Unan eus koshañ doareoù ar c'hoariva eo an trajediennoù, pa zeuont eus Henc'hres. Diwar τραγῳδία tragodia e teu, ur stumm krennet eus trag(o)-aoidiā "kan (aoidiā) un tad gavr (tragos)", rak kanet e veze da geñver aberzh ur c'havr. Liammet ouzh un aberzh e veze an trajediennoù a-wechall neuze.
Ouzh azeulerezh an Anaon e vezent liammet ivez marteze. Hep mar ebet e vezent liammet ouzh azeulerezh Dionysos, en devoa anavet ar c'hanedigezh, ar marv hag an adc'hanidigezh. Eus "kan ar c'havr" e trojont d'ur meulgan d'an doue, kent dont da vout un abadenn gant ur meulgan hag ur c'hoarier hepken, ha daou pe c'hoarier pe dri diwezhatoc'h ; tamm-ha-tamm e wanaas perzh ar meulgan. Koulz ar meulgan hag ar c'hoarierien a gonte a-zivout sujidigezh an dud d'an doueed, a-zivout heuliadoù ar gwalloberoù, hag a-zivout ar fed ma c'heller gwellaat dre c'houzañv. Aristoteles, diwar labourioù Aesc'hulos, Euripides ha Sofokles, a roas an deskrivadur-mañ :
Diwar sell pizh Aristoteles ez eo deveret kement termenadur diac'houde. A-bouez bras eo ar ger κάθαρση kátharsi "glanidigezh" e deskrivadur Aristoteles. Drezañ e komprener e diac'hinad an trajediennoù : penaos e c'hall an arvesterien tennañ plijadur eus taolennadur ar boan ? Penaos e vez sevenet ar c'hlanidigezh-se ? Ha da get e vez kaset an druez hag ar spont, pe lamet e vez diwarno ar pezh a zo re ha dañjerus ? A-hed an amzer ez eus bet tabut war ar c'hraf-se.
Marteze e soñje da Aristoteles e oa trajediennoù Henc'hres un doare da yac'haat an arvesterien, dre o disammañ diouzh o foanioù. En hon amzer e vez implijet ar c'hoariva er vredvezegiezh. Ar boan a vez diskouezet war al leurenn a rank bezañ kinniget en un doare hag a uhela fromadennoù an arvesterien e-lec'h heugiñ an dud. Heugus e vije poanioù un dudenn beurfallakr, ha direizh penn-da-benn e vije re un dudenn beurvat. Neuze e rank an haroz trajediek bezañ fallakr ha mat war un dro : dre ur wanded bennak (ἁμαρτία hamartia, "fazi", "pec'hed" eo ar ger implijet gant Aristoteles) e teu e boanioù, hep na vije brein an den dre anien : Macbeth n'eo ket un torfedour dre anien, hogen d'un torfedour e tro dre uhelegezh, ar pezh a wast e vuhez ha hini meur a zen all.
Setu amañ deskrivadur an haroz trajediek hervez Aristoteles (XIII,3) :
Peger kemplezhek bennak e vefe un drajedienn, un enkadenn enni a zegas ur stegn hag a gas d'un daelenn a dro da ziziskoulmus. Ne c'hall ket fiñvezhiñ en un doare eürus, hag alies e vez ar marv en drektalenn.
N'eus trajedienn ebet hep ur c'hemm bras en tonkadur, eus an eürusted d'an droukverzh pe eus ar veurded d'ar mezhekadur. A-daol-trumm e c'hoarvez ar c'hemm-se a-wechoù (taol-darvoud), en ur zegas ur stroñs bras. Merzout a ra an haroz trajediek ez eo dic'houest da gemmañ e blanedenn. Re ziwezhat avat e c'hoarvez ar c'houlz-se, an anzavadur (ἀναγνώρισις anagnorisis), pa sav keuz ennañ goude ar pezh en deus graet. Ne c'hall ket dizober pezh a zo bet graet.
Eus an hengoun henc'hresian e teu an dibun-se, a gaver e trajediennoù W. Shakespeare hag e kalz re all diwezhatoc'h. Harozed disteroc'h zo en trajediennoù a-vremañ, n'eus mui anv a rouaned, priñsed pe jeneraled, tostoc'h d'an dud voutin e vez an harozed trajediek bremañ. Dre ur werenn e sellont, teñval, hag alies e vez koumoulek o anagnorisis. An dramaour Seneca (-4 – 65) a voulc'has an doare trajediennoù ma vez feulster ha gwad perzhioù pennañ an ober. Trajediennoù ar gwad a vez graet anezho. Kreñv e vez ar fromadennoù a zegasont, hag alies e vez elfennoù dreistnaturel enno, evel tasmantoù.
An daou argemm-se a gaver e trajediennoù W.Shakespeare, en Hamlet dreist-holl. En oberennoù nevesoc'h en o c'haver ivez, da skouer e Mourning Becomes Electra (1931) gant an dramaour stadunanat Eugene O'Neill.
Komediennoù
Trajediennoù ha komediennoù a veze a bep eil e-pad ar festivalioù, evit lakaat an arvesterien da welet daou du ar vuhez : unan sirius ha trist a-zivout ar boan hag ar marv, hag unan drant diwar-benn ar plijadurezhioù. Ne c'heller ket lenn deskrivadur Aristoteles, rak kollet eo bet ar rann-se eus e labour.
Unan eus perzhioù boutin ar c'homediennoù a-dreuz an amzer eo ez echuont atav en un doare plijus. Donemat e vez kement-se goude un aridennad enkadennoù ; liammet-start eo ouzh ur sell gwellwelus war ar vuhez : mat pep tra pan echu mat.
Ur perzh pouezusoc'h c'hoazh zo ivez : dudiañ an dud eo ratozh pennañ ar c'homediennoù, petra bennak ma c'hallont plediñ gant traoù sirius-kenañ, ha bezañ kentelius zoken. Atav avat e vezont mennet da vezañ skañv, speredek ha fentus.
Hollbouezus eo an dudi, adalek ur mousc'hoarzh hepken betek ur c'hoarzhadeg uhel ha diroll ; hervez an doare komedienn a zo war al leurenn eo.
Doareoù all
Aner eo klask klokaat al listenn-mañ, pa'z eus kement a zoareoù c'hoariva ha kement all a droioù d'o c'hemmeskañ. Evel ma lavar Polonius diwar-benn c'hoarierien a ginnig da Hamlet : "« The best actors in the world, either for tragedy, comedy, history, pastoral, pastoral-comical, historical-pastoral, tragical-historical, tragical-comical-historical-pastoral; scene individable, or poem unlimited. »"
Gwir Vretoned
Pozioù
Te zo koant dreist an holl vroioù
Gwir Vretoned, tud a galon war-sav
Da ganañ gloar da Vreizh hor bro
Ha da ziwall teñzor he yaouankiz
Ar yezh, ar peoc'h, ar frankiz
War-sav, war-sav !
Da ganañ 'bouez-penn
N'ez eus ket 'vel e-touez hor c'herreg
Thermopyloù
An Thermopyloù zo un tremen strizh eus Bro-C'hres etre Tessalia ha Lokris. Emañ etre menez Oite hag aod su pleg-mor Maliakos
Gwir Vretoned
Pozioù
A dud vat seder ha nerzhus
Thermopyloù
Abalamour d'e bouez strategel (al lec'h tremen nemetañ eo etre Gres an hanternoz hag ar c'hreisteiz) ez eus bet un niver a emgannoù en tremen strizh-se. An hini brudetañ eo stourm 300 brezelour eus kêr Sparta dindan ar roue Leonidas, skoazellet gant o c'hevredidi, a-enep ar Bersed kaset gant Kserses Iañ e-pad ar brezelioù medek. Dalc'het e veze emvodoù etre kevre amfiktioniel Delfi hag ar Fokaiz (Tud Fokaia) eno ivez.
Gwir Vretoned
Pozioù
N'ez eus ket 'vel en hor brezhoneg
Thermopyloù
Ardremez
Un tremen tost ret eo al lec'h-mañ war an hent norzh-su etre Lokris ha Tesalia e Bro-C'hres gant un dachenn mat-tre evit en em zifenn hag abalamour da se ez eus bet meur a emgann eno.
Gwir Vretoned
Pozioù
Sonioù drant, gwerzhioù dudius