cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ludwig Klages
Friedrich Konrad Eduard Wilhelm Ludwig Klages (10 Kerzu 1872 – 29 Gouere 1956) a oa ur prederour, un eneoniour, ur grafolog hag ur barzh skrivagner alaman. Tapet e voe gantañ Priz Nobel al Lennegezh, div wezh. Er bed alamanek eo gwelet evel unan ag ar brederourion uhelañ eus an XXvet kantved. Ur c'himiour e oa da gentañ a-raok distroiñ abred a-walc'h war-zu e angerzh gant ar varzhoniezh hag ar studioù klasel. Ur post en doa e Skol-veur München, lec'h ma krouas ar Psychodiagnostisches Seminar e 1905, hag a serras e 1914 gant tarzh ar Brezel-bed kentañ. E 1915 en em stalias e bro Suis evit chom eno da skrivañ ar braz eus e oberennoù. Mervel a reas e 1956.
Sara Louraço Vidal
Sara Louraço Vidal, ganet en Nazaré (Portugal) en 1980, zo ur ganerez portugalat a gane gant al laz sonerien Luar na Lubre, eus Galiza, etre 2004 ha 2011. Kemer a reas lec'h Rosa Cedrón a eas kuit e 2005. Er bloaz-se en-eeun ec'h embannas an albom Saudade en hec'h anv.
Ludwig Klages
Keñveriet eo bet plas Klages e bed an eneoniezh ouzh hini Sigmund Freud pe Carl Jung. E breder a voe argaset gant ar pennoù nazi, daoust ma voe tost a-walc'h d'al luskad-se er bloavezhioù 30, a-raok torriñ an darempredoù. Ul levezon bras-meurbet en deus bet war an eneoniezh hag al lennegezh en Alamagn.
Sara Louraço Vidal
Kuitaet he deus Luar na Lubre e Gwengolo 2011 dre abegoù personel ha laosket he lec'h gant Paula Rey Torreiro.
Falkirk
Ur gêr e-kreiz Bro-Skos eo Falkirk (An Eaglais Bhreac e gouezeleg), er gwalarn da Dinedin hag er biz da Glasc'ho. 34,071 annezad a oa e 2007
Istor
Daou emgann zo bet:
Hôtel des Menus-Plaisirs
Hôtel des Menus Plaisirs zo ur savadur lec'hiet 22 Bali Pariz e Versailhez (Yvelines).
Brudet eo bet evit bezañ bet ar savadur o tegemer Emvod Stadoù-Meur 1789, an hini diwezhañ a voe bodet e-pad ar Renad Kozh.
An ostel a oa bet savet gant Loeiz XV tro-dro 1745, evit bezañ ur mirva hag ur stal-labour evit ar c'hinklaj evit ar c'hoarioù aozet gant ar roue evit e lez, ar pezh a oa lesanvet « Menus-Plaisirs ».
Eno e voe miret neuze rikoù sport (dreist-holl re ar c'hoari paume), kinkladurioù c'hoariva, binviji sonerezh…). Kavet e veze eno ivez stalioù labour evit ar maketennoù, treuzwiskoù, pentur ha delwennoù. E 1759, ar savadur a voe implijet ivez evel kambr-studi fizik gant an abad Jean Antoine Nollet evit deskadurezh bugale an aozadur enfants de France, en o zouez e oa Loeiz XVI.
Desiderio
Desiderio zo un anv-badez italianek, ha spagnolek.
Gerdarzh
Dont a ra eus an anv-gwan latin, desideratus, c'hoantaet.
Micoureus
Micoureus zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ 6 spesad oposomed.
Spesadoù
Micoureus
Arthur Sanfourche
Arthur Jean Joseph Sanfourche (Bourdel, 23 C'hwevrer 1898 – Lemojez, 1943 pe 1945 a oa mekaniker evit an aerlu gall. Rezistant e voe ha harzet e voe gant ar Gestapo e 1942. Mervel a reas pa oa toullbac'het met ne ouzer ket gwall vat na pegoulz na pelec'h.
E vab Jean-Joseph Sanfourche (1929(2010) a oa ur barzh hag un arzour brudet a-walc'h.
Santa Maria Imbaro
Santa Maria Imbaro zo ur gumun en Italia, e proviñs Chieti, e rannvro Abruzzo.
Kanton Lille-6
Kanton Lille-6 (kanton Rijsel-6 en izelvroeg) a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.
Kumunioù
Kanton Lille-6 a ya 9 c'humun hag ul lodenn eus kumun Lille d'ober anezhañ :
San Buono
San Buono zo ur gumun en Italia, e proviñs Chieti, e rannvro Abruzzo.
Maria Teresa
Pennadoù kar
Maria Teresa
Torricella Peligna
Torricella Peligna  zo ur gumun en Italia, en Abruzzo, e proviñs Chieti.
Consuelo Araújo Noguera
Consuelo Araújo Noguera (Valledupar 1 Eost 1940 - 30 Gwengolo 2001,  La Mina, Cesar), anavezet evel "La Cacica", a oa ur bolitikourez ha skrivagnerez kolombian, brudet he skoazell d'ar sonerezh vallenata, hag a voe skrapet ha lazhet gant ar FARC en amzer ar prezidant Andrés Pastrana.
Maria Dorothea Aostria
Merc'h e oa da Joseph Karl Ludwig Aostria (1833-1905) ha d'e bried Clotilde Saks-Coburg ha Gotha.
Dimeziñ a reas d'ar priñs gall Fulup Orleañs d'ar 5 a viz Du 1896 e Vienna. N'o doe bugel ebet ha dispartiañ a rejont e 1918, goude ar brezel, o doa tremenet pell an eil diouzh egile.
San Salvo
San Salvo zo ur gumun en Italia, e proviñs Chieti, e rannvro Abruzzo.
San Martino sulla Marrucina
San Martino sulla Marrucina zo ur gumun en Italia, e proviñs Chieti, e rannvro Abruzzo.
Maria Theresia Aostria (1684–1696)
Maria Theresia Aostria, ganet e Vienna e 1684 ha marvet en Ebersdorf e 1696, a oa c'hwec'hvet merc'h Leopold Iañ, Impalaer santel roman hag e deirvet gwreg, Eleonore Magdalene von der Pfalz. Mervel a reas en he 12 vloaz.
An Anduilhenn
Son an anduilhenn zo ur son vrezhonek kanet war meur a don. Dastumet eo bet gant meur a zen abaoe ar wech kentañ, war-dro 1870, gant Narsis Kelien e Pleiben.
Ar son
1 2 3 4 5 6 7
Kan ha kanerien
Kanet e vez er festoù-noz evel tamm-kreiz.
Fleet
Ar stêr Fleet (River Fleet e saozneg) zo ur stêr danzouar e Londrez hag a rede e kornôg Keoded Londrez a-raok en em deurel en Tavoez el lec'h m'emañ Pont Blackfriars hiziv.
Philander
Philander a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ 6 spesad oposomed.
Fleet
Douaroniezh hag istor
Eienañ ar ra ar Fleet en Hampstead Heath dre div vammenn a red dindan an amzer hag a zo anvet Hampstead Ponds ha Highgate Ponds.
Nav c'hilometr hed zo d'ar stêr. Goloet e voe adalek an. Ur vilin-vor a oa en he genoù da vare Henroma, an hini goshañ er bed a-hervez.
Borrello
Borrello zo ur gumun en Italia, en Abruzzo, e proviñs Chieti.
Sant'Eusanio del Sangro
Sant'Eusanio del Sangro zo ur gumun en Italia, e proviñs Chieti, e rannvro Abruzzo.
Fleet
Douaroniezh hag istor
Roet he deus hec'h anv d'ar straed Fleet (Fleet Street) ha da doull-bac'h Fleet.
Hidrologiezh
Un hanren hidrologel glavek hag meurvorel he deus.
Roccamontepiano
Roccamontepiano a zo ur gumun eus proviñs Chieti en Abruzzo, en Italia.
Na h-Eileanan Siar
Na h-Eileanan Siar eo anv gouezelek ofisiel rann velestradurel an Inizi Gall e gwalarn pellañ Bro-Skos (The Outer Hebrides e saozneg), un enezeg hir er gwalarn d'an inizi all anvet Na h-Eileanan a-stigh (Inner Hebrides e saozneg). Eus 1975 da 1996 e oa un “takad enezek”. Abaoe eo un "takad-kuzul", Steòrnabhagh ar pennlec'h anezhañ.
Seizh enez pennañ Na h-Eileanan Siar eo :
Maria Teresa Spagn (1638-1683)
María Teresa de Austria pe María Teresa de Habsburgo e spagnoleg, pe Maria Theresia von Spanien (1638–1683), pe von Österreich en alamaneg, pe Maria Tereza Spagn e brezhoneg, ganet en El Escorial d'an 10 a viz Gwengolo 1638, marvet e Versailhez d'an 30 a viz Gouhere 1683, a oa ur briñsez spagnol, deuet da vezañ Rouanez Bro-C'hall. Ur pennadig e voe rejantez en 1672 pan eas Loeiz XIV da weladenniñ an arme c'hall o vrezeliñ en Izelvroioù.
He zud
Merc'h e oa da Felipe IV, roue Spagn ha d'ar briñsez c'hall Elesbed Bro-C'hall (1602-1644). Dimezet e voe d'ar roue gall Loeiz XIV.
Bugale
C'hwec'h bugel he deus bet:
Kanton Roubaix-1
Kumunioù
Kanton Roubaix-1 a ya ul lodenn eus kumun Roubaix d'e ober.
Isabel Sofía Picón
Isabel Sofía Picón, ganet e 2008 en Ocaña (Norte de Santander), zo un akordeoñserez kolombian hag a son vallenato.
E 2021 e c'hounezas ar genstrivadeg Reina Menor Festival Vallenato 2021. Seniñ a ra gant ar ganerez yaouank Sara Acosta.
Sebourg
Sebourg a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Schiavi di Abruzzo
Schiavi di Abruzzo  zo ur gumun en Italia, en Abruzzo, e proviñs Chieti.
Louise Ackermann
Louise-Victorine Choquet (Pariz, 30 a viz Du 1813 – Nisa, 2 a viz Eost 1890), Louise-Victorine Ackermann hec'h anv-pluenn, a oa ur varzhez c'hall.
He buhez
Ganet e oa Louise-Victorine Choquet e Pariz ; Pikarded e oa he zud, deuet da chom da gêr-benn Bro-C'hall. Troet e oa he zad gant al lennegezh, hini Voltaire dreist-holl, ha reiñ a reas dezhi un deskadurezh pell diouzh ar relijion. Goude ur pennad e kuitaas Pariz gant e diegezh, e wreg hag o zeir merc'h, da vont da chom war ar maez. Ur bugaleaj digenvez he doe Louise.
Kaset e voe da Alamagn da studiañ, d'an Humboldt-Universität zu Berlin, savet gant Wilhelm von Humboldt (1767-1835).
Eured
E 1844 e timezas d'ar pastor protestant elzasat Paul Ackermann, a oa mignon da P.-J. Proudhon. Pa varvas he fried, e 1846, ez eas da chom war ar maez, en ur genlabourat gant ar Revue des Deux Mondes, o kas barzhonegoù, a zastumas e levrioù goude: Contes en vers (1855), Premières poésies (1873), Poésies philosophiques (1874) ha Pensées d'une solitaire (1883).
Mervel a reas e Nisa.
Tornareccio
Tornareccio  zo ur gumun en Italia, en Abruzzo, e proviñs Chieti.
Bucchianico
Bucchianico  zo ur gumun en Italia, en Abruzzo, e proviñs Chieti.
Thylamys
Thylamys zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ 10 spesad oposomed.
Maria Antonia Aostria
Maria Antonia Aostria, pe Maria Antonia von Österreich, zo anv div briñsez.
Carpineto Sinello
Carpineto Sinello  zo ur gumun en Italia, en Abruzzo, e proviñs Chieti.
Priz lennegezh Kuzul an Norzh
Priz lennegezh Kuzul an Norzh a zo ur priz lennegel a vez roet da enoriñ un oberenn lennegel bet skrivet en unan eus yezhoù Europa an Norzh, hag a zo «a live uhel a-fet lennegezh hag arz». Krouet oa bet e 1962, ha roet e vez bep bloaz. An hini a ya ar priz gantañ a dap 350 000 kurunenn danat. Dibabet e vez etre meur a rumm lennegezh : romantoù, danevelloù, pezhioù-c'hoari, dastumadoù barzhonegoù, arnodadennoù pe oberennoù all bet embannet evit ar wech kentañ dindan ar 4 bloavezh a-raok ma vefe roet ar priz, pe dindan an 2 vloavezh a-raok ma'z int skridoù danek, norvegek, pe svedek.
Dibabet eo al loread gant ur c'huzul degemeret gant Kuzul an Norzh. Er c'huzul ez eus 10 ezel : 2 eus Danmark, 2 eus Finland, 2 eus Island, 2 eus Norvegia ha 2 eus Sveden. Peurliesañ ez int arbennigourien war lennegezh o bro orin hag ivez war hini ar broioù amezek. Ouzhpenn an izili-pad e c'hall ar c'huzul tuta izili ouzhpenn ma vez anvet oberennoù eus inizi Faero, Greunland pe eus tachenn ar yezhoù samiek. Ouzhpenn an argant a vez roet e fell da izili ar c'huzul e vefe « sachet evezh an dud war lennegezh ar broioù amezek hag ivez war al liammoù sevenadurel etre broioù a Norzh ».
Loreidi
Roll loreidi ar priz:
Torino di Sangro
Torino di Sangro  zo ur gumun en Italia, en Abruzzo, e proviñs Chieti.
Marie-Antoinette Aostria
Marie-Antoinette Aostria (Vienna, 2 a viz Du 1755 - Pariz, 16 a viz Here 1793), Maria Antonia Anna Josepha Johanna Habsburg-Lorraine hec'h anv klok, a oa ur briñsez impalaerel aostrian, arc'hdugez Aostria, priñsez Hungaria ha Bohemia, dimezet d'an daofin gall Loeiz a voe roue Bro-C'hall goude-se, ha dre-se daofinez Bro-C'hall ha rouanez Bro-C'hall goude. Dibennet e voe e-kerzh an Dispac'h gall. Lesanvet e voe « l’Autrichienne » kenkent hag erruet e lez Bro-C'hall, « Madame Déficit » goude, ha « Madame Véto » diwezhatoc'h.
Bo Carpelan
Bo Carpelan (25 a viz Here 1926 e Helsinki - 11 a viz C'hwevrer 2011) a zo ur skrivagner hag ur barzh finlandat a skriv e svedeg,. E 1946 e voe embannet e zastumad barzhonegoù kentañ. E 1960 e tapas kaout un doktorelezh war ar brederouriezh. Barzhonegoù, romantoù ha danevelloù a vez skrivet gantañ. Ar skrivagner nemetañ en deus bet Priz Finland div wech eo. E varzhoneg "Start e oa ar goañv" a zo bet savet sonerezh diwarnañ gant ar sonaozer Aulis Sallinen.
Avebury
Avebury (distaget e saozneg) zo ur savadur meurvein eus an Neolitik, e kontelezh Wiltshire, e kreisteiz Bro-Saoz.
Marie-Antoinette Aostria
Buhez
Merc'h e oa da Frañsez Iañ an Impalaeriezh Santel ha d’e bried an impalaerez Maria Theresia.
Avebury
Mont a ra ar meurvein-se d'ober ur c'hrommlec'h bras en-dro d'ar gêriadenn anvet Avebury, daou grommlec'h bihanoc'h ha steudadoù peulvanoù all c'hoazh. Nepell ez eus monumantoù all ivez evel Silbury Hill, brasañ krugell Europa, pe West Kennet Long Barrow, brasañ bez toet Bro-Saoz.
Kanton Roubaix-2
Kanton Roubaix-2 (kanton Robaais-1 en izelvroeg) a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.
Avebury
Brasañ krommlec'h Europa eo an hini a gaver en Avebury. Ouzhpenn 5000 bloaz eo (war-dro 2600 a-raok J.K.). Koshoc'h eo eget Stonehenge, a zo un daou-ugent kilometr bennak diouzh Avebury, er c'hreisteiz.
Asambles gant Stonehenge ha lec'hiennoù all e oa bet lakaet Avebury war roll lec'hiennoù ar glad bedel, gant UNESCO, e 1986, gant an anv Stonehenge, Avebury and Associated Sites.
Kanton Roubaix-2
Kumunioù
Kanton Roubaix-2 a ya 2 gumun hag ul lodenn eus kumun Roubaix d'ober anezhañ :
Long Beach (Kalifornia)
Long Beach zo ur gêr lec'hiet e mervent stad Kalifornia e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 462 257 a annezidi e 2010. Penn-lec'h kontelezh Los Angeles eo ivez. Amañ e vez redet bep bloaz Priz Bras Long Beach a gont evit kevezadeg IndyCar.
Marie-Antoinette Aostria
Buhez
C'hoar e oa d'an impalaerien santel Joseph II ha Leopold II, a renas o-daou, an eil war-lerc'h egile.
Daked
An Daked (latin: Daci ; gresianeg: Dákoi pe Dákai) a oa ur bobl indezeuropek a oa o vevañ e Dakia (Roumania hiziv). Ar meneg kentañ eus an Daked a voe graet gant ar Romaned. Hervez lod eus an istorourien e oant ur skourr eus pobl an Draked, pe d'an nebeutañ e oant kar dezho.
O vevañ e oant e Dakia, e reter Europa, gant ar Mor Du er reter hag an Danav er c'hreisteiz. En em astenn a rae o bro war ar pezh a zo bremañ Roumania ha lodennoù eus ar broioù amezek. Kaozeal a raent dakeg, ur yezh kar da hini an Draked, gant levezonoù pobloù all, evel ar Gelted pe ar Skited.
War-dro daou vilion a Zaked a oa moarvat. Da lavaret eo e oa unan eus pobloù bras Europa en amzer-hont, an eil vrasañ marteze goude ar Romaned. D’ar mare-se e veze un dekvedenn eus ar boblañs o servijañ an arme : neuze e vije bet 200 000 soudard en armeoù an Daked.
E 106 e voe aloubet Dakia gant ar Romaned. Gant an impalaer Trajan e voe diblaset pe skarzhet 150 000 eus an Daked. Ar re a chomas en em veskas gant ar Romaned hag a zegemeras o yezh, al latin. E-pad kantvedoù e voe graet ‘’Valaked’’ eus o diskennidi, ur ger hag a zo kar moarvat d’ar gerioù “Gall” pe “Wales”, hag a veze implijet gant o amezeien da envel romanegerien ar Balkanioù. N’eo nemet adalek an e voe graet gant ar gerioù Roumaned ha Roumania evito.
Daoust ha diskennidi d’an Daked eo ar Roumaned hiziv ? N’emañ ket an holl istorourien a-unan war ar poent-se, met an dra-se eo ar soñj a zo gant pennoù Roumania ha peurvuiañ e sav ar braz eus an istorourien estren ganto. En hengounioù Roumania, en doareoù-bevañ, er boued, en dilhad, er yezh… e kaver aspadennoù eus amzer an Daked.
Karl von Baden
Karl von Baden zo bet anv meur a zen eus tiegezh Baden.
Tollo
Tollo  zo ur gumun en Italia, en Abruzzo, e proviñs Chieti.
Taranta Peligna
Taranta Peligna  zo ur gumun en Italia, en Abruzzo, e proviñs Chieti.
Estreux
Estreux a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Andrés
Andrés zo un anv-badez spagnolek.
Lozon
Lozon a zo ur gumun a-wechall e departamant Manche e Bro-C'hall.
Casoli
Casoli  zo ur gumun en Italia, en Abruzzo, e proviñs Chieti.
Saint-Aubin-des-Ormeaux
Saint-Aubin-des-Ormeaux a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Memoria da noite
Kanerien all
Kanet eo bet ivez gant al laz spagnolek Mägo de Oz hepdo gouzout galizeg.
Le Lorey
Le Lorey a zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall.
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: lazhet e voe ur plac'h yaouank gant ur vindrailhadeg d'ar 7 a viz Even hag ur paotrig d'ar 24 a viz Gouhere abalamour da tennoù-kanol.
Castel Frentano
Castel Frentano  zo ur gumun en Italia, en Abruzzo, e proviñs Chieti.
Khodadad
Khodadad zo un anv-lec'h en Iran hag un anv-tiegezh.
Lec'hioù
Kêriadennoù:
Haucourt-en-Cambrésis
Haucourt-en-Cambrésis a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e bered ar gumun:Haucourt Communal Cemetery
Implijet e voe ar vered e-pad ar Brezel-bed kentañ, da gentañ e miz Eos 1914, e-pad Emgann Le Cateau-Cambrésis. Un darn vat eus ar re varv a zo chomet dianav. Tri nijour a voe douaret er vered e penn-kentañ an Eil brezel-bed.
Kanton Tourcoing-1
Kanton Tourcoing-1 (kanton Toerkonje-1 en izelvroeg) a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.
Castelguidone
Castelguidone  zo ur gumun en Italia, en Abruzzo, e proviñs Chieti.
Boued organek
Ar boued organek pe naturel, pe boued bio, eo ar boued deuet diwar al labour-douar organek pe naturel, da lavarout eo hep implij ar gimiezh.
Miyu Tomita
Miyu Tomita (富田美憂, Tomita Miyu,15 a viz Du 1999 e Saitama) zo ur ganerez hag un aktorez eus Japan.
Bieito Romero
Bieito Romero, ganet en a Coruña en 1964, zo ur soner ha sonaozour galizat hag a savas al laz Luar na Lubre.
Celenza sul Trigno
Celenza sul Trigno  zo ur gumun en Italia, en Abruzzo, e proviñs Chieti.
João W. Nery
João W. Nery (12 C'hwevrer 1950 - 26 Here 2018) a oa ur skrivagner, psikologour ha stourmer LGBT eus Brazil.
Brudet eo evit bezañ bet ar c'hentañ den o vezañ bet kemmet reizh e Brazil, e 1977.
Marly (Norzh)
Marly, pe Marly-lez-Valenciennes, a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Rita Lee
Rita Lee eo anv-micher ar ganerez vrazilian Rita Lee Jones de Carvalho (São Paulo, 31 Kerzu 1947 - São Paulo, 8 Mae 2023), a orin stadunanat hag italian. Brudet eo evel rainha do Rock Brasileiro, "rouanez ar sonerezh rock brazilian".
Kanton Tourcoing-2
Kanton Tourcoing-2 (kanton Toerkonje-2 en izelvroeg) a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.
Von guten Mächten
Von guten Mächten zo ur varzhonek alamanek savet gant Dietrich Bonhoeffer e 1944 pa oa bet bac'het gant ar Gestapo dre ma oa savet a-enep an Nazied. Lazhet e voe e 1945.
Kanton Tourcoing-2
Kumunioù
Kanton Tourcoing-2 a ya ul lodenn kumun eus Tourcoing d'ober anezhañ.
Montenero
Montenero (Menez Du) zo un anv-lec'h italianek.
Maria Antonia Aostria (1669-1692)
Maria Antonia Aostria (1669-1692), arc'hdugez Aostria, a oa merc'h henañ an impalaer Leopold Iañ an Impalaeriezh santel ha Marc'harid Tereza Aostria (1651–1673). Ur plac'h speredek ha desket a oa anezhi.
Da gentañ e oa bet soñjet he dimeziñ d'hec'h eont, Carlos II Spagn, a oa nav bloaz warni, ha divugel. Nemet tro wenn a reas roue Spagn dre abegoù politikel.
Dimezet e voe Maria Antonia e 1685, da 16 vloaz, da Masimilian II Emanuel Bavaria, Dilenner Bavaria. Tri bugel he doe.
Mervel a reas e 1692, da 23 bloaz. Addimeziñ a reas he fried.
He bugale
Tri bugel a c'hanas:
Kefeleg-koad Eurazia
Ar c'hefeleg-koad Eurazia a zo un evn hirc'harek, Scolopax rusticola an anv skiantel anezhañ.
Annez
Bevañ a ra al labous er c'hoadeier gleb ha geunioù Eurazia.
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar c'hefeleg-koad Eurazia en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
Grandes compagnies
Grandes compagnies (bandennoù bras, bagadoù bras e brezhoneg) a veze graet eus bagadoù goprsoudarded er Grennamzer, etre an XIIvet kantved hag ar XIVvet kantved, hag a veze dilabour e-pad ar mareadoù a beoc'h, hag a veve neuze war choug ar bobl. Ar c'hoprsoudarded-se a zeue neuze da vezañ « routiers » dre ma oant izili eus ur « route » (« bagad » e galleg an amzer-se).
Kentañ gwech ma voe niverus ar bagadoù-se en doare «routiers » a voe en hag en  kantved. Ar c'hoprsoudarded a oa bet anezho abaoe penn-kentañ an kantved. Kemeret o doa perzh e brezel diabarzh Bro-Saoz (ma oa enebet ar roue Etienne ouzh Mathilde, mamm Herri II etre 1137 ha 1153)
Ral e oa gwelet bagadoù meur hag o kabiten bezañ leal d'un roue pe d'un noblañs bras met lod anezho, en ur vezaén paeet, a chome leal d'un tu pe d'un den.
Loeiza an Duigoù
Buhez
Desavet e brezhoneg gant he zad, Klaod an Duigoù, ha skoliataet gant Diwan e tapas un aotreegezh war ar brezhoneg e Skol-veur Roazhon. Aet eo da chom er Vro Vigoudenn Labouret he deus e skolioù Diwan. Divizet he deus klask bevañ diwar he fluenn diwar kinnig atalieroù-skrivañ, sevel podkasttoù brezhoneg evit ar vugale, skrivañ ur romant e galleg.
Montenerodomo
Montelnerodomo a zo ur gumun eus proviñs Chieti en Abruzzo, en Italia.
Loeiza an Duigoù
Oberiantiz lennegel
Skrivañ levrioù a ra evit ar re yaouank gant Al Liamm ha Keit Vimp Bev. Kemeret he deus perzh e Priz ar Yaouankiz. Tremenet he deus div sizunvezh en un annez arzel e tour-tan Roc'h Gored e Bro-Leon asambles gant Anna Duval-Guennoc, an annez kentañ graet e brezhoneg war an enezenn-se, diwar atiz Al Liamm. E-kerzh ar chomadenn-se he doa skrivet Tan de’i, ur romant faltazi a gont istor krennarded o vevañ darvoudoù iskis en un ul labouradeg alumetez en. Kemeret he deus perzh e labour a-stroll izili Bodad-lenn Ti ar vro Kemper evit skrivañ al levr E koun Youenn Drezen (1899-1972), embannet gant Al Lanv ha dindan renerezh Bernez Rouz. Skrivet he deus ur pennad diwar-benn ar merc'hed en oberennoù Youenn Drezen. Meneget eo bet evit Prizioù dazont ar brezhoneg 2023 e rummad brezhoneger-ez ar bloaz.
Grandes compagnies
Kabitened brudet
''La monstre Yvon de la Rouche, dit Duant, escuier breton, et de trente et neuf autres escuiers de sa compaignie soubz le gouvernement de Mons. le duc d'Anjou ou pays de Grascoigne, receue a Pierraguers, le Ve jour de nouvembre l'an mil CCCLXIX.''
Emgann an Tregont
E-pad Emgann an Tregont e oa lod eus ar varc'heien hag a oa kabitened ur bagad meur:
Emgann an Alre
E-pad Emgann an Alre, d'an 29 a viz Gwengolo 1364, e oa meur a vagad meur bep tu.
Naja Marie Aidt
Naja Marie Aidt (24 a viz Kerzu 1963 en Egedesminde) a zo ur skrivagnerez hag ur varzhez danat.
He yaouankiz a gasas e Greunland hag ivez e Vesterbro (Kopenhagen). E 1991 e voe embannet he levr barzhonegoù kentañ, titlet Så længe jeg er ung (E-keit ha ma'z on yaouank bepred). Abaoe 1993 e kas holl hec'h amzer o skrivañ. E 1994 e resevas ur yalc'had 3 bloavezh-pad gant Diazezadur Danmark an Arzoù.
E 2008 e tegemeras Priz lennegezh Kuzul an Norzh gant he dastumad danevelloù Bavian (embannet e 2006). Gant Bavian e resevas ivez Kritikerprisen 2006 e Danmark.
Skol (kelaouenn)
Un ti-embann e oa ivez ha meur a levrenn a voe embannet ganti, ar vrudetañ anezho e oa an hentenn-deskiñ Herve ha Nora.
Islavarenn
Er yezhoniezh e vez lavaret islavarenn (e saozneg : dependent clause pe subordinate clause) eus ul lavarenn hag a zo bet staget ouzh ul lavarenn all a zo dizalc'h, rak n'hall ket talvezout drezi hec'h-unan evel ur frazenn beurglok na reizh hervez reolennoù ar yezhadur.
Neuze e teu al lavarenn dizalc'h da vezañ pennlavarenn, hag al lavarenn stag outi da vezañ un islavarenn (eus is, izel) dre m'eo renet gant ar bennlavarenn. A-wechoù e vo stag an islavarenn ouzh un anv-kadarn pe ur raganv er bennlavarenn (ha neuze e vez anvet islavarenn-stag), a-wechoù ouzh ar prezegad, ha neuze e vo evel ur renadenn, ha meur a seurt zo eus ar re-se.
Elfennoù an islavarenn
Peurliesañ e krog un islavarenn gant ur ger (pe meur a hini) karget da liammañ, pe da isurzhiañ, lakaet dirak ur rannfrazenn. A bep seurt gerioù isurzhiañ zo, hervez an islavarennoù, hag a-wechoù hervez pe er stumm-kadarnaat pe er stumm-nac'h emañ ar verb enne.
Ar seurtoù islavarennoù
Setu ar seurtoù islavarennoù :
E brezhoneg e vez implijet ar rannoùigoù-verb a, e ha ma e seurt degouezhioù :
E degouezhioù all e c'hell en em derc'hel un islavarenn stag evel un anv, da skouer evel renadenn eeun ar verb er bennlavarenn :
Cornelis Floris de Vriendt
thumb|200px|right|[[Oostershuis Antwerpen]] Cornelis Floris de Vriendt (1513 pe 1514 en Antwerpen - 20 a viz Here 1575) a oa un arkitektour hag ur c'hizeller a-orin eus Izelvroioù ar Su da vare an Azginivelezh. Ur perzh a-bouez en doe e sevel ti-kêr Antwerpen. Oostershuis Antwerpen a voe treset ar steuñv anezhañ gantañ ivez. Breur e oa da Frans Floris, hag evitañ e tresas steuñv e di en Antwerpen.
Ochetorhynchus
Ochetorhynchus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1834 gant ar skiantour alaman Franz Julius Ferdinand Meyen (1804-1840).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Suamerika, pemp (5) isspesad dezho en holl.
Eva Ström
Eva Ström (1947 e Lidingö) a zo ur skrivagnerez pozioù, romantoù, buhezskridourez ha burutellerez svedat. E 1977 e voe embannet he dastumad barzhonegoù Den brinnande zeppelinaren. Fizikourez eo ivez, hag etre 1974 ha 1988 e voe mezegez. Goude-se e kasas hec'h holl amzer o skrivañ.
E 2003 e tegemeras Priz lennegezh Kuzul an Norzh gant he dastumad barzhonegoù Revbensstäderna. E miz Genver 2001 e voe dilennet ezel eus Akademiezh skiantoù rouantelezh Sveden.
Mamm Karin Ström eo.
André Hugon
Jean Victor Félicien André Hugon, bet ganet en Aljer (kêr-benn Aljeria a-vremañ) d'ar 17 a viz Kerzu 1886 hag aet da Anaon e Canas (Alpoù-an-Arvor, Bro-C'hall) d'an 22 a viz Eost 1960, a oa ur filmaozer, produour ha saver senario gall.
Anavezet eo evit bezañ sevenet, e 1929, Les Trois Masques, ar film a dremen da gentañ film komz gallek.
Danelaw
En em astenn a rae an Danelaw e reter ha norzh Bro-Saoz, war douaroù bet kemeret digant Rouantelezh Northumbria, aloubet en 867, Rouantelezh East Anglia, aloubet en 869, ha Mercia, aloubet en 874. Sinet e voe feurioù-emglev etre ar roue saoz Alfred Veur hag ar roue danat Guthrum, goude emgann Ethandun 878, ma voe kannet an Daned ha ma voe lazhet Guthrum. Un nebeud bloavezhioù diwezhatoc'h, en 886, e voe lakaet sklaer ar vevenn etre an div rouantelezh ha klasket lakaat divizoù evit ma ve peoc'h etrezo.
Al lezenn danat a rene eta, el lodenn su eus Northumbria, en Anglia ar reter, hag e bro ar Pemp Kêr (Leicester, Nottingham, Derby, Stamford ha Lincoln).
Peoc'h ha finborte a rene en Danelaw, dreist-holl e rouantelezh Jórvik, en-dro da gêr York ha kement-se a roe c'hoant hag avi da alouberien viking all. Gwanaet e oa an Danelaw ivez gant ar brezelioù dibaouez a-enep Wessex ha Mercia hag a-benn ar fin e tibabas e renerien sujañ da c'halloud ar roue saoz Edouarzh an Henañ, evit bezañ gwarezet gantañ. En e klaskas meur a roue eus Danmark na Norvegia adkemer ar galloud e bro York met c'hwitañ a rejont bep taol. Goude dibenn an ne voe ket klasket aloubiñ Bro-Saoz gant an Daned ken.
Jedward
Jedward a zo ur strollad sonerezh Pop krouet e 2007 e Dulenn (Republik Iwerzhon).
Certhiaxis
Certhiaxis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1844 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
Izelvroioù ar Su
Er penn-kentañ e voe unvanet ar priñselezhioù gant duged Bourgogn, pe dre herezh pe dre berc'hennidigezh. Evel-se e voe krouet Seitek Proviñs an Izelvroioù bourgognat. E 1581 e voe dispartiet seizh proviñs ar su ha savet e voe ar Proviñsoù-Unanet dre Akta Den Haag.
Mauresse de Moret
La Mauresse de Moret zo lesanv al leanez Marie Thérèse pe Louise Marie de Sainte-Thérèse (war-dro 1658 - 1730), beneadadez du liv he c'hroc'hen, brudet da vezañ merc'h d'ar roue gall Loeiz XIV, e kouent Moret, e Moret-sur-Loing e Bro-C'hall.
Millin
Millin zo un anv-tiegezh a gaver er broioù saoznek : Bro-Saoz ha Bro-SKos da gentañ, hag er Bed Nevez bremañ ivez.
Gerdarzh
Daou c'herdarzh a zo evit an anv-se. Un adstumm eus McMillan eo, hag a zo ur saoznekadur eus an anv gouezelek "MacMaolain" (mab Maolan, Maolan a dalv "Moalig"). Gallout a ra ivez dont eus Mill, anv un den hag a zo o chom e-kichen ur vilin pe zo ur miliner. Par eo d'an anv-tiegezh brezhonek Milin eta.
Izelvroioù ar Su
An 10 proviñs a oa er su a chomas dindan dalc'h ar re Habsburg hag ar proviñsoù-se a yae d'ober Izelvroioù ar C'hreisteiz ma voe div Stad disheñvel : an Izelvroioù spagnol etre 1581 ha 1713 ha goude-se an Izelvroioù aostrian etre 1713 ha 1795.
Certhiaxis
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer holl e Suamerika, eizh (8) isspesad dezho en holl.
Sara Stridsberg
Sara Stridsberg (1972 e Solna, Kontelezh Stockholm) a zo ur skrivagnerez hag un droourez svedat. He romant kentañ, titlet Happy Sally a oa diwar-benn Sally Bauer, ar plac'h kentañ eus Skandinavia a dreuzas Mor Breizh o neuial.
E 2007 e tegemeras Priz lennegezh Kuzul an Norzh gant he romant Drömfakulteten. Hec'h eil romant eo, ennañ e kont un istor ijinet ganti diwar-benn Valerie Solanas (skrivagnerez SCUM manifesto). Gant Stridsberg eo bet troet SCUM manifesto e svedeg.
Prosulfokarb
Ar prosulfokarb zo ul louzoù eus seurt an tiokarbamatoù, hag a vez implijet el labour-douar, hag an trede muiañ gwerzhet er stad c'hall.
Rita
Rita zo un anv roet d'ar merc'hed
Roccascalegna
Roccascalegna a zo ur gumun eus proviñs Chieti en Abruzzo, en Italia.
Scolopacidae
a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ evned hirc'harek evel ar bistrolled, ar c'hefeleged pe ar strelleged ; termenet e oa bet e 1815 gant ar skiantour stadunanat Constantine Samuel Rafinesque (1783-1840). Dont a ra anv ar c'herentiad eus ar ger latin scŏlōpax a dalvez kement ha kefeleg e brezhoneg.
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List ez a pemzek genad d'ober ar c'herentiad :
Saultain
Saultain a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Oakland (Kalifornia)
Oakland zo ur gêr lec'hiet e mervent stad Kalifornia e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 440.646 a annezidi e 2020. Penn-lec'h kontelezh Alameda eo ivez. ,
Kerstin Ekman
Kerstin Lillemor Ekman (27 a viz Eost 1933 e Risinge, Finspång, Kontelezh Östergötland e Sveden) a zo ur skrivagnerez svedat.
Brudet eo Kerstin Ekman evit bezañ skrivet meur a romant polis (evel De tre små mästarna ha Dödsklockan) a reas berzh. Goude-se e skrivas romntoù enno dodennoù sokila ha psikologel, a-raok stagañ en-dro gant romantoù polis (Mörker och blåbärsris e 1972 ha Händelser vid vatten e 1993). E 1978 e voe dilennet en Akademiezh Svedat. Kuitaat a reas an akademiezh asambles gant Lars Gyllensten ha Werner Aspenström e 1989, goude ma vije bet nac'het reiñ ar priz Nobel da Salman Rushdie. Hervez reolennoù an akademiezh e chomo memestra ezel anezhi betek fin he buhez.
Roccaspinalveti
Roccaspinalveti  a zo ur gumun eus proviñs Chieti en Abruzzo, en Italia.
Onnaing
Onnaing a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
The Gypsy Queens
The Gypsy Queens zo ul laz gall eus Nisa hag a gan en italianeg. N'eus nemet paotred el laz, renet gant Didier Casnati.
Gallinago
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == Triwec'h spesad gioc'hed a ya d'ober ar genad :
Long Beach
Long Beach, da lavarout eo Traezh Hir e brezhoneg, zo un anv-lec'h saoznek e meur a vro.
Herve ha Nora
Herve ha Nora zo un hentenn da zeskiñ brezhoneg, e div levrenn, savet gant Armañs ar C'halvez embannet gant Skol e 1972.
Fara Filiorum Petri
Fara Filiorum Petri  a zo ur gumun eus proviñs Chieti en Abruzzo, en  Italia.
Stankioc'h
Ar stankioc'hed eo an evned hirc'harek a ya d'ober ar genad Limnodromus.
Coenocorypha
a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1855 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
Spesadoù
Tri spesad gioc'hed, bev c'hoazh, a ya d'ober ar genad :
Samba Meu
Samba Meu zo ur bladenn bortugalek gant ar ganerez vrazilian Maria Rita e 2007, an trede dezhi d'ober, hag an hini gentañ gant samba. Gant homañ e tapas ul Latin Grammy Award e 2008, er rumm Best Samba/Pagode album. Ur bladenn blatin e voe en Brazil
Upucerthia
Upucerthia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 gant al loenoniour gall Isidore Geoffroy Saint-Hilaire (1805-1861).
Pia Tafdrup
Pia Tafdrup (29 a viz Mae 1952 e Kopenhagen) a zo ur skrivagnerez danat. Barzhonegoù eo vez skrivet ganti dreist-holl, met skrivet he deus ivez ur romant, oberennoù bet skignet er skingomz ha daou bezh-c'hoari. Hec'h oberennoù a zo bet troet e ouzhpennet 25 yezh. E 1989 e voe dilennet en Akademiezh lennegezh Danmark, hag e 2001 e voe lakaet da Varc'hegez Urzh Dannebrog.
Amanda Swisten
Amanda Swisten (ganet Mary Bradley d'an 20 a viz Kerzu 1978 e New York) a zo un aktorez hag un diskouezerez-c'hiz stadunanat he deus bet c'hoariet e meur a stirad skinwel hag e meur a film.
Shilling
Ar shilling zo bet ur rann eus al lur sterling betek 1971. Daouzek penny a yae d'ober ur shilling, hag ugent shilling a oa en ul lur sterling.
Schilling
Arabat droukveskañ gant schilling Aostria.
Lioudmila Mic'hailovna Pavlitchenko
Lioudmila Mic'hailovna Pavlitchenko (ruseg : Людмила Михайловна Павличенко, ukraineg : Людмила Михайлівна Павліченко ; ganet Lioudmila Mic'hailovna Belova, 12 a viz Gouere 1916 – 10 a viz Here 1974) a oa ur dennerez-spieg soviedel war talbenn ar Reter an Eil Brezel-bed. Roet e voe an titl a Harozez an Unvaniezh Soviedel dezhi peogwir he doe lazhet 309 enebour, hag al lesanv Lady Death abalamour d'he ampartiz hep he far da dennañ gant ur fuzuilh.
Buhez
Ganet e voe Lioudmila Belova e Bila Tserkva (Impalaeriezh Rusia) d'an 12 a viz Gouere 1916 ha pa oa 14 vloaz en em stalias he familh e Kyiv. Lakaat a reas he anv en ur c'hlub tennañ ha dont a reas da vezañ ur mailh-tennerez en ur labourat evel micherourez e labouradeg arsanailh Kyiv. Dimeziñ a reas d'un doktor tro-dro d'he 16 vloaz hag ur mab he devoe.
E miz Even 1941 pa oa o studiañ an Istor e Skol-veur Kyiv e krogas an arme alaman da aloubiñ an tiriad soviedel. E-touez ar re gentañ e voe o'n em gavout er burev-enrollañ ha goulenn a reas en em gannañ en droadegiezh. Klasket e voe ober un glañvdiourez anezhi met nac'hañ a reas. Kaset e voe da 25 rannarme troadegiezh an Arme Ruz.
Dont a reas da vezañ unan eus 2 000 maouez mailh-tenner an Arme Ruz (500 hepken a voe bev c'hoazh e fin ar brezel). Lazhañ a reas he daou enebour kentañ e-kichen Biliaivka en Ukraina gant ur fuzuilh tennata dornel Mosin-Nagant aveet gant ul lunedenn P.E. 4. Deskrivañ a reas kement-se evel he « badeziant an tan » peogwir e oa deuet da vezañ un dennerez-spieg da vat.
En em gannañ a reas Pavlitchenko e-pad 2 viz hanter e-kichen Odesa, ma lazhas 187 enebour. Dimeziñ a reas d'un tenner-spieg all, Aleksei Kitsenko, da 25 bloaz, met lazhet e voe hennezh nebeut goude. Pa oa mestr an Arme roumanian war Odesa e voe kaset he unvez dre vor da Sevastopol, e ledenez Krimea. E miz Mae 1942 e voe meneget al letanant Pavlitchenko gant Kuzul Arme ar Su evit bezañ lazhet 257 soudard alaman. En holl ez eus kadarnaet 309 den lazhet ganti er brezel, en o zouez 36 mailh-tenner enebour eus an Ahel. E miz Even 1942 e voe gloazet gant un tenn mortez. Peogwir e krogas da vezañ brudetoc'h-brudetañ e voe tennet eus an talbenn war-bouez ur miz goude bezañ pareet, hag ur vouezh-aotreet eus an Arme Ruz e teuas da vezañ.
E miz Gwengolo 1942 e voe kaset da Ganada ha d'ar Stadoù-Unanet evit gounit ar Gevredidi da zigeriñ un eil talbenn er C'hornôg a-enep an Trede Reich. Kouviet e voe d'an Ti Gwenn gant ar prezidant Franklin Delano Roosevelt, ar geodedez soviedel gentañ da vezañ degemeret gant ur prezidant stadunanat. Pedet e voe gant Eleanor Roosevelt d'ober un droiad dre ar vro evit kontañ ar pezh he doa graet war an talbenn. Mont a reas dirak an International Student Assembly bodet e Washington D.C., kemer a reas perzh e bodadegoù ar CIO, ur c'hengevread sindikadoù, ha prezegennoù a reas e New York hag e Chicago. Profet e voe ur bistolenn emgefreek Colt dezhi gant an Amerikaned. Roet e voe ur fuzuilh lunedek Winchester dezhi e Kanada hag a zo diskouezet bremañ e Mirdi kreiz an Nerzhioù armet e Moskov. P'edo e Kanada gant Vladimir Pchelintsev, ur mailh-tenner all, ha Nikolai Krasavtchenko, penn Aozadur ar Yaouankiz e Moskov, e voe degemeret gant miliadoù a dud e porzh-houarn Union Toronto. Mont a reas goude da Vreizh-Veur, da weladenniñ Coventry ha Birmingham.
Devezh al Lizhiri Galizek
Devezh al Lizhiri Galizek, pe Día das Letras Galegas, lidet d'ar 17 a viz Mae, zo un devezh e Galiza ma vez enoret ar yezh, ar galizeg, dre an embannadurioù. Ur gouel ofisiel eo: ne vez ket labouret en deiz-se.
Saint-Malô-du-Bois
Saint-Malô-du-Bois a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Lioudmila Mic'hailovna Pavlitchenko
Buhez
Deuet da vezañ major, ne voe ket adkaset Pavlitchenko d'an talbenn hag en em ouestlañ a reas da stummañ ar mailh-tennerien soviedel betek fin ar brezel. Roet e voe dezhi medalenn aour Haroz an Unvaniezh Soviedel, hag Urzh Lenin div wech, hag embannet e voe un timbr en he enor.
Kanaouennoù-stourm
Ur ganaouenn-stourm zo ur ganaouenn liammet ouzh ul luskad a c'houlenn cheñchamantoù er gevredigezh, pe skrivet a-ratozh evit goulenn cheñchamantoù. E meur a zoare-sonerezh ez eus bet skrivet kanaouennoù-stourm, er sonerezh folk, rock pe er sonerezh pop zoken, hag e meur a yezh.
E-touez al luskadoù bet kanet gant seurt kanaouennoù e kaver al luskad evit reiñ frankiz d'ar sklaved er Stadoù-Unanet, da reiñ ar gwir da votiñ d'ar merc'hed, da wellaat buhez ar vicherourien, diwar-benn gwirioù Mab-den, al luskadoù a-enep ar brezel, al luskad benelour, an dispac'h seksel ha meur a hini all. E Breizh e oant bet implijet stank, goude an Eil Brezel Bed dreist-holl, liammet ouzh ar stourmoù sokial (brezel al laezh) peotramant ar stourm a-enep an energiezh nukleel (Keleier Plogo gant Storlok) ha gwirioù ar repuidi (Degemer mat er Republik kanet gant Eben).
Lioudmila Mic'hailovna Pavlitchenko
Buhez
Goude ar brezel ec'h echuas he studioù e Skol-veur Kyiv hag e krogas da labourat evel istorourez. Eus 1945 da 1953 e labouras evel klaskerez skoazellerez e penngarter ar Morlu soviedel. Oberiant e voe goude e Poellgor soviedel soudarded-kozh ar brezel. Eleonor Roosevelt a zeuas d'he gweladenniñ e Moskou e 1957.
Tarphonomus
Tarphonomus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 2007 gant an daou evnoniour stadunanat R. Terry Chesser ha Robb T. Brumfield.
Lioudmila Mic'hailovna Pavlitchenko
Marv
D'an 10 a viz Here 1974 e varvas Lioudmila M. Pavlitchenko e Moskov diwar un arsav kalongwazhiedel d'an oad a 58 vloaz. Goude ar brezel e oa bet tapet gant an diwaskadur abalamour da varv he fried e-kerzh ar brezel, gant ar strafuilh stres post-traomatek hag an alkoolegezh ivez, ar pezh a zispleg moarvat perak e varvas yaouank a-walc'h. Beziet e voe e bered Novodevitchi.
Tarphonomus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Lioudmila Mic'hailovna Pavlitchenko
Marv
Graet e voe un eil timbr-post anezhi e 1976 hag ul lestr-karg ukrainat zo anvet diwar he anv.
E 2022
E 2022, un dennerez ukrainat er brezel enep Rusia zo bet lesanvet "Lady Death" diwar skouer  Lioudmila Mic'hailovna Pavlitchenko.
Tarphonomus
O c'havout a reer holl e Suamerika, tri (3) isspesad dezho en holl.
Mourroù
Ar mourroù eo ar blev a gresk war ar vuzell uhelañ, dindan fri un den, hag a c'hall diskenn a bep tu d'ar genoù. Darn a zoug mourroù berr a-walc'h, krennet bep an amzer, tud all a ra war o zro e-pad bloavezhioù ken e vezont hir-mat, hag e vezont gouest da reiñ a bep seurt stummoù dezho.
Ar re hirañ a vez kribet, plezhet zoken a-wechoù.
Paotred zo o devez barv ouzhpenn ur vourrenn.
Upucerthia
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Sagaoù ar rouaned
Sagaoù ar rouaned (islandeg: konungasögur, norvegeg: kongesagaer) zo sagaoù a gont buhez rouaned kozh Lec'hlenn. Savet e voent etre an XII hag ar en Island ha Norvegia.
Lusiana Conco
Lusiana Conco (Lusaan Kunken e tsimbreg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Upucerthia
O c'havout a reer e Suamerika, c'hwec'h (6) isspesad dezho en holl.
Lusiana Conco
Istor
Krouet eo bet d'an 20 a viz C'hwevrer 2019, en ur vodañ kumunioù Lusiana ha Conco.
Devezh al Lizhiri Galizek
Abaoe 1963
Lidet e vez bep bloaz abaoe ar 17 a viz Mae 1963, 100vet deiz ha bloaz embannadur kentañ Cantares gallegos, gant ar varzhez Rosalía de Castro (1837–1885). Krouet e voe gant ar Real Academia Galega, an Akademiezh c'halizek. E 1991 eo e voe lakaet da zeiz gouel ofisiel.
Mourroù
Merc'hed
Merc'hed zo o devez mourroù ivez, ha peurvuiañ e klaskont lemel anezho. Brudet e oa mourroù al livourez Frida Kahlo a ziskoueze anezho didro en hec'h emboltredoù.
Goap
Plijout a ra d'ar vugale distresañ poltredoù ha lakaat mourroù d'ar skeudennoù. Tud vras a ra kemend-all gant poltredoù politikourie, ha dreist-holl pa vez dilennadegoù. Mourroù Hitler a vez lakaet a-wechoù, ha ne blij da zen.
E 1919, al livour gall Marcel Duchamp a roas mourroù hag ur bouchig gavr da Vona Lisa Leonardo da Vinci, gant an titl L.H.O.O.Q. ("tomm eo d'he revr").
Ossip Mandelstam, en deus skrivet diwar-benn Stalin : « Pa c'hoarzh e vourroù, e kreder gwelout c'hwiled-du ».
Ewlo
Dismantroù Kastell Ewlo, unan eus kestell priñsed Gwynedd, a c'haller gwelet e-kichen kêr.
Barbarano Mossano
Barbarano Mossano (Barbaràn Mosàn e veneteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Houad Meller
An houad Meller a zo ur spesad evned palvezek, Anas melleri an anv skiantel anezhañ.
Barbarano Mossano
Istor
Krouet eo bet d'ar 17 a viz C'hwevrer 2018, en ur vodañ kumunioù Barbarano Vicentino ha Mossano.
Tribalistas (albom)
Tribalistas zo un albom portugalek e 2002, gant an trikon brazilian Tribalistas, anezho Arnaldo Antunes, Carlinhos Brown, ha Marisa Monte.
Houad Meller
Dougen a ra anv al louzawour breizhveuriat Charles James Meller (1836-1869).
Tribalistas (albom)
Roll an titloù en albom Tribalistas
An holl ditloù zo savet gant Arnaldo Antunes, Carlinhos Brown, ha Marisa Monte, nemet merket e vefe ar c'hontrol.
Houad Meller
Annez
Kavout a reer ar spesad en uhelgompezennoù hag e reter Madagaskar.
Tribalistas (albom)
Roll an titloù en albom Tribalistas
En holl : 41:20
Jon Snow
Jon Snow zo un dudenn ijinet e bed an heuliad romantoù fantasy A Song of Ice and Fire gant ar skrivagner stadunanat George R. R. Martin, hag an adsevel doare stirad skinwel Game of Thrones. Er romantoù, e vez kontet ul lodenn vat eus an istor drezañ. Unan eus tudennoù brudetañ ha karetañ an heuliad eo. Evit an New York Times e vez laret eus Jon Snow ez eo unan eus gwellañ krouadennoù ar romantour. Jon eo tudenn bennañ ar stirad skinwel Game of Thrones. E istor, e lodenn ziwezhañ ar c'houlzad 5 dreist-holl, zo bet ur ranngalon evit an arvesterien. Martezeadennoù lies a zo savet a-fed orinoù familh an dudenn.
Charlotte Sophie Bentinck
Charlotte Sophie von Aldenburg pe (von) Bentinck (4 a viz Eost 1715 - 5 a viz C'hwevrer 1800) a oa ur gontez alaman. Mignonez e oa da Voltaire a genskrivas ganti, da Frederig II, roue Prusia, ha d'ar c'hont Wilhelm Friedrich Ernst zu Schaumburg-Lippe.
Sagaoù ar rouaned
Kavout a reer enno istorioù berr anvet þættir, evel an Íslendingaþættir (a-zivout Islanded), Styrbjarnar þáttr Svíakappa, Hróa þáttr heimska, ha Eymundar þáttr hrings (a-zivout tud eus lec'hioù all).
Ralph Habib
Ralph Habib, bet ganet Raphaël Habib e Pariz (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'an 29 a viz Mezheven 1912 hag aet da Anaon e Pariz VII d'an 19 a viz Mezheven 1969, a oa ur filmaozer gall a orin libanat.
Charlotte Sophie Bentinck
Bugeliezh
Desavet e voe Charlotte Sophie war un dro gant gant ur geniterv, trizek vloaz koshoc'h, ganet e 1702, Charlotte von Nassau-Siegen, deuet da chom e kastell kont Aldenburg goude marv he zud. Dimezet e oa bet da briñs Anhalt-Köthen, a varvas e 1728.
Ha hi da addimeziñ en 1733, evit brasañ displijadur he c'heniterv yaouank Charlotte Sophie, 18 vloaz dezhi neuze, da Albrecht-Wolfgang, kont Schaumburg-Lippe, rak sot e oa ar grennardez gant ar c'hont abaoe bloavezhioù.
Dinan Tolpad-kêrioù
Dinan Tolpad-kêrioù (Dinan Agglomération e galleg) a zo anezhi ur gumuniezh tolpad-kêrioù savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre kumunioù eus Frañs, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh.
Charlotte Sophie Bentinck
Euredoù
Tost e oa an tiegezh Aldenburg ouzh Priñs Orange, deuet da vout William III, roue Bro-Saoz e 1688. Kavet e voe spletus dimeziñ Charlotte Sophie, ar verc'h nemeti, ar bennhêrez, d'un den tost d'an hini a oa deuet a-benn da vont da roue e Bro-Saoz e 1688, un den eus an tiegezh Bentinck, William Bentinck. Koulskoude, pa oa kontez ar plac'h nevez, e ranke he fried kaout un titl ivez. Se zo kaoz e voe goulennet digant an impalaer santel, envel William Bentinck, mab yaouankañ kentañ Kont Portland, da gont evit ma c'hallfe dimeziñ d'ar gontez Charlotte Sophie von Aldenburg d'ar 1añ a viz Meurzh 1733.
Maurice Labro
E filmoù er sinema
Evitañ da vezañ kaset an darn vrasañ eus e vicher er sinema en devoa kemeret perzh e seveniñ ar stiriad skinwel istorel La Feuille d'érable ivez.
Dinan Tolpad-kêrioù
Kumunioù
D'ar 1añ a viz Genver 2017 ez ae 65 kumun d'ober kumuniezh tolpad-kêrioù Dinan, roet an anv Dinan Tolpad-kêrioù dezhi.
Charlotte Sophie Bentinck
Euredoù
E 1738 e varvas tad Charlotte Sophie, ha setu hi kontez e zouaroù. Daou vab he doa, a-benn neuze :
Colceresa
Colceresa zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
Charlotte Sophie Bentinck
Euredoù
War-lerc'h ganedigezh hec'h eil mab ez eas, adal 1737, da vevañ gant Albrecht Wolfgang von Schaumburg-Lippe (1699-1748), ken n'hallas ket gwelout he mibien.
Anna Magdalena Godiche
thumb|200px|Anna Magdalene Godiche livet gant U.F. Beenfeeldt e 1776. War ziskouez e [[Kastell Frederiksborg.]] Anna Magdalena Godiche (ganet Høpfner) (marvet e miz C'hwevrer 1780) a oa ur skrivagnerez hag embannerez danek.
Charlotte Sophie Bentinck
Euredoù
E 1740 he doe Charlotte Sophie ur mab all, Karl, gant he serc'heg. Er bloaz-se end-eeun, nevez dispartiet diouzh he fried Bentinck, en em gavas gant ar skrivagner gall Voltaire, e Bückeburg.
Anna Magdalena Godiche
<!-- Anna Magdalena var datter af rådmand Høpfner i Haderslev, men var sandsynligvis også i familie med bogtrykkeren Johan Jørgen Høpfner i København. Hun blev gift med den 22-årige bogtrykker Andreas Hartvig Godiche i december 1736. Ved ægtemandens død i 1769 overtog hun foretagendet som var landets største forlæggervirksomhed på dette tidspunkt.
Charlotte Sophie Bentinck
Euredoù
Mervel a reas e 1800, d'an oad a 84 bloaz.
Colceresa
Istor
Krouet eo bet d'an 20 a viz C'hwevrer 2019, en ur vodañ kumunioù Molvena ha Mason Vicentino.
Anna Magdalena Godiche
Hun viste sig snart at være endda mere initiativrig end sin afdøde mand. Hun skaffede i 1772 privilegium på at trykke dommene over Johann Friedrich Struensee og Enevold Brandt. Hun specialiserede forlaget i udgivelsen af historiske værker såsom Andreas Bussæus' udgave af Frederik 4.s Dagsregistre (1770), Niels Krags Christian IIIs Historie (1776-79 og Tycho de Hofmans Historiske Efterretninger om velfortiente danske Adelsmænd (177-79). Som trykker arbejdede sønnen Frederik Christian Godiche, men han var tilsyneladende ikke særlig stabil og i oktober 1779 erklærede Anna Magdalena sønnen for umyndig.
Historikeren Bertel Christian Sandvig arbejdede i denne sidste periode for forretningen som korrektør, oversætter og udgiver.
Kilder
-->
Virgulino Ferreira da Silva
250px|thumb|Gant ar skritell-mañ ec'h embanne Gouarnour [[Bahia kinnig arc'hant evit tapout Lampião (1930)]]
Gwilhmod
Gwilhmod zo un anv-tiegezh brezhonek, skrivet Guillemot e galleg. Stank eo e Breizh met kavet e vez e Bro-C'hall ivez.
A Modest Proposal
« A Modest Proposal For preventing the Children of Poor People From being a Burden to Their Parents or Country, and For making them Beneficial to the Publick » zo ur flemmskrid saoznek diwar zorn ar skrivagner iwerzhonat Jonathan Swift embannet hep anv oberour e 1729 e Dulenn.
E saozneg e vez implijet a-wechoù an droienn "a modest proposal" d'ober dave d'ur flemmskrid heñvel e zoare.