cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
John Heartfield
Bloavezhioù harlu
Pa voe tapet ar galloud gant an nazied e voe furchet e di gant SA, neuze e tec’has war-du Polonia e 1933. E Praha e kendalc’has gant e labour embann pegadurioù luc’hskeudennoù diwar-benn stad an traoù en Alamagn. Unan eus e oebrennoù brudetañ eo « Millionen stehen hinter mir ». Warni e weler Hitler o saludiñ en doare nazi hag o astenn e zorn a-benn resev argant. E oberennoù all a voe brudet ivez, hag embannet e kazetennoù an tu kleiz pe war skritelloù ar strollad komunour. Divroet e voe e 1934. Goude-se e kemeras perzh Heartfield en un diskouezadeg flemmskeudennoù aozet gant Kreizenn arzoù Mánes e Praha. E-kerzh e harlu e voe diaes dezhañ labourat, abalamour d’u lizher klemmoù savet gant kannad Alamagn. Goude aloubidigezh ar Sudet e voe sikouret gant kefredourien saoz hag e tec’has war-du ar Rouantelezh-Unanet d’ar 6 a viz Kerzu 1938. Eno e chomas betek 1949. Adalek 1940 ez eas e yec’hed war fallaat.
Akademiezh arzoù Berlin ar Reter
D’an 31 a viz Eost 1950 e tistroas Heartfield d’e vro, en DDR. E Leipzig edo o chom betek 1956. Asambles gant e vreur Wieland Herzfeld e labouras evit c’hoarivaoù, tiez-embann hag aozadurioù DDR. E 1951 hag e 1952 e c’houzañvas mougadurioù ar galon. Rankout a reas gortoz betek 1954 a-raok adkregiñ da labourat. E miz Even 1954 e c’houlennas ar skrivagner Stefan Heym ma vefe degemeret Heartfield en Akademiezh an arzoù. E 1956 e tilojas Heatfield da Verlin, hag e voe dilennet en akademiezh alaman arzoù Berlin. D’ar 7 a viz Here 1957, e-kerzh ur veaj da Sina, e resevas priz broadel al lennegezh hag an arzoù a-berzh kannad DDR. Anvet e voe da gelenner e 1960. E 1962 e voe klañv-fall en-dro. Er memes bloavezh e voe embannet «John Heartfield, e oberenn hag e vuhez» gant e vreur. John Heartfield a varvas e 1968 e Berlin ar Reter, d’an oad a 76 vloaz.
Baisoeg
Ur yezh kouchitek ar reter eus is-skourr yezhoù omoek-tanaek ar reter eo ar baisoeg (baisoeg, bayuso pe alkali), komzet gant 1.010 a dud en Etiopia (1995).
Hoc'h-gouez barvek
An hoc'h-gouez barvek (Sus barbatus) a zo ur bronneg eus kerentiad an hoc'heged hag a vev en Indonezia, Malaysia, Brunei ha Filipinez.
Hoc'h-gouez Visayas
Hoc'h-gouez Visayas (Sus cebifrons) a zo ur bronneg eus kerentiad an hoc'heged, brosezat en inizi Visayas (Filipinez).
Drask an taiga
Drask an taiga (liester : driski an taiga) a zo ur spesad golvaneged, Turdus ruficollis an anv skiantel anezhañ.
Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged peurvuiañ, ha greun, had, hugennoù en diskar-amzer hag er goañv.
Annez
Kavout a reer ar spesad e kreisteiz-kreiz Rusia, hanternoz Mongolia ha gwalarn Sina.
Federico Norcia
Federico Norcia a zo bet ganet d’an 31 a viz Meurzh 1905 e Lugo di Ravenna (Italia) ha marvet d’an 13 a viz Gouere 1985 e Modena (Italia).
Mestrc’hoarier echedoù italian e oa.
Anvet e voe Mestr e 1931.
Kampion broadel Italia e oA bet e 1952.
Burev Etrebroadel ar Pouezioù hag ar Muzulioù
Burev Etrebroadel ar Pouezioù hag ar Muzulioù (BIPM evit an anv ofisiel Bureau international des poids et mesures) a zo unan eus an tri aozadur savet evit delc'her ar sistem unanennoù etrebroadel (SI) evel ma oa bet termenet gant Kenemglev ar metr.
Lec'hiet eo e Pavillon de Breuteuil e Sèvres, Frañs, a zo dezhañ un dezvad e-maez-tiriad. Dre se ne voe ket aloubet gant an Alamaned e-pad an eil brezel bed.
Kefridi
Hervez e lec'hienn ofisiel :
Ar BIPM a zo ivez en e garg delc'her an Amzer hollvedel kenurzhiet (UTC) a zo anezhañ skeul an amzer a vez kaset diwarni ar frekañsoù dave hag ar signaloù-eur er bed a-bezh en un doare kenurzhiet.
Daou aozadur all a zo en o c'harg delc'hel ar sistem unanennoù etrebroadel :
Istor
Da gentañ penn e teu orin Burev Etrebroadel ar Pouezioù hag ar Muzulioù eus an diviz ober gant ar sistem degel kemeret war atiz Gaspard Monge.
Gant ar Pavillon de Breuteuil e Sèvres e vez roet bod d'ar BIPM abaoe 1884 ma voe lakaet ar savadur gouestlet d'al labourvaoù da vont en-dro.
E 1889 e voe asantet da bimpatromoù etrebroadel nevez ar metr hag ar c'hilogram gant kentañ Kendalc'h Meur ar Pouezioù hag ar Muzulioù a c'houlennas e vefent lakaet ent ofisiel er Pavillon de Breuteuil.
Elzas
Elsass en elzaseg, Elzas e brezhoneg, Alsace e galleg, zo ur rannvro istorel ha sevenadurel e Bro-C'hall. Ur rannvro eus Alamagn e oa gwechall, Elsaß he anv alamanek.
Istor
Etre 640 ha 1012 e voe bet meret Elzas evel un dugelezh.
Daoust ma voe aloubet ar vro gant Bro-C'hall er, an Elzasianed a gendalc'has da gomz elzaseg. E skol-veur Strasbourg e teue tud alamanek da studiañ, Goethe da skouer. Goude an Dispac'h Gall, evit bountañ galleg war an dud aesoc'h e voe divizet gant ar republik divodañ ar vro ha diazezañ daou zepartamant en o lech e 1790. (Bas-Rhin ha Haut-Rhin)
Adstaget e voe ouzh Alamagn e 1871, adstaget ouzh Bro-C'hall e 1918, ouzh Alamagn e 1940 hag ouzh Bro-C'hall e 1944. Abaoe eo aet ar gallekaat war-raok ha koazhet niver an elzasegerien.
Douaroniezh
Tremen a ra ar Roen dre Elzas. Dispartiañ a ra Elzas diouzh Alamagn er reter. De Gross Belche (Grand Ballon e galleg, Großer Belchen en alamaneg) eo ar menez uhelañ, 1 424 m dezhañ. Er c'hornôg emañ menezioù ar Vogezoù, lec'h ma kaver kalz koadeier.
Straßburg eo ar gêr-benn. Ar c'hêrioù pennañ all :
Ardamezouriezh
Meur a ardamez elzasat zo bet e red Istor ar vro. {| Ar Rot un Wiss ("Ruz ha Gwenn") troc'het etre gul hag argant eo ardamez istorel Elzas abaoe an, pa oa hini Gerhard Elzas (c. 1030-1070). Alies e veze dibabet al livioù argant ha gul da vare an Impalaeriezh santel roman german, peogwir e oant re marc'heien ar Groaz.
Justin (istorour)
Justin (pe Marcus Junianus Justinus en latin) a oa un istorour roman.
Hervez tud zo e veve en III kantved met hervez darn all e oa er IVvet kantved. Eus e vuhez ne ouzer mann.
Oberenn
Skrivet en deus, en latin, un Historiarum Philippicarum, un deverrañ, emezañ en e rakskrid, eus un oberenn vras anvet Historiae phillippicae et totius mundi origines et terrae situs savet gant Cneius Pompeius Trogus en amzer Augustus, ma kinnig tammoù pouezusañ ha dedennusañ an oberenn-se.
Kaoz vras zo diwar-benn pegen feal eo bet ouzh skrid Cneius Pompeius Trogus: fazioù niverus zo e-keñver an Istor. Hervez Paul Jal n'eo ket un deverrañ hepmui en deus graet Justin, met un oberenn diouti hec'h-unan gant ur mennad lennegel.
Beaurains
Beaurains a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ:
Sahoeg
Ur yezh kouchitek ar reter eus is-skourr ar yezhoù sahoek-afarek eo ar sahoeg (sa(h)o, shaho, shoho pe shiho), komzet gant 202.759 a dud en holl en Eritrea (180.000 den e 2001) hag Omo en Etiopia (22.759 den e 1998 mui 3.378 den evel eil yezh).
Tost-tre eo d'an afareg.
Komzet e vez ar rannyezh irobeg en Etiopia nemetken.
Toukouleured
Ur genel eus Afrika ar C’hornôg eo an Doukouleured pe Haalpulaaren. Emaint o vevañ dreist-holl e norzh Senegal (ma’z eont d’ober 10 % eus ar boblañs), e traoñienn ar stêr Senegal, e Maouritania hag e Mali.
Fakoker an dezerzh
Fakoker an dezerzh (Phacochoerus aethiopicus) a zo ur bronneg eus kerentiad an hoc'heged.
Toukouleured
A-hervez e teufe an Doukouleured eus rouantelezh kozh Takrour. Un trefoedadur eus anv ar rouantelezh-se eo o anv.
Fakoker an dezerzh
Doareoù pennañ
War-dro 1 m eo e hirder ha gell teñval pe deñvaloc'h e gorf goloet amañ-ahont gant reun. Brasoc'h eo ar par eget ar barez. Brasoc'h eo ar gwenaennoù e divjod ar par ivez. Koulz ar par hag ar barez a zo dezho ur moue hag a red a-hed o c'hilpenn.
Toukouleured
Komz a ra an Doukouleured rannyezh peulek ar Fouta-Tooro. « Haalpulaaren » a reont anezho o-unan, pezh a sinifi « a gomz pulaar », ar peuleg.
Fakoker an dezerzh
Doareoù pennañ
Ar re vihan a denn d'al loened gour nemet n'o deus stilhon ebet ha munut eo o gwenaennoù. Ar stilhonoù (dent-lagad hir anezho) a zeu war-wel pa dizhont o oad gour.
Toukouleured
Ur gevredigezh uheldadel eo hini an Doukouleured. Renkadet-kaer eo, ha rannet etre 12 kasta dezho pep a dri c’hlas. Ar pennoù bras relijiel hag ar varabouded a ya d’ober ar c’hasta uhelañ, Toorobbê e anv. Gant El Hadj Oumar Tall e oa bet diazezet un impalaeriezh toukouleur en war ul lodenn eus Mali bremañ.
Fakoker an dezerzh
Gouennañ
Da vare ar gouennañ e troazh ingal ar barez (10 gwech muioc'h eget ar par). C'hwezh an troazh a vez klevet eus pell gant ar par hag a c'hell gouzout evel-se e peseurt stad emañ ar barez a-fet gouennañ.
An aliesañ e klot mare ar gouennañ gant fin ar c'houlz-amzer gleb (war-dro miz Ebrel) ha ganet e vez ar re vihan (2 pe 3 bep bloaz) etre miz Eost ha miz Kerzu. D'an oad a deir sizhun ec'h a kuit an hini bihan eus an douarenn evit en em vagañ diwar geot met dizonet e vez da vat da 6 miz hepken.
Fakoker an dezerzh a dizhfe e oad gour un tammig abretoc'h eget ar fakoker boutin, kent 18 miz eta.
Emzalc'h
Toullañ a ra un douarenn, pe laerezh unan (diwar-goust loened all evel an hoc'h-douar), a servij da ziwall diouzh ar preizhataerien. P'emañ e dañjer ec'h a enni, e lost da gentañ, hag e talc'h penn ouzh an enebour gant e stilhonoù.
Implijout a ra betek 10 douarenn zisheñvel war e diriad (war-dro 3 km²) ha gwiriañ dalc'hmat ez eus unan nepell m'emañ en arvar.
Pekari
Ar pekaried eo ar bronneged a ya d'ober ar c'herentiad Tayassuidae.
Fakoker an dezerzh
Emzalc'h
Ar parezed hag o re vihan a vev a-stroll, gant pared a-wechoù, hag ec'h eont da heul ar barez vrasañ ha koshañ.
Pekari
Bevañ a reont en Amerika.
Fakoker an dezerzh
Emzalc'h
Ul loen oberiant diouzh an deiz eo. En deizioù tomm e tremen an darn vrasañ eus e amzer en disheol. Pe vez freskoc'h e vez o peuriñ pe o turiañ a-benn diskoachañ gwrizioù ha torzhelloù.
Boued
Geotdebrer eo fakoker an dezerzh hag en abeg d'e endro kriz n'eo ket ken figus hag ar fakoker boutin. En em vagañ a ra diwar geot, brousgwez hag, a-wechoù, frouezh hag amprevaned. Turiañ a ra an douar gant e stilhonoù hag e voj evit kavout torzhelloù, korzennoù-gwrizienn ha bulb.
Preizhata
E breizhataerien pennañ eo al leon, al loupard, ar c'hazh-ki hag ar bleiz-broc'h.
1899
Diwar-benn bloavezh 1899 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1899
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1899
Alun Lewis (Aberdâr)
thumb|250px|Alun Lewis, barzh saoznek a Gembre Ur barzh saoznek eus Aberdâr e oa Alun Lewis (1 a viz Gouhere 1915 - 5 a viz Meurzh 1944). Lavaret e vez e oa barzh gwellañ an Eil brezel-bed.
Buhez
Ganet e oa e Cwmaman (Rhondda Cynon Taf) e-kichenik Aberdâr. Kelenner e oa e dad. E dri breur a voe mengleuzerien Soudardiñ a reas e 1940, goude ma oa peoc'hgarour. Dimezet e oa da Gwenno Ellis, ur gelennerez, d'ar 5 a viz Gouhere 1941. En em lazhañ a reas da 28 vloaz gant e bistolenn nepell diouzh Arakan e Birmania d'ar 5 a viz Meurzh 1944.
Marv
E-pad ar c'hampagn brezel a-enep lu Impalaeriezh Japan e Birmania, e voe adkavet gant ur bolod er penn. Naetaet ha troc'het e varv, adkavet e oa bet nepell diouzh sal dour an ofiserien, gant e bistolenn en e dorn. Marvet eo c'hwec'h eurvezh goude. En desped da vezañ anat e oa un emlazh al lez-varn milourel karget gant an enklask a embannas e oa ur gwallzarvoud.
Barzhoneg
Softly the civilized Centuries fall, Paper on paper, Peter on Paul.
And lovers walking From the night - Eternity’s masters, Slaves of Time - Recognize only The drifting white Fall of small faces In pits of lime.
Blue necklace left On a charred chair Tells that Beauty Was startled there.
Sofonisba
He buhez
Merc'h e oa da Hasdrubal Gisco, jeneral en arme Kartada. Da gentañ e oa bet prometet da v-Massinissa, roue Numidia ar reter (Massylian), pa oa yaouankik. Met e 206 kent JK ez eas Massinissa a-du gant Roma. Neuze e klaskas Hasdrubal un emglev all gant Sifaks, roue Numidia ar C'hornôg (Masaeisylian), a oa bet e-tu ar Romaned a-raok. Dimeziñ a reas Sofonisba da skoulmañ an emglev etre renerien Kartada ha Numidia.
Pa voe trec'het Sifaks gant Massinissa hag ar Romaned unanet e 203 ec'h orgedas Massinissa outi hag e timezas dezhi. Kement-se ne blijas ket d'ar jeneral roman Scipio, a c'houlennas groñs ma vije roet ar briñsez dezhañ da gemer perzh en e drec'hlid e Roma. Muioc'h a aon en doa Masinissa rak ar Romaned eget a garantez ouzh e wreg nevez. Neuze ez eas d'he c'havout, e touas e kare anezhi, met n'halle ket, emezañ, he dieubiñ nag he diwall diouzh konnar ar Romaned. Neuze e c'houlennas diganti mervel evel ur gwir briñsez eus Kartada.
Ha hi d'evañ ar c'hibad kontamm kinniget dezhi. Marteze ne vije bet na gwallet na boureviet, met un dizenor hag ur vezhekadenn e vije bet bezañ chadennet ha baleet dirak an engroez e Roma.
Istorourien
Kontet eo bet istor Sofonisba, kaeraet a dra sur, gant meur a istorour.
Livadurioù
Meur a livour zo bet awenet gant istor Sofonisba.
660
Diwar-benn ar bloavezh 660 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 660
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 660
Sula Sgeir
Sula Sgeir, skrivet Sùlaisgeir ha Sùla-Sgeir ivez e gouezeleg Bro-Skos, Súlasker e norseg, zo un enezennig didud e Meurvor Atlantel an Norzh, 70 km en norzh da Eilean Leòdhais ha 18 km er mervent-kornôg da Eilean Rònaigh an Daimh, en Inizi Gall, e Bro-Skos.
Ur skosell gneis eo, tuet mervent-biz, war-dro 7,3 km he hirder ha 2,5 km en he ledanañ ; ker bihan eo ma ne vez diskouezet war kartennoù an Inizi Gall nemet dibaot a wech. An tonnoù o deus kleuziet e tornaod su ar garreg ur steudad mougevioù a c'haller gweladenniñ war vagig pa vez mor plaen, ar pezh na c'hoarvez nemet e-pad un nebeud devezhioù e miz Mezheven en unan eus takadoù dañjerusañ ar meurvor.
Kaerell drovanel
Ar gaerell drovanel (Mustela africana), liester: kaerelled trovanel, a zo ur gaerell hag a vev, daoust d'hec'h anv skiantel, e Suamerika (e koadeier gleb Brazil, Perou, Kolombia, Bolivia, Ekwador hag ar Gwianaoù).
Gell eo he blevenn gant ur c'hof sklaeroc'h hag ur roudenn c'hell war he bruched. N'anavezer ket kalz a draoù a-zivout he doare bevañ hag hec'h emzalc'h.
Ar Chapel-Wagelin
Ar Chapel-Wagelin a oa ur gumun eus Breizh e kanton Gwern-Porc'hoed e departamant ar Mor-Bihan. Bodet e oa bet gant Gazilieg d'ar 1 a viz Genver 2017.
Sula Sgeir
Un tamm eus Mirva natur Rònaigh ha Sula Sgeir eo bet, pa ro goudor da dremen 5 000 koublad morskouled (Morus bassanus) ha ma'z eo ul lec'h gouennañ evit ar reuniged gris (Halichoerus grypus). Karamelled an Norzh (Fulmarus glacialis) ha poc'haned boutin (Fratercula arctica) zo ivez ; un albatroz abrantek (Thalassarche melanophris) zo bet o chom eno e-pad tri bloaz. D'an e voe dizisklêriet ha troet da Site of Special Scientific Interest ha Special Protection Area.
Ar Chapel-Wagelin
Ardamezioù
Palefarzhet ː ouzh 1 en erminoù; ouzh 2 geotet e wezenn-derv diframmet en aour; ouzh 3 en argant e iliz en aour digor ha didoullek en gul; ouzh 4, en argant zri peul en glazur; e-greiz holl en gul e groaz divouedet en argant naerek en aour.
Sula Sgeir
Lec'hanvadur
Kement ha "Karreg ar morskouled" e talvez Sula Sgeir e gouezeleg skos, eus an anvioù norsek súla ("morskoul") ha sker ("karreg"). Petra bennak ma'z eo bihan Sula Sgeir ez eus bet roet anvioù da veur a lec'h ennañ, gouezelek an holl anezho ; eus an norzh d'ar su hag a gornôg da reter :
Ar morskouleta
Kentañ gwech ma voe skrivet a-zivout Sula Sgeir e voe gant ar beleg skosat Donald Monro (fl. 1526-1574) pa weladennas an Inizi Gall e 1549. En e zeskrivadur e ra meneg eus moraerien eus Nis en Enez Leòdhas o tont da Suilskerray (Sula Sgeir) da zastum morskouled sec'h ha pluñv evit kas d'ar gêr.
Ar Chapel-Wagelin
Ardamezioù
Aozer ː J.B. Thierry.
Sula Sgeir
Ar morskouleta
Un hengoun eus ar re henañ en Europa eo an dastum gugachan (morskouled yaouank) e Sula Sgeir evit o c'hig hag o fluñv. Ur meuz c'hwek eo kig guga sall e Leòdhas abaoe kantvedoù, ha lakaet e veze war taolioù roueed Bro-Skos er. E 1797 ez eus meneg adarre eus ar morskouleta er Statistical Accounts of Scotland, ma lenner e veze bep bloaz 6 den o roeñviñ eus Nis betek Sula Sgeir, « hep nadoz-vor zoken ».
Ar Chapel-Wagelin
Ardamezioù
Degemeret an 22 Gwengolo 2010
Sula Sgeir
Ar morskouleta
Feal d'an hengoun e chom annezidi Leòdhas en : bep bloaz e miz Eost e vez dek den a-youl-vat — oadourien arroutet ha nevezidi, pa'z eo ar morskouleta ul lid enlaeziñ — o vont da lazhañ 2 000 guga ; un aotre nemedel a vez roet evit bloaz gant an aozadur Scottish Natural Heritage (SNH) evit kenderc'hel gant an hengoun. Ur chaluter a gas an dud, o boued hag o rikoù betek ar garreg ma chomont e-pad pemzektez, pe belloc'h mard eo re fall an amzer evit an distro. Goude staliet ur meni hunva e dismantroù un tigh dubh ("ti du") hag a vez adtoet bep bloaz e krogont da glask gugachan trì tuim, da lavaret eo morskouled warno tri bouchad marbluñv war o fenn, o c'hein hag o favioù a ziskouez ez int en oad mat da vout dastumet. Pa vez tapet ur guga e vez lazhet gant un taol bazh. Bemnoz goude an dastumadeg e vez dibluñvet ha divouzellet al laboused kent o suilhañ a-us un tantad maget gant eoul o bouzelloù ; diaskornet e vezont ha lakaet en holen. Ur wech distroet ar skipailh e Nis e vez rannet an 2 000 evn etre an izili hag annezidi an enezenn.
Ar Chapel-Wagelin
kantved
.
Sula Sgeir
Ar morskouleta
Enebiezh a sav a vare da vare : lod dastumerien a voe gourdrouzet a varv dre bellgomz e 2017, hag aozadurioù zo savet enep an hengoun en abeg da grizder e-keñver al loened. Koulskoude, daougementet eo bet niver ar morskouled war Sula Sgeir etre 1902 ha 2003.
E 2015 e c'houlennas annezidi Leòdhas ma vije kresket ar c'hementad a vorskouled aotreet gant SNH, a zisklêrias e oa bevus hengoun ar morskouleta e Sula Sgeir.
Tour-tan
Tan Sula Sgeir zo un tour metalek karrezek 5 m e uhelder, livet e gwenn, savet war un darenn beton. Oberiant eo, petra bennak ma ne ouzer mui pegoulz e voe savet ; emañ war listenn gouleier ar bed abaoe ar. Bannañ a ra gouloù gwenn bep 15 eilenn 74 m a-us live ar mor, ha gwelet e vez eus 11 milmor (20,372 km) tro-dro d'ar garreg.
Lugo di Ravenna
Lugo di Ravenna (Lugo en italianeg) a zo ur gêr hag ur gumun ag Italia e proviñs Ravenna.
Stateira (pried Darius III)
thumb|320px|Tiegezh Darius III dirak Alesant Veur, livet gant [[Paolo Veronese. ]]
Stateira, pe Stateira Iañ , marvet war-dro 332 kent JK, a oa pried da roue Pers, Darius III, ha marteze e oa c'hoar pe hanterc'hoar dezhañ, evel a sil Justin. Brudet e oa da vezañ kaerañ maouez a oa war an douar.
Div verc'h o doe ar roue hag ar rouanez: Stateira (anvet evel he mamm) ha Drypteis. Mont a rae ar rouanez, hervez giz rouanezed he bro, da-heul he fried pan ae da vrezeliñ. Setu perak e voe prizoniet gant Alesant Veur, roue Makedonia, goude emgann Issus e 333 kent JK.
Tec'hel kuit a reas Darius ha leuskel e diegezh e kêr Issus, e vamm Sisygambis, e wreg Stateira, hag o merc'hed. A-hervez e voe graet brav dezho gant Alesant a roas tu dezho da zerc'hel o renk roueel.
He marv
Er gwentloù, hervez Ploutarc'hos ha Justin,. Lavaret ez eus bet e oa Alesant an hini e oa an tad, ha n'eo ket Darius. Mamm Darius a lavare ma mab nemetañ eus Alesant, goude bout dilezet gant Darius ha prizoniet gant roue Makedonia: da neuze e ranker krediñ e reas war o zro hag e kemeras lec'h ar roue e-kichen ar rouanez Stateira, evel en doa gwir d'ober.
Chris Martin
Ganet eo Christopher Anthony John Martin d'an 2 a viz Meurzh 1977 e Devon (Bro-Saoz). Mab ur banker hag ur gelennerez eo, ez-yaouank e plijas dezhañ ar sonerezh. Da 14 vloaz eoa krog da sevel e strollad sonerezh kentañ. A-raok sevel strollad Coldplay, en deus Chris Martin c'hoariet e strolladoù all : The Rockin's Honkies, The Red Rooster Boogie Band, Pectoralz ... Kenlabouret en deus ivez gant Ron Sexsmith (evit "Gold in them hill"), gant Nelly Furtado (evit "All good things") ha c'hoazh gant Kanye West (evit "Homecoming").
Stateira (pried Darius III)
He marv
Koulskoude e varvas marteze eus ur c'hleñved ha netra ken.
Chris Martin
Buhez prevez
Dimezet eo gant Gwyneth Paltrow, aktourez. Daou vugel en deus hiziv, ur mab hag ur verc'h.
Stateira (pried Darius III)
He marv
Hervez Ploutarc'hos ne oa bet gwelet Stateira gant Alesant nemet ur wech: ne felle ket d'ar roue bezañ temptet gant he c'hened, hag a-du gantañ eo Quintus Curtius Rufus ha Justin, pa skrivont n'en dije Alesant gwelet anezhi nemet ur wech, pa voe prizoniet tiegezh ar roue, ha netra ken.
N'eo ket asur eta e oa marvet er gwentloù.
He merc'h
Eizh vloaz goude, e 324, e timezas he div verc'h en Euredoù Susa : Stateira II da Alesant Veur, goude ma oa dimezet da Roxana dija, hag he merc'h all Drypteis d'un ofiser eus e arme. Drypteis an hini a vije bet mamm da Pharnabaze Iañ, roue Karthlie.
Bloaz goude, e 323, e varvas Alesant ha douget e voe kañv dezhañ gant an div c'hoar, ha kement-se a c'hallfe diskouez ouzhpenn darempredoù diplomatek etreze.
Roxana avat, a oa pried kentañ ar roue, a lazhas an div c'hoar, en sell da lakaat he mab da ren, hag en em lazhañ a reas o mamm-gozh neuze.
Kelmis
Kelmis (La Calamine e galleg) a zo ur gumun e Kumuniezh alamanek Belgia, e reter ar vro, e Proviñs Liège, 5 km eus Aachen, en Alamagn. Bez' ez eo unan eus 9 c'humun alamanek rannvro Wallonia.
Ur gumun alamanek gant aezamantoù yezhel e galleg eo.
D'ar 1 a viz Genver 2004 e oa 10 144 a dud o chom enni (4 950 paotr, 5 194 plac'h). 18,12 km² eo he gorread, da neuze e oa ur feur-tudañ a 559,77 annezad dre km².
An douaroù en-dro d'ar "Vieille Montagne" (ur vaengleuz zink), hag anvet Neutral-Moresnet ("Moresnet neutre"), a oa damzizalc'h etre 1816 ha 1919.
Strollet e oa bet e kumun nevez Kelmis teir c'humun gozh: Kelmis, Neu-Moresnet hag Hergenrath.
left|thumb|300px
Afareg
Ur yezh kouchitek ar reter eus is-skourr ar yezhoù sahoek-afarek eo an afareg (afar(af); amhareg: adal; arabeg: danakil), komzet gant tro-dro da 1.439.367 en holl en Afar en Etiopia (979.367 den mui 22.848 den evel eil yezh), su Eritrea (160.000 den e 2001) ha Djibouti (300.000 den e 1996). Marteze a-walc'h e vez komzet e Somalia ivez.
Tost-tre eo d'ar sahoeg.
Peder rannyezh ez eus
Impalaeriezh trevadennel an Izelvroioù
thumb|350px|right|Ar broioù zo bet dalc’het gant an [[Izelvroioù da vare pe vare. Al liv gwer teñval a ziskouez trevadennoù a voe savet gant Kompagnunezh nederlandat Indez ar C'hornôg, hag al liv gwer sklaer ar re savet gant Kompagnunezh nederlandat Indez ar Reter.]]
Impalaeriezh trevadennel an Izelvroioù eo an anv a roer da hollad ar broioù a voe e dalc’h an Izelvroioù etre ar XVIIvet hag an. Gant an Izelvroioù e voe heuliet skouer Portugal ha Spagn o doa savet trevadennoù er-maez eus Europa.
Broudet e voent gant o barregezh war tachennoù ar verdeadurezh hag ar c'henwerzh ha gant al lañs a oa en o bro gant ar vroadelouriezh da vare stourm an Izelvroioù evit en em zistagañ diouzh Spagn. Evel en Impalaeriezh trevadennel Breizh-Veur, e voe savet trevadennoù da gentañ gant kevredadoù kevalaour dizalc’h diouzh ar stad, evel da skouer Kompagnunezh nederlandat Indez ar Reter. Diwezhatoc’h hepken e voe kemeret an emell eus an trevadennoù-se gant ar stad. Kenwerzhourien ha moraerien eus an Izelvroioù ivez a gemeras perzh er beajoù da zizoleiñ ar voul-douar a voe, gant Europiz, er hag er  ; ar broioù ergerzhet gant tud evel Willem Barents, Henry Hudson,Willem Janszoon pe Abel Tasman avat, ne zeujont ket da vezañ trevadennoù eus an Izelvroioù.
Azia
Ur wech savet Kompagnunezh nederlandat Indez ar Reter (pe VOC, diwar an anv nederlandek Verenigde Oost-Indische Compagnie) e 1602, an Izelvroioù a glaskas tapout krog e trevadennoù Portugal, ar pezh a voe abeg d’ar Brezel etre Portugal hag an Izelvroioù. Daoust ma oa unanet Portugal ha Spagn dindan ur gurunenn hepken, en amzer-hont, e chome disparti o div impalaeriezh, ha trevadennoù Portugal, strewet dre ar bed a-bezh, a oa preizhoù aes evit an Izelvroiz, c’hoant bras ganto ren war kenwerzh an temzoù.
Indez ar Reter (Indonezia)
E 1605 e voe skrapet ar c’hontouerioù kenwerzhel a oa gant Portugal war Inizi ar Spisoù (bremañ inizi Maluku) gant Izelvroiz. E 1619 e voe savet ganto ur c’hreñvlec’h e Batavia, a zeuas da vezañ penngreizenn Kompagnunezh Indez ar Reter. En e tremenas douaroù ar Gompagnunezh dindan galloud ar stad hag hollad Indez ar Reter a voe melestret gant gournamant an Izelvroioù. Dont a reas ar vro da vezañ dizalc’h dindan an anv Indonezia, d’ar 17 a viz Eost 1945.
Selan (Sri Lanka)
Douarañ a reas an Izelvroiz kentañ war Selan e 1602, pa oa an enezenn-se e dalc’h Portugal. Etre 1636 ha 1658 e teujont a-benn da skarzhañ ar Bortugaliz, war c’houlenn priñsed eus ar vro, da gentañ. Portugaliz a oa mistri war an arvor hepken, abaoe 1505. Gouzañvet o doa tud ar vro, Boudaiz, Hindoued ha Muzulmiz, dindan gwask Portugaliz, a glaske o zreiñ davet ar gristeniezh. Izelvroiz, int, a oa o freder gant ar c’henwerzh kentoc’h eget gant ar relijion. E dalc’h Kompagnunezh Indez ar Reter e voe an arvor e-pad ur c’hantved hanter, met diabarzh ar vro a chomas e-maez o galloud. Ur c’hontouer a bouez bras e oa Selan evit ar Gompagnunezh, dre ma oa un arsav hanter-hent etre kontouerioù Suafrika ha re Indonezia. En enez hec’h-unan a-hend-all e veze kavet kanell hag olifanted, a veze gwerzhet da briñsed eus douar-bras India. E 1796 e kouezhas an enez etre krabanoù ar Saozon, war-lerc’h ma vijent deuet da reiñ skoaz da briñsed Kandy, a-enep an Izelvroiz.
Formoza (Taiwan)
Ur c’hreñvlec’h anvet Fort Zeelandia a voe gant Izelvroiz war enez Taiwan, etre 1624 ha 1662, pa voent skarzhet ac’hano. Eus an enez e c’helle ar VOC (Kompagnunezh Indez ar Reter) ober kenwerzh gant marc’hadourien eus douar-bras Sina ; prenañ a raent seiz diganto da skouer. En enez hec’h-unan e veze gounezet korz-sukr.
Malaka
Sultanelezh Malaka, war aod Malezia (bremañ Malaysia), a voe kemeret digant ar Bortugaliz e 1641. Da-heul sinadur ur feur-emglev e tremenas e daouarn ar Rouantelezh Unanet e 1806, e-pad brezelioù Napoleon. Rentet e voe da Rouantelezh Unanet an Izelvroioù e 1816, a-raok tremen adarre dindan dalc’h Breizh-Veur e 1824.
Suafrika
E 1652 e voe savet ur c’hontouer e-kichen Kab ar Spi Mat gant Kompagnunezh nederlandat Indez ar Reter, dre ma oa hanter-hent etre Indez Nederlandat ar Reter hag Indez Nederlandat ar C'hornôg. Kemeret e voe an drevadenn gant Breizh-Veur e 1797, e-pad ar Pempvet Brezel etre Bro-Saoz hag an Izelvroioù, hag un drevadenn saoz e teuas da vezañ e 1805. An drevadennerien deuet eus an Izelvroioù da Suafrika a chomas er vro nevez-perc'hennet gant Breizh-Veur, ha diwezhatoc’h ez ejont a-stroll war-zu ar reter d'en em staliañ pelloc’h e Natal. Diwezhatoc’h c’hoazh e voe brezelioù etrezo hag ar Saozon (Boer Wars). Afrikaners a reer eus o diskennidi.
Izelvroioù Nevez
thumb|250px|left|Nieuw Amsterdam e 1664. Izelvroioù Nevez a voe graet eus an douaroù ergerzhet gant Izelvroiz er biz d’ar pezh zo aet d’ober ar Stadoù Unanet diwezhatoc’h, war aod ar Meurvor Atlantel. Trevadennet e voe an douaroù-se gant Kompagnunezh nederlandat Indez ar C’hornôg, en aber ar stêr Hudson da gentañ : Fort Nassau (1614, anvet diwezhatoc’h Fort Orange) el lec’h m’emañ bremañ Albany, ha Nieuw Amsterdam, savet e 1625 war enez Manhattan. An Izelvroioù Nevez a voe en o ec’honañ, pa voe staget trevadennoù Svediz outo (Fort Christina e 1655).
An Izelvroioù Nevez a yeas da get e 1674, goude an Trede Brezel etre Bro-Saoz hag an Izelvroioù : tremen a reas an trevadennoù nederlandat-se dindan yev ar gurunenn saoz ha Nieuw Amsterdam a voe lakaet New York.
Indez Nederlandat ar C'hornôg
Trevadennerezh Indez ar C'hornôg a grogas e 1620 gant aloubidigezh enez Sint Maarten, unan e-touez an inizi a oa e dalc’h Spagn neuze e Mor Karib. En amzer vremañ c’hoazh ez eo stag an enez-se ouzh Rouantelezh an Izelvroioù, evel m’emañ ivez enez Aruba hag an Antilhez Nederlandat. Emren eo an inizi-se ha stag, en un doare laosk a-walc’h, ouzh Rouantelezh an Izelvroioù.
Gwiana
Aloubet e voe douaroù Surinam, e Suamerika, gant Izelvroiz e-pad an Eil Brezel etre Bro-Saoz hag an Izelvroioù. Ha goude sinadur Emglev Westminster e 1674 e tremenas ar plantadegoù korz-sukr a oa eno etre daouarn Izelvroiz, en eskemm ouzh an Izelvroioù Nevez. Ur vro stag ouzh an Izelvroioù e chomas Surinam betek 1975 : er bloavezh-se e teuas da vezañ ur stad dizalc’h.
The Minch
An Cuan Sgìth', pe An Cuan Sgitheanach, pe Cuan na Hearadh, pe An Cuan Leòdhasach, hervez an inizi, diwar ar ger gouezelek cuan, a dalvez kement ha "mor strizh", pe The Minch e saozneg, pe The North Minch, zo ur strizh-mor er gwalarn da Vro-Skos, etre an douar-bras hag inizi Na Hearadh (Harris, e saozneg) ha Leòdhas (Lewis). "Skotlandsfjörð" ("fjord Bro-Skos") e oa an anv e norseg.
Minch ha Little Minch
An Cuan Canach a vez graet eus The Lower Minch, pe The Little Minch etre An t-Eilean Sgitheanach (Skye), er reter, ha Uibhist a Tuath (North Uist), Beinn na Faoghla (Benbecula), Uibhist a Deas (South Uist), Barraigh (Barra), ha re all er c'hornôg. Digeriñ a ra war Mor an Inizi Gall.
Eus an hanternoz d'ar c'hreisteiz eo evel ur mor diabarzh etre ar Minch, Mor an Inizi Gall, hag ar vrec'h-vor goude aleshont da Iwerzhon, ur mor diabarzh en arvor Bro-Skos, anvet ivez Mor Bihan Bro-Skos (the Inner Scottish Sea).
110 km hed zo d'ar vrec'h-vor, hag etre 30 ha 70 km ledander
Ul lestr-treizh a dreuz ar Minch gant ar gompagnunezh Caledonian MacBrayne.
Republik Soviedel Slovakia
thumb|Tachenn RSS. thumb|Banniel RS Slovakia.
Ur Republik Soviedel verrbad e oa Republik Soviedel Slovakia (e slovakeg: Slovenská republika rád, da lâret eo "Republik Slovakek ar C'huzulioù", rak savet e oa bet a-raok na oa deuet ar ger rusek "sovied" da vezañ anavezet-mat e slovakeg). Savet e oa bet e su ha reter Slovakia d'ar 16 a viz Mezheven ha mont a reas da get d'ar 7 a viz Gouere 1919, gant ar c'helaouenner tchek Antonín Janoušek ouzh he fenn ha gant he c'hêr-benn e Prešov.
Goude 1918 e oa bet kaset urzhioù da Arme nevez Tchekoslovakia da lakaat Slovakia a-bezh dindan he beli ha dre un argad kaset da-benn gant ar Warded Ruz eus Republik Soviedel Hungaria e oa bet aloubet ul lodenn vras eus Slovakia ha staliet Republik Soviedel Slovakia eno.
Nebeudik war-lerc'h e kilas ar Warded Ruz betek Hungaria hag aloubet e oa bet al lec'h gant Arme Tchekoslovakia ha lakaet fin d'ar Republik Soviedel.
Bertègn Galèzz
Ezel eo Bertaèyn Galeizz eus Kuzul sevenadurel Breizh, Défense et Promotion des Langues d’Oïl pe c'hoazh Skeudenn Bro Roazhon...
Obererezhioù
Ur greizenn diellaouiñ vras war ar gallaoueg ha sevenadur "Bro-C'halloù" zo bet savet gant ar gevredigezh. Kavout a reer eno un diaz roadennoù dre urzhiataer enni muioc'h eget 100 000 pennger diwar-benn glad yezhel Breizh-Uhel.
Ul labour kelaouiñ an dud diwar-benn ar gallaoueg a vez graet gant Bertaèyn Galeizz, aozet e vez da skouer abadennoù e lec'h ma vez implijet ar yezh-se evit eskemm ha titouriñ an dud. Meur a zarvoud diwar-benn ar gallaoueg, en o zouez ar festival Mill Góll (Mille Goules) e miz Gwengolo war plasenn ar parlamant e Roazhon, a vez aozet gant Bertaèyn Galeizz, sonadegoù, abadennoù pe divizoù a zo. Gant Bertaèyn Galeizz 22 e vez aozet Le gallo en scène er Pentevr, un doare eo evito da ziskouez pouez ar yezh e sevenadur bro Lambal.
Aozañ a reont kentelioù ha stalioù-labour war ar yezh pe c'hoazh deskoniadurioù pe stajoù. Tro o devez an nevez-c'hallaouegerien da selaou tud a gomz a-vihanik e-pad ar Ramilhaéy de Mots (dastumad gerioù) e-lec'h ma komzer eus un tem eus ar vuhez pemdeziek.
Kaset e vez da benn ul labour evit ma vefe anavezet ar gallaoueg gant an ensavadurioù publik hag evit gwir an dud da implijout ar gallaoueg mar fell dezho. Ur c'henlabour a vez etre ar strollegezhioù lec'hel (rannvro, departamantoù, tiez-kêr...) ha Bertaèyn Galeizz evit lakaat e pleustr ur politikerezh a-fed yezh ha sevenadur.
Espern
An espern a zo al lodenn eus ar c'horvoder ha n'eo ket bevezet. Dre astenn e c'holo ar c'heal-se kement emzalc'h dispignañ en amzer vremañ a-benn tennañ gounid eus un askorad da zont uheloc'h. Evelato un termenadur ken eeun-se a guzh dizunaniezhoù damkanel evit ar pezh a sell ouzh didermenantoù an espern, e zilerc'hoù war an armerzh hollek hag an doareoù disheñvel d'e vuzuliañ.
An espernerien
Ar c'hentañ tra a bleder gantañ evit kompren an espern eo identelezh an espernerien. Un tech boutin a zo da heñvelaat an espernerien ouzh an tiegezhioù. Hogen pa lenner taolennoù ar C'hontouriezh Vroadel (savet gant an EBSSA e Frañs) e verzer penaos n'int ket an espernerien nemeto. An embregerezhioù, ar melestradurezhioù pe c'hoazh ar c'hevredigezhioù a espern kenkoulz all.
An embregerezhioù
Espern an embregerezhioù a zo par d'ar spletoù a c'hounezont.
An tiegezhioù
Espern an tiegezhioù a zo diaesoc'h da veizout eget hini an embregerezhioù. Da gentañ-penn e vez graet an diforc'h etre espern ha bevezerezh diwar gendivizoù. Ar re-se a c'hell bezañ burutellet, koulz ha forzh peseurt kendiviz. Evit an EBSSA da skouer, prenañ ur c'harr a dalvez seveniñ un ober beveziñ padal e c'heller meizout ar c'harr evel un tu da c'hounez korvoderioù da zont (ur c'harr a c'hell sikour da vont d'hol lec'h labour), ha dre-se e teu ar brenadenn da vezañ un ober espern. E kontrol akuizitañ ul lojeiz a zo meizet evel un ober espern padal e c'hellfe bezañ un ober beveziñ. Ouzhpenn-se, dre ma vez heñvelaet an embregourien hiniennel ouzh tiegezhioù gant ar C'hontouriezh Vroadel e vez meizet o fostadurioù evel oberoù espern.
Stummoù an espern
An arc'hant espernet a zo implijet dindan stumm :
Didermenantoù an espern
An tabut diwar-benn kudenn didermenantoù an espern a lak war wel diforc'hioù diazez etre ar sell nevezklasel hag ar sell keynezian diwar-benn an emzalc'hioù armerzhel. Evit an ekonomourien nevezklasel eo didermenet an espern gant ar feur kampi gwerc'hel padal evit an ekonomourien geynezian eo didermenet gant ar c'horvoder nemetken, ar feur kampi o levezoniñ stumm an espern hepken (dindan stumm espern teñzoriatet pe dindan stumm espern arc'hantel).
Ar sell nevezklasel diwar-benn didermenantoù an espern
Evit an ekonomourien nevezklasel eo didermenet live an espern gant ar feur kampi. E stern an damkaniezh nevezklasel e klask an oberour ekonomikel lakaat e dalvoudegezh en he brasañ. Pa vez ret ober un dibab etre bevezerezh hag espern e sell ouzh ar splet a c'hellfe tennañ eus an espern, da lâret eo e sell ouzh ar feur kampi. P'eo uhel ar feur kampi eo broudet an oberour da espern peogwir e tiogel kement-se ur c'horvoder uhel en dazont. E kontrol eo broudet da veveziñ p'eo izel ar feur kampi, da lâret eo pa ne denn ket kalz a c'hounid eus an espern en dazont. An espern a zeu neuze a-raok ar bevezerezh.
Ar sell keynezian diwar-benn didermenantoù an espern
Ar sell keynezian diwar-benn an emzalc'h espern a zo enebet-mik : ar bevezerezh a zeu a-raok an espern. Al live espern n'eo ket didermenet gant ar feur kampi hogen gant live korvoder an oberour. Hemañ a vevez da gentañ hag a ouestl ar peurrest eus e gorvoder d'an espern (al lodenn n'eo ket bet bevezet).
Dilerc'hioù an emzalc'h espern war an armerzh hollek
An emzalc'h espern a vez gantañ dilerc'hioù war an armerzh meizet en e bezh. Ez wir e c'hell un diouer a espern ober gaou d'ar postañ ha dre-se d'an oberiantiz armerzhel da zont. E kontrol ur reñver a espern a c'hell noazañ ouzh ar goulenn ha dre-se ouzh an oberiantiz armerzhel adarre.
Feur espern
E Frañs eo koazhet ar feur espern etre 1980 ha 1988, kresket en-dro betek 15% e 1992 ha chomet stabil abaoe.
La Cigale
Evit ar sal sonadegoù e Pariz, sellit ouzh La Cigale (sal-abadennoù).
Bro-Leon
Leon pe Bro-Leon a zo unan eus nav bro gozh istorel Breizh. Un eskopti eo bet ivez (gwelet Eskopti Leon). Kastell-Paol a oa kêr-benn ar vro hag eno e oa ti an eskob. E 2012 e oa 424 020 a dud o chom e Bro-Leon. En em astenn a ra ar vro war ur gorread a 2 030 km².
Douaroniezh
Lec'hiet eo Bro-Leon en norzh da Gerne hag er c'hornôg da vro-Dreger. Lakaet eo bet ar vro e departamant Penn-ar-Bed gant galloud an Dispac'h gall. Hedañ a ra Leon Mor Breizh, adalek stêr Montroulez er reter betek ar Meurvor Atlantel er c'hornôg. Bevennet eo er c'hreistez gant Menez Are hag ar stêr Elorn. Brest eo ar gêr vrasañ anezhi.
La Cigale
La Cigale zo ur vreserezh er Blasenn Graslin e Naoned, e-tal an opera.
Bro-Leon
Istor
Diwar anv al lejion roman diazezet er vro e teufe anv Bro-Leon.
La Cigale
Istor
Oberenn an tisavour priour naonedat Emile Libaudière eo. Savet eo bet er c'hiz Modern Style. Lidet e voe an digoridigezh d'ar 1añ a viz Ebrel 1895.
Bro-Leon
Istor
Gant ar manac'h Paol Aorelian e vefe bet kaset da Gastell-Paol sez eskopti Leon er (eus Brest hervez Léon Fleuriot).
La Cigale
Istor
Dizamant e treuzas hanterenn gentañ an kantved daoust d'an daou vrezel-bed.
Bro-Leon
Istor
Darempredet e oa Kastell-Paol, kêr-benn an eskob, gant pirc'hirined an Dro-Vreizh er Grennamzer.
La Cigale
Istor
Dibabet e voe gant Jacques Demy evit filmañ Lola e 1961. Filmaozerien all en deus implijet ar c'hinkladur-mañ hep e bar.
Bro-Leon
Yezh
Brezhoneg Leon eo ar rannyezh m'eo bet diazezet ar yezh lennegel, pe ar yezh standard, diwarni. Brezhoneg Leon a vez, peurliesañ, distaget fraezh ha ledan, ur perzh heverk anezhañ.
La Cigale
Istor
Disklêriet e voe Monumant Istorel dre diferad ministrel e 1964. Iskisat tra, dont a ra da vezañ ur preti emservij d'ar mare-mañ. Kavout a ra he zavarn hag he c'hinkladur 1900 en-dro o vezañ renevezet e 1985.
Bro-Leon
Kenderc'hadoù lec'hel
Anavezet eo Bro-Leon evit al labour-douar dreist-holl. Ar rannvro tro-dro da Gastell-Paol, anvet "Ar Gouriz Alaouret", a zo un takad a zouaroù traezhennek, ur seurt leus skornvezhel hag a c'hell tizhout betek 8 metrad donder. Gouest eo labourerien-douar Bro-Leon da gevezañ gant re an Izelvroioù, pe da ober gwelloc'h c'hoazh. Amañ e vez kavet ul lodenn vras eus al legumaj produet e Bro-C'hall a-bezh ; anavezet eo evit an artichaod dreist-holl (renk kentañ e Bro-C'hall), ar brikoli, an tomatez pe ognon roz AOC Rosko ha chalotez Kastell-Paol. Doareoù labour hengounel da drempañ an douar gant bezhin a zo bet ijinet eno, ha diwezhatoc'h doareoù a-vremañ gant an traktorioù o deus kemeret plas ar c'hezeg. Amañ ivez eo bet krouet ar marc'had « diouzh an digresk » diwar atiz ar sindikadour Alexis Gourvenneg. Labourerien-douar Bro-Leon o deus lakaet o holl aked da wellaat o douar hag o holl startijenn da genwerzhañ gant ar broioù estren dreist-holl.
Ar pesketaerezh hag ar micherioù liammet ouzh ar mor a zo pouezus er vro ivez. E-kreiz an Aber-Ac'h e vez savet istr Prat Ar Coum, e bae Montroulez e kaver munus istr Belon, ha pesklennoù e Rosko. Ar porzhioù pesketa pennañ eo Konk-Leon, Porsal ha Mogerieg (a denn splet bras eus al ligistri dreist-holl). Lannildud eo porzh kentañ Europa evit ar bezhin.
La Cigale
Istor
Ul lec'h anavezet gant an holl Naonediz eo hiziv, ar preti brudetañ e kêr an Duked moarvat.
Bro-Leon
Touristelezh
Bez ez eus pevar blein dedennañ pennañ e Bro-Leon :
• Troiad ar porzhioù-bered a ginnig meur a bennoberenn skulterezhel eus ar.
• E Brest, Oceanopolis, gouelioù ar bigi kozh ha redadegoù war vor treuzatlantek a zedenn ar muiañ a douristed.
• Bro an Aberioù a zo ul lec'h dispar evit an troioù-bale.
• Porzh Rosko hag ar c'humunioù tro-war-dro a zegemer martoloded gant bigi-bale bras, estreget re Vro-Saoz, aet skuizh gant Sant-Maloù, hag ivez familhoù an dud klañv (kreizenn heolvorel), abaoe m'eo bet ijinet ar vorvezegiezh. Eno e teu tud o vevañ er c'hêrioù ivez, evit kennerzhusañ aer a zo en Europa a-bezh.
Danframmoù
Porzh Brest a chom ur greizenn a genwerzh a-bouez hag, evel-just, kalon ar Morlu. Ur porzh-don, porzh ar Bloscon, a zo bremañ e Rosko en-doare ma c'hell ar Brittany Ferries, savet gant Alexis Gourvenneg kinnig d'an dreizhidi ha d'o c'hirri-tan treuziñ ar mor ingal war-zu Korkig (Iwerzhon) pe bPlymouth (Bro-Saoz).
Imbourc'h
Kreizenn Bevoniel Rosko eo kentañ blein Europa evit an enklask hag ar c'helenn war ar vorvevoniezh. E Brest ez eus ur greizenn enklask moroniel a-bouez, ar CNEXO, deuet da vezañ Ifremer, hag Oceanopolis, a zo o labourat war studioù etrevroadel diwar-benn al loenoniezh a vor.
E Brest ivez emañ ar POS (Pennospital Skolveurel), en e benn an Ospital Morvan, hag an SBI (Skolveur Breizh-Izel)
Gwask hag embann
An Telegram
Skol Vreizh
Drask-Naumann
An drask-Naumann (liester : driski-Naumann) a zo ur spesad golvaneged, Turdus naumanni an anv skiantel anezhañ.
Roet e voe e anv dezhañ gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858) da zougen bri d'an evnoniour alaman Johann Andreas Naumann (1744-1826).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned hag o larvenned.
Annez
Kavout a reer ar spesad e kreisteiz-kreiz Rusia.
Dante
Gerdarzh
Dont a ra eus an anv latin Dans eus ar verb do, das, dedi, datum, dare (dare), ha talvezout a ra kement hag an hini a ro.
Lid
Ur San Dante a vez enoret d'an 11 a viz C'hwevrer.
Le Cheval d'orgueil (levr)
Skeudenn:Meurastumm.png Marteze emaoc'h o klask war-lerc'h ar film Le Cheval d'orgueil (film) thumb|right|280px|An embannadur gallek
Le Cheval d'orgueil (Marc'h al Lorc'h) a zo anv ul levr ennañ eñvorennoù bugaleaj Per-Jakez Heliaz, embannet e 1975 gant an embanner gall Plon, e Pariz, e-barzh an dastumad Terre Humaine.
Savet e oa al levr diwar bennadoù divyezhek embannet e-barzh Ouest-France e-pad bloavezhioù.
Lavarout a rae ar skrivagner e oa bet skrivet e brezhoneg gantañ a-raok bezañ troet e galleg gantañ.
Berzh en deus graet dre ar bed a-bezh, buan e voe gwerzhet ouzhpenn 500 000 skouerenn ha troet eo bet e 18 yezh.
Tabut a savas gant Xavier Grall hag a embannas Le Cheval couché, ma tamalle da Bêr-Jakez Helias bezañ treset ur skeudenn eus ur Vreizh kozh.
Kontet eo buhez ur familh kouerien baour a Vro-Vigoudenn un tamm a-raok ar Brezel-bed Kentañ