cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Moereb
Tintin a vez lavaret ivez. An eontr eo kevatal ar voereb evit ar baotred.
Frederig II (Loren)
Frederig II, ganet war-dro 995, marvet war-dro 1026, a oa kont Bar ha dug Loren, war un dro gant e dad, hag a varvas war e lerc'h. Mab e oa da Thierry Iañ Loren, kont Bar ha dug Lotaringia-Uhel ha da Richilde Lunéville.
Dimezet e oa da Matilda Swabia (980 † 1031), a oa merc'h da Herman II Swabia, dug Swabia, ha da Gerberga Bourgogn, a oa c'hoar da Gisela, pried d'an dug Herri II Bavaria.
Yezhoù loloek ar su
Un-is skourr eus ar yezhoù loloek eo yezhoù loloek ar su.
Isrannet e vez ar yezhoù en is-skourr-mañ evel-hen :
Laezh
Al laezh a zo un dourenn, pe ul liñvenn, gwenn he liv, a vez furmet e bronnoù ar bronnegezed e-keit ma vezont o tougen re vihan.
Ar magadur gwellañ, hag an hini nemetañ a c'haller reiñ d'an darn vuiañ eus ar bronneged bihan eo: ennañ e kavont pezh zo ezhomm da greskiñ. D'ar vugale e c'haller reiñ pe laezh o mamm, o vezañ m'eo ur vronnegez ivez, pe hini ul loen bronnek bennak all, laezh-saout dreist-holl en hon bro.
Goro
Dre vras, pa vez kaoz a laezh e vez kaoz eus hini ar saout eta. Evit tennañ laezh digant ur vuoc'h, pe digant ur c'havr pe un dañvadez, pe ur gazeg pe ur gañvalez, e c'heller gwaskañ war begoù o bronnoù, ar pezh a vez anvet goro (ul loen). Er broioù diorroet e vez goroet ar saout (pe ar chatal all) gant un ardivink a reer goroerez anezhañ.
Greanterezh al laezh
Produet e vez al laezh e-kreiz atantoù bras er broioù diorroet ken e vez goroet diwar ar saout miliardoù a litradoù laezh, a vo evet pe debret e stumm boued-laezh.
Peurliesañ e vez tennet an darn vuiañ eus an dienn: diziennet e vez al laezh, ha gant an dienn e vez graet amann.
Eontr
Breur tad unan bennak, pe breur mamm unan bennak, eo an eontr en hor c'hevredigezh (pe ar yontr hervez doareoù distagañ broioù zo). Graet e vez moereb pe tintin eus ur vaouez, dezhi an hevelep darempredoù kerentiezh gant un den. Dre astenn e vez gret eontr ivez eus pried ar voereb. Un niz pe un nizez a vez graet eus unan gant ar memes liamm kerentiezh sellet en tu kontrol.
Laezh
Krennlavaroù ha troiennoù
Gwelit Krennlavaroù diwar-benn al laezh.
Eontr
Gallout a reer ober gant eontr dre zoujañs evit mont ouzh unan koshoc'h hep na vefe tamm liamm kerentiezh (gant amezeien, tud anavezet, da skouer, evel gant estrañjourien rik), e kalz kevredigezhioù evel e Nigeria, India, Pakistan ha Sina da skouer. Graet e veze evel-henn ivez diouzh reolennoù sevended hengounel Breizh-Izel.
Pennadoù kar
es:Anexo:Nomenclatura de parentesco en español
Plouvalae
Plouvalae (Ploubalay e galleg) a oa ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor. Pennlec'h Kanton Plouvalae e oa betek 2015.
Kendeuzet e oa bet gant Ar Genkiz-Yuzhael ha Tregon-Poudour d'ar 1añ a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez : Bosez-Poudour.
Anv
Stummoù skrivet
Gerdarzh
Ardamezioù
En argant e sourin en gul karget gant teir mailhenn en aour, leinet gant ul leon en gul krabanet, teodet, ha kurunet en aour Tiegezh Plessis-Mauron (Grénédan,
Istor
Savet eo bet asamblez tirioù Rays hag ar Genkiz-Yuzhael e miz Mezheven 1680 kontelezh evit François-Claude du Breil. Kontelezh Brays e oa e anv.
1063
Diwar-benn bloavezh 1063 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1063
Proviñs Alessandria
Proviñs Alessandria zo unan eus proviñsoù rannvro Piemonte, en Italia, ha 434.390 a dud enni. Alessandria eo ar gêr-benn.
Yezhoù akaek
Isrannet e vez ar yezhoù en isskourr-mañ evel-henn:
Yezh ar Sinoù Iwerzhonek
Yezh ar Sinoù Iwerzhonek (Iwerzhoneg: Teanga Chomharthaíochta na hÉireann, TCE) a zo ur yezh dre sinoù implijet gant Kumuniezh ar re vouzar en Iwerzhon (215 000 ) hag e meur a stad all.
Megadyptes
Megadyptes a zo ur genad e rummatadur an evned. Unan eus ar 6 genad a ya d'ober ar c'herentiad Spheniscidae (hini ar manked) eo.
Spesadoù
Daou spesad manked a zo er genad-mañ, unan anezho aet da get:
Adzope (departamant)
Adzope a zo unan eus an 58 departamant eus Aod an Olifant, e rannvro Agnéby. E tri c'hanton eo disrannet :
Bérengère
Bérengère zo un anv-badez gallek roet d'ar merc'hed, savet diwar an anv-badez gallek Bérenger, roet d'ar baotred, ha frankek a orin.
Mank lagad aour
Ar mank lagad aour (Megadyptes antipodes) a zo un evn dic'houest da nijal hag a vev e Zeland-Nevez.
Kampal
Kampal  (Champeaux e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gwitreg-Kornôg e departamant Il-ha-Gwilen.
Anv
Gerdarzh
Ardamezioù
Froger ha Pressensé a ro ː En aour e eilenn kommek en glazur, leinet gant un drailhenn en gul a deir pastell
Luís de Camões
Luís Vaz de Camões ([luˈiʒ ˈvaʒ dɨ kaˈmõjʃ]) (1524 - 10 a viz Even 1580 e Lisbon a oa ur barzh portugalek, unan eus ar re vrasañ, ha keñveriet eo bet ouzh Shakespeare, Vondel, Homer, Virgil ha Dante.
Yezhoù lisouek
Un isskourr eus yezhoù loloek an norzh eo ar yezhoù lisoueg komzet e Sina, ennañ teir yezh:
Luís de Camões
Kalz en deus skrivet, met Os Lusíadas eo e bennoberenn.
Skrivet en doa ivez ul levr prederouriezh Parnasum Luiz Vaz a zo bet kollet.
E vuhez
N'ouzer ket gwall dra eus e vuhez. Ganet eo war-dro 1524, hag eñ mab nemetañ Simão Vaz de Camões hag e bried Ana de Sá de Macedo. Pelec'h e oa ganet avat n'ouzer ket, petra bennak ma vez menegetLisbon, Coimbra, pe Alenquer aliezik, pe Constância ma voe savet un delwenn dezhañ.
Falc'hun sakr
Ar falc'hun sakr (liester : falc'huned sakr) a zo ur spesad evned-preizh bras, Falco cherrug an anv skiantel anezhañ.
1601
Diwar-benn bloavezh 1601 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Falc'hun sakr
Dont a ra e anv eus ar ger hindek "Chārg" a dalv da envel parez ar falc'hun sakr.
Tranquillina
Furia Sabina Tranquillina (war-dro 236 - war-lerc'h 241) a voe pried an impalaer roman Gordian III, hag augusta an ''Impalaeriezh.
1601
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1601
Tranquillina
Merc'h e oa da d Timesiteüs, prefed ar Pretordi. Dimeziñ a eure e 241 da Marcus Antonius Gordianus , impalaer roman anavezet ivez evel Gordianus III. Eñ a oa 18 vloaz, ha hi 15 vloaz.
Falc'hun sakr
Annez
centre|thumb|Tiriad ar falc'hun sakr : Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
Yezh enteuzel
Un seurt yezh sintezel eo ur yezh enteuzel (saozneg : fusional language). Disheñvel eo ar seurt yezhoù-se diouzh ar re zaspegel dre ma vez unanet meur a vorfem betek ma vez diaezet dielfennañ pep morfem unan-hag-unan, evel da skouer en alamaneg pe e latin :
Bre
Bre zo ur ger brezhonek kozh a gaver e lec'hanvadurezh Breizh, kar d'ar ger bryn e kembraeg.
Bre, hag a ra dave d'un uhelenn, a vez kavet e meur a anv (da skouer e Brelevenez, anv div gumun e Breizh) :
Yezhoù hanek
Un isskourr eus ar yezhoù akaek eo ar yezhoù hanek, ennañ seizh yezh komzet e Sina, Myanmar ha Laos:
Yezhoù lahouek
Un is-skourr eus ar yezhoù akaek eo ar yezhoù lahouek, ennañ div yezh komet e Laos ha Sina:
Alba Adriatica
Alba Adriatica zo ur gêr e proviñs Teramo e rannvro Abruzzo, en Italia, ha 10 300 bennak a dud enni.
1064
Diwar-benn bloavezh 1064 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1064
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1064
Kontelezh Naoned
Edo kontelezh Naoned er marz savet gant rouaned ar Franked war harzoù Breizh dizalc'h. Aloubet e voe gant Nominoe, kentañ roue Breizh, e 851, hag anavezet e c'halloud gant feur-emglev Angers. Gant Salaun e voe kresket c'hoazh ar rouantelezh war-zu ar reter. Met ken bras e oa deuet ar vro da vezañ ma oa diaes da zifenn war un dro diouzh ar Franked hag ar Vikinged. Adal deroù an edo Naoned dindan gwarez konted Anjev. Daoust da se e voe aloubet gant ar Vikinged eus 919 da 937 a-raok bezañ kemeret gant Alan II. Goude-se e teuas Bro-Naoned da vout ur gontelezh, hag ar gonted anezhi a veze dalc'hmat o'n em gannañ gant konted Roazhon da c'houzout piv anezho a vije dug Breizh. Pep hini en devoa skoazellerien Dre zimeziñ ez eas Naoned digant Tiegezh Kerne gant Tiegezh Anjev, ar re Plantagenêt, a-raok bout staget ouzh domani Duged Breizh en.
Quiévrain
Quiévrain (e pikardeg: Kievrin) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Hainaut, tost d'an harzoù gant Bro-C'hall.
Mank Waitaha
Mank Waitaha (Megadyptes waitaha) a oa un evn dic'houest da nijal hag a veve e Zeland-Nevez. Dizoloet eo bet e miz Du 2008 gant skiantourien skolioù-meur Otago hag Adelaide.
Pêr III
Pêr III zo bet anv meur a zen.
Mank Waitaha
Aet e vije da get etre ar hag ar  kantved.
Étrun
Étrun a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Brugyar
Ar brugyer eo an evned a ya d'ober ar genad Lagopus.
3 spesad a zo:
Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar brugyer er c'herentiad Phasianidae pe Tetraonidae.
Nonn
Santez Nonn (Nonnita e latin) a oa ur Gembreadez a vije bet mamm sant Divi er.
Hervez ar mojennoù e oa merc’h d’ur roue eus Kembre, Brec'han hervez lod, pe Cynyr Caer Goch gouez da lod all. Ur wech aet da leanez e vije bet gwallet gant un tiern anvet Sant pe Sanctus. Tec’hout a reas eus Kembre da vont da Gernev-Veur da gentañ a-raok erruout e Breizh da c’houde, e goueled morlenn Brest. Eno he dije bevet en ur peniti e don ur c’hoad derv ha ganet he mab Divi. Badezet e voe ganti, gant dour eus ur stivell strinket eno dre vurzhud (feunteun Santez-Nonn). Diwezhatoc’h, pa voe bras Divi, ez eas Nonn en-dro en tu all d’ar mor, da gas he mab d’ober e studi da vanati sant Ildud. Ha distroet e vije da Vreizh goude-se. Hervez mammennoù all, avat, e vije bet ganet Divi e Kembre e-kichen al lec’h anvet hiziv Tyddewi.
E Breizh e varvas Nonn en he feniti, en terouer anvet hiziv Dirinonn. Eno e kaver ur chapel Santez Nonn (eus 1577) hag ur chapel Sant Divi.
Hec’h istor a gonter e Buhez santes Nonn hac he map Deuy, ur skrid brezhonek bet savet er hag adkavet en  e presbital Dirinonn.
Gouez da istorourien zo e c’hellje Nonn bezañ bet merc’h d’ur roue iwerzhonat.
Ouzhpenn e Dirinonn e kaver roudoù anezhi e meur a lec’h e Kembre (Capel Non e-kichen Tyddewi, Llanon e-kichen Aberaeron), e Kerne-Veur (Alter Nonn), hag e Breizh (Banaleg, Kersent-Plabenneg, Sant-Tonan, Sant-Yann-Drolimon). Kemmesket eo bet e lec’hioù zo gant ur sant all dezhañ un anv heñvel, Nonna, a vije bet unan eus kompagnuned Divi.
Lidet e vez he gouel d’an 2 pe d’an 3 a viz Meurzh.
Marselha
Marsilha e brezhoneg, , Marselha en okitaneg (distaget pe ), Marseille e galleg hag ez-ofisiel, zo ur gêr eus Okitania er Stad C'hall hag ur porzh ag ar Mor Kreizdouar.
Banniel Kembre
thumb|250px|Banniel Kembre [[Skeudenn:FIAV 110000.svg|23x15px]] Banniel Kembre (a anver y Ddraig Goch e kembraeg, an aerouant ruz) zo ur banniel ofisiel e Kembre abaoe 1959. Warnañ e weler un aerouant ruz war ur foñs gwer ha gwenn. Kozh eo an implij eus an aerouant evel arouez e Kembre. Marteze e oa bet degaset d'ar vro gant ar Romaned pa oa bet aloubet Enez Vreizh ganto. Al livioù gwenn ha gwer zo moarvat eus mare an tiegezh Tudor, noblañsoù eus Kembre a yeas e penn rouantelezh Bro-Saoz e dibenn ar. Al livioù-se zo ivez gant ar pour hag arouez Kembre eo ar bourenn ivez. Ar meneg koshañ er skridoù eus implij an aerouant da aroueziañ Kembre a gaver e-barzh Historia Brittonum, ur skrid eus 830 lakaet war gont Nennius, ha kontañ a reer ivez e oa an arouez-se war bannieloù ar roue Arzhur.
Marselha
Touristerezh
Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.
Banniel Kembre
Kembre ha Bhoutan eo an div vro nemeto er bed gant un aerouant war o banniel, met gwechall e voe implijet an arouez-se ivez e Sina da vare an Dierniezh Qing.
Marselha
Gevellerezh
Emglevioù kenlabour
Bulgaria
Anavezet eo evel bro ar Vulgared abaoe 661, ha gant se ez eo unan eus broioù koshañ Europa. Unan eus riezoù an AFNA eo. D'ar 1añ a viz Genver 2007 e oa deuet da vezañ ezel eus Unaniezh Europa. Komzet e vez bulgareg gant an darn vuiañ eus an annezidi, met ur vinorelezh tud a gomz turkeg a zo ivez dre m'eo bet ar vro dindan beli an Impalaeriezh otoman tri gantved-pad.
Istor
E penn-kentañ ar ec'h antreas ur skourr eus ar Vulgared, bleniet gant Khan Asparuh, er Balkanoù. Eno en em veskjont gant meuriadoù slavek hag ar pezh a chome eus an Drased da grouiñ ar stad vulgar kentañ e 681. Ar stad slav kentañ en istor Europa e oa ivez.
Ur stad pouezus a oa an Impalaeriezh vulgar e-pad ar hag ar  kantved ha stourm a reas ouzh Impalaeriezh Bizantion evit kontrollañ ar Balkanoù. Faezhet e voe, avat, gant ar Rused e 969 ha staget d'an Impalaeriezh vizantat gant Bazil II e 1018.
Adsavet e voe e 1185 hag ur galloud bras e kendalc'has da vezañ e-pad gantved. Stourm a rae ouzh Impalaeriezh Bizantion, Hungaria ha stadoù ar Groazidi e Gres. E penn ar e voe aloubet gant an Impalaeriezh otoman. Distrujet e oa ar rouantelezh neuze met un dornad tierniezhioù sujet a dreuzvevas. Un arnodenn dieubidigezh, bleniet gant Wladislaus III Polonia, a c'hwitas en Emgann Varna e 1444.
Un diernegezh vulgarat emren a voe adkrouet gant feur-skrid San Stefano d'an 3 ar viz Meurzh 1878 goude ar Brezel etre Rusia ha Turkia (1877-1878). Nac'het e voe ar feur-emglev gant ar galloudoù meur, avat. Aon o doa e servijfe ur stad slaveg vras er Balkanoù interestoù Rusia.
Bulgaria a gemeras perzh er brezelioù balkanek e 1912 ha 1913. Strollet da gentañ gant Gres, Serbia ha Montenegro a-enep Turkia e stourmas ouzh he c'henstrollidi gozh ur bloavezh war-lerc'h. Goude he faezhedigezh e kollas Bulgaria ar pezh he doa gounezet ha Dobroudja ouzhpenn. E tu Alamagn edo e-pad ar Brezel-bed kentañ ha douaroù arall a gollas e 1918. Gant Alamagn en em gevredas e-pad an Eil Brezel-bed ivez ha pa ne gasas soudard ebet da Rusia.
Gant al Lu Ruz e oe aloubet Bulgaria e 1944 hag ur renadur komunour a voe staliet er vro. Hemañ a badas betek 1989 pa dennas kuit an Unaniezh Soviedel e skor. An diktatour komunour Todor Jivkov a zilezas ar galloud d'ar 10 a viz Du 1989. Hiziv eo Bulgaria un demokratelezh mod ar C'hornôg. Met he zremen d'un armerzh digor n'en deus ket graet kalz berzh, hag en tu-hont da 600 000 a Vulgariz o deus divroet.
Politikerezh
Evit pemp bloavezh e vez dilennet prezidant Republik Bulgaria (Georgi Parvanov adalek ar 22 miz Genver 2002) hag ur wech hepken e c'hell bezañ adzilennet. Penn ar stad eo, hag arc'hpenn al lu. Penn ar C'huzul-kuzuliañ evit ar Surentez Vroadel ha daoust ma n'en deus ket gwir da reiñ lusk d'al lezennoù e c'hell goulenn ma vo adimbourc'het ul lezenn.
Kastellin
Kastellin a zo ur gumun eus Breizh e departamant Penn-ar-Bed. Emañ Kastellin war lez ar stêr Aon e penn kentañ an aber, hanter-hent etre Brest ha Kemper. Pennlec'h arondisamant Kastellin eo, met n'eo ket pennlec'h kanton ken abaoe 2014.
Bulgaria
Politikerezh
Ar c'hengevredad er galloud a zo kenaozet gant Ar Strollad Sokialour Bulgarat, an Emsav Broadel Simeon II hag an Emsav evit ar Gwirioù hag ar Frankizoù (strollad ar vinorelezh turkeger).
Kastellin
Anv
Gerdarzh
Ardamezioù
Lakaet da dalvezout adalek 1878.
Amzer-beurdremenet
Er yezhadur hag yezhoniezh e vez lavaret amzer-beurdremenet pe peurdremened (e latin: plus quam perfectum) pe c'hoazh amzer-dremenet ledan kevrennek pe amdremened kent eus un amzer yezhadurel en tremened a dalvez da zeskrivañ un ober pe un darvoud a zo c'hoarvezet a-raok ar mare (ur mare termenet all) m'emeur o komz anezhañ lakaet da zaveenn, da skouer:
Bulgaria
Politikerezh
Ur gambr hepken a zo er parlamant broadel (pe Narodno Sabranie, 240 kannad enni. Evit pevar bloavezh ez int dilennet en ur voterezh kenfeurel. E pep proviñs e vez kinniget listennoù a zle dastum muioc'h eget 4% ma fell dezho kaout kannaded. E 2009 e c'hoarvezas an dilennadeg diwezhañ.
Yezhoù yiek
Un isskourr eus yezhoù loloek an norzh eo ar yezhoù yiek komzet e Sina ha Viêt Nam, ennañ eizh yezh:
Bulgaria
Politikerezh
Votiñ a ra ar parlamant al lezennoù hag ar voujedenn-stad. Eñ eo a c'hell aotren ar brezel ha dilenn a ra ar ministr kentañ. Dleout a ra asantin da gasadeg soudarded er-maez Bulgaria ha gallout a ra diskar ar gouarnamant.
Amzer-beurdremenet
Saozneg
Sevel a reer ar peurdremenet (pluperfect) e sazoneg oc'h implijout ar verb-skoazel "to have" ("had", digemm evit an holl gourioù) displeget en amdremenet mui an anv-gwan-verb, da skouer
Bulgaria
Politikerezh
Pevar live en-deus ar frammadur-justis bulgarat :
Yezhoù burmek direnk
Un is-skourr eus ar yezhoù burmek eo ar yezhoù burmek direnk komzet e Sina, ennañ 1 yezh nemetken:
Amzer-beurdremenet
Alamaneg
En alamaneg evit sevel ar peurdremenet (Plusquamperfekt pe Vorvergangenheit ec'h implijer stumm amdremenet ar verboù-skoazell "haben" pe sein" evel en amzer-dremenet amstrizh mui an anv-gwan-verb (Partizip Perfekt/Partizip II), da skouer:
Galleg, Portugaleg ha Spagnoleg
E galleg (plus-que-parfait), portugaleg (mais-que-perfeito), spagnoleg (pluscuamperfecto pe antecopretérito) hag e meur a yezh romanek a-vremañ all e saver ar peurdremened evel e brezhoneg diwar ur verb-skoazell displeget an amdremened mui un anv-gwan-verb. E galleg e lakaer un diforc'h etre implij daou verb-skoazell disheñvel (s.o. ar pennad "Amzer-dremenet amstrizh"), da skouer:
Galizeg ha Roumaneg
En un nebeud yezhoù romanek a-vremañ e reer gant amzerioù-eeun evit sevel ar peurdremened, en o zouez ar galizeg (pluscuamperfecto/máis que perfeito) hag ar roumaneg (mai mult ca perfectul), da skouer:
Yezhoù slavek
Manet eo dizimplij hogozik penn-da-benn an peurdremenet e ruseg evel en darn vrasañ eus ar yezhoù slavek all.
Ukraineg
Muioc'h-mui e vez implijet ar peurdremenet (давньоминулий час - davn'omynouliy tchas) en ukraineg unvan, savet dre stagañ stumm ar ver-skoazellañ "buv" pe "bula" ("oa") dirak ar verb, da skouer:
Poloneg
Savet diwar amdremened ar verb-skoazell "być" ("to be") eo deuet da vezañ implijet ar peurdremenet e poloneg kentoc'h dre skrid pe en un live-yezh uhel hagimplijet en trede gour nemetken, da skouer:
Finneg
E finneg e savet ar peurdremenet diwar stumm amdremenet ar verb "olla" ("bezañ") mui an anv-gwan-verb merket gant al dibenn "-nyt/-nut" en unander ha "-ttu/-tty/-tu/-ty" el liester, da skouer:
Bulgaria
Politikerezh
Bez' ez eus ivez ur bennlez velestradurel ha lezioù milourel. Prezidanted al lez-torridigezh, hini ar bennlez velestradurel hag ar penn-prokulor a vez dilennet gant div drederenn eus izili ar Penn-kuzul-justis. Anvet e vezont gant prezidant ar Republik. Gant ar Penn-kuzul-justis eo melestret ar justis.
Ur Lez ar Vonreizh a zo karget da wiriañ e klot al lezennoù votet gant ar parlamant gant lezenn-diazez ar vro.
Douaroniezh
Darnoù eus ar rannvroioù klasel Trakia, Moesia, and Makedonia a endalc'h Bulgaria. Menezek eo mervent ar vro pa 'z eus div aradennad-venezioù pennañ : Rila ha Prin ha pelloc'h, war-du ar reter, ar Menezioù Rhodop, izeloc'h, met ec'honoc'h. Er Menezioù Rila emañ beg uhelañ ar vro : menez Musala, a dizh 2925 metr.
An Aradennad ar Balkanoù a red a-dreuz Bulgaria e hanternoz "Traoñien ar Roz". War-du ar gevred hag a-hed ar Mor Du e kavor un tir a blaenennoù ha torgennoù a red ag-he-zreuz an Danav, stêr pennañ ar vro. Ar Strumahag ar Varitsa er c'hreisteiz eo ar stêrioù bras arall.
Damgevandiriek eo an hinad gant goañvioù yen ha gleb ha hañvioù sec'h ha tomm.
Ar c'herioù pennañ eo :
Armerzh
Digreskiñ a reas kalz armerzh Bulgaria goude divodadur ar COMECOM e 1999, a zo e izili ur marc'had pouezus eviti. Ouzhpenn-se e ra kalz droug ar c'hastizoù a-enep Yougoslavia. Al live bevañ a gouezhas a 40% e-korf un nebeud bloavezhioù ha goude ur welladenn vihan e 1994 pa grogas adarre ar PBK ha ar c'hwezadur da zigresk, e voe un enkadenn vras e 1996. Da bignat adarre en deus kroget e 1997, avat, hag e 2004 en deus addizhet e live a 1990. War-dro 4% a gresk a vez bep bloaz gant an armerzh.
Hervez diouganoù armerzhel e tlefe ar c'hresk kenderc'hel er bloavezhioù da zont. Etre 5% ha 6% e telefe bezañ e 2006 a digreskiñ a zlefe an dilabour eus 11,5% da nebeutoc'h eget 10% e 2006.
Demografiezh
Hervez niveradeg 2001 eo kenaozet poblañs Bulgaria gant Bulgariz dreist holl (83,9%), ha div vinorelezh vras : an Durked (9,4%) hag ar Romed (4,7%). 0,9% a ya d'ober minorelezhioù bihan : Rusianed, Armeniz, Vlac'hed, Yuzevien, Tatared Krimea, ha Karakchaned.
Mammyezh 84,8% eus ar boblañs eo ar bulgareg hag ar yezh ofisiel nemeti. Komzet e vez turkeg ha roumaneg ivez, avat.
War zigresk ec'h a poblañs Bulgaria abaoe dibenn ar bloavezhioù 1980 abalamour d'an divroadur. Hogozik an hanter eus ar vinorelezh turk a yeas kuit eus ar vro pa glaskas gouarnamant Todor Zhivkov d'o bulgarekaat. Goude diskar ar gomunouriezh o doa divroet kalz Bulgariz ur vicher vat ganto davet broioù ar C'hornôg ha da izel-tre eo aet ar feur-genel.
Sevenadur
Er c'hroazhent etre ar C'hornôg ha ar Reter emañ Bulgaria. Kreizenn Europa slavat e oa e-pad ar Grennamzer hag ul levezon ment o do a skolioù Preslav ha Ohrid. Enno e voe ijinet ar skritur kirillek.
Brudet eo ar vro evit he sonerezh hengounel hag he mojennoù. Bez' eo ivez mammvro kanerien brudet (Nicolai Ghiaurov, Boris Christoff, Raina Kabaivanska, Ghena Dimitrova) hag azourien evel Christo Javacheff, Pascin, Vladimir Dimitrov.
Nav lec'hienn he deus Bulgaia war listenn ar Glad bedel. Div anezho a zo bezioù trasat e Sveshtari hag e Kazanlak. Teir a zo monumantoù eus ar Grennamzer ( Iliz Boyana, Manati Rila hag Ilizioù Ivanovo. Unan a zo ur gêr a-bezh : Nesebar. War al listenn e kaver ivez ar parkoù naturel Pirin ha Srebarna, ha bered-veur Varna.
Touristerezh
E-pad ar goañv e c'heller pleudtriñ ar ski e Borovetz, Bansko ha Pamporovo. Un nebeud kêrioù kouronkañ ez eus war aodoù ar Mor Du. Ar re vrudetañ a zo : Sozopol, Nessebur, Golden Sands, Sunny Beach, Albena, St. Constantine & Helena. D'un dermen-veaj vrudet ez a Bulgaria a-drugarez da berzh he zraezh ha d'he frizioù hag a zo izeloc'h eget e broioù ar C'hornôg.
Relijion
An darn vrasañ eus ar Vulgared a zo stag ouzh an Iliz ortodoks vulgar. Diazezet e voe e 870 gant ar batriark Kergustentin a anvas he fenn kentañ ha roas he zestennoù sakr dezhi. Dizalc'h eo abaoe 927. Patriarkiezh Bulgaria a voe krouet e 1870. Evel ar skourroù aral eus kristieniezh ar Reter eo-hi un iliz vroadel zieub hag un darn bouezus eus identelezh Bulgaria. Div wech en hec'h istor ez eas da sujet an Iliz ortodoks c'hresian : goude distrujadur an Impalaeriezh vulgar gentañ etre 1018 ha 1185 ha dindan an Impalaeriezh otoman etre 1396 ha 1878. Bewech e voe adsavet goude dieubidigezh ar vro. N'eus diforc'h teologel ebet etre hi hag ar peurrest eus kristieniezh ortodoks ar Reter. 6 552 000 a izili he doa an iliz e 2004 (82,6% eus ar boblañs), zoken ma n'eo ket relijiel-tre an dud desavet dindan ar gouarnamant komunour.
Kastellin
Ardamezioù
Enrollet gant an Departamant ar 24 Mae 1977
Kalteg
Ar c'halteg a zo ur yezh digenvez komzet gant 2000 (war ur boblans veuriadel a 5.000) a dud e stad indian Madhya Pradesh. Kalz gerioù en-deus amprestet digant yezhoù indez-ariek, dravidek ha moundek met n'eo ket ur c'har anezho. Krediñ a reer eo tout ar pezh a chom eus unan eus ar familhoù-yezh kozh India.
Kastellin
Istor
Kastellin en em gav e-kichen ur roudour hag e oa ur c'hroashent hentoù roman ː eus Karaez da Douarnenez ha Kameled war un tu, ha Kemper da Landerne war an tu all.
Kalteg
Posupl eo ez eo liammet ouzh ar c'housoundeg met anavezet re fall eo ar yezh-se evit ma c'hellor bezañ sur eus an dra-se.
Kastellin
Istor
Ar c'hastell e zo bet savet e-kerzh an Xvet kantved gant Budig, kont Kernev, lesanvet Castellin.
Kalteg
Istor
N'eo ket anavezet mat istor ar yezh hag ar bobl a gomz anezhi. En testennoù kozh e vezent livet evel preizhataerien a veve en uheldirioù. Hervez an Nimar Settlement Report e stourme gouarnamantoù ar rannvro outo hag e amzer Akbar e lazhas Rajah Jeetgurh ha Mokohte kalz anezho, abalamour petra e tegemeras tirioù digant an impalaer Moghol. E 1800 e tistrujfe ur priñs eus an diernelezh vMoghol ar meuriad. Adalek-se e vevont e touez ar gorkoued. Ne furmont ket ur meuriad gwir met met ur strollad a familhoù a-strew a chomont e karterioù ispisial e keriadennoù korkouat. N'eo ket sklaer o darempredoù gant ar gorkoued. Hervez ar Galted e oant un darn eus ar memes pobl gwechall. Nac'hañ a ra ar gorkoued, avat,hag-eñv e chom posupl eo ar c'halteg ar restaj diwezhañ eus ar yezh a gomze ar gorkoued kent ma tremenjont d'un yezh voundek.
Gwelet ivez
Yezhoù India
Bulgaria
Relijion
E-pad ar hag ar  kantved e c'hounezas misionerien eus Roma un nebeud Bulgared d'ar gatoligiezh. Paulisiz e anver anezho ha war-dro 44 000 ez int hiziv. Enporzhiet e vo ar brotestantiezh gant misionerien amerikan 1857. War dro 42 000 protestant ez eus e Bulgaria hiziv.
Parkoù broadel
Dek park bras zo e Bulgaria.
Kevredigezh Vroadel Breizh
Krouidigezh
Er vodadeg diazez kentañ e Montroulez, da-heul gouelioù breizhek, ez eas Anatol ar Braz da brezidant war un dro gant Markiz an Estourbeillon. Frañsez Vallée a oa lakaet da brezidant ar gevrenn "Yezh ha lennegezh vrezhonek" asambles gant Frañsez Jaffrennou (Taldir) aet da sekretour. Loeiz Tiercelin a oa gant Charlez ar Govig hag Anatol ar Braz, unan eus izili kentañ Kevredigez Broadel Breiz. Kavout a reer e-touez an izili o deus harpet ar strollad ar gannaded Alberzh Mun, Régis-Marie-Joseph de l'Estourbeillon de la Garnache, ar barzh Yann ar Fusteg, ar yezhoniour ha yezhadurour Frañsez Vallée, ar sonaozour Loeiz-Alberzh Bourgault-Ducoudray, ar c'haner Théodore Botrel, al lenneg Reun Kerviler, Guy Ropartz, Émile Hamonic ...
Obererezh
Evel ma oa bras pouez an noblañs hag ar gloer er strollad nevez, lod eus e izili ne'n em sentas ket en e vleud ha sevel a rejont e 1899 an Association des Bleus de Bretagne.
Yann-Vari Degignet a skriv e Mémoires d'un paysan bas-breton (embannet gant An Here) : « Bezañ zo koulskoude ar gevredigezh brudet-se anvet rannvroelour breizhat, a ya d'he ober tudjentil a saroioù du, na fell ket dezho kaout korkerien en o zouez, ar re-se a c'hwezh re fall. Lezel a reont ar reuzeudien e dorn ar bersoned hag eus ar sunerien all (…) Met ar rannvroelourien-hont, zo ar Braz, ar jezuit hag al laer zo anezhañ, prezidant warne … »
Yann Fouere a voe e vesprezidant etre 1939 ha 1945. Lod eus e izili a voe ezel eus Sao Breiz, Bretoned ar France libre, adalek 1940 evit lod.
Embannet ez eus bet ur gelaouenn renet gant markiz an Estourbeillon eus 1902 da 1943. Paouez a reas da zont er-maez e-doug ar Brezel bed kentañ avat rak ar pep brasañ eus an dud a gemere perzh enni a oa war an talbenn.
Goursez Vreizh
Da-heul unan eus emvodoù an URB e voe krouet Goursez Vreizh d'an 31 a viz Eost 1900 e Gwengamp. Un anv-barzh a oa bet roet d'ar re o doa bet lakaet evel Barzhed gant Gorsedd Enez Vreizh hag an dud nevez deuet a voe anvet evel Barzhed (ar skrivagnerien) pe Oviz (ar re all) gant Drouiz Meur Breizh, Yann ar Fusteg. Harpañ a rae izili ar C'hoursez holl an obererezhioù a-du gant sevenadur ar vro e kevrennoù an URB, pe er C'hoursez. Evel-se e voe krouet Ti Kaniri Breiz.
Disrann e 1911
E 1911, goude ma voe addilennet Régis de l'Estoureillon e-tal Jos Parker e renas hemañ diwezhañ un disrann. Ur miz goude e voe krouet e Roazhon Unvaniez Arvor a oa hec'h anv gallek hini ar Fédération régionaliste de Bretagne. Asambles gant Jos Parker, prezidant, e voe savet ar c'huzul-ren, André Mellac, Léon Le Berre, Joseph Duchauchix, Jean Choleau, Frañsez Vallée ha Loeiz Herrieu. Kavout a rae dezho e oa tudjentiled hag tud virour ar KBB o lakaat un harz d'an araokaat. Darn vras Barzhed ar Goursez ha kalz a dud o doa micherioù kefredel en em vodas er gevredigezh bolitikel nevez.
Karloman (mab Karl Martel)
Karloman (715? 716?–754) a oa mab henañ Garl Martel ha Hrotruda Trier, ha breur da Pepin Grenn.
Maer ar palez e oa en Aostrazia (741-747). Dilezel a reas ar garg evit mont da vanac'h da Venez Cassino.
Istor
E 741 e voe anvet maer ar palez, ha ren a rae war Aostrazia, rouantelezh Alemania, ha Turingen. hep kaout an anv a roue avat. Stourm a reas ouzh an Alamaned, pobloù Akwitania, re Bavaria, hag ar Saksoned. Trec'h e voe atav.
Degas a reas kemm ha kempenn en Iliz gant skoazell an eskob Bonifas, a oa gwarezet gantañ, hag e 744 e roas dezhañ douaroù bras da sevel abati Fulda en 747.
Skoazell d'an Iliz
Adalek Concilium Germanicum 742, kentañ kuzul-meur an eskibien c'herman, e strivas da wellaat doareoù-bevañ ar veleien, da wareziñ madoù an Iliz, ha kadorioù an eskibien a veze re alies etre daouarn tud nann-kloer. Eno e voe divizet e oa difennet d'ar gloer kaout armoù, na kaout merc'hed en o zier. Embannet e voe o devoa da gefridi enebiñ ouzh ar c'hredennoù pagan
E-kerzh ur veaj da Roma e c'houlennas bout beleget digant ar pab Zac'harias. Dilezel ar galloud a reas neuze hag e lezel gant e vreur Pepin, a renas e-unan diwar neuze. Sevel a reas ur manati e Menez Soracte en Italia, hag en em dennañ en abati Monte-Cassino. Perak e reas kement-se? Breud ha kaoze e-leizh zo bet gant an istorourien. Darn a wel aze un dro-widre gant Pepin. Re all a lavar e oa deol ken e oa. Hervez ur vojenn e vije en em dennet eus ar bed evit ober pinijenn war-lerc'h lazhadeg Cannstatt en Alamania. Kaset e voe da Vro-C'hall en 753 evit ober ur gefridi a beoc'h, ha mervel e Vienne en Daofine en 754. Beziet e voe en abati Monte-Cassino.
E lignez
┌─ Pepin Herstal (° wd 635 - † 714), maer ar palez en Aostrazia (° wd 680), maer ar palez en Neustria (687), maer ar palez en Bourgogn (687), dux et princeps Francorum. ┌─ Karl Martel (° wd.685 - † 741), maer ar palez en Aostrazia (719), maer ar palez en Neustria (719), maer ar palez en Bourgogn (719). │ └─ Alpaïde de Bruyères (?-?). │ Karloman │ │ ┌─ X └─ Hrotruda Trier (?-?). └─ X
Karloman dimezet da n'ouzer piv │ ├─Drogon (?- † ap.753), pellaet diouzh ar galloud gant e eontr Pepin III. └─sant Siakr (?- † 787), abad Cimiez
Yezhoù pounoiek
Un is-skourr eus ar yezhoù loloek ar su eo ar yezhoù pounoiek, ennañ peder yezh komzet e Sina, Thailand, Laos ha Myanmar:
Strollad Broadel Sokialour al Labourerien Alaman
Ar Strollad Broadel ha Sokialour al Labourerien Alaman (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei, anvet ivez NSDAP pe ar Strollad Nazi ) a oa renet gant e Führer (pe rener), Adolf Hitler. Ur strollad faskour ha gouennelour e oa.
Alies e vez kaoz eus ar strollad nazi hag eus an naziegezh pa reer meneg eus gouarnamant Alamagn etre 1933 ha 1945 (komz a reer ivez neuze eus an Trede Reich). Dont a ra an anv "nazi" eus silabennoù tennet eus an daou c'her alamaneg National sozialismus, NS e berr a-wechoù ).
An dud a save a-du gant an ideologiezh nazi a grede er gouennoù hag a soñje dezho e oa ar ouenn arian dreist an holl ouennoù all.
Brugyar-erc'hegi
Ar vrugyar-erc'hegi (liester : brugyer-erc'hegi) (pe treid-pluek) a zo ur spesad evned, Lagopus muta (pe Lagopus mutus) an anv skiantel anezhañ.
Annez hag isspesadoù
Al labous a vev an tregont isspesad anezhañ : en hantervoul norzh.
Inizi Biak
right|thumb|350px
A (lizherenn)
Kentañ lizherenn al lizherenneg latin eo A, pe a, distaget [a] pe [ɑ].
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn c'hresianek alpha (A).
Inizi Biak
An Inizi Biak (Indonezeg Kepulauan Biak) a zo un enezeg vihan e reter Indonezia lec'hiet e Bae Cenderawasih, en norzh da enez Ginea-Nevez. En o zouez emañ Biak, Supiori, Numfor hag inizi bihanoc'h. Un darn eus proviñs indonezian Papua eo.
Eudyptes
Eudyptes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831). Unan eus ar seizh genad a ya d'ober ar c'herentiad Spheniscidae (hini ar manked) eo.
==Spesadoù hag an isspesadoù anezhe == Seizh spesad manked kuchennek zo er genad-mañ :
Chokolad
Ar chokolad a zo un toaz fardet gant kakao, anv greun ar wezenn gakao, ha sukr. Boued eo hag a vez kavet mat gant kalz a dud.
Eus ar c'hakao e tenner an amann kakao hag an toaz kakao. Kaledet int dre frikañ ha flastrañ anezho gant sukr, vanilha pe traoù all. Pa vez ouzhpennet laezh e komzer eus "chokolad dre laezh", a hend-all ez eus kaoz eus "chokolad du". Chokoload gwenn zo ivez, met n'eus ket toaz kakao e-barzh.
Malet e vez ar chokolad evit bezañ kinniget e stummoù diniver : plakennoù, delwennoùigoù, gwiskadennoù evit ar gwastilli, madigoù, vioù a vez kinniget e-leizh da vare Pask e lod broioù diwar al levezon gristen. Pa vez lakaet e stumm ur boultrenn, ouzhpennet flour dezhañ, e c'heller meskañ anezhañ gant dour pe laezh evit fardañ un died a vez evet gant kalz a dud ha gant ar vugale alies-tre. Implijet e vez evit fardañ kalz dibennoù-pred : gwastilli chokolad, diennoù, diennoù-skorn, tartez.
Ar flavonoid a gaver er chokolad du a zo un danvezenn mat-tre evit ar yec'hed. Tennet e vez kuit flavonoid ar chokoladoù all (chokolad dre laezh, chokolad gwenn...) dre m'eo un tammig c'hwerv.
Istor
Dont a ra ar ger chokolad eus an nahouatleg xocolatl pe chocolatl a dalv « dour c'hwerv ». Prouet eo bet gant henoniourien e veze implijet ar fav kakao e lec'h furchadegoù Puerto Escondido (Honduras) etre 1100 ha 1400 kent JK.
Gwelet ivez
Pastezerezh
Pêr IV
Pêr IV zo bet anv meur a zen anavezet en istor.
Anne Brontë
Oberennoù
Daou romant zo deuet goude a zindan he fluenn:
Strollad Komunour al Labourerion (Danmark)
Strollad Komunour al Labourerion (e daneg: Arbejderpartiet Kommunisterne: APK) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour krouet e Danmark e 2000.
Diorroet e oa diwar ar raktres enep-adwelour Aozadur evit Sevel ar Strollad Komunour - Miz Here, bet savet d'e dro diwar Strollad Komunour Danmark (Marksour-Leninour) (DKP/ML) e 1997.
Sevel a ra a-du gant linenn bolitikel Enver Hoxha ha Strollad Labour Albania hag ezel eo eus Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour (Unaniezh & Stourm).
Embannet e vez bep div sizhun gant ar Strollad kelaouenn ar C'huzul-Greiz Kommunistisk Politik ("Politikerezh Komunour") hag ar gelaouenn deorikel Orientering ("Stur"), e daneg o-div, ouzhpenn ar gelaouenn etrebroadel e saozneg Kommunistisk Politik International ("Politikerezh Komunour Etrebroadel").
Kevredad Yaouankizoù Komunour Danmark (Danmarks Kommunistiske Ungdomsforbund: DKU) eo anv kevrenn yaouankizoù ar Strollad. .
1602
Diwar-benn bloavezh 1602 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Melanotaenia lacustris
Melanotaenia lacustris a zo ur spesad pesked hag a vev e lenn Kutubu hag er ster Soro e Papoua Ginea-Nevez. Dastumet e voe evit ar wech gentañ gant Gerald Allen, John Paska, ha Barry Crockford e 1983 met ar par nemetañ en doa treuzvevet d'ar beaj a yeas da glañv gant ur vuzhugenn-eor. E 1986 e voe barrek Heiko Bleher da gavout pennoù arall.
1602
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1602
Melanotaenia lacustris
Gallout a ra Melanotaenia lacustris tizhout 12 cm.
1602
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1602
Tolosa
Tolosa zo un anv-lec'h latin, okitanek, katalanek ha spagnolek.
Bregenz
Bregenz zo kêr-benn stad kevredet Vorarlberg, en Aostria, e kornôg pellañ ar vro. Lec'hiet eo war ribl reter lenn Konstanz, etre Suis er c'hornôg drezhi, hag Alamagn er gwalarn, div wech tostoc'h ouzh Mulhouse, en Elzas, eget eus Vienna.
Istor
Diazezet e oa Bregenz war-dro 1500 kent JK, e oadvezh La Tène. War-dro 400 kent JK e tegouezhas ur bobl geltiek, ar Briganti Dont a ra anv kêr Bregenz eus an norikeg Brigantion.
En 15 kent JK e tegouezhas ar Romaned, ha savet gante kêr Brigantium. Distujet e voe kêr en 259 da vare ergerzhadeg veur ar pobloù german. Adsavet e voe gant Briganti ha Romaned.
Gevelliñ
Gevellet eo Bregenz gant Bangor (Norzhiwerzhon) hag Akko (Israel).
Yezhoù burmek an norzh
Un is-skourr eus ar yezhoù burmek eo yezhoù burmek an norzh komzet e Sina ha Myanmar, ennañ pemp yezh:
Yezhoù loloek direnk
Un is-skourr eus ar yezhoù loloek eo ar yezhoù loloek direnk komzet e Sina ha Myanmar, ennañ pemp yezh:
Miguel de Cervantes
Miguel de Cervantes Saavedra (Alcalá de Henares d'an 29 a viz Gwengolo 1547 - Madrid d'ar 22 a viz Ebrel 1616) a oa ur skrivagner spagnol.
Greunland
Enezenn vrasañ ar bed eo Greunland (greunlandeg : Kalaallit Nunaat ; daneg : Grønland), tost da Veurvor Arktika. War-dro 81% eus he gorread zo goloet gant skorn. Gant se emañ an annezidi o chom e kreisteiz ar vro.
Miguel de Cervantes
Cervantes en doe ur vuhez arvarus. E 1569 e voe rediet da dec'hout kuit eus Spagn hag en em staliañ a reas e Roma kent emoustlañ er morlu spagnol. E 1571 e kemeras perzh en Emgann Lepanto, ma kollas ampartiz e zorn kleiz. E 1575 e voe tapet gant morlaeron eus Aljeria. E 1580 hepken e voe frankizet.
Goude e zistro da Vro-Spagn e krogas da skrivañ pezhioù-c'hoari met hep ober berzh. Labourat a reas evel teller met kondaonet e voe evit floderezh hag en toull-bac'h e tremenas meur a vloavezh. Eno, war a seblant, e krogas e oberenn bennañ El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha a voe embannet e zarn kentañ e 1608. An eil a voe embannet daou vloavezh diwezhatoc'h. Daoust ma touge al levr-se ar berzh a c'hoante dezhañ e kollas an arc'hant en doa gounezet ha paour e varvas e Madrid e 1616.
Greunland
Trevadennet e voe Greunland gant tud deuet eus Norvegia. E-pad meur a gantved e voe stag ouzh ar rouantelezh unanet a oa Norvegia ha Danmark ouzh hec'h ober. Hag e 1814 e chomas e dalc'h Danmark, pa voe distaget Norvegia diouzh Danmark. Dont a reas Greunland da vezañ ul lodenn da vat eus Rouantelezh Danmark e 1953. Gant parlamant Danmark (ar Folketing) e voe roet ur statud emrenerezh (hjemmestyre) d'ar vro d'ar 1añ a viz Mae 1979, ha lakaet e voe da dalvezout er bloavezh war-lerc'h. D'an e voe lakaet da emrenoc'h c'hoazh.
Rouanez Danmark, Margrethe II, eo penn ar Stad.
Istor
Kenvevañ a reas Lec'hlenniz gant Inuit erruet er vro war o lerc’h. Ur wech kristenaet Vikinged Skandinavia e voe krouet un eskopti e Greunland ivez. E 1386 e teuas Greunland da vezañ ul lodenn eus Unaniezh Kalmar ha goude-se eus rouantelezh doubl Danmark-Norvegia.
Goude pemp kant vloaz ez eas an trevadennoù da get, marteze a-walc’h dre ma oa cheñchet an hin, deuet da vezañ kalz yenoc’h er, da vare Hoalad ar Skorn bihan. Diwar eskern eus ar mare-hont zo bet kavet gant henoniourien e c’heller lavaret e oa isvaget ar boblañs.
E dalc’h Danmark e voe an drevadenn goude Feur-emglev Kiel (1815).
Klask a reas Norvegia aloubiñ reter Greunland er blovezhioù 1920, met skaret e voe an dizemglev etre Danmark ha Norvegia gant ur varnadenn rentet gant Lez-varn etrebroadel Kevre ar Broadoù a lavaras e oa Greunland da vat e dalc'h Danmark.
Douaroniezh
E Norzhamerika emañ Greunland ; war daou gevandir en em led Danmark eta.
N’eo ket goloet penn pellañ hanternoz Greunland gant skorn, rak re sec’h eo an aer eno evit ma c’hellfe kouezhañ an erc’h zo ezhomm kaout evit krouiñ skornegoù. Ma teufe skornegoù Greunland da deuziñ penn-da-benn e teufe ar vro da vezañ un enezeg moarvat, kentoc’h eget un enezenn vras.
Politikerezh
Unpenn Danmark eo penn ar stad, da lavaret eo bremañ, ar Rouanez Margrethe II. Gant gouarnamant Danmark e vez anvet un Rigsombudsmand, ur gouarner hep kalz a c’halloud zo o tileuriañ gouarnamant Danmark hag ar Rouanez.
Ur parlamant zo, ennañ 31 c’hannad dilennet evit pevar bloaz. Renet e vez ar gouarnamant gant ar C'hentañ Ministr.
N’eo ket ezel Greunland eus Unaniezh Europa (kuitaet e oa bet Kumuniezh Europa gant Greunland e 1985), daoust m’eo Danmark un ezel eus un Unaniezh. Renet eo an darempred etre ar vro hag Unaniezh Europa gant un emglev ispisial.
Armerzh
Diazezet eo armerzh Greunland war ar pesketaerezh hag an ezporzhiañ pesked. Chevr eo a vez ezporzhiet dreist-holl. An eztennañ hidrokarbidennoù ha metaloù n’eo ket kroget da vat, met emsav e c’hellfe bezañ a-benn un nebeud bloavezhioù. Krog eo an touristerezh da ziorren, met ker-ruz eo ar beajoù da vont di evit an estrenien.
Yezh
Div yezh ofisiel zo er vro : ar greunlandeg (kalaallisut), yezh an Inuited, hag an daneg. Gant al lizherenneg latin e skriver ar greunlandeg ha n’eo ket gant al lizherenneg ispisial a vez implijet evit skrivañ an inuktitut, yezh an Inuited e Kanada. Mont a ra an Inuit d’ober 88,9% eus an annezidi, an 11,1% all zo Daned dreist-holl.
Marœuil
Marœuil a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Mank Snares
Ar Mank Snares (Eudyptes robustus) a zo un evn dic'houest da nijal eus Zeland-Nevez.
Marœuil
kantved
Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Listenn ar c'hontelezhioù gall
Setu listenn ar c'hontelezhioù gall kozh. Evit Breizh e vo sellet e Kontelezhioù Breizh
Merdeer
Ar verdeerien voutinañ en urzhiataerioù personel a zo Internet Explorer, Mozilla Firefox, Safari, Opera, ha Netscape.
Caesar
E yezhoù all
Diwar an anv latin Caesar eo deuet
Mank kabellek
Ar mank kabellek (Eudyptes sclateri) a zo un evn dic'houest da nijal eus Zeland-Nevez.
1065
Diwar-benn bloavezh 1065 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1065
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1065
Yeun ar Gow
Yeun ar Gow, Yves Le Goff (1897-1966) en ti-kêr, a zo ur skrivagner brezhonek lakaet da vezañ unan eus ar re wellañ a zo bet en XXvet kantved. Noter e oa e Gouezeg.
E vuhez
E desteni-studi gantañ, e chomas er gêr da skoazellañ e vamm intañvez abaoe 1907 pa varvas e dad. Ur pennadig amzer war-lerc'h, e reas labourioù bihan er vro a-raok mont da gomis e ti noter ar vourc'h. Damc'houde, ez eas da gKastellin da labourat evit an Ao. Gwiader-Després. E-pad ar Brezel bras e talc'has hemañ ar stal e-unan. An arnodennoù-Stad en e c'hodell, e kavas labour un tamm e pep lec'h dre ar vro (Pleiben(29), Pontrev(22), Pondi(56)) kent tapout ur plas a eil-noter e Ploudiern. Pa oa eno eo e voe kinniget dezhañ studi an Ao. Danieloù e Gouezeg. Anvet e voe da noter (Officier ministériel) gant ar Republik c'hall d'an 29 a viz Eost 1927.
E-doug ar bloaz-se ivez, e timezas gant ur plac'h eus Gouezeg anvet Anna Bozeg a varvas un nebeud bloavezhioù war-lerc'h. Amzer o doa bet memestra da gaout tri bugel. E vab Mikael a zo bet noter e Gouezeg ivez.
E vuhez-pad e klaskas gant daou vignon, Remont ar Porzh ha Frañsez Kervella, difenn ar yezh en ur embann levrioù e brezhoneg penn-da-benn. Kensevel a rejont ur gevredigezh : «Breuriez ar brezoneg er skolioù», a c'houlenne gant ar skolaerien kelenn e brezhoneg. E-pad an dalc'hidigezh alaman ne ehanas ket da embann skridoù e meur a gelaouenn: Arvor, Gwalarn, Sav. Goude ar brezel, e voe kaset da doull-bac'h Sant Charlez e Kemper abalamour d'e vennozhioù broadelour.
Savet eo bet e brezhoneg penn-da-benn, bevet en deus en un endro brezhonek hepken ha labouret en deus, ar pep brasañ eus e amzer, e yezh ar vro (er mare-se e ranke an holl notered staliet war ar maez e Breizh-Izel bezañ akuit war ar brezhoneg). Brezhoneger war ar pemdez e oa, gant e familh koulz ha gant e bratikoù.
Johannes Gutenberg
Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg (war-dro 1400 - 3 a viz C'hwevrer 1468) a oa un orfebour hag un ijinour alaman. Brudet eo evit bezañ ijinet ar moullañ dre arouezennoù lem-laka en Europa,.
Yeun ar Gow
Ar skrivagner hag e vennozhioù
Un deskadurezh kristen-tre en doa bet er gêr, ha santet e vez kement-se en e skridoù. Pouezus-kenañ e oa ar relijion evitañ. A-benn ar fin, e c'hellomp degemer e skridoù evel skouerioù talvoudus eus ur gevredigezh.
C'hoant en deus bet Yeun ar Gow da skrivañ evit kaerded ar yezh. Klasket en deus a-hed e vuhez pinvidikaat ar yezh, hep klask implijout re a nevez-c'herioù, o sevel skridoù lennegezh, kelennadurezh ha studiadennoù yezh ivez. Un den asur eus e yezh e oa. Ur skrivagner pervezh ivez, ne laoske netra drochet, bastrouilhet pe c'hraet dreist penn-biz. Resis-tre e oa e zoare skrivañ. Paotr ar brezhoneg kaer e oa, skrivañ a rae e brezhoneg evel n'eus ket bet kalz oc'h ober. Evit ar braz eus an dud, ez eo Yeun ar Gow unan eus ar gwellañ skrivagnerien breizhat ha brezhoneger a zo bet.
E droidigezhioù
Troet int bet diwar ar galleg moarvat. Hag evit Abrobin diwar ur skrid gallek skañvaet evit ar yaouankizoù.
Ingeborg
Inka
thumb|Inka Bause
Pêr V
thumb|right|260px|Pêr Bemp (1837-1861), roue Portugal (1853-1861)
Pêr V pe Pedro de Alcântara Maria Fernando Miguel Rafael Gonzaga Xavier João António Leopoldo Victor Francisco de Assis Júlio Amélio de Bragança, Bourbon e Saxe Coburgo Gotha hervez e wir anv, ganet e Lisboa e 1837 ha marvet e Lisboa e 1861, a voe roue Portugal e-pad 8 vloaz, eus 1853 betek 1861.
Mab e oa d'ar rouanez Maria II Portugal ha d'he fried Ferdinant II.
Dimeziñ
Dimeziñ a reas da Stephanie von Hohenzollern e 1858. Mervel a reas ar wreg yaouank er bloaz goude, da 22 vloaz, ha divugel. Ar roue intañv a varvas daou vloaz goude.
Yezhoù burmek ar su
Un isskourr eus ar yezhoù burmek eo yezhoù burmek ar su komzet e Myanmar, ennañ seizh yezh:
Lambert
Lambert zo un anv-badez gallek ha saoznek a orin frankek, savet diwar land (bro) ha bert «illur» pe «skedus».
Verb kevrennek
Er yezhoniezh e vez implijet an termen verb kevrennek pe prezegad kevrennek  evit komz eus un unanenn yezhadurel ("ger") dezhañ div elfenn bennañ ("unanenn gevrennek") a c'hell talvezout da brezegad ur frazenn ("verb").
Lambert
Deuet eo da vout un anv-tiegezh, ha stankoc'h eget an anv-badez a zo damankouaet bremañ.
Plaeraneg
Melestradurezh
.
Lambert
Tud
Douget e voe an anv gant uhelidi frank eus tiernelezh ar Widonided hag en o zouez:
Verb kevrennek
Un elfenn eus ur verb kevrennek eo ur verb skañv a dalvez da verkañ ar perzhioù yezhadurel (amzer, doare, arvez, hag all) met hep reiñ kalz a ditour semantikel. An eil elfenn avat a dalvez da reiñ an titour semantikel pennañ ha hi an hini eo a ro da c'hoût pe re eo arguzennoù ar verb kevrennek. Peurliesañ e talvez ur ger-etre pe ur stumm diazez amzispleg all da elfenn semantikel ur verb kevrennek.
Disheñvel eo ar verboù kevrennek ouzh ar reuziadoù verboù, dambar pouez semantikel an eil elfenn ouzh egile.
Doareoù
Daou doare verb kevrennek pennañ ez eus:
Skouerioù
Implijet e vez stank er yezhoù komzet en India, dreist-holl yezhoù indez-aryek an norzh, en o zouez an hindeg-ourdoueg hag ar pandjabeg. Kavet e vezont alies ivez e yezhoù indez-iraniek all, en o zouez ar perseg, ar marateg, an nepaleg hag e yezhoù tibetek-burmek, da skouer al limboueg hag an newareg.
Kavet e vez alies-tre verboù kevrennek er yezhoù altaek, da skouer ar japaneg hag ar c'horeaneg hag ivez er yezhoù turkek komzet e Kreiz-Azia, da skouer ar c'hazac'heg, ar c'hirgizeg hag an ouzbekeg hag ivez er yezhoù bizkaokazek, en o zouez an tsezeg hag an avareg.
Hindeg
Implijet e vez verboù kevrennek rik, dezhe div elfenn verbel: ur verb skañv evit merkañ perzhioù yezhadurel mui ur verb pennañ evit reiñ titour semantikel.
Setu ar verboù skañv pennañ, displeget bep o ster orin ouzpenn o implij er verboù kevrennek:
Verboù tranzitivel eo lenā ha denā hag implijet e vezont gant verboù semantikel tranzitivel evit sevel verboù kevrennek keit ha ma vez implijet ar verb amdranzitivel jānā gant verboù semantikel amdranzitivel all e korf ur verb kevrennek.
Perseg
Implijet e vez alies verboù kevrennek savet diwar verboù skañv, da skouer kærdæn ("ober") mui un anv-kadarn, da skouer:
Ne vez displeget nemet an elfenn verbel ha menel a ra digemm an anv, da skouer.
Tibeteg
E tibeteg ec'h implijer verboù skañv mui un anv-kadarn evit sevel verboù kevrennek.
Da skouer:
Strollad Komunour Dispac'hel (Brazil)
Sevel a ra a-du gant linenn bolitikel Enver Hoxha ha Strollad Labour Albania hag ezel eo eus Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour (Unaniezh & Stourm).