cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hasekura Tsunenaga
Spagn
Kejañ a reas kannaderezh Japan gant roue Spagn Fulup III e Madrid d'an 30 a viz Genver 1615. Reiñ a reas Hasekura d'ar roue ul lizher a-berzh Date Masamune a-gevret gant ur c'hinnig evit ur feur-emglev. Respont a reas ar roue e raje eus e wellañ evit degemer ar c'hinnig.
Badezet e voe Hasekura d'ar 17 a viz C'hwevrer gant aluzenner personel ar roue hag adanvet Felipe Francisco Hasekura.
Frañs
Goude bezañ beajet dre Spagn e verdeas ar c'hannaderezh war ar mor Kreizdouar e bourzh teir fourgadenn spagnol trema Italia. Paket gant ar gwallamzer e voe ret dezho harpañ e porzhig gall Saint Tropez e-pad un nebeud devezhioù. Eno e voent resevet gant noblañsoù ar vro ha berzh a rejont e-touez an dud.
Enrollet eo bet gweladenn kannad Japan e kronikoù kêr ha kinniget evel-henn : "Philipus Franciscus Faxicura, Kannad kaset d'ar Pab, a-berzh Date Masamunni, Roue Woxu e Japan".
Kalzik eus emzalc'hioù Japaniz, souezhus evit Europiz ar mare, zo bet notennet dre skrid neuze :
Chomadenn Hasekura Tsunenaga e St Troppez e 1615 zo ar c'hentañ darempred testeniekaet etre Frañs ha Japan.
Italia
Da Italia ez eas kannaded Japan da c'houde ma kejjont gant ar Pab Paol V e Roma, e miz Du 1615. Reiñ a reas Hasekura ul lizher alaouret d'ar Pab, ennañ ur reked evit un emglev kenwerzh etre Japan ha Mec'hiko hag ur goulenn evit ma vije kaset misionerien kristen da Japan.
A-du e savas ar Pab evit kas misionerien met kavout a reas gwell leuskel Roue Spagn da respont evit ar pezh a selle ouzh an darempredoù kenwerzh. Skrivañ a reas ar Pab ul lizher da Date Masamune, ma c'halller gwelet c'hoazh un eilenn anezhañ er Vatikan.
Roet e voe ivez da Hasekura an titl enorus a Keodedour eus Roma, en un teul a voe adkaset da Japan gantañ hag a zo miret hiziv e Sendai.
Embannet e voe gant ar skrivagner italian Scipione Amati, en doa ambrouget ar c'hannaderezh e 1615 ha 1616, ul levr e Roma anvet "Istor Rouantelezh Voxu".
Eil beaj da Spagn
Goude distreiñ en-dro da Spagn e kejas adarre Hasekura gant ar Roue na asantas ket sinañ an emglev kenwerzh war zigarez ne oa ket evit doare ar c'hannaderezh japanat unan ofisiel da vat a-berzh Penn Japan Tokugawa Ieyasu. Hemañ a oa nevez embannet ul lezenn gantañ e miz Genver 1614 ma veze roet urzh da argas an holl visionerien er-maez eus Japan hag e oad krog da handeiñ ar relijion gristen er vro.
Loc'hañ a rea kuit ar gannaded eus Sevilha etrezek Vec'hiko e miz Mezheven 1617 war-lerc'h daou vloaz tremenet en Europa met Japaniz zo a zibabas chom e Spagn, en ur gêr nepell eus Sevilha (Coria del Río) Eno ez eo chomet an anv-familh Japón (Japan) betek hiziv.
Distro da Japan
E miz Ebrel 1618 en em gavas al lestr brezel San Juan Bautista e Filipinez o tont eus Mec'hiko, gant Hasekura ha Luis Sotelo e bourzh. Eno e voe tennet o lestr diganto gant ar gouarnerezh spagnol a-benn sevel difennoù a-enep da Izelvroiz. N'hallas ket Hasekura distreiñ d'e vro a-raok miz Eost 1620.
D'ar mare m'en em gavas e oa bet cheñchamantoù bras e Japan : strivoù spontus evit diwriziennañ ar gristeniezh a oa graet abaoe 1614 ha war dreuzoù ar marevezh "Sakoku" e oa ar vro ("marevezh a zigenvezded"). Abalamour d'an heskinerezh enepkristen o ren e voe distaolet an emglevioù kenwerzh en doa bet klasket Hasekura skoulmañ gant Europiz.
A-benn ar fin, ne seblant ket beaj ar c'hannad bezañ bet disoc'het war kalz a draoù pouezus. Koulskoude e voe broudet ar shogun Tokugawa Hidetada da reutaat e zarempredoù kenwerzhel gant Spagn e 1623 hag e zarempredoù diplomatel, e 1624, war-lerc'h bezañ klevet testeni Hasekura war doareoù ober ar galloud trevadennel spagnol.
N'ouzer ker mat petra a c'hoarvezas gant Hasekura ha niverus eo ar goulakadennoù war e vloavezhioù diwezhañ. Lod a lavar en dije dinac'het e feiz kristen a-youll-vat, lod e vije bet merzheriet abalamour d'e relijion. Lod all c'hoazh a gav dezho en dije kendalc'het da vevañ e gristeniezh dre guzh. Marvet eo e 1622 ha gallout a reer gwelet e vez e templ boudaek Enfukuji (Japaneg : 円長山円福寺) (e Miyagi).
Diam's
thumb|350px|Diam's e 2007 Diam's eo anv-micher ar ganerez rap c'hall Mélanie Georgiades, ganet d'ar 25 a viz Gouere 1980 e Levkosía, kêr-benn Kiprenez. D'an 30 a viz Gwengolo 2012 he devoa embannet he devoa dilezet ar vicher.
Kanton Sant-Ervlan-Kornôg-Antr
Kanton Sant-Ervlan-Kornôg-Antr a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs).
Diam's
He buhez
Gallez e oa he mamm hag eus Kiprenez he zad. Goude dizimezet he zud, pa oa 3 bloaz, e oa deuet da chom da Vro-C'hall. Bevet he deus e-pad he bugaleaj e Brunoy ha Massy, e departamant an Essonne. Tremenet he doe al lodenn vrasañ eus e grennardiezh en Ulis. Eno e kejas gant an arzour Sinik. Dizoloiñ a reas ar rap gant an albom The Chronic gant ar strollad Dr.Dre.
Kanton Sant-Ervlan-Kornôg-Antr
Kumunioù
Kanton Sant-Ervlan-Kornôg-Antr a yae ul lodenn eus kumun Sant-Ervlan ha kumun Antr d'ober anezhañ.
Diam's
He buhez
Pa oa 14 bloaz he doe dibabet al lesanv « Diam's », hag a dalv Diamant.
E 1994 he doe krouet he strollad kentañ pa oa e pañsion gant he mignon Fada, e trede klas. E 1995 ez eas da chom da vannlev Orsay, ma chomas betek 2003. Diam's a ganas hec'h-unan er skingomz «Générations» ha kanañ a reas en ur mod « freestyle », war-eeun, d'an abadenn skinwell kinniget gant Keman. E 1996 e lakas ar strollad « Echo Du Sud » e maksi 4 titl, ha berzh bras e reas. E 1997 e oa Diam's deuet da vezañ brudet awalac'h. E 1998 e kemeras perzh en ur c'hendastumad eus « Sachons dire non ».
Rannfrazenn anv-gwan
Er yezhoniezh e vez implijet an termen rannfrazenn anv-gwan pe sintagm-anv-gwan (saoz: adjectival phrase; diverraet: AP) evit komz eus ur rannfrazenn ganti un anv-gwan da benn anezhi, a skouer:
Diam's
He buhez
(Da vezañ kendalc'het)
Eremophila (evned)
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad alc'hwedered a ya d'ober ar genad : Daou isspesad ha daou-ugent (42) en holl.
Rannfrazenn anv-gwan
E brezhoneg e c'hell talvezout seurt rannfrazennoù d'o zro da doareañ ur rannfrazenn anv pe c'hoazh da brezegad ur frazenn, da skouer:
Hir-kenañ ha luziet a-walc'h e c'hell dont da vezañ seurt rannfrazennoù, da skouer:
Troad-perc'hennañ
Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad-perc'hennañ pe troad posesivel (saoz.: possessive case) evit komz eus un droad a dalvez da verkañ ul liamm perc'hennañ etre un dra bennak pe un den bennak hag un dra pe un den all.
Daoust ha ma c'hell klotaat ganti implijoù an droad-perc'hennañ e yezhoù 'zo, ec'h eo disheñvel diouzh an droad c'henitivel, kalz ledanoc'h hec'h implijoù.
Wellen (Belgia)
Wellen ( e limbourgeg: Wuèlle pe Wille) a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Limbourg.
Costa Rica (Mato Grosso do Sul)
Costa Rica zo ur gumun e Stad Mato Grosso do Sul e Brazil. E 2020 e oa 21 142 a dud enni war ur gorread a 5 722,834 km².
Kwikoureg-Kalapaleg
An hevelep yezh eo ar c'hwikoureg hag ar c'halapaleg ma vez roet daou anv disheñvel dezhi hervez ar bobl ma vez komzet ganti.
Distrig Syangja
right|450px Distrig Syangja (Nepaleg स्याङ्जा जिल्ला ) a zo unan eus 75 distrig Nepal. Un darn eus takad melestradurel Gandaki eo.
Listenn kumunioù Mato Grosso do Sul
right|250px|thumb|Kartenn municípios Mato Grosso do Sul. Sed amañ ul listenn eus municípios (kumunioù) stad Mato Grosso do Sul e Brazil.
Arabeg Kiprenez
Komzet e vez gant ar Varonited o chom e Kormatiki (140 den), Limasol (80-100 den) ha Nikosia.
N'eus diglosia ebet e-keñver an arabeg unvan.
Amprestet ez eus bet gerioù digant ar sirieg hag ar gresianeg.
Bakairieg
Ur yezh karibek eo ar bakairieg (bakairí, bacairí pe kurâ) eus is-skourr Yezhoù Oglenn Xingu. Komzet e vez gant tost da 570 den (1994) e Mato Grosso e Brazil.
Ⅎ
Ⅎ, ⅎ a zo an digamma eilpennet, lakaet el lizherenneg latin gant Klaod evit reiñ ar gonsonenn [v] pe an hanter-vogalenn [w], gant ar mennoz na vije implijet ar V mui nemet evel vogalenn.
Matipouhieg
Ur yezh karibek eo ar matipouhieg (matipuhy, matipu pe mariape-nahuqua) eus is-skourr Yezhoù Oglenn Xingu. Komzet e vez gant tost da 40 den (1995) e Xingú Park, Mato Grosso e Brazil.
Div rannyezh ez eus:
Prantad prototierniezh Henegipt
Prantad prototierniezh Henegipt a zo fin Prantad raktierniezh Henegipt, anvet ivez Prantad Nagada III. Mont a ra dre-vras eus -3200 da -3000. A-wechoù e vez anavezet ar prantad-se ivez dindan an anv Tierniezh 0. Egit a oa rannet c'hoazh etre Goueled Egipt ha Gorre Egipt. Ne ouezer ket ma voe ar Roue Krug pe Narmer rener diwezhañ ar prantad-se.
Distrig Parbat
right|450px
Distrig Parbat (Nepaleg पर्वत जिल्ला ) a zo unan eus 75 distrig Nepal. Un darn eus takad melestradurel Dhawalagiri eo.
Dawid Janowski
right
Dawid Markelowicz Janowski, bet ganet d'ar 25 a viz Mae (pe d'ar 7 a viz Mezheven) 1868 e Wołkowysk (Polonia), marvet d'ar 15 a viz Genver 1927 e Ieras (Okitania).
Mestrc'hoarier echedoù gall, poloniat ag orin.
Benniget
Benniget a zo ur ger brezhonek
Kembraeg
Ur stumm kar eo a gaver en anv kembraek Bendigeidfran.
Anvioù-lec'h Breizh
Gwelet Benniged
Chapel-Hilveven
Chapel-Hilveven a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Zol, hag e kanton Komborn e departamant Il-ha-Gwilen.
1122
Diwar-benn bloavezh 1122 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Sonora (Mato Grosso do Sul)
Sonora zo ur gumun eus stadMato Grosso do Sul e Brazil. E 2004 e oa 11 423 a dud, evit ur gorread a 4088,95 km², da lavarout eo 3 den dre bep km².
1122
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1122
1120'erne
Ↄ
Ↄ, ↄ a zo an enepsigma, lakaet el lizherenneg latin gant Klaod da vezañ implijet e plas BS pe PS.
Implijet e vez hiziv al lizherenn-se dindan an anv a "o digor" evit treuzskrivañ yezhoù afrikan 'zo (an eweeg pe al lingala da skouer). Implijet e vez ivez el lizherenneg fonetek etrevroadel.
Kanton Sant-Nazer-Kornôg
Kanton Sant-Nazer-Kornôg a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs).
Kumunioù
Kanton Sant-Nazer-Kornôg a yae ul lodenn eus kumun Sant-Nazer d'ober anezhañ.
Beg
Ar beg a vez lavaret eus genoù al loened hag a-wechoù eus hini an dud.
Beg a zo ur ger brezhonek hag a gaver ivez en un toullad mat a anvioù, ha dreist-holl
Arabeg Tchad
Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo arabeg Tchad (shuwa) komzet gant tro-dro da 986.200 den en holl e Salamat, Ouaddai, Biltine ha kreiz Batha e Tchad (754.590 den e 1993, pe 12% eus ar boblañs), Niger (5.000 den 1998), Nigeria (100.000 den e 1973) ha Kameroun (63.600 den e 1982).
Au Pairs
Au Pairs a oa ur strollad sonerien post-punk savet e Birmingham e 1979. A-fet sonererzh e oa heñvel ar pezh a raent ouzh sonerezh strolladoù evel Ludus, Gang of Four pe Delta 5. Da lavaret eo e oa levezonet al lusk (kaset gant ar gitar boud hag an taboulinoù) gant hini ar sonerezh funk (James Brown pe Funkadelic a zo levezonioù anat), padal e oa kentoc'h punk ha skañv son ar gitaroù (evel Subway Sect). Holl ar strolladoù-se a oa eus an tu kleiz pellañ, met merzete voe Au Pairs a-drugarez d'e ganerez, Lesley Woods, dre ma'z embanne e oa gwregelourez ha heñvelreizh : ul levezon bras e voe Au Pairs evit holl strolladoù al luskad riot grrrl a ziwanas er bloavezhioù 1990. Hervez an istorourez war ar sonerezh Gillian G. Gaar ez eo bet dibar an doare m'eo bet aozet ar strollad (paotred ha merc'hed).
Arabeg Tchad
Talvezout a ra da yezh konwerzh.
Au Pairs
O fladenn gentañ, Playing with a Different Sex he zitl a vez gwelet evel unan eus ar pladennoù post-punk klasel, enni kanaouennoù efedus evel "It's Obvious" ha "We're So Cool", diazezet war an darempredoù paotr-plac'h. Tonioù all, evel "Armagh" hag an diskan"we don't torture", a zo diazezet war ur savboent republikan war an darvoudoù a oa d'ar mare-se e Norzh Iwerzhon.
Arabeg Tchad
Div rannyezh a zo :
N'eus diglosia ebet e-keñver an arabeg unvan.
Au Pairs
En eil albom ar strollad, Sense and Sensuality he zitl, ez eo anatoc'h c'hoazh levezon ar sonerezh jazz, soul, funk ha disco, met ne voe ket degemeret ken mat. Divodet e voe ar strollad e 1983, dres pa oa o vont da enrollañ ur bladenn all gant ar produer Steve Lillywhite. Woods a savas ur strollad ennañ merc'hed nemetken the Darlings e dibenn ar bloavezhioù 1980, ha goude-se e tilezas ar sonerezh. Hiziv an deiz ez eo breutaerez. Paul Foad a gendalc'h da seniñ gant Andy Hamilton and the Blue Notes, hag e kelenn seniñ gitar e Birmingham. Asambles gant Stuart Ritchie en deus lakaet embann un hentenn seniñ gitar anvet The Caged Guitarist e 2000. Deuet eo Jane Munro da vezañ yac'haourez e Birmingham. Pete Hammond a gendalc'h gant ar sonerezh, hag e kelenn seniñ bivioù-sko e Birmingham.
Arabeg dofariek
Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo an arabeg dofariek (dhofari pe zofari) komzet gant tro-dro da 70.000 den e Salala en Oman (1996).
Tost a-walc'h eo da arabeg ar Pleg-mor met disheñvel diouzh arabeg Oman.
Svetozar Gligorić
right|thumb Svetozar Gligorić (Светозар Глигорић) a zo bet ganet d'an 2 a viz C'hwevrer 1923 e Beograd (Serbia).
Mestrc'hoarier echedoù yougoslaviat.
Dont a reas da vout Mestr Etrebroadel e 1950 ha Mestr Meur Etrebroadel e 1951. Mestr Meur Etrebroadel eo.
2447 eo e renk Elo.
Buhez
Paour e oa e familh. Ar c'hentañ gwezh ma welas tud o c'hoariñ echedoù a oa en un davarn nepell eus e di. Unnek vloaz edo pa grogas gant ar c'hoari, bet kelennet dezhañ gant un den kemeret da bañsionour gant e vamm (marvet oa e dad). Abalamour d'an diouer ag argant, rankout a reas kempenn ur c'hoari e-unan gant stouvoù boutailhoù gwin. Mat en em dennas eus e studi war an danvezioù boutin ha war ar sportoù, pezh a dalvas dezhañ bout pedet da gemer perzh e anv e skol d'ur gouel evit deiz-ha-bloaz ar priñs Pêr hag a zeuas da vout ar Roue Pêr II eus Yougoslavia.
Bartrez
Orin
Gallout a rafe an anv dont eus hini kumun Bartrès, a zo a-stok ouzh Lourdes, hag eno dres e voe savet ar santez anavezet evel Bernadette Soubirous; n'anavezer ket a zisplegadur all.
Svetozar Gligorić
Buhez
Ur partizan e voe er Rezistañs en e vro e-pad an Eil brezel bed. Dre zegouezh en em gavas gant un ofisour hag a oa c'hoariour ivez: divizet e voe e dennañ ag al linennoù kentañ.
Bartrez
Orin
Meur a anv-lec'h zo bet lakaet da anv den en istor; da skouer, diwar anv ar santez Jeanne de Chantal eo deuet an anv-badez gallek Chantal.
Svetozar Gligorić
Buhez
Labourat a reas evel kazetennour hag aozer tournamantoù echedoù e-pad meur a vloaz goude an Eil brezel bed. Derc'hel a reas da vont war-raok gant e c'hoari an echedoù. Dont a reas da vout Mestr Etreboadel e 1950 ha Mestr Meur Etrebroadel e 1951. C'hoariour a-vicher e teuas da vout ivez. Goude bout bet tapet e 60 vloaz e talc'has da c'hoari en tournamantoù.
Bartrez
Menegoù
Menegoù all zo bet goude (adkemeret diwar skouer Vallée moarvat) e geriadurioù Roparz Hemon (embannet gant Al Liamm) :
10
763 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr-Roma) = 10 goude ganedigezh J.-K.
Levrlennadur
10er
Sant Kouloum
Sant Kouloum a zo anv ar sant e greder eo hini patron parrez Plougouloum (Bro-Leon - Penn ar Bed). Diaes eo bezañ asur pa weler ez eus bet marteze tri c'hant sant iwerzhonad dezho anv sant Kolman pe sant Koloman (saint Colomban pe saint Coulomb e galleg, sell ouzh parrez Sant-Kouloum (Bro-Sant-Maloù - Il-ha-Gwilen). Orin e anv a zo anv keltiek ar goulm.
Buhez sant Kouloum, avieler Europa
War-dro ar bloavezh 540 e c'hellfe bezañ ganet sant Kouloum hag e 590 e loc'has eus Iwerzhon gant un vandennad tud, sant Gall, ur manac'h kembread, en o zouez. Hervez ar vojenn en dije sant Kouloum diazezet manatioù e Breizh kent mont da Reter Galia. Diazezet en dije abati Luxeuil (Haute-Saône). Pa oa Teodorig II a Vurgundia hag e vamm Brunehaut fuloret outañ e oe rediet da vont d'an Naoned ha lestrañ war-du e vro c'hinidik. Saveteet war-lerc'hpeñse ar vag e tivizas mont pelloc'h er Reter betek Bregenz (Aostria) war riblenn lenn Konstanz. Eno, er bloaz 611, e savas un abati, met ur vroc'hadenn a savas gant sant Gall a yeas pell dioutañ hag a ziazezas abati Sankt-Gallen e Bro-Suis. E 612 pe 613 e skoas trema ar Su hag e treuzas an Alpoù betek Bobbio (proviñs Piacenza - Emilia-Romagna) e lec'h ma savas un abati all. Eno e varvas e 615.
Levezon sant Kouloum
Er Vvet hag er VIvet kantved ez eas meur a vanac'h iwerzhonat da veajiñ e Europa ha reiñ un nerzh nevez d'ar relijion kristen. Ouzhpenn sant Kouloum, ar visionerien vrudetañ a zo bet sant Fiakr, sant Gall, sant Malou. Ul levezon brasoc'h eo aet da sant Kouloum p'en deus savet daou levr e latin : ur reoliadur menerc'h hag ar pinijennaoueg a zo bet an dornlevr kentañ evit ar c'hofez hiniennel a zo bet unan eus an traou nevez degaset gant ar venerc'h iwerzhonat er-mare-se (a-raok e veze kofesaet an dud ez foran). Lesanvet eo bet sant Kouloum, avieler Europa.
Gouel
21 a viz Du; Kavet e vez deiziadoù all.
Parrezioù Breizh m'eo enoret Sant Kouloum enno
Bear (Bro-Dreger - Aodoù-an-Arvor), Minieg-Morvan, Treveneg (Bro-Oueloù - Aodoù-an-Arvor)
Liessindeton
War dachenn ar yezhoniezh hag ar yezhadur dreist-holl e implijer an termen liessindeton pe kenurzhierezh liessindetek (e saozneg: polysyndeton pe polysyndetic coordination, diwar ar henc'hresianeg πολύ (< πολύς); 'kalz; lies-' mui δεῖν (< δέω); 'liammañ; stagañ') evit komz eus savadennoù kevrennek ma vez liammet meur a gedrann (frazennoù, rannfrazennoù...) an eil re ouzh ar re all gant meur a stagell kenurzhiañ ("ha", "pe", "met"...) renk-ouzh-renk, alies a-walc'h en un doare diezhomm.
Implijet e vez evel un elfenn stiloniezh war dachenn al lennegezh dreist-holl evit pouezañ war ur fed bennak pe c'hoazh evit krouiñ ul lusk resis, da skouer:
Vienne
Vienne zo un anv gallek a denn pe da Vro-C'hall pe da Aostria.
Gerdarzh
Dont a ra an anvioù kêr eus an anv galianek Uindobona, diwar uindos « gwenn » ha bona « kêr », Vindobona e latin, troet da Vindenna. Dont a ra anv ar stêr eus an anv galianek *Uingenna « stêr wenn », diwar *uindo « gwenn » ha *onna « stêr », Vingenna en latin.
-347
Diwar-benn bloavezh 347 kent J.-K. an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Coda (barrez)
Evel war dachenn ar sonerezh, war dachenn ar barrez klasel ec'h implijer an termen coda (diwar al latin "lost") evit deskrivañ al lodenn diwezhañ eus un oberenn, hag er varrez ez eus anezhañ atav ur pezh sonerezh emren diouzh ar re gent.
-347
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù e 347 kent JK
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù e 347 kent JK
Coda (barrez)
Peurliesañ e talvez ar c'h-coda da finale pe "diwezh" evit serriñ ur grand pas pe ur grand pas d'action.
Meur a zoare coda a c'hell bezañ : pa dalvez evit serriñ ur pas d'action pe ur grand pas meur e reer anezhañ grand coda ; ma vez dañset gant meur a zañser/ez e reer anezhañ coda générale ; pa dalvez evit klozañ un arvest resis e reer anezhañ grand coda générale.
Lambaol
Meur a Lambaol zo e Breizh, an holl e Bro-Leon, pa voe krouet eskopti kozh Leon gant sant Paol Aorelian.
Reizhiad unanennoù etrebroadel
Ar reizhiad Unanennoù Etrebroadel (berraet en SI diwar an anv gallek Système International d'Unités) eo stumm a-vremañ ar reizhiad metrek. Ar reizhiad unanennoù a vez graet ar muiañ gantañ er bed eo, koulz war dachenn ar c'henwerzh ha war dachenn ar skiant.
Frañsez Iañ (Bro-C'hall)
Frañsez I (1494-1547) a oa roue Bro-C'hall (1515-1547).
Reizhiad unanennoù etrebroadel
Meur a stroll unanennoù a oa er reizhiad metrek kozh. Diwar unan anezho e voe diorroet an SI e 1960, ar reizhiad metr-kilogram-eilenn (MKS) kentoc'h eget ar reizhiad kantimetr-gramm-eilenn (CGS) en doa bet meur a zoare tro-ha-tro.
Frañsez Iañ (Bro-C'hall)
E vuhez
Ganet e oa d'an 12 a viz Gwenholon 1494 e Cognac (Bro-C'hall). Mab e oa da Chalres d'Orléans, kont Angoulême, ha da Loeiza Savoia (1476-1531).
Roue Bro-C'hall e voe adalek 1515 betek e varv e 1547. Dimeziñ a reas da Glaoda a oa merc'h da Anna Vreizh, ha d'ar roue gall en e raok, Loeiz XII.
Reizhiad unanennoù etrebroadel
War-bouez un nebeud nemedennoù (evel ar bier tennet diouzh ar c'hog a vez gwerzhet er Rouantelezh-Unanet) e vez graet gant ar reizhiad ent-lezennel en holl vroioù dre ar bed. Ne vez ket dalc'het termenadurioù ofisiel eus unanennoù all gant un toullad riezioù avat. E Stadoù Unanet Amerika ez a implij greantel an SI war gresk, met n'eo ket en em ledet an implij e-touez ar werin c'hoazh. Er Rouantelezh Unanet ez eo ar politikerezh ofisiel tremen d'an unanennoù metrek, met n'eo ket peurc'hraet c'hoazh. Ar riezioù a ra c'hoazh gant unanennoù nann SI (da skouer SUA hag RU) o deus adtermenet ar pep brasañ eus o unanennoù hengounel, n'int ket e-barzh an SI, diwar an unanennoù SI.
Frañsez Iañ (Bro-C'hall)
E vuhez
Trec'het e voe en emgann Pavia (1525) gant arme an impalaer Karl V, ha prizoniet e voe gantañ daou vloaz-pad e Burgos. Dieubet e voe gant e enebour gant ma kasje e zaou vab yaoauankik, Frañsez ha Herri, en e lec'h. A reas, divezh, ma tremenjont un tamm mat eus o bugaleaj evel prizonidi.
Mervel a reas d'ar 31 a viz Meurzh 1547 e Rambouillet (Bro-C'hall).
Reizhiad unanennoù etrebroadel
Istor
Krouet e voe ar reizhiad metrek e-kerzh an Dispac'h gall. D'ar 1 a viz Eost 1793 e tegemeras ar Vodadenn Vroadel ar "metr" dekredel nevez gant un hirder da c'hortoz, hag ivez an unanennoù dekredel all gant termenadurioù hag anvioù kentañ. D'ar 7 a viz Ebrel 1795 (Loi du 18 germinal, an III) e voe degemeret an anvioù gramme ha kilogramme e-lec'h an anvioù kozh gravet ha grave.
Goude an 18 Brumaire er bloaz VIII e voe degemeret da vat ar reizhiad metrek e Frañs gant ar C'hoñsul Kentañ Bonaparte (a zeuy da vezañ diwezhatoc'h "Napoléon Iañ") d'an 10 a viz Kerzu 1799 (Loi du 19 Frimaire an VIII). E-pad istor ar reizhiad metrek ez eus bet diorroet un toullad doareoù disheñvel hag en em ledañ a reas an implij anezho dre ar bed o kemer plas meur a reizhiad muzuliañ hengounel.
Da vare dibenn an Eil brezel bed e veze graet c'hoazh gant un toullad reizhiadoù muzuliañ dre ar bed. Lod anezho a oa doareoù eus ar reizhiad metrek tra ma oa diazezet lod all war reizhiad ar RoUantelezh-nanet pe war hini SUA. Merzet ez eus bet e oa ezhomm d'ober un nebeud kammedoù ouzhpenn evit kas war-raok ur reizhiad muzuliañ bedel. Diwar-se e c'houlennas 9 Kendalc'h Meur ar Pouezioù hag ar Muzulioù (CGPM) e 1948 gant Kuzuliadeg Etrebroadel ar Pouezioù hag ar Muzulioù (CIPM) kas ur studiadenn etrebroadel war ezhommoù muzuliañ kumuniezhioù ar skiantoù, an teknikoù hag an deskadurezh.
Diwar disoc'hoù ar studiadenn-se e tivizas an 10 CGPM e 1954 e vije ret deverañ ur reizhiad etrebroadel eus c'hwec'h unanenn diazez da bourchas evit muzuliañ ar gwrezverk hag ar skinadur luc'hel ouzhpenn ar c'hementadoù mekanikel hag elektromagnetek. Metr, kilogram, eilenn, amper, an derez Kelvin (adanvet diwezatoc'h ar c'helvin), hag ar c'handela e voe ar c'hwec'h unanenn diazez erbedet. E 1960 e voe anvet ar reizhiad-se reizhiad unanennoù etrebroadel, berraet en SI diwar ar galleg Le Système International d'Unités, gant an 11 CGPM. Ouzhpennet e voe ar seizhvet unanenn ziazez, ar mol, e 1970 gant ar 14 CGPM.
Hiziv an deiz ez eo ar reizhiad etrebroadel pe ret pe aotreet dre ar bed a-bezh. Meret e vez gant an aozadur anvet Burev Etrebroadel ar Pouezioù hag ar Muzulioù (Bureau International des Poids et Mesures).
Unanennoù
Seizh unanenn diazez zo er Reizhiad unanennoù etrebroadel, a dalvez da vuzuliañ mentennoù fizikel dizalc'h an eil re diouzh ar re all ; un arouez arbennik zo da bep hini anezho. Diwar an unanennoù-se ez eus bet termenet unanennoù deveret, evel hini ar ventenn anvet "tizh", a vuzulier e metradoù dre eilenn (m/s). Un anv arbennik zo da lod eus an unanennoù deveret-se, evel an Newton : 1 N = 1 m·kg·s−2.
Gallout a reer stagañ ur rakger ouzh an unanenn evit sevel ul lieskementad pe ur ranngementad eus an unanenn orin. Da skouer : kilo- a liesa dre vil ha mili- a liesa dre ur vilvedenn, dre se ez eus mil milimetr en ur metr ha mil metr en ur c'hilometr. Ne vez ket staget morse ouzhpenn ur rakger : ur vilionvedenn eus ur c'hilogram zo ur miligram ha n'eo ket ur mikrokilogram.
Kenwerzh
Da heul ur mennad digant Unaniezh Europa ez eo forbannet ar merkoù n'emaint ket e-barzh an SI abaoe an 31 a viz Kerzu 2009 war an holl vadoù enporzhiet en Unaniezh. Talvezout a ra evit an holl verkoù war ar c'henderc'hadoù, paperioù hag urzhioù diabarzh, pakadur, bruderezh hag all.
Kambr izel
Ar Gambr izel eo ar vodadeg kannaded hag he deus galloud lezenniñ pa vez ur gambr all, enni tud dilennet pe dibabet, ar gambr uhel. Pa'z eus div gambr e vez lavaret eo divgambr ar parlamant. N'eo ket sklaer perak e vez komzet eus kambroù izel ha uhel, koulz e saozneg (lower house) hag e meur a yezh all, met n'eo ket un dro-lavar eus an implijetañ nemet e levrioù war ar Gwir bonreizhel hag evit chom hep adlavaret an anvioù ofisiel en un destenn verr.
Seniz
Seniz zo un enezenn didud eus Mor Bihan Gwened anvet Sept Îles e galleg, e kumun Baden. Gallout a reer monet di war-droad pa vez izel ar mor, ha c'hoari an dro dezhi dre ur wenodenn, bout ma'z eo ur berc'henniezh prevez.
Un enezennig anvet Seniz zo e-kichen Houad ivez.
Stragon
thumb|right|Stragon Stragon zo plant padus, glas-don o liv, a vez implijet o delioù hag o c'horz, c'hwezh vat gante, da reiñ blaz d'ar boued. Dont a reont eus kreisteiz Rusia ha Siberia. Gounezet e vezont en Europa abalamour da demzañ meuzioù. An delioù zo enne vitaminoù A ha C. Artemisia dracunculus eo o anv skiantel. Diouzh an anvioù latin, italianek (estragone, pe dragoncello) ha spagnolek (estragon pe dragoncillo) e weler pegen kar eo ar ger d'an erevent, pe dragoned.
Malagueña (kanaouenn)
Malagueña zo ur ganaouenn spagnolek, e doare ar flamenco, anezhi 6vet luskad ar Suite Andalucia gant Ernesto Lecuona, a skrivas ar gerioù ivez. Kanet eo bet gant tud ha lazoù e-leizh, kempennet da vezañ sonet e kement doare zo, pop, jazz ha re all, ha savet komzoù e meur a yezh, nemet e brezhoneg evit c'hoazh.
Un doare alamanek kanet gant Caterina Valente, ma kane gant laz-seniñ Werner Müller, a voe brudet-bras e SUA er bloavezhioù 1950. Gant Marion Banks e voe skrivet an doare saoznek.
Troad perc'hennet
Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad perc'hennet (saoz.: possessed case) evit komz eus un droad a dalvez da verkañ ul liamm perc'hennañ etre un dra bennak pe un den bennak hag un dra pe un den all.
Implijet e vez an droad-mañ gant an tlingiteg, disheñvel hec'h implij diouzh hini an droad-perc'hennañ tost he ster outi.
An droad perc'hennañ hag an droad perc'hennet
Komz a reer eus an droad-perc'hennañ e yezhoù evel ar saozneg da skouer pa vez merket an anv-kadarn a zo perc'henn war un dra bennak kentoc'h evit an anv-kadarn perc'hennet gantañ hag a van amverk, da skouer:
En tlingiteg avat e tegouezh ar c'hontrol-mik, da lâret eo e vez merket an anv perc'hennet kentoc'h evit an hini a zo perc'henn warnañ, da skouer:
Avraham B. Yehoshua
Avraham B. Yehoshua (en hebraeg: אברהם ב. יהושע) a zo eur skrivagner eus Israel.
Troad perc'hennet
Mammennoù:
Kazo
Arabeg ar Sahara
Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo an arabeg ar Sahara (tamanghaset) komzet gant tro-dro da 110.000 den en holl e Aljeria tro-dro d'ar vevenn gant Maroko a-hed ar Menezioù Atlas (100.000 den e 1996) ha Niger (10.000 den e 1998).
Disheñvel eo e struktur diouzh hini ar yezhoù arabek all.
Sittiparus
Sittiparus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1884 gant ar politikour ha skiantour belgiat Edmond de Sélys Longchamps (1813-1900).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Seizh (7) isspesad bev c'hoazh en holl.
Rummatadur
Disheñvelet e oa bet ar pemp spesad diouzh reoù ar genad Poecile adalek 2013.
Aotonoe
Aotonoe a zo anv pemp plac'h e mojennoù Hellaz :
IPhone
An iPhone a zo ur Smartphone (pellgomzer speredek) krouet gant Apple. Dre-se en ur benveg dezhañ ment ur pellgomzer hezoug boas e kaver poelladoù un urzhiataer evel mont war internet, c'hoari hag all. Tu 'zo da gas SMSoù, da bellgomz, da c'hoari, ha d'ober ur bern traoù all c'hoazh.
Entrée (barrez)
Evel war dachenn ar sonerezh, war dachenn ar barrez klasel e implijer an termen entrée evit deskrivañ daou dra disheñvel:
Sant-Melar
Sant-Melar  a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Plelann-Vihan e departamant Aodoù-an-Arvor.
Chomlec’h IP
Ur chomlec’h IP pe un enneg IP zo un niverenn roet da gement ardivink implijet da gemer perzh en ur rouedad IP (Internet Protocol).
CIDR
Bremañ e vez graet gant CIDR (Classless Inter-Domain Routing). Gallout a ra niverenn ar rouedad kemer n’eus forzh pet bit, ha niverenn an ardivink a gemer ar bitoù all.
Evit gouzout pet eizhbitoù a zo niverenn ar rouedad e c’heller implijout ur maskl rouedad. Ma skriver pevar eizhbit en doare binarel, gant un 1 e lec’h bitoù niverenn ar rouedad hag ur 0 e lec’h bitoù niverenn an ardivink, e teu, da skouer : 11111111.00000000.00000000.00000000, pe e doare degel : 127.0.0.0, da lavarout eo, an eizhbit kentañ evit niverenn ar rouedad hag ar peurrest evit niverenn an ardivink.
Rummoù
Rumm A : eizhbit kentañ etre 1 ha 126, 7 bit evit niverenn ar rouedad (un eizhbit) ha 24 bit evit an ardivink (3 eizhbit). Gallout a ra ur rouedad rumm A kaout 16 milion ardivinkoù (2^{24}-2).
Da skouer, 120.3.24.16 a zo ur chomlec’h rumm A, 120 a zo niverenn ar rouedad, 3.24.16 a zo niverenn an ardivink.
Rumm B : eizhbit kentañ etre 128 ha 191, 14 bit evit niverenn ar rouedad (war 2 eizhbit) ha 16 bit evit hini an ardivink (war 2 eizhbit ivez). 65534 ardivink a c'hell bezañ en ur rouedad rumm B (2^{16}-2).
Da skouer, 142.132.57.14 a zo ur chomlec’h rumm B, 142.132 a zo niverenn ar rouedad, 57.14 a zo hini an ardivink.
Rumm C : eizhbit kentañ etre 192 ha 223, 21 eizhbit evit niverenn ar rouedad (war 3 eizhbit), 8 eizhbit evit an ardivink (war un eizhbit nemetken). 254 ardivink a c'heller ennegañ war ur rouedad rumm C.
Da skouer, 192.168.22.57 a zo ur chomlec’h rumm C, 192.168.22 a zo niverenn ar rouedad, 57 hini an ardivink.
Rumm D : arveret eo ar rumm-se evit lies-skignañ, da lavarout eo, kas kemenadennoù d’an holl urhiataeroù en ur rouedad.
Rumm E : miret eo ar rumm-se evit un implij a zeu.
Chomlec’hioù IPv4 arbennik
Chomlec’h ur rouedad
Ur chomlec’h IP gant niverenn ardivink 0 a vez arveret da venegiñ ar rouedad a-bezh. Da skouer, 140.210.0.0/16 a veneg ar rouedad 140.210.
Chomlec’h skignañ heñchet (directed broadcast) :
Ur chomlec’h IP gant 1 en holl bitoù an niverenn ardivink a servij da gas kemenadennoù d’an holl ardivinkoù er rouedad. Da skouer, chomlec’h skignañ heñchet ar rouedad 140.210.0.0/16 eo 140.210.255.255/16.
Servijañ a ra chomlec’h 255.255.255.255 (11111111.11111111.11111111.11111111 e binarel) da gas roadennoù da bep ardivink er rouedad lec’hel. Implijet eo, da skouer, gant DHCP evit ma c’hell un ardivink nevez luget goulenn ur chomlec’h IP hep gouzout hini ar servijer DHCP.
Chomlec’h bouklañ (loopback address) :
IPv6 (IP doare 6)
E deroù ar bloavezhioù 1990 eo deuet anat ur gudenn nevez : ne oa ket a-walc’h a chomlec’hioù IPv4. Ur 4 miliard bennak a chomlec’hioù a zo, met mont a rae war gresk an niver a ardivinkoù buan-kenañ ha, gwashoc’h c’hoazh, lodet fall-kenañ e oa bet ar chomlec’hioù, milionoù anezho roet da embregerezhioù, melestradurezhioù, pe skolioù-veur hep ezhomm gwir. Neuze en deus an Internet Engineering Task Force savet un doare nevez eus IP. E 1998 eo bet embannet e stumm kentañ, hag e 2017 eo bet kadarnaet.
Evit bezañ gouest da reiñ ur chomlec’h da bep ardivink er bed, ha pa vefe ar « voulienn gevreet » (miliardoù a ardivinkoù bihan-kenañ), eo bet divizet ober gant chomlec’hioù war 16 eizhbit (128 bit). Neuze ez eus plas evit 2^{128} chomlec’hioù, da lavarout eo, war-dro, pe c’hoazh 340 miliard miliard miliard miliard chomlec’h.
Stumm ur chomlec’h
Gant IPv6 n’eus ket ken a vaskl pe mann ebet all evit gouzout pelec’h emañ niverenn ar rouedad hag hini an ardivink, an holl chomlec’hioù o deus ar memes stumm. Evel-se eo aesoc’h ober ganto, da skouer evit programmiñ ar routaouerioù en un doaere efedus-kenañ.
Skritur
Skrivet e vez ur chomlec’h IPv6 e doare c’hwezegel, da lavarout eo, gant 16 « niverenn » : eus 0 da 9 hag eus a da f. Talvezout a ra a 10, b 11, …, f 15. Kemer a ra un niverenn c’hwezegel pevar bit, neuze e vez kodet pep eizhbit gant div anezho. Skrivet e vez an niverennoù e lodennoù a beder dispartied gant daou-bik. Da skouer : 2604:1380:40b0:1a00:0000:0000:0000:0001.
Pa vez 0 niverennoù kentañ ul lodenn e c’heller lemel anezho. Dont a ra ar chomlec’h roet a-üs da : 2604:1380:40b0:1a00::::1.
Pa vez meur a lodenn goullo e c’heller lemel anezho ivez, ur wech hepken, ha lakaat :: en o lec’h. Da skouer : 2604:1380:40b0:1a00::1.
Evit farsal eo bet dibabet gant tud Facebook, en o isrouedad 2a03:2880:f11f:83, ober gant chomlec’hioù face:b00c o fevar eizhbit uhelañ, da skouer : 2a03:2880:f11f:83:face:b00c:0:2.
-387
Diwar-benn bloavezh 387 kent J.-K. an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Europa
Peoc’h Antalkidas etre ar C’hresianed hag ar Bersed
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù e 387 kent JK
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù e 387 kent JK
Prantad thinit
Ar prantad thinit, pe arkaek, a zo prantad istor henegipt a endalc'h an div dierniezh gentañ. Mont a ra mui-pe-vui eus -3100 da -2700. Anv ar prantad a zeu eus kêr Thinis, e-kichen Abydos, kêr orin faraoned an tierniezhioù-se. Ar gêr-benn a oa Menfis (Men-Nefer pe Ineb Hedj) dija avat. E-pad ar prantad thinit e vez staliet tamm-ha-tamm an holl reolennoù politikel, sokial ha relijiel a vo diazez istor Henegipt ar c'hantvedoù war-lerc'h.
Heers
Heers ( e limbourgeg: Hiër) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Limbourg.
1123
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1123
Marvioù
1120'erne
Carlo di Cosimo de' Medici
thumb|200px|[[Andrea Mantegna, Poltred Carlo de' Medici (1466), Uffizi, Firenze.]]
Carlo di Cosimo de' Medici, ganet e Firenze e 1428 pe 1430, ha marvet war-dro 1492, a oa ur c'hardinal italian.
Mab bastard e oa da Cosimo de' Medici ha d'ur sklavez tcherkess, anvet Maddalena, prenet e Venezia. E dad a fellas dezhañ ez a aje gant an Iliz. Person e voe e Santa María en Mugello, hag e San Donato, e Calenzano, ma savas ur c'hloastr eus ar re gaerañ.
Abad e voe en abati San Salvador Vaiano, ouzhpenn bout noñs apostolik e Toskana.
Ur poltred anezhañ a vije bet graet gant Andrea Mantegna, a weler en Uffizi. Cosimo Iañ de' Medici a lakaas ur bez dezhañ en Iliz-veur Prato, gantVincenzo Danti.
Furongian
Ar Furongian (hag a glot ouzh ar mareadoù kozh Kambrian diwezhat, Merioneth, Croixian, pe Potsdamian) a zo marevezh douarouriel diwezhañ ar c'hambrian. En em astenn a ra eus 501 ± 2 milion bloavezh'zo ha 488.3 ± 1.7 milion bloavezh'zo. Kinnig a rejod d'e zisrannañ e tri ismaread. Unan anezho, hepken, en-deus degemeret un anv ofisie, ar paiaban, tra m'eo anvet unan arall dolgellian en un douare nann-ofisiel.
Merket eo ar furongian gant donedigezh war-well an tribolitoù agnostid kentañ. E-pad ar maread-se e kemmas natur ar goueledoù. Tra ma oa fetis ha kaled e deroù ar c'hambrian, e lakaas oberiantiz ar breñved da galz lec'hidus. En abeg d'an dra-se ez eas da get organegoù evel an helioplacoided o-doa ezhomm eus ur goueled kaled.
Buhez ar Furongian
An anevaled aet ar-wel e-pad ar c'hambrian abred hag ar c'hambrian krenn a gendalc'he da vezañ fonnus. Arvestiñ a reer ouzh donedigezh doareoù nevez evel ar graptolitoù hag ar c'honodonted gentañ. Ar re-mañ, ar Chordataed gentañ o-deus korfoù gwak hag hir, heñvel ouzh hini siliennoù a-vremañ. Kigrdbrerien vihan e oant, war a seblant. Betek penn an Triaseg e treuzvevjont.
Liammoù diavaez
Ar furongian war Palaeos.com
.
-399
Diwar-benn bloavezh 399 kent J.-K. an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù e 399 kent JK
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù e 399 kent JK
Roustam Kasimdjanov
right|thumb|Roustam Kasimdjanov Roustam Kasimdjanov (en ouzbekeg: Rustam Qosimjonov, e rusianeg: Рустам Касымджанов), bet ganet d'ar 5 a viz Kerzu 1979.
EV (strollad)
EV a zo ur strollad sonerezh rock eus Naoned hag a gane e brezhoneg, finneg ha galleg. Savet e oa bet e deroù 1981 gant Hari Perche, ha padet en deus betek 2007.
Pladennrolladur
Peder fladenn vinil etre 1983 ha 1988 hag ur c’hasedig e 1990.
Roustam Kasimdjanov
Mestr Meur Etrebroadel eo.
2681 edo e renk Elo d'ar 1añ a viz Genver 2008.
EV (strollad)
1989
EP
Video
Kavout a reer videoioù eus ar strollad war YouTube. Ha reoù all c'hoazh.
Pardaliparus
Pardaliparus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1884 gant ar politikour ha skiantour belgiat Edmond de Sélys Longchamps (1813-1900).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Nav (9) isspesad en holl.
Tamangeg ar mervent
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tamangek eo tamangeg ar mervent (saozneg: Southwestern Tamang) komzet gant tro-dro da 109.051 den (1991) e Nepal (0,59% eus ar boblañs).
Enez Balaneg (Glenan)
Enez Balaneg a zo unan eus an nav enezenn bennañ a ya d'ober an enezeg Glenan. Stag eo ouzh enez Sant-Nikolaz gant un erv draezh, dizoloet gant an tre. Perc'hennet eo gant skol-vageal Glenan, hag un ti zo dezhi war an enezenn.
Amsindeton
War dachenn ar yezhoniezh hag ar yezhadur dreist-holl e implijer an termen amsindeton pe kenurzhierezh amsindetek (e saozneg: asyndeton pe asyndetic coordination, diwar ar henc'hresianeg α-; 'am-' mui δεῖν (< δέω); 'liammañ; stagañ') evit komz eus savadennoù kevrennek ma vez liammet daou gedrann pe muioc'h (frazennoù, rannfrazennoù...) an eil re ouzh ar re all hep stagell kenurzhiañ ebet, da skouer:
Tamangeg ar gwalarn
Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tamangek eo tamangeg ar gwalarn (saozneg: Northwestern Tamang) komzet gant ouzpenn da 55.000 den (1991) e Nepal.
Amsindeton
War live an dielfennadur kevreadurezhel eo tost-kenañ ar c'henlavarennoù asindetek ouzh ar parataksis, ken tost ma c'hell bezañ diaes lakaat an diforc'h kentereze zoken.
Tamangeg ar gwalarn
Ur rannyezh ez eus:
Amsindeton
Implijet e c'hell bezañ evel un elfenn stiloniezh evit reiñ ul lusk prim pe primoc'h d'un destenn hag evit pouezañ war un elfenn resis bennak.
Ode Semmering
thumb|Semmering Ode Semmering a zo ur voulc'henn en Alpoù etre Stiria hag Aostria-Izel.
Kanol Otranto
Kanol Otranto zo ur strizh-mor etre Puglia hag Albania. Rannañ a ra Mor Adria en hanternoz diouzh ar Mor Ionian er c'hreisteiz. 70 kilometrad hed zo dezhañ. Dont a ra an anv eus kêr italian Otranto, e proviñs Lecce. An daou veg-douar tostañ er strizh-mor-se eo Kab Otranto (pe "Punta Palascìa") en Italia ha Kab Gjuhëz (pe "Linguetta") en Albania.
Oldřich Duras
Oldřich Duras a zo bet ganet d'an 30 a viz Here 1882 e Pchery (kêriadenn Humny) e Bohemia (Tchekia a-vremañ) ha marvet d'ar 5 a viz Genver 1957 e Praha.
Mestrc'hoarier echedoù tchek.
Anvet e voe Mestr Meur Etrebroadel e 1950.
Levrlennadur
Ul levrlennadur a zo pe ur rentañ-kont war al levrioù pe ur roll levrioù pe deulioù pe bennadoù a zo bet kendastumet p'o deus liammoù diabarzh pe berzhioù damheñvel (dodennoù, danvezioù, deiziadoù...). P'eo heñvelstumm an daou ster e galleg eo bet adkemeret ar ster kentañ evit an eil. Ar ger rolladur (a-wechoù levrrolladur) a vez implijet ivez (sell ouzh Geriaoueg al levraouegoù = Vocabulaire des bibliothèques, Termbret - Skol Uhel ar Vro 1996, p. 72).
Evit ar paronoù all e vez implijet filmrolladur, roll pladennoù hag all. An diskiblezh a zo he fal deskiñ sevel levrlennadurioù en un doare efedus a zo al (levr)rollouriezh hec'h anv (passim).
Ernesto Lecuona
Ernesto Lecuona y Casado, ganet d'ar 6 a viz Eost 1895 e Guanabacoa, e La Habana, e Cuba ha marvet d'an 29 a viz Du 1963 e Santa Cruz de Tenerife, en Inizi Kanariez a oa ur pianoour ampart hag ur sonaozour eus Kuba. E dad a oa kazetenner, eus Kanariez, e vamm eus Kuba. Savet en deus ur c'hwec'h kant pezh bennak, e doare Cuba peurvuiañ.
Levrlennadur
Savet e vez levrlennadurioù war red pe levrlennadurioù bras gant arbennigourien zo evel al levraouegourien hag an deulaouegourien.
Ernesto Lecuona
Da 5 bloaz e krogas da studiañ piano gant e c'hoar a oa 14 vloaz koshoc'h egetañ, ha kelennerien evel Hubert de Blanck ha Joaquin Nin y Peyrellade. Da 13 vloaz esavas e oberenn gentañ, un ton-bale daou luskad anvet  Cuba y América evit ul laz-seniñ. Diwezhatoc'h e savas pezhioù pouezusoc'h, Danzas Cubanas (1911) pe el Vals del Rhin (1912). En 1913, tapet e ziplom e La Habana e reas un droiad vras dre ar bed: SUA, Spagn, Bro-C'hall gant al Lecuona's Cuban Boys. Gant Gonzalo Roig ha Rodrigo Prats eo aet d'ober an trikon a sonaozourien kuban, evit ar sevel zarzuelas dreist-holl.
E varv
Marvet eo e Santa Cruz de Tenerife, en Inizi Kanariez, e-pad vakañsoù pa oa deuet di d'anavezout douar e dad. Kaset eo bet e gorf da SUA ha beziet eo e bered Gate of Heaven, en Hawthorne, New York.
Levrlennadur
Rummoù levrlennadurioù
Enebet e vez peurvuiañ d'al levrlennadur renkennañ m'emañ teulioù embannet en ul lec'h ha/pe d'ar memes deiziad.
Gwern-skignañ
Ur wern-skignañ zo ur benveg-skignañ gwagennoù kaset gant ar pellgomzoù hezoug. Daou seurt all zo: ar re a skign skingasadennoù ar skinwel, hag ar re a servij da bellgasadennoù an arme, an archerien, ar bomperien. Met gwernioù skignañ ar bellgomz eo ar re niverusañ: 50 000 bennak a oa er C'hwec'hkorn e deroù 2009.
Mercury Rev
Mercury Rev a zo ur strollad sonerien stadunanat, bet savet e 1989 e Buffalo, New York. Er penn-kentañ e oa ennañ David Baker (kan), Jonathan Donahue (kan, gitar), Sean Mackowiak lesanvet Grasshopper" (gitar, treujenn-gaol), Suzanne Thorpe (fleüt), Dave Fridmann ( gitar boud) ha Jimy Chambers (taboulinoù).
Levrlennadur
Rummoù levrlennadurioù
A-hervez e c'heller menegiñ eo al levrlennadur ul levrlennadur peurglok pe ul levrlennadur berr.
Mercury Rev
Istor
E pladennoù kentañ Mercury Rev e klever dreist-holl sonerezh-arnodiñ ha psikedelek, ha tamm-ha-tamm e kemmjont hag e savjont tonioù klaseloc'h. Alies e vez keñveriet Mercury Rev gant The Flaming Lips, ha reizh eo pegwir ez eus liammoù etrezo : ur pennadig amzer goude sevel ar strollad ez eas Donahue da seniñ gant Flaming Lips evel eil gitarour war div bladenn enrollet ganto hag abaoe ar bladenn In a Priest Driven Ambulance (1990) en deus Dave Fridmann kebroduet holl bladennoù Flaming Lips war-bouez Transmissions from the Satellite Heart (1993).
Ras Nouadhibou
Ras Nouadhibou (رأس نواذيبو, distaget: Raʾs Nuwāḏībū en arabeg) zo ul ledenez pe ur beg-douar en arvor Afrika tost da Trovan ar C'hrank, anavezetoc'h evel Kab Gwenn, pe gentoc'h  Cap Blanc  e galleg pe Cabo Blanco e Spagnoleg.
Levrlennadur
Rummoù levrlennadurioù
Da vezañ kendalc'het
Mercury Rev
Istor
E 1995 e lakjont embann See You on the Other Side (1995) hag e 1998 e teuas er-maez o fladenn vrudetañ, Deserter's Songs he zitl, hag a voe meulet gant an holl, , , ,. Er Rouantelezh-Unanet e voe lakaet da bladenn wellañ ar bloaz gant skipailh ar gelaouenn NME
Ras Nouadhibou
Istor
thumb|Kartenn eus 1958, ma weler ar c'h-Cap Blanc, rannet neuze etre ar [[Sahara spagnol ha Afrika kornôk gall]]
Mercury Rev
Istor
E 2001 e voe embannet All Is Dream. Ar bladenn single "The Dark is Rising" a dizhas 16vet renk an Top 40 e Breizh-Veur.
The Secret Migration a voe embannet d'ar 24 a viz Genver 2005. E 2006 e voe embannet an dastumad The Essential Mercury Rev: Stillness Breathes 1991-2006 ha sonerezh ar film Hello Blackbird. More recently, the band released a pair of albums on September 29, 2008: Snowflake Midnight, and a free MP3 album of instrumentals, Strange Attractor.
Oberenn
Renk tizhet en hit-parade e Breizh-Veur : #
Chaïm Soutine
thumb|Poltred Soutine (1916) gant [[Amedeo Modigliani.]] Chaim Soutine, ganet d'an 13 a viz Genver 1893 e Smilavichy, e-kichen Minsk, e Belarus, ha marvet e Pariz d'an 9 a viz Eost 1943, a oa ul livour yuzev hag en doa bevet e Bro-C'hall.
Iván Morovic
thumb|Iván Morovic Iván Morovic Fernández a zo bet ganet d'ar 24 a viz Meurzh 1963 e Viña del Mar (Chile).
Chaïm Soutine
E vuhez
Ganet e oa an dekvet a unnek, e Belarus a oa neuze en Impalaeriezh rus.
Iván Morovic
Ur mestrc'hoarier echedoù chilean eo.
Arabeg Aljeria
Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo an arabeg Aljeria komzet gant tro-dro da 22.400.000 den en holl en Aljeria dreist-holl (20.400.000 den e 1996 pe 83% eus ar boblañs) ha gant 2 vilion a dud all dre ar bed e Belgia, Frañs, Alamagn, an Izelvroioù ha Sant-Pêr-ha-Mikelon (1998).
Iván Morovic
Mestr Meur abaoe 1985, an hini kentañ eus e vro eo o vont ken uhel.
Arabeg Aljeria
Teir rannyezh pennañ ez eus:
Iván Morovic
Mestr Meur Etrebroadel eo.
2583 eo e renk Elo.
Arabeg Aljeria
Tost a-walc'h eo rannyezhoù reter Aljeria ouzh arabeg Tunizia ha hini kornôg Aljeria ouzh arabeg Maroko.
Eon (douarouriezh)
An eon eo ar prantad amzer douarouriezhel hirañ implijet gant an douarourien. Rannet eo istor an Douar e pevar eon : an Hadean (betek - 3,6 miliard a vloavezhioù), an Arkean (-3,6 Mbz betek -2,5 Mbz), ar Proterozoeg (-2,5 Mbz betek -542 milion a vloavezhioù 'zo) hag ar Fanerozoeg (adalek -542 vloaz 'zo).
Mont a ra meur a hoalad douarouriezhel da ober un eon. Rannet int d'o zro e marevezhioù douarouriezhel zo rannet e grezioù douarouriezhel. Emaomp hiziv e-barzh an eon fanerozoek, an hoalad kenozoek, ar prantad neogenek hag ar grez holoken.
Poent zo bet, ne oa ken un eon estreget ar Fanerozoeg : ar Rakkambrian. Deut eo an hoaladoù anezhañ, anvet an Hadean, an Arkean, hag ar Proterozoeg, da vezañ eonoù nevez e diwezh an ugentved kantved.
Dont a ra ar ger eon eus ar ger gresianek aiôn (αιον) a dalvez peurbadelezh
setu amañ da-heul da betra e tenn rizenn an amzerioù douarouriezhel
Kab (douaroniezh)
thumb|225px|[[Kab ar Spi Mat|Kab ar Goanag Mat.]] Ur c'hab, pe ur beg-douar, zo un tamm douar gant ar mor tro-zro nemet en un tu. E douaroniezh eo ar bae hag ar pleg-mor kontrol ar c'hab.
Beg, kab ha ledenez
Ma klasker lakaat kemm etre ar c'hab hag ar beg-douar e vefe ar beg ur ger kaozeek. Brasoc'h vefe ur c'hab eget ur beg-douar ivez. Met pa vez bras-bras ar c'hab e lavarer ul ledenez anezhañ.
Furmadur ar c'haboù
Furmet e voe a c'haboù a-vremañ pa voe stabilaet live ar mor e-pad marevezh ar Skorn-bras diwezhañ. Krignet e voe an takadoù tener eus an aodoù gant ar gwagennoù hag ar morredennoù, ha furmet e voe ar c'haboù gant an takadoù kaletoc'h. Kaboù zo a c'hall bezañ furmet gant gouelezennoù ivez, traezh ha dichaladur peurvuiañ, gouzedet eno gant ar morredennoù, er memes mod a furmadur an tomboloioù.
Un nebeud kaboù brudet
Kavet e vez an anv e broioù, kêrioù hag inizi zo ivez : bro ar C'hab Glas, kêr ar C'hab (Suafrika), en Afrika o-daou, pe c'hoazh enez ar C'hab Breton e Skos Nevez, ar broviñs kanadian.
Papoua Ginea-Nevez
Papoua-Ginea Nevez, berraet ivez e PNG, diouzh hec'h anv ofisiel Stad dizalc'h Papoua-Ginea Nevez, a zo ur riez eus Oseania diazezet en hanterenn reter enez Ginea Nevez hag un toullad brav a inizi evel Inizi Salomon an Norzh (Bougainville), Preden-Nevez, Iwerzhon-Nevez. Deuet eo da vezañ dizalc'h e 1975.