cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Roger Abjean
Red buhez
Anvet e voe kure skolaer war Enez-Sun. E 1950 e voe anvet "mestr chapel" e Landivizio. Chom a reas dek vloaz eno. C'hoant en doa da lakaat sonerezh Breizh e servij an Iliz. Sevel a reas al laz-kanañ Kanerien Bro Leon. Gounezet e voe ganto kentañ priz Kenstrivadeg Vroadel al Lazioù-kanañ e Pariz d'ar 6 a viz Mae 1956. Kemer a rejont perzh e Gouelioù ar Bleun Brug. Displijout a reas d'an eskob e voe kanet ganto kanaouennoù disakr. Kaset e voe an aotrou Abjean da Vontroulez.
Chom a reas pemp bloaz warn-ugent e Montroulez. Krouiñ a reas Kanerien sant Vaze eno. Kanañ a raent kanoù brezhonek mat ha reoù glasel ivez (Händel da skouer). E 1964 e savas kentañ laz-kanañ "Paotred Breizh" gant Georges Le Coz. Skrivañ a reas Oferenn war gan d'ar c'houlz-se. E 1968 e krouas an Ensemble Choral du Léon gant Georges Le Coz bepred hag e kemeras perzh e Gouelioù Abati ar Releg e 1971.
E fin ar bloavezhioù 1960 e reas anaoudegezh gant Éliane Pronost hag e lakaas paotred da ganañ ganti. E 1973 e voe krouet Le Quatuor du Léon : sonadegoù, enrolladennoù (ouzhpenn tri-ugent pladenn)...
Ur wech anvet e Karanteg e savas ur gevredigezh evit kaout un ograou nevez. Tizhet e voe ar pal e 1990. Labourat a reas evit reneveziñ chapel Kalod ivez.
Anvet e voe da Varc'heg al Lejion a enor e 2006.
Resevet en deus Kolier an Erminig e 2008.
Oblast Magadan
Oblast Magadan (ruseg : Магада́нская о́бласть, Magadanskaya oblast) a zo unan eus oblastoù Rusia. Magadan eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 152 000 a dud e 2013.
Dinis Iañ Portugal
Dinis Iañ Portugal (Lisboa, 9 a viz Here 1261 — Santarém 7 a viz Genver 1325) a voe c'hwec'hvet roue Portugal, lesanvet o Lavrador (al labourer-douar) abalamour ma reas plantañ pineg Leiria, hag o Rei-Poeta (ar roue-barzh) abalamour d'e oberenn varzhel.
Mab e oa d'ar roue Afonso III, ha d'e bried, an infantez Beatriz Kastilha. Kurunennet e voe e 1279, d'an oad a 17 vloaz.
Dimeziñ ha bugale
Bugale all en doa gant maouezed all
Xenotriccus
Xenotriccus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1927 gant an daou evnoniour stadunanat Jonathan Dwight (1858-1929) ha Ludlow Griscom (1890-1959).
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreizamerika (Xenotriccus callizonus hepken) ha Mec'hiko.
Vintl
Vintl  zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Jim Nabors
James Thurston "Jim" Nabors, bet ganet d'an 1930 e Sylacauga (Alabama, Stadoù-Unanet Amerika), zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Horst-Wessel-Lied
An "Horst-Wessel-Lied" (Brezhoneg: "Kan Horst Wessel"), brudet ivez dre ar c'hentañ pozioù, "Die Fahne hoch" ("Ar banniel a zo uhel"), a oa ur ganaouenn implijet evel kan-lid gant ar Strollad Nazi (NSDAP) etre 1930 ha 1945. Etre 1933 ha 1945 an nazied o devoa lakaet ar ganaouenn da gan broadel Alamagn, gant kentañ pozioù an "Deutschlandlied". Abaoe fin an Eil Brezel-bed ha freuz an Trede Reich e 1945, ez eo difennet ar ganaouenn. An difenn-se a zo deuet adal Prosez Nürnberg, ar mennad 86a eus ar Gwir Alaman a ra eus ar ganaouenn unan enep bonreizhel ha neuze eo difennet ar pozioù hag an ton.
Völs am Schlern
Völs am Schlern  zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Oblast Lipetsk
Oblast Lipestsk (ruseg : Ли́пецкая о́бласть, Lipetskaya oblast) a zo unan eus oblastoù Rusia. Lipetsk eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 1 213 000 a dud e 2002.
Ynys Lawd
Enez Lawd, pe Ynys Lawd zo un enezenn vihan, e penn kornôkañ Enez Cybi, e gwalarn Kembre. Stag eo ouzh Enez Cybi war-bouez ur pont bihan.
Horst-Wessel-Lied
Pozioù
Ar Rotfront, pe "Talbenn Ruz," a oa ar Rotfrontkämpferbund, aozadur dammsoudardel Strollad Komunour Alamagn (KPD). Ar Sturmabteilung nazi (SA, pe "rochedoù gell") a veze alies oc'h en em gannañ a-enep komunourien an Talbenn Ruz e straedoù Alamagn hag alies e veze stourmoù garv betek kaout tud lazhet. E 1930 e oa tost ur guerrilla etrezo. Ar "gilstourmerien" er ganaouenn a vez implijet evit ober anv eus harperien ar vonarkiezh met ivez eus ar frankizourien dreist-holl re mare Republik Weimar. Ar re-se o devoa klasket e meur a zoare lakaat an SA e-maez lezenn, hep dont a-benn.
Lady
Lady zo un titl saoznek roet da vaouezed zo, kevatal gant itron. Sterioù disheñvel a c'hall kaout hervez ar mareoù hag ar broioù.
E Breizh-Veur e vez roet an titl-se da vaouezed a renk uhel, ha "Lord" eo he c'hontrol. Gallout a ra bezañ ur vaouez a noblañs, pe gwreg ur paotr a noblañs pe e verc'h. E broioù afrikan zo izili eus Kenglad ar Broadoù e vez implijet ivez evit maouezed a renk uhel.
Horst-Wessel-Lied
Pozioù
Lamet e oa bet ar ger "barrikadennoù" dre ma felle d'ar Strollad Nazi dont da vezañ ur strollad politikel gwir memes hervez ar vonreizh alaman. Echuet e oa neuze gant an tu reveulzier er strollad.
Ynys Lawd
Un tour-tan zo war an enezennig ha desachet e vez touristed gantañ. Savet e voe an tour-tan kentañ war Ynys Lawd e 1809 hag en amzer-hont ne oa pont ebet da vont di. Nevesaet e voe ar gouleier meur a wech en hag en. Abaoe 1984 n'eus mui gward ebet ken en tour-tan ha kontrollet e vez eus ur greizenn a zo diazezet e Caergybi.
Horst-Wessel-Lied
Pozioù
Goude marv Wessel e voe ouzhpennet gerioù enoriñ evitañ. Ar gerioù-se a oa kanet gant izili an SA met ne oant ket kanet gant ar Strollad nag e-pad al lidoù ofisiel.
Frédéric Ozanam
Antoine-Frédéric Ozanam oa ur c'helenner Lennegezh arallvro er Sorbonne. Krouiñ a reas ar gevredigezh anvet Société de Saint-Vincent-de-Paul. Un istorour ha skridarnodour katolik gall e oa.
Ganet eo bet e Milano d'an 23 a viz Ebrel 1813. Aet eo da Anaon e Marselha d'an 8 a viz Gwengolo 1853.
Lakaet eo bet da wenvidig gant ar Pab Yann-Baol II d'an 22 a viz Eost 1997.
Lady
Gerdarzh
Dont a ra eus ar ger saoznek kozh hlǣfdige. Al lodenn gentañ zo ur stumm kemmet eus hlāf, saozneg evit « loaf » (torzh), a adkaver e-barzh hlāford ma zeu « lord » (aotroù) anezhañ. An eil lodenn a zeufe, a-hervez, eus ar wrizienn dig-, « merat », neuze ar « vererez ». Ober a ra ar gerdarzh-mañ dave d'an donezon boued hag a veze unan eus dleadoù an noblañs er c'hevredigezhoù europat kozh. Mager e sujidi eo skeudenn hengounel an Aotroù.
Lenn Saint Clair
Al Lenn Saint Clair (St. Clair Lake e saozneg; Lac Sainte-Claire e galleg) zo ul lenn dour dous etre Ontario, e Kanada, ha Michigan, e SUA, hag unan eus al Lennoù Meur, etre al Lenn Huron (en hanternoz) hag al Lenn Erie, er c'hreisteiz.
Gerdarzh
Dont a ra an anv saoznek eus an anv gallek Lac Sainte-Claire, anv gallek ar santez Chiara d'Assisi, a oa lidet en deiz ma voe kavet al lenn gant tud eus Europa.
Stêrioù
Enni e teu da aberiñ ar stêr Saint Clair a zo o tont eus al lenn Huron, en hanternoz, hag anezhi ez a ar stêr Detroit war-zu ar c'hreistez etramek al lenn Erie er c'hreisteiz dezhi.
Yagan
Yagan (/ˈjeɪɡən/ ), ganet e-tro 1795 ha marvet d'an 11 a viz Gouhere 1833, a oa un ur brezelour henvroat aostralian, eus ar meuriad Noongar e-kostez Perth, e kornôg Aostralia, hag unan eus ar stourmerien gentañ a-enep an drevadennerien saoz.
Yagan a oa bet klask war e lerc'h goude m'en doa lazhet Erin Entwhistle, mevel d'an trevadenner Archibald Butler. Kement-se en devoa graet evit kas an dorzh d'ar gêr goude ma oa bet Thomas Smedley, ur mevel all d'ar perc'henn Butler, o tennañ war ur bagad Noongar hag a oa o laerezh patatez ha yer, hag en devoa lazhet unan anezho. Ar gouarnamant neuze a ginnigas ur yalc'had d'an hini a dapje Yagan, pe varv pe vev, hag un trevadenner yaouank, anvet William Keats, en lazhas gant un tenn.
Goude lazhet Yagan e voe dibennet gant an drevadennerien, evel prouenn da gaout ar yalc'had. Diwezhatoc'h e voe kaset ar penn da Londrez, ha diskouezet evel un "iskister denoniek", ha roet goude d'ur mirdi e Liverpool. Eno e chomas ouzhpenn kant vloaz ha douaret gant relegoù all en ur bez dizanv e 1964.
Krog e oa ar bobl Noongar da c'houlenn daskor ar penn, dre abegoù relijiel hag abalamour da lec'h ha pouez Yagan en o istor. Kavet e voe al lec'h ma oa bet douaret e 1993; e 1997 e voe dizouaret ar penn ha kaset en-dro da Aostralia. E-pad bloavezhioù e voe kaoz e-touez ar bobl Noongar da c'houzout pelec'h e veije beziet penn Yagan da vat, hag a-benn ar fin e voe graet al lid-beziañ er Swan Valley e miz Gouhere 2010, 177 bloaz goude marv Yagan.
Beatriz Kastilha ha Guzmán
Beatriz Kastilha ha Guzmán, pe Beatriz de Castilla y Guzman e spagnoleg, pe Beatriz de Castela e Gusmão e portugaleg, ganet e 1242 ha marvet e 1303, a oa infantez Kastilha, ha rouanez Portugal
Merc'h vastard e oa da Alfonso X Kastilha ha d'e serc'h Mayor Guillén de Guzmán.
Dimeziñ a reas e 1254 da Afonso III, roue Portugal. Rouanez Portugal e voe entre 1253 ha 1279, ha rouanez-vamm adal 1279 betek he marv e 1303.
Verde
Verde zo ur ger spagnolek hag a dalvez kement ha glas, gwer-glas, hag a gaver el lec'hanvadurezh, hag en oberennoù zo.
Urtijëi
Urtijëi  zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Montcalm
Montcalm zo un anv-lec'h gallek
Chiara d'Assisi
Chiara d'Assisi, pe Chiara Offreduccio di Favarone he gwir anv, ha Klara e brezhoneg, Clara Assisiensis e latin, ganet e 1193 pe 1194 en Assisi, ha marvet eno d'an 11 a viz Eost 1253, zo santez italian ha diskiblez da Sant Frañsez (1182-1226), eus Assisi evelti.
Malltraeth
Malltraeth zo ur gêriadenn vihan en arvor hanternoz Kembre, war lez hanternoz aber ar stêr Cefni, e kumuniezh Bodorgan, e kontelezh Enez Mon, 281 km eus Kerdiz.
Vadena
Vadena  zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Malltraeth
Div davarn zo er gêriadennig : ar Royal Oak hag ar Joiners Un ti-post zo ivez, ma vez gwerzhet boued hag a bep seurt.
André Pochon
Red buhez
E 1954 en em stalias en un ti-feurm a 18 devezh-arat e Sant-Vaeg. Kemer a reas perzh e krouidigezh CETA (Centre d'Études Techniques Agricoles) Korle. Sevel a reas un doare da sevel loened a-drugarez da bradeier melchon gwenn ha "ray-grass". Dre hanterouriezh ar CETA e kemeras perzh en imbourc'hioù an INRA (Institut National de la Recherche Agronomique) evit mont war-du ur stumm labour-douar doujusoc'h e-keñver an endro. Saver loened-imbourc'her e oa...
Gant un toullad mignoned e krouas ar CEDAPA (Centre d'Études pour le Développement d'une Agriculture plus Autonome) e 1982.
Gwelet e vez adal neuze evel un enebour d'an doare da sevel chatal bouetaet gant maiz. Difenn a ra ur sell all war al labour-douar. Klask a ra stourm ouzh mennozhioù degemeret gant ar brasañ niver. Fellout a ra dezhañ diorren ul labour-douar padus, doujus en-keñver an endro, diazezet war un doare da vagañ chatal gant plant ar vro, oc'h ober gant stuzioù studiet mat, o sevel al loened war plouz o produiñ teil aes da implijout ha n'eo ket hañvouez... Un doare a ro tro d'al labourer-douar da c'hounit mat e vara ha da vezañ emren. Evit se e veaj kalz (prezegennoù, abadennoù skinwel...) hag e skriv pennadoù a bep seurt ha levrioù advoullet pe adembannet meur a wech.
En em staliañ a reas e Sant-Bic'hi e 1965 ha mont a reas war e leve e 1991.
Louis-Joseph, markiz Montcalm
Louis Joseph, markiz a vMontcalm de Saint-Véran  a oa ur jeneral gall. Ganet oa bet e Candiac e-kichen Nîmes e 1712 ha marvet e Kebeg e 1759.
André Pochon
Red buhez
Bet en deus medalenn aour Akademiezh al labour-douar.
Louis-Joseph, markiz Montcalm
E penn armeoù Frañs Nevez e oa. Lazhet eo bet e-kerzh emgann Plaenennoù Abraham e-kichen kêr gKebeg etre armeoù Breizh-Veur gant James Wolfe en o fenn ha re Frañs Nevez.
André Pochon
Red buhez
Ofisour urzh al Lejion a enor eo.
Resevet en deus Kolier an Erminig e 2011.
Vahrn
Vahrn  zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Oblast Novosibirsk
Oblast Novosibirsk (ruseg : Новосиби́рская о́бласть, Novosibirskaya oblast) a zo unan eus oblastoù Rusia. Novosibirsk eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 2 692 000 a dud e 2002.
George Weah
George Tawlon Manneh Oppong Ousman Weah, ganet d'ar 1añ a viz Here 1966 e Monrovia, zo ur c'hoarier melldroad war e leve hag ur politikour eus Liberia. Un argader brudet eo bet, hag ar Vell Aour en deus bet e 1995. Adalek 1995 e krog ur remzad politikel en e vro orin. Goude bezañ kollet e dilennadegoù ar prezidant e 2005 a-enep ar brezidantez Ellen Johnson Sirleaf, e teu a-benn da vezañ dilennet prezidant ar vro d'an 22 a viz Genver 2018.
Oblast Leningrad
Oblast Leningrad (ruseg : Ленинградская область, Leningradskaya oblast) a zo unan eus oblastoù Rusia. Sant-Petersbourg eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant 1 892 711 a dud d'ar.
Castellina in Chianti
Castellina in Chianti zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
Roc'h Velen
Ar Roc'h Velen zo ur porzhig e kumun Priel, e Treger, war lez kornôk ar stêr Yeodi, en dorn dehoù d'an hent a gas eus Priel da Blouvouskant.
Ferenc II Rákóczi
Ferenc II Rákóczi, en hungareg II Rákóczi Ferenc (distaget [ˈraːkoːtsi ˈfɛrɛnts]), ganet e 1676 en Borsi, marvet e 1735 en Tekirdağ, en Impalaeriezh Otoman, a oa ur priñs eus Hungaria ha penn an emsavadeg hungarat a-enep an Habsburrged er bloavezhioù 1703-11evel priñs (fejedelem) ar Stadoù Kengevreet evit Frankiz Rouantelezh Hungaria. Un haroz broadel eo hiziv en Hungaria.
Roc'h Velen
Kumun Tredarzeg zo a-dal dezhi, en tu all d'ar stêr.
Ferenc II Rákóczi
Titl
Sed e didl en e hed: ''Franciscus II. Dei Gratia Sacri Romani Imperii & Transylvaniae princeps Rakoczi. Particum Regni Hungariae Dominus & Siculorum Comes, Regni Hungariae Pro Libertate Confoederatorum Statuum necnon Munkacsiensis & Makoviczensis Dux, Perpetuus Comes de Saros; Dominus in Patak, Tokaj, Regécz, Ecsed, Somlyó, Lednicze, Szerencs, Onod.'' E anv tiegezh eo Rákóczy, hag e hungareg eo ''II. Rákóczi Ferenc; František II. Rákoci e slovakeg, Franz II. Rákóczi en alamaneg, Franjo II. Rakoczy'' e kroateg. Priñs Transilvania e oa ivez, ha ezel da Urzh ar Maoutken aour
Roc'h Velen
Parkadoù istr zo, hag un davarn brudet er c'hornad, anvet Café Pesked.
Ferenc II Rákóczi
Bugaleaj
Breur Ferenc, George, a varvas en-bugel a-raok e c'hanedigezh, hag e c'hoar, Julianna, a oa pevar bloaz warnañ. E dad, Ferenc Iañ, a varvas pa ne oa nemet 4 bloaz hag an intañvez a c'houlennas ober war-dro he bugale. Met kuzulierien Leopold Iañ an Impalaeriezh Santel a alias an Impalaer santel da zerc'hel Ferenc bihan hag e c'hoar en e gichen, hervez youl o zad a-raok mervel. Daoust da se e chomas ar vugale gant o mamm, Jelena Zrinska, tra ma choment dindan aotrouniezh an impalaer hervez al lezenn.
Emsavadeg Thököly
Addimezet e oa Jelena Zrinska da Imre Thököly, ha hennezh ne reas van ebet eus desevel e lezvab Rákóczi.
Saint Clair
Saint Clair (skrivet St. Clair, St Clair pe Sinclair), er broioù saoznek, pe Saint-Clair, er broioù gallek, zo un anv-lec'h hag anv-den.
Castelnuovo Berardenga
Castelnuovo Berardenga zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
Castiglione d'Orcia
Castiglione d'Orcia zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
Marianglas
Marianglas zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llaneugrad, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 218,8 km eus Kerdiz.
Deutschnofen
Deutschnofen zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Corvara (Sutirol)
Corvara  zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Oblast Novgorod
Oblast Novgorod (ruseg : Новгоро́дская о́бласть, Novgorodskaya oblast) a zo unan eus oblastoù Rusia. Novgorod eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 694 000 a dud e 2002.
Romulus ha Remus
Romulus ha Remus eo diazezourien vojennel Roma. E mitologiezh Roma gozh e oant gevelled, bugale da Rhea Silvia ha d'an Doue Meurzh.
Bugaleaj
Rhea Silvia a oa merc'h da Numitor Silvius, roue Alba Longa, ur gêr vojennel krouet gant Ascanius, mab Aeneas, priñs Troia. Pa zeuas Amulius, breur Numitor, da vezañ roue dre nerzh, e reas ur Vestalenn werc'h eus Rhea Silvia, hag e-se n'halle ket homañ genel bugale hag a c'hallje bezañ roue en e lerc'h. Met an doue Meurzh a orgedas ganti ma c'hanas gevelled, Romulus ha Remus. Kastizet e voe Rhea Silvia ha bac'het. Taolet e voe he daou vugel en Tiber, met ar vatezh karget d'o beuziñ he devoe truez hag o lakaas en ur baner a yeas gant red an dour. Kavet ha maget e voe Romulus ha Remus gant ur vleizez ha gant ur gazeg-koad. Denañ a raent laezh ar vleizez. Kavet e voent diwezhatoc'h gant ur bugul, Faustulus, a zesavas anezho.
Diazeziñ Roma
Gant Romulus ha Remus e voe savet kêr Roma. Romulus a lazhas Remus avat en un emgann.
Oblast Nijniy Novgorod
Oblast Nijniy Novgorod (ruseg : Нижегоро́дская о́бласть, Nijegorodskaya oblast) a zo unan eus oblastoù Rusia. Nijniy Novgorod eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 3 524 000 a dud e 2002.
Cetona
Cetona zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
Eppan an der Weinstraße
Eppan an der Weinstraße zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Chiusdino
Chiusdino zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
Eugène Louis Napoléon Bonaparte
Napoléon Eugène Louis Jean Joseph Bonaparte, anavezet ivez evel Louis-Napoléon, ganet e Pariz d'ar 16 a viz Meurzh 1856, ha marvet d'ar 1añ a viz Mezheven 1879 en Ulundi (Natal/ Kwazulu) e Suafrika e 1879, a oa priñs impalaerel gall hag ofisour en arme Breizh-Veur.
Mab e oa da Napoleon III, impalaer ar Frañsizien, ha d'e bried spagnol Eugenia de Montijo.
Meinir (Mon)
Meinir zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llannerch-y-medd, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 222,9 km eus Kerdiz.
Oblast Mourmansk
Oblast Mourmansk (ruseg : Му́рманская о́бласть, Mourmanskaya oblast) a zo unan eus oblastoù Rusia. Mourmansk eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 795 000 a dud e 2010.
Todirostrum
Todirostrum a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1831 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
Alectrurus
Alectrurus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Todirostrum
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Seizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, triwec'h (18) isspesad dezhe en holl.
Alectrurus
Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika.
Roer
Roer zo
James Wolfe
James Wolfe, bet ganet e Westerham (Kontelezh Kent, Bro-Saoz) d'an 2 a viz Genver 1727 ha marvet d'an 13 a viz Gwengolo 1759 e Kebek, a oa ur jeneral saoz.
Chiusi
Chiusi zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
James Wolfe
E penn armeoù Breizh-Veur oc'h aloubiñ Frañs Nevez e oa. Trec'h oa bet war ar markiz a vMontcalm war bPlaenennoù Abraham met gloazet oa bet d'ar marv e-kerzh an emgann.
Graun im Vinschgau
Graun im Vinschgau  zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Plezeved
Plezeved (Ar Milinoù (Les Moulins e galleg) betek 22 a viz Kerzu 2017 ) zo ur gumun eus Breizh e kanton Loudieg e departamant Aodoù-an-Arvor. Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, en ur vodañ kumunioù Plezeved ha Kerhouarn.
Taufers im Münstertal
Taufers im Münstertal  zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Gagny
Gagny zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Le Raincy.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Gabiniens anezho e galleg.
St. Leonhard in Passeier
St. Leonhard in Passeier zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Victoire de France (1556-1556)
Victoire de France, bet ganet d'ar 24 a viz Mezheven 1556 e Saint-Germain-en-Laye ha marvet daou viz goude d'ar 24 a viz Eost, a oa pedervet merc'h ar roue gall Herri II (Bro-C'hall) hag e bried Caterina de' Medici.
C'hoar gevell e oa da Jeanne de France, marvet kenkent ha ganet. Darbet e voe d'ar vamm mervel ivez, diezelañ ar bugel a voe ret ober e kof ar vamm.
Saint-Ouen-le-Pin
Saint-Ouen-le-Pin a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Victoire de France (1556-1556)
Badezet prim e voe ar verc'hig en deiz-se en-eeun, ha daou baeron ha div vaeronez he doe : ar c'hardinal Antonio Carafa, niz d'ar pab Paol IV, ha François de Lorraine, dug Guise, hag an dugezed Marie II de Saint-Pol ha Louise de Montpensier.
Mervel a eure ar briñsezig daou viz goude. Ne fellas ket d'ar rouanez genel bugel ebet ken.
Oblast Astrac'han
Oblast Astrac'han (ruseg : Астраха́нская о́бласть, Astrac'hanskaya oblast) a zo unan eus oblastoù Rusia. Astrac'han eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant 1 010 073 a dud e 2010.
Dunedin (Zeland-Nevez)
Dunedin zo ur gêr savet gant Skosiz e Zeland-Nevez. En Enez ar Su emañ, war aod ar Meurvor Habask
Gaiole in Chianti
Gaiole in Chianti zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
St. Martin in Passeier
St. Martin in Passeier zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Oblast Belgorod
Oblast Belgorod (ruseg : Белгоро́дская о́бласть, Belgorodskaya oblast) a zo unan eus oblastoù Rusia. Belgorod eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant 1 532 526 a dud e 2010.
Mesdames
Mesdames a veze lavaret e galleg, e lez ar roue gall, e Versailhez, en XVIIIvet kantved, eus merc'hed ar roue Loeiz XV hag e bried Marie Leszczyńska, hag a chomas an darn vrasañ anezho el lez, dizimez.
Setu o anvioù:
Ananke (disheñvelout)
Ananke a c'hall bezañ:
Victoire de France (1733-1799)
Victoire-Louise-Marie-Thérèse de France (11 a viz Mae 1733 e Versailhez-7 a viz Mezheven 1799 e Trieste, Italia), lesanvet Madame Victoire, a oa ur briñsez c'hall, merc'h d'ar roue gall Loeiz XV ha d'e bried Maria Leszczyńska.
Arberth
Arberth pe Narberth (Narberth e saozneg) zo ur gêr vihan eus Kembre, e kreisteiz Sir Benfro. Poblet e oa gant 2 489 a dud e 2011 ; ur bempvedenn anezho zo kembraegerien.
Bretteville-sur-Laize
Bretteville-sur-Laize a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall. Pennlec’h Kanton Bretteville-sur-Laize eo.
kantved
Eil brezel-bed: .
Bered ar C'hommonwealth: Bretteville-sur-Laize Canadian War Cemetery
Ur vered eus an Eil brezel-bed eo.
Dezougen
left|thumb|Un tren o tont maez eus troc'h Quilly
Arberth
Un arsav eo Arberth war an hent-houarn a gas eus Dinbych-y-Pysgod da Benfro.
En Arberth e oa gwechall sez lez ur priñs kembreat, ha dont a reas da vezañ pennlec'h kantrev Arberth. Goude e voe ur c'hreñvlec'h norman, war harzoù al lodenn saoznekaet eus mervent Kembre ("Little England beyond Wales").
Saint-Pierre-sur-Dives
Saint-Pierre-sur-Dives a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi. Pennlec'h kanton Saint-Pierre-sur-Dives e oa betek 2015.
Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant daouzek kumun all d'ober ur gumun nevez: Saint-Pierre-en-Auge.
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|An abati
left|thumb|Iliz an abati
Moos in Passeier
Moos in Passeier zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Saint-Pierre-sur-Dives
Monumantoù ha traoù heverk
left|thumb|Koc'hu
Victoire de France (1733-1799)
Savet e voe pell diouzh al lez, en abati Fontevraud.
San Martin de Tor
San Martin de Tor  (e ladineg), pe San Martino in Badia (en italianeg), pe St. Martin in Thurn (en alamaneg), zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Gerhard Roßbach
Gerhard Roßbach, ganet d'an 28 a viz C'hwevrer 1893 ha marvet d'an 30 a viz Eost 1967, skrivet raloc'h Rossbach, a oa un ezel eus ar Freikorps alaman, e penn strolladoù broadelour goude ar C'hentañ Brezel-bed. Kontet eo da vezañ bet kavet al lifreoù gell evit an SA hag ar Strollad Nazi.
Un den fallakr a oa anezhañ. Hervez an istorour Robert G. L. Waite, Roßbach a oa "ur muntrer chivous ezel eus ar Fehmgericht kement hag un heñvelrevour brudet a vefe bet, hervez e c'herioù, o tireizhañ Ernst Röhm". Kengrouer an aozadur yaouankiz faskour Schilljugend e voe. Goude an Eil Brezel-bed, Roßbach a oa bet e penn un embregerezh enporzhiañ nepell diouzh Frankfurt, skrivet en devoa e vuhezskrid e 1950. E fin e vuhez e oa bet unan eus an dud o doa savet festivalioù Bayreuth en enor d'ar sonaozer Richard Wagner.
Montalcino
Montalcino zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
Murlo
Murlo zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
Moel-y-don
Moel-y-don zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanddaniel Fab, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 202,7 km eus Kerdiz.
Kastelbell-Tschars
Kastelbell-Tschars , pe Castelbello-Ciardes en italianeg, zo ur gumun italian e proviñs Sutirol (anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen), e Trentino-Alto Adige.
Ishikawa Goemon
Ishikawa Goemon (石川 五衛門 pe 石川 五右衛門, 1558-1594) a oa un torfedour japanat damvojennel. Laerezh a rae an aour ha traoù prizius digant ar re binvidik evit o reiñ d'ar re baour. Ar pezh a zo chomet brudet eus e vuhez eo an doare ma voe lakaet d'ar marv dre ma voe bervet gant eoul goude ur c'hwitadenn evit lazhañ an Aotrou brezel Toyotomi Hideyoshi. Ur gibell vras houarn e stumm ur gaoter a vez graet Goemon-buro («gibell Goemon») hiziv-an-deiz.
Oblast Arc'hangelsk
Oblast Arc'hangelsk (ruseg : Арха́нгельская о́бласть, Arc'hangelskaya oblast) a zo unan eus oblastoù Rusia. Arc'hangelsk eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 1 228 000 a dud e 2010.
Knipolegus
Knipolegus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1826 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Daouzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, trizek (13) isspesad dezhe en holl.
Bodeguita del Medio
La Bodeguita Del Medio zo un ostaleri e La Habana, kêr-benn Kuba, e-lec'h ma vefe bet krouet an evaj mojito.
Oblast Amour
Oblast Amour (ruseg : Амурская область, Amourskaya oblast) a zo unan eus oblastoù Rusia. Blagovechtchensk eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 830 000 a dud e 2010.
Saint-Sébastien
Saint-Sébastien zo un anv-lec'h gallek ha hini meur a gumun.
São Sebastião
São Sebastião zo un anv-lec'h portugalek a gaver e Portugal ha Brazil.
Monticiano
Monticiano zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
São Sebastião
-kumunioù:
-karter: -rannvro
-enezeg:
Ar C'hemener Bihan Kalonek
Ar C'hemener Bihan Kalonek zo ul levr brezhonek skeudennaouet, an trede eus an dastumad Levrioù ar vugale a veze embannet gant Al Liamm er bloavezhioù 1950. Azasaet eo diwar ar gontadenn alamanek Das tapfere Schneiderlein, ur gontadenn gant ar Vreudeur Grimm embannet e 1812.
Un darn eus an danvez da vihanañ a vije koshoc'h avat, rak kavet e vez dindan pluenn M. Montanus, er Wegfuehrer, Strassburg, 1557.
Trequanda
Trequanda zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
Blagovechtchensk
Blagovechtchensk (ruseg: Благовещенск) a zo ur gêr lec'hiet war ribl norzh an Amour e gevred Rusia. Kêr-benn Oblast Amour eo. Poblet e oa gant tro-dro 224 000 a dud e 2015.
Sëlva
Sëlva zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Montfermeil
Montfermeil zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Le Raincy.
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Montfermeillois anezho e galleg.
Mona (Enez Mon)
Mona zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llangristiolus, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 212.4 km eus Kerdiz.
Seitek Proviñs
Ar Seitek Proviñs a oa, er XVIvet kantved, an anv roet d'an douaroù bodet gant duged Bourgogn hag an impalaer santel Karl V, a reas ur stad anezho. Brudet e voe an anv-se pa voe staget, gant Karl V, ouzh Izelvroioù Bourgogn, dugelezh Gueldre, kontelezh Zutphen hag aotrouniezhioù Utrecht, Overijssel ha Groningen.
Da get ez eas an anv ar Seitek Proviñs goude distrannet proviñsoù an Norzh diouzh re ar Su. Aet eo an douaroù anezho da ober stadoù an Izelvroioù, Belgia, Luksembourg, rannvro c'hall an Nord-Pas-de-Calais ha douaroù all eus kornôg Alamagn.
Sankt Sebastian
Sankt Sebastian zo un anv-lec'h alamanek.
Orin
Savet eo anv an-lec'h war anv ar Sant Sebastian, merzher brudet.
Barbery (Calvados)
Barbery a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.
Doc Penfro
Doc Penfro (Pembroke Doc e saozneg) zo ur gêr eus Kembre, e kreisteiz Sir Benfro. Emañ e-kichen Penfro, e goueled aber ar stêr Cleddau, a-dal da gêr Neyland. An trede kêr vrasañ e Sir Benfro eo Doc Penfro, gant 9 753 a annezidi e 2011.
E 1931 e voe savet un aerborzh gant Aerlu ar Rouantelezh. E-pad an Eil Brezel-bed e voe un tan-gwall bras eno, d’an 19 a viz Eost 1940, pa voe bombezet beolioù tireoul gant nijerezed alaman.
Villanders
Villanders  zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Rasen-Antholz
Rasen-Antholz  zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Sovicille
Sovicille zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
Sinalunga
Sinalunga zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
Silchester
Silchester zo ur gêriadenn eus Bro-Saoz, e Hampshire, en hanternoz da Basingstoke. e-kichenik kêr roman Calleva Atrebatum, kêr-benn pobl vrezhon an Atrebated.
Istor
Calleva Atrebatum e oa kêr-benn an Atrebated,.
Mojenn
E Silchester e voe kurunennet Arzhur yaouank gant an arc'heskob Dubrice hervez Wace ha Guillaume de Malmesbury.
Anv
Talvoudegezh : Ar gêr e-barzh ar c'hoajoù, diwar ur wrizienn *calli- Soñjal a reer e teufe Sil-, Sile- eus Calle-, dre heñvelekadur gant ur ger hensaozneg sealh,.
Schnals
Schnals  zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Landelles-et-Coupigny
Landelles-et-Coupigny a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Monumantoù ha traoù heverk
.
Krign-bev ar vronn
Krign-bev ar vronn zo ur c'hleñved hirbad hag a zeu diwar paotadur direizh ar c'helloùigoù er bronnoù. Ur vaouez diwar eizh a vo tapet gant ar c'hrign-bev-se e-pad he buhez. 8 krign-bev ar bronnoù diwar 10 a grog goude 50 vloaz. Ar c'hentañ krign-bev eo evit ar merc'hed e-keñver an niver kouezhet klañv bep bloaz. Hini ar skevent a ya war-raok kalz hag a c'hellfe bezañ an hini kentañ er bloavezhioù da zont. Etre 5 ha 10 % eus krignoù-bev ar vronn a zo reoù a-orin genetek dre hêrezh; etre 85 ha 90 % eus ar stummoù all (stumm degouezhel) o deus orinoù en endro pe dianav betek-henn.
Landelles-et-Coupigny
Melestradurezh
.
Mandinka
Ar bobl mandinka ( pe mandinga, mandinka, malinké, mandé) zo ur bobl eus Kornogafrika, a orin eus an dachennad douar a zo bremañ e Mali. Hiziv ez eus 13 milion anezho hag o c'havout a reer e Senegal, Mali, Aod an Olifant, Gambia, en Ginea, Ginea-Bissau, Sierra Leone, Liberia, Burkina Faso ha Maoritania.
O yezhoù zo ur skourr a-ziforc'h eus tiegezh yezhoù Níger-Congo, ar mandinkeg.
Istor
Etre ar ha  kantved e voe karget betek 1/3 eus ar boblañs mandinka war listri Europa da vont da sklaved da Amerika. Geriennoù eus o yezh a gaver en un nebeud kanaouennoù spagnolek eus Kuba.
Mandinga
Nha Trang
Nha Trang zo ur gumun eus Viêt Nam, e kumuniezh emren proviñs Khanh Hoa. Gorread: 250 km2, poblañs : 320895 annezad e 2009. Kêr Ho-Chi-Minh a zo 460 km er su da Nha Trang. Hanoi a zo 1300 km en norzh da Nha Trang. Aerborzh etrebroadel Cam Ranh a zo 36 km en norzh da Nha Trang.
San Quirico d'Orcia
San Quirico d'Orcia zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
Tscherms
Tscherms zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Livry-Gargan
Er bloavezh e oa 0 a annezidi hag a reer Livryens anezho e galleg.
Claude Sterckx
Claude Sterckx a zo ur c'heltiegour belgiat.
Red buhez
Un aotreegezh war Istor an Henamzer en deus. Doktor war ar Filozofiezh hag al Lizhiri eus an ULB (Université Libre de Bruxelles) eo. Tremenet en deus ur vestroniezh war ar studioù keltiek e Skol-veur Roazhon 2 ivez.
Sarteano
Sarteano zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
Claude Sterckx
Red buhez
Prezidant Kevredigezh Velgiat ar Studioù Keltiek eo abaoe 1987 ha rener Ollodagos he c'helaouenn abaoe 1988. Prezidant bodad " Études celtologiques et comparatives " an FNRS (Fonds National de la Recherche Scientifique) eo abaoe 1988.
Prezidant Komite Etrebroadel Gwarez ar Brezhoneg eo abaoe 1994.
Studiañ a ra Claude Sterckx dreist-holl mitologiezh ar Gelted rakkristen hag ar roudoù lezet ganti en hengounioù deuet war he lerc'h, re broioù keltiek ar Grennamzer peurgetket.
Resevet en deus Kolier an Erminig e 2006.
Feldthurns
Feldthurns zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
San Gimignano
San Gimignano zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
Mynyddmechell
Mynyddmechell zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Mechell, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 228.4 km eus Kerdiz.
Sébastien
Sébastien zo un anv-badez gallek. Bastien zo ur stumm all.
Orin
Diwar anv Sant Sebastian, sant ha merzher kristen en IIIde kantved e Roma. Un anv gregach a orin eo, hag a deu eus Σεβαστός (Sebastos), hag a dalvez kement hag « enoret », ha gant ar ger-se eo e veze troet an titl roman Augustus roet d'an impalaerien.
Sarntal
Sarntal  zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Vieux-Pont-en-Auge
Vieux-Pont-en-Auge a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant daouzek kumun all d'ober ur gumun nevez: Saint-Pierre-en-Auge.
Guadalupe (anv-badez)
Guadalupe zo un anv-badez spagnolek roet d'ar merc'hed peurvuiañ, diwar an anv-lec'h Guadalupe.
Orin
Dont a ra an anv :
Anthus leucophrys
Anthus leucophrys a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.
Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.
Stilfs
Stilfs  zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Cornelis Kiliaan
Buhez
Ganet e voe Cornelis Kiliaan e Duffel etre 1528 ha 1530. Anvet e oa Cornelis (Abts) van Kiele, ha sinañ a rae Cornelis van Kiel(e) pe C. Kiel. Evel ma oa ar c’hiz en amzer-hont en Izelvroioù e veze latinekaet e anv e Cornelius Kilianus. Hiziv eo anavezet e nederlandeg evel Cornelis Kiliaan. Mervel a reas e dad pa oa bugel c’hoazh. E 1548 ez eas da skol-veur Leuven, da studiañ latin, gregach hag hebraeg. Goude e studioù e kavas labour en un ti-moullañ nevez-savet gant Christophe Plantin, ur voullerezh hag a oa da zont da vezañ an hini vrasañ en Europa en amzer-se.
Mynydd Bodafon
Mynydd Bodafon zo ur menez bihan e kumuniezh Moelfre, e Kembre, e kontelezh Enez Mon. Graet e vez "Yr Arwydd" (an arouez) eus e gern uhelañ, 178 m dezhi. Mynydd Eilian eo an eil uhelañ (177 m) en enez.
Cornelis Kiliaan
Buhez
Kregiñ a reas da labourat er stal-se gant ur post izel, met tamm-ha-tamm e voe fiziet ennañ postoù uheloc’h. E 1565 e voe anvet gant Plantin da adlenner, ar pezh a oa ur merk a fiziañs ennañ, rak tud desket eo a veze anvet er post-se. E-keit-se e labouras Kiliaan war meur a droidigezh, diwar meur a yezh. Treiñ a reas evit emsavidi an Izelvroioù skridoù spagnolek bet tapet digant o enebourien. E 1574 e embannas ur geriadur nederlandeg-latin, an Dictionarium Teutonico-Latinum. E 1588 e voe un adembannadur kresket eus ar geriadur-se. Kenlabourat a reas da sevel ar Biblia Polyglotta, embannet gant Plantin. E 1599 e embannas e labour brasañ, an Etymologicum teutonicae linguae, ma tisplege orin ar gerioù nederlandek.
E 1604 e roas e zilez eus an ti-moullañ abalamour ma oa klañv. Mervel a reas d’ar 15 a viz Ebrel 1607 ha beziet e voe en iliz-veur Antwerpen.
San Casciano dei Bagni
San Casciano dei Bagni zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
Cornelis Kiliaan
Labour
Ur vuhez diglod en deus bet Kiliaan ha ne oa ket gwall vrudet en e amzer. Bras eo bet e labour koulskoude. Kenlabouret en deus da sevel ar Bibl e lies yezh, unan eus ar pouezusañ levrioù moullet en amzer-se, un embannadur skiantel eus ar Bibl, er yezhoù orin, hebraeg, arameeg ha gregach, gant testenoù e latin ha sirieg ouzhpenn. E 1599 e embannas e labour brasañ, e c’heriadur etimologel, an Etymologicum teutonicae linguae. Hiziv an deiz c’hoazh e seller ouzh ar geriadur-se evel unan eus al levrioù pouezusañ e nederlandeg. Frouezh 40 vloaz a labour e oa ha berzh a reas, betek fin an. E implijer, Plantin, eo a lakaas Kiliaan da sevel geriadurioù nederlandek. Abaoe an Azginivelezh e oa bet embannet geriadurioù gant lenneien, da renabliñ geriaoueg yezhoù Europa, en ur gemer al latin da ziazez. Gant ar Gall Robert Estienne e oa bet embannet geriadurioù latin-galleg ha galleg-latin. Fellout a rae da b-Plantin ober ar memes tra evit an nederlandeg. E 1562 e oa bet embannet ur geriadur pederyezhek, an Dictionarium Tetraglotton, ennañ gerioù latin troet e gregach, galleg ha nederlandeg. Gant Kiliaan e oa bet savet al lodenn a denn d’an nederlandeg, o’n em ziazezañ war an Dictionariolum puerorum latinogallicum, embannet gant Robert Etienne e 1552. Met ne oa ket lakaet anv Kiliaan war an oberenn. E 1574 e voe embannet ur geriadur nederlandeg-latin gantañ, an Dictionarium Teutonico-Latinum, ur geriadur krenn, gant 12 000 pennger. Ennañ e tiskoueze Kiliaan ar gerioù eus yezhoù all hag a oa kar d’ar gerioù nederlandek. An hini kentañ e oa en Europa o keñveriañ ar yezhoù evel-se. Pevarzek vloaz diwezhatoc’h e voe adembannet ar geriadur, kresket kalz. Implijet en doa geriadurioù all ha levrioù all c’hoazh da greskiñ e c’heriaoueg. Etimologiezh ar gerioù nederlandek a roe c’hoazh. Ouzhpenn-se e notenne pelec’h, e peseurt korn-bro, e veze implijet ar gerioù.
En e Etymologicum teutonicae linguae ken brudet e tisplege ar gerioù nederlandek (ouzhpenn 40000 pennger). Gant ar geriadur-se en deus savet ar geriadur nederlandek modern kentañ ha berzh bras a reas. Ar geriadur diazez eo bet evit an nederlandegerien e-pad pell hag unnek gwech e voe advoullet. Unan eus geriaduriourien vras an Izelvroioù eo bet eta.
Mynydd Bodafon
Menez uhelañ ar gontelezh avat eo Mynydd Tŵr, 220 m, ha n'emañ ket en Ynys Môn, met en Ynys Gybi.
Schlanders
Schlanders  zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Anthus pallidiventris
Anthus pallidiventris a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.
Franzensfeste
Franzensfeste  zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Marcel Pagnol
Marcel Pagnol a oa ur skrivagner hag ur filmaozour gall, bet ganet d'an 28 a viz C'hwevrer 1895 e Aubagne (Bouches-du-Rhône, Bro-C'hall), ha marvet d'an 18 a viz Ebrel 1974 e Pariz.
Schluderns
Schluderns zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Llandudoch
Llandudoch (St. Dogmaels e saozneg) zo ur gêriadenn eus Kembre, e Sir Benfro. Emañ war an aod, war ribl kornôg aber an Afon Teifi, e-kichen kêr Aberteifi.
Poblet e oa Llandudoch gant 1 353 a dud e 2011. Gwechall e tremene ar vevenn etre Sir Benfro ha Ceredigion e-kreiz ar gêriadenn. Abaoe 2002 emañ Llandudoch penn-da-benn e Sir Benfro.
Dismantroù un abati eus an zo er gêriadenn : savet e voe abati Llandudoch gant menec’h deuet eus Bro-C’hall, el lec’h ma oa bet ur peniti keltiek diagent.
Nant y Perfedd
Nant y Perfedd zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Moelfre, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 221.5 km eus Kerdiz.
Lupe
Lupe zo un anv spagnolek deuet diwar an anv-badez spagnolek Guadalupe.
Rapolano Terme
Rapolano Terme zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
Anggun
Anggun Cipta Sasmi [aŋˈɡun ˈtʃipta ˈsasmi] (Jakarta, 29 Ebrel 1974) zo ur ganerez ur sonaozerez hag un dengarourez, , c'hall a orin indoneziat. E 2000 e voe broadet, hag e 2004 e voe deroet dezhi an titl a Varc'hegez en Urzh c'hall an Arzoù hag al Lizhiri (Chevalier de l'Ordre des Arts et des Lettres). Titloù all he deus bet eus perzh aozadurioù liesseurt en Europa hag Azia. Kannadez evit an ABU eo bet div wech ivez.
Pladennoù
Meur a albom he deus savet, en indonezeg, e saozneg hag e galleg.
Radicondoli
Radicondoli zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
Blandina
Blandina (Blandine e galleg) a oa ur sklavez hag ur verzherez kristen a varvas e 177 e Lyon, dindan ren an impalaer roman Marcus Aurelius.
Lidet e vez d'an 2 Mezheven.
Radda in Chianti
Radda in Chianti zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
Cole Porter
Cole Albert Porter, ganet e 1891 ha marvet e 1964, a oa ur sonaozer stadunanat ha brudet e ganaouennoù. Kregiñ a reas da labourat er bloavezhioù 1920, hag er bloavezhioù 1930 e oa e barr e vrud war leurennoù Broadway. Sevel a rae ton ha son, un dra ral en amzer-se.
Poggibonsi
Poggibonsi zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
Calleva Atrebatum
Calleva Atrebatum a oa kêr-benn pobl vrezhon an Atrebated e kreisteiz Enez Vreizh, hiriv Silchester, e Hampshire, e Bro-Saoz.
Anv
Calleva Talvoudegezh : Ar gêr e-barzh ar c'hoajoù, diwar ur wrizienn *calli-, ,.
Kanton Bretteville-sur-Laize
Kanton Bretteville-sur-Laize a oa ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Calvados hag er rannvro Normandi-Izel.
Kumunioù
Kanton Bretteville-sur-Laize a yae 29 c'humun d'ober anezhañ:
Nebo (Mon)
Nebo zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llaneilian, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 225,4 km eus Kerdiz.
Sexten
Sexten  zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Virginia Beach
Virginia Beach eo kêr vrasañ stad Virginia e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 437 994 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Virginia Beach en ur mod ofisiel e 1607.
Stêr Saint Clair
Ar stêr Saint Clair (St. Clair River e saozneg; Rivière Sainte-Claire e galleg) a zo ur stêr eus Norzhamerika etre al lenn Huron, en hanternoz, ha Lenn Saint Clair er c'hreisteiz.
Andover (Hampshire)
Andover zo ur gêr eus Hampshire, e Bro-Saoz, war lez ar stêr Anton, un 30 km er c'hornôg da gêr Basingstoke, 30 km er gwalarn da Winchester ha 40 km en hanternoz da Southampton. Un 52 000 a dud zo o chom enni, hag un aerborzh zo (AITA : ADV).
Ur gêr a wiaderien eo bet, hiriv eo kêr an arme vreizhveurat : abaoe 2011 emañ pennkarterioù ar British Army en Andover.
Istor
E-kichen al lec'h m'emañ Andover e oa, en amzer proviñs Britannia, ur gêr roman anvet Leucomagus. E kroashent daou hent roman bras edo : ar Portway, a gase eus Londinium (Londrez bremañ) da z-Durnovaria (Dorchester bremañ), hag an Icknield Way etre Norfolk ha Wiltshire.
Goude-se, en, e kaver meneg eus ul lec'h annezet anvet Andeferas en hensaozneg. Ar meneg kentañ a gaver e 950 pa voe savet ur pavilhon chase eno gant ar roue Eadred.
New York City draft riots
An New York City draft riots (13-16 a viz Gouhere 1863), anvet Draft Week e-pad an darvoudoù, a oa bet emsavadegoù feuls taer e Lower Manhattan. An emsavadegoù a oa bet reoù pobl gant ar c'hlasadoù munut ha labourer goude ma voe bet lakaet da dremen lezennoù gant ar C'hongress stadunanat evit kas dre ret ar baotred da gemer perzh e Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. An emsavadegoù a oa bet ar re feulsañ, gant ul lodenn gouennelour anat, en istor ar vro er-maez eus ar Brezel diabarzh e-unan.
Andover (Hampshire)
Anv
Talvoudegezh : ar blaenenn sklaer (skedus ? gwenn ?). Gwelout kembraeg Gwynfa <*Vindo-mag
B. Andover
Talvoudegezh : diwar an doubladur Ann-dubro = anv ar stêr
Chichester (disheñvelout)
Chichester a c'hall bezañ :
Yves-Pascal Castel
Red buhez
War atiz André Mussat e kinnigas un dezenn anvet Les orfèvres de Brest et de Landivisiau, 1600-1850. Degemeret e voe doktor e Roazhon e 1974.
Andover (Hampshire)
Lennegezh
Un darn eus darvoudoù ar romant The ABC Murders, gant Agatha Christie, a c'hoarvez en Andover.
Sterzing
Sterzing zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
Yves-Pascal Castel
Red buhez
Ezel oa eus Komision renabliñ Glad Breizh e 1980.
Skrivet en deus e-unan pe gant tud all kalzik levrioù. An darn vrasañ skeudennaouet brav gant tud a-vicher.
Resevet en deus Kolier an Erminig e 2013.
Michael Jones
Michael Jones, bet ganet e Wrecsam (Kembre) d'ar 5 a viz Kerzu 1940, a zo un istorour kembreat, arbennigour war istor ar Grennamzer, hini Dugelezh Breizh peurgetket.
Pienza
Pienza zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
Michael Jones
Buhez
Dont a reas Michael Jones da vevañ e kreiz Bro-Saoz pa oa yaouank. Studiet en deus Istor e Skol-veur Oxford. Kroget en deus da gelenn e Skol-veur Exeter e 1966. Kelenner war Istor Frañs er Grennamzer eo bet e Skol-veur Nottingham eus 1991 da 2002.
Ezel eo eus meur a gevredigezh gouizieien :
Da vesprezidant a enor ar Société d'Etudes et de Recherches sur le Pays de Retz eo bet anvet e 1985.
Labouret en deus kalz war Vreizh da vare an Dugelezh.
Deroet eo bet Kolier an Erminig dezhañ e 2002.
Scopus umbretta
Scopus umbretta zo ur spesad evned eus kerentiad ar Scopidae.
Boued
Bevañ a ra diwar divelfenneged dreist-holl hag amprevaned, chevr, krignerien ha pesked ivez.
Annez hag isspesadoù
Al labous a vev an daou isspesad anezhañ :
Rouanezed Portugal
A-hed istor Portugal n'eus bet nemet div rouanez a renas ar vro evel rouanezed de facto : Maria Iañ Portugal ha Maria II Portugal (evelto e ren hiziv Elesbed II er Rouantelezh Unanet).
Eleanor Bro-Saoz
Eleanor Bro-Saoz, pe Eleanor of England e saozneg, a zo anv meur a rouanez pe briñsez.
Rouanezed Portugal
Rouanezed an trede tierniezh (Tierniezh Filipina)
Rouanezed Spagn e oant ivez tra ma voe stag Portugal ouzh Spagn.
Universal Pictures
Universal Pictures ( raloc'h Universal Studios pe simploc'h Universal) zo ur studio filmoù stadunanat perc'hennet gant Comcast dre ur skourr eus an NBCUniversal. An embregerezh a voe savet e 1912 gant Carl Laemmle, Mark Dintenfass, Charles O. Baumann, Adam Kessel, Pat Powers, William Swanson, David Horsley, Robert H. Cochrane ha Jules Brulatour. Bez eo ar studio sevel filmoù koshañ e Stadoù-Unanet Amerika, ar pevare koshañ er bed goude Gaumont, Pathé ha Nordisk Film.
Piancastagnaio
Piancastagnaio zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
Abbadia
Abbadia zo un anv-lec'h italianek.
Muscisaxicola
Muscisaxicola a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant an daou skiantour gall Alcide Dessalines d'Orbigny (1802-1857) ha Frédéric de Lafresnaye (1783-1861).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Trizek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, c'hwezek isspesad (16) dezhe en holl.
Gildas Bernier
Gildas Bernier (Kiberen, 30 Gouere 1915 - 30 Du 2000, Roazhon) zo bet kelenner istor ha douaroniezh en Oriant hag e Roazhon. Studiadennoù en deus savet ivez war dachennoù ar yezhoniezh, al lec’hanvadurezh, an istor.
Desket en doa brezhoneg gant e vamm-gozh, eus Kiberen. Goude e studioù e Naoned hag e Roazhon, e oa bet kelenner e lise an Oriant, da gentañ, hag e lise Bréquigny, e Roazhon, da c’houde. E 1980 en doa savet un dezenn anvet Les chrétientés bretonnes continentales depuis les origines jusqu'au IXème siècle, e skol-veur Roazhon 2, hag embannet a voe e labour e 1982.
Sevran
Sevran zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Le Raincy.