cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Le Serpent
An danvez
Tra m'edo Aleksei Vlassov, ur c'horonal eus ar c'hKGB, o veajiñ e Bro-C'hall gant e wreg e c'houlenn bod digant ar polis gall ha, damc'houde, ma vo-eñ kaset d'ar c'hannati stadunanat an abretañ ar gwellañ. Dre ma ne deu ket a-benn na Berthon, penn Renerezh Evezhiañ an Tiriad, nag e eiler Tavel da gaout ditour digant an tec'hiad rusian ez eo ret dezhe plegañ ha selaou outañ. Dibab a ra Tatiana Vlassov, gwreg an ofiser, distreiñ da URSS da-gaout he bugale ha fiziet eo Vlassov er CIA. Diskuliadurioù Vlassov a laka an tan da gregiñ er plouz : un nebeud treitourien a zo e servijoù spierezh hag enepspierezh ar C'hornôg ! Ha goude bezañ roet o anv e krog ar gannadenn vras : c'hoarvez a ra un toullad a emlazhioù hag a varvioù iskis e metoù ar servijoù kuzh, en Europa a-bezh. Peadra d'en em c'houlenn piv a raio e vad eus ar saviad a-barzh fin ar gont...
Dizale
Dizale zo ur gevredigezh (lezenn 1901) a-vicher war an advouezhiañ e brezhoneg abaoe 1998.
Sikouret eo Dizale gant ar C’huzul rannvro Breizh evit goprañ tud a-vicher, hag arbennig int war ar produiñ e brezhoneg n’eus forzh peseurt doare oberenn.
Ezel eo Dizale deus Films en Bretagne ha Kuzul Sevenadurel Breizh.
Tamm-ha-tamm e klask Dizale sevel ur gwir dakad produiñ e brezhoneg. E penn kentañ 2006 eo bet advouezhiet ar c’hentañ film sinema e brezhoneg gant ar grevredigezh. Sevenet oa bet gant ar memes skipailh tud a-vicher ur bern produksionoù all : tresadennoù-bev, rummadoù skinwel ha telefilmoù.
Abaoe 2016 eo diazezet Dizale e Kemper (1, Straed ar Baradoz / 29000 Kemper).
Charles d'Albert d'Ailly
Charles d'Albert d'Ailly, deuet er bed d'an 19 a viz Meurzh 1625 en Amiens (Somme a-vremañ, Bro-C'hall) ha marvet d'ar 4 a viz Gwengolo 1698 e Pariz, a oa trivet mab Honoré d'Albert (1581-1649) ha dre-se trivet dug a Chaulnes.
Gouarnour Breizh da goulz Emsavadeg ar Bonedoù ruz e voe lesanvet An hoc'h lart gant gwerin Breizh ken feuls e veze e zoareoù oute.
Nick Hornby
Ur skrivagner saoz eo Nick Hornby, ganet e 1957. Anavezet eo e romantoù “High Fidelity” hag “About a Boy” hag e emvuhezskrid “Fever Pitch”, ma kont e garantez ouzh ar vell-droad. Alies mat e vez tud sorc'hennet pe dibal en e levrioù.
E vuhez
Ganet e oa e Redhill, Surrey, Bro-Saoz d’ar 17 a viz Ebrel 1957. Pa oa 11 vloaz e oa dizimezet e dud. Dimezet eo bet div wech. Ur mab (ganet e 1992) hag a zo taget gant an “aotism” en deus bet gant e wreg kentañ, ha daou vab (ganet e 2003 ha 2005) gant ar broduerez Amanda Posey, e eil gwreg.
E 1992 en deus embannet e emvuhezadur anvet “Fever Pitch” ma tispleg e zarempred trelatet gant ar skipailh mell-droad “Arsenal Football Club”. Bet en doa ar priz William Hill Sports Book Of The Year (“Levr-sport Ar Bloaz“) gant al levr-se. Goude-se en deus kroget Hornby da skrivañ pennadoù e-barzh kazetennoù Sunday Times, Time Out ha Times Literary Supplement. Skrivet en deus ivez barnadennoù sonerezh e-barzh New Yorker. E 1995 en deus embannet e romant kentañ, High Fidelity, hag a zo brudet-tre. Ur film a oa bet graet diwar-benn al levr-se e 2000 gant Stephen Frears gant John Cusack e roll ar pennc’hoarier. Bet en deus Nick Hornby ur bern prizioù evit e romantoù hag evit e oberennoù all.
Sonerezh
Pouezus-bras eo ar sonerezh e buhez Nick Hornby. Ul lod bras eus e levrioù zo liammet gant ar sonerezh en ur mod. Penndanvez e romant kentañ (High Fidelity) hag hini diwezhañ betek bremañ (Juliet, Naked) eo ar sonerezh ha tud dedennet-bras (pe kentoc’h re vras) gantañ. Darempredoù gant bed ar sonerezh en deus Nick Hornby e-unan ivez. Kenlabourat a ra gant strollad rock “Marah”. Graet en deus tro ar bed gant ar strollad-se o lenn e skridoù diwar-benn ar sonerezh e-pad ar sonadegoù.
Romantoù
Danevelloù Oberennoù
Dastumadennoù
Filmoù savet diwar-benn e levrioù
Veniano
Veniano zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Brittia
Brittia a oa ur gelaouenn lennegel divyezhek, e brezhoneg hag e galleg, savet e 1912 gant Iwan an Diberder (1887-1959).
KLT
KLT zo :
Brittia
Dont a reas er-maez, bep miz, eus Gwengolo 1912 betek Mae 1913, hag adarre e nevez-amzer 1914 e-pad un nebeud mizioù. En-dro d'an Diberder e oa tud evel Yann-Bêr Kalloc'h, kont Lantivi-Tredion, ha kenlabourerien all c'hoazh evel Meven Mordiern, Francis Gourvil, Pier Laorañs, Henri Gaidoz, Yann-Vari Heneu... Un den gouiziek ha barrek e oa an Diberder, met un den taer e oa ha broc'hañ a reas buan a-walc'h gant ur bern tud, hag int bet o kenlabourat gant ar gelaouenn a-wechoù, evel Loeiz Herrieu, Frañsez Jaffrennou, Frañsez Vallée ha koulz lavaret kement den a oa oberiant war dachenn ar brezhoneg en amzer-hont.
E-kichen pennadoù politikel taer e veze embannet e-barzh Brittia pennadoù ha studiadennoù lennegel, gant testennoù diwar danvez ar broioù keltiek tramor : barzhonegoù gant Bleimor, "Deirdriu pe harlu mibion Uneh" pe "Imran Mael Duin", skridoù iwerzhonek kozh lakaet e brezhoneg Gwened...
Valmorea
Valmorea zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Anna Klumpke
thumb|right|200px| Anna Klumpke war-dro 1895-1890 Anna Elizabeth Klumpke (1856-1942), a oa un arzourez stadunanat, ganet ha marvet e San Francisco, hag a vevas pell amzer e Bro-C'hall.
Mont a reas da chom da Bariz pa ne oa nemet 15 vloaz. Deskiñ a reas livañ gant al livour gall Pierre Auguste Cot. Daremprediñ a reas Rosa Bonheur ha bevañ ganti e kastell By, e Thomery (Seine-et-Marne), betek marv Rosa Bonheur, en 1899. Distreiñ a reas d'ar Stadoù-Unanet ha mervel da 86 vloaz.
He buhez
Merc'h e oa da John Gerald Klumpke, ganet pe e Bro-Saoz pe en Alamgn, ha hennezh a oa marc'hadour tiez pinvidik e San Francisco. He mamm, Dorothea Mattilda Tolle. Anna ar bugel henañ, ha seizh bugel all a oa. Dorothea Klumpke-Roberts a voe steredoniourez, Julia Klumpke bioloñsourez, hag Augusta Déjerine-Klumpke, a voe medesinez-nervennoù e Pariz.
Da 3 bloaz e oa kouezhet Anna ha torret he doa askorn he morzhed. Da 5 bloaz e kouezhas adarre hag e voe taget gant an osteomyelitis, gant arthritis en he daoulin. Poaniañ a reas he mamm d'he fareañ, betek mont ganti hag he c'hoarezed da gêr Berlin da welout ur medisin brudet, Bernhard von Langenbeck.
18 miz e voe en ospital, gant kibelladennadoù tomm e Kreuznach. Siwazh, efed ebet ne voe, hag Anna a chomas kamm a-hed he buhez. Ta ma oant en Europa e reas o mamm he seizh gwellañ da reiñ deskadurezh vat dezho. Met an amzer tremenet en Europa a lakaas an darempred etre he zud da vont da fall. Pemzek vloaz e oa Anna pa voe torret o dimeziñ. Gant he c'hwech bugel ez eas he mamm da chom da Alamagn, da gêr Göttingen, ma vevjont ur pennad gant c'hoar Mattilda, dimezet d'un Alaman. Anna hag he c'hoar Augusta ac'h eas d'ar skol da g-Cannstatt, e-kichen Stuttgart. Pa oa 17 vloaz ez eas an tiegezh da chom da g-Clarens, e-kichen al lenn leman, e suis,ma tremenas daou vloaz en ur skol-lojañ.
Pa oa bugel he devoa bet Anna ur vergodenn "Rosa", diwar ur patrom diwar zorn Rosa Bonheur, ken brudet en amzer-se ma veze graet mergodennoù diwar he fatrom. Abaoe he oad teneraén eta e oa bet levezonet Anna gant an arzourez c'hall. En em gavout a reas gant Rosa Bonheur e miz here 1889, war zigarez jubenniñ evit ur marc'hadour kezeg. Prestik goude edont o chom o-div e kastell Bonheur e Thomery, e-kichen Fontainebleau, ha padout a reas o darempred ken na varvas Rosa e 1899. Gant Rosa e oa bet lakaet da bennhêrez. Gwerzhañ a reas oberennoù ar C'hallez e 1900 da sevel ur priz arzel hag ur mirdi Rosa Bonheur e Fontainebleau.
Goude marv Bonheur e vevas Klumpke etre div vro ha teir c'hêr, Bo-C'hall ha SUA, Thomery, Boston, ha San Francisco, ar gêr ma teuas da chom er bloavezhioù 1930. E-pad ar brezel-bed kentañ e savas un ospital evit ar soudarded en he zi, e Thomery.
E 1940, pa oa 84, ec'h embannas Anna Klumpke he  Memoirs of an Artist. Mervel a reas e 1942, da 86 vloaz, e San Francisco, he c'hêr c'henidik.
Nouelig Zeland-Nevez
An nouelig Zeland-Nevez a zo ur spesad evned bihan, Charadrius obscurus an anv skiantel anezhañ.
Kuzul Kêr C'hlasc'ho
Kuzul Kêr C'hlasc'ho (Comhairle Baile Ghlaschu e gouezeleg; Glasgow City Council e saozneg) a zo unan eus an 32 "dakad-kuzul" pe "kuzulva" a zo e Bro-Skos.
Roger Legris
Jean Roger Legris, bet ganet d'an 3 a viz Gouere 1898 e Malakoff (Hauts-de-Seine a-vremañ, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 22 a viz Mae 1981 e Le Kremlin-Bicêtre (Val-de-Marne, Bro-C'hall), a oa un aktour (c'hoariva ha sinema) gall.
Bellagio (Lombardia)
Bellagio zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Stavanger
Stavanger (distaget |/stɑˈʋɑŋər/ e norvegeg) zo ur gêr hag ur gumun eus Norvegia, e kontelezh Rogaland.
Annezet eo kumun Stavanger gant 126 469 a dud (2009) hag en tolpad-kêrioù ez eus 197 852 a dud o chom (2009), an trede tolpad-kêrioù brasañ eo e Norvegia. Pennlec’h kontelezh Rogaland eo Stavanger.
Lesanvet eo bet “Kêr-benn an tireoul e Norvegia” hag e Stavanger emañ sez brasañ embregerezh tireoul Norvegia, Statoil.
Daoust ma’z eo ur gêr gozh, savet en amzer ar Vikinged, ha ma voe savet un iliz-veur enni en, n’eo nemet en eil hanterenn eus an , pa oa bet kavet tireoul e Mor an Hanternoz, e oa kresket kalz Stavanger da zont da vezañ unan eus brasañ kêrioù Norvegia.
Bizzarone
Bizzarone zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Gymnoderus foetidus
Gymnoderus foetidus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Cotingidae.
Anvet e voe [Gracula] fœtida (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778). Ar spesad nemetañ er genad Gymnoderus an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh dreist-holl.
Annez
Kavout a reer ar spesad en Amazonia (Suamerika).
Nouelig beg hir
An nouelig beg hir (Charadrius placidus) a zo un evn.
Annez
Bevañ a ra al labous en Azia ar Reter.
Gwndy
Gwndy (Undy e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur barrez eus Kembre, e Sir Fynwy. Emañ er gornaoueg da Gil-y-coed hag er reter da gêr Casnewydd. E-barzh kumuniezh Magwyr gyda Gwndy emañ.
Here 2014 e Breizh
2014 e Breizh
Emmanuel
Emmanuel a zo un anv-badez gallek ha saoznek, deuet diwar an hebraeg, hag a dalv Emañ Doue ganimp. Implijet e vez da anv-familh ivez.
Rance
Rance zo un anv gallek ha hini meur a stêr ha kêriadenn.
Anv ar stêr zo bet peget ouzh lost un toullad kumunioù :
Doare-skrivañ KLT
An doare-skrivañ KLT a oa bet implijet evit skrivañ brezhoneg etre 1908 ha deroù ar bloavezhioù 1950. Ne vez ket graet gantañ ken abaoe an amzer-se met chomet eo an anv KLT, implijet n'eus forzh penaos a-wechoù.
Istor
E 1908 e oa bet un toullad skrivagnerien vrezhonek, bodet en Emglev ar skrivagnerien, oc'h en em glevout diwar-benn ar reolennoù da skrivañ ar yezh en un doare a vefe unvan evit brezhoneg Leon, Kerne ha Treger, alese an anv KLT.
Degemeret e oa bet ar reolennoù reizhskrivañ-se gant ar braz eus an dud a skrive brezhoneg en teir bro-se, ar re a embanne levrioù ha kelaouennoù enno. Sinet e oa an emglev gant an dud-mañ : Frañsez Vallée, Emil Ernod, Louis Le Clerc (Kloareg ar Wern), Yann-Vari Perrot, Koroller, Erwan ar Moal, Aogust Bocher, Caurel, Klaoda ar Prad, Jos ar Braz (Dirlem), anvioù meneget e Grammaire bretonne du dialecte de Tréguier, gant Louis Le Clerc, diwar pennadoù eus ar sizhunieg Kroaz ar Vretoned.
Skignet e voe an doare-skrivañ KLT gant Frañsez Vallée hag e gelaouenn Kroaz ar Vretoned, met implijet e voe ivez gant an darn vrasañ eus ar c'helaouennoù all embannet e broioù Leon, Kerne ha Treger etre an daou vrezel-bed, evel Gwalarn pe Feiz ha Breiz. Ne oa nemet ar skrivagnerien wenedek a oa chomet e-maez an emglev-se hag a gendalc'he d'ober gant un doare-skrivañ dibar d'ar gwenedeg.
E dibenn ar bloavezhioù 1930 e krogas skrivagnerien zo, evel Langleiz, da glask unvaniñ an doareoù-skrivañ KLT ha gwenedek, evit kaout un doare-skrivañ hepken evit an holl vrezhonegoù. N'eo nemet e 1941 e voe tizhet an emglev ha degemeret an doare-skrivañ peurunvan.
Nevez-flamm: "Komz KLT"
Abaoe un toullad bloavezhioù e vez graet KLT a-wechoù ivez eus kement tamm brezhoneg a vez komzet e-maez Bro-Wened, gant Gwenedourien zo hag a sell ouzh rannyezhoù ar broioù brezhonek all evel pa vijent unvan, pa n'int ket. Ar weledigezh-se a vez skignet ivez en abadennoù skinwel zo.
Koulskoude n'hall an anv KLT bezañ nemet anv un doare-skrivañ : biskoazh n'eo bet unanet doareoù-komz Kerne, Leon ha Treger, hep ankouaat Goueloù.
Pouez-mouezh KLT
A-wechoù e vez graet anv eus "taol-mouezh KLT", da lavaret eo, al lodenn eus ar brezhonegva ma vez pouezmouezhiet ar gerioù war ar silabenn eildiwezhañ, ar pezh a c'hoarvez e Leon a-bezh, e Treger a-bezh (war-bouez nebeut), hag ul lodenn vras eus Kernev.
Koulskoude, ma'z eo unvan a-walc'h dre vras an taol-mouezh en dachennad-se, ez eus un toullad diforc'hioù bihan en diabarzh, da skouer:
Gwelit ivez
+ Doareoù-skrivañ ar brezhoneg
Auguste von Hessen-Kassel
Auguste von Hessen-Kassel, pe Auguste Wilhelmine Louise von Hessen-Kassel, pe  Augusta of Hesse-Kassel e saozneg (1797-1889), a oa ur briñsez alaman, pried Adolphus, dug Cambridge, ur mab d'ar roue saoz George III. Ouzhpenn bezañ Dugez Cambridge e oa besrouanez Hannover.
Deskadurezh ar Werc'hez
Deskadurezh ar Werc'hez zo un tem hag a gaver en arz kristen. A-wechoù e tesk lenn, a-wechoù e tesk gwriat.
Auguste von Hessen-Kassel
Dimeziñ
Lidet e voe an eured d'ar 7 a viz Mae e Kassel, hag adarre d'an 1 a viz Mezheven 1818 e Palez Buckingham. 21 e oa Auguste, 43 e oa he fried. He fried Adolphus, Duke of Cambridge, a oa dekvet bugel, ha seizhvet mab, George III ha Charlotte von Mecklenburg-Strelitz.
Tri bugel o doe.
Mamm-gozh e oa da Mary of Teck, pried ar roue George V.
Sant-Tegoneg-Logeginer
Sant-Tegoneg-Logeginer (Saint-Thégonnec-Loc-Eguiner e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Montroulez e departamant Penn-ar-Bed. Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Sant-Tegoneg ha Logeginer-Sant-Tegoneg.
Castelmarte
Castelmarte zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Casnate con Bernate
Casnate con Bernate zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Figino Serenza
Figino Serenza zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Cyanoloxia glaucocaerulea
Cyanoloxia glaucocaerulea a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Cardinalidae. Ar spesad nemetañ eo er genad Cyanoloxia.
Anvet e voe Pyrrhula glaucocaerulea (kentanv) da gentañ-penn (e 1837) gant an daou skiantour gall Alcide Dessalines d'Orbigny (1802-1857) ha Frédéric de Lafresnaye (1783-1861).
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, e reter Paraguay, biz Arc'hantina ha kreisteiz Brazil.
Valence
Valence zo un anv-lec'h gallek.
Émile Bernard
Émile Bernard, bet ganet d'an 28 a viz Ebrel 1868 e Lille hag aet d'an Anaon d'ar 16 a viz Ebrel 1941 e Pariz, a oa ul livour post-impresionist, ur skeudennaouer, un engravour, ur skrivagner, ur barzh (dindan an anv-pluenn Jean Dorsal ivez) hag un arzvarnour gall.
Mont reas da chom en Egipt, enno e vevas eus 1893 betek 1904.
Dre hanterouriezh al livour rusian Michail a Wylie, keneil d'e familh e yeas oaded a 16 vloaz, tre, en atalier al livour Fernand Cormon.
Goude bezañ graet anaudegezh gant livourien en atalier Cormon e voe argaset eus an atalier, hag e yeas da bourmen en Normandie hag e Breizh. Kejañ reas ouzh Emile Schuffenecker, a roas dezhañ ul lizher evit en em ginnig da Baul Gauguin. Mont reas Bernard da Pont-Aven, hogen nebeut a zarempred en doe gant Gauguin, d'ar c'houlz-se.
Forces françaises de l'intérieur
Ar Forces Françaises de l'Intérieur (FFI) zo an anv roet e 1944 da hollad ar strolladoù armet eus an harzerezh diabarzh gall a oa bet savet pa oa Bro-C'hall ha Breizh dindan dalc'h an Alamaned.
Émile Bernard
Ober reas anaoudegezh gant Vincent van Gogh e Paris. E-kerz ur prantad pointilist e voe d'ar c'houlz.
Forces françaises de l'intérieur
Deskrivadur
E-barzh framm an FFI edo : an Arme guzh (AS) (enni Combat, Libération-Sud, Franc-Tireur), Aozadur harzerezh an arme (Organisation de résistance de l'armée pe ORA), ar Francs-tireurs et partisans (FTP), ha kement zo... <!-- La dénomination commune de FFI n'était pas destinée seulement à unifier et à donner un cadre « légal » aux forces de la Résistance intérieure, mais aussi à les structurer de manière hiérarchique. Les FFI furent ainsi placées en mars 1944 sous le commandement du général Kœnig et l'autorité politique du GPRF du général de Gaulle.
Les FFI jouèrent un rôle non négligeable dans la préparation du débarquement allié en Normandie de juin 1944 et dans la libération de la France. Le commandant des forces alliées en Europe, le général Eisenhower estima l'aide apportée par les FFI à l'équivalent de quinze divisions régulières. Les effectifs des FFI étaient de 100,000 en janvier 1944, 200,000 en juin et 400,000 en octobre
Émile Bernard
En 1887 e tistroas da Normandie ha da Vreizh, kinklañ reas ar gambr ma oa enni e leti itron ar Masson e Sant-Briag, a-raok dont da Bont-Aven.
Adolf
Adolf, pe Adolph a-wechoù, zo un anv-badez alamanek, brezhonek, katalanek, islandek, finnek, hungarek, nederlandek ha norvegek. Ral e deuet da vezañ abaoe fin an eil Brezel Bed abalamour da Adolf Hitler.
Forces françaises de l'intérieur
Deskrivadur
À l'issue de la libération de la France, 114,000 FFI au total (30%), s'intégrèrent ensuite dans l'armée française régulière, en particulier au sein de la première armée du général de Lattre, dans le cadre de ce qui a été appelé à l'époque « l'amalgame » des Résistances intérieure et extérieure. -->
Émile Bernard
Gauguin ha Charles Laval a oa d'ar mare-hont e Martinik. Kimiadiñ reas gant ar pointilisme evit mont davet ar c'hloisonisme, bet ijinet gant Louis Anquetin.
E 1888, e voe a-zevri o tarempredi gant Gaugin. Bernard a voe gant e c'hoar Madalen, tri bloaz yaouankoc'h evitañ, e Pont-Aven. En ur prantad pouezus en em gavas Bernard ha Gauguin, graet e voe ganto ur sintezenn etre ar meizadel hag ar simbolegezh. Savet e voe ganto ar sintetelezh : goude ur weladenn, an elfennoù a na vezont ket dalc'het soñj outo a vez skarzet. Ar stummoù a zo eeunoc'h, hag an dibab livioù n'int ket ken fonnus.
Maria Bavaria
Dimezet e oa da Ferdinando Pio, Dug Calabria. Dont a reas he fried da vout penn Tiegezh Bourbon-Div Sikilia e miz mae 1934, ma oa hi rouanez kenseurtez an Div Sikilia, war ar paper hepken evel-just.
Veleso
Veleso zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Valença
Valença (okitaneg; Valence e galleg hag ent-ofisiel) eo pennlec'h departamant an Drôme er rannvro Auvergne-Rhône-Alpes, e Frañs. Kêr-benn Daofinez eo ivez.
Kuzul an Eaglais Bhreac
Kuzul an Eaglais Bhreac (Comhairle na h-Eaglaise Brice e gouezeleg; Falkirk Council e saozneg) a zo unan eus an 32 "dakad-kuzul" pe "kuzulva" a zo e Bro-Skos, en-dro da gêr an Eaglais Bhreac.
Valsolda
Valsoda zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Ninive
Ninive (Ninu(w)a en akkadeg; ܢܸܢܘܵܐ Nīnwē e sirieg klasel ; נינוה Nīnewē en hebraeg ; Νινευή Nineuē e gregach ; Nineve e latin; نينوى Naynuwa en arabeg) a oa ur gêr en Asiria en Henamzer. Kêr-benn rouantelezh hag impalaeriezh Asiria e voe. Edo war lez reter ar stêr Tigris, e-kichen al lec’h m’emañ bremañ Mosoul, en Irak.
Unan eus koshañ kêrioù Mezopotamia eo Ninive. Ur c’hroashent a bouez e oa, war ribl an Tigris hag e-kreiz an hentoù a gase eus ar Mor Kreizdouar da Bersia ha, pelloc’h, da Veurvor Indez. Roudoù eus annez tud a gaver eno abaoe ar VIvet milved kent JK. Tamm-ha-tamm e teuas Ninive da vezañ unan eus brasañ kêrioù an tolead. Kreskiñ a reas kalz e deroù ar VIIvet kantved kent JK, pa oa kêr-benn Impalaeriezh Asiria. Ledet eo rivinoù ar gêr-benn-se war ur gorread 730 hektar ha kelc’hiet int gant aspadennoù mogerioù-kreñv savet gant brikennoù pri, 12 km o hed. Furchardegoù a-leizh zo bet graet eno abaoe kreiz an ha drezo o deus dastumet an henoniourien gouiziegezh war impalaeriezh Asiria ha war sevenadur Mezopotamia dre vras : e palezioù Ninive ez eus bet kavet e-leizh a dablezennoù pri gant skridoù er skritur gennheñvel da skouer.
Valença (disheñvelout)
Valença a c'hall bezañ:
Arosio
Aroso zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Zenaida (evned)
Zenaida a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1838 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
Asso
Asso zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Yr Hencastell
Yr Hencastell (Oldcastle e saozneg) zo ur gêriadenn vihan e kreisteiz Kembre, e Sir Fynwy. Emañ en hanternoz da Y Fenni, e gwalarn ar gontelezh, war un hent a gas en tu all d'an harzoù etre Kembre ha Bro-Saoz betek Herefordshire (Swydd Henffordd). Betek ar e verke bevenn greisteiz kombod Ewias.
Emañ ar stêr Menoe o redek dre ar gêriadenn.
Gwener-ar-Groaz
Gwener-ar-Groaz zo ur gouel relijiel a vez lidet gant ar Gristenien d'ar Gwener a-raok Sul-Fask e koun Pasion Jezuz-Krist.
Klotañ a ra gant an deiz ma voe kroazstaget Jezuz Nazaret gant ar Romaned betek e varv. Krak war-lerc'h ar Yaou-Gamblit hag a-raok ar Sadorn-Fask e verk an deiz-mañ dibenn ar C'horaiz evit ar Gatoliked ivez.
Cadorago
Cadorago zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Kuzul Kêr Zùn Dèagh
Kuzul Kêr Zùn Dèagh (Comhairle Cathair Dhùn Dè e gouezeleg; Dundee City Council e saozneg) a zo unan eus an 32 "dakad-kuzul" pe "kuzulva" a zo e Bro-Skos. Degouezhout a ra gant tachenn kêr zDùn Dèagh.
Nicolas Cage
Nicolas Cage, ganet Nicolas Kim Coppola d'ar e Long Beach (Kalifornia) (SUA), zo un aktour, ur filmaozer hag ur produner stadunanat.
Anna Hillmayer
Anna Hillmayer (1812-1847) a oa ur vaouez eus München, brudet he c'hoantiz, en hanterenn gentañ an.
Nouelig Madagaskar
An nouelig Madagaskar a zo un evn, Charadrius thoracicus an anv skiantel anezhañ.
Anna Hillmayer
Echuet e voe he foltred gant Joseph Stieler e 1829. An hini diwezhañ e oa eus an dek taolenn a veze diskouezet d'an holl e Poltredaoueg ar gened. Poltred Helene Sedelmayer a voe echuet war-lerc'h hemañ, hogen lakaet war ziskouez a-raok hini Anna Hillmayer.
Nouelig Madagaskar
Annez
Brosezat eo al labous en aodoù mervent Madagaskar.
Kira Prusia
Kira Prusia, en alamaneg Kira von Preußen (Kira Auguste Viktoria Friederike) (1943–2004) a oa ur briñsez eus Prusia. Pevare bugel hag eil merc'h Louis Ferdinand Prusia ha Kira Kirillovna Rusia e oa.
Ganet e oa e 1943, e Cadienen, e Prusia ar Reter neuze, a zo Kadyny hiziv, e Pologn.
Mervel a reas e Berlin e 2004.
Barni
Barni zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Krist war ar Groaz
Krist war ar Groaz, pe Jezuz war ar groaz, zo anv lies livadur.
Dail Chèith
Dail Chèith (Dalkeith e saozneg) a zo ur gêr e gevred Bro-Skos, ha pennlec'h Meadhan Lodainn. 12 342 a dud a oa o chom eno e 2011.
Hermann-Bernhard Ramcke
Hermann-Bernhard « Gerhard » Ramcke, bet ganet d'ar 24 a viz Genver 1889 hag aet da anaon d'ar 4 a viz Gouere 1968, a oa ur jeneral alaman. Bet en deus ar Groaz marc'heg eus eus ar groaz houarn gant delioù derv, kleze ha diamantoù, ar vedalenn uhelañ e Bro-Alamagn e-doug an Eil Brezel-bed.
Brezel
E 1944 e oa e penn difenn Brest hag ur wezh dieubet ar gêr gant ar Gevredidi e repuas e Ledenez Kraozon ma kendalc'has d'en em gannañ, oc'h harpañ e soudarded war ar Menez C'homm, ha goude e ledenez Roskañvel.
Goude ar brezel
Ramcke a oa kaset d'ar Stadoù-Unanet evel prizoner brezel ha goude da Vro-Saoz ha da Vro-C'hall. E 1951 eoa tamallet torfedoù brezel ouzh Ramcke e Bro-C'hall, met dont a reas a-benn da chom hep bezañ prizoniet en Alamagn. µDistreiñ a reas eno drezañ e-unan ha kondaonet e oa e miz Meurzh 1951 gant ul lez-varn gall. Dieubet e oa d'ar 24 a viz Even 1951. Goude bezañ dieubet eo distroet Ramcke da Vro-Alamagn hag en deus labouret en industriezh ar betoñs. Hermann-Bernhard Ramcke zo aet da anaon e Kappeln e 1968.
Celle (Alamagn)
Celle (distaget [ˈtsɛlə] en alamaneg) zo ur gêr eus hanternoz Alamagn, e stad Niedersachsen. Kêr-benn Landkreis (distrig) Celle eo.
Emañ war lez ar stêr Aller, un adstêr d'ar Weser. Poblet eo gant war-dro 71 000 a dud. Emañ war harzoù al Lüneburger Heide, ur c'horn-bro lanneier etre Hamburg ha Celle. Brudet eo Kastell Celle, savet e giz an Azginivelezh evit ul lodenn hag er c'hiz barok evit ul lodenn all, hag a oa d'an tiegezh Braunschweig-Lüneburg. Tiez kozh brav zo da welet e kreiz kêr (en Altstadt, ar gêr gozh) ha dont a ra touristed e-leizh d'o gwelet.
San Mamés de Campos
San Mamés de Campos zo ur gumun eus proviñs Palencia, e Spagn.
Tour-tan Hern
Tour-tan Hern zo un tour-tan e Breizh, er-maez da Bleuvihan ha da Erv an Talberzh (Aodoù-an-Arvor). Kroget e voe d'e sevel gant an ijinour gall Léonce Reynaud, e 1834, war kerreg anvet "Hern" hag echuet e voe e 1839 ha digoret d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1840. Uhel-mat eo pa dap 57 m a sav.
Trede Brezel etre Bro-Saoz hag an Izelvroioù
Ar brezel etre Bro-Saoz hag an Izelvroioù a badas daou vloaz, eus 1672 betek 1674.
Zénaïde
Zénaïde zo un anv-badez gallek, deuet diwar an anv rusek Zenaida, a orin gresianek.
Emma
Emma a zo un anv-badez gallek ha saoznek, roet d'ar merc'hed, deuet diwar an anv hebreek Emmanuel, roet d'ar baotred, hag a dalv Emañ Doue ganimp.
The Times of India
The Times of India (TOI) zo unan eus kazetennoù saoznek India. An trede kazetenn vrasañ eo en India, a-fet niver a skouerennoù embannet, hag ar gazetenn saoznek vrasañ er bed a-bezh, gant ouzhpenn 3 milion a skouerennoù embannet bemdez ha kalz muioc'h a lennerien.
Emma
Adstumm
Ur stumm hiroc'h, Emmanuelle, zo ivez.
The Times of India
Kazetenn saoznek koshañ India eo ivez. Savet e oa bet d’an 3 a viz Du 1838, gant an anv The Bombay Times and Journal of Commerce, evit ar Saozon a oa o vevañ e kornaoueg Indez. Da gentañ ne veze embannet nemet div wech ar sizhun, da Verc’her ha da Sadorn. Keleier eus Europa, eus Norzhamerika hag eus Indez a oa enni. Adalek 1850 e voe embannet bemdez hag e 1861 he doa kemeret an anv a zo ganti bremañ.
Guaza de Campos
Guaza de Campos zo ur gumun eus proviñs Palencia, e Spagn.
Trefor (Mon)
Trefor zo ur gêriadennig e kumuniezh Bodffordd, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 305 km eus Kerdiz. Hanter-hent emañ etre Gaerwen er c'hreisteiz ha Llanerchymedd er biz, war an hent B5109 a ya eus Llangefni betek Bodedern.
Eno e voe ganet al lenneg John Morris-Jones e 1864.
Samuel Le Bihan
Samuel Michel Le Bihan, bet ganet d'an 2 a viz Du 1965 en Avranches (Manche, Bro-C'hall), a zo un aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel) gall.
LVT
Landing Vehicle Tracked berraet gant ar stumm LVT a oa ur mekanik brezel dilestrañ bihan doare dour ha douar. Implijt ez eo bet da gentañ gant ar United States Navy, implijet ez eo bet da c'houde gant an USMC (Marine Corps) hag an Douarlu Amerikan e-pad an Eil Brezel-bed.
An anv LVt a zo stag ouzh emgannioù brudet ha drastus e toare emgann Saipan, emgann Iwo Jima pe emgann Okinawa. Inti a sikouro kalz evit ma vefe trec'h an Amerikaned war Lu Impalaeriezh Japan.
Pinarochroa sordida
Pinarochroa sordida (Cercomela sordida kent) a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Muscicapidae.
Anvet e voe Saxicola sordida da gentañ-penn (e 1837) gant an naturour alaman Wilhelm Peter Eduard Simon Rüppell (1794-1884) : ar spesad nemetañ er genad Pinarochroa an hini eo.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ e biz Afrika :
Nisaetus bartelsi
Nisaetus bartelsi a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Accipitridae.
Anvet e voe Spizaëtus nipalensis bartelsi (kentanv) da gentañ-penn (e 1924) gant al loenoniour alaman Erwin Stresemann (1889-1972) da zougen bri d'an naturour izelvroat Max Edward Gottlieb Bartels (1871-1936) a oa perc'henn war ur blantadeg en enez Jawa (Indonezia).
Chailles
Chailles zo ur gumun e Bro-C'hall, war lez al Liger, e-kichen Blois e departamant al Loir-et-Cher.
Nisaetus bartelsi
Boued
Bevañ a ra diwar vronneged a bep seurt (Pteropodidae en o zouez), glazarded ha laboused dreist-holl.
Fringilla polatzeki
Fringilla polatzeki a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Fringillidae.
Nisaetus bartelsi
Annez
Brosezat eo ar spesad e Jawa.
Emanuele
Emanuele zo un anv-badez italianek hag a zeu eus an anv hebraek Immanuel.
Chailles
Da 2 674 a dud e save ar boblañs er bloaz 2019.
Fringilla polatzeki
Dont a ra e anv eus hini ar c'habiten Johann Polatzek (1838/39-1927), un evnoniour aostrian.
Annez
Brosezat eo ar spesad e Gran Canaria, unan eus enezennoù Inizi Kanariez (Spagn).
Rummatadur
Un isspesad — Fringilla teydea polatzeki — da Fringilla teydea e oa betek 2015.
Castromocho
Castromocho zo ur gumun eus proviñs Palencia, e Spagn.
Theodor Hosemann
Hosemann a oa mab un ofisour eus al Lu Prusian dre-se e fiñvas kalzig pa oa yaouank, betek an oad a 12 vloaz. Bez e voe o labourat en embregerezh skeudennaouiñ Arnz & Winckelmann e Düsseldorf. Goude-se e voe treser, paeet 200 Thaler bep bloaz. D'ar memes mare e klaske bezañ degemeret er Kunstakademie Düsseldorf (skol an arzoù-kaer).
San Siro (Como)
San Siro zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Rezzago
Rezzago zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Saint-Jacques
Saint-Jacques zo un anv-lec'h gallek.
N'eo ket un anv stank e Breizh:
San Martín de Valderaduey
San Martín de Valderaduey zo ur gumun e Spagn, e proviñs Zamora.
Rodero
Rodero zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Nathalie Lemel
Ur vuhez souezhus
Ur vuhez souezhus eo bet buhez Nathalie Le Mel. Ganet e oa e Brest er bloaz 1826 ha dimezet gant Jérôme Le Mel e 1845. Ur stal levrioù a oa bet dalc’het ganti hag he gwaz e Kemper, e-pad daouzek vloaz, betek 1861, da vare Napoleon III. Tri c'hrouadur a oa ganet en tiad-se. Ur vaouez desket e oa gant sonjoù politikel ha sokial a-gleiz, evit lakaat gwirioù ar merc’hed da vont war-raok, da skouer.
Nathalie hag he gwaz oa aet kuit evit moned da labourat da Baris e 1861. Du-hont he doa kavet Nathalie ul labour evel “keinerez” levrioù (keinañ levrioù). D’ar mare-se ne oa ket droed, e Frans, da sevel sindikadoù. Kevredigezhioù, pe “sociétés” e galleg, a veze savet neuze gant ar vicherourion d’en em dolpiñ ha d’en em zifenn, ha Nathalie da vont e-barzh “kevredigezhioù” a sort-se. D’ar prantad-se e veze paeet ar merc’hed nebeutoc’h evit ar baotred. Ne oa na just, na reizh, met e mod-se e oa. Zoken hiziv e chom gopr ar merc’hed izeloc’h evit gobr ar baotred. Nathalie Le Mel oa bet e penn an diskrogoù labour a oa bet dalc’het e Pariz er bloaz 1864 ha 1865. Hag a-gres d’an diskrogoù labour-se, ar merc’hed a laboure er stalioù keinerezh oa bet paeet evel ar baotred. Nathalie Le Mel a oa deuet da vout unan eus pennoù bras an Etrebroadel kentañ e Pariz. An Etrebroadel oa bet savet e Londrez tri bloaz a-raok, gant Marx, Engels ha Bakounin evit tolpiñ micherourion ar bed a-bezh.
Anne Le Ny
Anne Le Ny, bet ganet d'an 31 a viz Kerzu 1969 en Antony (Hauts-de-Seine, Bro-C'hall), a zo un aktourez (sinema ha skinwel), ur filmaozerez ha saverez senario c'hall.
Nathalie Lemel
E-penn “La marmite”
Goude-se, e oa bet lakaet Nathalie Le Mel e-penn ur preti, anvet La Marmite. Ar stal-se oa bet savet evit reiñ boued marc’hadmat d’ar vicherourion hag evit komz politik e-barzh. Ar bolis a daole ur sell war-du Nathalie hag he stal. Hag ar pezh a rae Nathalie ne blije ket tamm ebet d’he gwaz Jerôme, ivez. Hennezh a oa troet fall : ul lonker bras e oa deuet da vout Jérôme Le Mel hag, ouzhpenn-se, e faote dezhañ paraat ddiouzh e vaouez da ober politik. Setu dispartiet an daou-se, pep hini diouzh e du. Met Nathalie a gendalc'he d’ober war-dro he bugale.
Ur brezel etre Fransizion
Brezel oa er c’houplad-se, met brezel ivez etre Bro-Frañs ha Bro-Alamagn... Goude bout trec’het Napoléon III gant an Alamaned, ar re-se o vezañ erruet tro-dro da Bariz. Ar c’hrogadoù oa echu, ur republik oa bet savet e-lec’h an impalaeriezh. Met Kumun Parizne oa ket a-du, tamm ebed, gant gouarnamant an aotrou Adolphe Thiers hag hennezh oa aet kuit betek Versailles e-lec’h chom e-barzh ur gêrbenn en dispac’h... Ha Nathalie Le Mel, begon, startijenn ganti c’hoazh, da sevel ur strollad evit ar merc’hed, Unvaniezh ar merc’hed, renet ganti ha micherourezed all. Ar strollad-se a c’houlenne ingalded etre merc’hed ha paotred, hag ar justis sokial. Nathalie Le Mel oa unan a verc’hed brudetañ ar Gumun, get Louise Michel. Met ar gouarnamant staliet e Versailhez ne faote ket dezhañ lakaat Kumun Pariz da vont war-raok ; kaset en doa an arme evit he flastriñ... Ur brezel oa bet, etre Frañsizion, Bretoned e-barzh, hag ar gumunarded da vout trec’het get an arme... Nathalie Le Mel hag he strollad merc’hed a oa klandiourezed, kentoc’h. Met Nathalie he doa dalc’het ur stoc'had (barrikadenn) e-pad peder euriad, gant merc’hed all, o tennañ war ar soudarded.200px|thumb|left|Adolphe Thiers, eil prezidant ar republik, prezidant kentañ an Trede Republik
Kaset da Galedonia-Nevez
Ur wezh echu gant ar Gumun, Nathalie Le Mel a oa bet harzet, barnet ha kondaonet da vout kaset da Galedonia-Nevez gant kumunarded all, ha chom eno betek fin he buhez. Louise Michel ha Nathalie Le Mel oa bet kaset di e-barzh ar memes bag. Louise Michel he doa kemeret ganti levrioù brezhoneg da zeskiñ hor yezh; ur yezhadur roet dezhi, marteze, gant Nathalie Le Mel... Honnezh ha Louise Michel a oa mignonezed, met ne oant ket a-du kement-se an eil gant eben. Nathalie oa tost d’ar sokialourion, ha Louise tostoc’h ouzh an anarkourion... Chomet int c’hwec’h vloaz e Kanaki. Nathalie a veze klañv alies, ha pell diozh he bugale... Nathalie ha Louise a oa bet spontet o welout ar pezh a veze graet d’Kanaked. Tapet veze dezhe mui-oc’h-mui a zouar get ar Frañzision hag ar re se n'o doa doujañs ebet evit o sevenadur. Louise Michel ha doa savet ur skol evit deskiñ lenn ha skrivañ da vugale Kanaki...
Marvet d’an oad a 96 vloaz
Ur wezh deuet en-dro da Bariz, e labouras Nathalie Le Mel e kazetennoù 'zo. Met paour-razh e oa, ha klañv. Kaset e oa bet d’an ospis. Erru e oa kozh Nathalie, met mont a rae bep bloaz da lidañ Kumun Pariz. Trist eo bet fin he buhez. Marv oa he bugale ha ne oa ket kazimant den ebed evit ober ar he zro. Marv eo d'ar 25 a Viz Mae 1921, d’an oad a 96 vloaz. Istor Nathalie Le Mel zo kontet barzh ul levr skrivet e galleg gant Eugène Kerbaul hag anvet “Nathalie Le Mel, révolutionnaire et féministe”. N’he doa ket kontet he buhez hi hec'h-unan dre skrid.Eugène Kerbaul zo marvet e miz Eost 2005. E levr zo bet adembannet gant ar strollad : "Amis de la Commune de Paris", 46 rue des Cinq diamants, 75013 Paris.
Essen (disheñvelout)
Essen a c'hall bezañ meur a dra :
Santibáñez de Tera
Santibáñez de Tera zo ur gumun e Spagn, e proviñs Zamora.
Prefed
Ar prefed eo ar c'hargad anvet gant ar stad c'hall e penn an departamant. Dont a ra ar ger eus an anv latin præfectus.
Polis
Ur prefed polis (Préfet de police e galleg) eo an hini a zo karget, e Pariz ha Bouches-du-Rhône, da ober diouzh ar polis.
Nouelig teirroudenn
An nouelig teirroudenn a zo ur spesad evned bihan, Charadrius tricollaris an anv skiantel anezhañ.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, preñved ha divellkeineged all.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ : e-kichen al lennoù, ar poulloù hag ar stêrioù.
Nouelig Wilson
Nouelig Wilson (Charadrius wilsonia) a zo un evn-mor.
Annez
Bevañ a ra al labous war aodoù Amerika.
Myxinidae
Ar miksined, ar pesked eus ar c'herentiad Myxinidae, a zo pesked digarvanek hag a vev e strad ar morioù don. Al loened nemeto er bed int gant ur c'hlopenn met hep livenn-gein ebet.
Zenaida
Zenaida, pe Zinaida alies, zo un anv-badez rusek deuet eus ar gregach.
Santibáñez de Vidriales
Santibáñez de Vidriales zo ur gumun e Spagn, e proviñs Zamora.
Saint-Germain-de-Montgommery
Saint-Germain-de-Montgommery a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant teir c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Val-de-Vie.
Tanis
Tanis zo anv meur a lec'h
Kenvreuriez ar Brezoneg
Istor
Kenvreuriez ar Brezoneg zo bet krouet e 1894 er Kloerdi bras Kemper, diwar anv "Académie bretonne" evit kinnig broudañ ha kelenn yezh hag istor Breizh gant kloareien.
Campicoloides bifasciatus
Campicoloides bifasciatus (Oenanthe bifasciata  kent) a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Muscicapidae.
Anvet e voe Saxicola bifasciata da gentañ-penn (e 1829) gant al loenoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858) : ar spesad nemetañ er genad Campicoloides an hini eo.
Annez
Kavout a reer ar spesad e Suafrika (eus Limpopo da gKwaZulu-Natal ha Kab ar Reter), kornôg Eswatini ha Lesotho.
Santibáñez de Ecla
Santibáñez de Ecla zo ur gumun e Spagn, e proviñs Palencia.
Saint-Laurent
Saint-Laurent zo un anv-lec'h gallek dreist-holl, hag un anv-tud.
Trearddur
Trearddur, pe Bae Trearddur, zo ur gêriadenn en arvor kornôk Enez Cybi, an enezenn er c'hornôg da Enez Mon e Kembre. Etre Y Fali ha Caergybi emañ.
Div draezhenn zo: Bae Trearddur ha Porth Dafarch.
Ar gêriadenn
Mont a c'haller a-hed gwenojenn an arvor, da Rhoscolyn war-zu ar c'hreisteiz, da Ynys Lawd etrezek an hanternoz.
Wetwang
Wetwang zo ur gêriadenn eus Reter Yorkshire. Emañ er gornaoueg da gêr Driffield.
Istor
E Wetwang marteze e oa ar gêr roman Delgovicia.
Anv
En Domesday Book (1086) e kaver meneg eus ar gêr, anvet Wetuuangha. Talvezout a rafe kement ha "park ar varn" (hennorseg vaétt-vangr). Hervez un displegadenn all e vefe ar "park gleb", enebet ouzh ar "park sec'h" e-kichen, e Driffield.
Santibáñez de la Peña
Santibáñez de la Peña zo ur gumun e Spagn, e proviñs Palencia.
Sant Sebastian prederiet gant Santez Irene
Sant Sebastian prederiet gant Santez Irene zo un daolenn gant al livour lorenat gant Georges de La Tour.
Montse Cortés
Montserrat Cortés Fernández (Barcelona, 1963) zo ur ganerez ( cantaora) flamenco spagnol anavezet evel Montse Cortés.
Sant Sebastian
Sant Sebastian (IIIvet kantved), ganet e Narbona e Galia, a oa keodedour e kêr Milano, soudard en arme Roma, hag ur merzher kristen e Roma. Staget e voe ouzh ur peul, ha saezhataet. Dre vurzhud e vije pareet, ma voe lazhet a daolioù skourjez.
Lidet e vez d'an 20 a viz Genver er C'hornôg ha d'an 18 a viz Kerzu er Reter.
Aach
Aach zo un anv-lec'h alamanek.
Le Teil
Le Teil, pe Le Teil d'Ardèche (pe Lo Telh en okitaneg), zo ur gumun c'hall, en departamant Ardèche, en Vivarais gozh, war lez ar stêr Ron. Ur pont dreist ar stêr zo eno.
Aberffraw
Aberffraw zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh en Enez Mon, e Kembre. Dont a ra hec'h anv eus ar stêr Ffraw.
En Aberffraw e oa lez pennañ rouaned rouantelezh Gwynedd hag ober a rae rouaned Gwynedd gant an titl priñs Aberffraw pe aotrou Aberffraw.
Er e voe savet an iliz kentañ, gouestlet da sant Beuno, met nevesoc'h eo ar savadur a weler bremañ : eus an  eo al lodennoù koshañ anezhañ.
Er Mabinogi eo en Aberffraw e timezas Branwen gant Matholwch, roue Iwerzhon.
E 2011 e oa poblet ar gumuniezh gant 620 a dud, ha 409 anezho (67,5%) a oa kembraegerien.
Adolfo
Adolfo zo un anv-badez italianek ha spagnolek, deuet diwar an anv Adolphus, doare latin an anv-badez alamanek Adolf.
Llanbedr
Un anv-lec'h kembraek eo Llanbedr, hag un dek Llanbedr bennak zo e Kembre.
Adolfo
Gerdarzh
Dont a ra eus Adalulf pe Athalwolf, degaset gant ar Vizigoted; e latin Athavulfus pe Adolfus, diwar adal, "uhel, nobl", ha wulf, "bleiz", da lavarout eo "bleiz nobl", pe "brezelour uhel", Ataúlfo a voe roue ar Visigoted adal 410 betek 415.
Tanith
Tanith zo un anv-badez saoznek.
Orin
Dont a ra eus an anv Tanit, un doueez e Kartada gozh.
Castrillo de Don Juan
Castrillo de Don Juan zo ur gumun e Spagn, e proviñs Palencia.
Sant-Jakez
Sant-Jakez zo un anv-lec'h brezhonek.
Fañch Elard
Fañch Elard, e galleg François Elard, bet ganet d'an 9 a viz Ebrel 1910 e Kleder (Penn-ar-Bed, Breizh) hag aet da Anaon d'an 20 a viz Eost 1988 e Brest, a oa ur beleg breizhat hag an troour brezhonek.
Sant-Jakez
Orin
Dont a ra an anv eus Aviel. Daou abostol zo anvet Jakez:
Fañch Elard
Buhez
Beleget e voe d'an 22 a viz Gouere 1935. Skolaer skol Sant-Josef e Ploueskad e 1934, ha goude-se rener ar skol eus 1939 betek 1947. Kure e Plabenneg e 1947, anvet e voe da berson Kernevel e 1951, ha goude-se person Sant-Mark (Brest) e 1955. Anvet e voe da chaloni a enor ha person-kanton Sant-Mark e 1960. Eus 1966 betek ar bloavezhioù 1972 e voe rener ti-retred beleien Keraodren e Brest, ha goude-se person Rumengol. Anvet e voe da aluzenner e Karmel Brest e 1978, a-raok mont da di-retred Keraodren e 1985.
Michael Cranford
Ur programer eo Michael Cranford. Hiziv emañ o labourat evel penn teknologiez ofiker an Ninth Degree, Inc. en Dana point, Kalifornia.
Fañch Elard
Oberennoù
Labouret en doa da sikour an Aotrou 'n Eskob Visant Fave, eskob skoazeller Kemper ha Leon, ha rener « Kenvreuriez ar Brezoneg », evit treiñ hag embann e brezhoneg al Levr-oferenn betek 1979, ha goude-se ar Bibl (Testamant Nevez) : ar Pevar Aviel e 1982, ha Diskuliadur Sant Yann ha lizhiri Sant Paol e 1988.
Pontkalleg
Pontkalleg zo un anv divoutin brezhonek. Un anv-lec'h e oa da gentañ. Hogen, graet e vez anezhañ eus an den anavezetañ a zo bet perc'henn d'al lec'h-se ivez.
Michael Cranford
Kelenner war ar studioù biblel oa bet e-pad 8 bloavezh e Skol-veur Biola ha Skol Talbot war an Teologiezh e La Miranda, Kalifornia. Ur c'hoari dezignour oa ivez Michael. Brudet a-walc'h eo abalamour en doa savet ha programet The Bard's Tale (1985) ha The Bard's Tale II (1986), darc'haouet gant "Interplay Productions".
Villanueva del Rebollar
Villanueva del Rebollar zo ur gumun e Spagn, e proviñs Palencia.
Villalba de Guardo
Villalba de Guardo zo ur gumun e Spagn, e proviñs Palencia.
Rhys Goch
Rhys Goch zo anv daou varzh e lennegezh Kembre:
Ffraw
Ar stêr Ffraw (Ffrawf e krenngembraeg) zo ur stêr verr e kornôg Enez Mon, e Kembre.
E-kichen Heneglwys, er parkeier, emañ eienenn ar stêr Ffraw, nepell eus an nijva nepell diouzh Llyn Cefni, ha Gwna eo hec'h anv neuze. Redek a ra dre Cerrigceinwen, hag en em deurel e Llyn Coron. Alese e teu er-maez hag etremen dre Aberffraw d'en em deurel un tammpelloc'h emañ hec'h aber en Bae Aberffraw. Er Grennamzer e oa lez rouaned Gwynedd en Aberffraw.
Castrillo de Onielo
Castrillo de Onielo zo ur gumun e Spagn, e proviñs Palencia.
Missa Keltia
Missa Keltia zo un oferenn skrivet gant Job an Irien ha sonaozet gant René Abjean, e 1982.
Livo (Lombardia)
Douaroniezh
Emañ ar gêriadenn e traoñienn ar froud Livo, eienet tost d'al Lenn Darengo.
Ilizoù
Div iliz zo, hini San Giacomo (Sant Jakez) ha hini Santa Anna (Santez Anna).
Lihuri
Ar stêr Lihuri zo ur stêr eus Euskal Herria, adstêr d'ar Biduze. Eieniñ a ra en Iholdi, ha kemberiñ gant ar Biduze e Bidaxune.
Aisling
Aisling zo un anv-badez iwerzhonek, roet d'ar merc'hed abaoe an.
Gerdarzh
Dont a ra eus ar ger aisling, hag a dalv kement ha hunvre, gweledigezh, un doare barzhoniañ eus dibenn ar en iwerzhoneg.
Stummoù all
Meur a zistagadur gouezelek zo : /ˈæʃlɪŋ/, /ˈæʃlɪn/ , /ˈæʃliːn/.
N'eo ket gouezelek an distagadurioù all-mañ, a glever e saozneg : /ˈeɪzlɪŋ/, /ˈæslɪŋ/, /ˈeɪslɪŋ/.
René Magritte
René François Ghislain Magritte, bet ganet d'an 21 a viz Du 1898 e Lessines (proviñs Hainaut, Belgia) hag aet d'an Anaon d'ar 15 a viz Eost 1967 e Schaerbeek, a oa un arzour surrealour belgiat.
Delgovicia
Delgovicia pe Delgovitia a oa ur gêr e proviñs roman Britannia. Meneget eo en Itinerarium Antonini evel ur gêr er reter da Eboracum (York en amzer ar Romaned). Meneget eo ivez gant Dizanv Ravenna evel Devovicia pe Devovitia. Ne ouzer ket ervat pelec'h edo. Hervez ar skolveuridi e c'hallfe bezañ :
Anv
Div zisplegadenn zo bet roet d'an anv :
Sophie Dorothea Ulrike Alice von Preußen
Sophie Prusia, pe Sophie Dorothea Ulrike Alice von Preußen en alamaneg, pe Sophie Hellaz, e gresianeg Σοφία της Ελλάδας Sophía tis Elládas, ganet e 1870 en Neuen Palais e Potsdam hag aet da anaon e 1932 en Frankfurt am Main, a oa ur briñsez prusian hag a zeuas da vout, dre zimeziñ, priñsez Hellaz, hag ivez, eus 1913 betek 1917 hag eus 1920 da 1922, Rouanez an Hellened.
Chico Marx
Chico Marx, bet ganet Leonard Marx e New York (Stadoù-Unanet Amerika) d'an 22 a viz Meurzh 1887 hag aet da Anaon e Hollywood (ur c'harter eus Los Angeles, SUA) d'an 11 a viz Here 1961, a oa un aktour (sinema ha skinwel) stadunanat.
A-gevret gant e vreudeur yaouankañ Groucho, Gummo, Harpo ha Zeppo e kemeras perzh er strollad fentigellourien chin Marx Brothers.
Pyroderus scutatus
Pyroderus scutatus a zo ur spesad golvaneged bras eus ar c'herentiad Cotingidae.
Anvet e voe Coracias scutata (kentanv) da gentañ-penn (e 1792) gant ar skiantour saoz George Shaw (1751-1813). Ar spesad nemetañ er genad Pyroderus an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha frouezh.
Danvou-la-Ferrière
Danvou-la-Ferrière a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant c'hwec'h kumun all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Les Monts-d'Aunay.
War varc'h d'ar Mor
War varc'h d'ar Mor zo un oratorio skrivet gant Job an Irien, sonaozet gant René Abjean hag "An Triskell" (Pol hag Hervé Quefféléant) e 1987, ha kanet gant al laz-kanañ Mouez ar Mor. Ur bladenn zo bet embannet e 1996 hag adembannet e 2014.
Bezañ ennañ :
Sainte-Foy-de-Montgommery
Sainte-Foy-de-Montgommery a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant teir c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Val-de-Vie.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: gloazet e voe ar feldmarchal alaman Erwin Rommel e Sainte-Foy d'ar 17 a viz Gouere pa voe taget e garr-tan gant div nijerez Spitfire.
Werra
Ar Werra zo ur stêr eus Alamagn. Eieniñ a ra e-kichen Eisfeld e kreisteiz Thüringen. Tremen a ra, a-hed 292 km, dre stadoù Thüringen, Hessen ha Saks-Izel. War he lezennoù emañ kêrioù Meiningen, Bad Salzungen hag Eschwege. Kejañ a ra gant ar stêr Fulda e Hannoversch Münden, evit stummañ ar stêr Weser.
Intañvez Indian
Indian Widow, pe Intañvez Indian, zo ul livadur gant Joseph Wright of Derby, echuet war-dro dibenn 1783 pe deroù 1784 ha diskouezet e 1785 e Londrez. Hiziv emañ en Derby Museum and Art Gallery, e Derby, e Bro-Saoz.
An anv
Indian Widow eo an anv a lavare al livour e-unan eus e labour, met un anv hiroc'h zo ivez: The Widow of an Indian Chief Watching the Arms of Her Deceased Husband, da lavarout eo Intañvez ur pennbrezelour indian o sellout ouzh armoù he fried marvet.
Kenneth Iañ
Cináed mac Ailpín ( Coinneach mac Ailpein e gouezeleg a vremañ),  Kenneth MacAlpin en doare saoznekaet, pe Kenneth Iañ (810 – 858) a oa roue ar Bikted, kentañ roue ar Skoted, lesanvet An Ferbasach, "an Alouber".
Schignano
Schignano zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
Laurent
Laurent zo un anv-badez gallek. Un anv-tiegezh breizhat eo ivez, gwelout Laorañs.
Léonce Reynaud
Léonce François Reynaud, bet ganet e Lyon d'ar 1añ a viz Du 1803 hag aet da Anaon e Pariz d'ar 14 a viz C'hwevrer 1880, a zo un tisavour hag ijinour gall.
Goursellet en devoa ouzh sevel un toullad mat a dourioù-tan gall — Tour-tan ar C'hern (Aodoù-an-Arvor) en o zouez — pa oa e penn Servij an tourioù-tan hag ar balizennoù, etre 1846 ha 1878.
Anvet e voe da rener Skol vroadel an hentoù ha pontoù e 1869 e-lec'h ma chomas betek 1874.
Maria Beatrice d'Este
Maria Beatrice d'Este, pe  Maria Beatrice Ricciarda d'Este (Modena, 1750 - Viena, 1829), a voe priñsez ha dugez Modena ha Reggio, dugez souveren Massa ha Carrara, arc'hdugez Aostria.
Merc'h pennhêrez Ercole III d'Este hag e bried Maria Teresa Cybo-Malaspina, Dugez Reggio, Massa ha Carrara. Kaoz a oa bet d'he dimeziñ d'an arc'hdug Karl Aostria, met mervel a reas ar priñs yaouank da 16 vloaz en 1761.