cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beowulf
Danvez
Hanter-kant vloaz diwezhatoc'h ez eo spontet e vro gant an aerouant e oa bet laeret darn eus e deñzor a oa en ur grugell-vez. Gant harp e wazed ec'h arsailh Beowulf an aerouant, en aner avat. Ha Beowulf neuze ha divizout mont war roudoù an euzhvil betek e ched en Earnanæs, met un den hepken a gred mont gantañ : e gar svedat Wiglaf. Lazhet an aerouant gant Beowulf en diwezh, met gloazet d'ar marv eo er gad.
Goude e dremenvan ez eo devet e gorf gant e heul, a sav un tour en e goun war ur beg-douar.
Framm
Ur vojenn veur eo Beowulf neuze, pan eo istor un haroz a veaj da bellvro evit prouiñ e nerzh e troioù-kaer a hañval bezañ re vras evit un den enep drouksperedoù dreistnaturel hag euzhviled braouac'hus. A-greiz-holl e krog ar varzhoneg, evel mojennoù meur an Henamzer : E deroù ar varzhoneg ec'h erru Beowulf, hogen a-greiz arsailhadennoù Grendel. Deskrivet eo istor ha lignez tudennoù, koulz hag o darempredoù gant tudennoù all, an dleoù o deus kemeret hag ar re o deus paeet, o oberoù-kaer. Feal ha leal e chom breuriezh ar gadourien e-keñver o aotrou. Obidoù zo e deroù Beowulf, re Scyld Scefing, hag en he diwezh ivez : re Beowulf e-unan.
Alies e tistro ar varzhoneg diouzh an istor pennañ. Lod gouizieien, da-heul an enklasker suis Adrien Bonjour e 1950, a lavar e c'heller displegañ an diskerzhioù-se evel raklavaroù pe geñveriadennoù hag a denn da elfennoù eus an istor pennañ end-eeun. An diskerzhioù-se a zegas un donder istorel d'an istor ; J. R. R. Tolkien a implijas Beowulf ha meur a oberenn all (Sir Gawain and the Green Knight en o zouez), evit sevel The Lord of the Rings ; da skouer diwar al linenn I-112 : eotenas and ylfe and orcnēas, "ettened hag elfed hag orked" ; abadenn an aerouant e oa bet laeret darn eus e deñzor a gaver en An Hobbit ivez.
Gwerzadurezh
Hervez reolennoù ar varzhoniezh angl-ha-saoz e voe aozet Beowulf. Skrivet eo eus an eil marzh d'egile ken e kreder ez eo e komz-plaen ; n'eus ket a glotennoù e dibenn ar gwerzennoù, abalamour da zoare hengounel da sevel ur varzhoneg d'ar mare-se : gwerzennoù kenganezel int, hag en ur stumm dibar a ro tro da zisrannañ pep gwerzenn diouzh ar re all en dornsrid.
Pep gwerzenn zo troc'het e div hanterenn, kleiz (A) ha dehoù (B) dre un dambaouez ; n'eus ket un niver resis a silabennoù dre werzenn ; soniadoù en A a adkaver e B ; lod silabennoù zo pouezmouezhiet kreñv, lod n'int ket, ar pezh a ziskouez e veze dibunet ar varzhoneg dre c'henoù ; setu amañ linennoù 4-6 Beowulf, man eo anat ar genganez :
Skignadur
Da vare aozadur Beowulf e veze dibunet barzhonegoù hensaoznek gant barzhed anvet scops ("barzhed" en hensaozneg ) a veze stag ouzh ul lez ; alies e tibunent barzhonegoù a oa anavezet mat gant o selaouerien ha selaouerezed, met lod a aoze o barzhonegoù dezho. Arz unan anezho zo meneget e Beowulf end-eeun, er rann XIII (Celebration at Heorot) el linennoù 867-874. Pelloc'h, er rann XVI (Song of Hrothgar's poet) el linennoù 1 065-1 068, emañ meneget scop Hrothgar (Hrōðgāres scop) o tibunañ un istor en ur seniñ un delenn.
Rendael zo bet evit gouzout ha dre gomz e oa bet treuzkaset istor Beowulf a rumm da rumm, pezh en devije degaset kemmoù er vojenn : mard eo bet aozet ar varzhoneg en amzerioù pagan ez eo pagan an istor, ha diwezhatoc'h ez eo bet ouzhpennet elfennoù kristen ; mard eo bet aozet diwezhatoc'h gant ur c'hristen e c'hellfe an elfennoù pagan bezañ bet ouzhpennet evit reiñ ul liv pagan d'an istor. Lod gouizieien a chom etre an daou savboent. Diarvar pe dost bremañ eo e voe aozet Beowulf dre gomz kent bezañ lakaet war barch. Kentañ gwech ma voe treuzskrivet Beowulf e oa e 1786 gant Grimur Jónsson Thorkelin evit gouarnamant Danmark ; diwar e c'houlenn e voe graet un treuzskrivadur all gant un eilskriver a-vicher na ouie tamm hensaozneg ebet, gant ar spi ma treuzskrivfe dres ar pezh a oa dirak e zaoulagad, peadra da lakaat an daou zoare keñver-ha-keñver evit an difaziañ. Talvoudus-kenañ eo bet labour an daou zen-se peogwir e kendalc'he an dornskrid da ziskolpañ gant an amzer o tremen. E latin e voe ar c'hentañ troidigezh eus Beowulf, graet gant Thorkelin hag embannet 1815.
Lod gwerzennoù a voe lakaet e saozneg a-vremañ e 1805, ha nav zroidigezh klok a voe graet en. Kantadoù a droidigezhioù a voe goude 1900 betek 2022, klok pe ziglok, e komz-plaen, e gwerzennoù klotennet, e gwerzennoù kenganezel, en ur stumm etre komz-plaen ha gwerzennoù ; lod a chom tost a-walc'h d'ar skrid, lod a glask bezañ koshoc'h egetañ, lod a glask e "zifaziañ". Dic'hallus sevel ul listenn anezho. A-douez kement ez eus 70 a vez lakaet da bouezusoc'h eget ar re all e metoù ar ouizieien, e 18 yezh betek-henn ; 53 zo bet lakaet e saozneg a-vremañ etre 1837 ha 2022, hag 1 e pep yezh all : latin (1815), daneg] (1820), alamaneg (1863), galleg (1910), telougoueg (1920), japaneg (1932), spagnoleg (1951), svedeg (1954), italianeg (1959), roumaneg (1969), serbeg (1982), hungareg (1986), estoneg (1990), gresianeg (1996), finneg (1999), portugaleg (2007) ha latveg (2017).
Gant Hubert Perquin (1880-1934) e voe graet an droidigezh c'hallek (1910).
Ar gouizieg ha skrivagner J. R. R. Tolkien en deus graet div droidigezh er bloavezhioù 1920, unan e gwerzennoù hag unan e komz-plaen, hag embannet en deus un arnodskrid, On Translating Beowulf  ("A-zivout treuzyezhañ Beowulf") e 1940.
Cuzcurrita de Río Tirón
Cuzcurrita de Río Tirón zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Georgetown (Guyana)
Georgetown eo kêr-benn Guyana, en Amerika ar Su, lec'hiet war aod ar Meurvor Atlantel. 354 964 a dud a oa o chom er veurgêr e 2009, ha kêr vrasañ ar vro eo ivez.
Flaibano
Flaibano zo ur gumun eus proviñs Udine e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Dark Horse Records
Dark Horse Records a oa un ti-embann pladennoù, bet krouet gant an arzour saoz George Harrison (1943-2001) e miz Mae 1974. Anv al label a oa bet dibabet diwar anv ur ganaouenn gant Harrison — Dark Horse — bet enrollet un nebeud mizioù kent.
O kregiñ gant Splinter
Magañ a rae George Harrison ur gwir garantez ouzh ar sonerezh hag, a-viskoazh, e voe an hini e-touez pevar ezel The Beatles a glaskas liammañ darempredoù kreñv gant sonerien all er-maez eus ar strollad. Gantañ eo e voe pedet Eric Clapton (1945-) ha Billy Preston (1946-2006) da gemer perzh ingal en enrolladenn pladennoù 'zo pe e pleustradegoù. A drugarez dezhañ e voe produet gant Apple Records oberennoù meur a arzour evel ar strollad Badfinger, Jackie Lomax (1944-2013), Ravi Shankar (1920-2012) ha Doris Troy (1937-2004).
Pa grogas Apple Records, ti-embann pladennoù ar strollad The Beatles, da vont da fall e reas Harrison e vennozh sevel e gevredigezh produiñ dezhañ. Daou ganer an daouad Splinter a oa o paouez bezañ krouet a voe kentañ arzourien o sinañ evit Dark Horse Records. Tri albom a voe embannet (hag un toullad Singles hag Extended Plays (EPs)) :
Ravi Shankar
Kejet en devoa George Harrison gant Ravi Shankar e Londrez (Bro-Saoz) e miz Mezheven 1966. E Srinagar (Jammu ha Kachmir) en devoa desket ar gitarour saoz seniñ sitar digant ar soner indian nebeut amzer war-lerc'h, da-geñver ur veaj c'hwec'h sizhunvezh en India. Diwar neuze e oant chomet mignoned vras ha ne voe ket pell Shankar oc'h asantiñ bezañ produet e oberennoù gant an embregerezh yaouank ivez, daou albom en o zouez :
George Harrison e-unan
Evit George Harrison, liammet e oa dre gevrat ouzh EMI betek ar 27 a viz Genver 1976, evel pep ezel eus ar strollad The Beatles. Se zo kaoz ne voe ket evit embann e gentañ albom dre e label dezhañ nemet e miz Du 1976 : Levezonet-mat e voe Harrison gant ar vitologiezh hindouat e-kerzh e chomadenn eno en hañv 1976. Ma tibabas Uchchaihshravas, ar marc'h e seizh penn, da logo ofisiel e gevredigezh, goude bezañ gwelet ar skeudenn anezhañ ouzh ur voest houarn.
Kanerien ha sonerien all
Arzourien all, brudet pe vrudetoc'h, a voe embannet o fladennoù gant Dark Horse Records :
Niver an dud marvet abalamour d'ar Brezel-bed kentañ hervez monumantoù ar re varv er Mor-Bihan
Setu amañ un daolenn hag a ziskouez niver an dud marvet abalamour d'ar Brezel-bed kentañ hervez monumantoù ar re varv er Mor-Bihan (Breizh).
Cárdenas (La Rioja)
Cárdenas zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
La Réorthe
La Réorthe a zo ur gumun eus departamant ar Vande e Frañs.
Daroca de Rioja
Daroca de Rioja zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Stregna
Stregna zo ur gumun eus proviñs Udine e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Forgaria nel Friuli
Forgaria nel Friuli zo ur gumun eus proviñs Udine e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
El Rasillo de Cameros
El Rasillo de Cameros zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Anne Anderson
Anne Anderson (1874-1930) a oa ur skeudennaouerez skosat hag a gaver hec'h anv e levrioù bugale. Bezañ e voe livourez ivez.
E-pad he bugaleaj e vevas en Arc'hantina. Dimeziñ a reas d'al livour Alan Wright e miz Mezheven 1912, e Burghfield (West Berkshire, Bro-Saoz), ma tremenjont ho buhez tud dimezet.
El Redal
El Redal zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Every Day I Have to Cry (kan)
Every Day I Have to Cry zo ur ganaouenn saoznek savet gant Arthur Alexander evit ar c'haner stadunanat Steve Alaimo, hag embannet en albom Every Day I Have to Cry (albom) e 1962.
Goude e voe enrollet gant an oberour e-unan, hag ivez gant Dusty Springfield, The Valentines, Jerry Lee Lewis, Johnny Rivers ha kalz a re all.
E yezhoù all
Doareoù brezhonek, gallek, italianek ha portugalek zo bet savet goude.
E galleg
Daou stumm gallek zo:
Socchieve
Socchieve zo ur gumun eus proviñs Udine e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
Macaca radiata
Macaca radiata a zo ur spesad makaked eus kerentiad ar Cercopithecidae.
Al-Mutawakkil
Ur c'halif abbasit (847-861) e voe Al-Mutawakkil, war-lerc'h e vreur Al-Wathiq. Ganet e oa e 821 ha marvet e 861. Ren a reas e Samarra. Brudet eo evit bezañ kaset da get an urzh Mihna, bet douget gant ar galifed diaraok evit difenn un doare Mu'tazili nemetañ eus an islam, ur seurt Inkizision.
Macaca radiata
Annez hag isspesadoù
Al loen a vev an daou isspesad anezhañ — Macaca radiata diluta ha Macaca radiata radiata — en India.
Aspach
Aspach zo un anv-lec'h alamanek hag a gaver e meur a vro.
Caors
Caors (distagadurioù okitanek: [kaˈurs], [ˈkɔws], [ˈkɔw]), Cahors e galleg (distaget: [kaɔʁ]), a zo ur gêr eus Okitania, pennlec'h departamant an Òlt (Lot). Kêr-benn bro Carcin eo. 0 a dud a oa o chom enni e.
Diego Maradona
Diego Armando Maradona, bet ganet d'an 30 a viz Here 1960 e Lanús (Arc'hantina) hag aet da Anaon e Tigre d'ar 25 a viz Du 2020, a zo bet ur melldroader etrebroadel arc'hantinat, aet da c'hourdoner da-heul e amzer c'hoarier.
Meur a lesanv a voe roet dezhañ a-hed e vicher : D10S, El 10, El Diez, El Pelusa, El Pibe de Oro, Barrilete Cósmico.
Jettingen
Jettingen zo un anv-lec'h alamanek
Diego Maradona
Kib vell-droad ar bed (evel c'hoarier)
Argader pe greizer e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en devoa perzh e pevar dalc'h :
Addolorata
Addolorata zo un anv-badez italianek.
El Villar de Arnedo
El Villar de Arnedo zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Enciso (La Rioja)
Enciso zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Jamestown
Jamestown zo un anv-lec'h saoznek hag a gaver e meur a vro.
Gerdarzh
Savet eo diwar an anv James, a zo bet anv daou roue saoz, hag ar ger town (kêr).
Latisana
Latisana  zo ur gumun eus Italia, e rannvro Friuli-Venezia Giulia, hag a oa e proviñs Udine a-raok 2018.
Potala
Palez Potala (པོ་ཏ་ལ Po ta la e tibeteg, 布达拉宫 bùdálā gōng e sinaeg) zo ur palez war un dorgenn e Lhasa, e Tibet. Meur a savadur zo ennañ e gwirionez, hag en o zouez ur "palez gwenn" hag ur "palez ruz". Ul lec'h a bouez e oa Potala evit melestradur Tibet hag ennañ e oa unanet ar galloud politikel hag ar galloud relijiel. Savet e voe gant ar 5 dalai-lama, Lobsang Gyatso (1617-1682), ha lec'h-annez an holl re a zo deuet war e lerc'h eo bet, betek 1959, pa dec'has Tenzin Gyatso, ar 14 dalai-lama da India.
Bremañ ez eo deuet da vezañ ur mirdi hag ul lodenn eus "glad broadel" Republik Pobl Sina eo abaoe 1961. Lakaet eo bet war roll lec'hiennoù Glad ar Bed, abaoe 1994.
Trizek estaj zo gant ar palez hag en e oa unan eus savadurioù uhelañ ar bed.
Khujand
Khujand (e tadjikeg: Хуҷанд, خجند) eo eil kêr vrasañ Tadjikistan. Poblet e oa gant war-dro 173 000 a dud e 2015.
Estollo
Estollo zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Agadez
thumb|Agadez.
Agadez a zo ur gêr e kreiz Niger. Poblet e oa gant war-dro 124 000 a dud e 2011.
Peroked dremm velen
Anvet e voe Psittacus xanthops (kentanv) da gentañ-penn (e 1824) gant al loenoniour alaman Johann Baptist von Spix (1781-1826) ; ar spesad nemetañ eo er genad Alipiopsitta.
Hoz
Hoz a zo ur grafitiour emzesket eus Kemper.
Peroked dremm velen
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh, greun ha had.
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, eus diabarzh Brazil (Maranhão) da hanternoz Paraguay ha reter Bolivia.
St. Martin's
St. Martin's pe St. Martins zo un anv-lec'h saoznek hag a gaver e meur a vro.
Ezcaray
Ezcaray zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Lusevera
Lusevera  zo ur gumun eus Italia, e rannvro Friuli-Venezia Giulia, hag a oa e proviñs Udine a-raok 2018.
Fonzaleche
Fonzaleche zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Bokhtar
Bokhtar (e tadjikeg: Бохтар) zo ur gêr e mervent Tadjikistan. Poblet e oa gant war-dro 75 000 a dud e 2010.
Paramaribo
Paramaribo (anv pemdez: Par'bo) eo kêr-benn ha kêr vrasañ Surinam, en Amerika ar Su. Lec'hiet eo war aod ar Meurvor Atlantel. 242 946 a dud a oa o vevañ enni e 2004. Enskrivet eo kreiz-kêr war roll Glad bedel an UNESCO.
Horornis brunnescens
Horornis brunnescens (Cettia brunnescens kent) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Cettiidae.
Anvet e voe Horeites brunnescens (kentanv) da gentañ-penn (e 1872) gant ar skiantour breizhveuriat Allan Octavian Hume (1829-1912).
Annez
Kavout a reer ar spesad e menezioù Himalaya.
Kulob
Kulob (e tadjikeg: Кӯлоб) a zo ur gêr e Tadjikistan. Poblet eo gant war-dro 100 000 a dud.
Ruda (Friuli)
Ruda  zo ur gumun eus Italia, e rannvro Friuli-Venezia Giulia, hag a oa e proviñs Udine a-raok 2018.
Galilea (La Rioja)
Galilea zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Malborghetto Valbruna
Malborghetto Valbruna  zo ur gumun eus Italia, e rannvro Friuli-Venezia Giulia, hag a oa e proviñs Udine a-raok 2018.
On vient à peine de commencer
On vient à peine de commencer a zo ur ganaouenn c'hallek gant Christophe Miossec, ar c'hentañ sonenn en albom Ici-bas, Ici même enrollet e 2014.
Fuenmayor
Fuenmayor zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Bécassine !
Bécassine ! zo ur film gall, gant Bruno Podalydès, e 2018, savet diwar-benn an dudenn Bécassine, krouet e 1905. Produet eo gant ar gompagnunezh c'hall Why Not Productions, eus Pariz, ha filmet eo bet an istor e Normandi, e Perche-en-Nocé, en departamant Orne, ha roet gwenneien gant ar rannvro eno.
Ar film
Disheñvelik eo an dudenn diouzh hini al levrioù savet e deroù an XXvet kantved. Degemeret madik eo bet ar film gant ar re o deus gwelet anezhañ, petra bennak ma n'eus bet den o kontañ e oa ur bennoberenn. En ABP e voe lennet e oa ur film dizrouk graet evit familhoù e-kerzh un devezh glav.
E Breizh
Skignet e voe ar film e Frañs d'an 20 a viz Mezheven 2018 ent-ofisiel ; koulskoude, un tammig trouz a oa bet diwar e benn e Breizh, a-raok ar rakvannadenn aozet e Kemper d'an 31 a viz Mae. Hervez ar filmaozer e teu an dudenn eus ur bed ijinet, pa ouzer e teu eus matezh vreizhat Jacqueline Rivière.
Ruda
Ruda zo un anv-lec'h.
Emsaverien
Emsaverien a oa ur strollad sonerien festoù-noz eus Bro-Naoned ar gevred, bet savet e 1994 ha divodet e 2007, goude ouzhpenn 400 fest-noz ha sonadeg. Seniñ a rae ar strollad tonioù hengounel eus Breizh a-bezh hag un toullad ivez eus Vande.
Gallinero de Cameros
Gallinero de Cameros zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Valentina
Valentina zo un anv-badez italianek ha spagnolek hag a gaver e meur a yezh all.
Livarot-Pays-d'Auge
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Auquainville, Les Autels-Saint-Bazile, Bellou, Cerqueux, Cheffreville-Tonnencourt, La Croupte, Familly, Fervaques, Heurtevent, Livarot, Le Mesnil-Bacley, Le Mesnil-Durand, Le Mesnil-Germain, Meulles, Les Moutiers-Hubert, Notre-Dame-de-Courson, Préaux-Saint-Sébastien, Sainte-Marguerite-des-Loges, Saint-Martin-du-Mesnil-Oury, Saint-Michel-de-Livet, Saint-Ouen-le-Houx ha Tortisambert.
Galbárruli
Galbárruli zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Kanton Pfirt
Kanton Pfírt (Ferrette e galleg ofisiel) zo ur c'hanton e kreisteiz Elzas, en Arondisamant Altkirch e departamant Haut-Rhin, a-stok ouzh Suis.
Kumunioù
Tregont kumun zo :
Grañón
Grañón zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Veria
Veria (Βέροια e gresianeg) zo ur gêr eus bro C'hres, e kreiz Makedonia. Enni ez eus 35000 annezidi. Kêr-benn distrig Imathia eo.
Gimileo
Gimileo zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Enez Velon
Enez Velon zo un enezenn vihan, didud, dirak aod kumun Porspoder, e Bro-Leon, nepell diouzh an Aber-Ildud.
Greunvaen zo ouzh hec’h ober (evel e pep lec'h en-dro d'an Aber-Ildud) hag e-pad pell e voe eztennet maen anezhi, betek kreiz an.
Meur a beulvan hag a daol-vaen zo en enezenn. Darbet e voe d’ar peulvan brasañ bezañ distrujet gant mengleuzerien war dreuzoù an. Diskaret e voe da vat gant an arme alaman e-pad an Eil Brezel-bed, war zigarez e c'hallfe talvezout da verk da vigi estren pe e c'hallfe lakaat diaes an tennoù trema ar mor adalek an douar-bras.
Nakhon Ratchasima
Nakhon Ratchasima (taieg: นครนครราชสีมา) zo ur gêr eus Thailand. Poblet e oa gant war-dro 166 000 a dud e 2011.
Lee Beom-soo
Lee Beom-soo (Korean: 이범수), ganet e Cheongju d'an 16 a viz Here 1969, zo un aktour sukorean. Brudet eo evit e rolloù e Singles, Giant, On Air, Surgeon Bong Dal-hee, hag ar stirad skinwel History of a Salaryman.
Lee a zo aet gant hent ar studiañ evit bezañ aktour e skol-veur Chung-ang e Seoul e 1988. Krog eo da vezañ aktour e 1990 er film Kurae, Kakkumun Hanulul Boja (Ya, sellomp ouzh an oabl bremañ ha c'hoazh). Goude e voe gwelet er filmoù The Ginkgo Bed, City of the Rising Sun, The Anarchists, Jungle Juice ha Wet Dreams. Gant ar film Singles e teuas brud dezhañ. Lesanvet eo gant medioù Korea "The Little Giant of Chungmuro" (Doare Hollywood korean). Tapet en doa priz Seoul an arz hag ar sevenadur e 2011 evit ar gwellañ aktour stirad skinwel evit e roll e Giant
Sanguèze
Ar Sanguèze a zo ur stêr e kornôg Bro-C'hall hag e gevred Breizh, hag en em daol er Sevr.
Mignoned Feiz ha Breizh
Mignoned Feiz ha Breizh zo ur gevredigezhig hag a ra war-dro koun Yann-Vari Perrot hag e gelaouenn Feiz ha Breiz.
Ganet eo bet e penn kentañ ar bloavezhioù 2000, war-lerc'h un disrann eus Unvaniezh Koad Kev gant tud ha na felle ket dezho meskañ politikerezh eus an tu-dehou pellañ gant an eñvor da rentañ da Yann-Vari Perrot.
Bep bloaz ez eo aozet un oferenn d'an 12 a viz Kerzu gant Mignoned Feiz ha Breizh, deiz ma voe lazhet Yann-Vari Perrot, e chapel Koad-Kev, e Skrigneg, lidet gant an tad Yann Talbot.
Argantael (Abeozen)
Argantael zo ur romant brezhonek savet gant Abeozen etre 1943 ha 1957.
Embannet e oa bet evit ar wech kentañ e div lodenn e-barzh div niverenn eus ar gelaouenn Al Liamm :
Dont a reas e-maez e 1989, dindan stumm ul levr bet embannet gant Al Liamm a-raok bezañ adembannet e 2011 gant An Alarc'h Embannadurioù.
Danvez
Kriz e vo planedenn an Tregeriad yaouank Lan Rannou. Aet da stourmer komunour tamm-ha-tamm, desket en deus diwar e goust n'hall ket an den pleustriñ war ar politikerezh hag ober war-dro e familh war un dro, dreist-holl p'eo bet desavet e wreg en un tiegezh devot kenañ : graet e veno gantañ mont kuit diouzh e bried, Renea Voulc'h, hag e verc'hig Soazig.
Soñjal a ra dezhañ e tro e donkadur da vat pa gej gant ar Gernevadez Lena Stervinou, da-geñver ur brezegenn dalc'het gant Marcel Cachin (Etre Koroll ha Kan, ez oa savet Marsel gozh da zistagañ un tamm prezegenn da Vretoned Paris.) e Kernevez-ar-Roue (Villeneuve-le-Roi e galleg). Dindan nebeut amzer e tiwan ur garantez don etre an daou zen yaouank, tra ma ra freuz ha reuz Brezel Spagn er c'hreisteiz da Vro-C'hall. Ha Lena dougerez. Siwazh dezhi ez eo tizhet gant un tenn dall tra ma oa oc'h arvestiñ ouzh un dibunadeg : ne vo ket ar vezeien evit saveteiñ he buhez na hini ar plac'hig a zouge, Argantael an anv-bihan dibabet dezhi...
Empidonax
Empidonax a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1855 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).
O c'havout a reer e Norzhamerika, Kreizamerika ha Mec'hiko, c'hwec'h isspesad warn-ugent (26) dezhe en holl.
Le Vagabond (Maupassant)
Le Vagabond zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant e 1887.
An danevell
Ur reder-bro dastumet gant an archerien.
Voulouz loar
Voulouz loar zo ur bladenn vrezhonek gant Annie Ebrel.
Haro (La Rioja)
Haro zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Chiang Mai
Chiang Mai (taieg : เชียงใหม่, "rozenn an norzh") eo kêr vrasañ Thailand an hanternoz. Poblet e oa gant war-dro 148 000 a dud e 2008.
Pattaya
Pattaya (taieg: พัทยา) zo ur gêr eus Thailand. Poblet e oa gant war-dro 107 000 a dud e 2010.
Grávalos
Grávalos zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Le Pélégrin
Titloù
Seitek pezh zo en albom : unan e saozneg, teir e brezhoneg, ar peurrest e galleg pe hep komzoù.
Hervías
Hervías zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Argantael
Gerdarzh
Dont a rafe eus ar gerioù arc'hant hag ael.
San Leonardo (Udine)
San Leonardo (en italianeg; Sant Lenàrt e friouleg, Svet Lienart pe Podutana e sloveneg ) zo ur gumun eus proviñs Udine e Friuli-Venezia Giulia, ha 1 041 a dud enni o chom. E frazione Merso di Sopra emañ an ti-kêr.
Ur pont zo enni dreist ar stêr Cosizza  etre  Merso di Sopra  ha frazione  Scrutto.
Hervez niveradeg 1971 e oa 89.2% a slovenegerien e San Leonardo.
Hormilleja
Hormilleja zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Chantal Broquet
Chantal Broquet zo un aktourez gall. C'hoar Alice Arno eo.
Buhez
Chantal Broquet he deus troet e filmoù exploitation nemetken, alies meskaj etre spont hag erotek. Troet he deus gant Pierre Chevalier, Claude Pierson pe Jess Franco. Ch'oariet he deus gant Sandra Julien, Gilda Arancio ha Lina Romay ha dek gwech eo bet o c'hoari gant he c'hoar Alice Arno. N'he deus roet nemet rolloù a-eil pe dost. Paouezet eo gant ar sinema e 1975 pa z'eo deuet war-wel ar filmoù ponrografek « hardcore ».
Herramélluri
Herramélluri zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Macaca maura
Macaca maura a zo ur spesad makaked eus kerentiad ar Cercopithecidae.
Loeiz Kerne
Loeiz Kerne, ganet e Kastell-Paol d'ar 4 a viz Mezheven 1840 ha marvet e Sibirill d'ar 6 a viz Gwengolo 1893, a oa ur beleg breizhat ha saver levrioù relijiel. Beleget e voe e 1865, hag anvet e voe tro-ha-tro e Lesneven, e Brest, en Treoù, e Plogastell-Sant-Jermen, e Kastell-Paol hag e Sibiril. Eno e varvas daou viz hepken goude bezañ anvet en e garg a berson.
Macaca maura
Bez' emañ e-touez ar seizh spesad makaked brosezat en enezenn Sulawesi.
Loeiz Kerne
Levrioù
hag e galleg:
Macaca maura
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh, fiez en o zouez, dreist-holl.
Chetumal
Chetumal (mayaeg: Chactemàal, "lec'h ar c'hoad ruz") a zo ur gêr lec'hiet war ribl ledenez Yucatán ha kêr-benn broviñs Quintana Roo. Poblet e oa gant war-dro 151 000 a dud e 2010.
Macaca munzala
Macaca munzala a zo ur spesad makaked eus kerentiad ar Cercopithecidae.
Deskrivet e oa bet kenkent ha 1997 gant ar skiantour indian Anwaruddin Choudhury (1959-) a soñjas dezhañ ne oa an taxon nevez-mañ nemet un isspesad eus ar makak Tibet. N'eo nemet e 2004 ma voe lakaet da wir spesad da-heul labourioù ur strollad skiantourien indian. Ne oa ket bet kavet spesad nevez makaked ebet abaoe 1903, pa voe deskrivet Macaca pagensis gant al loenoniour stadunanat Miller (1869-1956).
Graet e vez "munzala" anezhañ e moinbeg, unan eus yezhoù annezidi Arunachal Pradesh : talvezout a ra kement ha marmouz ar c'hoad don.
Annez
Brosezat eo al loen en Arunachal Pradesh, unan eus stadoù India e biz ar vro (ouzh harzhoù Bhoutan ha Tibet).
The New York Times
Gant The New York Times Company eo perc'hennet ar gazetenn, kenkoulz ha kazetennoù all, evel The Boston Globe. Kenlabourat a ra gant pemdeziegoù all, an New York Herald Tribune hag ar The Washington Post, evit embann an International New York Times, anvet gwechall International Herald Tribune, a vez embannet e Pariz.
Mirafra microptera
Mirafra microptera a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Alaudidae.
Annez
Brosezat eo ar spesad e kreiz Myanmar.
Rummatadur
Sellet e veze outañ evel un isspesad da vMirafra assamica kent, a gevret gant ar spesadoù affinis hag erythrocephala.
Hormilla
Hormilla zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Zac'hariaz
Zac'hariaz, pe Zakari , Zakariaz , Zakaria , pe Zec'haria , zo anv meur a zen er Bibl.
Cancún
Cancún a zo kêr gouronkañ e biz ledenez Yucatán, war ribl Mor Karib. Poblet e oa gant war-dro 723 000 a dud e 2010.
Thonon-les-Bains
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Thononais anezho e galleg.
Breuriezh Sant Erwan
Breuriezh sant Erwan zo ur gevredigezh kristen hag a dolp kristenion vrezhoneger 'zo eus Bro-Dreger evit aozañ devezhioù-studi diwar-benn testennoù eus an Iliz.
Krouet e voe e 1962 gant Per Bourdellez, Armañs ar C'halvez ha Yann Talbot. Eil anv ar gevredigezh-se zo Beleion Breizh. Aozañ a ra devezhioù studi ha pedenn e presbital Brelevenez e Lannuon, div pe deir gwezh ar bloaz. E 2012 hag e 2013 e oa bet graet studioù diwar-benn testennoù Sened Meur Vatikan II E 2014 ez eus bet aozet un devezh-studi a-zivout pedenn ar Pater noster. .
Jean-Léon Gérôme
Jean-Léon Gérôme (Vesoul, 11 Mae 1824 – Pariz, 10 Genver 1904) a oa ul livour ha kizeller gall, ezel eus Akademiezh an arzoù-kaer, troet gant ar reterouriezh. Unan eus arzourien brudetañ e amzer e oa, ha patom an arz ofisiel.
Muhammad Ali (disheñvelout)
Muhammad Ali a c'hall bezañ:
Umberto
Umberto zo un anv-badez italianek.
Flemmgan
Ur flemmgan zo ur varzhoneg flemmus, ur flemmskrid e gwerzennoù.
E galleg
Flemmganoù gallek ar XVIIvet kantved a oa awenet gant an oberennoù latin usveneget
Huércanos
Huércanos zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Monte San Primo
Ar Monte San Primo zo ur menez a  1.682 m uhelder,  en hanternoz Italia, en Triangolo Lariano, e Lombardia.
Zapopan
Zapopan a zo ur gêr vras e kreiz Mec'hiko, e stad Jalisco. Poblet e oa gant tro-dro 1 156 000 a dud e 2005.
Hornos de Moncalvillo
Hornos de Moncalvillo zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
San Leonardo
San Leonardo zo anv meur a lec'h.
== == ==
Umberto Iañ
Umberto Iañ zo un anv roet da veur a zen.
Rouantelezh Italia (1861-1946)
Rouantelezh Italia, renet gant Tierniezh Savoia d'ar mare-se, a voe anv ar Stad italian etre 1861 ha 1946.
Drongo korr
An drongo korr a zo ur spesad golvaneged, Chaetorhynchus papuensis an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ er genad Chaetorhynchus an hini eo.
Rouantelezh Italia (1861-1946)
Eus 1922 da 1943 e voe renet ar Rouantelezh gant gouarnamant faskour Benito Mussolini : kendelc'her a reas ar renad unpennel gant Vittorio Emanuele III koulskoude.
Drongo korr
Annez
Brosezat eo ar spesad e Ginea Nevez ma tarempred ar c'hoadegi trovanel gleb.
Rummatadur
Renket e veze er c'herentiad Dicruridae kent.
Rouantelezh Italia (1861-1946)
Rouaned Italia etre 1861- ha 1946
.
Jalón de Cameros
Jalón de Cameros zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Triangolo Lariano
Lennoù
Bevennet eo tu kreisteiz an tolead gant peder lenn vihan.
Hornillos de Cameros
Hornillos de Cameros zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Igea
Igea zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Toraigh
Toraigh pe Oileán Thoraigh (hervez an iwerzhoneg) pe Tory Island (e saozneg) zo un enezenn en arvor Kontelezh Dún na nGall, en Iwerzhon. En em astenn a ra war 5 km a hed hag 1 km a led, ha 133 den a oa o vevañ enni e 2002, 15 km diouzh an douar-bras.
Iwerzhoneg eo ar yezh a vez komzet gant an darn vrasañ eus an dud, hag emañ an enezenn er Gaeltacht neuze.
Ul lec'h a bouez eo an enezenn evit spesadoù evned a zeu da neizhiañ enni, evel da skouer ar rakig-melchon.
Angled-ha-Saozon
Angled-ha-Saozon a reer eus hollad ar pobloù german a reas o annez e kreisteiz ha reter Enez Vreizh adalek ar, o kemer lec'h ar pobloù kelt a oa eno. Un anv nevez a-walc'h eo "Angled- ha-Saozon", hag a vez implijet bremañ evit o diskrivañ, met ne veze ket implijet ganto o-unan.
Meur a bobl a oa en o zouez, evel ar Saksoned, an Angled hag ar Juted. Da gentañ e voe savet rouantelezhioù bihan distag ganto, diwar-goust ar rouantelezhioù keltiek o devoa diskaret en enezenn. Ar re c'halloudusañ anezho e oa Deira, Mercia ha Wessex. Emgannoù ha brezelioù a voe renet gant ar rouantelezhioù angl-ha-saoz-se a-enep Kelted an Hen Ogledd (rouantelezhioù Rheged, Manaw Gododdin, Elmet hag Ystrad Clud), hag a-enep tud Kernev-Veur ha Kembre diwezhatoc'h, er c'hornôg. En em gannañ kenetrezo a rejont ivez, an eil o klask sujañ eben. Rouantelezh Wessex a zeuas a-benn da gemer he c’hreñv war Mercia, en 825, hag anavezet e voe Alfred Veur da roue war Bro-Saoz a-bezh.
Relijion
Paganed e oa an Angled-ha-Saozon pa errujont en Enez Vreizh. Troet e voent da gristenien gant sant Aogustin, eskob Canterbury, kaset da Vro-Saoz gant ar pab Gregor Iañ e 596.
Yezh
An hensaozneg (pe angl-ha-saozneg) e oa o yezh. Beowulf eo an oberenn anavezetañ eus al lennegezh hensaoznek.
Beuvillers (Calvados)
Beuvillers a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
kantved
Eil brezel-bed, 1944: gant ar brezel e voe lazhet un den nann-soudard e Beuvillers e miz Ebrel ha pemp all e miz Even e-pad Emgann Normandi, daou anezhe a voe lazhet gant ur vombezadeg.
Supplément au Grand Dictionnaire français-breton
Ar Supplément au Grand Dictionnaire français-breton, embannet e 1948, zo ul levr a deue da glokaat ar Grand dictionnaire français-breton, embannet gant Frañsez Vallée e 1931, gant skouerioù dreist-holl.
An daou levr a voe adembannet en ul levrenn hepken e 1980.
Zachary
Zachary zo un anv-badez saoznek.
Henriette Alexandrine von Nassau-Weilburg
Henriette Alexandrine Friederike Wilhelmine Prinzessin von Nassau-Weilburg, ganet e 1797 en Kastell Eremitage e-kichen Bayreuth ha marvet e 1829 en Vienna, a oa pried an Arc'hdug Karl von Österreich (1771-1847).
Zachary
Orin
Diwar an anv Zec'haria, er Bibl.
Henriette Alexandrine von Nassau-Weilburg
Merc'h e oa da Friedrich Wilhelm von Nassau-Weilburg ha d'ar briñsez Luise von Sayn-Hachenburg (1772–1827).
Laguna de Cameros
Laguna de Cameros zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Umberto II
Umberto II zo anv meur a roue pe briñs.
Bonneville
Bonneville zo ur gumun en departamant Savoia-Uhel hag er rannvro Auvergne-Rhône-Alpes, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Bonneville eo.
Joseph (Maupassant)
Joseph zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant e 1885.
Bonneville
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Bonnevillois anezho e galleg.
Joseph (Maupassant)
Istor
Kentañ ma voe embannet a oa er gelaouenn Gil Blas d'ar 16 a viz Mezheven 1885.
Adembannet e voe diwezhatoc'h, en Mae 1887, en dastumad Le Horla.
An danevell
Div vaouez yaouank a wad uhel zo hanter vezv. Lezet int bet gant o friedoù en ur genkiz digenvez, ha klask a reont an tu da gavout gwazed.
Lagunilla del Jubera
Lagunilla del Jubera zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Brezel Sina ha Japan (1937-1945)
An eil Brezel Sina ha Japan a grogas gant aloubadeg reter Sina gant arme impalaeriezh Bro-Japan. C'hwec'h vloaz goude aloubadeg Mandchouria, impalaeriezh Bro-Japan a zalc'he gant e bolitikerezh emledañ e Sina. Sur eus o chañsoù da echuiñ ar brezel buan ez eas ar Japaned betek ober ar raktres da c'hounit ar brezel en un nebeud sizunvezhioù : daoust da drec'hioù kentañ Bro-Japan e padas ar brezel e-pad eizh vloaz. Rediet e oa an impalaeriezh da verañ un dachenn ec'hon ha na oa ket sur.
Tagadenn Bro-Japan a zegasas un dreverzh er Brezel diabarzh a enebe ar C'huomintang ha strollad komunour Sina abaoe dek vloaz. Sevel a reas an div gostezenn un eil talbenn unvan sinaat. Ar brezel etre Sina ha Bro-Japan a oa gwadek-kenañ, ha dilerc'hioù pounner en doe war istor Bro-Sina ha war ar c'hempouezioù geopolitikel eus al lodenn-se eus ar bed en degadoù bloavezhioù goude.
Marc'harid Breizh (1392-1428)
Marc'harid Breizh, pe Marc'harid Moñforzh (1392 - 13 Ebrel 1428), a oa ur briñsez vreizhat, merc'h d'an dug Yann IV (dug Breizh) (1339-1399) ha d'e drede pried Janed Évreux, anvet ivez « Janed Navarra » (1370-1437).
Brezel Sina ha Japan (1937-1945)
Adalek 1939 e krogas ar brezel d'en em ledañ e diavaez Sina, gant ar brezel etre Bro-Japan hag an URSS e Mongolia. Adalek 1941 en em renkas Republik Sina a-du gant ar Gevredidi. Brezel Sina a zeuas da vezañ en un doare ofisiel ul lodenn eus an Eil Brezel-bed.
Echuiñ a reas brezel Sina ha Japan pa godianas Bro-Japan e 1945, hag heuliet e oa gant adkrog ar brezel diabarzh e Sina.
Marc'harid Breizh (1392-1428)
Dimezet e oa Marc'harid d'ar baron breizhat Alan IX Roc'han.
Zacharie
Zacharie zo un anv-badez gallek, a orin hebreek.
Eyjafjallajökull
Eyjafjallajökull (distaget ) a zo ur skorneg e Bro Island. Goleiñ a ra ur menez-tan, Eyjafjöll e anv, 1,666 m a uhelder dezhañ, hag a ouzer eo bet o tislonkañ aliezik abaoe oadvezh ar skorn (gouzout a reer eo bet oberiant er bloazioù 920, 1612, hag etre 1821 ha 1823). Dre ziv wech eo bet o tislonkañ er bloaz 2010, e miz Meurzh hag e miz Ebrel.
thumb|right|300px|Dislonkadenn an Eyjafjöll d'ar 27 a viz Meurzh 2010 thumb|left|Skorneg Gígujökull, ul lodenn eus Eyjafjallajökull.
Ur stratovolkan eo an Eyjafjöll ha seblantout a ra e zislonkadennoù mont a-gevret gant ar menez-tan Katla. Pa oa bet paouezet dislonkadennoù an Eyjafjöll e 1823 e oa kroget gant egile all. Kement-mañ a laka da soñjal e vefent liammet mod pe vod. Da heul dislonkadenn ar 14 a viz Ebrel 2010 e oa bet bannet gantañ ludu en atmosferenn, ar pezh en deus lakaet serriñ aerborzhioù Europa e-pad ur mare, ha kollet diwar-se arc'hant e-leizh gant kompagnunezhioù kirri-nij.
[
Lardero
Lardero zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Vesti
Vesti (Вести e rusianeg, a dalvez "Keleier") a zo ur gazetenn rusianek pemdeziek a vez embannet e Tel Aviv, en Israel. Ar gazetenn rusianek pemdeziek nemeti eo er vro eo, hag an hini lennetañ er yezh-se. , Krouet e voe e 1992 gant stroll Yedioth Ahronoth. ,
E 1994 e kouste 0,60 shekel, da lavaret eo un drederenn eus priz Yedioth Ahronoth pe Maariv, ar pezh a ziskouez e oa kentoc'h paour he lennerien.
Muhammad Ali
<hr noShade /> Muhammad Ali, bet ganet Cassius Marcellus Clay, Jr. d'ar 17 a viz Genver 1942 e Louisville (Kentucky) hag aet d'an Anaon d'an 3 a viz Even 2016 e Phoenix (Arizona), a oa ur bleukataer amerikan eus ar rummad pounner, e-touez ar re wellañ hag ar re vrudetañ en istor ar sport-se.
Brudet e oa ivez evit e stourm evit ar re zu er Stadoù-Unanet hag a-enep Brezel Viêt Nam.
Vesti
E 2006 e voe kaset daou ezel eus skipailh ar gazetenn dirak al lez-varn evit bezañ embannet ur barzhoneg gouennelour, ,.
Muhammad Ali
Cheñch a reas e anv e "Muhammad Ali" d'an oad a 22 vloaz, e 1964, p'en doa emezelet e Nation of Islam ; e 1975 e oa aet da sunnit.
Vesti
E 2008 e voe aozet ur prosez gant skipailh ar gazetenn rusian Kommersant peogwir e oa bet embannet pennadoù savet ganto e-barzh Vesti hep ma vefe goulennet o aotre.
Leonor Portugal (impalaerez)
Leonor Portugal ( Lyanor pe Lianor e portugaleg kozh), ganet e Torres Vedras e 1434, ha marvet e Wiener Neustadt e 1467), a oa merc'h da roue Portugal, Duarte Iañ Portugal (1391 -1438), ha da Leonor Aragon (1402-1449).
He buhez
Dimezet e voe da Friedrich III an Impalaeriezh Santel.
He marv
Mervel a reas e Wiener Neustadt e Gwengolo 1467 ha beziet e voe er manati.
Dicrurus
Dicrurus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ an darn vrasañ eus an drongoed, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad golvaneged warn-ugent a ya d'ober ar genad :
Seitek isspesad ha pevar-ugent (97) en holl.
Maner Kerverder
E Langoad emañ maner Kerverder met ar savadur-se n’eo ket renablet el levrioù ha dianav eo e istor. Emañ etre Kastell Du, e Langoad, hag iliz Ker Roc’h, a-hed ar Yeodi.
An istorour ha lignezour breizhat Henri Frotier de la Messelière (1876-1965), brudet evit e labour diwar-benn manerioù ha kestell Breizh, a skrivas : « Kerverder :  Maner », netra ken. Bertrand Amiot, ne skrivas netra en e levr Le manoir en Bretagne – 1380-1600. Ur bern levrioù zo bet embannet diwar-benn an danvez-se, met Kerverder zo chomet kuzhet.
Ar maner
Savet e voe maner Kerverder e fin ar pe e penn-kentañ ar. Ar maner en deus un tour-pichon karrez, 236 toull ennañ, neuze, gorreenn al lec’h a oa 236 devezh-arat hag en doe ar chapel Sant-Erwan. Ul lec’h a noblañs eo ar maner-mañ, gant ul lec’hiadur pouezus. N’o doa ket tailhoù ha perzhiadur da baeañ evit al lec’h.
Deiziadoù
1535 - E Louaneg e voe an aotrou Henri de Kerverder o chom.
1544 - An aotrou Gilles de Kerderyen, an aotrou Chef du Pont, a voe o chom er maner.
1572 - An aotrou Henry de Kerderien a vevas er maner ; eñ e oa an aotrou du Modest ivez, ha mab Gilles.
1580 - An itron Françoise, e verc'h ha gwreg an aotrou François de Cresolles, a voe hêrez ar maner.
1599 – An aotrou Gilles de Cresolles, ar breur henañ, e voe an hêr nevez.
1609 - An itron Jeanne de Cresolles, an itron du Chef du Pont, a voe o chom er maner, m'edo he lez-varn evit aotrouniezh Chef du Pont gant gwirioù justis izel ha krenn.
1610 - An itron Jeanne, itron Ar Modest, a zimezas d’an aotrou Guy du Cleuz.
1617 - An aotrou Guy du Cleuz a lipas e strapenn ha gwerzhet e voe ar maner da André Prigent, anezhañ ur bourc’hiz pinvidik hag a veve e Ker Roc’h ; dimezet he devoa e verc’h d’an aotrou Christophe Lorance, an aotrou de Penquer.
1698 - E wreg, an Itron Jacquemine Lorance, an itron de Penanec’h du Parc, a voe perc’hennez war ar maner.
1699 - He merc'h, an itron Marie du Parc, a voe an hêrez met mervel a reas e 1701 ; an aotrou Anne Nicolas de Caradeuc de la Chalotais a voe perc'henn war maner Kerverder neuze, peogwir e oa gwaz an itron Françoise Anthoinette de Penmarc’h (merc’h-vihan an Itron Jacquemine Lorance).
1701 - Feurmet e voe ar maner da Nicolas Le Tinevez, ul labourer-douar pinvidik.
1732 - Pierre Le Tinevez, mab Nicolas, a feurmas ar maner.
1760 - An aotrou Louis René de Caradeuc de la Chalotais ( Loeiz ar Chalotez) a feurmas ar maner da Jean Salpin ha Bernadine Rostren evel ur c'houmanant.
1768 - Aliette Salpin, e verc’h, ha Nicolas Kerambrun a brenas ar c'houmanant.
Drongo Aldabra
Drongo Aldabra (Dicrurus aldabranus) a zo un evn.
Maner Kerverder
Deiziadoù
1775 - Aliette Salpin a werzhas ar c'houmanant d’an aotrou La Chalotais.
Drongo Aldabra
Annez
Bevañ a ra al labous e gronnad Aldabra en inizi diavaez ar Sechelez.
Maner Kerverder
Deiziadoù
1776 - Ar familh Le Grand a feurmas ar maner.
1779 - Adaozet e voe ar maner gant Jacques François Anfray, tisavour e Breujoù Breizh.
Pluviôse an VII - Gwerzhet e voe chapel Sant-Erwan ha distrujet nebeud goude.
1793 - Dibennet e voe an aotrou Anne Jacques Raoul de Caradeuc de la Chalotais.
1801 - E wreg an Itron Marie de Coetme n hag e verc’h an itron Marie-Louise Anne Caradeuc de la Chalotais (gwreg an aotrou Victor Hyppolite de Boutville) a werzhas ar maner d’ar familh Le Grand.
Santa Barbara (Kalifornia)
Santa Barbara a zo ur gêr eus Kalifornia er Stadoù-Unanet. Emañ war aod ar Meurvor Habask, ha dre m'emañ war un aod vrav gant traezhennoù kaer, gant un hin greizdouarel ha tiez o zeol ruz e vez graet an American Riviera ("Riviera Amerikan") anezhi.
Yves Coppens
Yves Coppens, bet ganet d'an 9 a viz Eost 1934 e Gwened ha marvet d'an 22 a viz Mezheven 2022, a zo henzenoniour galleg, kelenner brudet eus Skolaj Frañs eo. Dizoloet en deus Lucy: an aostralopitek kentañ kavet, kozh eus 3,2 milion bloaz e Etiopia
Bugaleaj
Yves Coppens ne sonje nemet en Ragistor hag en arkeologiezh abaoe e vugaleaj, da skouer plijout a rae kalz dezhañ steudadoù Karnag e-kichen lec’h oa ganet.
Bet en deus ur bac C e lise Jules Simon e Gwened hag un aotregezh war ar skiantoù naturel e skol-veur Roazhon.
Gariered
E 1956, e oa oc’h ober enklaskoù evit ar greizenn broadel war enklaskoù skiantel: n'en doa nemet 22 vloaz.
E 1961 en deus dizoloet penn un homo erectus e Yaho : ur gêr e Tchad. Anvet eo Tchadanthropus.
E 1980, Yves Coppens zo anvet rener ha kelenner e Muzeom broadel istor naturel.
E 2006, anvet eo e kuzul ar skiantoù ha teknologiezhioù gant Jacques Chirac.
E miz genver 2010, oa deuet da vezañ president kuzul skiantoù karget da virout mougev Lascaux digant Nicolas Sarkozy.
Gourc’hemennoù
An asteroid Coppens (172850) zo dizoloet e 2005 gant Jean-Claude Merlin. Anvet eo evel-se en e enor.
Myiarchus
Myiarchus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1844 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged warn-ugent a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer en Amerika, nav isspesad ha daou-ugent (49) dezhe en holl.
Cosizza
Cosizza zo ur frazione eus kumun San Leonardo e proviñs Udine, en Italia.
Enni e red ar froud anvet Cosizza, eienet er Monte Colovrat ma oa anvet Rieka. Tremenet dre gumunioù Drenchia ha Grimacco, e tegouezh e Cosizza ma kemer anv ar frazione. E-kichen Azzida, en em daol er froud Alberone, a en em daol er stêr Natisone.
Dont a rafe Cosizza eus an anv slovenek Kozica.
Leiva (La Rioja)
Leiva zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Leonor Portugal
Leonor Portugal (Leonor de Portugal e portugaleg) zo bet anv meur a briñsez portugalat:
Oberiadur brezel Barbarossa
Oberiadur-brezel Barbarossa (alamaneg: Unternehmen Barbarossa) a oa un anv-kod, roet adal anv an impalaer Friedrich Iañ Barbarossa, evit aloubadeg URSS gant Lu an Trede Reich hag e gevredidi e-kerzh an Eil Brezel-bed hag a voe krog d'an 22 a viz Even 1941 hag a echuas d'ar 5 a viz Kerzu 1941 (5 miz, 1 sizhun ha 6 devezh).
Ledesma de la Cogolla
Ledesma de la Cogolla zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
Oberiadur brezel Barbarossa
D'an 23 a viz Eost 1939, Alamagn an Trede Reich hag URSS a sinas ur feur-emglev enep-tagañ hag a ranne Europa ar Reter etrezo. Souezhet-bras e voe ar broioù europat. Koulskoude, d'an 21 a viz Gouhere 1940, nebeut evit ur bloavezh war-lerc'h, Hitler a c'houlennas gant pennoù-bras al lu alaman ma pledje gant ur steuñv a-benn aloubiñ an Unvaniezh soviedel.
Fizius an tamm anezhañ, Hitler a roas lañs d'an oberiadur brezel Barbarossa d'an 22 a viz Even 1941, ur bloavezh dres goude sinadur an arsav-brezel etre Bro-C'hall hag an Trede Reich. Digoret e voe neuze un talbenn e reter Europa, a droas neuze d'un dachenn emgann veur war douar en Europa ha d'ur vammenn bouezus da geñver trec'h pe koll ar brezel evit an Trede Reich. Emgannoù gwadusañ ha pouezusañ an Eil Brezel-bed war zouar a c'hoarvezs eno.
Kenemglevioù Geneva ne voent ket asentet gant an daou du tra ma vije evit ar brizonidi brezel pe da geñver an drevourien. Ur brezel-distruj kevan a voe renet eno. Etre 1941 ha 1945, 80% eus kolloù soudard ar Wehrmacht a c'hoarvezas war an talbenn soviedel.
An oberiadur-brezel Barbarossa zo bet an aloubadeg vrasañ en istor mab-den e-keñver an niver a soudarded emouestlet hag ar c'holloù-denel : tostik-tost da 4 milion a soudarded eus an Ahel o deus taget URSS. Ouzhpenn d'ar soudarded-se e oa bet implijet 600 000 karbed ha 600 000 marc'h.
Ar Wehrmacht a oa kalz kreñvoc'h e penn-kentañ an oberiadur brezel da geñver an niver a soudarded (2 evit 1 da nebeutañ), koulz da geñver an dafar. Aozet e oa kalz gwelloc'h, ar pennoù a oa arbennikaet hag ouzhpenn-se e oa kalz uheloc'h e live strategiezh d'an nebeutañ betek Emgann Koursk, an emgann meur e miz Gouhere [[1943. Evel-just, dre ma oa an Alamaned an dagerien e voe tu dezho da implijout ar souezh.
Ur c'hemm bras e voe an dagadenn-se e-kerzh an Eil Brezel-bed ; betek-henn e oa diazezet a-grenn war tachenn Europa ar C'hornôg met adal ar frapad-se ez eas war-du ar bed a-bezh.
Goude ar stroñs diazez, pa gomprenas ar soudarded hag an drevourien ne oa ket un dieubidigezh eus 20 vloaz a gomunouriezh hollveliek hogen un dalc'hidigezh gant un ideologiezh varvus all e krogas ul lañs brogarour rusian kreñv ; Jozef Stalin a implijas al lañs-se evit saveteiñ e ren hag ar vro war ar memes tro.
En ur leuskel d'an « Untermenschen » (an is-tud ) ar choaz nemetañ etre ar marv hag ar sklaverezh, an naziegezh a voe mammenn lañs ar vrogarouriezh er vro ha hini broadelouriezh ar stalinouriezh. Ouzhpenn da-se, obererezhioù gwadus hag euzhus an SS hag an Einsatzgruppen a lazhadegas ur milion a yuzevien hag ur milion all (da nebeutañ) a drevourien eus URSS a roas ar c'hoant da drec'hiñ an Trede Reich d'ar bobloù ezel da URSS.
Evel e 1914, e penn-kentañ ar C'hentañ Brezel-bed, Alamagn a oa gant ar soñj trec'hiñ buan : steuñv an oberiadur brezel Barbarossa a istime e vije ezhomm eus 4 miz nemetken a-benn riñsañ an nerzhioù milourel soviedel. An oberiadur brezel a badas eus miz Even betek miz Du 1941, met ne echus da vat nemet goude an oberenn alaman Unternehmen Taifun ("Oberenn Tifon") etre Here 1941 ha Genver-C'hwevrer 1942, pa voe talet an nerzhioù alaman en Emgann Moskov. Gant an darvoud-se e voe echuet kentañ pazenn ar brezel war an talbenn rusian.
Emdroadur politikel ha diplomatek
En nevezamzer 1941, an emdroadur a oa diouzh tu an Ahel. Bro-C'hall a oa bet trec'het e-doug un nebeud sizhunvezioù, Korfad-kas ar Rouantelezh-Unanet a oa bet riñset, ul lodenn vras eus Europa a oa dalc'het gant an Trede Reich.
Er reter, Hitler en devoa staliet renoù kevredet dre asant pe dre redi : Hungaria (Miklós Horthy), Roumania (Ion Antonescu), Bulgaria (Tsar Boris III), Slovakia (Jozef Tiso). Ne oa nemet ar Rouantelezh-Unanet gant Winston Churchill en he fenn hag a gendalc'he ar stourm a-enep ar Reich, dre vezañ un enezenn hag un impalaeriezh. Koulskoude ne oa ket ur riskl milourel war an douar bras.
E 1941, Hitler a ouie anat e oa risklus tagañ an Unvaniezh soviedel, met gouzout a rae kement all edo dizurzhiet a-grenn ha gwanaet-don al Lu Ruz goude spurjoù meur Stalin a lazhadegas un darn eus an ofiserien a-renk uhel pe etre ha mailhed war arz ar brezel.