cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rocabarraigh
thumb|left|200px|Setu pelec'h emañ Rockall thumb|right|200px|Setu pegen bras eo Rockall thumb|right|200px|Setu penaos e oa e miz Meurzh 1943 Rocabarraigh (Rockall e saozneg) a zo ur garreg er Meurvor Atlantel, er gwalarn da Iwerzhon, etre ar vro-se, Enez ar Skorn ha Bro-Skos, ha brudet gant ar sach-blev zo bet etre Breizh-Veur hag Iwerzhon abalamour dezhi, pe gentoc'h d'ar pinvidigezhioù a soñjed a c'hallfe bezañ e goueled ar mor en-dro dezhi. Arc'het eo ar mor tro-dro gant ar Rouantelezh-Unanet, Iwerzhon, Island ha Danmark (en anv Inizi Faero).
27 metr ledander ha 22 vetr uhelder zo d'ar garreg. Ne c'hall den bevañ eno evel-just.
Kontet e vez a-wechoù e-touez an Inizi Gall, met gwall bell emañ an hini dostañ, Hiort (anvet "Saint Kilda" e saozneg). Meret eo ar garreg gant ar Rouantelezh-Unanet ha stag eo ouzh an Inizi Gall Diavaez evit a sell ar velestradurezh.
István Bibó
Buhez
Studioù war ar gwir a reas e skol-veur Ferenc József e Szeged ha kelenn a reas er skol-veur-se da c'houde. Evel sltudier e tremenas amzer ivez e Vienna hag e Geneva, en Institut universitaire des hautes études internationales.
E dibenn an Eil Brezel-bed e voe harzet peogwir en doa kuzhet Yuzevien. Adalek 1950 e labouras e levraoueg skol-veur Budapest.
Da vare Dispac'h Hungaria 1956 e oa ministr-stad e gouarnamant Imre Nagy. Pa voe aloubet ar vro gant Soviediz e voe ar ministr diwezhañ o kuitaat e bost, e savadur Parlamant Hungaria, e Budapest. Eno e skrivas ur brezegenn brudet, Evit ar frankiz hag ar wirionez, pa oa o c'hortoz bezañ harzet.
Harzet e voe d'an 23 a viz Mae 1957 ha kondaonet d'an toull-bac'h e vuhez-pad d'an 2 a viz Eost 1958. E 1963 avat e voe lezet da vont. Goude bezañ dieubet e labouras en ul levraoueg en-dro. E 1979 e varvas gant un taol-kalon.
Darvoud
Un darvoud a zo un dra a c'hoarvez en ur poent resis ken m'eo bet gwelet pe santet m'eo bet ur seurt torridigezh e-kreiz an heuliad poentoù diaraok ha diwar-lerc'h. Tarzhañ a ra an dra nevez-se, en un doare dic'hortoz peurliesañ, met a-wechoù ne bad ket, kuit da vezañ diefed.
Ster diresis
Dre vras e vez lavaret ez eus bet un darvoud pa teu n'eus forzh peseurt tra dibar pe dic'hortoz. E buhez ar pemdez e vez implijet kalz ken oe diazez ar pezh a vez anvet ar c'heloù a vez treuzkaset d'un den da unan all pe reoù all. N'eus ket un eston m'eo keloù war an darvoudoù, bras ha munut, ar pezh a vez skignet gant an mediaoù (kelaouennoù, skingomz, skinwel hag all). Materi an Istor eo an darvoudoù, bras ha bihan, adlakaet diwar wel diwar roudoù lezet gant an dud (testennoù, savadurioù hag all). Evit un heuliad darvoudoù dibar e vez implijet ar ger "darvoudoù" gant ur merk amzer a-wechoù. Lavaret e vez "Darvoudoù Mae 1968", da skouer. Un dro-lavar izelañ eo evit chom hep reiñ un anv resis da darvoudoù kriz pe diaes da gompren.
Er skiantoù dre vras
Kemm ur stad pe gemm un endro diwar gemm un arvent eo un darvoud. Posupl eo mentañ padusted an darvoud pa vez sevenet un arnod evit studiañ anezhañ.
En debegouriezh hag er stadegouriezh
Un darvoud a zo an draezhenn difetis (un dro-lavar) ma vez graet ur studiadenn warni.
En urzhiataerezh
Un darvoud a zo un ober kaset d'an ardivinkoù gant un implijer pe gant ur programm evit ma vo lañset ur c'heweriañ.
Kroc'hen Azen
Kroc'hen Azen, Kroc'henig er yezh komzet, zo ur gontadenn-bobl europat hag a zeu eus ar Grennamzer. Testeniekaet eo evit ar wech kentañ er e-barzh an oberenn Propos rustiques skrivet e 1547 gant ar Breizhad Noël du Fail. Dastumet ha kempennet eo bet gant kalz skrivagnerien goude, en o zouez gant ar Gall Charles Perrault, embannet gantañ e 1694, ha lakaet goude en dastumad Les Contes de ma Mère l'Oye e 1697. Tennañ a ra ivez d'ar gontadenn Allerleirauh ("Feurioù-a-bep-seurt") e dastumad ar vreudeur Grimm e 1812.
Ar gontadenn
Emañ ar rouanez o vervel. Goulenn a ra digant he fried roue prometiñ ne zimezo nemet gant ur vaouez koantoc'h egeti. Ha koantoc'h egeti n'eus ket. Met ur verc'h o deus. Ha dre ma kresk e teu da vout koantoc'h eget he mamm. Ha setu ar roue da c'houlenn e verc'h da zimeziñ. Evit chom hep dimeziñ hag ober ur gwadorged e c'houlenn ar verc'h kaout saeoù kaer pe gaeroc'h evel argouroù. Ne vern pegen diaes int da ober e kav an tad an doare da lakaat ober anezho bep tro. Tec'hel kuit a ra ar briñsez yaouank, gwisket en ur c'hroc'hen azen. Ur priñs a saveteo ar goantenn, hag an urzh a reno.
Dielfennañ
Gwadorged ha « kemplezh Elektra » eo a zo e-kreiz ar gontadenn.
Lennegezh vrezhonek
Ul levrig brezhonek anvet Kroc'hen Azen a oa an niverenn 14 eus ar rummad Levrioù ar vugale gant Al Liamm er bloavezhioù 1950-1960.
War an hevelep danvez e c'haller lenn Merc’h ar Roue Spagn, e Kontadennoù ar Bobl Fañch an Uhel : « ...an deiz war-lerc’h e komzas arre d’e verc’h a zimeziñ dezhañ, met da-vat, hag e-pad eizhtez ne roas peoc’h ebet dezhi gant ar gaoz-se ».
Filmoù
Un nebeud filmoù zo bet savet diwar troioù-kaer Kroc'henig :
Sinagogenn
thumb|right|Sinagogenn e [[Plzeň (Republik Tchek).]] thumb|right|Sinagogenn [[Brest, aet d'ober ur fouzhlec'h evit ar soudarded alaman, e-pad an Eil Brezel-bed.]] thumb|right|Ar « Bimah » pe an daol-lenn, e sinagogenn Łańcut ([[Polonia).]] Ar sinagogenn (eus ar ger gresianek kozh συναγωγή synagogē, a dalveze "emvod" pe "bodadeg") eo al lec'h m'en em vod ar Yuzevien da bleustriñ o relijion. En hebraeg e lavarer בית כנסת beyt knesset, "ti ar vodadeg", pe בית התפילה beyt t'fila, "ti bediñ".
Kwoka
Ar c'hwoka (Setonix brachyurus) a zo ur bronneg godellek kar d'ar c'hangourou hag a vev e mervent Aostralia. Ar spesad nemetañ eo er genad Setonix.
Sinagogenn
Soñjal a reer e teu ar boaz d’en em vodañ e sinagogennoù gant ar Yuzevien eus ar mare ma voent harluet da Vabilon, ha ma ne c’hallent ket pediñ e Templ Jeruzalem ken. Gallout a ra ar sinagogennoù bezañ kinklet en un doare arzel, met peurvuiañ ne vez ket enno delwennoù pe skeudennoù eus tud, rak berzet eo ar seurt skeudennoù gant an darn vrasañ eus ar ranngredennoù yuzev. E hini ebet anezho a-hend-all ne gaver skeudennoù eus Doue, rak berzet eo groñs hervez unan eus Dek Gourc'hemenn an Ermaeziadeg.
Dre ma’z eus bet savet sinagogennoù en ur bern broioù disheñvel ha da vareoù diseurt, n’eo ket unvan o savouriezh. E diabarzh pep sinagogenn e kaver peurliesañ ur sal vras evit pediñ ha salioù all miret evit ar studi (בית מדרש Beyt midrash, ti ar studi). Pediñ a-gevret a vez graet gant ar Yuzevien er sinagogennoù : teir gwech bemdez e ranker pediñ er relijion-se. En un armel anvet Arc'h santel e vez lakaet an Torah, levr santel ar Yuzevien. En e sav dirak un daol anvet « bimah » e vez ar rabin (ar beleg) o lenn an Torah d’ar feizidi bodet er sinagogenn.
Poc'han
Ar ger Poc’han (boc’han, poc’hanig), liester: Poc'haned) a ya da envel meur a evn mor eus ar c’herentiad Alcidae, dreist-holl re ar genad Fratercula (d.l.e. frer bihan e latin, un anv roet dezho abalamour da livioù gwenn ha du o fluñv moarvat, hag a zegas da soñj ur gwiskamant manac'h). Liesliv e vez o figos da vare ar gouennañ. Bevañ a reont a-stroll hag ober o neizh e douarennoù alies.
Sinagogenn
En Europa e voe distrujet kalz sinagogennoù en gant an Nazied, er broioù dalc’het ganto er bloavezhioù 1930 ha 1940. Ar sinagogenn goshañ a gaver er bed zo en enez Delos e Gres : savet e voe etre 150 ha 128 a-raok J.K. E Kochi, en India, e kaver an hini goshañ bet savet gant an Diaspora yuzev, savet ma voe e 1568.
Poc'han
Ar spesadoù
Meur a spesad a c’heller digemmañ: Bremañ e lakaer ivez e-touez ar poc'haned (hag a vez lakaet ivez e-touez ar godoged):
Anvioù all
Anvioù all a vez roet d'al labous-mor, ha ne ve ken nemet e Perroz-Gireg : kornefich, lstr. kornefiched ; godez, lstr. godizi.
Sant-Suleg-al-Lanneier
<HR noShade>
Poc'han
Doareoù pennañ
Gant o divaskell berr met kreñv e nijont izel a-us ar mor. Pa vezont o neuial dindan an dour ec'h implijont o divaskell evit en em embreger ha n’eo ket o favioù.
Sant-Suleg-al-Lanneier
Sant-Suleg-al-Lanneier (Saint-Sulpice-des-Landes) a oa ur gumun a Vreizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
Poc'han
Annez
Kalz a amzer a dremen ar poc’haned en donvor met neizhiañ a reont war an aodoù evel-just.
Neizhiañ
Neizhañ a reont e miz Mae-Mezheven. Ne vez nemet ur vi gwenn-sklaer, marrellet a darchoù teñval. Neizhañ a reobt en ur c'haridenn toullet ganto o-unan pe en ur riboul dilezet gant ur c'honifl. War an inizi, an tornaodoù hag an tevinier goloet a c'heot e sav e neizh. Ne bourchas tost da vat netra evit sevel e neizh. Maget e vez ar poc'hanig yaouank e-pad 5 sizhun war-dro e-barzh ar c'haridenn ha neuze e kuita an neizh en noz.
Deimos
<HR noShade> Deimos (henc'hresianeg : Δεῖμος / Deĩmos "spont") a oa mab da Ares hag Afrodite, ha breur da Fobos e mojennoù Hellaz kozh. Arouez ar spont eo eta.
Emgann Monte Cassino
Lennegezh
Gant distruj an abati eo e voe awenet Walter M. Miller, Jr pa skrivas A Canticle for Leibowitz, kaoz ennañ eus buhez menec'h war-lerc'h distruj ar bed. Bombezer e oa en ur c'harr-nij en arme stadunanat eno ha diwar pezh a welas eo e teuas ar c'hoant da skrivañ e romant.
774
Ganedigezhioù
Heizei, impalaer Japan Kūkai, krouer ar Shingon
Marvioù
Amoghavajra, troer sinat
Maoouriezh
Ar vaoouriezh pe kentoc'h Preder Mao Zedong (毛泽东思想) a zo un ideologiezh bet diorroet en XXvet kantved gant Mao Zedong pa oa e penn Republik Poblek Sina (Bro-Sina). Un ideologiezh komumour an hini eo, savet ez-resis war diazezoù ar varksouriezh-leninouriezh en ur ouzhpennañ kredennoù ispisial bet ijinet gant ar Prezidant Mao.
Politikerezh ofisiel Strollad Komunour Bro-Sina eo c'hoazh ha daoust m'eo bet cheñchet kalz abaoe ma krogas Deng Xiaoping gant e labour reformiñ e 1978 hag an darn vrasañ eus ar vaoourien dre ar bed a gav dezhe ez eo faos lâret ez eo Sina ur vro gomunour anezhi hiziv.
Tezennoù ar vaoouriezh
Hervez tezennoù ar varksouriezh-leninouriezh a-gent e oa ar proletariezh a veve er c'hêrioù hag a laboure er c'hreanterezh an hini a ranke boutañ war-raok an dispac'h. Ar vaoouriezh avat a lakaas ar beizanted da vezañ unan eus ar renkadoù sokial a ranke bezañ e penn an dispac'h rak ar muiañ-niver e oant e Sina ha ne oa ket posupl tizhet o fal hep kontañ gante. Hervez ar vaoouriezh ez eo ret kevodañ ar beizanted en ur heñchañ anezhe en ur lakaat anezhe da anaout ha da gompren tezennoù politikel reizh. Evit Mao e oa ken pouezus diorroiñ al labourerezh-douar hag an dud a veve war ar maez hag ar c'hreanterezh hag an dud a veve er c'hêrioù.
Unan eus diforc'hioù pennañ ar vaoouriezh e-keñver an darn vrasañ eus an tezennoù politikel all, hag ivez ar gomunourien, eo ar fed ma vez liammet ganti he zezennoù politikel gant un toullad tezennoù milourel. Hervez ar vaoouriezh neuze ez eo ret aloubiñ ar galloud dre implij an armoù hag ar beizanted a deuy ar maout gante dre kregiñ gant brezel ar bobl. Kaset e vez da benn ar stourm-se e teir fazenn :
Pouezus-tre eo evit ar vaoouriezh gallout kevodañ ar bobl evit kas da-benn an dispac'h hag ivez ar sevel labouradegoù emren bihan e pep kêriadenn. Evel-se, dre lakaat ar galloud milourel ha greantel war-eeun etre daouarn ar bobl ez eo aezetoc'h difenn terc'hoù an dispac'h rak ar riskloù a sav re alies diwar sistemoù kreizennet.
Michoacán de Ocampo
Michoacán zo unan eus an 31 stad kevredet a ya d'ober Stadoù-Unanet Mec'hiko e mervent ar vro.
Maoouriezh
Tezennoù ar vaoouriezh
Un diforc'h pennañ etre ar vaoouriezh ha teoriennoù komunour pennañ all a zo ar fed ma kred ar vaoourien e kendalc'h ar stourm etre ar renkadoù kevredel keit ha ma pad maread ar sokialouriezh. Da lâret eo, goude ma'z eo bet tapout ar galloud gant ar bobl da heul an dispac'h e c'hellfe ar vourc'hizion dont a-benn da adtapout ar galloud hag adstaliañ ar gapitalouriezh e lec'h ar sokialouriezh.
Baod
Baod (distaget er vro) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Pondi e departamant ar Mor-Bihan. Pennlec'h kanton Baod e oa betek 2015.
Zapotekeg Zaniza
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Zaniza eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 770 den (1990) e Mec'hiko.
Maoouriezh
Istor ar vaoouriezh
Daoust ha m'he doa ar vaoouriezh c'hoariet ur roll a-bouez-tre o kas ar gomunourion d'an trec'h e Sina, etre 1949 pa oe savet ar Republik Poblek betek fin ar bloavezhioù 50 ez eo ar gomunouriezh soviedel an hini a veze lakaet e pleustr ez-ofisiel gant gouarnamant Sina.
Baod
Douaroniezh
Ar stêrioù Evel ha Blavezh a gember e Baod.
Maoouriezh
Istor ar vaoouriezh
Evit ar wech kentañ e tiskrogas Mao diouzh an doare-ober soviedel Mao pa grogas gant al Lamm Meur War-raok e 1959.
Baod
Ardamezioù
"e glazur, e zek kanochenn en aour, 4, 3, 2, 1"
Maoouriezh
Istor ar vaoouriezh
War-lerc'h ez eas an traoù war drenkaat etre an div vro pa tisklêrias Mao e oa bet restaolet ar gapitalouriezh en Unaniezh Soviedel dindan beli Nikita C'hrouchtchov. Ledanoc'h-ledanañ e teuas an dizemglev da vezañ e-touez an holl vroioù komunour hag etre ar gomunourion er broioù kapitalour ivez betek ma voe disklêriet an disparti en un doare ofisiel etre Sina hag an Unaniezh Soviedel e 1961-63. Ne oa er bed a-bezh nemet tri strollad a soutenas Sina: hini Albania, hini Indonezia hag hini Zeland-Nevez. Er broioù all e-lec'h ma'z eas ar maout gant ar strolladoù a save a-du gant an Unaniezh Soviedel, ar re a soutene politikerezh ha tezennoù Mao ez eas kuit pe a oa bet skarzhet Ar re-se, buan-tre anavezet evel "maoourion", a savas strolladoù marksour-leninour bihan pe bihanoc'h harpet gant Sina. Distrujet e oa bet Strollad Komunour Indonezia, a-du gant tezennoù Mao, goude an taol bet gounezet gant an arme er vro-se ha Strollad Labour Albania a lakaas fin d'al liammoù gant Sina goude marv Mao.
1666
Diwar-benn bloavezh 1666 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Maoouriezh
Istor ar vaoouriezh
A-bouez-tre e oa bet al luskadoù hag ar strolladoù maoour e meur a vro da vare ar stourm a-enep d'ar brezel e Viet-Nam er bloavezhioù 60s.
E meur a vro en Trede Bed hiziv c'hoazh e lec'h ma'z eus ur stourm armet e vez kavet ur strollad maoour en e bed alies a-walc'h evel en India, e Perou, e Nepal pe c'hoazh e Turkia.
E 1969 e voe disklêriet an Dispac'h Sevenadurel. Mervel a reas Mao Zedong e 1976. War e lerc'h e teuas Deng Xiaoping hag a laoskas a-gostez ar vaoouriezh.
Ar vaoouriezh goude marv Mao
Goude marv Mao Zedong e oa bet lakaat fin d'an Dispac'h Sevenadurel gant ar rejim ha bac'het ar re e penn ar Strollad Komunour a save a-du gantañ anvet Bandennad ar Pevar).
Pouezus-tre e oa ar strolladoù maoour, hag ivez ar re varksour-leninour nann-maoour, da vare miz Mae 68 er Stad C'hall, ha brudet-tre e oa bet ar gelaouenn vaoour skoazellet gant Jean-Paul Sartre La Cause du Peuple.
E penn-kentañ ar 21vet kantved ez eo Strollad Kumounour Nepal (Maoour) ar strollad maoour brudetañ abalamour d'ar stourm emañ o kas da benn dre ar vro-se.
Swaefbert Essex
Swaefbert of Essex a oa roue Essex etre 715 ha 738. Asambkes gant Saelred Essex e renas. Pospl eo e oa roet isrouantelezh Middlesex
Maoouriezh
Ar vaoouriezh goude marv Mao
Strolladour maoour all a vez kavet dre ar bed a-bezh c'hoazh, kement (ha marteze dreist-holl) en Trede Bed, da skouer en India e-lec'h ma'z eus meur a hini, hag ar C'hentañ Bed evel er Frañs, e Belgia hag en Alamagn pe c'hoazh e Zeland-Nevez hag ar Stadoù Unanet. Kreñv.-tre ez eo an ideologiezh maoour ivez e Turkia. Peurliesañ e vez stourmet gant an armoù gant ar strolladoù maoour en Trede Bed, met pas gant ar re er C'hentañ Bed.
Notenn: Ret eo anzav ivez e oa bet implijet an termenoù Kentañ Bed, Eil Bed ha Trede Bed gant Mao hag unan eus an diforc'hioù pennañ eo Tezenn an Tri Bed etre ar re a difenn ar vaoouriezh hag ar re a difenn ar varksouriezh-leninouriezh rik da vare an disparti ideologel etre Sina hag Albania.
Morelos
thumb|260px|Morelos, unan eus 31 stad Mec'hiko
Morelos zo unan eus an 31 stad kevredet a ya d'ober Stadoù-Unanet Mec'hiko, e-kreiz ar vro.
Cuernavaca eo ar gêr-benn.
Anna Kéthly
300px|thumb|right Ministrez-Stad e gouarnamant Imre Nagy eo bet Anna Kéthly, hag hi e penn al luskad sokial-demokratel en Hungaria.
E-pad ur veaj er c'hornôg e tivizas chom hep distreiñ d'he bro.
Unan eus skeudennoù pennañ an ezvroidi e voe betek he marv e 1976, en harlu, e Blankenberge (Belgia). E miz Here 1990 e voe degaset he ludu da Hungaria.
Yezhoù Suis
Rannet eo Suis etre peder yezhva unyezhek ma komzer Ouzhpenn eo ret menegiñ an arpitaneg, ha n'eo ket anavezet evel yezh.
Proviñs Quang Binh
Proviñs Quảng Bình a zo ur broviñs e-kreiz Viet-Nam. Harzoù he deus gant Poviñs Ha Tinh ha Proviñs Quang Tri. Dong Hoi eo ar gêr-benn. Eno emañ park naturel Phong Nha-Ke Bang.
Fobos
<HR noShade> Fobos (henc'hresianeg : Φόϐος Phóbos “aon”) a oa mab da Ares hag Afrodite, breur da Deimos, skeudenn an aon. Diwar e anv e teu ar ger "fobia". Gant e dad Ares hag e vreur Deimos ez ae d'ar brezel. Kaoz zo anezhañ en Ilias.
Zapotekeg San Baltazar Loxicha
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg San Baltazar Loxicha eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 1 500 den (1990) e Bro-Vec'hiko.
Jakez Riou
Ur skrivagner brezhonek eo Jakez Riou (Jacques Yves Marie Riou). Ganet e oa e kêriadenn Kerwazh (Kervoas) e Lotei d'ar 1añ a viz Mae 1899. Marvet e oa d'n oad a 37 vloaz d'ar 14 a viz Genver 1937 e Kastell-Briant (Bro-Naoned).
Buhez
Pa oa daouzek vloaz e oa bet kaset da skolaj Hondarribia en Euskadi. Daou grennard all a oa gantañ, Youenn Drezen ha Jakez Kerrien, a oa bet merzet gant beleien o farrez dre ma oa danvez beleien enno. Skrivagnerien vrezhonek eo deuet da vezañ an tri anezho. Mont a reas goude, e 1916, da gloerdi bihan Kalon sakr Pikpus e Miranda Ebro, proviñs Burgos, e Spagn ha distreiñ da Vreizh e miz Ebrel 1918 ; seizh vloaz e oa chomet pell diouzh e vro. Mont a reas d'ober e goñje hag e pakas ur red-korf hag ur seurt droug-skevent en Elzas. Pa zistroas eus e goñje ez eas da lojañ e ti e c'hoar e Lokmaria-Berrien (Kerne-Uhel).
János Kádár
300px|thumb|right E penn Hungaria e voe János Kádár etre 1956 ha 1988. Lakaet e voe e penn ar vro diwar youl ar Rusianed adalek ar 4 Du 1956 pa voe roet lamm da Imre Nagy.
Kiger Budapest e voe graet anezhañ pa oa bet ken empleget e lazhadenn Nagy ha ken reuet e voe ar galloud evit terriñ emsavadeg an dud en Hungaria.
Wallabi ar geunioù
Wallabi ar geunioù (Wallabia bicolor) zo ur bronneg godellek kar d'ar c'hangourou a vev e reter Aostralia. Ar spesad nemetañ eo er genad Wallabia.
Fant
Fant, pe Fantig peurvuiañ, zo unan eus ar berranvioù brezhonek a reer eus ar merc'hed anvet Frañseza, hag a gaver e meur a werz kozh.
Tostaat a c'haller Fantig ouzh an anvioù gallek Fantine ha Fanchon, hag ouzh ar berranv brezhonek Fañch.
Fant zo un anv-tiegez svedat ivez.
Zapotekeg Mazaltepec
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Mazaltepec eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 2.200 den (1990) e Mec'hiko.
Wallabi Macleay
Wallabi Macleay (Dorcopsulus macleayi) a zo ur bronneg godellek hag a vev e gevred Ginea-Nevez.
Aostria-Hungaria
Aostria-Hungaria, distaget (LFE) [], e oa kevredad an div stad meneget en anv ar vro. Diazezet e oa bet e 1867 war dachenn Impalaeriezh Aostria (1806 - 1867). Renet e oa gant an Habsbourged betek 1918. Dilezet e dron gant an impalaer diwezhañ, Karl Iañ Habsbourg-Loren er bloavezh-se, e voe dispennet ar c'hevredad. Diazezet e voe meur a stad war e dachenn: Aostria, Hungaria, Tchekoslovakia ha Rouantelezh SHS (Yougoslavia). Kouezhañ a rae rannvroioù zo e dalc'h Polonia, Roumania hag Italia.
Anv ofisiel ar c'hevredad a dalveze kement hag "Ar rouantelezhioù ha broioù dezho kannaded e Breujoù an Impalaeriezh ha broioù kurun santel hungarian Sant István". "Monarkiezh K & K" (diwar an alamaneg kaiserlich & königlich, "impalaerel ha roueel") a veze graet anezhañ ivez.
Yezhoù Aostria-Hungaria
Niver ha dregantad a yezherien er boblañs a-bezh e 1910
Kartenn:Bevennoù yezhoù Aostria-Hungaria e 1911
Zapotekeg Texmelucan
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Texmelucan eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 4.100 den (1992) e Mec'hiko.
Rouantelezh Meirionnydd
Meirionydd, pe Meirionnydd, a oa ur rouantelezh vrezhon lec’hiet e mervent Gwynedd e Kembre. Krouet e voe gant Meirchion, ur mab-bihan da g-Cunneda, a roas e dad kozh ar vro e hanternoz ar pezh a yelo da rouantelezh Ceredigion dezhañ. Un isrouantelezh da Gwynedd e oa, hag adstaget e voent pa varvas ar roue diwezhañ, Cynan, hep hêr e 785.
Roue Meirionnydd brudetañ a voe Idris Gawr a renas eus 580 da 632. D’ur galloud bras e Kembre e lakaas e diernegezh met lazhet e voe gant Oswald Northumbria war ribl ar stêr Hafren. War an diskar ez eas e rouantelezh war-lerc’h.
Annezin
Annezin a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
kantved
Brezel-bed kentañ: .
Vogalenn digor a-dreñv plaen
Unan eus ar vogalennoù a gentañ renk eo ar vogalenn digor a-dreñv plaen treuzskrivet [ɑ] hervez reolennoù al lizherenneg fonetikel etrebroadel, ganti an niverenn dave 305.
Nuevo León
thumb|260px|Nuevo León, unan eus 31 stad Mec'hiko Nuevo León zo unan eus an 31 stad kevredet a ya d'ober Stadoù-Unanet Mec'hiko, en hanternoz ar vro, er c'hreisteiz da SUA ha Texas.
Sant-Suleg-al-Lann
<HR no Shade>
Nuevo León
Er su ha mervent dezhi emañ San Luis Potosí; er reter Tamaulipas, er c'hornôg Coahuila.
Sant-Suleg-al-Lann
Sant-Suleg-al-Lann a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Felgerieg-Veur e departamant Il-ha-Gwilen.
Nuevo León
Monterrey eo ar gêr-benn.
Puebla (stad)
Puebla de Zaragoza eo ar gêr-benn.
Gwennin
Gwennin a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Pondi, e departamant ar Mor-Bihan.
RPG
RPG a zo un teskanv a dalv :
1274
Diwar-benn bloavezh 1274 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1274
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1274
Raymond Marcellin
Raymond Marcellin a zo bet ganet d'an 19 a viz Eost 1914 e Sézanne (Bro-C'hall) ha marvet d'an 8 a viz Gwengolo 2004 e Pariz (Bro-C'hall).
Politikour ha den-Stad gall.
Wallabi bihan ar c'hoadoù
Wallabi bihan ar c'hoadoù (Dorcopsulus vanheurni) a zo ur bronneg godellek hag a vev e Ginea-Nevez.
Zapotekeg Su Rincon
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Su Rincon eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 12.000 den (1990) e Mec'hiko.
Ettelgem
Ettelgem en izelvroeg hag e flandrezeg kornôgel, a zo ur gêriadenn vihan eus Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez. Ur rann eus kumun Oudenburg eo abaoe 1977.
Berc'hed
Berc'hed a zo un anv-badez brezhonek, hini ur santez vreizhat, deuet eus Iwerzhon a-hervez, hag un anv-lec'h e Breizh. Gwelout Brec'hed.
Querétaro
thumb|260px|Querétaro, unan eus 31 stad Mec'hiko Querétaro zo unan eus an 31 stad kevredet a ya d'ober Bro-Vec'hiko, e-kreiz ar vro. Santiago de Querétaro eo ar gêr-benn.
San Salvador
San Salvador zo un anv-lec'h spagnolek, a orin relijiel, savet diwar ar ger san (eus ar ger santo, sant e brezhoneg) ha Salvador, a gaver ivez el lec'hanvadurezh.
Teir c'humun eus stad Puebla:
Linenn pellgomz
Eren a ra al linenn bellgomz ar pellgomzer ouzh ar greizenn bellgomz hag e vez o permetiñ da dreankañ ar c'hehentadur.
An tredanvarr arloet war al linenn a zo - 48 V.
E-kerz ar galv (son) e vez arloet war al linenn un tredanvarr pebeilat a 80 V a ro al lank da lakaat ar sonerezh da vont en dro. An tredan galv eo.
Pa vezer o tiskregiñ al pellgomzer e vez graet war-an-dro un dol ("a loop") a ro an tu d'ar greizenn da droc'hañ an tredan galv. Savelet eo ar c'hehentiñ neuze. Dolet eo al linenn.
Zapotekeg Lachirioag
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Lachirioag eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 2.000 den (1990) e Mec'hiko.
Linenn pellgomz
skoueriegezh pellgomz
Trendanvarr linenn    : - 48 v
Tredanread linenn    : 35 mA
Luzded ar stael     : 600 ohm
Talm an toniadur    : 300 da 600 Hz
Talm arverius e-kerz ar c'hehentiñ : talm ar c'homz (300 da 3400 Hz)
San Luis Potosí
San Luis Potosí zo un anv-lec'h e Mec'hiko:
Yann V (dug Breizh)
Yann V, lesanvet Yann ar Fur a voe ganet d'ar 24 a viz Kerzu 1389 ha marvet d'an 29 a viz Eost 1442, e maner La Touche e-kichen Naoned, a oa dug Breizh eus 1399 betek 1442.
Mab e oa d'an dug Yann IV ha d'e drede gwreg, Janed Navarra.
Lod eus an istorourien, a zalc'h kont eus ren Yann Moñforzh, hag a ra Yann VI anezhañ.
Dont a reas da vezañ dug pa oa dek vloaz dindan gward dug Bourgogn. Ar peoc'h a reas gant Charlez VI ha gant Olier Klison, enebour e dad.
E 1404 e trec'has ar Saozon e-kichen Brest. Broc'hañ a reas gant Klison hag e oa war-nes lakaat seziz warnañ, pa varvas egile. Kevredet e oa gant ar C'hallaoued a-enep ar Saozon e diwezh ar Brezel Kant Vloaz met erruout a reas war an dachenn goude emgann Azincourt hepken. Evel-se memes tra e c'hounezas kêr Sant-Maloù (a oa staget ouzh ar rouantelezh neuze) evel ma oa bet divizet en eskemm eus e gevredadenn gant roue Bro-C'hall. Klask a reas goude se chom etre an div gostezenn saoz ha gall : Sinañ a reas skrid-emglev Troyes a lame ar rouantelezh digant Charlez VII, met aotre a roas d'e vreur Arzhur, Konestabl Richemont da vrezeliñ evit ar roue-se.
Lauwers
thumb|250px|Al Lauwers en Izelvroioù En em deurel a ra al Lauwers e Mor Wadden.
Rannvroioù Danmark
right|thumb|250px|Rannvroioù Danmark Rannvroioù Danmark a voe krouet d'ar 1añ a viz Genver 2007, e-pad adfurmadur an c'humunioù. Erlerc'hiet e voe an 13 kontelezh hengounel gant seizh pastell-vro velestradurel nevez. Er memes amzer e voe kendeuzet ar c'humunioù bihanañ, ar pezh en deus lakaet niver ar c'humunioù da vont eus 270 da 98 hepken.
War-dro servijoù ar yec'hed e ra ar rannvroioù dreist-holl. Int eo a ra war-dro politikerezh an dilabour hag an treuzdougen foran ivez, nemet e reter ar vro ma'z int melestret gant servijoù-stad ispisial. Meret e vez pep rannvro gant ur c'huzul 41 ezel ennañ.
Dorcopsulus
Dorcopsulus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged godellek. Daou spesad wallabied hag a vev e Ginea-Nevez a zo renket ennañ.
Willencourt
Willencourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Rhufoniog
Rhufoniog a oa ur rouantelezh vrezhon a oa war-dro Dinbych e biz Kembre. Krouet e voe gant Rhwfon ap Cunedda, trede mab Cunedda. Un isrouantelezh eus Gwynedd e oa hag outi e voe staget en-dro war-dro 540. Familh roueel Rhufoniog a chomas pouezus, avat, hag e difennadeg harzioù biz Gwynedd e kemeras perzh.
Diwezhatoc'h, er Grennamzer, e oa unan eus kantrevoù Y Berfeddwlad.
Luna
Luna zo un anv-lec'h hag un anv-tud, deuet eus al latin. Bez ez eo
Dictionnaire classique français-breton
Dictionnaire classique français-breton eo anv ar geriadur gallek-brezhonek, savet gant Reun ar Glev, hag embannet gant Al Liamm e 10 levrenn etre 1983 ha 1994.
Perzh bras ar geriadur-mañ eo ar skouerioù niverus a gaver ennañ. Darn anezho avat n'eo ket merket splann a belec'h e teuont.
Mor Kaspia
Mor Kaspia, pe ar Mor Kaspian, zo ur mor kloz lec’hiet etre Azia hag Europa. Lenn sall vrasañ ar bed eo, gant ur gorread 371 000 km². Kelc’hiet eo gant douaroù Kazakstan er Biz, Turkmenistan er Gevred, Iran er Su, Azerbaidjan er Mervent ha Rusia er Gwalarn.
Emañ gorread Mor Kaspia 28 m dindan live ar mor, da lavarout eo izeloc’h eget ar morioù all. Tapout a ra war-dro 980 m, en e zonañ, er Su ; basoc’h eo al lodenn norshañ (war-dro 5 m).
Ar Volga eo ar stêr vrasañ en em daol ennañ.
Hocus Pocus (strollad sonerien)
Hocus Pocus zo ur strollad hip hop gallek gant levezonoù funk ha jazz, savet bet e 1995 e Naoned, e Breizh.
Buhezskrid
E touez an izili e c'heller menegiñ daou MC, 20Syl ha Cambia, hag un DJ, DJ Greem.
An albom 73 Touches zo embannet en-dro e dibenn 2006 gant seizh titl ouzhpenn hag ar c'hlip "Hip Hop ?" savet gant Arthur King.
Embannet eo ar single Vocab! e Mae 2007, e lec'h m'emañ T Love ha The Procussions. O berzh bras eo Smile e dibenn 2007 e lec'h m'emañ Omar, un tennad eus o albom diwezhañ Place 54 deuet er-maez e miz Here 2007.
Pellaat a ra o albom 16 Pièces, deuet er-maez e 2010, diouzh ar rap old school a oa o stil en o albomoù kentañ, evit bezañ ur seurt rap jazz siouloc'h.
Brezhoneg
Ar ger Naoned a glever er ganaouenn Place 54 (anvet diouzh an albom) evit komz eus o c'hêr.
Lusifer
Lucifer zo unan eus an tudennoù a zo liammet ouzh ar blanedenn Gwener er folklor. Diwezhatoc'h e voe enframmet en Tanac'h yuzev hag er Bibl kristen evel unan eus anvioù an diaoul.
Kement ha "douger ar gouloù" e talvez ar ger latin lūcĭfĕr, diwar lux, "gouloù" ha fĕro "dougen" ; hini ar blanedenn Gwener (Gwerelaouen, steredenn ar beure) eo Lūcĭfĕr. Eosforos (Ἑωσφόρος Heōsphóros, "douger gouloù tarzh-an-deiz") e oa Gwerelaouen e Gwengelouriezh Henc'hres ; φώσφορος Fosforos "douger gouloù" zo unan eus anvioù all Eosforos.
Doue roman
Lūcĭfĕr a oa un doue roman, mab da Aurora (Eos en Henc'hres), doueez tarzh-an-deiz. Par eo da Eosforos ; hervez Ovidius e oa tad Keiks ha Daidalion.
Hijama
An Hijama (حجامة en arabeg) a zo un diwadadenn. War a seblant e vez implijet e Bro Egipt dibaoe amzer ar Faraoned. En hadith e vez lavaret int bet kuzuliet gant Mohamet. Met hiziv an deiz e vez kendalc'het d'ober gantañ gant Mahomezhaned a zo. Evit se e vez implijet un doare gwerenn hag e vez lakaet un tamm paper enaouet ennañ ha goude lakaat ar werenn war ar c'hroc'hen, bet graet un ask dezhañ. A-drugarez d'ur vekanism fizik (An aer a vez lonket gant an tan hag e vez krouet un diwaskadenn) e vez sunet un tammig gwad dre an ask. Lod a lavar n'eo ket mat ober diwadadennoù met, iskis a-walc'h, e vez kinniget evit pareañ an hemokromatozenn gant medisined european a zo.
Lusifer
Lusifer ar gristenien
Gwall bell emañ Lusifer Romaned an Henamzer diouzh Lusifer ar Gristenien.
Abaoe ar Grennamzer e vez lakaet Lusifer d'un « ael diskaret », hañval-bev ouzh Satan, un drougael pe un arc'houere, un enebour d'an doue. Eus levezon al lennegezh kristen e teu kement-se. Hervez ar gristenien ez eo Lusifer un arc’hael eus an Neñvoù ; darn a lavar ez eo Lusifer ur c'herubin, un ael a eil renk en urzhaz kentañ, pe ur serafin , un ael eus an urzhaz kentañ, teir divaskell dezhañ. Lorc’h a vefe bet savet ennañ, hag ar c’hoant da enebiñ ouzh an doue, e grouer. Taolet e voe e-maez eus ar Baradoz a-gevret gant aeled fall all a-seurt gantañ, hag abaoe emaint o redek ar bed-mañ.
Nayarit
Ur stad eus Republik Mec'hiko eo Nayarit, en arvor d'ar Meurvor Habask. Harzoù boutin he deus gant stadoù Sinaloa war-du ar gwalarn, Durango war-du an norzh, Zacatecas war-du ar biz ha Jalisco war-du ar reter. Inizi Mexcaltitán, Islas Marias, Tres Marietas hag Isla Isabel a zo un darn eus he zachenn. Tepic eo ar gêr-benn anezhi.
Istor
D'ar 26 a viz Genver 1917 e voe krouet Stad Nayarit.
D'an 13 a viz Meurzh 1837 e oa bet krouet Departamant Tepic hervez lezenn ar República Mexicana eus ar bloaz 1835, ennañ 62 620 a dud dasparzhet e kumunioù (ayuntamientos) Tepic hag Ahuacatlán.
Selene
Deskrivet e veze evel ur vaouez koant, gwenn lufrus he liv, gwisket gant ur sae wenn pe arc'hantet he liv, ur c'hresk-loar war he fenn.
Tabasco
thumb|260px|Tabasco, unan eus 31 stad Mec'hiko Tabasco zo unan eus an 31 stad kevredet a ya d'ober Stadoù-Unanet Mec'hiko, e gevred ar vro.
Modesty Blaise
Modesty Blaise zo un harozez krouet gant Peter O'Donnell. He c'havout a raed:
Tabasco
Villahermosa (Tabasco) eo ar gêr-benn.
Selene
Kemeret e voe he lec'h gant Artemis, ha lec'h Luna gant Diana. En dastumad anavet evel Kanoù Homerek, ez eus ur c'han da Selene (XXXII), kevret gant ar c'han da Helios, an Heol.
Merc'h an Titan Hyperion ha Theia e oa, ha c'hoar Helios hag Eos (tarzh-an-deiz). Eil ezel an driadenn eo Luna gant Artemis (loargresk) ha Hekate (loar nevez).
Zapotekeg Elotepec
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Elotepec eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 200 den (1990) e Mec'hiko.
Roll ar Pennoù Stad e 111
Pennoù Stad ar bloaz 110 - Darvoudoù ar bloaz 111 - Pennoù Stad ar bloaz 112 - Pennoù Stad dre vloaz -
Reter-kreiz
Osroene - Abgar Vii bar Ezad - Roue Osroene (109-116)
Enez-Vaz
Ardamezioù
"en aour e heol e zaouzek bann treset e-stumm brizhennoù erminig hebiaet an eil ouzh eben, karget gant ul leon savant ha kudennek, an holl en sabel"
Aozer ː Bernard Le Brun (1975). An heol evit rod an avelioù ar mor; al leon evit degas da soñj hag Enez-Vaz a zo eus bro Leon.
Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e bered ar gumun
Martoloded e oant. Marvet int d'an 29 a viz Ebrel 1944, e-pad an Eil Brezel-bed, unan anezhe a zo chomet dianav pa voe kaset o bag, an destroyer HMCS Athabaskan, d'ar strad gant an tarzher alaman Elbing T-24.
Zipang
Petra eo Zipang?
An anv kozh eus Bro Japan a oa Zeppen [zəʔpən]. E Japanad arnevezh e ro, Cipangu hag a zo Jipangu, Zipangu, Jipang, pe Zipang.
An eil ster hag a zo an hini a zo lakaet war wel en heuliad a zo ur dermenadenn tost-tre eus ar pezh ez eo an Utopia. Kromprenet e vez ar ster-se eus an oberenn evel pa zispleg Kusaka da Kadomatsu ar spered a oa gantañ goude bezañ bet lennet an dielloù diwar benn an dazont. Displegañ a ra e c'hoant da ober eus Japan ur vro dibar ar gwir Zipang ha ket nemetken evel ma vez islavaret gant e anv kent.
Diveradenn an istor
Er Bloavezhioù 2000 e vez ar Mirai, ur vag arnevez eus ar morlu japanat o kuitaat Japan evit renkañ un tabut e Amerika ar Su a-gevret gant SUA. Pa vezont o tremen e-kichen inizi Midway e vezont paket en un diwaskadenn atmosferel. Tremenet ar maread diaes-se, merzout a reont ez eo steuziet an holl vigi hag a oa ganto araok hag e oa deuet a well ur gwir morlu e renk brezel. Kred a ra dezho anavezhout ar Yamato hag tout ar vorlu ha oa tro dro dezhañ strollet evel evit emgann Midway. Da heul e tizoloont un nebeud darvoudoù all hag a ro dezho da gredout ez int erruet e kreizh brezel ar meurvor Habask e 1942. Ar c'hoant kentañ a zo deuet da izili ar Mirai a zo bet da distreiñ en o koulz hep cheñch tra d'an istor. Met pa vell Yosuke Kadomatsu eil kabiten ar Mirai un den diskiant o vezañ beuzet e tiviz mont de sikour. An den se a zo Takumi Kusaka ur c'habiten eus ar morlu japanat. Dizoleiñ a raio buhan tre ez eo an den se speredek tre met, e vez laosket anezhañ da gwellout emdroadur ar brezel. Evit enebiñ d'an efedoù drastus e klasko cheñch an istor a benn ober eus bro Japan ur benn oberenn "Zipang".
Un nebeud roadoù
Titl orin : Jipangu
Skrivagner : Kaiji Kawaguchi Embanner : Kana
Kentañ embannadenn ( e levrioù) : 2001
Raok embannadur : Morning (Ur sizhun diwar ziv)
Niver a levrenn emabnnet e Bro Japan (n'eo ket echu): 26
Niver a pennad lakaet e tresadenn bev: 26 ( talvezhout ar ra tro d'al levrenn 6)
An tudennoù pennañ:
Yosuke Kadomatsu:
Piv eo en istor?
Tudenn pennan an istor eo. Eilkabiten ar Mirai, un den eeun ha leal bepred prest da sikour ar reoù all memes ma e c'hell degas dezhan diaesamantoù. Savetaet en deus Takumi Kusaka e pad emgann Midway goude se o deus kejet hag eo deuet ul liamm iskiz etrezo eus e du e well Kadomatsu Takumi Kusaka evel un den dedennus ogen danjerus tre gant ar pezh en deus desket hag dre ma e well "e divlagad o lugernin pa e vez komzet dezhan eus e vro". Met goude e vefe bet taget al lu Amerikan e emgann Guadalcanal e lavar e vo dibosubl dezhan pardonin da Kusaka ar pezh en deus graet dre ma kemer perzh daoust dezhan bezan bet lavaret e vefe bet graet evel ma vefe bet marv e Midway. Pa'z eo bet gloazet ar c'hibitan Umezu en deus kemmeret Yosuke Kadomatsu penn ar Mirai klask a ra heulian ar pezh a oa bet kroget gant ar c'habitan Umezu. Mignon bras eo gant Kikuchi Masayuki ha da Oguri Kouhei.
Piv eo bet e gwirionez?
Ne ouier netra diwar benn unan bennak hag e vefe tu lakaat e plas Yosuke Kadomatsu.
Isoroku YAMAMOTO
Sonora (stad)
Hermosillo eo ar gêr-benn.
Zipang
An tudennoù pennañ:
E perzh en istor a zo an hini en deus bet en isto gwir da lavet eo an Amiral Yamamoto e penn ar morlu Japanad. Gwelet eo evel ur strategour eus a renk kentañ hag un doujañs kreñv e vez santet en e geñver gant soudarded ar Mirai. Seblantout a ra heuliañ c'hoari Kusaka. Met un dra souzhus ne ra netra evit nullañ ar beaj hag en deus koustet dezañ ar vuezh en istor gwirion.
Piv eo e gwirionez?
Isoroku Yamamoto a zo ganet e 17 eus maread Meiji (1884) e Nagaoka e rannvro ar Niigata e bro Japan. E anv a teu eus ar fed e oa 56 bloazh e zad paz eo ganet, dre se ez eo bet anvet "Isoroku" (56 e Japaniz). Aet eo er skolaj e Nagaoka hag goude ez eo bet degemeret e skol ar morlu e Etajima. E pad ar brezel Russek-Japaniz en deus ar renk a Aspirant. Kemer a ra ar mor war ar vag anvet "Nisshin" gloazet ez eo e pad emgann mor ar Japan (evel ez eus tu e merzhout e Zipang: kollet en deus e biz yod hag ar biz meut eus an dorn deoù hag un tamm bras eus e c'hof garr eus ar garr deoù. Goude e maread diskuizh e adkemmeret er morlu. Ober a raio e klasoù er dorpilladennoù hag er kanolioù. Aet eo maezh eus ar skolioù se gant an diplomoù hag eus ar skol veur gant ar renk kentan. Goude se ez eo bet e meur a gargoù dishenvel. Labouret en deus er stadoù unaned ; evel kelenner e skol veur ar morlu, komandan an Akagi (ur vag doug kirri-nij) ; e penn ar rann teknik an aerlu ; e penn an aerlu hag e diaz an diorroadur eus ar c'hirri nij war ar bigi. D'an 3 a viz Gwengolo 14 eus an maread Shôwa (1939) e kemmer ar post penn-amiral ar morlu. Memes ma e oa a enep an emglev gant bro Italia ha bro Alamagn hag ar brezel ha enep ar SUA e heulias e urzhioù goude divizh ar gouarnamant kemmer perzh er brezel. E pad an amzer en devoa tremenet er Stadoù Unaned e oa bet tu dezhan merzhout eus ar brogarouriezh Amerikan hag en deus labouret evit ur brezel berr. En eo en deus ragtreset an dagadenn war Pearl Harbor. Ma vez graet kalzh a distrujoù d'an Amerikaned diustu e vo ar bobl a enep ar brezel se hag e vo echuet buan tre. Met memes maz eo bet ur trec'h bras evit ar Japaniz ar fed e vefe bet kaset an diskleriadenn brezel gant un tammig dale d'ar SUA en deus savet ar reaktadenn "remeber pearl harbor" an disoc'h a zo bet ur gwir kasoni ouzh ar Japaniz. Goude se e Midway hag e Guadalcanal ez eo bet ar brezel ur gwir spont evit ar morlu Japaniz. Evit enebin diouzh an dreistelezh e vo choazhet gant Yamamoto ar memes diskoulm hag an Alamanded: implij al listri-spluj "i". D'an 3 a viz Ebrel 18 eus an maread Shôwa (1943) e reas un dagadenn war Rabaul met hep disoc'h. Kaset eo bet da evit evezhian ouzh an dalbenn. Met al lu Amerikan a zo deuet a benn da lenn ar gerig kuzh hag ez eo bet taget karr-nij Yamamoto da 7e34 d'an 18 a viz Ebrel 18 eus an maread Shôwa (1943) e kichen inizi Bougainville. Kouezhet eo ar c'harr-nij er janglenn hag eo marvet an holl dud e barzh. 59 bloazh e oa Yamamoto. Anvet eo bet ar afer man "Kaigunkô Jiken" pe "afer diskar ar morlu" hag a zo c'hoazh renket e "sekred difenn". An obidoù broadel a zo bet aozet d'ar 5 a viz Even 18 eus an maread Shôwa (1943) hag ez int bet meret gant Mitsumasa Yonai ha zo deuet da vezan goude ar brezel kentan ministr bro Japan.
Takumi Kusaka
Kabitan eus al lu Japaniz eus an eil brezel bed hag ofiser eus an eskemmoù ez eo bet savetaet Takumi Kusaka gant Yosuke Kadomatsu e pad emgann Midway pa e vefe bet ret dezhañ mervel hervez an istor.Degemret war ar Mirai da heul e vez Takumi Kusaka un dudenn dedennus dre ma vez diaes ragwelout ar pezh en deus c'hoant ober. Dekiñ a ra emdroadur ar brezel war ar Mirai hag da heul e teu dezhañar c'hoant kemmañ an istor ha benn ober eus bro Japan ul lec'h dibar: Zipang.
Krouet eo bet Takumi Kusaka gant Kaiji Kawaguchi. Marteze ez eus ul liamm etre un ofiser bennak met evit ar pezh a denn eus e personelez hag a ra dezhañ bezañ un dudenn dedennus ez eo bet krouet penn da benn gant ar skrivagner. Ha dra sur ne c'helfe ket bezañ eus un den ken arnevez ha gant ur spered ken lemm, dreistdenel eo Kusaka evel ma'z eo diskouezhet en istor diaes eo kavout sioù dezañ estreget ar fed e vefe ar c'hoant gantañ cheñch an istor kousto pe gousto keit ma ne vo ket e Vro tiskaret. Ur sav poent enep da hini Mitsumasa Yonai en deus hag a lare e oa ret koll ar brezel dre ma oa kalzh muioc'h o broioù trec'het hag a diorroe gweloc'h goude evit ma ne oa ha broioù trec'h o chomm war sav (kemmet eo bet ar soñj se abaoe fin ar brezel bed kentañ diwar an disoc'hioù drastus evit an ekonomiezh a zo e disoc'h ar brezelioù arnevez).
Oberenn Kaiji Kawaguchi
Echuet:
Ket echuet C'hoazh:
Omar C'hayyam
Omar C'hayyam (farsieg: عمر خیام anv leun: غیاث الدین ابو الفتح بن ابراهیم خیام نیشابوری Ghiyās al-Dīn Abu al-Fath Omār ibn Ibrāhīm Khayyām Nishābūrī) a oa ur barzh, ur jedoniour, ur prederour hag ur steredoniour persian. Ganet e oa bet d'an 8 a viz Mae 1048 e Nishapur e biz Iran a-vremañ, hag eno e varvas d'ar 4 a viz Kerzu 1131.
E-maez Persia eo brudet e varzhonegoù dreist-holl met kavet en doa un doare da ziskoulmañ ar c'hevaladennoù trde derez ivez. Gallout a rafe bezañ dizoloet e troe an Douar en-dro d'an Heol.
Glastenning
War-dro 550 e perc’hennas roue Dogfeiling - un isrouantelezh eus Gwynedd - Glastenning. E vab, Morfael ap Glast, a aloubas, gant skoazell e dad, Caer Luit Coyt (Latin Letocetum) e reter Pengwern hag unan eus e vreudeur a yeas da roue Pengwern a-bezh.
Goude 577 ha distrujadenn rouantelezhioù Caer Baddan, Caer Ceri ha Caer Gloui, e voe kinniget Glastenning gant Wessex, avat. Hemañ a stagas anezhañ a-raok penn ar.
Zapotekeg Xanaguía
Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Xanaguía eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 2.500 den (1990) e Mec'hiko.
Lagorchestes
Lagorchestes zo ur genad e rummatadur ar bronneged godellek. Emañ an holl wallabied-gad nemet ar wallabi-gad roudennek renket ennañ.
Spesadoù
4 spesad zo ennañ, daou anezho aet da get :
1667
Diwar-benn bloavezh 1667 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1667
1275
Diwar-benn bloavezh 1275 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1275
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1275
Dispac'h Hungaria 1956
Dispac'h Hungaria 1956 pe Emsavadeg Budapest (hungareg: 1956-os forradalom pe 1956-os felkelés) a vez graet eus un emsavadeg kroget d'an 23 a viz Here betek an 10 a viz Du 1956 a-enep Republik Poblek Hungaria hag e sujidigezh d'an URSS. Pa grogas ne oa ket pennoù d'an emsavadeg, unan pobl e oa. Ar c'hentañ emsavadeg a-enep an URSS e oa bet abaoe donedigezh e nerzhioù lu o devoa skarzhet nerzhioù an Trede Reich e-fin an Eil Brezel-bed. Ur skouer e teuas da vezañ evit an dud a venne stourm a-enep ar galloud komunour e-kreizh Europa.
Checkpoint Charlie
thumb|right|235px|Tankoù amerikan ha re soviedel tal-ouzh-tal e Checkpoint Charlie e 1961 thumb|right|235px|Pannel pederyezhek thumb|right|235px|Checkpoint Charlie e 2004 Goude diskar an Trede Reich e 1945 e voe rannet Alamagn e div lodenn : aloubet gant ar Sovieded e voe lodenn ar reter, hag anvet e voe Republik Demokratel Alaman (DDR). Tu ar c’hornôg e voe aloubet gant ar Saozon, an Amerikaned hag ar C’hallaoued. Al lodenn-se a zeuas da vezañ Republik Kevreadel Alamagn (BDR). Anvioù kodet a voe roet d’al lec’hioù tremen (checkpoint e saozneg) bet aozet etre takad ar reter ha re ar c’hornôg :
Dispac'h Hungaria 1956
Kroget eo an emsavadeg da gentañ gant manifestadegoù studierien o devoa desachet milieroù a dud o vale dre kreizh-kêr Budapest o vont war-zu ar parlamant. Gant sikour kamionoù dafaret gant uhelgomzerioù e oa deuet tud e-leizh a na oant ket studierien anezho da harpañ ar vanifesterien. Pal ar vanifesterien a oa ivez da vont tre savadur Radio Free Europe. Ur strolladig dileuridi studierien anezho a zeas tre ar savadur evit klask embann o c'houlenadennoù met a voe harzet. Pa c'houlennas ar vanifesterien ma vefent dieubet e voe respontet dezho dre tennoù fuzuilh adal ar savadur gant nerzhioù an Államvédelmi HatóságState (aotrouniezh surentez polis). Ur studier a voe lazhet raktal, lod manifesterien a lakaas ar gorf en ur banniel hag a zougas ar c'horf uhel a-us d'ar mor a dud. Gant ar marv-se e krogas ar reveulzi da vat. Gant ma zeas ar c'heloù eus ar fedoù-se dre ar vro e emsavas an dud gant feulster dreist-holl er gêrbenn Budapest. D'ar 4 Du e teuas tre al Lu Ruz er vro.
Checkpoint Charlie
Miret int bet a-hed ar brezel yen, ha betek diskar Moger Berlin e 1989 (adunvanet eo bet Alamagn e 1990). Checkpoint Charlie a oa e Friedrichstraße, war an harz etre Mitte (takad soviedel) ha Kreuzberg (takad amerikan). Implijet e oa evit leuskel tremen an estrañjourien hag implijidi an c’hannatioù. Meneget eo Checkpoint Charlie e romantoù polis evel re John le Carré. Hiziv an deiz eo unan eus lec’hioù Berlin gweladennet ar muiañ gant an douristed.
Dispac'h Hungaria 1956
Un 200.000 a dud bennak a yeas kuit eus Hungaria.
Rannfrazenn anv
Er yezhoniezh e vez implijet an termen rannfrazenn anv pe sintagm-anv (saoz: noun phrase, diverraet NP) evit komz eus ur sintagm ganti da benn un anv-kadarn pe ur raganv pe o-unan pe implijet a-gevret gant renadennoù.
Jack Bruce
Jack Bruce, pe John Symon Asher Bruce, ganet d'ar 14 a viz Mae 1943 ha marvet e 2014, zo ur soner ha kaner a Vro-Skos. Gounezet en doa bet meur a gonkour sonerezh en e yaouankiz a-raok mont da Londrez da chom. E derou ar bloaziou 60 e reas anaoudegezh gant tud evel Ginger Baker ha Mick Jagger. Aet da baotr ar gitar-boud a-benn neuze (goude bezañ bet paotr ar violonsell e krogas da seniñ bebop, blues, rhythm & blues. Goude bezañ sonet ur pennad gant ar Bluesbreakers (gant John Mayall hag Eric Clapton) ez eas da sevel ar strollad Cream, ur power trio chomet brudet-mat en istor ar sonerezh rock. Anavezet eo evit bezañ savet meleudi diazez ar ganaouenn vrudet "sunshine of your love".
Rannfrazenn anv
Bez' e c'hell ur rannfrazenn anv talvezout da arguzenn ur verb, da skouer rener, renadenn pe doareenn.
Setu ar renadennoù a c'heller implijout a-gevret gant un anv-kadarn evit sevel ur rannfrazenn anv:
A-wezhoù e c'hell en em derc'hel rannfrazennoù anv evel anvioù-kadarn, da skouer e brezhoneg al lostgerioù diskouezañ a vez staget ouzh ur sintagm-anv en he fezh kentoc'h evit ouzh an anv-kadarn spisaet gant ar ger diskouezañ war-eeun, da skouer, hep derc'hel kont eus ar ger-mell strizh ret e seurt degouezhioù e brezhoneg:
Tsh
Un deirgrafenn latin eo Tsh, tsh implijet gant meur a yezh komzet en Afrika evit skrivañ ar son kensonennel /t͡ʃ/.
Tamaulipas
thumb|upright 1.2|{{Legend|#00c800|Tamaulipas}} Tamaulipas zo unan eus an 31 stad kevredet a ya d'ober Stadoù-Unanet Mec'hiko, e biz ar vro, stok ouzh Texas (SUA) a zo en hanternoz dezhi. Ciudad Victoria eo ar gêr-benn.
Sant Bleaz
Sant Bleaz zo un anv roet da veur a sant.
Serbeg
Ar serbeg zo ur yezh slavek a gomzer e Serbia ha lod eus ar broioù nes. Ur yezh ofisiel eo e Serbia, kenkoulz hag Montenegro ha Bosnia ha Herzegovina ma kaver kalzik a serbegerien ivez. Ur yezh rannvroel anavezet gant al lezenn eo ivez e Makedonia an Norzh, Roumania ha Kroatia. Komzet e vez gant war-dro 12 milion a dud en holl.
Ur yezh slavek eus skourr yezhoù slavek ar su eo ar serbeg, evel ar c'hroateg hag ar bosneg. Ur mare zo bet ma veze sellet ouzh ar "serbeg-ha-kroateg" evel ur yezh hepken, hag ar serbeg ur rannyezh anezhi. Un toullad yezhoniourien a gendalc'h da welet an traoù evel-se.
Graet e vez gant div lizherenneg dishañval evit skrivañ ar serbeg : gant al lizherenneg kirillek, an hini implijet ar muiañ hag an hini da vezañ graet ganti gant ar velestradurezh, ha gant al lizherenneg latin.
530
Diwar-benn bloavezh 530 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 530