cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stan Getz
Stan Getz, bet ganet Stanley Gayetzky d'an 2 a viz C'hwevrer 1927 e Philadelphia (Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'ar 6 a viz Mezheven 1991 e Malibu (Stadoù-Unanet Amerika), a oa ur soner saksell stadunanat.
Tremen a ra da zonezonetañ soner saksell tenor istor ar jazz, ar pezh a reas dezhañ bezañ lesanvet The Sound, abalamour d'e zoare-seniñ hep e bar.
Laurent Dognin
Laurent Dognin, bet ganet d'an 3 a viz Genver 1953 e Paris, zo eskob Kemper ha Leon abaoe 2015, war-lerc'h Jean-Marie Le Vert.
Beleget e voe e 1980 en eskopti Nanterre. E miz Genver 2011 e voe anvet da eskob skoazeller Bourdel gant ar pab Benead XVI. D'an 20 a viz mae 2015 e voe anvet da eskob Kemper ha Leon gant ar pab Frañsez.
An adaozadur parrezioù an eskopti zo bet graet gantañ. Abaoe ar c’hentañ a viz Gwengolo 2017 ez eus en eskopti Kemper ha Leon ugent parrez nevez (betek-henn e oa 323 farrez ha 18 deanded).
Lograto
Lograto zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Arondisamant Château-Gontier
Arondisamant Château-Gontier a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Mayenne hag e rannvro Broioù al Liger.
Collebeato
Collebeato zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Arondisamant Château-Gontier
Betek Meurzh 2016
Rannet e oa arondisamant Château-Gontier e 7 kanton (betek 2014) hag e 71 kumun :
Abaoe miz Ebrel 2016
Adrannet e voe arondisamantoù Mayenne d'an 30 a viz Meurzh 2016. 83 c'humun zo en arondisamant Château-Gontier bremañ.
Ac'haia
Ac'haia (en gregach Ἀχαΐα, Ac'haia, da zistagañ [a.χa.ˈi.a]) zo ur rann eus Henc'hres, hag un distrig eus Gres a vremañ, e gwalarn Peloponnesos, war aod pleg-mor Korinthos, etre Elis hag Arkadia. Patras eo ar pennlec'h.
Art Garfunkel
thumb|right|Art Garfunkel e [[2008]] Art Garfunkel (Arthur Ira Garfunkel diouzh e anv gwir), bet ganet d'ar 5 a viz Du 1941 e New York, a zo ur barzh, ur c'haner hag un aktour stadunanat.
Mil anavezet eo evit bezañ kanet en daouad Simon & Garfunkel gant Paul Simon adalek 1957 betek 2010.
Kanton Roc'h-an-Argoed (1790)
Krouet e voe Kanton Roc'h-an-Argoed e 1790. Ur rann velestradurel ha lezvarnel hag ur bastell-vro dilenn eus Bann Roc'h-an-Argoed e departamant ar Mor-Bihan e oa. Pemp kumun a oa ennañ:
Dilamet e voe gant ar Goñvañsion e miz Even 1793 hag adsavet gant ar C'huzul-Ren hervez ar Vonreizh bet votet d'ar 26 a viz Here 1795. Brasaet e voe ar c'hanton dindan anv Kanton Roc'h-an-Argoed ivez, gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.
Vulpes et uva
Vulpes et uva eo anv latin fablenn Phaedrus troet diwar skrid gregach Aisopos ( Ἀλώπηξ καί σταφυλή, Alópex kái staphylé), hag anavezet e brezhoneg evel Al louarn hag ar rezin.
Istor ul louarn eo hag a ra fae war rezin a zo re uhel evit o zapout, ma lavar :"Nondum matura est, nolo acerbam sumere".
Puget
Puget zo un anv-lec'h okitanek.
Toscolano-Maderno
Toscolano-Maderno zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Van Eyck
Eick, pe Van Eyck (pe van Eyck), hag ivez Van Eijk (pe van Eijk) a zo un anv-familh nederlandek bet douget gant meur a zen brudet.
Yezh
Dont a ra eus ar ger eijk, dervenn, kar d'ar ger saoznek oak.
Travagliato
Travagliato zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Graphium angolanus
Graphium angolanus a zo ur valafenn hag a vev en Afrika.
SANAA
<HR noShade>
SANAA (Sejima And Nishizawa And Associates) a zo un ajañs arkitektouriezh bet savet gant daou arkitektour japanat : Kazuyo Sejima ha Ryue Nishizawa e 1995. Ganto eo bet savet skol-uhel an arzoù modern e València, mirdi arzoù a-vremañ Kanazawa e Japan pe c'hoazh savadur Dior e Tokyo.
Ouzhpenn kenlabourat e SANAA e kendalc'h an daou arkitektour da labourat pep hini eus e du.
Bara-mel
Bara-mel zo ur seurt bara dous graet gant mel, hag a-wechoù gant jinjebr.
Kanton Lokmaria-Kaer (1790)
Krouet e voe Kanton Lokmaria-Kaer e 1790. Ur rann velestradurel ha lezvarnel hag ur bastell-vro dilenn eus Bann an Alre e departamant ar Mor-Bihan e oa. Teir c'humun a oa ennañ: Dilamet e voe gant ar Goñvañsion e miz Even 1793 hag adsavet gant ar C'huzul-Ren hervez ar Vonreizh bet votet d'ar 26 a viz Here 1795. Diskaret e voe gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.
Domenico
Domenico zo un anv-badez italianek.
Larry the Cable Guy
Larry the Cable Guy, ganet Daniel Lawrence "Larry" Whitney d'ar 17 a viz C'hwevrer 1963, a zo un aktour amerikan.
Menocchio
Domenico Scandella, anavezetoc'h evel Menocchio, a oa ur miliner ganet e 1532, e Montereale Valcellina, ur 25 km en hanternoz da Pordenone, en Italia, hag a voe barnet abalamour d'e gelennadurezh relijiel ha losket en-bev gant an Inkizision war-dro 1600, da 67 vloaz, war urzh ar pab Klemez VIII.
Dimezet e oa hag unnek bugel dezhañ. E 1581 e oa bet maer e gêriadenn c'henidik.
Brudet eo dre levr Carlo Ginzburg ''Il formaggio e i vermi. Il cosmo di un mugnaio del '500'', embannet e 1976.
E vuhez
War-bouez daou vloaz tremenet e kêr Arba, war-dro 1563, abalamour d'un emgann, e chomas atav Menocchio e Montereale, a oa 650 den enni, gant e wreg hag e seizh bugel, diwar gounid daou bark ha div vilin, feurmet gantañ, hag ouzhpenn e oa kalvez ha mañsoner. En 1581, peogwie e ouie lenn, skrivañ ha kontañ, e voe anvet da vaer Montereale hag ar c'hêriadennoù tro-dro, ha da verour an iliz.
D'an 28 a viz Gwengolo 1583, e voe atizet person Montereale, Don Odorico Vora, gant ur beleg all anvet Ottavio Montereale, da flatrañ Menocchio d'an Ofis Santel abalamour m'en devoa mennozhioù disivouder diwar-benn Jezuz-Krist. Gant testenioù all e voe kresket an tamalloù. Gant se, d'ar 4 a viz C'hwevrer 1584 e voe roet urzh, gant ar manac'h frañsiskat Felice de Montefalco, inkizitour Aquilea ha Concordia, da herzel ha bac'hañ Menocchio a voe kraouiet e Concordia, d'ar 7 a viz C'hwevrer, ha goulennataet evit ar wech kentañ.
Didier Le Fur
Didier Le Fur zo un istorour breizhat ha gall. Degaset en deus ur sell nevez-tre war ar gall. Meur a vuhezskrid en deus embannet, en o zoue hini Frañsez, roue Bro-C'hall, hag en deus nevesaet an henanouriezh diwar e benn. Studiet en deus ivez an Inkizision e Bro-C'hall etre an XIIIvet kantved hag an.
Plac'h yaouank
Ur plac'h yaouank a vez lavaret eus ur plac'h ha n'eo ket dimezet. Ma vez kozhik ar plac'h, ma n'eo ket dimezet c'hoazh, pe tremenet an oad dezhi da zimeziñ e vez lavaret eo ur plac'h yaouank kozh.
Gwechall, pa veze a-bouez bras d'ur plac'h dimeziñ, e veze disprizet ar plac'hed yaouank kozh, ha graet goap anezhe a-wechoù. Alies e chome ar plac'hed yaouank e ti o zud da sevel ar vugale yaouankoc'h, pe d'ober war-dro o zud pa vezent erru kozh.
Xert
Xert zo ur gumun eus proviñs Castelló e kumuniezh Valencia.
Braone
Braone zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Rik Van Looy
Rik Van Looy (Henri Van Looy en ti-kêr), ganet d'an 20 a viz Kerzu 1933 e Grobbendonk, a zo ur reder marc'h-houarn belgiat (Flandrezad) a-vicher etre 1953 ha 1970.
Kampionad albanat an echedoù
Kampionad albanat an echedoù eo kampionad hiniennel broadel an echedoù en Albania. E 1933 e voe aozet ar c’hampionad kentañ. Abaoe 1977 e vez aozet ur c’hampionad evit ar maouezi hepken.
Giancarlo Baghetti
Giancarlo Baghetti (bet ganet d'ar e Milano, marvet d'ar  er memes lec'h) a oa ur blenier redadegoù kirri italian en deus redet e F1 etre 1961 ha 1967. Gounezet en deus ur redadeg gant Ferrari, o vezañ unan eus an tri blenier o deus gounezet evit o Friz Bras kentañ, ar re all o vezañ Nino Farina, trec'hour redadeg kevezadeg bed ar Formulenn 1 kentañ, ha Johnnie Parsons, en deus gounezet an Indianapolis 500 e 1950, pa oa e-barzh kevezadeg bed ar vlenierien. Redet en deus Baghetti evit skipailhoù all evel an ATS italian, Brabham ha Lotus.
Kampionad albanat an echedoù
Aozet e vezont gant Federata Shqiptare e Shahut ("Kevre albanat an echedoù").
Capovalle
Capovalle zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Risle
Ar Risle zo ur stêr e Normandi, adstêr d'ar Saena war he lez kleiz. 144 km eo he hed.
Eieniñ a ra en departamant Orne, er gornaoueg da L'Aigle, ha treuziñ a ra an departamant Eure eus ar c'hreisteiz d'an hanternoz betek en em deurel e genoù ar Saena, war he lez kleiz, e-kichen Berville-sur-Mer ha Saint-Samson-de-la-Roque. Pays d'Ouche a reer eus he zraoñienn uhelañ. En he lodenn izelañ e tisparti broioù Lieuvin ha Roumois.
Ar Charentonne eo he adstêr bennañ.
Redek a ra ar Risle dre ar c'humunioù-mañ :
Humblotia flavirostris
Humblotia flavirostris a zo ur spesad golvaneged bihan eus kerentiad ar Muscicapidae. Ar spesad nemetañ er genad Humblotia an hini eo : dougen a ra anv al louzawour hag an naturour gall Léon Humblot (1852-1914).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Annez
Emañ brosezat e koadegi naoueier menez-tan Karthala (enezenn Ngazidja).
Astrud Gilberto
thumb|right|Astrud Gilberto en [[Amsterdam e 1966]] Astrud Gilberto (Astrud Evangelina Weinert diouzh hec'h anv gwir), bet ganet d'an 29 a viz Meurzh 1940 e Salvador da Bahia, a zo ur ganerez vrazilian samba ha Bossa Nova.
Arondisamant Laval
Arondisamant Laval a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Mayenne hag e rannvro Broioù al Liger.
Betek Meurzh 2016
Rannet e oa arondisamant Laval e 13 kanton (betek 2014) hag e 88 kumun :
Brittany American Cemetery and Memorial
Ar Brittany American Cemetery and Memorial (Bered ha Kounlec'h Amerikan Breizh) a zo ur vered eus armeoù ar Stadoù-Unanet lec'hiet e kumun Montjoie-Saint-Martin, e departamant ar Manche e Bro-C'hall, sko ouzh harzoù Breizh (2 gilometrad hent a zo evit mont eus Breizh d'ar vered, pa zeuer eus Sant-Jord-Restembaod). Eno ez eus interet 4 410 soudard amerikan bet lazhet e Breizh, e kostezioù Avranches, Saint-Lô ha Mortain, e-kerzh an Eil Brezel-bed. Anvioù 498 soudard all a zo enskrivet ouzh ur voger, ar re-mañ n’eo ket bet adkavet o c'horfoù. Ar vered-se a zo 14 hektar enni.
Deux amis
Deux amis pe Les deux amis zo un anv gallet bet roet da veur a oberenn.
Kentañ Ministr ar Rouantelezh-Unanet
Ar C'hentañ Ministr eo penn ar gouarnamant e Rouantelezh Unanet Breizh-Veur ha Norzhiwerzhon.
Aín
Aín zo ur gumun eus proviñs Castelló e kumuniezh Valencia.
Società Sportiva Calcio Napoli
Skipailh 2015/16
1añ Gwengolo 2014
Elisabeth Christine Ulrike von Braunschweig-Wolfenbüttel
Elisabeth Christine Ulrike von Braunschweig-Wolfenbüttel (1746-1840) a oa ur briñsez alaman ha kentañ pried Frederig Gwilherm II, un ugent vloaz a-raok ma voe anvet da roue Prusia.
He buhez
Elisabeth Christine a oa merc'h d'an dug Karl Iañ von Braunschweig-Wolfenbüttel ha da Philippine Charlotte Prusia, c'hoar yaouankañ Frederig Veur, roue Prusia, eontr dezhi eta.
Dibabet e voe gant ar roue divugel, evel pried dereat da bennhêr Prusia, e niz. E Gouhere 1765 e timezas Elisabeth d' ar priñs Friedrich Wilhelm, e Schloss Salzdahlum.
Tremosine
Tremosine zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Elisabeth Christine Ulrike von Braunschweig-Wolfenbüttel
He buhez
Pa c'hanas he bugel kentañ, hag adalek ma voe gouvezet e oa ur verc'h, ez eas an dimeziñ war washaat c'hoazh. Droug a oa enni abalamour da emzalc'h he gwaz merc'hetaer. Ha setu Elisabeth Christine da vont da welout a bep tu ivez, gant sonerien hag ofiserien e Potsdam. Se zo kaoz e voe kaoz vras pa voe brazez e 1769. Mennet e oa da dec'hel gant he serc'heg, met flatret e voe, ha torret e voe he dimeziñ en ur ober un toullad deizioù.
Rediet e voe Elisabeth Christine da guitaat al lez da vont da Küstrin. Ar roue a redias e niz da addimeziñ dindan un nebeud mizioù. E-keit-se e voe bac'het Elisabeth Christine evel bac'hadez-stad e kastell Stettin, dindan evezh unan eus he c'herent.
Elisabeth Christine a varvas da 93 bloaz, war-lerc'h he breudeur ha c'hoarezed. Ur bez-meur a lakaas sevel e park he c'hastell rak ne felle ket dezhi bout beziet gant kerent. Marteze e voe adveziet en iliz-veur Kraków.
Tignale
Tignale zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Olivier Gendebien
Olivier Gendebien (bet ganet d'an e Brusel, marvet d'an  e Les Beaux de Provence, Bro-C'hall) a oa ur blenier redadegoù kirri eus Belgia en deus redet e F1 e 1956 hag etre 1958 ha 1961, peurvuiañ gant Ferrari. Redet en deus ivez en Andur ha gounezet en deus meur a wezh 24 eurvezh ar Mañs. Bet eo bet ivez e-barzh ar Rezistañs e Belgia.
Capriano del Colle
Capriano del Colle zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Coitus interruptus
Coitus interruptus eo an ober reizhel a vez graet gant ur gwaz pa baouez gant an embarañ a-raok teurel e sper, da virout a ober bugale.
Bugale
Gwechall, e brezhoneg ar gador-sarmon, e veze lavaret gant ar beleg diskargañ en toull-karr. Kement-se a veze gwelet fall gant an Iliz dre ma oa dleet d'an dud dimezet ober bugale a-leizh.
Vilanova d'Alcolea
Vilanova d'Alcolea (Villanueva de Alcolea e spagnoleg) zo ur gumun eus proviñs Castelló e kumuniezh Valencia.
Fermiom
Istor
D'an 11 a viz Du 1952 e lakaas Stadoù-Unanet Amerika ar c'hentañ bombezenn gwrezderc'hanel da darzhañ war atoll Enewetak en Inizi Marshall. Darbodoù a voe dastumet war un atoll amezek ha kaset da Skol-veur Kalifornia e Berkeley evit ma vijent dielfennet, ar pezh a voe graet gant Gregory R. Choppin, Albert Ghiorso, Bernard Harvey ha Stanley Thompson. Ken bras e oa bet an niver a neutronoù o skinata an atomoù uraniom-238 ma voe tapet lod anezho ha ma voe ganet elfennoù kimiek, eus 96Cf betek 99Es hag izotop 255 an elfenn 100. An einsteiniom a voe kavet da gentañ, e miz Kerzu 1952. Darbodoù all a voe kaset da Verkeley, hag e 1953 e voe dizoloet an elfenn 100. Berzet e voe an dizoloadenn gant gouarnamant S.U.A. betek 1955 en abeg d'ar Brezel Yen, met treiñ diwar ar bec'h a reas Berkeley dre gendelc'her da labourat diwar plutoniom-239, hag e 1954 ez embannjont disoc'hoù o labourioù nann-stadel. D'an 18 a viz Mae 1954 ez embannas ur skipailh svedat eus Ensavadur Nobel evit ar Fizik e Stockholm en doa kevanaozet izotop 250 an elfenn 100 dre skinata U-238 gant ionoù oksigen en ur c'hiklotron, met e dibenn ar bloavezh 1954 e voe anzavet skipailh Berkeley evel dizoloer kentañ : dezhañ da envel an elfenn 100, a voe anvet fermium en enor d'ar fizikour italian Enrico Fermi, aet d'an anaon d'an 28 a viz Du 1954.
Perzhioù
Ken nebeut a fermiom a vez kenderc'het, ken berr eo e hanter-vuhez ha ken skinoberiek eo ma ne c'haller nemet diouganañ e berzhioù fizikel dre e lec'h e taolenn an elfennoù kimiek. Biskoazh n'eur deuet a-benn d'e welet en e stumm metalek.
Kimiek
Betek gouzout hiroc'h emañ perzhioù kimiek ar fermiom ar re a zo gortozet diouzh e lec'h e taolenn an elfennoù kimiek.
Izotopoù
Naontek izotop ha tri izomer derc'hanel zo anavezet, eus 242Fm betek 260Fm. Fermiom-257 eo an hini stabilañ, gant un hanter-vuhez a 100,5 devezh.
Kenderc'hadur
Dre skinata aktinidoù skañvoc'h gant neutronoù e kenderc'her fermiom ; dazgwereder derc'hanel Oak Ridge, Tennessee zo gouestlet da gevanaozadur elfennoù pounneroc'h eget 96Cm.
En Oak Ridge, ~10 g a guriom skinataet a ro ~0,1 g a galiforniom 249Cf, ~0,001 g (1 mg) a verkeliom 249Bk hag a einsteiniom (Es-249, Es-250, Es-251 hag Es-252) kent reiñ ~0,000000000001 g (10−12 g, 1pg) a fermiom.
Arver
Hini ebet, war-bouez an enklaskoù skiantel a-benn kenderc'hañ elfennoù kimiek all.
Sheppardia
Sheppardia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1909 gant an evnoniour suafrikan Alwin Karl Haagner (1880-1962).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Nav spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer holl en Afrika.
Arondisamant Mayenne
Arondisamant Mayenne a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Mayenne hag e rannvro Broioù al Liger.
Betek Meurzh 2016
Rannet e oa arondisamant Mayenne e 12 kanton (betek 2014) hag e 102 gumun :
Abaoe miz Ebrel 2016
Adrannet e voe arondisamantoù Mayenne d'an 30 a viz Meurzh 2017. 137 kumun zo en arondisamant Mayenne bremañ.
Villa dei Misteri
Ar Villa dei Misteri, pe Kenkiz ar C'hevrinoù zo ur genkiz roman kozh miret e ratre, war-hed un 800 m er gwalarn da gêr Pompeii, e kreisteiz Italia.
Dianav eo anv perc'henn an ti, evel a c'hoarvez gant an darn vrasañ eus an tier e Pompeii. <!-- However, certain artifacts give tantalizing clues. A bronze seal found in the villa names L. Istacidius Zosimus, a freedman of the powerful Istacidii family. Scholars have proposed him as the owner of the villa or overseer of reconstruction after the earthquake of 62. The presence of a statue of Livia, wife of Augustus, has caused some historians to instead declare her to be the owner.
Comunque certi manufatti artistici danno indizi importanti; un sigillo bronzeo di L. Istacidius Zosimus, un liberto della potente famiglia degli Istacidi, fu trovato nella villa (è stato interpretato o come il proprietario della villa o come il responsabile della ricostruzione dopo il terremoto del 62); inoltre una statua di Livia, moglie di Augusto, trovata nella villa, ha portato alcuni storici ad indicare in lei la vera proprietaria. La villa è fuori della città, separata da una strada con monumenti funerari su ciascun lato (una necropoli) e dalle mura della città. La villa dei Misteri è considerata una villa suburbana, una villa con stretti rapporti con la città, ma situata fuori di essa.
Anche se fu coperta da metri di cenere ed altri materiali vulcanici, la villa subì solo danni minori nell'eruzione del Vesuvio nel 79, e la maggior parte dei muri, dei soffitti, ed in particolare degli affreschi rimase indenne.
La Villa dei Misteri fu così chiamata per i dipinti in una stanza dell'abitazione. Questo spazio era probabilmente un triclinio, ed era decorato con affreschi molto raffinati. Sebbene il soggetto attuale degli affreschi sia fortemente dibattuto, la più comune interpretazione delle immagini è che siano scene dell'iniziazione di una donna ad un culto dionisiaco, un culto misterioso che richiedeva riti e rituali specifici per diventarne membro. Fra tutte le altre interpretazioni, la più nota è quella di Paul Veyne, che ritiene rappresenti una giovane donna durante i riti del matrimonio.La serie di dipinti, che si legge da sinistra a destra, comincia con una donna, intenta ad ascoltare un bambino, che legge il rituale dionisiaco, quindi c'è un gruppo di sacerdotesse, più avanti un satiro suona la cetra e un altro il flauto di pan, a questo punto una donna dall'espressione spaventata crea una cesura, sulla parete in fondo alla stanza c'è Dioniso, tra le braccia di Arianna. Sulla parete di destra, dopo la raffigurazione della flagellazione di una ragazza, c'è la rappresentazione di un rito di purificazione, che si faceva prima del matrimonio.
-- Nuova interpretazione (2008): Gli affreschi della Sala dei Misteri raccontano 14 episodi dei misteri Eleusini che si svolgevano in quella sala adibita a Telesterion ed a Hades. Approfondimenti: http://www.xanga.com/Longobardese/678086663/102-the-eleusinian-mysteries-at-pompeii-nella-sala-dei-misteri.html
Come in altre aree di Pompei ed Ercolano, un certo numero di corpi venne ritrovato in questa villa, e ne vennero fatti calchi in gesso. La villa può essere visitata separatamente dagli altri scavi.
Voci correlate
-->
Vilanova de Viver
Vilanova de Viver (Villanueva de Viver e spagnoleg) zo ur gumun eus proviñs Castelló e kumuniezh Valencia.
Wakō
Wakō (sinaeg: 倭寇; pinyin: Wōkòu; japaneg: Wakō; koreaneg: 왜구 Waegu), da lavaret eo « torfedour japanat » pe torfedour korrik, a reer eus morlaeron japanat a breizhe aodoù Sina ha Korea etre an hag ar.
Ar Blouzenn hag an Treust
Ar Blouzenn hag an Treust zo ur barabolenn eus an Aviel, a gaver en Aviel Mazhev (7.3-5) hag en Aviel Lukaz ( 6. 41-42), ur rann eus ar Prezeg war ar Menez, kaoz enni eus barn ar re all hag en em varn an-unan.
Ab Urbe condita libri
Ab Urbe condita libri, da lavarout eo al levrioù abaoe diazezidigezh Kêr, eo anv oberenn veur Titus Livius, un istorour latin a vevas eus 59 kent J.-K. betek 17 goude J.-K.
Steredouriezh
Ar steredouriezh, pe astrologiezh, eo studi lec'hiadur ar c'horfoù-egor (ar planedennoù, eleze an droienn “lenn ar planedennoù da unan bennak”) en oabl da c'houzout al levezon o dije war buhez an dud ha war darvoudoù ar bed. “Steredour” pe “astrolog” a reer eus un den a ra war-dro ar studi-se. Diwar lec'hiadur ar c'horfoù-egor en oabl d’an eur-mañ-eur e lavar gallout gouzout peseurt temz-spered e c'hall kaout henn-ha-henn hag ivez gouzout diouzh an darvoudoù da zont.
Gwechall-gozh ne veze ket lakaet kemm etre “steredouriezh” ha steredoniezh (pe “astronomiezh”), bremañ ez int daou zanvez disheñvel a-grenn. Ar steredoniezh a zo lakaet da vezañ un danvez skiantel-rik, hag ar “steredouriezh” a zo lakaet da vezañ ul ledskiant pe un danvez diskiantel.
Ar sinoù steredouriezh
E steredouriezh sevenadur broioù ar gornaoueg e ranner ar bloaz e 12 rann gevatal, ha roet da bep hini anv ar steredeg ma tremen an Heol enno hervez plan an ekliptik. Graet e vez “arouez” pe “sin” eus pep hini anezho. Setu-i:
Steredouriezh ar Reter
E steredouriezh broioù Azia ar Reter e vez kevredet bep bloaz gant ul loen a-douez daouzek ; gant eil loar nevez goude goursav-heol ar goañv,krog ar bloaz nevez.
Pep devezh (24 eurvezh) a vez rannet e 12 rann, pep rann o vezañ kevredet gant unan eus al loened ; hervez levezon al loen-se e vez termenet planedenn pep den. Evit anaout ho loen euriek e c'hallit sellet ouzh an daolenn amañ dindan
Cologne (Lombardia)
Cologne zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Abia de la Obispalía
Abia de la Obispalía zo ur gumun e Spagn, e proviñs Cuenca.
Mylène Jampanoï
Mylène Jampanoï, ganet Lena Jam-Panoï d'an 12 a viz Gouere 1980 en Ais de Provença, zo un aktourez a-orin Breton dre he mamm ha sinaat dre he zad
Road Hog
Road Hog zo ur ganaouenn saoznek gant ar c'haner stadunanat John D. Loudermilk e 1962.
Yezhoù all
Brudet bras eo bet an doare portugalek e Brazil, skrivet gant Roberto Carlos hag anvet "O Calhambeque", embannet e 1963. Diwar-benn ur c'harr kozh eo ar son-mañ.
Berzh a reas ivez e galleg e 1964, kanet gant Joe Dassin hag anvet "Bip bip". Diaes lavarout eo ken plijus hag an div all.
Herri IV Kastilha
Herri IV Kastilha, pe Enrique IV e spagnoleg, ganet e Valladolid e 1425 ha marvet e Madrid e 1474, a oa roue Kastilha e-pad ugent vloaz, adalek 1454 betek e varv e 1474.
Mab e oa da Juan II Kastilha ha de bried kentañ María de Aragón, ha hantervreur e oa da Izabel ar Gatolikez, merc'h da Izabel Portugal (rouanez Kastilha).
Kentañ eured
D'e bemzek vloaz e timezas d'ar briñsez Blanca II Navarra, a oa merc'h d'ar rouanez Blanca Iañ Navarra ha Juan II Aragon.
Ampelion
Ampelion a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1845 gant an naturour suis Johann Jakob von Tschudi (1818-1889).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Suamerika, daou (2) isspesad dezhe en holl.
Pieter Nicolaas Van Eyck
thumb|P.N. van Eyck (1914) Pieter Nicolaas/Nicolaus van Eyck pevan Eijk (1añ a viz Here 1887 e Breukelen - 28 a viz Ebrel 1954 e Wassenaar) a oa ur barzh, ur buruteller hag ur prederour izelvroat. D'an 28 a viz Ebrel 1914 e timezas gant Nelly Estelle Benjamins ha daou vugel a voe ganet :
Deutscher Jugendliteraturpreis
An Deutscher Jugendliteraturpreis zo ur priz roet da oberennoù lennegel evit ar yaouankiz. Ne vez ket roet da oberennoù alamanek a orin hepken.
Les Compagnons de Baal
Les Compagnons de Baal a zo ur ministirad skinwel moliac'h gallek sevenet gant ar filmaozer Pierre Prévert (1906-1988).
Savet ar senario anezhe gant Jacques Champreux (1930-) e voe skignet ar seizh pennad e gwenn ha du war eil chadenn an ORTF adalek an 29 a viz Gouere betek an 9 a viz Gwengolo 1968. O vezañ ma c'helle darvoudoù 'zo bezañ skrijus evit ar bellarvesterien yaouank e veze diskouezet un hirgarrezennig wenn ouzh ar skramm ha skignet an abadennoù diwezhatoc'h en eil prantad eus an abardaevezh.
Skignet e voe en Italia ivez — I compagni di Baal — adalek an 11 a viz Mezheven 1970.
An danvez
Klask a ra un aozadur kuzh — Les Compagnons de Baal e anv — astenn e veli war ar bed a-bezh. Renet gant ar gourmestr Hubert de Mauvouloir n'eo ket figus tamm ebet war an doareoù da dizhout e bal (laeroñsioù, muntroù, skrapoù hag all) kousto pe gousto. Talañ a ra daou zen yaouank, ar c'hazetenner Claude Leroy hag ar sekretourez Françoise Cordier, outañ...
Ar gomedianed
Un toullad mat a gomedianed a gemeras perzh er stirad, en o zouez :
E-barzh pevar fennad
Goude bezañ graet berzh bras o telc'her roll ar c'homiser Ménardier en ur ministirad skinwel all — Belphégor ou le Fantôme du Louvre, miz Meurzh 1965 — e kemeras perzh René Dary (1905-1974) e tri fennad ivez, dilhad ar c'homiser Lefranc en-dro dezhañ ar wech-mañ.
Mildenhall (Wiltshire)
Mildenhall (saozneg : []) zo ur gêriadenn hag ur barrez keodedel e Bro-Saoz, e kontelezh Wiltshire, war lez ar stêr Kennet, er reter da gêr Varlborough.
Un Normand (Maupassant)
Un Normand zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall norman Guy de Maupassant, en 1882.
Mildenhall (Wiltshire)
Istor
Eno e oa ur c'hreñvlec'h anvet Cunetio da vare ar Romaned, en ur c'hroashent a bouez.
Un Normand (Maupassant)
Istor
Un Normand a oa bet embannet e Gil Blas an 10 a viz Here 1883, ha sinet Maufrigneuse.
Mildenhall (Wiltshire)
Anv
Hervez Eilert Ekwall e kaver ar stummoù kozh-mañ : (at) Mildenhale c. 1050 (KCD 832) ; Mitdenhalla, Mudenehalla (Domesday Book) ; Middelhala 1130 ; Mildehal 1158 ; Middehala 1162 P ; Mildenhale c. 1200 (Bodleian). Talvezout a rafe an anv (at) middle Halh kement hag "e-kreiz an draoñienn".
Un Normand (Maupassant)
Istor
Adembannet e voe e 1883 en dastumad Contes de la bécasse, ha lakaet da unnekvet, war-lerc'h an danevell La Rempailleuse.
An danevell
Mathieu, lesanvet « La Boisson », ha bet serjant-major, zo distro d'e vro, ha diwall a ra chapel ar Werc'hez, darempredet gant plac'hed yaouank dougerezed dizimez.
Renée Vivien
Renée Vivien a oa anv-pluenn  Pauline Mary Tarn (1877 -1909) lesanvet « Sapho 1900 », barzhez saoz c'hallek. Savet he deus sonedennoù, gwerzennoù deksilabennek, komz-plaen barzhoniel. Berr he voe he buhez pa varvas da 32 vloaz.
He buhez
Beajiñ kalz a reas, da Japan, Mytilènos hag Istanbul dreist-holl.
E-touez he serc'hed e oa Natalie Barney
Oberennoù
Skrivet he deus ivez evel Paule Riversdale ha kensinet oberennoù gant Hélène de Zuylen de Nyevelt de Haar.
Barzhonegoù Renée Vivien zo bet adembannet tostik en o hed gant ErosOnyx en 4 levrenn :
Adembannadurioù all :
Morlu Impalaeriezh Rusia
Morlu Impalaeriezh Rusia (rusianeg: Российский императорский флот) a oa morlu an Impalaeriezh Rusian. Savet e oa bet en un doare ofisiel er bloavezh 1696 ha padet e oa betek bezañ lamet e-pad Reveulzi C'hwevrer 1917. Savet e oa bet war un nerzh kalz bihanoc'h a oa bet a-raok ren an Tsar Pêr ar Meur met eñ eo a savo ar morlu rusian da vat e-pad Eil kampagn Azov. Brasaet e oa bet kalz adalek kreiz an hag e penn kentañ an. An nerzh a greñvaas betek bezañ an trede morlu dre ar bed a-dreñv hini ar Rouantelezh-Unanet ha hini Bro-C'hall e-keñver ment.
An ofiserien a oa izili eus aristokratelezh an Impalaeriezh, ar re-se o vezañ kristenien eus Iliz Ortodoks Rusia. Noblañsoù yaouank a oa kroget da vezañ gourdonet evit dont da vezañ ofiserien en ur skol vroadel. Adalek 1818, ne oa nemet ofiserien eus ar mrolu impalaeriel rusian a c'helle bezañ lakaet e penn Kompagnunezh Rusia-Amerika (hiziv-an-deiz Alaska) evit trevadenniñ ha diorroadur ar gwerzh feur. Da gentañ holl e oa martoloded estren paeet a yae d'ober bourzhidi ar bigi rusian. Gant an amzer o redek e oa bet implijet martoloded a orin eus an impalaeriezh evel ma oa kavet ar re e servij an douarlu. Ar servij er morlu-se a oa a-hed e vuhez.
Gant ar Reveulzi rusian e voe roet lamm d'ar morlu Impalaeriel rusian; darn eus an ofiserien a oa savet a-du gant harpañ an Tsar, ar vartoloded a oa evit ar reveulzi. Ar bigi a chomo goude an dispac'h a voe adkemeret gant ar Morlu Soviedel pa voe krouet e 1918.
Diazezadur
E-pad ren an Tsar Mikael Iañ (Mikhail Fyodorovich Romanov) e voe savet ar c'hentañ teirgwern rusian e 1636. Saverien bigi eus Danmark diazezet en Holstein o devoa savet ar vag e Balakhna. Heuliet o devoa tresoù european ar mare. Ar vag a voe advadezet Frederick; e-pad ar veaj digoradur war Mor Kaspia. Siwazh evit an impalaeriezh, ar vag a voe tapet en ur gorventenn spontus ha kollet e voe er mor. Ne vez ket kemeret ar bloavezh 1636 evel hini krouidigezh morlu impalaeriezh Rusia rak ar vag Frederick a oa dindan sujidigezh Dugelezh Schleswig-Holstein-Gottorp ha ket hini Rusia. Ouzhpenn-se e oa bet savet gant sikour hag arc'hant Holstein, ne oa nemet an danvezioù diazez a oa rusian.
Vessey
Vessey a oa ur gumun c'hall eus Normandi e kanton Pontorson e departamant Manche.
Morlu Impalaeriezh Rusia
Diazezadur
Ar boyar Ordin-Nashchokin a cheñchas mennozh ha gant asant an Tsar e troas e selloù war-zu ar stêr Volga ha Mor Kaspia. Ar boyar a zegasas saverien-bigi Izelvroek e kêr Dedinovo nepell diouzh aber ar stêrioù Oka ha Volga.
Fresneda de Altarejos
Fresneda de Altarejos zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Morlu Impalaeriezh Rusia
Diazezadur
Kroget e oa ar sevel bigi da vat e-pad ar goañv 1667. E daou vloaz e voe savet pavar bag: ur gale 22-kanol, badeziet Орёл ("Oryol" = "Erer"), ha tri bag all bihanoc'h. Орёл a oa kentañ teir-gwern Rusiad, savet evel bigi all ar morluioù europat. Tapet e voe en Astrakhan gant kozaked emsavet renet gant Stepan Razin. Ar c'hozaked a vac'hagnas ar vag Орёл ha laosket anezhañ hanter er strad er stêr Volga.
Zarzuela (Cuenca)
Zarzuela zo ur gumun e Spagn, e proviñs Cuenca.
Tarascon (disheñvelout)
Tarascon zo anv div gumun c'hall eus Okitania:
Granatellus
Granatellus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Marone
Marone zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Granatellus
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, c'hwec'h (6) isspesad dezhe en holl.
Rummatadur
Renket e veze an holl spesadoù er c'herentiad Parulidae betek 2008.
Oberoù an Ebestel
Oberoù an Ebestel eo pempvet levr an Testamant Nevez, goude ar Pevar Aviel. Eil lodenn an oberenn dediet da Deofiloz eo ivez, Aviel Lukaz o vezañ al lodenn gentañ ha krediñ a reer e voent skrivet gant ar memes den. Kregiñ a ra al levr gant Yaou Bask, ar Pantekost goude, ha deroù istor an Iliz kentañ gant an ebestel.
Nave (Lombardia)
Nave zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Jacob van Eyck
Jacob van Eyck (e-tro 1590 e Heusden - 26 a viz Meurzh 1657 en Utrecht) a oa ur soner izelvroat. Unan eus sonerien vrudetañ an Izelvroioù er kantved e voe. Soner brimbalerezh, ograoù, fleüt ha sonaozer e voe ivez.
Château-Gontier
Er bloavezh 2016 e oa 11,807 a annezidi hag a reer Castrogontériens anezho e galleg.
Jacob van Eyck
E vuhez
Pa voe ganet e oa dall. E 1625 e kuitaas Heusden hag e teuas da vezañ brimbaler iliz-veur Utrecht. Brimbalerien all a zeuas da Utrecht da zeskiñ gantañ, ha priziet e oa gant tud evel René Descartes pe Isaac Beeckman peogwir e oa barrek-tre a-fet kendoniañ. Sevel a reas Der Fluyten Lust-hof (Liorzh plijadurioù ar fleüt) hag a voe embannet e 1644, 1646, 1649, 1654 hag e 1656.
Montirone
Montirone zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Poncarale
Poncarale zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Torrejoncillo del Rey
Torrejoncillo del Rey zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Fresneda de la Sierra
Fresneda de la Sierra zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Dictionnaire français breton Roparz Hemon
An Dictionnaire français breton gant Roparz Hemon zo ur geriadur adembannet gant Al Liamm e 1974.
Hervez a lenner er bajenn 4 e oa bet moulet 9 000 skouerenn anezhañ, ha 3 500 anezho keinet e plastik. Er bajenn 5 e kaver ur c'hentskrid divyezhek, savet e Pariz e 1947.
Er bajenn 397 ez eus kaoz eus anvioù douaroniezhel hag ul listennad anezho a gaver eus ar bajenn 398 betek 414. Un toullad anvioù tud zo meneget adalek war ar pajennoù 415-420.
Abense
Abense zo un anv-lec'h gallek a gaver en Iparralde Euskal Herria, hag a zo e departamant gall ar Pyrénées-Atlantiques.
Torrubia del Campo
Torrubia del Campo zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
João Portugal
João de Portugal zo anv meur a roue hag a briñs eus Portugal.
Yves Floc'h
Mab henañ da gouerien, ne gomzas nemet brezhoneg betek an oad a c'hwec'h vloaz. Yann-Vari Perrot an hini eo a verkas pegen donezet e oa Yves Floc'h war an tresañ. Studiañ a reas e Roazhon hag e Pariz. Desker e voe da Louis-Marie Désiré-Lucas.
Pried e oa da vMarguerite Villard, merc'h d'ar barzh-kazetenner René Villard (1875 - 1940) ha merc'h-vihan d'al livour Jean-Marie Villard (1828 - 1899).
Torrubia del Castillo
Torrubia del Castillo zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Lucie Bouzigues
Lucie Bouzigues, ganet e Roazhon d'ar 16 a viz Mae 1989 hag aet da anaon d'ar Meurzh 30 a viz Even 2015 e Clichy d'an oad a 26 vloaz, a oa ur gazetennerez a orin Breton
Buhez
Lucie Bouzigues a oa ganet e Roazhon d'ar 16 a viz Mae 1989, merc'h da Jean-Paul Bouzigues a oa kazetenner e Kastell-Briant, e Presse Océan ha L’Éclaireur Skoliataet e oa bet e skol bublik Bere (ur c'harter eus Kastell-Briant). C'hoarierez fleüt e skol sonerezh Bere, liseadez e lise Guy-Môquet.
Buhez vicherel
Bet e oa bet ambrougerez e kastell Kastell-Briant. Krog e oa gant hent ar c'hazetenniñ e miz C'hwevrer 2011 gant ur staj e skridaozerezh Ouest-France. E Roazhon e voe choazet evit bezañ lakaet er bajenn gentañ eus ar gazetenn evit devezh Sant-Valentin, evit skeudenniñ ur pennad a-zivout an dour-tan. Nebeut devezhioù war-lerc'h e voe embannet unan eus he c'hentañ pennadoù er bajenn ziwezhañ.
E 2011 ha 2012, e oa kenskriverez evit ar bannoù « Spécial Avenir » (Dazont dibar) ha « Campus » e Naoned ha, war ar memes-tro e oa kenlabourerez e Radio Prun'.
Goude-se e oa bet stajiadez e skridaozerezh Ouest-France e Sant-Nazer en hañv 2013. Diplomet e oa bet en Institut pratique du journalisme pe IPJ (Brezhoneg: Ensavadur Pleustrek ar c'hazetenniñ) e skol-veur Pariz-Dauphine e 2014.
Aet eo da anaon d'ar Meurzh 30 a viz Even 2015 e Clichy d'an oad a 26 vloaz goude bezañ bet un Avc.
Sirmione
Sirmione zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Esine
Esine zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Vega del Codorno
Vega del Codorno zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Stirennoù
Ar stirennoù zo kordennoùigoù da stagañ ar c'higennoù d'an eskern. Gwenn e o liv ha kreñv int dre o danvez stummañ, gwiennoù kollagen.
Labour
Kevret gant ar gigenn e labour ar stirenn evit ma c'hellfe ar c'higenn strizhañ ha distrizhañ. Stabilaat a ra ar c'houbl asambles gant ar stagell, a sikour ivez da dreuzkas nerzh ar c'higennoù. Ne dremen ket kalz a wad er stirenn met nervennoù a gas keloù d'an empenn diwar ar c'hargoù ha savlec'h an ezel staget outañ.
Kleñvedoù
Dre forzh ober ganto a-galz e c'hell ar stirennoù bezañ gloazet. C'hoarvezout a ra d'ar sportourien a live uhel pa vezont o pleustriñ re.
Ur stirennad a vez graet eus un danijenn er stirenn, a c'hell regiñ pe derriñ da vat. Daoust da gement-se ez eo kalz solutoc'h ar stirennoù evit ar stagelloù a vez gloaziet aliesoc'h.
Gloazet e c'hell bezañ ar stirennoù ivez hep tanijenn seul goshoc'h eo an dud, pa z'eo dizouret an dud yaouank pe gozh pe lod ivez dre stummadur dibarek o c'houbloù. Ar jestroù fall graet re alies o pleustriñ pe a-raok ma vefe tomm ar c'horf kement hag ar botoù fall pe zoken efed louzoù a zo a c'hell kas ar stirennoù da vezañ gloazet.
Fiesse
Fiesse zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Phibalura
Phibalura a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Suamerika.
György Ligeti
György Sándor Ligeti (hungareg: Ligeti György Sándor, IPA [ˈligɛti ˈɟørɟ ˈʃaːndor], ganet d'an 28 a viz Mae 1923 – marvet d'an 12 a viz Mezheven 2006) a oa ur sonaozour sonerezh klasel a-vremañ. Ganet e oa en ur familh hungarat-yuzev eus Transilvania (Roumania), a-raok dont da vevañ e-pad ur pennad berr en Hungaria kent dont da vezañ ur c'heodedad eus Aostria.
Sonerezh Ligeti er sinema
Tennet en deus e vad ar sevenour Stanley Kubrick eus sonerezh Ligeti en e filmoù. Pezhioù sonerezh evel Atmospheres, Requiem, ha Lux Æterna a vez kavet e-barzh 2001, A Space Odyssey (“an unvaen du”), Lontano e-barzh The Shining ha Musica Ricercata e-barzh Eyes Wide Shut.
João Portugal (1537-1554)
João Manuel de Portugal (1537-1554) a oa priñs pennhêr Portugal, ha priñs Brazil.
E vuhez
Mab e oa d'ar roue João III Portugal ha d'ar rouanez Katelin Kastilha. Goude marv e vreudeur goshoc'h e voe anvet da bennhêr en 1539.
Dimeziñ
Dimeziñ a reas e kêr Toro, e Spagn, e Kerzu 1552, d'e geniterv Janed Aostria, c'hoar da Fulup II.
Janed a c'hanas ur bugel dalif, triwec'h deiz goude marv he fried d'an 20 a viz Genver 1554, ur mab e oa hag a voe anvet Sebastião hag a voe roue Portugal.
Aldo van Eyck
Aldo van Eyck (16 a viz Meurzh 1918 e Driebergen – 13 a viz Genver 1999 e Loenen aan de Vecht) a oa un arkitektour izelvroat. Kelenner e voe ivez e meur a skol-veur er Stadoù-Unanet, en Izelvroioù (Technische Hogeschool di Delft) hag e Suis (ETH Zürich).
E vuhez
E yaouankiz a gasas er Rouantelezh-Unanet ha goude-se ez eas da studiañ an arkitektouriezh da Zürich. Diwar 1947 e veajas er bed a-bezh war glask sevenadurioù kozh. Goude distreiñ d'an Izelvroioù e labouras e rann labourioù foran kêr Amsterdam dindan renerezh van Eesteren. E stal dezhañ a zigoras en Amsterdam e 1951, asambles gant Jan Rietveld, hag eñ mab Gerrit Rietveld.
E 1946 e voe ezel eus « De 8 en Opbouw » ha diwar 1947 e voe kannad izelvroat er CIAM betek ma vefe divodet e 1959.
Daremprediñ a reas kalz arzourien ha kefredourien rakward evel izili CoBrA, hag ezel e voe eus al luskad-se etre 1948 ha 1951. E 1953 e savas Team X (pe Team 10) asambles gant Jacob Bakema, Georges Candilis, Smithson. Etre 1959 ha 1967 e voe e penn ar gelaouenn arkitektouriezh Forum.
Liamm diavaez
www.team10online.org. Titouroù e lec'hienn Team 10
Vega de Liébana
Vega de Liébana zo ur gumun eus Kantabria e Spagn.
Carpornis
Carpornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1846 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Brazil : er gevred (cucullata) hag er reter (melanocephala).
Gwener ar Groaz (pezh-c'hoari)
Gwener ar Groaz zo titl ur pezh-c'hoari berr (un arvest) gant Jarl Priel bet embannet en niverenn 25 (Meurzh - Ebrel 1951) eus ar gelaouenn Al Liamm - Tir na n-Óg.
Ma fizier er pezh a oa bet skrivet gant an oberour e-unan e oa bet peurechuet e bezh-c'hoari gantañ d'an 29 a viz Meurzh 1950 (29-III-1950) en e di e Priel (Aodoù-an-Arvor).
Ar pezh-c'hoari
Ur Gwener d'enderv e Jeruzalem, e ti ar c'here Simon. Hec'h-unan-penn emañ Miriam er ger, aet he gwaz da gerc'hat keuneud ha louzoù-kegin beure-mat hag he daou vab ne oar-hi ket da belec'h an diaoul. Latennet-mat eo ar vaouez hag o klakenniñ gant amezegezed dezhi e klev Miriam ez eus bet c'hoarvezet darvoudoù iskis a-walc'h : straket un taol-kurun ken e oa deuet an oabl da vezañ du-peg, peurroget stign an Templ ha krenet an douar a-hervez... Kaset ez eus bet tri zorfedour d'ar marv da Venez Kalvar ha tapet he gwaz da reiñ skoazell d'unan anezhe ha ne oa ket evit dougen e groaz. Ur Gwener hep e bar e vo hemañ : Gwener-ar-Groaz.
Namibornis herero
Namibornis herero a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Muscicapidae. Ar spesad nemetañ er genad Namibornis an hini eo : anvet e voe Bradornis herero (kentanv) da gentañ-penn (e 1931) gant an evnoniour stadunanat Rodolphe Meyer de Schauensee (1901-1984).
Dont a ra e anv eus hini Herero, ur bobl hag a zo o chom en Afrika ar Su (an darn vrasañ anezhi e Namibia).
Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus mervent-pellañ Angola da gornôg Namibia.
Albaladejo del Cuende
Albaladejo del Cuende zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Lavenone
Lavenone zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Doliornis
Doliornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1874 gant an evnoniour poloniat Władysław Taczanowski (1819-1890).
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Lumezzane
Lumezzane zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Seizh Sant
Ar Seizh Sant a c'hall bezañ:
Emgann Lenn Khasan
Emgann lenn Khasan a oa bet un emgann etre URSS hag Impalaeriezh Japan etre an 29 a viz Gouhere hag 11 a viz Eost 1938. Anvet e vez ivez Gwallzarvoud Changkufeng (rusianeg: Хасанские бои, sinaeg ha japaneg: 張鼓峰事件; pinyin: Zhānggǔfēng Shìjiàn; Romaji: Chōkohō Jiken) e Sina ha Japan. Bez e voe un dagadenn gant nerzhioù lu Impalaeriezh Japan kuzhet a-dreñv re ar Mandchoukouo war douaroù c'hoantaet gant an Unaniezh Soviedel. Ne voe trec'h kostezenn ebet rak goude un arsav-brezel e oa bet pep tu oc'h adkemer e blas a-raok an emgann. Ar c'holloù dafar milourel gant an URSS, dreist-holl a-fed tankoù, a oa bet uhel. Kolloù an URSS a oa bet lakaet war-goust Vasily Blücher. D'an 22 a viz Here, e voe harzet gant an NKVD ha war e seblant e voe jahinet betek ma varvas.
Kursaal
thumb|Kursaal Bad Cannstatt thumb|Kurhaus Wiesbaden
Gerdarzh
Dont a ra eus Kur (cūra e latin) ha Saal (sal), da lavarout eo sal-bareañ, pe Haus (ti), ha neuze ti-pareañ, pe ti-yec'hed. Kavout a reer an anv er broioù alamanek dreist-holl (Alamagn, Aostria, Belgia, Izelvroioù), rak er broioù gallek hag italianek e veze graet gant ar ger kazino kentoc'h.
Istor
Roet e veze an anv da savadurioù bras en e kêrioù ma teue an dud da hañviñ war zigarez yac'haat. Eno e veze salioù-debriñ, salioù-dañs, c'hoariva, salioù-c'hoari (kartoù ha c'hoarioù arc'hant).
Macey (Manche)
Macey a oa ur gumun c'hall eus Normandi e kanton Pontorson e departamant Manche.
Kursaal
Kursaalioù
Sed un toulladig eus ar re anavezetañ:
Macey (Manche)
Bodet e oa gant div gumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Pontorson.
Kursaal
thumb|300px|right|Kurhaus Semmering, en [[Aostria.]]
thumb|[[Kursaal (Donostia)| Kursaal Donostia.]]
thumb| Kurhaus [[Scheveningen, gwelet eus an aod]]
Flero
Flero zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Henry Morton Stanley
Henry Morton Stanley (29 a viz Genver 1841 - 10 a viz Mae 1904) a oa ur c'hazetenner, skrivagner hag ergerzher, genidik eus Dinbych, e hanternoz Kembre, hag en deus beajet en Afrika.
Brudet eo dreist-holl peogwir e oa bet klasket ha kavet gantañ un ergerzher all, David Livingstone, a oa aet diwar wel en Afrika.
Buhez ha beajoù
John Rowlands e oa e anv kentañ. Desavet e voe gant e dad-kozh, e Llanelwy : dianav e oa e dad ha dilezet e voe gant e vamm pa oa 18 miz. Goude marv e dad-kozh e voe kaset d'un ti-emzivaded hag eno e voe start ar vuhez evitañ. A-boan 18 vloaz e oa pa lestras war ul lestr da vont da Stadoù Unanet Amerika, ma erruas e miz C'hwevrer 1859. Paeañ a reas e veaj en ur labourat evel martolod e bourzh al lestr. Kavout a reas labour e New Orleans, gant ur c'henwerzhour pinvidik anvet Henry Hope Stanley. Meur a vloaz e chomas da labourat gant an den-se ha damadvabet e voe gantañ. Diwar neuze e voe kemeret an anv Henry Morton Stanley gantañ.
Mont a reas Stanley da Zanzibar e miz Meurzh 1871 hag aozañ a reas e veaj d'ar c'hevandir, hep rankout soursial nemeur eus ar c'houst anezhi, pa oa paeet ar frejoù gant rener ar gazetenn New York Herald. Kavout a reas Livingstone d'an 10 a viz Du 1871 en Ujiji, e-kichen al lenn Tanganyika, e Tanzania hiziv. Hervez a voe kontet goude-se e voe distaget ar gerioù "Doctor Livingstone, I presume?" gant Stanley p'en em gavas gant an ergerzher skosat, met den ne oar da vat daoust ha lavaret e voe ar frazenn-se e gwirionez.
Gant Stanley ha Livingstone e voe kendalc'het da ergerzhet ar vro ha prouiñ a rejont ne oa liamm ebet etre al lenn Tanganyika hag ar stêr Nil. Pa zistroas Stanley eus e veaj e skrivas ul levr anvet "How I Found Livingstone; travels, adventures, and discoveries in Central Africa".
Gant an New York Herald, asambles gant ar gazetenn saoz Daily Telegraph, e voe arc'hantet, e 1874, ur veaj all en Afrika, ma'z eas Stanley a-dreuz Afrika, eus ar reter betek ar c'hornôg, en ur ziskenn ar stêr Kongo. Ur veaj start-kenañ e voe : evit tremen al lammoù-dour bras a zo a-hed ar stêr e oa ret divontañ ar bigi ha dougen an tammoù anezho war an douar betek ul lodenn all, bageadus, eus ar stêr. 999 devezh e padas an ergerzhadenn-se ha meur a zen a varvas : 356 den a oa gant Stanley en deroù ha ne chome nemet 114 anezho er fin. Kontañ a reas Stanley an eil beaj-se el levr "Through the Dark Continent".
E 1886 e voe renet un ergerzhadenn all gant Stanley, evit saveteiñ Emin Pasha, a oa gouarnour Equatoria e su Soudan. Goude diaesterioù bras ha marv meur a zen, e voe kavet Emin Pasha gant Stanley e 1888, ha tizhout a rejont Zanzibar, gant an dud a oa chomet bev, e 1890. E-pad ar veaj-se e voe ergerzhet gant Stanley tolead ar menezioù Ruwenzori hag al lenn Edward.
Goude e zistro da Europa e timezas Stanley gant ul livourez eus Kembre, Dorothy Tennant, ha dilennet e voe da gannad e Kambr ar C'humunioù, eus 1895 da 1900. Mervel a reas e Londrez dan 10 a viz Mae 1904. Beziet e voe e Pirbright, e kontelezh Surrey.
Roud a gaver eus anv e meur a lec'h : kêr "Stanleyville", hag a zo deuet da vezañ Kisangani bremañ (e Republik Demokratel Kongo), "lammoù-dour Stanley" hag a zo bet adanvet lammoù-dour Boyoma, e reter Kongo ivez. Menez Stanley, pe Ngaliema, e menezioù Rwenzori, war ar vevenn etre Republik Demokratel Kongo hag Ouganda, eo an trede menez uhelañ en Afrika.
Pezzaze
Pezzaze zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
Rhön
Ar Rhön zo un torosad menezioù krenn e-kreiz Alamagn, war harzoù Hessen, Bavaria ha Thüringen. Ar Wasserkuppe, gant 950 metr uhelder, eo ar gern uhelañ, e stad Hessen. Ur gwarezva natur eo tolead ar Rhön, anavezet evel-se gant UNESCO abaoe 1991.
Jena
Jena (distagadur: LFE: [ˈjeːna] /ye:na/) zo ur gêr gozh eus Alamagn, e land Thüringen. Emañ war ribl ar stêr Saale. Poblet eo gant 103 000 a dud hag an eil kêr vrasañ eo e Thüringen, goude ar gêr-benn Erfurt.
Belmontejo
Belmontejo zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
Rhön
Brudet eo ar rannvro abalamour d’ar c’hêrioù-dour a gaver enni, evel Bad Kissingen, Bad Brückenau, Bad Neustadt. Kêrioù bras all zo ivez evel Fulda e Hessen pe Meiningen e Thüringen. E-pad ar goañv e vez tud o tont da skiañ, daoust ma n’eo ket gwall uhel ar menezioù. A-hed ar bloaz e vez touristed : dont a reont da gerzhet a-hed 600 km a wenodennoù-bale pe da embregañ plaverezioù, e kornad ar Wasserkuppe dreist-holl.