cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Galadriel
Galadriel zo ur personaj eus skridoù J. R. R. Tolkien diwar-benn Douar ar C'hreiz. Kemer a ra perzh en darvoudoù danevellet en Aotrou ar Gwalennoù, ar Silmarillion, hag Unfinished Tales.
Pseudoseisura
Pseudoseisura a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1853 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
Galadriel
Un Elf a lignez roueel eus pobl an Noldor hag an Teleri e oa, rak bugel-bihan e oa d'ar rouanez Finwë hag Olwë. Kar tost e oa ivez d'ar roue Ingwë eus ar Vanyar dre he mamm-gozh Indis. Galadriel a oa bet unan eus pennoù emsavadeg an Noldor, hag e kemeras perzh en o zec'hadenn eus Valinor en Oadvezh kentañ. War-dro diwezh he buhez e Douar ar C'hreiz e renas war Lothlórien war un dro gant he fried, Celeborn, hag anavezet e oa neuze dindan an anv a Itron Lórien, Itron ar C'haladhrim, Itron ar gouloù, pe Itron ar c'hoad alaouret. He merc'h Celebrían a oa pried Elrond ha mamm Arwen, Elladan, and Elrohir. Deskrivet eo gant Tolkien evel "An hini c'hallloudusañ ha kaerañ eus holl an Elfed a chome e Douar ar C'hreiz" (goude marv Gil-galad) hag an hini vrasañ eus an Elfezed".
Pseudoseisura
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Galadriel
Skrivet en deus ar skolveuriad Tom Shippey e oa eus Galadriel un esae a-berzh Tolkien da grouiñ en-dro ar seurt elfed meneget e mammennoù hensaoznek. Keñveriet en doa ivez e Elfed gant ar re a gaver en ur vammenn gristenn krennsaoznek, The Early South English Legendary, ma oa aelez eus an Elfed. Marjorie Burns, ur skolveuriadez all, he deus keñveriet Galadriel ouz harozez Rider Haggard, Ayesha, hag ouzh "The Lady of Shalott" gant Tennyson, o-daou personajoù eus Mojenn Arzhur adwelet. Galadriel, itron ar gouloù, o harpañ Frodo en e gefridi da zistrujañ ar Walenn Nemeti, enebet ouzh Shelob, ar gevnidenn ramzel ha drougoberiant kuzhet en deñvalijenn, zo bet keñveriet ouzh daou personaj maouezed en Odiseia Homeros : Kirke ha Calypso, madoberourezed galloudus ha leun a furnezh Odysseüs, en e stourm ouzh an dañjerioù evel ar morganezed, ha Scylla ha Charybdis.
Savet ez eus bet sonioù diwar-benn Galadriel gant sonaozourien a vremañ. Lakaet eo bet barzhoneg Tolkien e Quenya anvet "Namárië" e muzik gant Donald Swann. Galadriel a weler e filmoù hag e tresaennoù-bev savet diwar oberenn Tolkien. E filmoù Peter Jackson ez eo c'hoariet gant Cate Blanchett.
Pseudoseisura
O c'havout a reer e Suamerika, pevar (4) isspesad dezho en holl.
Galadriel
Buhez
Anv zo eus Galadriel a-raok Brezel ar Walenn er Silmarillion hag en Unfinished Tales. Galadriel a oa merc'h nemeti ha bugel yaouankañ Finarfin, priñs an Noldor, hag Eärwen, merc'h Olwë ha kenitervez Lúthien. He breudeur koshañ e oa Finrod Felagund, Angrod, hag Aegnor. Ganet e oa e Valinor. Barrek e oa da sellet e spered ar re all da varn anezhe en un doare just. Ezel e oa eus lignez roueel Finwë. Ar gaerañ eus holl an Elfed a veze graet alies eus Galadriel, en Aman pe e Douar ar C'hreiz.
Hervez stumm koshañ hec'h istor, skrivet gant Tolkien e The Road Goes Ever On hag implijet e The Silmarillion, Galadriel a oa un ezel gredus hag unan eus pennoù eus emsavadeg an Noldor ha eus o zec'h diouzh Valinor. An Elfez nemeti e oa da zerc'hel he fenn uhel en deizioù-se" . Kuitaet he doa Fëanor hag e vibien pell a oa. E Beleriand e oa o vevañ gant he breur Finrod Felagund e Nargothrond hag e lez Thingol ha Melian e Doriath. Eno en em gavas gant Celeborn, ur c'har da Dhingol, e Doriath .  Derc'hel a rae sekredoù teñval eus an amzerioù-se. Kontañ a reas da Velian darn eus istor feuls ar Silmariloù ha penaos e oa bet lazhet Finwë gant Morgoth. Ne reas ket anv avat eus an Elfed o lazhañ Elfed all.
Accipiter soloensis
Accipiter soloensis a zo ur spesad evned-preizh eus kerentiad an Accipitridae.
Galadriel
Buhez
Goude drouziwezh Morgoth e tifennas ar Valar ouzh pennoù an harluidi da zistreiñ da Valinor. E fin an Trede oadvezh, koulskoude, e oa aotreet da zistreiñ eno.
Accipiter soloensis
Anvet e voe Falco Soloënsis (kentanv) da gentañ-penn (e 1821) gant an naturour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859).
Galadriel
Eil oadvezh
Galadriel ha Celeborn a veajas da gentañ betek Lindon, ma kemerjont penn ur strollad Elfed, e-giz un dalc'h dindan Gil-galad. Hervez Concerning Galadriel and Celeborn, ez ejont goude se betek glann al Lenn Nenuial (Evendim) hag aotrou hag itron e voent d'an holl Elfed en Eriador. Diwezhatoc'h ez ejont betek ar reter hag e savjont Rouantelezh Eregion (Hollin). Darempredoù o doa gant ur geoded nandorin e traoñienn ar stêr Anduin, hag a zeuas da vout Lothlórien. A-benn ar fin ez eas Celeborn ha Galadriel kuit eus Eregion da vont da vevañ da Lothlórien. Hervez lod eus skridoù Tolkien, e oant deut da vezañ renerien Lothlórien e-pad ur prantad en Eil oadvezh. Distreiñ a rejont e Lórien da gemer he fenn goude marv Amroth e-kreiz an trede oadvezh.
Ur verc'h o doa Celeborn ha Galadriel, Celebrían hec'h anv, a euredas Elrond, un Hanter Elf eus Rivendell.
Accipiter soloensis
Boued
Bevañ a ra diwar raned dreist-holl, ha glazared ivez.
Galadriel
Eil oadvezh
E-pad an Eil oadvezh, pa oa goveliet ar Gwalennoù a c'halloud, e tisfizie Galadriel diouzh Annatar, the loremaster a gelennas arz ar gwalennoù da Celebrimbor. Hervez skridoù zo en em savas Celebrimbor a-enep he feson da welet hag a gemeras ar galloud en Eregion. Galadriel a yeas kuit da Lórien dre ar Moria, met Celeborn nac'has mont a kreñvlec'h ar gorred ha chom a reas war-lerc'h. Edo ar wirionez gant Galadriel, rak dizoleiñ a rejont e oa Sauron e-unan a oa kuzhet dindan anv Annatar. Pa voe arsailhet Eregion gant Saoron, Celebrimbor a fizias unan eus teir gwalenn an Elfed e Galadriel. Mont a reas Celeborn davet Elrond. Arme hemañ ne oa ket bet evit saveteiñ Eregion met dont a reas a benn da achap kuit betek Imladris. Celeborn en em gavas gant Galadriel en-dro goude fin ar brezel. Hervez ur skrid, goude un nebeud bloavezhioù en Imladris (Kejañ a reas Elrond gant Celebrían neuze hag a gouezhas e karantez ganti) ez eas ar c'houblad da vevañ e Belfalas el lec'h anvet Dol Amroth. Goude marv Gil-galad e Brezel ar C'hevredad diwezhañ e teuas Galadriel, Elrond, ha Círdan da vezañ rieien pennañ en Elfed e Douar ar C'hreiz, ha Galadriel e oa an hini pennañ eus an harluidi a chome.
Trede oadvezh
E Kumuniezh ar Walenn e tegemer Galadriel izili ar gompagnunezh e Lothlórien goude o zec'h diouzh ar Moria. Pa'n em gav gante en he falez er gwez e amprou o mennozh daoust ma oa komprenet e amprouadenn gant Boromir evel un temptadur. Amprouet e oa d'he zro pa ginnigas Frodo Sac'heg reiñ ar Walenn Nemeti dezhi. Pa ouie e vefe breinet dindan levezon ar Walenn a lakafe anezhi da vezañ "bras ha spontus", hag o kaout soñj eus ar pezh en doa degaset anezhi da Zouar ar C'hreiz, e nac'has kemer ar Walenn. Asantiñ a rae evel-se e teufe galloud he gwalenn da steuziañ, hag e tianadfe he fobl goude distruj ar Walenn, ha ne chomfe nemet distreiñ da Valinor a-benn ar fin da achap diouzh digresk galloud an Elfed ha Damani an Dud. Goulakaet eo, hervez skridoù all ivez, e oa torret he harlu diouzh Valinor abalamour m'he doa troet kein ouzh ar galloud personel.
Accipiter soloensis
Annez
Neizhañ a ra ar spesad e Korea ha Sina ; nijal a ra kuit da Azia ar Gevred, Filipinez hag Indonezia da c'hoañviñ.
Galadriel
Trede oadvezh
Pa oa kuitaet Lothlórien gant ar gumuniezh e profas da bep ezel ur vantell elfek, ha pourvezioù, war un dro d'o skoazellañ ha da reiñ dezhe un arouez a feiz, a spi hag a volontez vat. He fried Celeborn a bourchasas bigi savet gant an Elfed. Deiz o dilec'h eus Lórien, met hep gouzout dezhe, e tegouezhas Gandalf, douget gant an Erer Gwaihir. Prederiet e oa e c'hloazioù gant Galadriel ha gwisket e oa ganti gant dilhad gwenn, arouez e statud nevez e penn an Istari, urzh an hudourien.
Goude marv Saoron, Celeborn a renas arme Lórien a-dreuz an Anduin hag a gemeras Dol Guldur. Galadriel "a ziskaras e vogerioù hag a zizoloas e soubitoù", e soñj eus Lúthien Tinúviel, he doa graet ar memes tra e Tol Sirion.
Galadriel a dreuzas ar mor bras gant Elrond, Gandalf, ha dougerien ar Walenn, Bilbo ha Frodo, o verkañ evel-se diwezh an trede oadvezh. Chom a reas Celeborn war he lerc'h, ha Tolkien a skriv "n'eus roud skrivet ebet eus an deiz ma'z eas d'an Havroù louet d'e dro, a-benn ar fin".
He neuz
Kreñv e oa a gorf, a spered hag a volontez hag en he yaouankiz e oa gouest da gevezañ ouzh mistri an hengoun koulz hag ouzh atleted an Eldar.
Bras e oa dreist ar muzul, memes e-touez maouezed an Noldor. Kontañ a rae an Dúnedain e oa daou rangar enni, pe "uhelder ur gwaz" da lâret eo war-dro 1,93 m. Koulskoude, ar pezh a sache ar muiañ an evezh pa weled Galadriel a oa he blev hir kaer arc'hantet hag alaouret. Elfed Tirion a zisklêrie e tape sked an Div wezenn Laurelin ha Telperion o-unan.
Fëanor a vame ouzh kened he blev. Awenet e c'hallfe bezañ bet gante pa grouas ar Silmariloù.
Augusta von Sachsen
Augusta von Sachsen (pe ivez Auguste von Sachsen) zo anv meur a briñsez.
Galadriel
He neuz
He hegarated e-keñver Gimli ar C'horr e Lothlórien, (Da skouer pa skandal he fried Celeborn abalamour ma oa douget da gaout keuz d'e ziviz da zegemer ar C'horr er vro), a c'hounezas e galon.
Dangy
Dangy a zo ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
Ana Moura
thumb|Ana Moura e [[Varsovia e 2009]]
Dangy
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: mervel a reas ur gwaz d'an 22 a viz Even.
Ana Moura
Ana Moura, ganet en 1980 en Santarém, e Portugal, zo ur ganerez fado portugalat.
St. Brieux
St. Brieux (evel ma vez skrivet e saozneg, pe Saint Brieux evel ma vez skrivet e galleg) a zo ur gêr vihan eus proviñs Saskatchewan, Kanada. E 2006 e oa 492 a dud o chom enni.
Ana Moura
He buhez
Brudet eo Ana Moura er bed a-bezh gant he c'hanaouenn Guarda-me a vida na mão e 2003, ha goude gant Aconteceu e 2005.
En 2007 he devoa kanet, gant Mick Jagger ha The Rolling Stones er stadion "Alvalade XXI" e Lisboa, ar ganaouenn saoznek "No Expectations".
St. Brieux
Dont a ra an anv eus kêr Sant-Brieg e Breizh.
Ana Moura
He buhez
En 2009 eoa deuet ar c'haner stadunanat Prince da Lisboa da genlabourat ganti.
St. Brieux
Krouet e vije bet gant Bretoned. Hervez lec'hienn kêr eo gant an aotrou beleg Paul Le Floc'h eo bet diazezet al lec'h. Un 40 familh bennak eus korn-bro Sant-Brieg a yeas kuit gantañ eus Sant-Maloù d'ar 1añ a viz Ebrel 1904. Er Bulletin de la Société archéologique du Finistère, e 1978, ez eus anv eus Joseph Béléguic, eus Douarnenez, degouezhet eno e 1909, goude ma oa aet da fall ar friturioù etre 1904 ha 1908.
Aotrounez an deiz
E mitologiezh an Azteked, Aotrounez an deiz (Tonalteuctin) a oa ur strollad trizek doue hag a rene war pep a zeiz resis a glote gant unan eus an trizek baradoz. Dont a rae ar rummadoù trizek devezh en-dro er c'halander, hag ar memes doue a zeue en-dro eta bep trizek devezh. E Kalander an Azteked, aotrounez an deiz zo :
Marie-Josèphe
Marie-Josèphe zo un anv-badez kevrennek gallek.
Gerdarzh
Diwar Marie, ha Josèphe.
Tlaloc
Tlaloc (e nahouatleg klasel Tlāloc /ˈtɬaːlok/) a oa un doue e Mitologiezh an Azteked. Evel doue ar glav, Tlaloc a oa ivez un doue eus strujusted an douar hag eus an dour. Azeulet e oa gant forzh tud evel pourvezer madoberiant ar vuhez hag ar boued. Kouskoude e oa doujet ivez evit e varregezh da deuler kazarc'h, kurun, ha luc'hed, hag abalamour ma oa aotrou war elfenn c'halloudus an dour. Liammet eo Tlaloc ivez ouzh ar grozhioù, ar stivelloù, hag ar menezioù, ar Menez sakr peurgetket el lec'h ma oa sañset bezañ o chom. Al loened a c'halle kemer o stumm a oa ar c'herc'heized hag al loened dour evel an divelfenneged, ar melc'hwed-krogennek, ha marteze al loened mor, ar c'hregin peurgetket. Un arouez a-bouez eus an doue e oa ar stragon mec'hikan, Tagetes lucida, anvet yauhtli gant an Azteked. Devet e veze evel ezañs lidek el lidoù relijiel.
Unan eus an azeulerezhioù koshañ ha ledetañ e oa azeulerezh Tlaloc. Daoust ma'z eo aztekek anv Tlaloc, azeulerezh un doue eus ar barradoù-amzer evel Tlaloc, liammet ouzh santualioù savet e krec'h ar menezioù ha gant ar glav pourvezer a vuhez, zo ken kozh d'an nebeutañ ha Teotihuacan hag a oa amprestet moarvat digant an doue Maya Chaac, peotramant eo ar c'hontrol, pe marteze e oa savet da-heul un diaraoger olmek. Dizoloet ez eus bet ur santual da Dlaloc dindan an douar e Teotihuacan.
Santa Caterina
Santa Caterina zo anv meur a lec'h en Italia.
Du 2015 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
2015 e Breizh
Powder Slut
Powder Slut (Yana Mesha ; Яна Меша), ganet d'an 2 C'hwevrer 1989, zo ur sonaozourez ukrainat eus Kiev, o chom en Italia.
Dimezet eo da Vincenzo Salvia abaoe 2015.
Skrav inka
Ar Skrav inka (liester : Skraved inka) a zo un evn-mor, Larosterna inca eus e anv skiantel. Ar spesad nemetañ eo er genad Larosterna.
An anv
En darn vrasañ eus ar yezhoù e vez graet "skrav inka" anezhañ.
Boued
Bevañ a ra diwar besked bihan (evel ar genougammed da skouer) hag a dap gant e bigos lemm, dre splujañ diwar nij.
Annez
Bevañ a ra al labous war aodoù kornôg Suamerika, e Chile ha Perou dreist-holl, rouesoc'h e norzh Ecuador.
Pantekost
Pantekost zo anv un degouezh eus an Aviel hag ur gouel kristen. Meneget eo al lid anezhañ abaoe ar evel ur gouel graet hanter-kant deiz war-lerc'h Sul Fask.
Orin ar ger
Ar ger Panthecost a gaver er c'hatolicon e 1499, troet eo e galleg penthecoste. Diwar an henc'hresianeg Πεντηκοστή pentēkostē, (hanter-kantvet deiz goude Pask) e teu ar ger. E geriadur Gregor Rostren eo roet Pentekost evit Gouel ar Spered Santel pe Gouel donedigezh ar spered glan.
Dibaoe eo bet amprestet ar ger Sul-Gwenn diwar ar c'hembraeg Sulgwyn, gant Kervarker er Barzhaz Breizh, ec'h implijer muioc'h mui ar ger-se el lidoù brezhoneg.
Lid
Dre ar gouel-se e koun ar gristenien e oa diskennet ar Spered Santel war diskibien Jezuz Krist, gant stumm teodoù-tan evel m'eo skrivet e levr ar Bibl, Oberoù an Ebestel. Roet e oa dezho ar galloud da gomz an holl yezhoù evit embann keloù mat an Aviel.
Hervez an Hengoun, an ober-se a loc'has avielerezh ar Bed.
Unan eus ar Misterioù Glorius prederiet gant ar chapeled eo ar Pantekost.
Ajañs Etrebroadel an Energiezh Atomek
Ajañs Etrebroadel an Energiezh Atomek (AEEA), International Atomic Energy Agency (IAEA) e saozneg, a zo un aozadur etrebroadel emren, e-skeud ar Broadoù Unanet. Un danevell vloaz a vez roet ganti da emvod meur ABU hag ivez kement tro ma vez goulennet gant ar C'huzul Surentez. Savet eo bet e 1957 ha diazezet eo e Vienna, en Aostria. Da bal en deus an aozadur kas war-raok implijoù peoc'hus ha talvoudus an energiezh nukleel ha krennañ war he zuioù dañjerus lakaet e pleustr gant an armeoù.
Priz Nobel ar Peoc'h a zo aet gantañ e 2005.
Ferrari
Ferrari S.p.A. ( italianeg ) zo ur saver kirri pompad italian diazezet e Maranello ha krouet gant Enzo Ferrari e 1939 diwar rann-redadegoù Alfa Romeo dindan an anv Auto Avio Costruzioni. E oto gentañ he doa savet e 1940 hag ar Ferrari kentañ e 1947.
Ajañs Etrebroadel an Energiezh Atomek
Yukiya Amano, eus Bro-Japan, eo e brezidant abaoe ar c'hentañ a viz Kerzu 2009.
Ferrari
Fiat S.p.A he doa prenet 50% eus an embregerezh e 1969 a-raok kreskiñ he ferzh betek 90% e 1988. Dispartiet e oa bet an embregerezh diouzh ar strollad Fiat Chrysler Automobiles adalek 2015.
A-hed hec'h istor e oa bet liammet Ferrari ouzh ar redadegoù kirri dre he skipailh Scuderia Ferrari, e Formulenn 1 dreist-holl e-lec'h m'emañ ar skipailh koshañ hag an hini en doa bet berzh ar muiañ (16 titl ar saverien ha 15 titl ar vlenierien) met en Andur ivez.
Kastell Montsoreau
Kastell Montsoreau a zo ur c'hastell gall e Montsoreau, e departamant Maine-et-Loire, e rannvro Broioù al Liger, dirak kember al Liger hag ar Vienne.
Monumant istorel eo abaoe 1862 hag enskrivet eo bet e-touez glad bedel an UNESCO er bloavezh 2000 asambles gant lec'hienn sevenadurel ar Val de Loire.
Ar c'hastell bremañ
Abaoe 2016 ez eus ur mirdi arz a-vremañ er c'hastell.
Thun-Saint-Amand
Thun-Saint-Amand a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Bistre
Bistre zo ur gêriadenn vihan eus biz Kembre, e Sir y Fflint. Evel ma c'hoarvez gant meur a anv-lec'h all el lodenn-se eus Kembre, e teu Bistre eus ar saozneg. Ur c'hembraekadur eo eus Bishopstree ("gwezenn an eskob").
Aleksis Kivi
Aleksis Kivi eo anv-pluenn Alexis Stenvall, a oa ur skrivagner eus Finland, ganet e Nurmijärvi d'an 10 a viz Here 1834 ha marvet e Tuusula d'an 31 a viz Kerzu 1872. Sellout a reer outañ evel tad al lennegezh finnek.
Brudet eo e romant Seitsemän veljestä (« Ar seizh breur »), ar romant finnek bras kentañ. Pezhioù-c'hoari ha barzhonegoù en deus skrivet ivez.
Mervel a reas en dienez, d'an oad a 38 vloaz.
Filadèlfa de Gèrda
Filadèlfa de Gerda (Claude Duclos hec'h anv gwir) a oa ur varzhez okitanek eus an.
Bra
Bra zo ur gumun eus Italia e Piemonte, e proviñs Cuneo. An niver a annezidi nevesañ anavezet a zo hervez Wikidata.
Roseto Capo Spulico
Roseto Capo Spulico  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Antão
Antão zo un anv-badez portugalek. Kemeret eo bet e lec'h gant António (pe Antônio e Brazil), diwar brud ar sant António Lisboa.
Trith-Saint-Léger
Trith-Saint-Léger a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Ortzaize
Ortzaize (Ossés en okitaneg; Ossès e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus kanton Baigorri, e Benafarroa, en Iparralde, en Euskal Herria.
Santa Caterina Albanese
Santa Caterina Albanese a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Dont a ra an anv Albanese eus an albanegerien o doa kuitaet Albania da zont d'en staliañ da Galabria er. Betek bremañ e vez kaozeet ur rannyezh albanek gant o diskennidi, anvet Arbëresh. Er yezh-se e reer Picilia eus ar gumun.
Seulline
Seulline a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall, krouet e 2016. Dont a ra hec'h anv eus stêr Seulles a dreuz ar gumun.
Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Coulvain ha Saint-Georges-d'Aunay.
Enframmet eo bet kumun La Bigne enni d'ar 1 a viz Genver 2017.
Laetitia Casta
Laetitia Marie Laure Casta, ganet d'an 11 a viz Mae 1978, zo un aktourez ha top model c'hall. Casta a zo bet brudet evel aktourez dre ar filmoù evel Gainsbourg (vie héroïque) (2010), lec'h ma c'hoari ar sex symbol Brigitte Bardot, Visage (2009) ha La Bicyclette bleue (2000), hag er pezh-c'hoari Ondine en Théâtre Antoine.
Göran Sonnevi
Göran Sonnevi (3 a viz Here 1939 e Lund, Kontelezh Skåne) a zo ur barzh hag un troour svedat. Kaset en deus e vugaleaj e Halmstad; ha studiet al lennegezh hag ar yezhoniezh e skol-veur Lund. E-pad meur a vloaz eo bet o chom e Järfälla.
Unan eus barzhed vrudetañ Sveden eo, hag e 2006 e resevas Priz lennegezh Kuzul an Norzh gant e zastumad barzhonegoù Oceanen. Evel troour en deus bet tro da dreiñ oberennoù Osip Mandelstam, Ezra Pound ha Friedrich Hölderlin. En e varzhonegoù e skriv diwar-benn ar bed a vremañ : ar Brezel yen ha hini Vietnam, an divroidi, ar bedeladur hag ivez Brezel Irak.
Thalasseus
Thalasseus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ 7 spesad skraved, dezho ur guchenn. Betek 2005 e vezent renket er genad Sterna.
Konan Meriadeg
Konan Meriadeg, pe Conan Meriadec (Cynan Meiriadog en kembraeg), zo ur roue brezhon mojennel hag a vije ganet en Enez Vreizh e dibenn ar IVvet kantved.
Meneget eo e anv en danevell Breuddwyd Macsen Wledig (Hunvre Macsen), er Mabinogi : breur e oa da Helen, pried Maksen Wledig, pe Magnus Maximus.
Skridoù
N'eus meneg ebet anezhañ e skridoù Nennius, Orosius, Bede, Gweltaz pe an istorourien frank evel Gregor Teurgn.
Kentañ meneg splann anezhañ hag eus krouidigezh Breizh a gaver e Buhez Sant Gurthiern, a zo e Kartular Kemperle, savet etre 1118 ha 1127.
Menegoù all a zo e skridoù kozh a zo diasur o bloaziañ: al Livre des Faits d'Arthur zo anavezet dre un dornskrid eus ar XVvet kantved, implijet gant Pierre Le Baud, hag a vije bet savet etre 954 ha 1012, ha prolog ar Vita Goeznouei (buhez Sant Goueznou) a vije eus 1019.
E vuhez hervez ar vojenn
Ganet e vije en Enez Vreizh e dibenn ar IVvet kantved.
E 383 e treuzas Mor Breizh gant Magnus Maximus hag e arme. Karget e vije bet gantañ da c'houarn Breizh, evel dux bellorum (penn-brezel), e penn e soudarded vrezhon, deuet eus Kembre, ha chomet e vije en Arvorig e-pad 26 vloaz ken ma varvas e 421 (hervez Dom Morice).
Gouel Maria Hanter-Eost
Gouel Maria Hanter-Eost, pe an Asompsion, pe Gouel ar Werc'hez, a zo ur gouel kristen hag a vez lidet gant an Gatoliked, gant an Ortodoksed ha gant un darn eus an Anglikaned. Lidañ a ra gorroidigezh ar Werc'hez Mari d'an Neñv.
Istor
Meneg ebet eus an Asompsion ne gaver en Aviel.
Er IVvet kantved e voe embannet gant Sant Epiphanius Salamis, e 377, ne ouie den ha marvet e oa Mari pe ne oa ket.
Dogm
N'eo nemet e 1950 e voe embannet gant ar pab Pi XII, eo un dogm Asompsion ar Werc'hez en Iliz Katolik Roman Hervez an dogm, e fin he buhez, e pignas an Itron Varia betek tron an Neñv, dre c'hras he mab Jezuz-Krist. An termen «Asompsion » a zeu eus ar ger latin "assumere", a sinifi «tapout», « tennañ ».
Deiz
Gouel Maria Hanter-Eost a zo lidet d'ar 15 a viz Eost hag a zo unan eus Gouelioù-berz an Iliz katolik.
Prederiet e vez evel ur mister glorius.
Antão Gonçalves
Antão Gonçalves a oa ur moraer portugalat eus ar. Eñ eo ar c'hentañ den a Europa a brenas sklaved du en Afrika.
Mevel e oa gant Henrique ar Merdeer ha karget e voe gantañ da verdeiñ betek ar Rio de Oro, ha da zegas krec'hin morleoned dezhañ. Teir beaj a reas Antão Gonçalves. E-pad e gentañ beaj eo e tistroas gant prizonidi. Goude e zistro e voe anvet da alcaide Tomar.
Chrétien de Troyes
Chrestien de Troyes, pe Chrétien de Troyes (~1130 - ~1185) zo ur skrivagner gallek eus dibenn an hag en deus skrivet diwar-benn mojennoù An Daol Grenn ; gantañ e vije bet krouet an haroz Lanselod, hervez ar vrud, met roud eus ar marc'heg-se a gaver koulskoude e skridoù koshoc'h. Bez' ez eo unan eus ar c'hentañ skrivagnerien c'hallek anavezet hag eus oberourien romantoù marc'hegerion.
Kloareg e oa e lez Champagn, en amzer Herri Iañ Champagn hag e bried Mari Bro-C'hall (1145–1198), merc'h henañ ar roue gall Loeiz VII hag e bried kentañ Eleanora Akitania. Dont a c'hallfe e anv eus e relijion, rak brudet e oa Rachi de Troyes, ur rabin yuzev.
Tua Forsström
Tua Birgitta Forsström (2 a viz Ebrel 1947 e Borgå, Reter Uusimaa) a zo ur skrivagnerez finlandat a skriv e svedeg.
Brudet eo Forsström evit bezañ un difennerez eus endro Finland. Alies ec'h implij arroudoù skrivagnerien all (evel Egon Friedell, Ludwig Wittgenstein, Hermann Hesse ha Friedrich Nietzsche) en he skridoù. Lakaat a ra anezho e-kreiz he barzhonegoù, pe ec'h implij anezho evel digoradur pe ehanoù. E 1972 e voe embannet he levr kentañ, titlet En dikt om kärlek och annat.
Lanzarote
Lanzarote zo unan eus an Inizi Kanariez. Arrecife eo kêrbenn an enez.
La Groise
La Groise a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: La Groise Communal Cemetery
Marvet inr e penn-kentañ miz Du 1918, un nebeud deizioù a-raok dibenn ar Brezel-bed kentañ.
Nancy Pelosi
Nancy Patricia Pelosi, ganet D'Alesandro d'ar 26 a viz Meurzh 1940, zo un ezel eus ar Strollad Demokratel stadunanat. Brudet eo dre m'eo Speaker of the United States House of Representatives (penn kambr ar gannaded) abaoe Genver 2019, ar c'hentañ maouez eo o vezañ er post-se. Da gentañ e oa bet dilennet er C'hongress e 1987, ar vaouez v'halloudusañ eo o vezañ bet dilennet en istor Stadoù-Unanet Amerika. Evel degemennerez e teu da eil da-heul ar besprezidant e-touez ar re a zeufe da vezañ e penn ar vro ma varvfe ar prezidant pe ma ne c'hallfe ket sammañ e garg ken.
Lanzarote
Orin an anv
Dont a ra an anv eus hini ar moraer italian Lanzerotto Malocello, eus Genova, a laboure evit Roue Portugal. E anv-badez, Lanzerotto en italianeg, a oa Lançarote e portugaleg, Lanzarote e spagnoleg, a oa deuet eus romantoù an Daol Grenn.
Brychdyn
Brychdyn (Broughton e saozneg) zo ur gêriadenn eus biz Kembre, e Sir y Fflint. Emañ tost d'ar vevenn etre Kembre ha Bro-Saoz, hanter-hent etre Yr Wyddgrug ha Chester. E kumuniezh Brychdyn a Bretton emañ.
Anavezet eo abalamour d'al labouradeg kirri-nij a zo eno, e dalc'h Airbus bremañ.
Bourlagad
Ar bourlagaded eo an evned a ya d'ober ar c'herentiad Burhinidae, termenet e 1912 gant an evnoniour amatour aostralian Gregory Mathews (1876-1949).
Diouzh Doare 6.4 an IOC World Bird List ez a daou c'henad d'ober ar c'herentiad :
Laurence Chatel de Brancion
Laurence Chatel de Brancion zo un doktor war an Istor, arbennikaet war ar marevezh 1750-1850. Bet e oa bet e penn un embregerezh teknologiezhioù uhel, krouet he deus ur mirdi arzoù a-vremañ. Un Daughter of the American Revolution eo, ar pezh a dalvez he deus un hendad en doa kemeret perzh er stourm evit krouidigezh Stadoù-Unanet Amerika.
Brudet eo he labourioù war an XVIII vet  hag an, hag he levrioù diwar-benn buhez Jean-Jacques-Régis de Cambacérès dreist-holl.
Bloavezh ar Pemp Impalaer
Bloavezh ar Pemp Impalaer a vez lavaret eus ar bloaz 193 abalamour d'ar pemp den a glaskas bout impalaer Roma neuze.
D'an 21 a viz Kerzu 192 e voe lazhet an impalaer Commodus ha d'an 1 a viz Genver 193 e voe embannet e oa bet anvet ar prefed Pertinax da impalaer gant ar Sened.
D'an 28 a viz Meurzh e voe drouklazhet Pertinax gant Gwarded pretorian, ha lakaet e voe Didius Julianus en e lec'h. Hennezh avat a voe godiset gant an engroez ha ne voe ket degemeret na gant ar Sened na gant an armeoù. Septimius Severus a voe anvet da impalaer gant an armeoù en Pannonia, Pescennius Niger ivez en Siria, ha Clodius Albinus en Enez Vreizh.
Septimus Severus a lakaas e arme da gerzhout war-du Roma ma voe lazhet Didius Julianus. Emglev a reas gant Clodius Albinus, ha mont da vrezeliñ ouzh Niger. Goude e lazhas Clodius Albinus en 196.
Enez Norfolk
Enez Norfolk (Norfolk Island e saozneg; Norf’k Ailen e norfolkeg) a zo un enezenn er Meurvor Habask lec'hiet etre Aostralia, Zeland-Nevez ha Kaledonia-Nevez. Stag eo ouzh Kenglad Aostralia met kalz a emrenerezh he deus. Hag a-gevret gant div enezennig nes ez a d'ober unan eus tiriadoù diavaez Aostralia. Kingston eo ar gêr-benn ha Burnt Pine ar gêr vrasañ. 34.6 km² a zo en holl ha 2 141 a annezidi a oa e 2009.
San Benedetto
Orin
Diwar anv ur sant anvet Benedetto, a zo Benead e brezhoneg.
Bragoù kapri
200px|right|thumb|Plac'h gant ar pinocchietti.
Ar bragoù kapri zo ur bragoù kof-gar, brudet dre ma veze implijet en enez Capri en Italia er bloavezhioù 1950. Brudet e oa bet gant an aktourezed Grace Kelly ha Brigitte Bardot.
Neuze e veze graet pantalone alla Capri anezhañ en italianeg, hag hiziv e vez graet pinocchietto pe pinocchietti.
Dancourt
Florent Carton, a oa Dancourt e anv-pluenn, a oa ur skrivagner gall, ganet e Fontainebleau d'ar 1añ a viz Du 1661 ha marvet e Courcelles-le-Roi d'ar 6 a viz Kerzu 1725.
Strollad Komunour Ecuador
Strollad Komunour Ecuador (e spagnoleg: Partido Comunista del Ecuador) zo ur strollad komunour krouet en Ecuador e 1926.
Embannet e vez gantañ ar gelaouenn El Pueblo.
Leñv Arvor Kumuniezh
Leñv Arvor Kumuniezh (Leff Armor Communauté e galleg) a zo anezhi ur gumuniezh kumunioù savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre kumunioù eus Frañs, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh.
Istor
Krouet e voe ar gumuniezh diwar bodañ Kumuniezh kumunioù Lannolon-Plouha hag Al Leñv Kumuniezh.
Kumunioù
D'ar 1añ a viz Genver 2017 ez ae 28 kumun d'ober ar gumuniezh kumunioù.
Abaoe 2019, 27 kumun a zo enni:
Dorothea von Biron
Dorothea von Biron (Berlin, 21 a viz Eost 1793-19 a viz Gwengolo 1862 en Sagan) a oa ur briñsez alaman eus Kourland, kontez Edmond de Périgord (1809), dugez Dino (1817), dugez Talleyrand (1838) ha dugez Sagan (1845).
He buhez
Pedervet merc'h Pierre von Biron, dug Kourland, ha Dorothea von Medem (1761–1821), dugez Kourland, e oa Dorothea. Dispartiet e oa he zud, hag ur pried-kleiz he doa he mamm, Alexandre de Batowski, nonce polonat ha tad gwirion Dorothea, a greder, ganet e Friedrichsfelde, e-tal Berlin, e 1793.
Kenedek ha speredek e oa, desket kaer ha tan enni.
Eured
Edo Talleyrand o klask ur bennhêrez pinvidik d'e niz, ha goulenneten devoa digant Aleksandr, tsar Rusia, ober ar jubenn etrezañ hag an dugez.
San Benedetto Ullano
San Benedetto Ullano  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
Dorothea von Biron
Eured
Lidet e voe an eured gant Edmond de Périgord e-kreiz brezelioù bras Napoleone Buonaparte, d'an 21 ha 22 a viz Ebrel 1809, e Francfort-sur-le-Main , gant ar Priñs Dalberg, mignon da Talleyrand. Ha setu Dorothea kontez Edmond de Périgord ha nizez da Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord, priñs Bénévent dre c'hras Napoleone Buonaparte. Hag an Alamanez gronneta C'hallaoued, enebourien hag alaouberien he bro. He zeir c'hoar, enepgall ma oant, ne deujont ket d'an eured.
Ur fallzimeziñ e voe, Edmond ne oa troet nemet gant ar c'hoari, ar brezel, ar merc'hed, ha ne oa ket nec'het gant e bried.
Goude Napoleon
Pa gouezhas Napoleon e ouias Talleyrand treiñ e chupenn ha kaset e voe da Kendalc'h Vienna da zileuriañ Bro-C'hall ar roue nevez.
<!--
Brudet eo evel serc'h d'ar ministr gall Talleyrand.
favoriseront leur intimité. À son ambassade de Vienne, le palais Kaunitz, elle fera les honneurs de sa maison.
Malgré la naissance de trois enfants, le ménage se sépara après le congrès de Vienne. C'est à cette époque qu'elle occupe une grande place et joue un grand rôle dans la vie de Charles-Maurice. Elle l'accompagne au congrès de Vienne. Elle devint probablement sa maîtresse après 1815.
Le 31, Talleyrand est doté par le roi du titre de duc et de pair. Le roi des Deux Siciles Ferdinand le dote aussi, le 2 décembre, du duché de Dino, une petite île au large de la Calabre (1500 x 1200 m.), parce qu’il lui est reconnaissant de ses services à Vienne. Ce titre est immédiatement transmissible à ses neveux. C’est ainsi que Dorothée devient duchesse de Dino.
Le 24, les époux Dino se séparent; la séparation de corps n'étant prononcée que le 6.
Ar vuhez gant Talleyrand
Le 3, Talleyrand quitte Paris pour Valençay, accompagné de Dorothée de Dino, qui est enceinte de son troisième enfant, Pauline, dont la paternité est parfois attribuée à Talleyrand.
Malgré la compagnie de cet homme, de trente-neuf ans son aîné, elle a plusieurs amants, ce qui lui valut une réputation de redoutable séductrice, et elle met au monde trois filles illégitimes. Une d'entre elles, née en 1816, serait peut-être Bozena Nemcova, la grande écrivain tchèque, qu'elle aurait eue de Clam Martinic, son amant du congrès de Vienne. Les deux autres, Antonine et Julie Zulmé, naquirent en 1825 et en 1827.
Elle devient duchesse de Talleyrand le 28. Le 6, un diplôme du roi de Prusse investit Dorothée comme duchesse de Sagan, son fils Louis-Napoléon, filleul de Napoléon et le petit-fils de cette dernière, Boson de Talleyrand-Périgord, prenant immédiatement le titre de prince de Sagan. Ainsi, le titre de duc de Sagan présente la particularité de pouvoir se transmettre en ligne féminine.
Ce nom appartient aussi à l'histoire de la littérature française pour être devenu vers 1950 le "nom de plume" de la jeune Françoise Sagan, née Quoirez (1935 - 2004), qui se cherchait un pseudonyme en lisant Marcel Proust ; elle fut séduite par la sonorité du nom lu dans un passage évoquant le duc de Sagan de l'époque.
Quand Talleyrand devient ambassadeur de France à Londres en 1830, Dorothée l'accompagne et se sent plus à l'aise que dans Paris qu'elle déteste, où tout le Faubourg Saint-Germain lui fait sentir qu'elle est étrangère. Ce fut le drame de toute sa vie : partout où elle vécut, elle fut regardée comme une étrangère - à la cour de Prusse elle était la Française, à Paris elle était l'Allemande.
Après la mort de Talleyrand (1838), elle donne en août 1847 son domaine tourangeau de Rochecotte à sa fille Pauline de Castellane, après avoir choisi dès 1843 de résider en souveraine dans le château de Sagan, en Silésie, composé de 130 pièces sur un domaine de 1,200 hectares, acheté par son père et racheté par elle à sa sœur, Pauline de Hohenzollern.
Elle règne sur ce duché immense, très riche, mais seule avec ses souvenirs ; elle a un "accident de voiture" en juin 1861 et meurt le 19 septembre 1862 à Sagan.
Ses rapports avec ses contemporains
Selon ses mémoires, elle se serait trouvée dans l'obligation de garder Honoré de Balzac à dîner au château de Rochecotte à cause du mauvais temps alors qu'il cherchait une propriété dans la région de Saché avec Monsieur de Margonne. Elle le décrit comme lourd, laid, et sans esprit. Balzac ne l'a d'ailleurs pas épargnée. Il l'a représentée, dans La Comédie humaine, sous les traits de la terrible  marquise d'Espard, en particulier dans Les Secrets de la princesse de Cadignan où
(Casimir Carrère, Talleyrand amoureux, Éditions France-Empire, 1975
Carolina Ferdinanda Luisa an Div Sikilia
Carolina Ferdinanda Luisa an Div Sikilia (Caserta, 5 a viz Du 1798 – Kastell Brunnsee, e-tal Mureck e Stiria, 16 a viz Ebrel 1870) a oa ur briñsez sikilian.
Dorothea von Biron
Ses rapports avec ses contemporains
Les jugements qu’elle inspira sont divers; ceux des hommes, admiratifs devant sa beauté et son intelligence, sont élogieux, ceux des femmes, jalouses de sa position et de sa richesse, sont plus venimeux. Il est étonnant qu’on ne lui ait pas connu d’amie proche.
San Benedetto in Perillis
San Benedetto in Perillis zo ur gumun eus Italia, e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Carolina Ferdinanda Luisa an Div Sikilia
Merc'h e oa d'ar roue Francesco Iañ an Div Sikilia, ha da Maria Klementine von Österreich (1777–1801), e bried kentañ, a oa hanterc'hoar a-berzh tad da rouanez Spagn, María Cristina de Borbón-Dos Sicilias.
Dorothea von Biron
Ses rapports avec ses contemporains
Elle fut assez seule, sinon solitaire, mais entretint une grande correspondance avec de nombreuses personnalités de son époque. Elle fut une vraie Européenne, à une époque où le mot était inconnu. Née entre deux cultures, parlant trois langues, en contact avec toutes les personnalités politiques d'Europe, elle aurait pu être, en d’autres temps, par son intelligence, une femme politique ou une savante. Mais en ce temps-là, seuls les hommes faisant une carrière, elle n’eut pas l’opportunité de réaliser ses nombreux talents. Comme le disait Guizot :.
Carolina Ferdinanda Luisa an Div Sikilia
Dre he eured gant Charles Ferdinand d'Artois, mab da Charlez X, roue Bro-C'hall, e teuas da vezañ priñsez c'hall, ha graet e voe "dugez Berry" anezhi. Klask a reas tapout ar galloud e Bro-C'hall, e 1832, evel rejantez en anv he mab Henri d'Artois, kont Chambord, a vije bet roue gant an anv Herri V.
Dorothea von Biron
Mémoires
Chronique:
Liens externes
-->
Melilestes
a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1876 gant an evnoniour italian Tommaso Salvadori (1835-1923).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : Melilestes megarhynchus, daou isspesad (Melilestes megarhynchus megarhynchus ha M. m. vagans) dezhañ.
Charles-François Lebrun
Charles-François Lebrun Duc de Plaisance, ganet e La Bouchelière, ur gêriadennig vihan nepell diouzh Saint-Sauveur-Lendelin en eskopti Coutances (Manche), d'an 19 a viz Meurzh 1739 hag aet da Anaon Sainte-Mesme (Yvelines), d'ar 14 a viz Even 1824, beziet e bered Père-Lachaise (5vet divizion), zo bet trede koñsul ha priñz arc'hteñzorer ar C'hentañ impalaeriezh gall.
Lebrun hervez tud e vare
Un istorig gant Talleyrand a zo deuet betek ennomp, o welet an tri c'hoñsul o tremen Bonaparte, Cambacérès ha Lebrun, en defe anvet anezho hic, haec, hoc (e latin : hemañ, hounnezh, se), o lakaat war-raok heñvelreizhded Cambacérès ha pouez dister Lebrun.
Hannu Salama
Hannu Salama, bet ganet d'ar 4 a viz Here 1936 e Kouvola (Finland), a zo ur skrivagner finlandat.
E vuhez
Hannu Salama a voe ganet e Kouvola, e rannvro Kymenlaakso e su Finland. Kas a reas e vugaleaj e distrig Pispala e kêr dTampere, en un endro micherourien. Evel e dad e krogas da labourat evel tredaner hag e labouras ivez en tiez-feurm. E 1961 e voe embannet e levr kentañ, titlet Se tavallinen tarina. E 1966 e voe tamallet da vezañ savet ur skrid ledouedel gant Juhannustanssit (skrivet e 1964). Pardonet e voe gant prezidant Finland, Urho Kekkonen, e 1968. Betek 1990 e voe embannet stummoù troc'het eus a levr.
Silikiom
Ar silikiom zo un elfenn gimiek, Si eo e arouez kimiek ha 14 e niver atomek. An elfenn a gaver ar muiañ e plusk an Douar ez eo, war-lerc'h an oksigen, ar pezh a ra 25,7% eus e vas.
Thiant
Thiant a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Lekuona
Lekuona (pe Lecuona) zo un anv-tiegezh euskarek.
Strollad Beilhadegoù Treger
Strollad Beilhadegoù Treger a oa bet savet e 1959 war atiz Roger Laouenan eus Lannuon. Ar veilhadeg kentañ gante a voe graet e Rospezh. Fañch Danno a gemeras penn ar strollad war-lerc'h Roger Laouenan ha diwezhatoc'h e voe tro Maria Prat.
Traoù a bep seurt a veze kinniget gant Strollad Beilhadegoù Treger : kanaouennoù, kontadennoù, istorioù farsus, pezhioù-c'hoari bihan. Kement-se a veze e brezhoneg Treger ha dont a rae ur mor a dud da welet anezhe.
Rocca di Cambio
Rocca di Cambio  zo ur gumun eus Italia  – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Anna von Sachsen (1544–1577)
Anna von Sachsen (Dresden 1544–1577) a oa eil pried ar priñs izelvroat Gwilherm an Tavedeg. Merc'h e oa d'ar Priñs-dilenner Moritz von Sachsen (1521-1553) ha d'e bried Agnes von Hessen.
He buhez
Ganet e oa e Dresden, hag eno ivez e varvas. Goude marv he breur Albert (28 Du 1545 – 12 Ebrel 1546) e voe savet evel ar bugel nemetañ, moumounet gant he zud, gant he mamm dreist-holl. Kamm e oa marteze.
Jean-Jacques-Régis de Cambacérès
Jean-Jacques Régis de Cambacérès, dug Parma, Eil koñsul, ha goude-se kañseler eus an Impalaeriezh, a oa ur gwiraour ha politikour gall. Ganet e voe d'an 18 a viz Here 1753 e Montpellier ha mervel a reas d'an 8 a viz Meurzh 1824 e Pariz.
Anna von Sachsen (1544–1577)
He buhez
Goude marv he zad d'an 11 a viz Gouhere 1553 e voe anvet he breur yaouankoc'h, August von Sachsen (1526-1586), da Zilenner Sachsen.
Jean-Jacques-Régis de Cambacérès
Mojenn heñvelreizh
A-wechoù e vez kaoz hiziv-an-deiz c'hoazh eus Jean-Jacques-Régis de Cambacérès evel un den a oa heñvelreizh diazezet war flemm komzoù. Evel-se ez eus deuet betek ennomp un istorig: Cambacérès en devoa dale hag a zisklerias d'an impalaer Bonparte e oa chomet stanket gant maouezed. Napoleon en dije bet respontet dezhañ : « Quand on a rendez-vous avec l'Empereur, on dit à ces dames de prendre leurs cannes et leurs chapeaux et de foutre le camp ». Lakaet e vez ivez war-raok an istorig gant Talleyrand, o welet an tri c'hoñsul o tremen, Bonaparte, Cambacérès ha Lebrun, en defe anvet anezho hic, haec, hoc (e latin : hemañ, hounnezh, se), o lakaat war-raok heñvelreizhded Cambacérès ha pouez dister Lebrun.
Anna von Sachsen (1544–1577)
He buhez
Ur pennad goude ec'h addimezas he mamm d'an dug Johann Friedrich II von Sachsen (1529-1595) met mervel a reas d'ar 4 a viz Du 1555, c'hwec'h miz goude hec'h eil eured, met n'ouzer ket perak. Distreiñ a reas an emzivadez 11 vloaz da lez he zad, ma voe lakaet dindan tutorelezh hec'h eontr August hag e bried, Anna Danmark ha Norge. Gouzañv a rae dindan lasoù he moereb.
Jean-Jacques-Régis de Cambacérès
Mojenn heñvelreizh
En ur pezh-c'hoari flemmus embannet e 1815, Cambacérès ne zeu ket a-benn da anavezout ur paotr yaouank. « Allons, dit Napoléon à ce dernier, retournez-vous, que son altesse sérénissime vous reconnaisse. » Hervez Frédéric Martel, e vije bet lesanvet Cambacérès Tante Turlurette. Evit skrivagnerien buhez Cambacérès evel Laurence Chatel de Brancion, ar brud-se a vije bet awenet gant e enebourien bolitikel stank hag o doa bet kavet un tu aes evit tagañ anezhañ dre implij ar fed e oa dizimez anezhañ.
Anna von Sachsen (1544–1577)
Eured ha bugale
E 1561 e timezas Anna von Sachsen d'ar priñs izelvroat Gwilherm an Tavedeg. Pemp bugel o doe :
Prosez
E Gwengolo 1572 e savas klemm dirak lez an impalaeriezh evit difenn he gwirioù arc'hantel. Dija d'ar poent e oa mennet he c'herent, eus Hessen pe Sachsen, da dreiñ kastell Bilstein en un toull-bac'h, evit an avoultrerez ma oa. D'ar 1añ a viz Here 1572 e voe kaset di, gant he merc'h yaouankañ, a voe tennet diganti tri bloaz goude dre ma oa krog da goll he skiant. Savet e voe ar verc'h he lezvreudeur ha lezc'hoarezed neuze.
Kaoz a voe neuze eus addimeziñ he fried Gwilherm goude ma ne oa ket torret o eured c'hoazh, da Charlotte de Bourbon-Montpensier, merc'h da Louis III de Bourbon, dug Montpensier, ha d'e bried kentañ, Jacqueline de Longwy.
Torret e voe o eured en 1574, ha distreiñ a reas Anna d'he bro.
He marv
E Mae 1577 e krogas Anna da goll gwad dizehan. Mervel a eure d'an 18 a viz Kerzu 1577, a-raok he 33 bloaz. Beziet e voe en iliz-veur Meissen en ur bez dizanv.
San Benedetto dei Marsi
San Benedetto dei Marsi zo ur gumun eus Italia, e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Levr Han
Gant an istorour Ban Gu (32-92) e voe skrivet, gant harp e c'hoar Ban Zhao, da-heul o zad Ban Biao ha diwar patrom Shiji an istorour meur Sīmǎ Qiān (~ 145 - ~86 KAB). Al levr kentañ a-zivout un diernac'h hepken e voe Levr Han.
Danvez
E dibenn an diernac'h Han er C'hornôg e kendalc'has Ban Biao gant oberenn Sima Qian ; Hengoun Diwezhat (後傳 hòu chuán) a reer eus labour Ban Biao, evit e digemmañ diouzh hini e vab hag e c'hoar : goude marv e dad, Ban Gu a gavas gwell labourat en un doare nevez ha kontañ Istor Sina dre diernac'hoù, Han o vout an hini gentañ, p'en devoa Sima Qian kroget gant renerion vojennel gentañ ar vro. Dre-se e voulc'has Ban Gu hag e c'hoar an Istor dre diernac'h anvet jìchuántǐ (紀傳體 "doare da dreuzkas ar c'hounskrid") a zo chomet ar patrom betek hiziv.
Dre ma'z eo boulc'h Levr Han dibenn ar Shiji, Ban Gu a adkemeras tost ger-evit-ger pennadoù diwezhañ skrid Sīmǎ Qiān, a astennas a-wezhioù. Hep mar e lakaas lod eus labour e dad ivez, daoust ma'z eo diaes gouzout petra. Kant roll (卷 juǎn) a ya da ober Levr Han ; ouzhpenn da bennadoù istorel zo ennañ : douaroniezh, gwir, lennegezh ha skiantoù zo ivez. Pa varvas Ban Gu en toull-bac'h er bloaz 92, he c'hoar a gendalc'has da aozañ al levr e-pad 19 vloaz betek echuiñ d'he 62 vloaz, e 111 eta. Dre ma oa-hi ul lennegez ivez e soñjer he deus skrivet ar rolloù 13 betek 20 (eizh taolenn gronologel) hag ar roll 26 (ur pleustrad steredoniezh).
Ernesto
Ernesto zo un anv-badez spagnolek, deuet diwar an anv germanek Ernst.
Arsène de Kerangal
Arsène Pierre Ange Le Gal de Kerangal (Logunec'h, 13 Eost 1827 – Kemper, 8 Ebrel 1903) a oa mouller, ha troour.
Levr Han
Bloazdanevelloù
大事记 dà shì jì – 12 roll. Buhezskridoù an impalaerion a vloaz da vloaz ; diouzh savboent al lez emañ kontet an darvoudoù.
Arsène de Kerangal
Etre 1862 ha 1883 e voe pennskrivagner ar gazetenn roueelour L'Impartial du Finistère.
Levr Han
Taolennoù kronologel
表 Biǎo – 8 roll. Taolennoù kronologel diwar-benn tud pouezus.
Pleustradoù
志 zhì – 10 roll Pep roll a zeskriv un dachenn ma striv ar Stad.
Buhezskridoù
传 Chuán • 70 roll Hengounioù skouerioù, a anver buhezskridoù peurliesañ, pa gontont darnoù eus buhezioù tud pouezus en ur chom gant an darvoudoù a ziskouez pegen skouerius e oa an dud-se. Meur a zen a c'hall bout danvez ur pennad, pa'z int a-renk er gevredigezh. Er pennadoù diwezhañ e lenner a-zivout an darempredoù etre lez impalaerel Sina hag ar pobloù lies a oa koulz er Stad hag en tu-hont d'he harzoù.
Rocca di Botte
Rocca di Botte  zo ur gumun eus Italia  – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Emgann Le Transloy
Emgann Le Transloy a zo un emgann ag ar Brezel-bed kentañ etre al Lu gall hag al Lu alaman d'an 28 a viz Eost 1914 e Le Transloy, Rocquigny (Pas-de-Calais) ha Sailly-Saillisel (Somme), e Bro-C'hall.
Accipiter rufitorques
Accipiter rufitorques a zo ur spesad evned-preizh eus ar c'herentiad Accipitridae.
Burhinus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Eizh spesad a ya d'ober ar genad :
Accipiter rufitorques
Anvet e voe Astur rufitorques (kentanv) da gentañ-penn (e 1848) gant an arzour ha naturour stadunanat Titian Ramsay Peale (1799-1885).
Burhinus
Pemzek (15) isspesad en holl.
Accipiter rufitorques
Boued
Bevañ a ra diwar laboused all hag a c'hall bezañ ken bras o ment ha hini izili eus ar c'herentiad Columbidae. Ne ra ket fae ouzh amprevaned, krignerien ha stlejviled ivez.
Annez
Emañ brosezat ar spesad e Fidji.
Bered Père-Lachaise
Bered Père-Lachaise, anvet ivez bered ar reter gant ar velestradurezh, eo ar brasañ bered e Pariz hag unan eus ar re vrudetañ er bed. Lec'hiet eo en 20vet arondisamant eus ar gêr, niverus eo an dud brudet beziet eno. Bep bloaz e vez ouzhpenn 3,5 milion a dud o weladenniñ al lec'h, pezh a lak anezhañ da vezañ ar bered gweladennet ar muiañ er bed.
Istor
Unan eus torgennoù Pariz, anvet Champ-l'Évêque dre ma oa perc'hennet gant Eskob Pariz er Grennamzer, a oa bet kemmet e anv en evit hini Mont-aux-Vignes, abalamour d'ar pezh a veze gounezet eno en amzer-se.
Digoret e oa bet d'an 21 a viz Mae 1804 pa voe beziet ur plac'hig 5 bloaz, Adélaïde Paillard de Villeneuve, merc'h un douger kleier eus ar faubourg Saint-Antoine.
Roccaraso
Roccaraso  zo ur gumun eus Italia  – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Madeleine de la Tour d'Auvergne
Madeleine de la Tour d'Auvergne (1498-1519) a oa un itron a Vro-C'hall, pried da Lorenzo II de' Medici. Mamm e oa da Catarina de' Medici, a voe rouanez Bro-C'hall.
He buhez
Merc'h e oa da Jean IV (1467-1501), kont Aovergn ha Lauragais (1497-1501), ha da Jeanne de Bourbon-Vendôme (1465-1511). He c'hoar henañ Anne d'Auvergne a voe kontez Aovergn, Madeleine a voe itron La Tour-d'Auvergne ha Saint-Saturnin en Aovergn-Uhel hag, adal 1501 betek 1519, kontez Lauragais
D'an 2 a viz Mae 1518 ec'h euredas en Amboise da Lorenzo II de' Medici (1492-1519), dug Urbino. Ur verc'h he doe: Caterina de' Medici (1519-1589), a voe rouanez Bro-C'hall.
Mervel a reas Madeleine un toullad deizioù goude ar gwilioud. Hag ar verc'hig kenkent da gontez Lauragais.
Ernst Mayr
Ernst Walter Mayr, bet ganet d'ar 5 a viz Gouere 1904 e Kempten (Impalaeriezh alaman d'an ampoent) hag aet da Anaon d'an 3 a viz C'hwevrer 2005 e Bedford (Stadoù-Unanet Amerika), a oa ur arbennigour alaman war ar vevoniezh, an evnoniezh hag ar genetik.
L'Ultima Cena (Leonardo)
Il Cenacolo, pe Ultima cena, a vez lavaret en italianeg eus taolenn Ar Goan Diwezhañ gant Leonardo da Vinci
Rocca di Mezzo
Rocca di Mezzo  zo ur gumun eus Italia  – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
Galliformes
Galliformes a zo un urzhiad e rummatadur an evned, ennañ ar c'hoailhed, ar yer pe ar fazaned.
Esacus
Esacus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ bourlagaded, krouet e 1831 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
Spesadoù
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Juan Maria Lekuona
Juan Maria Lekuona (Oiartzun, Gipuzkoa, 1927 - Donostia, 5 a viz Kerzu 2005 /) zo ur beleg katolik hag ur barzh euskarek eus an XXvet kantved.