cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hans Geiger (fizikour)
Mab e oa da Wilhelm Geiger (1856-1943), ur reteroniour barrek war an indezegouriezh hag an iranegouriezh hag a oa kelenner e Friedrich-Alexander-Universität Erlangen-Nürnberg. Er Skol-veur-se e krogas Hans Geiger gant e studi war ar Fizik hag ar Matematik kenkent ha 1902. Paket e zoktorelezh gantañ e 1906 ez eas da University of Manchester ma krogas da labourat evel eiler ar fizikour breizhveuriat Ernest Rutherford (1871-1937) adalek 1907. Eno, e 1909, e kasas da benn an Arnodenn Geiger–Marsden — a-gevret gant ar fiizikour breizhveuriat Ernest Marsden (1889-1970) — a ziskouezas ez eo tolpet al lodenn eus an danvez he bec'hiad muiel en un egor bihan-eston (derc'han an atom). E 1911 an hini eo e voe embannet lezenn Geiger–Nuttall, diwar e labourioù gant ar fizikour saoz John Mitchell Nuttall (1890-1958), hag a liamm digresk argemmvac'hel an izotopoù skinoberiek ouzh gremm ar skinadoù alfa.
A-gevret gant e studier Walther Müller (1905-1979) ec'h ijinas, e 1928, ar gorzenn Geiger-Müller (o wellaat hini Rutherford-Geiger), ul lodenn bouezus eus ar c'honter Geiger da zont.
Aquis Originis
Aquis Originis a oa unan eus an unnek mansio ("bod arsav") a oa a-hed ar Via Nova, an hent nevez anvet Via XVIII hag a oa etre Bracara Augusta (Braga e Portugal) hag Asturica Augusta (Astorga e proviñs León, Spagn) da vare an Impalaeriezh roman. Ostalerioù meret gant ar Stad e oa ar mansio, ma c'helle an dud diskuizhañ e-kerzh o beajoù war an hentoù roman. E parrez Río Caldo e Lobios edo Aquis Originis, e kreiz park natur Baixa Limia-Serra do Xurés hiziv.
Tabut zo a-zivout lec'hiadur resis ar bod arsav. P' e laka an istorour Antonio Rodríguez Colmenero el lec'h ma 'z eus dismantroù ur villa war glann ar stêr Caldo, an henoniour Manuel Xusto Rodrígue hag a furchas ar villa-se a lavar n'edo ket ar Via Nova eno hogen un nebeud metradoù uheloc'h war tor ar run.
Istor
Goude bout loc'het eus Bracara Augusta e kaved ar bod kentañ e Saleniana, er miltir 21. An eil bod e oa Aquis Originis, 18 miltir pelloc'h (26,6 km), war tiriad Galiza hiziv dija. Goude-se e kaved bod en Aquis Querquennis, 14 miltir (20,6 km) pelloc'h, e parrez Os Baños e kumun Bande (proviñs Ourense).
Savet e voe an ostalerioù-se evit pourchas bod ha boued d'ar veajourien, kenwerzhourien ha soudarded hag a yae gant ar Via Nova, d'ur mare ma ne veze ket a letioù. Kalz a dud a veze war an hent XVIII, a oa unan eus an nebeud re hag a liamme rannvroioù pell an eil diouzh eben ; drezañ e tremene an danvez krai koulz hag an aour a veze tennet eus mengleuzioù As Médulas (e kumun Carucedo, proviñs León).
Da vare an Impalaeriezh-Uhelañ e voe savet Aquis Originis, da lavarout eo etre 27 kent J.-K. ha 192. Diwezhatoc'h e voe savet gourizad ar c'hibelldi, etre dibenn an ha deroù an, diouzh an nevesadurioù hag a voe graet er IVe kantved ha Vvet kantved kantvedoù.
Dre zegouezh e voe kavet lec'hiadur ar c'hibelldi gant annezidi al lec'h. E 1988 e voe graet furchadennoù skañv, hag etre 1989 ha 1995 e voe kaset pemp furchadeg gant Mirdi an Henoniezh proviñs Ourense ; pezhioù moneiz koulz ha traezoù aour ha marmor a voe kavet. Prenet e voe an dachenn gant kumun Lobios etre 1990 ha 1996 ; talvoudekaet e voe al lec'hienn gant leurennoù ha panelladoù displegadurioù.
Deskrivadur
Pemp kant metrad-skouer eo gorread ar c'hibelldi, a zo rannet etre pars urbana (parzh nobl) ha pars rustica. Er parzh nobl e oa ur gegin gant fornioù, e-kichen ur poull-neuial hag un drobeulieg (peristylum) ; tommet e veze ar rann-se dre ur reizhiad dourioù tomm danzouar (hypocaustum). Marteze e oa mozaikennoù war al leur ha livadurioù war ar mogerioù. Tachad an hypocaustum eo an hini hag a zo chomet er gwellañ stad hiziv.
Goulakaet ez eus bet e teufe an anv Originis eus ar fed ma voe savet ar manso war al lec'h end-eeun m'edo an dourioù tomm, pa ne zeuont eus lec'h all ebet en trowardroioù, ha pa ne voe ket ret sevel ur reizhiad tuellennoù. Bikarbonatek ha sodaek eo an dourioù-se ; 55-65°C eo o gwrezverk.
Eus bezañs kibelldioù Aquis Originis e teu anv ar stêr, Caldo ("tomm"), ha hini ar barrez, Baños ("kibelldioù").
Platan-ar-Reter
Platan-ar-Reter (Platanus orientalis) a zo gwez a-orin eus broioù kreizdouarel ar reter.
Villalbilla de Burgos
Villalbilla de Burgos zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Yuma
Yuma zo anv meur a lec'h.
Lizher kentañ da Dimoteoz
Al lizher kentañ da Dimozeoz zo anezhañ unan eus skridoù an Testamant Nevez. Daou lizher a skrivas an abostol Paol Tars da Dimozeoz (Τιμόθεος/Timótheos, e gregach), a oa eskob Efesos, marvet er bloaz 97.
Al lizher kentañ
Lakaet eo an daou lizher-se (1 Tim ha 2 Tim) gant Paol Tars e rummad al « lizheroù pastorel », war un dro gant al lizher da Ditoz.
Skrivet e vije bet al lizher kentañ e Makedonia e-kerzh ur veaj dre Greta (gant Titoz), Azia-Vihanañ, Makedonia ha Bro-C'hres war-dro ar bloavezh 65 goude bezañ bet tremenet daou vloaz en toull-bac'h e Roma (61-63 hervez « la Bible de Jérusalem » pe 60-62 hervez Maodez Glanndour). Titoz ha Timozeoz a oa e-touez diskibled fealañ an abostol.
Setu ar pezh a skriv Maodez Glanndour a-zivout an tri lizher pastorel :
Arouezius eo an tri lizher eus stad aozadur an Iliz e dibenn mare an ebestel :
Cheñch a reas an traoù goude marv an Ebestel hag o c'hannaded.
Embannadurioù all
Meur a embannadur all zo a-raok hini Glanndour e 1971:
Takahe
Annez
Strishet eo siwazh al labous hiziv e mervent Enez ar Su e Zeland-Nevez.
Jenevreg-boutin
Jenevreg-boutin (Juniperus communis) a zo gwez eus kerentiad ar c'hCupressaceae.
Villalbilla de Gumiel
Villalbilla de Gumiel zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Ferdinand du Puigaudeau
Tad eo bet d'an dudoniourez Odette du Puigaudeau.
Buhez
Ganet e oa bet en ur familh paramantourien ha perc’henned douar, mab da Émile du Puigaudeau ha Clotilde Van Bredenbeck de Chateaubriant, pinvidikaet a-drugarez da genwerzh an trevadennoù gall ha rivinet diwezhatoc’h. Studioù klasel a reas en Naoned. Da c’houde e veajas dre Italia ha dre Dunizia evit gwellaat e zonezonoù arzel.
E Pont-Aven e kejas ouzh Paul Gauguin, Émile Bernard, Charles Laval (1861-1894) e 1886. Mod pe vod e voe levezonet gant lusk « Skol Pont-Aven », zoken ma ne voe krouet al lusk-mañ daou vloaz diwezhatoc’h nemetken.
Koulskoude ne vez ket sellet outañ evel ezel eus Skol Pont-Aven. Mirout a reas e hentad dezhañ e-unan ha chom a reas ul livour goude- impresionour, ul lusk lies goude an impresionouriezh a zo maread al livaduenn (dreist pep tra) adalek dibenn ar bloavezhioù 1880 betek ar bloavezhioù 1910 dre feur.
Al lusk-mañ a vode izili disheñvel a-walc'h an eil re diouzh ar re all evel Édouard Manet, Henri Rousseau, hag all, pezh a rae anezhañ ul lusk dizunvan.
Un oberenn gentañ a ziskouezas e Saloñs Kevredigezh Broadel an Arzoù-Kaer (Salon de la Société Nationale des Beaux-Arts) e PAriz e 1890.
Er penn-kentañ e live taolennoù awenet gant ar vuhez pemdeziek, ar vuhez hengounel, gant darvoudoù dister.
Lesanvet e oa Picolo ("Lonker") gant e vignoned. Plijout a rae ar mareoù e kreiz an noz dezhañ hag aergelc'hioù an abardaez pa ya an heol da guzh. Dont a reas da vezañ brudet-tre. E 1903 e rae ar gazetenn New-York Herald anezhañ « livour ar festoù, ar festoù-noz dreist-holl, an tanioù-arvest, ar fuzeennoù, an heol, ar maezioù sart ha laouen ».
E 1904 e tremenas un nebeud amzer e Venezia, ma livas 50 taolenn.
Koulskoude e teuas berr an arc'hant gantañ hag ez eas da lojañ e Bourc’h-Baz ha war-lerc'h er Groazig e Maner Kervaudu feurmet gantañ. Eno e vevas betek dibenn e vuhez. Gwelet e veze e vignoned o tremen e Kervaudu, al livourion Jean-Émile Laboureur (1877-1943), Émile Dezaunay, Ernest de Chamaillard, e genderv skrivagner Alphonse de Châteaubriant (1877-1951) hag ar barzh José-Maria de Heredia (1842-1905).
A-hed ar bloavezhioù-se e talc’has da livañ an hevelep lec’hioù : e liorzh, gwernioù ar Briver, milinoù, an heol o vont da guzh war ar mor, ar parkadoù roz-aer.
Teñvalaet e voe diwezh e vuhez gant an evaj hag ar glac’har.
Da belec’h mont da sellout ouzh oberennoù Ferdinand du Puigaudeau ?
E meur a virdi e vez gwelet e daolennoù, e diskouezadegoù padus pe zibad (Montroulez, an Naoned, Kemper , Pont-Aven, Pariz, New York ).
Villazopeque
Villazopeque zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Palazzolo Vercellese
Palazzolo Vercellese (Palasseu e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Motta de' Conti
Motta de' Conti (La Mòta e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Villaespasa
Villaespasa zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Villayerno Morquillas
Villayerno Morquillas zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Rimasco
Rimasco (Rimasche e piemonteg) a oa ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Unanet e oa bet gant Rima San Giuseppe d'ar 1 a viz Genver 2018 d'ober ur gumun nevez : Alto Sermenza.
Oldenico
Oldenico (Aunì pe Audnì e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Douryar Kaledonia Nevez
Douryar Kaledonia-Nevez (Porphyrio kukwiedei) a oa un evn hag a veve e Kaledonia-Nevez.
Bezv-melen
Bezv-melen (Betula alleghaniensis) a zo gwez eus reter Norzhamerika e-touez kerentiad ar Betulaceae.
Le Baptême (Maupassant, 1884)
Le Baptême zo un danevell gant ar skrivagner gallek Guy de Maupassant, embannet e 1884 en dastumad Miss Harriet
Villafranca Montes de Oca
Villafranca Montes de Oca zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Olcenengo
Olcenengo (Osneng e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Pipilo
Pipilo a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged ( bev c'hoazh) a ya d'ober ar genad :
Nav isspesad warn-ugent (29), bev c'hoazh, en holl.
Lozzolo
Lozzolo (Lòso e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Lignana
Lignana zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Villanueva de Argaño
Villanueva de Argaño zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Miss Harriet
Miss Harriet zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant, embannet e 1883 en dastumad heñvelanvet, Miss Harriet.
Istor
Istor un darempred etre ul livour gall hag un douristez saoz.
Drepanoptila holosericea
Drepanoptila holosericea a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Anvet e voe Columba Holosericea da gentañ-penn (e 1809) gant al loenoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858) : ar spesad nemetañ er genad Drepanoptila an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar frouezh bihan.
Annez
Emañ brosezat ar spesad e Kaledonia-Nevez hag e Kunié.
Saint-Gatien-des-Bois
Saint-Gatien-des-Bois a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Ufuk
Ufuk (diwar an arabeg: ufq اوفق) zo un anv den turkek roet d'ar baotred koulz ha d'ar merc'hed. Talvezout a ra kement ha "dremmwel", kevatal neuze d'an anv hebraek Ofek.
Keely Smith
Keely Smith a oa anv-micher ar ganerez Dorothy Jacqueline Keely (1928-2017) kanerez jazz eus ar bloavezhioù 1950 ha 1960. Kenlabourat a reas gant tud evel Louis Prima ha Frank Sinatra.
Dimeziñ a reas da Louis Prima e 1953, div verc'h o doe, ha torret e voe an dimeziñ e 1961.
Dourdan (Bro-C'hall)
Dourdan a zo ur gumun e departamant an Essonne, e rannvro Enez-Frañs e Bro-C'hall.
Keltiek eo orin an anv: "dour" evel e brezhoneg ha "dan" a dalvezfe "torgenn".
Roll Prezidanted Turkia
Sed amañ roll prezidanted Turkia abaoe krouidigezh ar republik e 1923 da heul ar brezel dieubidigezh. Evit kavout roll rieien ar vro a-raok 1923, sellit ouzh roll Sultaned an Impalaeriezh Otoman.
Notenn
President de Turquia
Méry-Corbon
Méry-Corbon a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: mervel a reas un den nann-soudard e Méry-Corbon abalamour d'ar brezel d'an 30 a viz Eost.
Sant Titus
Sant Titus, pe Tituz pe Titoz pe Tit (hervez un toullad yezhoù all ) e brezhoneg, a oa unan eus ar c'hentañ eskibien gristen er. Da gentañ e voe kompagnun Paol Tars en e veajoù, ha goude eskob Kreta.
Arondisamant Évreux
Arondisamant Évreux a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Eure hag e rannvro Normandi.
Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Évreux e 15 kanton (betek 2014) hag e 237 kumun :
Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Eure d'ar 1 a viz Genver 2017. 103 c'humun zo en arondisamant Évreux bremañ.
Garnant
Garnant zo ur gêriadenn eus Kembre, e gevred Sir Gaerfyrddin. Emañ er reter da Rhydaman, e-harz ar Mynydd Du, hag e-barzh al lodenn gornôg eus Park Broadel Bannau Brycheiniog. E deroù an e oa mengleuzioù glaou ha labouradegoù staen.
Un fils (Maupassant)
Un fils zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant, en 1882, embannet en dastumad Contes de la bécasse.
Istor
Un fils a oa bet embannet e Gil Blas an 19 a viz Ebrel 1882. Er bloaz goude e oa adembannet e Contes de la bécasse.
An danevell
Daou zen e Pariz zo o komz diwar-benn mab bastard unan anezho. Guy de Maupassant n'en doa ket anavezet an tri bugel bastard en doa bet gant Joséphine Litzelmann.
Naboukadnesar II
Naboukadnesar II (En Arameeg ܢܵܒܘܼ ܟܘܼܕܘܼܪܝܼ ܐܘܼܨܘܼܪ ; en hebraeg נְבוּכַדְנֶצַּר‎‎ Nəḇūḵaḏneṣṣar; henc'hresianeg: Ναβουχοδονόσωρ Naboukhodonósôr; Arabeg: نِبُوخَذنِصَّر nibūḫaḏniṣṣar; war-dro 634 – 562 kent J.-K.) a oa ur roue eus an Babilonia, a renas war-dro 605 kent J.-K.– 562 kent J.-K.. hervez ar Bibl, e aloubas Juda ha Jeruzalem, ha kas a reas ar Yuzevien en harlu e Babilon. War a skriver e vije bet savet Liorzhoù a-istribilh Babilon gantañ ha distrujet en dije ar c'hentañ Templ. Anv zo anezhañ e Levr Daniel hag e meur a levr all eus ar Bibl. An anv akkadek Nabû-kudurri-uṣur, a dalvez "O doue Nabou, gwarez/difenn ma mab kentañ ganet". Nabou a oa doue ar furnez e Babilonia, ha mab an doue Mardouk. En un enskrivadur, Naboukadnesar a ra anezhañ e-unan "gwellañ karet" Nabou ,
Troet e veze e anv a-raok gant "O Nabou a zifenn ma kudurru", ha kudurru a vije bet ur maen gant enskrivadurioù a rae da lizher-perc'henniezh en amzer-hont. Koulskoude pa vez ul lodenn eus titl ur rieg e talvez kudurru kement ha "mab kentañ ganet" pe "mab koshañ". En Hebraeg ez eo skrivet e anv ivez dindan ar stummoù נְבוּכַדְנֶאצַּר ha נְבוּכַדְרֶאצַּר (Nəḇuḵaḏreṣṣar). Anavet eo ivez evel Bakhat Nasar, pe Bukht-Naṣ(ṣ)ar, a dalvez "gounezer an tonkad", pe ger-ha-ger, "gounezer " en hengoun muzulman.
Brudet eo abalamour m'en deus renet war an impalaeriezh vrasañ savet biskoazh gant Babilon, ma lakas sevel ur bern monumantoù. Anavet eo en hengoun broioù ar c'hornôg abalamour m'en deus kemeret Jeruzalem ha rouantelezh Juda, danevellet er Bibl (2 Roue 25).
Buhez
Goude m'en doa diskaret Impalaeriezh Asiria etre 612 ha 609 e fizias Nabopolasar (626-605), roue babilon, arru kozh an tamm anezhañ, renerezh an ergerzhadegoù brezel d'e vab henañ, Naboukadnesar. Brezelekaet en doa dija moarvat e-doug ar brezel a-enep Asiria, renet gant harp ar Veded. A-hervez e vije bet euredet gant merc'h pe merc'h-vihan Kiaksares, anvet Amitis er mammennoù gresian, ha savet en dije eviti Liorzhoù a-istribilh Babilon. Goude bezañ peurdrec'het an Asirianed e kasas Naboukadnesar e armeoù e Siria ma oa antreet arme Egipt da glask lakaat he c'hrabanoù war ar vro e-lec'h an impalaeriezh diskaret. Goude daou vloaz tremenet o kreñvat e zalc'h war ar vro e faezhas e enebourien, e 605, e-kichen Karkemich. Kas a reas goude e arme etrezek Palestina a oa war-nes kouezhañ pa glevas e oa aet e dad da anaon ha pa rankas distreiñ da Vabilon.
Kerkent ha deuet da vezañ ar roue Naboukadnesar II en un doare ofisiel e tistro war vord ar Mor kreizdouar e lec'h m'eo en em savet ar roue Askalon. Fellout a ra dezhañ kreñvaat e vestroni war rouantelezhioù Fenikia, ha war roue Juda. Met harpet eo an emsavadegoù-se gant arme Henegipt. E 601 en em gann ar Vabiloniz a-enep an Egiptiz hag o c'hevredidi. Trec'het eo Naboukadnesar ha ret eo dezhañ en em dennañ e Siria. Divizout a ra tagañ Arabia bloaz goude. War-lerc'h e tistro war vord ar Mor kreizdouar da resev an truaj digant rouanez ar vro. Nac'hañ a ra roue Juda, Joiakim, paeañ anezhañ ha gwastet eo e rouantelezh gant arme Babilonia : sezizet ha kemeret eo e gêr-benn e 597, koll a ra e vuhez hag e vab Joakin hag holl oterien ha lenneien ar vro zo kaset en harlu da Vabilon. Sevel a ra Naboukadnesar ur c'hreñvlec'h e Riblah, el Liban da zerc'hel gwelloc'h ar vro. Mes ne vir ket ouzh rouanez vihan ar vro da genderc'hel d'en em sevel en e enep ha da vezañ nec'hamant pennañ ar roue. Tarzhañ a ra un emsavadeg e Babilonia e 593, ha mouget eo gant feulster.
En 589 e oa kemeret Gaza gant Henegiptiz, ha lakaat a rejont seziz war Tir ha Sidon. Kevrediñ a reont goude gant ar Fenikianed, ha Sidkia roue nevez Juda, bet lakaet war an tron gant Naboukadnesar koulskoude. Distreiñ a ra neuze Naboukadnesar e Riblah. Lakaat a ra seziz war Jeruzalem e 588, ha kemer ar gêr goude daou vloaz stourm. Lazhet eo mibien Sedekias, hag ar roue e-unan zo muturniet ha kaset da Vabilon gant ar pep brasañ eus renkadoù uhel ar rouantelezh. Devet eo Jeruzalem goude. Lakaat a ra seziz war Tir ivez. N'eo ket a-raok trizek vloaz avat e c'hall arme ar roue antreal er gêr-se.
E 585 ez a Naboukadnesar da dredeog en un dizemglev etre e gevredad, Kiaksares, roue ar Veded, da Aliattes, roue Lidia, ha tennañ a ra e vad eus an degouezh da gemer un nebeud kêrioù e Kilikia. Nebeut goude en em sav Palestina e 582 ar pezh a redi ar Vabiloniz da zistreiñ eno. Ne wella an traoù evit Nevezimpalaeriezh Babilonia nemet e 568, pa drec'h Naboukadnesar an Henegiptiz e Gaza.
Eil lizher da Dimoteoz
An eil lizher da Dimoteoz eo anv an diwezhañ eus an daou lizher skrivet gant Paol Tars d'e ziskibl Timoteoz, hervez an droidigezh graet gant Maodez Glanndour hag embannet en Testamant Nevez deuet er gouloù e 1971 e ti Al Liamm.
E rummad al « lizheroù pastorel » emañ an daou lizher da Dimoteoz (1 Tim ha 2 Tim), a-gevret gant al lizher da Ditoz (Tit).
Istor
Skrivet e vefe bet an eil lizher da Dimoteoz pa oa Paol prizoniet evit an eil gwech e Roma « war-dro 67, nebeut amzer a-raok e verzherenti ».
Rakskrid Maodez Glanndour d'e droidigezh
Setu ar pezh a skriv Maodez Glanndour a-zivout an tri lizher pastorel :
Arouezius eo an tri lizher eus stad aozadur an IIiz e dibenn mare an ebestel : .
Embannadurioù all
Meur a embannadur all zo a-raok hini Glanndour e 1971 :
Amphispiza
Amphispiza a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1874 gant an evnoniour stadunanat Elliott Coues (1842-1899).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e hanternoz Mec'hiko ha kornôg Stadoù-Unanet Amerika, unnek isspesad (11) dezhe en holl.
Bridgetown
Bridgetown eo kêr-benn ha kêr vrasañ Barbados, un enezenn dizalc'h eus an Antilhez. War aod mervent an enez emañ ha 96 578 a dud a oa o chom enni e 2006. Tro-dro 110 000 annezad a oa er veurgêr e 2014.
E-barzh parrez Saint Michael emañ. Diazezet e voe gant an drevadennerien vreizhveuriat e 1628. Adalek 1654 e voe anvet The Town of Saint Michael (kêr Sant Mikael). Ul lec'h touristel eo bremañ. He c'hreiz-kêr zo bet lakaet war roll ar glad bedel gant an UNESCO e 2011.
Gevelliñ
Gevellet eo kêr-benn ar Barbadez gant :
Bezv-ar-stêr-Amour
Bezv-ar-stêr-Amour (Betula ermanii) a zo gwez eus reter Azia e-touez kerentiad ar Betulaceae.
Usedom
Usedom (en alamaneg) pe Uznam (e poloneg) zo un enezenn vras war harzoù Alamagn ha Polonia, war aod ar Mor Baltel. Emañ bae Pomerania en norzh dezhi ha lenn-vor Szczecin er su. Emañ al lodenn vrasañ eus an enezenn e stad alaman Mecklenburg-Vorpommern (Mecklenburg-Pomerania ar C'hornôg), tra m'emañ ar gêr vrasañ, Świnoujście, el lodenn bolonat anezhi, er reter. En holl en em astenn war ur gorread a 445km² (373km² en Alamagn ha 72km² e Polonia) ha 76 500 a dud zo o chom enni (31 500 en Alamagn ha 45 000 e Polonia).
Abaoe ar bloavezhioù 1990 ez eo an touristerezh an obererezh pennañ, nemet e Świnoujście hag a zo ur porzh bras.
Bernay (Eure)
Bernay zo ur gumun c'hall hag un isprefeti en departamant Eure, er rannvro Normandi. Er bloavezh e oa 0 a annezidi.
Leopoldina
Leopoldina zo un anv-badez portugalek roet d'ar merc'hed.
Gerdarzh
Dont a ra eus an anv-badez Leopold, roet d'ar baotred.
Evel kalz anvioù merc'hed hag a echu gant ina (Carolina, hag all) e vez implijet evel anv-gwan latin, deveret eus an anv-badez Leopold, roet da veur a roue ha priñs.
Villanueva de Carazo
Villanueva de Carazo zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Rassa
Rassa zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Salamanca (Chile)
Salamanca zo ur gêr hag ur gumun eus Chile, e Rannvro Coquimbo.
Villanueva de Teba
Villanueva de Teba zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Madeg
Madeg zo un anv-badez brezhonek, stank evel anv-tiegezh.
Quarona
Quarona zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Berthe (danevell)
Berthe zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant e 1884 en dastumad Yvette.
An danevell
E Châtelguyon, emañ an doktor Bonnet o kontañ gwalleurioù Berthe, un inosantez en deus klasket kelenn hag a zo bet dimezet d'ur rouler.
Villanueva de Gumiel
Villanueva de Gumiel zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
Trogoniformes
Trogoniformes a zo un urzhiad e rummatadur an evned, ennañ an trogoned hag ar c'hwetzaled. Trogonidae eo ar c'herentiad nemetañ ennañ.
Berthe
Berthe zo un anv-badez gallek.
Oberennoù
.
Prarolo
Prarolo zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Bernay
Bernay zo ul lec'hanv gallek.
Étienne Daho
Étienne Daho, ganet d'ar 14 a viz Genver 1956 en Oran (Aljeria), a zo kaner gallek ha saver kanaouennoù. Desavet eo bet en Aljeria, e Reims ha dreist-holl e Roazhon.
Rhinoceros
Rhinoceros a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ daou spesad frikorneged hag a vev en Azia.
Pezzana
Pezzana zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Giya Kancheli
Giya Kancheli (გია ყანჩელი; 1935 e Tbilisi, Jorjia – 2.10.2019) a zo ur muzikour hag ur sonaozour.
Postua
Postua zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Piode
Piode zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Dezerzh Atacama
Dezerzh Atacama, pe Gouelec'h Atacama, (Desierto de Atacama e spagnoleg) a zo un dezerzh e norzh Chile, en Amerika ar Su, etre ar Meurvor Habask hag an Andoù, war-hed ur 1 000 km bennak, e rannvro Antofagasta hag e norzh rannvro Atacama. An dezerzh tomm krinañ eus ar bed eo, dindan 105 000 km².
Dark Angel (stirad skinwel)
Dark Angel a zo ur stirad skinwel amerikan a skiant-faltazi gant daou goulzad, ur stur-film a 83 munutenn, 40 rann a 42 vunutenn mui unan a 62 vunutenn. Krouet eo bet gant James Cameron ha Charles H. Eglee ha skignet etre an 3 a viz Here 2000 hag an 3 a viz Mae 2002 war rouedad FOX.
Skignet e voe ar stirad e Frañs etre ar 1añ a viz Gwengolo 2001 hag an 30 a viz Du 2002 war M6. Adskignet e voe war Téva etre 2002 ha 2003 adalek an 2 a viz Du 2004 war Fun TV 1, war W9 e 2006 hag adalek an 23 a viz Meurzh 2009 war NT12.
Kontañ ar ar stirad un darn eus buhez Max Guevarra (Jessica Alba), ur dreistsoudardez bet kemmet he gen ha tec'het diouzh ur greizenn enklask kuzh pa oa ur bugel. Klask a ra bevañ ur vuhez normal e kêr Seattle dammzistrujet; oc'h ober eus he seizh gwellañ evit chom hep bezañ paket hag o klask adkavout he "breudeur ha c'hoarezed" o gen kemmet a oa tec'het asambles ganti.
Bet eo bet filmet ar stirad e Vancouver.
Koustus eo bet stur-film Cameron a laboure evit ar wech kentañ evit ar skinwel ha brudet kaer eo bet gant FOX. Skignet e voe ar c'houlzad kentañ d'ar Meurzh da noz er Stadoù-Unanet. Berzh a reas; mat e voe ar barnadennoù ha resev a reas ar stirad meur a briz. Meulet e voe doare c'hoari Jessica Alba. Ne voe ket degemeret ken mat an eil koulzad. Koll a reas ar stirad sellerien ha paouezet e voe gantañ. Un toullad romantoù a gontas peurrest en istor ha krouet e voe ur c'hoari video diwar ar stirad.
Koulzad 1
E 2009, un dreistsoudardez a 9 bloaz bet kemmet he gen hag anvet X5-452 (Geneva Locke) a dec'h gant un tregont all diouzh ur greizenn enklaskoù kuzh renet gant ar gouarnamant hag zoug an anv-kod Manticore. Ganet int bet eno, savet ha gourdonet evit bezañ soudarded ha lazherien. Daouzek a zu a-benn da chom war dec'h. Klask a ra ar c'horonal Lydecker adtapout anezho.
Un nebeud mizioù goude tec'h X5-452, d'ar 1añ a viz Gouere 2009, e krou sponterien ul luskadenn elektromagnetek a-us d'ar Stadoù-Unanet, o tistruj an darn vrasañ eus an urzhiaterioù har ar sistemoù kehentiñ. Reuz bras a zo er vro.
Dún Mánmhaí
Dún Mánmhaí pe Dúnmaonmhuí (Dunmanway e saozneg) zo ur gêr vihan e Kontelezh Corcaigh e mervent Iwerzhon.
Dark Angel (stirad skinwel)
Koulzad 1
Dek vloaz war-lerc'h emañ X5-452, 19 vloaz dezhi (Jessica Alba), o stourm evit adkavout e breudeur ha c'hoarezed eus Manticore dindan an anv a Max Guevara. Emañ ar Stadoù-Unanet o pareañ goude ar gwallreuz, heñvel ouzh ur vro eus an Trede-Bed. Klask a ra bevañ an normalañ posupl ha tec'hout diouzh tud Manticore, bepred war he lerc'h. E-pad an deiz e labour evel plac'h-kefridi war varc'h-houarn e ti "Jam Pony Express" asambles gant he mignoned Original Cindy (Valarie Rae Miller), Herbal Thought (Alimi Ballard), ha Sketchy (Richard Gunn). E-pad an noz e laer evit gellout paeañ un enklasker evit adkavout he "breudeur ha c'hoarezed". E-kerzh ul laeroñsi e ra anaoudegezh gant Logan Cale (Michael Weatherly), ur siberkelaouenner hag a stourm dindan ul lesanv ("Ar Gedour" /"Eyes Only") ouzh ar bolitikerien hag ar gargidi gwerzhet a ren er Stadoù-Unanet. Genel a ra un darempred romantel etrezo ha kinnig a ra dezhi he sikour da adkavout an X-5 all ma ro harp dezhañ gant he barregezhioù dreistordinal en e stourm ouzh ar breinadur.
Bridgetown (disheñvelout)
Bridgetown zo un anv-lec'h saoznek, savet diwar graet an anvioù bridge (pont), ha town (kêr). Anv meur a gêr eo.
Dark Angel (stirad skinwel)
Koulzad 1
Kavout a reer ur wech an amzer hininennoù all eus ar rummad X5 er stirad, Zack (William Gregory Lee) peurgetket. E penn an hemolc'h renet gant Manticoreevit adkavout an dec'hidi e kaver Colonel Donald Lydecker (John Savage).
Dún Mánmhaí
E 2011 e oa 2,377 a dud o chom enni.
Bridgetown (disheñvelout)
Anv meur a gêr eo:
Dún Mánmhaí
Gevellet eo gant Kewenn, e Breizh.
Dark Angel (stirad skinwel)
Koulzad 1
Tost eus dibenn ar c'houlzad ez eo trubarded Lydecker gant an hini a-us dezhañ ha krisoc'h egetañ c'hoazh, Elizabeth Renfro (Nana Visitor). Kuitaat a ra Manticore ha sikour a ra Max ha Zack da dagañ penngarter an aozadur. Gloazet -tre eo Max ha tapet. Zack, tapet ivez, en em lazh evit gellout reiñ da Vax ar galon X5 he deus ezhomm evit chom bev.
Koulzad 2
Embann a ra Logan petra eo Manticore war ar groaz. Divizout a ra Renfro deviñ ar savadurioù evit kuzhat ar prouennoù. Lazhet eo en afer. Dont a ra a-benn Max da dec'hout gant sikour Joshua (Kevin Durand), ur boud teuzgenek gant TDN ki. Dieubiñ a ra Max un toullad treuzgeneged all, en o-zouez Alec (Jensen Ackles), un X5 all, a labour goude e "Jam Pony Express". Adkavout a ra Max Logan a gouezh kerkent klañv da vervel. Dizoleiñ ar Max ez eus bet lakaet enni ur viruz krouet a-ratozh evit lazhañ Logan. Arabat eo dezho kaout an disterañ darempred korfel ma fell dezhañ chom bev.
Deskiñ a ra Max e oa Joshua ar c'hentañ treuzgeneg betkrouet gant Sandeman, diazezer Manticore.
Deskiñ a reer e oa bet krouet meur a vil bloaz zo ur rummad dreistsoudarded gant ur sektenn tost en he stumm ouzh an Illuminati. Enebiñ a ra ar re-mañ eus treuzgeneged Manticore. Deskiñ a reer goude ez eo Ames White (Martin Cummins), un den karget gant ar gouarnamant da adkavout an dec'hidi, un ezel eus ar sektenn. Pa zeu war wel war groc'hen Max ur gemennadenn iskis bet silet en he zTDN e tesker ez eo Sandeman ur renead eus ar sektenn hag ez eo Ames White e vab. Feal eo chomet White d'ar sektenn ha kas spontus en deus ouzh krouadurien treuzgenek e dad. O welout Max evel un dañjer evit he raktresoù e klask ar sektenn lazhañ anezhi. Kavout a ra Max bod e Terminal City, ul lodenn dilezet eus Seattle m'o deus kavet repu kantadoù treuzgeneged. Pa grog ar polis da gelc'hiañ Terminal City e kendrec'h Max he c'henseurted da stourm evit difenn o zachenn e-lec'h tec'hout. Echuiñ a ra ar stirad gant an arme o kelc'hiañ Terminal City ha moarvat o prientiñ da aloubiñ an dachenn p'emañ an annezidi o sevel o banniel nevez krouet war unan eus ar savadurioù.
Raktres ar c'houlzad 3
Setu an istor : miliadoù a vloavezhioù a-raok hon mare e tremenas an douar dre lost ur steredenn-lostek o lezas warnañ ur viruz a lazhas 97% eus an dud. Piramidennoù Egipt a zo, e gwirionez, mirlec'hioù genetek ma virer TDN ar re a zo chomet bev abalamour d'o difennoù genetek. Savet int bet gant ar sektenn evit gellout treuzkas ar c'hevala genetek-se da izili ar sektenn evit ma vint a re nemeto o chom bev pa zeuio ar steredenn-lostek en-dro. O soñjal e tlee an holl bezañ savetaet e trubardas Sandeman, krouer Max, ar sektenn evit reiñ benveg ar pare d'an denelezh en he fezh. Gwelet e voe Sandeman evel un treitour gant izili all ar sektenn peogwir e tiskare o raktres da adstummañ an denelezh hervez o c'hoant. Kavet en do Sandeman un doare da dreuzkas an digleñved d'an holl dre hanterouriezh Max a vije salverez an denelezh. Ijinet oa bet ur bern doareoù da skignañ digleñved Max dre ar bed gant an aozerien... Taolennet eo bet an dibenn-se er romant diwezhañ ar rummad Dark Angel, "After the Dark", daoust ma ne gouezh den klañv pa zistro ar steredenn-lostek hag e soñjer e oa faziet mik ar sektenn ha tra ken.
Akademiezh Arzoù ha Skiantoù ar Fiñvskeudenniñ
An Akademiezh Arzoù ha Skiantoù ar Fiñvskeudenniñ , pe Academy of Motion Picture Arts and Sciences, pe AMPAS, zo un aozadur stadunanat, annezet e Beverly Hills (California), e SUA. Brudet eo ar prizioù roet ganti, anvet Academy Awards e saozneg hag oskarioù a-wechoù, evel e meur a yezh all.
Elesbed Evrog
Elesbed Evrog, pe Elizabeth of York (e saozneg), ganet e 1466 ha marvet e 1503, a oa rouanez Bro-Saoz adalek 1486 betek he marv. Merc'h, c'hoar, nizez, ha gwreg e oa da rouaned saoz – Edward IV, Edward V, Richard III ha Henry VII; mamm e oa da Henry VIII, ha mamm-gozh d'e vugale, Edward VI, Mary Iañ hag Elesbed Iañ.
Quinto Vercellese
Quinto Vercellese (Quint e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Auprès d'un mort
Auprès d'un mort zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet e 1883.
Alper
Alper zo un anv-paotr turkek savet diwar alp, hag a dalv "haroz" pe "kalonek" hag er a dalv "soudard" pe "gour".
Jordi Turull
Jordi Turull i Negre, ganet d'ar 6 a viz Gwengolo 1966 e Parets del Vallès, zo un alvokad, den a aferioù ha politikour katalan. Ezel eo bet eus ar strollad Convergència Democràtica de Catalunya (CDC) ha goude-se eus ar strollad Partit Demòcrata Europeu Català (PDeCAT).
Ezel eo eus Parlamant Katalonia abaoe 2004, prezidant strollad kannaded Junts pel Sí (asambles evit ar ya) etre 2015 betek 2017, kuzulier prezidantelezh Katalonia, kement ha degemenner gouarnamant Carles Puigdemont etre Gouhere hag Here 2017. Toullbac'het eo abaoe Meurzh 2018 dre urzh lez uhelañ Spagn. Rebechet e vez dezhañ kabalad hag emsavadenn.
Tristan et Iseut
Tristan et Iseut zo anv meur a oberenn c'hallek.
Vouzon
Vouzon a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e kanton La Sologne, en arondisamant Romorantin-Lanthenay, e rannvro Centre-Val de Loire.
Moncrivello
Moncrivello (Moncravel e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Vouzon
Poblañs
War-dro 1 500 a dud a zo o chom eno e 2016.
Le Tronquay
Le Tronquay zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall.
Vouzon
Melestradurezh
E 2014 e voe addilennet Christian Mauchien da vaer.
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Bann Savenneg
Bann Savenneg a oa ur rann velestradurel ha lezvarnel e departamant al Liger-Izelañ e Breizh. Krouet e voe gant lezenn an 23 a viz Eost 1790 ha lakaet Savenneg en e benn. Setu amañ roll ar pemp kanton a yae d'ober Bann Savenneg:
Priotelus
Priotelus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ daou spesad trogoned.
Jenny Slate
Jenny Sarah Slate, bet ganet e Milton (Massachusetts, Stadoù-Unanet Amerika) d'ar 25 a viz Meurzh 1982, a zo un aktourez hag ur gomedianez stadunanat.
Pertengo
Pertengo (Parteng e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Beverly Hills
Beverly Hills zo un anv-lec'h saoznek hag a gaver e meur a vro.
Greggio
Greggio (Gregg e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Pila
Pila zo un anv-lec'h hag un anv-den.
Pantaleone
Pantaleon (e brezhoneg), pe Pantaleone en italianeg, pe Pantalon e veneteg, pe Pantaleone Nicomedia (marvet e 303 pe 305), pe Pantaleimon pe Panteleimon, a oa ur medisin e lez an impalaer Maximianus Herculius ; mont a rae war-dro ar re glañv hep klask bezañ paeet (anarguros e gresianeg, deuet da anargyre e galleg ; saozneg : unmercenary) ; marvet e-giz merzher e Nicomedia.
Apalharpactes
Apalharpactes a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ daou spesad trogoned.
Pantaleone
Brud
Enoret eo ar sant e meur a vro.
Vicques
Vicques zo un anv-lec'h gallek.
Cheesecake
An cheesecake a zo ur wastell graet gant keuz.
Vauville
Vauville zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall.
Vaucelles
Vaucelles zo un anv-lec'h gallek.
Spizella
Spizella a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ breaned, krouet e 1832 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Norzhamerika, Mec'hiko ha Kreizamerika, trizek (13) isspesad dezhe en holl.
Fanouropita
Fanouropita zo ur wastell c'hresian graet gant greun sezam ha tachoù-jenofl.
Pila (Piemonte)
Pile zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Pont-à-Marcq
Pont-à-Marcq a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Pont-à-Marcq eo.
Antoine Kombouaré
Antoine Kombouaré, bet ganet d'ar 16 a viz Du 1963 e Nouméa (Kanaky), a zo ur gourdoner melldroad gall, goude bezañ bet difenner etre 1980 ha 1990.
Abaoe miz Mae 2016 eo gourdoner War-raok Gwengamp.
Calon lân
Calon Lân (kalon c'hlan) a zo ur c'han kembraek. Skrivet eo bet en kantved gant Daniel James (23 a viz Genver 1848–11 a viz Meurzh 1920), hag an ton a zo savet gant John Hughes (1872-1914). Alies e vez implijet ar c'han-mañ gant ar Welsh Rugby Union.
Rive (Piemonte)
Rive zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Glan-y-fferi
Glan-y-fferi pe Glanyfferi (Ferryside e saozneg) zo ur gêriadenn eus Kembre e kreisteiz Sir Gaerfyrddin.
Emañ Glan-y-Fferi e kumuniezh Llanismel, war aod aber an Tywi, er su da gêr Caerfyrddin. Emañ Llansteffan en tu all d'an aber, er c'hornôg, ha deuet eo anv ar gêriadenn eus ar bagoù-treizh (fferi) a oa da vont eus an eil tu d'egile d'an aber. Gouzout a reer e voe treizhet an aber-se gant Gerallt Gymro pa reas e veaj en-dro da Gembre e 1188.
Kreskiñ a reas ar gêriadenn en dreist-holl, pa erruas an tren eno, al linenn etre Caerfyrddin hag Abertawe. Gwechall e oa pouezus ar c'hokesa war an aod eno. Bremañ c'hoazh e teu tud e-leizh da zastum kokez eno ha war aod Bae Caerfyrddin dre vras, pa vez aotre da gregina.
Rive
Rive zo un anv-lec'h e Bro-C'hall hag en Italia.
Emgann Sugar Point
Emgann Sugar Point pe Battle of Leech Lake a c'hoarvezas d'ar 5 a viz Here 1898 e Minnesota, etre Amerindianed ha soudarded ar 3rd U.S. Infantry Regiment eus an United States Army. Pal ar soudarded stadunanat a oa herzel ar penn vandenn preizher Ojibwe Bugonaygeshig (lesanvet "Old Bug" pe "Hole-In-The-Day"). An emgann a zo bet lesanvet "the last Indian Uprising in the United States" (Brezhoneg: "An emsavadeg indian diwezhañ er Stadoù-Unanet").
Tzatziki
Tzatziki zo ur meuz gresian graet gant yaourt, kokombrez ha kignen, hag a c'hall bezañ debret evel digor-pred pe soubilh.
Melozone
Melozone a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Eizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Fuente
Fuente (feunteun e brezhoneg), pe  La Fuente (ar feunteun), zo un anv-lec'h spagnolek, deuet da vout an-tiegezh ivez.
-Gant ar stumm fuen
Freilh
Ur freilh pe ur c'hwist zo ur benveg kozh, e koad, da zornañ an edeier. Teir rann zo anezhañ:
Taolioù
Ur c'hwistad pe ur freilhad a vez lavaret eus an taolioù skoet.
Dre skeudenn e vez implijet ar gerioù-se evit ober anv eus an darempredoù reizhel, pa gomz ur paotr eus reiñ ur c'hwistad da ur plac'h.
Emine
Emine zo un anv-plac'h turkek a glot gant an anv arabek Amina, mamm Mohammed.
Cilurnum
Anv
Rivet & Smit : Talvoudegezh : a cauldron pool = ur stank heñvel ouzh ur c'helorn
Irish cilorn; Old Welsh cilurnn; Welsh celwrn 'bucket, pail'.
Beverly Hills (Kalifornia)
Beverly Hills zo ur gêr eus Kalifornia, e SUA, e kontelezh Los Angeles, gronnet gant kêr Los Angeles. Da gentañ e oa un domani bras, ur  ranch spagnol, ma veze gounezet fav, hag a gouezhas etre daouarn arc'hanterien hag a savas ur gêr eno. 34 290 a annezidi zo enni, kalz anezho a zo aktourien ha tud brudet.
Gotha
Gotha a zo ur gumun e Stad dieub Thüringen (Alamagn).
Mary Stuart
Mary Stuart pe Mary Stewart zo bet anv meur a vaouez e Bro-Skos.
Gwitregad
Ar gwitregad a zo ur wastell graet gant avaloù hag alamandezed gant karamel.
Fresno de Caracena
Fresno de Caracena zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Soria, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Testamant Nevez hon aotrou hag hor salver Jesus Christ
Testamant Nevez hon aotrou hag hor Zalver Jesus-Christ zo ul levr brezhonek embannet meur a wech, e Brest hag e Pariz. Gant ar pastor kembreat John Jenkins e oa bet troet an Testamant Nevez e brezhoneg, hag embannet e oa bet e 1847 evit ar wech kentañ, e Brest. Adembannet e voe e 1851, 1854, 1863 ha 1870. Adwelet e oa bet gant e vab, Alfred-Llenwelyn Jenkins, embannet e Pariz ha moullet e Bro-Saoz, gant ar memes titl bepred war-bouez ar c'hemm "salver/zalver", e 1885, hag adembannet e 1897, 1920, 1927 ha 1935.
Adembannadur 2010
Advoullet eo bet al levr c'hoazh gant Nabu Press e 2010. E talbenn al levr e lenner, dindan an titl, lakeat e brezonec ha reizet hervez ar vam-scrid gregach.
Kalz e tenn al levr-se da d-Testamant nevez hon aotrou Jézuz-Krist, hag a oa troidigezh kentañ an Testamant Nevez e brezhoneg, gant Yann-Frañsez ar Gonideg, embannet en Angoulême e 1827.
Rossa
Rossa zo un anv-tud hag un anv-lec'h e meur a vro.
Lybius rolleti
Lybius rolleti (Pogonornis rolleti kent) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Lybiidae.
Rossa
Lec'hioù all
Lybius rolleti
Anvet e voe Pogonias Rolleti (kentanv) da gentañ-penn (e 1853) gant an evnoniour italian Filippo De Filippi (1814-1867) da zougen bri d'ar chaseour jiboez bras gall Bruno Rollet (1810-1855).
Joseph Bédier
Charles Marie Joseph Bédier, bet ganet d'an 28 a viz Genver 1864 e Pariz hag aet da Anaon d'an 29 a viz Eost 1938 e Le Grand-Serre (Drôme), a oa ul lenneg gall, troet gant lennegezh c'hallek ar grennamzer.
Lybius rolleti
Annez
Kavout a reer ar spesad en Afrika, eus kreisteiz Tchad da viz Republik Kreizafrikan, Soudan ar Su, biz Republik Demokratel Kongo ha hanternoz Ouganda.
Croissanville
Croissanville a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant trizek kumun all d'ober ur gumun nevez: Mézidon-Vallée-d'Auge.
Joseph Bédier
E Collège de France an hini eo e kejas gant Gaston Paris, ar c'hrennamzerour brudet en devoa bet levezon vras warnañ.
Dilennet da ezel eus an Académie Française d'an 3 a viz Mezheven 1920 da erlec'hiañ Edmond Rostand (1868-1918) e voe degemeret enni ent ofisiel d'an 3 a viz Du 1921.
Graet en devoa Langleiz e vad eus al labour talvoudous bet sevenet gant Joseph Bédier diwar-benn an daou garedig mojennel da sevel e brezhoneg e romant Tristan hag Izold etre 1945 ha 1950.
Pharomachrus
Pharomachrus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ pemp spesad ketzaled.
Hannah Höch
Anna Therese Johanne Höch pe Hannah Höch, ganet d'ar 1añ a viz Du 1889 e Gotha (Alamagn) hag aet d'an Anaon d'an 31 a viz Mae 1978 e Berlin, a oa ur c'hrafourez hag un arzourez alaman Dada.
L'Humanité
L'Humanité zo ur gazetenn c'hallek pemdeziek savet e 1904, gant Jean Jaurès, hag aet etre daouarn ar PCF.
Ryder Cup
Ar Ryder Cup a zo ur gevezadeg golf daouvloaziek etre Europa hag ar Stadoù-Unanet.
Oscar
Oscar zo un anv-badez a orin gouezelek.
Les Andelys
Les Andelys zo ur gumun c'hall hag un isprefeti en departamant Eure, er rannvro Normandi. Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Andelysiens anezho e galleg.
Fuentidueña de Tajo
Fuentidueña de Tajo zo ur gumun e Spagn e Kumuniezh Madrid.
Liu Xiaobo
Liu Xiaobo, ganet d'an 28 a viz Kerzu 1955 hag aet da Anaon d'an 13 a viz Gouere 2017, a oa ur skridvarnour, skrivagner, barzh ha stourmer evit gwirioù Mab-Den sinaat. Bet e oa bet enoret gant Priz Nobel ar Peoc'h e 2010. Goulennet e oa bet gantañ ma vije degaset reizhadurioù politikel e Sina, engouestlet e oa bet e meur a gampagn a-enep ar strollad unpenn komunour a ren ar vro.
Arondisamant Chartrez
Arondisamant Chartrez a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Eure-et-Loir hag e rannvro Centre-Val de Loire.
Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Chartrez e 11 kanton hag e 161 kumun :
Gaston Paris
Bruno-Paulin-Gaston Paris, bet ganet d'an 9 a viz Eost 1839 en Avenay-Val-d'Or (Marne) hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Meurzh 1903 e Canas (Alpoù-an-Arvor), a oa ur c'hrennamzerour gall hag ul lizheregour arbennik war ar yezhoù romanek.
E-touez ur bern oberennoù savet gantañ e voe embannet Les Romans en vers du cycle de la Table ronde e 1887 ha Tristan et Iseut e 1894.
Dilennet da ezel eus an Académie Française d'an 28 a viz Mae 1896 da erlec'hiañ Louis Pasteur (1822-1895) e voe degemeret enni ent ofisiel d'an 28 a viz Genver 1897. Labourat a reas er bodad a rae war-dro ar Geriadur gall.
Lybius rubrifacies
Lybius rubrifacies a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Lybiidae.
Fuente el Saz de Jarama
Fuente el Saz de Jarama zo ur gumun e Spagn e Kumuniezh Madrid.
Rossa (Piemonte)
Rossa zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Wahagnies
Wahagnies a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Ketzal
Ar c'hetzaled a zo evned eus ar c'herentiad Trogonidae hag a vev e Kreizamerika, e Mec'hiko dreist-holl.
E Guatemala e vev Eupilotis neonexus, met hiniennoù zo bet gwelet en SUA, en Arizona ar Su, tostik-tost da harzoù Mec'hiko.
An anv
Dont a ra an anv eus ar ger nahouatlek quetzalli, a zo kement ha « pluenn lost vras splann », hag a gaver en anv an doue aztek Quetzalcoatl, an « naer bluek » pe « naer-getzal », pa'z eo unan eus he stummoù. E nahouatleg e reer quetzaltototl anezhañ, gant an elfenn tototl hag a dalv kement ha "labous".
Statud mirerezh
N'emañ ket ar c'hetzaled dre vras en arvar en natur, petra bennak ma'z eo bet lakaet ar spesadoù Pharomachrus moccino hag Euptilotis neoxenus el live NT (Near Threatened, "Tost da vezañ en arvar") gant an IUCN.
Christmas Hymns In the Vannes dialect of Breton
Christmas Hymns In the Vannes dialect of Breton zo un dastumad kantikoù brezhonek eus ar kantved, a greder, e yezh Bro-Wened, embannet e Dulenn e 1956 gant Roparz Hemon hag an Dublin institute for advanced studies.
Navalafuente
Navalafuente zo ur gumun e Spagn e Kumuniezh Madrid.
Le Marquis d'Anaon
Le Marquis d'Anaon zo un heuliad bandennoù-treset istorel gall. Diazezet eo war mojenn ar markiz a Anaon, ur vojenn pobl eus an kantved.
Nekropol Gizah
Nekropol Gizah pe bered-veur Gizah (en arabeg: جيزة يسروبوليس), a reer eus ul lec'hienn arkeologel en Egipt lec'hiet war glann gleiz an Nil e bannlev Kaero. Brudet eo al lec'hienn-se er bed a-bezh abalamour da biramidennoù bras, C'houfou, C'hefren ha Mikerinos, hag eus Sfiñs, testenioù eus sevenadurezh Henegipt, war ur bladenn, un nebeud kilometradoù diouzh kêr.
Le Marquis d'Anaon
Istor
Jean-Baptiste Poulain zo bet kefridiet gant desevel Nolwen, mab baron Grac lesanvet "ar roñfl". Mont a ra neuze an haroz war enezenn Grac. Kejañ a ra gant ar baron hag a zo un den hegarat skiantour a dudi. Siwazh Nolwen ar mab a zo steuziet, pa erru mare koan ez eo degaset ar vugel marvet. Stanket war an enezenn Jean-Baptiste Poulain a zo vont da glask kompren petra a zo erruet.
Nekropol Gizah
Bered-veur Gizah
Emañ Bered-veur Gizah war ur bladenn, er gouelec'h, 8 km diouzh kreiz-kêr Gizah ha 25 km diouzh Kaero. Eno emañ Piramidenn C'houfou (Anavezet ivez evel ar "Biramidenn vras" ha "Piramidenn C'houfou"); Piramidenn C'hefren, un tamm bihanoc'h ; Piramidenn Menkaoura (pe Mikerinos), krenn a-walc'h he ment, asambles gant un niver a savadurioù bihanoc'h anvet "piramidennoù rouanez"; ha Sfiñs Gizah.
Diwar an deir vrasañ, hini C'hefren hepken he deus miret ul lodenn eus he gwiskad orin e maen-raz levnet, tost d'hec'h apex. Seblantout a ra brasoc'h ar biramidenn-se evit hini C'houfou zo en he c'hichen abalamour ma oa bet savet en ul lec'h uheloc'h, ha dre ma'z eo sershoc'h speurennoù ar savadur. E gwirionez ez eo bihanoc'h koulz e-keñver he ment hag he zolzennad.
Bered-Veur Gizah zo bet darempredet abaoe an Henamzer gant beajerien ha touristed, ha brudet e oa er Marevezh hellenadek pa oa lakaet ar Biramidenn vras war roll seizh marzh ar bed gant Antipater Sidon. Hiziv an deiz ez eo an hini nemetañ eus holl ar marzhoù-se a chom.
Lamprospiza melanoleuca
Lamprospiza melanoleuca a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Mitrospingidae.
Anvet e voe Saltator melanoleucus (kentanv) da gentañ-penn (e 1817) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831). Ar spesad nemetañ er genad Lamprospiza an hini eo.
Boued
Bevañ a ra diwar c'hreun, c'hwiled, had ha hugennoù.
Annez
Kavout a reer ar spesad en Amazonia.
Von Arnim
Von Arnim zo anv meur a zen.
Arondisamant Châteaudun
Arondisamant Châteaudun a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Eure-et-Loir hag e rannvro Centre-Val de Loire.
Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Châteaudun e 5 kanton hag e 80 kumun :
Eudromia formosa
Eudromia formosa a zo ur spesad evned eus kerentiad an Tinamidae.
Anvet e voe Calopezus formosus da gentañ-penn (e 1905) gant an naturour arc'hantinat Miguel Lillo (1862-1931).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
Mimus gundlachii
Mimus gundlachii a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Mimidae.
Anvet e voe Mimus Gundlachii (kentanv) da gentañ-penn (e 1855) gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906) da zougen bri d'an naturour kuban a orin alaman Juan Gundlach (1810-1896).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
DLC
DLC pe DownLoadable Content zo ouzhpennadurioù a c'haller pellgargañ hervez lezenn en ur meziant diaz. Koustus pe zigoust e c'hellont bezañ..