cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Écr.l'inf.
« Écr.l'inf. », berradur an droienn c'hallek « Écrasons l'infâme », skrivet ivez Ecrelinf, zo ur ger-stur hag ul lugan a veze skrivet gant ar skrivagner gall Voltaire e traoñ e lizheroù en, da aroueziañ e stourm ouzh an deñvalded relijiel enepskiantel.
Adkemeret e voe gant Friedrich Nietzsche a-enep dalc'hidi mennozhioù Jean-Jacques Rousseau.
Bagno di Romagna
Bagno di Romagna a zo ur gumun en Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna, ha 5 581 a dud enni o chom.
E San Piero in Bagno emañ an ti-kêr.
Shama Milán
Shama Milán zo un tresero kuban. Hiriv emañ o chom e Suis.
Oberkommando des Heeres
An Oberkommando des Heeres (OKH) eo an anv roet da renerezh an droadegiezh, krouet e 1935 e-barzh ar Wehrmacht. Gwelet evel uhelañ gourc'hemenn eus an Heer e oa an OKH kevatal ouzh an OKM evit ar morlu (Kriegsmarine) hag ouzh an OKL evit an aerlu (Luftwaffe). Rannet e oa an OKH e div gevrenn: ar Generalstab des Heeres ("penn koskor an arme ") hag an Heerespersonalamt (burev koskor an Arme). Ennoñ e laboure Walter Scherff a skrive istor ar Wehrmacht deiz-ha-deiz. An OKH a oa skoazellet gant ar Chef der Heeresrüstung und Befehlshaber des Ersatzheeres ("penn an armadur ha komander an arme erlec'hiañ"). Ar Führungsnachrichtenregimenter (regimantoù ar c'hehentiñ) a oa e karg eus ar c'hehentiñ etre an OKH hag an Heeresgruppenkommandos ("Komañdo bagadoù an Arme").
Tourako Ruspoli
An tourako Ruspoli a zo un evn, Tauraco ruspolii an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv ar Priñs Eugenio Ruspoli (1866-1893), an ergerzher ha naturour italian a voe kavet al labous gantañ e 1892 pe 93.
Annez
Brosezat eo al labous e koadegi jenevregoù su Etiopia.
Chalus eo deuet an traoù da vezañ dre ma ya an takadoù annez anezhañ war zigreskiñ a vloaz da vloaz.
Le Père (Maupassant, 1887)
Le Père zo un danevell gant Guy de Maupassant, e 1887.
Kentañ Kroaziadeg
Ar C'hentañ Kroaziadeg pe ar Groaziadeg Kentañ a voe ur groaziadeg etre 1096 ha 1099 ma voe kristenien eus Kornôg Europa o klask aloubiñ an Douar Santel nevez-aloubet gant Muzulmiz er Reter Nesañ. E-pad ar C'hentañ Kroaziadeg-se e voe lakaet seziz war Jeruzalem e 1099 ha kemeret e voe kêr gant ar groazidi.
E miz Meurzh 1095, e-pad Sened-iliz Piacenza, e oa bet kannaded kaset gant an impalaer Alexios Iañ Komnenos o c’houlenn sikour digant kristenien broioù ar C’hornôg da zifenn Impalaeriezh Bizantion ouzh an Durked. Diwezhatoc’h er bloavezh-se, e Sened-iliz Clarmont, e oa bet ar pab Urban II o c’hervel an holl gristenien da stagañ gant ar stourm a-enep an Durked hag o prometiñ dezho e vefe pardonet o fec’hedoù d’ar re a yafe da "zieubiñ Jeruzalem".
Ha pa oa bet graet ar galv-se ouzh an noblañsoù, ar varc’heien, e voe klevet ivez gant tud paouroc’h, er c’hêrioù hag er c’heriadennoù. Prezegerien ar feiz, evel Pierre L’Hermite a gasas war e lerc’h miliadoù a dud deuet eus Champagn, Loren, broioù ar Roen war-du Bizantion. War o hent e voe lazhet ganto miliadoù a Yuzevien abalamour ma ne asantent ket bezañ badezet… An dud a erruas e Bizantion e 1096 a voe kaset gant an impalaer da-vetek kêr Nicaea (İznik hiziv), a oa bet aloubet gant Turked. An darn vrasañ eus ar re o doa kemeret perzh er gerzhadeg vras-se ha na oant ket marvet war an hent a voe divodet gant an Durked ha graet sklaved ganto.
E-keit-se e oa marc’heien ivez o kuitaat Frankia hag Italia, d’ar 15 a viz Eost 1096, an deiz a oa bet lakaet dezho gant ar pab. Mont a rejont war-zu ar reter hag ur wech degemeret gant impalaer Bizantion e voent kaset da Nicaea ivez. Lakaat a rejont seziz war ar gêr ha trec’h e voent a-benn ar fin d’an 19 a viz Mezheven 1097. Armeoù ar Groazidi a gemeras perzh e meur a emgann all ouzh an Durked, evel seziz Antioc'heia a badas eus miz Here 1097 da viz Mezheven 1098. Ur wech kouezhet ar gêr-se etre krabanoù ar varc’heien, e voe graet skrap ha riñs warni ha lazhet an holl vuzulmiz a oa o chom enni. Goude se ez eas ar groazidi war-zu ar c’hreisteiz, a-hed an aod, tre betek Jeruzalem. Erruout a rejont dirak mogerioù ar gêr-se d’ar 7 a viz Mezheven 1099, gant ul lodenn hepken eus an dud a oa aet kuit eus kornôg Europa.
Le Père (Maupassant, 1887)
Istor
Un danevell heñvelanvet Le Père (Maupassant, 1883) a oa bet embannet en 1883, e Gil Blas ivez, hag adembannet en 1885 en dastumad Contes du jour et de la nuit.
An danevell
Jean de Valnoix est un ami que je vais voir de temps en temps... Ar re-se eo gerioù kentañ an danevell (evel-se e tigejer aesoc'h an div zanevell).
Kentañ Kroaziadeg
Tamm-ha-tamm e oa bet gounezet douaroù gant ar Groazidi ha sevel a rejont stadoù bihan kristen, evel Kontelezh Edessa, en-dro d’ar gêr zo anvet bremañ Şanlıurfa, Priñselezh Antioc'heia, en-dro da Antakya pe Rouantelezh Jeruzalem. E Rouantelezh Jeruzalem e oa war-dro 120 000 a Franked (gallegerien an darn vrasañ anezho) o ren war 350 000 a annezidi, Muzulmiz, Yuzevien ha Kristenien eus ilizoù ar Reter, a oa chomet da vevañ eno goude aloubadeg an Arabed e 638. En deroù ne voe ket stourmet kalz gant Muzulmiz ouzh ar stadoù kristen-se, abalamour ma oant rannet etre meur a gostezenn. A-benn ar fin e teujont a-benn d’en em unaniñ dindan renerezh Imad al-Din Zangi. Adtapout a reas Edessa e 1144. Ar gêr vras kentañ e voe da vezañ adaloubet gant Muzulmiz. Kement-se a lakaas ar pab Ujan III da c’hervel ar gristenien d’un eil kroaziadeg.
Le Père (Maupassant, 1887)
An danevell
Istor ur gwilioud diaes war ar maez eo. Ha bep bloaz abaoe e teu ar vamm gant he merc'h da welout an den en deus he skoazellet.
Kastellaniezh Brugge
Kastellaniezh Brugge pe Brugse Vrije (the Franc of Bruges e saozneg, Franc de Bruges e galleg) a oa brasañ kastellaniezh kontelezh Flandrez, anezhi an douaroù en-dro da gêr Vrugge, war lez Mor an Hanternoz, etre ar Westerschelde hag ar stêr IJzer.
La Guaira (stad)
thumb|upright=1.2|Lec'hiadur stad La Guaira e [[Venezuela]] Stad La Guaira (anvet stad Vargas betek 2019) zo unan eus stadoù Venezuela, ha La Guaira eo ar gêr-benn anezhi.
Kastellaniezh Brugge
E 1127 e voe dispartiet kêr Vrugge diouzh ar gastellaniezh, ha lezennoù disheñvel o devoa.
Ur vro binvidik al labour-douar enni e oa, hag ur burgrav a oa en he fenn, o chom e kêr Vrugge, er Burg. Brugse Vrije a oa unan eus Pevar Ezel Flandrez abaoe ar gant an teir c'hêr vras, Brugge, Gent hag Ieper, ha perzh a gemere e Stadoù Flandrez.
Cesena
Cesena a zo ur gumun en Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Mona Bouzec-Cassagnou
Mona Bouzec-Cassagnou, ganet e 1927 e Rieg ha marvet d'an 19 Ebrel 2022, oa ur gelennerez hag ur skrivagnerez.
Kelennerez war ar galleg eo bet e Pariz, ha heuliet he doa kentelioù brezhoneg e 14 arondisamant Pariz e 1968.
Goude-se he doa studiet brezhoneg e skol-veur Roazhon, hag eno he doa tapet ur vestroniezh brezhoneg e 1986, hag un DEA (Diplôme d'études approfondies) studioù keltiek e 1988.
Ober a rae war-dro devezhioù-studi e Rieg ha savet he doa un hentenn-deskiñ a oa bet embannet gant Skol an Emsav e 1981.
Le Crime au père Boniface
Le Crime au père Boniface zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1884.
Istor
Da gentañ e oa bet embannet e Gil Blas ar 24 a viz Mae 1884 ha sinet Maufrigneuse.
Trujillo (stad)
Trujillo, pe Stad Trujillo, pe Estado Trujillo e spagnoleg, zo unan eus stadoù Venezuela, ha Trujillo eo ar gêr-benn anezhi.
Verghereto
Verghereto a zo ur gumun en Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Alan-Gwenog Berr
Alan-Gwenog Berr, Alain Le Berre e marilh an ti-kêr, ganet e Lambal d'ar 17 a viz Du 1913 ha marvet e Brest d'ar 15 a viz C'hwevrer 1974, a oa ur yezhoniour eus Breizh, anavezet dreist-holl evit e studiadennoù war brezhoneg ar mor hag anvioù ar pesked.
Buhez
Savet eo bet e Gwaien hag eno en doa desket brezhoneg gant ar besketaerien.
Strizh-mor Torres
Strizh-mor Torres zo ur strizh-mor etre Aostralia hag enez Ginea Nevez. En em astenn a ra a-hed 150 km pe war-dro, el lec'h strishañ. Er su dezhañ emañ ledenez Kab York, beg norshañ Aostralia. En norzh d'ar strizh-mor emañ Papoua Ginea-Nevez. Er gornaoueg d'ar strizh-mor emañ Mor Arafura hag er reter ar Mor Kouralek.
Táchira
Táchira zo un anv-lec'h a gaver e Venezuela.
Even Begaignon
Yves, pe Even, Bégaignon a voe eskob Treger eus 1362 da 1371.
Strizh-mor Torres
Anvet eo bet diwar anv ar moraer galizat Luís Vaz de Torres, a ergerzhas an trowardroioù en anv roue Spagn e 1606.
Even Begaignon
Dominikan eus kouent Montroulez e oa pa voe lakaet d'an 28 a viz Du 1362 war gador eskopti Treger, war-lerc'h François Alain. Chom a reas betek miz Mae 1371, pa voe savet da gardinal.
Strizh-mor Torres
Ur bern inizi zo er strizh-mor, anvet Inizi Strizh-mor Torres. Diwar an 274 anezho ez eus 17 a zo tud o chom enno bremañ.
Even Begaignon
Mont a reas da Anaon e Roma er bloaz 1378.
D'ar 26 a viz Ebrel 1364 en devoa degemeret Charlez Bleaz, deut da enoriñ Sant Erwan.
New Rochelle (New York)
New Rochelle zo ur gêr lec'hiet e su stad New York e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 145 170 a annezidi e 2010. Penn-lec'h kontelezh Onondaga eo ivez.
Sp!ts
Sp!ts, distaget Spits, a zo ur pemdezieg ment un tabloid dezhañ a vez roet d'an dud e trenioù, kirri-boutin ha tramgirri en Izelvroioù. D'an 21 a viz Even 1999 e voe embannet evit ar wech kentañ. Kevezañ a ra gant Metro ha De Pers. E miz Gouere 2007 e veze skignet ouzhpenn 430 000 skouerenn bemdez.
Táchira (stad)
Táchira zo unan eus stadoù Venezuela, e kornôg ar vro, a-stok ouzh Kolombia, ha San Cristóbal eo ar gêr-benn anezhi.
Uraeginthus angolensis
Uraeginthus bengalus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Estrildidae.
Sogliano al Rubicone
Sogliano al Rubicone a zo ur gumun en  Italia, e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Uraeginthus angolensis
Anvet e voe Fringilla angolensis (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ en Afrika :
Trevi nel Lazio
Trevi nel Lazio a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
Gwarthaf
Gwarthaf a oa unan eus seizh kantrev Rouantelezh Dyfed, ha goude eus Deheubarth, e Kembre, er Grennamzer. Klotañ a ra gant un darn eus gevred Sir Benfro ha kornôg Sir Gaerfyrddin hiriv.
Kombodoù
Eizh kombod a oa e kantrev Gwarthaf.
E Gwarthaf edo Arberth, unan eus lezioù pouezusañ Dyfed, meneget e Pedair Cainc y Mabinogi, ha Caerfyrddin, krouet gant ar Romaned. Ennañ ivez edo lez ar roue e Hendy-gwyn ar Daf, ma voe manati gant Sistersianed Kembre.
Roll brezelioù-diabarzh Bro-Saoz
Brezelioù-diabarzh Bro-Saoz zo un daouzek brezel c’hoarvezet e Bro-Saoz. Pa reer anv eus Brezel diabarzh Bro-Saoz e reer anv eus unan eus ar re ziwezhañ er bajenn-mañ peurlisesañ.
Acanthorhynchus superciliosus
a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Meliphagidae.
Dont a ra anv e anv eus ar ger latin sŭpercĭlĭum a dalvez kement hag abrant e brezhoneg.
Annezva
Kavout a reer ar spesad e mervent stad Aostralia ar C'hornôg.
Alvito (Lazio)
Alvito  a zo ur gumun en Italia, e  Lazio, e proviñs Frosinone.
Savignano sul Rubicone
Savignano sul Rubicone a zo ur gumun en Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
Rouantelezh Sveden
Sveden
Death Race: Beyond Anarchy
Death Race: Beyond Anarchy zo ur film niñvek stadunanat embannet d'an 2 a viz Here 2018. Un heuliadenn eo d'ar film Death Race embannet e 2008 ha sevenet gant Don Michael Paul hag ar pevare film eus ar franchiz Death Race.
Spyrídon Loúis
Spyrídon Loúis (Σπυρίδων Λούης e gresianeg), pe Spýros Loúis ( Σπύρος Λούης) (1873 -1940) a oa un atlet gresian a c'hounezas ar c'hentañ maraton redet e C'hoarioù olimpek hañv 1896. Un haroz broadel e oa.
Belmonte Castello
Belmonte Castello a zo ur gumun en Italia, e  Lazio, e proviñs Frosinone.
1941 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Freyr
Freyr, (henalamaneg uhel: frô, goude frôjo, frouwo, goteg: frauja, hensaozneg frēa), a za eus ur wrizenn proto-germaneg *Fraujaz pe *Frauwaz "Aotrou", hag e gevatal benel *Frawjō "Itron". Sur a-walc'h e oa implijet ar ger-mañ evit diwall diouzh lavaret anv gwir an doue (un droukpedenn e vije), evel e vez gwelet er bibl gant anv YHWH a zo anvet Adonai hag a dalva "Aotrou". Eñ a ren ar glaveier ha skedoù an heol.
Freyr en Ynglingasaga
Marteze eo hañval Freyr ouzh Yngvi pe Yngvi-Freyr, a za war wel en Ynglingasaga evel ozhac'h ar rouaned svedat ha tad Fjölnirs.
An anv Yngvi a za eus ar meuriad Ingaevonen. Ar ger kevrennek Yngvi-Freyr a dalva neuze Ingwia-fraujaz "Aotrou an ingaevoned". Un delwenn a skeudenna Freyr a zo e Rällinge (Sveden).
Emlyn
Emlyn a c'hall bezañ :
Valentine de Sainte-Aldegonde
Marie Valentine de Sainte-Aldegonde, ganet d'an 29 a viz Mae 1820, ha marvet d'an 23 aviz Gwengolo 1891, a oa ur briñsez c'hall, dugez Dino.
He buhez
Merc'h e oa d'ar c'hont Charles Camille de Sainte-Aldegonde ha d'ar gontez Adélaïde Joséphine de Bourlon de Chavange, intañvez ar marichal Pierre Augereau, dug Castiglione.
D'an 8 a viz Here 1839 e timezas da Alexandre-Edmond de Talleyrand-Périgord, 3e dug Dino (1813-1894). E kastell Beauregard e Cellettes (Loir-et-Cher), perc'hennet gant he mamm, e voe lidet an eured.
C'hwech bugel o doe, pevar a vevas pelloc'h eget o bloavezhioù kentañ:
Demidoff
A-raok e eured gant ar briñsez Mathilde e veze ar priñs rus Anatole Demidoff oc'h ober al lez da Valentine de Dino. Ha pa zimezas ar plac'h yaouank en 1839 e profas dezhi diamantoù koustus-bras, hep ma nec'has he fried, dug Dino.
E 1840 e voe promesa-dimeziñ etre ar priñs rus hag ar briñsez c'hall Mathilde Bonaparte, ha torret an darempred etre Anatole ha Valentine, met adskoulmet e voe kenkent ha chomadenn gentañ ar priñs e Pariz.
Demidoff a roas skouarnadoù d'e wreg, un doare efedus da lakaat fin d'o darempred.
Mervel a reas Valentine e 1891. Beziet e voe e Pariz er vered Père-Lachaise.
Tourako beg du
An tourako beg du a zo ur spesad evned, Tauraco schuetti an anv skiantel anezhañ.
Tourako Schalow
An tourako Schalow a zo ur spesad evned, Tauraco schalowi an anv skiantel anezhañ.
Tourako beg du
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a zo brosezat an daou isspesad anezhañ — Tauraco schuettii emini ha Tauraco schuettii schuettii — e kreiz Afrika issahara,.
Tourako Schalow
Dougen a ra anv al loenoniour amatour (bankour diouzh e vicher) alaman Herman Schalow (1852-1925).
Maupertuis
Maupertuis zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh, hini ur skiantour breizhat brudet dreist-holl.
Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022
D'ar e voe kroget gant Rusia un aloubadeg hollek eus Ukraina, goude sizhunvezhioù a enkadenn diwar-benn, ez ofisiel, emezelañ ar vro en AFNA ha dazont ar poblañsoù rusek e Republikoù disrannour reter ar vro. an aloubadeg-se, lañset gant prezidant Rusia Vladimir Poutin abred diouzh ar mintin, evit "dinaziekaat ha disoudardañ Ukraina", a verk ur bazenn nevez er brezel etre an div vro.
Tourako Schalow
Annez
Bevañ a ra er c'hoadegi trovanel gleb a gaver e kreisteiz Afrika ar C'hreiz,.
Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022
En deizioù a-raok an aloubadeg e voe anavezet Republik Pobl Donetsk ha Republik Pobl Louhansk, daou diriad rusek disrannour, gant Kevread Rusia ha kaset soudarded rusian kerkent da rannvro Donbas, d'ar. Da 3e48 d'ar (6e48 hervez eur Moskva) e voe disklêriet ar brezel gant Vladimir Poutin e-kerzh ur brezegenn skignet er skinwel, o tisklêriañ e vefe kiriek arme Ukraina eus ul "lazhadeg" ma klaskfe herzel ouzh arme Rusia, ha munutennoù war-lerc'h e voe lañset misiloù war meur a lec'h dre ar vro a-bezh, kêrbenn ar vro Kyiv zoken. Servijoù Bevennoù Ukraina o doa embannet e oa bet taget postoù en harzoù kostez Rusia ha Belarus. Nerzhioù-douar Kevread Rusia a oa e-barzh Ukraina div eur da c'houde. Meur a Stad o doa kondaonet obererezhioù Rusia dre ar bed a bezh, betek kemer muzulioù en hec'h enep.
Ukraina goude fin ar Brezel Yen
Goude disrannadur an URSS e voe dalc'het liammoù kreñv etre Ukraina, m'o doa votet 92% eus an dud evit an dizalc'hidigezh, ha Rusia. Asantet he doa Ukraina dilezel he armoù nukleel en eskemm ouzh surentez hec'h harzoù hag he choazoù.
E 2004 e voe dilennet Viktor Ianoukovytch da brezidant goude dilennadegoù a oa bet kavet direizh, diwezhatoc'h, gant Lez-Varn Uhel Ukraina. Un dispac'h a voe e-pad mizioù, da harpañ penn ar gostezenn enep, Viktor Iouchtchenko, a gouezhas klañv e-kerzh ar prantad-se, ampoezonet hervezañ gant Rusia. Disoc'h an Dispac'h orañjez a voe dilenn Iouchtchenko da brezidant, gant Yuliya Tymochenko evel Ministrez Kentañ.
Dre ma oa tommoc'h ar galloud nevez ouzh broioù ar c'hornôg en doa lavaret prezidant Rusia ne felle ket dezhañ ez aje Ukraina e-barzh an AFNA. E 2010 ez eas Ianoukovytch war ar renk evit mont da brezidant adarre, ar pezh a reas. Met e 2013 e tivizas freuziñ Emglev Unvaniezh Europa-Ukraina da gevreañ evit stardañ al liammoù gant Rusia, ar pezh a zisoc'has war manifestadegoù Euromaidan. Goude sizhunvezhioù a vanifestadegoù e sinas Ianoukovytch ha pennoù an enebiezh un emglev da c'helver dilennadegoù abred e 2014. An deiz war-lerc'h e tec'he Ianoukovytch da Rusia a-raok ur votadeg da ziskargañ anezhañ. Pennoù rannvroioù rusek Ukraina o doa embannet kerkent e chomjent feal da Ianoukovytch, ha nebeut goude e tarzhas emsavadegoù a-du gant Rusia e reter ar vro. An emsavadegoù-se a boulzas Rusia da aloubiñ Krimea ha d'he stagañ outi, war zigarez ur referendom e 2014, ha da souten Brezel Donbas gant div Republik pobl rusek a-du gant Rusia, Republik Pobl Donetsk ha Republik Pobl Louhansk.
E 2021 e embannas Vladimir Poutin ul levr Diwar benn unvaniezh istorel Rusianed hag Ukrainiz e-lec'h ma adlavare e soñje dezhañ e oa ur bobl hepken eus ar Rusianed hag Ukrainiz. E-keit-se, meur a vro, en o zouez Ukraina, a damallas da gKevread Rusia en em servijout eus minorelezhioù rusek evit plantañ reuz enno.
AFNA hag Unvaniezh Europa
Leun a vroioù bet e dalc'h an URSS betek ar bloavezhioù 1990 a oa tommaet ouzh Unvaniezh Europa hag ouzh an AFNA. Da-heul e emezelas ur bern anezho en unan eus an daou aozadur, pa ne oa ket an daou, er bloavezhioù 2000. Evelato e oa bet sachet an evezh, gant Mic'hail Gorbatchev da skouer, war ar fed e c'hellje bezañ santet evel mezhus evit Rusia. Lavaret en doa pa oa-eñ Prezidant an URSS c'hoazh e vije un dañjer ma vije lakaet an SUA pe Rusia en ur c'horn. Meur a wezh en doa disklêriet Vladimir Poutin e oa a-enep emezeladur Ukraina en AFNA, betek lavaret o doa trubardet ar Stadoù-Unanet ur promesa graet pa oa bet disrannet an URSS. Koulskoude e chome dieub pep bro da c'houlenn da vezañ ezel eus an AFNA ha daoust ma oa digoret an divizoù gant Ukraina da vont en AFNA, ne'z eas james pelloc'h.
Kresk ar bec'h
E miz Meurzh hag e miz Ebrel 2021 e voe kaset gant arme Rusia pleustradegoù asambles gant arme Belarus nepell eus ar vevenn gant Ukraina, heuliet gant unan all adalek miz Here 2021 betek miz C'hwevrer 2022. Meur a wezh o doa nac'het ofisieloù rusian e raktrese ar vro aloubiñ hec'h amezeg, eus miz Du betek miz C'hwevrer zoken.
Vallecorsa
Vallecorsa a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022
Kresk ar bec'h
Daoust da c'houarnamant Rusia nac'hañ ar raktresoù-se e komañsas gouarnamant ar Stadoù-Unanet da embann titouroù diwar-benn ur raktres-aloubiñ, fotoioù-loarell a ziskoueze arme ha dafar rusian nepell eus bevenn Ukraina en o zouez. Er raktresoù-se e oa ul listenn lec'hioù da dagañ ha tud da zrouklazhañ. Pa voe kaset an aloubadeg e voe gouezet e oa gwirion an titouroù dastumet gant servijoù sekred an SUA.
Tamalloù ha goulennoù Rusia
E-kerzh ar mizioù a-raok an aloubadeg e savas gouarnamant Rusia klemmoù a-enep Ukraina, o tamall outi da lakaat ar bec'h da greskiñ, da gas rusofobiezh war-raok, da heskinat ar rusegerien ha war un dro e reas meur a c'houlenn groñs gant Ukraina, an AFNA hag Unaniezh Europa e-keñver e surentez. Dre ma seblante dibosupl respont d'ar goulennoù-se, lod anezho o vont pell evel disoudardañ ha dinazifiañ Ukraina, e voe gwelet gant broioù ar C'hornôg ur mod da abegiñ ar brezel. D'an e savas Vladimir Poutin e vouezh a-enep droukziforc'hidigezh a-enep ar rusegerien, "ar bazenn gentañ a-raok ar gouennlazhañ", un tamall adlavaret meur a wezh diwezhatoc'h, resisoc'h e-keñver an Donbas. Kondaonet e voe gant Rusia politikerezh yezh Ukraina. Nac'het e voe an tamalloù-se, gant Ukraina hag ar gumuniezh etrevroadel.
Kaset war-raok e voe ar fals-danevell e vije breinet Ukraina gant an neo-naziegezh, o tegas soñj eus ar c'henlabour a voe pa oa bet aloubet darnoù eus ar vro gant Alamagn en Eil Brezel Bed, hag o reiñ heklev d'ur mod eneyuzevek da welet an traoù o tiskouez a oa ar gristenien reizhkredenn gwir kaezhidi an nazied. Goude ma'z eus eus an tu-dehoù pellañ, ha lod anezho en arme e batailhon Azov e oa splann evit ar arbennigourien e voe lakaet kalz muioc'h a bouez warno gant Poutin eget o fouez gwir er gevredigezh, en arme, hag er gouarnamant. Yuzev e oa prezidant Ukraina d'ar mare-se, Volodymyr Zelensky, ha kollet en doa darn eus e familh er Shoah tra m'en doa stourmet e dad-kozh a-enep an nazied en arme ruz. Kondaonet e oa bet kaozioù Poutin gant Yad Vashem. E prezegennoù all en doa lakaet douetañs Poutin war gwir Ukraina da vezañ ur Stad, oc'h embann e oa bet krouet dre fazi gant an URSS.
Goulennet e voe groñs gant an AFNA chom hep leuskel Ukraina da dostaat ha digreskiñ o niver a soudarded e Reter Europa. Gourdrouzet e voe ur respont brezel ma kendalc'he an AFNA da heuliañ ul "linenn dagus". Met dibosupl e vije bet respont d'ar goulennoù-se dre m'o doa broioù Reter Europa choazet tostaat ouzh ar c'hornôg. Ouzhpenn d'an dra-se, ne oa raktres ebet da ebarzhiñ Ukraina er feur-emglev.
Emmanuel Macron hag Olaf Scholz a strivas da virout ouzh ar brezel e miz C'hwevrer. Macron a gejas gant Poutin, met ne zeuas ket a-benn da gendrec'hiñ anezhañ da chom hep mont pelloc'h gant an aloubadeg. Scholz a sachas evezh Poutin war kastizoù pounner a vije lakaet e plas. Scholz a bedas Zelenskyy da zilezel c'hoant Ukraina da vont e-barzh an AFNA ha goulenn a reas gantañ embann neptuegezh ar vro, met nac'het e voe gant Zelenskyy.
Emgannoù pretantet (17–21 a viz C'hwevrer)
Adalek ar 17 a viz C'hwevrer e voe keloù eus muioc'h a emgannoù e-barzh en Donbas. Ukraina ha Republikoù disrannour an Donbas o doa tamallet an eil hag egile da vezañ kaoz d'an emgannoù-se. D'an 18 a viz C'hwevrer e voe roet gant Republikoù Pobl Donetsk ha Louhansk da evakuiñ an drevourien gant ur video a voe enrollet daou zevezh a-raok an embann, hervez dielfennadennoù. Kreskiñ a reas obererezh kanolioù an disrannourien sikouret gant Rusia en Donbas, a voe gwelet gant Ukraina ha broioù ar c'hornôg evel un doare da glask ur respont digant arme Ukraina a-seurt ma voe abeget un taol-nerzh eus perzh Rusia. An daou Republik a embannas d'an 19 a viz Gwengolo ar mobilizañ hollek.
E-kerzh an devezhioù-se e voe kaset gant gouarnamant Rusia ur c'habalerezh amgelaouiñ evit bezañ soutenet gant ar Rusianed. Skignet e voe gant ar mediaoù-Stad videoioù goveliet a ziskoueze nerzhioù Ukraina o tagañ Rusianed en Donbas. Prouadennoù a voe kavet a ziskoueze e oa bet aozet an tagadennoù, an tarzhadennoù hag an evakuiñ gant Rusia.
Mount Vernon (New York)
Mount Vernon zo ur gêr lec'hiet e su stad New York e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 67 292 a annezidi e 2010. Pennlec'h kontelezh Westchester eo ivez.
Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022
Skeuliadur (21–23 a viz C'hwevrer)
D'ar 21 a viz C'hwevrer, e voe anavezet ez ofisiel Republikoù Pobl Donetsk ha Louhansk evel broioù dizalc'h. D'an noz-se e voe roet urzh da soudarded eus Rusia mont d'an Donbas evit ur c'hefridi "delc'her peoc'h", hervez Vladimir Poutin. Meur a ezel eus Kuzul Surentez an ABU a gondaonas oberoù Rusia en Donbas d'ar 21 a viz C'hwevrer, hini ebet ne soutenas anezho. D'an 22 a viz C'hwevrer e voe leun a videoioù o tiskouez kirri-brezel rusian o vont e-barzh en Donbas. Aotre e voe roet gant Kuzul ar Gevread da iùplijout nerzh er-maez eus Rusia. Eus tu Ukraina e c'halvas ar Prezidant Zelenskyy ar soudarded miret en-dro tra ma voe embannet ar stad a zifrae e-pad 30 devezh gant ar Parlamant. Evakuet e voe kannati Rusia e Kyiv tra ma voe taget Ukraina gant argadoù niverel war lec'hiennoù Parlamant ha Gouarnamant Ukraina, ouzhpenn da leun a lec'hiennoù bankoù.
D'an 23 a viz C'hwevrer e roas Zelensky ur brezegenn e rusianeg o c'houlenn gant keodedourien Rusia ober o seizh gwellañ da virout ouzh ar brezel da darzhañ. Nac'het en doa tamalloù Rusia diwar-benn naziegezh e gouarnamant Ukraina ha touet en doa ne felle ket dezhañ dagañ an Donbas. Mouezh-aotreet ar C'hremlin, Dmitry Peskov, a embannas d'an deiz-se e oa bet kaset ul lizher gant prezidanted Republikoù Pobl Donetsk ha Louhansk a lavare e oa bet lazhet trevourien gant Ukraina hag a c'houlenne sikour digant Rusia.
Embannadur oberoù milourel (24 a viz C'hwevrer)
D'ar, ur pennadig a-raok 06:00 (amzer Moskva, 05:00 e Kyiv) e voe embannet gant prezidant Rusia Vladimir Poutin en doa divizet kas un "oberenn vilourel ispisial" e Reter Ukraina , o lakaat ar vro en ur stad a vrezel a-enep Ukraina. Embannet en doa en e brezegenn ne glaske ket okupiñ Ukraina hag e soutene gwir pobl Ukraina d'en em dermeniñ,. Pal an oberenn vilourel ispisial-se, hervezañ, a oa gwareziñ rusianegerien an Donbas a oa bet "mezhekaet ha gouennlazhet e-pad 8 vloaz gant renad Kiev", un asuradenn bet dislavaret meur a wezh. Rusia, hervez Poutine, a glaske difenn gwir pobl reter ar vro d'en em dermeniñ en ur zinazifiañ ha disoudardañ Ukraina ha goulennet en doa groñs d'an Ukrainiz "leuskel o armoù ha distreiñ d'ar gêr".
Darvoudoù
Kerkent ha disklêriet an "oberoù milourel ispisial" gant prezidant Rusia e voe lañset an arsailh war Ukraina a-bezh, a bep tu, er Reter en Donbas, diwar an div republik disrannour, er Su diwar Krimea, en Norzh diwar Belarus, war-zu Kyiv hag er biz, war-zu C'harkiv. Tarzhadennoù a voe klevet kerkent e Kyiv, C'harkiv, Odessa hag en Donbas. Kerkent e voe embannet al lezenn vilourel en Ukraina gant ar prezidant Zelensky ha d'an noz e embannas un urzh a vobilizañ hollek evit an holl baotred etre 18 ha 60 vloaz, a voe difennet outo mont kuit eus Ukraina. Merket e oa dafar arme Rusia gant Z, O ha V (div lizherenn nan-kirillek en o zouez) evit chom hep kaout dafar distrujet gant tennadennoù o c'halamaded soudard. Ur rentañ-kont eus an FSB (Servij Surentez Kevreadel e Rusia) bet diskuliet dre guzh a lavare ne oueze an aozadur tra ebet eus an aloubadeg a-raok ma voe divizet gant Vladimir Poutin.
Talbenn an norzh (Kyiv)
Taget ha tapet e voe kreizenn nukleel Tchornobyl gant arme Rusia kerkent hag ar 24 a viz C'hwevrer. Bombezennet e voe Kyiv da glask seizañ aerborzh Hostomel. Embannet e oa bet gant gouarnamant Ukraina d'ar e oa bet lazhet 137 den e-kerzh ar stourmoù en Ukraina a-bezh. Ar Stadoù-Unanet o doa disklêriet ne oa ket pell arme Rusia eus Kyiv, kadarnaet da c'houde gant ministrerezh an difenn a c'houlennas da annezidi karterioù norzh Kyiv bannañ kokteloù Molotov war arme Rusia. Ar prezidant Volodymyr Zelensky en doa embannet e oa strolladoù rusian e Kyiv, a-raok goulenn gant an Europeaniz barrek da vont da Ukraina da stourm a-enep Rusia Ouzhpenn 50 000 den o doa kuitaet Ukraina d'ar 25 a viz C'hwevrer, hervez Filipo Grandi, komisour meur ar Broadoù Unanet evit ar repuidi, ar brasañ anezho e Polonia.
D'an noz e chome harzet nerzhioù rusian e Biz Kyiv, kostez Konotop, goude bezañ gouzañvet kolloù bras, hervez lu-douar Ukraina met taget e oa bet ur greizenn-dredan nepell eus ar gêr. Rentaoù-kont a ziskoueze ne'z ae ket war-raok lu Rusia "ken buan hag ar pezh a c'hortoze" dirak rezistañs arme ha keodedourien Ukraina. A-raok an noz e voe disklêriet gant ar Pentagon ne oa ket gounezet oabl Ukraina gant Rusia, daoust ma krede arbennigourien ar Stadoù-Unanet e c'hoarvezje buan. Kadarnaet e voe ne'z ae ket lu Rusia buan war-raok, n'o doa ket gounezet kreizennoù poblet, ha chom a rae oberiant chadennoù-gourc'hemenn arme Ukraina. Sachañ a rejont evezh a oa ne oa bet kaset nemet 30% eus an nerzhioù bodet tro-dro da Ukraina. Disklêriet e voe gant ar prezidant Zelensky e c'hortoze tagadennoù taer war-zu Kyiv da lakaat ar gêr da gouezhañ, o lavaret ouzhpenn e vije divizet "planedenn Ukraina" an noz-se. Embannet e voe gant Moskva e oa digor da varc'hata gant ma vefe dilezet ar stourm gant nerzhioù Ukraina.
Dalc'het he doa Kyiv e-pad noz ar hervez ar prezidant Zelensky daoust d'un arsailh rusian taer, met distrujadennoù a oa bet, en ur savadur anneziñ da skouer, taget gant ur misil. Astennet e oa bet ar c'heulfe eus 5 eur goude merenn betek 8 eur vintin e Kyiv dindan urzhioù ar maer, ha graet eus tout an dud kavet er-maez evel ma vije un enebour. Sachet e oa bet evezh ar boblañs ouzh kroazioù gwenn bet livet war savadurioù zo, o c'houlenn diverkañ anezho gant aon ma vije palioù evit bombezenniñ. Disklêriet e oa bet gant Rusia e c'hortoze kaozeal gant gouarnamant Ukraina evit kaout un arsav-brezel, hag harzet e oa bet, hervezi, lañs armeoù Rusia, hep kaout ur respont avat. Embannet o doa neuze e adkrogje arme Rusia he lañs neuze. Kustum eo Rusia da ginnig emglevioù gant termoù dibosupl da asantiñ avat. Tamallet e oa bet gant ministr Aferioù diavaez Ukraina e veze kaset gant Rusia prantadoù digelaouiñ, o lakaat ar biz war brud e kasje Ukraina ur vombezenn "lous" war Rusia, ar pezh a oa bet komprenet evel ur vombezenn nukleel. Degaset en doa soñj ne oa ket seurt armoù gant e vro hag ezel Feur-emglev nann-liesaat an armoù nukleel e oa. Disklêriet e voe gant kannad Frañs e oa tommoc'h ar stourmoù tro-dro da gKyiv. E fin an devezh e voe disklêriet gant ministrerezh rusian an Difenn e vije ledanaet oberioù arme Rusia da Ukraina a-bezh goude ma oa "nac'het gant Ukraina marc'hata." Ar servijoù amerikan o doa disklêriet e soñje dezho he doa c'hwitet Rusia he chañs da gemer kontrol oabl Ukraina kar bizet e oa bet ganti lec'hioù-difenn kozh, ar pezh a ziskouezje e oa fall an titouroù he doa dastumet E-kerzh an devezh e oa bet skignet videoioù eus kirri-brezel rusian stanket war an hent da gKyiv gant diouer a zour-tan. Brud a oa bet e oa kollet soudarded rusian zo abalamour e oa bet dismontet pannelloù-hent hentoù Ukraina ha ne'z ae ket ar GPS en-dro, ar pezh a ziskouezje kudennoù pourveziñ gant an arme rusian. D'an noz e voe disklêriet gant gant izili melestradur ar Stadoù-Unanet e chome oabl Ukraina e-kreiz ur stourm ha ne oa ket kontrollet gant unan eus an div vro, kontrol d'ar pezh a oa bet ijinet. Kelaouet e oa bet annezidi Kyiv e teue un argad-oabl taer gant an ti-kêr ha klevet e voe ar sirenoù.
Bev e chome prezidant Zelensky d'ar 27 a viz C'hwevrer daoust d'ar vrud e klaske Rusia e lazhañ asambles gant e familh, ha Kyiv a chome dieub met tenn e oa an traoù Rentaoù-kont eus moral izel soudarded Rusia a oa kendalc'het da vezañ embannet gant aozadurioù ukrainat, oc'h embann e oa bet tapet dousennadoù a brizonidi na gomprenent ket o c'hefridi hag a vanke pourvezioù (dour-tan dreist-holl). Dirak kastizoù broioù ar c'hornôg en doa divizet Vladimir Poutin lakaat e armoù nukleel prest. War-dro teir eur e voe gouezet he doa asantet Ukraina kaozeal gant Rusia er vevenn etre an div vro, war-zu Tchornobyl. En ur dostaat d'an noz e oa bet embannet gant ar Stadoù-Unanet e oa bet tennet 320 misil gant Rusia, lod anezho o doa tarzhet a-raok bezañ lañset hervezo. Un drederenn eus nerzhioù Rusia a oa bet kaset da Ukraina o doa lavaret ouzhpenn. Disklêriet e voe diwezhatoc'h e oa bet distrujet ar c'harr-nij Mriya (hunvre), brasañ aerlestr er bed hag a servije da zegas sikourioù boued ha medisinerezh dre ar bed a-bezh, gant an arme rusian. Diskouezet e voe e fin an devezh ul linenn a bemp kilometr a soudarded, kirri-brezel ha dafar-brezel all rusian o vont war-zu Kyiv gant skeudennoù-loarell.
E-kreiz noz an e voe lavaret gant arme Ukraina e oa deuet a-benn da zistrujañ dafar rusian a-drugarez da zronoù bet prenet digant Turkia ar bloaz a-raok. Hervez titouroù dastumet gant an New York Times e oa bet paeet goprsoudarded ar Strollad Wagner da vont da Gyiv da lazhañ ar prezidant Zelensky ha "dibennañ ar gouarnamant." Un emgav a oa bet dalc'het etre kannaded Rusia ha kannaded Ukraina war ar vevenn etre Ukraina ha Belarus, gant goulenn Kyiv e vije paouezet ar stourm kerkent. Eus he zu e chome start Rusia gant he goulenn e vije anavezet he galloud war Krimea, dinazifiet gouarnamant Ukraina hag ez aje ar vro da neptu. Daoust ma ne oa ket aet gwall war-raok e oa a-du an div lodenn d'en em welet an deiz war-lerc'h. Kendelc'her a rae arme Rusia da dennañ misiloù war Kyiv, o sevel aon ne raje ket diferañs etre ar soudarded hag an trevourien, met hervez an arbennigourien eus broioù ar C'hornôg e oa splann n'en doa ket tizhet lu Rusia e balioù. Embannet en doa ministrerezh an Difenn e Rusia e oa bet lazhet soudarded en Ukraina, hep lavaret pegement, ar pezh a ziskouezje e oa diaes kuzhat ar pezh a c'hoarveze. Tostaat a rae ar charreadeg armoù ha kirri-brezel ouzh Kyiv.
Ouzhpenn 70 soudard ukrainan a oa bet lazhet goude ma voe bet kanoliet bazenn vilourel Oc'htyrka, hervez Dmytro Zhyvytskyi, gouarnour oblast Sumy d'ar 1 a viz Meurzh. Gouarnamant Ukraina a oa rediet embann titloù amprest brezel evit paeañ soudarded an nerzhioù lu. Un nerzh lu 64 kilometrad hirder kirri-brezel rusian a oa o vont etrezek kêr Kyiv. En ur gemennadenn video e voe embannet gant ar Prezidant Zelensky e oa "difenn Kyiv" ar "briorelezh", dre ma oa "kalon ar vro ha sez ar Stad." D'an drevourien e oa bet goulennet gant arme Rusia pellaat diouzh savadurioù an titouriñ ukrenian e Kyiv. Taget e oa bet skin bras Kyiv, da lakaat chadennoù skinwel Ukraina da devel An dagadenn a oa e memes lec'h ha neved Lazhadeg Babi Yar e koun ar Shoah dre bistolennoù, ha brud a oa bet e oa bet taget pe distrujet ar monumant, ar pezh a voe kondaonet gant ar greizenn Yad Vashem. Respontet en doa ar C'hremlin o pediñ kannaded Yad Vashem da "zont da Ukraina pa vezo echu an aloubadeg da welet karnelioù" ar rusegerien, o reiñ anv eus teorienn Rusia e vije Ukraina o ouennlazhañ ar rusegerien Dislavaret e voe ar vrud war-lerc'h : ne oa bet distrujet netra en neved. Skeudennoù bet tapet diwar ar skinwel publik Belarus a ziskoueze ar prezidant Alyaksandr Loukachenka o tiskouez kartenn aloubidigezh Ukraina, gant titouroù strategel.
D'an 2 a viz Meurzh e pedas arme Ukraina mammoù soudarded rusian, bet prizoniet, da zont da gerc'hat anezho betek Kyiv. E-kerzh an devezh o doa embannet kannaded Rusia e oant prest da gaozeal gant kannaded Ukraina en-dro. Tarzhadegoù a gleved e Kyiv c'hoazh d'an 3 a viz Meurzh tra ma c'hortozed e fin ar mintinvezh e vije adkroget ar c'haozeadennoù etre gouarnamant Ukraina ha gouarnamant Rusia war ar vevenn etre Ukraina ha Belarus, nepell eus Polonia. Akord e oa an daou evit sevel trespasioù-skoazell da gas trevourien e surentez peotramant degas sikourioù dezho. Ur skipailh eus ar chadenn breizhveuriat Sky News he doa embannet d'ar 5 a viz Meurzh ur video a ziskoueze e oa bet taget gant soudarded eus arme Rusia e biz Kyiv. Splannoc'h e oa deuet palioù ar brezel da vezañ gant evezhiadenn Vladimir Poutin en doa gourdrouzet Ukraina da goll he statud a vro zizalc'h ma kendalc'he da rezistiñ. Koulskoude e oa raktreset un trede devezh a varc'hata etre Ukraina ha Rusia a-benn an deiz war-lerc'h tra ma kendalc'he arme Rusia da glask tostaat ouzh Kyiv ha ma kreded e klaskje tagañ Odessa a-benn nebeut. Poaniañ a rae arme Rusia war kêr Kyiv d'ar 6 a viz Meurzh pa oa bet peuzzistrujet aerborzh trevour Vinnytsia, 200 km e Su Kyiv, gant misiloù rusian, hervez prezidantelezh Ukraina, kadarnaet gant ministrerezh an Difenn Rusia. Goude un nozvezh bombezadeg taer e voe embannet d'ar un arsav-emgann gant arme Rusia da leuskel an drevourien da vont kuit, met da Rusia ha Belarus hepken, ar pezh a voe nac'het gant Ukraina.
Sioulaet e voe ar brezel e-pad un nebeud devezhioù adalek an 10 a viz Meurzh, tra ma klaske arme Rusia d'en em adaozañ. Stourmoù bras a voe en Irpin e lec'h ma klaske soudarded Rusia tostaat ouzh Kyiv, met harzet e voe gant arme Ukraina. Embannet e voe d'an 11 a viz Meurzh e oa bet lazhet tri jeneral rusat a renk uhel e-kerzh ar pemzektez kentañ er brezel. Evit ar wech kentañ e oa bet bet lazhet un den war douaroù Rusia gant Ukrainiz e fin miz Meurzh. Lazhet ez eus bet un aluzener gant tennoù roketennoù BM-30 Smerch.
Talbenn ar biz (C'harkiv)
Tamallet e voe da lu Rusia bezañ bombezennet ur skol-vamm en Oc'htyra, ne pell eus C'harkiv. Deuet e oa arme Rusia a-benn da vont e-barzh C'harkiv e-pad noz ar, hervezo, met amsklaer e chome hag-eñ o doa tapet ar gêr pe ket. An Amerikaned a lavare o doa miret an Ukrainiz ouzh arme Rusia da zont e-barzh hag e oa taer ar stourmoù. Kendelc'her a rae arme Rusia da dennañ misiloù war C'harkiv, o sevel aon ne raje ket diferañs etre ar soudarded hag an trevourien,
Distrujet e voe e C'harkiv ur savadur-gouarnamant, o lazhañ 6 den, ur bugel en o zouez, d'ar 1 a viz Meurzh. Kêr Konotop e biz ar vro a oa bet gourc'hemennet dezhi d'an 2 a viz Meurzh en em zaskoriñ da arme Rusia, ha gourdrouzet e vije peuzzistrujet ganto ma ne rae ket. Taget ha distrujet e voe meur a skol e-barzh e C'harkiv hag e Zhytomyr hervez rentañ-kont prezidantelezh Ukraina d'ar 4 a viz Meurzh, ha tamallet e oa da arme Rusia klask distrujañ lec'hioù istorel en Ukraina. Maer C'harkiv en doa embannet e oa bet taget iliz an Asompsion e-lec'h m'o doa klasket bod annezidi ar gêr. Poaniañ a rae arme Rusia war kêr C'harkiv d'ar 6 a viz Meurzh.
Talbenn ar reter (Donbas, Marioupol)
D'ar 1 a viz Meurzh e c'hortoze penn Republik Pobl Donetsk Denis Pouchilin e vije kelc'hiet Marioupol penn da benn "a-benn nebeut". Embannet e voe bet d'ar e oa ehanet ar stourmoù kostez Marioupol e Su ar vro gant arme Rusia evit leuskel an drevourien da vont kuit, met maer ar gêr en doa freuzet ar skarzherezh abalamour ma kendalc'he arme Rusia da vombezenniñ. Klask a raed kas an drevourien kuit a-raok arsailh bras Rusia d'ar, o c'hortoz un arsav-stourmoù ha daoust m'he doa kendalc'het arme Rusia da vombezenniñ an deiz a-raok. Da ziv eur e voe gouezet e oa bet ehanet skarzhadeg Marioupol ha tamallet arme Rusia da gendelc'her da vombezenniñ gant arme Ukraina, tra ma tamalle Poutin e oa dre faot "broadelourien ukrainat".
E-kerzh sizhun an 10 a viz Meurzh e voe bombezennet dizehan kêrioù Marioupol, C'harkiv pe Mykolaïv, hep dibab tamm ebet etre palioù brezel ha trevourien. Distrujet e voe ospital-ganedigezhioù Marioupol, o rediañ maouezed dougerez da dec'het dindan ar bombezennoù.
Talbenn ar su (C'herson)
Soudarded rusian a oa bet kaset war-zu Odessa. Annezidi Zaporijjia o doa klasket tec'het d'ar 26 a viz C'hwevrer, dre an trenioù dreist-holl dirak lañs arme Rusia. Kentañ-ministr Gres a embannas e oa bet lazhet dek trevour gresian e Mariupol. Maer C'herson en doa lavaret d'ar mintin ar e oa kelc'hiet ar gêr ha staliet chekpointoù gant arme Rusia, o c'houlenn d'an annezidi chom sioul.
Redadeg war varc'h-houarn
Redadegoù war varc'h-houarn a vez aozet war an hentoù pe en ur marc'hhouarnva.
Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022
Talbenn ar su (C'herson)
Kadarnaet e voe koll C'herson goude un emgann taer, tro 300 000 annezad, d'an, gant ar maer en doa embannet e klaske arme Rusia lakaat e plas ur velestradurezh brezel er gêr. Hervez testoù e oa bet preizhet stalioù kêr. Ul lec'h strategel evit mont pelloc'h e Su ar vro eo C'herson.
Redadeg war varc'h-houarn
War an hentoù
Meur a seurt redadegoù zo :
Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022
Talbenn ar su (C'herson)
Gouezet e voe e-pad noz ar e oa bet taget kreizenn nukleel Zaporijjia ha plantet tan en ur savadur-melestriñ. Lazhet e voe an tan gant ar bomperien, met nebeut goude e voe disklêriet he doa kemeret Rusia kontrol eus ar greizenn. Kadarnaet e oa bet gant Ajañs etrevroadel an energiezh atomek he doa disklêriet e oa prest da vont da Ukraina da varc'hata un diskoulm evit surentez ar c'hreizennoù nukleel. Gant ar prezidant Zelensky e oa bet kondaonet an arsailh, o lavaret e oa "sponterezh en ul live biskoazh gwelet betek-henn."
Castro dei Volsci
Castro dei Volsci  a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022
Talbenn ar su (C'herson)
Manifestadegoù a voe bet e C'herson hag e Melitopol a-enep an alouberien d'ar 5 a viz Meurzh. Poaniañ a rae arme Rusia war kêr Mykolaiv d'ar 6 a viz Meurzh tra ma c'hortozed un arsailh war Odessa c'hoazh. Er sizhunvezhioù da heul e gendelc'he an Ukrainiz da vanifestiñ e kêrioù aloubet gant Rusia, a glaskas spontañ an dud ha berziñ ar bodadegoù tud. Skrapet e voe maer Melitopol d'an 12 a viz Meurzh abalamour m'en doa nac'het kenlabourat gant an alouberien.
E-kerzh sizhun an 10 a viz Meurzh e voe bombezennet dizehan kêrioù Marioupol, C'harkiv pe Mykolaïv, hep dibab tamm ebet etre palioù brezel ha trevourien. Meur a ospital a voe touchet e Mykolaïv.
Brezel an Devolusion
Brezel an Devolusion pe Brezel an Dereadur (24 a viz Mae 1667 - 4 a viz Mae 1668) zo ur brezel entre ar rouantelezh c'hall dindan Loeiz XIV ha Spagn dindan Carlos II. Echuiñ a eure gant Feur-emglev Aachen.
Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022
Sikourioù estren da Ukraina
Ar strollad Anonymous en doa embannet o doa kemeret kontrol chadennoù-Stad Rusia d'an noz, o skignañ drezo ar "wirionez" hervezo, daoust ma'z eus bet brud e oa bet skignet kanaouennoù ukrainek kentoc'h. . Embannet en doa ar strollad en doa gallet tapout krog e darempredoù-skingomz arme Rusia. Pouez a oa bet kendalc'het da lakaat war Rusia gant broioù ar c'hornôg en ur zivizet miret ouzh bankoù rusian zo da implijet ar sistem eskemm arc'hant SWIFT hag ouzh bank-kreiz Rusia implijet e c'hlad miret en Europa. Ur pennadig a-raok hanternoz e oa bet embannet gant Elon Musk en doa lakaet e plas e loarenneg Starlink da reiñ internet d'ar vro.
Efedoù kastizoù Unvaniezh Europa, heuliet gant ar Stadoù-Unanet ha Japan a oa komañset da broduiñ efedoù e Rusia war-dro an 28 a viz C'hwevrer. Gwelet e oa bet Rusianed o tennañ arc'hant eus ar bankoù, ha kollet en doa ar roubl 40% eus e dalvoudegezh dirak an dollar. Goude un taol-pellgomz, en doa embannet prezidant Frañs Emmanuel Macron d'an 3 a viz Meurzh e klaske Rusia aloubiñ Ukraina en he fezh. Kadarnaet e voe e fin an endervezh gant ur brezegenn-skinwel gant Vladimir Poutin e-lec'h ma embannas e talc'he arme Rusia gant he falioù, e oa o vont da zinazifiañ ar vro hag amsaviñ e oa bet kolloù eus perzh Rusia. Tamallet en doa arme Ukraina da guzhet a-dreñv trevourien. Gant an AFNA e oa bet nac'het d'ar 4 a viz Meurzh krouiñ un takad ezlakadur-nij en oabl Ukraina gant aon e kasje d'ur brezel hollek.
Brezel an Devolusion
Abegoù ar brezel
Pa varvas Felipe IV, roue Spagn, d'ar 17 a viz Gwengolo 1665, e laoskas e rouantelezh gant e vab nemetañ, Carlos II, ur skribiton pevar bloaz, ma soñje an holl edo o vont da vervel prestik. Neuze e vije ezhomm da c'houzout piv ac'h aje da roue. Se zo kaoz e voe graet emglev, e kuzh, e miz Genver 1668 e Vienna, gant deuñvien ar roue kozh : an impalaer Leopold Iañ an Impalaeriezh Santel, a oa dimezet da Marc'harid Tereza Aostria (1651-1673), ha Loeiz XIV.
Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022
Sikourioù estren da Ukraina
Embannet e vo gant ar gazetenn The Kyiv Independant d'ar 6 a viz Meurzh e oa deuet 20 000 den a-youl vat da stourm asambles gant arme Ukraina.
Brezel an Devolusion
Abegoù ar brezel
Abaoe 1660 e oa dimezet ar roue gall da Maria Tereza Spagn (1638-1683), merc'h henañ roue Spagn. En anv e bried spagnol e c'houlennas kaout meur a broviñs spagnol. Koulskoude, pa oa dimezet Maria Tereza, he devoa dilezet he gwirioù, hervez ma oa skrivet splann en he c'hontrad-eured, ha disklêriet e feur-emglev ar Pireneoù e 1659.
Ar Merour-Meur Johan de Witt a glaskas mirout ouzh ar brezel oc'h ober da Loeiz XIV ober emglev ha dilezel gwirioù e bried war rouantelezh Spagn en eskemm ouzh  dugelezh  Luksembourg, Cambrai, Douai, Aire, Saint-Omer, Bergues ha Furnes. Ne fellas ket d'ar roue gall ha brezel a voe en 1667.
Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022
Eil mare : kiladenn Rusia e Kyiv hag aloubadegoù en Donbas (Ebrel-Eost 2022)
Ar mare-se eus ar brezel a oa komañset pa oa bet tennet hec'h armeoù e norzh Kyiv gant Rusia, ur jestr "a-volontez vat" hervez o jeneraled hag evit adaozañ an arme da glask peuraloubiñ an Donbas. Goustad e oa aet war-raok avat, war-bouez en un nebeud sizhunvezhioù e miz Even pa oa bet kollet kêrioù Sievierodonetks ha Lysychansk. E fin ar prantad-se e oa chomet stanket Rusia tra ma komañse arme Ukraina d'ober he mad eus an armoù roet gant broioù ar c'hornôg evit tagañ dafar Rusia (armoù, diazlec'hioù...), e su ar vro dreist-holl.
Talbenn ar mervent (Dnipro – Zaporijjia – Marioupol)
Kendelc'her a rae arme Rusia da dagañ Dnipro ha Zaporijjia gant misiloù pa gomañsas eil mare an aloubadeg. D'an 10 a viz Ebrel e voe distrujet aerborzh etrevroadel Dnipro ganto. D'an 2 a viz Mae e voe evakuet ur c'hant bennak a dud chomet bev eus seziz Marioupol, gant asant arme Rusia, betek kêrig Bezimenne nepell Donetsk, hag alese e voent kaset da Zaporijjia. D'an 28 a viz Even e voe loc'het un arsailh misiloù war kêr Kremenchouk, e gwalarn Zaporijjia, o tarzhañ war ur gourmarc'had en ur lazhañ 18 den. Kondaonet e voe an dagadenn gant leun a bennoù bras er bed, Emmanuel Macron, en o zouez, a gaozeas eus "torfed brezel".
D'ar 7 a viz Gouere e voe lakaet war wel penaos, goude m'he doa aloubet kreizenn nukleel Zaporijjia en Enerhodar e miz Meurzh, he doa lakaet Rusia kanolierezh pounner ha loc'herezoù misiloù fiñvus er greizenn etre mogerioù ar reaktoroù nukleel, evit o gwareziñ diouzh argadoù ukrainat, met gant riskloù e vije tizhet ar greizenn ha tarzhet danvez skinoberiant. D'an 19 a viz Eost e asantas Rusia ur weladenn eus an AEEA kaset gant ensellerien diwar an tiriadoù chomet e dalc'h arme Ukraina, goude ur bellgomzadenn etre Emmanuel Macron, prezidant Frañs ha Vladimir Poutin. Un arsav-brezel berr ha lec'hel a oa ezhomm da lakaat e plas a-raok mont pelloc'h gant ar raktres-se.
Talbenn ar su (Mykolaiv – C'herson - Odessa)
Kendelc'her a reas Rusia da dagañ Mykolaiv hag Odessa gant misiloù ha bombezennoù. Embannet e voe d'an gant ar brigadier-jeneral Rustam Minnekayev eus arme Rusia e klaske e vro astenn an talbenn war-zu Mykolaiv hag Odessa a-benn tizhet Transnistria, ur rannvro eus Moldavia aloubet gant arme Rusia abaoe un tregont vloaz bennak. Respontet e voe gant Ministrerezh an Difenn Ukraina e oa a-enep embannadennoù bet graet gant Rusia e-lec'h ma lavare ne oa ket o klask gounit tiriadoù gant ar brezel. Ma teuje Rusia a-benn e raje eus Ukraina ur vro troc'het diouzh ar Mor Du. D'ar 24 a viz Ebrel e voe kaset misiloù all da Odessa da zistrujañ diazlec'hioù milourel, o lazhañ daou zousennad trevourien.