cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Agnès Sorel
He yaouankiz
Pevar breur he doa : Charles Sorel, André Sorel, Jean Sorel ha Louis Sorel. Anavezout a reer ivez kerent all : Geoffroy Sorel, a voe eskob, ha Jean de Maignelais, kabiten Creil. Penaos e teuas merc'h Jean Soreau da vout Agnès Sorel ? Ha dimezet e voe da Regnaut de Sorel evel ma lavar Le Vasseur ? E Pikardi eo e voe desket mat. Savet e voe e doare ma c'hallje bezañ dimezell el lez gant Isabelle de Lorraine, rouanez Sikilia ha gwreg ar roue René, roue Naplez. N'eo ket abalamour d'an arc'hant e klaske war-lerc'h ar garg (dek lur he deveze bep bloaz evit he labour) : abalamour d'he renk ha d'an erbedadennoù e oa da vezañ evel se. Ugent vloaz e oa pa en em gavas dirak ar roue.
El lez
Yaouank ha koant evel ma oa Agnès, ne voe ket pell ar roue Charlez VII o teurel e c'hoant warni. Ne oa ket istimet kaer ar roue, digened ha dispered, dibeadra ivez, mab d'ur roue foll (Charlez VI) ha da Izabel Bavaria, a veze gwelet evel ur roñflez, marteze abalamour ma n'halle ket ar roue ober war he zro.
Pierre de Brézé en devoa taolet evezh e plije d'ar roue sellout ouzh ar goantenn nevez erruet el lez, hag eñ eo a ginnigas d'e aotrou ar vaouez a vo brudet evel koantañ maouez ar rouantelezh anezhi.
Buan a-walc'h, en 1444, ez eas Agnès Sorel eus dimezell a enor gant Isabelle de Lorraine da gentañ itron amofisiel rouantelezh Bro-C'hall. En ofisiel e oa dimezell ti ar rouanez Marie d'Anjou.
Betek-hen ne veze ket brudet serc'hed rouaned Bro-C'hall : hi avat he devoa statud a serc'h ofisiel. Serc'hed all en deus bet Charlez VII, hogen hini ebet anezho n'he doe kement a bouez hag Agnès Sorel. Sachet e veze ar selloù warni, ha n'eo ket war ar rouanez, abalamour d'he doareoù-bevañ, d'he dilhad. Echu gant ar gouelioù : ganti e vo dispak he c'hrubuilh ha dizolo an divskoaz, ma voe kaoz eus "riboderezh " gant kronikourien an amzer. Melloù piramidennoù a save war he fenn. Lostoù hir, keit hag eizh metrad danvez, a veze ouzh he saeoù erienet gant foulinennoù prizius : martr pe zibelin. Er bloavezh 1444 he devoe, digant ar roue, kement ha talvoudegezh ugent mil c'hwec'h kant skoed a vravigoù, hag en o zouez ar c'hentañ diamant benet anavezet en istor.
Evit pourchas an dilhadoù kaer-se e teuas da vout ar gwellañ prenerez e stal Jacques Cœur, ur marc'hadour etrevroadel hag a oa deuet da vout arc'hanter meur ar roue, hag en devoa dastumet madoù ha teñzorioù deuet eus ar Reter en e balez e Bourges. Prenañ a rae danvezioù prizius e-leizh, hag evel-just ne chome ket maouezed all al lez da dermal, hastañ a raent ober kemend-all.
Keriti
Div Geriti zo e Breizh:
Agnès Sorel
El lez
Agnès avat a oa ouzhpenn plac'h an dilhad. Plac'h an itrikoù e oa ivez. He mignoned a lakaas da zont d'al lez, d'o c'hinnig d'ar roue, klask a rae plijout da guzulerien ar Gurunenn a wele ganti un doare da blijout d'ar roue. Gant an troioù-se e teuas a-benn da vout mestrez Beauté-sur-Marne (ha diwar-se e voe lesanvet « Dame de Beauté »), Vernon, Issoudun, Roquesezière ha kastell Loches.
An daofin avat, a voe roue evel Loeiz XI, ne oa ket evit gouzañv an darempred etre Agnès hag e dad Charlez VII. Ne oa ket evit gouzañv gwelout mezhekaat e vamm. Un deiz ne badas ken ar paotr hag e tapas ur c'hleze da redek war-lerc'h Agnès dre salioù ar palez. Ha hi da vont da repuiñ e-barzh gwele ar roue. Aet e oa skuizh Charlez VII gant e vab, ma kasas anezhañ kuit eus e lez, da vont da c'houarn Daofinez pell.
He buhez gant ar roue
Bloavezhioù hir a evurusted a vevas gant ar roue, ha beajoù e-leizh dre vro-C'hall ar mare (bihanoc'h eget hiriv). Gortoz a rae Agnès, e Razilly e-tal Chinon, e Beaulieu e-tal Loches, e Dames e-kichen Mehun-sur-Yèvre, ken na zistroe ar brezelour pe chaseour. Deol e oa ha mont a rae da birc'hirinañ, arc'hant bras a roe d'an Iliz.
He marv
A-boan dezhi bezañ staliet gant Charlez e maner La Vigne, er Mesnil-sous-Jumièges, e-tal Rouen, ma krogas enni ur « flux de ventre », ha ma varvas a-benn un toullad eurvezhioù, goude erbedet hec'h ene da Zoue ha d'ar Werc'hez. Amzer he doe avat da lezel he madoù gant iliz Loches evit lavarout oferinier evit hec'h ene ha da abati Jumièges ma voe degaset he c'halon, gant tud e diegezh, ha gant ar roue a resevas he bravigoù.
Mervel a reas kentañ serc'h ofisiel ur roue gall da eizh vloaz warn-ugent e Mesnil-sous-Jumièges, d'an 9 a viz C'hwevrer 1450. Mervel a reas he bugel un toullad sizhunioù goude.
Ken trumm e oa bet he marv ma voe kredet e oa bet kontammet. Tamallet e voe Jacques Cœur, a oa mignon bras dezhi, ha muioc'h moarvat, hag a oa karget d'ober war-dro he zestamant. Met distyaolet e voe an tamalloù. Betek ar XXIañ kantved e soñjed en hec'h enebour touet, an Daofin Loeiz.
En 2004-2005 e voe digoret he c'horf ha studiet he bouzelloù, leun a ascaris, ha gwelet he devoa lonket arc'hant-bev evit kaout an dizober anezho. Evel-se eo e teuas da vervel buan. Koulskoude, kement a arc'hant-bev a lonkas ma kreder n'eo ket diwar fazi ar vedisined. C'hoant-kontammañ a c'hallfe bezañ bet eta. E-touez ar re gablus e c'hallfed lakaat e geniterv Antoinette de Maignelais, he devoa kemeret lec'h Agnès Sorel e gwele ar roue, tri miz goude, hag he medisin, Robert Poitevin, a resevas un darn eus an hêrezh.
Poltredoù Agnès Sorel
Meleganez e oa Agnès Sorel, gwenn-sklaer he c'hroc'hen. Hervez tud hec'h amzer e oa kaeroc'h eget ar re gaerañ. dispak e veze he c'hrubuilh ganti. Anezhi e chom:
Lokarn
Lokarn zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor, etre Kallag ha Mêl-Karaez
Ardamezioù
Goudreustellet etre argant ha gul a zek pezh.
Monumantoù ha traoù heverk
150px|thumb|right|Iliz katolik Sant Hern, 2009
1900
Diwar-benn bloavezh 1900 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Sprimont
Sprimont (e walloneg: Sprimont ivez) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
Kragell Puna
Ar gragell Puna (liester : kragelled puna) a zo ur spesad evned palvezek, Spatula puna an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Anas Puna (kentanv) da gentañ-penn (e 1844) gant an naturour suis Johann Jakob von Tschudi (1818-1889).
Rummatadur
Renket e veze er genad Anas kent.
Timbroù Tripolitania
left|200px|thumb| Marc’heg arab o bukañ ur c’harr-nij - 1937.
Tripolitania pe Tripolitana a vez graet eus rannvro Tripoli, keoded eus kornog Libia, e hanternoz Afrika. Tiriad an Impalaeriezh Otoman e oa a-raok na kouezhfe etre daouarn an Italianed e 1911, goude ur brezel etre rouantelezh Vittorio-Emanuele III a-enep Turkia hag a echu gant sinadur Feur-Emglev Lausanne d'an 18 a viz Here 1912.
Emren eo ar vro ez-ofisiel, nemet aloubet eo mui pe vui gant an Italianed goude ar Brezel-bed kentañ. Dont a ra da vezañ un drevadenn zisheñvel diouzh Libia etre ar 26 a viz Even 1927 hag an 3 a viz Kerzu 1934. Staget e vo ouzh Libia warlerc’h.
Ac’hubet e vo gant an armeoù saoz e 1943, ha meret ar vro (ha hini Cyrenaica) gant melestradurezh ar Rouantelezh Unanet betek 1951.
Un toullad rummadoù evit ar post dre garr-nij zo embannet etre 1931 ha 1933. E miz Here 1934 ez eus embannet c’hwec’h timbr evit brudañ Eil Diskouezadeg Arzoù an Trevadennoù. Da c’houde e vo graet gant timbroù trevadenn italian Libia e korn-bro Tripoli.
left|120px|thumb|Timbr saoz soulgarget evit Afrika – 1942
right|120px|thumb|Timbr saoz soulgarget evit Tropolitania – 1950
Red an Eil brezel-bed a gas ar Saozon da verañ Tripolitania adalek 1943.
Etre 1948 ha 1950 : emañ ar velestradurezh soudardel saoz e penn ar vro. Timbroù gant poltred ar Roue George VI dreistmoullet M.E.F. (“Middle East Forces” ) a zo implijet e Tripolitania, evel e Cyrenaica, Eritrea hag Etiopia da c’houlz-se.
Etre 1950 ha 1951 : ar velestradurezh nann-soudardel a embann timbroù saoz dreistmoullet "B A TRIPOLITANIA M A L " evit "British Administration" (Melestradurezh Breizh-Veur) ha “Military Administration Lire” (Lira ar Velestradurezh Soudardel).
Saint-Léger (Pas-de-Calais)
Saint-Léger a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Timbroù Tripolitania
E 1951, pa c’hoarvez dizalc’hidigezh Rouantelezh Libia e koll Tripolitania e bersonelezh postel.
Saint-Léger (Pas-de-Calais)
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Maulets
thumb|Banniel ar Maulets
Maulets a zo un aozadur broadelour evit yaouankizoù Katalonia hag a stourm evit dishualded hag unvaniezh ar Broioù Katalanek hep renkadoù sokial hag hep gwallziforc'hioù etre ar wazed hag ar maouezed hag en ur zoujañ d'an endro. Klask a ra unvaniezh holl aozadurioù disrannour eus an tu-kleiz.
Goude ur prantad tabut diabarzh etre daou raktres strategel Unitat Popular ("Unvaniezh ar Bobl") ha Front Patriòtic ("Talbenn Brogarour"), e 1995 e kemeras perzh meur a ezel eus ar Maulates e krouidigezh ar Plataforma per la Unitat d'Acció ("Kensavenn evit an Ober Unvan"). E 1998 en em deuzas gant Maulets Joventuts Independentistes Revolucionàries (JIR, "Yaouankizoù Disrannour Dispac'hel"), liammet ouzh an MDT-IPC ha diwar an unvaniezh-se e oa bet kemmet an anv ha dont da vezañ Maulets, el jovent independentista revolucionari.
Søren Peder Lauritz Sørensen
Søren Peder Lauritz Sørensen (9 a viz Genver 1868 - 13 a viz C'hwevrer 1939) a oa ur c'himiour danat ganet e Havrebjerg, Danmark.
Adalek 1901 e voe e penn labourva Carlsberg, Kopenhagen. Gantañ e voe degaset ar pH, ur skeul evit muzuliañ an trenkter. Anavezet eo c'hoazh en abeg da ditrerezh formol Sørensen.
Seán Ó Ríordáin
E oberennoù
E-pad bloavezhioù ivez e skrivas pennadoù er gazetenn Irish Times. Embannet int bet e-barzh ''Cá bhFuil Éire? Guth an Ghaisce i bPrós Sheáin Uí Ríordáin'', gant Stiofán Ó Cadhla (Dulenn, 1998).
Timbroù Santez-Lusia
left|120px| Ar Rouanez Elizabeth II – 1953
Dindan dalc’h ar Rouantelezh Unanet eo abaoe penn-kentañ an XIXvet kantved. Krog eo ar velestradurezh saoz da embann timbroù evit an enezenn e 1859, gant poltred ar Rouanez Viktoria. Ur Stad dizalc’h eo Santez-Lusia abaoe an 12 a viz C’hwevrer 1979.
Hulst (Zeeland)
thumb|right|200px thumb|right|250px|Lec'hiadur Hulst thumb|right|100px|Ardamez Hulst thumb|right|200px|Krugell an oadoù (01/01/2008)
Hulst (distagañ : ) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Zeeland en Izelvroioù. 251,09 km² eo gorread Hulst (douar : 201,48 km², dour : 49,61 km²). D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 27 907 annezad enni.
Dasparzh an annezidi e kumun Hulst
(Niveroù miz Genver 2007)
Istor
thumb|left|upright|Kartenn ar c'hreñvlec'h Roet e voe gwirioù-kêr da Hulst en kantved.
E 1645 e voe sezizet Hulst : bezañ mestr war ribl kleiz ar stêr Schelde a oa kaoz d'ar seziz-se. Kaset e voe gant Frederik Hendrik, e-pad Brezel ar Pevar-Ugent Vloaz (1568–1648) a-enep Spagn. Ur c'hreñvlec'h dezhañ stumm ur steredenn a voe savet er kantved. Ur skouer eus arktitektouriezh ar c'hreñvelc'hioù eun Izelvroioù eo.
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Hulst ez eus 21 dileuriad :
Moldavia
thumb|250px|{{Legend|#ffcb00|Moldavia}} Moldavia (Moldova e roumaneg) zo ur vro istorel e Reter Europa, rannet hiziv an deiz etre Roumania, Moldova hag Ukraina. Ur briñselezh dizalc'h a-walc'h eo bet etre ar ha 1859, pa voe unanet gant Valakia da vont d'ober stad vodern Roumania.
Selim III
thumb|Selim III
Selim III, ganet d'ar 24 a viz Kerzu 1761, a voe 28vet sultan an impalaeriezh otoman.
Mab e oa da Mustafa III ha niz Abdülhamit I.
Ren a reas eus 1789 betek 1807.
Yaouankiz
Un deskadurezh a-zoare a voe roet dezhañ ha dedennet-bras e oa gant ar sonerezh hag ar varzhoniezh. Eskemm a reas lizheroù gant roue Bro-C'hall, Loeiz XVI.
Ren
Ne badas ket ar peoc'h pell amzer rak arme Bro-C'hall, renet gant Napoleon Bonaparte, a aloubas Egipt, ur proviñs d'an impalaeriezh, e 1798.
D'an 29 a viz Mae 1807, un emsavadeg a-berzh an arme a zistroadas Selim III evit lakaat e genderv Mustafa en e blas.
Ur bloaz goude, d'an 28 a viz Gouere 1808, e voe lazhet Selim diwar urzh ar sultan nevez.
Dinedin
Din-Edin (Dùn Èideann e gouezeleg, hag Edinburgh e saozneg) zo ur gêr war aod reter Skos, hag he c'hêr-benn eo abaoe 1492. Sez Parlamant Skos adsavet e 1999 eo. 447 624 annezad a yae d'ober he foblañs da vare niveradeg 2001 (eil kêr Skos eo goude Glasc'ho).
War an uhel emañ Kastell Dinedin a oa bet savet e ziazez ken abred hag er. Met adalek an eo e voe savet an annez roueel-se a-barzh dont da vezañ ur gwall-greñvlec'h er.
Emgleo Breiz
Istor
Savet eo bet ar c'hengevredad e 1955, evit brudañ implij ar yezh en deskadurezh, er c'helaouiñ, er vuhez foran.
Dinedin
Frankaet e voe Dinedin e 1329 ha savet e voe mogerioù kreñv en-dro dezhi er. Goude faezhadenn Floden (1513) a-enep ar Saozon e voe divizet gant bourc'hizien kêr sevel un eil moger dro, a vez graet moger Floden anezhi, evit diarbenn an tagadennoù da zont. Goude unanidigezh parlamantoù Bro-Skos ha Bro-Saoz (1707) e kollas ar gêr he fouez politikel met chom a reas ur greizenn armerzhel ha sevenadurel a-bouez. Ouzhpenn ar C'hastell ez eus leizh a lec'hioù dedennus e Dinedin, e-giz ar Royal Botanic Garden, Iliz-Veur Sant-Jili, ar Mirdi broadel, Charlotte Square, ar Scott monument pe c'hoazh ar Royal Museum of Scotland (Mirdi Roueel Skos). Palez Holyrood (Holyrood Palace) eo annez ofisiel ar rouanez pa zeu da chom e kêr. En e gichen emañ savadur nevez Parlamant Bro-Skos adsavet.
Emgleo Breiz
Istor
Pellaat diouzh menozioù an emsav, hini a-raok ar brezel ha goude, a felle d'e renerien, ha chom feal ivez da vrezhoneg ar bobl.
Dinedin
Brudet eo Dinedin gant he gouel meur, an hini brasañ er bed, a bad teir sizhun e miz Eost, hag a ginnig e-leizh a arvestoù eus an dibab war an holl dachennoù.
Emgleo Breiz
Istor
Strollañ a ra an aozadurioù breizhat pennañ hag a embann e skolveurieg. Enebet e oa ouzh Kuzul ar Brezhoneg, savet e 1958, a felle dezhañ kenderc'hel gant labour Gwalarn, ha brudañ ar peurunvan.
Dinedin
Reiñ a ra bod da unan eus brudetañ skolioù-meur Europa hag ar bed, Skol-Veur Dinedin, a zo e penn a-raok war dachennoù ar stlenneg hag ar melestradur. E Dinedin emañ ivez Levraoueg vroadel Skos (National Library of Scotland), anezhi levraoueg pouezusañ Skos (hag unan e-touez ar re vrasañ er Rouantelezh-Unanet).
Emgleo Breiz
Embannadurioù
Er bloavezhioù 1950, e voe embannet levrioù dindan anv Emgleo Breiz, gant :
Martine Carol
Martine Carol (Marie-Louise Jeanne Nicolle Mourer hervez he gwir anv) a oa un aktourez c'hall, ganet d'ar 16 a viz Mae 1920 e Saint-Mandé, Val-de-Marne hiziv, marvet d'ar 6 a viz C'hwevrer 1967 e Monte-Carlo, Monaco.
Emgleo Breiz
Bet izili
E Kengevread Emgleo Breiz eo bet :
Kenlabourerien
E-touez kenlabourerien Brud Nevez e kaver muioc'h-mui a dud a skrive e peurunvan da gentañ: Sylvain Botrel, Henri Dorsel, Jakez-Erwan Mouton, Envel Kerhoaz... Darn ivez o deus bet embannet un oberenn bennak e peurunvan : Mikael Madeg, Maguy Kerisit, ...
Dinedin
Armerzh
A-holl-viskoazh eo bet Dinedin unan eus brudetañ kêrioù Breizh-Veur. Abaoe ma voe staliet parlamant Skos e kêr e 1999 eo yac'h armerzh Dinedin a-drugarez da efedoù an digreizennañ-se ha da gresk an enfredoù da heul donedigezh servijoù ar gouarnamant. Ouzhpenn se ez eus en em staliet embregerezhioù eno abaoe m'eo bet digoret sez nevez ar gouarnamant. Emañ feurioù an dilabour e-touez ar re izelañ er Rouantelezh Unanet (war-dro 2,4% ) hag ar feurioù krouiñ labour e-touez ar re uhelañ. Kreskiñ buan a ra poblañs Dinedin, dreist-holl a-drugarez da enbroerezh tud deuet eus ar peurrest eus ar Rouantelezh Unanet peurgetket. Koulskoude e pouez kalz ar c'hresk bras-se war an douaroù en tachad glas tro-dro da Zinedin, dreist-holl er c'hornôg e lec'h m'en em led fonnus an embregerezhioù hag an tiez-annez.
Diazezet eo ar pep brasañ eus armerzh Dinedin war gennad ar servijoù, dreist-holl en-dro d'an touristerezh, servijoù an arc'hant, an deskadurezh hag an enklask war dachenn an teknologiezhioù uhel.
Denis Menchov
Denis Menchov zo ur marc'hhouarner rusian ganet d'ar 25 a viz Genver 1978 en Oryol (Rusia). Goude bezañ bet stummet en e vro gant skipailh CSKA Samara eo aet Menchov da Spagn evit dont da vezañ marc'hhouarner a-vicher evit Banesto. Gantañ en deus diskouezet ar Rusian e oa barrek d'ober disoc'hoù mat-kenañ war ar redadegoù a-dennadoù en ur c'hounit an Tour de l'Avenir 2001 pe ar c'hrez gwenn war hentoù Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2003. E 2005 e sinas evit Rabobank evit erlec'hiañ Levi Leipheimer e penn ar skipailh izelvroat. Dindan ar c'hrez orañjez eo aet ar maout gant Menchov div wech e Tro Spagn (2005 ha 2007) hag ur wech e Tro Italia, e 2009 evit kantvet vloaz ar redadeg. Daou bodiom en deus graet ivez war Tro Bro-C'hall (3 e 2008 ha 2010).
Loreadeg
Tour de l'Avenir (2001)
Tro Euskal Herria (2004)
Tro Murcia (2009)
Morilhon gwalenn-veg
Ar morilhon gwalenn-veg a zo un evn palvezek. Aythya collaris eo e anv skiantel.
Doareoù pennañ
Tennañ a ra kalzik d'ar morilhon kabellek, kar-nes dezhañ met a vev en Europa.
Janus (loarenn)
Janus (gresianeg Ιανός) a zo ul loarenn diabarzh eus Sadorn. Sadorn X e vez anvet ivez. Hec'h an a denn eus Janus.
Goursez Breizh
thumb|right|300px| Liderezh kant boavezh Goursez Breizh e [[Hañveg e 1999. An Drouiz-Meur, Gwenc'hlan ar Skouezeg, asambles gant Arc'hdrouiz Kembre ha Barzhez-Veur Kernev-Veur]] Goursez Breizh (graet anezhañ gant ar ger kembraek Gorsedd a-wechoù, met an anv kentañ a oa Gorsez Barzed Breiz vihan) a zo ur vreuriezh tud e Breizh liammet ouzh ar vreuriezh kembraek Gorsedd y Beirdd, orin an drouizelezh hag ur patrom dezhi. Hiziv, e anv ofisiel eo Breudeuriezh Drouized, Barzhed hag Ovizion Breizh. Krouet e oa bet e Gwengamp (Treger - Aodoù-an-Arvor) d'an 1añ a viz Gwengolo 1900. Goursez, kuit da vezañ an anv ofisiel, a vez implijet evit daveiñ d'he aozadur mamm, Gorsedd Beirdd Ynys Prydain (Goursez Barzhed Enez Preden). Hervez mennozhioù e ziazezerien ez eo ivez ul luskad evit an hollgeltiegezh.
Krouidigezh
thumb|Gorsedd Breizh e 1906 thumb|upright=0.75|An drouiz meur Gwenc'hlan Le Scouëzec e 2007 Palioù Goursez Breizh eo studiañ, diorren ha kendelc'her an arzoù breizhek, ar brezhoneg, al lennegezh vrezhonek hag an hengounioù keltiek. Er vodadeg diazez kentañ e-barzh tavarn an intañvez Falc'her e oa bodet Leon ar Berr, Aogust Bocher, Erwan Berthou, Fransez-Mari Even, Yann ar Fusteg, Frañsez Jaffrennou, Loeiz Herrieu, Erwan ar Moal, ha reoù all. Anvet e oa Yann ar Fusteg da gentañ prezidant ha Drouiz-Meur Breizh war un dro. Palioù Goursez Breizh eo studiañ, diorren ha kendelc'her an arzoù breizhek, ar brezhoneg, al lennegezh vrezhonek hag an hengounioù keltiek. Er vodadeg diazez kentañ e oa bodet Leon ar Berr, Aogust Bocher, Erwan Berthou, Fransez-Mari Even, Yann ar Fusteg, Frañsez Jaffrennou, Loeiz Herrieu, Erwan ar Moal, ha reoù all. Anvet e oa Yann ar Fusteg da gentañ prezidant ha Drouiz-Meur Breizh war un dro.
Janus (loarenn)
Darempredoù gant Epimetheus
thumb|left|Epimetheus (tu-dehou) ha Janus (tu-kleiz) thumb|left|Epimetheus ha Titan
Goursez Breizh
Istor Goursez Vreizh
Darempredoù gant Kembreiz a zo bet e-doug an XIXvet kantved. E 1838 ez eas Teodor Kervarker da Y Fenni (Abergavenny) e Bro-Gembre pa oa bet kouviet evit kemer perzh e gouel lennegel an Eisteddfod. Gant arc'hdrouiz Bro-Gembre e voe anvet da varzh dindan an anv  Barz Nizon. Krouiñ a reas Breuriez Breiz evel bodadeg ar varzhed, met e reas un taol boud. E 1899 e kemeras perzh Yann ar Fusteg er C'hendalc'h etrekeltiek a oa bodet e Kêrdiz ha lidoù drouiz a spurmantas eno. Diouzh-se e lakaas en e soñj sevel an aozadur drouized e Breizh. E 1900 ez eas da Zulenn (Iwerzhon) hag e voe anvet da zrouiz dindan anv Yann abGwilherm ha goude hini Lemenik (diwar al le en doa touet war ur maenig) hag diouzhtu e vodas tud evit sevel Gorsez Barzed Breiz vihan. Erwan Berthou, hag eñ a vo eil Drouiz Meur Breizh, a oa aet da Eisteddvod Kêrdiz e 1898 hag e oa bet anvet da Varzh gant arc'hdrouiz ar Gembreiz Hwfa Môn a aotreas savidigezh Goursez Breizh Vihan. E Pariz e oa o chom Yann ar Fusteg-Lemenik ha ne chomas ket kalz e penn ar Goursez pa roas e dilez e 2003. Anvet e voe Erwan Vertoù evit kemer e blas, rak e oa ur mignon tost da Lemenik, enklasker war ar brederouriezh geltiek ha levezonet gantañ.
Janus (loarenn)
Darempredoù gant Epimetheus
An hevelep kelc'hic'hd o-deus Epimetheus ha Janus. 50 km nebeutoc'h eget hini Epimetheus hepken eo radius radius krenn Janus. Tra m'o deus ar c'heltroioù tostoc'h un tizh brasoc'h e tle an div loarenn tostaat an eil ouzh an eben. Evel ma vuzul Epimetheus 115 km ha Janus 178 km e seblantfe e vefe didec'hus ur stokadenn. Tra ma tosta al loarenn ziabarzh ouzh an hini ziavaez, avat, c'hounez he c'heltro startijenn ha kreskiñ a ra tra ma digreskiñ hini al loarenn ziavaez. En doare-se e "eskemm" al loarennoù o c'helc'htroioù ha da pellaat adarre e krogont. Biskoazh emaont tostoc'h an eil ouzh an eben eget 10.000 km. Pep pevar bloazh e c'hoarvez an eskemm. D'an 21 a viz genver 2006 e c'hoarvezas an hini diwezhañ hag e 2006 e c'hoarvezho an hini da heul. D'an amzer-se e kresko kelc'htro Janus a 20 km tra ma digresko hini Epimetheus a 80 km.
Goursez Breizh
Adstagadur da drouizelezh Breizh-Veur
Hervez Gwenc'hlan ar Skouezeg ez eus ul liamm etre ar frañmasonerezh hag gant an nevezdrouizelezh p'eo savet an daou e 1717 e Londrez ha John Toland unan eus diazezerien an eil koulz hag an egile. Sevel a reas arDruids universal Bond (Breuriezh hollvedel an Drouized) e-doug ar vodadeg kentañ e-barzh Tavarn ar Wezenn-Avaloù, e Londrez er memes bloaz. Ha koulskoude ez eus bet savet daou aozadur all pelloc'h, an Druid Order gant Henry Hurle e 1781 ha Gorsedd Beirdd Ynys Prydain diwar atiz Iolo Morganwg (Edward Williams) e Londrez e 1792. Ar Bond hag ar Gorsedd a zo bet krouet d'ar goursav-heol (21 Mezheven), un deiziad arouezel hervez kredennoù ar Gelted. Dindan Goursez Gembre eo hini ar Vrezhoned ha n'eus ket tu sevel ar reoliadurioù pennañ hep aotre an archdruid tramor.
Arouez, teñzor ar Goursez ha dilhad
thumb|right|Tribann Arouez ar Goursez a zo tri bann oc'h ober ur seurt drapezenn ha diouzh-se eo bet anvet he c'helaouenn,  An Tribann. Evit al lidoù ez eus traezoù a ya d'ober "teñzor ar Goursez" :
Janus (loarenn)
Darempredoù gant Epimetheus
Skouer arall ebet eus an doare emzalc'h ez eus e koskoriad an Heol.
Brezel Aljeria
An aloubadenn hag an drevadenn
E 1827, e tizolo Dey Aljer en deus Frañs kreñvaet ul lodenn eus ar Rejañs betek Kal (La Calle). D'an 30 a viz Ebrel 1827, evel ma n'en deus bet displegadenn ebet a-berzh Bro-C'hall, e c’houlenn an Dey displegadennoù digant koñsul Bro-C'hall. Pa ne rae forzh ar c’hoñsul eus e evezhiadennoù ez eas e fulor an Dey a-enep Bro-C'hall. Abalamour da se o deus divizet Charlez X hag ar gouarnamant mont da vrezeliñ tramor.
Etre an 11 hag an 18 a viz Mae 1830 e lestras 37 000 soudard, da laret eo hollad morlu Frañs, evit trevadennañ Barbaria a deuio da vezañ Aljeria ur wech unanet. D'ar 14 a viz Even 1830 e tilestras soudarded c'hall ar jeneral Louis Auguste Victor de Ghaisne de Bourmont en ur vont e-barzh kreñvlec’h Aljer. Dilez a reas an Dey e c'halloud an devezh-se.
Eneberezh e savas e Kornôg ar vro (Abd al-Qadir) hag er Reter meuriadoù berber, reoù Kabilia dreist-holl, renet gant Lalla Fatma N'Soumer en em savas. E 1834 ha 1837 e krog ar c’hendivizoù etre Bro-C’hall hag Abd al-Qadir. E 1837 e voe sinet feur-emglev Tafna. Met e 1839 e tisklerias Abd al-Qadir ar brezel ouzh Bro-C'hall pa ne oa ket bet doujet feur-emglev Tafna gant Frañs hervezañ. Teñzor Abd al-Qadir hag ar smala a voe paket gant an arme gall e miz Mae 1843.
E 1847, Abd al-Qadir a baouezas ar stourm hag a zilezas an armoù ken ez eas gwalarn Aljeria dindan ar galloud gall. Etre 1849 ha 1852 e kouezhas Kabilia vihan hag a miz Gouhere 1857 e tilezas ar brezel pobladoù ar C’habilia vras o vezañ m'eo bet harzet ha toullbac'het Lalla Fatma N’Soumer. Ur wech m'eo bet ledanaet aotrouniezh Bro-C’hall war an Norh a-bezh e oe diloc'het ar stourmerezh er menezioù hag er Su. Pa kouezas Laghouat ha Touggourt e Su Aljeria e 1852 e oa sujed Beni-M’zab e bro ar Mzab hag ar Souf hag an harzoù en em ledas neuze betek ar gouelerc’h.
N’eo nemet goude reveulzi ar boblañsoù Kabil e echuas ar brezel da vat. Bilañs: ur milion marv, al lod vrasañ anezhe tud nann-soudard.
Prientiñ an armoù
E-pad 2 emgav, an 10 hag ar 24 a viz Here 1954 e Aljer, eo bet divizet gant bodadeg ar c’hwec’h penn peurechuadennoù diwar-benn brezel dizalc’hidigezh Aljeria.
Nav stourmer a zo e penn ar stourm, o prientiñ an emsavadeg : Mostefa Ben Boulaid, Mourad Didouche, Krim Belkacem, Rabah Bitat, Larbi Ben M’hidi, Mohamed Boudiaf, Hocine Ait Ahmed, Mohamed Khider, Ahmed Ben Bella.
Tabutet o deus diwar meur a dra :
An enep-emsavadeg c'hall goude tarzhadenn an dispac’h
thumb|300px|Stanket straedoù ar gêrbenn: gitonoù o kanañ meuleudi d'ar jeneral gall [[Massu]]. Gant meur a zoare eo aet war-raok an enep-emsavadeg goude diskleriadenn ar 1añ a viz Du 1954 : en un doare milourel, armezhel, diplomatel, gant ar propaganda hag ar mediaoù. Buhan eo bet an enep-emsavadeg gall dreist-holl war an dachenn milourel ha gant ar mediaoù evit klask paouez an emsavadeg a-raok ma teufe da vezañ re drastus hag evit kontrolliñ poblañs Bro-C’hall o kuzhat ar wirionez war darvoudoù Aljeria. Daoust da se, emdroadur an darvoudoù en Aljeria en deus rediet ar bolitikourien ha pennoù bras an arme gall da lakaat da greskiñ niver ar soudarded ha da uhelaat ar gementad a ar’chant evit Aljeria. Neuze an arme gall a kas da benn oberatadennoù milourel war vor ha gant kirri-nij etre miz Kerzu 1954 ha miz Genver 1955 enep d’an emsaverien en Aures, Norzh Koñstantin ha Reter Aljeria. Lakaat a ra ivez e pleustr enkelc’hiadurioù ar boblañs ha krouiñ a reont zonennoù difenn.
Sledda Essex
Sledda a voe roue Essex etre 587 ha 604. Nebeut tre a draoù a anavezer diwar-benn e vuhez. Dimezet e oa gant Ricula, c'hoar da Aethelbert Kent
Brezel Aljeria
An enep-emsavadeg c'hall goude tarzhadenn an dispac’h
Diouzhtu goude tarzhadenn ar brezel dispac’hel en Aljeria, pennoù bras Bro-C'hall o deus kroget da herzel ur bochad stourmerien aljerian eus an MTLD (Mouvement pour le Triomphe des Libertés Démocratiques) hag ar CRUA dreist-holl. Ar 5 a viz Du 1954 o deus divizet divodañ an MTLD. En ur herzel ur bochad tud o doa ul liamm gant al luskad broadelour aljerian evit diskouez mat eo ar Stad c’hall diampart eneptañ. War an dachenn diplomatel, ar gouarnamant c’hall nen deus tamallet d’ar vroioù estren da vezañ sikouret al luskad aljerian en ho tagadennoù armet hag ober propaganda evitañ war an dachenn etrevroadel. Gant an diskleriadennoù-se graet dre ar mediaoù e veze tizhet bro Ejipt ha kreizennoù arabek.
1955
Al lezenn ETAT D’URGENCE a roe ivez d’ar galloudegezhioù milourel ha nann-milourel pep galloud da adlakaat ar vro er stad ma oa a-raok ar 1añ a viz Du 1954.
Kemer a ra perzh an FLN e kendalc'h an Trede Bed e Bandoeng (Indonezia).
1958
thumb|right|200px|Ur soudard ag an [[ALN oc'h ober gant ur mortez dreist d'an harzoù etre Tunizia hag Aljeria. (1958)]]
1959
ur c'habalerezh aozet gant ar gomunisted.
Bilañs
thumb|right|300px|Harzlammerien c'hall o vont etrezek o biñsaskell (1958). A-wechoù e kasent prizonidi gante, hag a daolent e-kerzh ar veaj.
Kolloù gall
27 500 soudard lazhet pe diank. Evit ar siviled 2788 lazhet ha 875 diank betek an arsav-tan. Dav menegiñ 2273 diank e-pad an arsav-tan (etre an 19 a viz Meurzh hag an 31 a viz Kerzu 1962, an hanter a zo marv.
Kolloù aljerian
Diaes eo lavar, rak e cheñch an niveroù hervez ar mammenn. Charles de Gaulle en deus meneget 145 000 drougtizhet gant ar brezel e 1959 ha 200 000 e miz Du 1960. Kostez Aljerian eo bet kontet 150 000 drougtizhet gant ar brezel. Hervez Guy Pervillé e vefe 400 000 den marv, gant niveridigezh ar boblañs etre 1954 ha 1966. An Harkied drouglazhet a vefe etre 30 000 ha 10 000 den. Dav eo menegiñ ivez an dud lazhet e harzoù Maroko ha Tunizia gant feulsterien an OAS hag an FLN pe gant ar polis hag ivez menegiñ an dud kaset d’ar marv.
Klozadur
An 20 a viz Eost 2006, evit deiz-ha-bloaz kendalc’h ar Soummam, en deus disklêriet Abdelaziz Bouteflika, prezidant Aljeria: « Notre guerre de libération nationale a été menée par des hommes et des femmes que l'élan libérateur portait le plus souvent à un haut niveau d'élévation morale, mais elle comporte des zones d'ombre à l'instar de tous les processus de transformation violente et rapide des sociétés humaines ». Ar wezh kentañ e ansav ar Stad Aljerian fedou bet kuzhet beteken gant an Istor ofisiel.
Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Demokratelezh Nevez
thumb|Banniel ar Strollad Ar Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Demokratelezh Nevez (en saozneg: Communist Party of India (Marxist-Leninist) New Democracy) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour maoour bet krouet en India e 1988 gant Chandrapulla Reddy da heul un distrann e diabarzh Strollad Komunour India (Marksour-Leninour).
Yatendra Kumar eo Sekretour-Meur ar Strollad hiziv.
Sevel a ra ar Strollad a-du gant linenn bolitikel Mao Zedong hag ezel eo eus Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour (Kelc'hlizher Etrebroadel) (kemeret perzh er 6vet hag er 7vet Kuzuliadeg).
En Andhra Pradesh emañ diazez lec'hel ar Strollad dreist-holl, ma vez graet "Strollad Komunour India (Marksour-Leninour) Prajapantha" anezhañ peurliesañ, met oberiant emañ ivez e Kornôg Bengal, ar Pandjab, Uttar Pradesh, Maharashtra, Delhi, Orissa, Haryana, h.a.
Daou dileuriad en deus ar Strollad e Gouaranamant Andhra Pradesh, Narsaiah Gummadi hag Umadhar Prasad Singh.
Labourat a ra ar Strollad koulz war dachenn an dilennadegoù ha war dachenn ar stourm kuzh dre an armoù, hag er bloavezhioù diwezhañ eo bet techet ar trollad da vont mui-ouzh-mui war hent ar stourm dre guzh.
Toullañ stagell ar muzelloù bihan
Toullet e vez ar c'hroc'hen war riblenn penn-adreñv ar c'hourzh, da lâret eo tro-dro d'ar frenulum labiorum pudendi, evit gallout staliañ ur bravig ennañ, peurliesañ ur varrennig amañ, daoust ha ma c'heller gwiskañ ur walennig ivez.
Deiziadur Bahá'í
Implijet e vez an deiziadur Bahá'í gant ar Feiz vBahá'í. Un deiziadur heoliek eo gant bloavezioù a 365 devezh ha bloavezhioù bizeost a 366 devezh. 19 miz a 19 devezh a ya d'ober ar bloavezhioù. Dastumet e vez an devezhioù a chom e pevar pe pemp "devezh etre". Deraouiñ a ra ar bloavezhioù e kedez an nevezamzer ha kontet e vez adalek ar 21 a viz Meurzh 1844, deroù ar Marevezh Bahá'í.
Istor
Krouet e voe an deiziadur Bahá'í gant ar Bab. Bahá'u'lláh a wiriekaas anezhañ ha lakaat a reas an Naw-Rúz, pe Kedez an nevezamzer, da zeiz kentañ ar bloaz. Daoust ma c'hell ar gedez c'hoarvezout d'an 20, 21 pe 22 a viz Meurzh e tisklêrias Shoghi Effendi e chomfe liammet an deiziadur Bahá'í ouzh an deiziadur gregorian hag e teraoufe ar bloavezh d'an 20 a viz Meurzh.
Mizioù
19 miz a ya d'ober an deiziadur Bahá'í. Ar Yun Naontek Devezh a vez graete-pad miz Alá’. War-lerc'h e vez lakaet ar pevar pe pemp deiz etre, Ayyám-i-Há o anv.
Deizioù Santel
Bez' ez eus 11 deiz santel en deiziadur Bahá'í. Gouel Ridván, a bad 12 devezh, a zo an hini santelañ hag anvet e vez alies ar "Gouel Meurañ"
1265
Diwar-benn bloavezh 1265 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1265
Mikel Laboa
Tad ar sonerezh euskarat a vez graet anezhañ rak kalzik en deus levezonet ar remziadoù sonerien ha kanerien a zo deuet war e lerc'h. Evit aroueziañ kement-se e c'heller selaou ar bladenn anvet Txerokee, Mikel Laboaren Kantak ("Tcheroki : kanaouennoù Mikel Laboa"), embannet e miz Ebrel 1990 gant Elkar Argitaletxeak, ma klever remziadoù nevez ar ganerien rock ha folk o kanañ e ganaouennoù. A-douez e bladennoù ez eo Bat-Hiru ("Unan pe dri", 1974) a reas ar brasañ berzh, gant meur a ganaouenn a zo troet da don broadel euskal Herrie, Txoria txori ("Un evn zo un evn") dreist-holl. Da wellañ pladenn en Istor Euskal Herria e voe lakaet Bat-Hiru gant lennerion ar gazetenn El Diario Vasco.
Buhez
Ganet e oa bet Mikel Laboa d'ar 15 a viz Mezheven 1934 e Donostia, kêr-benn proviñs Gipuzkoa.
Bet eo bet tost da zaou vloaz o chom e Lekeitio, Bizkaia, pa oa bugel. Er {{bloavezhioù 1950]] e studias ar vezegiezh hag ar bredvezegiezh en Iruñea, Navarra. Evel-se e voe kaner ha mezeg war an dro e-pad tost da ugent vloaz. Ober a rae war-dro bugale e rann nervvredvezegiezh evit bugale ospital Patronato San Miguel e Donostia.
Pa oa studier e oa troet kalzik war ar sonerezh, ha plijout a rae dezhañ kanerien ha sonerien evel Atahualpa Yupanqui ha Violeta Parra. Koulz hag int e lavare bezañ un arzour politikel. Kentañ gwech ma kanas war ul leurenn e voe e 1958 en Teatro Gayarre en Iruñea.
Asambles gant arzourien euskarat all e krouas er bloavezhioù 1960 ur strollad kanerien ha barzhed anvet Ez Dok Amairu ("N'eus niverenn 13 ebet") hag a glaske reiñ buhez d'ar sevenadur euskarat a oa bet o kousket e-pad bloavezhioù renad Francisco Franco, ur jeneral a renas hag a waskas war ar vro gant taerded adalek ar bloavezhioù 1930 betek ar bloavezhioù 1970. Dre ar strollad-mañ e teuas Mikel Laboa da vezañ anavezet, evel Benito Lertxundi, ha da sonerezh nevez euskarat e voe lakaet o oberennoù.
Lavarout a reer ez eo oberenn M. Laboa unan hag a gemmesk an hengoun, ar varzhoniezh hag an ijinusted en e ganaouennoù e-kerzh ar bloavezhioù '60 ha '70, oc'h enskrivañ enno e zoare d'ober hag o kanañ anezho ouzhpenn gant ur vouezh dibar, souezhus. En e oberenn e kaver kanaouennoù kozh adkanet en un doare modernoc'h, barzhonegoù skrivagnerien evel Bertolt Brecht, ha reoù all savet gantañ. E bladenn Lekeitioak (1988) zo souezhus e meur a geñver, rak diazezet eo war huchadennoù ha trouzadelloù ; er c'heñver-se e oa kalz a-raok e goulz hag a-raok kanerien evel Bjork pe reoù all a zo anezho bremañ.
Ibiz Aostralia
An ibiz Aostralia a zo ur spesad evned, Threskiornis spinicollis an anv skiantel anezhañ.
Front Nacional de Catalunya
thumb|Arouezenn FNC Ar Front Nacional de Catalunya ("Talbenn Broadel Katalonia") a oa ur strollad broadelour krouet e Pariz e 1940 gant Katalaniz en harlu, en o zouez izili eus Nosaltres Sols! hag ar FENEC.
Threskiornis
Threskiornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1842 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872). Ar genad skouer eo e-keñver ar c'herentiad Threskiornithidae.
Frankfurter Allgemeine Zeitung
Frankfurter Allgemeine Zeitung, (pe FAZ) a zo ur gazetenn bemdeziek alaman a zo bet krouet e 1949, ha diazezet eo e Frankfurt am Main. Unan eus an teir c'hazetenn bouezusañ en Alamagn eo (an div all o vezañ Süddeutsche Zeitung ha Die Welt). Ar gazetenn alaman skignet ar muiañ ed bed eo : skignet e vez e 148 bro (tro 1 milion a lennerien bemdez). Da Sul e vez embannet ivez, dindan an titl Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung. Ur stumm elektronek a gaver ivez war internet. 366,844 skouerenn a vez gwerzhet bemdez.
Ibiz Aostralia
Anvet e voe Ibis spinicollis (kentanv) da gentañ-penn (e 1835) gant an naturour skosat Robert Jameson (1774-1854).
Frankfurter Allgemeine Zeitung
Linenn stur
Distag diouzh ar strolladoù politikel eo ar gazetenn, dre vras e lavarer memestra ez eo mirour ha frankizour. Ur rouedad kenskriverien a zo er bed a-bezh, hag ar rouedad kazetennerien-se a zo e-touez re vrasañ ar bed. Ne vez ket dibabet al linenn stur gant ur rener nemetken, met gant ur skipailh pemp den ennañ. En un doare hengounel n'eus skeudenn ebet war bajenn gentañ ar gazetenn. Peder gwech nemetken abaoe ma'z eus eus ar gazetenn ez eus bet lakaet ur skeudenn outi :
Abaoe ar 5 a viz Here 2007 e vez lakaet skeudennoù war bajenn gentañ.
Ibiz Aostralia
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl (evel an akridi, ar biskoul hag al lammerezed ) ; kavout a ra mat ar bronneged bihan, ar raned hag ar stlejviled bihan ivez.
Threskiornis
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad ibized, bev c'hoazh, a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
Frankfurter Allgemeine Zeitung
Istor
Niverenn gentañ FAZ a zo bet embannet d'ar 1añ a viz Du 1949. D'ar mare-se e oa renet gant Erich Welter, hag ar skipailh kazetennerien a laboure enni a zeue eus Frankfurter Zeitung (bet difennet gant an nazied e 1943). D'ar 1añ a viz Eost e voe embannet FAZ en ur implijout doare reizhskrivañ an alamaneg (adreizhadenn bet savet e 1996). Goude ur bloaz e cheñchas an traoù hag e tistroas d'an doare reizhskrivañ kozh, rak e kave da skipailh ar gazetenn e oa kamm ar cheñchamantoù. Kemmoù a zo bet degaset d'ar reizhskritur nevez, hag abaoe ar 1añ a viz Genver 2007 e vez implijet er gazetenn.
Threskiornis
Pevar (4) isspesad en holl.
Ibiz Aostralia
Annez
Kavout a reer ar spesad en Aostralia koulz hag e hanternoz Tasmania ha kreisteiz Ginea Nevez.
Timbroù Joubaland
Anvet eo Joubaland ar rannvro e Su Somalia, stok ouzh ar c’hKenya.
Front Nacional de Catalunya
Er penn-kentañ e krede da izili ar strollad e teuje armeoù broioù ar gevredidi da sikour Katalonia a-benn diskar gouarnamant Franco.
Mikel Laboa
Buhez
Un nerzh ijinañ a oa gant Mikel Laboa, ha kement-se e-pad 35 bloaz, ken e oa erru kozh pa n'helle ken kanañ war ul leurenn. Kenlabouret en doa gant rr soner jazz Iñaki Salvador ivez.
Timbroù Joubaland
D’an 29 a viz Even 1925 ec’h embann ar Stad italian timbroù italian soulgarget <SMALL>"OLTRE GIUBA"</SMALL>, da lavaret eo “Treuz-Jouba”, ar rummad diwar-benn Viktor-Emmanuel III da skouer, pe an timbroù evit lidañ 700vet deiz-ha-bloaz marv Sant Fransez a Asiz.
D’ar 22 a viz Ebrel 1926 e teu er-maez 7 timbr warno kartenn ar vro hag ar meneg "COMMISSARIATO GENLE / DELL' OLTRE GIUBA". Heuliet e vo gant ar rummad gouestlet d’an “Institute Coloniale Italiano” dindan an alc’hwez OLTRE GIUBA.
Front Nacional de Catalunya
Ur rann vilourel en doa an talbenn gant Jaume Martínez Vendrell en he fenn hag a dalveze, hervez an talbenn, da arme Katalonia o stourm a-enep an alouberion.
Timbroù Joubaland
Staget eo ar Joubaland ouzh trevadenn ar Somalia italian d’ar 1añ a viz Gouere 1926.
Dizalc’h e vo Somalia italia d’ar 1añ a viz Gouere 1960, hag a-unvouezh gant ar Somaliland saoz e savont asambles Republik Somalia.
D’an 3 a viz Gwengolo 1998 ec’h embann an Emsav Brogarour Somalian eo dizalc’h ar Jubaland, e-maez Republik Somalia, tachenn-vrezel etre meuriadoù ha strolladoù a bep seurt. Betek an 11 a viz Even 1999 e pado ar Stad nevez hep bezañ anavezet gant ar gumuniezh etrebroadel. N’eus ket bet embannet timbroù gant an ensavadur-se war a seblant.
Gwelet : Timbroù Somalia italian
Front Nacional de Catalunya
War-lerc'h e savas a-du meur a ezel eus an Talbenn gant strolladoù all hag a groge da zont war-wel, dreist-holl Arme Pobl Katalonia (Exèrcit Popular Català pe EPOCA ha Talbenn evit Dieubidigezh Katalonia (FAC) bet levezonet gant ar varskouriezh-leninouriezh.
E 1968 en em zisrannas ur strolladig tud ha krouet gante da heul unan eus ar rannoù a ziazezas PSAN. Sevel a reas Talbenn Broadel Katalonia a-du gant FAC met en em zivodañ a reas ez-ofisiel e 1982.
Mikel Laboa
Buhez
Meur a hini eus e ganaouennoù gwellañ zo er film La pelota vasca — La piel contra la piedra ("Ar vell euskarat — Ar c'hrochen enep ar maen"), un diellfilm bet savet e 2003 gant Julio Medem.
Niverennet e vez titloù pladennoù Laboa. Kregiñ a reas gant ar c'hustum-se pa deuas er-maez e ziv bladenn gentañ Bat-Hiru (1-3) e 1974. Ar bladenn 2, gant kanaouennoù savet diwar oberennoù Brecht a oa bet berzet gant kontrollerezh "Franco". Goude e teuas ar bladenn zoubl Lau-Bost (4-5) and 6. E bladennoù Lekeitios a oa en dastumad-se pladennoù 7 da 11, daoust ma ne voe gwerzhet dre zindan ken nemet un dastumad (kompil'). Goude e teuas er-maez an niverenn 12, an niverenn 13 o vezañ miret gant e strollad arzourien gozh Ez Dok Amairu, o talvezout kement ha "N'eus 13 ebet" en euskareg. Goude-se e voe tro an niverenn 14, ha div bladenn ez-vev 15 ha 16. E diavaez an dastumadoù "kompil" ez eus bet an niverenn 17 anvet Xoriek.
E genlabour diwezhañ a oa gant ur strollad eus Pasaia anvet Naizroxa, e-lec'h ma ne ganas ken nemet ur ganaouenn, an hini gentañ war o fladenn gentañ, "Iqharaturic."
Marvet eo Mikel Laboa d'an deiz 1añ a vis Kerzu 1, 2008 en un ospital e Donostia-San Sebastián d'an oad a 74 vloaz.
Eider (evn)
An eidered eo evned palvezek bras ar genad Somateria.
Spesadoù
3 spesad eidered zo :
Evezhiadenn : Daoust d'e anv, n'emañ ket eider Steller er genad Somateria.
Ibiz ar Reünion
E-pad pell e oa bet rummataet evel un evn kar d'an dodo.
Jules Verne
Jules Verne zo ur skrivagner breizhat ha gall eus an hag unan eus tadoù ar skiant-faltazi. Ganet e oa d'an 8 a viz C'hwevrer 1828 e Naoned ha mont a reas da anaon d'ar 24 a viz Meurzh 1905 en Amiens. Skrivet en deus diwar-benn beajoù ha diwar-benn ijinadennoù n'halle ket bezañ anezho d'ar mare ma oa o vevañ hag a deuas da wir diwezhatoc'h evit lod.
Bugaleaj
Ganet e oa bet Jules Verne e Naoned, e karter Enez Feydeau, d'an 8 a viz C'hwevrer 1828. Mab e oa da Bierre Verne, hag a laboure evit ar justis, ha Sophie Allote de la Fuye, eus ur familh bourc'hizien a Naoned. Jules Verne a oa an hini koshañ eus bugale Pierre Verne ha Sophie Allote de la Fuye. Ur breur, Paol (1829-1897) ha teir c'hoar en deus bet: Anna, ganet e 1836, Mathilde, ganet e 1839, ha Marie, ganet e 1842. E eontr, Chateaubourg, hag a oa livour, a zimezo gant c'hoar Chateaubriand, 'pezh a zigoro da Jules Verne dorioù saloñsoù zo e Pariz. Etre 1833 ha 1846 e oa skoliataet e-barzh skol an intron Sambin, intañvez ur c'habiten, er skol Sant-Stanislas ivez, e-barzh kloerdi Sant-Donatien hag el Lise Royal, e Naoned bepred.
Tec'hout a ra kuit Jules Verne e 1839 hervez ar vojenn, war ur vag o vont da Indez, "La Coralie" hec'h anv. Adtapet e oa Jules Verne gant e dad e Pembo. Jules Verne en dije bet c'hoant da zegas un dro-c'houzoug e koural d'e genitervez, Caroline Tronson hec'h anv, rak karantez vras a vage outi. Prometet en dije d'e dad da c'houde e veajfe dre spered nemetken. E-barzh Souvenirs d'enfance et de jeunesse avat, skrivet gantañ, e lavar en defe achapet kuit nemetken. Aet ’oa e-unan-penn war ur vag-dre-lien ouzh ar c'hae, furchet anezhi... Rebecherezh zo bet da c'houde gant kabiten ar vag, hervez ar skrid.
Yaouankiz ha lennegezh
Mont a ra war studi an helavarouriezh (retorik) hag ar brederouriezh el lise Royal e Naoned. Ur wech tapet ar vachelouriezh e krog da studiañ ar gwir evit tremen diouzh e dad hag en deus c'hoant da reiñ e vicher d'e vab. Paol, e vreur, a vo ofiser war vor. Kregiñ a ra Jules Verne da skrivañ barzhonegoù hag un drajedienn.
E 1847 ez a da Bariz e miz Ebrel a-benn tremen arnodennoù war ar gwir, pell diouzh eured e genitervez. Gant asant e dad, e kendalc'h e studioù e Pariz e 1848. Bevañ a raio er 24, straed an Ancienne Comédie. Dedennet eo muioc'h gant al lennegezh eget gant ar gwir. Daremprediñ a ra saloñsoù lennegel ha politikel a-drugarez d'e eontr. Kejañ a ra gant Alexandre Dumas ha gantañ e c'hell sevel ur pezh-c'hoari Les pailles rompues e 1850, en "Théatre-historique". Daouzek abadenn a vo, gounit a raio 15 lur ganto. Kenderc'hel a raio memestra da vezañ dedennet gant ar c'hoariva daoust d'ar c'hwitadenn. Kejañ a ra gant un Naonedad all, ar soner Aristide Hignard e anv. Skrivañ a raio d'ar soner ul levrig: La Mille et deuxième Nuit. Kenlabourat a reont. N'en deus ket c'hoant Jules Verne da zistreiñ da Naoned. Studiañ a ra ar skiantoù hag ar c'havadennoù nevez el levraoueg-veur. Kejañ a raio gant Jaques Arago, hag a-drugarez dezhañ e c'hello Jules Verne kejañ gant skiantourien hag ergerzhourien all.
E 1856 e kej Jules Verne gant Honorine de Viane, un intañvez dezhi div verc'h. 26 vloaz eo Honorine de Viane, o chom en Amiens emañ-hi. E 1857 e timezont. O annez a reont e Pariz e-barzh tier marc'had-mat. E 1861 ez a Jules Verne da veajiñ da Norvegia ha da Skandinavia, gant Hignard hag a-drugarez dezhañ. D'an 3 a viz Eost e oa bet ganet Michel, bugel nemetañ Jules Verne.
Ar beajoù dreistordinal
200px|right|thumb|Ar beajoù dreistordinal embannet gant Hetzel: pajenn gentañ Les Aventures du Capitaine Hatteras au Pôle Nord
E 1863 e embann Cinq semaine en ballon. Berzh a raio ar romant diouzhtu. Jules Verne a zo unan eus an daou eveshaer eus ar "Société d'encouragement pour la locomotion aérienne au moyen d'appareils plus lourd que l'air" staliet e ti Nadar. 1864: Kontrad nevez gant Hetzel evit e eil romant, daou levr ennañ, bet skrivet ha labouret warnañ e 1863. Les Anglais au pôle nord ha Le desert de glace o anvioù. E miz Mae, evit o embannadur, ne chomo nemet un titl bras: Voyages et aventures du capitaine Hatteras. Ar skrid-se a zo bet implijet evit lañsañ ar Magasin illustré d'éducation et de récréation, lakaet e vo ar skrid da romant da c'houde. Skrivañ a raio un oberenn diwar-benn Edgar Poe (Edgard Poe et ses œuvres) hag embann a raio Voyage au centre de la terre e 1864 atav. E 1865, De la Terre à la Lune a vez gwelet er "Journal des débats".
D'ar 16 a viz Meurzh 1867, gant e vreur Paol, ez a d'ar Stadoù-Unanet war vourzh ar "Great Eastern". Gweladenniñ a ra New-York, an Niagara. Skrivañ a reas diwar-se Une ville flottante. Labourat a ra war Voyage sous les eaux (diwezhatoc'h 20000 lieues sous les mers). Reiñ a ra an dornskrid e miz Eost 1867. Labourat a ra ivez war Autour de la Lune. Prenañ a ra e vag kentañ, ar "Saint-Michel" he anv, e 1868. Ur vag-pesketa kempennet eo, enni ur gambr-studi. Kenderc'hel a raio da skrivañ e-pad brezel 1870, gward-aod eo bet e-pad ar brezel-se. En em staliañ a ra en Amiens e 1872 hag embann a ra Le tour du monde en quatre-vingt jours. Prenañ a ra ar "Saint-Michel II" e 1874. D'an 2 a viz Ebrel 1877 e aoz ur gorolladeg, gant Nadar o kemer perzh. Hennezh eo zo bet kemeret da skouer evit krouiñ Michel Ardan, haroz ar romantoù De la Terre à la Lune ha Autour de la Lune. Etre Miz Even hag miz Eost 1878 e vage Jules Verne eus Lisbon betek Aljer gant ar "Saint-Michel II". Mont a raio da Vro-Skos, Norvegia hag Iwerzhon e 1880. Ober a raio ivez tro ar mor kreizdouar e 1884.
Jules Verne a labouro e-pad 40 vloaz war e veajoù dreistordinal, 54 levr a c'heller kavout e-barzh.
Ar bloavezhioù diwezhañ
300px|left|thumb|Monumant en enor da Jules Verne (Kêr Amiens)
D'ar 15 a viz C'hwevrer 1886 e werzh ar "Saint-Michel III", re goustus al labourioù kempenn. D'an 10 a viz Meurzh e tenn e niz Gaston warnañ. Krediñ a rae e oa heuliet gant enebourien. Kaset e vez Gaston d'an ospital betek fin e vuhez. Jules Verne, gloazet e droad, a gendalc'ho e valeadennoù betek miz Here. Difennet e vo outañ kerzhout adal miz Kerzu. D'ar 17 a viz Meurzh 1886 e varv Hetzel. Ne c'hell ket Jules Verne mont d'e obidoù e Monte-Carlo. E 1888 eo dilennet e kuzul ti-kêr Amiens war ul listenn radikal-sokialour. Kannad 'vo e-pad 15 vloaz. E 1897 ez a fall e yec'hed: kambroù, gwalc'hadennoù stomok, tinelloù. Mervel a ra e vreur Paol. E 1900 e tap lammfroud.