cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Comité de salut public
Aozadur ar galloud etre ar Goñvansion vroadel, ar C'homite hag ar Comité de sûreté générale
Votadeg hollek |                                               |                                    Montagnards Marais Girondins a anv                  +---+               a anv | Koñvañsion vroadel |  - |                      +---+                  |            |                              ^                                   |            |                              |                                   |  +---+            |                +---+  | Comité de salut public    |-                | Comité de sûreté générale     | +---+ a ginnig lezennoù          +---+ |                                               evit barnañ an damallidi a anv ar Kannaded e c'hefridi |                 |                                ++        |                  |                                |  Lezvarn reveulzier| |                 |                                ++    Ensellañ an departamantoù     Ensellañ an armeoù
Bachau
Bachau zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llannerch-y-medd, e Kembre, e kontelezh Ynys Môn, 220,5 km eus Kerdiz,.
Anatolio Partida
Anatolio Partida a oa un ofiser mec'hikan hag en em gannas er Brezel Cristera. Perzh a gemeras en Arsailh Manzanillo gant bagadoù eus Jalisco ha Michoacán, hag ez eas adalek San José de Gracia, Michoacán, da gemer Manzanillo.
Apollosa
Apollosa  zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Lusernetta
Lusernetta zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Aloubadeg Araokania
Aloubadeg Araokania (e spagnoleg e lavarer Ocupación de la Araucanía pe Pacificación de la Araucanía), an douaroù entre ar Stêr Biobío, en norzh, hag an Toltén er su, zo ur brezel a reas Chile, en amzer ar prezidant José Joaquín Pérez Mascayano, en 1861, hag a badas betek 1883, hag a lakaas fin da Brezel an Arauco a bade abaoe 300 vloaz.
Undoueegezh
An undoueegezh zo ur reizhiad relijiel diazezet war un doue hepken. Disheñvel eo diouzh al liesdoueegezh eta, a zo ur relijion diazezet war meur a zoue.
Joseph Plateau
Joseph Antoine Ferdinand Plateau (Brusel, 14 a viz Here 1801 – Gent, 15 a viz Gwengolo 1883) a oa ur fizikour belgiat.
An den kentañ e voe a ziskouezas kammzerc'h ur skeudenn o fiñval, a-drugarez da zreistpad al luc'hsae ; fenakistoskop eo anv ar c'hoariell optikel a ziskouezas e 1841.
Buhez
Mab d'al livour Antoine Plateau (1789-1815) e oa Joseph Plateau. D'an oad a 6 vloaz e ouie lenn dija ; hag eñ er skol kentañ-derez e voe skoet from ennañ gant ur gentel fizik, ar pezh en e lakaas war an hent hep mar.
Diwar atiz e dad ez eas d'ur skol-dresañ, met pa varvas e dad hag e vamm e 1815 e voe fiziet en unan eus e eontred en e gasas d'ar gelennadurezh hollek en-dro.
Echu gantañ e studioù eil derez e Brusel ez eas da Skol-veur Liège, ma voe doktor e fizik hag e matematik e 1829 ; kelenner war ar matematik e oa dija. E 1835 e voe anvet da gelenner war ar fizik arnodel e Skol-veur Gent.
D'ar 27 a viz Eost 1840 e timezas gant Fanny Clavareau. Ur mab a voe ganet dezho e 1841, hag ur verc'h, Alice, a voe euredet e 1871 gant ar matematikour ha fizikour Gustaaf van den Mersbrugghe (1835-1911), a voe kenlabourer J. Plateau eus 1856 betek 1883 ; hemañ a zeuas da vezañ kenlabourer ha kentañ buhezskriver Joseph Plateau.
Abalamour d'an taolioù-arnod niverus a reas war dreistpad al luc'hsae, en o zouez ur selladenn a 25 eilenn ouzh an Heol, e teuas da vout dall e 1843.
Enklaskoù
E 1829 e kinnigas Joseph Plateau raktres e dezenn d'e vestr Adolphe Quetelet (1796-1874). Ne oa nemet 27 pajenn er skrid, hogen kalz pennaennoù a oa ennañ : disoc'hoù kentañ taolioù-arnod ar fizikour yaouank a-zivout levezon pad, kreñvder ha liv ar gouloù war al luc'hsae, disoc'hoù e jedadennoù diwar-benn kenskejoù krommennoù o treiñ, arselladennoù torgamm skeudennoù fiñvus, hag an doare da adsevel skeudennoù torgammet dre gantennoù, an eil o treiñ en tu kontrol d'eben.
War tachennoù all e skrivas Joseph Plateau : diwar-benn an obererezh silluskel hag an tennder gorre.
Diwar anv Joseph Plateau ez anver ar gudenn vatematikel a bled gant ar gorreadoù izek bevennet-strizh, ha "Lezennoù Plateau" a reer eus deskrivadur al luniadoù ganet diwar filmoù soavon er c'hroz.
Liammoù diavaez
Œ
Tocco Caudio
Tocco Caudio zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Florent
Florent zo un anv-badez gallek.
Llannerch
Llannerch zo un anv-lec'h kembraek ha hini meur a gêriadenn.
==
Hen Ogledd
Roud eus an anv a gaver en Hanternoz Kozh:
Liesdoueegezh
Al liesdoueegezh zo ur reizhiad relijiel ma kred an dud ez eus meur a zoue. Disheñvel eo diouzh an undoueegezh, diazezet war un doue hepken. E darn eus ar relijionoù-se, an doueed ha doueezed disheñvel zo taolennadurioù eus nerzhioù an natur pe pennaennoù an hendadoù. Al liesdoueegezh zo un doare doueouriezh. Enebet eo an doueouriezh, ouzh an undoueegezh, na gred nemet en un doue, darn an amzer unan trehontel. Liesdoueidi ne lakaont ket atav an holl doueed war ar memes live. Gellout a reont bezañ henotheisted, o krediñ en un doue met gant doueed a live izeloc'h dezhañ evel The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints. Lod liesdoueidi all a c'hell bezañ kathenotheisted, oc'h azeuliñ doueed disheñvel hervez ar mare.
Zumbi Dos Palmares
Zumbi Dos Palmares (1665 - 20 a viz Du 1695) a oa ur morian bet sklav hag a grouas ur rouantelezh e Brazil er, er pezh a zo bremañ stad Alagoas. Un arouez eus ar stourm a-enep ar sklaverezh hag an trevadennerezh eo "Zumbi" hiziv.
Arpaise
Arpaise  zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Chiusa di San Michele
Chiusa di San Michele zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Menezioù Atlas
<HR noShade> An Atlas (berbereg: idurar n Watlas, arabeg: جبال الأطلس‎) a zo un aradennad venezioù Afrika an Norzh, er Maghreb, war 2 500 km a-dreuz Maroko, Aljeria ha Tunizia. Toukbal, gant e 4 167 m eo ar beg uhelañ, e mervent Maroko. Ar menezioù Atlas a zisparti an aodoù kreizdouarel hag atlantel diouzh ar Sahara. An dud a zo chom er menezioù Atlas a zo Berbered anezho evit an darn vrasañ. Er menezioù-mañ ez eus plant ha loened na vezont kavet nemet amañ, reoù all eus Europa ; ha reoù zo a zo en arvar pe aet da get. Da skouer ar marmouz berber, arzh an Atlas (aet da get), al loupard berber, ar c'harv berber, al leon berber (aet da get), hag all.
Keriadoù
Keriadoù zo ur gumun a-wechall eus Breizh e departamant ar Mor-Bihan, bet krouet e 1901 diwar ul lodenn eus kumun Plañvour ha bet staget ouzh kumun An Oriant e 1947.
Menezioù Atlas
Lakaat a ra an anv da soñjal er vojenn c'hresian eus ar ramz Atlas bet kondaonet gant Zeus da zougen bolz an oabl war he zivskoaz.
Keriadoù
Emdroadur ar boblañs 1901-1946
.
Menezioù Atlas
Rannoù
Meur a venezieg zo anezho. Teir rann zo d'an Atlas, a gornôg da reter:
Priñselezh Orange
Priñselezh Orange (diwar an anv gallek Orange), pe Principat d'Aurenja (diwar an anv okitanek Aurenja), a oa ur briñselezh dizalc'h, gronnet gant Comtat Venaissin, ha kêr Aurenja he c'hêrbenn, hag a zo aet d'ober un darn eus an departamant Vaucluse, en Bro-C'hall.
Menezioù Atlas
Geografiezh
Savet int bet da mare ar Rakkambrian, ha savet goude e-pad tri marevezh eus istor an douar.
Priñselezh Orange
Priñsed Orange
Brudet e voe an anv Gwilherm Orange gant ar romant Guillaume d'Orange, eus an IXvet kantved, pa voe kemeret kêr Aurenja, gant Guillaume Corb Noz, pe Gwilherm an Deol (752-812), dug Akitania.
Eus an Oud da Vreselien Kumuniezh
Istor
Krouet e voe ar gumuniezh diwar bodañ kumuniezh kumunioù bro Gazilieg (estreget Felgerieg-al-Lann), Gwern-Porc'hoed Kumuniezh ha kumuniezh kumunioù Traoñ an Oud ha Lanvaoz.
Priñselezh Orange
Priñsed Orange
Brudetañ priñs Orange eo Willem Iañ von Nassau, pe Willem van Oranje, lesanvet an Tavedeg. Er XVIvet kantved e reas emglev gant ar brotestanted c'hall, da goulz ar brezelioù relijion, pa gemeras penn an emsavadeg en Izelvroioù, a oa brasoc'hik eget rouantelezhioù an Izelvroioù ha Belgia a hiriv) a-enep da Felipe II, roue Spagn, a venne disteraat gwirioù ar broioù-se da stourm ouzh araokadennoù ar brotestantiezh.
Menezioù Atlas
Harzoù tektonik
Ar menezioù Anti-Atlas a zo bet krouet pa voe stokadenn etre Afrika hag Amerika. Hiziv an deiz e c'haller gwelout restajoù eus ar menezioù se er Menezioù Appalachoù en Amerika.
Eus an Oud da Vreselien Kumuniezh
Kumunioù
D'ar 1añ a viz Genver 2017 ez ae 26 kumun d'ober ar gumuniezh kumunioù:
Menezioù Atlas
Tektonik kentañ
Mare distummadur a empleg an Anti-Atlas, a zo bet krouet er Paleozoeg gant stokadenn ar c'hevandiroù. Norzhamerika, Europa hag Afrika a zo bet stok-ha-stok milionoù a vloavezhioù zo.
Priñselezh Orange
Ar briñselezh
Enni e oa ar c'humuniezhioù-mañ :
Menezioù Atlas
An eil tektonik
E-pad mare ar Mezozoeg e lakae un astennadenn eus ar gwiskad douarel ar c'hevandiroù da bellaat an eil diouzh ar reoù all. An astennadenn-mañ a groue diazoù goueledennet bras ha intrakevandirel. Ul lodenn vras eus lodenn roc'hellek ar menezioù a oa dindan ar morioù pell 'zo.
An trede tektonik
A-benn ar fin, etre 65 ha 1,8 milion a vloavezhioù zo ez eus bet ur stokadenn all etre Europa hag Afrika evit sevel ar menezioù Atlas a-vremañ.
Atlas Uhel
Ar regennadoù a c'hell bezañ rannet e peder rannvro vras, eus ar c'hornôg d'ar gevred: An Atlas Uhel a zo lec'hiet a-us an Atlas Krenn, mont a ra war-zu bro Aljeria, poblet gant Berbered dreist-holl. El lodenn-mañ emañ Ouarzazate, traoñien an Draa, ha traoñienn an Ourika.
Regennad Atlas krenn
Al lodenn gren eus ar menezioù Atlas a zo lec'hiet nemet e bro maroko. Goude al lodenn man a zo ul loden garvegier a za betek bro aljeria. An Atlas uhel a en em ledannat a ra war 700 kilometric gant tro dro 10 beg menez a za uheloc'h eget 4.000 metrad. An norzh a zo dispartiet eus al lodenn gren gant ar stêr Sebou.
Tomoyuki Yamashita
Tomoyuki Yamashita (山下 奉文 Yamashita Tomoyuki), ganet d'an 8 a viz Du 1885 ha lazhet d'an 23 a viz C'hwevrer 1946, anvet ivez Tomobumi Yamashita, a oa ur jeneral e tirlu Lu Impalaeriezh Japan e-pad an Eil Brezel-bed.
E penn aloubadeg Malaya ha Singapour, deuet e oa brav gantañ o aloubiñ an daou lec'h e-doug 70 devezh. Hervez ar c'hentañ ministr saoz Winston Churchill, e oa bet graet eus an aloubadennoù-se "worst disaster" hag "largest capitulation" en istor milourel ar Rouantelezh-Unanet. Abalamour d'e obererezhioù ampart, Yamashita a oa bet lesanvet "the Tiger of Malaya". Pelloc'h er brezel e oa bet fiziet ennañ difennerezh Filipinez diouzh an nerzhioù lu stadunanat ha filipinat. Daoust ma oa o koll douaroù, dont a reas a-benn memestra da zerc'hel ul lodenn eus Luzon betek kodianidigezh Japan e miz Meurzh 1945. Goude ar brezel, Yamashita a oa bet barnet evit torfedoù brezel sevenet gant e nerzhioù lu e-pad prantad difennerezh Filipinez e 1944. Ar prosez a voe unan burutellet garv, Yamashita a voe lakaet kiriek da obererezhioù mantrus e nerzhioù lu hep ma ne vefe prouenn ebet e vefe bet kelaouet eus kement-se. Ouzhpenn-se darn eus an torfedoù brezel a oa bet sevenet gant nerzhioù lu na oant ket dindan e urzhioù. Un diaz nevez a oa bet savet a-fed Gwir: ar penn brezel a zo kablus eus torfedoù ar soudarded izeloc'h evit e renk dre ar fed ne vefe ket furchet gant ar penn brezel evit gouzout hiroc'h ha talet ouzh outo. Graet eo hiziv-an-deiz c'hoazh "the Yamashita standard" eus kement-mañ. Yamashita a voe kondaonet d'ar marv en desped da reuz gant ofiserien Kevredet a oa sabatuet gant ar barn. Krouget e voe e 1946.
Ar prosez
Reizhegezh ar prosez graet buan-ha-buan a oa bet burutellet garv. Betek tud arbennikaet war ar Gwir evel Frank Murphy, en doa klemmet war meur a lodenn teknikel eus ar prosez: degemer prouennoù diasur-tre, ha dre vras ar vank a labour gwirion gant an ofiserien a rene al lez-varn. Da skouer, prouennoù anat ne oa ket Yamashita ar penn uhelañ war an holl bagadoù lu er Filipinez, a oa bet nac'het da vezañ diskouezet e-pad ar prosez. Ar prokulor war an torfedoù brezel Allan A. Ryan en devoa embannet sklaer e oa dre urzh ar Jeneral MacArthur ha pemp jeneral all, gant lez-varn uhel Stadoù-Unanet Amerika, e oa bet lakaet Yamashita d'ar marv evit ar pezh a ao bet graet gant e soudarded hep urzh nag asant ha memes hep en gouzout. Hervez daou lez-varn uhel stadunanat disentez e oa bet graet eus ar varnadenn "a trial a miscarriage of justice, an exercise in vengeance, and a denial of human rights".
Bonea
Bonea  zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Cintano
Cintano zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Julio
Julio zo un anv-badez spagnolek, Júlio e portugaleg.
Anvioù spagnolekaet
Anvioù estren zo zo bet spagnolekaet
Lec'hanvioù
Xulio Júlio Giulio Julius Julius Julius Juliánusz Julius (navn) Juliusz Юлий Július Julius
Osasco
Osasco zo anv meur a lec'h :
Hudimesnil
Hudimesnil a zo ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall.
Chivasso
Chivasso zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
An Baile Dubh
An Baile Dubh (saozneg: Ballyduff) zo ur gêriadenn e kontelezh Ciarraí, e mervent Iwerzhon. An Baile Dubh a dalvez kement ha "kêriadenn du". Lec'hiet eo etre Baile Uí Thaidhg ha Baile an Bhuinneánaigh.
578 den a oa o vevañ eno e 2006, un digresk eus 5.9% e-keñver 2002 e-lec'h ma oa c'hoazh 614 den o chom enni.
Cabo de Hornos
Cabo de Hornos zo ur gumun eus su Chile, e Proviñs Antarktika Chile, krouet en 1927, anvet Navarino betek 2001. Dont a ra hec'h anv eus ar C'hab Horn.
Macello
Macello zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Buonalbergo
Buonalbergo   zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
-65
689 Ab Urbe Condita = -65 kent J.-K.
Kerien
<HR noShade>
Olier Klison
Olier Klison zo anv meur a varon breizhat ha brezelour, ha dreist-holl ar re-mañ:
Kerien
Kerien (distaget ) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Kemperle e departamant Penn-ar-Bed.
Eil Brezel Bed
left|thumb|Anv René Le Duigou, unan eus tud Kerien bet fuzuilhet, ouzh monumant [[Porzh-Loeiz]]
Antártica
Antártica (a lavarer La Antártica anezhi ivez e spagnoleg) zo unan eus an div gumun a ya d'ober Proviñs Antarktika Chile, e Rannvro Magallanes hag Antarktika Chile. Puerto Covadonga eo anv ar pennlec'h, anv disoudard al luva Base General Bernardo O'Higgins, met Villa Las Estrellas eo ar gêriadenn disoudard nemeti.
Rannet eo ar gumun etre daou zistrig:
Le Chevalier au papegau
Le Chevalier au papegau zo ur gontadenn c'hallek dizanv eus ar Grennamzer, war-dro dibenn ar, kaoz enni eus ar Roue Arzhur.
Ar gontadenn
Emañ Arzhur, Arthur Pendragon er skrid gallek, gant e gleze Kaledvoulc'h,  Chastiefol e galleg, o kantren dre ar vro, ha gantañ ur seurt peroked, anvet papegau, a gan meuleudi d'e vestr.
Dont a rafe tem ar peroked hanterour etre marc'heg hag itron eus  Las novas del papagay, barzhoneg okitanek gant Arnaut de Carcassés.
Kentañ ma voe embannet Le Chevalier au Papegau a voe en 1896, e Halle en Alamagn, gant al lenneg Ferdinand Heuckenkamp.
Pseudotriccus
Pseudotriccus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1885 gant an evnoniourien bolonat Władysław Taczanowski (1819-1890) hag alaman Hans von Berlepsch (1850-1915).
Calvi
Calvi zo un anv-tiegezh italianek hag un anv-lec'h.
Pseudotriccus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, pevar (4) isspesad dezhe en holl.
Pavarolo
Pavarolo zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Proviñs Antarktika Chile
Proviñs Antarktika Chile, pe Antártica Chilena diwar an anv spagnolek (Provincia de la Antártica Chilena), zo unan eus ar peder froviñs a ya d'ober Rannvro Magallanes hag Antarktika Chile hag ar c'hreisteisañ anezho. 14 146 km² zo dindani ha 2262 a dud o chom enni. Puerto Williams eo ar gêr-benn.
Kumunioù
Div gumun zo:
Herodianus
Herodianus, pe Herodianos (Ἡρωδιανός e gregach) (war-dro 170 – war-dro 240) a oa un istorour roman a skrivas un istor eus an Impalaeriezh roman e gresianeg (τῆς μετὰ Μάρκον βασιλείας ἱστορία, Istor an Impalaeriezh adalek marv Marcus) en eizh levrenn, hag a bled gant ar mare eus 180 da 238.
Proviñs Antarktika Chile
Istor
E 1927 e voe krouet kumun Navarino a oa stag ouzh Departamant an Tierra del Fuego betek 1975.
Herodianus
Gresian e oa, genidik eus Azia Vihanañ pe eus Siria, ha tremenet en doa ul lodenn vat eus e vuhez e Roma. Ne ouzer ket kalz a dra diwar-benn e vuhez, met bev e oa moarvat dindan ren Gordianus III, hag a bignas war an tron e 238.
Proviñs Antarktika Chile
Istor
Kumun La Antártica, krouet en 1961, a oa stag ouzh kêr Punta Arenas betek 1975. Honnezh n'eus nemet 130 a dud enni, ha kuzul ebet.
Statud mirerezh
Statud mirerezh ur spesad zo ur merker hag a ro an tu da briziañ pegen bras eo ar riskl en deus ar spesad da vont da get d'ur mare bennak. Diskouez a ra hag-eñ ez eus eus ar strollad boudoù bev-se c'hoazh ha, ma'z eus, e petore dañjer emañ ar strollad da vont da get en amzer da zont. Kalz dezverkoù a vez kemeret e kont. Ouzhepnn da niver al loened bev c'hoazh e seller ouzh feur digresk pe kresk ar strollad, an dañjerioù anavezet ha kement a zo. Reizhiadoù disheñvel eus Statud mirerezh zo hag a vez implijet el live etrebroadel, e strolladoù broioù zo, hag el liveoù broadel ha lec'hel.
Proviñs Antarktika Chile
Istor
Krouet e voe Proviñs Antarktika Chile d'ar 4 a viz Du 1975 gant an div gumun-se.
Statud mirerezh
An IUCN ha Roll ruz ar spesadoù en arvar
Roll ruz ar spesadoù en arvar an IUCN eo ar reizhiad priziañ ha renkañ anavezetañ. Er reizhiad-se lakaat ar spesad-mañ-spesad en ur rummad pe en unan all dre statudoù mirerezh (rummadoù) hag arouezioù-barn resis. Etre tri rummad e tasparzh ar spesadoù en arvar : arvar bras (berradur : CR CRitical), arvar (EN ENdangered), ha halus (VU VUlnerable). Savet ez eus ivez ur roll eus ar spesadoù aet da get abaoe ar bloaz 1500 kent J.-K. (EX, EXtinct, aet da get) hag eus an taksa a zo aet da get en natur (EW Extinct in the Wild). Renablet eo ivez e rummadoù an taksa a zo tost da vezañ en arvar (NT Near Threatened) hag ar spesadoù n'emaint ket en arvar (LC, Least Concern). Gwelet deskrivadenn ar rummadoù disheñvel izeloc'h.
Ar C'henemglev diwar-benn kenwerzh ar spesadoù loened ha plant gouez en arvar
Kenemglev Washington (Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora, CITES) a voe sinet e 1973 evit kadarnaat n'eo ket lakaet en arvar ar spesadoù loened ha plant gouez gant ar c'henwerzh etrebroadel.
Reizhiadoù a labour e meur a vro
En Unvaniezh Europa, al lezenn-reizhañ diwar-benn kenwerzh ar spesadoù gouez en UE a glask seveniñ ar c'henemglev CITES en UE, war un dro gant darbaroù all. NatureServe a labour e Suamerika, SUA, Kanada hag en inizi ar Mor Karib. Diorroet eo bet abaoe ar bloavezhioù 1980 gant skiantourien eus "NatureServe", "The Nature Conservancy", hag ur rouedad programmoù diwar-benn ar glad naturel ha kreizennoù roadennoù. Labourat a ra muioc'h-mui gant reizhiad Roll Ruz an IUCN.
Levr ruz ar c'hevredad rusian a vez en implij eno.
IUCN ha Nature Serve
Setu amañ rummatadur an IUCN ha hini NatureServe, gant o displegadennoù.
Ar spesadoù aet da get
E bevoniezh hag en ekologiezh, ar steuzidigezh zo diwezh un organeg pe ur strollad organegoù (takson), da gustum ur spesad. Mare ar steuzidigezh a c'hoarvez gant marv ezel diwezhañ ar spesad peurliesañ, e spered an dud, daoust ma c'hall ar varregezh da ouennañ, ha da zont war gorre ar bec'h, bezañ kollet a-raok ar mare-se. Diaes eo jediñ ar mare-se ha peurliesañ e vez graet pa c'haller teurel ur sell war ar pezh a zo c'hoarvezet, da c'houde. Diskouez a ra an arkeologiezh hag ar baleontologiezh e oa dister an niver a spesadoù o vont da get kent d'an dud en em strewiñ e pep lec'h war gorre an Douar. ral e oa ar steuzidigezhioù spesadoù a-vloc'hadoù bras.
War-dro 10 0000 vloaz zo eo kroget ar spesadoù da vont da get buanoc'h-buanañ, ar pezh a glot gant kresk an denelezh abaoe steuzidigezh vras ar c'hretase. Roet e vez an anv a "steuzidigezh an Holosen" a reer eus an argerzh-se hag ar 7 gwezh an hini eo ez a ar spesadoù da get a-vloc'hadoù bras. Lod eus an arbennigourien a soñj dezhe e c'hallfe an hanter eus ar spesadoù a anavomp mont da get ac'hann da 2100. N'emañ ket an holl a-du gant ar sell-se,.
Ouzhpenn an abegoù kozh ha naturel a laka spesadoù da vont da get, an abegoù liammet ouzh bezañs an den abaoe nebeud amzer a bouez muioc'h-mui : saotradur an endro, regorvoiñ an danvezioù naturel, distruj ar meteier, dic'hallusted evit izili ur spesad da gejañ degaset gant bruzunadur an tachennoù gouez... Ur bern efedoù a c'hallfe kreskiñ en amzer da zont abalamour da dommadur ar blanedenn.
E-touez ar spesadoù aet da get nevez zo dindan levezon an dud emañ emoued Tasmania, ar goded bras, ibized ar Reunion, leoned Europa, ha lern an Inizi Maloù.
Ar spesadoù aet da get en natur
Spesadoù a zo, evel kezeg Przewalski, Leon an Atlas ha Cyprinodon longidorsalis (ur spesad pesked), zo aet da get en natur hag a chom bev abalamour ma vez desavet un nebeud gant an den hepken. Plant a zo ne vezont kavet ken el liorzhoù evel Rhododendron kanehirai a zo aet da get e Taiwan, o bro c'henidik. Alies e vez dister-kenañ stad ar spesadoù-se. Da skouer ne chom nemet un daou-ugent ezel bennak eus al lapoused trovanel Mitu mitu er bed, ha dalc'het int e zooioù.
Ar spesadoù en arvar bras
Rummad ar spesadoù en arvar bras zo anezhañ ar rummad ar muiañ en arvar hervez Roll ruz an IUCN evit ar spesadoù gouez (gwelit Roll ar spesadoù ar muiañ en arvar). Ur spesad zo disklêriet en arvar bras p'en deus kollet 80% eus e izili e-korf tri remziad, pe pa gollo hep mar an hevelep kementad en hevelep prantad.
Peogwir ne laka ket an IUCN ur spesad da unan aet da get kent ma vije bet kaset da benn enklaskoù don ha hir e c'haller soñjal ez eus spesadoù a zo aet da get dija hag a zo c'hoazh war roll ar spesadoù en arvar bras. Ur rummad nevez evit ar spesadoù a c'hallfe bezañ aet da get a zo bet kinniget gant BirdLife International da dermeniñ ar strollad-se.
Ar spesadoù en arvar
Ar spesadoù en arvar zo e riskl da vont da get abalamour ma cheñch o metoù pe abalamour ma vezont debret, lazhet betek re gant an dud pe gant spesadoù all eus ar metoù pe spesadoù aloubus. En o zouez emañ ar Balumed glas, ar Pandaed bras, Louparded an erc'h, chas gouez Afrika, an Tigred, an Albatrozed.
Ar spesadoù kizidik pe chalus
E bevoniezh hag en ekologiezh, ur spesad kizidik pe chalus, zo ur spesad en arvar abalamour d'e berzhioù biologel el laka da vezañ kizidik-kenañ d'ar gourdrouzoù liammet gant obererezh an dud pe da anadennoù naturel a zo. Ar rummad-se a vod spesadoù o deus tizhet ar c'hentañ pazenn eus ar riskl steuzidigezh (hervez ar rummatadur COSEWIC / COSEPAC ). Pa gresk ar riskl ma'z afe ar spesad-se da get e vez renket e-touez ar spesadoù en arvar.
Ar spesadoù n'emaint ket en arvar
E rummad ar spesadoù n'emaint ket en arvar (IUCN: LC) emañ ar strolladoù a zo bet priziet met na lakaer ket en unan eus ar rummadoù all. N'int ket bet termenet evel spesadoù en arvar pe kizidik. Kalz spesadoù boutin evel an Dube tarroz, ar gwenan, "moustiked-tigr" Azia (Aedes albopictus), ar Jenevreg-boutin, Skoul ar geunioù, ar Glaouer Apus horus hag al logod zo renket er rummad-se.
Ne c'heller ket lakaat ur spesad er rummad-mañ ma n'eo ket bet priziet stad e boblañs, eleze ez eo ret kaout titouroù azas diwar-benn niver e izili hag an tachennoù m'emaint o vevañ evit ober un disklêriadenn eeun pe get diwar-benn riskl ur spesad da vont da get. Abaoe 2001 ez eo "LC" berrdur ar rumad-se a-c'houde stumm 3.1 rummadoù hag arouezioù-barn an IUCN.
Calvi (Campania)
Calvi zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
Daniel Delaveau
Daniel Delaveau, ganet d'an 22 a viz Kerzu 1952 e Châlette-sur-Loing (Loiret) a zo ur politikour roazhonat, ezel eus ar Parti Socialiste.
Maer Sant-Jakez-al-Lann e oa bet etre 1989 ha 2007 ha kuzulier-departamant Il-ha-Gwilen etre 2001 ha 2008.
E bolitikerezh zo bet klask kreskiñ poblañs kêr, sevel tier nevez hag uheloc'h ha letioù evit mondianed en tier istorel, tostaat Roazhon ouzh Pariz.
Short Stirling
Ar Short Stirling e oa ar c'hentañ nijerez vombeziñ pounner pederc'hefluskerek savet er Rouantelezh-Unanet da vezañ implijet e-kerzh an Eil Brezel-bed. Savet e oa bet gant Short Brothers, eus Norzhiwerzhon. N’eus ket bet graet kalz gant ar c'harr-nij-mañ evit bombeziñ, a-benn ar fin. Kemeret eo bet e blas buan a-walc'h, adal 1943, e framm ar Royal Air Force, gant an Handley Page Halifax hag an Avro Lancaster, ha kaset d'ober traoù all en a-dreñv.
Ozegna
Ozegna zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Pancalieri
Pancalieri zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Parella
Parella zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Inizi Hermite
An Inizi Hermite, pe L'Hermite zo inizi eus su Chile, er su d'an Inizi Wollaston. War an hini suañ anezho, Enez Hornos, emañ ar C'hab Horn.
Dont a ra o anv eus anv ar moraer izelvroat Jacques L'Hermite (1582-1624).
Maria Teresa de Bragança, Priñsez Beira
Maria Tereza Portugal (1793-1874)
Brezel Cristera
Ar Brezel Cristera anavezet e spagnoleg evel La Guerra Cristera, pe Guerra de los Cristeros pe Cristiada zo ur brezel-diabarzh e Mec'hiko hag a badas eus 1926 betek 1929 etre gouarnamant Plutarco Elías Calles ha bezinoù katolik, leaned, beleien pe tud diveleg, kouerien peurliesañ, hag a stourme ouzh al lezenn a oa bet savet gant ur galloud, enepkatolik da-vat, da vevennañ galloud an Iliz katolik. Dont a ra an anv eus anv an emsavidi a youc'he « Viva Cristo Rey ! ».
Hervez Bonreizh Mec'hiko 1917 e oa difennet ouzh an ilizoù kemer perzh er politikerezh, perc'hennañ madoù ha lidañ ar relijion e-maez an azeuldioù. Da gentañ ne oa nemet enebiezh lec'hel, met kreskiñ a reas an afer goude galv ar c'hevre katolik d'ar 1añ a viz Genver 1927.
E nevezamzer 1929 e oa 50 000 den oc'h en em gannañ : 25 000 dindan ar jeneral Gorostieta, 25 000 e bandennoù skignet amañ hag ahont.
Lavaret ez eus bet e oa bet lazhet 250 000 den en holl, pe e tu an arme pe e tu an emsavidi pe e-touez ar bobl.
Santos Urdinarán
Santos Urdinarán (lesanvet Vasquito), bet ganet d'an 30 a viz Meurzh 1900 e Montevideo (Uruguay) hag aet da Anaon d'ar 14 a viz Gouere 1979 er memes kêr, a oa ur melldroader etrebroadel uruguayat (askeller dehou peurliesañ e bost dezhañ war an dachenn).
Chomet e oa da c'hoari, a-hed e vicher, en Uruguay :
Ur wech warn-ugent en devoa douget krez La Celeste etre 1923 ha 1932, ha merket ur pal.
Copa América
Kemeret en devoa perzh Santos Urdinarán e tri dalc'h hag aet ar maout gantañ e 1923 hep c'hoari munutenn ebet e-kerzh ar genstrivadeg !
Ezel e oa eus skipailh Uruguay p'en devoa gounezet e 1924. C'hoariet e voe an holl grogadoù en Estadio Gran Parque Central (Montevideo) ha sed amañ da-heul ar re en devoa kemeret perzh enne :
Ezel e oa eus skipailh Uruguay p'en devoa gounezet e 1926. C'hoariet e voe an holl grogadoù en Campos de Sports de Ñuñoa (Santiago de Chile) ha sed amañ da-heul ar re en devoa kemeret perzh enne :
C'hoarioù Olimpek hañv
Ezel e oa eus ar skipailh a yeas ar vedalenn aour gantañ da-geñver C'hoarioù Olimpek hañv 1924 (e Pariz, Bro-C'hall) ha C'hoarioù Olimpek hañv 1928 (en Amsterdam, Izelvroioù).
Navarino
Navarino zo un anv lec'h italianek hag a gaver e meur a vro.
Santos Urdinarán
Kib vell-droad ar bed
Kemeret en devoa perzh en un dalc'h hepken :
Corapipo altera
Anvet e voe Corapipo leucorrhoa altera (kentanv) da gentañ-penn (e 1906) gant an evnoniour alaman Carl Eduard Hellmayr (1878-1944).
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha frouezh.
Pitre-Chevalier
Pierre-Michel-François Chevalier anavezetoc'h evel Pitre-Chevalier a oa un istorour breton hag ur c'hazetenner eus an. Ganet e voe d'ar 16 a viz Du 1812 e Pembo (Liger-Izelañ) ha mervel a reas e Pariz d'ar 15 a viz Mezheven 1863. Pennskrivagner ar Figaro e voe, ha rener ar Musée des familles.
AEK-971
An AEK-971 a zo ur fuzuilh-arsailh krouet er bloavezhioù 1980 en URSS. Krouet eo bet gant Sergueï Ivanovitch Kokcharov a-benn kemer plas an AK-74.
Pitre-Chevalier
Skridoù
La Bretagne ancienne et moderne, W. Coquebert Pariz, 1845, adembannet gant Editions du Choletais / Pierre Rabjeau, 1989
Balley Chashtal
Ur gêr e kreisteiz Enez-Vanav eo Balley Chashtal (distaget; ); Castletown e saozneg). Betek 1869 e oa kêr-benn ar vro. Enni emañ Kastell Rosien (e manaveg: Cashtal Rosien), ur c'hastell miret en ur stad vat. 3,109 a dud a oa o chom eno e 2006.
AEK-971
Ar fuzuilh-arsailh diazez AEK-971 a implij bolodoù 5,45 x 39 mm hag o kaout ur c'harger a 30 tenn pe lod brashaet e memes doare 'vit gant an AK-74.
Tro-dro d'an AEK-971
Gallout a reer implij an AEK-971 er c'hoari digoust enlinenn Battlefield Play4free pa vezer gant ur renk soudard.
Roll livadurioù François Boucher
Sed amañ un dibab eus livadurioù François Boucher.
Oulx
Oulx zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Karr-kamm Bras
thumb|right|Steredeg Ursa Major Ar C'harr-kamm Bras a zo unan eus steredegoù an hantervoul norzh. Hec'h anv skiantel eo Ursa Major (an arzhez vras), berradur UMa. E gwirionez ez a ar C'harr-kamm Bras d'ober ul lodenn hepken eus ar steredeg, al lodenn heverkañ, ar skeudenn graet gant ar seizh steredenn heverkañ, hag anvioù poblek all a zo dezhi: "ar C'harr Bras", ar "C'harr Kamm", "Karr Arzhur", ar "C'hastell Karr-kamm", "ar C'hastell Karr Bras", al "Lost Arar", ar "Seizh Ejen Arat". thumb|300px|Tresoù ar steredeg
Ar C'harr-kamm er sevenadur
Ken brudet eo ar stumm-se treset en oabl-noz ma'z eo bet adkemeret da arouez. Evel da skouer gant ar vroadelourien iwerzhonat, dreist-holl reoù an tu kleiz, pa oa bet kemeret gant James Connolly evit bezañ war banniel an Irish Citizen Army. Kavet e vez ivez war banniel Alaska.
Osasio
Osasio zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Sophie von Württemberg
Sophie von Württemberg zo anv meur a briñsez:
Nils Tavernier
Nils Tavernier, bet ganet d'ar 1añ a viz Gwengolo 1965 e Pariz, zo ur filmaozour hag un aktour gall.
Mab eo d'ar filmaozour Bertrand Tavernier ha breur d'ar romantourez Tiffany Tavernier.
Castel Campagnano
Castell Campagnano zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Laorañsa
Laorañsa zo un anv-badez brezhonek, roet d'ar merc'hed.
Testenioù
Meneget eo
Coudeville-sur-Mer
Coudeville-sur-Mer a zo ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall.
Purt Çhiarn
Ur gêriadenn e kreisteiz Enez Vanav eo Purt Çhiarn (Port Erin e saozneg).
Osasco (Piemonte)
Osasco zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Republik Komi
Ar Republik Komi (Коми Республика, Komi Respublika, e komieg; Респу́блика Ко́ми, Respublika Komi, e rusianeg), pe Republik ar Gomied, a zo unan eus Republikoù Kevread Rusia, lec'hiet er c'hornaoueg da Venez Oural. Syktyvkar eo ar gêr-benn. Er bloaz 2010 e oa 901 189 a dud o vevañ enni, dindan 415 900 km². Kalzik eus kêrioù ar Republik a zo bet savet gant prizonidi ar goulag.
Orbassano
Orbassano zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
-64
690 Ab Urbe Condita = 64 kent J.-K.
Club Nacional de Football
Club Nacional de Football (pell anavezetoc'h evel Nacional) zo ur c'hleub sportoù uruguayat bet krouet d'ar 14 a viz Mae 1899 e Montevideo. D'an deiziad-mañ, diwar intrudu studierien, e voe divizet kendeuziñ an daou gleub Uruguay Athletic Club ha Montevideo Football Club d'ober unan, kement-mañ e ti Ernesto Caprario.
Meur a lesanv a zo bet roet d'ar c'hleub a-hed e istor : Albos, Bolsilludos, Bolsos, Decano, Rey de Copas, Tricolores.
C'hoari a ra e grogadoù en Estadio Gran Parque Central e La Blanqueada (unan eus karterioù Montevideo).
Attacotti
An Attacotti (pe Atticoti, Attacoti, Atecotti, Atticotti, Atecutti...) a oa ur bobl a oa o chom gwechall en Iwerzhon pe e Bro-Skos, hervez a lenner e meur a destenn latin eus dibenn an Impalaeriezh roman.
Club Nacional de Football
C'hoarierien vrudet
Eizh c'hoarier eus Nacional — Emilio Recoba, José Andrade, Conduelo Píriz, Héctor Castro, Pedro Cea, Pedro Petrone, Héctor Scarone, Santos Urdinarán — a oa perzh eus an dibab uruguayat pa'z eas ar maout gantañ da-geñver Kib vell-droad ar bed 1930.
Attacotti
Lakaat a rejont freuz ha reuz e proviñs roman Britannia war-dro ar bloavezhioù 360, war un dro gant pobloù all evel ar Scoti, ar Bikted, ar Saksoned, ha Brezhoned all ivez. Trec'het e voent gant Theodosius e 368.
Marolles (Calvados)
Marolles a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Attacotti
O anv
Savet e vije an anv-se diwar an elfennoù ate, ur rakger galloudus, ha cotto ("kozh") ha talvezout a raje kement hag "ar re gozh", "ar re a oa da gentañ er vro".
Marolles (Calvados)
kantved
Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944 : c'hwezek den nann-soudard a varvas abalamour d'ar brezel e Marolles, eizh e miz Even, tri e miz Gouere, daou e miz Eost ha tri e miz Gwenholon; c'hwec'h anezhe a voe lazhet gant ar bombezadegoù; unan eus ar re lazhet a oa ur gwaz bet ganet e Gwegon e Breizh .
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Marolles Churchyard
Mervel a reas e miz Even 1940, e-pad an Eil brezel-bed. Bleniour e oa er Royal Engineers 212 Army Field Company.
Castel Morrone
Castell Morrone zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Tyndyrn
Tyndyrn (Tintern e saozneg) zo ur gêriadenn eus Sir Fynwy, e gevred Kembre, war lez ar stêr Gwy. Emañ tost d'an harzoù gant Bro-Saoz, 8 km en hanternoz da gêr Cas-gwent. Ul lec'h gweladennet stank gant an douristed eo, abalamour da rivinoù Abati Tyndyrn hag a zo e-kichen ar gêriadenn.
Olivier Lepick
Olivier Lepick, bet ganet e 1968 e Naoned, zo un istorour. E 2020 e voe dilennet da vaer Karnag (UDI).
Goude tapet un diplom skiantoù politikel en deus graet un doktorelezh istor ha skiantoù politikel.
E 2008 e voe anvet da bennsekretour Sogeti (SOciété pour la Gestion de l'Entreprise et Traitement de l'Information), un iskevredad eus an embregerezh etrebroadel Capgemini (350&000 a dud e tremen 50 Stad ha 18 milmilion € a gengreadur e 2021  )
Nikonov AN-94
An Nikonov AN-94 pe Nikonov AN-94 "Abakan" a zo ur fuzuilh-arsailh krouet er penn-kentañ ar bloavezhioù 1990 e Rusia. krouet eo bet gant Gennady Nikonov o labourat en embregerezh Izhmash (ИЖМАШ en rusianeg).
Evel an AEK-971 e oa bet krouet an Nikonov AN-94 "Abakan" evit kemer plas an AK-74, met ur wech c'hoazh ar goust uhel hag ar sevel luzhiet a lakaas ar fuzuilh-arsailh da vont nemetken etrezek begennoù al lu rusian. Implijet ez eo bet dreist-holl gant ar strollad stourm Spetsnaz e-kerzh brezel Tchetchenia.
Implij a ra bolodoù 5,45 × 39 mm hag o kaout ur c'harger a 30 tenn pe lod brashaet e memes doare 'vit gant an AK-74 hag an AEK-971.
Oglianico
Oglianico zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Nikonov AN-94
Gallout a reer ouzhpennañ ur banner grenadennoù ouzh an AN-94.
Sophie Amalie von Braunschweig-Lüneburg
Sophie Amalie von Braunschweig-Lüneburg (pe von Braunschweig-Calenberg) (1628 e kastell Herzberg - 1685 e Kopenhagen) a oa ur briñsez alaman deuet da vout rouanez Danmark ha Norge dre zimeziñ.
Nikonov AN-94
Tro-dro d'an AEK-971
Gallout a reer implij an AEK-971 er c'hoari digoust enlinenn Battlefield Play4free pa vezer gant ur renk soudard.
Copa Premio Honor Uruguayo
Copa Premio Honor Uruguayo a oa un trofe hag a c'hopre trec'h ar c'hrogad a veze dalc'het e Montevideo etre skipailhoù broadel mell-droad Arc'hantina hag Uruguay tost bep bloaz etre 1911 ha 1924.
Ne viras ket ar Brezel-bed kentañ, bet tarzhet en Europa kerkent hag an 28 a viz Gouere 1914, ouzh an holl genstrivadegoù-sport a genderc'hel e Suamerika...
Trizek dalc'h e voe, aet ar maout pemp gwech gant La Albiceleste hag eizh gwech gant La Celeste.
Disoc'hoù
Un eil krogad a veze c'hoariet diwezhatoc'hik ma veze rampo disoc'h an hini kentañ.
Goronwy
Un anv-badez kembraek eo Goronwy
Kione Droghad
Ur gêriadenn lec'hiet en Enez-Vanav, e trowardroioù ar gêr-benn Doolish eo Kione Droghad (Onchan e saozneg). Goude ma'z eo ur gêriadenn hervez melestradur ar vro, ez eo eil parrez annezet ar muiañ, war-lerc'h Doolish. NaN den a oa o chom eno e 2006. Talvezout a ra an anv Kione Droghad kement ha "Penn ar Pont" e manaveg.
Llanfair Caereinion
Llanfair Caereinion zo ur gêriadenn hag ur barrez eus Powys, e Kembre. Emañ en hanternoz da gêr Y Drenewydd, war lez ar stêr Banwy. Poblet eo gant 1 810 a dud (2011).
Er Grennamzer e oa Llanfair Caereinion kreizenn bouezusañ cantref (korn-bro) Caereinion. Hervez ar richenn e voe savet Caereinion gant Einion Yrth, unan eus mibien Cunedda, e-kreiz ar. Ur c'hreñvlec'h kozh anvet Caereinion zo e-kichen ar gêriadenn. Mathrafal, lez rouaned Rouantelezh Powys, a oa ur pemp kilometr bennak en hanternoz.
Dibenn ul linenn hent-houarn strizh a gaver e Llanfair Caereinion ha dont a ra touristed eus Y Trallwng betek ar gêriadenn evel-se.
Sebastian Kurz
Sebastian Kurz, ganet d'ar 27 a viz Eost 1986, zo ur politikour aostrian. Penn ar strollad Österreichische Volkspartei (ÖVP) ha kañseller kevreadel ar vro eo bet eus an 18 a viz Kerzu 2017 betek an 11 a viz Here 2021. Etre 2014 ha 2017 e oa ministr evit Europa, evit an degemer hag an aferioù estren (Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres).
Castel di Sasso
Castell di Sasso zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Ilieg
Ilieg zo
Castel Volturno
Castel Volturno zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Kaouenn gorr Kuba
Ar gaouenn gorr Kuba a zo un evn, Glaucidium siju an anv skiantel anezhañ.
Annez
Brosezat eo al labous e Kuba.
Buhez Santez Barba
Buhez Santez Barba zo ur mister krennvrezhonek diwar-benn buhez ha merzherenti Santez Barba, merc'h ar roue Dioscurus a Nikomedia. Moullet e oa bet evit ar wezh kentañ e 1557 hag un eil gwezh e 1608.
Istor
Barba, deuet da vout kristen, zo gwardet gant he zad pagan en un tour didro, gant aon e raje anaoudegezh gant ar bed bras. Barba a gendrec'h saverien an tour da lakaat tri frenestr e-lec'h daou. He zad a gompren emañ an tri frenestr evit an Drinded hag he deus nac'het doueed kozh hec'h hendadoù. Klask a ra lazhañ anezhi met savetaet eo gant Doue ha kaset d'ar menezioù e-lec'h m'en em gav gant Gwegen ha Riwalen. Riwalen, a seblante bezañ drouk, a guzh anezhi diouzh he zad, met Gwegen a drubard anezhi a-raok bezañ troet en ur roc'h. Jahinet eo Barba a-raok bezañ dibennet gant he zad.
Gavrus
Gavrus a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
kantved
Eil Brezel-bed: emgannoù start a voe e Gavrus etre ar Vreizhveuriz hag an Alamaned. D'an 28 a viz Even 1944 e voe kemeret Gavrus gant ar 2nd Battalion Argyll and Sutherland Highlanders eus ar 15 Rannlu Troadegiezh Skosat. Kemeret e voe Gavrus d'an 29 en-dro gant Alamaned ar 1 SS-Panzer-Division hag adkemeret kerkent gant ar Skosiz, skoazellet gant ar ganolierezh. Alamaned an SS-Panzer-Korps a glaskas adtapout Gavrus en aner d'ar 1añ a viz Gouere ; lazhet e voe daou zen nann-soudard gant tennoù kanol d'an 30 a viz Even 1944 e-pad Aloubadeg Normandi.
Monumantoù ha traoù heverk
Lance Serjeant e oa er Royal Artillery 97 Anti-Tank Regiment. Mervel a reas d'an 29 a viz Even 1944 e-doug Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed.
Porto Alegre (disheñvelout)
Porto Alegre a zo anv-lec'h meur a gêr er broioù portugalek.
Le Mesnil-Guillaume
Le Mesnil-Guillaume a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados.
Vitulazio
Vitulazio zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Montanaro
Montanaro zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Beaumesnil (Calvados)
Beaumesnil zo ur gêriadenn hag ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.
Krign-bev
Ar c'hrign-bev, anvet ivez kankr, zo ur c'hleñved hirbad hag a zeu diwar paotadur direizh ar c'helloùigoù en ur gwiad yac'h eus ar c'horf. Ar c'helloùigoù-se zo klonet diwar ur gellig bet kemmet he dezverkoù.
Seul vuanoc'h e kaver ar c'hrign-bev, seul niverusoc'h ez eo ar chañsoù da zreistbevañ. Ar butun a zo kaoz eus 22% eus ar marvioù gant ar c'hrign-bev. Un 10% all a zo awenet gant an teuc'hegezh, ar bouetañ fall, ar vank a sport hag un evañ alkol re uhel.
Un darn eus ar c'hrignoù-bev a c'hell bezañ talet outo dre chom hep butuniñ, ober sport, chom hep evañ re alkol, debriñ legumaj, debriñ frouezh,chom hep debriñ re boued savet gant ar greanterezh ha kig-ruz, chom nebeut amzer dindan an heol pa vez kreñv. E 2015, e-tro 90,5 milion a dud a oa klañv gant ur c'hrign-bev. E-tro 14,1 milion a dud a vez kavet dezho ur c'hreign-bev bep bloaz (hep krign-bev ar groc'hen er-maez eus ar melanom). E-tro 8,8 million a dud a varv bep bloaz gant ur c'hrign-bev (15.7% eus hollad ar marvioù).
Doareoù
Ur renkadur a zo d'ar c'hrignoù-bev hervez peseurt organ a zo taget :
Istor
Ar c'hrign-bev a zo bet atav eus outañ en istor Mab-Den. An deskrivadur anatañ eus ar c'hrign-bev a oa bet e-tro 1600 a-raok Jezuz-Krist e Papiruz Edwin Smith. En destenn-se e oa kaoz eus krign-bev ar vronn. Hippokrates (e-tro -460,-370 ) a glask diskrivañ doareoù disheñvel ar c'hrign-bev, evit ober eus outo e implij ar ger gresianek καρκίνος karkinos (krank pe grilh-dour). An anv-se a zo deuet dre tres un dorzhell solud ha drouk, gant "ar gwaziennoù astennet a-bep tu evel al loen ar c'hrank, dre ma z'eo an tostañ, en deus roet an anv-se".
Er XVvet, XVIvet ha XVIIvet kantved, e oa krog ar vedisined da sellet e-barzh ar c'horfoù evit kompren na pen aos e oa marvet an dud. Ar c'helnner alaman Wilhelm Fabry a soñje dezhañ e oa awenet krign-bev ar vronn gant ur bouloudenn wad. Ar c'helenner izelvroat François de la Boe Sylvius, heulier Descartes, a soñje dezhañ e oa awenet an holl c'hleñvedoù gant un argerzh kimiek.
Dreistbevañ
An dreistbevañ d'ur c'hrign-bev a zo liammet gant an doare krign-bev, ha peur eo bet kavet ar c'hleñved. Hervez ar c'hrign-bev ha peur eo bet kavet, an dreistbevañ a vez mat-tre pe izel-tre (nebeut mizioù). Ur wech metastazet ur c'hrign-bev ez eo uhel ar feur mervel. Un hanter eus ar c'hlañvidi tapet gant ur c'hrign-bev alouber (hep ar c'harcinoma in situ pe krign-bev ar groc'hen hep melanom) a varvo gant ar c'hrign-bev pe ar pare.
Epidemologiezh
E 2008, 12,7 milion krign-bev a oa bet kavet hag e 2010 e-tro 7,98 milion a dud a oa marvet gant ur c'hrign-bev. 13% eus ar marvioù bep bloaz a zo gant ur ur c'hrign-bev. Ar c'hrign-bev a gaver ar muiañ eo krign-bev ar skevent (1,4 milion a dud marvet), krign-bev ar stomog (740 000 den marvet), krign-bev an avu (700 000), krign-bev ar c'holon pe liammet gantañ (610 000) ha krign-bev ar vronn (460 000). Dre ar sifroù-se e weler ez eo ar c'hrignoù-bev alouber an doare uhelañ ma varver er bed dioreet hag an eil er vroioù o tiorenn. An hanter eus an dud tapet gant ur c'hrign-bev a vez kavet e takad ar vroioù dioreet.
Novalesa
Novalesa zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Trentola-Ducenta
Trentola-Ducenta zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
Chine : Intrigue dans la Cité interdite
Chine : Intrigue dans la Cité interdite ("Sina : steuñvenn er Geoded difenet") zo ur c'hoari video savet gant Cryo Interactive hag embannet e 1998.
Pralormo
Pralormo zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
Chine : Intrigue dans la Cité interdite
Sinopsiz
Tremet eo ar steuñvenn e 1775 er Geoded difenet e Pekin. Ma teu da vezañ anvet dreistmerour, sammet eo Anjing gant impalaer Qianlong da enklask ouzh ar muntr an tizog penn Wang. Dont a-wel buan ma al lavaret-se a doa diagent labouret evit an impalaerez enebarzherez, ma zo desket Anjing anezhi ma doa Wang kalz donezonoù, peurgetket ardivinikel. Hepken eo gant ijinek gwikefroù skoachet er geoded ma deus lezet Wang meur anzavadennoù skrivet o tiskuliañ un irienn vras.
Menez (Dispac'h gall)
Ar Menez (galleg: La Montagne) a oa ur strollad politikel e-kerzh an Dispac'h Gall. Izili ar strollad a veze graet Menezidi anezho, azezet e oant war bankoù uhelañ ar Goñvañsion vroadel.
Reveulzierien radikal a oa anezho hag enebet daonet d'ar Jirondined. Ganet e oa an anv e-kerzh un emvod eus ar Vodadeg lezenniñ. Implijet e voe da vat er bloavezh 1793. E-kerzh hañv 1793, ar stourm etre an daou strollad en doa rannet ar Goñvansion Vroadel. Er bloavezh-se, ar Venezidi a oa bet krouerien Ren ar Spont.
Ar Venezidi a oa dreist-holl tud eus ar renkadoù kreiz brudet-mat e kêr Bariz. Setu perak e e oa kizidik-tre ar Venezidi ouzh imorioù poblañs kêr dreist-holl labourerien ar Sans-culottes. Ar Venezidi a grede kreñv er soñj e oa mat ar pezh a oa mat evit Pariz evit ar peurrest eus ar vro. Klasket e oa bet ganto sevel reizhadennoù bihan evit ar maezioù, met evit an darn ne oa ket bet kaset an traoù betek-penn. Selloù ar Venezidi a oa troet muioc'h war-zu peorien ar c'hêrioù evit war-zu ar maezioù.
Georg von Ehingen
Jörg von Ehingen, pe Georg von Ehingen (1428 - 1508) a oa ur marc'heg alaman ganet e kastell Hohenentrigen, e kichen kêr vihan Rottenburg-am-Neckar e Swabia ( Baden-Württemberg hiziv), war lez ar stêr Neckar.
Skrivañ a reas un Deizlevr gant e eñvorennoù, ma kont an div veaj vras a reas, an eil d'an Douar Santel, eben da Bortugal ha Maroko.
Gwenodenn Arvor Kembre
Gwenodenn Arvor Kembre zo ur wenodenn hir a-hed arvor Kembre, abalamour d'an dud da c'hallout kerzhet a-hed an aod. En em astenn a ra a-hed 1 400 km, adalek Queensferry, war lez aber ar stêr Dyfrdwy, er biz, betek Cas-gwent er gevred Digoret e oa bet ar wenodenn ent-ofisiel d'ar 5 a viz Mae 2012, met savet eo bet diwar unaniñ meur a wenodenn goshoc'h, evel Gwenodenn Arvor Enez Mon pe Gwenodenn Arvor Sir Benfro. Tremen a ra ar wenodenn dre zaou bark natur ha dre veur a dachad natur gwarezet all. .
Tremen a ra ar wenodenn tostañ ma c'haller d'an aod hervez lezenn en ur zerc'hel kont eus an dañjer pe eus perc'henniezh an douar.
Mont a ra 8 gwenodenn d'ober Gwenodenn Arvor Kembre :
M-60
An M-60 pe Saco M60 a zo ur vindrailherezh lijer implijet el lu Amerikan abaoe 1957. Anavezet ez eo dreist-holl dre e implij e-pad brezel Vietnam. Lesanvet ez eo ivez "The Pig" ("ar pemoc'h").
Castello del Matese
Castello del Matese zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
M-60
Istor an M-60
An M-60 a zo ur c'hemmesk etre ar fuzuilh Lewis Mark I un arm d'eus ar c'hentañ Brezel-bed dindan stumm an FG-42 Alaman hag ouzpenn-se ul lodenn d'eus an MG42 daou arm implijet gant an Trede Reich e-pad an Eil Brezel-bed.
Tro-dro d'an M-60
Gallout a reer implij an M-60 er c'hoari digoust enlinenn Battlefield Play4free pa vezer gant ur renk medisin. Er film Rambo II e vez implijet kalz ha lakaet war-raok an M-60 gant an haroz, skeudenn kinnig ar film a zo John Rambo gant un M-60.
Edwy Plenel
Edwy Plenel, Hervé Edwy Plenel eus e anv leun, zo ur c'hazetenner bet ganet d'an 31 a viz Eost 1952 e Naoned, prezidant ha kengrouer al lec'hienn gelaouiñ Mediapart.
Bez e oa bet pennskrivagner ar gazetenn Le Monde eus 1996 betek e zilez e miz Du 2004. Abeg a veze kavet ennañ gant e-touez labourerien ar gazetenn hag ouzhpenn-se e oa savet a-enep linenn ar gazetenn hag ar strollad a oa renet d'ar mare-se gant Jean-Marie Colombani hag Alain Minc. Skarzhet e voe d'an 31 a viz Here 2005 goude bezañ bet o labourat e-pad 25 bloaz eno. Goude-se ez eo bet o sikour da sevel al lec'hienn Mediapart, ur gazetenn da baeañ war ar rouedad Internet, digoret d'ar 16 a viz Meurzh 2008. Ur benveg a bouez eo bet evit kelaouiñ a-zivout an aferioù Woerth-Bettencourt, Cahuzac hag Aquilino Morelle.
Frederig V Danmark
Frederig V Danmark, pe Frederik V e daneg (1723–1766), a oa Roue Danmark ha Roue Norge adal 1746 betek e varv 20 vloaz diwezhatoc'h.