cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maria Paoletta Buonaparte
He marv
Da fall ez eas he yec'hed ha mervel a reas e Firenze, 4 bloaz war-lerc'h he breur, d'an 9 a viz Mezheven 1825, ha hi 45 bloaz, divugel, inquiétée pour avoir essayé de rapatrier son frère de Sainte-Hélène. Da Roma e voe kaset hec'h arched, ha hiriv emañ e chapel Borghesiana e Sainte-Marie Majeure Roma.
Gwener Canova
Lavaret e veze e oa kaerañ maouez hec'h amzer. Brudet eo an delwenn varmor savet dezhi gant ar c'hizeller Antonio Canova, evel Venus Victrix, m'he gweler hanter noazh hag en he hanter gourvez. Urzhiet e oa bet gant Camillo Borghese, pried ar briñsez, ha breur-kaer da Napoleone Buonaparte, ha graet e voe an oberenn e Roma etre 1805 ha 1808, war-lerc'h an eured. Kaset e voe an delwenn da di g-Camillo, da Dorino, ha da Genoa goude. Ne erruas er Galleria Borghese e Roma nemet war-dro 1838.
La Galatea
Un oberenn all zo gant Canova, La Galatea, diwar batrom Pauline ivez : en mirdi San Martino emañ an oberenn orin, en mirdi Mulini, en Enez Elba ez eus un addelwenn (copie) à l'île d'Elbe.
John F. Kennedy
Dimezet e oa bet gant Jacqueline Kennedy-Onassis.
Montauban
Montauban zo un anv-lec'h gallek, savet diwar ar ger Mont (menez) hag an anv-den Alban, anv daou verzher kristen.
Brezhonekaet eo bet e Montaoban, Menezalban, Menez-Alban.
Lec'hioù
Meur a gumun zo anvet Montauban.
Feiz
Ar feiz eo kredenn an dud en un doue bennak, en ur relijion, pe en ur gelennadurezh. Komz a reer eus feiz kristen, ha mervel a rae ar verzherien gristen evit o feiz.
Vertuz
Ar feiz zo ivez unan eus an teir vertuz kristen, gant an Esperañs hag ar Garitez.
Lec'hanvadurezh
En un nebeud yezhoù e kaver anvioù-lec'hioù savet diwar anv ur santez roman, a zo Fides e latin:
Duged Akitania
Sede ul listennad eus priñsed, rouaned, ha duged eus Akitania.
Terzhienn-domm
An derzhienn-domm pe terzhienn-alter zo ur c'hleñved degaset gant bakteri ar Salmonella enterica serovar typhi. Tapet e vez pa lonker boued pe evajoù, dour peurgetket, saotret gant feilhañs.
Emmerin
thumb|250px|right|Lec'hiadur Emmerin e [[Kanton Haubourdin hag en Arondisamant Lille]] Emmerin a zo ur gumun eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
Enyo
He far gant ar Romaned a oa Bellona, he devoa muioc'h a vrud.
Ratmir C'holmov
Ratmir Dmitriyevitch C'holmov, (e rusianeg: Ратмир Дмитриевич Холмов, e lituanieg: Ratmiras Cholmovas, e saozneg: Ratmir Kholmov) a zo bet ganet d’an 13 a viz Mae 1925 e Chenkoursk (Rusia) ha marvet d’an 18 a viz C'hwevrer 2006 e Moskov (Rusia).
Mestrc’hoarier echedoù lituanian ha soviedat.
Prenestr
Ur prenestr (prenestroù ha prenester el liester) zo un digor e moger pe toenn un ti, pe un nor, gant ur werenn pe get, evit kaout sklerijenn naturel pe aveliñ ur sal. Prenestroù a vez ivez er c'harbedoù.
Stalaf a vez graet eus al lodenn fiñvus hag a ra ur c'horn gant ar voger a-sonn. E koad, mein mañsonet, brikennoù (adalek an ) pe veton (e kreiz an ) e vez toul ar prenestr. E koad, aluminiom pe PVK e vez ar stern. En nec'h e kaver ar gourin graet e koad pe vaen. Ur gael a c'hall bezañ lakaet e toul ar prenestr, pe ur stign-fubu. Stalafioù ouzhpenn a c'hall bezañ ivez evit en em wareziñ ouzh an heol, an avel pe ar selloù eus an diavaez.
Rombly
Rombly a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Lyndon B. Johnson
Lyndon Baines Johnson, (1908 - 1973), a zo anezhañ 36vet Prezidant Stadoù-Unanet Amerika.
Senedour Teksas e oa. Er bloaz 1963 e kemer lec'h John F. Kennedy hag a zo bet drouklazhet e-kerzh e gefridi. Dilennet e vo evit un eil marevezh kefridi, ha ren a ray ar vro betek 1969.
Anavezet eo gant e bennlizhennoù LBJ. Bras eo bet pouez Brezel Viêt Nam war e labour prezidant.
Konkored
Konkored a zo ur gumun eus Breizh e kanton Ploermael e departamant ar Mor-Bihan.
Anv
Eus kon = uhel, ha (gored), coret = chaoser war ur stêr pe ouzh genoù ur stêr
Kanton Bertincourt
Kanton Bertincourt a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.
Kumunioù
Kanton Bertincourt a yae 18 kumun d'ober anezhañ.
Douger yac'h
Un douger yac'h zo un den pe ul loen zo kontammet gant ur c'hleñved kontammus pe a zoug gen ur c'hleñved genetek, met n'eo ket tizhet gant ar c'hleñved-se ha na ziskouez arouez ebet eus ar c'hleñved eta. Daoust ma n'int ket tizhet gant ar c'hleñved e c'hall an dougerien yac'h reiñ anezhañ d'ar re all.
Mary Mallon, lesanvet e saozneg "Typhoid Mary", a oa un dougerez eus an derzhienn-domm n'he doa arouez ebet. Labourat a reas evel keginerez e meur a diegezh e kêr New York e deroù an ugentvet kantved. Meur a zen a gouezhas klañv diwar an derzhienn-domm en tiegezhioù-se ha bet e oant e dareempred ganti gant Burev ar Yec'hed. Dizoloet e oa e "touge" ar c'hleñved hep bezañ klañv. Ne oa ket tu da zistrujañ ar c'hleñved-se ha klasket e oa difenn outi labourat evel keginerez kuit ma ma vefe tizhet tud all.
Merc'hed ar rouanez Viktoria, ar briñsezed Alice ha Beatrix, a oa dougerezed eus gen an hemofiliezh. O bugale a dreuskasas ar gen-se a-hed ar rummadoù e tiegezhioù roueel Bro-Spagn ha Rusia, ma oant bet dimezet. Klañv e veze ar baotred a zouge ar gen-se gant an hemofiliezh, tra ma veze roet d'ar bugale gant ar merc'hed na oant ket tizhet, int, gant ar c'hleñved.
938
Diwar-benn bloavezh 938 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 938
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 938
Skritur burmek
= Al lizherennoù =
Ar vogalennoù distag
အ အာ အား ဣ(အိ) ဤ(အီ) ဥ(အု) a ā ā i ī u
ဦ(အူ) ေအ့ ဧ(ေအ) အဲ ေဩာ္(ေအာ္) ū e ē ē ō
ဩ(ေအာ) အို အံ ō ō an
Ar vogalennoù stag
Pep lizherenn diazez a ra dave d'ur silabenn enni ar vogalenn diazez "a". Evit chench ar vogalenn diazez-se e vez implijet sinoù ispisial anvet vogalennoù stag.
Implijet e vez vogalennoù distag disheñvel ivez hervez ma vez berr pe hir ar vogalenn ha ganti un donenn izel pe uhel
Setu al lizherenn “k” (က) gant ar vogalennoù stag a, i, u, e, e, o, o
Vogalennoù berr gant an donenn gentañ: က ကိ ကု ေက့ က့ဲ ေက၁့ ကိ့ု
Vogalennoù hir gant an eil tonenn gentañ (izel): ကာ ကီ ကူ ေက ကယ္ ေကာ္ ကို
Vogalennoù hir gant an trede tonenn (uhel): ကား ကီး ကူး ေကး ကဲ ေကာ ကိုး
Ar c'hensonennoù
Er skritur burmek ez eus 33 kensonenn en holl:
Liammoù diavaez:
[http://www.omniglot.com/writing/burmese.htm Omniglot. Lec'hienn dispar diwar-benn an doareoù-skrivañ] (e saozneg) Myanmar Pellgrgañ lizherennoù burmek evit mann
Ganga brizhellek
Ar ganga brizhellek a zo ur spesad evned, Pterocles senegallus an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Tetrao senegallus pa voe deskrivet gant Carl von Linné evit ar wech kentañ e 1771.
Annez
Kavout a c'haller ar spesad e gouelec'hioù Afrika issahara hag eus ledenez Arabia da gornôg India.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar ganga brizhellek en urzhiad Ciconiiformes pe Pteroclidiformes.
Loeiz Bihanig
Bez' ez eo bet Loeiz Bihanig (Landeda 1924 – Sant-Maloù 1998), Louis Bihannic e marilh an ti-kêr, Yannig Kerleon e anv-pluenn, ur skrivagner brezhonek hag ur stourmer evit ar yezh en deus skoazellet ar gelaouenn Al Liamm evel sekretour e-pad meur a vloaz. thumb|400px|right|Bodadeg gant burev Al Liamm 1983-08-17 : Loeiz Bihannig, Yann-Bêr d'Haese, Andrev Latimier, Ronan Huon
E vicher
Goude e goñje e studias e skol ar mor e Pempoull. Echu e studioù gantañ ez eas da eil gabiten ha da gabiten er verdeadurezh-kenwerzh. E-pad ar bloavezhioù-se en doa bet tro da zaremprediñ porzhioù hanternoz Europa, Mor Breizh, ar Mor Atlantel, Afrika, Azia, Amerika an Norzh hag Amerika ar Su. Plijout a rae kalz dezhañ en em gavout gant tud ha sevenadurioù all, daoust d'an dispartioù hir diouzh e dud. War-dro 1950 e koumanantas da « Al Liamm », ha bep bloaz p'en em gave en douar ez ae da gaout Ronan Huon, evitañ da gaout keleier diwar-benn Breizh hag an Emsav. E 1965, e tivizas klask labour en douar, da vevañ gant e familh. Da ofiser-porzh ez eas neuze, e Dieppe da gentañ, hag e Sant-Malo e 1971. Pa oa e Dieppe e krogas en-dro gant kentelioù « Skol Ober », a-raok ober tri rummad eus kentelioù SADED. E 1972 ez eas da gelenner gant « Skol Ober ». Nebeut amzer goude bezañ en em gavet e Sant-Maloù e c'houlennas Ronan Huon digantañ ober war-dro sekretouriezh « Al Liamm ». Ar pezh a reas e-pad pemzek vloaz, o kenlabourat gant Pêr ar Bihan, teñzorer ar gazetenn, hag a oa o chom e Sant-Maloù ivez.
Dimezet eo bet ha bet en deus daou vab, en o zouez Gwenole.
Marvet eo e 1998 ur miz hepken war-lerc'h Andrev Latimier, unan eus e vignoned wellañ. Bez' e oa Andrev Latimier unan hag en deus kenlabouret gantañ el Liamm e-pad kalz a vloavezhioù.
Cerylidae
Cerylidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ dirediged. Diouzh ar rummatadurioù e c'hell e spesadoù bezañ renket en Alcedinidae.
Dic Siôn Dafydd
Dic Sion Dafydd, pe Dic Siôn Dafydd (en doare-skrivañ a vremañ) zo ur C'hembread a ra fae war yezh e vamm en ur flemmgan anvet Cerdd Dic Siôn Dafydd, savet gant Jac Glan-y-gors‎ e 1803. Deuet eo an anv da vezañ patrom ar C'hembread a ra fae war gement tra gembraek zo.
Bellona
Bellona a oa doueez ar brezel (bellum a zo brezel, e latin) gant ar Romaned. Merc'h e oa da Forcis ha Ceto, euzhviled o devoa bet bugale ken euzhus all: ar Graied hag ar Gorgonezed. Gwreg e oa da Veurzh, a-wechoù c'hoar dezhañ. He far e mojennoù Hellaz eo Enio met brudetoc'h egeti eo Bellona. O-div int skeudenn ar brezel gwadek ha diroll.
Dic Siôn Dafydd
Ur C'hembread eo a ra fae war e yezh hag a varmouz ar Saozon. Mont a ra da Londrez ma teu da vout marc'hadour dilhad. Lavarout a ra en deus ankouaet e gembraeg, hag un deiz pa deu da welout e vamm ha ne oar nemet kembraeg ne fell dezhañ komz nemet saozneg.
Bellona
Mojennoù
Dister eo ar mojennoù diwar he fenn, ma kreder ne oa ket roman a orin, met numenat pe etrusk. Re all a soñj e oa doueez ar brezel gant ar Romaned a-raok bezañ distroadet gant Meurzh, savet evel patrom an doue hellazat Ares.
Dic Siôn Dafydd
Ar varzhoneg
Barzhoneg Jac Glan-y-gors zo savet d'ar C'hembread Dic Siôn Dafydd, den dizesk, "mab Hafoty'r Mynydd Mawr", a zivro eus kreiz maezioù Kembre da Londrez evit uhelaat e renk er bed. Dont a ra da vout marc'hadour-dilhad pinvidik er gêr-benn saoz met kuzhat e orin a ra ha lavarout a ra bezañ ankouaet yezh e gavell penn da benn evit plijout d'e vignoned saoz pinvidik.
Bellona
Mojennoù
En oberennoù arzek he gweler gant un tokarn, ur c'hleze, ur goaf. Nemet n'eo ket labezet a wad evel Enio. Alies e vez pignet en ur c'harr-brezel, gant hec'h armoù, o tiskar kement tra a vez war-hent, an Euzh hag ar Marv o vale dirazi: he fennad naered o fuc'hal en-dro d'he dremm entanet, tra ma vez ar Vrud o nijal en-dro dezhi hag o c'hervel, gant he zrompilh, an Trec'h hag ar Faezhidigezh.
Hi eo a weler en delwenn ar "Marseillaise" gant ar c'hizeller gall François Rude.
Dic Siôn Dafydd
Ar varzhoneg
Treiñ fall a ra an traoù gantañ un deiz avat, mont a ra e stal da stalig, ma rank distreiñ da Gembre, ken paour evel kent, ha gouzañv goapaerezh e genvroiz, ha betek hini e vamm.
I wlâd Cymru fe aeth bob cam,
Yn ei gadair yn ergydio,
Yn gweiddi, 'Helo' wrth fotty ei fam.
A Lowri Dafydd dd'wedai ar fyrder,
"Ai machgen anwyl i ydwyt ti?"
"Bachgen Tim Cymraeg; hold your bother,
Mother you can't speak with me."
A Lowri a ddanfonai'n union,
Am y person megys Pâb,
A fedrai grap ar iaith y Saeson,
I siarad rhwng y fam a'r mab!
Yna'r person nôl ymbledio,
A'i tarawodd ar ei ffon,
Nes oedd Dic yn dechrau bloeddio,
O iaith fy mam, mi fedra hon.
Gwech ebet
Meur a varzhoneg all zo bet diwar-benn Dic Sion Dafydd, dreist-holl en XIXvet kantved, evel y baled poblogaidd gant Abel Jones (Y Bardd Crwst). Ym marddoniaeth yr 20fed ganrif ceir epigram ar yr un testun gan Sarnicol:
Brud
Unan eus brudetañ barzhonegoù an XIXvet kantved eo ha plijout a ra atav evit doare. Deuet eo an anv 'Dic Siôn Dafydd' da vezañ patrom ar C'hembread a ra fae war e wrizioù, evel an anv "Uncle Tom" e sevenadur an Afrikamerikaned.
BIOS
BIOS (Basic Input/Output System) a reer e yezh ar stlenneg eus ar goulev (program) hag a dalv da getal (interface) etre ar reizhiad korvoiñ hag ar bennwal (motherboard). Kadavet eo ar BIOS e-barzh ur vemor sonn (ROM Read Only Memory) war ar bennwal hag e c'hell implijout ar roadennoù kadavet e-barzh ar CMOS (Complementary Metal Oxide Semi-conductor) d'anavezout aveadur alvezel ar reizhiad.
Un darn eus ar BIOS a vez kadavet e-barzh ur vemor sonn ROM (an hini na c'hell ket bezañ daskemmet). Un darn arall a vez kadavet e-barzh ur vemor sonn EEPROM (Electrically Erasable Programmable Read-Only Memory) eleze unan hag e c'heller daskemmañ dre skogoù tredan (flasher).
Kefluniañ ar BIOS a c'heller ober dre un etrefas anvet BIOS Setup a c'heller haeziñ ennañ pa vez an urzhiataer o loc'hañ dre bouezañ war ur stokell eus ar c'hlavier ("F2" da skouer, pe "Del/Suppr"). An arventennoù kefluniet gant ar Setup a vez kadavet er CMOS.
Ar POST
Pa vez lakaet an urzhiataer war enaou pe pa vezer oc'h ober un deraouekaat dezhañ e vez ar BIOS o wiriañ ar periant hag a zo e-barzh an ijinenn hag oc'h ober ur prouadiñ warne anvet POST ( Power-On Self Test) da c'houzout hag e vent e stad d'arc'hwelañ (da vont en dro).
Setu amañ ar prouadurioù graet gant ur BIOS, ar POST. Mar kav ar POST ur fazi bennak ec'h arnod da genderc'hel da loc'hañ an urzhiataer evelkent. Hogen, mard eo re c'hrevus ar fazi e paouez ar BIOS al loc'hañ hag ec'h arnod da wereañ, mard eo gallus, ur c'hemmenad ouzh ar skramm. Ec'hodiñ (skignañ) a ra ar BIOS ivez ur steudad sonioù ( beep) evit kemenn ar fazi ; an niver a sonioù a savel rizh ar fazi hervez merk ar BIOS. Ar POST a gas ouzhpenn war porzh a-steud an urzhiataer ur boneg POST (kod POST) a c'hall bezañ lennet gant un ardivink azas.
Setu un nebeud skouerioù evit ur BIOS AMI hag unan IBM a-zivout deznaouad ar fazioù hervez niver a sonioù ec'hodet gant ar BIOS. Ent-reol e vez kavet ster ar bonegoù-se e-barzh teulioù ar pennwalioù.
Deraouekaat ar BIOS
Gallout a reer kemmañ arventennoù ar BIOS, kadavet e-barzh ar vemor CMOS gwaredet gant un daspugner, gant ur goulev kefluniañ anvet SETUP. Gallout a reer ivez deraouekaat ar BIOS mar bez ezhomm. D'he ober ha hervez merk ar BIOS e ranker pouezañ war unan eus stokell ar c'hlavier. Da skouer, evit ur BIOS Phoenix e c'heller adsavelañ arventennoù anspizet (default parameters) kenderc'her ar bennwal dre bouezañ war ar stokell F9. Evit ur BIOS Award e c'heller adsavelañ arventennoù anspizet ar BIOS dre bouezañ war ar stokell F6.
Hizivaat ar BIOS
Tu zo ivez da hizivaat ar BIOS, hogen ur wezhiadenn bismigus e vez bepred d'ober. Kavet e vez war lec'hiennoù ar genderc'herien peadra da hizivaat pep BIOS (upgrades).
1777
Diwar-benn bloavezh 1777 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1777
Ceolwulf Wessex
Ceolwulf Wessex a oa roue Wessex etre 597 ha 611.
Anvet e voe da roue goude marv e vreur henañ Ceol Wessex, peogwir ez oa re yaouank mab, Cynegils Wessex, da ren.
Pevarzek bloazvezh e renas ha Cynegils a yeas da roue war e lerc'h.
Wihtgar
N'eo ket sur e oa un den reolek, avat, rak anv tud Wight a oa Wihtwara ha Wihtwarasburgh. An daou anv-se a denn eus anv kozh an enez ha gwirheñvel eo e oa bet ijinet istor Wihtgar da zisplegañ orin anv an enez.
Halcyonidae
Halcyonidae a oa ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ dirediged.
Sellet e veze outañ gant skiantourien 'zo evel un iskerentiad ivez, Halcyoninae e anv.
Diblaset e oa bet an holl spesadoù a yae d'e ober er c'herentiad Alcedinidae.
Ma
Ma zo ur ger yezhadurel e brezhoneg hag e galleg, hag un anv e meur a yezh.
Roll kêrioù Kerne-Veur gevellet gant ur gêr a Vreizh
Setu listenn kêrioù Kerne-Veur gevellet gant ur gêr a Vreizh:
Chenkoursk
left|thumb|240px|Chenkoursk kent 1917 Chenkoursk (ruseg: Шенкурск) a zo ur gêr a Rusia, e gouarnamant Arc'hangelsk. Penn bann Chenkoursk eo.
Montalbano
Montalbano zo un anv lec'h italianek, kar d'ar Menezalban brezhonek.
Alberico da Barbiano
Alberico da Barbiano a oa condottiero italian er XIVvet kantved ha kont. Ganet e oa e Barbiano di Cotignola, e Romagna, war-dro 1344, ha marvet e Città della Pieve, en Ombria, e 1409.
E vuhez
Mab e oa da Aldisio, un noblañs a orin frank a oa perc'henn da zouaroù e Conio ha Lugo.
Pa oa 30 vloaz e savas ar « Gompagnunezh Sant Jorj », a vode soudarded italian hepken, pa oa ar boaz bete neuze da welout armeadoù soudarded a bep bro dre Italia. Eus e gompagnunezh e teuas soudarded brudet all evel Braccio da Montone ha Muzio Attendolo Sforza, Ugolotto Biancardo, Jacopo dal Verme, Facino Cane, Ottobuono Terzi. Galvet e voe gant ar pab Urban VI ha gant Catherine de Sienne da zifenn Roma diouzh ar Vretoned a oa o kerzhout etrezek Roma da lakaat an eneppab Klemañs VII war gador sant Pêr.
Emgann Marino
Trec'het ar Vretoned, setu Alberico o vont trezek ar c'hreisteiz, war-du Naplez. Faezhañ a reas arme ar rouanez Giovanna I, a oa savet a-du gant Klemañs VII. Anvet e voe Alberico da gonestabl rouantelezh Naplez gant Carlo Durazzo, hêr ar gurunenn.
Diwezhatoc'h e vrezelas evit Gian Galeazzo Visconti, dug Milano. A-gevret gant e vreur Giovanni e tegouezhas e Firenze e 1397. E 1399, hag eñ 55 bloaz, e klevas e oa bet krouget e vreur e Bologna. Neuze e lakaas seziz war Faenza, kêrbenn ar re Manfredi, a oa kiriek da varv e vreur. Pa voe kemeret Faenza e werzhas anezhi d'ar c'hardinal Cossa, a zeuas da vout e washañ enebour. Evit en em zialiñ e viras ouzh tremen karradoù ed eus Toskana e-pad ar gernez e 1405, ma voe eskumunuget gant ar pab Inosant VII. En em dennañ a reas da Naplez. Neuze e klevas anv eus un tabut savet etre e zaou vab, Lodovico kont Zagonara, a oa en em savet ouzh e vreur, Manfredo kontLugo.
Siwazh dezhañ ne zistroas ket da Romagna, ha mervel a reas diwar droug al lounezhi e Città della Pieve d'ar 26 a viz Ebrel 1409 hag eñ 65 vloaz.
thumb|240px|Banniel Alberico, roet dezhañ gant ar pab
Graied
thumb|180px|[[Perseüs o taskor o lagad d'ar Graied, gant Heinrich Füssli.]] Ar Graied (Γραῖαι / Graĩai, e gregach) a oa teir c'hoar e mojennoù Hellaz kozh: Deino (pe Deino pe Persis ), Enyo ha Pemfredo (pe Pefredo). Merc'hed e oant da Forkys ha da gKeto.
O anv
C'hoarezed louet a veze graet anezho ivez. Tostaat a c'haller o anv Graĩai eus ar brezhoneg gwrac'h.
An anv-se a voe roet dezho dre ma oant ganet gant blev gwenn ha roufennoù. Ouzhpenn-se n'o doa nemet un dant hag ul lagad etrezo o-zeir. Pa veze unan war vale pe o tebriñ e veze an div all o kousket. Bevañ a raent en ur vougev war-du ar c'huzh-heol, e-lec'h ma veze noz dalc'hmat.
N'eus meneg anezho nemet e mojenn Perseüs : c'hoant dezhañ gouzout pelec'h edo o c'hoarezed, ar Gorgonezed, o chom ne gavas netra gwelloc'h d'ober eget laerezh o lagad diganto evit ober dezho respont d'e c'houlenn.
Katoligiezh
Ar Gatoligiezh, pe relijion gatolik, a zo ur rann eus ar Gristeniezh roet da welet gant an Iliz katolik ha savadurioù anezhi. He dogmoù hag he fennsturiennoù a zo diazezet war An Testamant Kozh hag An Testamant Nevez. O vezañ ma 'z eo ar Gatoligiezh ur relijion gristen e vez diazezet war buhez ha kelennadurezh Jezuz-Krist. Un iliz eukaristik an hini eo ha krediñ a ra hec'h izili e bezañs Jezuz-Krist e Sakramant an Aoter. Diwar kelennadurezh Tadoù an Iliz hag ar senedoù-Iliz evel hini Trento (1545-1563), hini Vatikan I (1870) pe hini Vatikan II (1962-1965) e vez sturiet an Iliz-se. Evit ar Gatoliked, ar Skritur Santel hag an Hengoun a vez red kelenn ha kehelañ anezho.
Ain (stêr)
Ur stêr eus Bro-C'hall eo an Ain (distaget ), unan eus adstêrioù ar Ron war e lez dehoù, ha dezhi 195 km hed. Treuziñ a ra un departamant anvet heñvel, an Ain.
Katoligiezh
Diouzh ar sifroù roet gant Rom hag embannet bep bloaz er Britannica Book of the Year, bez e vefe 1 131 milion a dud badezet en Iliz katolik. En o mesk, ouzhpenn 600 milion a dud en Amerika ha 275 milion en Europa. Er re-se ziwezhañ e vez kontet an 10 milion bennak a dud a zo katolik hervez liderezh ar Reter.
Un diforc'h a vez red ober etre ar Gatoligiezh hag an Iliz Katolik. Ar ger-mañ a denn d'ar savadurioù ha d'an dud.
Anvidigezhioù
Ar ger « katoligiezh » a zeu eus ar ger gregach καθολικός / katholikós, a dalvez "hollek" pe "hollvedel", da lavarout eo hollvedelezh kemenn ar C'hrist.
Ilizoù ar milved kentañ a rae ortodoksel ha katolik diouto abalamour ma vezent oc'h heuliañ pizh ar "C'hredennoù Reizh" (doxa ortho) hag o sentiñ pizh ouzh hollvedelezh kemenn Jezuz-Krist, pere a veze bodet er savadur nemetañ, Iliz kristen ar C'hornog hag ar Reter. Hervez ar gatoliked, ar ger "katolik" a sinifi meur a dra hag a glot an eil ouzh egile : "hollvedel", "bout unanet er C'hrist" ha "doujañ ar feiz reizh ha klok a venn an Aotrou Doue".
Sened-iliz kentañ Konstantinopl (381) a implij ar ger evit sevel ar C'hredo : « Krediñ a reomp en Iliz santel, katolik hag abostolig ».
Er yezh voutin e vez anv eus ar "Relijion gatolik", hogen, e gwirionez e vefe ret komz kentoc'h eus ar gredenn gatolik, a zo resisoc'h, rak eus ar relijion gristen eo ez eus anv e gwirionez.
Gwenole Bihannig
thumb|upright=1.3|Gwenole Bihannig, kelenner e Diwan Kelenner brezhoneg hag arzoù eo Gwenole Bihanig, Bihannic e marilhoù an ti-kêr, e skolaj Diwan Ar Releg-Kerhuon. Asambles gant e skolajidi en deus troet tri albom Titeuf e brezhoneg : Kenô bed kriz, Burzhud ar vuhez ha Lezenn ar bratell. An ti Bannoù-Heol e Kemper a embannas an tri albom-se.
Buhez
Ganet e voe Gwenole Bihanig e Dieppe d'an 22 a viz Eost 1966. Mab eo da Loeiz Bihanig, skrivagner ha sekretour Al Liamm. Goude ez eas da heul e familh da chom da Sant-Maloù e 1971.
Graet en deus e studioù e Skol-Veur Roazhon m'en deus tapet ur vestroniezh war ar brezhoneg, unan all war ar yezhoù estren pleustrek evit ar c'henwerzh (L.E.A.C., Langues Etrangères Appliquées au Commerce) war ar saozneg hag ar spagnoleg. Goude se e reas e goñje soudard e Fort-de-France (Martinik). Lenner eo bet ivez war ar brezhoneg e skol-veur Galway (Iwerzhon) e-pad daou vloaz. Labouret en deus e skol-veur Freiburg im Breisgau (Alamagn) e-pad ur bloavezh, war-dro ar raktres Sonderforschungsbereich Mündlichkeit und Schriflichkeit ("Kreizenn-enklask kenlabour dre gomz ha dre skrid") diwar-benn an hengoun dre gomz ha dre skrid en Iwerzhon. Kelenner brezhoneg ha tresañ eo bremañ e skolaj Diwan ar Releg hag el lise, keit m'eo bet er Releg hag e Brest). Bet en deus e zoktorelezh war ar brezhoneg e 2005.
Diwan
Embann labourioù skolajidi-liseidi Diwan dre ar gevredigezh Embannadurioù an Hemon
Ganga kof du
Ar ganga kof du (liester : gangaed kof du) a zo ur spesad evned, Pterocles orientalis an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Tetrao orientalis (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
845
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 845
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 845
Ganga kof gell
Ar ganga kof gell a zo un evn, Pterocles exustus an anv skiantel anezhañ.
Annez hag isspesadoù
C'hwec'h isspesad zo dezhañ :
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar ganga kof gell en urzhiad Ciconiiformes pe Pteroclidiformes.
Montalbán
Montalbán zo un anv-lec'h spagnolek.
Marcel Breuer
Marcel Breuer (21 a viz Mae 1902, Pecs, Hungaria – 1añ a viz Gouere 1981, New York) a zo ur savour ha designer arrebeuri. Unan eus krouerien al luskad modern eo. Dedennet e oa gant ar savadurioù kemm-digemm hag ar stummoù eeun.
Breuer ha Bauhaus
Etre 1920 ha 1923 e studias Breuer e Bauhaus Weimar. Goude bezañ bet o labourat en ur burev savouriezh e Pariz e-pad ur bloaz e tistroas da Bauhaus Dessau, evel kelenner. Goude ur pennad e voe lakaet e penn ar stal frammerezh. Goude-se e labouras e Berlin, eno ec’h aozas tiez ha kreizennoù-kenwerzh hag arrebeuri korzennoù metal, avez produet c’hoazh hiziv an deiz.
Roll kêrioù Skos gevellet gant ur gêr a Vreizh
Setu listenn kêrioù Skos gevellet gant ur gêr a Vreizh:
Marcel Breuer
Breuer ha Bauhaus
Breuer a zo brudet dreist-holl evit bezañ ijinet ar gador B3 (anvet ivez Kador Wassily), ar gador gentañ savet en ur implijout korzennoù metal pleget, ha diazezet war barrenne-stur ur marc’houarn. Produet e vez c’hoazh hiziv an deiz.
Bloavezhioù harlu
E 1935 e tec’has kuit da Londrez. Eno e labouras evit Isokon, unan eus embregerezhioù design modern kentañ er Rouantelezh-Unanet. Eno e krouas ur gador hir hag e labouras gant darbrenn voulet. E 1937 ez eas d’ar Stadoù-Unanet. Eno e kelennas e Harvard's architecture school, e-lec’h ma kenlabouras gant Philip Johnson ha Paul Rudolph. Kenlabourat a reas ivez gant Walter Gropius : asambles e savjont tiez tro-dro Boston. O c’henlabour a chomas a-sav e miz Mae 1941 pa grouas Breuer e embregerezh e New York, e-lec’h ma aozas tiez ha kenkizoù. En o zouez « Geller House I » (1945, Long Island). Pa lakaas sevel an ti-se e lakaas e pleustr e vennozhioù war ar sevel tiez : un ti daouduek (kambreier diouzh un tu, ar gegin hag a living diouzh an tu all), un trepas e-kreiz hag un doenn « balafenn » : div doenn stouet war-du ar c’hreiz anezho, ennañ ar c'han-dizourañ.
Distro da Europa
E 1953 ec’h aozas Breuer sez UNESCO e Pariz. Ur wech distro da Europa ec’h implijas kalz ar betoñs, ar pezh a lakaas anezhañ da gemer perzh el luskad anvet garventezouriezh. Unan eus arzourien bouezusañ al luskad modern eo.
Azia Vihanañ
Azia Vihanañ, pe Azia-Vihanañ (Asia Minor e latin) eo anv al ledenez zo e penn pellañ Azia, er c'hornôg. Graet e vez Anatolia anezhi ivez (eus ar gresianeg ανατολη, Sav-Heol en henc'hresianeg, anadolu e turkeg).
Emañ hiriv er stad anvet Turkia. Mont a ra d'ober 96 % eus tachenn hollek ar vro-se.
Orville (Pas-de-Calais)
Orville a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Ardecha
Ardèche (hervez ar galleg), Ardecha (hervez an okitaneg), zo:
Breizh-Izel
Breizh-Izel eo an anv roet da guzh-heol Breizh, al lodenn e-lec'h ma vez komzet brezhoneg ar muiañ.
Anv
thumb|A-gleiz emañ an Norzh war ar gartenn-mañ (1470).
Kartennouriezh
En tu kleiz d'ar c'hartennoù e veze lakaet an Norzh gwechall, neuze ar Reter el laez ("uhel") hag ar Gornaoueg en traoñ ("izel").
Yezh
Ur ster yezhel a roer d'an anv alies: bez eo ar vro ma vez komzet brezhoneg, e-skoaz Breizh-Uhel, a zo ur vro e-lec'h ma vez komzet galleg pe ar gallaoueg, eur parlant a zo heñvel-tre deuzoutañ. Da neuze e c'haller teurel evezh Ouzhpenn-se
Reter-Kreiz
Ar Reter-Kreiz (en arabeg الشرق الأوسط, en hebraeg המזרח התיכון, e saozneg Middle East) zo ur ger a orin saoznek a ya d'envel evit Europeiz, Amerikaned hag Afrikaned, un tolead bevennet gant glann reter ar Mor Kreizdouar hag an harzoù etre Iran diouzh un tu, Pakistan hag Afghanistan diouzh an tu all.
Emañ ar rannved-se en Azia dreist-holl met a-wezhioù e vez lakaet Afrika an Hanternoz hag Afghanistan e-barzh.
Beaurieux (Norzh)
Beaurieux a zo ur gumun eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Aube
Aube zo :
An Aube zo
Doue
Lakaet e vez gant Mab-den dindan anv "Doue" ur boud hollvedel ha peurbadel, ha fiziet ennañ perzhioù-mat ar peurvadelezh speredel (karantez, justis, gwirionez, gouiziegezh).
Kefridi Doue zo, er gevredigezh denel, displegañ krouidigezh ar bed hag orin Mab-den. Dre hanterouriezh un Diouganer e tispleg Doue reolennoù a ranker sentiñ oute evit mont gant e hent hag anavezout an eurvad, er bed-mañ pe en ur bed all, goude ar marv. Dre ar feiz hag ar sentiñ dreist-holl e c'hell Mab-den anavezout bezañs Doue, da lavaret eo en ur vezañ kreder en ur relijion.
N'eo ket gant ar poell eta e tegemer Doue, un emzalc'h a laka tud nann-relijiel da vezañ Dizoue pe agnotisk ha soñjal ez eus kaoz aze eus mojennoù toull ha treuzwiskamant an tadelezh, evit derc'hel ar gevredigezh evel m'eo bet atav.
Ar ger Doue a zo ur ger a vez implijet pa vez anv a relijion hepken. Sell ouzh ar pennadoù war ar relijionoù.
Hervez ar brederourien eo Doue "Tisavour an Hollved" (termenadur roet gant ar frañmasonerezh), "ar C'heflusker kentan" (Tomaz Akwino), "an hini a ro e urzh d'ar bed", da lavaret eo an urzhiataer (ster kozh), an Horolajer meur (Voltaire).
Doue ar Bibl
Hervez ar Bibl eo bet krouet ar bed hag an den kentañ gant Doue. Doue zo unan, er c'hontrol d'ar relijionoù pagan a anavez meur a zoue, ha daoust d'an Testamant Nevez a embann ez eus tri ferson e doue. Doue zo eienenn ar vuhez. Divarvel eo, rak n'eus na deroù na diwezh dezhaén. Emañ e pep lec'h, ha n'eo ket en e demploù nag en e ilizoù hepken. Santel eo, da lavarout eo peurvat, ha kemenn a ra d'an dud kemer perzh en e beurvad.
er relijionoù liesdoueek
An darn vuiañ eus ar relijionoù zo bet liesdoueek en istor an denelezh, en o zouez
er relijionoù undoueek
Meur a relijion undoueek zo
1778
Diwar-benn bloavezh 1778 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1778
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1778
Heyl
Heyl (, saozneg: Hayle) a zo ur gêr a Gernev-Veur e rannbarzh Pennwydh. E 2001 e oa 8.317 a dud o chom eno.
Krouet e oa bet ar barrez e 1888 war ul lodenn eus parrez Phillack hag e 1935 e oa bet enteuzet gantañ da vat dindan anv Heyl. E 1937 e oa bet euneuzet adarre evel ul lodenn eus St Erth.
En-dro d'ar barrez a-vremañ emañ Porth Ia er c'hornôg, Lannudhno er su, Gwinear-Gwithian er reter ha gant Mor Havren en norzh.
Dont a ra anv ar gêr eus ar c'herneveureg heyl "aber" rak lec'hiet emañ e su Aber Porth Ia war ar Stêr Heyl.
TotalEnergies
TotalEnergies SE, anvet Total betek ar bloaz 2021, zo ur gompagnunezh c'hall a ra war-dro klask ha gwerzhañ eoul-maen dre ar bed. Abaoe un toullad bloavezhiou e vez produet ha gwerzhet an holl energiezhioù (tredan, gaz, strud, hag all) gant an embregerezh. Unan eus ar 6 kompagnunezh eoul-maen brasañ er bed eo.
E 2019 e voe adprennet ar gompagnunezh Direct Énergie gant TotalEnergies.
Goral rous
Ar goral rous (Naemorhedus baileyi) a zo ur bronneg daskirier hag a vev e biz India, e Tibet, e Sina, ha Myanmar.
894
Diwar-benn bloavezh 894 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 894
Ganga-Pallas
Ar ganga-Pallas a zo un evn, Syrrhaptes paradoxus an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous e stepinier traezhek eus kreiz Azia.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar ganga-Pallas en urzhiad Ciconiiformes pe Pteroclidiformes.
Adolf Loos
thumb|right|175px|Adolf Loos Adolf Loos (Brno, 10 a viz Kerzu 1870 - Vienna, 23 a viz Eost 1933) a zo ur savour aostrian, brudet gant e savadurioù eeun-tre a denn d’al luskad modern.
E vuhez
Goude bezañ bet o veajiñ er Stadoù-Unanet e penn-kentañ ar c’hantved e voe levezonet Loos gant skol Chicago. Pa zistroas da Aostria e savas reuz etrezañ hag izili luskadoù all evel Secession ha Deutscher Werkbund. Ne voe ezel eus luskad ebet, met kentoc’h diaraoger ul luskad nevez krouet gant Otto Wagner, hag en doa lakaet da bal implij fur perzhioù ar savouriezh. Setu perak e stourmas a-enep da dechoù kinklañ Secession. Hevrez Loos ez eo faos pen-da-benn ar sturdresadennoù, hag e lakaont ar savadurioù da vezañ vil. Hervezañ e tle ar c’hinkladurioù diwanañ eus an danvez, met ne c’hellont ket bezañ « peget » warnañ. E sell war ar savouriezh end eus levezonet red savouriezh an XXvet kantved, dreist-holl e destenn Ornament und Verbrechen (studresadenn ha torfed) bet savet e 1908, hag adembannet gant Le Corbusier en e gelaouenn L'esprit Nouveau. Gwelet eo Loos evel unan eus diaroagerien ar savouriezh vodern.
thumb|left|200px|Looshaus Adolf Loos a voe gwelet evel un den diavaez e amzer, dreist-holl pa ginnigas e raktres evit plasenn Michaelerplatz (Vienna) : pa lakaas sevel Looshaus, e savas reuz rak re eeun e oa ar savadur (savet e-tal palez an impalaer), ar pezh a lakaas bourc’hizien Vienna da vezañ a-enep-groñs, dre ma oant plijet gant savadurioù kinklet da vat, diwar skouer al luskad anvet Ring Vienna.
E-touez arc ‘henkizoù savet gantañ:
E 1920, e voe anvet rener rann kêraozerezh Vienna. Kinnig a reas meur a raktres kêrioù evit ar vicherourien, en o zouez savadurioù gant derezioù. Kinnig ar reas ivezRaumplan, ur steuñv teir ment anezhañ, ennañ pezhioù a c’haller kemmañ o uhelder diouzh an ezhomm. Er raktres e kemeras ivez e kont an diforc’hioù deiz/noz, lec’h prevez/ foran, implijout a reas derezioù evit lakaat kemend-se e pleust. right|thumb|200px| Ti Tzara e Pariz
Levezonet en deus Richard Neutra, Rudolf Schindler ha dizoloet en deus Oskar Kokoschka.
Maoron
Maoron a zo ur gumun eus Breizh e departamant ar Mor-Bihan. Pennlec'h kanton Maoron e oa betek 2015.
Aude
An Aude (okitaneg: Aude; galleg/stumm ofisiel nemetañ: Aude) zo :
Trogon
An trogoned a zo evned eus ar c'herentiad Trogonidae.
Aveyron
Aveyron zo un anv-lec'h gallek :
Saint-Hilaire-Cottes
Saint-Hilaire-Cottes a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Oostrozebeke
Oostrozebeke (e flandrezeg kornôgel : Ôostrôzebeke) a zo ur gumun eus Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.
1112
Diwar-benn bloavezh 1112 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1112
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1112
Goral hirlostek
Ar goral hirlostek (Naemorhedus caudatus) zo ur bronneg daskirier hag a vev e reter Azia (Sina, Korea ar Su, Korea an Norzh ha Rusia).
Wikiarroud
Wikiarroud a zo dezhi da bal krouiñ ur geriadur arroudoù en linenn. Ur raktres wikimedia eo, hag a ziwar-se dieub a wirioù. Ar menoz a zo bet savet gant Daniel Aslton ha lakaet e pleustr gant Brion Vibber. Ur raktres a zo e brezhoneg d'ar chomlec'h-mañ : http://br.wikiquote.org/wiki/Degemer.
Yezhoù tepehouek
Ur skourr eus ar yezhoù totonakek eo ar yezhoù tepehouek (tepehua), ennañ 3 yezh komzet e Mec'hiko:
Trogon lost gwenn
An trogon lost gwenn a zo un evn, Trogon viridis an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous en Amerika.
Azen gouez Azia
Azen gouez Azia (Equus hemionus) a zo ur bronneg karnek a-orin eus Azia ar C'hreiz.
Aibes
Aibes a zo ur gumun eus departamant gall an Norzh e Bro-C'hall.
Kalvennig
Kalvennig a zo un anv hag a vez graet
Yezhoù totonakek rik
Ur skourr eus ar yezhoù totonakek eo ar yezhoù totonakek rik (totonac), ennañ 8 yezh komzet e Mec'hiko:
Pas-en-Artois
Pas-en-Artois a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Wapoeg
Ur yezh damvarv an hini eo.
Leernes
Leernes a oa ur gumun eus Belgia e Proviñs Hainaut betek 1977 ; ur rann eus kumun Fontaine-l'Évêque eo bremañ.
Pasteurekaat
Ar pasteurekaat zo un doare da virout ar boued ijinet gant Louis Pasteur e 1856. Tommañ a reer ur meuz betek ur gwrezverk divizet en a-raok e-pad ur prantad amzer termenet kent e yenaat trumm. Ar gwrezverkoù implijet evit pasteurekaat boued a ya eus 65 °C ha 100 °C ha muioc'h a-wezhioù zoken. En deroù e veze graet gant an ijinadenn-se gant Louis Pasteur evit distrujañ ar bakteri a oa er gwin.
Er pasteurekaat, n'eo ket ar gwrezverk a lazh ar bakteri (memes ma varv ul lodenn anezhe a-raok ma vefe tizhet ar gwrezverk brasañ) met ar fed da yenaat trumm ar boued e diwezh ar basteurekadenn. Abalamour da cheñchamant trumm ar gwrezverk, ar bakteri a c'hall degas kleñvedoù, hag ar re zo pennkaoz d'ar meuzioù da vont da fall, zo distrujet. Digreskiñ a ra ar pasteurekaat an niver a gorrorganegi en un doare sklaer en aozadenn pasteurekaet, met organegoù dañjerus evel ar sporennoù a chom bev.
Ur wezh lazhet ar bakteri a c'hall degas kleñvedom gant ar pasteurekadenn ez eo a-bouez derc'hel ar boued pasteurekaet er yenijenn kuit ma paotfe ar bakteri n'int ket bet lazhet.
Er c'hontrol eus ar poazhañ, ar gwrezverkoù izel a-walc'h implijet evit pasteurekaat boued a ro tu da zerc'hel digemm blas ar boued. Disheñvel eo ar pasteurekaat boued diouzh an teknik implijet evit fardañ Laezh UHT e lec'h ma ne vez distrujet ar c'horrorganegi nemet gant ar wrez.
Implijet e vez ar pasteurekaat evit :
Hiziv an deiz e vez implijet an doare ober se evit meur a seurt boued :
Doareoù all
Graet e vez « pasteurekaat yen » eus an teknikoù mirerezh boued da-heul :
Kanton Croisilles
Kanton Croisilles a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.
Pittem
Pittem a zo ur gumun eus Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.
Kanton Croisilles
Kumunioù
Kanton Croisilles a yae 27 kumun d'ober anezhañ.
Equus
Equus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ ar marc'h, an azen pe ar roudenneg.
Argemmvac'henn
Ar c'hevreizhennoù argemmvac'hel zo ul lodenn a 'n arloadurioù pouezusañ e dezrann, pe en un doare hollekoc'h e jedoniezh pe en domanioù arloadur anezhañ. Bez' ez eus meur a zespizadur kevatal eus ar c'hevreizhennoù argemmvac'hel gwerc'hel:
An despizadurioù diforc'hel a gevaraez da ledañ despizadur ar c'hevreizhennoù argemmvac'hel da gevreizhennoù eus C da C* pe zoken eus an egorioù kempleshañ ; amañ neuze ez arverer anezhañ e mentoniezh riemannian pe e damkaniezh strolladoù Lie, pe c'hoazh e studi aljebroù Banach.
Arloadurioù elfennel ar c'hevreizhennoù argemmvac'hel gwerc'hel pe gemplezh a sell ouzh diskoulmadur an ataladoù orgemmel, mont-en-dro damkaniezh Fourier, .... hogen, tachennoù arloadurioù ar c'hevreizhennoù argemmvac'hl zo ivez ledan kenan : studi kengresk ar strolloù, h.a.
Yonne
Ar Yonne zo:
Penmarc'h
Penmarc'h a zo ur gumun eus ar Vro Vigoudenn, e Kerne-Izel, e mervent Breizh. Gwechall e oa anvet Treoultre he bourc'h.
Douaroniezh
Lec'hiet eo ar gumun e penn su bae Gwaien. Unan eus kumunioù pobletañ ar Vro Vigoudenn eo. Plaen hag izel a-walc'h eo tachennad ar gumun-se. Geunioù aod zo, anvet loc'hoù; darn zo bet disec'het da sevel tiez, e Sant-Wennole dreist-holl.
Peder rann a zo er gumun:
Reier
Ar C'heloù a vez graet eus ar c'herreg a gaver dirak porzh Keriti-Penmarc'h.
Emdroadur ar boblañs abaoe 1793
Emdroadur ar boblañs adalek 1793 betek 2013
Essonne
An Essonne zo :
Penmarc'h
Livourien Penmarc'h
Meur a livour zo bet deuet da livañ da Benmarc'h.
Goral Sina
Goral Sina (Naemorhedus griseus) a zo ur bronneg daskirier hag a vev e Viêt-Nam, India, Sina, Thailand ha Myanmar (marteze ivez e Bangladesh ha Laos).
Goral Himalaya
Goral Himalaya (Naemorhedus goral) a zo ur bronneg daskirier hag a vev e Pakistan, India, Nepal, Tibet, Bhoutan, Sina, ha, marteze, Myanmar.
Doareoù pennañ
Ur geotdebrer krenn e vent eo goral Himalaya, etre 80 ha 130 cm e gorf, 60-80 cm ouzh an draen, ha 25-30 kg a bouez ennañ. Kerniel lemm 15 cm, stouet war an a-dreñv, zo gant ar par koulz ha gant ar barez. Gell pe gris eo e vlevenn verr, gant ur roudenn deñvaloc'h war e gein hag un tarch sklaer war e c'houzoug.
Bevañ a ra war-dro 15 vloaz.
Youkieg
Ur yezh youkiek eo ar youkieg (yuki), komzet gant tro-dro da 6 den nemetken e norzh Kalifornia er Stadoù-Unanet (1990).
Ur yezh damvarv an hini eo.
Goral Himalaya
Emzalc'h
Oberiant eo dreist-holl abred diouzh beure hag e fin an deiz. Goude bezañ bet o peuriñ e tiskuizh ar goral e mougevioù.
Pa vez goloet an douar gant erc'h e ra ar goral gant e voj evit diskoachañ boued kentoc'h eget gant e bavioù.
Preizhet e vez gant loupard an erc'h, liñs Eurazia, ar bleiz gris, chas gouez hag an den (evit e gig, e c'hloan hag e groc'hen). E wad a vez priziet e medisinerezh ar reter.
1779
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1779
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1779
Trogon narina
An trogon narina zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trogonidae. Apaloderma narina eo e anv skiantel.
Sant-Brieg-Maoron
Sant-Brieg-Maoron a zo ur gumun eus Breizh e kanton Ploermael e departamant ar Mor-Bihan.
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed
Skalier
Evit rannañ an dremenadenn etre frapadigoù e vez lakaet un heuliad pazennoù, pep hini lakaet uheloc'h eget eben betek al live uhelañ hag evel-se ne vez nemet ur c'hammedig d'ober evit pignat pe diskenn bep tro. Pep pazenn a vez lakaet war div zousennad santimetroù uheloc'h peurvuiañ. E prenn pe e maen pe e metal pe e simant pe e gwer e c'hell bezañ graet an dirioù. Koulskoude e c'heller krediñ eo bet ijinet an dirioù dre doullañ pazennoù war douar an diribinoù evel ma vez graet e lec'hioù meneziek zo. Kavet e vez dirioù toullet er c'herreg ivez. Stumm kozh an dirioù fardet a zo bet ar skeul ivez, homañ e prenn peurvuiañ.
Orne
An Orne zo :
Skalier
Meur a stumm a zo d'an dirioù : eeun, rodellet, troidellet (anvet biñs neuze), darn o devez kornioù.
Kanaouenn
E Pardon Kolloreg e kaner:
Orne
Orne zo un anv oet da stêrioù all ivez :
Capcir
thumb|Pelec'h emañ Capcir e departamant Pireneoù ar Reter Capcir zo ur rannvro istorel (comarca) eus Katalonia an Norzh. Emañ en hanternoz da Alta Cerdanya hag er c'hornôg da g-Conflent. En hanternoz dezhañ emañ Okitania. Treuzet eo gant ar stêr Aude, a red war-du an hanternoz. Formiguera eo ar gêr-benn.
thumb|center|600px|Lenn [[La Bollosa, e Capcir.]]
Westrehem
Westrehem a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Ruiselede
Ruiselede (e flandrezeg kornôgel:Ruuslee) a zo ur gumun eus Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.
Dordogna
An Dordogna (Dordonha en okitaneg ; Dordogne e galleg hag ent-ofisiel) zo ur stêr e kreiz Bro-C'hall, 483 km hed dezhi, adstêr d'ar stêr Garona ; goude ar c'hember er  Bèc d'Ambés e tro an Dordogna hag ar Garona da aber Gironde. Diwar-lerc'h ar stêr-mañ eo bet anvet departamant an Dordogne.
C'hoarvezout a ra an  Dordogna war lez ar Puy de Sancy, uhelañ menez an Torosad Kreiz,  eus kember daou frou d:  an Dore, a oa d'hec'h eien 1 694 m a uhelder e 1864, a ver enni an Dogne, en ur c'hember 1 366 m a  uhelder, e kumun ar Mont-Dore e-harz  ar Puy de Sancy.
Bageal warni a vez graet adalek kêr Liborna. Dour ar mor a zeu enni avat betek Castillon-la-Bataille.
Roet eo bet al label "Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor" da Vro Flondrenn an Dordogna.
1399
Diwar-benn bloavezh 1399 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1399
Pommera
Pommera a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Kampionad belgiat an echedoù (maouezi)
Kampionad belgiat an echedoù (maouezi).
David gant penn Goliat
David gant penn Goliat zo anv meur a daolenn gant Caravaggio:
Remziad ekologiezh
Unan eus daou strollad ekologour pennañ e Frañs eo Remziad Ekologiezh. Gant Brice Lalonde e 1990 e oa bet krouet dindan ali François Mitterrand.
Noël Mamère a voe bez-prezidant eus 1992 da 1994 met kaset kuit e voe ha krouiñ a reas e strollad dezhañ e-unan, Convergences écologie solidarité, ag en em veuzias er Re C'hlas. Do dostoc'h eus an tu-dehou ez a Remziad Ekologiezh neuze ha Patrice Hernu a ya d'e bennsekretour. Goude c'hwitadenn ar genvreutaerezh gant an UDF ez elo kuit eus ar strollad da vont davet Nerzh Demokratel François Bayrou.
France Gamerre a zo prezidant ar strollad hiziv met n'eo ket aet da benn d'en em ginnig d'an dilennadeg prezidantel 2007. Kinniget en-deus Remziad Ekologiezh 85 danvez-kannad en dillenadegoù lezennel 2007 met 40 anzho hepken o-deus gounezet muioc'h eget 1%. Skorennoù-arc'hant n'o-deus ken neuze.
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Erquelinnes
Erquelinnes (e walloneg : Erkelene) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Hainaut.
Bharal bras
Ar bharal bras, pe dañvad glas, (Pseudois nayaur) a zo ur bronneg daskirier hag a vev e Himalaya (India, Pakistan, Sina, Nepal, Tibet ha Bhoutan).
Kanton Dainville
Kanton Dainville a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.
Kumunioù
Kanton Dainville a yae 10 kumun d'ober anezhañ.
Porth Ia
Porth Ia (LFE: [ˌpɔrθ 'i:a], e saozneg: St. Ives) a zo ur gêr a Gernev-Veur e rannbarzh Pennwydh. E 2001 e oa 11.165 a dud o chom eno. Lec'hiet eo ar gêr etre Pennsans er su ha Kammbronn er reter.
Hervez ar vojenn e vije bet savet Porth Ia gant ur santez eus Iwerzhon, Santez Ia, er. Anv saoznek ar gêr a seblant bezañ ur saoznekadur eus anv ar santez, zo enoret en iliz ar barrez.
Gwezhall e oa ar pesketaerezh diazez an ekonomiezh lec'hel met aet eo d'an traoñ ha bremañ eo deuet Porth Ia da vezañ ul lec'h evit vakañsiñ dreist-holl. Gevellet eo gant Kameled e Breizh.
Maubeuge
Maubeuge a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant gall an Norzh e Bro-C'hall.
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Eil Brezel-bed:
Dave ha notennoù
{Daveoù}}
Feilhañs
Istor
Amspis eo orin ar feilhañs. War a ouzer e voe ganet e Siria hag e Kaldea (er Su da Vaghdad en Iraq a-vremañ) kent en em skuilhañ dre Anatolia, Enez Rodos, Sikilia, an Inizi Baleares, Spagn hag Italia. Er vro diwezhañ-mañ e voe Faenza al lec'h kentañ ma voe fardet feilhañsoù e dibenn ar goude un hir a hengoun er poderezh a veze brudet dija en amzer an Impalaeriezh roman, alese ar ger "feilhañs" dre ar galleg faïence (faenze ha fayence e 1589, faiance e 1642). En e varr e voe arz ar feilhañserezh en Italia e dibenn ar.
E deroù ar e voe galvet Italianiz da Vro-C'hall a-benn staliañ ar feilhañserezhioù kentañ e Pariz, Lyon, Rouen, e Saintes ma oa staliet ar feilhañsour Bernard Palissy (c. 1510-1589 pe 1590) hag e Saint-Porchaire, a zo ur c'harter eus Bressuire hiziv.
E deroù ar e voe staliet feilhañserezhioù meur e Mostiers Santa Maria (Alpoù-Provañs-Uhel), Nevers, Rouen ha Straßburg. Greantioù brudet a voe savet e Brussel, Delft, Frankenthal hag e L'Alcora e Spagn.
Diwezhatoc'h, e 1690, e voe staliet ar feilhañserezh Bousquet e Kemper, d'ar mare ma oa ar feilhañserezh saoz diouzh ar c'hiz ha ma krogas ar porselen d'ober berzh ivez.