cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Georges Jouin
Buhezskrid
E dad a oa livour hag e vamm kanerez. Goude bezañ bet gwerzher levrioù en e levrdi Kornôg betek 1988 ha merzet gantañ e oa barrek da sevel barzhonegoù e krogas da sevel kanaouennoù gant mignoned sonerien. Div bladennig 45 tro a voe embannet e deroù ar bloavezhioù 1990 a-raok an daou CD Jabadao Blues ha Breton Connection's enno ur meskaj rock ha rythm 'n' blues kanet a-bep-eil pe e galleg pe e saozneg ha dreist-holl e brezhoneg. Levrioù bannoù-treset a reas ivez, gant Tramber, Le secret de Plégastel (embannet e ti Albin Michel). Oadet a 40 vloaz e oa Georges L. Jouin pa varvas diwar ur c'hrign-bev. E oberennoù a chom stag ouzh sevenadur Breizh, ar rock hag ar riboul da viken.
Berthe Morisot
Berthe Morisot (14 a viz Genver 1841 - 2 a viz Meurzh 1895) a oa ul livourez c'hall stag ouzh luskad an impresionouriezh.
Ganet e oa e Bourges (Cher), ha gournizez e oa d'al livour Jean Honoré Fragonard. Gant he c'hoar Edma, he devoa studiet arz al livouriezh, dre livañ diouzh skouer al livadurioù diskouezet e mirdi al Louvre. Eno e reas anaoudegezh gant Fantin-Latour.
Adalek 1861 e studias Berthe hag Edma gant Jean-Baptiste-Camille Corot e Ville-d'Avray. Perzh a gemer Berthe Morisot e Saloñs 1864, e hini 1865 goude, ma kinnigas un nebeud gwelvaoù.
E 1868 e reas anaoudegezh gant Manet, ha patrom e voe-hi dezhañ evit meur a livadur : Le Balcon, Le Repos, Berthe Morisot au bouquet de violettes.
E 1874 e tilezas ar Saloñs ofisiel evit kemer perzh e diskouezadeg Monet, Sisley, Renoir hag all.
Er bloaz-se end-eeun e timezas gant Eugène Manet, breur Édouard. Pa varvas he gwaz e 1892 e vanas klañv, ma fizias he merc'h Julie Manet er barzh Stéphane Mallarmé hag en Auguste Renoir, dezhañ d'he c'helenn war al livouriezh.
Estreget oberennoù Camille Pissarro ne voe nemet he re a voe diskouezet en holl ziskouezadegoù kentañ an Drivladelourien.
Evel d'he c'hamaradez Mary Cassatt e plijas da Verthe Morisot livañ merc'hed, bugale, ha pennadoù eus buhez an tiegezhioù.
Priziet e vez atav ar vuhez a zifluk eus ar stummoù dispis a zamweler en he zaolennoù hag eus kan al livioù war al lien.
Breizh
Bet eo al livourez e Breizh, graet ganti un toullad taolennoù e korn An Oriant.
Poltrederien Berthe Morisot
Meur a emboltred anezhi he deus graet. Livet eo bet gant he mignoned Renoir hag Edouard Manet, he breur-kaer, ivez.
Rannvro Moravia ar Su
Rannvro Moravia ar Su (tchekeg : Jihomoravský kraj) a zo ur rann velestradurel (kraj) er Republik Tchek, lec'hiet e mervent Moravia. War-bouez, Jobova Lhota, hag a zo e Bohemia. Brno eo ar gêr-benn. 7 196,5 km² eo gorread ar Rannvro hag e 2006 e oa 1 132 563 annezad enni (stankter : 163 annead/km²).
Banniel an arallrevelezh
Skeudenn:Arallreizh.6.jpg
Kim Jong-il
Kim Jong-il (Hangeul: 김정일; Hanja: 金正日, Kim Chŏng-il) a oa bet ganet e Siberia d'ar 16 C'hwevrer 1942, ha marvet d'ar 17 a viz Kerzu 2011. E penn Norzh-Korea eo bet adalek 1994, pa oa aet e dad Kim Il-sung d'an anaon, betek e varv. Graet e veze anezhañ «ar renour ker». Kendalc'het en deus da gas war-raok ar renad savet gant e dad, da lavaret eo un diktatouriezh ferv kar d'ar stalinouriezh, serret ar vro warni hec'h-unan, gant ur pouez kreñv-meurbet eus an arme. Dindan e renad ez eus bet diorroet armoù nukleel (taolioù-arnod ar vombezenn atomek). E vab Kim Jong-un en deus kemeret penn ar vro war e lerc'h. War-lerc'h e varv, e miz Ebrel 2012, eo bet anvet da "Brezidant peurbadel" Kengor an Difenn Broadel, pennañ aozadur ar renad, ha da "Sekretour hollek peurbadel" ar strollad nemetañ.
Richarzh II (dug Normandi)
Richarzh II (996-1026), mab da Richarzh I, dug Normandi, a voe dug ivez war-lerc'h e dad.
Dimeziñ a reas da Judit, merc'h Konan I, dug Breizh, ha pemp bugel o doe:
David Forsyth (c'hoarier echedoù)
David Forsyth a zo bet ganet e 1854 e Skos ha marvet e 1909 e Zeland-Nevez.
C'hoarier echedoù skosat.
Merkañ a reas 5,5 poent en unnek partienn eus Kampionad Skos 1889 (29 a viz Gouere-2 a viz Eost).
Ardecha (departamant)
An Ardecha (en okitaneg), Ardèche (hervez ar galleg, hag ent-ofisiel) zo un departamant eus kreisteiz Bro-C'hall, er rannvro Arvern Ron-Alpoù. Klotañ a ra tamm-pe-damm gant ur broviñs kozh anvet Vivarais. Emañ an departamant en Okitania.
David Forsyth (c'hoarier echedoù)
E penn rubrik an echedoù er gazetenn sizhuniek skosat Glasgow Weekly Herald e voe.
Guy Dauphin Environnement
GDE, pe Guy Dauphin Environnement, zo ur gompagnunezh c'hall, diazezet e Normandi, e-kichen Caen, a ra war-dro prenañ lastez greantel ha kuzhat anezho en douar.
David Forsyth (c'hoarier echedoù)
Anavezet eo evit an doare bet savet da notenniñ al lec'hiadurioù echedoù, anvet Notennadur Forsyth. Graet e vez bremañ Notennadur Forsyth-Edwards outi dre ma oa bet kemmet un tammig..
Guy Dauphin Environnement
Mesket e vez ganto lastez a bep seurt evel evit kuzhat o gwir natur. Douaroù o deus prenet e meur a lec'h evit ober o labour sioul.
Ardecha (departamant)
Dont a ra e anv eus ar stêr Ardèche. Privàs eo ar pennlec'h anezhañ.
Guy Dauphin Environnement
Breizh
E Breizh o deus prenet 330 devezh-arat e Plourae da verniañ lastez dañjerus. Daoust da enebiezh tud ar vro e c'hallfe ar prefed reiñ e aotre d'ar gompagnunezh. Raktresoù all zo gant ar gompagnunezh e Breizh, e Gwenvenez ha lec'hioù all.
Mell-droad
Arc'hantet eo ar skipailh Stade Malherbe Caen Calvados Basse-Normandie gantar GDE.
Waterloo (Belgia)
Waterloo (e walloneg : Waterlô) a zo ur gumun eus Belgia.
Ploceidae
Ploceidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1836 gant al loenoniour svedat Carl Jacob Sundevall (1801-1875).
Diouzh Doare 8.2 an IOC World Bird List ez a pemzek genad golvaneged bihan d'ober ar c'herentiad :
Pesk-heskenn
Ar pesked-heskenn eo ar pesked mor a ya d'ober ar c'herentiad Pristidae. Kondriktied (pesked migornek) int, evel ar rinkined hag ar raeed.
Alofonenn
E yezhoniezh e vez implijet an termen alofonenn (saoz.: allophone) war dachenn ar fonologiezh evit komz eus meur a fonenn damheñvel o tennañ d'an hevelep fonem, da lavarout eo doareoù distagañ resis ur fonem hervez doare-komz pep hini, ur rannyezh pe c'hoazh hervez kenarroud fonetikel ha framm morfologel ha/pe fonologel ur fonem.
Graet e vez an diforc'h etre daou zoare alofonenn disheñvel o mont-en-dro:
Heñveladur (yezhoniezh)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen heñveladur (saoz.: assimilation) war tachennoù ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ar fed ma c'hell kemmañ perzhioù resis ur fonem dre levezon ur fonenn all tost outañ, da skouer "amforenn" ma c'hell bezañ distaget [ɱf] e lec'h [mf] dre ma teu da vezañ distaget al lizherenn "m" gant ar gweuz izelañ o stekiñ ouzh dent krec'h kentoc'h evit gant an diweuz o stekiñ an eil ouzh eben dre levezon ar gensonenn gweuz-dent [f] a deu diouzhtu war he lerc'h.
Tennañ a ra an heñveladur kensonennoù koulz ha vogalennoù, da skouer "lavarit" > "livirit" e rannyezhoù brezhonek 'zo, pe zoken tonennoù (s.o. ivez "sandhi") ha gallout a ra bezañ skrivet pe get hervez reolennoù reizhskrivañ pep yezh ha hervez pep degouez resis.
Arguzenn (yezhoniezh)
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kevreadurezhel arguzenn pe korzhiad (gall. actant, saoz. argument) evit komz eus ur sintagm hag a diskwel bezañ liammet ouzh ar verb en ul lavarenn.
Heñveladur (yezhoniezh)
Pevar doare heñveladur disheñvel ez eus:
Ha bez' a c'hell bezañ levezonet n'eus forzh psuert perzh eus ur fonem, da lâret eo:
Arguzenn (yezhoniezh)
Graet e vez arguzennoù beskellek (saoz. oblique arguments pe complements) eus an arguzennoù a eil-renk (saoz. non-core), peurliesañ sintagmoù adstagennek (saoz. adpositional phrases) o resisaat ur prantad (d.s. evit beure), ul lec'h (d.s. er gêr) pe resever un ober (ds. eviti).
E brezhoneg eo bet graet gant an termen "renadenn" evit complement, levezonet gant ar fed ma vez graet e galleg gant "complément d'objet direct" (saoz. direct object; "Renadenn eeun") ha "complément d'objet indirect" (saoz. indirect object; "Renadenn dieeun") met anat eo eo direizh an termen-se rak kevatal e ranker bezañ d'un arguzenn a eil-renk ha koulskoude e ra dave an termen "renadenn eeun" d'un arguzenn ziazez.
Implij an arguzennoù a c'hell bezañ ret pe diret: ret eo an arguzennoù diazez ha diret ar re a eil-renk.
P'en devez ur verb un arguzenn graoñellek nemetken (da lâret eo, ar rener) e vez graet amdranzitivel (saoz. intransitive) anezhañ; p'en devez div e vez graet tranzitivel pe unandranzitivel anezhañ, o vezañ m'eo an eil arguzenn ur renadenn eeun. P'en devez ur verb teir arguzenn (da lâret, div arguzenn ouzhpenn ar rener), evel e brezhoneg reiñ, e vez graet daoudranzitivel anezhañ, o vezañ m'eo an trede arguzenn ur renadenn dieeun. Valañs (pe amsav ; saoz. valency) a vez graet eus niver a arguzennoù pep verb.
Gant pep yezh er bed e vez implijet troadoù (d.s. al latin) pe rannigoù (d.s. ar brezhoneg "a/e") ha/pe urzh ar frazenn (d.s. ar saozneg) evit merkañ roll pep arguzenn er frazenn, daoust ha ma ranker o c'hompren dre dielfennañ ar c'henarroud ivez e meur a yezh evel ar sinaeg pe ar japaneg.
Arguzennoù steroniel
Ouzhpenn an arguzennoù kevreadurezhel deskrivet betek-henn e c'hell ur verb kaout arguzennoù steroniel ha ne glotont ket dre ret gant ar re gevreadurezhel.
E-touez an arguzennoù steroniel aliesañ e kaver ar graer hag ar gouzañver met kavet e vez arguzennoù steroniel all ivez.
E lavarennoù gwirion ne deu war wel nemet an arguzennoù steroniel ha rankout a ra bezañ an arguzennoù kevreadurezhel dre dielfennañ ster al lavarenn ha kemmañ a ra a yezh da yezh evit a sell ouzh peseurt arguzennoù steroniel a rank dont war wel dre ret evel arguzennoù kevreadurezhel. Setu un nebeud skouerioù :
E saozneg, ar verb put « lakaat » a rank bezañ implijet gantañ teir arguzenn gevreadurezhel, da lâret eo ur rener, ur renadenn dra hag un elfenn lec'hian. Teir arguzenn steroniel en deus ar veb-mañ ivez : graer, tem ha pal, da skouer :
E japaneg, avat en deus ar verb oku (置) « lakaat » an hevelep arguzennoù steroniel (graer, tem ha pal) met disheñvel diouzh ar verb heñvelster saoznek eo arguzennoù kevreadurezhel ar verb japanek-mañ, ha gallout a reer e japaneg :
N'eo ket honnezh ur frazenn reizh hervez yezhadur ar saozneg dre ma vank dezhi an trede arguzenn gevreadurezhel ret, da lâret eo an arguzenn lec'hiañ.
Dre kemmañ an tu yezhadurel, da skouer mont eus an tu ober d'an tu gouzañv, e c'hell bezañ kemmet ivez valañs an arguzennoù kevreadurezhel pe eilpennet e c'hell bezañ an arguzennoù kevreadurezhel an eil gant eben, daoust ha ma van digemm atav an arguzennoù steroniel. Da skouer :
Odysseas Elytis
Odysseas Elytis a oa ur barzh gresian ganet e Heraklion d'an 2 a viz Du 1911 ha marvet en Aten d'an 18 a viz Meurzh 1996.
Bet en deus priz Nobel al lennegezh e 1979.
Reizhiad vogalennek a-serzh
Er yezhoniezh e vez implijet ar gerioù reizhiad vogalennek a-serzh (saoz.: vertical vowel system) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz diwar-benn ur reizhiad vogalennek implijet gantañ ur ment hepken evit diforc'hañ ez-fonemek etre vogalennoù disheñvel.
Gallout a rafed implijout pevar ferzh pe ment disheñvel evit lakaat kemm etre vogalennoù, da lâret eo ar rontder, an araokder, an adreñvder hag an uhelder, met ez-resis e ra dave ar reizhiadoù vogalennek a-serzh d'ar fed ma talvez an diforc'h uhelder evit lakaat kemm etre vogalennoù fonemek, da lâret eo liveoù serrder ha digorder ar vogalennoù.
Ral a wezh eo seurt reizhiadoù bezañ a-serzh dre ret war al live fonetikel avat, da skouer gant ar witchiteg e vez implijet ur reizhiad vogalennek a-serzh ennañ div vogalenn a-raok (/e/ hag /i/) hag ur vogalenn a-dreñv (/a/) ha kavet e vez ivez un [o] dre enteuzadur ur vogalenn verr mui an hantervogalenn /w/ mui ur vogalenn verr all.
Keltibereg
Ur yezh keltiek eus skourr yezhoù keltiek ar c'hevandir eo ar c'heltibereg komzet gwechall el ledenez iberek. Aet eo da get er goude JK. Skrivet e veze gant al lizherenneg iberek ha diwezhatoc'h - goude aloubadeg Iberia gant ar Romaned - gant al lizherenneg latin ivez. Kavet eus bet un nebeud testennoù c'heltiberek, ar re pouezusañ anezho e kêriadenn Botorrita (keltiberek: Contrebia Belaisca) e-kichen Saragosa. Evel er yezhoù gouezelek n'eo ket bet emdroet ar /q/ hengeltiek e /p/ e keltibereg. Renket e vez ar yezh-mañ e-touesk ar yezhoù q-keltiek neuze.
Reizhiad vogalennek a-serzh
Hervez dielfennadurioù 'zo e c'hellfe bout reizhiadoù vogalennoù a vent mann, da lâret eo enne ur vogalenn fonemek nemeti, evit rannyezhoù abc'hazek 'zo hag evit ar c'habardeg met ar goulakadur-se n'eo ket bet degemeret gant an darn vrasañ eus ar glaskourion.
Keltibereg
250px|thumb|left|Taolenn Botoritta 1
Reizhiad vogalennek a-serzh
Kavet e vez reizhiadoù vogalennek a-serzh er yezhoù-mañ:
Kavet e vez ivez ur seurt reizhiad vogalennek a-serzh evit a sell ouzh vogalennoù berr an iwerzhoneg dre ma vez diforc'het kenetreze hervez o live digoradur/serrder nemetken daosut ha ma vez enebiet vogalennoù a-raok ha vogalennoù a-dreñv evit a sell ouzh ar vogalennoù hir.
Tu-etre
Er yezhoniezh e vez implijet an termen tu-etre (saoz.: "middle voice") evit komz eus un tu yezhadurel hanter-hent etre an tu-gra hag an tu-gouzañv, dre ma ne c'hell ket bezañ renket ar rener nag evel c'hraer rik na da c'houzañver rik ar frazenn, gantañ perzhioù o tennañ koulz d'an eil ha d'egile.
En henc'hresianeg
E henc'hresianeg eo alies emoberek ster an tu-etre, a c'hell bezañ tranzitivel pe amdranzitivel. A-wezhoù e c'hell bezañ implijet an hevelep frammadur evit merkañ an arbennelezh.
Kenglotaat a c'hell stumm an tu-etre gant hini an tu-gouzañv, da skouer:
Verboù emober rik pe verboù deponant int deuet da vezañ e gresianeg a-vremañ.
E latin hag er yezhoù romanek
Diorroet e oa bet verboù deponant al latin diwar tu-etre ar c'hent-indezeuropeg
Deuet d'o zro da vezañ verboù brizhemober (media tantum) implijet gant meur a yezh romanek a-vremañ, da skouer:
En islanedeg
Unan eus ar yezhoù indezeuropek a-vremañ ral pe raloc'h implijet gante un tu-etre rik eo an islandeg merket gant al lostger "-st", da skouer:
Gwelit ivez:
Grammatical voice Actief/passief (taalkunde) Залог (грамматика) Passiivi
Plergar
Plergar (Plerguer e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Parulidae
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List ez a triwec'h genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :
Kallichore (loarenn)
Aœde (gresianeg Καλλιχόρη) pe Yaou XLIV a zo ul loarenn gilgradek direizh Yaou. Gant ur strollad a steredonourien eus Skol Veur Hawaï e voe dizoloet e 2003. Hi a berc'henn da strollad Karme, ur strollad a loarennoù a gelc'htro etre 23 milion km ha 24 milion km gant ur stouadur a 165°.
Tennañ a ra e anv eus Kallichore, unan eus nimfenned a zesavas Dionysos
Avroult
Avroult a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
1581
Diwar-benn bloavezh 1581 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1581
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1581
Matthew Gregory Lewis
Matthew Gregory Lewis (9 a viz Gouere 1775 e Londrez - 14 a viz Mae 1818) a oa ur skrivagner hag ur c'hoarivaour breizhveuriat. Alies e vez graet "manac'h" anezhañ, rak brudet e voe a-drugarez d'e romant The Monk (Ar manac'h) a skrivas e 1796. Unan eus skrivagnerien luskad al lennegezh c'hotek e voe.
Pesk-heskenn Leichhardt
Pesk-heskenn Leichhardt (Pristis microdon) a zo ur pesk migornek. Bevañ a ra e meurvor Indez hag e kornôg ar meurvor Habask.
Czesław Miłosz
thumb|right|Czesław Miłosz e 1998. Czesław Miłosz a oa ur skrivagner poloniat ganet e Šeteniai (Impalaeriezh Rusia) d'an 30 a viz Even 1911.
Skrivet en devoa barzhonegoù, esaeoù ha romantoù.
Aet e oa bet priz Nobel al lennegezh gantañ e 1980.
Goude bezañ bet o chom e Washington, Pariz hag e Kalifornia e oa marvet e Kraków (Polonia) d'ar 14 a viz Eost 2004.
1001
Diwar-benn bloavezh 1001 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1001
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1001
Rannvro Pardubice
Rannvro Pardubice (tchekeg : Pardubický kraj) a zo ur rann velestradurel (kraj) er Republik Tchek, lec'hiet e reter Bohemia, gant ul lodenn e gwalarn Moravia. Dont a ra hec'h anv eus hini he c'hêr-benn, Pardubice. 4 519 km² eo gorread ar rannvro hag e 2005 e oa 505 584 annead enni (stankter : 112 annezad/km²). War-dro 60% eus gorread ar rannvro a vez implijet da labourat an douar.
Deinze
Deinze a zo ur gêr hag ur gumun eus Flandrez Belgia e proviñs Reter-Flandrez.
Devedig-drez
An devedig-drez (pe devedig-garzh) a zo un evn bihan, Sylvia curruca an anv skiantel anezhañ.
Ardèche (stêr)
An Ardèche (Ardecha en okitaneg) zo ur stêr eus Bro-C'hall, adstêr d'ar Ron war e lez dehou, ha roet he deus hec'h anv d'un departamant gall, an Ardèche (departamant), treuzet ganti.
Devedig-drez
Annez
Bevañ a ra al labous en Eurazia.
Pesk-heskenn dent kontell
Ar pesk-heskenn dent kontell (Anoxypristis cuspidata) a zo ur pesk migornek. Ar spesad nemetañ eo er genad Anoxypristis.
Bevañ a ra er mor Ruz, e meurvor Indez hag er meurvor Habask.
Pesk-heskenn dent bihan
Ar pesk-heskenn dent bihan (Pristis pectinata) a zo ur pesk migornek. Bevañ a ra e meurvor Indez hag er meurvor Atlantel.
Tabula Cortonensis
An Tabula Cortonensis (Taolenn Cortona e latin) eo an trede enskrivadur etruskek hirañ anavezet. Dizoloet e voe e 1992 e-kichen Cortona en Italia met e 1999 hepken e oa bet embannet. Muzuliañ a ra 50 x 30 cm hag enderc'hel a ra 32 linenn en etruskeg. E deroù an eil kantved kent J-K e oa bet graet moarvat. Torret e oa bet e eizh darn neuze. Seizh anezho a oa bet kavet hepken met krediñ a reer n'endalc'he an hini a ziouer nemet anvioù tud.
Testenn
Krediñ a reer ez eo an tabula cortonensis ur skrid noteriet a zivout disrannadur un douar, ur winieg hagun ti warnañ, lec'hiet e_kichen al lenn Trasimen. Enderc'hel a ra an destenn 34 ger anavezet hag un niver heñvel a c'herioù dianav. Enni e kaver un eilstumm nevez eus al lizherenn E ar pezh a zamvenneg he-doa ar vokalenn livet gant al lizherenn E div dalvoudegezh, d'an nebeutañ e rannyezh Cortona.
Gwelet ivez
etruskeg
Liber linteus
Tablezennoù Pyrgi
Cantigas de Santa Maria
thumb|right|225px|Enluminure du Cantigas représentant des joueurs de [[flûte de Pan.]]
Savet eo ar c'hanoù e galiseg, unan eus yezhoù lennegel Spagn da neuze. E pep hini anezho ez eus meneg eus ar Werc'hez Vari. Gwelout a reer ivez skeudennoù eus sonerien o son a bep seurt binvioù-seniñ.
GJ 1002
GJ 1002 a zo ur gorrez ruz. Lec'hiet emañ tost a-walc'h ouzh an Heol eo met re wan eo da vezañ gwelet gant an daoulagad noazh. Ur steredenn sioul eo, war ar sblant, er c'hontro d'un darn vras eus ar gorrezed ruz.
Cantigas de Santa Maria
N'int ket kantikoù evel m'o c'homprener hiziv, met kanoù evit an didu, ar c'hontadennoù, ar c'horoll.
GJ 1002
Liammoù diavaez
GJ 1002 war ARICNS
Yakouteg
Lizherenneg
Skrivet e vez gant al lizherenneg kirillek.
Bussum
thumb|right|200px| Bussum thumb|right|200px|Lec'hiadur Bussum thumb|right|150px|Banniel Bussum thumb|right|90px|Ardamaez Bussum thumb|right|150px|Krugell an oadoù (01/01/2008) Bussum (distagañ : ) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 8,11 km² eo gorread Bussum (douar : 8,06 km², dour : 0,05 km²) ha d'an 31 a viz Mae 2009 e oa 32 012 annezad enni. Daou di-gar a zo : hini Naarden-Bussum ha hini Bussum Zuid.
Istor
Anv a voe graet eus Bussum evit ar wech kentañ e 1306. D'ar mare-se e oa ur vrugeg enni koadeier, ma oa kalz tiez-feurm bihan ha ma save an dud deñved. Tost ouzh Naarden emañ Bussum, ha neuze e voe renet aferioù Bussum gant Naarden azalek 1369. E 1470 e oa 250 annezad e Bussum da lavaret eo e oa kêriadenn vihanañ het Gooi. thumb|right|200px|Mariënburg e Bussum Distaget e voe Bussum diouzh Naarden e 1817, ha kregiñ a reas d'ober berzh da vat pa voe savet an hent-houarn e 1874 ha d'ar mare-se eo e voe savet an daou di-gar. War hent-houarn Hilversum-Amsterdam emañ Bussum. Etre 1898 ha 1907 e voe savet e Bussum kumuniezh sokialour kentañ an Izelvroioù gant ar skrivagner ha bredvezeg Frederik van Eeden, diwar skouer Walden, gant ar skrivagner amerikan Thoreau. An abadenn skinwel gentañ skignet en Izelvroioù a-bezh a voe aozet e Bussum e 1951, hag e 1964 e voe diazezet enni studioioù skinwel vroadel an Izelvroioù.
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Bussum ez eus 23 dileuriad :
Roll ar Pennoù Stad e 2890 Kt J-K
Pennoù Stad ar bloaz 2891 Kt J-K - Darvoudoù ar bloaz 2890 Kt J-K - Pennoù Stad ar bloaz 2889 Kt J-K - Pennoù Stad dre vloaz -
Kensonenn
Ur sonenn eo ur gensonenn implijet e yezhoù mab-den. Disheñvel eo rummad ar c'hensonennoù diouzh hini ar vogalennoù dre ma vez strishaet pe serret penn-da-benn trakt ar vouezh en ul lec'h resis bennak pe c'hoazh e meur a lec'h war un dro.
Brasoc'h eo an niver a gensonnenoù a zo da gaout e yezhoù ar bed eget an niver a vogalennoù.
En un doare eeun e vez deskrivet pep kensonnen hervez fonetik an distagañ gant tri ferzh pennañ:
Doare distagañ
Dre fri:
Kensonenn
da skouer: [p]: kensonenn diweuz dre serriñ divouezh
$$Ouzhpenn...
Doare distagañ
Leusket vez da dremen an aer dre ar fri hepken, dre serriñ ar genoù, d.s. /m/, /n/
Dre serriñ:
Mont war gresk er genoù a ra gwask an aer o tont eus ar skevent pa vez stanket anezhañ penn-da-benn dre dostaat betek serriñ elfenn fonadur evel an dent hag ur weuz, an diweuz, kein an teod hag ar staon, d.s. /p/, /b/. Bez' e c'hellont bezañ tarzhus pe get, hervez an doare da leuskel nerzh ar gwask da vont kuit, pe d'un taol (kensonenn darzh) pe tamm-ha-tamm (kensonenn didarzh)
Kensonenn
An hirder : bez' e c'hell ur gensonenn bezañ distaget berr, hir pe hir-tre. Pouezus-tre eo an diforc'h-mañ e meur a yezh, d.s. an arabeg hag ar finneg.
Doare distagañ
Dre daravat:
Kensonenn
Tud zo a gomz ivez eus nerzh an distagadur oc'h ober gant an diforc'h fortis (evit ar re divouezh) ha lenis (evit ar re vouezhiet) met n'eo ket sklaer hag-eñ eo ken gwir-all ar perzh-se.
Doare distagañ
Tostaet e vez div elfenn fonadur an eil diouzh eben hep o serriñ penn-da-benn evit leuskel an aer da dremen etreze. Damharzet e vez memestra red an aer en ur dremen, setu ma ra trouz hag e sav ur sonenn diwarnañ, d.s. /f/, /s/.
Dre fic'hal:
Kregiñ a reont evel kensonennoù dre serriñ ha mont war-lerc'h evel kensonennoù dre c'hwezhañ, d.s. /tS/, /dZ/.
Dre dostaat
A-gostez:
Kensonennoù dre dostaat ispisial eo ar re-mañ. Graet e vezont dre tostaat kostezennoù an teod ouzh mogerioù ar genoù, d.s. /l/
Dre stlakat:
Dre froumal':
N'eo ket ur wech met meur a wech e vez skoet buan-ha-buan, ds. er spagnoleg 'carro'.
Dre strakal:
Kensonennoù stokus ispisial eo ar re-mañ. Gante e vez produet kresk gwask and aer hag an tarzh kreñv a deu war-lerc'h e-barzh ar genoù dre serriñ an hogedenn ha n'eo ket gant al lien-kig evel boaz. Kavet e vez seurt sonennoù e yezhoù evel an amhareg.
Dre entarzhañ:
Kensonennoù stokus ispisial eo ar re-mañ ivez. Kaset e vez an aer da redek en tu gin dre lakaat an hogedenn da vont war izelaat. Kavet e vez seurt sonennoù e meur a yezh en Afrika.
Klikoù:
onennoù ispisial eo ar re-mañ kavet dreist-holl er yezhoù Khoi-San e Su Afrika. Kavet e vezont ivez e yezhoù afrikanat all evel ar zouloueg pe ar xhosaeg dre al levezon gant ar yezhoù-se. Damheñvel eo ouzh an trouz a reer evit lakaat ar c'hezeg da vont war-raok.
Rannvro Zlín
thumb|right|200px|Banniel Rannvro Zlín thumb|right|200px|Skoed-ardamez Rannvro Zlín thumb|right|200px|Lec'hiadur Rannvro Zlín er Republik Tchek thumb|right|200px|Distrigoù Rannvro Zlín
Rannvro Zlín  (tchekeg : Zlínský kraj) a zo ur rann velestradurel (kraj) er Republik Tchek, lec'hiet e kreiz-reter Moravia. Dont a ra hec'h anv eus hini he c'hêr-benn, Zlín. 3 964 km² eo gorread ar Rannvro hag e 2005 e oa 590 484 annead enni (stankter : 149 annezad/km²).
Pesk-heskenn korr
Ar pesk-heskenn korr (Pristis clavata) a zo ur pesk migornek. Bevañ a ra en Aostralia.
Walhain
Walhain (e walloneg : Walin) a zo ur gumun eus Belgia.
Douaroniezh
thumb|left|Dismantroù ar c'hastell
Owain Gwynedd
Owain ap Gruffydd (1100? – 28 a viz Du 1170), roue Gwynedd, anvet ivez Owain Gwynedd (Owen e saozneg) a zo gwelet evel unan eus brasañ rouaned Kembre a-raok e vab-bihan, Llywelyn Fawr. « Owain Gwynedd » a vez graet anezhañ alies abalamour d'un Owain ap Gruffydd all, a oa priñs e Powys, hag anavezet ivez evel Owain Cyfeiliog.
Istor
Ganet e voe e vab Owain Gwynedd en Enez Von war-dro 1100. Mab e oa da Gruffydd ap Cynan ha da Angharad ferch Owain, e bried.
Ren gant Cadwaladr
Pa varvas Gruffydd en 1137 en em gavas Owain gant ur gurunenn hag ur rouantelezh kreñv, met ret e oa dezhañ rannañ ar mad gant Cadwaladr. En 1143 e oa bet tamallet Cadwaladr da vezañ lakaet lazhañ Anarawd ap Gruffydd eus Deheubarth hag Owain a gasas e vab, Hywel ab Owain Gwynedd, da gemer digantañ e zouaroù en hanternoz Ceredigion. Diwar neuze e renas e-unan en hanternoz Kembre, petra bennak ma'c'h adskoulmas gant e vreur Cadwaladr. Hogen, e 1155 e kasas Cadwaladr d'an harlu.
Mojenn
Hervez ar vojenn e oa Madog, unan eus mibien Owain, a dreuzas ar Meurvor Atlantel da drevadenniñ Amerika.
Lennegezh
Anv eus Owain a zo meur a wech e romantoù istorel Ellis Peters, a c'hoarvez war-dro Amwythig gant ar « Breur Cadfael ».
Elias Canetti
Elias Canetti, ganet e Rouse, e Bulgaria, d'ar 25 a viz Gouere 1905 ha marvet d'ar 14 a viz Eost 1994 e Zürich (Suis), a oa ur skrivagner alamanek tapet priz Nobel al lennegezh gantañ e 1981.
Buhez
E dad e oa Jacques Canetti, ha Mathilde Arditti e oa anv e vamm, hag Elias e oa an henañ eus o zri mab. O hendadoù a oa Yuzevien kaset kuit eus Spagn e 1492. Deuet e oa tiegezh e dad da Rouse eus kêr Adrianople en Impalaeriezh otoman. Dont a ra o anv eus Cañete, diwar anv Cañete, Cuenca, e proviñs Cuenca, e Spagn.
Carol
Carol a zo un anv-badez roet d'ar baotred e broioù zo, evel Roumania ha Tchekia, ha kar d'ar stumm Karol, anavezet e Polonia. Karola eo ar stumm gwregel.
Gwenael
Gwenael, pe Gwennael, pe Gwennhael, a oa anv ur sant brezhon. Un anv-badez brezhonek brudet eo ivez.
Carol
Roet e vez d'ar plac'hed er broioù saoznek, skrivet Carole peurvuiañ, met Caroll pe Carolle ivez.
Elias Canetti
Buhez
Ganet eo e kêr Rouse, e Bulgaria, war lez ar stêr Donav.
A-hed e vuhez e foetas bro, dre gaer pe dre heg, hag e tremenas dre Manchester, Lausanne, Vienna, Londrez… Keodedad bulgariat e oa er penn-kentañ, ha goude-se breizhveuriat adalek 1952.
Vicente Aleixandre
Vicente Aleixandre a oa ur barzh spagnol ganet e Sevilla d'ar 26 a viz Ebrel 1898 ha marvet e Madrid d'an 13 a viz Kerzu 1984. Klañv-bras e voe e-pad Brezel Spagn. Eus tu ar Republik e oa. E 1949 e voe degemeret en Akademiezh Spagn . Bet en deus priz Nobel al lennegezh e 1977.
Carol
Tud anvet Carol
right|thumb|200px|Martine Carol er film Au bord du volcan (1957) hag ivez :
Gwenael
Gerdarzh
Savet eo diwar ar gerioù gwenn, ha hael, ha n'eo ket diwar ael, evel ma kred tud zo.
Siberia
Ur rannvro ledan ken-ha-ken eo Siberia pe Sibiria (ruseg : Сиби́рь, Sibir’ ; tatareg : Себер "Seber"), e Kevread Rusia, eus an Oural betek ar Meurvor Habask. Dont a ra an anv eus hini ur c'h-khanat, hini Sibir.
Teir lodenn zo dezhi : Siberia ar c'hornôg (2 427 000 km²), Siberia ar reter (4 122 000 km²) ha takadoù ar reter-pellañ (en tu all da 6 milion a km²).
Elias Canetti
Buhez
Skrivañ a rae en alamaneg. E-touez e oberennoù ez eus pezhioù-c'hoari, arnodskridoù, romantoù (Die Blendung troet e saozneg hag e galleg dindan an titl Auto-da-fé).
Bet en deus priz Nobel al lennegezh e 1981.
Pádraic Ó Conaire
thumb|right|Pádraic Ó Conaire Pádraic Ó Conaire (28 a viz C'hwevrer 1882 - 6 a viz Here 1928) a oa ur skrivagner iwerzhonek a skrivas danevelloù a gont buhez Iwerzhoniz divroet da Vro-Saoz e deroù an. Skrivañ a reas pennadoù kazetennerezh ivez, ar pezh a oa rouez en amzer-se en iwerzhoneg.
Brudet eo dreist-holl evit e romant Deoraíocht (divroañ), a seller outañ alies evel ar romant kentañ e lennegezh iwerzhonek hon amzer. Met skrivañ a reas levrioù all ivez hag e-leizh a bennadoù hag a zanevelloù. Lod eus an danevelloù-se zo bet bodet el levr Scothscéalta, zo bet e-pad pell e programm ar skolioù en Iwerzhon.
Melanocharitidae
Melanocharitidae zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1985 gant an daou evnoniour stadunanat Charles Sibley (1917-1998) ha Jon Edward Ahlquist (1944-2020), Melanocharis ar genad skouer anezhañ.
Pádraic Ó Conaire
A-wechoù e reer anezhañ "Sean-Phádraic Ó Conaire" (Pádraic kozh Ó Conaire pe Pádraic Ó Conaire kozh) evit ma ne vefe ket kemmesket gant Pádhraic Óg Ó Conaire (Pádhraic yaouank Ó Conaire), ur skrivagner all a oa bloaz yaouankoc’h egetañ.
Melanocharitidae
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List ez a pevar genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :
Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)
O c'havout a reer holl e Ginea Nevez.
Pesk-heskenn dent ledan
Ar pesk-heskenn dent ledan (Pristis perotteti) a zo ur pesk migornek. Bevañ a ra er meurvor Atlantel.
Carole
Carole, pe Carolle, pe Carol, zo un anv-badez saoznek, roet d'ar merc'hed ivez e broioù all, abalamour d'ar c'hiz a ra da galz a dud bezañ troet gant an anvioù saoznek.
Orin
Dont a ra diwar an anv germanek Karl, latinekaet e Carolus. Carolus Magnus a veze graet eus Karl Veur, an impalaer.
Cynyr ap Meilir
Cynyr ap Meilir e oa mab Meilir Meilirion ha roue Ysfeilion. N'ouzer netra a-zivout e ren ha n'ouzer ket hag-eñ en doe ur warlerc'hiad pe hag-eñ e voe adstaget e rouantelezh ouzh Gwynedd.
Carole
Orin
An anv Karol a zo ivez ur stumm gourel (evel e poloneg), evel Karl; Karola eo ar stumm gwregel deveret, a gaver en alamaneg hag en hungareg.
Tud anvet Carole
Setu anvioù un nebeud tud anvet Carole (pe Carol);
Beaumetz-lès-Aire
Beaumetz-lès-Aire a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Zheng He
Zheng He (sinaeg hengounel : 鄭和, sinaeg eeunaet : 郑和, Pinyin: Zhèng Hé) (1371 - 1435) a voe ur moraer barrek hag un ergerzher sinaat a veajas kalz etre 1405 ha 1433.
Carole
Pennadoù kar
An anvioù deveret:
Zheng He
E vuhez
"Ma Sanbao" (馬 三保) e oa e anv kentañ. Muzulman e oa, eus ar boblad Hui ha genidik e oa eus proviñs Yunnan. Pa voe aloubet Yunnan gant armeoù an impalaerien Ming, e voe prizoniet Ma Sanbao. Spazhet e voe ha dont da vezañ un tizog e servij an impalaer Yongle, an trede impalaer en dinastiezh Ming, a oa o ren etre 1403 ha 1424. Adanvet e voe Zheng He gant an impalaer. Dont a reas da vezañ unan eus kuzulierien an impalaer. Troet e oa gant ar broioù pell. Ret eo gouzout e oa bet e dad hag e dad-kozh e pirc’hirinded e Mekka ha Zheng He en doa klevet anezho meur a wech o kontañ o beajoù. Goude studioù e skolaj Nanjing Taixue (Skolaj Kreiz an Impalaeriezh) e teuas da vezañ ur moraer akuit. Diskouez a ra e ergerzhadennoù e oa ur moraer hag un aozer beajoù barrek, met ne oa ket ur marc’hadour. An anaoudegezh eus ar bed gant Sinaiz a greskas kalz en e amzer met ne zeuas ket kalz a eskemmoù kenwerzhel diwar se. Kontañ a reer ivez e oa bras-divent.
Sant-Gwênoù
Sant-Gwênoù (Saint-Guinoux e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
Zheng He
E vuhez
Kavout a ra da enklaskerien zo ez adkaver ur roud eus e istor e beajoù Sindbad ar martolod, ar gontadenn vrudet eus Levr ar mil nozvezh hag unan.
E 1424 e varvas an impalaer Yongle. An hini a zeuas war e lerc’h, Hongxi (a voe o ren etre 1424 ha 1425), a zivizas krennañ galloud an tizoged el lez. Zheng He a reas ur veaj all c’hoazh dindan ren an impalaer Xuande (a rene etre 1426 ha 1435), met goude-se e voe echu gant ar beajoù bras. Mervel a reas Zheng He e-pad ar veaj diwezhañ. Daoust m’emañ e vez e Nanjing (adsavet e voe e 1985), e varvas en donvor moarvat hag e gorf a zle bezañ bet taolet d’ar mor, evel ma veze graet gant an amiraled veur.
E veajoù
"Meurvor ar c’hornôg" eo a voe ergerzhet gant Zheng He, gouez dezhañ, da lavaret eo morioù er mervent da Sina, etre Azia hag Afrika. E-touez ar broioù ma veajas e c’heller menegiñ :
Ne ouzer ket resis pet beaj a reas, met sur eur e voe d’an nebeutañ seizh gwech war "meurvor ar c’hornôg", etre 1405 ha 1433. Ar strollad listri brasañ a voe gantañ a oa ennañ war-dro 30.000 den ha dek lestr ha tri-ugent. Al listri-se a oa bras-divent pa c’hellent tizhout 130 metr hed ha 55 metr led, ha warno betek 9 gwern, tra ma ne oa gant ar Santa Maria, lestr Kristol Goulm, nemet 30 metr hed hag 8 metr led, tri-ugent vloaz diwezhatoc’h.
Degas a reas en-dro da Sina kalzik traoù eus e veajoù, profoù ha kannaded eus tregont roue, en o zouez ar roue Alagonakkara eus Selan. Gant ar gelaouenn amerikan Life eo bet lakaet Zheng He er 14 renk e-touez tud pouezusañ ar bed e-pad an eil milved.
Pen spinning
right Ar pen spinning a zo anv saoznek ar c'hoari lakaat ur c'hreion da dreiñ etre ar bizied. Graet e vez gant skolidi ha studierien e-pad ar c'hentelioù.
Kentrivadegoù
Kenstrivadegoù etrevroadel a vez aozet a-wechoù. Ma'z eus deuet brud d'an oberiantiz-mañ eo dre ma'z eo bet gwelet e filmoù amerikan, dre ma'z eo aes d'ober, dre ma n'eus ezhomm nemet ur c'hreion evit en ober.
Pleustret e vez kalzik er skolajoù hag el liseoù gant ar skolidi a gav hir o amzer. Brudet eo ivez gant ar stlennegerien (pe ar c'h-geeked) evel Boris Grishenko er film GoldenEye.
Kenstrivadegoù bedel
Dre ma teu ar pen spinning da vezañ muioc'h-muiañ anavezet e vez aozet kenstrivadegoù etre penspinnerien.
An notadur
Evit simplaat an notadur e vez lakaet niveroù d'ar bizied.
Ar figurennoù
thumb|right|Den o bannikaat gant ur stilo.
En obererezh-mañ e vez kavet ur bern figurennoù. An niver resis n'eo ket anavezet dre ma c'hell an holl ijinañ e figurenn dezho. An dud kreñvañ a vestroni meur anezho met bez ez eus 4 figurenn diazez, hag a zo ivez ar 4 figurenn anavezetañ. Ur wech ma vez deuet a-benn d'ober anezhe mat, tu zo ober chadennadoù figurennoù evit ma vefe bravoc'h.
Unan eus ar figurennoù ar simplañ a zo lakaat ar c'hreion da dreiñ tro-dro d'ar viz-meud (ThumbAround, galvet ThumbSpin 1,5/2/3/h.a pa vez graet muioc'h eget un dro)pe lakaat anezhañ da riklañ etre ar bizied en ur fiñv kelc'hiek (Sonic). Met, ar figurennoù-se a zo peurliesañ aes da zeskiñ hag ar re aesañ ne gemeront nemet un nebeud eurvezhioù, padal, ar re ziaesañ a c'hell kemer meur a mizvezhoù a-raok bezañ mestroniet.
Tro ar viz-meud (ThumbAround)
An Tro ar viz-meud (ThumbAround pe Thumpspin e saozneg, pe c'hoazh 360°) a zo ur figurenn a zo graet o vountañ ar c'hreion tro-dro d'ar viz-meud, hag o kemer anezhañ etre ar viz-meud hag ar viz-yod goude ur figurenn. Ar figurenn-mañ a zo alies an hini brudetañ e touesk ar studierien peogwir eo unan eus ar re aesañ da zeskiñ.
Stummoù disheñvel :
Tremen etre ar bizied (FingerPass)
Ar FingerPass a zo ur figurenn e lerc'h ma vez lakaet ar stilo da dreiñ tro-dro da 4 biz an dorn, hep kontañ ar viz-meud, a servij a-wechoù da kempouezañ ar figurenn. Ur wech mestroniet mat ar figurenn eo sañset ar stilo treiñ dibaouez en un tu nemetken. Ar figurenn-mañ a zo aes a-walc'h evit an teknik, diaesoc'h eo eta da vestroniañ penn-da-benn. Ar FingerPass a zo graet gant Boris, evel meneget uheloc'h, nemet e ra ur stumm all eus ar figurenn dre ma implij 3 biz e plas 4. AR figurenn-mañ a zo implijet-tre evit tremen d'ur figurenn d'un all.
Sonic
Ar Sonic a zo ur figurenn ordinal a-walc'h. Ar mennozh orin a zo lakaat da dreiñ ar stilo eus ur biz d'unan all ar buanañ posupl, oc'h ober un dro a-dreñv ar biz "lemmet" (amañ, ar viz-kreiz). Ar stilo a zo normalamant dalc'het etre ar biz-kreiz hag ar biz-bizoù. E anv a zeu eus an heureuchin millvrudet, Sonic. Tizh ar figurenn a zo keñveriet gant hini tudenn Sega. Ar Sonic a zo ar figurenn gant ar muiañ a stummoù all.
Stummoù disheñvel : Sonic Fall : heuliadenn ur Sonic Reverse 12-23 hag ur sonic reverse 23-34. Sonic Rise : Heuliadenn ur Sonic Rise hag ur Sonic Fall, da lâret eo e pign hag e tiskenn ar stilo etre ar bizied.
Charge
Ar figurenn anvet "Charge" a zo disheñvel eus ar figurennoù all dre ma ne vez ket lakaet ar stilo da dreiñ pe da lammat. Ar stilo a rank bezañ fiñvet gant daou biz nemetken evit lakaat ar stilo da dreiñ buan ha d'un doare kelc'hiek. Ar stumm kelc'hiek hag an tizh a lak da grediñ e "karg" ar stilo. Ar figurenn-mañ a zo graet alies gant ar sonerien taboulinoù gant o kelastroù.
Infinity
An infinity a zo un fiñv kelc'hiek etre ar viz-meud, ar viz-yod hag ar viz-kreiz. Daoust da vezañ diaes da zisplegañ, chom a ra ur figurenn simpl a-walc'h da vestroniañ. Meur a stummoù a zo evel an doubl, an tripl, an infinity extended, hag all... 20 stumm disheñvel a zo d'an Infinity. Ar figurenn-mañ n'eo ket mui disklêriet evel ur figurenn diazez.
Bonkura
Toshikazu Nagai pe Bonkura a zo ganet ar 5 a viz Kerzu 1985 e Otsu, e rannvro Kansai (Japan). Anavezet evit bezañ brasañ pen spinner er bed, e lesanv a zeufe d'an hini a oa bet roet dezhañ gant e gamaladed e kentañ bloavezh skol ha talvezout a ra "lanfre". Studier e kevrenn al lizhiri Kyoto, dont a ra da vezañ eil-prezidant ar Gevredigezh Japanad Pen Spinning (ar PSAJ). Ar c'hentañ gwech m'eo bet er skinwel a zo ar 5 a viz Meurzh 2006 lerc'h ma ar skinwelerien ne well nemet e gein hag e daouarn. Ober a ra un nebeud tricks (figurennoù) ha freestyles'' (heuliadenn figurennoù war ar brim). Ouzhpenn e barregezh evit mestroniañ ar figurennoù diaesañ, Bonkura a zo anavezet evit e ijin hag evit bravder e figurennoù, amprouiñ figurennoù nevez ha ober pen spinning gant e pellgomz hezoug pe gant ur voutailh plastik. Ijinet en deus kalz a tricks ha mods gant reoù zo o dougen e anv (evel ar Ballsign mod). Diskleriet evel ar gwellañ pen spinner er bed daoust m'en deus kollet kenstrivadeg bedel 2007 e hanter-gourfenn a-enep Eriror. An 13 a viz Gwengolo 2007, mervel a ra gant un taol galon da 21 vloaz. Hiziv an deiz, chom a ra doujet-kenañ gant holl spinnerien ar bed.
Kocheril Raman Narayanan
En ur familh paour-kenañ eo bet ganet : 2 vreur dezhañ zo marv diwar an droug-skevent zoken (bep munutenn e varv un den diwarnañ en India c'hoazh). Bet kaset gantañ studioù war ar skiantoù politikel er School of Economics e Londrez e labouras e Ministrerezh an Aferioù Diavaez. Tost-tre da Jawaharlal Nehru e oa. Postoù pouezus zo bet gantañ pa'z eo bet e penn kannati India e Beijing pe Washington.
Capri (kumun)
Capri a zo ur gumun ag Italia, en Enez Capri, e Proviñs Napoli, e rannvro Campania.
Kocheril Raman Narayanan
N'eo nemet pa oa aet war e leve ma krogas d'ober politikerezh. Dre 3 gwezh abaoe 1984 e oa bet dilennet kannad war anv Strollad ar C'hendalc'h.
Capri (kumun)
Ur gumun all zo en enez, er c'hornôg dezhi, Anacapri hec'h anv.
Kocheril Raman Narayanan
E-pad e brezidantelezh en deus bet bec'h gant broadelourien Hindoued Strollad Pobl India a oa e penn ar vro etre 1998 ha 2004. Diouzh ar vonreizh ne oa ket kalz a c'halloud gant Narayanan avat ha chalet-bras e oa bet gant lazhadeg 2000 den (Muzulmaned al lod vrasañ anezho) e stad Gujarat e 2002. 3 bloaz goude bezañ aet diwar e bost e anzavas e miz Meurzh 2005 e kave dezhañ e oa bet blot a-walc'h pennoù ar SPI da geñver ar bec'h a oa savet etre ar c'humuniezhioù relijiel e Gujarat pa gave dezhañ e vije ret bezañ kaset di al Lu.
Rannvro Vysočina
Rannvro Vysočina (tchekeg : Kraj Vysočina) a zo ur rann velestradurel (kraj) er Republik Tchek, lec'hiet e gevred Bohemia hag e gwalarn Moravia. Jihlava eo he c'hêr-benn. 6,795 km² eo gorread ar Rannvro hag e 2007 e oa 511 645 annezad enni (stankter : 75 annezad/km²).
1002
Diwar-benn bloavezh 1002 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1002
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1002
Durbuy
Durbuy a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e proviñs Luksembourg.
Karagaseg
Ur yezh altaek eus ar skourr yezhoù turkek an norzh eo ar c'haragaseg (karagas, tofa(lar), samoyedeg Sayan pe kamas), komzet gant tro-dro da 25-30 den (diwar 730 den en holl) nemetken e en Irkutsk (Siberia) e Rusia (Azia) (1989).
Ur yezh damvarv an hini eo.
Pierre de Coubertin
Pierre de Coubertin, dindan an anv-mañ eo anavezet Pierre de Frédy, baron Coubertin, bet ganet d'ar 1añ a viz Genver 1863 e Pariz (Bro-C'hall), marvet d'an 2 a viz Gwenholon 1937 e Genève (Suis).
Istorour ha pedagogour gall. Gantañ e voe adsavet ar C'hoarioù olimpek.
Rannvro Moravia-Silezia
Rannvro Moravia-Silezia (tchekeg : Moravskoslezský kraj) a zo ur rann velestradurel (kraj) er Republik Tchek lec'hiet e biz Moravia hag e Silezia. Stok eo ouzh harzoù Polonia en norzh hag ouzh re Slovakia er reter. 5 445 km² eo gorread ar Rannvro, hag e 2006 e oa 1 251 883 annezad enni (stankter : 229,9 annezad/km²). Ostrava eo ar gêr-benn.
Gwenael (sant)
Gwenael, pe Gwenhael, pe sant Gwenael, a oa ur manac'h ha sant eus ar kantved, hag eil abad abati Landevenneg, war-lerc'h Gwenole e 532.
E vuhez
Adsavet en dije meur a vanati en Iwerzhon, met n'eo anavezet nemet e Breizh-Izel. En e anv emañ iliz An Erge-Vras, evel re Bolazeg, Leskoed-Gwareg ha Tregidel.
Ur manati en dije savet e Kaodan (Lannarstêr hiriv), ur chapel zo en e anv, hag eno e vije marvet e 590. Kaset e voe e relegoù da g-Corbeil.
Anv-tiegezh
Diwar e anv e teufe an anvioù-tiegezh Guénal, Guénel, Trévinal, Kervennal.
Tristan da Cunha
Tristan da Cunha zo un enezeg pell eus pep douar bras, didud war-bouez an enezenn vrasañ heñvelanvet, Tristan da Cunha, e-kreiz Meurvor Atlantel ar Su, NaN km eus Suafrika ha 3,360 km eus Suamerika.
Edinburgh of the Seven Seas eo ar gêr-benn.
Dalc'het eo gant ar Rouantelezh-Unanet, ha mont a ra d'ober un darn eus tiriad tramor Saint Helena, Ascension ha Tristan da Cunha.
Istor
Kentañ ma voe spurmantet an inizi a voe e 1506 gant ur moraer portugalat anvet Tristão da Cunha, hogen rust e oa ar mor ha ne c'hallas ket dilestrañ. An enez vrasañ a voe anvet Ilha de Tristão da Cunha gantañ, a roas Tristan da Cunha Island e saozneg.
Ret e voe gortoz 1767 evit gwelout al lestr gall L'Heure du Berger o tostaat. Sontet e voe an dour en-dro d'an inizi, taolet ur sell ouzh an aod a-ziwar al lestr. Evezh a voe taolet ouzh dour ar pezh lamm-dour Big Watron hag ouzh hini ul lenn en norzh, hag embannet e voe an evezhiadennoù gant un douaroniour saoz eus ar Royal Navy e 1781.
An den kentañ a yeas da chom di a oa anvet Jonathan Lambert, a oa eus Salem, Massachusetts, SUA, a zegouezhas e 1810. Disklêriañ a reas bezañ perc'henn war an inizi, hag an anv Inizi ar Freskadurezh a roas d'an enezeg. Mervel a reas daou vloaz war-lerc'h, e 1812. E 1815 e tisklêrias Breizh-Veur perc'hennañ an inizi, a voe staget ouzh melestradurezh Trevadenn ar C'hab e Suafrika.
Eugenio Montale
Eugenio Montale a oa ur barzh italian ganet e Genova d'an 12 a viz Here 1896 ha marvet e Milano d'an 12 a viz Gwengolo 1981.
Kazetenner ha buruteller sonerezh eo bet ivez.
Tristan da Cunha
Istor
Soudarded saoz a voe diazezet, tud all a zeuas da chom. Balumetaerien a gave repu eno war-lerc'h o chaseadegoù. Koulskoude, gant digoradur Kanol Suez e 1869 ha dilez al listri-dre-lien evit al listri-dre-vurezh e kreskas digenvezded an inizi pa ne oant ket ul lec'h-arsav ken evit ar beajoù bras eus Europa da Azia ar Reter.
Bomy
Bomy a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Tristan da Cunha
Istor
E 1867, pa zeuas ar priñs Alfred, eil mab ar rouanez Victoria ha dug Edinburgh, da ober ur gwel d'an enezenn, e voe badezet ar gêrig en e enor hag anvet "Edinburgh of the Seven Seas".
Eugenio Montale
Bet en deus priz Nobel al lennegezh e 1975.
Tristan da Cunha
Istor
Breur yaouankañ Lewis Carroll, Edwin H. Dodgson, a voe misioner anglikan ha skolaer e Tristan da Cunha er bloavezhioù 1880. Un dug Edinburgh all, hogen pried Elizabeth II en dro-se, a weladennas an inizi e 1957 pa reas e dro ar bed war lestr ar rouanez, HMS Britannia e anv.
D'an 12 a viz Genver 1938 e voe disklêriet stagidigezh Tristan da Cunha ouzh Saint Helena.
E-pad an Eil Brezel-bed e voe anvet kentañ merour an enezenn gant ar gouarnamant saoz, ha dont a reas da vout ul lec'h a bouez evit ar Royal Navy. Al lestr HMS Atlantic Isle a voe karget da eveshaat monedone al listri alaman e Meurvor Atlantel ar Su.
E 1958 e voe lakaet ur vombezenn atomek da darzhañ nepell diouzh Tristan da Cunha gant morlu SUA e-kerzh an Operation Argus. Ne voe ket kelaouet tud an enez a-raok, na ne voe kinniget skoazell yec'hed goude. Evit ober trouz ha gortoz e voe embannet an enklaskoù yec'hed e miz Mae 2006.
E 1961 e tarzhas menez-tan an enezenn, ma rankas meur a gant den tec'hel da Vro-Saoz, goude ma tistroas meur a hini goude, un toullad bloavezhioù war-lerc'h.
Politikerezh
Roue Breizh-Veur eo aotrouniezh veur an inizi, hag en e anv int melestret gant gouarnour Saint Helena. P'emañ ar gouarnour o chom e Saint Helena ez eus ur Merour dindanañ o chom e Tristan da Cunha.
Douaroniezh
Diaes eo monet di : pell emañ diouzh Breizh, ha gwall nebeut a listri a gas betek eno.
Armerzh
Saverien chatal eo tud Tristan da Cunha. Perc'henniezh an holl eo an douar. eveshaet e vez an niver al loened evit mirout ouzh ar re binvidikañ da binvidikaat re. Berzet eo d'an estrenien prenañ douar ha dont da chom en inizi
Kevredigezh
Da 234 a dud e save poblañs Tristan da Cunha e 2022. Eizh anv-tiegezh hepken zo : Glass, Green, Hagan, Lavarello (un anv eus Liguria), Repetto (ken ligurek all), Rogers ha Swain ; 80 tiegezh zo en holl. En Edinburgh of the Seven Seas (lesanvet The Settlement eno) emañ an darn vuiañ. Kristenien int : darn zo anglikaned, re all katoliked.
Yezh
Ur rannyezh saoznek souezhus un tamm zo bet ganet en Inizi Tristan da Cunha, abalamour d'an digenvez ma'z int. Skouerioù anezhi zo e levr Bill Bryson, The Mother Tongue.
C'hakaseg
Ur yezh altaek eus skourr yezhoù turkek an norzh eo ar c'hakaseg (khakas, tatareg Abakan pe tatareg Yenisei), komzet gant tro-dro da 20.000 den en holl e C'hakasia e Rusia (Azia) (2007) hag e Fuyu e Proviñs Heilongjiang e Sina (10 den e 1982).
en arvar da vont da get emañ e Sina.
C'hwec'h rannyezh ez eus:
Skrivet e vez gant al lizherenneg kirillek e Rusia.
Panur mourraouek
Ar panur mourraouek a zo ur golvaneg, Panurus biarmicus an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ eo er genad Panurus.
Annez
Plijout a ra d'al labous al lec'hioù gleb a c'hell kavout en Europa he hin kerreizh hag en Azia.
Isspesadoù
Tri isspesad zo dezhañ : Panurus biarmicus biarmicus, Panurus biarmicus kosswigi ha Panurus biarmicus russicus.
Rummatadur
Gant evnoniourien 'zo e vez renket ar panur mourraouek er c'herentiad Panuridae.
Dmitriy Chostakovitch
Dmitriy Dmitriyevitch Chostakovitch (ruseg: Дмитрий Дмитриевич Шостакович) (bet ganet d'ar 25 a viz Gwengolo 1906 e Sankt-Peterbourg, marvet d'an 9 a viz Eost 1975 e Moskov) a zo ur sonaozour rusian.