cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aymeric Belloir
Aymeric Belloir, bet ganet d'ar 7 a viz C'hwevrer 1978 e Naoned, a zo ur merdeer breizhat.
Alessandro Farnese (1545-1592)
Alessandro Farnese (Roma, 1545-1592 Abati Saint-Vaast en Arras), a oa trede dug Parma ha Piacenza, pevare dug Castro, ha gouarnour an Izelvroioù spagnol, hag unan eus condottieri ar kantved.
Mab e oa da Ottavio Farnese (1524-1586), niz d'ar pab Paol III (1534-1549), ha da Marc'harid Aostria (1522-1586), bastardez d'an impalaer Karl V (1500-1558).
Dimeziñ
Dimeziñ a reas da Maria Portugal e 1565 e Belgia.
E vugale
Tri bugel o doe Alessandro ha Maria:
Sergnano
Sergnano  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Cingia de' Botti
Cingia de' Botti  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Houarnwisk-pladek
Un Houarnwisk-pladek zo ur dilhad-brezel graet gant plakennoù houarn. Ar gwisk-se a c'hall gwareziñ korf a-bezh un den diouzh argadoù a bep seurt. Ar pezhioù dilhad-brezel-se a voe gwisket adal ar ha betek fin ar.
Spinadesco
Spinadesco  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Lisa
Lisa zo un anv-badez en italianeg ha meur a yezh all.
Orin
Unan eus berrstummoù Elisabeth.
Sospiro
Sospiro  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Monte Marmagna
Ar Monte Marmagna zo ur menez eus an Apenninoù, en hanternoz Italia, e Proviñs Parma, en Emilia Romagna, ha 1 852 metr uhelder dezhañ.
Richard III (Shakespeare)
Richard III zo ur pezh-c'hoari istorel gant William Shakespeare, skrivet war-dro 1592, a greder, diwar-benn ren berrbad ar roue saoz Richarzh III (Bro-Saoz).
Brudet eo ar frazenn My kingdom for a horse, distaget gant an haroz en e emgann diwezhañ.
Toxa
Toxa pe A Toxa zo un anv-lec'h galizek.
Soncino
Soncino  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Fausta
Fausta zo un anv-badez latin hag italianek, diwar an anv latin Faustus.
San Daniele Po
San Daniele Po  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Ludovika Bavaria
thumb|[[Joseph Karl Stieler: Poltred Ludovika Wilhelmine, e 1828]]
Ludovika Bavaria, en alamaneg Ludovika Wilhelmine von Bayern, a oa ur briñsez eus Bavaria, ganet d'an 30 a viz Eost 1808 e München ha marvet eno d'ar 26 a viz Genver 1892.
Tiegezh
Eus Tiegezh Wittelsbach e oa Ludovika, anezhi c'hwec'hvet merc'h roue Bavaria, Masimilian Iañ Jozeb, hag ar rouanez Karoline Friederike Wilhelmine von Baden, e eil pried.
C'hoar e oa da
Hanterc'hoar e oa da
Dimeziñ
He zad en doa lakaet en e benn adskoulmañ an darempredoù etre skourroù an tiegezh Wittelsbach. D'an 9 a viz Gwengolo 1828 e voe dimezet e Tegernsee d'he c'henderv Max Joseph in Bayern (1808–1888)
He bugale
Dek bugel he doe:
Monumant
Ur monumant zo ur savadur lakaet war wel d'an dud hag a skeudenna arouez un darvoud istorel, un den, un doue pe ur mennozh a glasker derc'hel soñj anezho. Gallout a ra bezañ ur maen (ur maen-koun, pe ur bez), un delwenn (Keurzelwenn Rodos, Delwenn Arzhur III), ul logell (Bolz-enor Pariz) pe ur wezenn ivez (Dervenn Thor, Irminsul).
Nivlennad ar Pilikant
Nivlennad ar Pilikant anvet ivez IC 5070 hag IC 5067 a zo un nivlennad lec'hiet lec'hiet war-dro 1800 a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg an Alarc'h.
Ebrel 2010 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Soresina
Soresina   a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Ebrel 2010 e Breizh
2010 e Breizh
Kleze hir
Ar C'hleze hir a zo ur c'hleze hiroc'h eget ur c'hatzbalger pe ur gladius hag a voe implijet er grennamzer izelañ. Emdreiñ a reas adal an diwar ar c'hleze-bastard betek ma voe dishañval-kaer diouzh ar re embreget gant un dorn hepken e-kerzh ar. Hogen dishañval eo ar c'hlezeier-hir-se diouzh ar c'hleze implijet adal an Azginivelezh, ar Zweihänder. An diforc'h brasañ etre ar c'hleze hir hag ar sabrenn eo ma droc'h eus an daou du ar c'hleze padal eo eus un tu evit ar sabrenn.
Sant-Andrev
Sant-Andrev zo un anv-lec'h brezhonek.
Gerdarzh
Diwar anv an abostol Andrev.
I... comme Icare
I... comme Icare (I... evit Ikaros e brezhoneg) zo ur film gallek, sevenet gant ar filmaozour gall Henri Verneuil e 1979.
An danvez
Daoust dezhañ bezañ ezel eus ar bodad enklask n'eo ket peurgendrec'het Henri Volney, prokulor diouzh e vicher, gant klozadurioù an enklask a gav dezhañ eo bet kaset da benn dreist penn-biz. M'eo fiziet ennañ hag e skipailh ar gefridi d'e adober penn-da-benn.
Dre ma'z a labour skipailh ar prokulor Volney war-raok e kompren buan a-walc'h an izili anezhañ ez eus kaoz eus un irienn etrebroadel savet da ziskar ar prezidant nevez-dilennet : evel Ikaros o tostaat re ouzh tommder an heol e paeo Henri Volney e galon hag e bennegezh gant e vuhez...
Margherita de' Medici
Margherita de' Medici (Firenze, 1612 – Parma, 1679) a voe dugez Parma ha Piacenza ha pried Odoardo Iañ Farnese, dug Parma. Rejantez Piacenza e voe e 1635 ha rejantez an dugelezh penn-da-benn adalek 1646, pa varvas he fried.
Tiegezh
Merc'h e oa da Gosimo II de' Medici, dug-meur Toskana, ha da Varia Magdalena Aostria, anezhi ar pevare diwar o eizh bugel, hag o eil merc'h.
He bugale
Eizh bugel he doe :
NGC 7000
NGC 7000, anvet ivez Nivlennad Norzhamerika zo un nivlennad lec'hiet war-dro 1600 a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg an Alarc'h.
Ixobrychus
Ixobrychus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ bongorzed, krouet e 1828 gant ar skiantour svedat Gustaf Johan Billberg (1772-1844).
Gwareg kompoz
Ur wareg kevanaozet pe gwareg kompoz ( lat. compositio, "kenaozañ“) zo ur wareg savet gant meur a zanvez evit gwellaat he galloud hag he hirhoal. Pep danvez a vez staget ouzh ar pezh koad kentañ. Ar pezhioù-se a c'hall bezañ korn, metal, stirennoù pe koad eus ur spesad arall.
Ixobrychus
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Eizh spesad (bev c'hoazh) a ya d'ober ar genad :
Oceja
Oceja (Osséja e galleg) zo ur gumun eus departamant Pireneoù-ar-Reter, e bro Cerdanya, e Katalonia an Norzh.
Ottavio Farnese (1598-1643)
Ottavio Farnese (Parma, 1598-1643 Parma) a oa mab bastard da Ranuccio Iañ Farnese ( 1569-1622) dug Parma ha Piacenza ha d'e serc'h Briseide Ceretoli, merc'h d'ur c'horonal, Ottavio Ceretoli e anv. Ur c'hoar vastard en doa ivez, Isabella.
Daou vloaz goude e c'hanedigezh, en 1600, e timezas Ranuccio da Margherita Aldobrandini, merc'h-vihan d'ar pab Klemañs VIII. Da gentañ ne voe bugel ebet, sede ma kavas furoc'h Ranuccio anavezout Ottavio e 1605 evel pennhêr dezhañ ha danvez-dug.
Adalek 1607 betek 1620 e voe Ottavio aotrou Borgo San Donnino, Fiorenzuola, Val di Nure, Leonessa, Cittaducale, Montereale, Penne, Campli, Ortona, Altamura, Castellamare ha Roccaguglielma.
E 1610 e c'hanas gwreg Ranuccio ur mab, Alessandro, a oa bouzar ha ne c'halle ket ren. E 1612 e c'hanas ur mab all Odoardo, ha goude div verc'h hag ur mab c'hoazh. Goude dek vloaz a briedelezh en devoa Ranuccio bugale hervez al lezenn, setu ma anavezas Odoardo neuze evel pennhêr e-lec'h Ottavio. Kement-se a lakaas droug da sevel en Ottavio.
Ottavio, droug ennañ dre ma oa bet dibennet, a aozas un irienn a-enep e dad, hogen c'hwitet e voe. Tapet e voe, tennet e vadoù digantañ, ha bac'het gant e dad e 1621 en Parma.
Mervel a reas goude tremen ur bloaz warn-ugent er vac'h, marteze diwar ar vosenn.
Katzbalger
Ar c'hatzbalger (br: Emgann-kizhier) zo ur c'hleze berr implijet gant al Landsknechted. An anv a zeu eus an doare ma veze implijet an arm: pa groge un emgann krog-ha-krog etre al landsknecht hag un enebour e kreske ar feulster etrezo o-daou, an armoù skañv ha bihan a veze tennet eus ar c'houhin hag an taolioù a yae da vezañ feuls ha didruez. An emgannoù-se a lakae soñjal en emgannoù kizhier, e alamaneg: Balgerei von Katzen.
Minervina
Minervina a oa pried (pe serc'h, gouez da lod) d'an impalaer roman Constantinus Iañ, a zimezas dezhi e 303.
Bugale
Ur mab n'o doe ken, Crispus e anv.
Huila (departamant)
thumb|Lec'hiadur Huila e Kolombia Huila  zo un departamant eus Kolombia. Neiva eo ar gêr-benn.
Minervina
Bugale
Pa fellas da Gonstantinus kreñvaat e liammoù gant Tretrarked all an impalaeriezh e 307 e kasas Minervina kuit da zimeziñ da Fausta Flavia Maxima (289-326), merc'h d'an Augustus Maximianus, ha bugale o doe ivez.
Wavrechain-sous-Faulx
Wavrechain-sous-Faulx a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Minervina
Martezeadennoù
Hervez istorourien zo ne c'halle ket Minervina bezañ pried da Gonstantinus, rak da neuze e bije bet ret torriñ an dimeziñ evit dimeziñ da Fausta, un urzh skrivet a vije bet, ha n'eus anv ebet a gement-se e skridoù an amzer. Setu ma soñj da lod eta ne oant ket dimezet.
Gallout a rafe Minervina bezañ marvet a-raok 307: n'en devoa ket ezhomm un impalaer intañv da zizimeziñ neuze. Savet e voe Crispus gant e dad e Galia, ha kement-se a vefe arguzenn a-walc'h da vont a-du gant ar re a gred en un eured gant Minervina. Skoliet e voe gant Lactantius, brudetañ kelenner kristen e amzer, da vihanañ adalek 317.
Huned
An Huned a oa ur boblad eus Azia ar C'hreiz, marc'hegerien anezho, hag a veve en ur mod kantreat. Arvar zo a-zivout o orin daoust ma vez resisoc'h-resisañ dre zielfennañ an TDN hag implijout ar benvegoù skiantel a-vremañ.
Rapier
Ur Rapier (spagnoleg: espada ropera "kleze lez") zo ur c'hleze skañv krouet adal ar 16vet kantved. Warlerc'h an 18vet kantved e veze graet "Rapier" eus ar c'hlezier togn implijet evit pleustriñ hep bout bloñset.
E berzhioù mat eo e skañvded hag e zornell kreñvaet. Savet e voe gant ar Spagnoled hag a glaske un doare da vezañ efedus ha kran war un dro.
Dallara
Dallara Automobili a zo ur saver kirri italianat a sav kirri evit ar redadegoù. Krouet e oa bet e 1972 e-kichen Parma gant Giampaolo Dallara. Savet en deus Dallara kirri evit skipailhoù Formulenn 3, Formulenn 3000 ha memes Formulenn 1, hag ivez e kirri-Sport. Sevel a ra bremañ Dallara kirri evit kevezadeg IndyCar Series, GP2 Series, World Series by Renault ha Formulenn 3.
Marvailhou Kerne
Marvailhou Kerne zo un dastumad 14 kontadenn gant Ivon Krog e 1910.
Adembannadurioù
Adembannet e voe an darn vuiañ anezho e 1924 evel Eur Zac'had Marvailhou, war-bouez an teir c'hontadenn-mañ:
Magdalena (departamant)
thumb|Lec'hiadur Magdalena e Kolombia Magdalena zo un departamant eus Kolombia, e hanternoz ar vro. Santa Marta eo ar gêr-benn.
Gracula religiosa
Gracula religiosa a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Sturnidae.
Boued
Hollzebrer eo ha bevañ a ra diwar amprevaned, frouezh ha sun-bleuñv peurvuiañ.
Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ en Azia ar Gevred hag ar Su :
Mícheál Ó Máirtín
Mícheál Ó Máirtín en iwerzhoneg, Micheál Martin e saozneg, zo ur politikour eus Iwerzhon, ganet d'ar a viz Eost 1960 e Korkig.
Dilennet e voe kannad en Dáil Éireann, kambr izel ar vro. Anvet e voe da ministr an Deskadurezh e 1997 e-barzh gouarnamant Bertie Ahern e 1997. Dont a reas da vezañ ministr ar Yec'hed e 2000 ha ministr an Embregerezhioù e 2004. E 2008 e voe anvet da ministr an Aferioù Estren gant ar c'hentañ ministr nevez Brian Cowen
Penn ar strollad Fianna Fáil eo abaoe 2011. Deuet e voe da vezañ Taoiseach Republik Iwerzhon etre an 20 a viz Gouere 2020 hag an 17 a viz Kerzu 2022. Un emglev a oa bet skoulmet etre Fianna Fáil ha Fine Gael, strollad Leo Varadkar hag a gemeras e blas evel penn ar gouarnamant. Dont a reas Micheál Martin da vezañ bes-kentañ ministr, ministr an Aferioù estren ha ministr an Difenn er gouarnamant nevez.
Cella Dati
Cella Dati   a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Maria Giuseppina di Savoia
Maria Jozefina Savoia, pe Maria Giuseppina di Savoia en italianeg, anavezet e galleg evel Marie-Joséphine de Savoie (1753-1810), a oa merc'h da Vittorio Amedeo III di Savoia ha da Maria Antonietta di Borbone-Spagna.
Dimeziñ
Dimezet e voe da Loeiz-Stanislas, Kont Provañs, a oa da vezañ ar roue gall Loeiz XVIII. E lez Versailhez e veze graet goap outi ha fae warni dra ma ne oa ket eus ar re goantañ.
Bugel ebet n'he doe. Karantez he buhez e voe he lennerez, an itron Marguerite de Gourbillon. En 1791 e tivrojont da Alamagn, hag e veajjont dre Europa, goude tec'hel rak an Dispac'h gall, en Alamagn hag Europa ar Reter.
He marv
Mervel a reas e 1810, e Hartwell House, e Hartwell, e Buckinghamshire e Bro-Saoz, pemp bloaz eta a-raok na voe roet ar gurunenn d'he fried e 1814.
Levi (mab Jakob)
Levi (לֵּוִי en hebraeg) a oa, hervez Levr ar C'heneliezh (Gen 29:34), trede mab Jakob hag e wreg Lea ha diazezer Meuriad Levi (al Levidi), unan eus daouzek meuriad Israel (Er 1:2).
E Levre ar C'heneliezh, Levi, gant e vreur Simeon, a lazhas holl dud kêr Shec'hem abalamour ma oa bet gwallet e c'hoar Dinah gant priñs ar gêr-se.
Pa voe rannet Kanaan ne voe roet douar ebet da Levi, met ur garg relijiel. Moizez hag Aaron a oa izili eus meuriad Levi.
Bronneg mor
Ar bronneged mor pe morvronneged zo loened bronnek a vev er morioù dreist-holl hag a gav o boued er morioù. Mont a reont d'ober un hollad 120 spesad ; en o zouez emañ ar morviled (balumed, delfined, morhoc'hed), ar Sirenia (dugonged hag ejened-mor), ar reuniged (morleoned, otaried, koleoù-mor), ha spesadoù dourgon hag a vev er mor.
E-touez al loened-se emañ ar balumed, brasañ bronneged an douar. Lod eus ar bronneged mor ne vevont nemet en dour evel ar morviled, tra ma c'hall lod all tremen ul lodenn eus o buhez war an douar, evel ar reuniged pe an dourgon mor.
Dugelezh-veur Baden
Dugelezh-veur Baden (Großherzogtum Baden en alamaneg) a oa un dugelezh-veur en Alamagn en, krouet gant Napoleon.
Istor
Krouet e voe e 1803-1806 pa voe divodet an Impalaeriezh Santel Roman alaman. Sinet e voe Feur-emglev Pariz d'an 12 a viz Gouhere gant priñs-dilenner Baden, Karl Friedrich von Baden, ha savet Kengevredad ar Roen. Roet e voe dezhañ an titl a "zug-meur", ha ret dezhañ reiñ 8 000 gwaz da soudardiñ gant Napoleon.
Dizalc'h e chomas betek 1871, pa'z eas e-barzh an Impalaeriezh Alaman. Un dugelezh-veur e oa c'hoazh, betek dibenn ar Brezel-bed Kentañ e 1918.
Goude 1918
Neuze e teuas da vezañ ur republik, Republik Baden, e-barzh Republik Weimar, nevez-savet.
Skourjezañ Jezuz (Piero della Francesca)
Skourjezañ Jezuz pe Flagellazione di Cristo (en italianeg) zo un daolenn gant Piero della Francesca graet entre 1444 ha 1478, livet gant tempera war goad pupli, miret er Galleria Nazionale delle Marche, en Urbino, er rannvro Marche en Italia.
Istor
Urzhiet e oa bet an daolenn gant ar c'hardinal Bessario, a c'hoantae kas an oberenn da Federico da Montefeltro, dug Urbino, evit c'hoari warnañ da gas ur groaziadeg enep an Durked.
Claidheamh-mòr
Claidheamh-mòr (ger skosek a dalva "kleze meur", skrivet e vez "Claymore" peurliesañ e yezhoù all) a reer eus ur seurt kleze hir skosat eus fin ar Grennamzer. E stumm zo anavezet gant e zornell a zo div vazh stouet dezhañ ha dafaret gant pennoù e peder ranngelc'h. Implijet e oa bet etre ar XV vet  hag ar.
Goude Akta Unaniezh 1707, pa veze ar Skosiz hag ar Saozon tolpet er memes rejimantoù e veze gwelet ar c'hleze-meur evel ur merkad diforc'h gant an ofiserien skosat diouzh ar re saoz a veze tanavoc'h o c'hleze. Claidheamh-mòr zo un arouez a nerzh hag a gadarnded liammet ouzh ar vuhez e giz an Uheldirioù.
Troiad-vrezel Rosas en Dezerzh
Troiad-vrezel Rosas en Dezerzh zo un droiad kaset gant arme Arc'hantina e 1833 ha deroù 1834, renet gant Juan Manuel de Rosas, bet gouarnour, en amzer ma oa Juan Ramón Balcarce e penn proviñs Buenos Aires, a-enep an henvroiz, pampas, ranqueles, tehuelches ha mapuches, a oa o chom en douaroù anvet pampas hag en hanternoz Patagonia.
Meur a bal a oa d'an droiad vrezel, met liammet e oant : lakaat henvroiz an Dezerzh dindan galloud pennoù ar broviñs; lakaat fin da argadoù an Amerindianed war an Europeaned, dieubiñ ar brizonidi wenn, gounit douaroù evit diorren al labour-douar hag ar sevel chatal, diazezañ galloud ar broviñs war an douaroù.
Pobloù an Dezerzh
E deroù troiad-vrezel Rosas d'an Dezerzh e vrasjeded poblañs ha niver ar vrezelourien evel-henn:
Klemm
Klemm eo ar pezh a ra an den pa lavar en devez poan, pe ez eus bet graet droug dezhañ, pe gaou outañ.
Goude e tegouezh ar c'hlemm diral ul lez-varn ha divizet e vez gant ar varnerien degemer pe disteurel ar c'hlemm, muzuliañ an droug pe ar gaou, ha lavarout peseurt kastiz a vo roet d'an hini zo bet kavet kablus.
Klemm ha lezenn
Hervez al lezenn c'hall e c'haller klemm
Bubulcus
Bubulcus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1855 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
Spesadoù
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Gliciphila
a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1837 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : Gliciphila melanops, daou isspesad (Gliciphila melanops chelidonia ha G. m. melanops) dezhañ.
Plocepasser
Plocepasser a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1836 gant al loenoniour skosat Andrew Smith (1797-1872).
Clipperton
Enez Clipperton, Île de la Passion hec'h anv kentañ e galleg, eo ar bihanañ tiriad tramor e dalc'h ar Republik C'hall er Meurvor Habask.
Plocepasser
Rummatadur
Renket e veze er c'herentiad Passeridae kent.
Clipperton
Un atoll eo, an hini digenvesañ er bed war a lavarer. Emañ 1 081 km a-vaez da Stad Michoacán, e Mec'hiko, ha 1 280 km pell diouzhAcapulco. An tostañ douaroù dezhi eo Enez Socorro en enezeg Revillagigedo en hanternoz. An tostañ douar gall eo Nuku Hiva, en Inizi Markiz, 4 018 km er mervent. Pelloc'h avat emañ Hawaii : 4 930 km alehont.
Pan eo bihan-bihan gorread an atoll (1,7 km² a zouaroù divor) ez eo bras-divent an takad armerzhel miret a zo en-dro dezhañ : 435 612 km². Meret eo an tiriad-se war-eeun gant Ministrerezh an Douaroù Tramor ar Republik C'hall.
Lise he disheolier
Lise he disheolier zo un eoullivadur war lien, 184 x 115 cm, graet e 1867 gant al livour gall Pierre-Auguste Renoir, ha miret er Folkwang Museum en Essen.
Lise Tréhot eo ar vaouez poltredet, amañ e Fontainebleau.
Saint-André
Saint-André zo un anv-lec'h gallek.
Botaurus
Botaurus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ bongorzed, krouet e 1819 gant ar skiantour saoz James Francis Stephens (1792-1852).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
Chieve
Chieve  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Breil
Breil zo un anv-lec'h gallek e meur a vro, deuet da vezañ un anv-tiegezh. Un anv-tiegezh alamanek eo ivez.
Etrekumuniezhioù Il-ha-Gwilen
Setu roll an etrekumuniezhioù en Il-ha-Gwilen, e Breizh.
Etrekumuniezhioù a-vremañ
D'ar 1 a viz Genver 2019 ez eus, en departamant:
Fontenay
Fontenay zo un anv-lec'h gallek hag un anv-tiegezh.
Cicognolo
Cicognolo   a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Kunsthalle Bremen
thumb|right|300px|Kunsthalle Bremen Kunsthalle Bremen a zo ur mirdioù arzoù-kaer e Bremen, en Alamagn. Meret eo gant Kunstverein Bremen, krouet e 1849, ha kresket e 1902 (tisavour : Eduard Gildemeister). 6000 ezel a zo ennañ. Kresket eo bet an niver a oberennoù a zo er mirdi a-drugarez da vadoberourien. Etre 1899 ha 1906 e voe kresket ar mirdi. Kempennet eo bet ar mirdi etre 1996 ha 1998, ha savet ez eus bet salioù nevez da lakaat oberennoù arzel a vremañ war ziskouez. thumb|right|Ar parkad roz-aer, [[Vincent van Gogh]] thumb|250px|Russisches Ballett (I), [[August Macke]]
Monte Tanarello
Ar Monte Tanarello (Tanarel e galleg) zo ur menez 2 094 m uhelder en Alpoù Ligur en Italia.
Menton
Menton zo ur gumun c'hall en departamant Alpes-Maritimes, war aod ar Mor Kreizdouar, etre kumun Roquebrune-Cap-Martin hag an harzoù etre Bro-C'hall hag Italia. 28 848 a annezidi a oa e 2009.
Istor
En amzer dremenet e oa bet e Republik Genova, e Priñselezh Monaco hag e Rouantelezh Sardigna, a-raok bezañ staget ouzh Bro-C'hall evel ar peurrest eus Kontelezh Nisa.
Pseudonigrita
Pseudonigrita a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1903 gant al loenoniour alaman Anton Reichenow (1847-1941).
O c'havout a reer holl en Afrika, tri (3) isspesad dezhe en holl.
Rummatadur
Renket e veze er c'herentiad Passeridae kent.
Quintano
Quintano  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Rivolta d'Adda
Rivolta d'Adda  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Neuvilly
Neuvilly a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Bezioù ar C'hommonwealth en astenn bered ar gumun: Neuvilly Communal Cemetery Extension
Marvet int e miz Here hag e miz Du 1918 e-pad ar Brezel-bed kentañ. Un darn vat anezhe a oa eus ar 17 Rannlu eus ar Rouantelezh-Unanet, ha kalz anezhe eus an 12 rejimant eus Manchester. An div vered all bet digoret er gumun a voe dilec'hiet e Montay goude dibenn ar brezel, bezioù Neuvilly British Cemetery No. 2 a voe kaset da Selridge British Cemetery ha re Neuvilly British Cemetery No. 1 da Montay-Neuvilly Road Cemetery .
Entomyzon
a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1825 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezho == N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : Entomyzon cyanotis, tri isspesad (Entomyzon cyanotis albipennis, E. c. cyanotis ha griseigularis) dezhañ.
Annezva
Kavout a reer ar genad e norzh, reter Aostralia ha su-kreiz Ginea Nevez.
Christina Mirabilis
Christina Mirabiis (c. 1150 - ) a oa ur gevrinadez kristen bet ganet e Brustem, nepell diouzh Sint-Truiden e Kontelezh Loon, Priñselezh Liège (en Izelvroioù hiziv). Da santez e voe lakaet en he bro e-kerzh he buhez, hag enoret e voe e-pad kantvedoù goude he marv evel m'en diskouez ar meneg anezhi e Legenda aurea Jacobus de Voragine (c. 1230-1298), e deiziadur Fasti Mariani e 1630 hag el levr Lives of the Saints gant Alban Butler, embannet e 1756-59.
Brudet e voe adalek 1171, pa oa 21 bloaz, abalamour ma savas a-ziwar he arched e-kerzh he oferenn gañv en iliz Sint-Truiden. D'an oad a 74 vloaz e varvas da vat ha da viken.
E miz Gouere 1924 e prezegas an islamoniour Louis Massignon (1883-1962) e Belgia a-zivout Christina Mirabilis. Hiziv c'hoazh e vez sellet a-dost ouzh deskrivadurioù ar burzhudoù a lakaer war he anv, hag ouzh he feiz iskis.
Biskoazh n'eo bet santelezhet gant an Iliz katolik roman.
Buhez
Trede merc'h un tiegezh kouerien gristen e oa Christina ; pa voe emzivadez da 15 vloaz ez eas da vaesaerez.
Nebeut goude he 20 bloaz e kouezhas e droukfell : yudal a reas ha kouezhañ war al leur ma chomas reut, he daoulagad disgwennet hag aet he anaoudegezh diganti, kent krenañ en ur zantañ he zeod ; goude-se e tistegnas he c'horf hag e teuas eon ouzh he divuzell. Ker spouronus e voe ar barrad ma kredas d'an dud e oa marv ar vaouez yaouank. Obidoù a voe aozet, lakaet an hini varv war ziskouez en he arched en iliz-parrez evel ma oa ar c'hiz, ha lidet an oferenn gañv. E-kerzh kan an Agnus Dei avat e savas Christina a-ziwar he arched hag e pignas betek bolz an iliz ; pa voe gourc'hemennet dezhi gant ar beleg diskenn e sentas hag e leurias war an aoter, ma tisklêrias bout bet en ifern, er purgator hag er baradoz ma oa bet urzhiet dezhi distreiñ d'an Douar da bediñ evit eneoù ar purgator.
Adal neuze e c'hoarvezas darvoudennoù iskis an iskisañ en he buhez, a voe dastumet gant an doueoniour Thomas de Cantimpré (1201-1272) diwar danevelloù testoù ha gant ar c'hardinal Jacques de Vitry (1160-1240), en devoa kejet meur a wech ouzh Christina. Diskouez a reas honnezh soñjoù abafus koulz ha barregezhioù dibar. Ne oa ket evit gouzañv c'hwezh an dud all abalamour ma c'helle santout o fec'hedoù, emezi, setu e pigne er gwez ha war savadurioù pe e kuzhe en armili ha fornioù evit mirout a gejañ outo ; dibradañ zoken a rae a-wechoù. En dienez duañ e tibabas bevañ, zoken hervez arouezioù-barn an, pa gouske war reier, gwisket e truilhoù, o c'houlenn an aluzen hag o tebriñ forzh petra a c'helle tapout. Gouest e oa d'en em ruilhal en tan hep bout devet an disterañ, d'en em vac'hañ e fornioù gor ma yude e-pad eurvezhioù gant ar boan kent mont er-maez dibistig, da chom devezhioù-pad er goañv e dourioù sklas ar Meuse en ur bediñ da c'houlenn trugarez an doue ha d'en em deurel en ur wazh-dour dindan elvennoù ur vilin o treiñ hep na vije bloñset he c'horf pe torret he eskern ; kalz amzer a dremene e bezioù ivez, ha chas a rede war he lerc'h d'he dantañ. Diskouez goursavioù a rae alies, ma lavare ambroug eneoù an dud nevez-marvet betek ar purgator, ha reoù ar purgator d'ar baradoz.
Liesdoare e voe soñjoù an dud diwar he fenn, pa grede da lod e oa anezhi ur santez dibabet gant Doue hag a ziskoueze dre he oberoù hag he foanioù ar pezh a c'houzañve an eneoù er purgator ; lod all a lavaras e oa-hi satanazet, pa soñje da lod all c'hoazh e oa ur sodez anezhi ha mat pell zo. Goude marv ar gevrinadez e tisklêrias priolez kouent Santa Katarina e sente Christina ouzh kement urzh a veze roet dezhi daoust d'he oberoù ha komzoù dreistordinal. Tremen tri c'hantved diwezhatoc'h e skrivas ar c'hardinal Roberto Bellarmino (1542-1621) e c'helled fiziout e testeni Thomas de Cantimpré, pa oa un den sirius anezhañ ha peogwir e oa bet kadarnaet an darvoudoù gant Jacques de Vitry. A-glev hag a-wel d'an dud e komze hag e rae Christina. An holl o deus he gwelet o chom en tan hep bout devet hag o vout gloazet hep na chomje he goulioù warni pelloc'h eget ur pennadig.
E 1224, d'an oad a 74 vloaz, e varvas Christina Mirabilis e Sint-Truiden.
Hêrezh
Abred en he buhez e voe santelezhet Christina gant tud he farrez. Anzavet e voe he santelezh gant meur a eskob er hag en, a erbedas ma vije miret he relegoù. Biskoazh avat ne voe anavezet en un doare ofisiel gant ar Vatikan, daoust d'an azeul a vez gouestlet dezhi e proviñs Limbrug. Goulennet e vez diganti erbediñ evit ar vilinerien hag an dud nammet o spered ; pelloc'h e voe astennet an azeul d'ar micherioù a ra war-dro kleñvedoù ar spered.
Montay
Montay a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Bezioù milourel ha beredoù ar C'hommonwealth
Marvet int e mizioù Here ha Du 1918 e dibenn ar Brezel-bed kentañ. Digoret e voe ar vered gant an 38 Rannlu (Kembre) hag an 2 Rejimant Argyll and Sutherland Highlanders (Skos). Marvet int e miz Here 1918 e-pad ar Brezel-bed kentañ. Marvet int e mizioù Here ha Du 1918 e dibenn ar Brezel-bed kentañ. Digoret e voe ar vered d'an 26 ha d'ar 27 a viz Here gant an 23 Brigadenn (Royal Artillery) eus ar Rouantelezh-Unanet. Da gentañ e oa 111 bez enni, dreist-holl eus 38 Rannlu (Kembre) hag an 33 Rannlu hag ar 6 Rejimant Dorset''. Goude an arsav-brezel eus an 11 a viz Du 1918 e voe degaset enni eus an tachennoù emgann hag eus beredoù bihan. Marvet int e mizioù Here ha Du 1918 e dibenn ar Brezel-bed kentañ. Digoret e voe ar vered d'an 28 ha d'an 29 a viz Here gant an 33 Rannlu eus ar Rouantelezh-Unanet. 60 bez a voe enni da gentañ, an darn vrasañ anezhe eus milourion eus ar 6th pe 12th Lancashire Fusiliers (Bro-Saoz) pe ar 2nd Argyll and Sutherland Highlanders (Skos). Goude an arsav-brezel eus an 11 a viz Du 1918 e voe degaset enni bezioù ar vered Neuvilly British Cemetery No. 2, bet digoret gant ar 17 Rannlu eus ar Rouantelezh-Unanet d'ar 1añ a viz Du 1918, lec'h ma voe bet douaret 11 soudard eus ar Glasgow Highlanders (9th H.L.I.), 55 eus ar Yorkshire Service Battalions, soudarded all eus ar Rouantelezh-Unanet ha 49 frizoniad alaman .
Emdroadur ar boblañs 1793-2007
• Andonioù : Cassini hag EBSSA
Gweledigezh eus ar Werc'hez Vari
Bez’ ez eo ur weledigezh eus ar Werc'hez Vari (a vez graet anezhi ivez ur mariafaniez) ur gweled eus Mari, mamm Jezuz.
Hervez kredennoù ar gatoliked, ez eo stank ar gweledigezhioù eus ar Werc'hez, met n’eus bet diskleriet anezho gant an Iliz katolik nemet seitek, betek-henn :
Cecilia Gonzaga
Cecilia Gonzaga zo anv meur a briñsez eus an Tiegezh Gonzaga.
Job Seite
Job Seite pe Jozef Seite, bet ganet d'an 18 a viz Eost 1919 e Kleder (Penn-ar-Bed, Breizh) hag aet da Anaon d'ar 25 a viz Mae 1985, a oa ur beleg breizhat hag ur c’helenner. Breur Visant Seite e oa.
Buhez
Beleget e voe d'an 18 a viz Mezheven 1944 e Lesneven. Goude-se e voe anvet da gelenner matematik e Skol-an-Aod, e Gwiseni. Eno e savas ur bagad sonerien. Iz-rener ar skol e voe e 1961.
Aluzenner ar Bleun-Brug Bro-Leon
E penn-kentañ bloazioù 1950 e voe anvet Job Seite da aluzenner Bleun-Brug Bro-Leon. Labourat a reas dreist-holl evit Gouelioù ar Bleun-Brug, ha devezhioù-studi ar Bleun-Brug e-pad an hañv.
Sekretour Kenvreuriez ar Brezoneg
Labourat a reas Job Seite da sikour an Aotrou 'n Eskob Visant Fave, eskob skoazeller Kemper ha Leon, ha rener « Kenvreuriez ar Brezoneg », evit troidigezh hag embannadur brezhonek al Levr-oferenn goude sened-meur Vatikan II. Job Seite e voe ar sekretour karget da sevel roll an troidigezhioù ha d'o embann e kaieroù bras, anvet «Kaierou Kenvreuriez ar Brezoneg », a veze embannet bep tri miz e Gwiseni. Rener ar c'haierou e voe ivez eus 1971 da 1979 (nn. 15 da 50), goude marv Pêr-Yann Nedelec e 1971.
Cumignano sul Naviglio
Cumignano sul Naviglio  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Wasnes-au-Bac
Wasnes-au-Bac a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Siddhartha Gautama
Siddhartha Gautama (सिद्धार्थ गौतम e sañskriteg) a voe ur mestr speredel, un doare pastor en hanternoz Indez, er c’hwec’hvet kantved kent J.K. Eñ eo diazezour ar gredenn anvet boudaegezh. Daoust ma vez graet Bouda (Bouddha, an hini dihunet, an hini sklêrijennet) eus meur a zen all gant feizidi ar voudaegezh, e seller ouzh Siddhartha evel ar Bouda pennañ (Sammāsambuddha) hag alies ez eo diwar e benn e komzer pa lavarer ar Bouda. Krediñ a reer e oa o vevañ etre 563 kent J.K. ha 483 kent J.K.
Hervez ar gredenn e voe ganet e Lumbini, zo e Nepal hiziv. Mab e oa d’ur roue anvet Śuddhodana. Diouganet e voe e teuje ar bugel nevez-ganet da vezañ ur roue bras pe ur sant ken bras all. Pa oa 16 vloaz e timezas gant Yaśodharā hag ur mab o devoe, Rahula. Siddhartha a dremenas 29 bloaz e lez rouantelezh Kapilavastu, zo bremañ e Nepal.
Kontañ a reer e rae tad Siddhartha diouzh e wellañ evit m’en defe e vab kement tra en doa ezhomm pe c’hoant da gaout hag evit ma n’en em gavfe ket gant traoù poanius pe gant tud o c’houzañv. Daoust da se en em gavas Siddhartha un deiz dirak un den kozh ; goude se en em gavas gant un den klañv, gant ur c’horf marv o vreinañ ha gant ur manac’h o yunañ. Neuze e komprenas ne oa ket ar madoù hag ar binvidigezh palioù nemeto ar vuhez. Kuitaat a reas al lez, dilezel e wreg hag e vugel da vont da glask e vara ha da ren buhez ur penedour e Rajagaha (e Bihar hiziv). Heuliañ a rae kelennadurezh mistri speredel a ginnigas dezhañ kemer o lerc’h, met nac’h a rae bep taol rak kavout a rae dezhañ n’en doa ket tizhet ul live uhel a-walc’h c’hoazh.
Siddhartha ha pemp diskibl dezhañ a gasas an emgastiz pelloc’h c’hoazh hag en em lakaas da yunañ. Goude dont da vezañ gwan-kenañ ha prest da vervel, a lavarer, ez asantas kemer ur bannig laezh hag un tammig riz digant ur plac’h yaouank anvet Sujata, hag azezañ a reas e skeud ur wezenn-figez (Ficus religiosa) e Bodh Gaya (e stad Bihar ivez). Eno e kavas ar “sklêrijenn”, ha kompren perak e c’houzañv mab-den ha penaos en em wareziñ diouzh ar boan.
Mont a reas da Sarnath e-kichen Varanasi, hag eno e reas e brezegenn gentañ. Kreskiñ a reas niver e ziskibled buan, hag e-pad 45 bloaz e voe o vont hag o tont e hanternoz Indez da brezeg e gelennadurezh. Sevel a reas ur vreuriezh kentañ, ur Sangha, ur gumuniezh menec'h ha leanezed. E-touez e ziskibled anavezetañ emañ Sariputta, Mahamoggallana, Mahakasyapa, Ananda hag Anuruddha. Pa voe 80 vloaz ez embannas Siddartha e oa o vont d’ar Parinirvana, ur stad divarv ma kuitafe e gorf. Mervel a reas e Kuśināra (Kushinagar hiziv e stad Uttar Pradesh), en ur lavarout d’e ziskibled chom hep heuliañ rener ebet met klask heuliañ e gelennadurezh, an dharma.
Duged Parma
Bourboned Spagn, 1731-1735
Goude marv Antonio Farnese, hag eñ divugel ha dibennhêr, ez eas kurunenn an duged, gant Roue Spagn, Carlos III, eus skourr Bourboned Spagn, ur mab da Elisabetta Farnese, hervez Feuremglev an Aia (1720)
La Caillère-Saint-Hilaire
La Caillère-Saint-Hilaire a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
Oddantonio II da Montefeltro
Oddantonio II da Montefeltro (1428 – Urbino, 22 a viz Gouhere 1444) a oa kont Urbino, deuet da vout kentañ dug Urbino, ha condottiero italian er. Ren a reas war-lerc'h e dad Guidantonio da Montefeltro, a oa kont Urbino.
Duged Parma
Bourboned Parma, 1847-1859
Ar re-mañ ne renjont ket e Guastalla ken, deroet da Modena en eskemm ouzh Lunigiana.
Oddantonio II da Montefeltro
E vuhez
Mab e oa da Guidantonio da Montefeltro, a oa vikel ar pab ha kont Urbino, ha d'e eil pried Caterina Colonna, ur verc'h da Lorenzo Colonna, kont Alba. Hantervreur e oa da Federico da Montefeltro. N'ouzer ket penaos e oa an darempredoù etre an daou vreur : koshoc'h e oa Federico, c'hwec'h vloaz e oa war e vreur, hogen izeloc'h e renk dre ma oa ganet bastard.
Corte de' Frati
Corte de' Frati  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Oddantonio II da Montefeltro
E vuhez
Fontañ a reas arc'hant e zugelezhig gant e vuhez diroll, ha festoù hag a bade betek pemzektez, ken na veze ret kreskiñ an tailhoù, un dra ha ne blije ket nemeur d'an dud tailhet. Darempredoù mat a seblantekaout gant an tiegezh Malatesta a zalc'he Rimini.
Mervel a reas da 16 vloaz, e 1444. En noz eus an 21 d'an 22 a viz Gouhere, e teuas a-benn Serafino Serafini, ur medisin anezhañ, da vont tre er palez an dug Oddantonio, ha betek e gambr, hag iriennerien all gantañ d'e heul. Ganto e voe drouklazhet an dug hag e guzulerien, Manfredo dei Pio da Carpi ha Tommaso di Guido dell'Agnello. Lakaet e voe an droullazh war gont gwazed eus ar vro hag a oa bet doganet gant an dug.
Loch Cuan
250px|thumb|Loch Cuan - Strangford Lough Loch Cuan a reer en iwerzhoneg (ha Strangford Lough e saozneg) eus ur vorlenn, e Hanternoz Iwerzhon. Emañ er gevred da gêr Béal Feirste ha dispartiet eo diouzh ar mor gant ledenez an Aird. 150 km² eo he gorread
Lagoa Santa
Lagoa Santa zo anv div gumun e Brazil.
Lago Santo
Lago Santo zo anv meur a lenn en Italia.
Hag ivez
Rhiwabon
Rhiwabon (Ruabon e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Wrecsam, e biz Kembre. Dont a ra an anv "Rhiwabon" eus "Rhiw Fabon", savet gant "rhiw" (run, torgenn) ha "Mabon", ur sant kembreat enoret en iliz-parrez gwechall.
E 2011 e oa poblet gant 4,274 a dud, ha 541 anezho (13,2%) a oa kembraegerien.
Cecilia Gonzaga (1426 - 1451)
thumb|Medalia Ceciliei Gonzaga (kein) : Inocența și Unicornul, în peisaj nocturn gant [[Pisanello e 1447 ; sinet OPVS PISAN I•PICT ORIS•M CCCC XLVII Cecilia Gonzaga (1426-1451) a oa merc'h da Gianfrancesco Iañ Gonzaga, kentañ markiz Mantova ha da Paola Malatesta.
Dovera
Dovera   a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Le Brun
Le Brun, Lebrun zo un anv-tiegezh gallek a gaver e meur a vro, stank e furm e daou c'her kostez Kemper (ar Brun). Ar skrivadur LeBrun a gaver er Stadoù-Unanet.
John Gerrard Keulemans
John Gerrard Keulemans, bet ganet Johannes Gerardus Keulemans d'an 8 a viz Mezheven 1842 e Rotterdam (Rouantelezh an Izelvroioù) hag aet da Anaon d'an 9 a viz Meurzh 1912 en Ilford (Bro-Saoz), a oa ul livour hag ur skeudennaouer izelvroat.
Brudet-mat eo en abeg d'e vaendresadurioù war al laboused.
Breil-sur-Roya
Breglio pe  Breglio sul Roia (en italianeg), pe Brelh de Ròia e provañseg pe okitaneg,Breil-sur-Roya e galleg,  zo ur gumun c'hall en Alpes-Maritimes,  e saonenn ar stêr Roia. 61 km eus Nisa ha 34 km eus Menton,  24 km eus Ventimiglia ha 39 km eus skilec'h Limone Piemonte. 2.267 a dud zo enni o chom.
Credera Rubbiano
Credera Rubbiano  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Kunsthalle Bern
thumb|right|300px|Kunsthalle Bern
Kunsthalle Bern a zo ur mirdi arzoù e Helvetiaplatz e Berne, Suis. Savet eo bet e 1917–1918 gant Kevredigezh Kunsthalle Bern ha digoret d'ar 5 a viz Here 1918. Ennañ e kinniger diskouezadegoù arzoù a vremañ. Brudet eo er bed a-bezh peogwir e kaver ennañ oberennoù gant Paul Klee, Christo, Alberto Giacometti, Henry Moore, Jasper Johns, Sol LeWitt, Gregor Schneider, Bruce Nauman pe c'hoazh Daniel Buren.
Kunsthal Rotterdam
Kunsthal Rotterdam a zo ur mirdi e Rotterdam, en Izelvroioù. Digoret eo bet d'an 31 a viz Here 1992. Steuñv ar mirdi a zo bet savet gant an arkitektour Rem Koolhaas hag Yves Brunier. Ul lodenn eus Museumpark Rotterdam eo ar c'h/ Kunsthal. E Museumpark e kaver ivez Mirdi Boijmans Van Beuningen ha Skol-uhel arkitektouriezh an Izelvroioù (NAI).
Chomlec'h
KUnsthal Rotterdam Museumpark, Westzeedijk 341 3015 AA Rotterdam
Diwar-benn Efedoù Noazus ar Butun
Diwar-benn Efedoù Noazus ar Butun (О вреде табака, 1886) zo ur pezhig-c'hoari en un arvest gant Anton Tchec'hov (1860-1904). Kempennet e voe gant an oberour e 1902, daou vloaz a-raok e varv.
An istor
Nioukhin, un hanter-kant vloaz dezhañ, a rank ober ur brezegenn, war c'houlenn e wreg, diwar-benn gwallefedoù ar butun.
Eus butun ne gomz ket nemeur, eus e vuhez dindan lasoù e wreg e ra muioc'h. Abaoe tri bloaz ha tregont e rank plegañ dezhi, ha bremañ p'en deus un tamm frankiz e klemm diwar he fenn. Pan he gwel o tont e ra van d'echuiñ gant e gaoz hag e kuita ar sal.
Trelawnyd
Trelawnyd zo ur gêriadenn vihan e biz Kembre, e Sir y Fflint. Anvet e oa Newmarket e saozneg etre 1710 ha 1954. Emañ Trelawnyd en ur c'hornad torgennoù izel, etre Diserth ha Trelogan. En hanternoz emañ kêriadenn Gwaenysgor.
Rœulx
Rœulx a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Argadenn 2019 a-enep Rojava
[[Restr:Changing frontlines of the Turkish offensive in Rojava, 2019.gif|thumb|upright=2.4|Endroadur ar stourmoù e Norzh Siria e miz Here 2019:
{{Legend|#EFD807|Tiriadoù suj d'ar Gured}} {{Legend|#cae7c4|Tiriadoù suj da Durkia dre Armee Broadel Siria}} {{Legend|#ebc0b3|Tiriadoù suj d'ar gouarnamant sirian hag e harperien}} {{Legend|#DA70D6|Tiriadoù irakian}} ]] Argadenn 2019 a-enep Rojava, anvet Oberiadur mammenn ar peoc'h (Turkeg: Barış Pınarı Harekâtı) gant gouarnamant Turkia, zo un oberiadur-brezel kroget d'an 9 a viz Here 2019 gant Nerzhioù lu Turkia ha Lu Dieub Siria war douaroù melestradurezh emren Norzh ha Reter Siria, anvet Rojava. Difennet eo al lec'h gant Nerzhioù Demokratel Siria.
D'ar 6 a viz Here 2019, melestradurezh Trump a roe urzh da nerzhioù lu SUA kuitaat biz Siria. Eno e oa bet soudarded stadunanat o harpañ ar Gurded a-enep ar Stad Islamek. Un argadenn gant Turkia zo bet kroget d'an 9 a viz Here 2019 gant bombezadennoù gant Aerlu Turkia war kêriadennoù nepell diouzh an harzoù, evel Ras al-Ayn.
Hervez degemenner ar prezidant Recep Tayyip Erdoğan, an oberiadur a vefe graet evit "reizhañ demografiezh" norzh Siria. An oberiadur e-maez lezenn zo bet gwelet fall dre ar bed a-bezh.
Lago Santo (Terlago)
Al Lago Santo zo ul lenn en Italia,  e proviñs Trento, e kumun   Vallelaghi, e  frazione Monte Terlago.
Loch Deirgeirt
Loch Deirgeirt (Lough Derg e saozneg) zo ul lenn e-kreiz Iwerzhon. An eil lenn vrasañ eo e Republik Iwerzhon hag an trede lenn vrasañ en enez a-bezh, gant ur gorread a 118 km². Emañ er gwalarn da gêr Luimneach (Limerick), etre kontelezh Tiobrad Árann, kontelezh Gaillimh ha kontelezh An Clár. Tremen a ra An tSionainn, stêr vrasañ Iwerzhon, drezi.
Fausta Flavia Maxima
Flavia Máxima Fausta (Roma, 293- Roma, 327) zo ur briñsez roman, merc'h d'an impalaer Maximianus ha da Eutropia. En 307 e voe dimezet da Constantinus Iañ, a rankas neuze kuitaat Minervina. Gant an eured-se e klaske he zad mestroniañ an Detrarkiezh gant skoazell e vab-kaer.
Pa droas Maximianus a-enep Constantinus e 310 eo Fausta an hini a ziskulias an irienn hag a gasas he zad da goll. Daou vloaz goude e welas e Roma korf he breur Maxentius mac'hagnet gant he fried, goude e drec'hadenn en emgann Pont Milvius.
Alioù kontrol
Ger ebet n'haller lenn e skridoù istorourien an amzer. Lod hiriv a gred en avoultriezh, lod all en un irienn steuet gant ar mab.
Bugale
Mamm e voe Fausta da c'hwec'hbugel. Tri mab a voe imapalaerien:
Teir merc'h he doe ivez:
C'hoarigan
Diwar marv Fausta eo bet savet ar c'hoarigan Fausta, gant Gaetano Donizetti.
Battista Sforza
Battista Sforza (Pesaro, 1446 – Gubbio, 1472) a oa dugez Urbino. Merc'h e oa da Alessandro Sforza, aotrou Pesaro, ha da Costanza da Varano, e bried kentañ.
E 1460 e timezas da Federico da Montefeltro (1422-1482), dug Urbino.
He bugale
Seizh bugel he doe:
Gymnoris
Gymnoris a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1845 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
Rummatadur
Renket e veze ar pevar spesad er genad Petronia kent.
Cremosano
Cremosano  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Kunsthalle Basel
Kunsthalle Basel (digoret e 1872) a zo ur mirdi arzoù-kaer e Basel, e Suis. Abaoe m'eo bet digoret ez eus bet kinniget ennañ diskouezadegoù oberennoù rakward hag arz a vremañ. Ennañ e vez kinniget ivez prezegennoù, taolioù-kaer ha filmoù. Modernaet eo bet ar savadur e 2004 gant an arkitektourien Miller & Maranta hag abaoe e kaver ivez ennañ Mirdi suis an arkitektouriezh.
Marussia F1 Team
Ur skipailh redadegoù-kirri rusat eo Marussia F1 Team a red e kevezadeg 2013 ar Formulenn 1 gant Jules Bianchi ha Max Chilton. Adprenet e oa bet ar skipailh nevez Virgin Grand Prix savet e 2010 diwar Manor Motorsport evit sevel ar skipailh.
Crotta d'Adda
Crotta d'Adda  a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Yves-Marie Adeline
Yves-Marie Adeline, pe Yves-Marie Adeline Soret de Boisbrunet e anv leun, ganet d'ar 24 a viz Meurzh 1960 e Poitiers (Vienne), zo ur skrivagner, un istorour ha politikour roueelour gall. Dimezet eo gant Henriette de Bridiers ha tad da 8 bugel. Krouer an Alliance royale e oa bet e 2001 ha prezidant an aozadur roueelour betek 2008.
Trío La Rosa
An Trío La Rosa a oa ul laz kuban er bloavezhioù 1950. D'ur poent e voe La India de Oriente o kanañ gante.
La India
Linda Bell Viera Caballero (bet ganet d'an 9 a viz Meurzh 1969 e Rio Piedras, Puerto Rico), anavetoc'h evel La India ("An Indianez"), zo ur ganerez puertorikan, lesanvet ivez La Princesa de la Salsa. Kanañ a ra salsa, bolero, baladas, pop music, house music, dance music, reggaeton, bachata.
Kanton Gwidel
Kanton Gwidel a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 21 a viz C'hwevrer 2014, e departamant ar Mor-Bihan e Breizh.
Kerc'heiz-noz
Ar c'herc'heized-noz eo an evned hirc'harek a ya d'ober ar genadoù Nycticorax, Nyctanassa ha Gorsachius.
Romanengo
Romanengo   a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
Relijion yoruba
Abalamour d'ar sklaverezh e voe ezporzhiet ar relijion-se war ar c'hevandir amerikan e-lec'h m'he doa roet ganedigezh da sistemoù lec'hel sinkretel dindan meur a anv 'vel kandomble 'ba biz Brezil, umbanda adalek Rio eus Janeiro pe santeria (lukumi) adalek Kuba...
Levezonet he doa kalz kult ar vodounoù, relijion bobl amezek ar re Fon, ur c'hult oa bet skignet drezañ e-unan en Inizi Karib hag an Amerika: vaudou haïti, voodoo a Louiziana...
San Antonio
San Antonio zo un anv lec'h a gaver e meur a vro spagnolek.
Relijion yoruba
Anvet 'vez relijion Ifa er gevredigezh yoruba. Dav eo distreiñ ouzh ar wengelouriezh a lâr eo Nijeria a-vremañ douar kêr Ife. Bez' e vez 600 spered lakaet da ve'añ Oshaoù da nebeutañ. Amañ 'vo kinniget deoc'h seizh osha ' vez merzet 'vel be'añ ar re bennañ er relijion-se. A-raok pep tra e rankomp kregiñ gant Olorun pe Ologun pe Olofi a zo an Doue krouer ha tad meur a Osha.
San Antonio
Orin
Dont a ra eus ar sant italian Antonio da Padova San Antonio de Padua e spagnoleg.
Relijion yoruba
Diskouez a ra ivez ar wengelouriezh yoruba an daou ved 'vez an Neñvoù hag an Douar. Hervez ar vojenn eo Orun perc'henn an Neñvoù ha Aiye hini an Douar. Hon lezit bremañ da ginnig deoc'h ar seizh osha pennañ.
Yemaya
Doueez ar mor sall, da lâret eo ar meurvorioù. Gall 'ra be'añ anvet ivez Yemandja pe Ymoja hervez al lec'hioù. Doueez an dougerezed hag ar strujusted. Diskouez 'ra neuze ar vuhez, an deroù ha dibenn eus a bep tra. Ren a ra war bep tra bev. Hervez ar vojenn 'doa roet ganedigezh da 14 Orisha. E yezh yoruba e talv hec'h anv "Yeye e mo ja": "Ar vamm he bugale 'zo 'vel pesked" e brezhoneg 'ta. Da lâret eo 'vez bras-divent he levezon ha galloud. 'Ba Brezil 'vez gouiet an doueez dindan an anv Yemaya ha gwareziñ 'ra ar mor. 'Ba Kuba 'vez gouiet an anvioù da heul Yemaya Akaba a zo an hini c'harv ha Yemaya Olokun an hini drubuilhus. 'B'ar relijion gristen 'vez kemmesket Yemaya gant ar Werc'hez Vari koñsevet dinamm ha merzet 'vez 'ba Brezil. E-touez an arouezioù a denn diouti 'vez meneget ar stered, ar c'hrogenn, al loar, ar c'houral hag ar maen-turkez. Komprenet 'vo moarvat ganeoc'h emañ al livioù-se a glot ganti: glas, arc'hant ha gwenn. Dav eo dimp islinañ eo Yemaya mamm Aiye.
Noyelles-sur-Selle
Noyelles-sur-Selle a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
Relijion yoruba
Obatala
Dont 'ra diouzhtu an Doue kizeller, doue ar peoc'h, ar gouloù. Mab Olorun eo ha mammenn eus pep tra 'vez sioul, habask. Perc'henn eus ar soñjoù hag an huñvreoù. Kemeret 'noa perzh 'ba krouidigezh an Douar ha kizellet 'noa Mab-Den. Gwareziñ 'ra diouzh an dallusted hag ar seizi. 'Ba Baia 'ba Brezil 'vez kemmesket gant an Aotrou a Veaufon a ziskouez ur C'hrist lakaet war ar groaz. Padal 'ba Kuba 'vez kemmesket gant ar Werc'hez Vari. A-hend-all 'vez kemmesket 'b'ar relijion gristen 'ba Brezil gant an Itron ag ar Grasoù. E-touez an arouezioù a denn dioutañ 'vez meneget al laezh, al laezh koko. Gwenn eo e liv karetañ.
Was ist Aufklärung ?
] Was ist Aufklärung ? (brezhoneg: Petra eo ar Sklêrijennoù?) zo ur skrid brudet gant ar prederour alaman Immanuel Kant e 1784. An oberenn a-bezh a zo ur respont d'ar goulenn Beantwortung der Frage : Was ist Aufklärung?. Immanuel Kant a zielfenne ar Sklêrijennoù en e levr evel-mañ:
Relijion yoruba
Eshu
Pe c'hoazh Eleggua pe Papa Legba hervez al lec'hioù 'b'ar bed eo Doue an hentoù, an alc'hwezioù, an dorioù. Doue ar Chañs ivez e c'hell kemmañ stumm: gwechoù zo e c'hallo be'añ spurmantet 'ba stumm ur bugel leun a startijenn ha gwidreüs kenañ ha gwechoù all 'ba stumm un den koshoc'h. Dav eo tremen drezañ da gentañ 'vit mont eus bed Mab-Den da hini an Oshaoù. Hervez ar vojenn hag an Istor 'oa bet sellet outañ gant ar veleien visionerien e-pad an trevadennerezh europat 'b'an Afrika 'vel be'añ Satan pe ur skeudenn eus an Diaoul padal e seblant kentoc'h diskouez ur garantez serten da geñver ar wirionez. Boaziet eo bevañ a-dreiñ da zorioù an tiegezhioù hag erruet 'oa war an douar gant Obatala. Al liv ruz eo e hini karetañ ha gouestlet 'vez dezhañ ar sifr 3. Peurvuiañ 'vez profet dezhañ e-pad al lidoù kezeg, poñsined... 'B'ar relijion gristen 'vez kemmesket gant Sant Anton a Badou.