cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Honorius III
Honorius III (e latin: Honorius III), Cencio Savelli e anv-tiegezh, ganet e Roma ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Labrador
Labrador eo al lodenn gevandirel eus proviñs Douar-Nevez ha Labrador e Kanada. Dispartiet eo diouzh an Douar-Nevez gant Strizh-mor Belle-Isle. Distank-kaer eo an dud eno pa 'maint 26 364 a annezidi (2006) evit 269 073,3 km² — kement ha Bro-Italia —, ar pezh a ra ur stankter a 0,1 dre km². Happy Valley-Goose Bay eo ar gêr vrasañ.
Nelson
Gerdarzh
Dont a ra eus un tadanv savet diwar an anv-badez Nell, un doare saoz-ha-skandinaviat eus an anv gouezelek Niall.
Eleonora d'Este (1643-1722)
Eleonora d'Este (Mantova, 1643 – Modena, 1722) a oa ur briñsez eus Mantova aet da leanez.
Merc'h e oa d'an dug Francesco Iañ d'Este ha d'e bried kentañ Maria Farnese. Anvet e oa evel he c'hoar, Maria, ganet e 1639, ha marvet da ur bloaz.
Yaouankik e tiskouezas bezañ troet gant ar relijion e lez he zud. E miz Mae 1674 ez eas d'ar gouent da vevañ ha dont a reas da vezañ Maria Francesca dello Spirito Santo.
Lizher d'ar C'halated
Unan eus Lizheroù Paol eo al Lizher d'ar C'halated, e Lizheroù an Ebestel en Testamant Nevez.
Setu ar pezh a lenner e kinnig Maodez Glanndour d'al lizher d'ar C'halated :
"An disparti etre ar Gristeniezh ha Lezenn Voizez n'eo ket bet c'hoarvezet en un taol. Ar gristenien gentañ deuet eus ar Yuzeviezh, an Ebestel o-unan, n'o deus ket dilezet eus an eil deiz d'egile kement a oa eus an urzh kozh : Jezuz e-unan a oa bet feal d'ar vuhez yuzev ha da lidoù an Templ. Petra oa da zilezel bremañ evit an diskibion gentañ ? Petra evit ar re deuet eus ar Baganiezh ? [...] Paol a lak ar gudenn war ur bazenn uheloc'h : n'eus ket da chom etre daou. N'eo ket al lezenn, pe an Amdroc'h a ro santelezh dirak Doue, met ar feiz vev e Jezuz Krist. [...] Soñjal a reer eo bet skrivet al lizher d'ar C'halated a-raok an eil d'ar Gorintidi, war-dro 56-57, hep na vefe resisaet muioc'h."
Seziz Gaeta (1860)
Seziz Gaeta, e Rouantelezh Naplez, etre miz Du 1860 ha C'hwevrer 1861, a c'hoarvezas e-pad Trede Brezel Dizalc'hiezh Italia.
Kaset e voe gant an arme sard dindan ar jeneral Enrico Cialdini, ma voe laket fin da Rouantelezh an Div Sikilia hag embannet krouidigezh Rouantelezh Italia.
Hortus deliciarum
An Hortus deliciarum ("Liorzh ar plijadurezhioù") zo ul levr hag un holloueziadur latin bet savet en abati Hohenburg, war an Odilienberg, en Elzas, en Impalaeriezh santel roman german, etre 1167 ha 1185, gant an abadez Herrad von Landsberg (1125/1130 – 1195), a zastumas ennañ anaoudegezhioù hec'h amzer. Ouzhpenn ar skrid latin e kaver ur mil ger alamanek er skrid.
Mennet e oa da vezañ ur benveg deskiñ evit leanezed ar gouent.
An darn vrasañ eus danvez an dornskrid zo tennet eus oberennoù klasel, hag ennañ e kaver barzhonegoù, skeudennoù, sonerezh, arroudoù eus skridoù latin pe skrivagnerien arab. Barzhonegoù diwar zorn Herrad zo ivez, a voe hogozik an holl anezho lakaet tonioù warno.
Brudetañ lodenn an dornskrid eo ar skeudennoù, 336 anezho, a denn da zanvez a bep seurt : prederouriezh, doueoniezh ha lennegezh.
Bez' ez eo ar c'hentañ holloueziadur savet gant ur vaouez.
Da vare an Dispac'h gall e oa bet kaset an dorskrid orin da levraoueg Strasbourg. E 1870 e voe distrujet gant un tan-gwall abalamour da Vrezel 1870-1871. Anavezet eo ar bihanlivadurioù dre an eilennoù anezho graet gant an istorour elzasat Christian Moritz Engelhardt (17751858) e 1818, ha gant ar c'hont Auguste de Bastard d'Estang (1792-1883). Adskrivet e voe an destenn hag embannet gant Straub ha Keller etre 1879 ha 1899.
Académie des Sciences d’Outre-Mer
An Académie des Sciences d’Outre-Mer zo un akademiezh c'hall e Pariz hag a studi istor ha douaroniezh Afrika, Suamerika, Azia hag Okeania.
Savet e voe e 1922 gant an anv Académie des sciences coloniales ha studiañ a rae kement tra a denne d'an trevadennoù gall.
E 1957 he doa kemeret an anv nevez a Académie des Sciences d'Outre-Mer ("Akademiezh Skiantoù Tramor").
Selestin IV
Selestin IV (e latin: Coelestinus IV), Goffredo Castiglioni e anv-tiegezh, ganet e Milano ha marvet d'an e Viterbo, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar.
Lascar
Ul laskar (eus ar perseg lashkar, "arme") a oa ur martolod, eus India peurvuiañ, hag eus ar broioù arabek kenkoulz all, eus aodoù ar Meurvor Indian, a laboure war al listri europat etre ar ha kreiz an.
Ceann Bhinn Éadair
Ceann Bhinn Éadair (Howth Head e saozneg) zo ur c'hourenez war aod reter Iwerzhon, e kontelezh Fine Gall (kontelezh Dulenn gwechall). Emañ en hanternoz da Vae Dulenn. War aod hanternoz ar c'hourenez emañ porzh Binn Éadair.
Francis Bacon (prederour)
Francis Bacon (1561-1626) a oa ur prederour saoz.En e levr  De dignitate et augmentis scientiarumn e tispleg e deorienn eus an anaoudegezh. Hag en Novum organum e tiorroas reolennoù an arnod skiantel.
Francis Bacon
Francis Bacon zo anv meur a zen
Emgann Chearsley
E 527 e vefe c'hoarvezet emgann Chearsley e-kichen ar gêriadenn anvet Chearsley hiziv moarvat, e Wessex en amzer-se. Enebiñ a reas roue kentañ Wessex, Cerdic, ouzh ul lu brezhon dianav hec'h orin. N'eus livadur ebet eus an emgann n'anavezer nemet dre un arroudenn verr er C'hronik angl-ha-saoz.
Moreda Araba
thumb|300px|right|Sede pelec'h emañ Moreda Araba en [[Araba. ]]
Moreda Araba (Moreda de Álava e spagnoleg kenofisiel) zo ur gumun e gevred proviñs Araba‎, en Euskal Herria.
Sydney FC
Sydney Football Club zo ur c'hlub mell-droad aostralian eus Sydney. Krouet e oa e 2004 hag unan eus kluboù pennañ ar c'hampionad paotred (A-League) hag ar c'hampionad merc'hed (W-League) eo.
C'hoari a ra e grogadoù e Sydney er Sydney Football Stadium, ur stad 45,500 plas gantañ.
Venezia Giulia
Venezia Giulia (anvet Julisch Venetien en alamaneg; Julijska Krajina e sloveneg ha kroateg ; Venesia Jułia e veneteg ; Vignesie Julie e friouleg) zo ur rannvro istorel ha douaroniel eus an Triveneto, hag a zo rannet hiriv etre teir stad: Italia, Slovenia ha Kroatia. Evit ar rann chomet en Italia, goude an Eil brezel-bed, da-heul feur-emglev Pariz (1947) ha Memorandum Londrez e 1954, a zo aet d'ober, gant Frioul, rannvro emren Friuli-Venezia Giulia.
George Pickett
Brudet ha gwallvrudet e voe war ar memes tro evit bezañ bet e penn an argadenn graet Pickett's Charge anezhi, un argadenn didalvoud met gwadus e-pad trede devezh Emgann Gettysburg. E vuhez evel ofiser a oa echuet er vezh pa voe trec'het garv e rann-arme en Emgann Five Forks.
Philip Mountbatten
Philip Mountbatten, dug Dinedin, a oa pried ar rouanez Elesbed II.
Sae digein
Ur sae digein zo ur sae graet evit maouezed hag a ziskouez o c'hein. Ne vez ket douget alies, kentoc'h en abadennoù war an ton bras, evel lidoù ofisiel pe euredoù.
Levr ar Rouaned
Levr ar Rouaned zo anv meur a levr.
The Link Alive
The Link Alive eo DVD sonadeg kentañ embannet gant ar strollad death metal euskarat Gojira. Filmet eo bet an abadenn e Bourdel e 2003. Tonioù The Link ha Terra Incognita a vez kavet enni. Un teulfilm diwar-benn buhez ar strollad e-pad an heuliad sonadegoù a vez kavet war an DVD ivez.
Michel Simon
François Joseph Simon, pe Michel Simon hervez e anv-micher, a oa un aktour suis c'hoariva ha sinema. Ganet e oa bet d’an 9 a viz Ebrel 1895 e Geneva (Suis) ha marvet e Bry-sur-Marne (Bro-C’hall) d’an 30 a viz Mae 1975. C’hoariet en deus e 145 film. Un aktour pouezus eo e sinema gall hanterenn gentañ an kantved. Un nebeud filmoù brudet m’en deus kemeret perzh enno : Boudu sauvé des eaux e 1932, L'Atalante e 1934, Le Quai des brumes e 1938, Les disparus de Saint-Agil e 1938, Le Vieil homme et l'enfant e 1967…
Da 17 bloaz e ya da Bariz ha ober a ra kalz micherioù bihan liammet alies gant al leurenn. E-pad ar Brezel-Bed Kentañ eo ur soudard suis met harzet eo alies ha tremen a ra kalz amzer en toull-bac'h. Mont a ra goude da vezañ paraet en ur sanatoriom. E 1915 emañ e Geneva ha arvestiñ a ra Hedda Gabler, ur pezh-c'hoari gant Henrik Ibsen, hag an aktour Georges Pitoëff, ha boemet eo gant ar vicher-se. E 1920 eo komedian ha luc'hskeudenner war un dro e Geneva. E 1922 e ya da Bariz gant e strollad hag en em staliañ a ra eno, kencerc'hel a ra da c'hoari war al leurennoù. Gopraet eo gant Louis Jouvet hag e 1929 e ra berzh er pezh Jean de La Lune skrivet gant Marcel Achard. Etre 1920 ha 1975 e c'hoari Michel Simon a bep seurt rolloù e-barzh oberennoù William Shakespeare, George Bernard Shaw, Luigi Pirandello, Oscar Wilde, Maksim Gorkiy, Édouard Bourdet pe c'hoazh Henri Bernstein.
Normaneg
An normaneg (a zo normaund, pe normand, nouormand e normaneg) zo ur yezh komzet e Normandi, hag en Inizi angl-ha-norman.
Meur a rannyezh zo : hini Jerzenez, Gwernenez, broioù Caux, Perche ...
Skrivagnerien
skrivet gantañ Bram Bilo ha Piteur Pain
Ivona Galbrun
Ivona Galbrun (a-wechoù Erwanez Galbrun), ganet Yvonne Laurent e Pariz d'an 20 a viz Mezheven 1904, marvet e Brelevenez (Lannuon) d’an 22 a viz Here 1985, a zo un emsaverez vreton (anv barzhez: “Iona”). Bevañ a reas e Breizh e Mousteruz e-pad ar Brezel-bed kentañ hag eno e tommas ouzh ar brezhoneg hag ouzh Breizh. Sevel a reas e Bear ur C'helc'h Keltiek ha tro he devoe da zaremprediñ ur bern tud, evel Taldir-Jaffrennou ha Mari Manac'h (“Lady Mond”). E 1946 e savas ar gelaouenn Me a Zalc'ho, darempred etre ar c'helc'hioù keltiek. Labourat a reas gant Armañs ar C'halvez e skol vrezhonek Ploueg-ar-Mor. Kendelc'her a reas he buhez-pad da skoazellañ an emsav.
Inosant III
Inosant III (e latin: Innocentius III), Lothario dei Conti di Segni e anv-tiegezh, ganet d'an e Gavignano ha marvet d'ar  e Perugia, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an. Bodet en deus pevare sened-iliz Lateran e 1215.
Moreda
Moreda (mouareg, pe drezeg e brezhoneg) zo un anv-lec'h galizek ha spagnolek.
Selestin III
Selestin III (e latin: Coelestinus III), Giacinto Bobone e anv-tiegezh, ganet e Roma ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Roy Lichtenstein
Roy Fox Lichtenstein a zo un arzour amerikan ganet d'ar 27 a viz Here 1923 e Manhattan (New York) ha marvet d'an 29 a viz Gwengolo 1997. Kemer a reas perzh el luskad Pop Art.
Seziz Gaeta (1815)
Seziz Gaeta e 1815, a badas tri miz, pa voe argadet porzh ha kêr Gaeta gant arme Aostria ha morlu Breizh-Veur e-pad Brezel Naplez (1815). Argadet e voe kêr gant ar Royal Navy, ar morlu saoz d'ar 24 a viz Gouhere 1815. Kodianañ a reas kêr d'an 8 a viz Eost 1815.
Cuhelm ap Bleidudd
Cuhelm ap Bleidudd a oa roue diwezhañ isrouantelezh Dunoding. Netra eo anavezet diwar-benn e vuhez ha staget e voent e dirioù goude e varv.
Baptism: A Journey Through Our Time
Baptism: A Journey Through Our Time zo ur bladenn gant Joan Baez e 1968. Savet eo gant barzhonegoù kanet ha lavaret. An albom a-raok e oa Joan (albom), e 1967.
Kanaouennoù
Gant Peter Schickele eo bet graet ar c'hempenn-tonioù.
Enez Lord Howe
Enez Lord Howe (Lord Howe Island e saozneg, Lord Howe's Island gwechall) zo un enezenn aostralian, er Mor Tasman, etre Aostralia ha Zeland Nevez, 600 km er reter da Bort Macquarie, 780 km er biz da Sydney ha 900 km er mervent da Enez Norfolk.
Joan (albom)
Joan zo un albom gant Joan Baez e 1967.
Guillaume du Halgoët
Poltred en iliz-Veur Landreger Sturienn an tiegezh ː Ker guen hag haléguec'']] Guillaume du Halgoët, pe Halegoët, a voe eskob Treger eus 1587 da 1602.
Buhez
Plougouskant e oa e gêr c'henidik. Arc'hdiagon Landreger e oa pa voe anvet da eskob Treger war-lerc'h François de la Tour e 1587.
Da vare brezelioù ar Re Unanet e oa, pa oa Landreger eus tu ar roue. Aloubet e oa bet Landreger gant ar Re Unanet d'ar 17 Du 1589, ha preizhet an iliz-veur krec'h-traoñ. Ret e oa bet d'an eskob mont da glask repu e Granville. Preizhadegoù all a voe er vro e 1590, 1591, 1592, ha devet ul lodenn eus ar gêr e fin 1592. Freuzet e voe ar vro ivez tro-war-dro gant ar roueelerien, staliet er Roc'h-Derrien, e-kichen.
Goude bet en harlu e-pad seitek miz e Granville, Guillaume a gavas repu e kastell Tonkedeg, ha goude se e Gwengamp betek 1594, goude ma oa bet adc'hounezet kêr gant ar roueelerien. Er bloaz-se e tistroas da Landreger hag e lakaas kreñvaat an iliz-veur.
D'an 29 Here 1602 ec'h eas Guillaume du Halgoët da Anaon. Sebeliet e voe e chapel Sant-Koniri e Plougouskant, e-lec'h ma weler e vez kizellet kaer-kenañ.
Georges Louet a voe anvet war e lerc'h war gador eskopti Treger.
Kenan an Habask
Kenan an Habask, Kenan Labasque er marilhoù ar boblañs, bet ganet e 1988 e Kemper, zo ur c'hazetenner hag un teulfilmer brezhoneger a aoz e galleg koulz hag e brezhoneg.
Buhez
E familh zo bet gouestlet evit implij ar brezhoneg, hag Anna-Vari Kernalegenn ha Padrig an Habask o deus desavet o femp bugel e brezhoneg. Harpet o deus da sevel Skol Diwan Kemper ha kaset o c'hrouadurien da vezañ kelennet eno. Pelloc'h ez eas an tad da rener Skolaj Diwan Kemper.
Mont a reas Kenan an Habask da Ensavadur skolveuriek an deknologiezh e Lannuon evit kaout un aotreegezh vicherel war ar c'hazetennerezh, ha goude stajoù evit labourat gant kelaouennoù brezhonek ha gallek en deus tapet e ziplom kazetenner goude ur staj stummadur er Journal du Pays basque.
Aozer teulfilmoù
E 2015 ec'h aozas un teulfilm diwar-benn ar marc'hhouarner breizhat Warren Barguil, a oa gant Tro Bro-C'hall. Labourat a reas evit sevel poltredoù filmet war meur a redadeg sport e Bro-C'hall, a zo bet skignet war Frañs 3 Breizh peurvuiañ, koulz ha war Tébéo, TébéSud ha KulturBretagne (KuB).
Sevel a reas poltred filmet Paul Molac.
E 2022 ec'h aozas gant Thierry Salvert Et en plus, ils dansent !, un enklask filmet diwar-benn an diac'hinad etre ar skeudenn lakaet war dañserien an dañsoù Breizh a c'hellfe bezañ tud dic'hizet ha o c'hendoujañs ouzh o izili heñvelrevel.
Emgann Five Forks
Emgann Five Forks a oa bet stourmet d'ar 1añ a viz Ebrel 1865, e mervent Petersburg, e Virginia, e SUA, war-dro kroashent linennoù tren Five Forks, en Dinwiddie County, e fin Sez Petersburg. Fin ar Brezel diabarzh stadunanat e oa.
Dihewyd
Dihewyd zo ur gêriadenn hag ur barrez e-kreiz Ceredigion, e Kembre. Emañ etre Ystrad Aeron ha Llanarth.
Emgann Five Forks
An Union Army renet gant ar major jeneral Philip Sheridan en devoa trec'het un nerzh kengevreet eus an Army of Northern Virginia renet gant ar major jeneral George Pickett. Nerzhioù an Unaniezh a oa deuet a-benn da lazhañ ouzhpenn 1000 soudard kengevreet ha da bakañ ur 4000 prizoniad bennak. Deuet e oa an Unaniezh a-benn da aloubiñ Five Forks, ur c'hroashent strategel evit ar Su a-fed linennoù dezougen dre dren.
Dihewyd
An Afon Granell zo he eien en tolead, en torgennoù a zo etre traoñienn an Afon Aeron en hanternoz hag hini an Afon Teifi er c'hreisteiz.
Emgann Five Forks
Goude Emgann Dinwiddie Court House (31 a viz Meurzh) da 10:00 eur noz, ar Vvet korfad traodegiezh a errue nepell diouzh an dachenn emgann evit reiñ harp da korfad marc'hegiezh Sheridan. Urzhioù Pickett a-berzh e penn ofiser ar jeneral Robert E. Lee a oa da zifenn kroashent dezougen Five Forks "at all hazards" (ne ra forzh ar goust) dre ma oa ur poent strategel evit ar su.
Dihewyd
Ur skol kentañ derez zo er gêriadenn, anvet Ysgol Gynradd Dihewyd.
Emgann Five Forks
Enorioù Medal of Honor
Ar soudarded eus an Union Army : Wilmon W. Blackmar, John Wallace Scott, Robert F. Shipley, Thomas J. Murphy, August Kauss, William Henry Harrison Benyaurd, Jacob Koogle, George J. Shopp, Joseph Stewart, William W. Winegar, Albert E. Fernald, Adelbert Everson, James G. Grindlay, Charles N. Gardner, Henry G. Bonebrake, Hiram H. De Lavie ha David Edwards a voe holl enoret gant ar Medal of Honor evit o obererezhioù en emgann.
Klemañs III
Klemañs III (e latin: Clemens III), Paolo Scolari e anv-tiegezh, ganet e Roma ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
C'hoari achap
Ur c'hoari achap, anvet ivet escape game e saozneg, a zo un doare c'hoari e-lec'h ma ranker achap diouzh ur sal en ur ziskoulmañ a bep seurt luziadelloù.
Peurliesañ, e vez bac'het meur a c'hoarier e-barzh ur sal alc’hwezet warne, hag e rankont achap diouzh ar sal dindan ur prantad termenet en a-raok.
Kavet e vez ivez c'hoarioù achap e-barzh c'hoarioù video 'zo, evel ar c'hoari We Were Here. Bez ez eus ivez dibaoe 2017 c'hoarioù kartoù a-stroll anvet Unlock, hag a zo bet awenet gant doare ar c'hoarioù achap.
Ynys Dulas
Ynys Dulas zo un enezenn vihan war aod biz Enez Mon. Emañ dirak Traeth Dulas, e kumuniezh Llaneilian.
Didud eo an enezennig, met en amzer al listri-dre-lien e c'hoarveze aliezik peñseoù dirazi. Setu ma voe savet un tour war Ynys Dulas da gemenn d'al listri chom hep dont re dost. Savet e oa bet an tour-se e 1824, a-hervez, gant an itron Neave eus Llysdulas.
Reuniged a vez o vevañ war an enezenn.
Joseph K. Mansfield
Joseph King Fenno Mansfield, bet ganet d'an 22 a viz Kerzu 1803 hag aet da Anaon d'an 18 a viz Gwengolo 1862, a oa un ofiser a vicher en United States Army, un ijinour trevour hag ur jeneral en Union Army e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Unan eus an ofiserien uhelañ e voe ken na voe lazhet e-pad ar brezel diabarzh, en Emgann Antietam.
Lea
Lea zo un anv-badez e meur a yezh.
Teskanvioù
LEA zo un teskanv
Anv-badez
thumb| [[Lea Massari er film L'avventura e 1960]] thumb| Lea Thompson
The Red Romance Book
The Red Romance Book un dastumad kontadennoù troet e saozneg gant Andrew Lang hag e bried, anezhañ ar pemzekvet eus an 23 levr a zo er rummad The Lang's Fairy Books, hag a voe embannet e 1905.
Ar c'hontadennoù
Ennañ 29 a istorioù diwar a bep seurt romantoù eus ar Grennamzer pe an Azginivelezh, istorioù marc'hegeien, azasaet evit bugale. En o zouez istorioù eus Don Quixote, Karl Veur, Bevis of Hampton pe Guy of Warwick.
Charlez Gwennou
Charlez Gwennou (François Charles Marie Guennou e marilh ar boblañs), ganet d'ar 14 a viz Mae 1851 e Lezardrev ha marvet d'ar 7 a viz C'hwevrer 1915 e Vitry-sur-Seine, oa ur Breizhad aet da vevañ da gorn-bro Pariz.
Mab e oa da Erwan Gwennou, maltouter, ha da vMari-Jann ar C'holen. Labourat a reas evit an hentoù-houarn du-hont met kelenn brezhoneg a reas ivez da Vretoned Pariz ha skrivañ e-leizh a bennadoù e kelaouennoù evel Kroaz ar Vretoned, Ar Vro, L'Hermine. Gantañ e voe adaozet mister kozh « Buhez Santez Trifina », war c'houlenn Frañsez Jaffrennou.
Urban III
Urban III (e latin: Urbanus III), Uberto Crivelli e anv-tiegezh, ganet tro 1120 e Milano ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar.
Federico Bianchi
Federico Vincenzo Ferreri Bianchi (en alamaneg Vinzenz Ferrerius Friedrich von Bianchi; Vienna, 1añ a viz C'hwevrer 1768 – Rohitsch-Sauerbrunn, 21 a viz Eost 1855) a oa ur jeneral en arme Impalaeriezh Aostria.
La Guyonnière
La Guyonnière a oa ur gumun e departamant Vande e Bro-C'hall. E 2016 he doa 4533 annezad. Emañ e-barzh kumun nevez Montaigu-Vendée bremañ.
Louis Beaufrère
Louis Beaufrère (Louis Martial Paul Beaufrère ; Kemperle, 1añ Gouere 1869 - Pondivi, 19 Gouere 1940) a oa ur c'hazetenner breizhat. Breur e oa d'al livour Adolphe Beaufrère.
E dad kozh, Louis Antoine Eugène Beaufrère, a oa genidik eus Moissac e departamant al Lot.
Ren a reas ar gazetenn L'Union Agricole et Maritime, ur gazetenn krouet gant James de Kerjégu, eus 1893 betek 1912. Goude-se e renas kazetennoù all, La Côte d'Armor da gentañ, ha La République du Sud-Ouest e Dacs. Mont a reas da Bariz da c'houde ha krouiñ eno e 1923 La Bretagne à Paris, ur sizhunieg evit ar Vretoned divroet.
Daou vloaz goude krouidigezh La Bretagne à Paris e voe aozet gant Louis Beaufrère dilennadeg "dugez Bretoned Pariz", dilennet gant kevredigezhioù ar Fédération des Bretons de Paris. Kalzig a verzh a rae an abadenn-se e-mesk kevredigezhioù breizhek Pariz etre an daou vrezel ha, goude troc'h an Eil Brezel-bed, adarre er bloavezhioù 1950 ha 1960.
Leah
Leah zo un anv-badez saoznek a orin hebreek.
Orin
Dont a ra an anv saoznek Leah eus anv Lea ( לֵאָה, en hebreeg, "divi, skuizh"), pried kentañ Jakob er Bibl.
The Book of Princes and Princesses
An istorioù
Ennañ e oa 14 istor diwar-benn bugaleaj unpennoù eus Europa, en o zouez Napoleon, Elizabeth Iañ, ha Frederig II (Prusia).
William John Leech
William John Leech (10 a viz Ebrel 1881 e Dulenn - 16 a viz Gouere 1968) a oa ul livour iwerzhonat bet o chom e Konk-Kerne.
E vuhez
E Dulenn e voe ganet, ma studias er Metropolitan School. Goude-se e studias er Royal Hibernian Academy gant Walter Osborne. E 1903 ez eas da Bariz, ma voe bamet gant gweledvaoù Bro-C'hall. Da Vreizh ez eas ivez, hag e 1906 e tistroas da Zulenn, ma kemeras perzh er strollad arzourien a oa tro-dro da George Russell, Constance Gore-Booth hag he gwaz Casimir Dunin Markievicz. E miz Eost 1907 e kemeras perzh en un diskouezadeg a-stroll aozet ganto e Leinster Lecture Hall, tost da 70 livadur a ginnigas. E miz Kerzu 1909 e tiskouezas e oberennoù asambles gant re Jack Yeats, Albert Power, Eva Hamilton, William Orpen, Lily Williams, A.E., Constance Gore-Booth ha Dermod O’Brien da-geñver kentañ diskouezadeg arzoù Aonach, aozet gant Sinn Féin.
Distreiñ a reas da Vreizh ma timezas gant al livourez Elizabeth Saurin e Konk-Kerne. Dispartiañ a rejont goude daou vloaz. Goude-se e veajas Leech en Europa hag en em staliañ a reas e Bro-Saoz e 1919.
Arne Næss
Arne Dekke Eide Næss (27 Genver 1912 – 12 Genver 2009) a oa ur prederour norvegiat hag en deus savet an droienn "Ekologiezh don". Ur meizer a bouez eo e luskad ekologel an. Næss a veneg e voe levezonet gant levr Rachel Carson Silent Spring, skrivet e 1962, e-keñver e sell war an ekologiezh. Næss a genaoz e sell gant mennozhioù all, Gandhi hag an didaerded da skouer.
Sevenadurezh vaya
Ar Sevenadurezh vaya a oa ur sevenadurezh vezoamerikan brudet dre he mestroni war ar skritur, an arzoù, an tisaverezh, al labour-douar hag ar steredoniezh. Unan eus ar sevenadurezhioù rakkolombian studietañ eo hiziv-an-deiz gant hini an Azteked hag hini an Inkaed.
Arne Næss
Dispartiañ a reas al luskad ekologel etre daou skourr, an deep ecology ("ekologiezh don") hag ar shallow ecology ("ekologiezh vas"). Dismeget e veze gantañ ar sell war an ekologiezh gant ar Stadoù hag a vez arveret d'ober aferioù argant. Soñjal a rae n'eo ket posubl difenn an ekologiezh hep lakaat ar pouez war ar liesseurted bevoniel, en ur anzav eo ret-holl bout e-dalc'h pep boudoù (struzhel ha loenel) an eil ouzh egile evit ma chomfe yac'h ar bed. Neuze eo Næss un difenner kreñv evit ma chomfe ec'hon al lec'hioù gouez e pep bro, pe lakaat an dud da guitaat takadoù ar maezioù da leuskel ar vuhez ouez d'en em ziorren en-dro.
Sevenadurezh vaya
Er marevezh rakkolombian e oa ledet ar sevenadurezh-se war ledenez Yucatán, hiziv-an-deiz e su Mec'hiko, Belize, Guatemala, Honduras hag El Salvador.
Aleksandr III (pab)
Aleksandr III (latin : Alexander Tertius), Rolando Bandinelli e anv-tiegezh, ganet e-tro 1105 e Siena ha marvet d'an, a voe dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar. Gantañ e voe kengalvet Trede sened-iliz Lateran e 1179.
Gregor VIII
Gregor VIII (e latin: Gregorius VIII), Alberto di Morra e anv-tiegezh, ganet e Benevento ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an. Roet en deus lañs d’an trede kroaziadeg.
Parrez
Ur barrez (parrouz e Treger) zo ur rann eus ar vro, ha diazez istorel an Ilizoù kristen. Hogen sterioù all zo d'ar ger, hervez ar vro hag an amzer.
Freguesia freguesia
Joachim Murat
Joachim Murat, ganet e Labastide-Fortunière (hiriv Labastide-Murat) d'ar 25a viz Meurzh 1767, fuzuilhet e Pizzo, d'an 13 a viz Here 1815), a oa ur jeneral gall, dimezet da Maria Annunziata Carolina Buonaparte, breur-kaer da Napoleon I, dug-meur Berg, ha Roue Naplez.
Portivechju
Portivechju (Porto-Vecchio e galleg, Porto Vecchio en italianeg) zo ur gumun eus Korsika, e departamant Korsika-ar-Su. Gwechall e oa pennlec'h pieve (parrez) Portivechju.
An trede kêr vrasañ eo e Korsika, goude Aiacciu ha Bastia.
Warcraft (film)
Warcraft (pe Warcraft: The Beginning, Warcraft : an deroù) a zo ur film moliac'h amerikan kenskrivet gant Charles Leavitt, Chris Metzen ha sevenet gant Duncan Jones, deuet e-maez e 2016. Azasadenn ar stirad c'hoarioù video ha romantoù Warcraft an hini eo.
Istor
Ur strollad brezelourien ork, Gul'dan en o fenn, a ziviz kuitaat Draenor (bed orin an orked) dre m'emañ o douaroù o vervel, evit mont war-du Azeroth, bed an dud, dre un nor-dal hud. Ar roue Llane, skoazellet gant ar marc'heg Anduin Lothar hag an Diwaller Medivh a glask gwareziñ o douaroù.
Henry Fiol
Henry Fiol, ganet e 1947, Manhattan, New York, zo ur soner salsa stadunanat a orin puertorikan. E dad a oa ganet e Ponce, e Puerto Rico, e vamm a oa a orin italian.
Aramaio
Aramaio (Aramayona e spagnoleg, diofisiel) zo ur gumun eus proviñs Araba‎, en Euskal Herria.
Emgann Spotsylvania
Emgann Spotsylvania Court House, pe Emgann Spotsylvania (pe Spottsylvania) hepmui, a oa eil emgann al letanant jeneral Ulysses S. Grant e kampagn Overland e 1864, e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika.
Istor
Goude Emgann Wilderness, a oa bet gwadus met hep trec'her anat ebet, lu Grant a oa kilet evit pellaat diouzh ar jeneral kengevreet Robert E. Lee hag e lu. Aet e oa lu an Unaniezh war-zu ar gevred, o klask desachañ Lee evit trapañ anezhañ en ul lec'h aesoc'h a-fet strategiezh. Unvezioù eus lu Lee a oa deuet a-benn da dalañ ouzh an Union Army e meur a lec'h e kroashentoù Spotsylvania Court House, Virginia, ha kroget e oant da doullañ fozioù-difenn. Argadennoù lies a voe gant ehanoù adal an 8 betek an 21 a viz Mae 1864. Grant en doa klasket terriñ al linennoù kengevreet e meur a lec'h met en aner. A-benn ar fin ne oa bet trec'her anat ebet en emgann-se, ur wech ouzhpenn. Gant 32 000 soudard kollet en daou du e oa bet an emgann gwadusañ eus ar c'hampagn brezel.
Kolloù
Pemp ofiser jeneral a voe lazhet pe gloazet e-pad an emgann: evit an Unvaniezh major jeneral John Sedgwick hag ar jeneraled brigadenn James C. Rice ha Thomas G. Stevenson; evit ar re Kengevreet Junius Daniel hag Abner M. Perrin.
Any Day Now (albom Joan Baez)
Any Day Now zo un albom, div bladenn ennañ, gant Joan Baez e 1968, ma kan kanaouennoù savet gant Bob Dylan. Savet e oa betek an niverenn 30 er Billboard Pop Albums chart.
Kanaouennoù
An holl ganaouennoù gant Bob Dylan, nemet resisaet e ve a-hend-all.
Serj
Serj zo un anv-badez brezhonek hag armeniek. Dont a ra eus an anv latin Sergius, eus tiegezh patrikian ar Sergii, un anv tennet eus un anv etruskek koshoc'h.
Sent
Gwelet Sant Sergius. Sergius a oa ur merzher roman kristen eus ar. Ur sant katolik eo. Ur sant reizhkredennek zo ivez : Serj Radonej eus Rusia.
Castell'Arquato
Castell'Arquato zo ur gumun eus Italia, e proviñs Piacenza, e rannvro Emilia-Romagna.
Catalina Palacios
Catalina Isabel Palacios Galindo, lesanvet Cata Palacios, ganet d'ar 16 a viz C'hwevrer 1980, e Santiago zo un aktourez, kanerez ha maouez ar skinwel a orin eus Chile. Brudet e voe dreist-holl dre ma oa en abadenn evit ar re yaouank Mekano, er stirad skinwel Magi-K, hag e penn an abadenn evit ar re yaouank Yingo. Kemeret he doa perzh ivez en Theleton chilean e 2008, Chile ayuda a Chile, ha Dancing with the Stars.
Alyssa Nicole Pallett
Alyssa Nicole Pallett, bet ganet d'an 8 a viz Kerzu 1985, zo un top-model, aktourez ha maouez a aferioù kanadian. E penn ar stal The Sweet Ones emañ, e New York.
Anavezet eo, dre he red-micher berr, evel aktourez ha glamour model er Rouantelezh-Unanet. Bez e voe luc'hskeudennet gant un toullad poltrederien a-vicher brudet-mat, evel Patrick Demarchelier pe poltreder Playboy Los Angeles Josh Ryan.
Palma il Vecchio
Jacopo Negretti, pe Jacopo Nigretti (Serina, 1480 - Venezia, 1528), a veze lesanvet Palma il Vecchio, a oa ul livour italian eus Skol Venezia, ganet en Serina Alta, tost da gêr Bergamo. Lesanvet e oa Palma il Vecchio abalamour d'un niz lesanvet Palma il Giovanno hag a oa diskibl d'an Tizian. Gant Giorgio Vasari e veze lavaret Il Palma anezhañ en e levr Le Vite.
Emgann Tolentino
Emgann Tolentino a c'hoarvezas d'an 2 ha d'an 3 a viz Mae 1815 entre arme Aostria, renet gant ar marichal Federico Bianchi, hag un arme italian renet gant ar jeneral gall Joachim Murat, deuet da vout roue Naplez, e-kerzh brezel Naplez (1815). Un armead aostrian all, renet gant Neipperg, a voe pouezus he bezañs, daoust ma ne gemeras ket perzh en emgann.
Evel emgann Waterloo e c'hoarvezas emgann Tolentino e-pad ar C'hant Deiz, goude distro Napoleon eus e harlu en enez Elba. Trec'h e voe ar Seizhvet Kengevredad.
Goude an emgann e c'hallas ar roue Bourbon kozh adkemer kurunenn Naplez.
Pete Rodríguez (El Conde)
Pedro Juan Rodríguez Ferrer (1933–2000), anavezetoc'h evel Pete "El Conde" Rodríguez, a oa soner ha kaner salsa ganet en Ponce, e Puerto Rico. E vab anvet eveltañ, Pete Rodriguez, zo ivez soner salsa ha jazz. Mab e oa da Emiliano Rodríguez hag Anatilde Ferrer Colón. Kregiñ a reas Pete "El Conde" Rodríguez da seniñ bongos d'an oad a 5 bloaz. Da 10 vloaz e sone e laz e dad, anvet  El Gondolero.
Brachygalba
Brachygalba a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1854 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).
Pete Rodríguez (El Conde)
Goude seniñ e meur a laz en e vro c'henidik ez eas, da 13 vloaz, da chom d'ar Bronx (e kêr Evrog Nevez) er bloavezhioù 1950. Da 17 e laboure e ti ur mouler. Mont a reas d'an arme e-pad brezel Korea.
John Sedgwick
John Sedgwick, bet ganet d'an 13 a viz Gwengolo 1813 hag aet da Anaon d'an 9 a viz Mae 1864, a oa ur c'helenner, ofiser a vicher ha jeneral en Union Army e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Gloazet e oa bet teir gwech e-pad Emgann Antietam e penn e zivizion en un argadenn c'hwitet, ha n'en doa ket gallet kemer perzh en Emgann Fredericksburg. Dindan e urzhioù, ar VIvet Korfad a oa bet a-bouez e-pad Kampagn Chancellorsville, er stourm a-enep an nerzhioù kengevreet en Eil emgann Fredericksburg hag Emgann Salem Church. E gorfad a oa erruet da ziwezhañ war dachenn Emgann Gettysburg ha ne reas ket kalz traoù eno.
Pete Rodríguez (El Conde)
P'edo o seniñ congas en un ostaleri er Bronx e sachas evezh Johnny Pacheco. E bladenn gentañ, Suavito, a voe embannet en 1963.
Brachygalba
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
O c'havout a reer e Kreiz (ar spesad salmoni) ha Suamerika.
John Sedgwick
Sedgwick a voe lazhet gant ur mailh-tenner e-pad Emgann Spotsylvania Court House d'an 9 a viz Mae 1864. Deuet e oa neuze dres a-us d'ar major jeneral James B. McPherson, ar major jeneral Joseph K. Mansfield, ar major jeneral John F. Reynolds (4 a viz Gouhere 1863, emgann Gettysburg) an ofiser uhelañ en istor Stadoù-unanet Amerika e-pad ar brezel diabarzh stadunanat. Brudet mat eo chomet e frazenn ziwezhañ: "They couldn't hit an elephant at this distance." (ne c'hellfent ket tizhout un olifant keit-se".
Serge
Serge zo un anv-badez gallek, saoznek ha nederlandek, kar d'an anv brezhonek Serj. Dont a ra eus al latin Sergius, anv ur sant kristen eus an. Ral eo er broioù saoznek, pa eo bet diouzh ar c'hiz er broioù gallek er dre levezon an enbroidi rusian e Bro-C'hall.
Ottawa
Ottawa eo kêr-benn Kanada, e proviñs Ontario. War ribl ar stêr Ottawa emañ, e-tal Hull, e Kebek. 883 391 a dud a oa o chom enni e 2011
Maerioù Ottawa (abaoe ar bloavezh 2000 )
C'hoari ar c'hadorioù
C'hoari ar c'hadorioù zo ur c'hoari gant kadorioù. Treiñ a ra an dud en-dro d'ar c'hadorioù, ha pa chom a-sav ar sonerezh pe ar c'han, e rankont azezañ. Met ur gador nebeutoc'h a vez atav.
Adrian IV
Adrian IV (e latin: Hadrianus IV), Nicholas Breakspear e anv-tiegezh, ganet tro 1100 e Abbots Langley ha marvet d'ar, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar. Pab saoz nemetañ, roet en deus Iwerzhon da Herri II, Roue Bro-Saoz.
Castelvetro Piacentino
Castelvetro Piacentino zo ur gumun eus Italia, e proviñs Piacenza, e rannvro Emilia-Romagna.
Pont an Diaoul (Lanniliz)
Pont an Diaoul pe Pont Krac’h zo ur pont e Lanniliz. an anv a zo deuet adal « Pont kar(r) Ac’h ». An arkeologourien ne ouiont ket resis peur e oa bet savet: ar mare Galian-roman (-52 betek 486 kent J.K) pe krennamzerel (tro an Xvet kantved).
Adkempenn
E 2008 e oa bet adkempennet ar pont gant ar gevredigezh Plouguerneau Nature Environnement. Adsavet e oa bet holl mod kozh hep kemm an dafar sevel pe an teknikoù.
Galbalcyrhynchus
Galbalcyrhynchus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1845 gant an evnoniour gall Marc-Athanase-Parfait-Œillet Des Murs (1804-1894).
Pont an Diaoul (Lanniliz)
Ar vojenn
Mestr Uguen, miliner eus Prat Paol e Plougerne, a oa kounnaret (pe skuizh) dre an hent hir a oa ret dezhañ ober evit mont da betek e milin e Raskol. Un nozvezh, e oa bet o huñvreal en ur pont a-dreuz ar stêr. An diaoul o klevet an den a erruas hag a ginnigas dezhañ sevel ar pont a-raok fin an nozvezh. An diaoul a c’houlenne dezhañ en eskemm da gaout ene an den kentañ a dreuzfe ar pont. Ar miliner a savas a-du gant ar marc’had, an den Paolik a grogas diouzhtu gant al labour. Mintin abred e oa souezhet ar miliner o welet e oa bet echuet ar pont. Mestr an deñvalijenn a oa o c’hortoz e-tal ar pont, laouen e oa da c’hounez un ene ken aes. Ar miliner, pa oa erruet d’an hanter eus ar pont a baouezas. Ober a rreas vann kemer e anal ha deus ur sac’h ed e tennas ur c’hazh-du. Hennezh a dreuzas d’an daoulamm ar pont. Ene ar c’hazh a oa bet profet d’an diaoul. Displijet bras da vezañ bet tapet brav, an diaoul a bannas dre an aer e morzol, « morzel en diaoul », a gouezas e-penn an draoñienn evel un hanter groaz. Evel-just arabat en em sinañ dirak, oberenn an diaoul eo.
Galbalcyrhynchus
Spesadoù
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
Pont an Diaoul (Lanniliz)
Ar vojenn
Hiziv-an-deiz c’hoazh e konter n’eo ket tud mezv hag a gouez eus ar pont diouzh an noz met an diaoul kounnaret o kemer eneoù evit en em veñjiñ diouzh an dro-fall bet graet dezhañ !
Galbalcyrhynchus
Spesadoù
O c'havout a reer e Suamerika, en Amazonia.
Liv an amzer
Liv an amzer zo un droienn vrezhonek hag anv meur a dra:
Vigolzone
Vigolzone  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Piacenza, e rannvro Emilia-Romagna.
Ujan III
Ujan III (e latin: Eugenius III), Pietro Bernardo dei Paganelli e anv-tiegezh, ganet e Pisa ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar.
Henry
Henry zo un anv-badez saoznek a gaver ivez e galleg.
Corte
Corte zo un anv italianek, stank e lec'hanvadurezh Italia.
Hag ivez
Sergei
Sergei pe Sergey (Сергей er skritur kirilek) zo un anv-badez slavek e ruseg ha bulgareg. Серёжа (Seryozha [sʲɪˈrʲɵʐə]) eo ar berranv e ruseg.
Stummoù all er yezhoù slavek :
E roumaneg, ur yezh latin levezonet gant ar ruseg : Sergiu pe Serghei
Anastaz IV
Anastaz IV (e latin: Anastasius IV), Corrado Demetri della Suburra e anv-tiegezh, ganet tro 1073 e Roma ha marvet d'an, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an.
Katell Leon
Katell Leon zo kelennerez brezhoneg e Naoned. Labouret he deus bet gant Kentelioù an Noz hag Embannadurioù an Amzer.
Cortemaggiore
Cortemaggiore zo ur gumun eus Italia, e proviñs Piacenza, e rannvro Emilia-Romagna.
Synod Inn
Synod Inn zo ur gêriadenn eus Kembre, e kreisteiz Ceredigion. Emañ er su da Geinewydd hag er mervent da Aberaeron.
Ur skol kentañ derez zo, Ysgol Bro Siôn Cwilt.
Moses Jacob Ezekiel
Bez' e voe yaouaer er Virginia Military Institute, ha servijet en devoa e tu ar re Gengevreet e Lu Stadoù Kengevreet Amerika e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Kemeret en doa perzh en Emgann New Market. Be'z eo ar c'hizeller nemetañ o vezañ bet brudet hag o vezañ bet kemeret perzh er brezel diabarzh stadunanat.
Ezekiel ha luskad al "Lost Cause"
An delwennoù graet gant Moses Jacob Ezekiel eus harozed ar Stadoù Kengevreet zo marteze c'hoazh hiziv-an-deiz un doare anat da lakaat war wel ha da veuliñ ar pezh a anver al Lost Cause of the Confederacy. Krediñ start a rae en dezenn-se. Un doare romantel a oa gant Ezekiel: "a romanticized vision of the South and the Confederacy in which soldiers fought honorably for states' rights and free trade rather than treasonously for the cause of slavery. [gwelet Cornerstone speech.] In this narrative, slave owners are painted as benign protectors and providers for their African American 'dependents'."
Caorso
Caorso  zo ur gumun eus Italia, e proviñs Piacenza, e rannvro Emilia-Romagna.
Oswald Spengler
Oswald Arnold Gottfried Spengler (29 Meurzh 1880 – 8 Mae 1936) a oa un istorour hag ur prederour alaman hag a oa dedennet gant ar matematikoù, ar skiant, an arz hag o darempredoù gant an istor. Anavezet eo dreist-holl abalamour d'e levr Diskar ar C'huzh-Heol (Der Untergang des Abendlandes), embannet e 1918 evit al levrenn gentañ hag e 1922 evit an eil, ma kont istor ar bed. Ennañ e tispleg Spengler e sell war an istor : hervezañ e vefe pep sevenadur evel ur bevedeg bras hag en deus un esperañs bevañ bevennet.
Spengler a vez gwelet evel ur broadelour hag un enepdemokrat rak unan eus pennoù an Dispac'h mirour e voe. Neoazh e vurutellas an Naziegezh abalamour da ouennelouriezh ar strollad. Evitañ e oa Benito Mussolini ur seurt Caesar eus ar C'hornôg a-vremañ, daoust ma ne heulie ket dibaboù an « Duce ».
Levezonet en devoa ur bern istorourien ha tud all evel Franz Borkenau, Arnold J. Toynbee, Francis Parker Yockey, Carroll Quigley, ha Samuel P. Huntington. John Calvert en deus meneget eo brudet Spengler gant an Islamourien, hag a asant d'e vurutelladenn eus ar C'huzh-Heol.
Edwin Francis Jemison
Edwin Francis Jemison, ganet d'ar 1añ a viz Kerzu 1844 hag aet da Anaon d'ar 1añ a viz Gouhere 1862, a oa ur soudard yaouank kengevreet en doa servijet er gompagnunezh C, 2d Louisiana Infantry, etre Mae 1861 hag e varv e-pad Emgann Malvern Hill.
Brezel diabarzh
Jemison a oa emezelet d'an 11 a viz Mae 1861, e-touez ar re gentañ emezelet er brezel. Kemeret en doa perzh er Peninsula Campaign dindan urzhioù ar major jeneral John B. Magruder.
Marv
Soñjal a reer ez eo tud Jemison o deus savet ur monumant e bered Milledgeville, e Georgia, lec'h ma vefe beziet. En gwirionez e seblant ez eo bet beziet nepell diouzh tachenn emgann Malvern Hill en Henrico County, e Virginia, en ur bez dianav.
Poltred
Poltred ar soudard yaouank-flamm Jemison a zo deuet da vezañ unan eus ar re vrudetañ o lakaat war-wel ar soudarded yaouank emezelet e tu ar C'hengevread pe an Unvaniezh.
Galbula
Galbula a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson (1723-1806).
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Dek spesad a ya d'ober ar genad :
Aurangzeb
Aurangzeb, Abu Muzaffar Muhiuddin Muhammad Aurangzeb Âlamgir e anv klok (Dahod, 1618 - Ahmadnagar, 1707), a oa anezhañ c'hwec'hvet ha diwezhañ impalaer an Impalaeriezh voghol e-pad 49 bloaz, etre 1658 ha 1707, hag unan eus pouezusañ ha pinvidikañ stadrenerien ar. Diazezañ a reas an islam hag ar charia en India.
Galbula
O c'havout a reer e Mec'hiko ha Suamerika.
Aurangzeb
Yaouankiz
Aurangzeb a oa trede mab an impalaer Shah Jahan hag he fried Mumtaz Mahal. E vreur henañ Dârâ Shikôh an hini a oa da ren eta. An impalaer a anvas e vab Aurangzeb da c'houarnour Dekkan e 1636 betek 1644, da c'houarnour Goujerat en 1645 ha da hini Afghanistan en 1647, ma voe karget da adkemer Kandahar, met ne deuas ket a-benn.
Selestin II
Selestin II (e latin : Caelestinus II), ganet Guido Guelfuccio de Castello e Città di Castello (Proviñs Perugia, en Umbria) war-dro 1080-1090 ha marvet d'an e Roma, a oa bet dilennet da 165 pab an Iliz katolik roman d'ar.
Gossolengo
Gossolengo  zo ur gumun eus Italia,  e proviñs Piacenza, e rannvro Emilia-Romagna.
Toenn
Toenn  un ti eo ar golo zo war lein un ti.
Toennoù mein-glas, teol, ha plouz eo a weler e Breizh.
Lauria
Lauria zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata. 12 500 a dud zo enni o chom.
Pianello Val Tidone
Pianello Val Tidone zo ur gumun eus Italia, e proviñs Piacenza, e rannvro Emilia-Romagna.
Any Day Now
Any Day Now ("Forzh pe zeiz bremañ'') zo anv meur a oberenn saoznek.
Saartjie Baartman
Satchwe, Ssehoura (1789 – 29 a viz Kerzu 1815), adanvet Sarah Baartman pe Saartjie Baartman en izelvroeg, a oa ur sklavez khoekhoe eus Suafrika kaset da Europa da vezañ diskouezet evel ul loen, ha lesanvet ar Wener hottentot. Hottentot, "ar re c'hak" en izelvroeg, a veze graet eus ar boblad khoekhoe, ha Gwener, anv doueez roman ar garantez, a veze lavaret anezhi dre c'hoap, abalamour ma veze kavet vil he dremm hag he revr. Hi hag ur vaouez all da vihanañ a veze diskouezet en ur sirk.
He buhez
Satchwe a oa eus ar boblad khoekhoe, ur bobl eus Suafrika ha Namibia. Ar re-se, a veze anvet Hottentot ha Bushmen, zo e gwirionez meur a pobl anezhe. Bevañ a reont en ur vro baour-spontus ha sec'h-kras abaoe meur a vilved. Brudet eo ar Ghoekhoeed ivez dre ma'z eo bihan a-walc'h o ment : Satchwe ne oa ken nemet 1,39 m uhel e fin he buhez. Brudet eo ar broadoù-se ivez abalamour d'o sevenadur ha d'o yezhoù "kliket", a glever enne pevar doare klik pe klok e penn-kentañ ar silabennoù. Ar c'hlikañ-se eo an abeg ma reas Hollandiz Hottentot anezhe, da lavaret eo e soñje dezhe e oa gak pe vesteod ar Ghoekhoeed.
Ganet e oa Satchwe e dibenn an, e-tro 1789. D'ar c'houlz-se e oa an holl vroioù o klask aloubiñ Afrika. En Afrika ar Su e oa ar Voered hag ar Saozon o c'hoari las. Lazhet e veze an henvroidi evel loened, ha devet o c'hêriadennoù. Goude-se e voe aozet ur gwir ouennlazhadeg. Troc'het e veze o fennoù dezhe ha kaset da virdïoù Europa da ziskouez. Satchwe a voe lazhet he zud diraki, ha tad he bugel a zeredas kuit kement a aon en devoa bet. Pevarzek vloaz hepken e oa Satchwe da neuze. He bugel bihan nevez-c'hanet a varvas da heul an darvoudoù-se. Neuze ez eas da glask labour e ti ur Boer pinvidik. Gwallgaset e veze alies eno. A-benn ar fin e voe gwerzhet da vreur he mestr. Hemañ a oa kurius da welout he forzh astennet ha distummet pa oa bihan hervez giz ar vro d'ar c'houlz-se. Disneuziet ha kresket e oa bet he feñsoù dezhi ivez hervez ur c'hustum a gaver e meur a lec'h en Afrika. Dimeziñ a reas d'he mestr, a-hervez, daoust da hemañ bezañ dimezet dija. Ur mezeg saoz a vroudas ar Boer da gas Satchwe, badezet Sarah pe Saartjie Bartmann da neuze, da Vro-Saoz da vezañ diskouezet evel loen sirk, rak hervezañ e oa kalz a arc'hant da c'hounit diwarni. Ar pezh a voe graet. Lesanvet e voe Satchwe The Hottentot Venus adalek neuze.
Pete Rodríguez (boogaloo)
Pete Rodríguez (Bronx, 1932), zo ur pianoour ha soner boogaloo eus Puerto Rico; e laz e oa Pete Rodríguez y Su Conjunto. Berzh a reas gant e ganaouenn Micaela embannet er bladenn The King Of The Boogaloo e 1967, deuet da vout ur c'han aroueziek d'an holl latinos, hag unan eus ar gwellañ kanaouennoù boogaloo, adkemeret goude gant ar Sonora Matancera ha forzh re all.
Saartjie Baartman
E Bro-C'hall
Gwerzhet e voe d'ur Parizian a reas La Vénus Hottentote anezhi hag a zalc'has d'he diskouez ha, gwashoc'h c'hoazh, da werzhañ he c'horf. Setu-hi bremañ aet da c'hast e Pariz. Goap a veze graet eus he c'horf, eus he yezh ha tremenet e veze da sodez. Homañ koulskoude ne oa ket ken sot ha ma krede da Europiz ar c'houlz-se e oa, rak dont a reas a-benn da zeskiñ peder yezh, ar galleg en o zouez.
Pete Rodríguez (boogaloo)
Anavezet eo ivez I Like it Like That, Oye Mira, Right On!, a-douez re all. Perzh a gemeras er Fania All-Stars.
Saartjie Baartman
E Bro-C'hall
Tamm-ha-tamm e voe tapet gant ar boan-spered hag an droug-hirnezh d'he bro. Ouzhpenn-se, he doa kollet he "fried" dre m'en devoa dilezet anezhi. En em lakaat a reas da evañ da d'en em zrammañ. Mervel a reas e 1815, d'an oad a 26 vloaz, diwar an danijenn-skevent, a-hervez ; lod all a lavar ec'h eo diwar an naplez.
Pete Rodríguez (boogaloo)
E bladennoù
1. Pete Rodríguez Y La Magnífica. At Last. Remo Records LPR - 1511. 1964. 2. Pete Rodríguez. The King Of The Boogaloo. Remo Records LP - 1517. 1965.
Quod erat demonstrandum
Quod erat demonstrandum (pe Q.E.D.) zo ur frazenn latin a lavarer e fin un displegadenn, da gemenn eo bet displeget ha prouet ar pezh a glasked ober. E gwirionez avat e teu eus ur frazenn gregach, ὅπερ ἔδει δεῖξαι/hóper édei deîxai, hag a oa bet troet e latin.
Saartjie Baartman
E Bro-C'hall
Gwerzhet e voe he c'horf-marv d'ar mezeg gall Georges Cuvier a ziskejas anezhañ. Lakaet e voe hec'h empenn hag he forzh er formol. He c'horf a-bezh a voe moulet e plastr. He c'horf-eskern a voe lakaet a-wel d'an holl er mirdi. E 1832 e c'houlennas Cuvier, a-raok mervel, ma vije lakaet e empenn er formol ivez ha lakaet e-tal tammoù korf Satchwe war ar memes estajerenn da vezañ sellet. Chom a reas tammoù eus korf Satchwe er mirdioù betek 1974 e-mesk al loened gouez plouzet.
Pete Rodríguez (boogaloo)
Pete Rodríguez Y Su Conjunto
3. Latin Boogaloo. Alegre Records 8520. 1966.
Quod erat demonstrandum
E galleg, ur yezh latin koulskoude, e vez lavaret CQFD e-lec'h al lizherennoù latin.
Elfennoù Euklides
280px| thumb|Unan eus koshañ doareoù Elfennoù Euklides Kavout a reer an droienn ὅπερ ἔδει δεῖξαι (hóper édei deîxai) e skridoù gregach Elfennoù Euklides, ul levr-deskiñ savet gant Euklides.
E dibenn an displegoù emañ ar frazenn hoper edei deixai. Implijet e vez an droienn ken alies ha bemdez, gant tud zo, da glozañ ur gaoz pa gred d'ar c'haozeer, pe brezeger, en deus degaset arguzennoù a-walc'h da gendrec'hiñ e gengaozeerien.
Pete Rodríguez (boogaloo)
Pete Rodríguez Y Su Conjunto
5. Oh, That’s Nice! (Ay, Que Bueno!). Alegre Records 8600. 1967.
Saartjie Baartman
Distro d'he bro
Goude fin an apartheid eo e c'houlennas he fobl, ar Ghoekhoeed, digant Nelson Mandela ma vije degaset he c'horf da Suafrika en-dro. Nac'het e voe e-pad pell en ober, war digarez ma n'heller ket reiñ glad ar mirdioù hag ar skiantoù da dud prevez ( le patrimoine inaliénable du muséum et de la science ) ; ret e voe lakaat ul lezenn arbennik da dremen evit reiñ an aotre da zieubiñ korf Satchwe, hag e 2002 e voe votet.
Pete Rodríguez (boogaloo)
Pete Rodríguez & His Orchestra
6. Boogaloo Navideño. Alegre Records 8610. 1967.
Saartjie Baartman
Distro d'he bro
Diskouez a ra buhez Satchwe dimp penaos e oa tro-spered Europiz betek n'eus ket keit-se e-keñver pobladoù pe "gouennoù" evel ma veze lavaret, tremenet da izeloc'h evit tud ha mat da vezañ dalc'het dindan gazell-gê. Diskouez a ra ivez tro-spered nevez ar pobloù henvroiz a-vremañ, a zo o klask adkavout o lorc'h, o glad sevenadurel, o arouezioù, betek klask adkaout korfoù ha madoù o zud-kozh bet skrapet ha laeret digante.
Ur vaouez diskaret ha mezhekaet e voe Satchwe. Daou c'hant vloaz goude evelkent, e 2002, e voe kaset he c'horf d'he bro da veziañ. Ur morad a zek mil a dud a oa deuet d'hec'h enoriñ. C'hoantaet he doa bet a-viskoazh distreiñ d'he bro e-kichen Hankey, ur gêr er reter da Gape Town, m'emañ he bez. Kalz re bell eo bet ret d'ar Wener Du siwazh gortoz a-raok adkavout ar peoc'h peurbadel ha karantez he fobl.
Pete Rodríguez (boogaloo)
Pete Rodríguez & His Orchestra
7. Hot & Wild: Yo Vengo Soltando Chispas. Alegre Records 8650. 1968.
8. Latin Soul Man. Alegre Records 8750. 1969.
9. Pete Rodríguez – Now. Alegre Records 8810. 1970.
10. Rubén Blades gant Pete Rodríguez & His Orchestra. De Panamá a Nueva York. Alegre Records 8850. 1970.
11. Pete Rodríguez & His Orchestra. Right On! (Ahí Ná Má!). WS Latino 4277. 1971.
Meuriad
Ur strollad tud gant ur gerentiezh kenetrezo eo ar meuriad. Brasoc'h eo eget ar c'hlann, met bihanoc'h eget ar genel. Meur a glann a c'hall ober ur meuriad eta. Tennañ a ra ar meizad d'an dudoniezh. Implijet e vez diwar-benn kevredigezhioù kozh pe an engenidien a-vremañ. En deiz hiziv ez eus anavezet meuriadoù gant stadoù zo evel ar Stadoù-Unanet, Kanada, India hag Aostralia.
En denoniezh ez eus meizadoù niverus all evit komz eus ar strolladoù tud : familh, penniezh, klann, kasta, kenel, pobl, broad, sevenadurezh...