cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Y Ford Gron
Y Ford Gron a oa ur gelaouenn viziek e kembraeg a veze embannet er bloavezhioù 1930. Y Ford Gron: papur Cymry'r byd e oa an titl leun, da lavaret eo "An Daol Grenn: kelaouenn Kembreiz ar bed".
Zalduondo
Zalduondo (en euskareg hag ent-ofisiel), Zalduendo pe Zalduendo de Álava (e spagnoleg ha diofisiel), zo ur gumun eus proviñs Araba‎, en Euskal Herria.
Y Ford Gron
Embannet e voe etre 1931 ha 1935 gant Hughes a'i Fab, un embanner levrioù ha kelaouennoù kembraek, diazezet e Wrecsam. Moullet e veze trizek mil skouerenn eus pep niverenn well-wazh ha c'hwec'h penny e oa priz pep skouerenn. Bez' e oa unan eus ar c'helaouennoù kembraek a veze lennet ar muiañ en amzer-se ha kinnig a rae d'al lennerien traoù poblek, keleier ha pennadoù diwar-benn ar beajoù, ar c'hiz, an arzoù ha traoù all c'hoazh. Embannet e veze tresadennoù, skeudennoù, lizhiri digant al lennerien, embannoù bruderezh a oa ivez.
La Marseillaise
La Marseillaise zo bet kan broadel Frañs etre 1795 ha 1804, hag ez eo adarre abaoe 1879. Savet eo bet gant Claude Joseph Rouget de Lisle er bloaz 1792. Chant de guerre pour l'Armée du Rhin a oa e ditl kentañ.
Pozioù
Ar c'hwec'h poz kentañ hepken zo bet skrivet gant Rouget de Lisle ; dianav ez-ofisiel eo aozer ar seizhvet. Eizh poz-kan all zo bet ouzhpennet diwezhatoc'h, dianav o aozer ivez.
La Marseillaise gallek giz nevez
Un doare nevez zo bet savet gant Graeme Allwright.
La Marseillaise e brezhoneg
Meurik a wech ez eo bet lakaet La Marseillaise e brezhoneg ; brudetoc'h eo doare Charles Rolland dreist ar re all,.
Reichssicherheitshauptamt
Reichssicherheitshauptamt pe RSHA (alamaneg a dalvez Ofis kreiz surentez ar Reich) a oa un aozadur krouet gant ar Reichsführer-SS Heinrich Himmler d'ar 27 a viz Gwengolo 1939 dre gendeuziñ an Hauptamt Sicherheitspolizei (ofis kreiz ar polis hag ar surentez, ennañ ar Gestapo hag ar c'h/Kripo) hag ar SD (ofis kreiz ar surentez). Pal an aozadur a oa stourm ouzh «enebourien ar Reich» hag ar re a veze graet «mall-e-goll» anezho. Diwar 1941 e voe aozet forbannañ ha lazhañ Yuzevien Europa gant RSHA, dre genlabour gant pennoù-bras an SS ha re polis (HSSPF) ar broioù ma oa ar Yuzevien o chom.
E penn RSHA e voe an SS-Obergruppenführer Reinhard Heydrich betek e vuntr d'ar 4 a viz Even 1942, ha goude-se an SS-Obergruppenführer Ernst Kaltenbrunner betek dibenn ar brezel.
Aozañ
E Berlin e oa an aozadur kreiz, hag a oa rannet e seizh rann (Ämter). E teir rann e oa rannet an aozadur rannvroel : rann ar Reich, rann an tiriadoù aloubet, rann an tiriadoù argadet ma veze kaset an Einsatzgruppen, dindan renerezh Reinhard Heydrich :
Diwar c'houlenn e veze kaset soudarded gant RSHA da sikour pennoù ar polis hag an SS.
RSHA IV
Ar pevare rann a oa hini ar Gestapo renet gant SS-Brigadeführer Heinrich Müller. Unan eus ar re vrudetañ eo, rak gant hec'h izili eo e voe aozet ar Shoah.
Enni e laboure an SS-Sturmbannführer Adolf Eichmann (rann 4 B-4 e-karg eus an «aferioù yuzev»).
Rannoù all a oa gouestlet d'an Iliz, d'ar frañmasoned, da evezhiañ an harzoù, d'an enepspiañ (Horst Kopkow pour le IV A 2).
Gant testeni an Hauptsturmführer Dieter Wislicenye ouezer piv a oa e karg e rann Eichmann :
Meneget e voe ivez an Untersturmführer Richard Hartenberger hag an Hauptsturmführer Franz Novak gant Wisliceny.
Dwayne Johnson
Dwayne Douglas Johnson, ganet d'an 2 a viz Mae 1972, brudetoc'h dre e lesanv ring The Rock, zo un aktour, produer ha katchour stadunanat. Johnson a zo ganet en Hayward (Kalifornia). Dilojet e oa da Florida e 1989 hag eno e oa kroget gant ar vell-droad e skol-veur Miami. Gounezet en doa ar c'hampionad broadel gant ar skipailh-se e 1991. Soñjet en doa da gentañ mont gant hent ar vell-droad a vicher, a-benn ar fin Johnson a oa kroget gant ar gourdoniñ evel katchour e-pad an hañv 1995 goude bezañ gloazet don en e skoaz. Johnson a oa bet lakaet e anv evel unan eus ar c'hant den o deus ar muiañ a levezon dre ar bed er bloavezh 2016 gant ar gazetenn Time.
Pontenure
Pontenure zo ur gumun eus Italia, e proviñs Piacenza, e rannvro Emilia-Romagna.
Christian-Jaque
Christian Maudet, a vez graet Christian-Jaque anezhañ (4 a viz Gwengolo 1904 e Pariz − 8 a viz Gouere 1994, e Boulogne-Billancourt), a oa ur filmaozer gall. Savet en deus sketchoù, filmoù-berr, filmoù-hir ha kemeret perzh e meur a film-skinwel. Meur a vedalenn en deus bet ivez.
Filmoù
Hir eo ar roll filmoù bet savet gantañ etre
Un nebeud filmoù brudet-tre gant Christian-Jaque:
Urkabustaiz
Urkabustaiz (en euskareg hag ent-ofisiel; Urcabustaiz, e spagnoleg ha diofisiel), zo ur gumun eus proviñs Araba‎, en Euskal Herria.
Saara
Saara a c'hall bezañ meur a dra :
Kanton Saint-Omer
Kanton Saint-Omer a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.
Kumunioù
Kanton Saint-Omer a ya 17 kumun d'ober anezhañ:
Emdroadur ar boblañs
0 annezed a chom er c'hanton e.
Woleu-Ntem
Woleu-Ntem zo ur proviñs eus Gabon, e norzh ar vro. Harzoù en deus gant Ginea ar C'heheder, Kameroun ha Republik Kongo.
Dont a ra e anv eus anv an div stêr Woleu hag Ntem.
Llangadwaladr
Llangadwaladr zo anv daou lec'h e Kembre:
Savet eo an anv diwar llan, iliz, ha Cadwaladr, anv ur roue brezhon.
Ponte dell'Olio
Ponte dell'Olio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Piacenza, e rannvro Emilia-Romagna.
Ferguson
Ferguson zo un anv saoznek, hag a dalv kement ha mab Fergus, hag a zo saonekadur an anv gouezelek “Macfhearghus".
Tren
Evit termeniñ elfennoù an trenioù, gellet a c'heller kemer harp war an teul kinniget gant Ofis ar brezhoneg.
Trenioù tizh-ha-tizh
Tren tizh bras
Isframm evit lakaat da red un tren
Hent-houarn
Tren beajourien
Un tren beajourien a c'hell implij ur stlejerez liammet d'ur strobad gweturioù hag a c'heller lakaat beajourien enne. Tamm-ha-tamm e vez lakaet da vont strobadoù emlusk e-lec'h m'he deus pep gwetur ur mekanik stlejañ.
Harp a ra an tren beajourien en ul lec'h ma'z eo bet savet ur c'hae, ar peurliesañ e vez en ur porzh-houarn.
Sirk
"Catch Me Who Can" a oa ur stlejerez krouet gant Richard Trevithick. Aozet eo bet e 1808 gant teuzerezh Rastrick and Hazledine e Bridgnorth (bro-Saoz). Kinniget e oa d'an dud ar marc'h-du-mañ e diabarzh ur sirk anvet "steam circus" lec'hiet e Bloomsbury, war un hent-houarn e stumm ur c'helc'h. Ar marc'h-du a c'helle mont betek un tizh a 19 km/e met re bouner e oa evit ar roudennoù. Serret e voe ar sirk ken-ha-ken ma voe ur roudenn distrujet abalamour da bouezh ar stlejerez. Ur c'hopi a zo war ober gant an Trevithick 200 charity...
Sinema
, ur film hep son graet gant Buster Keaton e 1926.
Erich von Stroheim
Erich von Stroheim a oa bet ganet d’an 22 a viz Gwengolo 1885 e Vienna (Aostria) ha marvet e Maurepas (Bro-C’hall) d’an an 12 a viz Mae 1957. Paotr milmicher ar sinema eo bet. Bet eo aktour, realizatour, saver senarii, kinkler, kemener ha frammer ! Anavezet dreist evit e berzh er film La Grande Illusion gant Jean Renoir e 1937.
Urizaharra
Urizaharra (en euskareg; Peñacerrada e spagnoleg, ha Peñacerrada-Urizaharra ent-ofisiel), zo ur gumun eus proviñs Araba‎, en Euskal Herria.
Novalis
Novalis (ganet d'an 2 a viz Mae 1772 e kastell Oberwiederstedt; marvet d'ar 25 a viz Meurzh 1801 e Weißenfels), eo anv-pluenn Georg Philipp Friedrich von Hardenberg, a oa ur skrivagner alaman hag ur prederour eus amzer ar Romantelezh.
Hil
Friedrich von Hardenberg a zeu eus un hil nobl kozh eus Alamagn an Hanternoz. E Oberwiederstedt e kontelezh Mansfeld, e priñselezh Saks, e voe ganet. Eno e oa ur c'hastell eus stil an azginivelezh gant e familh, gant un domani. Tremen a reas Novolis e vugaleaj ennañ.
Deskadurezh
Graet e voe skol dezhañ gant Carl Christian Erhard Schmid (1761–1812), hag ambrouget e voes betek ar skol-veur e Jena. Goude e heulias studioù klasel ha Retorik e Gymnasium Eisleben dindan ren ar rektor Christian David Jani. E eontr Friedrich Wilhelm von Hardenberg, Komander an urzh Teutonek, a gemeras Novalis gantañ, pa oa daouzek vloaz, e-pad bloaz er prioldi Lucklum, e Erkerode.
Framm an driadenn
Hervezañ e vez an holl draoù e lusk siklek hag e c'haller bout rannet ar c'houlz e tri lodenn, evel e veze graet gant ar c'hresianed, (ar Strophe, an Antistrophe hag an Epode), ar gwel-se eus ar bed a voe anvet Triadenstruktur ("Framm an driadenn") gant Novalis, hag evit ma vefe ar bed en heson e vefe ret gant pep tra bout en e goulz mat (setu ar pezh a vez anvet Kairos).
Mystik
Levezonet kreñv e voe Novalis gant ar c'hevrinelour Jakob Böhme adalek deroù an XIXvet kantved. E wel gevrinel war ar bed, kevreet gant e zeskadur uhel hag e zedenn ouzh ar relijion a lakaas ar c'hoant ennañ klask adsevel ar gristeniezh, ar feiz, ha doue, en un doare nevez ha tostoc'h ouzh e brederouriezh.
Darnadoù
Epik
Prederouriezh
All
Das Allgemeine Brouillon umfasst die enzyklopädistischen Materialien, die 1798/99 zusammengetragen wurden.
486
Diwar-benn ar bloavezh 486 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 486
Marvioù
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 486
Odilienberg
An Odilienberg (Odiliebari en elzaseg ; Mont Saint Odile e galleg) zo ur menez en Ottrott (Bas-Rhin), en Elzas, ha 767 m uhelder dezhañ. War ar menez emañ abati Hohenburg, savet gant santez Odilia, a oa merc'h d'an dug Etichon.
Eno e kaver ivez ur voger istorel, hag a vez graet ar voger bagan anezhi.
Siamang
Ar siamang (Symphalangus syndactylus) a zo ur marmouz hag a vev e Sumatera (Indonezia), Ledenez Malaysia ha Thailand. Ar spesad nemetañ eo er genad Symphalangus.
Emgann Singapour
Emgann Singapour, pe Kemeridigezh Singapour, a oa c'hoarvezet e gevred Azia e-kerzh Brezel ar Meurvor Habask, pa oa bet aloubet gant nerzhioù lu Impalaeriezh Japan lec'h-kreñv Singapour lesanvet "Gibraltar of the East". Singapour a oa un diazez saoz milourel hag ekonomikel en Azia hag ar c'holl anezhañ a oa bet un taol penn-bazh evit ar Rouantelezh-Unanet. Sañset e oa bezañ al lec'h difenn pennañ er zonenn evit talañ ouzh argadennoù Impalaeriezh Japan. Ar stourm e Singapour a oa padet eus an 8 betek ar 18 a viz C'hwevrer 1942. An trec'h japanat a oa bet peurglok. Kemeret e oa Singapour ganto, hag ouzhpenn-se he doa ranket ar Rouentelezh-Unanet kodianañ gant Japaniz en doare gwashañ a oa bet biskoazh en he istor.
Chomet eo kêr en Impaleriezh Japan betek fin ar brezel. En holl e oa bet lazhet 1714 den ha gloazet 3378 gant lu impalaeriezh Japan. E tu an Impalaeriezh vreizhveuriat e oa bet war-dro 5000 den lazhet pe gloazet ha 80 000 den a oa bet prizoniet.
Van Loo
Van Loo zo anv un tiegezh livourien c'hall, a orin izelvroat:
Malki-Sedek
Malki-Sedek pe : Melkisedek (hebraeg : מַלְכִּי־צֶדֶֿק malkī-ṣeḏeq, "reizhded eo ma roue") zo un dudenn eus an Tanac'h.
Kinniget eo evel roue ha "beleg an Doue Uhel" pa vennig Avram e Gn. 14 18-20.
Setu an destenn : <blockquote style="font-family:Palatino; font-size:1.1em;"> Ha Malki-Sedek, roue Shalem, a zegasas bara ha gwin : hemañ a oa beleg an Doue Uhel. Hag ouzh e vennigañ e lavaras : "Benniget ra vo Avram gant an Doue uhel, krouer an neñv hag an douar ! ha benniget an Doue uhel, a zeroas da enebourien ez taouarn !" Hag e roas dezhañ an deog a bep tra. Kavet e vez meneg anezhañ er Salm 110 : <blockquote style="font-family:Palatino; font-size:1.1em;"> Touet en deus an Aotroù, ha n'en devo ket a geuz : "te a zo beleg da viken e-giz Malki-Sedek".
Meneget e vez gant Paol el Lizher d'an Hebreed (7, 1 ha 7, 11). Ar fed m'en dije roet Malki-Sedek profoù a beoc'h, bara ha gwin da Avram a vez gwelet gant an hengoun kristen evel ur rakskeudenn eus an Eukaristiezh ha Malki-Sedek e-unan, beleg ha roue, evel ur rakskeudenn eus ar Mezias.
Leza (Araba)
thumb|300px|Sede pelec'h emañ Leza en [[Araba.]]
Leza zo ur gumun eus proviñs Araba‎, en Euskal Herria.
Malki-Sedek
El liderezh katolik e reer meneg eus Malki-Sedek e Pedenn Veur I (kanon roman) an oferenn : "Taolit warno, ni ho ped, ur sell a garantez, hag evel m'hoc'h eus degemeret mat profoù o servijer Abel, an den just, sakrifis Abraham, hon tad, hag hini Melkisedek, ho Peleg meur, degemerit amañ ar Sakrifis santel, ar Brofadenn dinamm."
Antonio Corradini
Antonio Corradini (Venezia, 19 Here 1688 – Napoli, 12 Eost 1752) a oa ur c'hizeller italian.
Adrien d'Amboise
Adrien d'Amboise a oa bet eskob Treger eus 1604 da 1616.
Buhez
Anvet e voe da eskob Treger e 1604 gant ar roue Herri IV, war-lerc'h Georges Louet, hemañ aet da Anaon hep bezañ sakret.
E 1608 en devoa lakaet adsevel maner an eskopti, freuzet gant ar Re Unanet da vare Guillaume de Halgoët.
Mont e reas da Anaon d'an 28 Gouere 1616. Brudet e oa evit e zoujañs ha e ouiziegezh. Pierre Cornulier e zeuas war e lerc'h war gador eskopti Treger.
Jiménez
Jiménezzo un anv-tiegezh spagnolek.
Orin
Dont a ra eus an anv-badez Gimeno, pe Jimeno pe Ximeno, deuet eus  Ximeone, deuet eus Simón.
Léon M'ba
Léon M'ba (9 a viz C'hwevrer 1902 - 28 a viz Du 1967) a oa ur politikour gabonat, bet prezidant kentañ ar vro goude an dizalc'hiezh e 1960.
Dilennet e voe da vaer Libreville e 1956 ha bloaz goude e oa besprezidant Kuzul ar gouarnamant. Ne voe ket asantet gant ar jeneral Charles de Gaulle lakaat Gabon da vezañ un departamant gall evel m'en doa c'hoant M'ba ha dizalc'hiezh ar vro a voe embannet e 1960 daoust na oa ket Léon M'ba tomm ouzh ar mennozh-se.
A-raok dizalc'hiezh Gabon zoken e krogas Léon M'ba da herzel e eneberien bolitikel, prientiñ an dilennadeg da zont ha lakaat e plas un azeulerezh ouzh e hinienn. Dilennet e voe da brezidant kentañ ar vro e 1961 hag ur Vonreizh a voe savet evit reiñ an darn vrasañ eus ar galloudoù dezhañ. E 1964 e voe skarzhet gant un taol-Stad met adlakaet buan en e blas gant sikour ar C'hallaoued. Addilennet e voe e miz Meurzh 1967 ha mervel a reas un nebeud mizioù goude.
Angwazhiad
Abegoù
Meur a abeg a c'hell bezañ abeg d'an angwazhiad : an oad, an hêrezh, ar reizh (paotr), an arsez, ar butun, an deuc'hegezh, re a lipidoù pe sukr (an diabet) gwask-gwad gwaziennel.
Didjob Divungi Di Ndinge
Didjob Divungi Di Ndinge (ganet d'ar 5 a viz Mae 1946) zo ur politikour gabonat, besprezidant Gabon etre 1997 ha 2009.
Goude marv Edith Lucie Bongo, gwreg Omar Bongo, ec'h embannas ar prezidant e tileze e garg e-pad ur mare a-benn adkavout nerzh ha diskuizhañ. Divungi Di Ndinge a gemeras neuze ar brezidantelezh d'ar 6 a viz Mae 2009. Omar Bongo a varvas d'an 8 a viz Even ha Rose Francine Rogombé, prezidantez ar Sened, a voe lakaet d'he zro da brezidantez en etrekarg d'an 10 a viz Even.
Sarah Biffen
He buhez
Ganet e oa Sarah Biffen e miz Here 1784 e ti menajerien en East Quantoxhead, Somerset, hep brec'h ebet, ha gant tammoù divhar. Daoust d'he sioù e teskas lenn ha skrivañ gant he genoù. Gwriat a rae, hag ober gant nadoz ha sizailh. Da 12 vloaz e voe fiziet en un den anvet Mr. Dukes, da zeskiñ ur vicher. Hennezh a c'houneze arc'hant o tiskouez anezhi er foarioù dre bevar c'horn Bro-Saoz. Hervez a veze kontet eo Dukes a zeskas dezhi livañ evit sachañ muioc'h a weladennerien. En amzer-se e rae diskouezadegoù taolennoù, hag e werzhe anezho, hag e lakae an dud da baeañ da zont d'he gwelout o wriat, o livañ hag o tresañ.
Tresañ a rae an natur, livañ poltredoù bihan war an olifant, ha gwerzhañ a rae hec'h oberennoù e tri gine pep hini. Meulet e veze hec'h ampartiz ha chomet ez eus lod eus he zaolennoù bihan.
Kripan
Kripan (stumm ofisiel euskarek; Cripán e spagnoleg, stumm diofisiel), zo ur gumun eus proviñs Araba‎, en Euskal Herria.
Fergus
Fergus zo un anv gouezelek hag hini meur a zen.
Sult
Sult (Naon) zo ur romant norvegek gant Knut Hamsun embannet e 1890.
Tammoù a oa bet embannet a-raok er gelaouenn danek Ny Jord en 1888.
Napoleone della Torre
Napoleone della Torre, lesanvet Napo Torriani, marvet e 1278 e Como, a oa ur priñs en Italia an XIIIvet kantved. Mab e oa da Pagano Iañ della Torre, breur da Raimondo, Francesco ha Paganino, ha tad da Corrado lesanvet "Mosca".
E vuhez
E 1260 e oa mestr (podestà) war gêr Piacenza. Pemp ploaz goude, e 1265 en doa kemeret ar galloud e Milano, war-lerc'h e genderv Filippo, evel Anziano del Popolo ("Hini henañ ar Bobl") ha war un dro podestà kêrioù Como, Novara, Bergamo ha Lodi. Evel e genderv e kendalc'has da reiñ harp da Charlez Anjev ha d'ar Gelfed a-enep o enebourien Gibelined ha Rouantelezh Sikilia.
Gant trec'h an Anjeviz e Benevento, e C'hwevrer 1266, e voe kadarnaet galloud ar c'h-Gelfed en hanterenn hanternoz Italia. E 1267 en em vodas pennoù bras ar gostezenn e Milano da nevesaat o C'hevre a-enep penn-rener nevez ar C'hibellined, an Alaman Conradin. Napoleone a voe lakaet e penn ar C'hevre, war un dro gant e vreur Raimondo ha William VII Montferrat.
Napo avat ned eas ket da argadiñ Conradin, a oa e Pavia, marteze abalamour da ziasterioù personel gant ar pab. Mervel a reas Conradin en emgann Tagliacozzo (1268), ha gallout a reas Charlez aloubiñ kreisteiz Italia. Neuze e klaskas bezañ mestr war al ledenez en he fezh : Napo neuze a nac'has harpañ anezhañ, ma strivas Charlez da lakaat e soudarded d'en em sevel.
E 1269 e voe bac'het e vreur Raimondo, eskob Como, gant Conrad Venosta von Matsch <!-- (a minor vassal of Valchiavenna); Napo ac'h eas d'e zieubiñ e 1273. In the same year, after the election of Rudolph of Habsburg as Holy Roman Emperor, Napo switched to the imperial party in order to counter the dominance of Charles of Anjou. His reward was the title of imperial vicar in Lombardia (1274).
Napo della Torre was jailed in the Castel Baradello at Como, where he remained until his death in 1278. He was buried in the church of St. Nicholas in the castle.
Thomas Culpeper
Thomas Culpeper, pe Culpepper (ganet war-dro 1514, lakaet d'ar marv d'an 10 a viz Kerzu 1541), a oa un den a renk uhel e lez Herri VIII, roue Bro-Saoz. Ofiser e oa e Ti ar Roue, mignoniñ a reas gant ar rouanez Catherine Howard, ha dibennet e voent o-daou.
E vuhez
Dont a reas Culpeper da servij ar roue pa oa deuet Anne da rouanez. N'eus roud ebet avat eus un emgav etre Anne Boleyn pe Jane Seymour hag eñ, ma c'haller krediñ ne oa ket bras e levezon a-raok 1537.
E zarempred gant Catherine Howard
En 1540 e sachas Culpeper evezh Catherine Howard. Adal 1541 e tremenent amzer a-gevret, o-unan alies, da noz zoken, dindan lagad an dimezell a enor Jane Boleyn, beskontez Rochford ha c'hoar-gaer Anne Boleyn, ar rouanez dibennet. An holl dud-se ivez a voe dibennet.
E varv
Dibennet e voe Culpeper, war un dro gant Dereham, e Tyburn d'an 10 a viz Kerzu 1541, ha diskouezet e voe o fennoù war Pont Londrez (London Bridge). Beziet e voe Culpeper en iliz St Sepulchre-without-Newgate e Londrez. Ar rouanez Catherine Howard ha Lady Rochford a voe dibennet d'an 13 a viz C'hwevrer 1542, ha beziet en iliz St Peter ad Vincula, e Tour Londrez (Tower of London).
Hag addimeziñ a reas Herri VIII.
Amersfoort
Amersfoort zo ur gêr eus an Izelvroioù, e proviñs Utrecht e-kreiz ar vro. E 2008 e oa annezet gant 143 235 a dud.
Emañ war ribl ar stêr Eem (anvet Amer gwechall). Tiez kozh a weler e-leizh e kreiz kêr. Brudet eo zoo Amersfoort ivez.
Napoleone della Torre
E vuhez
Il 4 aprile 1267 i rappresentanti delle città e dei signori guelfi si incontrano a Milano per rinnovare la lega contro Corradino di Svevia che sta per scendere in Italia e ne affidano il comando a Napo, al fratello Raimondo e al marchese di Monferrato. Napo tiene in questa occasione un atteggiamento ambiguo, senza mai attaccare Corradino insediato a Pavia, forse per contrasti col Papa. Dopo la morte di Corradino a Tagliacozzo, Carlo d'Angiò vorrebbe estendere la sua signoria a tutto il nord Italia, ma Napo non lo sostiene nelle sue mire e si attira in questo modo la vendetta dell’angioino, che fomenta ovunque ribellioni contro i Torriani.
E 1269 e voe prizoniet e vreur Raimondo eskob Como gant Corrado Venosta Von Matsch (feudatario del Castello di Boffalora in Valchiavenna) ed esposto in una gabbia al pubblico ludibrio a Sondalo in Valtellina. Venne poi liberato dalle milizie di Napo Torriani che distrussero il castello il 25 settembre 1273.
Nel 1273 viene eletto re dei Romani Rodolfo d’Asburgo e Napo gli si avvicina per riequilibrare il perduto appoggio di Carlo d’Angiò, ricevendone il vicariato imperiale nel 1274.
A questo punto Ottone Visconti (che il 22 luglio 1262, morto l'arcivescovo Leone da Perego, era stato nominato arcivescovo di Milano in luogo di Raimondo della Torre, malgrado l'opposizione di Martino della Torre, e mai aveva potuto prendere possesso di quel soglio), divenuto nel frattempo il punto di riferimento della nobiltà sia di Milano che dell'Alto Milanese e del Locarnese contraria alla Casata della Torre, con il loro appoggio muove guerra ai Torriani.
Sconfitta e morte
Dopo aver pesantemente battuto le truppe di Ottone Visconti nei territori di origine di quella famiglia nella importante Battaglia della Guazzera presso Ranco nei pressi del lago Maggiore nel varesotto, il 20 gennaio 1277, Ottone contrattacca e occupa Lecco e Civate, arrivando nottetempo a Desio (vedi Battaglia di Desio), dove Napo e i suoi familiari erano accampati sentendosi in relativa sicurezza. Francesco della Torre viene ucciso mentre il figlio Guido e il fratello Napo sono catturati e successivamente rinchiusi nel Castel Baradello di Como.
-->
Mervel a eure er vac'h en ur gaoued houarn e Castel Baradello, e Como, d'ar 16 a viz Eost 1278. Beziet eo en iliz S. Nicolao al Baradello.
Pont Llogel
Pont Llogel zo ur gêriadenn vihan e hanternoz Powys, e Kembre. Emañ war lez ar stêr Efyrnwy, hanter hent etre Llanwddyn hag Abertridwr en hanternoz ha kêriadenn Dolanog er gevred.
Er gwalarn d'ar gêriadenn ez eus un toullad karnioù, anvet Beddau'r Cewri ("bezioù ar ramzed").
Santa María del Val
Santa María del Val zo ur gumun e proviñs Cuenca e Kastilha-La Mancha, e Spagn.
Jaçanã
Jaçanã zo anv meur a lec'h e Brazil. Dont a ra an anv eus hini an evn anvet jaçanã e portugaleg, ha latinekaet en Jacana jacana.
Mikhail Kirponos
Mikhail Petrovich Kirponos (Rusianeg: Михаи́л Петро́вич Кирпоно́с ; Ukraineg: Михайло Петрович Кирпонос, Mykhailo Petrovych Kyrponos), ganet d'an 12 a viz Genver 1892 ha marvet d'an 20 a viz Gwengolo 1941, a oa ur jeneral soviedel en Arme Ruz a orin ukrainian. Enoret e oa bet gant medalenn uhelañ an Unvaniezh Soviedel, hini Haroz an Unvaniezh Soviedel evit e vestroniñ ha kalon e-penn un divizion e-pad Kampagn Finland 1939-1940. Kirponos a zo chomet brudet dreist-holl evit e roll diazez evit aozadur ha ren difennerezh an Ukraina Soviedel e-pad Emgann Brody, emgannoù Ouman ha Kiev e-pad kentañ mizioù ar bloavezh 1941, aloubadeg an Unvaniezh Soviedel gant nerzhioù lu an Ahel.
Lazhet e voe en emgann e-pad difennerezh Kiev e-pad an Oberiadur brezel Barbarossa.
Yaouankiz
Kirponos a oa bet ganet en ur familh gouerien paour, labouret en devoa evel koataer. Enrollet e oa bet e arme Rusia e 1915, kemeret en devoa perzh er C'hentañ Brezel-bed. E 1917 e oa emezellet el Lu Ruz, stourmet en devoa e-pad Brezel diabarzh Rusia. Goude-se e emezelas er Strollad Bolchevik e 1918.
Marv
Goude faezadenn ar Soviediz en Emgann Uman, nerzhioù Kirponos o devoa stourmet en Emgann Kyiv. Lazhet e oa bet e-kerzh an difennerezh eus kêr, hag a voe flastret garv gant nerzhioù an Ahel. Ur wech c'hoazh e oa bet gwasaet stad ar soviediz dre fazioù kadoniezh Stalin hag an ofiserien uhel all. Hiziv-an-deiz c'hoazh, Kirponos a chom gwelet evel un ofiser a zoare kement gant ukrainiz evit gant ar rusianed.
Ekora
Ekora (Yécora e spagnoleg, kenofisiel), zo ur gumun eus proviñs Araba‎, en Euskal Herria.
Saartje
thumb|150px|Saartjie Baartman, pe Sarah Baartman, hervez un dresadenn. thumb|left|250px|Saartje Vandendriessche.
Santa María de los Llanos
Santa María de los Llanos zo ur gumun e proviñs Cuenca e Kastilha-La Mancha, e Spagn.
Llangadwaladr (Powys)
Llangadwaladr zo ur gêriadenn vihan e hanternoz Powys, e Kembre. E kumuniezh Llansilin emañ. E Sir Ddinbych e oa gwechall.
Emañ ouzh tor torgennoù Y Berwyn, er mervent da Llanarmon Dyffryn Ceiriog, hanter-hent etre Y Trallwng ha Llangollen.
An anv
Evel ma c'hoarvez gant parrez Llangadwaladr (Enez Mon), eo anvet ar barrez diwar Cadwaladr, pe Cadwaladr ap Cadwallon (Catuvelladurus e latin), a oa roue rouantelezh Gwynedd etre 655 ha 682.
Funiculì funiculà
Funiculì funiculà zo ur ganaouenn napolitanek brudet.
Santa María del Campo Rus
Santa María del Campo Rus  zo ur gumun e proviñs Cuenca e Kastilha-La Mancha, e Spagn.
Anthony Hope
Anthony Hope (1863-1933) zo ur skrivagner ha romantour saoz. Brudet eo e romant The prisoner of Zenda a zo bet graet meur a film anezhañ.
Charito
Charito a oa ur Romanez eus ar, hag impalaerez roman evel pried an impalaer roman Jovianus.
Diaspora
Diaspora (🇬🇷 διασπορά diasporá, diwar διασπείρω diaspeirō "Strewiñ a ran") eo ar ger implijet evit kaozeal diwar-benn ur boblañs strewet eus he ziriad orin. Da gentañ e termene strewadur bras ur boblañs dre heg, pell eus he ziriad orin, ha dreist-holl diaspora ar Yuzevien. Hiziv e c'hell bezañ n'eus forzh peseurt poblañs hag a c'hell bezañ c'hoazh ar muiañ-niver anezhi en he ziriad orin, evel an diaspora armenian, mec'hikan pe diaspora ar Vretoned zoken.
Zuzana Čaputová
Zuzana Čaputová, ganet Strapáková d'an 21 a viz Even 1973, zo ur bolitikourez, alvokadez ha stourmerez slovak. Dilennet eo bet da brezidantez ar vro, kadoriet e vo d'ar 15 a viz Even 2019. Čaputová e vo ar c'hentañ maouez hag ar yaouankañ e penn ar vro abaoe deroù istor Republik Slovakia e 1993, pa vo kadoriet d'an oad a 45 vloaz.
Da gentañ penn eo bet brudet dre he stourm a-enep ul lastezerezh kontammus e Pezinok, al lec'h ma veve. Enoret e oa bet evit ar stourm-se gant ar Goldman Environmental Prize e 2016.
Antonio de' Medici
Antonio de' Medici (Firenze, 29 Eost 1576 – Firenze, 2 Mae 1621) zo un den eus an tiegezh Medici, a vije bet mab da Francesco Iañ de' Medici, Dug-meur Toskana, ha d'e serc'h Bianca Cappello.
Diaspora
Klasket e oa bet lakaat kemm etre an doareoù diaspora disheñvel, diouzh o fennabeg (koñvers, fiñvadegoù, impalaerouriezh) pe diouzh ar sternioù sokial hag al liammoù ouzh ar vro orin. Lod eus an diasporaoù a zalc'h liammoù kreñv-kenañ ouzh o ziriad orin, betek war an dachenn bolitikel. Asambles gant mennozh an diaspora e c'hell bezañ mennozh an distro, darempredoù gant kumuniezhoù all eus ar memes diaspora ha diouer a embarzhiñ-klok er vro zegemer. Alies e talc'h un diaspora liammoù politikel ouzh he bro-orin kenkoulz hag e levezon war bolitikerezh he bro-zegemer.
Diaspora yuzev
An diaspora yuzev ( תְּפוּצָה‎, tfutza) pe harlu ( גָּלוּת galut; golus) eo an anv roet da strewadur ar Yuzevien dre ar bed hag er-maez eus o douar orin (Eretz Israel). Da gentañ-penn e oa ster nemetañ ar ger "diaspora". Komañset e oa an harlu goude distruj Rouantelezh Israel en norzh gant an Asirianed a-raok mont pelloc'h, gant fin Rouantelezh Yehouda e -586, distrujet gant Babilon ha distruj Jeruzalem gant ar Romaned e 70. E 132 e voe berzet d'ar Yuzevien bezañ o chom re dost ouzh Jeruzalem, adanvet Aelia Capitolina.
Antonio de' Medici
Ganedigezh
N'eo ket souezh eta ne vije ket bet degemeret war an ton bras mab an daou bried nevez, Antonio e anv, mab bev nemetañ Francesco, a c'halle bezañ pennhêr ofisiel an dug-meur, ha ne blije ket kaer d'e eontr kardinal, Ferdinando de Medici.
Oion (Araba)
thumb|300px|Sede pelec'h emañ Oion en [[Araba.]]
Antonio de' Medici
Ganedigezh
Dibun a voe kavet d'ar gudenn e 1587 gant marv an daou bried er Villa di Poggio a Caiano. Marteze e oant bet kontammet gant an eontr, a voe anvet neuze da zug war-lerc'h e vreur Francesco, hag anavezet evel Ferdinando Iañ.
E gwirionez n'eo ket gwall sklaer lignez Antonio, ganet e-kreiz itrikoù ar palez. Hervez darn ne oa nemet ur mab d'ur vatezh da Vianca ha d'un den dianav, hag advabet gant Francesco ha Bianca, ha mat pell zo: ne vije ket souezh he dije graet Bianca Cappello van da vezañ dougerez, pa n'en devoa an dug-meur Francesco pennhêr ebet c'hoazh digant e bried hervez lezenn, hag e c'halle kavout abeg da gas Janed kuit ha d'he c'hemer da bried ma c'halle Bianca kaout ur mab a-raok Giovanna. War-lerc'h un toullad merc'hed, c'hwec'h e gwirionez (darn marvet en-bugale) en devoa bet Francesco e vab kentañ gant Antonio, ha tu marteze dezhañ d'e zivastardaat pa vije ezhomm da gaout ur pennhêr. Janed n'he devoe mab nemet bloaz goude, Filippo, nemet mervel a reas ar paotrig da dri bloaz (marteze e voe sikouret da vervel), war-lerc'h marv e vamm e 1578.
Oion (Araba)
Oion (en euskareg; Oyón e spagnoleg; hag Oyón-Oion ent-ofisiel), zo ur gumun eus proviñs Araba‎, en Euskal Herria.
Antonio de' Medici
Bugale
Pemp bugel en doa, tri anezho digant Artemisia Tozzi (genidik eus Lucca, m. 1643):
Mervel a reas Antonio d'an 2 a viz Mae 1621. Goude marv Antonio e voe serret Artemisia e manati San Clemente.
Departamantoù Uruguay
Departamantoù Uruguay (departamentos e spagnoleg, departamento en unander) zo 19 anezho.
Un intendente municipal zo e penn pep hini, dilennet evit 5 bloaz gant an holl zilennerien. Izili ar Vodadenn-departamant (Junta Departamental) o deus galloud-lezenniñ en departamant.
E 1816 e voe krouet ar re gentañ, hag e 1885 hini Flores, an hini diwezhañ.
Louisa Moritz
Ciro Netto Castro, brudetoc'h dre he lesanv Louisa Moritz, ganet d'ar 25 a viz Gwengolo 1936 hag aet da Anaon d'ar 4 a viz Genver 2019, a oa un aktourez hag un alvokadez kuban-stadunanat. Ur wech erruet e New York o tont eus Kuba, he devoe tapet ur vestroni war ar Gwir. Goude-se e oa deut da vezañ aktourez. Brudet eo bet dre he rolloù evel en One Flew Over the Cuckoo’s Nest gant Jack Nicholson, Myra en Death Race 2000 ha dre ar stirad skinwel Love, American Style.
Okondo
thumb|300px|right|Sede pelec'h emañ Okondo en [[Araba. ]] Okondo (stumm euskarek hag ofisiel; spagnoleg: Oquendo (diofisiel)), zo ur gumun eus proviñs Araba‎, en Euskal Herria.
Louisa Moritz
Marv
Marvet eo goude ur gouezhadenn, oadet e oa a 82 vloaz.
Bill Cosby
E miz Du 2014 e oa bet Louisa Moritz unan eus ar maouezed kentañ oc'h embann e oa Bill Cosby un torfedour reizhel. Embannet he devoa e oa bet arsailhet gantañ er green room eus an abadenn The Tonight Show e 1971. Cosby en devoa embannet e oa ul liverez gevier. Douget he devoa klemm evit tagadenn war he brud, hec'h alvokad a gendalc'h gant ar c'hlemm goude he marv.
John Leguizamo
Jonathan Alberto "John" Leguizamo, bet ganet e Bogotá (Kolombia) d'an 22 a viz Gouere 1964, a zo un aktour, ur filmaozer, produour ha saver senario stadunanat.
Bunifaziu
Bunifaziu (Bonifacio en italianeg hag e galleg) zo ur gêr eus Korsika hag ur gumun eus Korsika-ar-Su. Emañ e beg kreisteisañ an enezenn, a-dal da Sardigna hag a zo en tu all da strizh-mor Bunifaziu
A-hervez e voe savet kêr gant Bunifazi, markiz Toskana, en. Met abred e voe trevadennet gant tud Genova a savas ur c'hreñvlec'h war an tornaod. Abalamour d'an dra-se e oa ar rannyezh a veze kaozeet e Bunifaziu unan dibar, kar da yezh Genova ha disheñvel diouzh parlantoù all Korsika.
Krill
Ar c'hrill (eus an norvegeg krill) a zo ur ger hollek ha pemdez evit ober anv eus kresteneged munut hag a denn d'ar chevr hag a vez kavet en holl vorioù eus ar bed. A-vagadoù bras-kenañ e vezont kavet, en tu-hont da 10 000 anezho dre m³ a-wechoù. Danvez boued int evit ur bern loened, en o zouez balumed, pesked, evned...
Ridell
Ur ridell zo un tamouez boull.
Inosant IV
Inosant IV (e latin: Innocentius IV), Sinibaldo Fieschi dei Conti di Lavagna e anv-tiegezh, ganet tro 1180 ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar. Bodet en deus kentañ sened-iliz Lyon e 1245.
João Fernandes Lavrador
João Fernandes Lavrador (1453 - 1505), a oa ur moraer hag ergerzher portugalat. Gantañ oa bet dizoloet ledenez Labrador.
Maria Klejdysz
Maria Klejdysz (1927-2009) a oa un aktorez polonat er c'hoariva hag er sinema. Pried e oa d'an aktor Henryk Bąk.
João Fernandes Lavrador
Ul lizher-aotre en doe digant Manuel Iañ, roue Portugal, e 1498, da verdeiñ a-hed aod hanternoz Amerika, hervez Emglev Tordesillas.
Mango Jamaika
Ar mango Jamaika a zo un evn, Anthracothorax mango an anv skiantel anezhañ.
Annez
thumb|left|upright=1.1|Tiriad ar mango Jamaika. Brozesat eo al labous e Jamaika.
ABBA
ABBA a oa ur strollad pop svedat savet e miz Gouere 1972 e Stockholm ha divodet e 1982.
Georges Louet
Adrien d'Amboise a zeuas war e lerc'h er bloaz 1604.
Leza
Leza zo un anv-lec'h spagnolek.
Beta Israel
Beta Israel ( בֵּיתֶא יִשְׂרָאֵל, Beyte Yisra'el; geuzeg ቤተ እስራኤል, Beta ʾƏsrāʾel, modern Bēte 'Isrā'ēl, EAE: Betä Ǝsraʾel, "Ti Israel" pe "Kumuniezh Israel"), anavezet ivez evel Yuzevien Etiopia ( יְהוּדֵי אֶתְיוֹפְּיָה: Yehudey Etyopyah; geuzeg : የኢትዮጵያ አይሁድዊ, ye-Ityoppya Ayhudi) zo ur gumuniezh yuzev eus Etiopia. Bevet o doa e-pad kantvedoù e Rouantelezh Aksoum hag en Impalaeriezh Etiopian, e rannvroioù modern Amhara ha Tigrae. Ar brasañ eus ar gumuniezh a oa divroet da Israel e dibenn an XX kantved.
Bevañ a raent e norzh hag e biz Ethiopia, strewet e 500 kêriadennig war un tiriad ledan e-kichen pobladoù muzulman ha kristen. O doare Yuzevegezh zo anvet Haymanot, ur relijion israelit disheñvel diouzh ar Yuzevegezh rabinek. Evit doare e oant bet dispartiet eus ar c'humuniezhoù yuzev all er bed abaoe ur milved da nebeutañ. Doareoù disheñvel o deus da lakaat o relijion e pleustr e-keñver ar peurrest eus ar Yuzevegezh met klotañ a ra ouzh Yuzevegezh an eil Templ. Gouzañv a rejont heskinerezh relijiel hag un darn vras anezho a oa bet rediet da dreiñ ouzh ar Gristeniezh e-kerzh an XIX hag an XX kantved. Ar re droet a oa bet anvet Falash Mura. Ar gumuniezh kristen Beta Abraham, o dez kustumoù dam-israelit, o doa liammoù a-gozh ouzh ar Beta Israel moarvat.
Gwarez-stad Bohemia-Moravia
Gwarez-stad Bohemia-Moravia (Almaneg: Protektorat Böhmen und Mähren) eo anv an aozadur politikel savet gant pennoù an Trede Reich da ren e tiriadoù Bohemia, Moravia ha Silezia dchek, da-heul diframmañ Tchekoslovakia ur wech sinet emglevioù München hag aloubet ar vro gant ar arme alaman. D'ar 15 a viz Meurzh 1939 e voe embannet krouidigezh ar gwarez-stad gant Adolf Hitler, da-heul diskleriadur dieubidigezh ar Republik Slovak. Emil Hácha, hag a oa bet prezidant Tchecoslovakia, a chomas e penn ar Stad.
Beta Israel
Skoulmet e oa bet darempredoù en-dro ouzh ar Yuzevien all e-kerzh an XX kantved, ar pezh a lakaas dizemglev e metoù ar rabined evit gouzout hag-eñ e oant yuzevien pe get, dreist-holl pa oa bet krouet Israel e 1948 : breud a savas neuze war an halac'ha kenkoulz ha war Bonreizh Israel. E 1977 e voe divizet e talvezje Lezenn an Distro evito ivez hag ez eas forzhig a dud Beta Israel da Israel gant sikour ar stad-se hag ar Stadoù-Unanet. E 2008 e oa tro-dro 119 300 a vBeta Israel er vro, 81 000 bet ganet en Etiopia ha 38 500 bet ganet en Israel.
Gwarez-stad Bohemia-Moravia
Aloubadeg gant an Alamaned
D'ar 16 a viz Meurzh 1939 e voe embannet statud ar gwarez-stad gant Hitler. Kement proviñs a oa a veze renet gant un Oberlandrat. Emglev broadel a oa ar strollad politikel ofisiel nemetañ, tapet 99% eus ar mouezhioù gantañ e miz Mae 1939. Dre ma ne oa nemet ur strollad politikel ne oa ket ezhomm da gaout ur parlamant. Ar prezidant hag ar gouarnamant n'o doa tamm galloud ebet. Etre daouarn ar Reichsprotektor e oa ar galloud, ha renet e veze ar melestradur gant sekretour-stad ar gwarez-stad, Karl Hermann Frank e anv. Ar servijoù-polis alaman evel ar Sicherheitsdienst pe ar Gestapo a laboure er gwarez-stad hag e krogjont da dagañ an enebourien bolitikel hag ar repuidi bolitikel alaman n'o doa ket gellet mont kuit a-raok ar 15 a viz Meurzh 1939.
Er mizioù kentañ e klaskas ar pennoù alaman bezañ gwelet mat gant ar vicherourien peogwir e oa ezhomm eus o labour hag ar gwask a voe lakaet kentoc'h war al lenneien. D'an 28 a viz Here 1939 e voe manifestadegoù bras da lidañ deiz-ha-bloaz dizalc'hidigezh Tchekoslovakia ha da sevel a-enep an aloubiñ. E-pad an emgannoù e voe lazhet ur studier, Jan Opletal e anv, gant ur poliser alaman. Un digarez e voe evit lakaat serriñ ar skolioù-meur. Nav studier hag a oa e penn an emsavadeg a voe fuzuilhet ha re all a voe kaset da gampoù-bac'h en Alamagn. Fiziet e voe an Deskadurezh vroadel en ur c'henlabourer feal, ar c'horonal Moravec.
João Fernandes Lavrador
E 1498 eo e welas Fernandes, gant e genveajer Pêro de Barcelos, douar Labrador. Sevel a reas kartennoù eus aod mervent Greunland ha biz Norzhamerika e 1498 ha keloù a gement-se a gasas da Europa. Anvet e voent, a greder, Enez al Labrador ha Douar al Labrador (a zo Labrador hiriv), diwar e anv.
Oyón
Oyón zo un anv-lec'h spagnolek, a orin euskarek.
Kenseurt
Kenseurt, pe kenseurtez, a lavarer eus pried ur roue pe rouanez, da ziskouez ne ren ket. Kentañ ma voe implijet a voe en amzer ar Rouanez Elesbed Iañ, a renas eus 1558 da 1603, hag a oa rouanez eus he ferzh-hi, ha ne oa ket evel pried ur roue.
João Fernandes Lavrador
War gartennoù kentañ ar XVIvet kantved e weler un douar, er c'hornog da hini Greunland, anvet Terra Laurador, haTerra Laboratoris.
Kenseurt
Rouanezed o devoa pe roue kenseurt pe priñs kenseurt, izeloc'h e renk.
João Fernandes Lavrador
Pa zistroas eus Greunland ez eas da borzh Bristol hag eno e voe roet dezhañ ul lizher-merdeiñ gant ar roue Herri VII. E 1501 e savas an eor adarre Fernandes da vont da zizoleién douaroù nevez en anv Bro-Saoz. Goude-se ne voe keloù ebet anezhaén ken.
Adsao
Brud bras a oa bet gant al luskad hag ar gazetenn betek ma vefe kendeuzet gant ar Confédération des anciens combattants.
Laudio
thumb|300px|Sede pelec'h emañ Laudio en [[Araba.]]
Laudio (euskareg; Llodio e spagnoleg, kenofisiel) zo ur gumun eus proviñs Araba‎, en Euskal Herria.
Gwarez-stad Bohemia-Moravia
Aloubadeg gant an Alamaned
E miz Gouere 1939 e varvas Alfons Mucha goude bezañ bet jahinet gant poliserien ar Gestapo.
London Grammar
London Grammar zo ur strollad sonerezh breizhveuriat. Tonioù elektro a son ar strollad, a denn d'an indie-pop, d'an dream-pop ha d'an trip-hop, met levezon ar soul hag ar sonerezh klasel a c'hall bezañ klevet warno ivez, war an trede pladenn dreist-holl. Alies-mat e vez kontet e sonerezh da velkonius ha da drivlius, ton koulz ha kan, a-drugarez da vouezh sklintin ar ganourez Hannah Reid.
E 2009 e voe fontet ar strollad, e Nottingham, e-lec'h ma oa Hannah Reid (ar ganourez) ha Dan Rothman (ar gitarour) war o studi. Kanaouennoù savet gant tud all a sonent da gentañ. Ur wech en em gavet ganto Dominic « Dot » Major, a ouie soniñ a bep seurt benvegoù (klavieroù, taboulinoù..), e komañsjont da sevel o zonioù-dezho. London Grammar a zivizjont ober eus o strollad, un anv a ra dave da gêr c'henidik Hannah ha Dan, hag un anv "hollvedel", gouez dezho, "ken etrebroadel ha kel liessevenadurel ma'z eo" Londrez.
Gwarez-stad Bohemia-Moravia
Aloubadeg gant an Alamaned
Kavout a rae da Hitler e oa re wak Konstantin von Neurath ha neuze e voe lakaet Reinhard Heydrich da "Reichsprotektor" d'ar 24 a viz Gwengolo 1941. Kerkent ha degouezhet e lakaas ar ministr kentañ, Alois Elias e anv, da vezañ kondaonet d'ar marv. Etre ar 27 a viz Gwengolo hag an 29 a viz Du e lakaas fuzuilhañ ouzhpenn 400 den. Gant izili ar Gestapo e voe lazhet ouzhpenn 4000 stourmer pe enebour. Meur a lenneg a voe drouklazhet : Vladislav Vančura e 1942 ha Julius Fučík e 1943.
Ouzhpenn e bolitikerezh spont e klaskas Heydrich bezañ gwelet mat gant ar boblañs : lakaat a reas kreskiñ al lodennoù boued, lakaat a reas da dalvezout al lezennoù sokial alaman hag e stourmas ouzh ar marc'had du. Evel-se e teuas a-benn da wanaat ar stourm enepnazi tchek. Soñjal a reas neuze da bennoù ar Gevredidi e oa ret lazhañ anezhañ. Aozet e voe taol Anthropoid, ha mervel a reas Heydrich d'ar 4 a viz Even 1942. Da-heul an darvoud e voe lazhet ouzhpenn mil den gant ar soudarded alaman. E kêrioù zo e voe heskinet ar boblañs a-bezh, evel e Lidice da skouer.
London Grammar
Seul vui e veze gortozet ar bladenn glok kentañ ma rae berzh-bras an eil single tennet eus an EP: Wasting my Young Years, brudetañ kanaouenn ar strollad a-viskoazh, bet selaouet hogos 70 milion gwech enlinenn. If You Wait a yeas er-maez e miz Gwengolo 2013: eizh ton nevez a oa bet savet eviti, ouzhpenn peder c'hanaouenn ar bladenning. Daouzek kanaouenn en holl, a voe tennet seizh single anezho en diwezh, en o zouez Strong ha Nightcall (homañ-ziwezhañ diwar ur ganaouenn gant Kavinsky). Muioc'h evit ur milion a skouerennoù eus If You Wait zo bet gwerzhet abaoe, dreist-holl e Breizh-Veur (5vet pladenn gwerzhet ar muiañ eno e 2014), e Aostralia hag e Bro-C'hall.
Gwarez-stad Bohemia-Moravia
Heskinerezh ar Yuzevien
Kerkent hag aozet ar gwarez-stad e voe lakaet Lezennoù Nürnberg da dalvezout gant von Neurath. Lakaet e voe ar Yuzevien e diavaez ar gevredigezh. Miret outo a bourmen, bihanaet o lodennoù-boued, rediet e voent da zougen arouezioù ispisial. Miret outo ivez a gemer perzh en abadennoù sevenadurel ha sportel, ha miret ouzh o bugale a vont d'ar skol.
London Grammar
Truth Is a Beautiful Thing eo anv o eil pladenn, aet er-maez e miz Mezheven 2017. Pevar single a voe tennet anezhi : Rooting for You, Big Picture, Truth Is a Beautiful Thing, Oh Woman Oh Man. Nikun anezho n'he deus graet tro-vat evel kanaouennoù ar bladenn gentañ: evel ma voe diskuliet diwezhatoc'h e oa bet start da izili ar strollad kavout awen a-nevez, ha "dijeriñ" o statud nevez, ken trumm e oa bet lañset ha kresket an traoù. Pep a bladenn aour a resevas Truth Is a Beautiful Thing memes tra e Breizh-Veur, e Bro-C'hall hag e Belgia.
Gwarez-stad Bohemia-Moravia
Heskinerezh ar Yuzevien
Da-heul e voe tapet o madoù diganto ha tamm-ha-tamm e voent kaset da gamp Theresienstadt e Bohemia. En holl e voe bac'het 141 184 Yuzev ennañ, an hanter anezho a zeue eus ar gwarez-stad, an hanter all a oa Yuzevien gozh eus Alamagn hag Aostria, ur bern anezho a varvas er c'hamp. Al lodenn vrasañ eus ar Yuzevien dchek a voe kaset goude-se da gamp-diouennañ Auschwitz.
London Grammar
En diskar-amzer 2020 e voe kemennet trede pladenn ar strollad gant div ganaouenn anezhi: Baby It's You ha Californian Soil. Homañ-ziwezhañ zo hañval hec'h anv ouzh hini ar bladenn, daleet un tamm hag aet er-maez d'an 16 a viz Ebrel 2021. Da reiñ lañs dezhi war an ton bras e tiskouezas ar strollad e YouTube ur sonadeg bet enrollet en Alexandra Palace Theater (Londrez) asambles gant ul laz-seniñ hag ul laz-kanañ. Ar pozioù skrivet gant Hannah Reid zo awenet gant an diaes ma oa bet dezhi plediñ gant ar berzh ha gant ar vrud, hag an doare ma hañvale dezhi ne c'halle ket bezañ mestr war he buhez ken abalamour dezho.
Gwarez-stad Bohemia-Moravia
Heskinerezh an Dziganed
Ken abred hag e 1927 e oa bet embannet ul lezenn enep an Dziganed kantreer e Tchekoslovakia : roet e veze kartennoù-anv ispisial dezho, disheñvel diouzh re ar geodedourien voutin. D'an 10 a viz Here 1941 e tivizas Reinhard Heydrich aozañ skarzherezh an Dziganed diouzh Bohemia-Moravia. Bac'het e voent e daou gamp : hini Lety e Bohemia ha hini Hodonín e Moravia. E-tro dibenn 1942 e tivizas Heinrich Himmler ober un dibab diazezet war ar ouenn : aotreet e vefe Tziganed da vevañ, re all a vefe disperiet ha re all a vefe kaset da gamp Auschwitz. Etre 22 000 ha 23 000 Tzigan a orin eus Alamagn, Aostria, ar gwarez-stad, Polonia, Belgia, an Izelvroioù ha norzh Bro-C'hall a voe kaset da gamp Birkenau ma voent bac'het un ur rann ispisial.
Roberta Collins
Roberta Collins, ganet d'ar 17 a viz Du 1944 hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Eost 2008, a oa un aktourez sinema ha skinwel. Brudet e oa abalamour d'he blev melen ha d'he neuz a geñverier gant Marilyn Monroe. C'hoariet he deus e kalz filmoù dieub, evel ar c'hast Clara er film Eaten Alive gant Tobe Hooper, pe evel Matilda the Hun er film skiant-faltazi Death Race 2000.
Gwarez-stad Bohemia-Moravia
Distrigoù ar gwarez-stad
Rannet e voe Gwarez-stad Bohemia-Moravia e daou Land : Böhmen (Bohemia) ha Mähren (Moravia). An daou anezho a voe rannet en Oberlandratsbezirke, enno meur a Bezirke.
Dibenn ar gwarez-stad
D'an 21 a viz Gwengolo 1944 en em gavas soudarded an Arme Ruz en tiriad tchekoslovak. Er c'hornôg edo an arme amerikan, hag a chomas a-sav e Plzeň d'ar 6 a viz Mae. D'ar 5 a viz Ebrel 1945 en em gavas Edvard Beneš hag en deiz war-lerc'h e stagas gant ur gouarnamant a genemglev. D'ar 5 a viz Mae e tarzhas emsavadeg Praha hag en deiz war-lerc'h e krogas soudarded an Arme Ruz da dagañ. D'an 9 a viz Mae e voe dieubet Praha, ha d'ar 14 e voe harzet Emil Hácha.
Roberta Collins
Jack Hill, hag a oa bet rener ar film The Big Doll House, en doa disklêriet diwar he fenn, "I think she could have had a great career, but she couldn't get her personal life together ... she would be fantastic one day, do everything right, and then she would be out until 4 am partying and the next day she would be useless."
Marv
Goude emlazh he mab Michael, Roberta a oa bet tapet gant ar boan-spered. Marvet eo d'ar 16 a viz Eost 2008 gant un taol-kalon, goude bezañ kemeret re a louzoù. Oadet e oa a 64 vloaz.
Pete Rodríguez
Daou ganer puertorikat zo en anv-se:
Rose Francine Rogombé
Rose Francine Rogombé (ganet d'an 20 a viz Gwengolo 1942 e Lambaréné, ha marvet d'an 10 a viz Ebrel 2015 e Pariz) zo ur bolitikourez eus Gabon.
Dre ma oa Rogombé prezidantez Sened Gabon pa varvas Omar Bongo e miz Even 2009 e voe lakaet da brezidantez ar vro en etrekarg adalek an 10 a viz Even betek ar 16 a viz Here. Goude an dilennadeg gounezet gant Ali Bongo e tistroas d'he c'harg er Sened.
Mango Antilhez
Ar mango Antilhez a zo un evn, Anthracothorax dominicus an anv skiantel anezhañ.
Annez
thumb|left|upright=1.1|Tiriad ar mango Antilhez. Bevañ a ra al labous en Hispaniola (Republik Haiti ha Republik Dominikan), en Inizi Gwerc'h hag e Puerto Rico.
Shalem
Shalem (hebraeg : שָׁלֵם, Shalem ) a zo ur gêr meneget er Bibl. Gellout a ra an anv klotañ gant meur a lec'h. Kavet e vez ivez ar stumm Salem (gresianeg Σαλήμ).
Meneget eo Shalem e Gn 14,18 "Ha Malki-Sedek, roue Shalem a zegasas bara ha gwin : hemañ a oa beleg an Doue Uhel".
Er Salm 76 (S 76,2) e lenner : " Emañ e Salem e deltenn, e chomlec'h e Sion !" Mard eo memes kêr e vefe un dave da Jeruzalem (kêr ar peoc'h) hag a vije bet kêr-benn Malki-Sedek. Kavout a reer ur meneg eus ur gêr anvet Salim en Aviel Yann (Yn 3, 23) : "Edo Yann ivez o vadeziñ en Aenon, e-kichen Salim, rak kalz a zour a oa eno ; hag an dud a zeue da vezañ badezet." Ha memes kêr eo ?
Un toullad kêrioù e Stadoù-Unanet Amerika a zo bet anvet Salem diwar ar Bibl.
Kabaduilh e Kebek e 1918
Kabaduilh e Kebek e 1918, pe Kabaduilhoù enep enluadeg Kebek, a oa bet etre an 28 a viz Meurzh hag an 2 a viz Ebrel 1918 e Kebek (Kanada) dre ma oa kounnar a-enep enrolladur soudarded en arme ganadian. E-tro 15 000 dibuner a oa bet ha goude kabaduilh e oa bet 4 den lazhet ha 75 gloazet.
An darvoud a zo chomet evel unan pouezus hag arouezius eus enebadur tud Kebek o welet soudarded enrollet evit mont e servij arme Kanada e-pad ar Brezel-bed kentañ. An istorourien a glask kompren hiziv c'hoazh red an darvoudoù. Ar pezh a chom anat evito eo an darvoud a zo un arouez eus ar vroadelouriezh kebekat.
Lizheroù Katolik
Al Lizheroù Katolik pe Lizheroù an Ebestel zo ul lodenn eus Testamant Nevez ar Bibl katolik. Er Bibl protestant ne gaver nemet Lizheroù Paol.
Ouzhpenn lizheroù Paol zo er Bibl katolik : bez' emañ ivez :
Gregor IX
Gregor IX (e latin: Gregorius IX), Ugolino di Conti e anv-tiegezh, ganet e-tro 1145 ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Sant-Mikael
Div gumun zo anvet Sant-Mikael e Breizh :
Lec'hioù all zo anvet Sant-Mikael :