cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gouel an Eost
Gouel an Eost zo ur fest a vez bep bloaz e Plougouloum, e Bro-Leon abaoe 1981. War zigarez lidañ an eost, an artizaned, al labouerien-douar, e vez enoret sevenadur Breizh hag ar sevenadur keltiek. Aozet e vez abadennoù sonerezh, hag abadennoù evit dougen bri d'ar glad. E 2011 e oa bet aozet an tregontvet fest.
Skotich
thumb|250px|Chulapos o tañsal chotis e festoù San Isidro e [[Madrid, Spagn.]]
Ar skotich (pe scottish hervez ar galleg, Schottisch en alamaneg, chotis e spagnoleg, xote e Brazil), zo un dañs-pobl eus Alamagn, Aostria, ha Suis. Un dañs a zaou eo, hep darempred ebet gant Bro-Skos.
E Breizh-Veur e tegouezhas e 1848, hag anvet "polka alaman" (German polka). E Bro-C'hall ec'h erruas daou vloaz goude hag anvet shottish, diwar ar ger alamanek Schottisch. Pa darzhas ar brezel e 1914 e voe dialamanekaet hag adanvet scottish.
E Breizh
Xote
Noordenveld
Noordenveld (distagañ ) a zo ur gumun e proviñs Drenthe en Izelvroioù.
Kresk ar boblañs
(bep bloaz, d'ar 1añ a viz Genver)
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Noordenveld ez eus 23 dileuriad :
Sim
Sim zo ur ger hag a gaver e meur a yezh hag e meur a vro.
Aa
Aa zo anv un toullad mat a stêrioù bihan en Europa. Dont a ra an anv eus ar germaneg kozh aha, kar d'al latin aqua, a dalv kement ha dour. Sed ar re anavezetañ:
E daneg, aa zo ur ger hag a dalv 'stêr'. Abaoe kreiz an e vez skrivet å.
Stumm Angl-Saoz ar ger a oa ea, skrivet eau hiriv, a zo chomet en un nebeud anvioù stêrioù e kornadoù a oa bet levezonet gant an Daned.
Div stêr zo e Suis: hep ankouaat
ha
En Izelvroioù ha Belgia:
hag ivez
Gallout a c'haller tostaat ouzh ar stêrioù anvet Aa, ar re a gaver Ae, E, Ee, Ie, pe IJ enne e nederlandeg.
Texas
Texas, pe a-wechoù Teksas, a zo unan eus an 50 Stad a ya d'ober Stadoù-Unanet Amerika, e kreisteiz ar vro.
An eil brasañ eus ar stadoù eo, war-lerc'h Alaska, hag an hini vrasañ eus an 48 stad kenstag. An eil stad pobletañ eo ivez, war-lerc'h Kalifornia. Eus ar peder stad dezho harzoù boutin gant Mec'hiko eo e Texas emaint hirañ. Austin eo ar gêr-benn.
Istor Texas
Roudoù kentañ mab-den a sav da 11200 bloaz. Meur a sevenadur henvroat a oa araok ma teufe an Europeiz, konkistadored da gentañ er. (da sevel)
Yezhoù
E Texas n'eus yezh ofisiel ebet met ar saozneg eo yezh 66,24 % eus an dud. An eil yezh muiañ komzet eo ar spagnoleg, rak Texas zo bet un darn eus Besrouantelezh Spagn Nevez e-pad ur pennad mat, hag eus Mec'hiko e-pad un toullad bloavezhioù. Ar spagnoleg eo yezh 29,40 % eus an dud hag o kreskiñ emañ c'hoazh niver ar spagnolegerien.
143 yezh all zo hag a vez komzet gant nebeutoc'h eget 1 % eus an dud.
Meskalin
Meskalin a reer eus un danvezenn trezerc’heiat (halukinogen), hec’h efedoù tennet eus ar peyotl, ur gaktuzenn eus ar Meksik.
Kimiezh
Tost-kar eo d'an adrenalin, dezho an hevelep diazez feniletilaminek, diwar ar fenilalanin. Heñvel dre e aozadur eus an amfetamin.
Efedoù
Kemmet e vez santadurioù ha merzidigezh an amzer gant an hini a zo dindan efed ar meskalin. A-wezhioù e tegas barradoù anken. Doenoù uhel a c’hell devoudañ kudennoù analiñ.
Charlez IV (Bro-C'hall)
Charlez IV, ganet d'an 18 a viz Even 1294 ha marvet d'an 1 a viz C'hwevrer 1328, a voe roue Bro-C'hall, ha Roue Navarra evel Carlos Iañ Navarra, eus 1322 betek 1328.
Mab e oa da Fulup IV ha Janed Iañ Navarra.
Dimezioù
Teir gwech e timezas:
War e lerc'h
N'en doe Charlez IV mab ebet, ma tremenas ar gurunenn etre daouarn e gendirvi eus an tiegezh Valois, tra ma'z eas kurunenn Navarra gant e nizez, Jeanne.
Daoust da se e voe tabut diwar-benn hêrezh Charlez IV ha kurunenn Bro-C'hall etre an tiegezh Valois, eus lignez ar wazed, hag an tiegezh Plantagenêt, eus lignez Isabelle, c'hoar Charlez, hag un dek vloaz goude e savas brezel, brezel ar c'hant vloaz.
Emmen (Izelvroioù)
Emmen (distagañ : ) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Drenthe en Izelvroioù. Eil kêr bobletañ Drenthe eo Emmen, hag una eus re vrasañ an Izelvroioù a-fet ment. War-bouez Emmercompascuum, Klazienaveen, Nieuw-Amsterdam ha Schoonebeek ez eo bihan a-walc'h ar c'hêriadennoù all a ya d'ober kumun Emmen.
Istor
Kreskiñ a reas Emmen goude an Eil Brezel-bed. Bannlevioù a voe aozet tro-dro da greizkêr Emmen : Emmermeer en norzh, ha goude-se Angelslo (ur gêriadenn gozh gant ar memes anv a voe distrujet), Emmerhout, Bargeres, Rietlanden ha Parc Sandur. N'eus ket pell zo eo bet savet ar bannlev diwezhañ anvet Delftlanden.
Armerzh
Abaoe ar bloavezhioù 1980 ez eo zoo Emmen (Dierenpark Emmen) embregerzh pouezusañ Emmen. Savet e voe er bloavezhioù 1930 ha nevesaet er bloavezhioù 1970. Ouzhpenn 1 milion 5 a dud a zeu d'e weladenniñ bep bloaz. Embregerezhioù all a zo ivez evel Teijin Aramid, DSM Engineering Plastics, Wellman Diolen Industrial Fibers. Kalz tiez-gwer a zo ivez e Klazienaveen-Erica. Rann topografiezh an Izelvroioù a zo staliet en Emmen.
thumb|right|200px|Ti Vincent van Gogh e Nieuw-Amsterdam
Dasparzh ar boblañs er gumun
Sifroù miz Genver 2007:
Ar c'hêriadenn da-heul a ya ivez d'ober kumun Emmen : Amsterdamscheveld, Angelslo, Barger-Erfscheidenveen, Bargeres, Bargermeer, Barger-Oosterveen, Barger-Oosterveld, Delftlanden, De Peel, Emmer-Erfscheidenveen, Emmerhout, Emmermeer, Emmerschans, Ermerveen, Foxel, Klazienaveen-Noord, Koelveen, Middendorp, Munsterscheveld, Noordbarge, Oostersebos, Oranjedorp, Parc Sandur, Rietlanden, Schutwijk, Weerdinge, Westenesch, Westersebos, Wilhelmsoord, Zandpol ha Zuidbarge.
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr kumun Emmen ez eus 39 dileuriad :
Huldenberg
Huldenberg a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
1907
Diwar-benn bloavezh 1907 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
Ganedigezhioù
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1907
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1907
Tlaxcala
thumb|260px|Tlaxcala, unan eus 31 stad Mec'hiko
Tlaxcala zo unan eus an 31 stad kevredet a ya d'ober Stadoù-Unanet Mec'hiko, hag ar vihanañ anezho, e-kreiz ar vro.
Tlaxcala de Xicohténcatl eo ar gêrbenn.
Istor
right|300px|thumb|Tlaxcala, broad dizalc'h e 1519, gronnet gant an Impalaeriezh Aztek Ur vroad dizalc'h diouzh an Impalaeriezh Aztek e oa Tlaxcala pa erruas ar Spagnoled.
Kenderv
Kenderv un den eo mab e eontr (pe yontr) hag e voereb, eus e savboent. Eus savboent e dad pe e vamm e vo graet niz pe nizez eus ar memes den.
Stummoù all ar ger
Kendirvi eo ar furm lies; keniterv (kenitervez e doare Treger) ar furm wregel.
Kendirvi
Meur a seurt kendirvi zo, hervez an derez a gerentiezh, pe a genderviezh:
Pobloù
Pa gomzer eus pobloù e lavarer a-wechoù int breudeur, pe gendirvi. A-wechoù e lavarer diwar-benn Iwerzhoniz int kendirvi d'ar Vretoned, evel ma lavarer diwar-benn Kembreiz ez int breudeur.
Pep den zo kenderv
Ur c'hiz zo e brezhoneg Gwened, d'ober kenderv eus pep paotr. Kement-se a weler el levr Yann ar Baluc'henn, gant Job Jaffre.
Kotopeky
Kotopeky a zo ur geriadenn eus Tchekia.
Liamm diavaez
.
Gisela Bavaria
thumb|left| Gisela Bavaria hag he fried
Gisela Bavaria (985–1033 pe 1065) a oa merc'h da Herri II Bavaria, Dug Bavaria ha da C'hizela Bourgogn
Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas da Stefan Iañ Hungaria, ha rouanez Hungaria e voe eus 995 betek 1038, en o zouez sant Imre
Gwenvidigez
Lakaet eo bet da wenvidigez gant an Iliz katolik.
Sí
Sí zo ur ger spagnolek, par da si en italianeg ha da sim e portugaleg, hag a dalv kement ha ya e brezhoneg.
Sonerezh
Sí a zo trede pladenn Julieta Venegas.
Béla Kiraly
Béla Kiraly, bet ganet d'ar 14 a viz Ebrel 1912 ha marvet d'ar 4 a viz Gouhere 2009, a zo bet e penn ar Gward Broadel da vare Dispac'h Hungaria.
Bod a gavas e SUA ha mont a reas da gelenner skol-veur eno.
E 1990 e tistroas da Hungaria.
Bissau
thumb|220px|right|Kreiz-kêr Bissau Kêr-benn Ginea-Bissau eo Bissau, ur gêr poblet gant 407 424 a dud (e 2007). Kêr vrasañ ar vro eo ivez hag ur porzh-mor lec’hiet en aber ar stêr Geba. Bevañ a ra diwar ezporzhiañ traoù gounezet er vro : kakaouetez, prenn, eoul palmez ha kaoutchoug.
Diazezet e oa bet Bissau e 1687 gant Portugaliz, da dalvezout dezho da borzh ha da greizenn genwerzh. E 1942 e teuas da vezañ kêr-benn Ginea bortugalat ; koll a reas ar statud-se e-pad ar bloavezhioù 1973-1974 pa oa Madina do Boé kêr-benn ar vro nevez-dieubet. Abaoe eo deuet da vezañ kêr-benn en-dro.
Issevenadur
Issevenadur a zo un termen a denn da dachenn ar skiantoù sokial, hag a vez implijet a-benn envel talvoudegezhioù, boazioù ha reolennoù ur strollad sokial bennak hag a zo e diabarzh ur strollad sokial brasoc'h. Disheñvel eo neuze diouzh an enepsevenadur, hag a zo e bal talañ ouzh ar sevenadur ofisiel. Ar sevenadur tekno a zo un issevenadur eus sevenadur ar bobl, padal e oa ar sevenadur hippie hag an hini punk enepsevenadurioù. Al luskad gotek hag an hini skinhead a c'hall bezañ gwelet evel issevenaduioù. Forzh pe strollad tud a c'hall aozañ e issevenadur, pe e vefe diazezet war orin an dud pe al lec'h m'emaint o chom ennañ. Peurliesañ ez eus c'hwec'h elfenn en issevenadur (hervez Ken Gelder). An dud ezel eus un issevenadur bennak o devez neuze :
Ar sokiologour gall Michel Maffesoli hag ar skrivagner amerikan Ethan Watters o deus labouret war issevendur ar meuriadoù kêr.
De Klijte
left|thumb| An iliz katolik Onze-Lieve-Vrouw
De Klijte  en izelvroeg, De Klyte e flandrezeg kornogel, anv lec’hiel De Kliete a zo ur rann-gumun eus Heuvelland e Kornôg-Flandrez e Belgia. Ul lodenn eus kumun Reningelst e oa gwechall; gant lezenn 1977 eo bet lakaet e kumun nevezHeuvelland.
Malvegon
Malvegon (Maumusson e galleg ofisiel, Maumuczon e gallaoueg) a oa ur gumun a Vreizh, e Liger-Atlantel, e gevred Breizh hag e reter an departamant..
Gerdarzh
Dont a ra an anv orin gallek Maumusson eus ar gerioù gallek kozh mau, diwar ar ger latin « malus » "fall", ha « musson » "ode".
Ardamezioù
(an dresadenn roet amañ a zo fazius diwar benn an alc'hwez hag ar c'hleze, laket war o enep)
Kumunioù amezek
Edo Maumusson er biz da gêr Ankiniz.
En-dro dezhi edo
Ladislav Prokeš
Ladislav Prokeš (LFE: ['ladislav 'prɔkɛʃ]) a zo bet ganet d'an 8 a viz Even 1884 e Praha ha marvet d'an 9 a viz Genver 1966 en hevelep lec'h.
Kelennour deus e vicher, mestrc'hoarier ha saver kudennoù echedoù tchek.
Da Feiz hon Tadoù Kozh
Anavezet mat eo e-touez ar gatoliked vrezhonek ha kanet e vez en ilizoù, evit an obidoù hag er pardonioù dreist-holl. Anavezet-mat eo e Leon hag ivez e Kernev, e Bro ar C'hab dreist-holl (lesanvet “Bro “Da Feiz hon Tadoù kozh”) ). Ken anavezet eo dre eno ma veze kanet evel ur seurt kan broadel breizhek (da geñver ar stourm a-enep raktres kreizenn nukleel Plougoñ da skouer).
Arouez al liamm etre ar feiz hag ar yezh eo. Test eo eus ur mare ma oa ar feiz katolik o ren e Breizh-Izel, ha dreist-holl betek dibenn ar bloavezhioù 1950, pa veze leun an ilizoù bep Sul.
Pozioù Da Feiz hon Tadoù Kozh
{| style="width:100%; font-size:90%; background-color:#fffff0;" !  Da Feiz hon Tadoù Kozh || !! Diskan :
Da feiz hon tadoù kozh, ni pôtred Breiz-Izel
Ni zalc'ho mat atao;
'Vit feiz hon tadoù koz hag en-dro d'he banniel,
Feiz karet hon tadou, morse ni n'ho nac'ho,
Kentoc'h ni a varvo, Kentoc'h ni a varvo, kentoc'h ni a varvo!
1. D'ar c'hrouadur bihan, e kichenig e gavell.
E lakait ur vamm vat, en deiz evel en noz;
Laorañs Motrot
Laorañs Motrot, genidik a Sant-Maloù, zo skolaer brezhoneg e skol Diwan Sant-Nazer, skrivagner brezhonek ha saver deñved Eusa. Embannet en deus barzhonegoù er gelaouenn Aber ha troet ul levr gant Erik Orsenna diwar ar galleg, Enezenn al lavar, embannet gant Preder.
Da Feiz hon Tadoù Kozh
Pozioù Da Feiz hon Tadoù Kozh
Er boan hag en anken, hi a daol buan eur zell
1665
Diwar-benn bloavezh 1665 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Da Feiz hon Tadoù Kozh
Pozioù Da Feiz hon Tadoù Kozh
War groaz santel Jezuz, he soñj er baradoz.
Bezit, tud yaouank Breizh, bezit e-pad ho puhez,
Atav gwir gristenien, treitourien birviken !
3. D'an den kozh, gwenn e benn, e korn an tan azezet
War-lerc'h kalz a boanioù, c'hwi lavar, Salver karet,
Er baradoz e vo eürusted evitañ
4. D'an den diwar ar maez, kenkoulz ha d'an den a vor
C'hwi a ro nerzh-kalon da stourm er boan atav
Keerbergen
Keerbergen a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
Da Feiz hon Tadoù Kozh
Pozioù Da Feiz hon Tadoù Kozh
Gouzout a reont, en neñv e kavint holl dor zigor :
Intañv
Un intañv zo ur pried hag a zo marvet e wreg, un intañvez zo ur bried hag a zo marvet he gwaz. Komz a reer eus intañvded, intañvegezh, intañvelezh pa gomzer eus o stad.
Intañvezañ
An tiegezhioù ma varve an tad a golle an tu da gaout o bara. Marv an tad a gase an intañvezed hag o bugale da glask o bara alies, evel a weler el levr Bilzig.
Dre ma varve aliezik ar gwragez er gwilioud e c'halle an ezhec'h intañviñ meur a wech.
Brud fall a c'halle bezañ ivez war an intañvezed, dreist-holl ar re yaouank, ha barnet kriz e veze, er gevredigezh kozh, an doare ma vevent a-wechoù.
En Indez e oa ar c'hiz d'an intañvezed mervel en tan da vare obidoù o gwaz, en desped dezho peurvuiañ evel-just. Gwelet a reer haroz levr Jules Verne Le Tour du Monde en 80 jours o saveteiñ un intañvez yaouank eus an tan.
Gwengolo 2008 e Breizh
Kronologiezh vloaziek evit Breizh
Yannick Noah
Yannick Noah (bet ganet d'an 18 a viz Mae 1960, e Sedan) zo ur c'hoarier tennis gall, a oa e vamm, Marie-Claire Perrier, a orin eus an Ardennes. Bet en e vog e deroù ar bloavezhioù 80 hag aet da ganer goude bezañ dilezet bed an tennis. Aet eo ar maout gantañ ur wech e tournamant tennis Roland Garros. E drec'h brasañ eo hemañ.
Nikolaz
Nikolaz zo un anv-badez brezhonek, deuet da vezañ anv-tiegezh ivez, a orin henc'hresianek. Dont a ra eus Νικόλαος 'Nikólaos' (eus νίκη nikē 'trec'h' + λαός laos 'pobl'). Gallout a reer kompren trec'h ar bobl daoust ma lâr lod e talvez kement a "galloud ar bobl". Tremen a reas e latin dindan ar stumm "Nicolaus". Dont a reas an anv-se da vezañ brudet abalamour da Sant Nikolaz, an hini en deus awenet skeudenn an Tad Nedeleg.
E Breizh
Anavezet eo Nikolaz evel anv-tiegezh ivez, hag an anv all Nikolazig. hag ivez
Gwerzioù ha sonioù
E Soniou Breiz Izel Fañch an Uhel
Labeuvrière
Labeuvrière a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Bered ar C'hommonwealth: Sandpits British Cemetery
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Digoret e voe e miz Ebrel 1918 e penn-kentañ an dagadenn alaman. Implijet e voe betek miz Gwengolo 1918. Enni e voe douaret ur soudard eus lu ar Rouantelezh-Unanet fuzuilhet e miz Gwengolo 1918 evit bout bet dizertet.
Logunec'h
Logunec'h a zo ur gumun eus Breizh e departamant ar Mor-Bihan. Pennlec'h Kanton Logunec'h e oa betek 2015.
Brezel-bed kentañ Eil Brezel-bed
Aerborzh etrebroadel Đà Nẵng
Aerborzh etrebroadel Đà Nẵng (Vietnameg: Sân bay quốc tế Đà Nẵng) eo aerborzh pennañ Đà Nẵng. E-kichen Hải Châu emañ, Đà Nẵng, Nam Trung Bo, Vietnam, 2 km e Norzh Đà Nẵng. Ennañ e erru darn vrasañ eus an nijadennoù da Đà Nẵng. Mont eus ar greizenn d'an aerborzh a gemer war-dro 10 munud.
Sub Pop Records
thumb|200px|right| Logo Sub Pop Records
Sub Pop Records (pe Sub Pop) a zo un ti-embann pladennoù a Seattle (Stadoù-Unanet) krouet e 1986 gant Bruce Pavitt ha Jonathan Poneman. An daou anezho a guitaas o labour evit ober war-dro Sub Pop e 1988. Dont a ra an anv eus ur fanzin bet krouet gant Pavitt pa oa er skol-veur en Olympia, hag anvet Subterranean Pop. 49% eus an embregerezh a zo bet gwerzhet da Warner Bros. Records e 1995. Brudet eo Sub Pop evit bezañ lakaet war wel strolladoù grunge Seattle evel Mudhoney, Soundgarden ha Nirvana (pladenn Bleach). Pavitt a guitaas an ti-embann e 1996, dre ma ne oa ket a-du gant an doare da gas anezhañ war-raok. E 2007 ez eus bet krouet un ti-embann stag ouzh Sub Pop, anvet eo Hardly Art. Gant Sub Pop ez eus bet un albom deuet da vezañ ur bladenn blatin : Bleach an hini eo. Div bladenn all : Give Up gant The Postal Service ha Wincing the Night Away gant The Shins a zo bet pladennoù aour.
Aerborzh etrebroadel Phú Bài
Aerborzh etrebroadel Phú Bài (Vietnameg: Sân bay quốc tế Phú Bài) eo aerborzh pennañ Huế. E-kichen Phú Bài emañ, Huế, Proviñs Thừa Thiên-Huế, Vietnam, 16 km e Norzh Huế. Ennañ e erru darn vrasañ eus an nijadennoù da Huế. Mont eus ar greizenn d'an aerborzh a gemer war-dro 10 munud.
Aerborzh Cà Mau
Aerborzh etrebroadel Cà Mau (Vietnameg: Sân bay quốc tế Cà Mau) eo aerborzh pennañ Cà Mau. E-kichen phường 6 emañ, Cà Mau, e Proviñs Cà Mau, e Vietnam, 2 km e Norzh Cà Mau. Ennañ e erru darn vrasañ an nijadennoù da gCà Mau. Mont eus ar greizenn d'an aerborzh a gemer war-dro 10 munud.
Lapugnoy
Lapugnoy a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Bered ar C'hommonwealth: Lapugnoy Military Cemetery
966 soudard eus Lu Breizh-Veur ha 349 soudard eus Lu Kanada, bet marvet e-pad ar Brezel bed kentañ, hag 11 soudard eus Lu Breizh-Veur bet marvet e-pad an Eil brezel bed a zo douaret er vered "Lapugnoy Military Cemetery".
Listenn an departamantoù gall e Gres
Tri departamant gall a voe krouet en inizi Gres dindan ar C'hentañ Republik c'hall, en 1797, pa voe staget outi Inizi Ionian, hag a oa dindan Republik Venezia betek neuze, goude ma voe sinet Feur-emglev Campo Formio gant Napoleone Buonaparte, hag a-raok ma voe savet Republik ar Seizh-Enez.
Stêr-Laeron
Ar Stêr-Laeron zo ur stêr eus Breizh hag emañ hec'h eienenn e feunteun Toullaeron e Gourin. Mont a ra betek an Ele, etre ar Faoued ha Lannejenn.
Listenn an departamantoù gall e Gres
Teir enez all a oa :
Istor
Kollet e voent en 1799. Savet e voe ur Republik ar Seizh Enez, gwarezet gant Rusia. Adkemeret e voent gant ar C'hallaoued. En 1802 e voe diskaret an departamantoù-se.
Liga Veneta Repubblica
left|250px Liga Veneta Repubblica a zo ur strollad dizalc'hour ha venetour a stourm da aozañ ur riez dizalc'h e Veneto. Krouet e voe e 1988 goude un disrann diouzh Liga Veneta-Lega Nord. Anvet e voe da gentañ Liga Veneta Repubblica ha goude Veneti d'Europa kent kemer an anv Liga Fronte Veneto goude e unvaniezh gant ar Fronte Marco Polo, hag adkemer e anv kentañ e 2007. Bleiniet eo gant Fabrizio Comencini a oa bet sekretour broadel Liga Veneta (skourr venetat Lega Nord goude 1991) eus 1995 betek 1998.
Istor
E 1998 e tivizas 7 eus an dek kannad a oa gant Liga Veneta-Lega Nord er c'huzul rannvroel (Fabrizio Comencini, Ettore Beggiato, Alessio Morosin, Mariangelo Foggiato, Alberto Poirè, Michele Munaretto ha Franco Roccon) diazezañ ur strollad nevez, Liga Veneta Repubblica e anv. Mont a raent d'ober al lodenn venetourañ eus al Liga Veneta, tra ma oa an dud a choazas chom gant Lega Nord a-enep an taihoù dreist holl.
Daoust m'o devoe un disoc'h mat a-walc'h (3,5%) en dilennadeg europat e 1999, ne voent ket barrek da gaout kannaded er c'huzul rannvroel e 2000 abalamour ma oa ur strollad venetour arall, ar Fronte Marco Polo (1,2%) ha da verzh al Liga Veneta (12%).
Brian Cowen
125px|right Brian Cowen (pe Brian Ó Comhain en iwerzhoneg) zo ur politikour eus Iwerzhon zo bet ganet d'an 10 a viz Genver 1960. Deuet e oa da vezañ Taoiseach (kentañ ministr) Iwerzhon d'ar 7 a viz Mae 2008.
Stad Mec'hiko
Stad Mec'hiko (berraet alies en "Edomex", diwar Estado de México e spagnoleg) zo unan eus an 31 a stadoù a ya d'ober Bro-Vec'hiko. E-kreiz ar vro emañ. Toluca eo ar gêr-benn. Kêr-Vec'hiko n'emañ ket enni.
Liga Veneta Repubblica
Istor
E 2001 en em unanas gant ar Fronte Marco Polo da grouiñ Liga Fronte Veneto. Giorgio Vido a voe dilennet da sekretour broadel ha Fabrizio Comencini da brezidant broadel.
Stad Mec'hiko
Enni emañ dismantroù Teotihuacan.
Liga Veneta Repubblica
Istor
E dilennadegoù broadel 2001 e kinnigas Giuseppe Segato, un dizalc'hour bac'het, war e listenn. Degemerout a reas ouzhpenn 10% a vouezhioù er rannvro met ne zeuas ket a-benn da gaout kannaded.
Brian Cowen
Ganet eo bet e Tulach Mhór e kontelezh Uíbh Fhailí. E dad, a oa o terc'hel un davarn e Clóirtheach, e kontelezh Uíbh Fhailí, a oa politikour ivez. War e lerc'h e voe dilennet Brian Cowen, da guzul ar gontelezh ha d'an Dáil (parlamant Iwerzhon), pa ne oa nemet 24 bloaz.
Hayreddin Pacha
Un c'hourser hag un amiral e servij an impalaer otoman eo bet Hayreddin Pacha, lesanvet Barv Ruz dre intent fall gant an Europiz diouzh anv e vreur Aroudj (Oruç e turkeg otoman hiziv). Treuzkaset e oa bet lesanv e vreur "Baba Aroudj" dezhañ, met komprenet o deus an Italianed hag ar Saozon Barbarossa hag ar C'hallaoued Barberousse. Evit gwir e oa ur barv ruz dezhañ. Roet eo bet Hayreddin evit un titl a enor gant ar sultan Suleiman ar Meurdezus, ar pezh a dalvez evit "Mad ar Feiz" (C'heir ed Din en arabeg). Ganet eo bet e Kêr vMitileni (Enez Lesbos) e 1476 ha marvet e Kergustentin e 1540.
Liga Veneta Repubblica
Istor
Fabrizio Comencini a nac'has peogwir an dra-se, emezañ, a dalvezfe fin emrenerezh ar strollad. Goude ur c'hendalc'h fourgasus, ez eas kuit eus ar strollad ur bagad bleiniet gant Ettore Beggiato, Mariangelo Foggiato ha Michele Munaretto tra ma voe dilennet Fabrizio Comencini da sekretour broadel hag Alessio Morosin da brezidant broadel.
Brian Cowen
E 1992 e teuas da vezañ ministr al Labour e gouarnamant Albert Reynolds ; ha meur a wech da c'houde e voe ministr adarre. Tánaiste (da lavaret eo "bes-kentañ ministr") e oa deuet da vezañ e miz Mezheven 2007.
Hayreddin Pacha
E dad e oa turk ha muzulman hag e vamm gresianez ha kristen hag e wir anv a oa Yakupoğlu Hızır (Hızır, mab Yakup). Evel ur marc'heger e servijas ar sultan otoman e dad Yakup Ağa hag e voe roet urzh dezhañ mont gant al lu a gemeras Enez Mitileni (Enez Lesbos hiziv) e 1462. Evel gopr e resevas un aotrouniezh en enezenn e-lec'h ma krouas un tiegezh.
Liga Veneta Repubblica
Istor
E 2005 e harpas ar strollad kannad tu-kleiz ar c'hreiz da bennrennerezh ar rannvro, Massimo Carraro. 1,2% eus ar mouezhioù a zegemeras tra ma c'houneze ar Raktres Biz 5,6% (15,6% e Treviso).
Brian Cowen
E 2008, pa oa bet roet e zilez gant an Taoiseach Bertie Ahern, e voe dilennet Brian Cowen da gemer e lerc'h.
Liga Veneta Repubblica
Istor
Evit dilennadegoù broadel 2006 e kevreas ar strollad gant Unvaniezh Romano Prodi met gwashoc'h e voe e zisoc'hoù (0,7%).
Darvoudoù nevez
Harpet he deus Liga Fronte Veneto Giorgio Carollo asambles gant Veneto per il Partito Popolare Europeo, Italia dei Valori, Popolari UDEUR ha Democrazia Cristiana. N'en deus gounezet Carolo nemet 9,9% eus ar mouezhioù avat. D'an 9 a viz Here 2007 e krouas Liga Fronte Veneto ur c'hevread iskis gant Democrazia Cristiana ha Veneto per il Partito Popolare Europeo.
Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Kortenaken
Kortenaken a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
Maria Annunziata Carolina Buonaparte
Maria Annunziata Carolina Buonaparte, a zo anavezet e galleg evel Caroline Bonaparte, a oa c'hoar d'an impalaer Napoleone Buonaparte. Dugez-veur Berg ha Cleves e oa, kenrouanez Naplez ha Sikilia, priñsez Murat, ha kontez Lipona. Ganet e oa en Aiacciu, Corsica, d'ar 25 a viz Meurzh 1782 – ha marvet d'an 18 a viz Mae 1839 e Firenze), a oa ar seizhvet bugel, eus ar re chomet bev, da Carlo Buonaparte ha Letizia Ramolino. He zud a oa noblañsed vihan. A orin eus Toskana e oa an tiegezh, deuet da chom da Gorsika er kantved.
He buhez
Ganet e oa en Aiacciu e 1782. C'hoar e oa da Joseph Bonaparte, Napoleone Buonaparte, anavezetoc'h en e stumm gallekaet Napoléon Bonaparte, da Luciano Buonaparte, Maria Anna Buonaparte, Luigi Buonaparte ha Maria Paoletta Buonaparte, koshoc'h egeti, ha da Girolamo Buonaparte, a oa yaouankoc'h.
E 1793 ez eas an tiegezh da chom da Vro-C'hall e-pad an Dispac'h gall. Eno ez eas e karantez ouzh Joachim Murat, ur jeneral d'he breur, ha lidet e voe an eured d'an 20 a viz Genver 1800. Ur plac'h yaouank 17 vloaz e oa Maria Annunziata Carolina, gallekaet e Caroline, en amzer-se. Da gentañ ne fellas ket d'ar breur bras Napoleone o lezel da zimeziñ, met a-benn ar fin e voe kendrec'het gant e wreg Joséphine. Caroline a oa bet er skol e St. Germaine diazezet gant Jeanne Campan. Ganti e oa Hortense, merc'h Josephine ha pried breur Caroline, Luigi, pe Louis.
He bugale
Pevar bugel o devoa Maria Annunziata Carolina ha Joachim :
Rouanez Naplez
E 1806 e teuas da vout dugez-veur Berg ha dugez Kleve. E 1808 ez eas da-heul he fried anvet da Roe Naplez gant he breur Napoleone.
An Uhelgoad
An Uhelgoad a zo ur gumun eus Bro-Gerne, e Menez Are, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh. Penn kanton e oa betek 2015.
Eil Brezel-bed:
Lec'hioù heverk er c'hoat
Un tamm-mat a reier iskis ha brudet a gaver en dro d'an Uhelgoad. En o zouez...
Ar Roc'h 'gren (ar Maen-Dogan)
Ar Roc'h 'gren, ur pezh karreg bras-divent, chomet eus ar mare ma veze korvoet greunit er vro, un esperadenn a vaen er c'hoad, zo 137 tonenn a bouez enni! Bras-eston eo he ment: 7 metr hirder, 3 m uhelder ha 2,80m ledander. Diazezet eo war ur c'her moan 90 cm hed a ro an tu dezhi da brañsellat un tamm pa bouezer gant e gein.
War lein ar roc'h e c'haller gwellet toulloù. Klotan a reont gant al lec'hioù ma veze lakaet gennoù houarn; d'ar mare ma veze korvoet ar greunit en Uhelgoat o doa klasket mengleuzierien faoutañ anezhi.
Ar Pont Ruz
Dont a ra an anv-gwañ "ruz" eus ar ger galianek "roudos". Soñjal a reer e oa bet savet ar pont-se da vare an Osismied, ur bobl c'halian eus strollad Kelted Arvorig. Vorgium (Karaez) e oa o c'hêr-benn.
Toull Artuz
Artuz zo un adstumm eus Arzhur, un aotrou breton, difenner ar pobloù kelt eus Breizh hag eus inizi Breizh-Veur e deroù ar VIvet kantvet. Hervez ar vojenn e kouske Artuz en toull-se gant un nebeud eus e geneiled varc'heien feal. Gwa d'an neb a zihune anezhañ hep abeg, hennezh ne chome ket bev. Rak ne ranked direnkañ ar Roue mojennel-se nemet pa veze e vro en arvar. A-benn ar fin e adstagas gant ar stourm asambles gant e varc'heien evit adsevel Rouantelezh Breizh lakaet en arvar gant ar Saozon.
An Toull Don
Erruout a ra ar stêr Arc'hant en Toull Don; en em deuler a ra-hi meur a vetr dindan hon treid. Ruziañ a ra an dour a-wechoù abalamour da liv ar c'hlegerioù.
Poull ar Boudiged
Ul lec'h boemus eo.
Menaj ar Werc'hez
Menaj ar Werc'hez zo bet krouet gant ur berniad reier bras. Ar mein, krignet gant ar dour-ruilh, o deus kemeret stummioù iskis. Gant un tamm ijin e c'haller gwelet armoù-kegin eus menaj ar Werc'hez: ur pofer, ul loa-gog, ur ribod, ur vegin.
Aerborzh etrebroadel Cam Ranh
Aerborzh etrebroadel Cam Ranh (Vietnameg: Sân bay quốc tế Cam Ranh) eo aerborzh pennañ Pleiku. E-kichen Proviñs Khánh Hòa emañ, Pleiku, Nam Trung Bo, Vietnam, 30 km e Norzh Nha Trang. Ennañ e erru darn vrasañ eus an nijadennoù da Pleiku. Mont eus ar greizenn d'an aerborzh a gemer war-dro 30 munud.
S/2003 J 9
S/2003 J 9 eo anv da c'hortoz ul loarenn gilgradek direizh eus Yaou. Gant ur strollad steredonourien eus Skol-veur Hawaii e voe dizoloet e 2003. Lodek eo-hi e strollad Karme, ur strollad loarennoù a gelc'htro etre 23 milion ha 24 milion a gilometradoù gant ur stouadur a 165°.
Sili
Sili (pe silioù) a zo pesked moan ha hir hag a vev en dour dous hag en dour mor. Anguilla anguilla eo anv skiantel ar silienn.
E-leizh e veze anezho gwechall e kement stêr zo en Europa met war-zigresk bras eo aet he foblañs. Mont a rafe da ouennañ da Vor ar Sargasoù e kornaoueg ar Meurvor Atlantel. Mervel a ra du-hont da-c'houde. Ar sili bihan a zistro da Europa e-lec'h ma kreskont a-raok mont da ouennañ d'o zro.
Loened all
Sili a vez graet ivez eus loened all damheñvel:
Nyks
Nyks (henc'hresianeg : Νύξ / Nýx "Noz" ; latin ; Nox, heñvelster) a oa doueez an Noz e mojennoù Henc'hres. Merc'h e oa da C'haos, doue ar Goullo kezivik ; he breur ha pried e oa Erebos, doue an Deñvalijenn. Hervez Theogonia Hesiodos e oant an doueed kentañ o tont eus ar C'haos. E deroù an Hollved edo Nyx eta.
Diskennidi Nyks
Theogonia Hesiodos, Fabulae Hyginus ha De natura deorum Cicero eo ar mammennoù pennañ.
♦ Theogonia
Setu amañ listenn bugale Nyks, en urzh Theogonia Hesiodos.
Perzhioù
En Hesperia, bro ar C'huzh-heol hag ar ramz Atlas edo Nyks o chom, er c'hornôg pellañ en tu all da Golonennoù Herakles (Strizh-mor Gibraltar) ; un nebeud skridoù avat a laka impalaeriezh Nykx en Εύξεινος Πόντος Euxeinos Pontos, ar "Mor Degemerus", da lavarout eo ar Mor Du. En he mougev e chom e-pad an deiz, a-raok treuziñ an oabl war ur c'harr du stlejet gant pevar marc'h du. En Henc'hres a-bezh e veze aberzhet dañvadezed pe oanezed du en enor d'an doueez.
Ker galloudus ha kenedus e oa Nyks ma veze doujet gant Zeus, roue an doueed. En arzoù an Henamzer e veze diskouezet Nyks evel ur vaouez o terc'hel a-us he fenn ur stign du steredennet o nijal, pe gant ur stign glas teñval hag ur flammerenn eilpennet ; a-wechoù e veze ur vaouez en noazh, divaskell un askell-groc'hen dezhi hag o terc'hel ur flammerenn. A-wechoù c'hoazh e touge ur gurunenn roz-moc'h hag e veze gwisket gant ur vantell zu steredennet. Alies e veze diskouezet gant he bugale Hypnos ha Thanatos, ar C'housk hag ar Marv.
Mont-Terrible
Mont-Terrible a oa anv un departamant gall e Suis da vare an Impalaeriezh c'hall kentañ. Porrentruy e oa ar pennlec'h anezhañ.
An anv
Dont a ra an anv eus ar Mont-Terri, pe Pultberg en alamaneg, ur menez 804 metr a uhelder dezhañ, e kanton Jura e Suis.
Istor
Krouet e voe e 1793 pa voe staget ouzh Bro-C'hall ar République rauracienne, savet e 1792 diwar ul lodenn eus eskopti Basel.
Diskaret e voe an departamant e 1800, ha staget ouzh an Haut-Rhin, e stumm daou arondisamant, re Delémont ha Porrentruy.
E 1815 e voe rannet an douaroù anezhañ:
Kanton Bern
Kanton Bern a zo ur c'hanton eus Suis.
Tynaarlo
Tynaarlo (distagañ :) a zo ur gêr hag ur gumun e proviñs Drenthe en Izelvroioù. Savet e voe e 1998 pa voe kendeuzet teir c'humun: Zuidlaren, Eelde ha Vries. Er penn-kentañ e oa anvet "Zuidlaren", met klemmoù a savas e Vries hag en Eelde, neuze e voe dibabet anv Tynaarlo hag a zo ur gêriadenn bihanoc'h evit Zuidlaren, Eelde ha Vries. Digoret e voe an ti-kêr nevez d'ar 7 a viz Mae 2004 e Vries.
Ar gumun
Sed ar c'hêrioù ha kêriadennoù a ya d'ober kumun Tynaarlo (niver a annezidi d'ar 1añ a viz Genver 2006) :
* Enni Schuilingsoord, Westlaren ha Zuides.
Kuzul-kêr
E kuzul-kêr kumun Tynaarlo ez eus 23 dileuriad :
Jean Robic
Jean Robic, ganet d’an 10 a viz Mezheven 1921 e Vouziers, e Bro-C'hall, en Ardennes, ha marvet d’ar 6 a viz Here 1980 en ur gwallzardoud karr-tan e Claye-Souilly, a oa ur marc’hhouarner breizhat. Lesanvet e voe “Biquet”, “Tête-de-cuir” dre ma wareze e benn gant un tokarn lêr, “Trompe-la-mort” ivez... Pa oa yaouank en doa bevet e Radeneg e-lec'h ma talc'he e dad ur stal marc'hoù-houarn. E anv zo bet roet d'ar straed ma oa an ti a oa o chom ennañ d’ar mare-se. Ur paotr tagnous e oa met karet e voe gant ar Vretoned koulz ha gant ar C'hallaoued war-lerc'h an Eil brezel-bed. Adalek 1945 ha 1954 e voe marc'hhouarner a-vicher. 38 vloaz e oa p'en doa redet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn evit ar wech diwezhañ.
E 1947 en doa gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn hep bezañ gwisket ar roched velen e-kerzh ar redadeg. Pa oa o sortial eus Rouen, evit gwir, setu eñ, skoazellet gant Edward Fachleitner ha Lucien Teisseire, o pignat trumm gant ur grapenn, o lezel pell-pell war e lerc’h Pierre Brambilla, ar roched melen. Hag eñ da wiskañ ar roched melen e dibenn an tennad, ha Fachleitner en eil plas eus an Dro Frañs-se. Robic a soñje dezhañ e oa aet ar maout gantañ dre hantouriezh santez Anna, patromez ar Vretoned. Setu perak e profas e roched melen da vazilikenn Santez-Anna-Wened. Gallout a reer gwelet ar roched melen-se a oa bet gounezet gantañ hiziv er vazilikenn hiziv an deiz c’hoazh.
Skipailhoù
Pa veze Tro Frañs e rede dre vras evit ar skipailh «Ouest» (a oa Breizh e-barzh).
Macropodidae
Macropodidae a zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged godellek. En o zouez emañ ar c'hangouroued hag ar wallabied.
Aerborzh Chu Lai
Aerborzh etrebroadel Chu Lai (Vietnameg: Sân bay quốc tế Chu Lai) eo aerborzh pennañ Pleiku. E-kichen Proviñs Quang Nam emañ, Pleiku, Nam Trung Bo, Vietnam, 12 km e Norzh Tam Kỳ. Ennañ e erru darn vrasañ eus an nijadennoù da Pleiku. Mont eus ar greizenn d'an aerborzh a gemer war-dro 15 munud.
Macropodidae
Genadoù
11 genad gant spesadoù bev hiziv an deiz a zo ennañ:
Dunoding
Dunoding a oa ur rouantelezh vrezhon war-dro Porthmadog ha Harlech e Kembre. Dont a ra hec’h anv eus pevare mab Cunedda, Dynod, a voe he roue kentañ. Un isrouantelezh e Gwynedd e oa ha betek 925 e padas pa varvas he roue diwezhañ, Cuhelm ap Bleidudd, hag eñ hep hêr. Staget e voe ouzh Gwynedd en-dro neuze.
Zoltán Tildy
300px|thumb|right Bet eo Zoltán Tildy e penn Republik Hungaria a-raok bezañ Ministr-Stad e gouarnamant Imre Nagy e 1956.
Kondaonet e voe da chom 6 vloaz en toull-bac'h met e 1963 e voe dieubet. Bloaz war-lerc'h e varvas.
Kortenberg
Kortenaken a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
Meurvor Indez
Ur meurvor er su da Azia, er reter da Afrika hag er c'hornaoueg da Aostralazia eo Meurvor Indez. Anvet eo diwar hini Indez, da lavaret eo an holl vroioù el ledenez vras m'emañ India, Pakistan ha Bangladesh enni.
1273
Diwar-benn bloavezh 1273 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Marvioù
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1273
Gioghaigh
Gioghaigh zo un enezenn didud en Inizi Gall e Bro-Skos. Emañ er Sound of Barra, etre Barraigh hag Eirisgeigh, ul lev er mervent da Fùideigh. Emañ en ur chapeledad inizi hag a ya eus Uibhist a Deas da v-Barraigh, ha peg eo ouzh Theiliseigh.
Michel Jadoul
Michel Jadoul a zo bet ganet d'ar 17 a viz Gwenholon 1957 e Brusel (Belgia).
Mestrc'hoarier echedoù belgiat.
Kampion Echedoù Belgia e voe peder gwezh, e Huy e 1984 hag e 1988 (ar wezh-se a-gevred gant Richard Meulders), e Brasschaat e 1990 hag e Carnières e 1992.
E miz Here 2007 edo 2328 e renk Elo.
Implijet e vez alies an Digoradur Larsen ( 1. b 3 ) gantañ.
Leu
Leu zo
Moneiz
Anv ur moneiz eo ivez (kar d'al lur brezhonek, diwar al latin libra)
Wiski Ìle
Wiski Ìle zo wiski graet en Enez Ìle, ar greisteisañ eus an Inizi Gall, e kornôg Bro-Skos. 8 strilherezh a yae en-dro e 2012.
Strilherezhioù serret
Un toullad strilherezhioù zo bet serret en Enez Ìle. Ar vrudetañ eo Port Ellen a zo bet digor etre 1825 ha 1983. Ul labouradeg valtañ zo bepred e Port Ìlein a bourchas heiz kellidet d'ar strilherezhioù hervez o ezhommoù. E miz Meurzh 2007 e voe embannet gant Strilherezh Bruichladdich e vije addigoret strilherezh Port Charlotte hag a oa serr abaoe 1929, hag a oa anavezet ivez evel Strilherezh Lochindaal.
Wallabi-gad roudennek
Ar wallabi-gad roudennek (Lagostrophus fasciatus) a zo ur bronneg godellek hag a vev e Dorre Island ha Bernier Island, inizi 50 km diouzh aodoù kornôg Aostralia. Bevañ a rae ivez e douar-bras Aostralia gwechall met an hinienn diwezhañ a oa bet gwelet eno e 1906. Ar spesad nemetañ eo er genad Lagostrophus.
Arch Enemy
Arch Enemy a zo ur strollad death metal melodek a orin eus Sveden, stummet e 1995 gant gitarour Carcass, Michael Amott. Ar strollad en deus embannet eizh albom studio, daou live, daou EP ha daou DVD. Ar strollad a oa ez orin diskouezet gant Johan Liiva ; ar c'hanerez Angela Glossow en deus kemeret e plas e 2001.
Gant Johan Liiva (1996-2001)
Arch Enemy a zo bet krouet gant Michael Amott p'en deus kuitaet ar strollad grindcore / death metal Carcass. En em strollet eo an daou gitarour Michael Amott hag e vreur Christopher Amott (Armageddon) gant ar c'haner Johan Liiva hag an tambouliner Daniel Erlandsson en un "amprouadenn evit lakaat asambles tonioù melodek gant feulzter ha teknik" (hervez Michael).
Kentañ pladenn ar strollad, Black Earth, a zo bet embanet gant Wrong Again Records e 1996. Ur berzh mat en deus e Japan, peurechuet gant skignadur ar c'hlip Bury Me An Angel war MTV. Bihanoc'h eo ar berzh e Sveden. D'ar mare-se, Arch Enemy a oa muioc'h ur raktres solo eget ur gwir strollad : Michael Amott a skrive an holl ganaouennoù, ha c'hoariet en deus gitar boud war an albom mañ, er c'hontrol d'ar pezh skrivet er kredadoù, lec'h m'eo skrivet ez eo Johan Liiva a son gitar boud. Kalzig a dud a gav ez eo ar bladenn-mañ hini feulzañ ar strollad.
Goude embannadur Black Earth, cheñch a ra label ar strollad, ha sinañ a ra gant Century Media. E 1998, Arch Enemy a embann Stigmata, lec'h ma vo ouzhpennet er strollad ar soner gitar boud Martin Bengtsson hag an tambouliner Peter Wildoer. Muioc'h a berzh a vo gant ar bladenn-mañ e Europa hag e Amerika.
E 1999, Sharlee D'Angelo a gemer plas ar gitarour boud, ha Daniel Erlendsson a zo c'hoazh galvet evit seniñ tamboulinoù. Burning Bridges a zo embannet, hag heuliet gant al live Burning Japan Live 1999 a oa raktreset mont er-maez e Japan hepken, met a zo embannet e pep lec'h diwar pedadenn ar fans. E-pad sonadegoù Burning Bridges, Sharlee D'Angelo a zo bet eilec'hiet div wech, gant Dick Lövgren (Meshuggah, Armageddon, In Flames), ha gant Roger Nilsson (Spiritual Beggars, Firebird, The Quill). Burning Bridges en deus merket ur cheñchamant e live ar son pennañ, a zo bremañ melodekoc'h, met o tec'hel feulzter an daou albom kentañ.
E 2001, goulennet e vez digant Johan Liiva kuitaat ar strollad. Michael Amott en deus diskleriet en doa c'hoant ur frontman gant muioc'h a youl, hag e oa efedusted ar c'haner er sonadegoù re izel e-keñver peurrest ar strollad. Johan Liiva a zo buhan-tre eilec'hiet gant Anjela Glossow, ur c'hazetennerez alaman, kanerez death metal, hag he doa roet ur c'hadedig demo da Christopher Amott un tamm abretoc'h e-kerzh un interview gantañ.
Gant Angela Gossow
Kentañ albom gant ar ganerez a voe Wages Of Sin, deuet er-maez e 2001. E miz Kerzu ar memes bloavezh, Arch Enemy en deus kemeret perzh er sonadeg "Japan's Beast Feast 2002", o c'hoari e-kichen Slayer ha Motörhead. Anthems Of Rebellion a zo embannet e 2003 ha degas a ra un nebeud nevezadurioù, evel implij un eil vouezh er ganaouenn "End Of The Line". E miz Du, ar strollad a embann an EP Dead Eyes See No Future, ennañ tammoù live, ha teir adkemeradenn Manowar, Megadeth ha Carcass. E miz Even 2005, Arch Enemy a echu enrolladenn ar c'hwec'hvet albom, Doomsday Machine. E miz Gouere, ar gitarour Christipher Amott a za kuit eus ar strollad, evit adkemer e vuhez personel. Eilec'hiet eo bet gant Gus G. (Dream Evil, Firewind), ha gant Fredrik Åkesson. Christopher a teu en-dro e miz Meurzh 2007, un nebeud amzer goude ma vefe adkroget gant ar strollad enrollañ gant ar produour Fredrik Nordström.
Rise of the Tyrant (2007–2008)
Seizhvet albom Arch Enemy a zo anvet Rise of the Tyrant hag embannet eo bet d'ar 24 a viz Gwengolo 2007 e Europa ha d'ar 25 a viz Gwengolo 2007 er Stadoù-Unanet. Anjela Gossow en deus dikleriet e oa muioc'h a fromoù ha nebeutoc'h a kanoù doubl en albom mañ.
D'an 8 a viz Meurzh 2008, Arch Enemy en deus filmet ul live e Tokyo, evit an DVD Tyrants of the Rising Sun. Kemeret o deus perzh ivez e sonadegoù the Defenders of Faith e miz Ebrel 2008 gant Opeth pa oa DevilDriver ha 3 Inches of Blood el lodenn kentañ. E-penn sonadegoù Tyranny and Bloodshred eoant ivez e miz Mae 2008 gant Dark Tranquillity, Divine Heresy, ha Firewind.
Bamako
Kêr-benn Mali eo Bamako. Emañ war ribl ar stêr Niger, e mervent ar stad. E 2006 e oa 1.690.471 a dud enni, annezet war 267 km². Dont a ra an anv Bamako eus ur ger a dalvez "poull ar c’haiman" e bambareg.
Annezet eo al lec’h abaoe ar ragistor moarvat. Krouet e voe kêr er gant ar bobl niaré, zo chomet ur roud eus hec’h anv e Niaréla, unan eus karterioù Bamako.
Alan IV
Alan IV, lesanvet Alan Fergant, ganet war-dro 1060 ha marvet d'an 13 a viz Here 1119, a oa Dug Breizh eus 1084 da 1112.
Mab e oa da Hoel, kont Kernev ha Naoned, ha da Hawiz Breizh, c'hoar da Gonan II, dug Breizh.
Pa varvas Konan e 1066 e oa bet lakaet Hoel da zug war e lerc'h. Tri mab en doe Hoel : Alan Fergant, Mazheaz ha Benedig.
Lesanv
Zoken ma seblant "Fergant" dont diouzh ar galleg "maneg houarn", e teufe kentoc'h diouzh ar brezhoneg. Hervez Henri Hubert eo heñvel al lesanv-se ouzh an anv skosek "Fergus", ha talvezout a rafe kement ha "an hini peurgalonek" An henvrezhoneg hag ar grennvrezhoneg o doa an anv-gwan fer a dalveze kement ha "kalonek".
Verquin
Verquin a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
Alan IV
E Bro-Saoz
Hoel, evit dont a-benn eus Eozen Pentevr ha re all en em savet en e enep, en doe ezhomm eus harp Gwilherm Iañ Normandi, dug Normandi. Pa dreuzas Gwilherm ar mor e 1066 evit mont da gemer Bro-Saoz, e oa Bretoned en e arme, 5 000 a dud a lavarer, gant Alan Fergant en o fenn (hervez lod istorourien da vihanañ).
Alan Fergant e Roazhon
Alan Fergant, a c'hellje bezañ bet dug goude marv e vamm e 1071, en doa re a zoujañs ouzh e dad evit lemel an dugelezh digantañ. Ne zougas an anv a zug eta nemet goude marv Hoel, e 1084. Kentañ tra a reas e voe reiñ kontelezh Naoned d'e vreur Mazheaz ha mont da Roazhon da gemer e gurunenn. E eontr Jafrez, a oa mestr e Roazhon, a lakaas serriñ dorioù kêr outañ. Ret e voe da Alan en em gannañ gant Jafrez, a voe trec'het ha kaset da Gemper, ma varvas nebeut amzer goude.
Brezel hag eured kentañ
Gwilherm, distro eus Bro-Saoz, a fellas dezhañ lakaat Alan Fergant da zont da Normandi evit touiñ lealded dezhañ. Nac'hañ a reas Alan. Gwilherm a zeuas da Vreizh gant un arme hag a glaskas kemer Dol. Alan koulskoude a zalc'has penn outañ, ha gant harp roue Bro-C'hall e tistrujas darn eus e arme. Gwilherm a reas ar peoc'h, hag a roas da Alan e verc'h Constance da bried. E Caen e 1085 e voe an eured.
Ermengard
Konstanza a varvas daou vloaz goude.
E 1093 e timezas Alan da Ermengarde Anjev, merc'h kont Anjev. Brudet eo chomet an dugez en istor Breizh abalamour d'he furnezh ha d'he deoliezh. A-drugarez dezhi, a lavarer, e voe graet lezennoù a reas kalz evit lakaat an urzh vat da ren.
Brezel ar Groaz
Ar pab Urban II a reas e 1095 ur c'halvadenn da briñsed ha renerien ar C'huzh-Heol evit mont da adc'hounit an Douar Santel digant Islamiz. Alan Fergant hag uhelidi all a Vreizh a gemeras perzh e kentañ Brezel ar Groaz, hag a voe e-touez ar re gentañ da vont da Jeruzalem. Ne zistroas da Vreizh nemet goude pemp bloaz. Herri, mab yaouankañ Gwilherm, en doa kemeret kurunenn Bro-Saoz war-lerc'h marv e vreur Gwilherm II, hag a yeas neuze da gemer Normandi digant ur breur all, Roperzh. Herri a voe harpet gant dug Breizh, ha Roperzh, trec'het en emgann Tinohebray e 1106, a voe prizoniet.
Bloavezhioù diwezhañ
E 1111 e klañvaas Alan Fergant. An dugelezh a roas d'e vab Konan kent mont da chom da Redon gant ar venec'h. Eno e varvas e 1119. E wreg Ermengard en em roas ivez da oberoù a relijion. Mont a reas da Abati Fontevraud, da Citeaux, da Balestina, ha distreiñ da vevañ e-kichen he mab. Mervel a reas e 1141.
Dimezioù ha bugale
E 1087 e timezas Alan ha Constance. Bugel ebet n'o doe.
E 1093 ec'h addimezas Alan da Ermangard. Tri bugel o doe :
Lennegezh
Meneget eo e anv er Trioedd Ynys Prydein, ma'z eo anvet Alan Fyrgan. Hervez an destenn gembraek Bonedd y Saint e oa Alan Fergant (skrivet Alan Ffyrgan) tad Sant Llonio.
Vogalenn digor a-dreñv ront
Unan eus ar vogalenn a eil renk eo ar vogalenn digor a-dreñv ront treuzskrivet [ɒ] hervez reolennoù al lizherenneg fonetikel etrebroadel, ganti an niverenn dave 313. Klotaat a ra gant ar vogalennoù a gentañ renk [ɑ]. Ral eo ur vogalenn peurront, met kavet e vez a-wezhoù e doareoù-yezh saoznek 'zo.
Brezhonekadur
Komz a reer en hevelep doare eus gallekadur, saoznekadur.
Silioù-garzh
thumb| [[Natrix natrix, unan eus gouennoù ar silioù-garzh]]
thumb| Malpolon monspessulanus, ur ouenn arall.
Saint-Leu
Saint-Leu zo un anv-lec'h gallek, deuet diwar anv ur sant Leu, pe Loup. Teir c'humun c'hall zo en anv-se :
Kerdiz
Kêr-benn ha brasañ kêr Kembre eo Kerdiz (Caerdydd e kembraeg, "kreñvlec'h ar ster Taff", Cardiff e saozneg). Lec'hiet eo war glannoù ar stêr Taf e kontelezh istorel Sir Forgannwg ("Glamorgan" e saozneg). Sez Parlamant Kembre eo. Meur a zarvoud sport bras a vez e stadoù ha tachennoù ar gêr.
Poblañs
An niver a annezidi nevesañ anavezet hervez wikidata zo :. War-dro 305 000 annezad a oa enni e 2001, 346 090 e Keoded Kerdiz ha 479 000 en tolead kêr.
Karterioù
Setu anvioù darn eus karterioù Kerdiz :
Blaise
Blaise zo un anv-badez gallek, kar d'an anv brezhonek Bleaz, eus al latin Blasius, a dalv kement ha gak.
Anvioù kevatal e yezhoù all
Tud zo a gemmesk Blaise ha bleiz a-wechoù, pe a blij dezho tostaat Blaise ha Breizh, a zistagont damheñvel.
Stêrioù
Div stêr zo, benel o anv:
Kumunioù
Meur a gumun c'hall zo anvet Blaise.
<!-- Blaise is a personal name (from Greek Βλασιος, the name of Saint Blaise) and a place name. It can refer to:
Expression
À l'aise, Blaise !, une expression française jouant sur l'homophonie pour renforcer un point de vue personnel. Ex : - Elle passe entre les voitures la caravane là ? - À l'aise, Blaise ! -->
Plac'h he ferlezenn
Plac'h he ferlezenn (nederlandeg : Het Meisje met de Parel) a zo un daolenn bet savet gant al livour nederlandat Johannes Vermeer e-tro 1665. Unan eus e bennoberennoù eo ivez. Hiziv an deiz e c'haller gwelout an daolenn er mirdi Mauritshuis e Den Haag. A-wechoù e vez graet "Mona Lisa an Norzh" pe c'hoazh "ar Mona Lisa nederlandat" eus an daolenn.
Degouezhad
Peurliesañ ne ouezer ket kalz a dra diwar-benn oberennoù Vermeer. An daolenn-mañ a zo sinet "IVMeer" met n'eus deiziad ebet warni. Ne ouezer ket hag urzhiet e voe an daolenn, ha ma vije bet urzhiet, ne ouezer ket gant piv e voe graet.
Goude an enklaskoù diwezhañ diwar-benn Vermeer e vez lavaret ez eo an daolenn un 'tronie' (nederlandeg : penn), da lavaret eo un daolenn diazezet war neuz ar penn livet. Ouzhpenn ur poltred e vefe neuze. Abaoe m'eo bet adaozet e 1994, ez eo deuet da vezañ bravoc'h an daolenn, ha kreñvaet eo bet al livioù, spisoc'h eo ivez sell ar plac'h.
Diwar ali Victor de Stuers, hag a zo bet e-pad bloavezhioù o klask mirout na vefe gwerzhet oberennoù Vermeer en estrenvro, e voe prenet an daolenn gant Arnoldus Andries des Tombe e-pad ur werzh diouzh ar c'hresk e Den Haag e 1881 evit daou c'hilder ha tregont santim. D'ar mare-se e oa en ur stad fall-tre an daolenn. Des Tombe n'en doa hêr ebet, neuze e roas an daolenn – e-touez re all - da skipailh Mauritshuis e 1902.
E 1937 e voe roet da National Gallery of Art (Washington) un daolenn damheñvel hag anvet Plac'h o vousc'hoarzhin gant an dastumer Andrew W. Mellon, d'ar mare-se ne ouijed ket ha-eñ e oa bet savet gant Vermeer. E 1995 ec'h embannas Arthur Wheelock, hag eñ arbennigour war oberenn Vermeer, ne oa ket bet savet gantañ, met gant an arzour ha falser Theodorus van Wijngaarden.
An daolenn e oberennoù all
Ar skrivagnerez Tracy Chevalier a skrivas ur romant istorel anvet ivez Plac'h he ferlezenn e 1999 Diwar ar romant e voe savet ur film e 2003 hag ur pezh-c'hoari e 2008.